This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project
to make the world's books discoverable online.
It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.
Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the
publisher to a library and finally to you.
Usage guidelines
Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.
We also ask that you:
+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for
personal, non-commercial purposes.
+ Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the
use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.
About Google Book Search
Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web
at |http : //books . google . com/
.OPHI
CVNDVS.
lONES
RALES.
//EIDMANNXAN.^
CC?:r.r.
;e NE
PHILOSOPHI
TOMVS SECVNDVS.
/ N Q^VQ
EPlSTOLyE
^^STIONES
NATVRALB& : '
LIPSIiE,
EX OFFICINA WEIDMANNIANA.
M D CCXLi.
k^
^ ( 3 ) ^
^ TKi •A* **7^*^ "* ??^ ^1^ ??^ ^?\* !3 ^A^ ^7^ *''\* iX* ^"Ti. ^"Tk
L.ANNAEI SENECAE
AD
L V C I L I U M:
E P I ST O L^
Argmnmtum
Epist6lak Prima*.
ttmppris itflimsmnem Ej* vfum Ludlio cmimmim^*
nondtjferri dehert^ nm ikhi , nm mt^€ p&ni.
ITa fie , in I Luctit : v indict tc tibi , I ) &
tempus qucd ad hue aut aufcrchatur , i )i
ant furripicbatur 5 | ) aut txcidcHsit , 4)
colli gc &kTna* Pcrrusvderibt fie cflcj v?
fcribo. qa^dain tcmi>Cira^ cripiuntur no-
bis ,' qusdani fiibductinuir, qu^dnm cf-
ftaont: Tnrptdima tamen clt iattura, quae per negli-
gcntkin.venit: & fivolueris attcndcrc , magna viiac
pars elabitur male agentibus, marxima nihil tgenti^
Ikm, td*a aimd f ) agcntibtis. Qucm mihi dabis,
qnialiquod prctium tempori ponat? qui diemjcfti-
mct? qui intelligat fc quofidic mori? In hoc ^riim
I. VMlem tt tiki ) tibi viae, non aliit.
a. Amferekatttr) 9 pocentioribus per officia ftcultum.
1 Siur^httj^) CD cfliici9,fVtlaUi9 rebus blande teoi^
nobis furripteotibus.
. ^fjcadiiaf) necligentia, & bmto otio.
5. Akud) aliudaguncqui occupaci non vbi oportear.
tonu 11. a a A falli-
L. ANNAEI SENECAK
fallimur, quod mortem profpicimus, 6) magna
cius iam prztcriit. quldquid statis retro eft, mo]
net. Fflc ergo, mi Lacili, quod faccre tc fcribi
mncs horas comple£^ere : fie fiet, vt minus ex era'
pendcas , fi hodierno manum inieccris* Dum d\
tur vita, 7 ) tranfcorrit. Omnia, Lucili, aliena £
tcmpus tantum noftrum eft* In huius rei vnius J
cis ac lubrics poffeflionem natura nos milit , en
cxpeliit quicumque vnlt |). Sed tanu ftultitia :
talium eft, vtquac minima & viliflima funt, cen
parabilia, tmputari>^iibi, cum impetrauere, pa
tur: nemo fe iudicetquidquam debere, qui tei
acccpit. cum interim hocvnom eft, quod ne g;
^uidem poteft rcdderc. Interrogabis fortafte,
ego faciara, qui tibi ifta prjecipio ? Fatcbpr ingc
quod apud luxuripftim, (ed diligentem, 9) eu
ratio mihl conftat impcn&. Non pofTum dicer<
nihil pcrderc : fed quid pcrdam, &quare, &quc
modum, dicam; caufTas paupertatis me^t red
Sic euenit mihi, quod plerifque non (uo vitioac
piam redadtis: omnes ignofcunt, nemo fucc
Quid ergo eft? non puto paupcrem, cui, qu
Jumcumque fiipercft , fat eft. Tp tamen mak
lies tua, & bono tempore vti incipias. Nam,
fum ift maioribtts noftris : Sera parfimonia in f
Hi ■ ■ ■ I ■ I . I — —
6, Prtjjfidmui) prBjpktre didmur faturt.
7. Vita) qim fcilicet verc fit vita. Hue pcrtinet
poeta:
NoYf efi crede mhififkntis dicere vinatm^
Sers tthms vita efi crtfitna , vHuhoiHe.
Hincidcm L. II. Ep. 90. (t propergre viuere ^\t,
9. Qnkmnpit t«/t)dum fcilicet omubus ttmpusino
ficile indulgemus,
9. 2>J/^te»;i|uifibiipfitaiiie&rcbuifuc&irapeBl
tttcodat«
^, Non enim tEiicum mimmum in imo^ fed pcffi^
iWfms quktem uppreimj fid & Mmmi in vna mS^um
rt am fiudk. Damuat xuriofuks , qm fir varkt
adores if firipta di/cmrnm: pmca humqm pa-
m$ kg^f, £f wj immmnn fuadeu Excerjitfidum
fmp^ aliijtddi B' amrm ifffcretuium i a Juq cxtn^
^Gj ^ Jknfum turn Efkmi egregittm^ di Paa^fr*
me,
7^1 txhh qtUE milii {crihis^ &€x hi& q^oz audio, bo*
-L/ nam fpcm de te concipio, iion dilc arris nee loco-
nim mutitionibws inqmctai'is. -^gri animj ifta la-
Ibtio ett, Primu mar gam eiimm com p ofitae in cntis
cxifliino J poffe coniiftcrc, & fccum moiari. lUgd
fiut^TT Fide, ne ifta leclio muitonmi auflonioi, & *
«mnis generis voluininuin ^ habcat a Liquid vagtim &
iuftabUc. Ccrtis ingeniis immorari 6c iaintirii-
li oponetj fi velis aliqutd tT^hcvc, tjuod in ani-
mo fiddUcei i^dcat* Kusquam €fX , qui vbique
tfl ^ la peregrinatione vitam agentibus boc c-
venit, vt multa ho(pitia habeant, nullas amicitias^
Uemaccidat necefTeeft iis qui nvUius ie ingenio Sbl-
miliariter applicant, fedofimiacurfiin&propcrafim
tnuifmittimt. Non prodeft dbus, nee corpori is>
cedit , qui ftatim {limptus emittitur. Nihil |Bquefii«
nitatendrnpedity quaQi remcdiorum prebra jnutatio*
Kon venit vnlnus ad dcatricem, in quo crebramedi-
cnn^ita tentantur. Non conualefcit pldnta que &pe.
transfertor. .mhil tarn ttilt eft, quod in tranjitu
pri^u Diiixabit animnm Ubronui^ aultitudo.
u aUtcavi nKscAie
Itaqtl^ cum legercnon poffis quantum habucris, i ) fii
eft habere quantum leg;as. SedmodOj inqttis, han^
librum euoluere volo,«nodo ilium. Faftidientis fto-
machi eft, ihulta deguftare;t{u^ vbi varia{unt& di«
uerfa, coinquinant, non alunt. Probatos itaque
(emper lege : & ii quaiido ad alios diuertete libue-
rit, ad priores redi. Aliquid quotidie aduerHis
ptupcrtHtcm , aliquid aducrfiis mortem auxilii
compara, nee minus aduerfus caetcras pedes, Et
cum multa percurrcris, vnum excerpe, quod illo
die contoquas. Hocip{e quoque facio; cxpluribus
quae lego, ^quidapprcKendo, Hodiernumhoc eft,
quod apudEpicurumnaftusfum, foleo cnim&ina-
lienaeaftra tranfire, non tanquam transfuga, 2) fed
tariquam cxplorator. 5) Honefta, inquit, res eft, lae-
ta paupertas. Ilia vei^o non eft patipertas, ii Ista eft«
Cui enim cum paupertatc ben^ conuenir, diucs eft,
Non qui parum habet, fed qui plus cupit, pauper eft.
Quid enim refert, quantum illi in area, quantum
in horreis iaceat, quantum pafcat, aut ftencret, fi
'Vdieno imminet, fi non acquifita, (ed acquirenda
computat? Quisfit diuitiarum modus, quxris?
Primus, habere qdod netcifleeft, proximtis, quod
fit eft.
I. JttfiK tmn legtti mm fttffit fuantum bakiUrh) fenfas ef! :
mim j^ittresaliquis libros compararc at^ue habere poflit,quani
legere valeat, fatis eit€Oinp«rare& habere quantum le^crc
posiis, nee opus eft vt plures pomps tantum inferuitun a<
qiedaculo comparentur.
i. Tmqvtm trmt^g) qtiafi Stoicorum placica defcrere
cupiam,
j.JEx^omtor) vt videamfij|uidbonialiis quoque in men*
ctmvenm
*,, Epist
E7ISTQE,A£.
Ep I S T. f IL
^^^Ittmerc Jkps Amkoi dm^ qm re mm Jkmt M
^s imtii ; emnia iili fidendum^ bf c&nmtunicm-'
dem effi J Sanquam akeru mbis, TimiM i^t Juh*
duBi arguuntur ; Jed if credt4i fmm luqui afntd.
Medium eptimtim.
EFihoXm td me perlVrcndit tf adidifli , vt icrlbif^
anikD nio« Deinde admories me, ne omniji
0101 CO ad te pertiticntia cmnnittoicein, <|uia necfei- .
kt£ ipfequideni hoc facerc. lea eadtrm epiflyk Llltant
1 4c dmHi ^micum , 6: negafti, Itaqiic Jk priore ilip
Tcrbo ijuaii publico i) i^fiis €Sj & fie liluEn aitiicum
vocaAi) qiioaiodo omnes candidates j bonos viros
' i) dicimas \ quomodo obuios , fi no men non rticcui:-
m , dominos lilutamus. HDcabieric;). Scdfi a*
U^ucmamkumcxiiKmiJ^ cui non rantumdem credis
quanttim dbi, vcbem enter erraSj & non fitis nofK
v/m rei'£ Mnlciti^. Tu vero omnia cum amico deU^
bara,ied de ipfo pdus. PoA amicitiam ciedcndum
eft, ante amkitiam iudicandum- Ifti vcro pr«pofl«*
re otfida pci-mifcenr ,qui contra pr^cepta Thcophra-
%, cum amauerint, iu^icant^ & non amant) cumiq-
dkaaeriht, Diucogita, an tibiin amicitiamfliqw
ledpiendasfit: cmmplacuerift fieri, toto illam pe£^o.-
readmitrc: tarn auda£terciunillD loquer^., qiiMnte^
com. Ttt qnidam ita vlue, vt nilul tibicQfumittaa^
. . ^ , — '^ »
^ 1' fistf ptkH(o"i b« e. comtaimi & vulgi vfi|^ a»ta vim-
bulum adhibuifti.
2, ff&Mfviraf) mos fuic vt qui ib fentitacanAdittttBi ^ro"
ducern,^QiMimji'^^velfli^tfm^ ■ * •
;«i&c 4^Mve.} Itf^i kk tMrkf hoc fenfu: non igam de
9f J#Mi pjerfepam €m» n i i< | ti i^ftcio, n<c ouid ineumcon-
oac «qpt«»d»b nol)» ttdb'lgvm id byfotiitfi* fill ii| thefi,
ttifi
L. ANKASI SENECAE
nifi quod cciimmittere etiam inimico poffis : (ed qm
inteiiseniunt qasdaiUs qux confuecudo fecit area
na, cum amico otnnct curas, oinnes cogitatione
Tuas tnifce. Fidelcm fi putaueris , facies 6. ) Nau
multi fallcrc docuerunt ., ,dum timent falli; &
aliis ius peccandi fufplcando fccciunt. ' Qnk
eft ergo, quare vlla verba coram amico meo rctraham!
quid eft quare me coram iilo iion putem fbbim? Q^i
dam qus tancum amicis committenda funt, obuiij
narrant,& inquaslibecaures, quidquid illogmt,esa
nerant: quidam rurfas etiam cari{{imorumcoh(cieQ<
tiamreforrtiidant, 6c, fi poflent, ne fibi quidcmcrc-
dituri, interius prcmunt omnc fecretura. Neutron]
faciendum eft. vtrumquc enim vitium eft, & a
mnibus, credere^ & nulli: fedalterum honejOdus di
xerim vitium, altcrum tutius Sic .vtrosquc
reprehendas , & eos qui Temper inquieti funt , &
COS qui Temper quiefcunt. Nam ilia rumultu gaudens^
non eft induftria, fed exagitatx mentis concurfatio:
& hsc non eftquies, qux motumomnemmoleftian)
iudicat, (ed difTolutio & languor. Itaque hoc quod
apud Pomponium legi, animo tuo man^abitur. Qui-
dam adeo in latebras refugcrunt, vtputentin.turbida
eflc quidquid in luce eft» Inter {e ifta mifccnda ftint,
& quiefcenti agendum , & agenti quiefcendum eft.
Cumrerumnatura deliberai. ilia dicet tibi^fe&diem
feciffe 6c noaem.
E P I 9 T. IV.
Hortatur ad perfeueranduinin FhikfopbtiiUfwdyfi^
riumXi grauem^ ac vere virum transfcrihatur. Letem
ros^ pueros effi: thnere non timenda. vt^ Mortem ink
frimis. Atqui bancfitem makrum effe, ^ impetu
m • ' ■■ " ■■■'■■■ ■! r ■■ »^,..m „ ■ . I. 1..^
6. FidekM fi pHt4fiieru.fKitt.!i nihil enim magis quam ftt«
^iciones fidem acqucainicitiam foluit*
aui
ipiatione mentis ai oir.ni lane pars a^ fplehdi-
Fenes vtique memoria, quantum fenfcrif gau«
cum pratexra pofita, fumpfifti virilcm togam,
rum i) dedu£ius es : niaius exfpecta , cum pue-
mimum dcpofueris , &is inviros phllofbphi*
ipfcrit. Adhuc enim non pucritia in nobis,
lod eft grauiua pucrilltas 2) rcmanet: & hoc
n peios eft, quod au^loritatem habcmus fenufn^
aeroniin: nee pucroium cantum^ Ted infahtH
lliUuiz , hi faiia turmidant : nos vtraqne: Pro-
ido, &mcciligeSj qusdatnidco minus tjmcn-^
a mnltum metus afFv runt. Nullum tnagimnr
I , quod extrcwuni tft» Mors ad tc vcnit. ti-
I erat, (1 tectim efle pollVt : nccede eft , aut noit
liar, aut pcttrilnfcat. Difficile eft , inquis , a-
I pcrducere ad concen'.ptiont:m animar. Noit
quairn exfciuolii caufTiS contemnatur? Ahu*
licx fores laqueOpcprndit, aiiusTcpriKcipita-
do , he doiYiinum ftomachantcni diutlns audi^
' , ne reducerctur c fuga, fLrrumadcgUirt
, Non putas viriiitcih ht c eft .fltiram , quod
fjrum) lirjcinii die, qnoparcnte* 6c awiici folcnni*
lO L . AmNA£I SEWgCAB ^
cflFecit nimiiformido? Niilli poteft (ccun viti ^
tingere > qai dc prodocenda nimit cogiut : qai i^
nitgnt bona multot confiilet 3) numerat. Hoc f0
tidiemedittre, vtpoffis aequo animovitam relin^
Te : quam multi (ic compledancur & cenent^quomtf
qni aqoa torrciite rapinntur , (pinas & a(pera« Plri
que inter mortii mecum > & vitae tormenta» mi^
fla£hiant: & viuere nolunt, & mori nefcinnt. j'
itaqnetibi iacnndam vitam , omnem pro ilia (olid
dinem deponendo. Nullani bonam iuoat habcntc
niii ad cuius amiffionem prsparatui eft animus. Ni
liuiautem rei facilipramifljo eft, quam quae deffi
rari amifla non poteft* Ergo aduerfui omnia qi
acciderepoftunt etiampotentiflimit, adhortare tt
indnra. De Pompeii capita pupillut & (pado 4) 1
lere (cntentiam: de Craftb crudelit Sc infoleni Parthi
Caius Caefiir iuffit Lepidum Dextro tribuno praebc
ceruicem : ip(e Chxres prasftitit. Neminem i
fortuna prouexit , vt non untum illi minaretlir, qua
Cum permiferat. Noli huic trinquillitati cpnfidei
momento mare euertitur : eodem die, vbi lu(efui
Bauigia , (brbentur. Cogita pofle latronem A h
ftem admouere iueulo tuo gladium : vt poteftu mai<
ablit , nemo non touus habet in te vitas necilque arl
Crium. Ita dico, quisquii vium (nam contempf
tuc dominui eft. recogno(ce exemplum eorum , q
domefticis iniidiii perierunti aut aperta vi, aut d
lo : & inteliigei , non pauciores (eruorum in ce^id!
lb) quamregum. Quid ad te itaque, quam potei
lit quem timeiy cum id propter quod times, nemjo nc
|. Mnli9s coa/ii/cf) i.c. imdcot aonoSy qd Goniiiloiii a
ninibiif infigniri folelNUK.
4. Pnpillm ifj^4uh) ttohmmui JEmd Rex qai fib c
tela erat» ftPoduaai laowhii rccii & m
rcfifi
poflil
1% L, AhWAEI SEKfeCAg
QUod pertinaciter ftudes, & omnibus omiffis,
^vnum agil> vt te quotldie meliorem facias, & {
bo&gaudeo: nee tancum horcor, vtperfeaeretj
ctiam rogo. Iliad antem te admoneo, ne eorum i
re quinonproficere, (edconfpicicupiunt, facias'
qna , qus in habita tuo , aut gcuere vit£ noubilia I
Afperam cultum , & intonfum caput , & negligem
tern barbam, & indidum argento odium, & cak
humi podtam , & quidquid aliad ambitiooem pi
verfaviai) fequitufi euita. Satis ipfum nomen ]^
• lo(bpbis, etiam fi modefte tra£letur , inuidiofiim f
Quid (i noshominum conluetudinicoeperimuiexfii
pere?Intusomniadi(Iimilia(int: frons noftra po|
k) conueniat. Non (piendeat toga : nefordeat qi
dem* non habeamus argentum , in quod folidi ad
€2latura3)de(cenderit: fedhon putemus frugality
indicium auro argentoque caruifTe. Id agamus>i
meliorem vitam fequamur quamvulguSi nonvtcoi
trariam : alioqui quos emendari volumui , fugaitifl
& a nobis auertimus. Illud. quoque efHcimus , vt tt
hilimitarivelintnoftri, dum timencneimitandaiGi
omnia. Hoc primum philo(bphia promittit , CcnCui
communem, humanitatem Sc congregationem : a qd
profcflione diflimilitudo feparabit. Videamus ii
ifta » per qu£ admirationem parare volumus , ridicnl
ftodiofafint. Nempe propofitum noftrum eft, fi
cundum naturam viuere. Hoc contra naturam tA
torquere corpus (uum, & faciles pdifTe munditiat,]
fquallorem appetere, &cibis non tantum vilibus 1
ti, fed tetris & horridis. Quemadmodum deliciCa
res defiderare , luxuris eft : ita vfiutas & non magn
parabiles fugere , dementias eft. Frngalitatem^exigi
I. Feruerfa via ) i. ۥ conttaria d qua alii ad ^orifn
Caii<lniit.
i. Onri f^lMhtPi €ffiU(flwS,|adAii infirtn. Liff,
philo
14 Lv AvNAvr SsNieAs
metui (equitor. Nee miror ilia fie ire. vtrninque ]
dentis inimi efl: » vtrumque ftitari expedatiohe To
ti. Maxiina autem vtriuiique caufla eft> quod no
pr^fentia aptamur, (ed eogitationes in longii
jprsemittimas. Itaqoe prouidentia , maidmum
num conditionis human» , in malum verfa eft. I
j;>ericulaqu£videntj fugiunt; cum eflFugere>re<
(iint: noi&vcnturotorqtiemur&praeterito. M
•bona noftra nobis nocent. dmorii enim lormen
menioria reducic , prouidentia antidpac. Nemo
turn prsfentibut ihifer eft*
E p ^ s T. VL
¥nifemt fi in PhikfipbUi &t drgummhm tffe^ .
^i^MjuM sgmfiat. FelUfi crnn to , 6/ toe
<e > onmis comnmmicsn , fud fint MHm i
fflff proprmm fipimtk. ' QanJuBtmdmem i
nm $sU§ eficscem , O* fitprs ipfi prm
^ideri : ftod Hcmfk Pbibjipbonm dlijuoi
en.
TNtalligO} Lucilii non emendari me tantum^
,:*tran«figurari:i) nee hoe promitto iam autlj
nihil in m^ fiiperefle, quodmutandum fit Qt
snuJta habeaih qiia^ debeant corrigi, qu« exten
quxanoUi? Ethocipfiimargumenmmeftinm
translacianimi , quod vida toa, qux adhuc igi
1>at> videt. Qaibusdam ^rif gratylatio fit,,
ieiplesgroteftefenfenint, Cuperenl itaque u
commum'caretamiubium mei mutadonem: tui
micitis noftrscecdoremfidueiam habere coepiC
sUiui vttx y quam non (pea , non dmor j non vtil
fac curaditieUit: iUiuty cum qua homineimoi
T. TnuK/l^arJ) ia alima ftabitun hoimiMniqae in
i E P I i T L A I. Iff
tpro qua tnof iuntur* Moltos tibi dtbo ^ qui
nlco, 2) fed imidtiAi) cinicrufin Hoc non
JKcldcrCj com inimoi Jn rocieiirem bonefli
lii p«r voluDtai trahiu Quid ni non pofHt? Sci-
im tpfoi otnnis habere commnnk , Sl quidem
tdncrla, Concipere anjmononpoieij quia*
lofiieiiti ifFerre mlhl ^nguJoi diet vidcam, Mlu
quli, &aob]g IRb, qu^ tain f fiic«cja expertut
go vcro cupio i(la Oftinia in te tranifixtidere , Sc
4)gaQdeoaliquid difcerc, vtdoccani: nccm«
I dcle£^abit , licet eximia tn & fitutarit ^ qnam
riifcilurui Hm> Si cam hac exccptione d<tU£
tia , vt iUam inctn/am uticim, ncc enuncienit
m, Nulliut boni » fine CociOt iociinda poHcflici
Mittam itique l^foM tibi iibroa: d nc mukmn
: impendai , dam pafTitn profutiira fcBm§ , im-
n notai , vi ad ea ipiCa proti nui ^ q ti^ probo Si mu
iccadat. Plui tainen ttbj Sc viua vox & conui^m,
orino 3 proderjt in rf m prsfentem veniat o-
E. Frimnm quia homines ampliui ocujji qiaam
XM credfint: deindc qnii longa m iter e(k per pr9E*
b reac Sc efHcax per exempla. Ze no item Cle^«
on expreHinet, fieani tflnmmmodosudiiret. vi<
iimerfuic.fecreta perrpeKit,obreniaiiit itlam^aii
rnula fiia vio«rct Plato & Ariilotclct.dr omnia in
Jim i[ura iapientium turbi , plua ex inaribiiti
e^ verbis Socr^tii traxit, Meirodorumj & Her-
nm,^ Polyznum, m^nos viroi non fchola Epi-
(ed contubernium fecit. Nee in hoc teaccetfb
Uy vtproiiciaf , fed vtprofii. plurimum enim
■ ' -III II ^m^i^m^m^^m^^mm
Imico) vulgarl , de quo Epifi. ^. Lipf.
\micitia) timSia ipfo qni ex tmioo ctpitnr , dom cafti-
lonec, commiinicat. Lipf,
t hoe ) gandeo aliqoid dfcere in hoc » L c, ia hone ffon
Bi ttdoo^am*
b 4 «to
X6 t. Annasi SsHieAw
• ■ ; — '— — '^ ' — — • ■ ' . ■ .1 • m t 1 1 H
niter alteri confer^us^ Interim quoniam diurm
libl ai(rce4ttlani debco , quid me hodic apud He
ton^oi 4ele£l^uerit, dic^m. Qu(cris> inqait, ^i
profecerim? Amicus efTe mihi coepi. Mulmm b;
fecit, nonquam cr it folut . Qui fibi amicm eft | i^
]iunc ^mit^onpi omnibua eflfe.
E P I S T. VII,
frofioienti turham Uundam > & ^itia ah ea h'Jibi'^
t4nda item fie^4cula i (f maximt cruentd. JSfei^
puhlice r9cit4ncUmi % Aut dijferendum y apud '^jfk
les, j^lurk fit^ intuit ^ fnus alter(ju( auditor hn
aut e(iam nn^Hi*
QVId tibi vitandom prxcipue exiftimes^ qusri
^turbam. Nondamenim tuto illi committer
Ego certe confiteor imbecillitatem meam« Nui
quam mores quosextt^li.refcro. Aliquid ex eo qat
compoiiii 2 turbatur : aliquid ex his quae fugau^ i
dit. . Qaod sgrii euenit » quos longa imbecillital \
qtie eo afFecit i vt nunquam fine ofFenfa profertnti
lioc accidit nobis , quorum animi ex longo ihorl
a^eficiaqtur luimica eft multorum conuerAtio. 14
aiio nonaliqubd nobis vitium aut commendat, antic
jprlmit , auc neicientibiis allinit. Vtique quo maior I
populuscuicommilcemur, hoc periculi pins eft. I^
nil vero eft tam damnoHim bonis moribus , quam ill'
liquo fpeflaculo dcfidere. Tunc enim per vojupcattf
facilius vitia Airrepont Quid me exiftimas diceN
auarior redeo,ambitiolior, luxurinfior ? imo vero cr
dclior <& inhumanior, quia inter homines fui. C^Gi i
sneridianum i) (pedaculum incidi, lufus exfpcdant ,
I, MwutMnnm ) In arena duplex fpe^Uculani , matotinn
9l mcr dianum. Ibi com befttif , ounc f ni reli^oi inter M
jyuine iconious oc vrus nooiinei, m eriaio
Ibuf fiiif obiicionmr. Intcrfeflorei inter-
ibentor obiici, & vidoriam in aliam detinent
exims pagnantiom mora eft : ferro & igne
jr. Hsc fiunt, dam vacat arena. Sed la-
n fecit aliquis : quid ergo meroit ? vt fufpea-
>cddithominem. qui occidit^ ilk meruit vt
recur: taquidmeruiftimi(er,vthoc(pedea?
vre, verbera. 4) Quare tarn timide incurrit
]? quarepanimaudader occidit? quare pa-
nter moritur? Plagis agunturinvulnera, &
^a nndis & obuiia pedor ibua excipinnt In-
n eft (pe^aculum ? interim iugulantur homj-
bil agatnr. Age ne h0c quidem intelligitia,ma«
la 5)^ in eoa redundare qui faciunt ? Agite diii
libua gratias , quodeum docetia effe crude-
unus y qni legltimo ttmporet loco Antpptntii inAit
11 piWrfe & prlmo altdittorci font. At Ifti Telotl
dam QC fabito fuS^ miaaa artii ant pompc ha-*
>r-
*aticHf) plot etHifn ^iiam ordinariif. Ntm itkl'Je*
18 I" Anka«i Sinicab .
^ — '■ I ■
lem, quinonpoteftdilcere. 6) Subducendus popti]
7) eft tencr tnimui. & psicum tenax rcBti : ftcile trtni
itur ad plurei. Socrad , Catoni , & Lslio excatei
menrem ihatn diffimilia mnkitiido potoiflec : adi;
nemo noftrnm > qui cuin maxime concinfiamat ingi
nium > ferre impemin vitioram tarn magno comital
venientium poteft. Vnam exemplum atit luxurii
aut auaritiac, mnltucn mali facit: conuidor delicati
^ullatimeneruat ^emoUit: Ticinut diuet capidiii
temirritat: inalignutcomeaqiiamQitcandIdo& fia
plici, rttbiginemlUamaiFricau: qaid tnaccidereh
moribas credit, in qootpubliceg)fa£luteftinipetiii
Necefleeftautimiterit^ autoderis, Vtrumque ii
tern deqitanduih eft: ne vel fimilis malia fiat , qu
malti fiint : neue inimicui muldij quia diffimilea Cm
Kecedeinteipfiiin quantum potea. cum hit veriai
qui te mfUorem fafluri (iint: illot admitte, qnot^
potet facere melioret. Mutuo ifta fiunt , & homin
dum docenr , ditcunt* Non eft ergo quod te gloi
publicandiingenii producat in medium , vt recita
mit velit, aut difputare: quod facere te vellcm,
haberet ifti populaidoneam mentem. Nemo eft,q
intelligere te poffit* Aliquit fortafte vnut aut all
incidet: &hicipfeformandut tibterit> ihftitnendt
que ad intelledum tui. Cui ergo , inquit > ifta dh
ci? non eft quod timeatneoperamperdideris, fit!
didicifti^ Sed ne mihi (bli hodie didicerim , co|
6. QtU mMpQtefidifine^ bUnde in Neronem di£bm, <
tarn fit mitis aclteaigniu, n difcere ncqoett cr^elittttm.
j.SukduciHdm populo) noa mnltum inter ?nlgni, yA
Ibiliccc temsntnm » Yerfiindom.
g. PukUc€}A Mittibot, b. c. in qnoi recepta ftvoli
^tia mali exempli vim ezercoerint : Hi mons totem idem. 1
. ^d hmmsiirwmnmrtm. Sic Linioi L. 10. in verbis ft
Secinmcollegamporctntii: (kmmorihutioHs fanHmfic*
manicabo tecom qum occnrrenint mihi eg regie diC^i
cfrc3eonid«m fere fcnniro trii : <x qiiibui vnum ha©
cpiflola in dtbituin foluf tj duo in antcccfTum 9) nccl-
pc. Democritus tit: Vnuimihi pro populo eft, Si
pptilQi pro vno. Bene &ille quit qy it foit (imbsgi*
car tnim de tuttarc*) cum qazrerctur ab Hlo , quo
tv]ta dUigentia Biti%Cpe&iLUt^dpmci(Timm p€rti«n«
lurz? Stiis fum, inqult, mihi pauci ^ fftds eft vntu^
&f if eft n uUoi« Egregic h oc tcr ri u m , £p t cu ru s cuiti
vni ex confo rtibui ftudiorum foora m ftribcrct : H|cc,
hqiiii, egotionmukiSj fed tibi r (adfl enim magnum
liter slteri thcatrun] fatnus. Ifti^ mi Ludli^ condcn^
4i in anlmutti ftint, vt contemner volupratem^ ex
plnrtoin flfr«nOone venientcm. Multl te kudtiit.
EcqQid hftbci cut ptacesf tlbi , (i is cs qncm iniilti in*
telliguni i isiCf or fui bonji tua fpc^eni,
E p I s T. vm,
$itMrt mt 9if titrbam ^ &' p4fpMhm ? sifui SiPm im
d&ctm ttbm accedertf iff r^^ mm^ Refiffndfi,
nan oiitirn fi JuAdirt , fid fici^mn^ » Jk9 exempU ^
ifui reli£iisjtiik^ SapienttM ^Mtat ^ €f ffttcfffm eim
firiptk p^pitgsK Hoc apermm maximum ^ ff fml-
tie rrimmn effi, I>€nup$e tnftria ab EpkupQ , £i»
hntattm ^crsm 4 Fbihfipbia dart.
'T'U me, inquit» vittre torbflin iiii)cf , (ecedere
& conicientifl efle contentutn : vbi iUa pra^cepui
?eflri ^ qw imperant in adn mori : Quid? egotibi
videor interim 1) fed^re? in hoc me recondidi, &
fcresckafi, vrprodeiTepluribiiipofiim. Nallusmi-
^ f^ H 0Hee»jpim") Si forte tlitm cpiftoltm prster confbc-
airiiiieni meam fine ifinumodi dido mifero , lipit impntaada.
I. bterimj dam (alicet me fobduoft torbiit iiiiim ■imifam
ttBoplaaLiiGUlo ob ocidot pooit* ^
hi
so C. AkVASI SBNiCAS
»»— IW>— i^h*W ■ ■ ■ . I " ■ ■
hi per otkravdici lexit : partes nodium (ludiis vlndi
iTonvaco(bmno, fedfucdumbo, &oculos vigilia
tigatot 9 cadentesque , in opcre detineo. Seceffi n
tantumabhominibus, (edetiama rebut, & primi
g meit. Polleroram negotium ago : illii aliqua q
poffintprodeflfe, conferibo: &lutaresadmonitior
velutmedicamentonunvtiliuin compofitiones^ lii
rismando, efleillat efficaceiinmeisvlceribusexp
ms: qax etiamfi perfanatanonfunt, ferperedd
runt. Redum iter > quod (ero cognoui , & laffus
rando, aiiis monftro. Clamo, Vltate quscum^
vulgo placcnt, qu£ cafas fittribuit: ad omnefort
turn bonum, fuTpiciofi pauLdique (ubfiftite* £t fc
^ pUcit , 2) fpe aliqua oble^ame decipitur. Mai
ra ifta fortuna? putatis ? infidise funt. Quisquis i
ftrum tutam agere vitam volet , quantum plurimi
poteft, ifta vi&ata ^) beneficia deuitet : in quibusl
quoque miferrimi fallimur , habere nos putam
habemur. 4) Inprxcipitiacurfbiiftededucit: hu
cmlnentiiiritseexituSj cadereeft. Demdenerefil
reqnidem licet, cumcoepit transuer(bs agere fell
taf. Aut (altemre6tif, auttemet fraeris. 5) ^Q
4, Et ftra isf pifiis) Homine igttur id indigaum.
5. Vifiota) qus qui tangit auit inftar obhxret.
4« Habtrnxr) cam ipfi domfni A; pofTdTorei horam lieii
damni, ferui enadimnt &ab eii poflidemur.
y. Ant falfem testis aut temeS fruerif) Coniicio leg
finmefle: ant flatumteiius ant ttmnt tent, non vertet fortm
fe eemuet & nllidet h. e. aat mane in loco & ordine m
fequent fortnna; blandimenu, aut fi quid ecxram appetk
ha^nuicapeffe, yt fii in potefttte tuanon illi de totum <
dai. Ita fiet G qaando ilia niaabitirr vt te non fubraat, ied
tibi impingat taatum St reccllat, & tanqnara flu£^asfcopi
illHa frangatnr. Ceterntn qaod libri Seaecai cemnlat 1
bent: qabmadmodnm&gloflaB veterei pro cenrao , ctnmii
contra analogtaro eft & ?etenim icribendi rationem, . an
atiemtfteemainiiieabiicioyprccipico* Gnuv.
u
omemne omnia, qusfupeniacliui labor vo-
nentum ac dectis ponic. Cogita in ce, prstec
.nihil efle mirabiic : coi magno nihil oiagnom
ocmecnni, fihoccumpoftcrisloqiaorj noa
bi plus prodefTe , quam cum ad vadimonium
iidtfcenderem, auttabuUitefttmenti anniu
mprimcrem, ^Qtinfenatu candidato vocem
m 7) commodarem f Mihi credc : qui nihil
idtnnir, maiora agtint, humanadiuinaqus
iSant. Scd iam finis fiiciendni eft» Sc aliquid^
li, prohaccpiftoladepchdcndum. id te meo
> adhuc Epicuram replicamus, g) cuiui
:cm hodierno die legi. Philofophi» feruiu
, vt tibi contingat vert libertas* b^on difFcN
tm , 9) qui fe illi fubiccit & tradidit. ftatim
gitur. lo) hoc enim ipfiim philon)phis Cetul*
:tat eft. Poteft fieri, vt me interroget, qaare
iro tam multa bene dida referam potini quam
— ■- ■ ■ - ^
ulum^ n tefiit.
m ^ mannvi ) voce enim & mtnn prodacebantBr ft
M ^ L. AWNASI SiVICAB
" ^— ^— _ — _ ^
nofironiin. quid eft taineii> oaare tti iftai Epicur i v
CMpatcseflbi nonpnblioMif QunniDulupoam
cunt, qoi? i philotophitiQC didafiint tutdicendi
Non amnMin tragicbf » tut fogittt 1 1 ) noftras : I
benteDimhcqaoquealiqiiidiieuerititis, & fontint
conuedias & tragoedkamedke: qQantom di(erti(Iiiii
rrnnveriiiuin ittcer mtoiot iacct? iam multa PabI
la) non excalc^tia 13) : (cd cothornatit dicenda fun
Vnam ciut verfiun , qui ad pbilo(bphiam pertinet ,
•dhancpaftemqiMtmodoniitin manibos, tefeni
qtto negat formiiainnoftria babcnda.
HttocverfiimatedicinonpattlloiDeliiiaj &adftri£
US) memini:
Nan if trntm^fntuHM ftodftdi $mtm,
lUod ctiamnum mdiua didom a tq non prate
ibo:
Dsn hnmn q$todpdSmt, suferri poufi.
Hoc noninipoto in (blatumj detuotibL
Epist. IX.
Zrtfffi pMTS Mut expUcMw priorum. Sdpienitm m
qudrere homines , Ji^j9 contentum. Snid «i^
fwn etiMmdmkumf hno , fed pottft (f fine et efi
poteB amitterc , ^ smij/nm repdrare, ^9teo ^^
fmSm ff Mnptae efi , dam parat. An ergojl
CMuffAi U Epicnrei cn^ent? Non^jedp0$sm skm
me cui profit^ pr^ epio perkUteiur , pr0 fM wmri
m . " ■
n. T^aeet^ ComcDclic togtus fimty 91MI fcripm foat
candmn ritai RomtaoroiB , ¥t ptlltitti dicabantnr (km
tem% qoibot veftiut afiuQu fiiic pallinm fiipni taaicun. '
19. PmHU) Pttblittt Synit cdebrii miniograpliat, ca
bodiaumi cstant frigmfnta ia PnhoeialiocnmqQt collaft
aibai*
tf.ExcaUeetis') Qaodinmifflii&comidiqiiifocconoiii
* Alini« vctbantiur. tdpf.
n
flf'TOtAt.
3f
agrees $wmtM^ iffM efi. Wufm Mnd* ^
f^ QuMii^m Je C9wimfm^ quMtnm men ^t 5 I
trhu dtfimBimnatld Stmcs,
^ricoreprehenditlnqujiddni epiftoli Epk^ '
01 , qui diean I fapientem Cclpto cfle concen- <
rroptcr hoc ami co non indigerc , deiide^
Hoc obiicitnr Stilpanl th Epicaro, &hii
mm urn bonum v'lfkm ell snimai impatient,
blguitttein incidendum ell ^ 11 exprimerc
10 vtrbo (cite iroluer imut ^ & Impatieistt-
:, Potcrirenimcontririum ei, qaoddgni-
am 11 a ; i n tc \\\ gi, K os en 1 m cpm vo 1 u m ut
^iiL refpu a t omtiii tn a 1 1 le n fy m : i cc J pie tu r iif
III poflit fcrre cniluin. Vide ergo ^ num fi-
rotinuulnerabilemifiiicum dicere, am uii-
tti OBin^m patlemiam poficum. Hoc la-
I: iUot intereft, Nofter Apieni vincit qui-
ammodum Qmnt^CzA fentit ; illorum , ni
dem. lUud nobii cum illis comiBune t% fi-
rdpfoc0econtcnnim : fed tatncn Aamicum
'uU , & conmbGnialem , quamuii fibi ipl*
Videquamfitfe contentut. aliquando Ibi
Dtentus efti (i illi manum aut morboi,auc
ddcrir, Si quia oculam cafus cxcuflferk, re- '
ifoaB ratisfacient : & ertt imminuto corpore
tito tain Istua, quam Integra fuit. Qpx
inc> non dcfiderat: fed non deelTe mauulr*
isfecontentuseil, nonvtvelitelTc fine ami*
^poflit: &hocquod dico poflit, tale eft. §•
xqao animo fert : (ine amico quideoi nun*
ic, in fuapoteftate habet, quam cite reparet.
dofiperdideritPhidiaa ftatuam» protinua al«
det:lic&hicfaciendaruin amicitiarum arti-
' ' -
micif ; h« % S^A^i Sna ptifionibu.
X0X»
d4 I'* AnNABI SsNBdAE
lex , fubftituet aliam in locom amiffi. Quaeris ^u
modo tmicum Gito fadhinufit? (jjicami fiiUadna
tecum conueneritf ¥t ftatimtibifolmniquoddeb^
& quantum ad banc epiftolamipariafaciamas. 2) h
catonait: Ego tibi monftrab6 .imatDhum $),
medicamento ^ (ine herba , fine vllius Venc
ex carmine/ Si vis amari, ama. Hubetautil
nontantumamicitiei.vfus, veteris& Certas, magtii
voluptatem , (ed etiam inirium Sc coiliparatio nbii
Quod interdd inter metentem agricoUm>& ferentei
hoc inter earn qui parauit amicnm,'^ qui pa)ra t ^
jtaltti pbiiofopbuff dicere (blebat , lucundiut efTe a^
cum/acere, quam habere t quoniodddnificiiucti
dius eft pingere, quam pinxifle. Ilia ill opere I
occupata (blicitudo 1 ingeni obledamentum habtt
ip(a occupfatione. Non sque deledatur, qui ab o|
re perfe£io rcmonit manum. iam frtidlu artis (us fii
tur: ip(afruebaturarte>cumpingeret. lPra3uo(]i
eft adolescentialiberorum, fed infantia dulcior.Nui
gd propolitum reuertamur. Sapient etiam fi cb
tentuseftfe, tamen habere amicum vult: fi ob nil
tliudyVt exerccat amicitiam^ne tarn itiagiia vi^tni 4)
ceat: non ad hoc quod Epicuruidicebatinhacipfii
piftola^ vthabeatquifibisgroa(tideat> fuccUrrat^
Vinculo conledo vel inopi : ied vt habeat aliquei
cui ipfe 2gro aflideat, quern ipFum circumtientum h
ilili euftodia liberet. Qui fe fpedat , & propter h
fid ainicitiam venit ; male cogitat : quemadmodo
Gcepit , (ic dednet. ParaUit amicum aduerfUff vina
«■ - ' ' ' I '
±. Paria faeiamus^ vt neoter fit in ftlreriot crei Sibi ca
in Epittolii inoicetn 90s ad vitam cmendaji dam pcrtioalN
^lebant perfcribere
f. AtuatoriMm ) philrtunii
4^ Tarn magna virtus) ita amidtiatti vooat , qm nein
Icciu maaa^t h, e. iaceat iapicntem amicof patere ait»
aliomm metu prodcntium. Neceflfe eft
fc & exitut congruant. Qhi amicus efla
I expedit ; plaeebic ei aliqood prctium con«
[m t a vllum in ilia placet pretiDm praetar
I quid amicum paro % vt habtam pro qu3
n , vt h^beam quern In exilium (equar , cu«
rti opponam&impendam. lAa quam ta
negotiauoeft,nonaniicitia, qua: ad com*
cedity quaa quid confecutura Rt, Cpc&At,
» habet aliqutd fimile amicitias, affednt t«
poffis dicere, ilium efleinfanam amiciti-^
lid ergo quiiquam amat lucri caufla t nan*]
ionisautgloris? Ipfeperfe amor, omni«i
3 rerum negligent » animoi in cnpiditatem
Q fine fpe mutux caritatii , accendic» Quid
ipneftiori cauflfa coit turpit afFedlus? 6)
r, inquii,nanc hoc, anamicitia propter
^teraUud fitexpetenda. namfi propter fe«
tendaeft, poteftadillamaccedere, qui (e*
itua eft. (^omodoergo ad illam accedit?
ad rem pulcherrimam : non lucro captua,
ite fortuns perterritus. Detrahit amicitix
I Cnmm . an\ illam narat ad bonoa cafui. Sa
96 L. AnNAII SfeNBCAB
Vent, * intra cutcm fuam 7) cogunt. Diftingue:
domed autem, qaid ^qaatcnus vox ifta promittt
Secontentaseftfapiens, adbeate viuendnm, noni
Viuenduin. Ad hoc cniin multis illi rebus opus eft ; 1
illud tantum animo fano , & cre£to , & defpicien
fbrtunam. Volo tibi Chryfippi quoque di(lin6ll
nem indicare.Ait fapicntem nulla re indigcre,^ tame
multis ilii rebus opus efle : contra, ftulto nulla re opi
eft , nulla enim re fcit vci , fed omnibus eget. Sap
enti Sc manibus , & oculis > & multis ad quottdianoi
vfum neceflariis opus eft , fed eget nulla re: egere 1
nim , necefiitatis eft : nihil autem nccefte fapiemi e(
Ergo^quamuis feipfo contemns fit , amicis illi opt
eft. hos cupit habere quam plurimos » non vt beate v
vat: viuet enim etiam fine amicis beate. Summui
bonum extrinfecus inftrutnenta non qusrit, domi c(
litur : ex fe totam eft. incipit fortune eflfe fubicdun*
fi quam partem fui foris qusrit. Qualili tanien futur
eft vita fapientis , fi fine amicis relinquatur in cuftod
am conie£lus, velin aliqua gentealiena deftitutus,Ti
innauigatione longaretentus, aut in defectum littn
eiedus ? qualis eft louis , cum refoluto mundo, & dii
in vnum confufis > paullifjper cefiante natnra , acquit
fcit fibi > cogitationibus mis triidims. Tale quiddati
iapiensfacit. in fe recondirar, fdcum eft: quamdi^
quidem illi licet £110 arbitrio res fuas ordinare^ 1
contentos eft : A ducit vxorem , (e contentus eft : & K
beros toUit, fe contentus eft : & tamen non viuet : fi fi
erit fine homine vif^urus. Ad amicitiam fert ilium mil
h vtilitas flia , (ed naturalis irritatia. nam n aliamt
7. JtUTM cnHmfnmn) Proaerbitlislocntio: intra fe, Senft
tft: ?«riMn Sip i in ta m Ibbmoiiem , nee geaniiiam eiM'dcicd
ptionem admittnnt, cnm iibi» qui iapere fibi ▼idtntnr atfs
«i€o fno modulo fapisBtlaiitaeuiiDnir 9 caa bob conpaiv
4epreheadanc«
' ' ' '•' '- ho
ii L. Annaki ScNseAi
detiir : id etilm agendam , vt non verbis reruiam
fed fenfibus : MiUr eft , qui (e non beatiffimum in
cat, licet imperetmundo. Vtfciaifliiteinhosren
communeiefle^naturarcilicet di£Ume) apudpo^t
comiccim inuenies:
Non tft heatsiS t ejfe fe qui non puUt.
Quid eniin refert qvalii ftatus taut (it , ii tibi vide
malui? Quid ergo? inquis, (i beatumfedixeriri
tnrpiter diues > & ille muhorum dominns, (edpta
urn feruus : beatus fua fententia iiet ? Non quid die
fed quid fentiat, refert : ncc quid vno die fentiat r 5
quid aflidne. Non eft aute^ quod ver^^rii , nei
indignamrestanta perueniat. Nifi (apienti fua Q
placent. omnia ftuititia laborat faftidio fixi.
E p I s t: X.
SobtuJmem bonam , fed bonis aut fro^rtffis ^ ^Jf^' ^
aliam. Nam mali aut fiulti mdxime in cm feccd
remoto arbitro , ^ Jibi reU^i, Obiter prdceptiunt
Je Votis: ^ mbil conciperc , nijf quod paUm pi^
mmcupart.
CIc eft, non ttulofementiam. fbge multinidin
"^ ftigc paucitatem , fuge etiarti tmum. Non hat
cum quo tecommnnicatum veHm, &vide quo la
cium meum abeat: audeo te tibi credere. Cral
vt aiunt, huins ipfiui Stilponis auditor , cuius meni
nem briori ^piftola feci , cum vidiflet adolefceb
lumfecreto ambulantem,interregauit, Quid illie
lusfkceret? Mecum,inquit>loquo^ cUiCratei:'!
veiinquit>rogo,& diligenter attende,he*caiii 1
mine malo loquaris. Lugentem timentemque zvi
direfolemus, nefblitudinemalevtatur: nemaeft
imprudentibus, qui relinqui fibi debeat. Tunc m
fonSiia agitaot; tun^ nitf aliis^ai^t iji&it fotuca p<
c
int. Tunc cupidiwr«f itnprobai ordinim ^'
Iqoid larmctu y aat pndore cekbat , ammtit
; : tunc tudacbm tcuit , libidinem irritat,
mtn^jgau Dcniquc, quod vnum fbiiEuda
nmodiim , nihil vlU commUeefe^non tlmtrc
petit flulEo : ipfe Cc prodir. Vide lUque
s fperem , imo qaid fpondcam mihi, ^i
rrtt boni nojnen eflr, ncnmacniocumquo
tiic , qu am tecti iti, Rcpeta memo r la » quam
(jmo quaedam verba pt oicccdi, quantj robo-
gratulatuifiimprQdiiut mihi, &dixi : Non
kbrii lOa vencmnt : habene h» vocci fun-
0. IfH homo iton eO vnui e populo : ad Ct-
9tt. Sic laqnere » £c vkie : vide nt tc vlk
mfltp Voeorttm ttiortim veterum licet diii
^ciaiM) flit de integro fufcip^; roga ho-
tem, bonam vtleiudiiicm aiitmi ^ deinde
Qpid ni minavotafepe facias? audafler
igfl , nil ilium dealicno rogaturus, Sed vt
y cum aliquo Ritinurculo epiftalam mittam^
t, qiiodtpudAthenodornra inii§m: Tunc
Te omnibus cupidltatibns folatam ^ Cttm eo
if, rt nihil Deum roges, niii quod rogare
im. Nunc enim quanta dementia eft homt-
pifHma vota diis infiifurrant : (i quit admo*
:m , conticefcent , Sc quod fcire hominem
)eo narrant. Vide ergo nc hocpr«cipi ta-
oflit : Sic vine cum hominibui, tanquam De-
; iic loquere cum Deo, tanquam bomines
m facias ]| remittas , non eicigti. Sic Seneca Ep»
Ha omnia alia vofa JDeo remiffHrus*
t 3 ESI8T.
L. AmKA£I Ssif£tA«
E P I S T, XI.
Tia2» Jperati ft da amico Lucilii^ in f»o plurimtk
d^r & rubor. Hunc aUquanda m ndtura ejfe
, W/*f prdteptH excun : ac fic^ui etiart^ fip^'
Comparere item in malisi inter dttm , & malt m
Mtnitttm deindt faiutare Epicuri : femper ^i^
n$im reprdfintare nobis , qtd coerceai ^t pads^
Vebtt ilh pritfintc fac^^re omnia j & lotjai^
LOcutus eft tnecuni tmlcut tuus bonx indolj
quo qqantum effet animi, quantum ingenii, i
turn iam eriam profedui) (ermo primus oftendil
dit enim nobis guAums ad quern refpondcbit: n
nim ex prfl¶to locutua eft, fed fubito depreiu
Vbi fe collegit , verecundiam , bonum in adolc(
£gnum , vix potuitexcutere : adeo illi ex alto fui
cu rubor. .Hie i) ilium, quantum fufpicor^ \
cum feconfirqfiauerit) & omnibus vitiis exueri
.pientem quoque (equetur. Nulla enimfapienti
.turalia corporis aut animi vitia ponuntur : quic
jnfixum &ing;enitum eft, ienltur arte. non vim
Quibusdam etiam conftantiflSmis in conQ>c£lup
ludor erumpit , non aliter quam fatigatis & sfh
4)usfolet: quibusdam tremunt genua di3uris:
.iramdam dentescolUdantur, lingua titubat, labn
currant. Hsc nee di(ciplina, nee vfus vnquam ex<
&d ns^tura vim fuam exercet , & illos vitii fui etiti
.fcuftilTimos admonet. Inter hsc & ruborem efle
qui grauiilimis quoque viris Cubitus ofFunditur^'
gis quidem in iuuenibus apparet, quibus ^ plua
f is eft, & tenera frons: nihiiomimis veteranos &, 1
tangit. Quidam nunquam magis , quam cum em
rint, timendi (iim: quafiomnem verecundiam i
i. Hh^ rubor jaimiiam.
ga L' Amham SgwBfeA g
ritate etiam fecretum fuum Gindius faclt. O f<
cem ilium , qui non adfpe^m tantum , fed ctiam co
titus emendat! O felicem (|oi fie aliquetn vercri potc
Vt ad mefnoriam quoqae eius fe cotnponat,atque or
net ! Qui fie aliquenrvcrcri potcft, cito crii v<trcnd
Clige if aque Catonem : fi hicvidctur til i niiuis ri
dus, eli^e remifiloris aiiimi virum LsLum : elige eu
cuius tibi placuit & vita, & ratio ; Si. ipfius animi
ante te fereni & vultus , ilium (cmper tibi oHcnde >
cuftodem, vel exemplum. Opus c(l, inquam^ i
quo , ad quem mores noflri fe ipfi exigant, Nifi
ffcgolam y praua non corrigcs.
Epist. XII.
^JfdctU de feneBute Jua nMrat,ffin 9ilUJe eiui oA
nitum, Admonitttm^iutem fine trifiitia ; nee trifi
gam , imo iueundam ejfe , & ^itiis mmm ofportum
Cmnem Vuam breuem ; Jed qualemcumque , ^Jk fi
mdam nefirdm , & manum iUi iniickndam, ci
diedicitmuty ^ tenfenmm^ Vixi,
QUocumque me verto> argumenta (enedutis m
jWdeo. Veneram in (iiburbanum meum, 6c q\
irebardeimpenfissdificiidilabcntis: aitviUkui , n
cfle negligently fiixvitium: omnia (efacere>fedi
lam veterem eflfe. H^c villa inter manus mcas cret
Ouid mihi futorum eft, fi iam putrida funt ztatis m
uxa ? Iratus illi , proximam occafionem ftomachat
■rripio. Apparet , inquam , has platanos negli
^lullas habcnt frondes. quam nodofi funt , & ret(
yidi rami ? quam ttiftes Sc fquallidi trunci ? Hoc n
acdderet , ii quis has circumfoderet , fi irrigarct. ]
m per Genium meum, {e omnia facere, in nu
|rc ceflare coram fuam : fed ilkii vetula9 ef
Qui
Quad inter nos firj i) ego iHai pofucramj ego tlkruin
fnmum videram fciiiuiu.Conu«rfus ad ianutmj Quii
€^t LHqaain, iAe decrepit di« ^merito cd QAiiim ad-
jnotus a)? font enim rpc^ur. Vndc iOunc ntftut
es ? quid te dcl^ftault , aUenum morctiym toJlcre ? At
iUc ; Non cognoscis me ? inq^uh : ego fum Felido, cui
fi»kb»t ligiibm 3) afferrc : ee,o fum Philofiti villid fili-
ju, dcikiolum tuDm, Profe£lo, inquam, jfie dcll-
f tt Pupuluf etiim deHciolam meum fa£hii dl. Prof'-
I &t porefl tier it dcntes iUi cutn maximc cadti nt. De*
I ^leo hoc fubarbino nico ^ quod mihl fciie^ui pieaj
qoo jurnqtie aducrte f aiii^ a pparui t Co m plcflarn ur U-
lim y & arnemui ^ plena efl voluptacli , ii ilkfcm vti*
GratifliHii ftint poma,cum fugiunr:puerUi:s rnaximiii
in eicicu decor efl : deditoi vino potario exirema del&'
€tki J lilt qua mergit, qa» ebrierad fummam manum
impDntt. Quod in fe iueundiOim u m omnU voluptas
habct, in Snem fui dllFert. lucundifnina cil istai detie-
xa iam.non ctnicn prscepn^ illini quoque ineKtrerat
rcgult 4) f^antem iudicio habere fuas voluptacei : ant
hocipfum fiicccdk in locum voluptamm ^ nullii ege-
re, Quam duke eftjCupid itatei fatiga fll* ac reliq tit fTe?
MoLeltomell, inqiiii , mortem antcoculoi habere,
Priniumifta tarn iuueni ante oculoi debet effe, quam
1. Quad inter nos fit ^ quod tibt in aarem dico. Gronouiui
Hmesk \egendfun pm^t : Quidniveteresjittti
3, Ad oflinmadmetns') AUufio td ricumcoHocandicadaue-
rii. quodfoYet ad oftium deponi pedibus & facie fbrat verfii.
luqae Indit Sc ait : Merito ifte ianitor eft dc oftium feruat,
Baminoziu locandus & cfFerendus eft. Lipf.
J. Sigtilaria) manuscula Saturnaliorum tempore a maiori*
\n» donata minoribot, ficdidia qaodfigillii olim conliarent.
4. ExtteiM rej^ula) interpreter /ifi€a/|i axtrtrngm^, qua ia
fUdiiifoUa daci> curfiufiaii. Lipf, '
«5 fe-
34 It' ANNAfeZ Sknecab
feni: non eniin citatnurex cenfu 5): deihde ne
tam (enex eft> vt improbe 6) vniim diem fperet.
nut autem dies, gradus eft vits, tota aetas partibus c
ftac. & orbet hilbet circumdudos maioresminorit
Eft aHqais, qui omnei compleclatur Sc cin^at:
pertinetanataHaddiemextremudi' eft alter, qui
nos adoleicentis excludit. eft qui cotam pueriti
ambitu fuo adftringit eft deinde ipfe annus , in fe (
nia continenstempora, quorum muhiplicationei
coroponitur. Menfts ar^iore praecingitur circu
anguftiflimum hahet dies gjrum : fed & hie ab in:
ad exitum venic, ab ortuad occafum. Ideo Herat
tQS> cui cognomen Scotinon fecit orationir, ob(
ritai : Vnus , inquit , dies par omni eft. I:
"alius allteraccepit: dixit enimparem efte boris. i
mentitur. Nam (i dies tempus eft vigi ntiquatuor
raruni, necefte eft omnes inter {e dies pares cfle ; q
nox habet> quod dies perdidit. Alius ait, par
effe vnum diem omnibus flmilitndine : nihil enim
bet longiflimi temporis fpatium, quod non in vno
inuenias , hiccm Sc no£lcm : & altepnas 7) mundi
ces. Plura facit ifta , non alia , alias contra6tior j
lias produftior. Itaque fie ordinandus eft i
omnis , lanquam cogat agmcn , &, conftimi
litque expicat vitam, Pacuuius qui Syri
^, Ex. cenfu ) qualii citttio in militia & dcle£tu obtine
vbi e tabulif cenfualibus in quibnt iuniorai feoioreique no
citabantur. Lipf,
6. Improbe ) ftnlte » temere.
7. Et alnmas ia^c) Scribe*: & in alttrnas mundi vices pi
facit ifta , non alia , contraSHor alias ^ alias productior, N«
pe diet ille XXIV. horarum plura facit ifta plui lucit mc
facit ^ iTiodo plui no^isi non alia non aiiud qoam locem
no^cm , contradior alia , alias produSior , fcilicet alten
harum luce vel ntHe idque in vices mundi alternas , vt its
ternxiint mundi lucem^no^em mortalibai prcbentii vi
Or9B0V.
V^/aam fecit, 8)cumvinb^ijiiifunercti cpulli fibi
pircmsucrat , 9) fie in cobiculum ferebntur a ceeiia, vi
inter plffuicis exolecoruin hocidfymphoniain ciiicre-
Hit : ,/SiSmTMi, jBiiiifTm, nul lo n n (c d i e e X t u [j r. Ho c
quod tile cjciiiab con^ientiii:aciebatj not ex bona
liQifnui^ Sc ia romaoin imrij Ixtl^ hilareique di-
rixf* ©*5 iptem dtdtrst turjkm firiunjt , pittgi^ ~'
^ fiiftinam (i adUcerit Deui , l^ti rccipkmus. Ille be-
MUmniciliSiLreciiniir^iipoiiefrorj qui craftinum d^
n^ralicitudineei^fpe^ai, t^isquis dixit, Vixi, Cjiiotl-
teidluctum furgif. Sed iatn dcbeo cpiftoUm inclu-
de* I o) Sic J i nqgis , fine vllo ad me pcculio Veni-
ce? Noli timerc : ftHquid iecum ferct. qtiare al iqald
diici ? muLtum. Quid enim bac voce pr^clarluij
^uaniilUtradoadt^ perfertndam? Malum cfl in nc-
ccfliriic vluere, fed in neceflitate viuere, iicecfTita*
nuUaeft* Quid ni ntilU fit ? patent vndiquead Ubcr*
tiEfm viamuUSj Lreues^ faciki, AgamuiDeo grt-
tias, quod ncnio in viti tencri potcft. cakarc ipfat
Ecccniuecs licet, Epicurui, inquii^ dixit: quidtihi
cumalieno? Qaod verum eft , meumeft. perfeuera-
boEpicurnm tibiingerere : vt ifti qui in verba iurant,
nee quid dicatiir sftimant » (edaquo, iciant, quso-
prima (iintj efTe cominQnia.
i. Vfu fuam fecit ) ob gellum ibi diutioi ipagiOrttom
fsbTiberio, cui hoc propriuiti continuare impcria. Lipf,
9. Parentauerat ) allafum ad tonebres epulat . fie & Ep. laa.
& de vita beau C3«
10. Includere ) claudcre , fie enim compcfito pro fimplici
ptffim nDQtnr. Sic ipfc Seneca de ira III, 19- 2l" imptraue'
^his, tnquQsanimMduertiMehaf, os infirta fpongia includu
Epist.
gS t, AirirABi Sevecaie
E P I s T. Xllf,
Tormat pulcbre aduerjus fortmta & roburdonat. Ms
xime autem , ne futurorum metu angamur : incerti
' iAtffe y(i ppjft non euenire^ Spe igitur omnem mi-
tmn umperandum. Deinde illud robu^ius : Fac ^
precipe ientura \ a Deofunt , & in bonum,
MUitufnubicflTeanimifcio. nam etlam antequaii!
iiiftrueretteprsceptii (alotaribut,&dura vincen
tibus, (atiiadacrrasfortunamplacebastibi: &multc
magis, poftquam cum ilia conl!craifiimanum, virct*
^ que expertut ei tuas , qus uunqaam certam dare fidii>
ciamfdiponunt, niflcummult» difHcultatei hinc A
illinc apparauerint, aliquando vero & propiui acccfTe-
rint. Sic verus ille animus , & in alienum non vema<
rusarbitrium) i) probatur: hzc eius obrufTa a) efl
Is^onpoteftatbieta magnoi {piritut ad ce'rtamen ad«
ferre,qui nunquam fugillatus eft. 3) Hie qui vidit Qxt
guinem (uum, cuius dentes cf epuerunt Tub pugno,ilh
quinipplantatusadueriarium toto tulit corpore, nee
proiecit aniiniim proie^us, quiquotiescccidit; con-
tumaciorrelurrextt, cum magna (pedefcendit adpn*
gnam. Ergo , vt fimilitudinem iftam profequar, (»
peiamfortunafupra te fuit: ncc tamen tradidifti tC|
led (ubfiliifti , ^acriorxonftitifti. muUum enim ad*
licit fibi virtus laceflita, Tamen (i tibi videtur, acct
2. I« alitnnm mn venturns arbttrium} noirpendenf a fb^
tuna, h'jct^ftarebui^xcmfepoGtis&alienis^ a quorum pro-
indr arbitrio pax & fcHcitai eini non pendet.
2. Obrnffa') monets Terbum, auriper igneni extmenAc de-
purgationem notani.
J. Suzillatus efij Gloffm veteret virMxM^uf fngUlatntt
ltcr^n\r\»V. fttgtJiat v?<m'ffH , wrs^m ffin purcutit y vi
bices ff'it. Nam vxutha proprie fab oculii & U genii
^;^vW/Msr^, quspugOibttfcrebra ab idii. Upf,
L.
38 I" AnNAEI SfiKECAE
mur, autfuturit, aut vtrisque. De prs(entiba
^ file eft iadicium. (i corpus mum libemm eft, &
eft , nee vlluiex iniuria dolor eft : videbimus qui
turumiit. hodie nihil n^gotii habet. At enim
rum eft. Primaoi dKpice, an cerca arguments
venturimali. plerumque enim fufpicionibus lal
oius , & illudit nobis ilia , quae conficere bellui
let I 7) fama : multo autem magis iinguloi coc
^a eft: mi LuciJi. cico laccedimus opinioni , non <
guimus ilia , qus not in metum adducunt : nee c
timus, Ted trepidamus,: &{ic vertimusterga) qi
admodum illi^ quos puluis motus fuga pecorum,
itcaftriS) aut quos aliquafabuLa fine au^ore (]
conterruic. Ncfcio quomodo fnagis vana perturl
vera enim modum fuum habent : quidquid ex inc
venlt y coniedurs? & licentiae pauentis animi trad
i^ulii itaque tarn perniciofi ) tam irreuocabiles, q
lymphaticimetut (unt. ceteri enim fine rations
fine mente funt. 8) Inquiramui itaque in reit
ligenter. Verifimile eft , aiiquld futurum
li ? non ftatim verum eft. Quam muita
cxfpedata venerunt, quam multa exfpe^ata i
quam comparauerunt ? Etiam fi futurum eft > q*;**
vat dolori fuo occurrere? (atis cito dolebit,cum v
rit: interim tlbi meliora promitte. Quid faciei
cri? tempus. Muita interuenient) quibusvicii
periculuoi vel prope admotum , aut fiihfiftat ^ aut
unat, autinalienum caput tran{eat. Incenditm
fugam patuit : quosdam molliter ntina depofuit :
7. Conficere beilumfottt ) Ad Liuii h<rc verba dtc«$ afpef
Pama be!fnm cMjiciP^ &' farua womenta in fpem mtfi
impellnnt aaimof»
|. Ceteri enim JiM tathne^ hi fine menu pint') Ceteri il
Sillaiu ftii ctufTam habent. fniitqne;adeo fineratifiiei 1
mpbatidi iliis phude ttiam mear ckcatitiir*
? I s T o t A E, gg
tedius^b (pia ceruice renocauii eft: aliqui*
IQ fuperfte* fuit. Hahet emm mala fortu-
m* IbrtafTc crit, fortafle non trit: interim
tiiy mcliori prpponc. Nonnuiiqaam nulJii
&OS fignti, qux fnali aliquid pronundcnt,
lifilfasimagineitingit, amverbum aiiquod
li£e«tionJi deiorqutimpeioi^ aut maforcm
[am prnponlt alictiitis cjuam cfli & cogital
tQin iraiui illc Ht} fed quantum Ik&at in*
b aniein caufTa vit£ 9) eft 1 mi Hut mi* '
mcdui) fi tilnciur quantum porcft. Hie
i profit i hie robore anitni cuidentem
ittum refpmc, ft minut , vitio vmtim rcpcllcj
n tempfera. Nihil tarn cerium eft ex his qum
, ?t non ccrtius fit^ df Jormldata Cubildcre,
dccipere. Ergo A fpcm ar mctiim extmim :
rincenacrunt omnia , tibi fiiiie j ercde quod
: plurei babcbi) rentcntias jo) mctui / nibiFo^
ihanc partem poiiui inclina, ^ pereurbi-
Jie* Ac fubinde hoc in animo voiue j maiu*
cm morcalium, cum illi nee fit qnidquatu
:cpro certo futurum fit , sltuarcac diicurre*
locnimrefiftitfibi, cumcceperltimpdii, ncc
ifiiumredigitadverurn. Nemodicit, Vanus
i, vanus : aut finxit, autcredidit, Damus noi
ntibuStCxpauefcimus dubia pro certii non fer.
lodum rcrum,ftatim in timorcm vcnit fcrupu-
tt me fie tecum loqui, & tarn leuibui remediis
re. AUaa dicat,Foriaffe hoc non yenict: tu die,
rro fi vcniet? vfdcbimus vtrum venietifortaC
acauffdvita) i.e. nulla vita. Veterii enfm eleganrias
n ret pro re ipfa ponere* Sic ap. TibuU« L, g* Ueg. 3*
citnjfa Kear^ pro ipfa Nc«ra ponitnr*
tentirts') plan trgumenta.
yiw ff9f3 pr«b«mat flios iUii crcdalasr
^ -a
40 L. Annaex Sbnecab
ie pro me veniet j dc mors ifU vitam honcftabit.
cuta magnum Socratem fecit : Catoni gladinm i
toremUbertatitexcorque» magnam partem deti
riagiorix. Nimiumdiute cohortori cam tifa
moiiitione magis » quam exhortatione opui
Not! in diuerlum te a natura tua ducimut :
tus ea ad iita qus dicimuSi Eo magii bonam t
fluge,.^ cxorna. Sed iam finem epiftolse fac
fi iUL fignum f uum imprelTero : id eft, aliquam mi
ficain vocem peruerendam ad te mandauero. ]
cetera mala, hoc quoque habet ftultitia propri
femperincipitviuere.' Coufidera qaid voxifltfi
ficet, Lucilivirorumoptime: & intelliges quam f
fi^liominumlealtas, quotidie noua vits fondam
ponen^ium, nouas fpei etiam in exitu ]2)inchoanti
Circumfpice tecum fingulos. occurrent tibi (enei
fc cummaxime ad ambitionem , ad peregrinadp
ad negotiandum parent. Quid eft autcm turf
quamienexviuere incipiens'^ Non adiicerem aii
rembuicvoci, nifi elTet fecretior, nee inter val|
Epicuridi£ta^ qusmihi & laudare, & adoptar« ]
miii.
E 1 1 s T. XIV*
PrudentilpmA epifioU^ M^mt corpork ^itdqm .
rdm hstbendam^ fed non nimUm, Timeri M
€orp9rltria^ Pauperiem^ MorlfOSj FUUnttMn^^
ximt bdnc ^Utmam » qud s pctentitus efi , aM
TMnnis, Ft mn timcM, trU ^itentur : Odiitm ^
^iMs , Ctntemptm, Sumnod^ MMfem^ Sdfim
dicet : Cf breuiter ipfi.
FAteoT infitam effe nobii corporis noftri carit^
fateor not haius gerere tutelam : non nego ^
^U» In 9xitH ) vit« (cilicati
4a L. Annaii Simicab
— — — *— ■ III ■^MB^M^mmi^
domant , pln&proficiant qnm habent quod oftendui
Illxpeftcs nonminiit ertuet (iintjiiuneindito & i
tim, & praecordiorom toppurstionet , & fcbrem vifij
nipfiitorrrentcin: (edUcent. nihil habcnt qaod k
tententy quod pneferant : hsc , vt mtgnA bdU, «di^
fiu paramque viceront. Demos itaqae openun » ^
fiineamiia ofFcnCs. Interdnm popnlut cA • qofi
dmeredebeamus; incerdam, fieacimtatisdUieipliii
di , vt plurima per fenatum tranfigantor » gratim J
eoviri; interdam finguli , qvibuspotfibupQpQlj^
in populam dau eft. Hos omnea amicot hab^c ,4
perofom eft: (atis eft inimicos non habere. Iliq^
upiensnanqaam potentiom irai prouocabit : imo ^
dinabiti non aliter quam in nanigando procellii
Cum peterei Siciliam, traiecifti firetam temerariua^
bernator contemfit anftri mines : (ilie eft eniro , qpj
Sicnlumpelagusexa^eret, & in vertices cogat) nn
finiftram petit littos j fed id , qno propior Char]rb4j
maria connoloit. At ilie cautior , peritos ioooM
rogat y qui xftns (it , qns (igna dent nabeS| & lQngaii|
iUa regione verticibus innmi cnrfiim tenet. Id^
facit (apiens : nocitnram potentiam vitat , hoc pripa|
canens , ne viure videatnr. Pars enim (ecoritadrj
in hoc eft, non ex profeftb earn petcre : quia quCfqol
fagit, danmat. Qrcumfpiciendum nobis dft em
quomodo a vulgo tati eflfe poffimus. . Primum au)
idem concapifcamus. rixa eft inter coiiipetitorca:di
inde nihil habeamas quod cum magno emolnmem
infidiantiscripi poffit, quam minimum fitincoipoi
tno (poUorum. Nemo ad humanum (angainem pn
pter ip(um venit^ autadmodumpauci: plureacoai
patent, a) -quam oderont. Nudum latro 4110844
tic : etiam in ob&fla via pauperi pax eft. Trie dell
a«GNaf«lM^l|K(Bm«)iitfiKiaofei
44 I" AttNA^t SlMlCAB
mU
cerit. VltifDM pattes tttigi Cttonii: (ed ne prioret q
dem anni fueruntj qui (apicntem in illam rapinam f
publics adminerent. .Quid aliud quan vocifaral
•ftCatOj&mifitirritatvoceai cum modo per pop
leoatut manus , & obrutas (p^ » & portandut cxl
fi>rain traheretar, modo e fenara in carcereia doc^
cur ? Sed poilea videbimat, an (apienti opera perdi
da (it : interim ad hos tc voco j qui a rcpublica exds
ficeflfernntadcolendam vitam » (k humano generi i
rii coodenda > fine vlla poteittiorit offenfii, Non fM
tarbabit (apiens publicot mores > nee populum in
vitse nointate conuertet. Quid ergo ? vtiqueerit t
tns,qui hoc propofitnm (equetur? Promittere tibi fa
non magis poflum , quam in homine temperance I
nam valetudinem : & tamen facit temperantia boni
valetudinem. Perit aliqua nauii in portu : £bd ta qu
accidere in medio marif credit? Quanto huicperic
lam paratiua foret, multaagenti, molientiqaej c
ne otium quidem tutum eft ? Pereunt aliquando inn
centei: quis negat? nocentei tamen &piuf. Ara
conftat, qui per ornamenta 6) perculTus eft,, Dq
que confiiiom omnium rerum Cipiens , non exitq
^eftat. Initia iii potcftate noftra funt: de cuen
fortuna iudicat, cui de me fententiam non do. i
aliquid vexationii affert» aliquid aduerfi. non dai
natur 7) latro , cum occidit. Nunc ad quoddiam
fiipem manum porrigia. aurea te ftipeimplebo« \
quia fada eftaurimentio, aecipequemadmodum
6, Omaifiea^a) a gladiatoribni, qaoram arma fie di
font.
7. DaiMMfKf^ lege danmat, Fortnna iaqait aliqald \
xttionit , tliqnid tdnerfi potefi afferre » (ed non poteft prop
tea facere peiorem qncm vexanerit. Pcrinde ft Ittro poi
oocidera aoapotefiJaiiuiare* (caefScart fi iaca 01(01 vidi
tnr qai latiofiuiio pcriit. Gnu^w.
. i
i' faifroduiqiiceillttibieiregratior point. Jsmaxime
» diHitiii fruimr , qui mtnime dittitiii indjgeu Edc, ^'^
I bqaifj au^orcm. Vt fciai quam benign! Emm, pro-
potttuiTi tfl ab ena laadare : Epicuri eA^ aui Metro dori^
lut tlicuiui ex illi officini. Kt quid intercA, qnii di<
mit? omnibut dixit. Qui egct diuidii , tljnef pro
illit: nemo lutein folidto bono ffuittrr Adiicero
ilialiqiitd fludet ^ dum deincremento cog i tit : obllt
tot efl Yfo i , ratio n ei accipit , for urn cc n cerir , kaleo*
dtiJumS) vcr&t> fit ex domino procitratar.
E P I S T. XV.
Jd atram wttMm corp^m Exifcifaiia fft&st I fiihdt
CUmfmU sh EpicUTQ ^ m iiiM in fmttrmm firmmr i
\jf Of intiqvit fiiit , Tiqne id metm lertumt ttM^ I
^'-^ tem , primif epiflols verblf adiiccre : Si TiJei,
bene eft . Re£le & noi dicimui : Si phitofbpbarif.
tene ell. Valcre enlm hoc demum e/l : fine boc^ s^g^c
cit tnimaL Corpui quo que etiam fi magnat babet
wci > non «liter quam fiiriofi init phrenttici, validani
eft. Ergohtnc valetudinem prscipne CQra> deinde
AJOuiilecnndfln]: quae non magno tibi conftabit> fi
voherif bene valere, Stulta eft enim , mi Luciii , &
miniaie conuenieni litterata viro > occupatio exei>
cendi kcertot , ISc dilatandi ceruicem » ac latera fir-
lBandi« Cam tibi feHciter (a^na i) ceflcrit, & tori
ttmmnt : nee vlrea vnquam opimi boaii,nec ponduA
^11 ' II 111 I— . ' ■ . !■
' M» Kdtetutarimm^ librain pccanic fcsnebrii, ^ne ptr kt«
IbmIu cxigebatiir« Lipf,
L Si^xim:^ nam athfrai c^o fi^ ncblACUTx corpori ▼!«
19mp^ angoidii. Uff,
d J icqui-
46 L« Aknabx Ssnkcas
cquAbit. Adiice nunc, quod maiorc corporif^
cina animus clidirars & minui agilis eft; Itaquqqqll
tum poteaj circum(cribe corpus tuum, &aaimQ|
cum laka« mulu (equunfur incommoda huic di|
tos curs. Frimum cxercitationes, quarum
^iricumexhaurit, &inhabilem intentioni ac £
acrioribut reddit: dcindc, copia ciborum % fob
us animi impeditor. Acccdont pefliQurnots a
cipia a) in magtfierium recepia homineaimoc^
um & vinom occupati : quibus ad votum diea (DJ
£ius, fi bene defiidaucrunt , (i in locum eiua qq
tffluxit , multum potionis alttni ieiuno gtittntei
(erum. Bibere & fudare , viu cardiac! 3) eft.
fxercitationes & fiiciles & breues , qu« corpnt & I
inora laxent , & tempori parcant : cuius pnecipuaM^
habeiida eft. Curftis , & cum aliqno pondere manl
moue , & (alms , vel ille qui corpus in alcum \mi
velille qui inlongum mittit, relille(vtiudtcam)i|
liaris,4) aut (vt cootumeUofius dicam) fuUoo'
Qnodlibet exhia elige> vfli fit facile, Quidquid fai
cico redi a corpore adanimum , ilium diabna ac 1
busexerce. labore modico alitur ille. Hanca
tadooem non frigua , non sftns Impedit , ne (enefitii
quidem. Id bonum cura j quod vetuftate fie mdiv
if eque ego te iubeo (emper imminere libro , am pi|
gillaribua dandnm & aliquod interuallnm animft
Ita tamen vtnonrefolnatur,red remitutur. Geftgdpf
J. MmuifU^ Intelligjt GnBCulu magiftroi , mgendo |
bibendo tcmpat terentet. >.
I. Cmr/iiacj) »4^m»f^ eft la ore ftemachi Yldnm tbM
anore acri Yellicante 9^ c odeote* haic medictoa eft flidor^
^. 5^1^!/) Sablatif pecKbni ft altamaiiilbiit ideaiddid
ftpciitai onem Salii Sacardotet la pooipa ft pftatkaa And
«B ^rforpabaot, eoAdftnoia ftia toIloiML Idff, 1
/. G^iiiijiacfidor
ft
'4B I" AnhAii StHscht
fiuitam ? Babs & Ixionif ? lo) Non iu eft. notkt^
tur : quot c^ca cupiditu in nocitara , certc nufic
fitiatara,pr2cipftat: qaibaa ftqaid fatit cfTe p
fniffet : qui non cogitaviut quam incundum fit
pofcere, qoam magnificam fit plenum efle, it
ibriana pendcre. Subinde itaque , Lncili i i
snulta fis cenfecutus, reiordare : cum ad(pexerif
te antecedant, cogita quot (bquantur. Si via |
eflfe aduerfiia deoa , St aduerfiu vitam tuam , e
quam multot anteceflferla. Quid tibi cum ceten
ipfe anteceififti. it) finemconftitue, quern tra
jie pof&quidem , fi velia t difcedent aliquand
infidiofi bona, &fperailtibusmeliora,quamal
tis. Si qtiid in illii eflfet fblidi , aliquando Sc ii
rent: nunc baarientinm fitim concitant, imiti
ipeciofbs apparatus^ Quod futuri temporia in
ibra vohiit , quare potius a fortiuia impetrem ,. n
2uam a me , ne petam ? Quare autem pefam > ol
ragilitatia humans ? Congertm ?in quid ? kbfli
ecce hie vltimua dieai vt non fii^ prope ab uUimi
Ep 1 S T. XVI.
Fb^^phijm' ^d neeejjsrimn ^ fiJ iUam ^er/m^^
- qu4 in faSif fii, efproftfim. pijponi dbe^si^
\ d <omfiUd^ ffon pbfiar^ y fi Toium fit f sut I
t^fii ; .mm (f ilU docebpt lyeo parere, tf I
fMM» MftrtmitM Mypernsri. CUuJuU item M
€uro: SecMulum ndturMm ^pi Vuif ^ diues : J^
cpiniamm/
10. Baba i^ Ixunis^ note ilia sttte ftoliditatit lionili
11. Te ipft mUetJpfii^ exhutoilicnim forracifti» §
t^q^ M» A iiii9cG«firif Procwacor. Utf^
^ E f 1 8 T O t A E, Jf^
Ire tibi hoc Icb , LuciU , nemlnem pofTc bcrn*
Inere, ne tolcrabiiiter qaidem, fine %ienti«
; dc beatam vitam pcrfe£la fipicntia cffici , cc-
aDlerabilem eEiatn inchoau. Sed hc^j quod
firmandDtn] ^altiiif i]uotidiana meditations
im etV. Pltii operii e{l in co , vt prapdiu
|a, qaam vt honeilaproponat. Perfeueran-
Ej & •iliduo fludio robur iddendamj donee
Bftiiir, i) quod bona volootis eil. Icaque
dme pluribui verblt opos oon eflj auta^r'
m tain longii : inteliigo te multutn profcciCre,
ibif ^ vndcvcniant fi;io; noti funt f]£la, nee
L Dkam tamen quid fentiam lam de tefpem
noodum Uduciam, Tu quoqaeid^m facial
in ell quodtibici to & facile credat: eKCUte te,
fcraiarCf Sc obfcrua* IJtad anre omnia vide^
n philofbphia , an in ip^ vita profeceri*. Non
ofophb popukrt artitfcium ^ ncc oAentaiiom
D ; non lo verbii , fed j n r ebui efl. Nee in hoe
mr , Tt ftUqua obkftatione confumatur dieif
itar otic nau^a r ammum format Sc fabrlcat,
di(ponit , aflionei regit , agenda & omittend*
ftrat, fedetadgubernaculuni> &perancipitm
titiani dirigit curfum.iine hac nemo fccurui eft.
ertbilitacciduntfingulishoris; qus confilium
t , qaod ab hacpetendnm eft. Dicet aliquis :
iibipiodeftphiloropbia>fifatumeft? 2) quid
I, R Deal re£^or eft? quid prodeft, (i cafat
It? 3) Nam&mutaricerunonpoftunt, & ni-
m mens fit} que firma eft fie fidadam fiii habet : vo^
onaqtiidem StoidS) fedmucabilit. luqut booa mens
; fdre, tenere bona.
frtum </? ) n Stoici cenfebant.
cafus imiera$') <pm Epicttreoram€ratdo6biiii,
45 la
50 t. AkkAK SfilfSCAB
hil prasparari poteft adoerfus incerta : ii aat confilin
itieum Deus occupauit, decreuitque quid ficc
•at confiUo mco nil fortuna perinitt it. Quidqnid i
ex hil , Lucili ^ vel fi omnia hcc funt^ philo(bpl]
^ameft: (iaenosinexorabililege fata conftringvi]
liae arbiter Deus vniuerfi canda dUponat , fiuec
ret humanaa fine ordine impellil& iadat, phii6fli|f
S'hia nos tueri debet. H«c adhortabitur j vt Deo U^
enter pareamas,vt fortuns contumiciter refiftaimiail
kaec docebit) vt Deamfeqturis^ feraacafom. Sedl
non eft nunc in banc difpntationem tranlcundiml
quid fit iuris noQri , fi prooidentiain imperio eft, Jni
S fatorum feries ilb'gatos trahit , aut fi repentint ^antf
(iibita 3) domiiiantur: illonuncreuertOTjt vtte no*^
neam Sc exhorter , ne patiaria animum tuum delibiiV
refrigefcere* Conftitue illumj dc contine, vt babityi
fiat quod eft impetus. lam abinitio ) fi beActti ned|
circumfpexiftiecquidhsc eptftola munosciiU attoli*
rit? excute illam , &inuenief. Non eft quod ^tnirfll
ris animum meam : adhuc de alieno libertlit finitf
Qoareautem alienum dixi? quidquid beneidiftttlrf
eft ab vUo y metim eft. Sic quoquequodifb Bpkxai
didum eft : Siad naturam viuea, nunquam erta'pi#
per : fi ad opinionem , nunquam dines. Exigmmi
natura defiderat , opinio immenfum. CongeratM^
in te, quidquid multi locupletea pofledemnt: vhri
priufltumpecunicmodomformna te prdlKhtt, ancitf
tegatji purpiira Veftiat, Sc eo deliciarum opumque pef(
ducat, vtterriim marmoribusablcondaa, &nontaa<^
turn habere 'tibiliceat> (edcalcare diuitiu: accedaok
fiatUK&piQura, & quidquid arauUaluxnriae labort'
vit : maiora cupere ab his discet . Naturalia defiderili
finitafimt: exfaifiiopinione nafcentiaj vbi defiDiuil«
|. Si npmfm otffiMa^ h. e^caiiif ftsfbrtiua.
O Lr AnnAcx Sbmscai
fiappetenda eft? mQltis ad philoibphandum obftittji
rediuitis: paupercatexpeditaeft, fecuracft Caai
clafiicum ceoinit> fcit non (e peti : 2) cum aliqua coiH!
clamatio $) eft> qaomodo exeat > non quia effenll^i
qazrit. Si nauigandum eft^ non perftrepant pomuti'
necvntaacomicatainqnietafantlittora; non circumf
ilatillam-tarba {eruorum, ad quoa pascendoi tran^
marinarum regionum eft optanda fertilitat^ Facitoi
eftpa(cerepaacQi veQtref> &beneinftitiitoai & nihil;
aliud defiderantei) qaam impleri. Parao famea con^:
jbt , oMgno faftidinm. Paapertatcontenu eft dM>
fidertia inftamiboa (atiafiicere. Qotdeft ergo, qmm
re tu banc recufes contabemaiem , caius motuCaui^
diueaiaiitatar? Si Fit vacate animo^ aut pauper &0-
fortct> aut pauperi itmilia. Non pot^ft ftudiom Af
lutare fieri fine fragaliutia cura : frugalitaa aiiceii%
paupertaa voluntaria eft. Tolle itaque iftu excnia-f
tiones : Qaantum (at eft, nondum habeo: fi ad il*-'
Ibim famroam peruenero , tone me totum philo&phki-
dabo. Atqai nihil priua qaam hoc parandam eft$
qnodtodiffera, & poft cetera paratj abhocinci|;Me»^
dam eft. Parare^inquis, vndevioam, volo. Simok
A parare difcc 4). Si quid te vetat bene victere j be^
Bemorinonvetat. 5). Noneftqaodpaapertaano#
aphiio(bphiareaoceti ne egeftaaqaidem: col^radd*
cftenlmadhocproperantibBa vel fames, qoani toWi
raoereqaidam in obfidionibai. Et quod aliml tttt
- ■ '
a. Nm fi piH) paupe na tem cnim aemo keUo padt.
|. Condamatio) qiue aire iabe&t» n in igna, nlaa, 1m>
Iteioniinentc.
4. Difce') docet tutem Fhilofophit.
5*. Bene mori mm vetai) pane ptopertataniTttamconmo^'
^m tibi negare , non Tetabit tamen bene mori ; qnod la po^-
arflAtetnae&Fhtlofbphiadoect. Scoicitciiim fitamabiiMa
fi fcUaai liccbat.
E f I f T t A K, j^
illitri pfltienti^ prsnnium, quam in flrbitrinni non c«-
dercvi^oris? <]iianto hoc msioi cil^ quo pratnktio
tnrpcrperualiberud, iiuJlju«^ ncc hominis , nee Bet
limof ? Et quid em vd efurienti ad \Ra veniendym ^^
Perpefli Cunt cxercitut inop ii m omnium rerum, me*
mil harbaruni radlcibut , & didu fcedam tu JcrutiE
Aoaeiti. haec omnia pdili /unr pro regno (quomigif
mirerij) tlicno : dubiiabiltyquilferrc pauper ta ton,
niniinum furoribos liberet ? Noil eft ergoprius ac-
<[uirendym. licet 3d philofophLametiam fine vitiico
peraenire> ha tikj cum amnui Iiabucrli, tunc & £#«
pjendtm h«bcrc volet* Hi?c eric vltimum ntm in&tu^
mmmm ^ & ( vt Iti d tC4 m ) 3 d d 1 tarn entum* Ta ve-
to, fine tliquidhabei, ism philoraphare : vtidceoint
Icit J ^n iam nimii habeai j iiue nihil ^ hoc priui qiicr*
le , 6) quam quidquani . At neceflaria deerunt. Pri*
mum detCenon poterUnt , quia nsmra minimum pe-
tit I iututm autem fe fapicni accomodat Sed Ji
oecdiitatci vUimx inciderint , iamdudttm cxibic c
fill} dmoleftui fib i tffe definct. Si vero cxigtiuni
{berit^anguOuin» quo poflit vita produd; id bonl
COnfulet J net vitra necelTaria folicicui auc anxiui, vcn-
tri&fcapQUsfaum rcddet, & occupationea diuUum^
concur Gitionetque ad diuitias euntium^ fecurut liitui-
^ridebic, acdicei: Quid in Longum ipfe tcdiflferst
^pe€^ibif ne fo&norii qnsftumjiut ex merce competi-
dmm, tut tabulai 7) bcati fenii^ cum Heri poffitftatiin
diueiPRepraefcniat opes ftpientta : quai cuicumqu^ fe*
dtfupef uacuai , dedic g). Hxc ad alioi pertinent *
S. Hqc prims qn^tft } n philofbpheru.
M-1 t Qna9 cwicitm^ua ftdt fupiTuacnat ^ Mi.^') Op«i<kditft
jel ^ism reddidit f^pientiat qaecncunqoe ?t opibti QQii iadi*
CI I P^t u*S^ «ir«r« ^cilt pgr^c , tnJHtiut,
54 tr AWMARl 'S"BkECAE
'■ ■ ■ ' • • I I i hi t
tu locapletibus propior es. SscQlum muta, 9) nimiB
habef. |neft omni Cxcplo, quod fiit eft. Potertiiii
hoc loco epiftolam claudere > nifi te male tnftituiflemi^
XegesParthosnon poteft qoisqtiani falatare fine nm^
nare, tibi raledicere non licet gratis, quid iftuc ? aB^
Epicuro mutuum (iiinain. Mulcis parafle diuitial^
non finis miferiarum fuit, fed mntatio^ Non hoc oii^
tor. non eft enim in rebus vitium , (ed in ip(b aninun^^
Ulud quod paupertatem grauem fecerat, & diuitufll
graues fecit. Quemadmodum nihil differt) irtraiilj
sgrum in ligneo lefto, an in aureo coUoces : quoeumii^
que ilium transtulevis,morbum fuum (ecum tranifer^l
fie nihil refert, vtrum animus sger in diuitiia> anill^
paufjcrtateponatur. malum fuum^ ilium (equitur*-^
EpisT.xvin. A
(f Mit nihil sntpMrum ex morihut libMn. £im$tmA\ i
ttfmque^ 9tile ejfe, artis diehts Abfiineti ^ pmrcn^
pMuperes adfimiUre, Prdexercitstio efi ^ fmai^j
inopiam , / ea Uni$. CUnfitU nk Epicuf : hrik^
nid s^t. -A
Ecember eft manfiS) 1) cummaxuneciuitasdiij
fudat» lus luxuriai publico datum eft : ingeitti ;
apparatu fonant omnia: tanquamquidquamiMter Sai'
tumalia interlic , & dies rerum agendanim. Adeo pif
fail intereft, vtnonvideaturmihi erraftei qui i&gk$
olim menfem Decembrem fuiflfe , nunc annum. 9) ^ •
f, SHtdum imt$a ) priora tempora rdplce « qirfbai ditiifr
mi te opibut vix sqaaMnt.
I. Decemher^tHenfis^StLtnrAiHU, timc» SigiUaria'&lndir
Upf
f 2. Nunc annum ) per tototn enim afinam fic vinatC hOAiuei^
ae i menfii Dstfembt r ft Satorualiii eftat*
te
miks: nli tone tiii maxinie diebui animp
lam eft, vt cone voloptatibus (blot abftinett^
at omnii turba procubnit. Certiffimum ar-
in infirmitatit fac capic, fi ad blandaAc io
crahentia nee it » nee abducitnr. Hoc mnl-
efty ebrioac vomitante populo > ficcum ap
(Te. illttd temperatiof , non cxccrpere(e> nee
aec mifceri oninibos : & eadem> Ted non eo«
o> fiicerc. Licet enim {inelaxtiriaagerefc«
1. . Ccterum adeo mihi placet tentare animi
Item , vt ex pra^cepto magnorum virorum
le prscipiam: interponaMii<}Qot dies.quibus
iminimoacvilii&mocibo^^ara atque hor-
, dicu tibi: Hoc eft quod timebatur? Io
iute«nimusad difficilia fe prsparet, & con*
s fortim» inter beneficia iirmetur. Miles
ptcedecurrit 5) fine vllo hofte, vallom ia-
ptraacno labore laflfatur , vt fufHcere necet
t Quern in-ipfii re trepidare noluerii , an*
erce. Hocfecuti fiint, qui omnibus men-
[>enaem imitati, prope ad inopiam sccefTe*
} graniorem habitam, ftlodicrii minoi opporc«-
cS L. Annaci SsNfiCAB -"•
r n^ ^
runty nevnquamexpauefcerent, quod&pe dii0
fent Non eft nunc quod exiftimet me ducere ^
modicas coenu Si pauperum cellas , 6) & ifAd(0
4iliud'eft> per qaod lukuria dioitiarum taedio }JB0
Grabatui ille veras fitj & (agmn, & pania diirua ac
dldus. Hoctriduo &qaatriduo (ct interdum ptar^
diebus: vt oon lafiia (itj£ed experiiiienmin.Tuncfiji
ctede, Lociii, ex(altabia,dupondip 7){atitr, & inl
ligeiadfaturitatemnonopui ^ffc fortmia: hoc ^
quod neceflitati fit eft , debet etiam ifata. "So^
^men quate tn multulb tibi facere videariat ~
cnim quod multa itiillia (eruonim , tniilta'tnillii)
perumfaciunt. Illo nomine te(u(pice, quod ~
non coaSua. Tarn facile erit tibi illod pati fem^
^uam aliquando experiri. Exerceamor ad palumi-;
^neimparatosfortuna deprehendat, fiat nobis d
pertaa familiarii. Securius diuites erimut^ R &j
rimus quam non fit graue pauperca eflfe. Certoii|
bebatdiea ille magifter voluptatis Epicuraa, qu
maligne 9) famem exftingueret: vifuma anali^
deeftet ex plena & confiimmata voluptate^ vel (
turn deeflet , & an dignum , quod quia magno 1
penfiret. hoc certein hia epiftolia ait> quae i^
Charinomagiftratu, io)adPoly{9enum» Eiqu
glorianif) nontotoafle (e pa(ci: Mecrodonim J
nondum tantum profecerit ,. toto. In hoc tu
fitttritatemputasefie? Etvoluptueft. Voli^pt
^. Ctllas ) nimiram ifto fefi« lb ieniili ft aagufia cdl^
lufle dominoi apparet.
7 Dupondio) dnobos alfibnti
$, Ad patum ) Tide de hac eserdtattoae Vq^ettat t^hii
9c ad earn ScevYechini . - -^
0» Malignt J h. e« non plane ad fadeutam cibo vtaieav*''
10. Mapfifntu ) cum ibe eflet ''Apxi^ , par ArdlQatu ii
prsci n Roroani pet coiilnlai anitoi notaMoti t
? t I T £ it 1. J7
tefi^ WMillileuii ^ fugax, Sc fubindf reficienda, &i
it^iik & cer n, N o n e n J m iucu n d « rei c/t a qnt & p o«
lean jiiufmf! urn bordencei pantt: Cedfummn vo-»
liip£if ffflj poflTc cipcre ciiam ex hii voluptarem 3 A
^ididifRdaxj/Te, quodcrtpere nulla fonutix iniqai*
Knipoif, LibcrflUora funt fllimenractrcerlt: fepo*
fmid cipkile rupplkfutn ; non tim atigtifle, qui
neoraruieftipifciL Qutnti eft inimt magnimdo^
^idfmf^omc. deCcendttt^ quod ncc ad eKtrtmft
fitiyenicJecrctii 1 1) limcndum fit? hoc eft prxocrcu*
jure ith fartuns. Incipe ergo , mi Lucili , icgui bo<-
HTfflccnftictudiiienijjtaliquos diet deflinai quibut
&adu 1 tQiirebui , minimoqQC tc facial famiUarein«
Inapi cum ptupertate hibere commercmm.
I h&fits^ cgmemnere cfa^ ff tt ^hq^mc dignum
m£il>i». * - -
imo dms eft Deo dlgnui , qaim qui opet eontetnp
t qaaruro pofTcllionc tibi non intcrdko : ftd cffic^
EToloj ft jllat mtrcpide poftidear quod vno con^
:qucnfl modo, fi te etiim fine Hlis bette vi£tunitu
trfaifeni tibi ; fi ilhi tanquam exicurai (empcr id'
«3cerif * Sed lam incipiam ui epiftolam compUcare*
riui t ioquif i redde quod dcbes, Delcgabo tibi E-
icaruni : ^bmofictiiumcratio. Immodica iragig-^
it in&niam* Hoc quam verum fie , necefTc eft (ciai^
i&n habuerh & fetuutn^ & iaimkuin, In omnei
erfonaahiccxardcfciiiffe&Uf : tarn ex amore nafci-
ar , qutm ex odio 1 1 2) Jion mi nut inter fcria, quam
ntec iufas & so cot. Nee inter eft , ex quam magnt
n/Decretis) deftinatis, damnttii.
a. T«MiexamoreiM/(i^Kr^iMiMearo^io)h.e.tainineoi^aoir
1MB«, qntm iniUoa ^koiodio hftbeamika aKCtndeTcit.
m.VL A *^
^ "^
^g L. Ahkaii Sbnkcae
cauifa nafcatur , fed in qualem pern«niat ai
Si ignit noil refert quam magnui , fed quo i
namefiam maximum folida non recepernnt!
arida> & corripi facilia, fcintiilam quoqut
vsque in incendium. Ita cit, mi Lucili , ii
irsexicui, furor eft: &ideo iravitanda efl>n
derationia cauflfa , fed(anicatif»
Epist. XIX.
Chmttmd^f 40^ ahkiendas occupatianes ^ &
CMptMndum , fed otium y non UteBras. Mt
Mils & Jplendore Mre : qu£ tumuUus €f
fiios Tyabent, ClaufuU ah eodcmmagifirb: y.
buicum m$nfa communices,
EXCuXio quotiens epiftolai tuas accipio. i
enim me bona (pe: iam non promittunt di
ipondent. Ita fac , oro atque obfecro : qaii
liabeo melius y quodamicum rogem , quam qv
ipforogaturuifum? (i potts, fubdude iftis c
tiooibus; ii minus , eripe. i) Satis muitutnj
ris (parfimus, incipiamusinfene^lutevafa col
Nunquid inuidiofiim eft ? in freto 2) viximus ,
murinportu. Nequeego £iu(erim cibi non^^i
tio peterei quod nee iadaredebes, nee ab(co
Numquam.enim vfque eo te abigam , generis
ni furore damnato : 3) vt lacebram tibi aliquao
xi tc obliuionem vdim. id age ^ vt otium tuui
emineat^ fed appareat. Deindt videbunt c
quibus Integra funt & prima confilia : an
1. Erip% ) fi fttbdocere fenfim te neqnis, yi ttqne 1
ripe.
2, hi freH) vbi ob tnguftiai maximt marii motna
9. Geturit htaumU funr^^daumm^ n linynk a(ii<
ianthropifecamm.
E t 1 i r tf
probfurum tranimittere, tihi liber am non
imcdLumrepromlicingetiii ^igotj Ccnpxomm
|i, cliras ik nobiies amidii^, Tanc« notitii \
ft, Tt4) in extrema mcrgarii , ic peiiiiui con*
MDien priori temonftrabuaL tenebras habcro
1^; (eqaetor pvifllns lucii muitum ^quDciaiXK
imii, Quictem potei vindicare > Rac i iiiiii
Cnedelidmo ^ ant morfu animi tui. Quid e*
hf\\it%j quod inaims ^) reli^um a tc pofGa
e! dkma ? quortim nemo le ipfniti ftqalmt^
|uidexte, AmicDS? olim amicicia petebscar»
'da. Murabunt tcilimenta deniiufijicnei?
itisJBliudlimen Talurator? non poteil ptfuci
^na couftare. 6) JEikiuia. vtrum te rctinqaere^
tid tx im malii. Vtinam tihi quidem £ei]e-
ntig illet i n E ra na U I i uin tuoru m m od \im | nei
m ibrmaa ni iii [Jc t ! Tul i t t e 1 o ng e « c onfp c*
ulitbrlf rapid a fclicitti j prouincfa ik pf ocu*
'(JQidqutd ab iHi^ ptomitdtur: maiora de-
diteeKcipient y ^ c^ aliis ftlia^ Quit txitlii
i^exTpeflatj dance d^finai? habere « quo4
Nunqmm crit tern put, Qualem dicimui
'1° ciuffarum » exquibus ne^ilur famin , ti-
piditttum : altera ex fine alteriiii fHikituvJa
i^ni ei vitam> qu^ ftunquam libt mifariacwi t
Qicretiiitutts ifUhQuti fit* Sabdnc ccs^
licet,
kinui) quo^camaniTni qcidam ftgricudine a le
sorderii , (juo^ ce reLiquUTe itietiici dolaAt,
^ttfi paruo rf ; mugna cpnftar*} pone <tiim migniixi
n, G forte fen ex , «Ee foUtudm^si £e£tinu Jefcr«
siXMnpoptcieafnuuuerit, veJcJienteit qtti mioa,
eolre rolebaat i ^lios Patronoj , quorum lieiim fi-
toil £bi <i«leg«rint 7 intgnani tiniin eirameflf**
e 9 - fida
6o £• AmrAifei S^hscab
vtcetn iugotrium. femclillani incidi,7) qattti (faj
per prcmi , facial eft. Si te ad priaatt retttlerii » d
nora erunt omnia, fed affatiin implebunt: at mil
plurima &. vndiqpc ingedfl non (atient. Vtmm i
tern mania , ta inopia faturiutem , an in copitt I
mem? £c auita felicitai eft, aliens auidiiati exfl
fita. Quamdiu tibi (atia nihil fuerit, ipfe tliii iMJ
crit, 8) Qoomodo , inquia , exibo) vtcnroq^
Cogiu qoam multatemerepropecunia, qtiam mii
ta laboriofe pro honore tentaaeria: aliquid 6t pro od
andendam eft, aut in ifta f&licitudiae prociuratioiMJ
Adeinde vrbanonim ofKcionimtene(cendum inll
multa, ac Temper nouis fluSibaa , quoi effiigere nal
modeftia, nulla mx quiate contingit. Quid enim ijj
rem pertinet ^ an ni quiefcere velia ? fortune tua M
vulu v^td fi till etiam nunc permi(erii crefcere? qnil
turn ad (iicceflum acceflferlt , accedet afd metum. Veil
tibi hoc loco referrediftum Maectnatis, vert in i|l||
ccnieo 9) docui t. Ipfi enim altitudo attonat 10) w^
ma* Si qasrit , in quo libro dixerit , in eo qpF4
metheoa infcribitur. hoc voiuit dic^re, Monl
babet fiunma. Eft argo tanti vlla potenda^ vt fit 9
tarn ebriua fermo 1 1 1) Ingenioftia vir illc fait , lol
gnuiii excmplam Romanaa eloqoentiae daturoa, nl
ilium ehfij^ua(rec felicitaa> imo cajftraffet. Hie tt d
tut manet,nUiiamcontrahaa vela j nifiCqaodillefiv
iroioit)~terfaim leges. Poteram tecum & hac Mad
7. JflClrfQ ttqoe iu inlmani effiindere« ^
9 Ipfe alas nw ent) fobintelltgc p0is. Noa firifidei dl
qni f«mper fbrtmiit toic inhitboot. >
f, Ecntto^ ha vocat dignitatem ftanlam dCafidaa ia q
tornienta. >;
' 10. AnonM ) pcrcntit. i
11. Ebrins fermo') affeaatnt, calamiftratot , qaod vid^
ttlA tUii Mffctaatii ita ia ifto 900909 cpinpartt.
24
Epif t L 1]
Hsiiiiefitentia psrcm hccft radontni ; u) Jid moue^
tiimibi contFouernam ^ Ci te noui^ tiei volei quod
*icb&tj mfiin afptro i|) & pro bo accipcrc Vr fc r«i
Atbety ab Epicuro verfura fadenda t&. Ante, jnqtiit»
PfnifnQiiciendiim eH^ cum qnibui edtt A bibut
jffmm quid edaf & bibat^ Nam fine a mica vifcef atio^
If) lecnii ac lupi Vila €ft. Hoc non conringet u-
hiHifi feccflerii: alioquiii habcbii conaiuaa, quov
fiturba falucantium nomeiiclaior digcfferii. Errat
pncm qui ami cum in aCrloqnsrili inconuiuio pro*
lit Nullum habct maias malum occtipami homo,
|1)Qtt<tfuif obfcfTtii, qtiMia quod tmicoa fibi pmat,
UbDiipfcnoneflt quodbcneficla fua cfficacia iudi-
ptad cenciliafidoi amicos, cum qui dam ^ quoplua
lel^eut J mttgis oderint. Lc^e st Qllenum deb itoreHi
kU^ graue inimicum, Qaid ergo? bcncficit non
jiriot amkitiat ? parint , fi acccptnrof licuil el»gC'-
t; {i collata , non iparla funt Itaqat dam incfpli
lb mcntit mac ^ interim hoc coniilio fapienfum vccre^
I magti ad fcmexifluiBn peitioere^ c^uit, ^juani
liid acceperit.
E PI s r. XX.
iittJSpBUm in fa&is ^ nan Verbis $jfe : itaefue aHIU
nmdmm. Et confiamer amdttm. namS^pitntia ^ efi
nnuenUntia , C temr 9nu9 Muntatum , mc 9it£^
B. Parem facer* rationem) exfohicre debitum , fc. fenterN
iiii ia omaibiu Epiftolit quai ex debJto cum Luciiio com-
1^, A]}ero) GloiTs Xtvuov h*i^M h.e. pufi ctnd-diqne
Jgenti anmninni ufperum intcrpretantur. Itt apnd Nlcetarn
■we*C«^ eft TO Xsa/MMin^tu. Et hodieque tpud Tarcai aj^rl
mm oil €x argento. Lipf.
If Vi£ctrti$io) epolum com carne»
c 3
f4Ji»
fe L. Ahnasi Sekscab .
l^AUpfrtm etiam non timenda : (f diukU , / mjj^
von dmMtuU, Iterum momtio , fauftnm C9rik4
itu agerti Gf mitari,
CI vales , & to dii^num patas qui allquando fiai t4
. ^ gaudco. mca cnim gloria crit , fi tc iftinc , ^U
lie fpe cxrundi fiuduaris, excraxero. lUudaiiliE|
miLuciii, te rogo acqne honor ^ vt philoibphiMO^
prscordia imadimittas, &cxpcniiientuintuipr<|
' £lus capiat, non oratione, nee fcripto : fed antmifiri
tare, ^cupiditatumdeminudonc. Verba reboffi
ba. AUud propofitam eft declamantibus ^ & iffa
"Onem coronscaptantibus, aliud his qui iuueniuilS
tiolbrum aures diCputatlone varia aut volubUi m
^ent Facere docet philofbphia , I) non diccrti'
hocexigit, vt ad legem fuam quisqueviu|it^ .i|«<
tioni vita diflcntiat^ vt ipfa idter fe vita Vfuiit»'i
' aSionum dKTenfione , coloris fit. Maximiini \
' ft ofHcinm fiipientis , & indicium , vt verbitJt ^
concordcnt, vt ft ip& vbique par iibi idenmiitj
Quis hoc pneftabit? pauci, aliqui taincn. '^
cile hoc : nee dico (apientem (emper vno ituruitij
dti> a) fed vna.via. Obferua itaque > nunquid \
tua domusquc diflentiant: nunquid in te UhdnlitJ
in tuos (brdidus : nunquid ccenes flugaliter > sedifl
luxurio(e. Vnam femel » ad quam yiuaa , reguii
prcnde, ft adhanc omnem vitam tuam exaeque. (^
damfedomi contrahunt> dilatantforis ftextcndaf
Vitium eft h«c diuerfitas, ft (ignum vacillantia anin
ac nondum habentis tenorem fuum . Etiamnuni i
cam vnde fit ifta inconftantia , & difiimilitudo r ef^
— ■ — T r 1 r. - I I - ■ ■^
1. Facere docet Philofophia) h.e. adpraxin tou(peQat,«l
terboram qosrit delinimenta.
I. Vno iiurum grain) vna enim via alha tardint^alioi'S
l«ri«t ingredi potdt
nines quia veiinr , niii iiio momento , quo vo«
(Kuin,nulli y«lle aut nolle decretum eft. Vari-
tidie iudicium , & in contrarium vcrtitur : ae
: agiturvita perlufum. Prome ergo quod
& tortaiTeperducerit autadfummum, aut co
nmum nondum eflfe (blus inteiligas. 3) Quid
is, fauicturbse familiar! ? Turlia ifta cum a
efierit, ipfa fe pa/cet: aut quod tu benefido
K>ces (cire, paupertatii (cics. Ilia veroi certos*
:oi retinebit: difcedet quisquit non te, (ed
aebatur. -Non eft autem velobhoc vnum
Aupertas 1 quod » a quibus ameris , ofteridit ?
iUe veniet diet , quo nemo in honorem tu-
datur? Hue ergo cogitationes tux ttndant^
. hocoptajomniaaUa vduDeoremiflurut,
itus (is temetipfo ftextena(centibusbonit*
sfteflefelicitasDco propior? Redige te id
c quibus cadere non poflis: idque vt Itben-
i, ad hoc pertinebit tributum epiftols huiut»
rim confcram. Inuideat licet : ettam nunc
pro me dependet Epicurus. Magnificentidr
:de) fermo tuus in grabato videbitur Sc in
non enim dicentur tantum ilia , fed proba«
54 L. AlfltAll SlNlCAB
bontur. Ergo certe aliter audio quae dicit Demc
4) no{lcr> cum iUuin vidi nudum ,; quanto minid
qoam (Iramentis incabtntem? noh prxceptom
UA teflii eft. Quid ergo? non licet diuitiai in i
pofitas contemnere? (^id ni liceat? &ille ingen
snimi eft , qui illat circumfufat fibi multum divqf
miratnt , qciod ad fe venerint, ridet, fuaique aa^
snagit eflfe quam fentit* Multum eft , non corrun
^ diuiciarum vontnbernio. Magnus eft ille qui in diu
tiia pauper eft : fed (ecurior , qui caret diuitiis. Ntf
icio , inquis , quomodo ifte paupertatem latarus T
li in illam incident Nee egoEpicuri angelus (cio,^ )i
pauper ifte contemturua fit dittitiai» fi in illas incide '
Xtaque invtroqnemeni sftiroandaeft, inQ>iciend
qne>an ille paupertati indulgeat, an hie diuitiis nonii
dnlgeat. AUoquin leue argumentum eft bonx volun
tiagrabatui^autpannus, nlfi apparuit aliquem illal
Heceflitate pati^fed malle. Ceterum magns indolis 1
id ifta non properare tanquam ad mellora > (ed |
rari tanquam ad faciiia. £t fimt> Lucili, facilia. coflfr
vero multo ante meditatus accefleris , iucnnda qupp
J|ue. Ineft enim illia, fine qua nihil eft ittcundwiiiM
ecuritat. Necefiarinm ergo iudico id , quod. iS^
firipfimagnoa viroi Gape fecifle, aliquot diet intcM
ponerei quibnsnoi imaginariapaupertate exerc^'
anus ad veram : quod eo magis (aciendumeft, (^
deliciis permaduimus, & omnia dura acdifGcilia I
dicamus. Potius excitandut e (bmno, & vellicand
€& animus>adiuonenduique naturam nobis minimv
4. Demetrius) Cyaicaf Senecc ctate celebrit , de <
panperute nofter de vit. Beat, c ig. ciun uJiter fe aodire aij
qam alioi fdiicet Philofbphos grtnet fenteatia , ?iu ko|<
Jti.
5. Nee ego Epicttri weins fii§) leg. Nelcio inqmt Epk^^
•Of aopaopcirftc. Idpj^ ^
CQOi
66 I L.- AnWAKi S -BRfeCAB
tradiantem : Si gloria ^ inquit , .ungaris , notioi
teepiftolsmeiiBiaciem, quam omnia ida quse c
& propter qus coleris. Nunquid ergo meiKitos
qoii Idomenea nofl'et , nifi Epicurus ilium (iiis litti
incLdilTet? Ormiesillosmegiftanai 3) & (atrapai|.
regem ipfum , ex quo Idomenei tituius petebatufj^
liuio aUa fupprcdit. Nomen Attici pcrire Ciceri
<piftols non finunt. nihil illi prdftiidct gener Agrijpf
& Tiber iutprogener, &Oru(inC£(ar pronepoi : i
ter tarn magna nomina taceretiir , nifi Cicere ilhi
applicui(ret. 4) Profunda fupra nos altitudo tempoi
veniet > pauca ingenia caput exferent , & in id|
quandoque (ilentium abitura obliuioni reiiQent, 5)
ft diu vlndicabunt Quod Epicurus amico fuo po0
promittere^ hoc tibi promitto, Lucili. Habebo^
pud pofteros gratiam, po (Turn mecum.duratura pod
naeducere. 6) Virgiliia nofier diiobua memorft
aeternam promifit , & praeftat :
Tort«nati amho , (t tfuid mtd CArmindp^jfunt^
j!^ulU dies ^n^uam memori ^os eximei £uo :
Dum domm j£ne£ Capitoli immobile fnxum
Accokty imperiumque pater Komants bAbelnt^
Quoscumque in medium for tuna protulit j quk
que membra ac partes alienn potcntis fuerant , 1
rum gratia viguit, domusfriiquentata eft, duffii
fieternnt : poft ipfbs eito memoria defecit. Inge
J. Mtgiftanas } confpicno» tpud Regem interpri
Saidas.
^. Applicuijfet^ iibi& famas fiic iunxiflet. Lipf,
J. Et in idem ^andoiiHefilentinm abitura oh liuiomrefi
& ipfa quoqae licet profanda filentii & obliaionit no^e I
^oando fubmergenda » refiftent tamen & perdaraknnt 1
quando contra oblinionem.
^. Eductre ) ez profunda filentii atque obnuiodis bo Ae^
63 L. AwNAtl Sbnb^as
qaocQinque ierint, hon^fte eOe viuendoio
•dterint boi hortolot , & in(cripttiin horcoli
hie bene manebit /hie (ummom bonom vol
paratuseritifttus domicilii ciftos, bofpital
iius> & te polenta excipiet, & aquani quoquc
niftrabit. &dicec: Ecquidbeneacceptaiea
litant y inquam > hi hormli famem , fed ext
Bee maioreno ip(if potionibut (itim faciunt ^
rail & grataito remedio (edant. In hac
con(enai. de faia tecoin defideriis loquor ,
folacionem non recipiont i quibui dandym^
rt definaht Nam de iUis excraordinariia
kifFerre, licet caftigafe'& opprime^e , li
commonefadamilftavolvptaanataralia eft
ceflaria: hoic nihil debea. (i quid impend
.tariom eft. Venter pneceptanon audit,
pellat. nonefttamanmoleftnicrcditor» pa
titur: fi modo daaiUi quoddebes,^ non
tea.
E p I s T. XXH.
W^rtker exeundum effe ab oecupationibus ,
dot Uqueos amt rmnpendos, S^d tsmm of,
0* mmm^im ex/piHetur :■ nee eUbatur. i
inde GT dbiieU fplendoret ifios Falfos, 71
turo fintentM: Omms exin ptteros e 9ii
9erdt iiiu ignaros^
IAm inteUigaa edueendimi efle te ex iftii i
nibua , (peciofis &'malia : fed quomodo i(
poflis , quxris. Quaedam non nifi a praefi
ftrantur. Non poteft medicus per epiftoUi
$, QuocMmque Urmi bmufit tjptviutndum) 91
Phil^fophoram fedam amplexi tiiarint , in ea in
ceptt ^Hii hooei^ swa% iabcank
«"' A/i9a,d,rfu„^„.. «n'n ,rc„, „_. *'«'nr.
J "* CiwdL,/-! "'" ^orpori, ; '"■""•mo.
Nalli nocefle eft r i ^""* ^' nollcn, ? „ ' *''
,^^J«rf.mefle. <I»od gS^ fi^ «"'^?"«'«
lot^
■Jan Q>
4ca<
7^ !«• Annabx'Senbcae
dentiorcf qaain ipferum, ad qaos Colco referro;
delibero. EpicKri epiftolam ad banc rem per
tern legi, Idomeneo qu2(cribitar« quem rog
quantam pdteft fagiat & properet, antequam
vis maior interuenjat , d aufcrat libercater
cedendi. Idem tamen (ubiiclt , nihil eflfe
tandum, ni(i cum apte potent tempeftiueque te
fed cum iliud tempui din captatumvenerit, ex
dum ait. Dormitare de fuga cogitantem vet)
(perat etiam ex difficillimii (alutarem exitum..;
properemuiaxuetempua, nee cefTemui in tern
Puto nvmc ^-Stoicam fententlam qu2ris« non eft
qaisqiiam iiloi apod te temeritatis infamet : cau
quam fortiores (unt» Ex(pedai forfitan ,
bi h«c dicantur ? Tarpe til cedere operi : ladar<
officio ) quod (emel recepifti. Non eft vir foe
ftrenUQS, quilaboremfugit: verum ibi crefcit i
nimuti ]p(arerum difficultate. Dicentup tibi ifta
pers pretium habebit perfeuerantia^n nihil indig
bono viro faciendum patienduraue erit : alioquij
dido (e & coutumelioib labore non contjcret , n<
N negotiii erit negotii caufTa.Nc illud quide'm,quoc
fiimaseumfadarum, faciet» vtambitiofis rebui
plicitus , earumiemper sftus ferat. Sed cum vi
breuia in quibus volutatur , incerta » ancipitia : i
tet pedcm ^ nee vertet terga : fed (enfim recede
tutum. Facile eft autem , miLucili^ occupatii
euadere , (i Qccnpationum pretia contempferii.
funt) qu2 nos morantnr & detinent. Quid er
timlongasfpeirelinquim? ac ip(a meftcdifcedi
nudum erit latus? incomitata ledica? atrium v
iiml Abhiiergoinnitihomineirecedunt, &me
dem miferiarum amant> ipfat execrantur. Si
ambitione, quomodo de arnica quemntnr: idcj
verumafFeSnm corum inipiciaf , non odernntj
umncf /:.enoncs ccLnryiippi moacra(a,c( nonfr>
era fuadebunt. Sed (i propter hoc tergiueriari%
imfpicias^qaantum fcrai tecaiD,& qnam itiagiit
a inftnias otium : nunquam exiiom inuenieff»
cum (arcinis enatat. Emerge ad mcliorcm vi^
*opitiitdiis (ednoniic , qaomodo iftii propitii
nibiis bono ac beiiigno valtu mala magnificai
iint:hoc vno cxcufiti^qnodifta qns vrunr^qose
iant,optantibus data fnnt.Iam itnprSinebam epi«
gnam : refohienda eft, vt cum (bleiini adte mm
> vont«t,&'aliquam inagnifkam Tocem fecom fa
Kce occurrit mihi nefcio vtrum verior , an c\l»
dr.caius? inquly. Epicuri. adhoc enim alienas g)
I adorno. Nemo non ita exit e vita,tanquam mo-
a?crit.Qaemcumquevii,occupa.adole(ceticeii;(^
I mcdiam : inaeniet aeque timidum mortiajl?;
iimW) iofttramtnrioni. qui cum maime qitaruitiir
iit\ DOS oderunc amcm » kd, majuma amanc, fa
xa#f ifios) paoitint extmina.
ikat CMrm mm p^ffunt') dav fdlicet tnimnm ebad-
7a L* Anhabx Ssmbcas
que infciuin viue. Aemo quidqutm hafa
fii« in furarum enim noftra diftulimot^
me magis in ift^ voce deleftat , quam qa<
probratur fcnibut infantia« Nemo ^ inqaic ,
quam quomodo natut eft, exit c vita. Falliiin '
ioret morimur , quam nafcimur. Noftrum,
non naturs vitium eflu ilia de nobii conqueri
&diceFe; Qaidhoceft? finecupiditatibuivoa
line timoribasj fine fuperfticione, fineperfidu
risque peftibut: qualia intraftia , exlte. Perce
pientiam, fi quia um fecumi moritur, quam ni
. Nunc vero trepidamua , cum periculum accefiii
animua nobis j non color conftat : lacrimx nihi
foturx cadunt. Quid eft turpius, quam in i
minetecuritatiaeirerolicitum? Cauflaautemb
qtiodinanes omnium bonorumfiimusy quorua
sie vitJB defiiderio laboramus, Non enim apu
para eius vlla (iibfedit. transmifta eft , &
xit Nemo quam bene viuaCj (ed quam diu
rat: cum onmibnspoflitcontingere , vc bene vi
ytdiu^nulli.
E p I s T. XXIII.
^pmt ^ermn gMM^um qudtere. qwd iUudt Jn
' ff €X Uro Horn ndtmn. ReUquM^ fdiUaciM^ (f
eUfiniy ktt fiUdum^ & firmum: quU imfii
turn, d* smmo^ 9ptimM nofiri psrti^ Vm
pofitum eft in ConfeientU, Epicmri deindi dk
Turpe & moUftum^ VttJim fimftr inehsrf.
con^Mntes damndntur.
PUtasmetibifcripturum, quam humane nolk
hiems egeriti quae & remifta fuit, & brenis :
mal^num ver fit , quam prspoftenim firigua j i
fi I i I t t A f,"'"
-JK
mbfl qusrrentjtim. Ego vtta aliquld , quod
^libi prcdcirepofliti fcnhmi, quid amcm
nifivtiecithori^r ad bonimmciHcm? Hulu$
mmm quod fit, quierti? ne gaudeai vfltiir.
mtum hoc eite diMi : cdmen tit Ad /u mm A
iitf qQifcit qiiogiudcir, qui ^elicitjtem fuifii
poteitate n o n p ofmL Solid ta$ tft^ikin c€ r**
Iqufmfpeitliqua pro rl tit : H col ad mnoifm fit^
mitxdi^Qii pGtatur , licet ilium nunquam fpe-
^ ladtceperim. Hot ante omnia fac» mi Luciii*
J&gitsderr Exiflimai me nunc dfitrahere tibl
volupiiteiB ) qui fonuita fubmouco j qui ipef^
II oblc^bmcnta , dcutrandas exiiliuju ? imo
9m. tiojo cibi mquam decHe i^titiam. iroio lUaitt
tiidfloiinsfcir nafcetur, fi mode intra tejpfum fit*
QtefKliilifiiatci non Implent pe^ui v Osd frontcm
jkmnt] jcuei (unt : mii forte cp iudicai illutu gaU'*
^}0rldeL Animui debeE eile ilaeer Si fidcns^
IfcpCDmmicre^ur MiMcrede, rei fifiiera eft
^I'^iaudmm. An !U ex<f^imas q ucmqtiam fk^iutd
*^tii,i^vtiilidcljcati k>quunmT^ hitaricuio mot*
I*"* conumnerc? pauperiatj doinum iperire? vo*
IfipartireMfcfubfrffino? mcdirari dolorum paikn-»
jNa! Hjcqui apud feverfatj in ma^iiopaudin t%
Wpiruroblindo luhuim gaudii poflefliione cfl"a
ffwlo- nunquani dcficict* cum f mc-l vndc pciamc
*'>*3J«ir Leuium mctaUarum fru£!u$ \n fun»mO
ml iiopulcntiffimafupt, quorum iiialto latcf ve-
'S'liliiduc picninj reiponfura fodienti. Hafc quihut
Bdfidirur vulgui ^ icnuem habcnt ac pcrfulotiam 1}
i Pff/njlrkw ) aon penefrantem , k^ £Kietitn afjief=
74 L, Amnabi Seh^cab
lZ_ . . I "-j
voiuptateiD : & qaodcumqu« inud^cium i) gtadiB
eft, tundamento carer. Hoc dc quo k>quor , ad q)|
te Conor perducerc, folidum eft , qaod plug pattfar
trorfus. Eac, oro te , Lucili cariffime , quod ni
poteft te prsftarc fclicem. difiice & conculcd
qu£ extr'mfccus iplendent , qnae tibi proihittunttiV
alio: ad verum bonum fpedh , & de tuo gaude« O
eft autem hoc ? de te ip(o, dc tai optima parte. (
pufculum quoque , etiam fi nihil fieri finciilopoJ
magii neceflfairiain rem crede , quam magnam. |
nat fuggerit voluptat^t, breaea, pcsnitendaa»«iSi
magna moderatione temperentur , in contml
ebiturai. Icadico^inprecipitieftvolnptaa, ad
lorem vergit , nifi modum teneat , modum eutenaC
nere in eo difficile eft, quod bonumefle credidei
Veri boni auiditas , tuta eft. Qaid fit iftud , inteilj
gas , aur vnde fubeat ? dicam. Ex bona-conIcie4
ex honoftisconfiliit, exre£litadionibafl» exconti
ptu fortuitorum , ex piacido vits& continue ten!
vnam prementis viam. Nam illi qui ex aliit prdpi
tts in alia tranfiliunt , aat ne tranfiliunt qnidem » I
cafu quodam transmittuntur , 3) qaomodo haM
quidquam certam manfiirumae pofTunt, fufpenfil
vagi ? Pauci fiint,qQi confilio fe (uaqoe difponanc ill
teri eorum more qnx fluminibui innatant , noa e^
fed feruntur. Ex quibus alia lenior vnda-dd
nuit , ac moiliut vexit ; alia vehementior rapH
alia proxime ripam , curfii langue(cente depofiq
alia torrtns impctui eiecit in mare. Ideo cod|
tuendum eft , quid velimus , & in eo perieuerandai
2. InuefUcium) aliunde qasficnni , extra not pofida rdi
adue^^.m. i'\
). CafHtitndamtrmifmif$HMtm^ proiabnatarftimpcpifi
fl rttttOjE* .4
H
76 L. Am wah SinicAi
SOllicitum te cfle (cribit de iudicii euentu,
tibi furor inimici denuntiat, &exiftimaia
fnrum vt mcliora tibi ipfi proponat, & acqai^fi
blandx. Quid enim nocefle eft mala arceflfere
til dto patieiida cum venerint, prxfamere, acp
tempuf futnrimetuperdefe? Eft fine dubiol^
quia quandoque fit fiiturutmUer, cfleiain roil
fed ego alia te ad fecuriutem Via docam. Si v
nem foiicitudincm exuere , quidquidvererii i
niat, euencurum vtique propone: Sc quodei
illud eft malum^ tecum iplemetire, aotimoren
taxa. intelliges profed^o, aut non magnum , %
lonj^um efi*e > quod metnii. nee diu exempla, i
confirmeriiyCoUigenda funt : omnia ilia stat ta
qnamcumque partem rerum,velciuilium,i) vel
narnm, memoriam tiiiferis;occurrent tibi ingen
profeftus, aut impetus magni. Nunquld accida
jfi damneris , poteft duriui , quam ?t mittaril iQ
nm ? vt ducarif in carcerem ? nnnquid vitra qui^
tlmendumeftTlii, quam vt vratur? quamvtp
Singula ifta conftitue, & contemptorea eoruv
qui non qusrendi^ £ed eligendi font. Dam
nemfuamRuttliut fie tulit, tanquam nihil iUi
fium efletaliud, quam quod male iudicaretui
(ilium Metellus fortitertulit, Rutilini etiam lib
alter I vtrediret, RcipubL prsftitit : a) alter re
{uum Sullae negauit ^ cui nihil time negabatnj
carcere Socrates di(putauit, & exire (cum efte
promitterent fugam) noluit: remanfitqtie, ?
rumrerum grauifiimarum hominibus metum •
ret > mortis & carceris. Mucius ignibus manu
pofuit, Acerbum eft vri : quanto acerbius fi i
I. Gin/fitm) Romanarnin.
^ MfM, fr^fiiHf) Jbue. iograOamReipiiblias n
jlEkrii? Videt homincfi] non crudltum , ncc
Bfpdi contri inoricm aut dolorcm fubornfl-*
(aitaritanmmroborcinftrtiflum ^ po^nas a fc
Hwtmexigcnteni. lpc£taror diltillantji in ho-
liodeKTr» fieri t, nee atitcrcmominudiiofli-
S»cm minum, quam ignis illitb hoftefubda-
I Facer e aliqmd in illis cadrii feUciUf potoir^
Ritii. Vide qtiinto acrior iir nd occiipandft
immti qiiam cmdelitai ad trrogtnda. Fa«
MenaMudolgnouitj quod volueratoccldere ;
DiM^cmi J qaod non ccciden t Decantata^f
momnibu! fcholJi fabals ifta funt iim mi-
I id contemn en dam moncm ventum fucrir,
U narrabii. Quid ni ego nflrrcm , vltima il*
^Plfltiniilibrum legencemj pofito ad etput
Muohsciiircbui cKtremis inflruroenta pro-
^ «iterum vt vellet mprt , attcrum i^poflfcu
m ergo rebuij rtcumque comyoni fra£i^ it-
Di^poterant, id agendum cxiftimsiuit, necui
^ ait ocddere iictret , lut feruarc continge-'
uTido gU^o 3 qucmviquein iUum diem ab
f<i«purumfcruaucnit: Nihil, inqoit , egifti,
omnibus conatibns meii obfiando. non pro
'uc , fed pro patr is liber tate pugnaui : nee a-
^ntapertinacia, vt liber, (ed vt inter liberoi
• nunc quoniam deplorats funtrei generia
) Caro deducatur in tutum. Impreflitdein-
fcfum corpdri vnlnuf . quo obl'g^to amedi*
minus fanguints haberet , minus virium> ani«
)iam non tantum Caefiri , fed fibi iratufj nu-
Jlnui manus egit, Sc generofum ilium con-
mquc omnis potentiae (piritum non emifit,
Non in hoc cxempla hsc nunc congero,
m cxcrceam , fed vt te aduerfai id quod ma-
•ibilc yidctur , cxhortcr. FacUiw autcm
f s «*•
78 ILvAniiawi SiMKcAi
exhortabor, fi oftendero , non tantum fortes viroi J
iDoinentom efflandas anims contempfifle : (ed qn
^tiin adaliaignauosyinhacreeKaiquafle animiiihj
tiffimorum. (icut Uliim Cn. Pompeii {bcerumScii
n.:in,<)ui contrario in Africain vento relatu$,cum t
1*1 nauem fuam videret ab ho(libqi,fcrro fe tranfi^C
rauit,(3^ quafreniibui vbiimperator eiTetlflpperatQr^
quit^bene fe habet. Vox hsc ilium parem maioribai
cit,6^ fataiem Scipioiiiba$ iu Africa gloriam noq eft j
ferrumpi paflTa. Multum fuit Carthaginem.vincc
ampliui mortem. Imperator, inquitj bene fej
bet. An ^lifer debebat Imperator, & quidtm C$
fiisj)) mori? Non reuoco |e nd hiftoriasi nec.l
omnibus f^cuUscontcmproret mortis, quifunt plj
rimijCoUigo: refpice ad bxc noQra temporal dequ
rum tangnorc ac deliciis querimur, omnis ord'
hominfl fuccurrc^nt, omnia fortune, omnia iWi
qui mala fua morte prsqiderunt« Mihi crede, Lue
lideo mors timcuda nan efl, vt beneficioeins nit
enteferenddm (it. Secnrus itaque inimici minai i
di ; & quamuls contcieinia ti^a tibi fiducian> faeii
tamcn quit multa extra canfljim v«knt,4) & qu ^
cequiifimum eft (perai &ad id tequod eftiniquifl||
snum > compara. Iltud ante omnia memento > dj|
mere, rebus tHm«ltum, ac videre quid in qnaque fl|
fit: (cies nihil eflfe in iftis terhbile, nifi ipdim timqii
rem. Quod vides^ccidere pueris^ hoc nobis qoof
que mainfculia pueris euenit « illi quos am8nt,qi^'
bus aflfueuerunt, cum quibus ludunt, G perfonat^
vid^ntjexpaaefcunt: nonhominibus tantum, fedj
■ I r III I I |M
^. CatoHts) qai erat in exercicn , cni prserat Scipio ift^ 1
^, Multakxtfacanlfam vaient) gratia rctlicet,opef, odiril
& aUt qoB extra caoffiun faiit, & tamea c0idnat f«pe» vt caoii^
boasfaoquiiibatt ?iAcat daterior* r
*^ -E T 1 g T O L A t-* ^
^rfona demenda efl, & rcijdcnda iicjct /iii,
plhigladios^igncfoflendii, Sl turt'^Tn Cflrni*
^rcaicfremcmcm? Toite ifi^m pompam fub
|e«« ^ 0iiitat cerritai, mori et ^ quam nupcf
\ UKUi f quam ancilli cojuempdc. Qpid ru
piiht fiagella «St eculeos inagno apptracu explt*
pid fingulit articulii fingula machuiameiitii
I exf orqyeantur j aptati , ^ milk alia Inflru*
^xoirnilicandt parricubttm hominit ? Pond
9^ noiobflapefacRint: iube conticcfeere ge*
Itxclamationej, &vocum inter laccrauon em
tn ffccrbiutem. Nempe dolor e£^, quern po-
liillecontemnk, quem Aomachtcutillein ip*
Itis perfert , quem in puerperio puella perpeti-
^uit efts ftfcTte potfum: grautt cfl, ii ferre
0UIT1* H^c in animo voluta^ quaE ^pe audf (Hi
Ktfti: fcdanverciudieria^ ativercdixerii, et
n>ba. hoc cnim turpi fO mum «ft, quod iiobif
jlct, verba noiphilofupbiffi, n on opera tra^a^
|id tu? nuncprimum tibi mortem immincr*
lone e^Hum, nunc doloremT in h^c nati»
^idqutd tied poiefl, quafi fnmrum cogite^
Quo d facer e le m o neo, fc S o c erte f eciitc. N u nc
CO, vtanimumtuumnonmergaiiniftarp (bli-
em« liebetabitur enim, & minus habebit vi-
ciun exfurgendum erit. Abduc illdm a priut-
a ad publicum : 5) die mortale tibi & fragile
:uhiin effe, cui non ex iniurit tantum aut ex
orif viribus denuntiabitur dolor ; ipf» volu-
in tormenca vertuntur. Epuis cruditatem
t, cbrietatct ncruorum torporem trcmorciti-
bidincs pedum , manuum ^articulorum omni-
prauationes. Pauper Ham ? inter plures erq.
f pnhlicamy^d ea quae omnibnt immiBent , tibi^ne
nmunes font can ommbaf caiamiutw.
f 4 Exful
go t. AmnACX ggftgCA B
Exful flam ? ibi me natam putabo > quo tnittar.
ligabor? quid enim? nuncfblututfam? ad hoe^
jiatara graue corporis mei pondus adftrinxit. Morii
hoc dicis, definam sgrotare poflTe, definam idUgi
foffe , definam mod pofle« Non fam tarn in
vtBpicuream cantilenam hoc loco perfequar^ ^}
cam , vanoi eflt inferorum metos , nee Ixiohem ti
volai, necfixumhumeroSifyphitrodi inaduerliij
fiec vlliiv vifcera & rena(ci pofle quotidic, ^ <
6) Nemo tarn puer eft^ vt Cefberum timeai A: j
pebraa , & larualem 7) habitum nudii offibui col
rentiom. Mors nosautconfumitjautexait.
fis mcltorareftant> oneredetra^otconfumptifi
l>e(lat. bonaparitermalaquefubmotafuhL PeriL^.
I^mihi refcrre hoc loco cuum ver£um , fi prina tdoMlg
nuero, vtteiudiccsnonaliisfiripiifTcifta, fedcdi^li
Cibi. Turpe eft aliud loqutj aliud (entire: qoiiiw
tQFpius , aliud fcribere , aliud (entire? Memiifl to iv
|um locum aliquando tra^afTe, non repente nosJC
mortem incidere^ fed minutatim procedure. - QuodK
4te morimur, quotidie enim demitnr aliqua para vit«|
i& tunc quoque cum cre(cfanus vita decrefcitr Infioib
tiam amifimus , deindepueritiam , deidde adolefcco^
tiatn: vsqueadhefternum, quidquid tranfiittetupi^'
ths , periit. faunc ipfi^Lm quem agimus diem > com
0iorte diuidimus. Qnemadmodom clepfvdram nofe
Ci^tremum ftiUicidium exhaurit> fed quidquid atitf
(leflttxit : fie vltima hora, qua eflfe definimua , non (oh
mortem facit J (ed fola confiimmat. Tunc ad iliam
peruenimus , fed diu venimus. Hsc cum defcripfif*
Wy quo(bles»ore^ (emper quidem magnus, nu»
<. JHenafei pAjfe ^ptidft is^ carpi) qno4 deTytioFoatcftp
^nlontur , cternum a ralture ita lacerando. ^
7* Imidm) <iaalii htwom eft A; lamianuik
qnifll
1 f It I. A m
a acrior , ^u^m vbi vt rttati cooiniodfls vtr-
7as 3 qii^m epifloUm mcam, flp]>arebic
hanc q^tm tlmcmus moriem cxtrcmam
Um. Video quo (peCtci, qujcrti quid hiiic
blferim , quod diC^ym alicuimanimofurn,
;ptain ¥tUe ? Ex hac ipfi maitcria quae in
it 3 mittetuf iliqpid. Qbiurgat Epieurui
eoi qui mortem concupifcunti qutm eo*
J 8c aitr RMicQluni efV, currere id mot*
it», cum gencrc mm , vt eurrcnduoi effet
J effccerji : Item alio loco dictt : Quid ^m
quam appeterc mortem^cfUTi vitam tibj in*
!«nt tnetu mortis ? Hii aditcUi & itlud e*
ts licet, taniam homiiiiTni icppcudennam
dementiim | vt quidam timare moriji ca*
motteoi. Qaidquid horum tra^auerif^
■ ammaoi, vcL td mortli, vel ad vi^ patUn^
'umque moQendi ac Ermandi fimiui I ^ no
mua vitam ^ & ne nimii odericnuf . ctiiin
fuadet finire, non temere, ii«e cum pro«
sndat eft impetut. Vir fortii ac ^pieni
I debet e vita, k^ exire. Et ante omnia iUo
etur flfre£hi9, qoimuhoi occupauit, HBh
Kli. Ell enim » mi LuciH , vt ad alia j fie
moriendum inconfulta animi incUnatio }
renerofosatqueacerrim^mdolis viroi cor«>
eignauos >acemesque. ilii contemnunt vl-
rauantur. Qnosdam fubit eadem faciendi
rofi vltima venif ^c, ) &lCani eQ iaquit mortem
rum venire vel veniiTe : mnlrii mortiboi canfici-
I not venit antecjnam rapiat : M iHa mors quia
ao&rt jp&rttzn morckm m vltinac Sic Ep% lao^
f % f idea*
'IN
ga L. Annabi Sbkecae
videndique fatietas , Sc vits non odiuin , fed fi
nm: in quod prolabimur, ipfa impellente ph
phia , dum dicimus. Quousque t adem i Neaif
pergiscar, dormiam, fatiabor, ediriam, atg^<
ftuabo : nulliui rei finis eft j fed in orbem
(iint omnia : fugiunt ac fequuntu^. Diem non
mit, A\€s nodem: aeflas in autamnum definit
tumnohieins inflat, qus vece comnefcitur. o
tranfeunt, vtteuertantur. nihil noui video, nihi
vi facio. Fit aliquando & huiat rei naufeiei. I
(iint qui noli accrbam iudicent :yiuere , fed fupc
HID.
Ep I ST.. XXV.
ftsfcribit de du$bus Amicis ^ inutne ^ fene^ dlite
qu€ Aliter cum 9troqu0 agendum : cum illo far
cum baC' remijfiut , ne dejptret, Ipfitm Iju
bortatur ad mediocritatem . aut pduptriem : d
(Epicuri ^oci) ^t fumat fibi Psdagogum. Fat
nia . tMtqusm sh^uk ficSet.
QUod id duoi amicoi noftros pertinet , dii
,. via eundum eft. aUerius enim vitia emendt
alteriua frangenda foot. Vtar Itbertate tota : non
iUum, nifi offenders. Quid ergo ? inqvia. quadi
Siariam piipillum cogitas Tub tutela toa continere
ipice aetatcm eius iam duram & intradiabiletn.
poteft reforinari. tenera finguntur. An prof
rus fiin ne(cio : malo fucceftiirn mihi, quam fider
efte. Nee defperaueris » etiam djutlnos sgros]
fanari , (i contra intemperantiam ftcceris , it r
inuitos & facere coeger ii & pati. N ec de altero
dem fatis iiduciae babeo : excepto eo , quod. a<
peccare erubefcit, nutriendui eft hie pud or: qui qi
diu in animo cmi durauerit ^ aliquis erit bons Qm
igi , an non podit , experiar. Tu nobis te , tC
fortem prsfta , & farcinas cohtrahe. 3) Nihil
quae habemns , necefldrium eft. Ad legem na«
euertamur : diuitias parats flint. Aut gratuituiri
) egemnsi aut vile. Panem & aquam natura dc*
(. nemo ad h£C pauper eft. intra qus quiiquii
rium fuum clunt, cum ipfbloue de felicitate
idat, vt ait Epicurua : cuiui aliquam vocem
piftiolac innoluam. Sic fac, inquit, omnia>
lam fpedec Epicurua. Prodeft fine dubio^ co^
n fibi importt)(re,& habere guem re(piciai»queii|
[Te cogitationibva tuis indicea. Hoc|Quideii|
magnificentiuf eft, (ic.viueretanquam lub ali^
bpnivirij ac Temper prsfentis, oiculiaifedego
hot coolentys (iim, vt (ic faciaa ^uscumqof
, tanquam fpef^et aliquia. Omnia nobia ma?
ndoperfiiadet. Camiam profeceria tantum|
ibietiam tui reuerentia » Uctbit dimittas psda*
n : interim te aliquorum au^oriute cuftodi,
ato ille fit , aut Scipio , aut Lsliua , am cuiua uif
ktu perdidi quoque hominea vitia fiipprimerent ;
e cfHcia eura ^ coram quo peecare non audeaa*
iisc efFacerit « & aliaua co&oerit anud te tui efte
%4 ^^ Annaei Sbhscas
cogerit in curbs. Diflimiiemlte fieri multit oportil
dum tibi tntam Ron eft a te recedere : 4) circumfpkj
fingalos. Nemo eft , cui non (adui fit cupi quoUbl
•(Te , qnam (ecum. Tunc praecipue in te tp(ctfecedlj
crnneiTe cogeris in turba , fi bonus vir , fi quietoa , 1
temperaniei: alioquin in tnrbam tibi a te reccdljl
dumeft* Ifticenimmaloviropropiuict. >
Epist. XXVI.
'^9ttm fi fjpx Cf t4men ^igere. For f iter dt mmt§ I
quitur: 4jus fiUy inquit, iudicat an aHquidfifk
Si. KeUtjua^^erbdJunt: robur (f Virtus appsrdSi
0tmdpi?^ama^es^ ^ EfictirQ cUuJitla\ Difit md
' temmeAtarL
.«#
MOdo dicebam tibi, in con^eda efle me finMl
dutia: iamvereor, nefenedtrtempoflmerel
iguerim. Aliud iam his annis, certe buic corport fl
cabulumconuenit: quonianiquidemSene£las, lafli
etatisi noiifra^nomen eft. Inter decrepitoa'^ri
Dumera, & extreme tangentcs. Gratias tamen mfll
apnd te ago: non fentk) in ammo starts iniuriaii
cum (entiam in corpore. tantum vitia> & vttionil
minifteriafenuerunt. Viget animba, ftgaodetiMl
multum fibi eflRicum corpore: magnam oneria jM
aem fotpoftiir, exfiiltat, & mihi facit controueruai
defene^^ute. huncaireiTe dorem fuum. Credaoni
illi > bono fuo ttatnr . Ire in cogicationam tuuat 9 i
<ii{picere, quidex hactranquillitate & modcftta md
f um fapientids debeam , quid £tati : & diligemer el
cutere, qu£ non poffim facere, quia nolim: poflSi
nealiquid , quod noiim. Nam fi quid non poftiid
ponpoftemegaudeo. Quxenim querela eft, qool
4, A $€ ricederey Senfut indubitate pofcit: in $tfecedn$
fOM minuB eft Aoa ?idijS« viroi do4oi»
incom*
E P I f T t A fe. 2i
idum, fi quod debet <!elincrc J dcfccir? In«
tiin ^nunum c0, inqulij minai ^dcperire
ipric dicam , llqaefccre, Non cnim fubita
e: proflrati fumiif : carpimur. fingdJi dies tll-
itrahunt mibm. Ec quis exitut cf^ meljot
Snem fatim > ntciira foluentC} dilabi? Non
lid mull thi^as^Si c vim tepem\nu§ exccf
ijiiia teniihxc via efl^ fabduci. Ego cen^
ropinquct cKperiment um, 4t illc ^aturws fen*
dcQinnibusafinii nieii dieivcncrlc^ ita ni€
& aUoquor : Nihil elt , iiiquam , tdbuCp
rebut, autrerbjficxhibuim us. kuit fiintiila
I pigoora animi I mulmqtie inuoluta Itiioci^
d profecerim ^ morti creduurvit fiim, Nort
aqtic componor ad ilium diem ^ quoremodf
ac fbcii f dt me iudlcaturus Cum j vtrum^io*
til J an /entiflni : ntinquid nmulatio fmrit Sc
qaidquid contra formnam iaftaui verboram
icitiifi. Remode cxiAimanohem liomiaumi
tiper efk^Sc m par tern vtramque diiiiditur Re""
idia rotam vltam traftica : mors de re pronun-
(U Ita dico f difputationes & litterata colio''
ek prsceptls fapientium verba coUeda, & era-
mo, nonoflenduntverum r6bur4inimi. eft
itio etiam timidiflimii audax. qtiid egertt^
parebit , cum animatti dges. Accipio cohdi«
, hoh reformido iudrdum. Hsc mecum lo«
*ed tecum qooque me locUttim pUta. lanioit
1 refer t? non jinum^fantur anni. Iricertum
I te loco mors exfpedlet; : itaque ta tUam omm
peda. Finice iam volebam, & manus {peda^
claarolam: (ed conficiepda funt facra : i) &
■■»■■' '■ ■ f ■ I , ,
ficUnda funt facra^ folcnnia omnia paragcnda ysIbI
I ^ ad ^«B fpcftat Jiimfi0 ex m9i<l»
btrli
^86 L/A'NiviKr SiffncAK
' hnic epiftols viaticum dflndam eft. Puta met
otre, vndefiiinptarasfiinfnutuQfn: (ciscuiui
*tar. Exlpeda pufillam , &de ddmo (iet ntum
intenm commodabit Epicurus , qui ait : Med
trum commodius fit , vel mortem tranfire ad n
not ad earn . Hie patet fenfus. Egrogia ret eft , n
€ondi(cere. Superuacuum forman putaa id c
quo {emel vtendum eft ? hoc e(l ipfitm^ quare i
ri debeamus. (emper difiendum eft» quod an G
experiri Don pofliimut* Meditare mortem,
hoc dick, meditarilibertatemiubet. qui mori
feruirededidicit: (upra omnem potenriam eft
«xtra omnem. Quid ad ilium career , & cd
&clauftra? liberum odium habet. Vna eft
'qusenoialligatoi tenet, amor vits: qui vtnon
iiciendus , ita minuendut eft : vt) fi quando rea-
nihil not detineat, nee impediat, quo minui
iimuS) quod quandoque fa^endum eft ^ flal
cere.
Epist. XXVII.
fii$nit J Cf excufat, Si^id emm ? ipfe imd
tMmfinus ? Non Jum , inquit : fedinter dgr^s^ <
muni malo , & remedio , tecum difftro. Vol
ftocent , aut falfo iuuant : Virtui foU JoUdmn
umpnrit. Sed hsm tu adfume ^ hsbe : per aUt
poies, Jtttfioriota de Caluifio faceta, Epk>
Sum y BiuUi£fum ^ nAturaUs paupertM,
TTU me, inquit i monesiam enimteipfc i)ii
* ''- ft], iamcorrexifti?Ideoaliorumemendadi
eat? Non fum tamimprobut, vtcurationessgc
am: (cdtanquamineodem valetudinario tacei
u yam tnim «R>/e>-lfldliuiT¥ iroitioe U(k parfel
ScaecamttuiC) qaisgtfaliifmederl velit*
fionnnuni ni«lo tecum colloqnor, remedit commnrii-^
CO. Sic ittque me audi, tanquam inectini loquar. in ft-
cffoim re meam tdoiino; & te adhibho^mef urn cxigo.
^JCbmo mihi ipfcjNumerfi annoa tuoi : & pudebir ei-p
"" ) rdlci :]Use Folueras puer^eadein pararc.Hoc dcni-
ptibi citra diem momi prxfta: moriiotur ante te vt-
^ Dim icte illai voluptatei turbidm ^ m agno Itiendfi.
1 ventyrx lantum, fed prxtcrits nocetiL Qticm*
Doduin/cekractismil non futit deprebenia cum
«iitj folicicudo DDEi cum ipfit nhit: iu improba-
Hin voluptamm , ettam pofl ipfas , pcenifcntia efl"*
ifiinrfblida:; non fimt fidelet. etkm ^ noa no*
Qtj fogtunt. All quod poriui bonum nianfurutn
ctrcum^ke. nullum antem efl I niAqnod tnimui ex
icfibjinuenit. Soladnuspr^flalgatidium pcrpetu-
mn, (ecurum : tit am H ifuicl obftat, nubium modo la*
trneiiiC] qum infra ^) fcrumur , nee vnqutm diem
/ViDCunt* Quandoad hoc gaudium peruenke cf>ni»
get? nan quidem ceiTaiur adhisc j fed non fcfti'
ar« 4) Muhnmreiiatoperif J in quod ip(e necef-
Fieilvlgiliam , ipft laborcm tuum impendai j fi cffici
eipii. Dclegarioncm 5) res ifta iion rctipit.
^^dlitierirum genm adiutorium admittit. CiU
lifiai Sabinus memoria noftra fuit dtucs : & pa-
Iriinomutn habcbat liber tint , 6) & ingenium. 7)
|. Imfra y Si^km fcUicet.
^ Sfd B«» fefimnTnt } jTei fiJNnefur kgit GtoiJO¥* Ipft
fdlictt Tecum exigit Seneci , deinde votum intt^rponir, quinc!o
id hf< gaud Ltitn per ueniam 1 Sane nort'c^lTiSi Sed non fatii tfi^
fe&iaaredebcn, non tantum noil CttlTafe,
I . De /* jfi tioii em) t te nuBimarit, AeihocaHeriam alter t
atodelcgrabii r«lu^ticlum f atefmct^J^dt cmmcritio^ ^^pf.
i. LihtTfini ) qui Tub Pmdpibui honoribtti opibatquc tf-
|, %aitpfi) ]» e* hmkU Sc ei: feruth AU^uidirabiiti^
88 L. AkNAii SsNKttAs
Nanquain vidi hominem betram indeccntiui^ S
mcfnoriaum mala crat , vt ilU modo nometi 1
cxcidcret> modo Achiliii, mode Prkini: qm
benenoacrat,9) qutm pedflgog.osnoftrofnoi
Nemo vetolui nomenclfltor > qui nomioa ndb i
fcdimponit^ umperperam tribm ^ qatm illo'
not & Achiooi per&lotabit. Nihilominat en
volebat videri. Hancitaqaecompendiaritm c
tauit magba (iimma emit &ruos> vnom qui I
rum teilercC> alteram qui Hefiodomt noucn
terea Lyricif fingalos aflignaait. MagdO em:
lum non eft quod mireria , non inuehetat : fad
locatlit. Poftquam bsc familia ilii eomparata eft,
conuiuaa foos inquietare. Habebat ad pedea hotj
quibua fabinde com peteret verfni, quod rej
£epe in medio verA excideb^t Suefit ilii Sai
Quadratua , ftaltorum diuitum arrolor ^ & quod
tor, arrifor dc quod duobus hit adidn&om ef^, d<
Vt GrammMicof haberet analedaa. ii) Cum diidf
binu8> centenia miilibui libi conftare finguloa^fi
Minoril)iaquit,cotidem fcrinia emiflea. . Hit t
in ea oplnione erat, vt putaret ft (cire , quod qui»
in domo fba fciretk Idem Sateliioi ilium hortai
pit, vtludarettir, hominem sgrum , paUidum
cilem» Cum Sabinus refpondtSet ^ Et quomod
ir« Beatum indeeentius') qaem minuf decerek ibitel
Cnnda.
9' gMf ^am hne Honerat) Omittit illoil coih coMmm
rat GronoV. optiitio fenfu , notniat fcilicet ille non p
retinere eorim , quM cam bene quatn Pfl(dagogof nom
Meri hooiihdf.
10. Ad pedes bos') inter accntebendalin etaim » tt nM
Veteribui \ If mi ad pedes llabant»
I J. AnaUaas') qairoU^uaeiat qosTclot aboreckcM
toiligerenti
E f 1 i T L A I, (^
m viuot Noil > obAcro ic , loquit , iftud dh
ion Fidti qtiim mukoi ietuai VAlentlfltmvi ha*
Sons nieni ncccommodfltiir, nee emitur : Sc pu*
3i«Us c^€t p nQn haber er emptorcm. it malt
ie emimr* Sed iccipe bm quod dcbeo ^ ij^ vi'*
bid^fant , td legein naturiir compoilta pauper*
fbc r^pe didt Epicami ^ aliter «tque atirer.
^utm nimii diciturj qUQd ntinqusin Gtii di«
Qaibttsdam r^oicdii motiitranda ^ quibat*'
I Epist. xxvm.
Ultdt AmimummnmMiMnt, ipfittitha^ Telk
Whk MUi htm oppgrtHnMm, CLmfkU i B§€i^m
t nofif^ ism esfikmt
tibi TdU pQtai acddifTei Sctimkitii qmtt
a nouim: quod pcrtgrinaff one tarn longtfSc
mm variecttibui ^ noa difcylHIli triOitiam
emque mentii. Animuiti debes muure, noii
Licet Vaftamtraiecarii mare, licet (<vt ait Vir*
)fter) terrsqoe vrbesque recedant: fequentu^
ramque peruenerit , vitia* Hoc idem cuidam
iSocratesait: Qaidmirari9> nibil tibi fttt*
(nesprodefTejCum te circumferaaf Premit t<f
(Uioflfa qnx expulit Quid terrarum iauaf^
poteft ? quid cognitio vrbium , aut locorum't
am cedit ida laflatio. Qusf it quare te fuga
1 adiuuet? tecum fugis. Onus animi depo*
n eft : non ante tibi yllui placebit locus. Ta*
ac eflc tubitum tuum cogita, qualcm Virgitiua
1
I
90 L. Ahnakx Sbnscjls ^
nofter vatis inducit , iam concitats & inftigataB ,
mmque babemitin(e fpiritus non fdi:. i)
Baecbatur ^aies f magnum fi fe&ore f^
Excuffijfe Bernn. • - -
Vadis hue & illuc , vt excutias infideni ponduf : •
ip(a ia£iationeincoinmodiui fit. (icut in mat «
immou minus vrgent : insqualitcr conuolatt « .<
cam p!artem in quam incabuere dcmergunt. C
quid facia % contra te facis , & motu ip(b nocei tit
gram enim concutit. At cam iftud exemcris ma
omnia mutatioloci iucundafiet. In vltimat ex|
ris terras licebit, inqnolibet bHrbarix angnlo c
ceris : hofpitalis tibi ilia qualiscumqae (edu eric^
gis qtita veneris , quam qao^ interdl : & ideo ni^
cqaddlceredebemusanimum* Cumhac perfuii
viuen^um eft : Non (urn vni angolo natus : patrti
totus hie eft mundus. Qaod fi iiqaeret tibi » pfx^
mirareris, niUdiuuari te regionnm varietatibiu
quai fubindc priorum tsdio migras. Prima <
quxque plaenilTet^ fi omnem tuam crederea. 1
peregrinaris » (ed erras & ageris » ae locam t%
matasi cum illud quod quscis, Bene ?i|
omni loco pofitom fit. Nam quid tarn tarbidum
poteft, quam forum? ibi quoque licet -9
viuere , fi neceflc fit. Sed fi iiceat di(ponere(e,>'
(peSam qaoqae & viciniam fori procul fagiiioi. -
vt loca grauia, a) etiam firmiffimam videtildi
tentant : ita bonae qaoqae menti > necdum adhoc
fe£b6, &conuale(centi, fimt altqat pamm fiiU
Ciffeniio ab his qui in flu6his medios eunt , & tm
tuofam probantes vitam , quotidie cam diflScol
basrcram , magnoanimo collu^ntur. S.api«o
u NimfiU^ ^<^eini quimooaccpit ipftmtote noftil
a. Orm0) in qoibu gnm m.
tiJli^noadegftt: &miJer in pace cflie, ^uam in
pa, Non mlm muUum prodcfl vltit Cm proiedi^
1 i zxm tlicnii rixandam cft« Trigintt > inqiiii,
tmm^ocrttcm drcafnAetenint, nee f Qtucrunriiii*
lai mi Ml ingere. Qu i d w rcreft j q u o t doin i ni
ut ttxMm vna efl> Hanc qui contempflt, in quaa<
iibettDrbadominantium liber cfl. Tenipuj efl de-
Wi fed fi pf iui portorium roluero* Imtittm eft
iB^^^notmapeccaEh Egrcgie mibi hoc disiiflevi-
stnrEpiairui^ Nam qui peccare k nefcit y corrigt
inn\t, dtj^rthendas tc opgrtet^ aritequim etnen*
fei* Qpidifli viriii gbriantur. Tu cKiRimai ali*
ud dtfcjuedia cogitare , qui maU fua virtunim io-
'MmciDt; idco quantum parsj^ te tpE: coargue^
^Qkreitiie: accu&coni pnmumpartibui fmigerei
»ademdicitj nouiffime depttcatorii : tliquando
EpisT. XXIX.
melkmm ii^nltm i^rrip. AdfptrnMtur mim , ff
iikdii', umm ^on dffiram ^ €f foruffh M fiv ptr^
jE MjtccUJtio noflro qtisrli , & vii ftrirc quid agah
R<ro Ad not V^nit j nulla ali^ ck caufla , quim
HI audire verum timet; a quo pencalo iam a^eJl^
iliieflinimfi auditurodictndum eft, Idco de DiO-
^i ftec minui de altii Gynicis ^ qui libcrtatc pto-
ifcoavd fant] &obuiot quosque monuenjat, du«-
Etfi i^\ti , an hoc facere debucfriuc. Quid enint
(JQii furdot obiurgat , aut naiura morbouo
ltt»! Quarcj inquii, verbis parcam? i > graU^iti
> ^rr^ farsam) ^tUB fcilieat kion magai mihi conflMt^
__ ■■ ■ ■■■Ill ' I ■*■'
Kon poflam fcirc a) an ei profiim]
quem admoneo: illud (cio , alicui me profi
fi multosadmonaero. Spargenda eft manus :
teft fieri, vt nonaliquando (uccedat, multai
Hoc, miLucili, npn exiftimo faciendum mi
ro. dilaitor eius aa6loritas , nee babet apud
ponderis , quos poiTet minut ohfolefa^ia co
Sagittarius non aliquando ferire debetj (ed al
deerrare. Non eft art, quas ad ^fFeftum cafti w
pientia an eft. cercum petat : eligat profedn
his quoa defperauit, recedat: non umen ci
quat , CeA in ip(a defperatione extrema renu
tet. Marcellinum noftrum ego nondum
ctiamnum (eruari poteft : fedfi citoilli mam
gituc. Ei\ quidem periculum , ne porrigen
hat. magnia in illoingenii via eft; fed iam t
in prauum. Nibilominus adibo hoc perici
tudebo illi mala (iia oftendere. Faciei qu(
aduocabit illai facetiai , qu2 rifum euocarc
bus pofti^nt : & in (e primum , deinde in noi
tur : omnia qus didurus f nm , occupabit. i
turfcholas noftcas« &obilciet philofophis a
tBiicas,gulam:oftendetmihi alium in adult
um in popina , alium in aula : oftendet mihi
philofophum Ariftonem 3 qui in geftatione
rebat. hoc enim ad edendas operas tempus a(
De cuius fe^a cum quasreretur , Scaurus ait :
Peripateticus non eft 4) De eodcm cum cc
tur lalins Grscinus , vir egregius , quid
Non pofttim , inquit , tibi dicere. ne£c
a. N(Mi poffum fcire) noua okie6Mo.
g. Geftatwii ) ia efledo , qaod delicatomm eft;
>nga. ob(erua, videbis cosdem intra exiguuni
acerrime ridere , & acerrime rabere« 6) Pro-
eft aggredi ilium , & oftendere qaanto plorjt
um muitis 7) minorii videretor. Vitia eiut^
Qon excidero, inhibebo. non definent> fed in-
at> fortalTe autem & definent, (i intermit-
nfiietudinem fecerint. Non eft hoc ip(iini
dam. quoniam quidem grfoiterafte^i, br
ico eft bona remiffio. Dum me ilii paro,
nqaipotet> qui intelHgisvndequoeuaferif,
iifpicaris, qaousqoeiii eiia(iiras,'Compone
lOf', attolie animum , adnerftif fbrmidata
mimerare eoa noU , qni tibi metam faciant.
ideatuf ftuitaa, fiqnit multimdinenp timcat
ler quern tranfitna fingulii eft ? sqae ad tuam
mnltis aditat non eft , licet ilfaun moht
r. Sic iftud natura difpofiiit. {piritom ti-
ins eripiet^ quam vnut dedit. Si padorem
J« i^adH fiuiaf) EfTedtrii pedites pugntbant, de
94 X. AmtABi Skmbcaa
hal^^ret x vltimam mihi genfionem S) reiDili
Sed ne egoquidem merordide geraminfine^) i
alieni, & tibi quoddebeo impingam. Nunquam \
]iopulo placerc. nam quae ego fcio , nqn probacy
pului i; qu£ probat popuiui ^ ego ne(cio. Quit T
inqois« Tanquam nefciai coi impereiDMo) Eg
rus. Sed idem hoc omne$ tibi ex omni domo eon
mabunt) Peripatetici> Actdemicij Stoici, C]
Qois enim placere poteft populo > cni placet vii:
malis artibm popularis fooor qusritar : fimilem t
, 111 faciaa oportet non probabitnt> ntfi iignc
Multo autem ad rem magis pertinet, qdalit dtu '
ris , qaam qualit alils, Conctliari nifi torpi ratic
mor tiirpium non poteft« Quid ergo illi Uudi
omnibus prsferenda artibus rebuique phiT
prsdabit? (cilicetvtmaUatibiplacere^quiH]^
vt aeftimet iudicia , non numeret : Tt fine m^j
rnipbominumqueviuat; vt aut vincai mala^ so
HI at« Cecerum fi te videro celebrem (eeandi
vulgi , fi intrante te clamor , plauiiis , & pant
crnamenta obftrepuerint, fi tou ciuitate ftmii
puerique laudauerint : quid ni ego toi miictcarii
loam q[uap via ad iftam fauotem ferat ?
Epist. XXX. T|
Mini pMfMri noidehere ^ ff robur in iam fim tr§M,i
exM^U Aufidii Bajfi: ^fenvc UhmivamMi d$ i
i. Vltimam penfiontm'^ nim. per librot Bpift^iai _.
ft hire cam vltima forte n«rit libri? vldinam penfioacm i
lententiaiii vlcimtm Dcnfioniiinftarfblii^adtin. ■ Vet ^Qod
tins doco, htc EpmoU (eotentiiii alionun ea tnftiUKO i
$^ lnfin§yihi iam p«ne ekfolotiimfltoinAeqiiaii dcbdjl
Mi lai^rcalj ^oi mihi admaaai advitti filu psaibl^ -
E P J 8 T O t A 1.
lAfTtini Aufidiam, virum optimum , vidi quiSom,
h) £tati obiuflametn, Scd iim plui ilium degrm.
^mm quod pofHr artoUu Mtgno rencflui ^
ieno pondere iacubuit, Scii ilium lemper infir*
Feisrporis & exhaufli fai^ : diu illiid continuit , Sc
Fferiat dicim, concinnauiLfubitodefeck. Quemtd-
fddum ill muc qu!)s ^ntinam rrahit^vni rim^ am tlte*
MififKtar : vbiplnrimii loeis liKari ccepit & cedert^
nrj non poteil naui^io dthi(centi:iu inftniiicor-
|lfliiquarenu3 imbecillitai fnnineri & fulciri paceft,
Elmquam In putrizdifido omnia iiin£t'ura diduci-
rj^dam alia ejccipitur^alia dijcmditur: circumrpid-
loffn cft,quomodo cxiat.BafTat tamen nofler ilacer
mo eft. hoc philofophia pnvflau in quocumqiie
porii hibitu fortem ^ in con^eftu mortii hitireiti
amqaCj nee defickntem , quamuti deficiilur. Mt-
asgabcroitor & fisitTo nauigat veJOi & (i exarmtuit,
imeiireliquiai nauigti aptat adcurfum. Hoc faciC
Tui noftcr:& co animo vuUuque finem fuum rpe£lat|
D alienum fpeflare, nimis feciiri putares. Magna ret
hzc, Ludlij Sc dia difccnda, cum aduetitat hora ilia
ruitabilitj^qtio anioioabtre.AHa genera mortii^fpet
ita fant. Dcfinit morbiii ^ inccndimn exftingui-
r.mina quoa vidcbatur oppreflfura depofiiit : 3) ma-
qoosliaitfcrat^ eadem vi qua forbebat, eiecit in-
kmts; gladium milea ab ipGi perituri ceraice rcuo-
&: nihil habet quod (peret,~ quern {ene6taa ducit
mortem , huic vni intercedi non poteft. NuUo
h Quaftim) deficientem. allniam ad Bafli npm^.
2. £xmMiu/3 J>affiae accipiendam.
I* l^ffofitif) mamaqoafi fine noxa callocaait. LifP^^ '
g4 R*"*-
p6 L. AmnAii Sbniecab
genera homines molUusnioriuntur, fed nee dii
BalTosnofter videtur mihi pro(equi {e,4) &cai
Xier6, & viaerc Unqaim fuperftes fibi| & &pi
ferre deiiderium fui. Npm de morte molta loqi
^idigitCedalo, vt noble per(uadeat,(iquid^
modi aat metusin hoc negotio eft » morientit v^
cfle, non mortit: necinflgitm ipfa quidqiiifi
moleftis , quam pod ipfam. Tern demens aitttf
qui timet quod non eft paflurui^ quam qui timet:
xioneftfenfurus. An quisquam hocfuturum.C
\X p^ quaa^ nihil (entitur> ea fentiatur ? Ergo , iJ
anors adeoextra omne malum eft>vt fit extra on
snalorum mecum. Hsc ego fcio & (spe diSi
£epe dicenda. (ed ncque com legerem , sqv
hi profuemnt : lieque cum audirem » his dii
buSiqninegabant timenda a quoram metu abi
Hie vero plurimum apud me audoritatit III
cum loqueretur de morte vicina. Dicam eniai
jentfam. Puto etiam fortiorem cum eflfe^ q
$p(a morte eft, quam qui jcirca. moftem. Mori-^
. iidmota, ^etiam imperitia animum dedit nonyi
ineaitabilia. Sic gladiator tota pugna timidifl
- iugulom $duer(ario prsftat » & errantem gk|
Sbi attemperar* At ilia qu^.in propinquo eft
que Ventura , defiderat ientam aniipi firmin
qus eft rarior » nee poteft nifi- a fapiente prsftari
bentiflime iuque ilium audiebam, quafi ferente
snorte (ententiam , & qualis eftet eius natura , .
propial infpedU > indicaotem. Plus, vtputo^
haberetapud te, plusponderis, (i quis reuixifli
in morte nihil mali effe narraret expertus. Acs
mortis .quam perturbationem afterat, optime hi
dicenc J qui (ecundum illam fteterunt, qui Venice
4. Frofe^nifc) taA^Qam In fiuere.
i
nr» Mori neccffitatem habet, itqatm Sc in«
Qais queri poteft , in ea conditione fe etfe,
»nononeft? prima enim pars aeqnitatis , eft
I. Sednuuciuperuacauni eft^ naturae cant
etquanonaliamvoluitUegem noftram efle,
am. qQidquidcompofait,refi)luit: & quid*
foluit , componit iterum. lam veiro fi ciii
,vtiilam(ened^usleniteremitteret, non re-
olTain vits, fed minutatim {ubdu£^um, n» ille
igere diit omnibus debet , quod fatiatus ad rt*
omini neceflariam , lalTq gratam , perdufhis
i^quosdam optantes mortem, & quidem
umrogari(bletvita. Ne(cioTtrosexiflimem
Q nobis animum dare : qui dtpofcunt root-
^hilareseamquietiqueopperiuntur. quo*
id ex rabie interduiii,ac repentina indignatio-
ec ex iudicio certo tranquillitas eft. Venit ati-
Bortemiratusmorti: venientem 5) nemo hi-
ipit, nifiqui^eadillamdiucompofuerat. Fa-
» ) ad hominem mihi carum , ex pluribus me
„— : !/r. -^ r^: ^
9g L. Annavi Sbn^cas^
cum (eptimo (patio 6) palms appropinquant. i
bat quidem ille Epicuri przceptii ob(eqaenSi pri
{perare (e, nullum dolorem eflfe in illo extremo
lita: (itamencfTet, habere«liquantulum in ip(!
vitate folatii. Nullum enim dolosem longan
qui magnas eft. Ceterum (uccurfurnm fibi ett
ip/adiftra^oneanim»corpbrisquej ii cum en
id fieret, poft ilium dolorem fe dolere non poflfe,
dubitareautem{e> quinfeniliiaiiimain primit
cflet, nee magna vi di^raberetur a corpore.
qui valentem materlam occupauit, aqua, & inte
ruina exftinguendui eft: ille qui aUmentit deficit
(pome fubfiditjLibenter bsc>miLucili,andiOjnc|
quam noua^Ied tanquam in rem prsfentem p^rd
Quid ergo ? non multoi (peSaui abrumpentes v
ego vero vidi : fed plui momenti apud me habec
ad mortem veniunt fine odift vits ; & admittunc
non attrahunt. Illud quidem aiebat tormc
noftra not fentire opera, quod tunc trepid
cam prope a nobis efle credimus mortem
quo enim non eft, 7) parata omnibui locis, 1
buique momentis?Sed confideremus,inquit,tun
aliqua caufta mpriehdi videtur accedere , quant
propiores iint qus'non timentur.Hoftis aiicui ok
minabatur: banc cruditat occupauit.Si diftingui
luerimuf cauftas metus noftri^ inueniemuialiai 4
liasvideri. Non mortem timemus, fed cogiuti
mortirab ip{a enim (emper tantumdem abiumu
timenda mora eft,(emper timenda eft quod enim
Imamortiexemptumeft? Sed vereridebeo, ni
ongaa epiftolas^peius quam mortem^oderif : itac
m ■ ■ ■ ' I ■ ■■■ 111
4. Septim^ fpdth^ notam in circo todet cnesrrifle i
tamambiaifle, tdeoqae feptimo (patio lam palmaaii
pcsmtam exfpeftabant.
7. A im enim fitn eft) fobiotellige prape^
o. Tu tamen mortem , vt nufiqutm *'
SPgita
E p I s T. XXXI
(f imdidM f«/|i , Jpitnmd^m : ad 9frum hf>-
^mdttm efi, id autem^ .StiV*?/ijt nrum ^ per
$ira & f*y^ mjhm^ fmtutA £f manjmrs,
fto Lucilium metiin , incipit quem promi*
tt exhibere. fcquere illtim impetuni ammif
Optima quxque, calcstii popslaribnt bonii
on dcfictCf fTiaiorem mcjioretnqtre te ficft,
^olieNrif. Ftrndifnentft tua mulmm k)d
ETunt i) tan mm tffice^ quaiimm cofiatui et i
e tecum in antmo tuUfli » tra£ta. Ad runt*
kieni crlf , ii claurerlt auret, quibuf ceram pa-
ibdere. ftrmiorifpinicnentoopQseft. qutm
Ibciii VlyHem feruDV^ lUi vox qus ri-
9 3)«ratbl3ndi, nan tamen ptibiic|i ? at hmz
enda cHj non exvno fcopulo, (ed ex omni
1 parte circum(pnat. Prstcrue^ere itaquc
ni locum infidiofa voluptate (ufpedum , {ed
rbcs : furdum te amantiilimii tui prsfta. Bo-
omaleprecamar. &flvis ede felix, deoa o-
aid tibi ex hia qu£ optantur cuetiiat, Non
bona, qu» in tc ifti volant conger!: vnum
^» quodbeatae vitse caulTa & firmamentum
fidere. 3) Hoc autem contingere non potefti
turn hci occu^uemut') ampliffima funt^ egtQgiain^
taolero fuperftruendampollicentar.
timtkafur ) ab VlylFc,
Uet9 > a la peadaie ^ .oatenift omnia contantiu ha«
nffi
iad L Aw wAKi Sbkgcae
nificontcmptus eftlibor , & in eoram num
tui , qus neque bona fant , neque mala. F
non poteft, vtvnares modo mala -fit, moi
modoleuii&perferenda^ modo expauetce
bor bonum non eft. quid ergo eft bonom
contemptio. Itaquein vanum operofoa ca
f urfiii ad honefta nitentet,quanto magii inc
iminutque (ibt vinct ac firigare 4) permireri
rabor & clamabo , Tanto melior : furge & r
diuum iftum vno» fi potei, {piritu exfttp<
nero(bi anunot labor nutria Non eft e
ex illo veteri voto pi^entum tuorun
quidcoutingere tibi velis , quid optes : & i
iam per maxima ado viro turpeeft, etiami
fatigare. Quid votis opus eft ? fac te ipfe fel
ciea autem , li intellextrii bona efte , quibui
eft virtui : turpia,quibut malitia coniun£la e(
Admodum fine mixnira lucis nihil fplendidu
bil atrum , nKi quod tenebru habet » ant all
traxit obfcurl: quemadmodum fine adiutc
Bihil calidum tfi, nihil fine aere frigidum : l
& tiirpia, virtutis & malitiae focietas cfHcit. (
eft bonum?rerum fcientia.Quid malum cfi?i
perltiaiUeprudens atque artifex^pro tempoc
repeliet aut eliget.Sed nee qu£ repellit timet,
tur que eligit : fi modo magnut illi & inuidi
cft.Submitti te ac deprimi veto.laborem fi m
parum eft: pofce.Quis ergo,inquis,labor fria
pervacuus eft?in quern humilet caufls vocaii
eft malutj non magit quam ille qui pulchris i
penditur : quoniam animi eft ip& tolerantia,
dura&atperahortator, &dicit: Quid cefTas
4. Slrr fg[<re ^ mtlitare ▼erbam , deeqnit) qaiiaft
rmn confiioiit, A; quieacant. ZJff,
E f I t T O 1 A F. 19%
fndortfin. Huq & iilud acccdat, vt per<
IE , ^qufllitai «c tenor vitae per omnft con-
; quod noil poicfl efT^j nifi rcniin fcmnm
^ arf, per quam diuina Sc humajia no£an«
^ fu in m um bo n u m : q u od H occupai , in - ,
n tffc fociui , non fupplex- Quo mo do,
pcracmnir ? non perPeninumGraiuETmc
lec per deferta Candauis : ntc Sy rtei dbij
Qt Chary bdii , Adeundz Cam : qu£ tamen
(iili procuratiunculii? pretio, I^ Tummi*
undumcil , ad quod natura te inilruxir.
Ua , qus n non de&mcris , par Deofurgef*
mDcopeconianDnfacict: Deui nihil bm*
:exu non faciet ; Deus nudut eft. Fam«
. nee cftcnudo tui , & in popnloi nocninii
atk ncmonouitDenm. mnld de iMo rii«
nt , & impuno. Non turbt feruorump ie«
n per itinera vrbana ac peragrini portanu-
ilk maximua potcntiHlmasqoe I'pie vehit 0- '
: forma qaidem &. vir^s bcflcum tc ficero v
lihii horn m non patitur vctuftaiem . Quie-
tcrgo quod non fiat in dks detenui^cui ncit
iri. Quid hoc eft ? animui ? fed hie re£lus»
ignuf . Quid aitud vooeshunc , quam De-
lano corpore ho^itantem ? Hie animus tarn
iRonianum f quam in libertinum , quam in
)Oteft caderc. Quid eft equesRomanut,
inus, aut (erous ? Nomina ex ambitio*
iniuria nau. Subfilire in cslum ex angu-
urge modO)& te quoque dignumFingeDeo.
em non auro , non argcnto ; non poicft ex
aimago Deo exprimi (imilis. Cogita illos,
tiicflent, 2) fidilcsfuilfe.
^M»»— « - _ I -
atiuncnla pretio^ procuraior Pronind« fafiD».
r$Pi$ii ijfm ) t«iti;a Ijnf ^i» * paupartate. Uff,
104 !>« Amhabx Sbnscab
, ■■ !■ !■■ III! ■ ■ ■ ■ I ■■ ijii • II 1 ^ !■
Epicurus eft He fertit , licet manuleAtut i) fit. '
tudo , & induftrin ^ & ad bellum prompta meni
inPerfasqutminaltecinetoscedit. 2) Non cl
quod exigas eitcerpta , & repetita : continuum d
noftros , quidquid apud alios eKcerpirar. Ni
bemusitaqueiftaodorifera> necemtorem deci]
nihil inuenturum cum intrauerit, prster ilia <
fronte (titpen(a (unt. Ipfis permittimus , vnde
fumere exeihplaria; Pnta not velle fingularei (!
tias ex tur ba (eparare : coi illas adfignabimus ? tk
ftnCleanthi, an Chryfippo, an Panztio, an P
nio ? Non fumus (iib rege t fibi quisque le ?indk
pud iftos quidquid dicit Hermachus, quidqui<
trodorus , ad f num r^rtur. Omnia quas quis
inillocontuberniolocutns eft, vnius dudu &
ciis difUfiint, Non poflumus> inquam> licet
mus , educerc aliquid ex tanu rerum squaliumi
tudine.
Pauperis ejl numerare pecut,
Qnocumque miferis oculum , id tibi occurrit qti
mincre poftet , ni(i inter paria legeretur. Qpai
pone iftam fpem , pofTe te fummatim deguftare
niamaximorum virorumttota tibi infpiciendaA
ta tra£landa. Res geritur, & per lineamentafiia ic
opus neditur , ex quo nihil ftibduci fine ruina p
Nee recufo> quo minus fingula membra., dumi
in ip(b homine , confideres. Non eft formofii,
crus laudatur aut brachium , fed ilia coins vniue
cies 3) admirationcm fingulis partibns abftnli
tamenexegeris; non tarn mcndice tecum agam
i« MMnUatns') tnoica manfcatti tottBeniQi & m
fnerunt « viri nudis incedebant brachiis.
. 2. Tarn in Perfas qnam in alte cin^os ) illi gg l fti f cj|t
ttebancur , atte cinQi erant militei Rofflaalb
3. FaMs^ corporiiFonaab
.^nnas vucaui; i^uiai^uiupicciicas pueriiig
A : quia plus adhuc nom capit certi profe-
captare flofculos turpe eft, & fulcire Cq
paucifliiDis vocibus, & mbmoria ftare.
iltatur. dicat iiU, oon teneat. -Turpe eft
lut profpicienti fenedutem , ex commen-
Hoc Zeno dixit, tu quid? Hoc Clean*'
id ? quousqne flib alio moueris ? ^ impe*
od memoris tradatur : aliquid &de tuo
nnes itaque iftos nunquam aud^oreSj feoi-
tea, {iib aliena vmbra latentes, itihii ha«'
10 generofi, nunquam aui(bs aliquando &<•
1 diu didicerant. Meiooriam in alienit
t. Aliud autem eftj meminiffe: aliud^/
)f niiTe , eft rem commiftiim memoriae cu*''
contra (cire , eft & ftia facere qusque , nee
i pendere> &toties ad magiftrum re(pi«
licit Zeno, hoc Cleanthes. Aliquid inter-r
Ubrum.4r) quousqne dirces?iam,&pr2«
eft , quare audiam, quod legere poffum ?
quit) viua vdx fa'tit. non quidem hsc.
io6 L, Ammah StM»»At
contend fuerimos inaentis» Przteret qua
guimr , nihil inuenit , imo nee quaerit* Qa
honiboperpriornnivefligia? egoverovttr
tt: fedfipropioremplanioreniqueinoenet
muniam. Qui ante nos ifla mouerunt , no!
noftri , fed duces (bnt. Patet omnibus verii
dum eftoccupata: multum ex ilia etiam fut
aum eft.
E P I S T. XXIV.
Gauderefi in profe^u LuciUij quia ok ipfi el
eum formauif, HorSafitr porro fergtrt ^ t
CRe(co & ex(hlto , & difcufla (enedute i
quoties ex his qu» agis Sc fcribis , intelll]
turn te ip(b (nam turbam olim reliqueraa) Tup
ris. Siagricoiamarboradfrudum perduSs
fi paftor ex fcetu gregis fui capit voluptatem ,
num luum nemo aliter intuetur qnam vt at
^m illius (uam iudicet : quid euenire a
quid ingenia educauerunt>& qus tenera forir
adulu&bitovldent? AflTerotemihi. meun
Ego cum vidiflem indolem tuam , inieci mac
bortatus liim, addidi ftimulos, nee lente i
(nm y fed fiibinde incitaui : & nunc idem U^
iam currentem hortor , & inuicem hortanten
i^iud)inqnis,adhuc vola?i) in hocplnrimun;
fie quomodo principia totius operis dimidi
U QnH aliniy iuquU , adkue voh I ) Lipf. diftuf
a/iai, inquisy adhuc? voh. Seafiif : qaia eft qvfi
porro o Seaecat Rtfpondet Seuaca toIo moncrt, li
j^oneam.
ziQ > cuiuf aoa aiicoraanu
E p I s T. XXXV.
9 Jiitl optat y id efi 9irum bofutm. dlitir
Hi nemo eft , etiamfi amat. Hoc tri9 f^
tprimis difcat conMnienter huere, id ff/^
^ idefty faf tenter.
bnixerogo vtAndeai, meum negotium
ere amicum volo : quod contingere m^
itexcolere te, vtccvpifii) non poteft^v
imat me, amicus nonet. Quid ergo ?h2C
£iront?imodiffimilia. Qpi amicut eft,
at^nonvtiqueamicatcft. Itaqneamicitift
eft; amoretiemaliquando nocet. Si ni*
) hoc profice, vtamai^ di(^aa. Feftina
mihi proficit > ne ifiac alteri didiceris*
percipio iam fnidiim > cum roibi fingo>
10 fiituros , & qoidquid stati mes vigoris
ad me ex raa , quanquam non mnirain
rum: (edtamen re quoque ipfa Istus e&
I
lOg L. ANNAEI Sti)7ECAB
-■ - -- - I J
Sc ante omnia hoc cwa , vc coiillcs tibi. Qpotie
perlri voles, analiquid adumfic, obferua an et
velishodle qucheri. Mutacio voluntatis indicat
mum nitare , allubi atque aliubi apparer«, proin
lit vcntus. Non vac;atur , quod eQ fixum 6c fb
turn, Idud fapientipcrfcdo contingit, aliquan
&proiicienti prouccloqae. Quid ergo interefti
commouetur quidem > non tamcn tranHt , fcdfiii
CO nutat : ille nee comraouetur quidem.
E p I s T. XXXVI.
Laudat quemdam qui otto fe admouit , a repubStt
wouit : (f ^t contemnat 9ulgi 9oces. Pergdt k
efe , sut magis fieri i fergst & mortem sdfpm
idque ratione.
AMicum tuum hortare , yt iftos magno n
contemnat , qui ilium obiurgant , quod vn^l
&otiumpetierit, quod dignitatem (iiam deftitn
4k cumpluf confequipoflfat, prstnlerit qaietem
nibus. Quam vtiliter negotium fuum geflerit,!
tidie iliis oftender, Hiquibus inuidetnr, non<
ncnt tranfire. i) alii elidentar , alii cadent. Re
inquteta, felicitas : ipfa fe exagitat , mouet cerebi
nonvno genere. Alios in aliad irritat: hosin
tentiam , illos in luxuriam : hos inflat , illos nioll
totos refoluit. At bene aliquis illam fert: fiCi
modo vinum. Icaque non eft quod tibi ifti perA
ant , cum efle felicem , qui a multis obiidetnr. i
ilium , quemadmodnm ad lacnm, concurritur : q
qui exhauriunt, ftturbant. Nugatorium &ine
vocant. Scis quosdam peruerfe ioqui , & (ignif
contraria. Felicem vocabant. quid ergo ? erat ;
2. Trsnfire) ab YAO propofito laaljiijdy viuai santaiM
E F I f T L A.I. 105
to, quod quibtisdam nimii licrrtdi
tetrici. Anikon aiebfit^ malic Ic tkdo'
n f quamhjUrcai^vamabikm lurb^.
fi b 01113 m,qi)od recen& durum & afpc-
BOn pm ^catcm , qnod in dolto z)
m triilemappeUeni , & inimicuEii pro-
Ltie fc dabit in vemflate ip& tfiftilie:
) colers virtutem , perbtbcre liberie
Ik qaibui per fundi fa til e(l , fed hst
II cfl animuf. hoc ^ftdt^cndt tem-
;o? aliquod *ft, quo non fit difceii-
icd qucmadmodum ommbus aiitiis
weft: kanonomnibuiinftkui. Tur-
i eft J elcoientaritis {en ex. Juueni pt*
'endutn eft. Faciei ergo rem vtiliQir
im quAm optynum fcceris. Hsec ir
reexpetcadatribucndaque, lion du*
I qu£tam prudeftdare quam accipe-
bil illl idmliberjc0: fpupondit. mi*
eft creditor! J quam fpei bouse deco-
[ i£5 allenum foluendumj opus eft ne-
one profpera , agrum colenti vberta*
tterrs,<!^ csli fauore: ille quod de-
iroluntate perfphiere. In mores for*
)ct. Hosdifpouat: vtquam tranquil-
lus ad perfe£lum veniat. qui ne^ ablt*>
am fentit, nee adie£lum> fed in eo-
juomodocumque res cedunt. Cui fiuc
aria bona^ fuprares fuas eminet : fiue
el omnia cafus excuffit, minor non
ia natus cffct , arcum infans ftatim
rermania , protinus puer tenerum ba-
rn enim nouum veterei doliii contip.ebtnt,
is &cadit.
no L. Amnaii SvHceAi
fiilevibrtret: (lauorQin noftrorum temporihiilfl
iet> equictre, & hoftem cominus percutere dig
iet. Hsc fingulis dirdplina gcntis 102 fbadet^
perat. Quid ergo huic meditandam eft ? qao
verfu^ omnia tela > quod adocrius omne hofl
genus bene tacit , mortem ^ntcmncre : qus <
beat in fe aliquid terribiie, vt & animos noftros |
in amorem fui riatura forniauit) ofFcndat , nc
bitat: nee enim opus eflet ioid comparari&i
quod inftinftu quodam volnntario iremu8,(icotf
tur omnes ad conferuationem (iii. Nemo diC^
(i neccfle ftierit, xqno animo in rofa iaceat: m
hoc duratur , vt tormentis non fubn.ittat fidem:^
necefTe foerit > ftans etiam aliqaando {auciuStf
▼alto peruigilet, & he pilo quidem incumbat 1
iblet obrepere interim (bmnus in aliquod tdnM
lum reclinaris« Mors nullum habet incomn
Efle enim debet aliquid > i) cuius fit incoo
Quodfitanta cupiditas longioris seui te tenet j 1
nihil eorum quaeabocnlisabeunt| ftinrerumj
ram, ex quaprodierunt, aemoxproccfluraf
conduntnr, confiimi. Definuntiftaj non)
£tmors>quam pertime(cimus tc recQ&mQiii
n)ittitvitam,noneripit. venietitehimjqQinoii
cem reponat dies , quern multi recufiirehtj nifi dl
reduccrtt. Sed poftea diligentius doct bo 1
qu» videntur perire> mutari. iEquo tnimo <
rediturus exire. Ob(erua orbero rerum in (e rci
tium : videbis in hoc mundo nihil exftinguL fi
cibus delccndere , ac (iirgere. iEftas tbit ; lU
annus illam adducit: hiems ceddit, referent^
fuimenfes: folem noxobroitj (ed ipfiimftatia
tbiget. Stellarum ifte decur^os , quidquid pri
I. BJpt Met ari^uid) poft morten fcro non fnmai
m in 9ia ff militia SdpienAd ijfe, Ai hs^
'elicit atem , Ubertdtem fenden. Ftntemri^
iMtume duu.
ximinn vinculnm eft adbontm menteniy
ifti virum bonum. Sacnimento rogatnt
bit , (i quit tibi dixerit , moUem efle inili-
m. nofo tedecipi. Eadem honeftiffimi
• turpiflimi fli|&oraiiienti» i) verba fun^
rrroqtie neeari. Ab illia qui manm are*
redunt ac biboAt, qus per fanguinem ,
lemr vt iftarel inuhi patiantur: a to, vt
(que patiaris« lllis licet arma (abmitte-
rdkm pojpuli tentare: tu neque (nbinittet,
;abis« re6lo tibi inui Aoque moriendain
>orro prodeftj paucoa diea ant annoi
fine miffioned) nafcimur. Quomodo
>nieexpediain? eflfogere non potea ne^
)tet fiiicere. Fit via : &hanc tibi viam
•phia. ad banc te confer , fi via fidniie ef-
iia L. AnnAii Sikvcab
graues dominos , interanmalternis imperantci
cerdum pariter, dimittit a te (apientia, quxi!
bertas eft. Vna ad banc fert via> &quidem
Hon aberrabis : vade certo gradu. Si vis tiht (
fubiiccrc, tcfubiicerationi. maltos reges , fira
rcxerit. Ab ilia difccs , quid dc qucmadinodui
gredi debeas :, non incides rebus. Nemingm
dabis , qui fciat quomodo quod vult cceperit
jion con(ilioaddu£lusvllQ, led impctu iinpa£h
Kon minus (spe fortuna in nos incurrit , quai
in illanri, Turpe eft non ire , fed ferri : ^ fi
in medio turbine rerum ftupencem, quscers;
ego qucmadmodum veni ?
E^isT. XXXVIII,
Prdcepta MUa.^dSapientiam , magU quam Dtffi
ne^ fdpt tjft. Ilia irrepere in Mumum^ d'J
mod^ fru&ificare &* diff'ufuU. . ! r
MEdto cxigis, vt bocinternoiepiftolarufi]
mercium frfqtientemua^ Plurimum p
iermo, quiminuutim irrepitanimo. Difputa
prsparatS)^ efFufse audiente populo, plus habei
pitai^minus familiar! tatis. Philofophia bonum o
tifneft: confilium nemo clare dat. Aliquando v^
€& & illii, vt ita dicam, concionibus ; vbi qui di
impellendui eft : vbi vero non hoc agendum %
velitdi(cere, (edvtdifcat, ad hsc fubmifliorc
veniendum eft. Facilins intrant j fed 6c haeren
cnim multis opui eft, fed efficaclbus* Seminit
fpargendafunt. quod quamuis (It exiguum , a
cupauic idoneum locum , vires fuas explicat , & i
nimo in maximos aufluy difFunditur. Idee
oratiot non lace patet; fia/piciat; In opere c
E P I s T, XXXIX.
tf Varies , in pbihjepbis firipjtffe I ixeiidri
htre^ a ardorem cupere Mb exemplo, NdtUf,
f ducere , qud dd sxcel/a ^ecat : in quibm nofi
^idFekciras: mnittm^luptst^ quia mtifrMf^
If, nut noceni.
mentariot i) q«ios defideras, diligenterofw.
OS) & in angaftum coafloi , ego vero compo«
dTidtnephisprofefturtiit oratio ordinaria»
zc qus nunc vulgo Breuiarium dicitar , olim
meioqueremur, SumiDarium vocabatur. Ilia
!Qd magis necefiaria eft : hsc (cienti. ilia c«
xt> haec admonet. Sed vcriusque rei dbi co-
aun. . Tu a me, non eft quod ilium aut illam
u. qainotorem3)dat> ignoras 4) eft. Scri-
Dqnodfis: fed meo more. Inttrim muUot
quorum (cripta ne(cio an (atis ordinent. 5)
I manut indicem phiio(bphorum : hsc ip(a
114 t^ Annabx Sbnicas
enim hoc opdmam in (e generofiii animtisi i
eoncitatar ad honefia. Neminem excelli ingen
tafnhamiliadeledant& fordidaimagiuiniiii n
jpeciei ad fe vocat Sc extollit* Qaemadmodnni :
ma (brgit in rc6lum,iacere ac depritni non poteftj
magis quam quie(cere:ita noftcr animus in motu i
mobilior & aSuofior, quo tcheihentior fuerit. S(
lix qui ad meiiora hunc impetum dedit ! ponet I
tra ius ditionemque formnaB. fecunda tetnperab
Ter(acomminuet> Sc aliia admiranda defpicieu
gnianimieft, magna contcmncre^ ac medioqrii
it, quam nimia. ilia enim vtilia vitaliaque £ui
hsc , CO quod fuperflaunt , nocent. - Sic (egetei
mia fternit vbertas : fie rami oncre franguntur : !
maturitatem non peruenit nimia fecunditas.
cnimis quoque enenit> quos immoderata fd
rumpit:qua non tantum in aliorum iniuriam,{cci<
in fiiam vtuntur.Quit boftiiin quemquam tam c
meliofus fuit , quam in quosdam voloputes Cux :
quorum impotentiae atque inGinx libddini ob 1
numpof&signofircre, qu6dqu£fecere> patiunr
Nee immerito hie illoi furor vcxat. necdfTeeft ii
menfum exeat cupiditai^quas nacuralem modum
filiit. Ilia enim habet (bum finem : inania, & ex lib
orta,(ine termino funt. NecciTaria metitur vtiiiti
pervacua quo redigisFVoluptatibus itaque fe ma
quibus in ccfti&etudinem addudis carere non pa
& ob hoc miferrimifiint) quod eo perueniunt > ▼
quxfiipemacuafcierant^ fadafintneceflaria. i
unt itaque voluptatibuf > non fruuntur : &
fua > quod malorum vltimum eft y an
Tunc autem con&mmata eft infelicitat ^ vbi t
u Patiuntnr') i.e.expainoiiedCafieftoi impeda proA
tftqnodiecere.
4
kfiJDn? deie£lanr» ^d etiam pbcent : Sc defimt
Itmcdio locoij vbi| qudt fucrant viiiaj morcfi
^F E p I s T. XL. J
\
tmfirih€Ti 3 qmm ihi msgo njtnik. turn di S^M* *
pf > pTompti ^ pf^fmffirmonk : i^nod ntg^t FM- j
pium decere, Grstm tf tsrdjt orMih mspt intrst i^
kfiindii.
od fjequ enter mihi fcriblf , gritks ago. nim
[tiovnaniodopotcf , temihi oftendii, Nan-
jpiftolam mzm accipio j vt non prodnui vni fi*
& imag inejLriobiiajTikoruiTi abfttniufn iacan^
at J qug incinQriam.rcnoiiaiii^j&jddidcriiitTi
H faifo^qQcioam Ibl^ticuicoam^^uMiio in*
££* J^I^Ll'T^^f^^^ qiisv^riamid jbfcntii vcfti-
:ra$ no ta i^affbr apt? Nam quod in con^cfla
[munTe^j id amici manui epiflols imprcnii
[, agnoCccrc. l) Audiffe te ftribii. Scrap lO-
bilofbplium ^ cum iOuc applicuiffet , fokrc
\ curfii verba conuolttcre,quac non cfFunditvnai
mix Si vrget. plura enim veniunt, quam qoi-
K vna (iifficiat. Hoc non probo ih philofophoy
ironnntiatio quoqde, ficut vita > debet effe com-
: nihil aut'emordinattim eft, qood prscipitatur
>erat. Icaqueoratio ilia apudHomerum coti-
,&iineinternii(lionein morcm niuis Ciperuc-
, oratori data eft: at Icnis & mellc dulcior fcni
lit. Sic itaquc babe, iftamVim diccndi rapidaiA
abandantem, aptiorem effe circula nti, ^) quam
pioKcrc ) Epiftola q^uoqne^ id pr«ftti quod confp«ftn»»
t agnoscttor amicni animiit.
Srca/cfili) cfrculoifaclenti. drcnlaton*
•gen*
ii6
L. Akkak^ Ssnicae
tfgenti rem magnam ac (eriam , doceptique.
fiUlare iiUm nolo> quaiii currere« nee ext'endat i
nee obraat. Nam ilia quoque inopia & exititas, i
intentum auditorem habet^ tsdio interrupts ti
tis: facilius tamen infidit quod exfpe^atur ,
quod praeteruobt. Denique tradere homines
pulis prscepta dicuntur: non traditur, quod
Adiice nunc, quod qus veritati operam dat c
incompofita debet cfTc & fimplcx. H^c poputai
hii habetverl. moiiere vuh turbaiti, ^incon
mires impetu rapere: tra6bandam 3) (e'non pi
aufertur. Quomodoautemregereppteft^ qu;
non poteft? Quid quod hsc oratio, qu£ lar
inentibus adhlbctur , defcendere in nos debet?]
dia nop orofunt , niC immorentur. Multum \
reahabetinanitatis, Sc vani: plus fonat, quam
Lenienda funr quae mc exterrent , cpmpefcendi
irritant, difcutiendaqusfallunt: inliib^pda lu:
corripienda auaritia. Quid horum raptim po)
eri ? quis medicus sgros in tranfitu curat ? Quid,
nevoluptatemquidemvllam habet talis vcrbon
ne deleftu ruentium ftrepitus? fed vt pleraque qc
ri poffe non crederes , cognouifTe fatis oil : (ic
qui verba cxercuerunt, abunde eft femel audiffe.
cnimquisdifcere, quidimitarivellt? quid dee
animoiudicet, quorum oratioperturbata Sc m
4) eft, necpoteftreprimi? Quemadmodum pe
cliue curremium , nonvbivifiimeft, gradusfli
fed incitato corporis pondere (e rapit , ac lo
quam voluit efFerturificifta dicendi celerltas nee
poteftateeft, necfatis decora phiio{gj)hid?. qu
ncre debet verba , non proiicere , Sc pedetentini
5. Tradandam ) confiderandam.
4, Iwwilfa) vt equiimmitcilbleati
cc
: rudis , turn quoquc , cum ilium aut often wtio
rit J aut afF:£his impetus fiiitsntum fcftinet
ngerat, quantum aurespati pcflunt. 5) Re£lo
cies , (1 non videris iftoi ^ qui quantum dicant>
lemadmodum , qusrunt: 8c ipfe malaeris all*
3 fi neccffc eft , vcl iuxta P. Vinicium 6) dicere.
im qnsreretur , quomodb diceret , Afelliui t«
aQim. Nam Geminai Varius ait : Qiiomodo
li(crtufn dicatis , nefcio : tria verba non potcft
e. Quid ni malis tu (ic dicere > quomodo Vi«
\ Aliquistam infuKus interuenerit, quamqui
ruU Yerba rellsnd , tanquamdldlaret, non di«
ait : Die , vel nunquam dicas. Nam Q^ Hate*
(iim (uis temporibusoretorisceleberrimi iong«
«b homine (ano volo. Nunquam dubiupi^
itmintermifit: 7) femel incipiebat, femel de*
t QiiaBdam tamen & nationibui puto magit'
nut conuenire. In Gr»cis banc licentiam tu«
DOS etiam cum (cribimus, interpungere conftie*
. Cicero quoquenofter, a quo Romana clo-
Il8 . ImiAnNABI SgNBCAB
dum. Fabitous vir egregias & vita & (cieni
quodpoftifta eft, eloqueiKia quoquci difp
expedite magis, quam concitate : vt pofTei dicei
cUitatem e(Fe illaitij non celeritatem. Hanc \
viro fipiente recipio. non exigo , vt oratio eic
ioipedimento exeat : proferarar umen malo^
l^ofluat. Eo autem magis te deterreo ab ifto t
quod non potefttibiifta rea contingere aliter,
fi tt pndece defierit. perfricea frontem opoft
ipfe te non audiaa. Multa enim inobfernat
curfii^ieretqaarreprehenderevelii. Non potel
quam tibi contingere res ifta^lua verecnndia.P:
eaexerdtatione opus eft quotidiana, & a rebus
urn transferendum eft ad verba. Hsc autem et
tderunty & poterunt fine vllo tuo labore decurrc
mentemperandafiint. nam quemadmodum &]
viro inceflns modeftior eonuenii; ita oratio j
non aadax. Summa ergo (iimmarum hsc erit:
loqumnteelTe iubeo«
Epist. XU
OfmkhrMnf dUamque epifiolam( Deum in no^
tsfif & bofmm ^irumfine eo nullum ejfe. Cm
ifjitm 9 ^ snimum , qui ah iUo defcenMi. In ei
pria noftra bonajunt: aUs omnia aliena, B
4ntim, nffa Ratio.
FAcia rem optimam , & tlbi &lutarem , fi ,: vt
bia^ per(eueras ire ad bonapi mentem : quam
sum eft optare , cum poffia a te impetrare. Noi
ad cailuffl eleuandaa manus, nee exorandus aeditu
nos ad aurea fimulacri, quafi magis exaudiri poffi
admitta t : prope eft a te Deui, tecum eft^ inms efl
dico,Lucili, deer intra nos (piritus (edet, malonui
aoromque noftroimm ob(cruator & Guftoa:hIc pn
f iiloXy & fecretum loci ^ & admirado vm-
pcrto xam denfae atque contina^ , fidem ti*
it facit. £t (iquis (pecut faxit penitus cxefit
rafpcnderit,noninanufadas, (ednamrali-
if intantam laxitateinexcauatut : animaio
tdam religionis (ulpicione pcrcotiet. Ma-
luminam capiu veneramar : fiibita & ex ab-
amnis eruptio araa habct. coluntar aqut-
idum fontes : & ftagna qusdanfi , vcl opaoio
Dmen(a altitude lacrauit. Si homincm vf;
erritum pericolii , inta£ium cupiditatibui^
;r&felicein, in mediis tempeftatibut placi-
foperiore loco homines videntem , ex aequo
nfnbibit te veneratio eins? non dices: ifta
r eft altiorqnty quam vt credi iimilis huic,
ft , corpuscalo poflit ? Via iftuc diuiaa
L animnm excellentem^ moderatum, omnia
minora tranfeuntem , quidquid timemuf
|aeridentem> csleftii potentia agitat. noa
tanta fine adminiculo numinit ftaf e. lea*
t20, L. Ann:aci Sbhscab
bono nifi Cub nititur* Quid enim eft ftultias ,
in homine aliena laudare f quid eo dementiui , i
miratur, quae in alium protinuf transfcrripo
Non faciunt meliorem equum aurei frsni. j
leo anrata iuba demittitur; i) dum contra6tatQ
ftd patientiam recipiendi ornamenta cogitnr fatl(
alitor incuUus ; integri ^iritus. Hie icilicer irr
ttcer, qualcm ilium cfTe natara voluit, fpeciof
horrido, 2) cuiui hie decor eft > non fine timor
Ipici, prsferttir illi languido, & bradeato. h
gloriari nifi fuo debet. Vitem laudamot, fi fradi
sAiteionerat, fiipfiadterram, pondere eorum
talit, adminicnla 3) deducit. Num quisboiei
prsferet vitctn, cni anres va») aurea folia depenc
Propria rirtot eft in vite , fertilitas : in homine
que id laudandum eft , qood ipfius eft* Famj
formo(am habet, & domum pulchramt mnltunij
moltumfcener^t. nihil horum inip(b eft, (edi
ipftim, Lauda in ip(b , quod nee eripi poteft,^
dari : quod proprium eft hominis. Quasris qui3
animuf / & ratio in animo perfedla. Rationale t
animal eft homo, confummatur itaque eins bon
iiid adimpleuit cur nafcitur. Quid eft autem q
abillo ratio hsc exigit? rem facillimam/ fecunJ
naturam (uam vinere : fed banc difficilem facit t
munis infiinia. In vitia alter alterum trudimuf^ 1
modo autem ad falutem reuocari poftiint^ quos »
retinet, popului impellit?
1. Demittitur^ quia fabiicic fe&anunotdeprimit, di
das. Ita LipGut. Ego puto illud demittitor efle referCi
ad arenani. cc de leonibot qni td fpe&acalnm in illam
nittnntur fcnnonein efTe.
2. Speciofuf ex hwrido } cui hoc ipfom qnod horrida
^leciem & rbrmam conciiiat.
J*. AdminicnU ) palot ft fiiicra qoibni adluiret.
En
m Ep£st. XUI.
Hp (tr« ^idenium dt ^irQ hon^: rtm maptsm i^
\ i^id4m pr^ffwt y Mut fmutdfe^ msks futures ^f
ft mMJh. Extmpio emusddm Jocei, Tmm non U^&^
nshm in exttrmk^qus mc^mmgdA^ Jimi faljs €&m*
tte tibi iftc pcrltiiifit t ^ vitum bonom cfle. At*
j ^(pivk boDOj timeko nee ficfi potcil ^ nee intd-
% Scii quem nunc virum bonum dream ? huiui
fcnsdt notff : i) nam iJlc alter for taffc > tanqnam
iisiiiKj (iiDcl tnno quingcnt^finio nafcitur : nee eft
I tx imertiiila magna generar i* Mcdioorii
tdjiiQ nafccDtii » &pc fortuni prodoeit ; cxi«
v«ii>,iprirar)fir« cemmendat. Sed i0e multiiiii
i^ibeft abco, qnod pfi>fitemr; & fi fcifci quid
virbQimijUondumiceirecrcderet: fottalTe cti*
^^poffcdc^ertrtt. At male exiftimat dc mt*-
^) Hoc etiim mail faci ant. nee vUa mator poent
)W eft J qyam quod ilbi iC Tulf difplicet* At
™»* «i qut fiibitt Si magna f otentii impotent^ V-
'■^^ Memfaeiet, cum idem potuerit« multorum^
V"' kbecilla fant , bccnt vitia: non minai aufgra^
OiiiJIu(fir£5 fuaepUcucfim, quamilta quxiimfcU-
^^^lE. Ini^rumenta ilHi explicand^ ncquicis
*™il» Sic tuto icrpcni cttam peftifera iraQatur^
^ffifngsrfrigorc, non defimt tunc iiUvcnena, fed
^^'^t, Multorum crndditii ^ & ambmo , ^ luxti*
'^sRpftrit peflimis aodeat, fortune fauorc dcficf*
" '* cidem velle cot , cognofecs : da poflfe j qutntum
L SffWtf flaf^r) pioScientem & nondtim m fnmiriD c«ii«
I iM mait j^r,) obieflio eft <}^4m fibi facii Si^ncca , qmod
' htUDeii iDiloi improbac, id qaod boaorain die videmi*
mn. , i rolant.
I
133 L, Annaei Semccab
volant. Meminifti , cum quemdam fiflirmari
in tua potedate , dixiflfe me , volaticum efTe ac li
&. te non pedem eius tenere , fed pennam. Mei
Turn: pluma tenebatur, j) quamremifitcScFugit
quospoflea exhibuerit tibi iudos, quam mulu
put funm cafura tencauecit. Non videbat , (e
liorum pericula in fuum ruere : non cogitabat ,
onero(a eCTent qu2 petebat , etiam (i fuperuacua
clfent. Hoc itaque in his qus afFedamus,ad quselal
magno contendimus, infpiccredebemos, autnil
illit commodi etTdaut plus incommodi. Qusdai
peruacun funt, quesdam tanti non funt. Sed hi
prouidemus : &. gratuita nobis videntur>qa9e cariJ
conftant. Ex co licet ftupor nofter appareat , qi
fola putamus emi , pro quibus pecuniamibluimi
gratuita vocamus , pro quibus nos ipfos impendii
Qux emere uoUemus , fi domus nobis noftra pre
ciTet danda, fi amcenum aliquod frn£luorumi2e pvi
um : ad ea paratlffimi (umus peroenire cum {blicitu
ne, cum ptriculo, cum ia£lura pudoris, & libertad^
temporis» Adeo nihil eft cuiquefeviliut. Idemi
que in omnibus confiliis rebusque faciamus^ qtioj
lemus facere, quoties ad inftitorem alicuius
acceflimus: videamus, hoc quod concDpi(cii
qnantl deferatun Saepe maximum pretium eft ,
quo nullum datur. Multa poffum tibi oftendd
qus acquifita acceptaque, libertatem nobis
rant; noftrieflfemus, fi iftanoftra noneflfent. H
ergo tecum ip(e ver(a, norifolumvbideincrcinc
agetur , fed etiam vbi de ia^ura. Hoc periturom <
nempe adoenticium fuit. tarn facile fine ifto idi
quam vixifti. Si diu illud habuidi, perdis poftqaaafc
tiatus es : fi non dia, perdis anteqaam aflbefcas , ~
m
S. Pluma tenehatnr) argute mm ploma ciiaia oiiiuii
pcnaaeft Uff^
E p I s T. XLIII.
tere^ipid fdciat: rumorimemnUperferre. Ergi^
, incjuity U in publico, S!t^J fi efism l^easf
Mi tumfcit & ^idet.
Doiodo hoe ad me pernenerit, qiisric : quit mi-'
11 idtecogUarenarrauerit, qaod tunulli nar*
I. If qni (cit plurimum , rumor. Quid ergo^
tantna (urn , vt poflim excitare rumorem ? non
id ce ad banc locum reQ)iciena metiaris : ad
c(pice » in quo moraris. Qpidquid inter vici-
net, magnum eft illic, vbi eminet. Nam ma-
non hibct certom modnm : comparatio ilium
fit I autdeprimh. Nauia qux in flamioe m«*
r, in iiiari parunla eft : gubemacnlum qnod na*
i magnum, alteri exiguumeft. Tu nunc in
iM, Ucetcomemnaaipfett^nragnuaes: quid
juennadmodnm coenea i quemadmodum dor-
aasrinir»(cinir. Eotibidilteentiui viuendum
134 J- AHHAII Sllf« €A»
adfpici. Quid aotem poteft tecOndere (e , ft (
hominQmaQretqnevitare? Bona con(cientia n
advocat, malaetiaminfolitiidine anxia atqae £
eft. Si honefta (bot , quae facif , omnet (ciam : •
pia , quid refert neminem (cire, c^m tu fciai ) O
leram ^ fi oontcmnis bnncteftcm*
E p I s T. XLIV.
Pukhra epiJIoU. Nfm^ fi s fiirpe contenmm
sd Sapiemtism 9 id ifi Virtuttm , 9#i»/, Hi
TTerum tu mlhi te pufillum facii , & dicit , mi
^ QStecnm egifTe naniramprios, daindeforttt
cum podia te eximere vulgo, &adfeltcitatem 1
urn maximam emergere. Si quid aliud eft ioj
(bphia boni » hoc eft , quod ftemma non inQ>icit:
nea (i ad primam originem reuocentur, a dii^
Equet Romanus ei t & adhuncordincm toa tep
xit induftria: admehercnletinoltit quatuordec
iiint clattfl, Non omnea euria admittit : caftn
que, quos ad laborem & periculum redpiuntt
dio(e legunt* Bona roena omnibus patet : oiili
hoc fiimua nobilea. nee reiicit quemquam ph
pbia, nee eligit: omnibus lucet. Patricius S«
nonfuit: Cl^nthea aquam traxit, ftrigandati
lo locauit manus : Platonem non accepit nobilcn
lorophia> (ed fecit. Quid eft quare detperet I
pofle fieri parem? omneshi maiores tuiftinti i
\\t geria dignum. Geres autem , li hoc protina
perluaferis > a nullo te nobilitate iuptrarir Omi
nobis totidem ante nos (iint. nuUius non orig^
memoriam iacet. Plato ait: Neminem regemo
— — — — — ^■— — — "— *~^— ^~ . . ifc I
h SgafMord^im) gmbiiatbaatris pifoprii aqdtibai
^^iniii cfTc ofinndiiin , aeminem non leruuin ex rigi-
^^ kl Otnnifl iSa langa varieriS mifciiic,& rurfum deor-
^ ';^ fim fbrtuni v er ta ai r, Qu i i erg o gen c roftis ? a d virni-
'' - m^tm i naturtcompo^cui. Hoc vnom eil inmen-
^ ^im, iliaqui fi td vcier i reuocai ^ nemo non inde
let, me quod nihti eft A primo mundi ortti j riqu*
pkoctempui , pcrduxit not ex fplendiiiti (orduiitque
I ikrniu fcrici, Non facit n obi Urn iirmm plenum
:; I iimolii imaglnibui. netnoin noilram gloriim vixit:
rJ Mcqaod tntc noi fuk, noHrum efl. Animus facit
I fiotilemicQiexqiiacumqiie conditione fupra fortu*
I mn licet furgere. Puti iti^ac te non efle equticm
^^ hm%mm ^ fed libertmoni : potei hoc ci^nfequi , vt
jX &laiRilib«r inter ingenuOi. QuofDodo ? inquii. R
A^libDniquenonpopulo iti£tore diftinKcrii. InCu*
|^Mumefi,nonvndc ¥cniani« fedquocaiit. Si quid
^^fwdbeiuiii vitam pofcfl f&ccrc, Id bontim eft
^BIiqk; deprauan enim in milum non poteft. Quid
eft ergo f in quo erratur ? cum omnei bcatam vilam
if^t I quod ] iiftr u menta ei oi pro ip fa In b e n c , & i 1-
iioi dum ptni lit , f u g iu n t. Na in en tn fu m m a bei t«
KitEtfoiitJafecnriiaijAeiui inconcufla fiducii, foU*
mtx^dmi colligunr cauiTas , &per infidiarum irer vi-
ti noaiinmin ferunt farcmai , fad trahunt, ita lon-
gtflubefcflueiut quad pemntj fempcrabfccduntj
^^QOpJEtiopersimpendtint, hoc k magii impedi*
Bur, & feruiuiir retro. Quod cucnlt in labyrintho
pfOfenntibiit, ip(m iHoi velocitai implicate
I E p 1 s T, xLv, /.v~r- ^
^ff mkii Urk , fed honk , sd SMpientU m opfts. f V-
tmtfupirfiuA ifu^dsmj Mut argtttM ^ fraflra fcripfjfe.
urttm ^firmina ^u^md^. jg«er BiMtm ^ ^ quad
'^ Libro-
ia6 L. Anvaii Sinbcas
Llbrorum iftic inopiam efle quereris. Nod i
qoam maltos » led quam bonos habeas. I
cerca prodeft, varia deiecbt. Qai q.uo defti
peraenire vult > vnam fequatur viam , non per a.
Vflfi;erur. non ire iitud^ledcrrareeft. Veilem
quia J magislibrosmihi quam conHlium dares.
vero quoicumque habso , mitccre paratus fun
totum ho^reum excmere : me quoque iflo (i .pa
transferrcmj &ni(i mature te fincm of&cit(pcr
impetraturum » banc fenilem expeditionem in*
fern mihi: nee moOharybdis»&Scylla,dcfabul
iftud fretum deterrerepotuilfent. Transnataffed
nonfblum traieciflem, dummodo tecomplefii
fern J & prs(ens sftimare quantum anlmo crcl
Ceterum quod libros meos tibi mini defideras j
magis ideo me di(ertnm puto , quam formofum;
rem,fi imaginem meam peteres.Indulgenti^ (cio
cfle^non iudicii : & fi modo iudicii eft, indulgent!
impodiit. Sed qnaleicumquefttnt, tu ilLos iiclegc
quam verum qusram adbuc, non rciam,& conciu
ter quaeram.Non enim me cuiquam emancipaai,
us nomen fero : multum magnorum virorum ii
credo, aliquid&meovindico. . Nam iliiqnoqui
jnuenta, i) fed qusrenda nobis reliquernnt : /k
niflenr ferfitan neceflaria* niG & fuperflua qnsfi:
Multum iliistemporis-verborumcauillatio eripu
captio& di(putationes , qqx acumen irritum '
cent. Nedimus nodes , & ambiguam fign
tionem verbis iiligamus, deinde diflibluimus.
tam nobis vacat ? iam viuere , iam morifcimus }
alio mente pergendumeft, vbi provideri debel
ves nos , non verba, decipiant. Quid mihi vocoi
7. Illi quoque non innentd) vt Inuenta qtfcdam nobl^
qaenut, fsdftaoadnm inoeau adeoque moenittda*
ropiciis auribuf recipitur, & in prscordia
idle , eo ip(b gratiofa , quo Isdit. Doce
odum lianc (imilitndineii] digno(cere pol^
tadmc proamico blandas inimicus: vicia
Mrtumm nomine obrepunt: temeritas Gib
todinis latet : moderatio vocatur ignauia :
tiniidui accipitur. In his magno periculo
lit certas notas imprime. Ceterum qui
ir, an cornaa habeat , non eft tarn ftultus^
faam tentet : nee rarfut tarn incptus aut he-
1 habere A nefciat , qnod tu illi fubtiliflima
3) per(ua(erit. Sic ifta fine noxa deeipi-
lodo prasftigiatoram acetabula & calcalij
ailacia ipfa deledat. EfEce j vt qnomodo
im : perdidi vfam. 4) Idem ^e iftit captio-
quo enim nomine potiut fophilmata ap«
!c ignorant! nocent, nee (cientem innant»
e verborum ambiguitatei diducere ; hoc
»eatum non eum efle » quern vulgut appel-
ipecnnia magna eonfluxit; (ed ilium , eui
ne in animo eft. erednm. & exeelfum.
128 L* Anhabi Ssnmav
quo (e commatatum velit : qui hominem ct ftb ^
cftimity qua homo eft: qui nacura magiftra^
ad iiliui legea componitb^i fie viuit, quomiM
praafcripftt : cai bona fiia natla Tis excutit f qnii
in bonum vertit>certus iiidicii,inconcu{!tit,intr€p|
quem aliqna via moiiet » nulla perturbat : queml
tuna , eum iaeum quod habuit teluro nocenaflnir
vi maximA intorfit , pungit ^ non mlnerat, & hoc I
Nam cetera eiut tela , qnibua genus humanumi ('
Utur, grandinit more diflultant: quseinculla I
fine vUo habitatoria incommodo crepitatf ac(
tar. Quid me defines in eo , quern tu ip(e T '
menon 5) appellas , de quo tannim librorum <
fitnm eft ? Ecce tota mihi vita mentitur : banc (
rum ^ fi aeutus es , redige. Neceflaria iudicat,
ram magna pars Aperuacua eft : etiam que n
fuperuacua, nihil in fi moment! habet in hoc, \
fitfortunatumbeatumque prsftare. Non<
dm bonumeft, (iquidneceftariumeft. Acf
inus bonum, fi hoc nomen pani ant polentas dani^
ceteris fine quibus vita non ducitur. Quod bonoip
vtiquenecefiariumeft: quodantem neceflariiAKV
nonftatim bonnm eft: quonlam qusdam necefS
fum,eadem viliffima. Nemo vsque eo dignitatem S
Ignorat^vt illud ad hzc in diem vtilia demitt#tQ«Btf
S;o ? non eo potius curam transferes,vt oftendas 60
Uf , magno temporis impendio quxri fuperuacitf|
multos tranfiflfe vitam> dam vitae inftrumentt c6n4
runt?Recognofce fingulos,confidera vniuerfcsnial
II. .. — — - - —
f, Pfiniamaum) wuntientemi Sophitmatis gcniu , itapts
dcBS : Bpiiii«nide» ait omnes Cretenfet cfle mendaoet , ok
CretenOt eft , Ergo ft ipfe mendas , igitnr non d crtdtni
Soater^o Cretenfet veracei, & illij mdendnm, Epimaal
^pero etum Gretenfii, Ergo & ei cr«lendiiin. Credandaii:
tiirl^lmeaidi ft non crraeadoiiL
^!
^ I S T O L A E,
e£lit in craAioum, Quid in hoc (it mili,
finitum* non enim vluunt^ led vi£lan Hint :
cf p n t. Eci am ii aite ndc remui , t ahi en noi
rrecct : nunc vero cunllantci qotfi ilkDt i)
t , & vkimo die jmcuf ^ omni per it Std
^ modum cxcediimj qux non debet (loi-
itim legends 2) imptcrc : in iXiniti diem banc
dialefUcit diiFertm , niiiiiuiii fubulibut, &
curatitibofj nojiJiEhoc. 3)
f:^ E p I s T. XLVi
itDum queoi mibJpromiferal, icceptt A
ufn iediirtis ex commodo 1) adflperui , ic
ignftare voloi. Deinde blandltnt eft ipfe^
erem longiut * qm q&tm difermi Iberir , eic
igis licet, fcretiii mihi vifut elt, cum eiTet
DSC till corpnrii , 1) icd qui primo adfpe^
i!^ autEpictuipofTetvJden. tinta flutem dut*
etenuit&traxk, vt Hlum line vlU dtiarione
iUena ) ttnqatin td nos htad pertineat.
rmmanumltgtntis'] fienim in nimit itiajKnam to*
retdc epiftola , tut mann teneri non poten.
Warn cnrmitihus^ non i3^ hoe) cnrantibm Dlale^caa
ttnqaam ttyw eflenc, id eft Iroc non tanquam ac»
nmtdo ) vbi commodnm tflec*
VKi a<c ^«| corjtar is } Veterea in nolnandii charta*
liaibnt partem , qnam niecdnm le^ebant , fed erant
iato fobiiciebant ; quod It^m afiet » ac cam majdr
Mr , nraqne mann m oria eomprehendebant iu , n
icompUcata, qna wo legerentur «KpUctta a. pla-
Bt« luque volnmen um grande ac fpififum, n com^
fevclLndlio teneri non polTet, voctt ntc fui nt«
'poris. GraMav. ,
tate lu&itur. Non poteft effugere pQcrititm, i
trahttur. iamquemihtirihabitaglaber, deftrifl
lit, autpenitoseauKit, tou nofieperuig^lat:i
inter cbrietatem domint ac libidinem diuidit,
cabiculovir, 2) & in conuiaiopner eft. Alii
conQiuarumcenfarapermifTa eft 9 perftat infeli
cxfpedat, quoaadulacio , & intemperantta aut
autUnguas, rcaocet in craftmum 3). Adiice-ot
tores > quibns dominici palati notiti» fubtilis efl
(cinnt, cuius rei iilum Gipor excitet» cuius dpled
{pedui^cuLUS nouitate naufcabundns ertgi poffit
iamiptafatietatefaftidiat. quid illo die efiiriat
his ccenare non fuftinet , & inaieftatis (uc dimii
nem pucat, ad eamdem menAm cum fcruo (oo
dere. Dii melius , quod ex iftis dominoa hi
Stare ante limen Callifti dominum fnum vidi , A
quiilliimpegerattttulum , 4) qui inter reiicula
cipia produxcrat , 5) aiiia intrantibus excludi.
tnlit ilii gratiam feruus, ille in primam dccnriain
iedns,6) inqnavocemprscoexperitur, & ip(e
kiuicem apologauit> 7) & ipfe non iudicauiti
iiia dignum. Dominus Caliiftnm vendidit ! fi
mino quam mnlta Gdliftus ? Vis m cogitarc :
*■ ■ I t I " ■ ■
2. In cuHcuh vtr) in vtramqne toim mierein talibi
rti vtebantur. .
;. ReMMetmetMfimMm^ gradenineranthorpitigQlof
Tine , qai & ipfi talei aflent » 6c 4icacfuc« ▼alerent , id
ad proximum qaodnit conaiuiom rqrfum iauicabantnr.
4. Impigertu titnlum ') qui titQlo n moris erac ad pcfl
affixo, v«naiem earn projuxerar.
5. biter rtUcmlM mami^ proJwcerat ) qoi titolo nai
tsm laodaram venom expofucrat.
4. Ik primam iwrnrUm ^c) ficenimper decunatdif|
▼andebant ieroot, in quarumprimavilimmiproiUbaiit,
n venderet flinhnni voce vtcndDm erat prcconi.
^, ApQt9gam$ ) a Greco ttproJyuf rcUeii. Liff*
VDshominem, in quam tnntfre , dum con-
)otet. Nolo in ingentem me locum immittere,
iferoorum difpuuire,in qaotfaperbiflimijCra-
li, & conmmeliofiffimi fumui .Hsc tamen pnt*
dfiunma eft : Sic cum inferioreviuai, qoemad-
itecum (uperiorem vellei viaere. Qnotiet in
ivcDcritj quantum tibi in (eruamliceat: ve-
nentem, tamumdem in te domino tnolicerc.
t inqfiit , nullum habeo dominum. Bona «<-
S)fbrljtan habebif. ne(cit qua state Hecubt
cieperit, qua Croefui , qua Darii maref , qua
|na Diogenes? Viae cum (eruodememer. co-
nquer in iennonem admitte, & in confili-
iocoouTaum. Hocioco acclamabit mihi to-
I delicatorum : Nihil hac re humiliut, nihil
Hot ego eosdem deptehendam , alienorum
m ofoibntea roannm. Ne iUud quidem vide*
m omnem inuidiam roaiorcinoftri dominit,
contumeliam(eniiadetraxerint? Dominum^
imiliaBappellauerant: (eruoa (quod ctiamia
136 ^ t. Annaei.SsnbcAs
tilitates fiiat conuertit : alteri viuas oportsc^ fi 1
viaere» H2c(bcietaidiligenter & undo ob(«
eft, quz uos omnes omnibut mifciec^ & tudi
quod ttCe commane iui gejieris biunanL pluriiii
ilkm qaoqae (de qua ioqnebar) inleriorein I
tcin amicitis colendam proiicit. OmnM oitiic
amico coramnnia habebic, qui multa cam hi
Hoc» Lucilivirorumoptimei mihi abiftit Gib
prascipi malo , quid amico praeftare debeam » qi
mini^ quam quot modis Amicut dicatur, ft I
quam muUa (ignificct. In diuerfiim ecce fiq
ftftuitittadiTccaunt. cuiacccdo? in?txaniivt|
iubet? Ilii 2) homo pro amico eftj hoic 3) a
non eft pro homine: ille amicum fibi parat,
tmico. Tu mihi rerba diftorquea, Sc fyllabii
riaScilicet nifi intcrrogationet vaferrimaa ftma
conclofionefalfa a vcronafceni mcnd«c{iitai 1
xero,non potero a fugiendit petcndafecemerOL
me in rejam feria fenet Indimus.MurQrilaba ^
autem cafcnm rodit : fyllaba ergo ca&um rodift'
nunc me iftud non poile foluere:quod mihi exd
tentia p^ricuium imminet? quod incommoduin
dubio verendumeft, ne quandoinmulcipnla^
capiam, autnequandofi ne2ligentiorfuefD, c
liber comedat Nifi forte acutior eft ilia colledio.
fyllaba eft * fyllaba autem caftum non rodit : ni
go ca(eum non rodit. O pueriles inepcias ! inl
percilia (ubduximus ? in hoc barbam demifimtti
eft quod triftet docemus & pallidif Vis ftirej
phiiofbphia promittat generi humano t cold
Alium mora vocat » alium panperuavfit ,'-
diuiti»vei aliens! torqaent> vel fiiae: illetftial^
9. Ilii) Stoica.
$.Hmc) Bpicaro,
\itrcty hied ftlidtati fuae fubducere en pit:
minci male habcnr, Ilium diu Quid mihi
!li proponis? non tH lOi^ndi loctat . ^d mife-
icttuses. Opemtekturumnaufrfigit, rapTif^
^ itibuii imeiits fecuri fubiefiiiiTi pr^AantU
ypoUkkui ei t quo dtuerceris? quid tgls? hic
' jdif ] timet. Saccorre ^ quiiquis eloquent
eretimiufn pcenji. Otonea vndique ad ta
i&nCj pct'dii^vit^j peritur^queauxilitjiTi
impLotant , in te fpei opcsquc funt. Rrgtnt
urn illos volutatione extrahai , vt dmc&is &
pi ciarum veritaus Itimcn oflendas. Die
Enrfl nccefTimm feceric , qiifd ruperuacuum,
jciletkgei pofuerit; quam imcunda lit viia^
;pcditi ( ilUi fequentibus ; quam tccrba & tm«
ininij quiopinioni plus quam natarz credn
Qaid iflorum cuptdttates demit? quid tein*-
l^tinam t^amm xion prodcflTcnt! nocent. Hoe
fe ^oki > nianife0i{limum facitm , & com-
tdebilitari gencrofcm jndolem , in iflat argil*
ieSam. P«det diccre 5 cantra fnnunam mi-
qusporriganctcla , qucmadmndtim illos fub*
Hic ad fummum bonum imr ? per itwA
ihlm Cunx riigrse, i3irruqpct, intametquc, cti-
bufnffidentihut 4) cxicptionci. Qiiidemni
itii » cum cum qui^m iitterrogatii , fclentei in
liDducitis, qtiam vt formula cccidifTc videa-
i quemadmodum ilium pratnr , fit: boa phi-
in jiue^ruin reftituit, Quid dift'cditis abin*
rpromiflis, die grandia locuti > cfF>:cluros vot,
nagtt atrti tVilgor , quain gladii , perflringat
alhem fedentihus') Leguleiii , qui ad album , in qao
•di^a foripu erant > fe&bant.-
138 ^* AHNAII StNlCAB
__ ~- M
oculos nieos , vt ingenri confttntit , & qnod
optant^ ^quodomnestiment, ctdceniy)) id
oiflticoram clcmenta defccnditii? Quid dl£
itar id aftra ? hoc enim eft qaod philo(bphi
promittit , vt parem Deo faciat : id hoc inttitit
ad hoc veni. fidem praefti. Quintum poM
mi Laclli, reduc te ibiftii exccptionibas ^|
pcionibus philotbphorum. Aperta decent ft
cia bonicatein. Etiioi fi moltam fuperefliBt seal
cc difpenrandum erat , vc fafficeret necefiariit
qnaB dementia eft, fuperuicua di(cere in tio
poria egeftate?
Epist, XLIX.
fompeioritm'Md/pt^ft , memmMmfbi iMciUi rtm
De breuitate ^ curfu Tim frit. : mbil htij
9etus in eo efe. Obiter centra DisU&U^S 1 1
id ^entis profpicitndos tMntwn\
ESt qaidem, miLucili, (iipiiliil&negligcl
in amici memoriam ib aliqui regione ii
tat reducitur : tamen repoficum in inima
deiiderium ioca interdum familiarti enocint >
ftin£tam raemoriam rcddunt^ fed qnieicenti
tant. (icQt dolorem lug;entium , etiam fi midg
tempore , aut feruuli fnmiltaria admiffio , iiM
aut domua renoaat. Ecce Campanii , & n
Neapolia , ad Pompeiorum tooram i) conQ
incrcdlbile eft > quam recent deiideriam tui
Totua mihi i.ii oculit ei,. cum maxime i te difec
deo lacFiiTiis combibentem , & aSeftibut to
5. Vt quod omnes optMH^ ist qu$d MMiff iimemttM.
bona q'js aiii optant , mala qna timent alii conteni
I. Psmptiorum tmrrMm) viliani ia Pompeiano habi
. Cauflam huitii rci quaeris? qoidqoid
afiit, eodemloco eft: paricer afpicitur,
nnfia inde in profandum cadont. & alio-
(Tant longa interualla cfTe in ea re , qua
ft. Pundom eft quod vinimas , A adhnc
iis : (ed hoc minimum Q>ecie quadam ion*
namra diuifit. Aliudexliocinfanciam fe.
sritiam) aliudadoieftentiam , aiiad incli-
aamdam ab adoiefcentia ad £ene^temj
feneAutem. In qtiam angufto > quot
it ? Mode teprofecumi fum : A tamen hoc
catia noftrs bona portio eft: cuius breui*
indo fnniram cogicemui . Non (biebat
ilox tempos videri. nuncincredibiiis cur-
: iiuc quia admoueri lineas 4} (entio , fiue
nreccepi & compmare damnum meum. Eo
ne indignor> iliquos ex hoc tempore
cere necadnecefTaria quidempoteft) eti*
litumdiligentiflimefuerit) in fuperuacua
irlem erogare. Negat Cicero , (i duplice-
140 L. AnNAEI SCMtC^kB
tnriibi £Ut y habitunini fe tcmpm qao legifb^
codem modo Dialedicoi. Triftins inepti (bfl
ex profeffo Ufciuiiint : hi agere (e ip(bt aliquid ^
mant. N ec ego nego profpicienda ifta : (od pil
cnda tanram, & a limine filutanda, in hoct
ne verba nobis dentur , dc aliquid cilc io illis aia|
fecreti bont iudicemaf. Quid te torqaea & ifli
in ea qnsftionequam fabtilius eft contempfifliei^
folaere? Securieft, & ex commodo 5) migoi
ninuu conqairere. Cum hoftia iiiftat a terd
monereiunus eft miles « excutit neceffitas qwd
pax otioCa collegerat. Non vacac mihi verba j
cadentia confeAari, & vafritiam in ilUa mcanrl
riri. i
jfdjjnce qui coiantpopuU^ ^ \
Ferrttm dcusnt portis,
Magno mihi animo ftrepitusifte belli 1
exaudiendus eft. Demena omniboi merito \
f\^ cam (axainmunimentum marornm (eneaf
que congererent; cumiuuentas intraportasi
^^num eruptionis exfpe6laret > ant pofieret ; ei
ftilia in porcis tela vlbrarent^ & ip(am G>lamrui
xiibus & cuniculis tremeret ; Tederem otiofiis , i
modi quaeftiunculas ponens t Quod non p«rdi|
habes ■ cornua autem non perdidifti : cornua ttf/i
bes : aliaqae ad exemplum huius acacs delir^
concinnata. Atqut sque licet demens tibi fii
ii iftis impendero opcram. ^nuncobfideor. 1
tamen pericnlum mihi obfeflb externam iinmjl(
muros me ab hofte fccerneret: nunc mortifera via
funt. Non vaco ad iftas ineptias. ingens negfli
in manibui eft. Q;> id agam ? mors me (eqoi^
git vita : aduerfus h£ w me doce aliquid. effice 1^
S. Cxcen20Qi9) vtcommodiuDiffiTifniDiiierit. ^'
[6s non reacru : aic reaeunu, roces non cxire.
iinnaaigationet«ntiim» exiftimat minimom
lamortevita didacttur: in omni loco asque
teruallum eft. Non vbiqae fe mors urn pro-
dit : vblque tarn prope eft« Hai tenebras di«
Hrfaciliua ea tradea, ad qxxx prsparitni firni.
nanira nosedidit» & rationem dedit im-
im, Cci qo£ perfici poflet De iufiitia mi-
pietate dlfputa, de fragalitate, de pudicitia
I AiUtcui alieni corporis abftinentia eft, &
II cura. Si me noluerii per deuia dacere , fa«
id quo tendo , perneniam. Nam (vt ilie ait
IS 6} Veritatis fimplex oratio eft. Ideoqae ii-
dicarenonoportet. nee enim quidquam mi-
iueiiit, quam fnbdola ifta caUidita« animis
bfls mtgna.
E p I s T. U
143 L//VW»ABI SlNfeeAH
flfF«rebat> quidageresj qasnrcre. Vtlde
memoris eft , (i memtnit : & tamen fpcr
viuere,'vt vbicumqae crii , fciam quid i
enim aliud agai , quam vt meliorem XC if
faciat > vt aliquid ex erroribui ponai , vt ii
vitiaefle, qax putasreram? Qasedam e
temporibus adfcribimus : at ilia, quocum
rimu$ , fccQtara funt. Harpaften , vxor
«tn 1 (cis hereditarium onus i) in domo :
linfc. Ipfe enim auerfiflimus ab iftis prod
quando fatao dele£laii volo^ non eft miKi
retidns : me rideo. Hsc fatua fubito c
.Incredibilem tibi narro rem , fed veram
(e cscam: fnbindepsdagogum (iium rogi
a) ait domum tcnebrotam eCTe. Hoc qu
demus , omnibns nobis acciderc , liquea
ino fe auarum eft*e intcliigit , nemo cupi
tamen ducemi qusrunt : ncs fine duce ern
mus : Non ego ambitiofusfiim, fed nemo
poteft viaere. Non ego (amptuofbs An
ipfamagnasimpenfiiaexigit. • Non eft nr
quodiracundus fum , qiiodiiOnduni con:
genus vits : adole(centia haec facit. Qn
pimus? non eft extrinfecus malum no(
noa eft , in vlfceribus ipfia (edet. Et idc
tid faniutem peruenimus^ quia not sgi
mua. Si curaricoeperimui \ quando
. tfotafue aegritudinet difcutiemus? Nunc
ximiit quidem medicum : qui minus neg
fi adhiberetor ad recens vitium. fequei
& rudes animi , retU monftrantem. nen
I. Hartditanum onus) hsreditate iater aliai
(tin idtfoqne altfndam.
f . M^ret ) r jlinqnat hanc domiun.
i noivexpugnec pertinax opera, & intenta
cura. Robora in redum , quamuii flexa,
curuatas trabes calor explicat ; & alicer na-
iguntur y quod vfus nofter cxigit : quanto
mot accipit formam , fiexibiiit , & omni
leqaentior ? quid enim aiiud eft animui,
lammodo (ebabens(piritus? videsautem
torn eflfe faciliorera omni alia materia,
loior eft Illud^ mi Lucili > non eft quo4
t, quo minus de nobis bene (perei, quo4
moatenet^ quod diu in poflieftione noftri
ieinineman^<bonamensvenit> quam mar
prsoccnpati (umns J virtutes di(cere^ vitia
(ed eo maiore anioio ad emendationem
emut accedere y quod (emel traditi nobis
etut poffeffio eft. Non dedifcitur virtus,
enim mala in alieno h^rent : ideo ei^pelli &
poflunt: fidajiterfedcnt, que in locum Ai'
It Virtuirccundum naturam eft : vitia
infefta font. Sed qnemadmodum virtutei
«4$ L. Anm^sx SbhsC4e
ce(r:ro,cedendiiin eftdoloriyCcdendum labori,Cc4
dum eft paupertati : idem fibi in me iufis efle irolc
•inbiti<i,& ira : inter tot affedlcu diArahar, imo diT
par. Libertas propofitaeft: ad hoc prqemium I
ratur* Qus Hi libertas, quxris ? nuUi rei rerairv, (
li neceflltau, nuUii cafibut : fortunam in srquum (
cere 4) quo die inteUexcro illaio plus pofleinil]
f) Ego lUam feram, cum in manu mora fit? Hit CO
tionibus internum , loca feria (an£laque elig^rc 0|
ttu £fFeminatanimosamffinitaimmit;notidabM|
i)vidadcorrumpendumvigoremputeftregio.Qui||
bet viam iumenta patiuntur, quorum dcmcfrin a(ji
.vngula eft : in moUi paluftrique pa(cttO /ag^oata ,.|
iiibter untur.Et fortior miles ex confragofb veoit&g
.eft vrbanus & verna.NuUum laborem recufimt rotfl
^us ad armi ab iratro transferuntur ; in primo^
jmluere ille.vnflus & nitidus. Seuerior loci di(ctpy
firraat ingenium^ aptumque magnisconatibiitrra|
Liter ni honeftiua Scipio,quamBaiis exralabat.raiii^
ius non eft tarn molliter coUocanda. Uli quoqae^i
^ttos primos fortuna Romani populi pablicas 01
jtranftulit,C.Mariusy& C Pompeiu8,& CoAvjes&m
jrant quidem villas in regione fiaiana, led illii imf
.ccnntfiimmts iugis montinm. Videbatur hoc i
.militare^ ex edito fpeculari late loog^ne (bbji
JVd(jpiicequampofitionemelegerutu, quibua adifl
. excitauerunt locis , &qualia: fcias non viiUa ^fle, i|
caftra.Habiuturum tu puus vnqoam fuifleinVtieti
Catonem, vt prsterpauigantes adultcrai dinum^
4, In aqnwm iedttcert) ne foprame ftet, mihtqve fai|
mt. Lipf. \...
y. Nii p^erit ) vbi enim fuperior fiierit , ci . me fnbdM
CX hac vita ezeundo.
^. In ytita') lecomcormpttuneirecemimcft. hi$B§
,gh QrffHov, AAu vuQ littora amosoa vpcabant.
t
Miciu, pcricqucrenneiDoao, nnenne , mm
oqne nee finis eft , nee modus. Proiice qaz-
le cor tnum IsnUnt : quae fi alitor extrahi nequi-
:or ipfiiincuin illis reueliendum erat. Volu-
pr»€ipae€xttirba> & inoififlSimas babe, latto-
lorej quosPhileui^gyptiivocant, inhocnof
laomr^ 7) vtftrangulem,
E p I s T. LIL
renosin reffif 9pm tffn MMuterh, if tUr^Shm^
s 4Uti9m dUis fAciliut Aid formMri^^ ffi ji#-
efi. 9sd U formerly iUgnfrifck , (f $pra^
ibm, fufie tamtn ^nbofis^ smHtiofis , fUmJim
id eft hoc, Luciii, qaodnoaalio tendentei,«-
10 trahit, & eo vnde recedere cnpinmi, im*
' qaidcoUaditarcuin animo noftro, nee per-
dobia qaidquam (eipelvcUal Pluduamus inter
MHifiUi, nihil libere voluoiui 1 nihil abfoiute,
iKvm^ip .Qm1rifi4 tnntii* m(^» ^iit nihil mn«
i4S ^» Akka'bx fsimeAS
lis adiutorio, icx his fe, i) fecifle iibi ipfos viam hot I
xim plaudit, quibus ex(eimpetaifait,qaiicipfi..]
tulerant. quosdam indigereope alicna, nbn in
fi nemo praedefTerit , fed bene fecuturofl. ex hit ]
trodorum ait cfTe. Egregium hoc qaoque^ftd f
ds fortls ingenium.Nos ex ilia prima nota non fat
bene nobitcum agitur,{i in banc iecunddm redpimi
I>^echunc quidem contempferithominem, qui die
beneficio e{!e (aluus poteA : Schoc multom eft, '
feruari. Prster hnc adhuc inueniei aliiid genm I
minnm , neipfiim quidem faftidiendum y eohifli <
COgiadredumcompeUiquepofTont: quibnt noB
cetantum opus fit, (ed tdiutore, A vt itadictm, i
a£lore. Hie tertius color e(L Srqasris haiut^
plar > Hermachum ait Epicurus talem fiiiffe. It) _
alteri magis gratulatur, alteram magis fufpick. i
Quamuisenimadeundemfinernvterque peruenc '
tamen maior eftlaus , idem efFecilTein difHciliore i
teria» Putt enim. duo asdificia cxciuu efle , jit
paria , sque exceMa , sque magnifica : altertim dn
areatccepit> illicprotinus opus creuit : aiterint T
dameota laflfarunt, in mollem ac f)uidam dcmifGi 1
tnum : multum que labor is exhanftum eft^ dum-]
venitur ad (blidum. Apparet in altero /quidqnn
£^um eft : ^Iterius, magna pars & difficiiior ktet ^~_
dam ingenia fdCilit &«3fpedita : qusdam mtnii.
(quod aiunt) &cicnda..(iint , (k. in fundftmentit f
occupanda. Itaque egojllum feliciorem dixerlin> qi(
f. Ex his fe) id verittteiD fine ▼IKut adiocorfo fibi-"
quosdam fecifle Bpicurtu » atqoe es horom anmcro ftipfi
qaoqueeiTqait.
J, Alteri magis grAtulatur , alterum magis fufpitii) ^ ^
gratulaturMnrodorbbenignam natnram fortito, fuipicttl&i^
machnin, diiram qntm acceperat nauifam viflceatem. I4ff, **
^ It Manu ) epere & labore.
]iih3'
f ^ a T £ A B. 149 ^
sgotii fecam habuit :, Kunc quideni de fe mtll*
iiiile^ qui malignitjitciii narurx fuaa vkitj d'ld
iAmrenoti pcrduxk, fed cxtraxit 4). Hoc
d^ Iftboriofiain ingenium nohij dacam, fdas tl-
flis per obftanufl, Ilaquc pugncmui , iiiqtio- ,
jQDcemui auxiUom. Quern ^ inqaJt , >nuoci«
mc , auc iUum ? Tti v^ro etiam ad pr iorei re«
^^ qui vacant adiQuiire notpofTuntf non tan^
u font I {cd & qm fucruiiL £x til aiitem qui
ligainus non C01 , qui verba magna celeritatd
itatitj iS[ conimGiicf iocoi vuluum, & in print*
titnmr: fedeos qui vita docctit, qui cum di-
|utd faciendum £ic,pfobantfac:ietidor qui do'
lid viiindumljCi ncevnquiin inco quod iugi-
dix^rintj deprchcnduntur, £umeligeadm«'
, quern magif admireris cum vidcrii , quam
l4i€rit' Ni;cidtDtcprobibuerim h(^3 qtioquo
) quibui coafucludo eil admilt«re pnptilum, ic
re : fl mo do hoc propofico in turbam pr odt-
t melicrei fiant, faciantque meUorei: f% non
onishoccaufla cxcrccnt. Quid enim turpiui
jphia capt^nte cUmorcf : Nuinquid scgerbu-
idicum fecantcm ? Taccte ^ fauete j Sc prxbcte
rationi. eciam ii exclamaucrltis^ non aliter an-
quam fi id ta£^um viciorum veArorum ingcmi-
, Tefiari vultis attendere vos , mouerique re-
nagninidine ? fane liceat. vt quidem iudicetir,
di de meliore fufFragium , quid ni non permit-
ApudPytha^oram dlfcipulisquinqueannii ta«
im erat. numquid ergo extdimaa , ftatim illii Sc
& laudare licuiiTe? Quanta autem dementia e-
tyquein clamores imperitorum hilarem ex audi-
dtmittunt? QuidHstaris, quod hominibui ,iis
^trmf) ^iquadama^lubita.
150 L. AKfTABI StNEtAE
liudflris , quot non potes ipfe laudare ? 1
populo Fabiinui : fed aadiebatur inodeftt
pebat interdum magdui clamor laadanti
^nemmagnitudoreranieuocauerat, non fc
feiifae ac moUiter lapfs orationis* Interfit a:
ter clamorcm theatri , & (cholae. eft aliqua <
dilkentia* Omnia reram omnium , fi ob(
indicia funt : & argnmentnm mornm ex min
que licet capere. InipQdicum& incefToa oi
inanut mota , & vnum interdum refponAin:
tus ad caput digitus ,$)& fiexut oculorum.
bum rifut) infinum vultua habitusqae de
Ilia enim in apertum per notat exeunt Qc
que (it 4 (cics, fi quemadmodum laudetur>
til. Hinc atque iUinc pbilofopho nuinus ai
tentat , &(uper ip(nm caput mirantium toi
fiit. non laudaturilie nunc, fiintelligai, G
matur. Relinquantur iO:« voeei iUit arti)
propofitum habent placere populo ^philo(b
tetur. Permittendum er it aliquando iuueni
impetumanimi. tunc autem hoc ex impet
cum (ilentium'fibi imperare non poterunt.
datio aliquid exhortationis afFert ipfis audiei
animos adoiefcentium extlimulat. Ad rem
veautur, non ad verba com pofitt. alioqui i
cloquentia, fi non rerumcopiditatem facu
Differam hoc in prsfenti. defiderat enim pr
longam cxfccutionem , quemadmodum pop
itendum » quid iibi apud populum perm
. fit > quid populo apud (e. Damnum
-f«cifle philo(bphiam > non erit dubium , |
y. RthtysM'd caput digitus^ Hoc.argnmento Pome
liti^ai accnfabit Ctlaat. tid. & iuaciulit Sat. 9. Liff,
*m fuam dejcribit, & U&Mthnem in msri,
fionem^y^ in ^iia nos ia^dri, fti ^itis fits
ire, autfateri, Pbilofipbid docebii ^ exei*
Ufmts nos , pares Beo faciet^
on potefl mihi perruaderi , cui perfuifiitfi
nauigarem ? Soiui mari languido. erit fine
imgraue fbrdidii nubibas , qusfere autin
at in ventuiD refolcnintur ; fed pucaat taih
ii a Parthenope tui I )vsquc Puteoloi furri*
quimuii dubio Sc impendente cslo« Iti^
:tleriQs euaderem , protinai per iltotti ad
direxi , praBcifurui omnet finus. 3) Cunl
oceitiflern , vc mea nihil interefTet, 4) v^
1, an redirem : primum zquilius f) illa^
irniperat,6)periit. nondum erattempeftai,
dinatio mans , aclbbinde crebrior fludhit.
•ernatorem rogareyVC me in aliqao littore
. Aiebat ille, afpera efle & impormofik,
ita ) in pnblicnm plaotttdi ctaflk prodnfta.
159 Im Annaii Sbmecav'
'■ ■ ■ ^ , t i
necquidquam ie sqae in tempeftate dincre, -f
terrain. Peiaiautem.vexabar, quam vt perieii
inihi faccnrreret. Nau(ea enim me , (egnk Ym
fineexitu, torquebat: qunbilem mouec, nee el
diL Inftiti itaqae gubernatori, & ilium vellet rf
coSgipetere littus. Cuius vt viciniam tttigimoi^
ex(pe£lo vc qnidquam ex prsceptis Vir gilii fiat, .<
Obuertant peUgo franu , - - . - j
iut anchora de prora iaciatur : fed memor a^
mei veterii » mitto me in mare, quomodo p(^
lutam 7) decet, gaufapatui. g) Quse putas mtl
fuiDy dum perafpera erepo » dum viam quasrOi ^
facio? Intelkxi, npn immerito naucia tenram di
IncredibiliafuntjquaB tulerim : cum me ferre Dpi
fern* iUud (cito » Vly flem non fuiflfe tarn iratOj
namm', vc vbique naufragia faceret. nanleatoi;
at ego quocumque nauigare dcbuero ^yiccfimpl
perueniam. 9) Vt primuin ftomachom (^(cii!
cum mari naufeam efFugere) collegi/ vti'
vn£lione recreaui , occepi mecum cogitaire \
not vitiprum noftrorum (equeretur obliuio i"^'
poralium , quae (iibinde admonent fiii, ne
rum qu» eo magis latent , quo maiori lEunt.
liquem motiuncula decipit : lo) (ed cum ere
vera febrii exarferic , etiam duro & perp
confeflionem accepit. Pedes dolent, artkuUj
diunculas fentiunt : adhuc diffimulamut , ft (
lum extorfilTe nos dicimus , aut in exe
■ ——_-,._«..»___— ;_
7. Pfychrolntam) liottoreoi In frigido,
t Oknfapdtns) gaufipae nantii qnooM l^ot, id I
go erat , qua in mare fe prote£turas oboeltretiHr.
f. ViHefimo anno pemeniam) infelicior ergo Vljflpfi
cem annit errore* abfoloit. ■• 1
'* 19, Didpit") vt non fenciat morbmiu -i
II. Perpe£itio ( etiam et ^ui mUllMftMB^ dolofi fi
eoa^efliouim' exprinm
(lingalt, flnimamquealtiusmergit) qoam
intclle^a finat. (^are vitia (ba nemo con*
iiiaetiam nunc inillis eft. Somnium nar«
indi eft : & vitia fiia confiteri , fanltatii indi«
Sxpergifcamus er go,Tt erroret noftros coar*
fimai. (bla autem nos phiio(bphia excitabir,
amexcntiet grauem« Illi te totum dedica : di-^
a; ilia te digna eft. ite in cbmpleiium alter al«
mbas aliis rebus te nega,fortiter,aperte.Noit
^recariophiloropheris. Si sger eflet^curam
careifamiliarisi&forenfia tibiiiegotia exci-
ccqaemqaam tanti putares, cui aduocatui in
K14} defcenderea : toto animo id ageres , vc
num morbo liberarerii . Quid ergo ? non Sc
nfiiciea ? Omnia impedimenta dimitte, & va-
aenti. nemo ad illam peruenit occupatus.Ex*
ofbphia reenum fuum : dat tempna , non ae-
on eft rea lubcifiiui : ordinaria eft , domina
: } & iuben Alexander cu idam ciuitati , par<-
nm ,& dimidiom rerum omnium , promit-
156 V. AMYlAti SfcKECAB
eft. In hoc enim , mi Luciliy nifi fallor^ err
quod mortem iudicamuy fcqui : cum ilia & pr
rit, 6c fecutura fit. Quidquid ante not fait, 1
eft. Quid enim rcfert, vtrum non incipias, alii
finas ?^trinsque rei hie eft cffe^us , nan tfft,
fauiusmodi exhort^tionibui racitis £cilicet (nam^i
bis locus non erat) ailoqui me non defiiideindef
latim fufpirium illud , quod effe iam anhelitus ca
rat, intcruallamaiora fecit, & retardatnm eft , 1
manfit. Nee adhiic , quamuis defierit , ex i
fluit {piritus.$) (entio haelitationera quandam dv
snoram. Qiiomodo volet , dam modo non exi
fufpirem. 7) hoc tibi de mc recipe : non trcpidafa .
extrcma : iam prsparatus f am : nihil cogito de^
ilium lauda & imitate, quern non plget mori, el
auuat viuere. Qnx enim virtus eft, cum eiictarisjenjl
tamen eft Sc hie virtus. Eiicior quidem ; fed tan^
cxcam. Et ideo nunqnam eiicitar fipiens t f|uiaci
tft inde cxpelliy vnde inuitus recedas« NiRtM
<us facit (apiens. neccffitatem effugit : quia vult tm
jpfa coadura eft. i
.n
E p I s T. LV. '
De Vatid ^ilU ,^de ipfi Vatia : turn de h»o mdd
otio. Item amicos animo adejfe pojfe , tl debere,
AGeftatione cum maxime venioi non minus fi
gatus, quam fi tantum ambulalTem, quanti
fcdi. labor eft enim, 8c diu ferri : ac ne(cio an eo n
ior, quia contra naturam eft: qus pedes dedit, vt|
nosambularemus; oculoji>vtpernosVlderemas. I
6. Ex natura fluit fpirttus) non eft re^irttio qnalii iiOl
nit fani 9l in nfltnraii ftatu conftituti effe folet.
7. Non ex animo fufpireni) modo neni vtleat , dc incM
tia fua > niJbil fifpiranf , fruator*
h
cinflri,il}inc lacD , velut angnftam iter
Brat enim a recenti tempeftate ^iflias. i)
n illad (vt fcis) frequeni & conciratus ex-
;ior tranqnillitai foluit , cam arenit , qu2
^antur J fuccus abfceffit. Ex oonfuem-
nea circumrpiccre coepi , an aliquid iltic
Qod mihi bono poflet efk : & direxi oca-
, qus aliqnando Vatix fait. In hac ille
let , nulla alta re quam otio notus, cond"
lOC unom feiix habebatur. Nam quoti-
licittaAfinii Galli, 2) qaoties Seiani))
ie amor merferat, (sqae enim ofFendiflcr
aroaffe, periculofbm fait) exclamabant
Vatia, (blus fcii rinerc. At ille latere
/iaere. maltum autem intereftj vtrom
i fit , an ignaaa, Kanqaam aiiter banc
riuo prxteribam , quam vt dicerem : Va^
ft. 4) Sed adeo , mi Locili , phiio(bphia
lam eft, ^venerabilc, vt etiam fi quid
, mendacio placeat. Otiofum enim bo-
158 t- AnnAbi Sbnecav
ipinem, fedu^im f ) exiftimat vulgos, & (ecurun
contentam.fibique viuentem : quorum nihil vU
tingere,ni(] ftplentij aotcft. Hie quidem nulU i
licitus (cit iibi viuere.ille enim (quod eft primon
iriuere. Nam qui res & homines fugit , quern (
tatum (uarnm infeiicitasrelegauit, qui alios 1
yesvidere nonpotuit,qui velut timidum atque jj
animal , mera obiitnit , ille fibi non vinit , fed (q
eft turpiftimum) ventri , ibmno,libidini. Non^j
tinuo fibiyiuit, qui nemini. Adeo tamen magni
eft conftantiai & in propofito (iio perfeuerandf
habeat andoriutem inertia quoque pertinaiL
ip(a villa nihil pofliim tibicerti (criberes fronta
nim eiuttantnmnouiy&expofita: qusofteiidi
am tranfeuntibu t. Speluncs Cunt dus magni o^
kxo atrio pares, manufa£te: 6) quarum alM
lem non recipit, altera vsque in occidentem t
Plaranona/) medius riuus, &amari&abAcb«
lacu receptus > Euripi mododluidit,alendlspii!
(etiam fi afliduo exhaurituD) fuificiena. Sec
cum marepatet, parcitur; cumtempeftas pKoi
bus d.edit ferias , manus ad parata porrigitur,
tamen eft commodiflifnum in villa , quod Baias \
parietemii) habet: incommodiiillarum caret, i
ptatibus fruitur. Has laudes eius ip(e noui : e(fi
lam totius anni credo. Occurrit enim Fauonii
ilium adeo excipit , vt Bagis neget, Non ftulte \
tur elegiflehunc locum Vatia, in quern otium i
pigrum iam & (enileconferret. Sed non multiy
tranquillitatemiocQsconfcrt: animus eft, qui i
5. Seiu&um) a torba feiaDdum,
€, Mtauifa&a) magni operit , noo nationc«
7. PUtaBona^ fyloam ex pUceoti,
I, TrM$ famtmi ^oi vtuam dagitk
i A C.
fomnii. Vidt ego in viUt hiJari Sc tmcfna
J Fidi in media Colitadine occupatij limikf.'
ipticflqQodcxiAirnei, ideopirum benecom-
I eHie te i quod in Campanii tion es. quir#
oncJi ? hucasque cogitationes tuas mitre, Con-
$tm amkii ablcntibiis licet : & quidem qooti-
iqtiamdiu velia magii htc roluptatc , qii£ tna-
, fruimur] dam abrumuf. Przftntia enim
pitos&cit: & quti aliquando rnt loqtiimur,
mt ; cum conJidemui > cuoi didu^i furrui,
bii quos modo vidimus^ cogitimas. & ideo
limo ferre debcmut abfcnciam , quia nemo
turn cdam prsefentibut abeft. Pone hie pri-
Elci f€ para Cat : deinde o ecu pa tion es vtrinqut
dcinde (ludia iecreta , fuburbanai profedi-
Idebii non multnm efle , quad nobis peregrl-
piat. Amicui anltjio ponidendiii eft, hie
inqntm abeft : quemcumque vult ^ quotidie
taquemecumfttidej mecum ccena»niecum
la angx^o viueremui, fi quldquam eflet
nib ui claufum . Vi d eo te , m i Lu c j 1 i , c u m
audio: adeo tecum fum , vt dabitem > an
non epiflolas , fed codiciUof 9) tibi (cri«
E p I s T. LVI.
ompojitam , ^acart fib't ^ ftuMU , ttiam in
S^ exemplo docet, , Magis optandum inter"
lentittm y (f pacem, Inerti/i forro y mala^ tS
\dinum mater.
\lhi) mitti folitoi ad pr«felltoc*
1 4 Pcrc-
i6o , 15*. Ankabi SswgCAS
PEre^m, li eft tain neccflariuin , quam ▼!(
lentium in ftudia repo{ito.i)£cce varius cb
•dique me circumronat; (bpra ipfum balneum
Propone nunc tibi omnia genera vocum,qu$ i
poflbht aurei adducere : cum fortiores exerc
snanus plumbo graues 3] ia£);ant)Cum aut lab<
laborantemimitantur, gemitus audio : quot
tum {piritum remi(erunt, fibilos,& acerbiiHi]
rationei : cum in aUpten inertem,& hac plebe
lie conLtentam inddi, audio crepitum Uli& n
mpris : qu» prout plana peraenit , aut cdncau
jium mutat. Si vero pilicrepus 4) fuperiK
jiumerare cceperit piias , 5) a£lum eft. Adi
icordalum, 6) & furem deprehenfum> Sc i
vox fua in balneo placet. 7) Adiice nunc ec
pifcinam cum ingenti impuUs aqus fono fali
ter iftos, quorum fi nihil aliud, rc6ls voces fi
lum 8) cogita;tcnuem & ftridulam vocem,qu
1)ilior , fubinde exprimentem , nee vnquam I
xiifi dum vcliit alas , & alium pro fe clamare c
Itbarii 9) varias CKclamationes , Sc botulariu
ftulariumpo) Sc omnes popinaram inftitores
7. Jn fiudia fepofitd) ei qui fe ftcdiit dictt & qm
9. Supra halntnm habito) Bails in dineiforio.
3. Manus plumko gvanes') Halteref vocabtot qn<
it&btnt , ad robur exercendum , fudorem item
dam , item quandoque ad librtndum fefe inter Tali
4. Pilicrepus) pili^ nimirum qaibut lodebatur ,
5. Snmerare caperit pilas) \. e. pilarum fine c
^. Scordalum) h« e. hominem in ^ino lingna Hb
7. In halnea pldfit) ibi enim canttllabanc dc re
4. AHpilum) qui pilot ex tlif enellit.
$, Ldbarii^ qui liba vendit.
iQ. Botularium ^ cruftularium) ille eft qoi botnl
flcnneleit, vet etiam cxcepa&porro confc£lot} I
fiaU psoii beQ« CQi^i&leoiter meUiti TeAdit.
uiaiij iiHii»ici«xiui > tjuia imguiciii i^iucaucu-
e non potiiit. Magis mihi vox ii) auocare
' , quam crepitus. Ilia enim aiiiraum abducit^
mm aures implet , ac verberat. In lis qum mo
ocatione circumflrepunt , cfledas transcurren-
10, & fabram inquilinum, & fcrrarium vici-
aut bunc qui ad metam (udantemi2) tabulaa
or dc tibial, 1 3) nee caiitat , fed exclamat. £•
olcftlor eft mihi fbnus/ qut intermittitur (ub«
qaam qui continnatur. Scd iam me fie ad o«
bi daraui, vt audire velpaufariom 14) poffim^
«rbiffima remigibns modot dantcm. Ani-
aim cogo fibi intentum efle , nee auocari ad cx«
omnia licet foria refonent; dum intus nihil
Of fit, dam. inter fe nonrixentur cupiditat &
dum auaritia luxuriaque non diflideant, nee
Iteaam vexet. Nam quid prodeft totiui regio*
atinm, fi affe^as fremunt?
La noffts erant , pUeidM e^mpojla qmete^
i62 %, Annabi Sbmbcas
■ ■ ■ ' ■ ■ ■ - t mm
comporuic, nox ^xhlbet moleftiain , non tolUt
(biicitadinesmiuat. Nam dormiemium qaoqni
fomnia tarn turbtilenta fnnt , quam diet. lilt t
quillitas vera eft, in quam bona mcnt explicatuir.
(pice ilium, cui fomnua laxs domus filentio qusri
cuius aures ne quit^gitet (onus * omnts fcruorum
ba conticuit , dc fufpenfum , accedentium proi
veftigtum ponitur. Hue nempe ver&tur atque iJ
(bmnum inter segritudines leuem captans : qus
audit , audifTe fe queritur. Quid in caufTa putas e
animus illi obftrepit : hicplacandut eft, huius o
petcenda eft feditio : qnem non eft quod exifti
pUcidum, fiiacetcorpus^ Interdum quies inqi
eft. Et ideo ad rerum a£his excitandi , ac tradbid
bonarumartiumoccupandi(umus> quotiqsnot i
habet inertia fui impatiens. Magni imperatoret i
male parere militem vident > diquo labore con
fcunt, & expeditionibus detinent. nunquam?
lafciuire diftridis : nihilque tam certum eft quairi
vitia negotio di(cuti. Sspe videmur tndio ra
eiuilium , & infelicis atque ingrats ftationii pc
tentia, (eceftiiTe: tamenin ilia iatebra, in quam
timor & laflltudo coniecit , interdum recmde(cit ;
bitio. iNonenim exci(a defiit, fed fatigata, ant
am obirata , rebus parum iibi cedentibus. Idem
luxuria dico , qus videtur aliquando ctflKTe : d<
de frugalitatem profcfTos (bllicitat , atque in mc
parfimoniavoluptatesnondamnatas, (ed relidas
tit : & quidem eo vchcmentius , quo occukiut .
mnia enlm vitia in aperto leuiora (unt: morbi q
qnetuncad(anitateminclinant, cum exabditoerc
punt , ac vim fuam proferunt^ Et auaritiam itaq
Si ambitionem , & cetera mala mentis humans, ti
pernicioiiflimafciaseflre, cumiimulata (anitate (al
dunt. Otiofi videmur, & nonftunui. Nam fi bi
ii
rQinUf } (i recepmi ceciniujui j Ji fpecf Qficomeiii'
inDij vtpinlioantcdiccbatnj nalJares nos luoca-
nuliai hofninum jiiiiumque concenluj interrtim-
CDgitationes bonas , rolidaique Sc iam certti.
illud ingeiiiutT], ncc fe ddhuc redttx'tc uitror*
quod fid voccm Sc accidentia erigiti^r. Ht-
Itiiui aiiquid folidtudinis , & coRccpti |pa<
I, quod iUatn cunorum fkcit , vc ait Virgitiuf
Ei mi f quern dudum non ^lU inie&a mouehMm
Ttis^ mee rndttrrfi ghmtTJtti ex ^gmim Craiij \
Kttffe wmnes itmnt aurd 3 Jhnm exdtat ^mnk
Sufpmftfm s 0* fdriier c&miiiqH^ enfrfqtte iimmtim^
[I'tloriUclapieiiacft, quern non tela vibrantii, non
iimata inter fc arnia agminfs dcn(i ^ non vrbii im^
Ijrfragorterritat: hie alter imperltui cil| rebiti
lEimet, fldoranemcrcpitDm expancfcenii qiictn
f faiqu^libct vox pro fremitu acccpta deiecit, quem
kootna kuiflimi cxtnimant. Timidum illmn fardnx
'SciunL Qaeincumque ex iftii felicibus ckgerit,
I iDtilutrabcntibuS) multapcrtantibus^ vldebia ilium
^itiquc onerique timentem. Tunc ergo tc fcito
dccompofitumj cum ad tenullui clamor pcrtitiebit:
L cem iz nulla vox tibi excutier : non (\ Mandietur, noii
[fiminabimry nonli inini Cono varia circumftrepet.
^ Qaid ergo? non aiiquando commodiut ^i\ , carerc
|. icnqicio ? * fateor. Ira que ego ex hoc l«co migra-
I bor •* expcriri & excrccrc me volui. Qiiid nccef-^
\ hA diudua torqueri ; cinn tarn facile remcdium V-
' ' Conttkitt ) preprUtUmo nguificjita tmtuuium tumultai
tft^cttmor iitordinatui,
** Ex hac ktomigrith ) EaUi & diucrforlatn , tbi il^a ttirba
tecurcmt, reUii«iuam,
F lyflci
^l
t
104 L Annaii SsNccvis:^
lylTes fociis etiam aduerfas Sirenas dederie> &iak
ncrit? y
E p I s T. LVir.
jyeCryptaNeapoliUna^ ^ibiherrore, turn primes
ttis i?t poteflate non effe^ Aliquid de ammi UntHii
li celeritate. . -
/^Um Bails debcrcra Neapolim repctcxQ, faeile cfl
^^ didi tcmpeftatcm cffc, ne iterum nauemexpcf
rer.i) fed (antum lati tota via foit, yt peHem vidert n
hilominus naaigafle.Tomm athletarum fatam 3)iiii
Ulo die perpetiendum fuit. a ceromate nos haphe d
ccpit , ii> Crrpta Neapolitana, Nihil illo carcere M
gius , nihil illis faucibus obfcurius ; quae nobis pn
Sant,nonvtpertcnebrasvideamus, fednipfis. O
tecum etiam ii locus haberetlucem, puluis aafern
in aperto quoque res grauis Sc molcfta : quid illic^if
in fe volutatur , & cum fine vllo Tpiramcnxo fit iilch
fus, in ipfbs a quibus excitatus eft rccidit ? Duo incod
moda inter fe contraria fimul pcrtulimns, eadd
via, eodemdie, <^iuto&putuere laborauimus. /
liquid tamen mihi ilia obfcuritas , quod cogitareii
dedit. fenfi qaemdam idum animi , ci fine meni
tationem, quam infoHtas rei nouitas fimul acfcedii
fecerat. Non dc me nunc tecum loquor , qui mi
tum abhomine tolerabili^ nc-dum a perfc^lo ab(bi
1. Facile credidi tempeflatem ejfe^ ne iterum nauem ex^rrirff^
cumnauigatio inuifaniihi (Act reddita itinere Ep. LIII. detcfM
pu, facile mihi ipfi perfuaii tcmpeftatcm immiiiere, vt Wm
«nimo breaiar ria&afia commoda naue trc perfuaderet. ^
2. Totum Hthhtaritm fatumy quorum eft ceromate perte^
^tt fx. haphe dcind'e iufpergi. Mihifimilc: qui in viipauc
loto & liquore vdut cr;iilb ceromate delibntui fum : «eiild
in crypu ueniidCpvitnitefn haphe perf^crfut. Lipjl
tiabilis rttioni. Itaque tortei qaidam , dc
nl fbndere (uum fangulnem , alienum vi-
1 poflbnt: quidam ad vulneris noai« qui-*
veceris <^ puruknti tra£tationem infpedlio-
concidont, & linquuntur aninH) : alii-gla*
:ilias recipiunt, quam vident. Senfi ergo
>ain) quamdain non qaidem perturbatio-
1 mutationem : rurfat , ad primum confpe*
.dits lucis, alacritasincogitata rediit &iniu{^
1 deinde mecum loqui coeplj quam iileptfi
magis ac minustimeremus , cum omnium
i eflcc. Quid enim interefl , vtrui]»(upra a*
rigiUarium3) ruat, an mons? nil inueniei*.
men qui banc ruinam magis timeant, quam-
iuc mortifera aequc fit. Adco non cfFe6his^
cntia umor(peftat. Nunc meputas dcStoi-
e, qui exifiimant animam hommls magno
extriti permeate non pofle, ^fi:ftatim fpargi,
1 fuerit illi exitus liber : ego vcro non facio.
iicunt, videnturmibi errare. Qi^icmadn^o-
nraa non poteft opprini : nam dirca id diffa-
]6$ L. ANMi^Bi S^NsaAs .
depreheiidinonpoteft, nee intra corputaffii
beneficio fubtiliutis (us ^ per ipft ^aibui pri
crumpit. Quomodo falmini , eciatn cum la
percnffitacfulfit, perexiguum foramen eft r
iic animo , qui adhuc tenuior eftlgne, per om
put fuga eft* ftaque de illo qusrendum eft , t
fit immortalis efte ? hoc quidem certom habc
perftes eft corpori , propter hoc 4) ilium ni
nerepofte perire, propter quod non perit: qi
nulla immortalitas cum exceptione eft^ nee qui
noxium aeterno eft«
E p I s T. LVIII.
Verbd f^dJdm nuperA^ dtfita nunc ejfe. iranjhi
fiMiti qmotuplexri •», ^x fUtone. ^^4
tbicA , a nihil bkuiem , ant firmum ejfe, T%
tiUtdiiSy quem^fismbdberepoffintf & bunc i
re cdtptMtdum, AdneSit difintQuti , ^ man
tram^idnddmj 6f recufandam^
Q^^anta verborum nobis paupertas, imo ege
. nunquam magia quam hodierno die m
Millerei inciderunt , cum forte de Platone k
mar , quas nomina defiderarent « nee Iiaberenc
dam vero cum habuilTent, faftidio noftro perdi
Quisautem ferat in egeftate faftidium? Hunc
Grsci ceftrum vocant , pecora peragentem, <
ialtibus diffipantem, afilum noftri vocabant* h
gilio licet credas:
4. Sifnperfteseftcwpori, propter hoc fe'cj Gronoai
tnit : Si fuperftes eft corpori, perire ilium nulla %rtU
propter quod non peri$. Senfut hie eft : laanii eft 1
▼trom aoimut magno pondere opprefli hominia inter*
prius BiOTtalem animam efie fnerit protMtuin. Si
eaim eft , propter eandem cattflam Dullogcaertpo(a
propter qoam immortalii eft*
' (e 4icebantur, Idem VirgUiui hoc proba-
Siupet ipfi LatiffMSy
h ienitos diuerfis partibm 9rbit,
coiijfe 9iros , Gf eermre fertQ.
icdecerneredicimut: fimpUcif illlos vorbi
'ut efl. Dicebant antiqui , (i iafToj id eft, (t
loc nolo mihi credai : (ed fide Virgilio :
» (jfiA iuffo , mtcum irnmus infer at arma.
;o nanc hac diligenda , vt oftendam.quan*
'«• apud grammaticum perdidcrim: fed vt ex
igu, quantum apud Ennium & Attium^ vcr-
HI occupanerit : cum apud hunc quoque, qui
excutitur, aliqua nobis fubdn^tafint. Quid»
ibiiftavult prsparatio? quo fpe^lat? Non
cupio> (i fieri poteft propitiis auribns tuiff
idicere: fin minus, dicam & iratis. Cice*
i68 L". .AiTNAix Sbnbc^b
me exerceam : fortaue contentut cro mihi lit
prpde^c faciiitai tua, cum ecce idnullo mc
exprimtre po(Gni, propter quod linguae noi
cinm feci? Magis daronabit anguftiat-Roma
lis vnam fylLabam efTe, quam mutare m
Quae haec fit, quaeris? t« «r. Duri tibi vi
genii: in medio pofitum, poflfe fie transfa
cam , Quod eft. Sed multum interefle vidi
verbum pro vocabuio ponere : (ed id fi nece
nam. Quod eft , fcx modis hoc a Platone i
cui nofter homo eruditiffimus hodicrno di
Omnes tibi exponam , fi ante indicauero , e(
genus, effe & fpeciem. Nunc enim prin;
genus qusrimus, ex quo ceters (pecies fufp
i quo na(citur omnis diuifio,quo vniuerfa co
(a fhnt. Inueniecur autem , d coeperimus i
tro iegere. (ic enim perducemur ad primnr
jpecies eft , vt Ariftoteles ait : equus (pedes
ipecies. ergo commune aliquod quaerendi!
omnibus vinculum > quod ilia compledktur
habeat. Hoc quid eft ? animal. Ergo genus <
omnium homm qu£ modo retuli , homjnis,
nis, animal. Sed funtqusdam, qusanimai
nee funtanimalia. placet enim fatis & arb
mam inefte. ttaque & viucre ilia, Sc mori did
goanimantiafuperiorem tencbunt locum ,
maUa in hac forma funt, Sc fata. Quxda
carent , vt faxa. itaque aiiquid erit animai
tiquius, fdlicet corpus, hoc fie diuidam,
corpora omnia aut animata efte , aut ina
Etiamnum eft aiiquid fuperius, quam corp
mus enim quasdam corporalia efre,qusdam
ralia. Quid ergo er tt ex quo hsc diducant
cui nomenmodo parum propriom impofiiin
eft. Sic enim in ^^des ^cabitur ^ vt dicami
lb tlto eft , in (pcciem. Iliad genui , Quod
dc, (apra fe nihil habct. Initium rcrum
a (lib iUo Cunu Stoici volunt iuperponera
aliud genus magisprincipale : de quo fta*
, fi prius illad genus , de quo locntus Cum^
Domponi docueroi cum fit rerum omni*
Quod eft , in haa (pecica diuido » vt fint
,aQt ineorporaUa. Nihil tertium eft. Cor«
0|do diuido ? vtdicam J autanimantia funt,
itntia. Rurfua aoimantia quemadmodum .
tdicain,qu«damaniQinni habent, qwedam
imam aut fie : qusdam iinpetum habent^
trtDftuntrqucdanhfolo afExa, radicibut
creTcunt. Rurius animalia in quas (peciet
mortalia fbnc , aut immortalia. Primuia
ids quibuidam vidctur, Quid : fed quare
fiibiicianu In rerum (ioquiunt) natura
im> qusdamnonfiint. £t hare autem que
, rcnun natura complcditur , qnai animo
t, tanquam Cenuuri> Gigantes , & quid*
1 falia cooitatione forfnfttum . bftbere uli*
I7<3 L. Annabi Ssnx'cab
nimal non videcar , (ed cogiumr : videtiir aatem.
cict eittt, equui, & ctnis. Secandmn ex his
font, ponic Plato, qaodeminet & exfiiperat
Hoc ait per excellentiam eOe. n poi^ eomoiiiil
dieitur. omnibiu enim verfuf facientibus hoc
eft. fediamapodGrscosinvniusnotamceffit.
mtrum intelligai , cum aadieria po^ttm. Qpid li
hoc eft? Deas,feilicet maior ac potentior cim&ia« t
tiUiti genus eft eorum , qus proprie (bnt : innmni
bilia hxc funt , fed extra noftrum poGta confpefll
Qp»rant, interrogas? propria Platonia (upcUc*
Ideas vocat , ex quibus omnia , qusonnqne vici<
fiont: Sc ad quas cnnda formantur.Hs immortaiei^
iiiatabiles, inaioiabiles funt. Quid fit idea, id eft,
Platoni efle videatar,aadi. Idea eft eomm, qiue n
fiunt, exemplar sternum. Adiidam definitioni t
pretattonem,qao tibi res apenior fiat. Volo ii
tuamfacere. exemplar piSurstehabeo, ex quo
aliquem habitum mens, qoem operifiioimpomt
ilia qus me docet & inftruit faciei ^ a qua petitar i
tio» idea eft. Talia ergo exempiaria infinite htbec
ra rerum,hominum,pi(ciam,arborum : ad que, qiii
camque fieri ab ilia debet, exprimitar. QoMI
Mcumhabetn^. Qiiidfithoc«^,ittendtt
tet: &Platoni imputes, non mihi J luincrenmi
fieultatem. nulla eft autem fine difficultatefabi
Paullo ante pidoris imagine vtebar. ilie cum redi
Virgilium coloriboa vellet , ipfiim intaebetor :
etat Virgilii facies , faturi operis exempUr : ex
q[Uod artifex trahit, &operi fuoimpofiiity *K^
Quidinterfit, qnsris? alterum exemplar eft, til
forma ab exempiari (umpta,^ operi impofita. ill
ertifex imitatar , alteram facit« Habet aliquam
cm ftatua: hsc eft idot habet aliqaam faciem exei
ipfumi qaodintaejuopifexj ftanumfiganmit: I
to in illit non numerat , qus efle proprie
Qimt enim , & in affidufl diminadone at*
^nc fant. Nemo noftnim idem eft in
^ qui foic iouenif . nemo eft mane , qui fait
Corpora noftra rapiuntor fluminum more,
fidet , currit cum tempore, nihil ex hit qus
manet. Ego ipfe dum ioquor mutari ifta^
bin. Hocm quod aitHeraclitut : In idem
11 non defcendimus. Manet idem fluminis
ll|ua trani^mifla eft« Hoc in amne manifc«
qnam in homine. (ed noa quoque non
IbzcurAaprsteruehit: & ideo admiror de«
oofttam , quod tantopere amamus rem fu-
ai,corpua} ttmemntque he quando moria-
nomne momentum^ mors prroris habitut
tnnontimere, ne(emal fiat quod quoddio
bomine dixi> fluida materia & caduca> &.
obnoxia cafibui : mundui quoque , asterm-
fta , mnutur , nee idem manet, Quamuit
Ota in (e habeat qu« habuit , aliter habec
tnir. nrilinmm mnrar Onifl. inniiif. iftft
173 I. ^MKABI SgWBC AB
foleoficere: exomni natione,i) etiam R « phili
phia iongiffimc auerfaeft, eraere aliquidcooori
vcile efficere. Qaid de iftii capiam , qus modo I
Qauimus, remotHS a reformatione mornm ? qaon "
meliorem tnefaccre Ides Platonics poflunt? qiiid|
iftii traham , quod cupiditatet meat comprimat ? "
hoc ipfum, quod omnia ifta qu2 fenfibui ierois
qusnofl accendunt & irritant, negat Plato exiiii
qux verefint, Igitur ifbimaginariafunt, &adti|
pusaliquamfaciemferunt: nihil horum ftabile,!
iblidum eft. & nos tamen cupimnt tanquatn aut fi
per futnra , aut (emper habituri. Imbccilli fluidiq
per interualla confiftimus : mittamaianimuni tdi
qas »terna funt miremur in fublimi volitamea 1
omnium formas': Deumque inter ilia verianteafy;^
hoc prouid«item , quemadmodum qux inuno
fiictre non potuit, quia miteria probibebati
dat amorte, aorationevftiuoicorporia vincat.
nent enim cunQa^ non quia sterna {iint, fi:d <
defenduntur cura regentii. Immortalia tutorv i
cgent. hsc conferuat artifex , firagilitatem mai
vi (ua vincens. Contemnamut omnia , qus adeo |
.tiofii non (imt » vt an (int omnino , dubium fit.
fimul cogitemut , fi mundum ipfum non minus 1
taiem, quam hotnimut> prouidentia pericuUai
init 9 pode tamen aliquatenus noftra quoque |^
dentialongioremprorogarihnic corpi&uio monoi
JB vohiptatei , quibus part maior perit» potuerimj
regere ^col^rcere. Plato ipfe ad lenedutem (e di^
gentia pertulit. Erat quidem corpnt validom ac fiMi
te fortitut , & iili nomen latitudo peSorit feceralj
fed nauigationet ac pericula mulmm detraxcrunt Tii|
t. NdtiVne) az omni Pfailofopbontfi kS^ Nifi f, Icger^
isMwafioM* *]
B » I f T 1 A f . IJf
iBmonl^ttnitn^& earum qirxauidltitem euo-
idui , &dUlgens fui tuteU^ perduxlt illam ftd
:ein , mtilcis prohibcfitibui cau^Tii, Nim hoc
to , Plitoni diljgcnris fuae beneficio coadgif*
i nat^i fuo dcceflit^ 3) ^ anniiin vniim si*
DgeHmfini impkuic^ fiQcyila dcdn^ione. 3)
igi , qui fortti Athtnii trmt , immoliuerunc
D , toipliorii foiOe ibrcii quain hamin» rati,
\£ummt(ltt perfe Minimum numerum , qu«m
iouici multiplicata componunr, Non dubl-
I pa rami edet paucoa dies ex ifta fumma , &
im, remittcre, PoEefl frugalitai pioducere
em: q»atnvt nonptito concupifcendam, it*
ladam quidem^ lucundam ell, elTe fccum
Df^flinie , ctim qtiii Ce dignum quo frucrctufj
Itaque de iAo fctemui ^enlentitm , an opof-
dire fcneftutii extremaj ^iinem non opp«-
imanufacere, Prop^ efl atimentc, qui fa*
m§ exfpe^at ; licuc iile vUrt modum dcditus
, qui amphoram eKiiccat > ^ f^cem quoqne
:. De htc titnen qu^remui , pars fumma vl*
01 f»x vits hsc fit, an Hqaidiffimum ac puriC'
uiddim : (i mode mens fine iniuria eA » & in-
rosanimum tuuant^ nee defedum ^prsmor'-
rpus eft, Plurimum enim refert , vttam ali-
ndat^an mortem. 4) At fi inutile mimfte*
)rpaa , quid ni oporteat educere animum la-
nl'Sc fortafle paullo ante quam debet »faci-
i/i fiio dec^ty ipfo lutali fuo obiit qui crat feptn
nenfit Thargelionit , qaoutqueiam antea tanguidua
ricinHs « fliligentia tamen fua mortem extraxit.
vlla dgduSione ) iufto calcnlo » vt nulla diet de-
mortem) delkStvn fcilicet^ pmmortnttm corpsa
ocai^
m 3 cndum
174 L.;AnKAII StNBCAll *
■ ■ III ■ III ^mmmfmmit
endam eft, ne cum fieri debeat, facere non p<
^ cum maius pericuUim , fit male viucndi , quan
nioriendi , ftoltus eft qui non exigui temporit m
de , magnx rei aleam redimit. Paocot longiffin
ns£tas ad mortem fine iniuria pertalit. maltia i
vita fine vfii iacnit fiii. Quanto deinde crudalia
dicas, aiiquid ex vita perdidifle, quamuit finiendi
Noli meinuituf audiie>tanquam ad«e iain pert
ifta (ententia : fed qdid dicam sftima. Non rclio^
ienefhitem , fi me totom mihi refernabit : totm
tern ab ilia parte meliorc. At fi ctcperit eonci
' mentem , fi partei eiua conaellere , fi mihi non'l
reliqaerir,fedanimam : profiliam exsdificiopoi
«c menti. . Morbum morte non fugiam , dun
fanabilem,necofficientemanimo: nonafFpnw
manui propter dolorem. fie mori , vinci eft.. ]
tamen fi fi:iero perpetuo mihi efle pttiendvro ; \
non propter ipfum> fed quia impedimento m)
turut eft adomne, propter quod viuitur. lanl
lai eft & ignauui, qui propter dolorem moriturj
tus y qui doloris caufta viuit. Sed in longum «B|
prsterea materia quae ducere diem poffit. El-
modofinemvitsimponerepoterit, qui epiftoh
poteft? Vale ergo : quod libentiua quam
moras 6) le£hirut et.
f . VtMi^i longiJIima ^c. ) ifta fiint que adnerftriia
ceret , paaci fant qui oon def^ftom ac prcmortniim ^
dia antequam morarentur haboerint , illis igfcnr en
ex vita exeundum. MoItiiomQis vita niljproaeft, A
transigitur , eoine igitur omnet eoiigrare fubebimiia t
3 nod enidele fit aliqnid ex vita perdere* His deinde)
et Seoeea.
6, Mortis moras) hoc eft fationai qn« mortem aob
inftrendam diffaadeat> qaales haftenoi Sancca attnki
Ei
tUfio not perdit,
im^epifiolitiuipercepi volaptitem. par-
e enim mihi vti verbis publicit ; i) nee ilfai
rationemStoicam reaoau Vitium eflevo*
credimus. Sit fane: poneretamen illams)
ad demonftrandamanimi failarem afFedio-
aOjinquaniy & voluptatem (fi ad noftram
ferba dirigimiia) rem infinnem efle , & gain
Cipienti noncontiii^ere. Eft enim animi
itbonia firibiisqaf fidentis. volgo tamtn
nr^vt dicamni ; magnum gaadium not ex il*
latu, ant ex naptiit , aat ex parm fxoris per-
ils adeo nonfiintgaudiay vt&pc initia fa-
ids fiat Gaadio autem inn^om eft , non
tiec in contraria verti. Itaque cum dicit Vir-
er : Et mab menda Gaudia ; diferte quidcm
parumproprie: nullum enim malum gau«
Voloptattbna hoc nomen impofuitj & quod
preffit: iignificauit enim homines, malo
tamen eeo non inuneritd dixeram. ccoif
176 L. AwkAbi Ssni^ca'v
&vLm eiui impotentem , & in diuerfii (btim :
iarum , voluptatem voco , opinionefaili boni
immoderatam & i;nmodicain. Sed vt ad prO]
f eucrtar, audi quid me in epiftola taa dele^au
bet verba in potcdate : fion eflfert te oratio>ncc
quam dedinafti , trahit. Malti (tint , qui ad j
xion propodierani fcribere , alicuiui verbi
placentiivocentur. quod tibi hon etienit. pr<
omnia • & rei aptata. Loqueris quantum vis
fignificas quam loquer ii« Hoc maiorit rei ii
eft. apparet> animum quoqne nihil habere i
cui , nihil tumidi. Inuenio tamen. trieinslatio:
lorum , vt non temerariai^ita qu» periculoi
cerint.1) Inuenio imaginet : quibui fi quis n<
tat, Sc poetie illat folu indicat efle conceflai
siem mihi videtur ex antiquit legifle^ apud qi
idum captabacur plaufibiiit oratip, IIU qui I
ter, ^demonftrandx rei cauifa eloqoebanta
boiia referti funt: quat exiftimo necefTariat,
cademcaufTa quapoetit, fed vt imbecillitati
.«dminicula fint, &vtdi(centem&audienten
pnefentem adducant Scxtium ecce oumiiia
go, virumacrem, Grxcit verbit, Romanif 1
philo(bphantem. movit roe imago ab iilo p(
5|uadrato agmine exercitnm > vbi hoftit ab on
u(pedus eft f pugns paratiun. Idem , inqi
ens facere debet : omnes virtutes fuas vndiqc
dat , vt vbicumque infcfti aiiquid oritur, ill
prsfidia fint, & ad nutnm regentis (ine tun
ipondeant. Quod in exercitibus his quos ii
res magniordinant, fieri videmus, vt impei
CIS fimul omnes copiss (entiant, fie di(pofi
f. Qfuf pmculum fui ftctrmf) Le, abaat » ,fti
twneo aadada prolatai.
VlM^BLAl. 177.
ab vno dainm , pedttem Gmni eqatternqo*
rrsr : hoc iUquaiit0 magii necdrariufn efTo
, SeKttuitit. llli cnim ^p^ihoflem timuerfl
ciufTt, tud^miiinqae ilLii iter^ quod tufpedif
fair: ajl flultlda pacamm habcr, tamni|>erno
eiuaeil, qaam infra, vrrumquo treptdst latui.'
ncnr pertcuk & occnrrfint, ad omnia pa sets
ta eft , Si IpHs terretur auxiliii. Sapiens au Ectn,
OfnFicm incurfum munitut & inrentui ^ non fi pau-
|fnn r Hon G luftui ^ non il ignominia y nan fi doloc
impetum faciat , pedcm rcfcptt Inter ritui ^ con*
tra ilia ibit , Sc inter tlb. Nos miika alligant , multa
Ifbiliiaat: dlu In idh vltiii lacuimui. elnl difHcile cA.
enim inquintH fumui , fed mfeflh Ne ab till
ine ad aliam tranieamat , hfm qusram ^ quod
mecufn fkpe di^Lcio , qulditt noi Auhitla ram perti-
uadttr icncit. Primo quia no n for tiler illam repclli-
nus , nee toto ad fa tn tern impctu nitimur : dcindf ^
^uvailla qus a Qpientibui virii repetta funti non
btijcrcdlniiii ^ nee apertis pe^toribiii liaurimoi, kui-
lerqiie tarn magnx rel in{iflifiiui, Quemadmodum
lutcm potcft aUquii , quantum iatit fit , aduerfiii vitk
^ere, qui quantum a vjtiitvacat, difcit?3) Ne<
ma nofinim In a! cum defcendjt (iimtna tamum de-
Cfrpfinnii : d exigoum tempo ris impendifle philofo*
pbix y Canj abundeqiie occupadi fuit Ilin d prsdpue
imptdirj quod cito nobli plaeemm : fi inuenimut
fatDoi bonot virof dicat^ qui prudetttet , qui finfloi,
timiu, 3) Nee fumus tnodict kudaiionc co ti-
ll : quidqaid in noi aduiatio fine pudore congelEtj
1. 2^1 qjumtHm n vitiis Vficatt difiit) q]^ ots ttnrum horai.
fBti Ttttorum exerciriam TaCuas Jpti reiincjuit, tdeoque fah-
vdtas difcendf) tmtnm iinpencfic.
h A^tfiimmy a&nfum prsbcmui , ooi^ae ula tSk pa*
ttlDOt.
I7S L. ANMAmi SSNBCAB
unqaam debitum prendimut : optimog not dbi
pientiflimot affirmantibot allentimur, cum "
iUot r»peinentiri« Adeoque indolgemui nobii^
hudari velimui in id , cui contraria cammazime fi
mns. Mitiffimam ilie fe in ipfis fapplioiia audit f^
Tapiniiiiberali(Emum) in cbrietatibus aclibidiidb
temperatiflimum. Sequitor itaque j vt ideo ma|
noiimut', quia not optimos eflfe credimua. Aleq
der cum iam in India vagaretnr, & gentea, ne finitiV
quidem fatia notas, bello vaftaret, in obfidionec
iusdam vrbia » dam circuit muroa , & dum innbeeil
fimamceniumqusrit* fagituifhia, dinperlcdttil
sncepta agere perfeuerauit. Deinde cum, repti
Anguine > ficcivulneria dolor crefceret, &cnia tq
itirpenfum paulatim obtorpuiflet, coaQua abfifld
Omnea,inquit> iurant melouia eflfe filiun, fed n
nus hoc hominem efle me damat. Idem not
mus : cum pro foa quemqne portione adulatio
It, dicamua: Voiquidemmedtcitif prndemem
ego autem video quam multa inutiUa conco[
nocituraoptem. ne hoc quidem intelligo, quod
malibusCatietasmonftrat, quitcibodebeat eflfe f
potioni modus : quantum capiam, adhuc ne(cio.
docebo , quemadmodum imelligas te non eflfe fiipia^
tem? Sapient ilie eft plenui gaudio> hilaria&phHJ
dus , inconcuflfuf, cum diia ex pari viuit. Nunc ipffi |
confiiletfi nunquam mceftus et > nulla (pes animoij
tuum futuri exfpedlatione (bliicitat , fi per diea noflii
que par&squalif animi tenor ere6li^placeiitiaQ|
•ft: perueniftiadhumanibonifiimmam. Sedfiap
petit voluptatea , dc vndique, & omnes : fcito taotoii
tibi exfapientia, quantum ex gaudio, deeflfe. Ajl
hoc cupit peruenire , fed erraa, qui inter dioitijfl
iliuc veiiturum eflfe te (peraa. Inter honorei gaadiim^
id eftyinter folicitudinei qusrii 7 ifta qus fie petit> tM*
quafll
E F t 9 T L A K. 1^
jQim datura l^dtlaoiac voluptacetri , csiiiTx doloram
unt. Omn« , mqniin ^ ilU rendum ad gaudiuni :
ed Ffide Habile magrttimque confcqiiantur, ignorant,
tteexconamiii d Itixciria : iLle cxtmbitionci ik cir-
lamfala dientiutn turba; itle ex trnka: aliuf ex ftudio*
iQUi bberalium vana Qlhmatione, Sc nibil fanancibtai
flteril, Omneiifloiobkftanienca failacia Si breum
lecipiant : ftcut cbrlctai , qus vnmi bor£ bilarcm in*
lakm, longitemporiitsdiopenfat, jlcut plaufbi A
cclamationii lectiodx fsuor ^ qui mdgna (blicitudine
k par au eft » & explandu i« Ho c c r g o cogi ca , hnhc
;frG fapknrix effedum^ gandii ^equalitatcm. Talii
ill (apieotii animuf , qualis mundt ftami Tuper in*
tam. feoiperiUk ferenum eft, Habcstrga, qnare
hUb {apieni tile: quia nunquam iinegaudio cd. Gau*
iiumhocnori nifcttar, tijfi ex vitro turn conrdentii,
N^npotcfl gaud ere, nilifortit) niliiuflui, niiiteni*
pcrani. Quid ergo , iiiquii? fiultiac mali nan gau*
dem ? Non rtiaglS} qQam prxdam ntfli leones. Cum
ftiigauemnt fe vino tSi Ubidinibuf)€um illos nox inter
vina defccitf cum voiupiatet tngiaflo corpori vltrt
qnamcapiebaijingeftxfuppmarc ca?pcrunr, tunc ex-
ebmantmifcriVLrgilbnuin ilium verfuni :
Ndm^ ^fjk^remam f*^/^ intirgaMdm no£^$m
OmDem luxurioli no8:eni inter falia gaudia , Sc quU
dem ranqu^m fuprcmam, agunt. llUid gaQdium,
qaod deoi deorumque smuloi Cequitur , non inter^
mtipitufj non definit ^ dedneret , fi fumpEum elTctaU-
tndeiquia non e(l alicnl muneril, ncc arbitrii quidcm
iied« Quod tion dcdic formnaj non eripU.
E p 1 s T, LX.
Vet^ fulgi (pimcnds^ Ndtffram andhndam tgk.
I80 L. AnNAKI SSNECAB
QUerof , lifeigOj irafcor. Etiamnani optas qii
^tibi optauit nutrix tua , aut psdagogus , aat ii
ter ? Nondutn intelHgis,qtiantam mah optauerint!
quam inimica Dobit (iint vota noftrorum !.eo quij
iiiimiciora, quo ceOere felictut. lam nonadmifl
JI omnia not a prima pueritiamalafequuntur: liN
cxfecrationet parentnm ereaimas. Exaudiant ([ll
que diu nollram pro votif vocem gratuit^tfn. i) Qj
usque pofcemut atiquid deos, qnafi nondum ipfiai
not po(Hmut ? Quam diu (ationibut implebimot i
gnarum vrbium cam pot ? 2) quam dfu nobitpopC
metet? quam diuvniutmen&frumentummaltli
vigia , & quidem noncx vno mari , fub^ehent? 'i
rut pauciffimorum lugerum pafcuit impletur : VM
va elephantit pluribus fufHcit : homo Aterra pafiM
&mari. Quid ergo? tam infadabilem nobit mif
aluumdedtt, cum tam modica corpora dediffet^
vaftiflimorum edacitfimorumque animaHum aoM
tem vinceremut ? minime. Quantulum eft eii
quod naturs datur ? paruo iUa dimittitur. Nonfiri
nobit ventris noftri magno conftat, fed ambitkg
Hot itaque (vt ait Salluftius) ventri obedientea waM
lium loco nameremut>non hominnm : quotdanifil
ne animatinm quidem ^(ed mortuorum. ^oit tt,q«
vtitur:qul vero latitant& torpent^fic in dome fiint»l|
quam in conditiuo. Horum licet in limine ipfo nooa
marmori rnrcribat,4) mortem fuam anteceflfeni
- ' - n
t. ExaudtantfHO^e di*nofirttm ^o^v$tis vocem grMtMiA
Ifiicrrogatiae accipicndum poto« an axandianc etiam dia^
fMs noftras vocei , <m* pro votis ipGs reddimus Dii ?
3> MMgnmrum vriinm Campos') qui magnii Vihibat poll
fufficere,
f, Ambitio) copiditai deiiottii tantnm cibis inhiant. .
4. Homfn lict in limine ig^e.) nil prohibet quo minati
mm noixieii limiai, Tt ntortuonuii j^ulcrt inicrtbatar. •
Episi
2*1 A E. Igt
E p I s T. LXI.
9^
inimui quod ToluimQi vell«. Ego certe id aga
btx J non cidtm v^Ile , qus puer volui. la
mjneam dicSj in hoc noflci : hoc opus meuni
txccogitatioj iniponerevctcribui mtlii finem :
o» vt mihi inflar tonus ?ItK » fit diet. If cc mc-
abtaQquam vlcimum rtpio, l) fed He illuDi
h^) tuiquani tPfe vel vkimiis poiGc. Hoc ani*
091 banc epidoUm fcribo, tanqutm cum mm*
pdbtntem mors euocituri fit, ^iratut exirc fuui^
nfnior vim : quia quam diu fumnim hoc fir^ non
Ifcndto. Ante fen e£lmcm curaui , vt bene viue-
\ iti fcneftute , vt beae mcmr. Bene fluteni tno*
|libnt€r mori. Da openm , nc quid vnquatn
Sifimiquidquid neceile eft , fumnim eft. Rd-
nti, non volenti necediEii eA: iti volenti nc«
II non efi, Ita dico , qui im perta libeni excipit»
m i^erbiHiiTiam (eruitutis c^ugit y facers quod
Non qui iuflbs aliquid facit, mifer eft ; fed qui
ificit Itaque (ic animum componainus,vt quid-
etexiget, id velimut : & in primis finem noftri
iAia cogitemus. ante ad mortem, quam ad vi-
^rsparandifumus. Satis inflrutla vita eft: fed
ftrumentorum eius auidi furout. Deefte nobis
I videtur , &femper vtdehitur. Vt fatii vixcri-
lec anni nee dies facietit , fed animus. Vixi^
csriffime, quantum fatis erat : mortem pie-
exfpedo.
• ttrnqnam vltimum rapio) non ita gq aviide ac fl vlci«
nor.
mf) eiMatai^
igS L. ANNABI StttttAK
E * I s T. LXII.
JUmnes 40f negotia non ^hftai^M Bond mentim tjuu i
foetrii,
MEntiuntar , qui (ibi obftare id ftudk libe
torbam negotiorum videri voiunt: fimulant j
cupatioiies^ & atigent, & ipfi fe occupant Vaco , i
Lucili y vaco : & vbicumque (am , meas fain*
cntm hon me tirado, (ed commodo : nee con
perdendi temporit cattflTus : qaocumque conftitflo
ibi cogitationet meat trado^ Aaliquid in anianof
tare vtrfo. Cam mc amicit dedi, non tamen i
itbduco: neccumillismoror, qaiboi metcmj^ot i
qaod congregauit, aut cauflfa ex officio nata ( '
fed cum Optimo quoqiie (um; ad ilbs« in que
que loco, in quocumquefiBCuio fiierint ^ animum i
ummitto. Demetrium, virorumoptiinumyma
circumfero, & rcltdia conchy iiatit, i) cam iUo lei
do loquor , iJium admiror. Quid hi ado
vidi nihil ei deeffe. Contemnere omnit
poteft : omnia habere nemo poteft. Breoil
ma ad diuitiai , per contcmpram diuitiaram i
eft. Demetrius autem nofter (ic viuit , non tanqn
^ontempferit omnia ^ (cdtanquam aliia habcnda ]
sniferit.
Epist. LXIIL
QonfiUtwia fiper mortc mmci , fitpiem d ff^. ■
crd. b
'J ^
/^Rauiter fert deceflifleFlaccnmj tmicum tooar
^^ pluf umen aqucj djolere te nolo. Illad> vt "^ ■
I. Cwchyiiafif) qui in lacecoii pnipufcii
dob*
\
f 1 i T L A E,
Etudebocxlgerc: & dfe mdiui (Ho* Sed
litai inimi continget ^ ni(i iam muknm fii-
imcbtQ? lUum quoque iflarct vellicabit,
\ veliicabiL Nobii amein ignofci potcit,
dkcrlmii ; fi non nimift decurrerent, ii ip-
efli m uf . Nee (Icci il n t Dculi amifTo am i co»
; lacrimandufn eft , noti piorindiim. Du**
gem videor poncre ? cumpofitaruni GraMTO-
nut f lu§ Atndi dederit in mum dumuxtc
lum dixerit , eriam Nioben de cibo cogitBC
irii vnde fmt km en ration ei ^ vtide immo-
F per Itcritnai argumentfl delidem qa»ri-
}lorem non fequimur^ Cti often dimuf. Ke-
fibi eft. 3) O infdiccm ftultitiain} eft ali-
ens ambino. Quid ergo? inquis. obliui-
? Breaem iUiapud Eememomm promictif,
ore fnanfuf a eft. lim iftam fronrem ad ri-
bc I fonuita r es tr anifc ret. Non differo i n
mpui, quo deridcritiin otnne mnlcecurj quo
rimiin^uf refidunt : cum primum teobfer*
ris J iinago ifta triftitis difcedet Nunc ip-
I dolorem taom , fed cuftodienti quoque e^
oqueciriut, quo eft acrior, deiinit. Id a-
t iucunda fiat nobis amiflbnim. recordatio.
tnterad id redit, quod non fine tormento
lis eft. Si tamen iftud fieri neceffe eft, vt
la nobis morfii , amiftbrum quos amauimut
icurrat: hicquoquemorfus habet (uam vo-
tmduntaxat diem) Habet ap. Homenun II. r. rbf
A.chiUem lacrymii difRuentf m :
'^ T«y /«b luirul^Mwrtn ci k% &«t'f}0'i
■ 2>liohendecih cogitaffe ) Id. Horn. II. tIc.
trifiufibitfi) Sed aliii qaiboi oftenderttriftitiam
lupOlT
Il4 t* AwifA ai SxNscAs .
luptatem. Nam, vt dicere foiebat Attalqs ne
<ic •mtcorum dcfunSoram memoria iacandi
quomodo poena qosdam font roauiter afpcrii
inodo ia vino nimii veteri ipfa not aiparitudo <
fiat: cum vero interuenit fpatium > omne quod
gebat exfiinguitur , &pura ad not voluptai venil
illi credlmui, amicot incolumei cogitare, mcUc afi
centafruicft: eorum quifucrant rctrtdatio , no
neacerbitate quadam iuuat Quis autem ncgaa
hstc acria quoque , & habentia auficritacit alk
fiomacham exciure ? Ego non idem (entio. fnihi
corum defunSorum cogitatio, dulcit ac bland
babui enim illof , tanquam amiflnrai : amifi, tanc
bab^m. Fac ergo, miLuciU, quod tuam c^
iem decet. Define beneficium Fortune male i
jpretarl. abftnlit, (eddedit. Ideo aoaicif auide
iDur, quia quamdiucontingere hoc poi&t, inccJ
eft. Cogitemuf quam &pe illoi reiiquerimop
aliquamperegrinadonemlonginquam eicitari: q
fiepe eodem morantes loco, non viderimua : inteJ
mui^plus nof temporii perdidifTe in viuit. Feraa afl
liof > qui cum negligentiflime^micoa habeant, oa
rime lugent : nee amant quemquam , nifi cum p«
derunt ? Ideoque tunc cfFufius moerent.quia verei
nedubium fit anamauerint: (era indicia affeSoi
qusrunt.Si alios habemfls amicotimale dc hit i m
inur)&exiftimamufl: quia parum valent invniot
ti folatium. fi non habemut , maiorem ipfi nobia
iuriam fecimus , quam a fortuna accepimus. HI
iram abftulit : nos quemcumque n9n fecimni * D
de ne vnum quidem amauit , qui plui quam vnuc
mare non potuit. Si quia defpoliara,! , amiflfa vi
tunica , complorare Cc malit , quam circura(pi(
quomodo friguaeflfugtat, &aiiquid inueniat que
gatfcapulai J aonaetibivideaturftalciffimoa? Q!
E ft I ■ t L At; igf
tt^il^t qu^re^ qocm tmei. Sgiim ell
^rart , quam ^rc. Scio qnidem pcrtr^ ^ I
kcc^e^ quo dad ieftunis Turn r non totn^il <
^mittam , quia ab omnibui di£lmn eft. Fi-
ll etiim qui coniiHo lion fecerac, Umpora
trpiffimtttnautemeft inhotnijic prudent^
mterorii ^ lafHtudo moercndit Mtia ro^
iorem , qoaiti ab lilo relinquarlt. quim-
ifacere deGde, quod ciiam^ vokl^ dia
poterif^ Annum f^minii ad [agendum
I maioret i tion V{ ram diu lugertnt ^ fed tiQ
ifii nullum Icginmum tempui eft» quit
neihim. Quam tamen itiibi esE ilUtmuU«
lit ^ vise retra£tii a rogo , vlx t cadanerd
nilacriinsc in tQtuin mcnfem durtuerintf
ititJi in odium vcnit^ quam dolor: qtil re*
blitorem inutnk, Sc aiiquos ad Te adduciti
[?erod«ridetur, nee immcrfto : aut cnim
^lut (lu U u i e Ih H sc lib i fc rib J i I q ui Aa*
%mm y c^rifEmum inihi , um immt^dicc
itiod minime velim) inkr ekempU fim eo^
iolor vicit hodie lav^cti fadutn meuin da-
teiligo maxlmam mibi caufTafnlicfugaidi
idnunqoam cogitaucram , inori cum ante
Hoc vnum mihi occurrcbat^ minorcmrf
Qoiinorem: tanquam ordincm fata ferua*
ac aflidue tog itcmui jam de noft ra , quarti
HOI dili^tmus , mortaliure* Tunc ego di*
: Minor efb Scrcnui mrusi quid ad rem
oft mc mori dtbui, fed ante me tv^teft. quit
tjparafurti fubito fnrttint pcrcuflit Nuna
mia ^mortalla ciTc, & Incerca li:gc inor*
lie lifri foreft, quidquid vnquam poteft^
I ergo, Lucili ciriffimc , eito no$ h6 pcir*
quo illam peraenifTe m(BremuiA t^i lor*
taffe (fi modo (apientnm vera fama eft, recif
noslocuitliquit) qaem prntamoi ptrilTe, piM
eft.
Epist. LXIV.
eiussH&ores Unerwdos^ d nos^ tsmcn foffe 4kt
I
FUiIti heri nobitcum. Potei qaeri , (iheri t«ri|
ideo adieci, nobi(cum : i) mecum eaim Ceai^
Interuenerant quidam amici » propter qaoi maic
mas fieret : non hie qui erumpcre ex lautorum C]L
&tcrrere v4gilef a) folet: fed hie modicui , q%
fpites venilTe fignificaret. Variui nobii (ermc
vc in conuiuio , nuUam rem vique ad exitam ;
ceni , fed aliunde alio tranfiliens. Ledua eft J
liber Q^Sextii patriae magni, fi quid mihi C
viri , & licet negent , Stoici. Quantum in iUi
boni,vigoris eft,quantum animi ! hoc non in oo
{hilofbphii inueniea. Quorumdam (cripta d
abent tantum nomen : 3 ) cetera exfanguia Cntit
jftituunt , di(putant y cauillantur : non faciunt iinii
quia non habent Cum legeris Sextium , dioti
vit, viget> liber eft, fupra hominem eft , dimitt
plenum ingentia fiducis. In quacumque pofi
mentis fim, cum lego hnnc, (fatcbor tibi) libet a
cafui prouocare , libet exclaioare : Quid ceflai
tuna? congredere.paratiunVidea. Uliuaanimis
duo J qui quasrit vbi fe experiatur , vbi virtutemi
oftendai^
f. Nokiseum) non roecum, cam nliqais enim no^
ijpfi intercedubtt amicitia, nJempercnmeii ficittcaiiij
dTe credi poflet.
2, yigites^ qni iiicendia cnrabaaCi
|. ^om§n) ticolvn. '
T*dT A^ - tgf
l^mnMmtmqme dsn petard intir inmU f&tk
ifidt aprum aut fulmwrn dffimd^n menu Umm^
kttliqmd habero quod vincinij euiui patkntji
ttte&r. Nam hoc q n oq (le egregium Scxtl us ha b et|
PAd^oAcEidet tibi beats vi!^ magmradlncinp & d«^
Mntio [lem ei ui nci ti faci tu Stltt iilim cfTe ki excel*
KifcdvoUnripenetribiiem. hoc quldcm virtui tibi
IfiptzfiabiCj VI Ubm «dmirerlij Si tamen Q^eres. Mi*
%mt tsmporij niultum atifcrrt fokt contcinplauo
i|(i%«mi^. fiOEialkerilkm inmeor obAupefafluij
Jm ipium interim mundum > quem fsepc tinqtiatn
|%^ornDuai video. Vtitcf or itiqueiniaenta £«picn<^
I iiitQaentoretque : adite ttnqtitm mulcorum heredi^
i wOniuQiE. Mihl ifti icq ui^tfljTnihl labor ata {unr, Scd
IptQ^tbonam p^trcmfamiUs : faciamuj impEmri
^uiaccepimm, maior i£la hercditas a me ad poflcroi
W^t Mullutn adhuc reftat opcrii , multumqat
l^lutt tiecvlli nato poftmilic &cuU pr^dudetiie
Wctiiosliqu[d adhac adiklcadL Sed etjam fl omhit
i nuribm inucn u fu nt : b o c fc mp er n ou u m er i t » v*
»!*& maentorum ah aliis rdentit & difpofitio, Ptt*
^ ttljftanobit medicamcnta f quibm Canarentur ocu*
k Mopus tft mihi aLia quaererc : haec tantuin mor-*
jW^limpDribiif aptanda funt. Hoc a^erltai ocil*
Mim conleoatur. hoc palpebrarum Craflitudo te-
''■W'f^liocvisfubiia (Schomoraucrtitwr. hoc acuitaf
^* Terat ifta oportet^ & eligai temp^ui , adhjbeap
ib iQtiijui} : quomodo autem admolieantur, atic
goindo J noftri o peril eft quarcre, Mti lluin cgCmnt
|»iinEeno<fueruntj fed non pcrcgcrunt : rafpiciett*
li^oimfuQt^&ritiideorumcoleiidl. Quid ni egA,
nignorusi vicorum & imaginei htbeitn » tncUauieti*
sgd L. AmvAii Siifi€At
' ■ ■^■ " ' ■ ■ ■ ■ -,
quod dcftintbat , efficit. Nihil flottm ad reoi
set, vtram fbrit habeat exemplar » ad quod t
iKdloa; an imaiy ^uod fibi ipfe concepit & i
Hsc exeniplariarerumoinniamDeua intra ftl
nameroaque vniucribif um qos agenda font, & i
mentecomplexuf eft. plenui hisiigariacft, qa
to ideas apfieilac, imti]ortalea> immatabilef » i
gabiief« Itaque hominea qaidem pereant: if
tern homanitas ad quarn homo c£Sngiuir , pera
4:hopiuuhuf laborantibua ^intercuntibua, ilia :
titar. . Qmnqtie ergo caufls fiint » vt Plato die
#x quo^x) id a quo^a) id quo^)) id ad qac
id propter quod. 5) nouiffime id quod ex hit
Tanqoam inftatua (quia de bac loqui cepiin
ex quo » «seft: Id a quo, artifexeft: Id qnOj.
eft y qa« aptator illi : Id ad qnod , exeoiplar eft .
imitatar is q«i facit : Id propter quod , fiijcienti
pofitum eft. Id quod ex iftit eft , ip& ftatua.
omnia mundua quoque (vt ait Plato) habet.-
cna, hie Deua eft : Ex quo fit, hxe materia eft: I
hie eft habitus , & or do mundi quem ^demua :
^iar y &ilicet ad quod Deua banc magnitudinei
yit pnlcherrimi fecit : Propofitum, propter quoc
Qusrii I ^uid fit propofitum Deo ? Bonitaa. it
Plato ait. Quae Deo faciendi mundum catifli
bonus eft t bono nulU cuiusquam boni inuidia (
cit itaque quam o)>timum potuit. Fer ergo
^^ntentiam > Sc pronuncifts quia tibi vcrifimill
videatur dicere, non quia verum dicat« id eni
7ft Exiito) mtteria.
a. A f ffO caiifa cficiens«
g. Q«fO fo^^* * V^ ^1 perqatm res «ft^ «
^. Ad fHod) idea floe exemplar.
f, ffopttf iu$i^ canilkfinalis«
. 4. Id imd e« kii efi} eSc^aK
!
p e{l,qaani ipil Veritas. H^c qus ffb Ariitcrtek
jac pomtnr tu thz c^uih turn, mi ni tnium mnl-
Smlnm panct eomprehendct Nam fi quocum-
miQ qmd clBci nonpoteft^ id auiTim iudicatit
leiidi > piuca dixerunt Ponaiit inter caufTai
i nihil fine ttmpore poicft fieri, Ponaut locum,
laemvbi fiitaliqutd, ncfietqujdcni. Poiiaoi
I. niliiiiefaocneciie nccperit: nulla fine mora
Ji mutado eft. Scd noi nunc primam ^ genera- ^
^am fju^rimus. hsc fimplcx cite debet nam & v
||£mplexcfl. Qaa&rimus , quid fit c4i}(Ti : Ratio I
Lid ed^Deui. Ita enicn qu^ nunc retuli^on funt
^& lingulx cauH^s , fed ex vna pendcn t ex ca quss
^Formam dicis cau0am eile I hanc imponit ac*
|cri. pArt efljnon cau^a. Exemplar quoque nott
^ J £cd inftr um an tum cauf rae neceffi rium . S ic
pium e£l ej^emplar artifici^qaomodQ /calprum,
Ado lima, fine his procedure an non puteO. nort
I Omen hsc ariis^aut caufTs feint, Pr opofitum,in-
i^ilide, propter qiiod ad ficlendum aliquid
iti caufTa eft, vt fit cau^a , non eft cfficicni cauC
l%eru anient. Hae auteni innumerabilei funt |
'u^ITaqumniMf generali. liind i^ero non pro
tpfiirubtilitatc dixernnt , totum mundum Sc
BmiEurnoputiCaufTamefre. multnmcnim in-
inicropus j & caufiTam operii. Aut fcr fcnten-
lut (quod faciUui in ei us modi rebus eft) negi
tiCfCj (k not reuerti iiibc. Quid te,inquiSj dele*
)pui inter rfta conterere , qus tibi nullum afFe«
ipiunt, nallam capiditatem abigunt ? Ego qni*-
iora ilia ago «c tra£lo > qulbui pacatur animate
iuffcrator^indehuncmnndum.Nehocqui-
ipus vt exiftimas, perdo. Ifta enim omnia R
icidantur^nec in hanc fubtilitatem inutilem di-
ar^atcoUunt&letiantanimum, quigrayi fit-
n4 cint
194 L. AlflTAlt $BKVCAB
tri^nfitui. necdefiQere timeo; idem eft enii
npn coepifle : nee tranfire i quia nuiquam urn i
ero.
Epist. LXVl.
CUfdnum Jinem j fed aUcrem effe : eumdem cor^
formemy animo boneftum, Son referf' de c
qua is bab'tUt. Difirimen Bonorum S^oicts
mnUparia effe. ^uid ergo? idemGaudium,
tientid ? idem j ejuod dd Virtutem : non ad a
am, Externa 4tiam , non dare Boni augn
Hac diffufe , difiin&e^ fuiere, Itgamut^
ptemusf
CLarannm condifcipulam mcum vidi , poft
annof , nonputo exfpedas vtadiiciam, i
(ed mehercules viridem animo ac vigentei
cum corpu(cnlo fuo coUudantem. Inique e
natura geflit, &talem animum male cdllocaa
fortafTevoluit hocip(um nobit oftendere, pofi
nium fortiflimtim ac beatiflimum Tub qualib
latere. Vicit tamen omnia impedimenta : &
tera contemnenda a contemptu (iii venit. Em
hi vifus eft qui dixit :
Gratior eft ptilcro 9eniens e corpore Virtus.
nulloenimhoneftainento eget: ipHi ^magnv
decuf eft , & corptii (bum con(ecrat. i) Certe
num noftrnm ccepi intueri , formofut mihivi
& tarn redus corpore, quam eft animo. Pol
cafa vir magnus exire : poteft & ex deformi haul
corpufculo formofiis animna ac magntii . Qw
itaque vidctar mihi in hoc natura tales general
tpprobet virtutem omni loconafi:i. Si polTet
tt - .t.--,- . - 1 .,■ ,,,
I. Onficrat) Telatiotot babitantii Dd templam.
quuiiuuiuuc c^^craiiJ, i) %xmsx tc iiiiuaiii.
iodic qusfimmeft, quomodo poilint parit
, (i triplex eorum conditio eft, Qusdiiin
it videtar) primt bona funt : tancjUam^au-
ix , (aliia patris. Qusdam fecunda , in ma*
lici cxprefia : tanquam tonnentorum pati-
in morbo graui temperantia. lib bona di-
imna nobis : h»c ^ fi necefle erit. Sunt ad-
i: tanquam modeftua inceflusi &compo&
^bua vukus^ & conneniens prudenti iriro
^modo ifta inter (e par ia efle poflunt : cum
ida fint I alia auer&nda ? Si volumui ifta di«
B» adprimnm reuertamnr, &confideremut
fit. Animus intuens versi peritus fugien-
:petendonun,non ex opinione, (ed ex natun
but imponcna » toti ie inferent mundo , & in
01 aftus contempUtionem fiiam itiittent , cok
bus aSionibuaque intentos, ex squo magnus
eni, iiperis blandisque pariter inuiSui, neu-
micfiibmittens>fiipra omnia qus contin-
duntque eminent ypulcherrimus>ordinati(^
i^ S ^ L. AifiiAii Stw geAB
fldfpe^m^ Si femei tota fepftendat. Cete
tx eius fpecies font, quae pro vits variettte ^
onibui explicantur : nee minor fit ant maior
cre&ere enim {nmmum bonum non poteft
tuti ire retro licet : fed in alias atque alias
coiiuertitar, ad rerum quas a£)uraeftbabi
.rata« Qaidquid attigit, in (imilirudinem foi
tingic : adiones,ainicitias,interduin demos t
intr^uit dlfpofuitque, condecorat : quidquid
jd amabile, confpicuum, mirabile facit. Iraqi
^ n^ai^nitudo vltra non poteft furgere ^ quan
inencum ma3^imo non eft.Nibil inucnies re6
lion tnagis quam verius vero, quam tempera
. ratios.omnis in modo eft virtus: modos certa
eft. Conftantia non habet quo procedat > n
quam fidocia.aut Veritas, aut fides. Quid accc
fc£lo poteft? nihil ant perfeftum non erat,ai
ergo ne virtuti quidem,ctii fi quid adiici pote
Honeftum quoque nuUam acceflionem rec
xieftum eft enim propter ilia quft retuli. Q!
decorum , ^iuftum. Si legitimum ? non eiu
formx pntas,certis terminiscomprebenfum'
re pofte > imperfeds rei fignum eft : bonum
casdam cadit leges: iun£^aeftpriuatadrpab
tas> tam'mehercules, quam infcparabile cfi
dum petcndumque. Ergo virtutea inter fe pi
& opera rirtutam , Sc omnes homines quibu
tigere. Satortim vcro animaliamque virmt
snortalcs fint, fragiles, caducsque> & inea
liiiunt refidantque: Sc ideo non eodem pretio
tur. Vnainducimrhumanis virtutibus reg
enim eft ratio reda , fimplexque. Nihil el
diuinius , cslefti csleftius. Mortalia emio
dQnt>deteruQtur^cre{ciuit, cxbauriuntur^
tar ; itaqaeillis in am inccrta forte inaqual
immimagniniao: maiiero remiiuij a ui-
ro pugnax , & intcnta. Quid ? tu non pm-
t&e vittotefn ciui qui forticer hoAium rrice-
nat , &. ciOt qui obfidionem patientiflime
X magnas Scipio, qui Nuniandam claudit &
t, cogitque inut^as manut in exitium ipfiul
\ magnus iile obfefTorum animus,qui feic ni-
Qfum, cui mora aperta eft, & in compkxu li-
fpirat. ^que rcliqua quoque inter fe paria
|uiiiitaf,fimplicitaf >liberalitaa, conftantia, 9r
liitolerantia: omnibufcnimiftii vna virtus
aanimum radum 6i indecilnabileoi prsftaC*
i?nihil intercft inter gaudiufn,^ dolorum iiv
)patientiam?nihilyqvantnni ad ipfaa virtutca:
) , quantum ad ilia , in quibus virtnt vtraquo
r. In tltcro namque natur«lis animi remi(^
tai: in altero, contra naturafn dolor. lu«
I font luec> qaa( piurimuni interualli recipi«
rtoi in vtraqne par eft : rircutem materia
it-: nee peiorem &cit dura & diffici*
leUorem hilaris (k Izta. Neccffe eft ergo ««
1 98 L AMNAii SEnidAg
eft, quodabinnitOj quod a coa&ofit. omne
ftam vdantarium eft. Admiice.iUipigritiain
rclam » tergiaer(adonctn » metmn : quod babe
optimum , perdidit , fibi placerc. Non poteft
ftum aflc, quod non eft liDer!an)>nam quod thm
vit. Hotieftam omne (ecnrum eft » tranquilln
fi reculat aliquid, fi complorat » fi nudum iudicai
tnrbationem recipit , & in magna dUcordiia vok
Hinc enim fpeciei refti voeat » iUinc (ulpicio m
trahin Itaque qui honefte aliquid fiidnrot eft,
quid opponitut > id etiam (iincommodum putal
Inm nonputtt: vdutlibens faciet. Omne hon
iniuftam , incoa&umque eft > (inceram , & nuU
lo mixmm. Scio quid mihi hdc loco re(pondei
fit. Hoc nobis pcrfiiadere conaria, nihil iiiterd
trum aliquis in gaudio fit, ^n in eqttuleo iaceat | ,i
torem ftium lalfet. Poteram refpondere quod i
ruaait^ Sapientem, ii inPhalaridia tauro pemi
exclamaturum : Dulce aft, & ad me nil p«
Quid mirarls , (i ego paria bona dioo^ vniua in e
vio iacentis> alteriui inter tormenta fbttU&mc
tis: cum (quod incredibiliui eft) dicatEpic
dulce efte torqneri ? £t hie re(pondeoL| plu^imfl
tereflfe inter gaudium & doiprem. Si qucratn
dio , alterum peum, ahernm vitabo. illudficu
'naturam eft^ hoc contra* Quamdiafic sftima
magno inter (e diffident (pado : cum ad Yinntea
turn eft , vtraque par eft , & qu2 per Icta proeed
qus per triftia. Nullum habent momentum n
' Si dolor, & quidquid aliud ineommodi eft: vi
enim obruitur. Quemadmodum minuui In
daritaa folii obfirurat : fie doloiia » mbleftiaa , ii
ai , virtus magnitttdine fiia elidir , atque opprimi
quocumque afthlfit) ibi quidquid fine ilia appan
ftinguituv : nee mq;ia vUam portumem babii
sit apaaiiiumnoneitares, tea triitit atque
aem vir bonut , pauper , aut exfijl , ac pal-
gedain pone ex alia parte virum bonum,
andanumj ex altera nihil habentem, (ed
lia: vterqnezque bonui virerit> etiam ii
i(pari vtetnr. Idem (vt dixi) in rebiU lu-
ll, quod in hominibnt. sequo iaudabilia eft
lorpoft valido ae libero pofita, quam in nior«
bfio. Ergo tua quoque virtua nonmagit lau-
corpui ilixfiim tibi & integrum fortuna prs«
Dim fi ex aliqua parte mutilatnm. alioqni hoc
luo^fttmhabitudominumsftimarc* Omnia
,in quas dominium cafus exercetj ferua (iint,
&corpui, & honorei: imbecUla, fluida,
, poffisffionia incert»« Ilia rurfui libera &
pcra virmtii« qus nonideomagts appeten-
i beniguius a fortuna tradantur ; nee minut ,
rerum iniquitate premuntur. Quod amici*
)iiiimbut aft > hoc in rebut appetitio eft*
to 1 inagii amarei virum bonnm locupletem,
iperem : necxobuftum & lacertofum , quam
9W JUi* X^mnABl aJBEJfJiVAK
I ■ n i\ \) .1 I - •• ■
iUovsqueprocedet, vcexduobut fli^qiit i\
dentibuf yCOiTMinim Sc crifpnlam malis, ql
firum.Vbi par eft in vtroque virtui.non co
rumreraminxqiuliUfl: omnia enim alit
(edacceflionesfunt Nam qois tarn ini(
ram inter.{aoi agit , vt filiom lanum quam
gii diligat? procerumue & excelfumj quai
modicum? Pectus (liosnondiftinguuntfc
alimentum pariter omnium fternunt. i ) a
partitintur ciboa. ViylTei ad Icbacs fuae 1
perat, quemadmodum Agamemnon ad I
nobilei muros. Nemo enim patriam , <
eft^ amat, (ed qaia (oa* Quoruim hac p<
icias virtutcm omnia opera f ba , velnt feet
dem ocnlis intueri , zqiieindulget e omni
dem impenfiui, laborantibui« Qponii
edamparenmmamor» magii in eaquoi
tur^ inclinatur. Virtui quoqae opera fu
affici & prcmi> non magis amat, (ed pa
noram more,magif eompieflitar ac fouet
eft vlium bonum altera mains? quia non ei
•pto aptiat ,quia piano nihil eft pianins. >9
cere,Hoemagitpareftaiicui 2) quamiliu
honefto honeftiai quidquam eft.Qpod (i {
virtntum natura eft , cria genera bonorc
fimt Ita dico, in sqao eft moderate gaade
rate doiere : Lstitia ilia non vincit banc an
tern, fab tortore gemitua deaorantem. liii
biliafiint, hsec mirabiiia. vtraque nihilon
quia quidquid incommodi eft, velame
boni tegitur. Quiiquifl hzc imparia iud
fit virtutibtts auertic oculos , & exteriorac
7. Stertumt ) vbera prabitarc
a. Ho€ magis par ifialkni) hoc bonotR ma||
Ytait.
E » T S T O ft A E* 301
I* ■ '■ ' '
Kidempenduotj idempEttencig) fitIJa muU
nt vaoi. iTtque^lpeciofd Sc magrti contr«
, cum fld pondul reuocara iant, faliunr.
ILueiU, quidquid vera ratio commendat,
[^ec^rnuTTi cit^ (inn8ifln]iTium,attoliif(]ue,
mrum incKCcifo; llli qiis ceiiiere hudan*
Igifenteatla bona flinty jiiflant inaEiibutls^
rfus ea qu£ ttmcncur tanquam mala , mlici"
^bcm meDtibaf , & iibt tion aliter , qutnt
%cki pericuti, igkanr. Vtraque ret cr^
Hufla aoimum & djffujidic^ & mordei:: nee
10 , nee k£Q metu digna eil : fob ratio kminu-
Mkil tcnaxxft^ nonenim fcruit^ {ed im-*
pfibui. Katio rttioni par ^it , ficvit rc£^uni
HT^o & virtus ^ qus iion aliud eft quam rcda
j&Riaci virtutcs raTionct re^ funt ; li re^a
jif^rei fant. Qua lit ratio eflj talei & a£tio^
^\ ergo omnci pares font, Nam cum fimjfei
intf limtles Winter CeCxmt l pares amein a£ti*
Wer (e efTe dlco, qua red^ funt, & honeflsj
im magna habebtint dircrrmina , variantema'
quimodo latior eft/modoiinguftior; modo
ipiDodQignDbills; modoadirtultoi pertinens^
tdpmcos. Inomnibas tamen ifli5> id quod
im ell, par eft, tanquam viri boni, omnes pa*
* * qm boni fu o t, I'id hab c n t d 3 i¥^T «n ! la i ^ta-
bfenior jslius iunior. habeur coTporit '. aliuft
li^ialimdeformis cil. habeiiE forrun^i ilia
b'cpaupcr eft; JUc granoftii,porcns,vrbibui
^pcpulii; iQ;iiotus hie plenique , iSrobfcumSi
riliud quod honi funt, pirci fiitu. Dc bonit
sfenGii non iudicat : quid vtile , Cat ; quid in^
9R fafetif) noH imponum rpecie> fed iiiem pendimt
quod «lfe vidaatar.
.11/ Q UtilCf
30d L. Ankabi Seni^as' .
iic.ie, ignorat. , Nonpoteftferre leQtenriti
rem prsfentem perdudui eft : nee fiituri pn
nee prsterici memor : quid (it confcquens r
boc autem rerum ordo fcricf que comexiti
tas vits in perfed^um itura. Ratio ergo arbi
norum acmalorum: aliena & externa prov
bet: &eaqus neqiie bona (unt, neque mi
fiones tnmimas ac Icuiflimas ludicat, omnei
in animo eft. Ceterum qasdam prima exil
qiis expropofito veiiit, tanquam Vi6loriti
liberot, patrls falotem ; quxdamlecunda,
apparent nifi in rebui adueriii : lanquam xq
pati morbum magnum , exfilium : qusda
quae nihilo magif lecundum naturam funt, q
tranaturam: tanquam prudenterambularc
fite (edere. Non enim minqi fecundum na
iedere , quam aut ftare , aut ambulare. Dt
periora diuer(a funt. prima enim fecundun
hint , gaudere liberorum pietate, patris incc
iiecunda contra naturam funt, fortiter obftar
tis I Sc fitim perpeti , morbo vrente prscord
ergo ? aliquid contra naturam bonum eft? mi
illud aliquando contra naturam eft , in qu
illud exfiftit. vulnerari enim , & GxhicSto i
fcere , & aduer(a valetudine affligi , contra
eft : (ed inter ifta feruare animum infatlgab
cundum naturam eft. £t vt , quod volo , c
breuiter > materia boni aliquando contra
tt bonum, nunquam, quoniam bonum fii
nullum eft: fequitur autem ratio naturam.
ergo ratio? naturae imitatio. Quid eft Cum
fDiniabonoin? ex naturae voluntate fe gerc
eft , inquit, dubium , quin felicior pax (it i
bceifita , quam multo reparata finguine.
dubium^ inquit , quin felicior fit mconcufti
tirenatar^. nocinomniDusptreit. com
lenttu fcntentiam (equimur, non poteft di-
;ii •(Tentirar y quam ille : ab omnibus in e-
itentiam itar. idem devirtuti bus dico: o*
rs aflentianmr. idem de bonis dico : omnit
sntiuntor. Alter adolefcens deceffit,alter (e-
8 praeter hoa infans,cui nihil amplins conti*
»ro(piccre vitam : omnes hi sqne fuere mot^
on fi mors aliomm iongios viiam pafla eft
!, aliomm in medio flore prsecidir , aliorum
principii. Alios inter ccenandum Coluiuttft,
ntinuaCi mors iomno eft , aliqnem concobi-
Qt his oppone ferro transfolTos > aut exani-
pentum morfo, aut frados ruina,aut per Ion*
lomm contradionem extortos minutatim:
omelior di€i,aliquonim peior poteft cxitus :
km omnium par eft. per qus venit diuerfii
I quod definunt, vnum eft. mors nulla maioc
A: habet enim eumdem in omnibus mo-
revitim. Idem tibi de bonis dico.hoc bonum
ssfoluptates eft, hoc inter triftia & acerba;
204 . !<• AmNAEI SfiNlCAl
tumque componitur : vt corpus fine dolore fit, a
Ime pertHTbatione« Hscbona^noncrefcunt, (i
fiiiu. quo cnim cre(cet^quod plenum c(l? Doloi
pus caret : quid ad banc accedere indoientiam p
Aniinuiconflatfibij&placiduseft: quid acced
hanc tranquillitatem pote{l?v^tcmadmodQni fer
csli non recipit maiorem adhuc ciaritatem^in fii
(imum nitorem repurgata : fie hominis , corpi
mumque curantii , & bonum fuum ex vtroque n
m , perfe£tus eft ftatus, & fummam voti fui in
fi nee nftus animo eft , nee dolor cor port. Si qi
tra blandimema concingunt, non augent fain
bonum , fed , vt iU dicam , eondiunt & obk<
abfolutum enim illud bumans nature bonum, o
ril & animi pace contentum eft. Dabo apudS
rum tibi tciammim fimillimam huic noftrsdii
fiem bonorum. Alia enim (lint apud ilium » qtf
lit eontingerefibi: vtcorporiiquietem, aboaM
commodo Iiberam> dc animi remiffionem , bo0
(uorum contemplatione gaudentis. Alia funC
quamuii nolit accidere, nihilominus & \»m
comprobat: tanquam illam , quam paulo ante
bam , malas valetudinii , & dolorum grauiffim
perpeflionetn. in qua Epicurus fuitillo (ummoi
tunatiflimo die fiio : ait enim fe vefics & exol
ventrit tormenta tolerare, vlreriorem dolorisas
onem non recipientia : efle nihilominuifibi illul
turn diem; beatum autemagere, nifi qui eft in fii
bono. non poteft. ErgotS: apud Epicurum fiinthl
na,qu2 mallet non exp«;riri: (ed quia ita ret tulit^i
plexanda ^ laudanda & exxquanda fummit fiint
poteft dici , hoc non elTe par maximis bonunt ,
beats vitx claufuUm impofiiit , cui Epicurus i
ma voce gratias eirtt. Permitte mihi , mi Lucili
rum optime , aliquidaudacim d^ccre. fi vila boD
imiiit. Macte virnite elto y languuialen-
e redcantibas dicitur. Itaque hacc magii
I bona exercitau & fbrtia >. Sc cum form-
Ego dubitem > qnin magit laadem trun-
k rctorridain marum Mucii , quam cuiniU-
Imi (aiaam ? Stctit hofiium flammamm-
nptor , &inanuinfuain inhoftilifoculodi-
perfpefhiQic, donee Porfenna, cuius poe-
, gloris inaidit : & ignem inuUo eripi iuC*
bonum quidni inter prima nnmerem ! tan*
u patem , qiiam ilia fecura &intencata for-
quanto rarius eft hoftem amifla manu
im artnata 1 Quid ergo ? inquis,hoc bpnum
s? Quid ni3 hoc enim, nifi quipoteft &
i^poteft facere. An potiut optem » vt mala-
) articnlos exoletit meit porrigam ? vt mii-
At aliqois in mulierculam ex vko ver£us»
neoi ducat? Quidni. ego feliciorem putem
:imfic tradlauit ignem, quad ilia m manum
i)prsftitifret? la integrum reftituit , quid*
do6 L. Annabx SmiradAv
quid errauerai. confecit bellum incnnit ic m
& illi manu trunca regea duot vidt. 7)
E P I s T. LXVII.
^ofi PrdfiuiuncuUfif Sn^fi^^ > ^^ f^^"^^ hmm
bik^ Ait , effe : etiam cuius matertM in ftf^lii^
fottiter M , diroUre , fiagelUri, Nfin ipfa 9jH§i
husy fiagelU; fed illud , fottiter & pMtkwk^
quit^ eft optabiU. DeindCy VktMijiS nexm tfi
M 9ns y omnes. Sunt & bdc pulcra , /vr/Wj ^
ni Stoici.
\TT a commanibasinitiam faeiam, ver «F
' ^ ccepit t fed iam indinatum in sftatem , <
pore caleredebebat,intepait: nee adhae illi fi<l
faepe cnim in hiemem reuoiuitnr. Vis fbire <
bium adhue (it? nondom me committo i
fldhuc rigorem eim infringo. Hoc eft»inqiiifl,i
dum, nee fn'giduin pad. Ita eft.mi Ladli. ianii
contenta eQ fuo frigore: vix media regelaturi
It^ue nKiicir pars in veftimentis degitnr. Ag^
as ferfeauti^ quod me ledulo affixit. Quid i
tiat illi lioe nomine agam ? qiiidqaid debebam i
non pofTum. 2) Cumlibellis mihi plarimui fti
(i qaando interueniunt epiftolx tus , teenmclBrl
videor : & (ic afficior animo > tanquam tibi non r*
bam , (ed refpondeam. Itaque & de hoc quod ^
ris, quafi colloquar tecum : quale (it, vna(cf<^
mur. Qasrisanomnebonumoptabileiit. SibOl
eft, inquis, fortiter torqueri > & magno tniMI
7. Beges dws vicit^ Tarqaininm •zfniem » ft FteftI
qnoi flb obfidtone remooit. Zdpf* \
1. Frigidce') aqns.
2. Non pojjkm) h. e. peccatnm mo deftmit » aec adio
wu labor in luda cum co.
J
icite^ antmoie gcram, opiano. v^ia-
1 nonincidcrebellum? fed (i inciderit»
rt facnem ^ dc omnia qusbellorum nece(«
nero(e fcram , pptabo» Non fiim tam
:grotare copiam : fed (i sgrotandum fue-
iDtemperantcr, nih<l e/Feminate faciam,
nonincommodaoptabilia funt, (ed vir-
erantar incommoda. Qnidam ex no*
int , omnino afperorom fottem toteran-
sopcabilcm, (ednec abominandam qui*
Dta purum bonum peti debet , & tf an*'
aramokftiampofituin. Ego diflfentia.
mm quia fieri non poteft, vt aliqua ret
I fit, (ed optabilis non fit : deinde fi virtnt
noUum autem fine virtute bonnro , & o-
optabile. Deinde etiam, fi tormento-
dentla optabilit non eft: etiamnuni inter-
lefbrtitudooptabiliaeft? atqui pericult
prouocau I^lcherrima pars eHit> ma*
'abilifl ilia eft, non cedere ignibua> ob-
erlboa: interdum tela ne vitare qutdem,
iiiog L AiryABi SBifBCAS
ticuUtim Sunt : quxdam latent , cum vno voto
comprehenfa (nnt Tanqoam opco mihi vita
neftam : vita autem honefta adionibus variit e
In baeeft Reguli area, 3) Catonis fciflam mt
valnnt. Rutiiii exfilium, ealix venenatat qui Soi
tranftalit e carcereincslum. Ita ciiin optani n
tain boneftam , & baec optaai , fine quibua lot
IionefU non poteft efle.
.... terque quatenjue heati,
^ekante ora patrstm, Troid fab mmnibm
C^ntigit oppetercl
Quid intereft, optethocaliciii, anoptabllef
teatis? DeciuifeproRep. deuouit, &in med
fles incitato equo mortem petent irruit* Al
liancpaternsVirtuttflsmulosy conceptia (blc
4) ac iam familiaribus 5} verbis, in aciem
tiflimam incurrit, dehoc (blicitus tantum VI
6) optabilem rem putans bonam mortem, i
ergo I an optimum fit memorabilem morii i
quo opere virtutis ? Cam aliqult tormcnta for
tttur , omnibut virmtibut 7} vtitur fortaflTe > c
inpromptu fit, & maxime appareat « patient
rum illic e(l fortitudo : cuius patientia & per{
tolerantia, raipifnnt. illic eft prudentia , \
Zlttllum initur confilium : qu2 fuadet , quod <
sion poflis, quam fortiflime ferre. illic eft con
qusdeiiciloco non pottft, &propofitum itu
5. K«e»/i AYca) in qua clajrif confixns fbrtiter 11
4, SoTennihus') formula enim foleniii fe deuoveb
nnte pontifice.
/. lam familiaribus") vtpote'apatreetiaBiconcepi
adeo hnic tamilis qaafi propriif.
5, Litaret) Deos feipfum lacrificani propitiaret.
7. OwmUms vimtibns) omnat cnim inter fe coniai
A E.
lentedimfttit iltic cd indiuidum iHe coniitanii
(Din.Qnidquidhoneftefit, vno vitms facitj fcdd«
liirenicniia t jj) quod autcmab omnibtis virtad-
tnnprobstur , etian^Gabvm fitri videtur, dpu«
[t. Qivid ? m cxiitinifli ca tftiitum Dpiahilii ciTep
»ervoLuptatejTi& oiium veniunt^qu^cKCtpiuntujt
U ornttii 9)iSunt qusdam triflei voluptdtei/uni
am votajquff noagratulintimii ccetu/cd adoran-
rcncrinrmmqutcclebrantur, ha tii non putai
ium optaife^ vt ad Poeiioi peruenirec ? Indue mt-
d anrmum ^ & ab opiniDnibui vuJgi fecede pau-
: cape quantam dchtt virttitii puitbcrriiti^ £C .
iikcuDiGmae^ecIein j ^z nobii non fcriii, C&i
c & fanguinc colcnda eft, Adfpicc M, Cato^
facra illj pcf^orl puriOimas manui admouen<^
& vuhicra pamm dcmifla laxaniem » Vtrum il*
km didurai ei. VcUein quiC vellcs : lo) &, Mo*
sro? ill, Fdiciter, quodagu?iO Hoc bco mi-
ll etrkiis nofteroccurrit , qui vitam fccuram , &
lU formnx incurfionibas mare mormum voctt.
habere ad quod CKckerfi} ad quodte concitcs^
dentinnadonc, ^incurfu Hrmitatem animi tui
: fed in otio inconcufTo iacere : non eft tranquil-
malacia eft. 12) Attalus Stoicus dicere folebat:
me fortuna in caftris fuii, quam in deliciii ha-
torqueor, fed fortitcr: bene eft. occidor, fed
ir : benecft. Apud Epicurum dicet, Et duke
}e confilii fnitentia ) Ex forenfi formula , nam prctor
^orpronunciatdecorfiHifententia. Lipf.
'oribus orndtis) Hoc dicit, quod in omni publica prina*
zriria receptnm ranuam orriVri lauru & luccrnis.
l^ellem qua velles > h. e. vellem vt laetiora & quae vdlcf
iairent, qnod in tu^u dicere lolernus.
'eliciter q^odagis) formula gratulandi in re Icta.
djilMiatfi^ ^os iamaridicitur , cum fine motatorpet.
OS cIU
2f L. AifWABI S«WHCA»
eft. Ego tarn honeibe rei tc feuerx nunqoaoi mo
nomen imponam. Vror, (cd inui£hit. Quid
opttbile (it, non quod vrit me ignis, led quod m
vlncit? Nihil eft virtute prsftancias, nihil polcriq
Sc bonom eft , Sc opiabile , quidquid ex hniua {
imperio.
Epist. LXVIir.
Suddet otium > Jed cum Pbilofiphia iunSum. iMf^
non UQandum effe. El in to dt fe ^ apud (i , .
dttm I id eft, U in ^itia inquiramut , emti
J^emque hoc otium ^ Juper aliorum negotia effil*
magnd reip.feruit,
COnfilio tuo accedo : abfconde te motio , (ed ft ll
tium mum abfconde. Hoc te faduram > Stoic
ram et^am (i noii prscepto^ at exemplo licet Cau \l
ex praecepto quoque faciei : id tibi, cum volei» app
babo. Nee ad omnem Remp. mittimus, nee femp
l) nee (inevllo fine. 3) Prxterea, cumfbpientiRc
ip(b dignam dcdimus, id eft, mundum : non eft u
tra Remp. edamfi fcccflcrit. imo fortafle relldo nlj
«ngulo ) in maiora atque ampliora tranfit , & cceloioH
pofitus, intcHigit, cumfellam aut tribunal a(cen'
rat , 3) quam humili loco (ederit. Depono hocapul
te : nunquam plus agere Apientem, quanr euro in (
{pedum eius diuina atque humana veneront. Noi^
ad illud reuertor , quod fiiadere tibi coeperam j vtotKJ
um tuum ignotum fit. Non eft quod indTibat 4) in
bi philofophiam. atque etiam aliud, propofito tm
1. "See femper ) ita wt nihil aliud a^ at.
3. Nee fine vllo fine') ?AuCtdCQ\net in feneQutecfto. U^''
J. Cumfellam aut tribunal afienderat) in magiftrtttboi.
4, Quod tufcrihas ) vt titolam pm te ferai-» & proiRfii'
toem philofophis ofieatet^
no-
usprsterit. Hos mores habet populot, hoi
Hmus quisque: in (ecreta irrumpere cupit.
a itaque eft, non iadare otium fuom. ia-
cem genua eft, nimis latere, Sc a confpedhi
n fecedcre. lUe Tarentum (e abdidit , illc
inclnfiiscft: illemultitannis non tranfitdo-
imen. Conuocat tarbam, quit quia otio (ao
fabulam impofait. 5)pami!eceftVria, non eft
1 hoc , vt de te homines loqaantur, Ced vt ipfi
qnarif « Quid autem tecum loquaris ? quod
de aliis libentiflime faciunt.de te apud te tnt-
la. Aflaefce^dicereverum, & audire. Id au*
ime trada, quod in te efle infirmiffimum fen-
Ota habet quisque (ui corporis vitia. itaque
mitu leuat ftomachum » alius frequent! cibo
iusinterpofito ieiunio corpus exhaurit & pur*
quorum pedes dolor repetit, ant vino aut
bftinent: in cetera negligentes, huic, a quo
eftantur, occurrunt* Sic in animo noftro
ficauflaris partes 6), quibua adhibenda cu-
. Ouid in otio facio ? vlcus meum euro. Si
dlS Ir. AnKASI SiNICAE
snalum eft ^ hoc , quod iion pofTum tibi oftcnda
pe£^ore coll<£tio & vomica eft. Nolo badei >
dicas : O magnum virum (concempfit omnia, &
natis humtna vits furoribui fogifi^ NihU dan
nil! me: non eft, quod proficiendi caufTa veni
mevelii. £rrat>qui hincaliqoid auxiliifperai.
incdicut , fed ^ger hie habitat. Malo ilia , cm
fcefTcrii, dicas : ego iftum beatum homincm puts
& eruditum : erexcram auies. deftitutus fum,
vidi , nihil audiui,qQod cohcupifcerem , ad quod r
terer. Si lioc fentis, ii hoc loqucrii, aliquid profe
eft. Maloigno(caiotiomeo, quaminuideas. O
inquis, Senca, mthi commendatY adEpicurei
ces dilaberis. Otlumribicommendo, in quo i
ra aQ;as & pulcriora , quam qus reliquifti. Pi
fiiperbas potentionim fores, digerere inlitteFi
feues orbot, plurimum in foropoHTe, inutdio(
tentia acbreuis eft> &, fi verum sftimct , fordid
le me gratia fbrenfi longe antecedit illc|ftipc
miiitaribufl&qusfitaperhocdiernitate. g) illec
turn turba. huius turbs par efte non poilum , 1
gratis. Tanti eft 9) ab hominibui vinci, d
mefortuna vincatur, Vtinam" qitidem hoc pro
tumfcquiobmfuiftetanimuitibi! vtinam de vit
flta nou in confpeAu mortis ageremut ! (ed nunc
qui: non moremur Mulra enim, qus fuperuacoaej
mimica , ceedituri fuimus rationi , nunc experic
credimufl^ Quod facere folent qui feriut exeun
volunt temput celeritate reparare, calcar addai
■ ■ — .1,1.... 1. 1 I ,, . 1.1
7. DigtT9YtinHtteram) catalogam conficere falntandi
fa, vt ofSciis haereditatem cafvtarei. »
B' Q^afitaper hoc digmtate ) nam qni primum pllam d
rant e^uitei Hebant, & qui tribonatn militnni fiio^ Sei
TCI. Sapra ep.47. Lipf
S. Tanfiifi) cumgefhi proferendom, nihili eft
1
ti rcrum pa^cntia domuit: qus ad (alotaria^
s afFe6libus , venic. Hoc eft huius boni tein-
isquii fencx ad iapientiam pemcnit^ annis pec-
Epist. LXIX.
n fnutania^fed magis ^wefcendstm torpor $ H
nmui poffit. Uunc in fahttari fiudio defgin*
&f qu4 Auocent, 9itAnda,
tare tc loca, & inalium dealib tran(ilire> no^
). Primum , quia tam freqnens migrado,
isflnimidl. coalefcereotiononpotes, nifi de«
pcumfpicere & errare. Vc aninmm poflis con*
jHTiutoarporittuifugamiide. Deinde^ pla«
cemcdia continnau proficiunt. interrumpen-
eftqpies, & vits prior ii oblmio. Sine dedl«
:ulos tttos : fine aorei a({ue(cer e (anioribat ver-
lotiet procefleris, in ipfo tranfita altqua quit
nt cuptditates tuas, tibi occurrent. Quemad^l
214 L> AWNABI SiNBtAB' . '
I » ii ■ I ■ , ■ ■ III I ■
CO rebellflt flfFcdoi quocamqoe fe verterit, pr
aliquod przfens occnpitionii (b's tdfpiGiet. Ni
fine auQoramento i) malum eft. Auaritia pea
promitticuloxuriaroiiltaiacvarLafl voluptatet: ]
tio purpuram &. plauftm^ Ik ex hoc potential!
qaidquid potentia poteft. Mercede te vitia
tant : hie tibi gratis viuendiim,eft. Vix effici to
culo poteft > vt vitia tarn longa licentia tumida
gantur, & iugum accipiant: nednm, (i tam 1
ceropus internallo di(cindimas. Vnam qaan
rem vix ad perfcflum addncit aflidua vigilia & i
tio. Si me qaidem velis andire, hoc meditare.
ce te , vt mortem & excipiaa, & fi ita res faadebi
ceflfas. intereft nihil, anillaadnotveniat, an ad
not. lUud imperitiflimi cniuique verbum > fi
cfTe ip(e tibi perfoade : Bella res eft , mori fua n
a) lUudprsterea tecum licet cogitet: Nemo ni
die 3) moritur. Nihil perdii ex tuo tempore,
quodrelinquif, alienum eft.
Epist. LXX.
FompHk ft fuiffi ^ ff pr£teriti temporis sdmomt
fjfi tim fugam. Mortem infiAte , portum i
ia&ationum^ neque timendjim, nufne Mppetn
sut fimmdam : nifi interdum. & quMndo f
ratio y mn impetus fuddeHt. PlttrtM Cf perf
inbuncfinjum.
PiOft longum interuallum Pompeioa tuoi i) ?u
con(peSom adolefcentis meae redudut fnm. \
I. Sine aniforamento) fine mercede &pretio«
3. Sua tn§rte) hoc eft qotm aaturs neceffitu in]
qn8?quead«o veniit non arceflita.
;. Suo dif ) inenitabili neceflitate fib! deftiatto.
1. Pompeios tuQs ) villain cuiaoinaa Pompeii,
nutienii feccnm , vide bar mihl fscere idhut;
Sc peulo ante ftaite, Prffinaaigtmui , mi
nUin : & quemidmodum in mtri j vt sit
Tirrs^u^Mcfque rtcedtrntx
t curfu rsipjdlBifnl teinporii , prioiiirn piieri*
Kandimm, delude adulefccnriani , d indtf
1 eil illttd inter iuuenem & fenem fuediunt^
ijueconfinio pofitum , deinde ipfius fcne^n-
)oi *nno«. nomifliincincipit tft^ndt pnbli-
■^) gcncrii humani. £^CJpulum efTc ilium
I dcmentjilimi? portus dt, aliqusnda pe-
nunquam rccufandtii. In quem C\ quiilntri
nn Di d eb t u s t% non mag is q u ?r I d«be ij qtiam
Mutgiuit, AUum 6nim,viA:L8, venti Hsgnet
cdctinenti &trflnqi]illiiatifl Icntiflimo tsedio
ilmm pcrtinax Haiui cekrrime perfcrt. Idem
lobtt pmi. aUqi vita velociflimeadduxit. quo
itn eratetitm cun^^antibus: alioimaceranu
quae, vt fcii , non fcmpcr rctincnda eft. Non
crebonumeft, fed bene vluere Iiaque (a-
illy quantum debet , non quantum pote(l«.
^bi vi£lurui {it> cum quibus, quomodo, quid
cogiut femper , quails vita , non quanta
multa occurrunt moleda , dc tranquillita*
^antia, emittit fe : nee hoc tanrum in ne-
vltima facit , (ed cum primum illi cippe-
Sa effe fortnna , diligentcr circum(picit,
1 illo die defincndum fit. Nihil cxiftimat
re y faciat finem , an accipiat : tardms fiat,
K non tanquam de n.agno detrimento ti«
^Uf^s finis) b, e, oommniut ^ mon icilicet.
met*
21^ ' L. Annavi Sinbcab
snctNemo multum tx ftillicidio 3) poteft p
tim mori,ve] tardiut, ad rem non pertihet : I
Bttt male , ad rem pcrdnet bebe autem mori
gere male viuendi periculum. Icaque cfF<
mam vocem ilUus Rhodii 4) exi/limo , q\
caueamconieduselTet a tyranno, &tanqui
aliquod animal aleretur, luadentl cuidam \
retcibo: Omnia ."mquit, homini, dam v
randa font. Vt fit hoc verum , non oihni j
emenda eft. Qusdam , licet magna , licet <
tamen ad ilia turpi infirmitatif confeflione i
am. Ego cogttem > in eo qui viuit , omnia
tunam , potius quam cogitem in eo qui (cit f
hilpofTefortunam? AUquando tamen y ctiai
mors inftabit, & deftinatnm (ibi fupplicium I
commodabit poens (u2 manum. ^Stultitia <
remortit mori. venit qui occidat. ExCfd
occupas? quare fufcipis aliens crudelitans
tionem ? vtrum inuides 5) carnifici tuo , ai
6) Socrates potuit abftinencia finire vitam^
potiui quam veneno mori. triginta tamen di
cere, & in exfpedatlone mortis exegit: non
mo I tanquam omnia -fieri poflfent, tanquaf
fpes tarn longum tempus reciperet, fed v
ret fe legibvs , vtfruendum amicis extremu
tem daret. Quid erat ftultius , quam mort
Umnere, venenumtimere? Scribonia grauii
amita Drufi Libonis fuit , adolefcentis tan
!• ExfiillUidU ) vtpote ex ^uo a^na gattadm dti
que non multum perit licet breuiori tempore fl
cum vita comparatum, non multum perdimui, nci
Tit vita cito fiuere definat.
4. Rhodii') Teleiphori, qui a Lylimacho in cai
UGtui elt, vid. de Ira L. ;. c. 17.
f, Inuides ) ne ce interfeci/Te gloris fibi dncat*
^. Parcis) ne interfiwieadi moieftiam fubMt*
t |.ncc fine caitUa. Non poft diem tertraia
am inlmici moritarui drbitrio ^ (i viuit , alie*
otiuin agit. lo) Non poflis itaque de re in
n pronantiare, cum mortem via externa de«
occupanda fit, an exfpedanda. Multa e»
I qus in vtramque partem trahere poftunf»'
mortcomtormento, altera fimpiex &faci«
lid nihiiic iniicicnda fit manus? Quemad*
3a1^llleligam nauigatorut) & domom habi«
ita mortem vtique qua (umexlturus e vita«'
iquemadmodumnonvtique meliprcftlon*
1 fie peior vtique mora longior. In nulla ta
Tum in morte , monem animb gereM debe«
Mt qua impetum cepit: fiue fer^um appeti^'
(mm, fiueaiiquam poddnem vcnai occu*;-
pergat, ftvinculaAruitntiiabmoipat. Vi^
i^ «//#) tarn teat ftolidat , ft qaiBcnootte etiabi ill*
empora, niliil magui ipfi promitti poflet» ret nom
I moKebaciir» propterea aaenAtaf , t« Tada»
tain & aliis approbarc quisque debet, mo
optima ell , qus placet. Sculte haec cogitii
qU'sdicet moparumfortiterfecifle, aliqnia
mere, aUquisfuifTealiquod genus mortit i
Via ta cogitareu) id in maiitbut eflfe confi
quod fama non pertinet 12) ? hocvnum inti
fortunae qaam celerrime eripias. Alioqu:
qui de t-ido tuo male exiftimept. Inuen
proteflbt {apienciam , qui vim aflR^rendain
negent , & nefas iudicent ipflim interempto:
cri. exfpedandumefTc exituni, quemnati
vit. Hoc qui dicit , non videt fe libertatit y
dere. Nil melius sterna lex fecit » quait
hum introitum nobis ad vitamdedit> exitv
EgQ ex(pedem velmorbi crudelitatem , vel
kum poffim per media exirc tormenta , & ac
^utere ? Hoc eft vnum, cur de vita non pod
ri : neminem tenet. Bono loco res bum
q^od nemo nifi vitio fuo mtfer eft. Placet ?
placet? licet eoreuerti vndevenifti. Vt do!
pitis leuarci , fiinguinem &pe emififti : ad •
dum corpiit venapercutitur : non opus eft
Xiere diniddre prsecordia. fcalpeilo aperitui
knagnam libertatem via : & pun6(o 13) (ectt
ftat. .Quid ergo eft, quod lios facit pigroi
que? Nemo noftrum cogitat, quandoque I
domicilio exeundum. Sic veneres inquiUi
gentia loci & confuetudo , etiam inter iniu
^net Vis .adaerfus hoc corpus liber efle?
migraturus habita : propone tibi , quanc
' zi. . Viitu'^Qgitart) h. e..an oon fubii aniraum f
la, Fama Mfi fmrtiui) qiiid enim ad nmtnnoi
i;. Punii^) propriiffime : fi yniica enim vice
aniiM abit*
oriff. vtfortitct aHiilTDrtiin defideififl p^
'IrcepiitiQl ilobii ? omnet quok attoiiba^
lites fortune feruauit. Huiui yniui ret
ai e^igat diei , Veniet* Non eft quod %x«
gtiii untum virit hoc roburfame^ qttO"
imanse dauftra pcrrumpetemt. non ctt
I) hoc fieri nifiaCatone nonpofTe, qui
ion emiferat aniiDam^inanu eittraxit. cuni
til homines ingciiti itnpetu in tutum ciui»
]uecominodo morinonlicnifTet^ hecad
lum inftrumenta mortit cHgetd t obuia
lUcrnnt, & qu« iiatura non crdnt iioxia^
:ei^ant. NupecInluddbeAiariorum^ v*
anil, CQmadmatatina(pedaculai5) pa**
leltit ad exoneratidtim corpus, nullotn a«*
itttrfinecuftodefecretnm, ibi lignum id^
u&dandadbfctEna adhsircntefpongia po«'
)Uim in gulam farfit, i&vi prxciufis fau^^
im eh(it. Hoc fait morti contumeiiam
prorfiis. Parum nitindc,i&pflruni dccen*
n. /i„i»*..^
^ r./ir j'.r.
^30 L. AmNABI SBHftCAB
fiindainfealCLtudineRi inarii, flntflhfcifl!Eni|
mififTei ! Vndiqne dcftitutus inuenit, quemadi
& mortem fibideberet, &telam: vt uUt i^/
dam nihil aliad in mora effe , qnam vella. Ei
tor defaflohominit acerrimii vt cuique vifii
dum hoc condet, praferendam cflfe (pnrdi
mortem (eruituti mundiffimx. Qooniamctf
didis excmplis vtiyperfeuerabo. plus enim afiq
cxiget , (i viderit banc rem etiam a contempi
poUe contemni. Catone8jScipionetque>&aiio
andire cam admiratione confteutmui , (apra io
nem pofitoi potamus : iam ego iftam virtntem I
tam multa exempla in ludo beftiario,qaam ind
belli civilisoftendam. Cumadueberetar nape
cnftodias qaidam ad matutinQm (peftacnlmn
tanquam (bmno premente nutaret , capat vsqni
miiit, donee radiii i6) in(ereret , & tamdiu ft i
iuo tenttit , donee ceruicem circomado rots i
ret. eodeni vehiculo quo ad pcenam ferebator, ]
eflbgit. Nihil obflat, erumpere & exire ct
In aperto nos natara cuftodit 17} Oui permi
ceffitas fiia , circumfpiciat exitum mollem. cai
jiam plura font , per quxfeCs aflerat , 11 deledo
&qoa pociflimum liberetur confidcret : caid
occaiioeft, is proximam qaamque pro optiai
piat • (it licet inandita, (it noaa. Non deerit a
tern ingenium , cui non dehierit animus,
quemadmodam extrema qooqae mancipia» '
fiimulof adegit dolor , excitentar , & inten;
cufliodiai fallam? lUe vir magnuseft, quit
1/. Radiii) rots nimiram.
17. Jn aperto nos natura cnjhdif) qntfi diait libti
ft oacnra in apeno non in clauCo ogi babet. Liff
pedoculam fuit^ quinto honeftins mori
ininet, qiuim occidere. s^ Quid ergo?
i perdid noxiofique 34) habcbunt , non
liy quof adoerfua hotctfuiinflruxklon*
, & magiftra rernm omnium ratio ? lUa
Giti varioft elTe accelTos > finem eamdem.
a intereife > vade incif iat quod venit.
ratio iBonet, rt,fi licet, moriarit fine dcK
item noQ potet , fac ^aemadmodom potei,
i obnenerit ad vim adferendain tibi » in*
iuriofiim eft rapto viiiere : ad contra^ put
^morirapto.
vEpist^ LXXL
mm in oeulk bMhendmm , #0 fihgutd t»nfi*
Hones refermdM, S^iP^ i^i/«rr ilhtdi ^nmm
jidmlttrsnt^ y fui Exttrtfs mjcent:^ qms
mit) fi ftflo eaim £bi nortcn impmnent , ft->
it non ianenit» non imptraDit ftrto^ aicQ^ot
ft.
j»29 I«, Ak»abi SsNceA*
;«yo/o animo hdret, Deind^^ BonspMrU efil
Confemptum s claritate non Mfferre , fi ^trm
ex Honejio, Catonfim ddt €x^mpktm , ^ ( 4 ^«ftn
4Hatat, Mortem honeftam * Vita Uliy.mMi
Mjferre : contrA AcAdemicos , qui grMdnt fMCimtl
titatis, Non ejfcy nee ilUm, neeHprnfium mm
Jtdtjue in ecule$,^ Beatifpmo ejfe Uct^t. ItSfuft
fallebit , tremet , dolebii ? Jmq (a nstwr^ emim^
fed bdtc omnid animi robore ^incet. Nee tsmiB.
fiim omnes, difcrimins funt inter Sdpi<nW ^ ^<
^pjos. Legefidef^ dttendfi^ mrsr^^ |
SUbincle me defebutfingalii confiiHf , oUin
fto hos in«ri diuidi. cum magna pars confilii i
tempore, neceffeefteuenire, vtdequibusdiin'i
tuiic ad te perferatur fententia mea ^ cuqi ii
3ria potior eft. Confilia enim rebua apUQCur; rmt
ii5ruatur,imovoluuntur. {Irgoconfilimn fiihd
i^i debet : & hoc quoqye tarduoi eft nlmia ; fibi
quod aiunt , fub m^nu naicatur. QaemadmoAl
teminueniatur^oftendam. i^otiei qoid ibgiodHj
lit yaut quid petendum , voles (cire ; idfummam J
iium> St, propoQcum totius vit^ refpice. Illi enim V?
ft^tire debet quidquid agimus QondUponetfiog^
i) ntii cui tarn /its fus (iunmapropoiitaeft. Ne0
qvamuii paracos habeat colorei, (imiUtudiitem (4
'4et', nifiiani conftct quidvelit pingere^ Ideoptti
xnus, quia de partibua vits omnes deliberamQS,ded
nvmo deliberat. Scire debet quid petat iUe,qtti
'g'ttam vult mittere : & tunc dirigcre, & moddl
mano telum. errantcoufilianoftra, quia noq hab|
^UO dirigantur* Ignoranti quern portum petaty^j
h Noa diffonet fingnh) boa re^ netur fiogahyl
I
elty nee in multa Ipargendam. Qaid*c-
n pertinet, in particuLas illod didaceret
dicere, Summum bonum eft , quod hone-
: quod magis admirer is , Vnum bonum eft,
ftum eft : cetera faKa & aduiterjna boiia
: (i perfuaferia tibi , d virtucem adatnaue-
^eniInparufnefl) quidquid ilia condgerit,
alecumque aliii videbitur , fauftum felix*
[torqueriy (i modoiacuerit ipfa torquen-
: &»grotare, fi nonmaledixeris fortunSy
ris niorbo. Omnia denique qus ceterit
ila^^manfiicfcenti &in bonum abibunr,
eminueiit^ Hoc iiquear, nihil eftebo-
loneftum: & omnia incommoda (no iure
)unnir > quae mpdo virtut honeftaucrit.
imur 3) maiora promittere y quam re-
u conditio, nonimmerito/ad corpus e-
uit. retiertantur ad animum : iamliomi-
«tiemur. Erige te y LuciK virorum opti-
que ifttrniladum Htterarium philofopho-
ri rem maenificent.flimam ad fvllabaf vo-
tft4 ^' AMitABr SineAt
teront: fietiiiniliiilUf , qaiiimenentntiftt, i)
dU>cent , & id agunt vt pl^fophia potiut ii
iju^in nuignfl 5) vidflatur. Stqoere iUos , fi <
vud te habeo fladoriutii. Socrates , qtii^oti
fo£ophitm rouocauit ad mores 1 &haiic (una
adtefle&pientiam, bona roataque diflin^nei
Cs beatQ8> inqait, & te alicui ftulrom vide
Quisquis volet, tibi contumeliam&ciaf,&ini
tu tamen nihil patieris , fi modo tecum erit vir
vis, inqnit, bcatus efle, (1 fide bona vir bonv
contemnft ts aliquis. Hoc nemo prsflabit ,
iDrmnia bona exsquanerit : quia nee bOi^um fin
fio eft, & honefium in omnibus par eft. C
^o ? nihil intercft inter prsTturam Catonis , i
£im ? nihil intercft vtrum Pharfiilica acic Cati
tur, anvincat? hoc eius bonum, quovidis]
Sionpoteft vinci, par erat illi bonoT, quo vifi
ret in patriam, & componcretpacem? Qui
fit? cadem enim virtute &ma]a fortunavtiM
(Ordinatur bona, virtut autem non poteft in
fninor fieri. Vnius ftaturas eft. Sed Cn P<
smittit exercitum : fed illud pulcberrtmum n
textum, 6) optimates, & prima acies Pon
Tum partium , fenaras ferens arma, vno prsfi
gabuntor : & tam magni ruina imperii, in tott
lietorbem. diqna pars eius in ^gypto 1 aliq
fi:ica>aliqua in tiifpania cadet, ne hoc quids
|« Palflif iiffHlh qnam magna) difficikm'jttnii
tnrviderimtlant, qatmaitfi^aaifi, h.e. qiunnsgaoi
IboitnivQiaddtt.
4, Pra$txtMm) h,e. erntmeatimi , qni fignifioai
ft, qttQd^<ff<;^iiiiiiigiftrstafonaba«tiir«T»doeeta
«ifH«A.$«lm«fi«t^
ad prsturtiii obftitifle* Quo die repulfut
qua no£^e peritarui fait , legit, eodem lo-
praetura & vita excidere. omnia quae ac«
'erenda elTe perfuaferat Cibi. Quid ni iUe
n Rcip« forti Sc aequo patcretur animo ?
mutacionis pericnlo exceptum ? nohterra
> non totus hie rerum omnium contextui^
CO a^^ente ducatur. non Temper tenebit
tm : (ed ilium ex hoc curfli aliquia diei de-
til euntcunda temporibui: nafcidcbent^
ftingui« Quscnmque vides fupra not cor-
c quibus innixi atquc tmpofiti lumus veluti
;carpentttracdefinent. nuUi non fenedat
Bqualibua ifia {patiis 8) eodem oatora di-
dquid eft > non erit > nee peribit , fid re«
Nobis folni» perireeft. 9) Proxima enin
ad vlteriora non proQ>icit mens hebes , &
pori addixerit : alioqui fortius fioem (iu
tpateretur , fi itperare( omnia ilia fie in vi«
nque per vices ire, & compofita diflblni,
226 t A If NAB I SCKECAB
diflfoliita componi : in hoc opcre sternam
cunfla temperantii Dei verti. Iraque Gate
aeamn animo percarrerit, dket: Omne bun
genus, quodqueed, quodque erit , mone dam
td* omnes quae vaquam reram potiunmr
qusqae alienorum imperiornm magna
decora , vbi fucrint , aliqiiando qu^reCa
vario exitii genero tollentar. aliaa dedraem
alias deiidia , paxque ad incrtiam vcr(a: coa
& magnis opibus exitiofa res luxus. Omnes hi
tiles campos repcntina maris innndatio abfcond
in fubitam cauernam conlidentis fob lapfi
ducec. Quid eft ergo , quare indignet , aut d
fi exiguo momento publica fata pr^cedo
gnus aaiinas Deo parcat: &quidquidlex vniui
bet, fine cun£^atione patiatnr. Atit in melioi
mittiturvltam, lucidiu^tranqoilUusque inter
manfurus : aut certc fine vllo futurus incommoi
turaefijaercmifccbitnr, ^ reuertetnr in totum.
eft ergo M. Catonis mains bonum honefta vita ,
morshonefta: quoniam non intendiiur virtus
IdemdTe dicebat Socratea veritatem & virtu te
quomodo ilia non crefcit, (ic nee virtus quideii
bet numeros fuos , plena eft. Non eft itaquc
mireris paria effc bona , & qu« ex propofito fiii
funt, & qujc fubita res 12) tulit. nam fi htn*
qualitatem f ccepcris , vt fortitcr torqueri in 01
bus bonis numeres , numerabis ctiam in malis:
felicemSocratem dices in carcare, infelicem Gal
Tulnera^fiia animoiius quam feccratt retradt
« ' -'-■• "•"""•^"■^•■■^^
10. Non tnttnditttr virtus ) non maior eft ▼iitut ii
vendum honcfts , qusm eft (i fbfftiter morisrii .
' u. Veritattm ^ virtutm) Eo CenfaqaodTirtasfitl
^mni autem fciencia venule Li^f*
luSubifares) cafus.
7 1 S T L A B.
LtaiiRimum omnium Regulufn , fidtl pa^nat «ti-
rKibus fcruats pcndcntem. Arqui nemo hoc
ij nccK moUbflimiaquidtm , ^tjfus eft. ncgant
Uum c0a bcatum , icd tamcn ne^int miftriim^
mici veterei be^mm quldem clTe etitm inter
iciatai fttentur , kd non ad pcrfeOiim , nee ad
I) ; quod uullo mo do poteil tec i pi. Nifi hca-
^in fiimmo bono noneft. Quod Aimtnum bo-
ft, fupra fcgFadum non habet : H modo ilU vir-
bH , fi lUam aduerfft non mm aunt i fl manet eti-
kfnminuio corpora incolumis, manet aurem,
^m enim intelUgOinimofam ik excel^m : quam
I , qu idq u id i nf eft at. Hu ne ani m um quem &*
ikiunc gcneroGe indolit iuuencfjqtioi alicuiusho-
rei pulcncudo percuOit , vc onjpia for cuita con- ■
itit, profefto fapicmia infmidct ^ & tradet : per- j
bit vnum bonum cfle quodhonef^um. Hoc nee /| J
i nee i ntc tidi p o fCc » no n magi i q tia m reg iila m ,
t^iim probari {blet, quamfiAcdes, quidquid
tnataucrii J iniomeflredi i) Idem ergo de ^ s
cdiccmui: & bsc ?c£ia eft, flej^iiram non rc-
rigidari a) qaidem, ampiina intendi non po-
bisc de ommbus rebut iudioat, de hac nulla. Si
r ip& non potell fieci , nee quae ab ilia quidem fi-
aUaalii|re6liararunt. buicenim necefTe eft re-
leaot. itapatUfunt, Quid ergo ^inquit. la-
iconaiuio^ & torqueri > paria funt ? Hoc mirum
IT tibi? illud licet magis admireris. lacere in
QiQ^ malum eft :. torqueri in equuleo , bonum
imri0 eft rtSti ) non mitius rcBa euadit reg^ula mocata,.
ine nm:xe{l.a% a4eoqae«oa int^mdi. yel reraiui re41bitu->
eft.
Igidari) obfimiari , indarftri. Vt regnla ex meulla con-^
rebra JuUlei Idu rigiiUot noft re^ioi: fi«ri f oteit^
eft;
S28 t,. Anf^AE^I SsiTkCAB
cfl: ii illud tarpicer, hue huneftc fit. bont ifli
mala, non cfHcit materia, (edvimii. hflecTbicnoM
apparuit , omnia eiusdem menfur^ ac pr.etii fiint,
oculot nunc mihi matius intentat ille, iqui ooiii
animamaeftimacexfuo, quod dicam paria bona,
aduerfa fortiter portamis> & profpera hoi\eflci
cantit : quod dicam paria bona eflie eina qui
phat, Sc eius qui ante currum vehitut, inoidni
sno. Non putant enim fieri, quidqnid fiurn
polTunt : ex injirmitate fua de virtute ferant '
am. Quid miraris , fi vri , vulnerari , occidi, J
gariiuuat, aliquando etiam libet? Luxuttofefni
litaspcenaeft, pigro &ppiicii loco labor eft, dd
tus miferetiir induflrli , defidiofi) fluderctorqueri;
Eodem modo h»c, ad qa» omnet imbedlli i'
duraatqueintokrandacredimua, obliti qoam
tormentumfit vino carere, aut prima lace
Non ifta difficiiia funt natura,(ed noa flioidi A
Magnoanimo de rebus magnit! iudicandum.efi
C|ui vidcbkur ilUrum vitium cfTe quod nofirumf
Sicqu2damre£tifliii7a, cumin aquam deniifla'
ipeciem curui prsfra£(ique vifentibus reddunt
tantum quid videas , fed quemadmodum^reftrt
inus nofter ad vera per(picienda caCgat. Da
dolefcentem incorruptum , & ingenio ve^ctomt
fortunaciorem (ibi videri , qui omnia rerum §C
rum onera rigida ceruice fuftoUit^ qui fupra
nam exftat, Non mirum eft, in tranqaillitatcii
concuti: illud mirare, ibiextoilialiqiicmivbi
deprimnntur; ibiftare, vbi omnea iacent.
in tprmentiSj quid eft in atiis qus adocrfira^
msli? hoc,vt opinor, (iiccidere menreih,
vari, & fuccumberc: quorum nihil fjipionci virO
teftcuenire Sratrcduaftib quolibetpondere.
k ilium rca minor em facitj nUiililli eoruin m
lalis. haccinconculiasopinionestiabct, in-^
& indomita. In hac pofitum eft (ummum
lis bonam, quod flnteqnatn ifnpleatur,in*
s Tolutalio eft: cum vero perfedum eft^
ftabilitaseft. Itaqiieinchoatai, 3) ad fiim-
snt ^ ctiltorque virtatis , eifamfi appropiit-
to bonoi led ei nondam fttmniani manam
[bi interim ceflfabit, & remittet aliquid ex
mentii« nondum enim incerta transgreffus
lonc veriatttr in Ittbtico. beatut vero , St
3ae , tunc (e maxime amat , cum fortifEm«
h 6c metuenda ceteris>(i altcuiui honefti o&
uutjuon tantum fert,(ed amplexatur. mnl»
re mauult, Tanto tnelior, quam felicior.
sillo 1 quomevocat ex(pe£tatio ttia. Ne
n naturam vagari virtus noftra videatur^
ipieui, & dolebit, &expallefcet: hi enim
)0f is (enrus (unt. Vbi ergo eft origo cala*
>i iUud malum verufn eft: iUicfcilicet, fi
n detrahunt, fi ad'confeflionem (etnitutit
fi iili pcenitentiam fui 4) faciunt. Sapi*
2io L. Am'maei Sbnbcab
cicur de fapicnte , exigimut Sc a proficieiite. .Soi
fldhuc mihi ifta qus laudo^nondum perfoadeCK ed
perfiiafilTein , nondum tarn parata haberem , aoc
cxercitata > vt ad omnei cafui procarrerent Qa
fldmodam lana qaoidam colorcs (cmel ducit) qi
dam nifi fspius macerata & recodi non pc|
bit: fic alias difciplinas ingenia cum accepere,|i
tinus prsftant : hsc nifi aire defccnditi & din (edit,
nimuin non colotauit, (ed infecit, nihil ex hit
promiferatj prsftat. Cito hoc poteft tradi, &{
ciffimis verbis > vnum bonutn efle virtutein: nol)
certe fine virtute: & ipfam virtucem in parte tiofirii
liore, id ed, rational! pofitam^ Quid erit bac
tuf ? iudicium vetutn , dc immotum : ib hoc chim
petusvenietmentit, abhoc omnia (pedes > qtif
petummouet, redigeturadliquiduio. {) Htiicil
cio confentaneum erit> omnia quse virtute
fiint > dc bona iudicAre , & inter (e paria. Corp9l
autembonacorporibusquidem bona (imt^ iedia
turn non funt bona. Hispretium quidem eritaliw
ceterum dignitas non erit : magnis interne bterw
diftabunt ^ alia maiora , alia minora erunt Et ilM
JGs fapientiam Tefkantibus magna difcrimitiA eflfi 0Si
amurneceflTecft. alius iam in untum profecit^'
contra fortunam audeat attoUere oculos | (ed iion{R
^inaciter : cedunt enim nimio fplendore pneflrifiL|
us in tantum^ vt poffit cum ilia confetre vultonC
iam pernenit ad fiimitium, & fiducis plenua e(t M
perfe^tanecefieeftlabent, &modo prodanttf),
do fiiblabantnr , aut fuccidant. Sublabentur
S, Redigetur ad iiquUurH ) Tt ita impellert fbrtiier» I
dura & folida facinnt, nequeat. **
i, Prodant") F. legendum procedani. Sic in icfiiciiKte||l
la eum qui imperftflui adhnc eft procedensit fapiOKtUt ai
appellate eamque opponit ei cnini coAfattmata fit (apW
e impttu video. Froperemus. ita deirmin
Sciam erit ; alioqui mora eft, & quidem tnr*
foeda ver&ntibus. Id agsinus > vt nofirum
ipus (it. non erit autem , nifi prius not no-
ceperimui. Quando continget contemnore
sfortunam? qaando continget omnibus op-
fedibus, &(ubarbitrkimaddu£Ks, banc vo-
tterc ? Vici. Quern vicerim , qussris ? Noh
nee extrema Medorum , nee fi quid vltra
eUicofom iacet : (ed auafitiam , fed amb!« .
^ fed metum mortis > qui vidores gentinin
Epist. LXXII.
Htitknem Lutiliu ex occ/tfone , di^erri a no"
mfudium : mdle» buic ^ni^ omiffii dUis, ^s^
m eft, Nihil incidere , quod mpediat y Sm^
fuidan: aliqua Profdenti. JOifcrimen inter
pe. Externa nee sddere^ nee demerei SApien-
mperji contento*
319 £• A^^AniSuvmCAU
•xpUcandui a) eftanimniy & qusciunqila i]
lum deppfiu uint, fiibinde excuti debcnt. vt
fint quotiei vfat exegerit. Ergo hocinprc&ii
feramai: multum enim opers, nmlniin
pofcit. Cum primam longiorem codem loco
vero moram, tunc iftud itl manus fumain. ^
cnim CvLtii » quae poiGs & in ciiio fcribere : quxi
duin,&otiuin, &recreraindefiderant nil '
hia quoqueoccupatis diebut agaturaliquid,
totis. nunquam enim non mccedcnt oo
xioax. ferimaa illai : iuqae ex vna exeunt pli
inde ipii nobia dilationem damua. Cum hoc _
rOi toto animo incumbam : & fi banc rem mol
compo(uero , ftudio me dabo. Non cum faci
Iphilofophandumeft: omnia alia negiigenda,
affideamofl^cui nullum tempui (acia magnum c|l,i
fiapueritia vique ad iongiffimoi hiimani sn
noa vita protenditur. Non multum refert , m
mitusphilofophiam, an intdrmittu. non enim |||
interrupta eft manct , (ed eoruin more ^ qu« ioM^
diffiliunCy vaqueadinitiafua recurriti'quod a
nuatione difceflit. Refiftendum' eft occnpationil
nee expUcands ^ (ed fubmouendi^ funr. f eitiptn
dem nullum eft parnm idoneum fttLdiq fidutarL
qui multi inter ilia non ftudent. propter qtue IMl
dum. Inddet aliquid quod impeoiat ? non e^
dem euRii cuius animus in omni negotio htvA.
que alacer eft. Imperfedii adhuc inteffcindittf J
titia : fapienti vero contexitnr gaudinm, nulla AN
pitur dufla, nulla fortuna: Temper & vbiqiie tn
quillum eft. Non enim ex alieno pendetThec M
rem fortune, aut hominii exfpedat t doitiei^iin
ji I ~ ' Hi
2,ExplicaHdtts) adhuc allndit ad toluUaattai qa»i
ftlnu propria cvpUotfi dicuiujin
fcula : nnllum in alio malum eft. Hoc , in*
eft inter confiimmats fiipienti» virnm , St
identit, 4) quod inter &num, & ex morbo
itino emergentem, cui (anitatis loco eft, le«
). 5) Hic>ni(iattendit,fubindegrauatur,&
uoluitor. Sapiens recidere non poteft , ne
idem amplius.Corpori enim ad tempus bo*
I eft : quam medicus etiam (i reddidit , non
pe adeumdcm quern aduocaaerat,6) ex*
nimus femel in totnmfanatar. Dicam^quo*
Ligat (anum.ii (e ipfe contentui eft,(i confi-
»t, omnia votamortalium) omnia beneficia
' i^SetunturqQe , nullum in beata vita habere
1. Nam cui quid acccdere poteft, id ihiper*
cui quid abfcedcre poteft>id imperpetuum
yerperua futura iaatitiaeft, it fuo gaodeat.
em quibus vul^us inhiat , vitro citroqup
XMHtmo^fi intraret) fi intrartt^ hoc eft externa
IX animo fapuntis, ab ipfo exalare iufla, con
pientii animom cxiernii bonii occcpare» fed fu-
S34 ^- Ammasx Scnecas
flaunt. Nihil dat forrana mancipio: (cd bet
que fortaica tunc delcchmt, cnin ilk ratio
vit ac mi(cait. haec eft etiam quae ezterna comi
quorum auidui vfai ingratus eft. Solefrit
bac imagine vti: Vidiftiaiiquandocanemmifla
mino frufta panii aut carnit aperto ore Cfl[
qnidquid excepit, protinns integrum dcuorat,i
per ad fpem futuri hiat. Idem cuenit nobif.
quid exCpedandbus forrana proiecit, id fine
lupcate demitttmns , ftatim adrapinamalterioi
& attenti. Hoc (apienti non enenit ; plenuf eft;
«m (iquidobuenit, fecure excjpit,ac repomt
tia frnitur maxima , condnna, (ua. Habet
bonam voluptatem , hatiet profefinm , &
multum defic afummo? hnic deprimitur
&^xtoUitur> ac modo incslum alleuatar,
defermr ad terram. imperitis ac rudibni*
prscipltationif finis eft : in Epicurenm iUud
decidunt inane^ fine termino. Adhuc eft ^
tiumeorum qui (apientis slludunt: qaaaTiMm
dem contigerunti in confpeftu tamen, An
cam 9 fiib i£ln habent:8) hi non concatiunnrj
defiuunt qnidem : nondum in ficcOjitm in portil
Ergo cum tam magna fint inter fummot imbti,
foimina , cum medios quoquo (equator frnfiai
iequatur ingeni periculum ad deteriora redi
non debemui occupationibui indulgere. exdi
ds fiint : fi femel intrauerint , in locum fiii
at fubftltuent. Principiis iliarum obftemus.
non incipient, qnam definent.
S. Sub i^u hatent) a Cigittariii dudum»'qiii .
liim ad fcopam, nondum emifere taraeo, aoeoqM
earn qaafi babent. Liff,
£pii
9tt etiam hoc btntficium > etfi pluribm
Hortatur deindi affurg^re ad f^irtutem,
9> Nam Sapientim (^Scoica Juperbia)
u
i videntnr, qui exiftim&nt, philo(b«
iterd«ditos, contuitiaccfi cfTe ec rcfra-
emptoresmagiftratuuinacreguin^ eo«
Qd publica adminiftrantor. ' £ conidrt-
U adaerfui iUes gratiores fiint : nee im-
enim plus prsfiant^ quam quibui frui
\ licet. Itaquehi, quibus ad propofi-
ndi aditum confert i) fecuritas publicfl,
boremhniiisbotii, Vt parentem colant:
I tnagis , qoam illi inquieti, & in oiedio
nultaprincipibasdebeni, fedmulta ^
qnibus nnnquam tarn plene occurrere
poteft , vt eupidiutet illonini quae creC'
iplentur, ex&tiet. Quiiquiiautem d«
gitatj oblltaa accept! eft. necvllam
QDiditas maiui . anam auod incnrata eft.
sii.
L. Annaxi ^BNE'eAv
Adiice nunc, quod nemo eorum qui in repnbltcai
fancur, quoi vincat, fed a quibui vincatur, ad
cit : & illis non tam iucundum cfi , multoi poftic j
dere t quam graue , aliqueui ante fe. Habet hoa l
um omnia ambitio: non refpicit. 4) Nec amb
tantum inftabilis eft, vcrum cupiditas omnis:
incipit (emper a fine, 5) Ai ille vir (incerus ac pn
qui reliquic & curiam,^ forum, & omnem adminifl
cionsni rcip. vt ad ampliora fecederet , diligiteoil
quos hoc ei facerctuto licet, folusque illis grati '
6) tedimonium reddit,& magnam rem he(cientib
debet. Qncmsdmodamprsceptoresfuotvcnei
fic fufpicit, quorum beneficio illis Cc vitiis exuitrjj
&his, fub quorum cutclapofitusexercetartest
Verum dlios quoque rex viribui fuisprotegit. qnicl
gat? Scd (jueinadmodum Neptune plus debere f
dicat > ex hts qui eadcm tranqulUitate vG (ant, quip
ra & prettofiora illo mari vexit : & animoiias • mq
tore , quam a vcftore foluitur votum : & ex ip^
cacoribus cfFufius gratut efl.qui odores acpurpn
auro penfanda portabat , quam qui viliilima qu
& (ahurraeloco futura congelTerat : fie halus padll
ncfi.'ium ad omnes pertinentis , altius ad eos Dcq
nit, qui ilia bene vtuntnr. multienimfunt exoisi
gatis , quibus pax operofior g) bello e(L An i ~
exiftimas pro pace debere eos , qui illam ebriecati 1
libidiui impendunt , aut aliis vitiis , qus ?el I
if. Refpicit^ ad eos qai feqnuntar 8c inferiorci font* i
profpicic fld e«s qui prxcedunt. 1
' ;. Incipit femper a fine ) finii vniai eft initiam ahaM
Hoc ciipitum habeo , a-iud capio , & fit fcriet iaiUl
Lipf ?
/. GratuitHni) merc^de & bcneficiii non emtom. Idffi
7. Ncfci ntitHts') qnia nec fciunc Principei ant inteaill
i]li fo ho' r*^ftart. Lipf ;
|. Oferofmj oh ambitiones nimiriun , Utes {brenfet AdCi
ma
m credit cfle, quod poblicum eft : at ille
idicat faum magis , quam cuius illt cum
re confbrtium cd. Nee enim dfent iAa
ifi part illornm pertineret ad fin^uloi.
etiara quod ex minima portione cbm-
diice nunc, qaod magda & vera bona
t^tur , vt exiguum infinguloi cadat: ad
c tota perucniunt. £x congiario tan«
»minet , quantum in capita promiiTum
k vi(ceratio, Sc fi quid al'ttd capit;ur ma-
) partes: athsc indiuidua bona, par,
I omnium tota , quam (ingulorum Hint,
(apiens, per quern fibi horum vfns fru-
igat , per quern non ad aTma ilium , nee
igiliat , nee ad tuenda moenia , & mul-
butum publica hecefiitas vocet: agitque
ogratias. Hoc docet philo(bphia prae*
lebere beneficia , bene foluere. inter-
lutio eft ipfa confe{fio« Confitebitur
fe debereci, cuius admininrattone ac
ontincit ill! oinone otinm . & arbi-
«3S t. Ahvaix StNvcAs
SrilU quoque otiamultamauftoriruodcbcnti \
rum manus hoc maximum eft:
lUe meoi erran baues (9t temk) &t ipfiam
laukri qud ^eUcm, CAUmo permifii dgrefti :
quanti aeftimamas hoc otium , quod inter deal i ^
quod deoi facit X Ita dico j Lucili > & te in cslumi
pendiario voco, Sotebat Sextiui dicere j lonen j|
non poflTe qaam bonum virum. Plura lopiter [
quae prxftet hominihus : fed inter duoa bonoai
melior, quilocupletior. nonmagia, qoami
o$f qaibos par (cientia rcgcndi gubemaculamc
liorcm dixerii , cut maiut (peciofiusqae nauighi
Jupiter quo anteceditviram bonum? diatiuil
eft« Sapiens nihilo fe minoris sftimati qoodi
tea eiut (patio breuiora cUuduntor. <^e
dum ex duobua (apientibua, qui (enior deccflk,'J
eft beacior eo , cuiui intra pauciorea annot 1
virtus eft : fie Deus non vincit (apieorem 1
ctiam fi vincit state, non eft virtus maior,qiicl<|
lupiter omnia habet : fed nempe allta tradidit 1
da. ad ipfum hie vnus vfua pertinet, quod \
omnibuf caafla eft: fapiena tarn aequo animot
apud ah*os videt^contemnitque quamlupimv ftl
magif (iifpicit,quod lupiter vti illit non p'ote(tj f
non vuk. Credamui itaqueSextio,monftrand[
rlmum iter^^ clamanti, Hac itur ad aftra : hae,C
dum fr ugah'tatem i hac,(ecundum tem(^ranti
Secundum fortimdinem. Nonfiintdiifaftidiofi^l
inuidi: admittunt,& afcendentlbus manum por
Mirarishominem addeos ire? Deui adhon '
nit , imo (quod propiui eft) in hominea venit; . .^
fine Deo mens bona eft. Semina in cprporibui b^
nia dinina diip erfiinnt. que fi bonus GaltM axdfil
re Bonum ejfe ; cetera , opinion; SSf
Qcurc 9olet ^uere y J/c fintiat, S^U tti'
m in omnia fortmtapromptum habitMry De»
Obie^iuncuiis ifuibmdam deinde rejpon*
ema^ 9iUm beat am ^ 9t circulum ejfe; in
rnagn^ y perfe&am : nihil addi, nihil de^*
xternif^ Iterandum eft , 6 palcfa^ 6 ho*
metftem talem babes y fruere,
ftdeledlauit mc^A-marcenteinexcitaiiit:
m quoque meaiDj l) qus iam mihi (e*
sft, cuocanit. Quid ni tu> mi Lucili> maxi-
tftramemum beats vits banc perfuafio-
mvtm eflfe»quod honcQam cA? Qui omne
locircumfcripfit, intra (efelix eft. nam
iadicat , in fortune venit poteftatenij
fit* Hie amiflis liberia nioefiuf , hie fo-
bic lorpibQi & aiiqnam paffii jnfiiDiIain
videbia aliens vxorii amore cruciari , il*
on deerit, quern repulfadiftorqoeat: €<•
mor ipfe vexet. Ilia vero maxima eft ex
^4^ L. Akkasi SEif,ieA»
- ■ ■■ ■ ■ ■■ . ... I . ^ ' ii— — ji^— i<i»
fpedtatio mortis exagitat, vndiqoe impcndeoi.
enim eft , vnde non (ubeat. Itaqne vt in hofiUi
one ver^ntibns , hoc Sc iliac circumfpidendu
& ad omnem ftrepitum circumagenda ceruix: nil
timor e pedore eiedluf eft, palpitandboi proco
viuitar. Occarrent a£ll in exfiiipm , & euolati
nit: occarrent (quod genus egeftatis graaiffii
eft) in d'uitiif inopci:i) occarrent naufrigi, :
liaue naufra^is pafli , quos aut popoiarii irt , ant;
dia, pernitiofum optimis telum , inoptnantei I
roKjued iiecit, procellemore, qas in ip(a ftrd
ducia f letemergere; aat fulminii ftibiti, ad'c
sAum etiarn vicina tremuerunt. Nam vt iliic (
qaisabigne propior fletit, percufib (imitis obfta)
iic in his per »)iquaiii Vim accidientibas , vntani 0(l
tas opprimit , ce^eros metus : paremqoe paffii^
fiitiam facit , paii pofte. Omnium animos mala
xia ac repcntina ((lUicirant. Qiiemadmodnin ^
ctiam inanis fundae (unus territat: ita nos n0
iGtam tantum exagitamui: , fed ad crepitum. No
teft ergo quisquam beatus effe , qui huic fe opi
crcdidit. non enim beatum eft, nifi quod intrepi
inter fufpcfia male viuitnr. Quisquis C6 mi
fortuitis dedit,ingentem(ibi materiam perturl
nis, & inexplicabilem fecit: vnabscvia eft ad m
denti, dc externa difpicerc , &, honefto cont«
efte. Nam qui aliquid virrute melius putat , aoti
prster illam bonum;ad hsc qus 9 formna Tpargc
finum expandit , dc folicitui inifliiliaeiui cxrpefl
«. In diuitiis vtopes) auari.
|. Paremqtte pajfis^ rarem ei qnam pafli fentiDnt.
A. MiJJitia eins exfpe^.it) a li.dis fumtDm^in quibotl
Isij^argi doHorum indic^i , a. t 'pfa etiam dona folebtnt.
iK alto mittcbancur in force capientei miJpHM di^. I4
ter ceifit , gaudiuin ripti duranit in pofte-
queprudentidimiisquiique, cum primum
et mnnuiculd) a theatre fugit, Sc (cit magno
iftare. Nemo manum conferit cum rece*
moexeuntemferit: circa prsemium rixacft.
is euenit> qus fortuna defuper ia^at. silua*
Ay diflringiikinr , miiitas habere cupimua
nodo in hunc, modo in ilium rcfpicimui : ni'
nobis mittividentur J qus cqpiditat^s no-
tant, ad paucoa peruipntura , exfpedata o*
Ire ohuiam cadentibui cupimus: gaade*
Id inuaiimui : inuidentque M, quot f pes va«
. vilem prsdam magno aliquo incommode
iXLt inde 5) fallimur. Secedsmus itaque ab
I & demua raptor ibm locum, llii fpedlent
I pendcntia^ & ipfi magis pendeant. Qpi-
beataae/TeconQitnic* vnum eile bonumpn-
Ihoneftunaeft. Namii vUum aliud exifti-
mummale deprouidentia iudicat: quiamul*
GDodainfiisyiriflaccidunt: & quia quidquid
149 Lt. AWWAH ygNECAl
mori volamus vits nos odium tenets tiiii6
NuMtomne confiliunij nee implcre not v
tai poteft. Cauifa autem eft , qpod non pef
ad iilod bonutn imtnenfuin & infiiperabilc
ceflfe eft refiftat voluntas noftra , quia vltra i
non eft locus, (^sris, quare virtus nuUi
prsfentibns gaudet, non concupi(cit abfen
non iUi magnum eft , quia fatis. Ab hoc di
dicto : non pietas conftabit , non fides : mull
queprsftare cupientipatiendafhnt, ex^hisc
appeUantur : multaimpendenda fiint ex his
indulgemut tanquam bonis. Perit fortitui
periculum facere debet (ui : perit magnanimi
non-poteft eminere, nifi omnia velut mif
temprerit,qu£pro max^'mis vulgut optat : pei
^relatiogratiiesftlmstor labor, fi quidquac
fins fide nouimus , fi non optima fpe^amHi
ilia prsteream , aut ifta bona non (unt quae \
aut homo felicior Deo eft. quoniam quidem
rata nobis funt , non haber in vfti Deus : t
libido ad ilium, necapularumlautitia, necc
quidquamexhithomineminefcantibus, ^ '
ptate ducentibut, pertinet. Ergo aut, qu(
dibilceft) bonaDeodeftim; authocipfuma]
turn eft , bona non effe qus^ Deo defunt.
quod multa qu£ bona videri volunt,animalih
hominiptenioracontingant. Illacibo auidi
tur-Venercnonaiquefatiganturr virium ill
eft&squabiliorfirmitas. (equitur vt muhe
fint homine» Nam fine nequitia , fine fraud
gunt; fruunturvoluptatibuf ^ quas^fi: magis
& ex ^acili, fine vllo pudnris aut pcenitenti
Confideratu itaque, an id bonum vocandum
Deus ab homine vincitur«. Summum bonum i
conftttnamus* obfblerdt^ fiab optima noftri;
*) : ctterum (ciamut mancipia noftrt
lartei : & fine apud nos , fed ita vt me-
extra not elTe. Edam fi apud nos (inr^
ia ^ humilia nQmereptur> propter qus
ittollere debeat. quid cnicn fiultius,
em CO fibi placere, quod ipfe non fecit ?
iobiiaccedant> non hcreant: vt fi abdu-
e Vila noftri laceratione difcedant^ Vta*
lon gloriemur : A vtamur parce ^ tanquam
)ud not> & abituris* Quiiquis ttla fine
redit, non din tenuit. ipla enim felicitas
eratj premit: fi fugaciflimia bonit credi-
(erituri & ?tnonde(eratnr» affligitur |)
onere felicitatem moUiter licuit: ceteris
u'quseminuere, labuntur^&illoi desra-
s extoicrant. Ideo adhibebitur prudcn-.
)dam illisac parfimoniam imponat. quo*
mgM ) h. e Stoieoram.
P) ffff^fttm. q«» Cic«. etiam L. ^. d« if*
1 iitmqae ptvm&ta Toctt. dinifit tntcm Zeno ea
344 ^* Annabi SiirseAi
niam quidem licentia 9) opes (iias praldpttat, iO
vrget : nee vnquam immodica dorarunt , . nifi ilk
deratrix ratio compercuit. Hoc moltaniin tiU
biuni oftendet euentus , quarain in ipfo floreluntf
fa imperia ceciderunt , & qaidquid virrate erat j
turn , intemperantia corruit. Aduerfus hoi a
muniendi fumus, nullus autem contra fortamvn
cxpugnabilif murtis eft : int^i inftruamor. Si
pars tuta eft, pnlfari homo poteft, capi non pol
Quod fit hoc inftnimentum, fcirc defiderat? ni
indigfieturfibi accidere, {ciatqne, ilia ip(a qvibw
dividctur> adcon(eraationem vniuerfi perdn^i
ex his efTe , quscurfam mundi officinmqueconfii
mant. Placeat homini , quidquid Deo placait f
tiocfeipfumfuaquemiretury quod non potefl fii
quod mala ipfa (ub Ce tenet, quod ratione, qua
lentins nihil eft , cafum doloremque & iniuriimffl
git. Ama rationem : huius te amor contra dnriffiii
sirmabit» Catulorum amor in renablila impingit I
ras, quaiferitas<S:inconfiiltus impetus prseftatindj
mitas : iuuenilia nonnunquam ingenia cnpido glM
incontemptumtam ferri, quam igniuitiy mifit:^
cies quosdam , atque vmbra virtutis , in moftctoi n
luntariam trudit. qnanto hit omnibus fordor rai
eft, quanto conftantior, tanto vehemtntior per dH
tus ipfos Sc pericula exiblt. Nihil agjtit, inqifl
quod negatis vUum eflealiudab honefto^bonum oil
facietvoshaec munido tutos a fortuna, &mmutd
Dicitis enim, inter bona tffc liberos pios, & bci|
moratam patriam , &parentesbonos. hdrompcrici
la non poteftis fpedare fecuri; perturbabit vot 0^)
dio patris , liberorum mors , parentum Ceruini
Quid aduerfus hos pro nobis re<ponderi (bleat » pi
f, Lictnti$ ) fiaa mode cre(ceiidi.
etulimui. quare ? fi aihicum bonum ami-
ihiproillo periidia patknda: nee (i bo«
xtuli, in illorum locum impietai fiiccedit.
amicorum ille , am liberorum interituij
ax eft. Bonum auteip vno modo perit,
tranfit, quod natura non patituf: quia
dc opus omne virtutii incorruptum ma-
e, etiam (i amlci perierunt , etiam fi pro-
lentesque voto patris liberi: eft quod jl«
lat locum. Quid fit, qusris?quodlilos
»t« vinus. Hxc nihil vacare patitur lo-
imum tenet, defiderium omnium tolHt; i
Omnium enim bonorum via & origo in
aidrefert, an aqua decurreni intercipia-
eat, fi font t% quo fluxerat, faluuaeft?
itamiuftioremfiiluisiiberis, quam arnls^ *
dinatiorem , nee prudentiorem , nee ho«
ergo nee meliorem quidem. Non facit
licorum fiipientiorem , non facit flultio-
io? ergo nee beatiorcm, aut miferiorem.
2^6 L. AWMAEI Sm gCAB
coloni(cribaf , ad fpatiufn etui pertinet, i
nuini. licet alter diu manferit, altetum ft
xerit , & in eum in quo fcriptus eft puluer
veris , in eadem vterque forma fuit. Qu
eft, nee magnitudine sfiimatur, nee nu
tempore: nonmagisprodnci, quam com
Honeftam vitam ex eentbm annomm i
quantum volei eorripe , & in vnum diem c
honefta eft. modo latius virius funditur ^
bes, prouinciastemperati fcrtleget, colii
inter propinquot liberoique di(pen(at offi(
ar^o fine circumdatur paupertatii , cxfil
tit: nontamen minor eft, fiexaltiore fafti
Tatum , ex regie in humilem fiibducitur » i
Afpatiofo iure in anguftias domut> vel ai
iEque magna eft, etiamfi in fe receffit^ vi
clufi. nihiiominui enim magni (piritut d
exa As prudentis , indeelinabilii lUftitiaB.
quebeata eft: beatum enim iilud in vno lo(
eft, in ipfi mente, ftabile, grande, tranquiilc
fine (cientia diuinorum humanorumque r
cfHci. Sequitur illud , quod me re(ponfi
dieebam: Non affligitur fapiens iiberorum i
nonamieorum, eodem enim animo fert illo:
tern , quo ftiam exfpedat. non magis ha
quam illam dolet. Virtus enim conuenic
fiat: omnia opera eius eum ipfa eoneordani
gruunt : hsc coneordia perit, fi animus , >
eelfiim oportet effe, luflu aut delideriofiil
Inhonefta eft omnia trepidatio Sc rolicitudOi
lo a£lu pigritia. Honeftum enim fccurum d
turn eft > interritumeft, inprocindu^ftat.
10. Pniuirem') Mathemttici veterei radio in pa
bebant , ?nde Ciceroni 1. 2. da oat* Detram fttlu
mathematical difciplinas notat«
int, ai^daSer facit & prompte. ' Hoc •-
! propriom quit non dixerit, ignaue &,
rfaccrequx facit » & alio corpus impel*
imum , diftrahique inter diuerfiflimot
propter ilia ip(fi, quibus extoUitfe mira-
empta eft, Si ne ilia quidem quibus gloria-
r facit. Si vero aliquod timctur malum,
dum exfpedatur , quafi veniflct vrgetur :
I ne patiatnr timet , iam metu patitur.
lumincorporibiisfiituri languoris (igni
: qusdam enim (egnitia neruis ineft^ &
vllo laffitudo n) &^ o(citatto & hofrot
currens: lie infirmus animus, multo ante
natur malit, qUatitur. prcfnmit ilia, ft
I cadit. Quid dementius autem^ quam
, nec(etormentore(eraare, redaccerfere
.ftadmonere: quas optimum eft differ^
tcrc non pqffii ? Vis fcire , futnro ncmi-
torqueri? quicumque andierit poft quia-
Dtnniimfibipatiendafnpplicia, non per-
iifi(i m^#^iiifTi fn«irliimtr«n/ili^rit Jk G^ it%
248 ^* Ahkaii Sskbcas -
trident, dc quae pirsterierant , & qax futan fiu^
fant : neutra fehciinui, Qon eft autenij nifitxeo (j
fentiatj doior» ' •
E p I s T. LXXV/
Philofophiam ^erbs.mn captare, nee fMmem iK{
Aut eloqttio renunciare, Prdcipuum cft^ ft M
fermo, Deinde , tentemus pTOgredi : qu9nUm
gradjis afcenditur , ^ funt tret ^rofcUmtkm'i
/«. .
.livflnuatibiflccaratflia me eptfloUf mitd qnen
A ^ quia enim accurate loquirur , nifi qai volt pn
loqui? Qualis fermo meua efTet j fi yna federal
aut ambularemus ; iUaboratus & faciii| ; talei^
Epiftolas meas yolo^ qus nihil habeant acccrfiq
pecfidum. Si fieri poffet, quid fentiein ofiea
quam loqui mallem. Etiam fi difputaceilf » naei
ploderempedem: necfnanum iadarem^ nee am
remvocem: fed ifta oratoribus rdiqaiflTem , eofll
tui fenfus meos ad ce pertulifTe^ qoos necexornaflj
nee abiecKTem. i) hoc vnum plane tibi appro|
yellem , omnia me, ilia (entire qus dicercm \\
tantum fcncire* fed amare. AUter homines
cam , aliter liberos ofculantur : tamen in hoc
que amplexu tarn (anQo & moderato , (atii ap]
a/Fe£htS4 Non mehercules ieiuna efle & arida \
qn£ do rebus tarn magnis dicentur ; neque enim ^
lofbphia ingenio rtnunciat : multum tamen 0[
impendi verbis non oportct. H«c (ic propofiti ni
fuinma : quod, (entimus , loquamur ; quod
quimur , feiitiamut, Concordet (ermo cum
ille proaidum (uum impleuit, qui & cum videalJ
lum, ^ oum audias, idem eft. Videb;miis qu^
I. Ayiecijfem) criHiali dicendi ffSamt depraffiffeok ' ^
I
, VE laem me qui lanare poteit , compro
icienda (ant dilTerat > boni confulet : non
quare gratuletor fibi, quod inciderit m
iam dKcrtum. hoc enim tale cfi, quale (i
ernator etiam formpflii eft. Qciid aurct
!? quid oblcdai? aliud agitur. vrendus^
bftinendusfiim.)} Adhscadhibitusest
a morbum veterem, grauem y publknniv
roiti habei > quantum in peftilcntia incdi^
*ba occupalus es ? iamduduin gaude,(i fof-
^ando multa difces ? quando qu^didice*
bi, ita ?t excidere non poflint ? quando illt
Non enim vt cetera mertfioris tradldifle fa^
pererentanda funt. Non e(l beatua qui
qui facin Quid ergo ? infra lUum nulli
? ftatim ab (apientia pr»ceps eft ? Non ex-
am qui proficit Jn numero quidem ftulto«
igno tamen imcruallo »b illitdiducicur:
uoque proficientef ^unt magna difcrimi^i
( clafles (vt quibusdam placet) diuidun*
(bnt quifapientiam nohdum habent, (ed
a5o L. Ahmabx StiiscAt
Stcndt , didicernnt: fed illit adhac inexpec
eft. bonnm fuum nondam in v(a habent Ii
in ilia qus& fageront^ recidere noa pofliini
(ant, vnde non eft retro lapfat : fed hociUia c
dam liquet , & qtiod in qaadani epiftola-icri
memini, fcire (e nefciunt. lam contigic i!
fiio firui , nondnm confidere. Quidam hoi
cntium genua , de quo locutua fum , ita coa
tar,> vtilloi dicant iam eflFugilTe morboa an
&ui nondum , & adhuc in lubrico ftarc : qc
(it extra pericalum malids, nifi qui totama
fit. liemo antemillam excuffit, nifi qui pre
cntiam afiumpfit. Quid inter morboa aniin
&afFedua, &pe iam dixi: nnncquoque tei
bo. Morbi funt inueterata vitia , & dura :
tia , vt ambitio nimia : poftquam hsc anima
cnerunt, dc perpetua efle mala ciua cceper
breuiterfiniam , morbus eft indicium in prai
nax , tanquam valde expetenda fint , quae leai
tenda funt. vel , H mauis , ita finiamua : nim
nere leuiter petendit » vel ex toto non petei
in magno pretio habere in aliquo habenda , v«
lo. AfFcdua, funt motua animi improbal
fiibiti & concitati: qui frequentea neglc£tiqi
re morbum. ficut diftillatio vna^ ncc adhue u
adduSa tuffim facit; aflidua & vetua t phthi
que qui plurimum prbfecere , extra morboa I
feSus adhuc fentiunt , perfe£lo proximL
dumgenusefteorumj qui & maxima animi
aflFe<^utdepofiierontj fed ita vt non fit illia fi
(ue certa pofteflio : pofiunt enim in eaden
Tertium illud genus extra malu & magna
(ed non extra omnia. efftigitauaritiam;(ed
4. Jmfrohabiks) qoi probandi nosi fint.
luni ucuupatui ^LMUUa • A«U llC«i lliW «jm««.
mcndas eft color tei^at. Cogita> quan-
adettmaloram; adfpiccj quamnuUnm
;e exeoipio , quantum quotidie nequitit
intain publice priuatimqne peccetnr : in-
DOS conftqui^ (I inter peffimot non lii-
irero, mqais> fperomepoffe &aniplioris
. Opurim hoc nobis magit , quam pro-
coccupatifumus: ad virtutem contendi-
dciadiftriSi: pudet dicere, honeftaco-
tum vacat. At quam grande prsmium
It J fi occapationet noftrat, &mala tena-
rumpimus? Non cupiditas not, non ti-
inagitati terroribus , incorrupt! volupta-
Dortem horrcbiipus, necdeos: (ciemut
dum non effc » deos malos ndn'cflTe. Tam
eft, quod nocet, quam cui nocetur: o-
da carent Exfpedant not , (i ex hac ali*
:e in illud euadimus fublime <5: excelfum,
I aniroi, & expulfit erroribus abfoluta ii«
uatrit , qus fit ifta? non homines timere.
u^2
L. AnNASI StWBtAB-
i$ propers^ ^Bonum iUfct, ^wd Bonmmf 1
illud , Honefiwn. Et -itentm ^rgtmentk
tsle efes alia nan tfft^ LaiuUMk ^ p^k
fioU,
TNitnicitiM mihi denuntia^, 6 qtiidqtiifnttt
•^ gu tidie Facio, ignorauerii Vide qtuin fin
tecum Viuam: hocquoqaetibicom'tnittaiti.
phum audio , & quidem quintum kni diem hab
quo in (cholam eo , & ab o6laaii dirpntintem i
Bona inqUii) state, i) Quid ni bona ? quid atitv
tlus , quam quia din non didiceril, non dill^ereT ]
«rgo? idemfaciam> quod ttoiTuli d) ftiuaenc
he m^cum agicur > (i hoc vnum (ene^atob i
decec. Oinnts statit hoitiinci hdec (c^ok ad
^ in hac fenefcamus , banc Vt sttoenet feqUaini)
theatrttm fenex iho , & in cirrUm deferiur^ ft i
par fin*: me d^puj^n bit. Ad phtlofophmnirci
(cam ? Tarn diu difcendum eit , qtiam dio tit
f\ prouerhio credimui , quam diu viOaa. Nec \
rei ma^ia conu<:nlt, qUam huic: tarn ditt dil!
ctl qUr:ma4inodum viuas, quam diu viuji.
men hie al.qu d ^ doceo, Qusf iit|Uid do
tiam feni cffe d'feendum. Padet autem me ^
humant , quocies fchclam intraui. - Ptster i
th'^ati um Ncapolitannrum (vt Icit) trAnfeand
Mstronad i petentibua domum. Illud qnidetfl
dum %} elk : & hoc ingenti fludio> quit fie pith
f. BoHi^ inquiSi atatt) Iroaice* laoi Senex i
ca ha.'C agf bat.
2 TrofuH^ eqaitt>« : qui cum maximam ]
iuien^s, oro itiuenihai etiam vAx fumitur.
5 F((7r^»»i) rlenum,ft»patum.
4 Plth.iHl:i) quid >Iiolo f. cado <-anity nan ftidj
influar -^oHiiUr fijut vrrts , t^uem ioflacKl Of timUt i
Latinis vtrkulmi liuu I»t^//I
iptuf . Perge , Lucili , &. proper*, ne ti«
id mihi vt fenex difcat imo idea ma-
uoniam idnuiic aggrcilas es> qaod per*
tx poffii. Quantum, inquit, proiicif m ?
iQcrit. Quid exfpedai ? nulli fipere ca-
unia veniet vltro,honor ofFtfretur> gratia
taffe ingcrentur tibi: virtus in te non in«
quidem opera am paruo laborecogno-
:anti laborarc y Ofnnia bona (emelocca-
am cnim eft botiuiti,quod honeftum -. in
tiici yeri , nihil certi , quscunique f»fns
& hoc vnum fit bonmnyquod honiflum ?
m me panim ex/ccutum priore cpiftola
iqae banc rem dbllaudatam quam pro«
£r vt in ar^m , qu2di£l>« fum , xon*
ia (ua bono conftant. ritem fertilitaa
(apor vinnm , velocitas (eruum. Qua-
iamenta fint » qu^rif ? quia corum hie
(arcinam ferre. In cane (agacttas pri-
leftigare debet feras : curfui, fi con^
ia , (i mordere & inuadcre. Id in
\
95S L. Amnasi SsiftOAV
bonum eft : validiorem autem animam , €kGclm
&ainpUorem , facit virms. nam cetera quae jeii|i
tei noftrai irritant, deprimontquoqueanimmn
befaciunt: dccum videntarattoUere>inflaot,aci
vanitate deludunt. Er^o vnum idbonnitieft,que
or animas cfficitur. Oinnes adioncs totint vicfltj
ill ac turpi s refpcdu, teinperantar : ad haBC,fac^
non tnciendi, ratio dir\ij;itur Quid (it t|iOC, dieam
bonui quod honefle fefa£larum putaaerit,&ciel
am n laboriofum erit : f^ciet, ctiam (i damnofain
faciet , etiam ii periculofam erit. rurfus quod tnr
rit> non faciet , etiam (i pecnniam affert , ctiam fi'
ptatem, etiam \\ potentiam. Ab hnnefto nulla rei
rebitur, ad t jrpia nulla fpe inuitabitur. Ergo fit
ftam vtiquefecuturut elt, turpe itaque vitatonui
omni a6la vits fpedbaturus hsc duo : nullum alia
num quam honeftum , ntc aliud malum quam I
Si vna indeprauata virtus eft , & (bla permanetti
fui,vnum eft bonum^virrus : cui iam tcciderenal
num, non poteft. Mutation s perioilum cffugitfi
tia. Sapientla non eripitur , fapientia in ftnltitiu
reuoluitur. Dixl,fi forte meminifti,concupita vi
formidata , inconfulto impetu i:t) plerotque ci
snuentus eft qui fiammis imponeret manum : q):
rifum 14) non interramperet tortor : quiinfuo
bfrorumlacrymam non mitteret: qui morti ii
dttt occurreret. amor » ira, cupiditas, perici
popo(cerunt. Q^jod (i h^c poieft breuls obfl
animi, aliquoftimuloexcitata: quantomagia
qus non ex impetu , nee rbbito , fed squalitcr
12. Ittconfulto wipetu) nou cleliberato animo, fltv
latif ftimui'i ex -aco.
1). Fiammis itMpmeret tMntim) Mntiai Scevola.
14. Cuius rifum) eram ^ut ia mdiftamDoiiiiaii
kiaiAt«r&cer^c« Idff
ai repagnat, ex qua Firtutes fani ; & verita*
:rationenon eft. quscumque autem opi-
repagnat , falfa eft. Viruni bonum, con-
fe eft > famqis pietatit erga deoi efle : ita-
lid ilii accident, »quo anitno fuftinebit,
laccid.fie legedinina, qua vniucrfa pro*
lOd fi cftjVnam illi bondm erit, quod hone-
: enlm pofttum eft Sc parere dtii,nec excan-
(abita , nee deplorare (brtem {iiam , (ed
ccipere fatum , & f«cere imperata. Si e-
lUud efl^onumquamhoneftumjfequetur
li vies, auiditas r^rum vham inftruend-
eft intalerabUe, infinitum, vagum. Solum
Ri eft honeftum , cui roodui eft. Diximui,
fucuram feUciorem vitam quam deerom.
ant , quorum nullut diii vfut eft , tanquam
bonores. Adiicc nunc , quod (i modo fo-
ribuianimxnianent, feliciorillisftatus re*
I eft dam merfiintur in corpore. Atqui ft
ant 9 qui^ut per corpora vtimur , emiftit
258 t. Annabi Sbnbcab;
, -, .. M
lia beatt^ yicam a61ur« : quod fieri nollo moiih^j
ttft. Omnia pro honefto patienda funt: quod |
cratfaciendatn, fienfetvllumaliudbonucn qiiamj
ncftum. Hsc quamois latiut exfecurai eflTem priofj
, piftola , conftrinxi , & breuicer percurri. Nunqil^
autem vera tibi opinio talii vidcbitufj «i(ianifl
alleuet&ieipdimincerroges : fi ret eBegerit^ vtl
patria moriaris i & faloccm omniom duium ^a j
mat, an porreduras (ii ceruicem , nbn tanmm |
enter, fed etiam libcnter ? fihocfidarutei,' na''
aliud bonum eft. Omnia relinqait y vt hoc I
Vide> quanta vis honefti (it? Pro rep. morieriiHl
amiiftatimfa'^lurusboceris 17), com (cierit ribilf
faciendnm.interdam ex re pulcherrima magimml
diam etiam tempore breui ac exiguo capitarlj
quamuis fru£lus operii pcradli nuUut ad defu
exemptamque rebus humania pertineat, ipA t
contemplaiio futurioperis inuat: &vir fortit&l
cum mortis (iix pretia ante (e pofiiit, libertateiDjj
tris , falutcm om nium pro quibua dependit an
in fumma voluptate eft , & periculo fiio froitar.
illequoque, cui etiam hoc gaudium eripitar,
traftatiooperisiS^maxin^um & vltimum prcftat|1
hilcundatus defiliet in mortem, facere rc£le piie^l
contentas. Oppone etiam nunc ilii mnlta, qna ^
hortentur. Die , Fa£tum tuum matura (cqaetnr i^
liuio , & parum grata exiftimatio ciuium : reCpovd
bit tibi, Ifta omnia extra opus meum fnnt. ego ipfinj
contemplor : hoc cflTe honcftum (cio. Itaquc (p#
cumqueducitacvocat, venio. Hoc ergo vnambi
num ci\j quod non tantum perfeftut animoi »fed^
— ' ■ ^
27. Etiamji ftatim fadurus hoc eris ) h. e. etiam Bm aK
fra^tt diutln« cogitationii, tantnm vt officio fatiafiicias. Utf
ig, Tractatio operis ) contemplatia operia limiri t qMi^i
fare antea dixerat.
ncK
£ V I f T O L A £, S'
qttoqut Sc indolii bon£ fcm'it : c£E€ri leuii
iitAbiUa. Ittque folicktepodidcnt^dr, eiiam
se formna in vtium cong«ila funt : dommii
tmhuntgrauia, &iJloi fempcrpremunt, «H*
& etidnnt. Nemo ex iflit ^ qyoi purpuratoi
liKefl,iionmigk, quaoi ex illis quibuj/ce-
EcMemydem infcentt fabul^ a Hi gn ant. cum
t populo elitl incetferunt} & cotbarnati^ Hmul
t, eKcakeaiKur J & ad f^arurain fuam redeuntp
no Iftorum^ quDi diuitishonorciguein akio
bponanti magnuicft, Qtiireergomagnaf
f Cum bail Ilium fua mcurii* Non efl magtiui
I, Heel inmonceconlbterit: ColofTuimagni*
a fuam Icruabit , etiam (i fteteni in puteo. Hoc
tui err ore ; fic nobli i id pon 1 1 u r : quod neml-
Bmtmui eo quod ell , fed adiicimui itti Sc ei,
tdornfltui'cil, Atqui cum volei vcram homi-
[iiaiioncm inire , & fare quatis dx , nudum in-
ponat pammonium , ponac honorei » & ilii
t mendacia ] corpui ipfum exuat : animum in*
quaiit quant Uftque lit, alieuo an fuo magnus.
It ocuUi gladios micancei vid€t, & d Cat Tut
itcrefTe vtrum anima per oi, an per ingulum
beatum voca. fi , cum ill! denuntiata funt
& qux cafu veniunt , & quae
li vincula & exfilia , & vanat
urum formidines mentium ^ fecurus audit,
.... JV0» ^lU laborumy
'go , noHA mi fades inopinaue Jurgit t
ULfrdcepi , at4jue animo mecum ipfe ptregi.
itnram [nam rediunt') cothornii nimirum exvtir,
rtm aozerant.
Ta
uia I
am I
s6o L. AirifAsi Sinbcab
TuhodieilUdenuntias, ego femper denantiiui
hi , & hoininem paraui ad hamana. prsecogitati i
mollis i^ut venit. At ftaltit & fortonae. credenttlii
omnia viderar noua rerum & inopinata faciea. ini
autem para eft apad imperitoa mali, nooicaa. H
vt fcias , ea qus putaoerunt afpera , cankjffui
patiuntur. Ideo fapiens afTuefcit fataris maiii :
qus alii diu patiendo leuia faciunr, hie leuia fiN
diu cogitando. Audimmarqaandovoceaiini
rum, diceiitium : Ne(ciebaiTi hoc mihi reftare. fipM
icit (ibi omnia reftare : quidquid fadam cftj C
Sciebam.
Epist. LXXVIf.
lEt hac inter bonas , UilescfM, NAttdt Mttr A
xandrinis nauibus: aliis accurrentiitts , fi mgUx^
QManti enim ifts^ out cfuamdiu^ S^nexfim^
JEr alicfuando fponte abeundum^ ^t fecit jSUmn^
VU6. Turn contra mctum mortis ; rdtioaesfii
Umnend^,
SVbito hodie nobisAlexandrinse nauea iq;^panierini
quae prsmitti (blent & nuntiare {ecutarae' daffil
aduentum. tabellarias 2) vocant. Gratus illafu
Campanis adrpe£lui eft. omnii in piiii 3) Potcoli
rum tiurba connftit> Ik ex ipfo genere velonuni^
xandrinas » quamuii in magna torba nauiom y if
ligit. Solis enim licet fiipparum 4) inteader^ > qi
/. Claffis ) fronientariiB fci licet ab Au^Dfto infihots.
3. Tabcltariap^ qaonkiin quafi nua(ii etaat aducana
cUffii. Upf. i
9. Viiii) fixeif moliboi qiiai Angaftoi poitoi faiuia^
ibi iecit. Lipf.
4. Suppnrum} Telum ibmmo malo appeoiiiill > ^ood M^
«eaci f«ueatia aautta erpanddbaat.
ii
9 fpecuUtur Urtice FdUdi^ 5)
ntur elTe contents: (iippafam Alexti^
le eft. In hoc omnium diTcnrfii pro«
tus , magnam exjigritia mea (enfi vo»
i epiftolas mcorum acceptnmt , non
qnisilliceflet rerum mearomftatut^
Olim ifliii nee perit quidqnam mihf.
Hoc , ctiam dfenex non eflem^fue*'
naiicveromultomagii, quiaquan*'
labcrem, tamenplusiam mihifuper*
am vis : prxfertim cum earn viam fi*
nam peragere non eft necefte. 6) lte«
it> fi in media parte, aut citra peti*
eris: vita non eft imperfecta, (i hone*
mqae defines , (i bene dcfinii , tota eft»
^rttter definendum eft , & non ex mt-
am nee hs maxims funt , quae noa te«^
Marcellinui , qoem optime noocrat^
tus & cito fcncx , morbo &, non in*i
ft62 L. AfiUAEi Sens#ab
id illi fiitdebat , quod fibi fuftdflTet : aut quia Mb^
& blandof , id confiUum dabat, quod ddiben^
gratios fore (ufpicabatur. Amicat nofterStbiGiU|l||
rno egregiut, &, vc verbia ilium quitfiit laadari dign|
eft|laudein,virfortitacftrenuut, videtar mibi 0||
me ilium cohortatut. Sic enim coepit : Noli, |
Marcelltne, torqueri, tanquam de re magna delibe^
Noneft res magna, viuere, omneafemi tui
omnia animalia. magnum eft, honeflemoriyf
ter , fortiter. Cogita quamdiu iam idem fiieiaSi
but, fomnns, libido: per hnnc drculam cu
Mori velle non tantum prndens & fortis, aut _
fed etiam faftidiofus 7) poteft. Non opus cnt I
(ore illi, fed adiutore. ferui parere nolcbaqt
mum detraxit illis metum , dindicauit, tunc '
am pericnlnm adire, g) cum incertom cflfet, an
domini volunuria fuiflet : alioquin tarn mail 1
pli effe occidere hominem , quam prohibere. Deni
ipfiim MarcelUnnm admonuit , non eflfe inhumiBO
quemadmodum coena pera6ia reliquis ctrcamta
but diuidnntur , fie pera£la vita aliquid porrigilii|
qui totius vits miniftri fuifTent. £racMarcellinoi
cilisanimi, &iiberalii, etiam^um defuo iieretl
nutas itaque fummuias diftribuit flentiboi ftruli
illoa vitro confblatui eft. Non fuit iili opus fcrro,tt
(anguine: triduo abftinuit, &inipfo cabtculoffl
tabcrnaculum 9) iuffit Solium 10) dcinde ilM
eft y in quo diu iacuit, & calida fubinde (uSatM^f^
latimdefecit: vt aieb^t, non fine quadam volafU
7. Fafiidiofns) & delicatnt. J
f. Familiam pericnlwu adire ) fainilia (eroi fmit , ^^
SC. SiUnianotenebantar domino interfedo. Lff/I .
p. Tabemaculitm') tentorium aliquod inftarbtlneoU qa0 ^
liom & ipfe tegerentor. Lipf,
1*. Solium) balnearinm rai fine cnpa adiavandmn. £4/
qui
t T i A H. 163
rre fukt Unii dinoluno , non mcxpccta no-
eliqu^nda Viqmi animuv^ Itt ftbdlam ex*
ingrAtam tibl : exttum cnlm tmlci tui co*
lOndifBcilcm ^ necmir^runi* Quaznuii c-
Ein{ibi confciucric ,tamen molliffimeexceC
cLaprui c0, Scd ne inuuliv qttidem hxc fa-
t, S£ pe e (1 im tali a cxeii 1 p I a n cccfli rar c^i -
t debcmpf morij 11) nee volumai: mcri-
nec volnmntt Nemo cam imperituj cf>,
, fibi quandoq\i«: moriendumt tainen cum
tflerk , terghuerfBEur, rrcinh , plorit. Noq-
lebimr iluUMmus omnitim, qui fieuerit
«iiuos milic non viKerac ? aequc Aultut eft,
qi:iDd poll ffloncs fn ilb n on viucL Hsc pa-
noo erii, ncc fuifti. Vtrumquc temptis
ft« In hoe pan£ti;iB conief^m es : qQod
It, ^uouiqut exTtndctI Qoid fles? quid
fdis aperam,
^sta I>ium JiiQi [pit art pruAnd^ :
arum, atque magna & sterna neceflitate
» Eo ibis , qua omnia eunt4 Quid tibi no-
ad banc legem natuses: hocpatri tuo acci-
matri , hoc maioribui , hoc omnibai ante
imnibus poll te« Series iniii£la , & nulla
ope, illigat ac trahit cun£^a. Quantus te
loriturorum fequetur^quantus comitabitur ?
YX opinor , eflfes , (i multa millia tibi commp-
, atquimulta millia hominum&animalium
momento , quo tu mori dubitas > animam
leribui emittunt. Tu autem non putabas te
perucnturum ad id > ad quod femper ibat ?
tmns mori ) ofiictum exigtt vt moriamur*
iimrr) cz aeceifitat« nature,
nul-
!k64 L. AnnaIi SBNt'eiB
nullum fine exitu iter eft. Exemplananemi
virorum me tlbi iudicat reliturum ? pueroi
ram. Laconillememorisetradlnir impubc
qui c^ptus cUmabat, Mon feroiam, fua iU
lingaa : & verbia fidem impofiiit. Vt primu
eft fungi feruili & contamelio(b minifterio
enim via obfcoenum iubebatnr : illifum pari
rupit Tarn prope libertas eft : & (emit alt<|
nonfic pcrire filium mum mallei , qoam peri
fenem neri ? Quid ergo eftj cor percarberia ,
fortiter ctiam puerile eftt Pnta te nolle (eqd
rix. Fac mi iuria , quod alieni eft. Non fiiiii
(pirimm, n dicai, Non (eruioT Infelix^ fi
minibus , feruis rebut , feruis vittt. Nam vjt
riendi virmi abeft, fernitua eft. ficqoid bal
pter quod exfpedes ? Voluptitei que te mor
retinent> confumpfifti : nulk tibi nonaeft
non iam odio(a ip& Catietate. quia (it via
muld Ctpor, fcii: nihil intereft , cenmm |
cam tuam , an mille amphor» tranfeant.
es. 13) quid fapiat oftreqm , quid muUui , opt
fii. nihil tibi luxuria tuft in futuroi tnnoi ii
referuauit. Atqui haecfunt) a quibui inoita
lerii. Quid eft aliud quod tibi eripi doleai ? .
& patriam? tatiti enim illam putai, vt tardiui
14) rolemquoque)i5 : fi pofTea, cxftinguerea
enim vnquam fecifti luce dignnm? con fiteret
rlste, non tori, nonipfiua nature rernm dc
tardiorem ad moriendum fieri* Inuitot n
17. Sacctis ef) refpicit ad vini caftrationem qiuefaec
Lipf.
14. Vt tardh's caries) ob quoi ?ik CCfentm diffem
If. SoItM fHo^He is^t, ) n [ciliccc ad coanam 1
poflii«
dt , quiDus luccuriura 20; mors elt :
mlccnim viuU? Sed egO) inquit, Vt-
[Bultahonefte facio. inuitutrclinqua
libut fideliter dc cum indufirni fungor«
J vnam ctte ex vitas officiit , & mori {
im relinqiiit. noncntm certuf name-
rbai explere, finitur. Nulla vita eft non
ad natura^i rerum rtfpexeris , ettam
tiliaB breois eft : quae infcribi mona-
t) annif £c nonaginta nouem vixiftVj
I glorjari fenefiute longa. quia iilam
, ficontigiftet centefimam impiere?
ila, (icvita: nonquam din, (edquam
efert. Nihil ad rem pertinet , quo
quocumque volca, define : untum
101 impone*
/ reii^uifli') in qiro omiiia co8mifti» omul*
fngorginifll •
?/f feAft^^ VpI (rt ytPn»r» vpl la fait : danriiftt
266 li- Annabi Sbnsca^
1
E p I s T. LXXVin.
2)e morhst Juit ^ etidm in wuentMte:.,if ^mdfi^
^andu f Hone ft d , inqHU , ftuJis , iiimtpm
Jed remediorum remedium , . eomemftm nmrtki
99cat Luciltutn ; 0* contr.d D»brim pUtrs diffk
ta , antmojk , 9eri.
^Exari te dedillationibui crebrif acfcbmvlil
^ longas deflillationet & in conlaeoidiiM
dudjtfequuntur, eo moleffiatmihieft, quia
tus Turn hoc geaus valetadinis : quod inter initit
teinpfi. Poterat adhuc adoletcentia iniariai "
fe aducrfus morbos connimaciter gcrerc: deioi
cahui, &eo perdu£las fam, vtip(o deffiUafl
Ad tbtnmam inaciem dedudai , (spc i
abrainpends vits : patrii me indultj;entii&iDi
retinu't. Cogitaui enim , non quam forticer
ri pofTsm , fed quam ille fortiter defider^re
iet a ) Itaque imperani mihi rt vinerem
cnim & viuere, forriier facere eft. Qu2 nM
fuerint (olatio > dicam : (i prius hoc dixero > '
quihus acquiefcebam , medicinae vim habuiflftl
reincdiUin cedunt koncfta folatia : & quidqiW
mum crcxit , etiam corpori prodeft. Studit;
.noftra (aluti fuerunt. Philofuphiz acceptiuD;
quod furrexi, quod conualui : illi vitamdebeOi Ai
ilU minus debco. Muitum mihi contulcrnnt
nam valetudinem ainici , quorum adhorttdoo
vigiliis , icrmonibus alleuabar. Nihil «qae, li
virorum opti re > sgrum rcficit atque adiunaCi
amicorumaff:ftus: nihil sque exCpedadoncn
I. D(y?z//4rem) li^iiefcerem ftcoafamaret. *
a. NoHfoJfef) ^uipp««^iuf|iiiorophuaaoaalBC> ^
dit te confer. Medictis tibi' qaantam
tuine)tercearis > tnonftfabit: tie indole
lod Vergit inert valetudo : vt legal dt*
D) cuius iter &receptaculuin laborat)
uiges , & vi(cera molli iadatione con^^
bis vtariiVinum qUando virimn cauflk
do intermittas, tie ifritet & exafperet
illud pr£dpio,quod ndn tantum buiua
iSVitsremediumeft: contemne mor»
;e(l,cum huius metum effugimua.Tda
orbo grauia funt) metus mortis, dolot
miflio yoluptatum. De morte, fatii di*
nam dicani^ non morbi hunc cfle , (ed
fYiuUorUm itiorietndiOulit morbus: t&
id^ri perire. Morieflij non quia sgro-
uis. ifts te res Sc fanatam manet ^ cum
on mortem , fed vaLetudinem cfFugiet*
proprium incommodum reuertamuf«
itus babet morbus : fed bol tol^rabilei
mt. . Namfiimmi doloris Inrentio in-.
TsJpmn unrpO vahle Hnlere & din Ha
268 L. AiiNAfii SfiKfiCAit .
taiinpe;ui, vim (uam qua vigct, admonet
perdit: fine quia corraptMifauitior ,i:uiTi de;
re quo doufluat , ipfe fe elidit, ^liis qox iiiO)
vit> excUtit fenrum. .Sic podagra dir chirag
nnis Vcrtebraram dolor neraorumqoei intei
cum iiU qus torquebat hebetauit : omnkiai
prima verminatio 3) vex<t> impetut mora e!
tur , & finis dolendi ofl , obtorpuifle. Dct^
lorum , aurium dolor ob hoc iptiim acutifli
quod inter angufta corporis nafcttui^: notim
nurcule , quam capitis tpfius. Sed qUo incit
CO citius in alienatlonem (laporcmque coti
Hoc itaqoe Solatium valii doldris cft^ qtiod
eft definai iilum fentire, finimis Icnfefit.
tem eft , quod imperitos in ve^atione cofpc
habet: non aftueuerant animo effe cdnteni
tum ijlis cum corpore fuit» Ideo vir magnu
dens atiimum dtducit a corpore, ^ muhum <
liore & diuina parte verfatur : cum hac quera
gili, quantum necefte eft. Sedmcleftumcfl
carere afluetii voluptatibus , ftbft'aicre cibo
cftirire. Hsc prima abftinentia grauia funt
cupidiras ri^langueCrit , ipHs per quae cupimn
til, ac deficientibus. Inde morofui eftltof
inde quorum fuitauiditas, odium eft, dcfid
moriunrur. Non eft autem acerbum carere i
cupere defieris. Adiice , quod nullus non i
titur dolor, aut ccrte rcmittirur. Adiice,
cci & cauere vcnturum , & obiiftcrc imminen
diis. Nullus onim non (igna prsmiTtit, vtiqi
(blito reuertitur. Tohrabilis eft morbi pali
contempfcris id quod extreUium minarur. I
J. VerminafiQ} iQorficatio prima, & vdui pmri
lie l^ff *^
' I * ■■ ■ ' " ' . '
ipfigrauioN , dc tc querelitoncrare:
& ntlul iili opinio •dieceriv CoDtrt,
eperif> •€ dicere > N ihii eft, ant certc^
renmt, ian definet : leueni iliuin,daiii
inoia ex opinione lufpenfa (nnt. non
ad iUam re^icit, &luxoria,& ana*
Him doiemua. Tarn miCet eft quii«
lit, Detrabendat prsteritorom do-'
onea piito,. & ilia y^rbi^:.^ Nvili vn*
, Quoi crucianis., quanta mala per«
jirrcdarum putauit. Quotiei deplo* ^
, quotiesamedicif reli&ua? Ineqnii*
iiiicdiftrahantiir. Etiainfi fiint 12»-
iBL Quid iuaat pWteritoa ddlor^
crufn ed'e , quia fuerii 1 Qaid, qUQd
m loalit fuif adiicit , Sc (ibi iple men- v
od acerbum fuit^retuiiffeiucaiidiuii
, lUali fill fine gaudere. Circum-
lafunt , ik tuturi timor, & vetfrig
loria : hoc ad me iam non pertinet»
In iy&s, politua difiicultaubua Air
hjec oiim mtmimjje iuuabit^
Ti pu(2;net animo. vincetur, (i ceile^
: contra doiorcm fuum intendcrit.
SJFO X« AllNASX SsNtCAV
gnant) ifta patiumar , fed vt pugnenc.4)
ipT^ tomientum eft. Noiqnoqae cuincatniit
qQonim premium non porona , nee palmt eft, i
tnbicen 5) ^raedicationi nominW noftri filentioa
Cient. fed virtus, ^ firmitai animi,&pixinceuii
(arta , (i fcmel in aliquo certamine debeUam fti
xiaeft. Poloremgrauemfentio. Qaid?ergon(ml
tis» fi ilium muliebriter tuleria? Qaemadmodugif
xiiciofior eft hoftiafogientibnii fie omne fbrmii
ineommQdum magia inftat cedenti A aqfrib^ \
graue eft. quid ? noa ad hoc fortei fiuniif , vfc knia|
temui ? Vtram via longum effe morbnm , «o CM
turn & breuem? Si longum eft i^ babet intcrcafl
nem^dat refcdioni locuni 2 multum tcfnporiadi
necefle eft vt exfiirgat, ii deiinat^ Brcuia moiM
prsecepsalterutrumfaciet: autexftiogaeturi aM
ftinguet. Quid autem intereft , non m > an nonf
in vtroque finiadolendi eft. lilud quoqae pcodi
ad alias cogitatione^ auertere animunit & a dil
difcedere. Cogita, quid honefte, quid fbrtini
' cens: bonaspartea tecum ipfti traOa: memoriaa
eaqua; maxima micatus cs, lparge« tunc obifolt
mus quisquc , &y\&OT doloria^ occurrat Ille,
dum varicca exfccandas pra^beret > legerc Kbnmi 1
feucrauit. Ille, qui non defiit rldere, 6) cum I
ipfom 7) irati tonorca omnia inftrnmenta cmdd
tia experirentur. Non vincetur dolor ratione , '
vidua eft rifu? Quidquid via, nunclicet dicH,
fiillationes Ck vim continue tuffiaegerentem viftcf
4. Se4 vtpugntnt) dtunfcilicet faexercem npngasJ
net fint,
\, Tukim) qui prsdnebatt anteqnam prcco pabliei
Ce vi£lorein renundaret.
^. htou defiit ridere) AsdrabaUaftmai. vidiBp.7tf«
7« H^t itfrm) ob hocipfain*
b» «Baa& I %% \jMi%A«*<aA v^w 0tai<a«\/ « va* »»• |/v»* a'w^a
doridere ? Sed nihil> inqtiit , agere fitiit mor-
me omnibus abduxit ofBciit. Corpus ra*
udo tenet, non animum. luque curforif
pedes > Aitoris ac fabri manus impediet. Si
bi cffe in vCn (bUt ; fuadebis , docebis , audi*
I, qusrea^recordaberis. Quid porro? ni-
te credis,(t temperanssger (is? oftendes
pdflfe foperari , vel terte fuftineri. Eft^ jnl-
, viitnti etiam in iedulo locus^ Non tan*
i&aciea dant arguments alacris animi> in-
e terroribua : & in veftimentis vir f onis ap-
ibes quod agss. bene luAare cum morbo:
\ co^gerit , (i nihil exorauerit, infigne pro-
ihun. O quam magna erat gloris material
»nura^ilip(ete(peda. iputelauda. Prx-
rfimt genera voluptatum« corporales mor-
iet, non tamen tbllit* imo> (i verum sfti-
itat* magiiiuuat biberefitientem: gratioc
nticibus. Quidquid ex abftinentia con-
nidius excipitur. Illatvero animi volupta*
^H V. XmNABI StMSCAt
' " ■■ ■ >■ U-,"
nUtfocostransfcrentium. hocenim Mmloxuni^
menu eft* Ne quit intepe(cat cibut , nc quid |
iam caLlofb parum ferueat, ccenam calina prol
tar. O infelicem sgrum ! edet qoantum cooco
Jioniacebit in con(pcda apec, vt viliscaro, an
relegatua , nee in rcpoiitorio eiut pe£lpra ai
(total eniin videre vaftidium eft) congefta pone
Quid^ibi mall fadum eft? co&nabit tanquam t
imo aliquando tanquam fanus. Sed omnia ifia
perferemus j forbitionem , aquam calidam & quit
^iud intolcrabilevideturdelicatii &luxu flucm
magiique animo quam corpore inorbidis : U
mortem definam.us horr<re. £)e(inemu8 ttfitcm.,
ncs bonorum ac rnalorum cognouerimut : iudi
xiec vita tsdio crit>nec mora timori. Vitam ^mn
pare (atietaa fui non poteft tot rca variaa magni
vin:)S percenfentem : in odium illam (iii adduce
Ut inert otiuro. Rcrum naturam peragrami, niif
in faftidium vcritaa veniet : falfa fatiabunt Rai
moraaccedit^vocat, licet immatura fit, licet
am praacidataBtatem^perccptualongiifitne fruS
cognita eft illi ex magna parte natura » fcit te
honcfta non crefcere. Hia neceffe eft videri o
vitam breuem , qui illam voluptatibua vania, -
Infinitia, metiuntur. Hia te cogitationibua
ic interim epiftolia noftria vacando :- veniet a
tempua, quod not iterum iungat ac mi(ceat«
turn libet (it iiiud, longum facict fcientia vtendl
vt Pofidonius ait» vnua diea hominum erudi
plua patet » quam imperiti longiffima xtaa. . X
boc tene , hoc morde , g) aduerGa non fiiccai
Istia non credere , omnem fortune licentiam i
;. Mortie') trantlatom afi anifflalibas ^ui mordent 9
. vtoteaenta
Utum. Bona.
epKlolu tuai, qnibus fnibi indicctjdr*
us SiciUs totiuf quid tibi nom' oftendciit,&
ipfii Cktrybdi certion. Nam Scy Uaro &
d quidem non terribile nauigantibus, o^
iCbarybdiS aiire(pondcat fabulit, perfcrl-
tGdcro. £t fi fortt obteruauerif (dignum
. vt obferues) fae nos certiorct, vtrum vno
imo i)tgaturinvorticef>an omhis tempe«
nare illud concorqueat ik an vcrutn fit^quid*
retitarbincarreptumcA, per n^uha millit^
iurnij^ circa Tauromenitanam lictus emer*
laee mihi per&ripfcris , tunc tibi audcbo
rtinhonorein meuin^rnam quoquearcen*
1 confiimi, &(cn6in(iibfid<re, ex hoc coU
idalJqaanto longlosnauigantibus folebat o-
oteft hociccidere, DOn quia mentis ahito-
:, fed quit ignis eoflouit , & minui vehe*>
^74 ^' Ankabi Sbkecae
ulibi pafcitur : inipfo monte non aiimentaf
(ed viam. In Lycia regio notiflimaeft , Eph
incols vocantj pc:rforaruin pluriboi lociiiblui
fine vUo na(centiuin danjno ignit innoxiascir
taitoqucrci^toeft, <^herbida, nil flam mis ac
bus i fed tanrum vi remiffa ac languida refnlg*
Scd rcferuemut ifta , tunc quajfituri, cum tu m
pfcris, quantum ab ipfo oremontit niaet abfln
ne sllas quidem foluit : adeo tuts (unt ab ignc
Non eft antem,quod iftam curam imputes mifa
bo ;) enim tuo daturas eras , etiam fi nemo i
ret tibi, donee ^tnam de(cnbas4) in tuo a
Sc hunc folennem omnibus Poetis locum i
quem quo minus Ouidiut tradaret, nihil i
quod iam Virgiiius impleuerat : ne Seuerum (
Cornelium vterque deterruit. Omnibus praEQ
liciter hie locus (e dedit : ^1^ qui prsceflTerant, m
ripuiiTe mihi videntur qus dici poterant,(ed ap
Sedmultumintv^reftjVtram ad conlumptam ma
an adfubadlam accedas: crefcit in dies> & in
ris inuenta non obftant« Praetcrea , conditio i
eftvltimi. Parata verba inuenit , qusaliterih
nonam faciem habent : nee iilis manos iniici
quam alienis : funt enim publica. lurisqonfi
gantj quidquam publicum vfiicapi. Autego-
noui , aut lExnti tibi (aliuam monet^ lam cupi
de aliquid, Sc par prionbns (cribere. Plus eni
rare modeftia tibi tua non permittit: quastant
m ' ' ' 1 ' ■
2, Ephtftion > yf^iuViAV , V jlcanium ladne dicerest
^. Morbo') (icPoedcam ticillationem ▼ocac.
4^ Etiam fi nemo mandaret tibi , donee /Etnam d^
cKfti ngue & lege etiamfi nemo mandiret Quid tiln dt
numjffiribas &c. vt nempe Seneca indicet Luciliom fpoi
tantaAanamdefcribendiJibidifletetterit vtnuUo put
tnocaripoffit. Crrofi«v»
Er If rot At. ^5
Nirit III t hi retridurui tDgenii ipivirciiii
encoluin fit tintt tibi priorum reu^r^nrit
cetera j hoc hmbct bom ^pientift : nemo
oted viiici , nifi diim tfccnditiir. dum td
«rtxeneris , paria fuiit : noa efl incremen-
tirur. Nunquid fol ciragnictidioi fux idii-
aid loot vkra quamiblcc proccdii? mam
lit: mimduieymdcm habitoinacmodum
attoller^re^qu^juftam magnLtudintm Jtn^
ion polTunt, Quicuinquc luerini fapicn-
riim& ^quiles : habebh vnuiqaiiquecx hii
3ta; aliuieritaffabilior, aliug expcditior^
ptior in tloquendo ^ iliui facuDdior : iilud
imr, quodbcitum^dt, squale erit m o*
An iEtni ma pc(Gt rtibtabl ^ Sc in Cc ruere,
dfum cacamen Ss confpiciau m per vadi ma-
tctrahat afHdua vis ignium ^ ncHilo l vtnii*
imipa , non ruma infsrim adductt. Hac
[iidepnmi nefcit, nee pro Per rl vltra, nee
te(^. Stc huiui , vt c^lefHum , ftata magni*
Ad banc nos concmur educere. itm mnl-
I efFedium eft, imo (i verum fateri voiO) non
Nee enim bonitai eft , peffimii cfle meiio*
it ocalis glorietur, qui fufpicentur diem,
percaliginemfpLendet? licet contentui in-
ffugilTe tenebras , adhuc nonfruitur bono
mc animus nofter habebit quod gratulctur
emiftus his tenebris , in quibus volutatur,
i vifu clara profpexit , fed totum diem ad*
icredditus caelo fuo fuerit , cum receperit lo-
EiQ occupauit forte nafcendi« Surdim vo-
n initia (ui. Erit autem illic , etiam ante-
: cuftodia exfolaatur , cum vitia disiecerit,
! ac leuis in cogitationes diuinas emicuerit.
oportct agere, Lucilicanftia^c j in hoc ire
2^6 L. Ahhabi Senscas
itnpetu toto , iicet pauci fciant , Ucct neaio
Gloria, vmbra v»rtutit eft:ectani inoitot cc
tur^ Sed quemadinodum aliqa^ndo vmbra an
allquando fequitar :ita gloria aUq»«ndo anuf
vifendamqae fe prsbet, aUquando inaucrfi) <
iorque quo ferior , vbi inuidia (eceffik. Q|
vidcbaturfurere Democritus? vix recepit 5c
fama f) Quamdiu Catoncm ciuiiat ignoM
fpuit: ncc intelkxii, ni(i cam perdidit. Rf
nocentia ac virtus literet , nifi accepiflet ini
dum violatur , eflFulfiu Nunqnid non fbrti fi
tias egit, & exfilium faam complexut eft? IX
quor, quos illuflrauit fortuna^ dum vexats
multorum profc^ui iii noticiam eualcre , pel)
quammultos famanonexcepit^ fed emit? V
picurum , qoantopere non tanram erudicien
hsc quoquc smperitorum mrba miretnr. Hie i
ip(is Athenii tm't^ circa quas delitiierat Mu
que iam annis Metrodoro fuo (iiperftes, in <]
cpidola, cum amicitiam fnam & Men*odori
commemoratione cecinifkt , hoc nouiflime t
Nihil (ibi & Metrodoro inter bona tanta nil
quod ip{bf ilia nobilis Grscia non ignotos (oh
bailTet, (ed pene inauditos. Numquidergai
ilea, quam efTe dellerat.inncntuaeft? numqc
opinio eiuf cmicuit ? H(xc Metrodoret quoque
dam epift'laconfitetur, fe^Epicurum non (a
nnilTe: fedpoft, fe & Kpicurum, magnum pi
que nomenhabieuros,a^>udeoi qui vohiiflent
dem ire ve(tig;ia. Nulla vircus latet: Alatuil
ipiias e(l daninum« Venict qot condttam, &
fui mtlignitate comprwQain , diet publicet.
y. Recej^it Socrattm fama ) qaem proiecerat lu
vhmu
A V.
lA^qai populcim setgrii fu^ cogitar. Mulra
m nuUia, uluIu popiilortim fupTfUcnicnE ; ad
pier aiin {i omnibuitetum viucnfi 1^131 filcn-
jor Tiidixertt. vtnieiit qui Hne offcnia , fins
udkc^nt. St qUB d cfl prciium v rtutit ex famtj
;iiitcriL AdiiQf quiilem iiibil pcrtintbit po-
m fcrnno l timen ettam non fentientci cokt, ac
itihit. NulU non v'rt ut, & tiuo, Sc mortmi^
grttiam t Rmodoilbni bona fectjrui c A fide,
in cxorntuit 3(r pinxit, Cedl idsm fuk, fiuc ex
iflio videbatur, 6) fiuc ifnpsratus ac fyKlto,
£iriulatio prLifiilt pauciS imponlt icQitO!
iecQt indu^a faciei i Veritas in nmnem par*
^ (empcr eadem e(l Qusi decipiunt, nihil
lobdi Tenuf eft mendadum: perluccf; li
pa infpexrrii.
f E p 1 s T. LXXX.
[sd ffft^ACttlmm & aifiadimm^ ftfi Md ftmibim
inimuwt mtffh Httnc ceifnd^m^ m?w crtrfrnj: €f
U id ifft ^ fi Etfnu^tlh^ Ad hhtrtaum tundum \
i ft fpretis calcatiscjUf cupidiniBus In to ^tram
itatemy non exttrrn) fpUndore ejfs.
dierno diennntantum meo beneficio mibi va-
0, (ed (pc^taculi , quod pnines molt^dos ad
imachiam i)auocauic. Nemo Irruinpit, nc-
gitatipncti] ineam knpcdit: quahacipfa tidu-
cedit audaciut, Non crepuit fubinde ofliuniy
denunciato videbatur) qni mm hodieque inter magna*
mittcre & nuaciare aducntMoi.
hctromachiam} p'larem lufcm intelligerc vid^tur, fed
1 i^tif fpaftacuU fit foioiuiitast fid dofti fanon capere
^78
L. AnMAII SfNtCAl \'
non alleuabatarveittin: licebit vni vade'r«.'3)
magis necefTarium eft per fe eunti, )) & fuam f
ti viam. Non ergo fequor pnorei ? fado.
mitto mihl &itiueni^c aliqaid. & mntarcj Ik i
quere. Non fcraio illii , fed afTcnti.or, magna
men verbum dixi , qui miHi (ilentiuip promiti
& fine interpelUtione fecretum : ecce ingcnt (
ex ftadio profertar , & me non excatitmihi , (ed ia|
iQi ipfius rei contentionem 4) trantfert.
mecum « quam tnulti corpora exerceant > qnimi^
nia pauci : qaantua ad fpefiaculum non fidde ft I
riamfiatconcnrfas, quanta fit circa acfes bonail
tudo: quam imbecilli animo fine, qnoruml
bumeroique mirtmur. Illud maxime reuotno f
cum fi corpus perduci exercitatione adhaac [
tiam poteft , qua & pugnos pariter & calcea tioQ 1
hominis ferat, qnafolemardentiflimluiiinf
fimo puluererttftmenialiquis^& (angtiineliiot
diem ducat: quanto faciliui animni corr^bonri]
fit) vt fortunx iftui inui^his excipiat, vt pr
vt conculcatus exfurgat ? Corpus enim multii c_ ^
bus, vt valeat : animus ex (e cred'it » ftipCe ilit ;ll J
crcet llli multo cibo , multa potione optts efi , I
to oleo , longa denique opera : tibi contineec virtnsj
ne apparatu , fine impenfa. Qi^iidqnid Ucere tc (
teft bonum , tecum eft. Quid tibi opoi eft lt|
bonus ? velle. Quid autem melius potes vellci ^
eripere te huic feruituti, quxomnes premit, qa
mancipia quoque conditionis extreipsj & in his I
i. Vni vadere ) foli incedere.
^. Pet fe eHttti") h. e. aliornnt autorltatet Aott
quiqueadeo propria meditadoneopot hab«at«
4. CotUentioium) n contendam iioc cortamAtt can i
maUore* Lipf,
i del oportec iftnd bonom , t te petit,
nam metu mortis: ilia nobis primum
tit: deinde mcto paupertitis. Si vis fci*
1 in ilia mali fit) compart inter Ce pan-
itum vultas. Sepias paaper ik fideli-
nuUt folicitudo in alto g) •ft: etiam (i
ira ) velut nnbes leais trtnfit. Horum
irantar, hilaritas fidac(l| aut grauii&
titia : & quidem grauior , quia interdum
m cffe mi(eros ; (cd inter aerumnas cor
ites , necefle eft agere felicem. Sspius
mihivtendum^lt: necenim vlio cfEca-
ur hie humans vits mimus ) qui nobit
)oas male agamut , aflignat. lUe qui
It incedit, & h^ refupinus dicit^
^gifp regns mihi litfuit Pelaps,
> ah HelUs dt^€db lonhmnri
bmosX
ininqne modiot accipit « 9) & quinque
denirics. llle qui(a;2>erbiifj itquo uppoMi^ftj
cifl viriam tumidut ait,
^9d nifi qmeris MeneUi, bscshxtrm weeidts:
diurnum to) accipit, in centoncnlo dormit.
de iftis licei omnibas dicatyquoBfaprc Cipitil
nuro, (iipraque turbam dcHcatot le^ca (uQn
omnlam iftoram perfonata felicitucfL
illot,' (I defpoliauerif. Equum emptnnif^
iabes ftratum, detrabii veftimcnta venalibiiii
qua vitia corporis lateant: hominem inac
seftimat? Mangonei, quidquid cfl: quoddif
aiiquo lenocinio tbfcondunt. luqne cmcmiba
namenta ipftfafpeda fiint: fine crnialligacuiil
bracliiam adfpiceres, nudari iobcreti ft ip^|
corpus oftcndi. Vidcs tUum Scydiias
regem, in(igni capitis decorom? fi vis iUmni
re, totamque fcire qaalis fit, fa(ciain ii)
mulcum msli Tub ilia iatet* Quid de aliii I
perpendere te voles, fepone peamiain, do
digniutcm : intns te ipfe confidera. NtUG <
lis, aliis credis,
Epist. LXXXL
Z)e bemine ingrsfto txordittm: tmm frndjH^^ J^i
ti tffe debedmus adutrfns turn , ^ MtUt hoA^i
nocuit^ Sitbuiitit & diffmfi hoc diJfm$slf^tS\
difinguit,
\Vereris incidiffe te In liomineiti idg^ntsn
, boc nunc primum, age aut forranc; autJ
ifi, Dinrnntn) dcnarium & ACrCtdalailb i^ffi '
duenitt , cxperiri & ingratot. Ne-
im in bcoeficiit manum , vt non &•
rent, vt aliquando hsreanc.i) Poft
a tentantur; fceneratorem'nonfu-
or. Qto inert! otio vita torpcbit^
ftqaidqnid ofFendit. Te vero be«
»(a rei fiudat nam cuioi rei eaentaft
rt aliquando procedat, (kpetentan-
5 ifto (atit malu in iit libris locuti
tneficiif infcribuntnr : illad ffiagit
tnr J quod non (atia (vt cxiflimo) ex«
J qui profoit nobis, fipoftea noca**
t) dc nos debito (blaerit? Adiice fi
ito plus poftea nocuit , quam anto
i&tm illam rigidi iudicis fententi-
n ab akero'abtolaet,^ dicet : Quani«
nderct, tamen benefidia donctur,
ipereft. Plus nocuit? fed priuspro*
tur&temporis ratio. lam iUa ma*
uam vt admoneri debeas , qnaB*
iimm 1ih«nri»r nrnfuerit . niiAm
dgS L.. ANlTABi Sf Nf CA«
■ ■ P rf -
dusfamautverecttndit, aotinfttntiiperti]
ipe. Eeftnimnquidqttedehemr,qaodiiciir:iMe^
torn fit, fed ftqualiprofednmvoluntMte, pcni
tur. Nunc coniedura tollttur* Et iUudbenol
fait , & hoc quud inodum beneficii prtorit OH
ihiurijed. Vir bonus vtroaqoe calcolot fie poii
ft ipfe ctrcnmrcribat: q) bencficio adiicit, ioj
demic. lUe alter remiflior index , qaem «fl*e]B^
lo , iniaris obliuifci debebit , officii fricmiiliflre. :i
certe, inquit,iuftiri2Conueait> faumcniqaerij
re . bencficio gratiam, iniuriae talionem , «uc cfni|
lamgratiam Verumeritiftiid,ciuiiiliuf inii
cerit , alius beneficium dederit. nam fi idem
ni:ficio vis iniuris exftingaimr. Nam cai »
merita nonantecefli(rent,oponehM igniifii^^
neficia lacdenti plus quimveniadebetur. Non|
vtrique par pretium : plurit sfUino benefidao^f
iniuriam. Non omnes dcbere (ciiint grati J)caj
um. Poteft etiam improdensj & mdia , & vum fi
ba, vtiqutidum prope eft ab acceptor redder* h
ficium y & penfare : ignorat autem qnantQin dil
Vni (apienti notnm eft, qnanti res quaaqacMl
(it. Nam ille , de quo loquebar modo, ftulMt^
am fi bons voluntatis eft , aut minus qcuun
tempore, aut quo non debet loco, rcddit: id
referendum eft, efFundit atque abiicit, Mira in
busdam rebus ver^^orumoroprietas eft: &con^
dofermonisantiqui qumam efficaciflimia i ft
doaentibus , notis fignat. Sic certe folemus I .„
Ille illi gratiam retulit. Referre, eft vitro qsuAi
bcasafterre. Nondicimns> Gratiam reddidit ij
duntenim, &quirepo(conmr, &qai inuitij ft^
J. Gtrcmn/cnto) decipiatfe, ft vitro fiOlac Idff.
> qucniqnimlcircgratiainreferre) nil!
ion magif qaam benefidnm dare quia*
6 bpicnsi hie fcilicet , qui magis dato
m riint tcccpto. Hoc aliqois inter illft
* videmur inopinata omtiibus dicerc : urtt-
irocftnt:&tit> Ntmoergofcit)>rsrter{a-
're gratiam ? ei^n nee qnod debet credi-
mere quiaquam (cit iliak ? nee eum emit
y pretidm-venditoriperfoluere? Sedno
lidia , (cito idem dicere Epicurum. Me-
;eait> Solum (apientem referregraritm
ie idem admiratar > cum dicimus , Solnt
mare) folut fapiens amicna eft, . Atqui
inicitis parrcft,referre gratiam': irtio hoc
e eR) i& in plurei cadii, qnarn vera.amici-
dem admiRituc> quod didmutfidem ni(i
•n eflfe : tainqtiam non ipfe idem dic^t. An
idem habere , qui referre graf iam nefcivl
[oe infiimart not, tanquam-incredibilit
fcianc apod iapienrem eiTe ipfa honeda,
agi ^ I*. Annasi StfKs,eA» •
denarii, Mnhvineniin inteccftv doiMB«b|
currerii: (eroaaeritiikifiitaslibenUliii •nin
rk. Sxpe quod darar , exigaum eft : qtfiod Q
ex CO f magirain. Qaintum iatem exiftinwii
efle, vtnimaliquisdearca,4) quod prUhre
pferit , an beneficium acceperit, n d«ret ? S«
eadeoi , qas fiitia (cratad liunaa ^ renolotfrnir ;
camp«rationebencficii ^inhiris, Tirboniu
bit quidem quod erit sqniffimum iCod bcncfid
bit, in banc erit partem procUnior. Plurinii
tem moment! per lona folet aSerre in rebna ein
Dedifti mibi beneficium in ierdo , ininriani io
patre*. (eraiftimihifiUum, iedpatremabftalil
iia deincept , per qa» procedit omnia coiltdo ,
quefur: ^fipnliUamcritqaodintefffit, diffim
Etiam (i ntnltum fnerit , (i id donari fidua pietati
de poterit , remittet: id eft , fi ad ipfnm totap
bit iniuria. Summa rei baec eft. fiicilis erit it
mutando patiemr plus impntari fibi. <) inoi
neiiciam per compenfiitionem ininrisiolaet: ii
partem tndinabit, hucverga^ vteupiat dd>er
tiam y cupiat referre. Errat enim , ii quia be
umlibentiutaccipit, quam reddit. Q^antol
or eft qui foluit , quam qui mutnamr ; tinto del
tioreflfe, qui fe maximo ^ere alienoaccepti be
cxonerat, quam qui accipienacum maximeobfi
Nam in boo quoque falluntur ingrati , quod a
ri quidem , pr»ter (brtem « extra ordinem 6) i
rantibencficiorum autem yfiim eflegratuitumf
4. De 4rea) fenfui eft: Qnid cenfieiinterefTe, vtr
quit domp ft ab area paraum pecaniim finnferit , u
fet benencere beneficium tcceperit ? id eft ipft a
(imtum alteri demerit? Lipf,
f. Plus impntari filfi^ piut fibi deberi,
^ Eatpra frimtm) vIotm fciiiceii
emo noncam alteri prodefi /fibi profiiit.
line dieo , quod volet idiiiuare adiutiif ,
fenfat, qvod bonnm exemplam circoini
reaerdmr : ficut mala ezempla reddnnt
nee tUi mifentio condogk hit > qni pa-
iaf . qaai poflbfitri, fiidendo docneront :
tntunomntiinipvetinm mipfiseft. Non
itar ad pmninoii rede fadi, fecifle mer-
uosfiun. nonvteiiuimihilibentiiisprc-
rritatns exeniplo : (ed n rem iacundiffi-
dierrimain fiiciam. Grttiit ftm. non
;« ftd qiiift imat. 7) Hoc vtfciaa ite efle^
Bnettlicebit> nifi vt vid«ar iogratof , fi
sficiam non dtter qnam per fpeicieai inia-
eqniflSmo aninio ad honeftum confiliam,
in&vaUm, tendam. Nemo mihi vide-
imare virmtem ^nemo iUi magit efle de«
1 qui boni virl fiiinain perdidit> ne con«
rderet. Itaque, vtdixi, iBaioretuo#
I bonO) gratos es. IUi enim vulgaris &
firnnriaif. rerinerA nnnd dederaf! tibi
98^ L. Aniiavi 'SiiisciAs
grati: qusnifiinanimQindiaininii
I) non peraenit. In cdntrariiini tutcm bak
^atn, fiimma infelicitai vrget' Ncno, fi iil|
eft , non mifcr erit : non diffaro iUom « ftacim
eft. 9) Itaque ingrati cflfe vitemiu > non aUena< i
ftdnoftra. Minimum ex itcquitialeniffiiDiiB^
alios rqdundat : quod peffimom ox ilia eft, ft 4
dicam) (pi{fiflimnm>io)'domi:'Teni«DCC; A|
habentem. quemadmodam AttalainoftcrdM
lebat, Malitia ipfa maxiinam{HrtemTCMnilp||
lUud vcoehiim , qiiod (erpeilCM tn aUenMD pen
* proferunt i fine (ha concinem >* tion oft laaki
hoc y habentibas pefflmmh eft; ' ^Torqocc ispji
&macerat^ adit qua: acmitrqaU reddimniif
extenuat t iniuriaa vefa 'Oiliiiit axquerngv^i
amem eo miferiusx cof beneficia-osccidiiitt^l
iniuris ? At doittre (apienrie ticomironiBe.li
ixm, acfibi ipAcommendat^ ftftaflidiiidv
memofitlone delledhit. Ml^toviia volopttM
hsec breoia / duma^eipinnt beocfleia : oxqviM
enti longum-gaudiam manet, ac perenne^ I
nitn^ ilium acc^pere^ fed acceplKTe deledat: qH
-mortale eft, & afRdunm^ lUa comemnii, m
futafft; necobliuifcimrpernegligentiamyMdi
Non ventt omnia in peiui': led noc qnsnit coi'
tet cafum , & peccata hominum ad fortonafl
refert. Non calumniator verba , nee fultni!
quid acctdit , benii^ne interpretando looflt : nei
fs potiua , qUam beneiicii meminic« QuanO
teft» in priore ac malioro (e memoria dcdn
^■- ' » .— 1^»
' I. Fbrttmatiimqni) btetom;
9, Statim mifer e/?) hocmfo quod iogratnt efi.
i: SpiffiJUimttm') ad liqaida refpidtor, ia ^oibM
bium cfb, homanitaiincUnatinmcliai:
pientiSy whi paria maleficiii moritafun^
m debere , (ed non definct vellc debere :
quod qui poiltabulasnouas 13) foluont.
grams efle poteft , nifi conteinp(erit ifta,
Yulgiai infiinit. Si referrc via gratiam ;
eundiHii t&,& cfFundenduiiangQis , &,
{cftu, &ip(a innocentia&pe macolan-
iqae obiicicnda rumoribus. Non
onftat homo grama. Nihil cariaa
qutm beoeficium , quamdia petiipui :
am accepimtu. Qusria quid fit, quod
cccptorum nobis liiciat? cupiditasacci-
cogitamua non quid impetrtmm , (ed
idumfit. Abftrahunt a redo diuiti^^
entjt, ft cetera » quae opinione noftra
tio fiio vilia* Nefdmns sftimare res :
icmn fama , lid cum reram natura deli-
Nihil habent ifta magni$cum , quo
oftrastrabant, praeterhoc, quod mira-
limus. Non enim quia concupi(cendft
s88 ^ AititAst Sim JA» J
fiint : &cuinfingulonifn error pibUeaai
fingQiorum errorem facie pnblient. 15) Sed
•dmodom ilia credimiit , fie & in hoc fidioi popdl
damuSf nihil cflTe grato animo honeffini* Oi
hocTrbei, omneaetiam exbarbariaregionftvi
tet condafnabunt: in hoc bonis miUaqne
Erunt qui volttptates Undent J ervntqoili
lint: erunt qnidolcntm maximum ofidoin did
rant qui ne malum quidem appellent : diuitiaii
fld (iimmum bonnmadmtttet, ilioaillaidiocf fe
nx malo vits repertaa : nihil efle eo locupkdll
quod donet fortune noniiraenit. Intanteindii
diuerfitate, referendam belie merentibaf g
omncfvnotibi, quodaiunt, oreaffitmaboflly
tarn difcori tnrba confentietf cum interim b
pro beiieficiia reddimua. Et prime eanfla eft(
quia ingratua fit, fi (ada gratne efle nen
perduduis eft furor, vtpericulofiffima ra fti'
ncia in aliquem magna conferre. nam miie
pe^ non reddere ; non vult efle » cui reddat
be, quod accepifti: non repeto, non earigtVjl
fiiifle mtuffi fit. Nullum eft odium pcraiGlV
quam ex beneficii violati pudore. "ti
.1
E p I s T. L2KXn.
ChntTM delicidt , (f mottem 9it4m : itewupn 90^
gnduum, fiudUs id dedicMndum tjfe : (f frJ^
JBbilofipbid ^ qus rnmnUt c^ntrd mtim^ (f a
9ia vmnU mdla , eontrd ipfim mwiem, Ai
in bdnc nos drgutiit dut Sopbkmdtk drmdrii 1
Cf. Cum fingulornm nrtr puhlkum fseeris)
Bim ltii4anint,- omnibus Itudata liii tiieninfi.
If. Singnlwnm trrorem faeU fnkUtw) h. e. psUktl
i!o ftdt n fiflgoU appetaot.
ocliorcft. potcftfortanstibiiiiiiiriini
iECBi inagit perdnct, nontimconem
qut'Ccepifti: Sc in ifto teviue hftbito
ddc, non molliter. Male tibi cfle
oliiter* Hoc (ic cxcipci qqcmtdincH
(iAct dici. 1) dure, afpere, liborio-
Atoms fie quoramdiin vitiin laudarii
tor: MoUiter vioit hoc dicnntjinol-
tciin enim cfFeiniainir eninius^ atque
n otii fiii & pigrittef in qua iacet, u>l*
go ? viro non ^ obrigefiere fitint eft?
i timent mortem^ cui iritam faam fece-
[akam intereft inter otiuro, & condi-
idergo, inqnifi non (adua eft velfic
ftltofficiornm Torricibiia volutari 3 V-
ilit eft, & contrafiioi & torpor. Pu-
n odoribna iKet» mortiiiia eft» quam
CO. 3} OdnmfiQelittpria mora eft, &
bpnitara. Q«id deniqveprodeftiecea-
|ion tranamtrift not Mlicitadinem
390 L. AiriTASi SbmvAb
caufTz perfeiiaamar? Qu» Utcbn^ft^iiii]u
intret iricnis mortis? que tain muniia, A ita ate
ducta vice quiei,qaam non dolor lecricstf Qac
te abdlderis, mala humana circamftrcpcm. "
tra f.int, qus circumeunc not, quo «it fallanljj
Vtgeam: malta intni, qux cdam in mtditf"'
neexsftnant. Philofophii circomdaDda cA^i
pu^nahiht mumi, quern forCoiu mnldi i
cemtiim non traxjt.4)la in(npcEibillilo£o i
qui externa deferoii, & arce (e As findicitt i
lum omne telum cadit« Nonlitb^^rrpoiMi
tona long9t manas: nemtnem ocx!0|Mt> aiG 1
tein fibi. Itaqae qaatunro pofloiniit; tb 31a I
muf : quod Tola prsftabit fui namaeqiiiecogn
quo itiirus fit} vftde ortni : quod ilU .botiaai^l|
maiuiii (it: ^Ciiddcuitet:qaaafitiUftt!ititf«q«^
tenda ac fu^ietida dtfcernat, qUacuiditiitMn
icit in(aMia,timnrnm fcvitiacomp^tur. 1
putantipfot ^tiamfine philofephiarepvcflUiB*'^
cum recuroflaliquitcafua expemueft^xp '
confefi]O.Magna verba excidant»6)cniii I
cit manum, cum mors propiuaacccBb. Pofftil
ye : Facile prouoeibas malaab&ntia: ecca ihjiui|<li
totcrabtlem efle dicebu: eccemorsyquam aMititfl|
' ta animOle locatuaca : fonanc fligcHaj^gladiaa mi^j
•■—■■— . .^
TiicietiitiienliHudfirntam affiAAainedrtalio : fill
verba exercueris , (ed animiiin.: fi contra mortcit
p xparaiieris : adiierHis quani non exhonabitu^il
a:iollet» qui cauillationiboa tibi perfiiadera tenif
■ — —
^ Triixit^ aacftit, ^eiecit. Up^ .
J. Rtpreffjfe) f reaint refPmK IMl '
& Exiiimy ddidont, "'
hfiunmoaere? Non mehcrcule facilt
vtmoi ineptior facrit^ qui (ehic inter*
icanit mortis. iBcmmexftinguere; «n
imadcem pertineret,coDatuseftfoliie-
!ciiitcrrogationcimcontr4riain oppo(ii-
» quod mortem inter IndiflFerentia po-
Mp^i^GtmA vocanh Nihil>tnqviit,
iriofam eft : mora aaiem glorio(um eft:
n indifferenf, Hsc interrogatio vi^a
9) mora non eft glorto(a, fed fbrtiter
m eft : & cam dicit> IndifFerena nihil
: concedotibi ita, vtdicam» nihil glo-
S circa Indifterentia: lanqaam 10) indif-
ico, id eft nee booa^ uec mala^ morbum^
crtatem,exfiliamf mortem: nihil horum
imeft> nihil tamflirfioiBbia. Laudator, e-
ertai, (ed it qaem non Tubmittit, nee m-
ur non e3diliiim,(ed qui hoc non dolult:
dolar» (edillequcmnihilcoi^git dolor,
n laudati&d enmcaiinoriantcabftcilic
) aoamconturbaait. Omnia ifta perfe
39* ^' AwkAbi ScnicAv
nonfunthonefta, necgloriofa; (ed qnidqiiid
•xillii adiit, triidauitqac, honeftmii A glM
facit. Ilia in mtdio pofita Hint : intcrcft, ftrn
litta iilis an virtui manum admoacrit Mora a
la» quae in Catone gloriofa eft> in Brnto ftatii
pii eft & erubefcenda. Hie ^ cnini Bnioia f qi
peritorus mortis moras quaweret^ad exomi
ventrem feceffit, & euocataa ad mortem, iofl
prsbere cemicem : Praebcbo, inquit^ ita vioam
dementia eft fugcre, cum retro ire non poffia :
beboyinquit, iu viaam pene idicdt, valA
tonio. 1 2) O hominenft dignum, qui vit« dedal
I3)Sed, vt coeperam dicerCjTideaipfammonB
snalam efle , nee bonnm : GatoilUbencfiiflbB
eft, tiirpiffimeBrutua. Omnia res, quodnoa
it decns, virtnte addita fiimit. Cubieniom liM
4dicimu8: hoc idem obtcuriffimnm eft node tdi
locem infundit, no3t eripit. Sic iftis qas a not
differentia ac media dicunmr, diMitiia, viriba
msB, honoribus, regno : & contra, morn, «
maisvaletadini, doloribns, qiurqne alii aat i
aat magia pertimoimns: am maUtia, aat?icl)
boni vei mall nbmen. Mafia perfis nee calidi
iirigida eft. infornacem eoniediconealait:ina
temifta refrixit. Mora honcftt eft, per illnd
honeflxim eft: id eft virtus, & animat extern
temnens. Eft &bonim, Lucili, qoai appellaon
II, Vet fuh Aia$nhi) Niminun iflnd its vhum pn
rornvka amorem in<U€abtt»qiieni^inagit tndcceacar
iUad idilitDm velftth Antcnw. Btm cnim ctnta am<
ttt & tnimi impotcndt, ft nemo ftani Yiaun hb ipfe |
inorti inteponere debnerit.
i;. Vita^ dtdirentr^ n fanm nikm ftqnalis IhbA
ffflTet Yitc addtcerccnr*
. qaoq«e retmorti noi aUoiuit, quod
nut : ilia id qasBtrftnfitiiri iumus, nt*
fint, & horremut ignota. Naturalis
brarum inetut eft , in quit iddudurc
. Ittqne etiamfi indifFerens inors,non
I eft qu2 fiicile negligi poffint : magna
dnrandot eftanimiii, vt conQ>eduine^
lepatUmr. Mors conteami debet ma*
U multa enim de illt credimut : niul«
ia certaduneft, ad augendam eiuain&«
ripnii eft career internns, & p^i*
ipprella regiO| in qua ingeni ianitos
T rtoAsns MHtro fimefs crtunto^
% Larsm ixfwguis tntiis^ nmbrdsl
nperfiiaferiiiftaf fabniaa eflfe, necqiii£
tis rapercfle quod timeant, fubit aliof
le enioi dmenc^ ne apud inferos finty
inam Hit arlnmr^nfiKiic ni«<» nnhia
dQ4 t> AUBlAl t 'SgMrtAB
quod ab inutto A tergiuerfiinte fit. nihil fidt ?!
quia ncccflfe eft. Adiice none, quod nihil \m
i^ nifi cui totui aniimu inciiboit atqne iflfbh;
nQlla parte (ui repngaanit. Vbi autem ad maloi
ccditur, aut peiomm meta , ant (pc bonoronj
qus pernenire tanti fit, denorati vnitit malipari
da; diffident inter (e indicia ftckmit, t&att
quod iubeaipropolfta perficcre: illinc qnodfi
hai» & ab re fu(peda ac pcriculola faget, U
in diuerfa difttahitar. Si hoc eft, peril pi
Virtus enim concorcGaniniodecretaperagit;Ml
met qnod facit. .1
Tm ne aJe msMs, Jid cmOrs MmJiMm to *
gms tuMU FQtnms'fnn: .'\
"■ \
Non ibii audentior, fi mala ilia efle ercdidarifcl
fhendum hoc epedore eft: alioqain h^tabitia|
turn moraturafttlpido: i4)trudetor in id, 15)^
inuadendum eft. Noftri quidemvlderi volBfld
nonis interrogationem i6)verameire, fallaecoH
tern alteram & fallam > qua illi opponitnr. \
non redigo ifta ad legem Dialedicami ft ad 3
artificii veternofiffimi nodos : tonim genu Hi
exturbandnm itrdieio» qoo drctmifiarihiie qaSifli
rogatur> exiftiniati & ad confieiSonem perdrf
aliud refpondet, alind putat Pro veritate fimplk
agendum eft : contra metum fbrtioi. . Hkc ipftq
14. H^fiiaUt impetmm mrgtmrn fiffiHd) k. e. kttH
lofoi impctam • & abicriftew fafpiciont, noratam I
Ithic.
I/. Tmdttwr) ¥1 qoidam «cligetiir id fadendam id 4
Iponte faa fiicere debebtt.
i4. Zaums imUftogMtimtm) de qua iapra, «^a«rab«t ■
ZeBO» tB rotlnmeftgloriofuin ? & hoc iMfttto indaiafcft
ttOftem er£a jnalam non cflc » 91MI gloriola ii;
1
Icrumfunirutefl. QucniadmoduiDexr
)tius gentii ruinam, obie<Sii corpori-
A vita potim quam loco ccdam ? Di-
alum eft, gloriofutn non eft: mora glo-
'sergo non malmn ? O efficacem conci-
ott hancdubicet feinfeftia ingerere mu-
bnamori? Atilk-Lconidaaqaam for-
)Ciinia eft ? Sic inquit « commiiitunea
quam aptd inferos cceiiaturi. Non in
•at, non b^Cit in faucibua, non elapHia
alacres ilU & ad prandium promiCeranty
Qiiod duxillcRomanui, qui adoccu-
h lifiiktea iniflf&a, cuip per ingcntciii ho-
ID ittif i eflVnt, 6c ^llo^uraa djil Ire com-
necefteeft, ? nde rcdire non eft ne,.efle.
impk& ^ impcrioGi virtui fit Quem
cnmfirriptiooea veftts tortiorem faccre^
rtht poflcint? Fringunt animum. qui
lUteontf ahendaa cft/& l^ minute ac JTpi-
a, quam cum aliqmd grande componi-
S9C '^ AvMAMtSp^mc'lw
■"■■ • - . 1
nies? Qpid dices imbceillitati hanuuis? quM
quo inftAomiati in media periciila imuuif fig pi
onehiinctifnendicoiifenuim^ qaibuiii^^ciiiri
obntxam contra te perfiiafioneni bimmni ga
uertes? verba niihieaptiofiiconiponii,&int«
vncnlai neftii. Magnit tclismagnaportental
tur. Serpentcm ilUm in Africa fieiiain>& Ri
iegionibos bello ip(b tcrribiliorem, firoftral
fundifqnepetiemm. Nepiio qnidan vnloe
erat, cum ingent magnitodo pro vaftitatt eo
ibUda, fcmim, & qnidquid human* torieramn
Tciiceret. molaribua dcmam firada (axis eft. i
verfiis mortem tu tam minnta iaculahs ? (nbid
nem excipis? Acata.iiint ifta qus dicit. Nil
acutios arifta. igjqocdaminntilia&incffiGsa
fubtilitas reddit.
Epist. LXXKIli.
itmgit de fia tunc Utd^ tempirMUis, ^
Iterum Qft friare epifi^U) e^mtrs jm^^
^ mntak firmonibus dmt CMtiUis SMfiimtum
fdnt, Docet dh ipfi ZenoHi\ xomtrs Ebfk
differente, ^qm fartim cMbfipm. i^m
(f exempUtm prdb§t ^ &* ^Umm^ Ubtd Jm
B9nd.
Clngolosdiea tibi meos» & qoidem totoa, in
^inbes. Bene de me iudicas, fi nihil cflb in ill
tas> quod abfcondam. Sic certe Waendnnelt
quam in con(pedu viuamus : fie eogittnduDi
quam aiiquis in pe6^as intimum in(picerc poll
III. Arifia) ^ua uunsa fiuiln.fnlAerara ali^aem ei
lod nemo vicain luam reipicic^ i^ixi
togitflmui,&idrato: quid feceriaias
I , £id rare : quid fecetimul ^ non co^
li confiUum futuri ex prst^rito venit
ilfolidus eft. nemo ex illo qnidquant
totus inter ftratiim ledioiiemqoe ditii-
muih exercitationi corporis datum : tt
go gratiai leAeduti, lion magno mihi
me ftioui, lalTuiAiiiii . Hie autem ex«
:iam fortiCtimis , 6nit elt. Progymna*
isrii ? vnui mihi (nfficit Eairinui , ptiei^
ilil ; fed mutabitun lam aliquem td»
ro. Hicquidemaiti noscamdetn crl«
aia vtrique dentea cadant;3) (ed ianl
qvLOt cuirrentem, & intra pauciflimot
o. vide quid exereitatiQ quotidtatia prd««
nilgnum interualium fit , inter duoi iti*
intes. codem ttoi jpore iile afbendit) ego
tigtiorkt, quanto ex his velociua alte*
:ntitaa flim. iam enim staa noftra nod
1 cadit. Quomodotamen hodiernum
f98 ^' hn^ini BtiiiscAS
ccrtainea nobis ceflferic , quserii 1 quod nro (
bas cuenlt, hieran fecimui. 4) Ab fate:
ne magii , qtum exerciutianc , in frigidaml
fcendi. hoc apud mc vocatur param
lUe tantuf Pfychrolutei , 6) qai Kalendit
riii in Enripam 7) (altabam , qai anno nouO|j
qucmadmodum legere » fcribere , dicere
fie attipicabar in Virginem 9) d«fiUre , priia
Tiberim tranftuli caftra. deindo ad hoc Ibliii
quod cum fortiffiinai Turn , & omnia bona iidff f
(ol tempcraU non multum mihi ad balneam (ufi
ti) Fin t deinde ficcus, la) & fine nienia [
13) pofl quod non funt lauandz madua. Domikl|
nimum. confoetadinemmcamnoftitbre
mnovtor. ^quafi interiango. Sitii aft iiiilii,.l
laredenifTe. aiiquando dormilTe mefino, 1 ~
iiiQ>icor. EcceC'rcenfiam obftrepit clamor: :
4. Hitran fecimus) htert eft U^ rifmti fun \
vincentet Dimirum coronam reportabant , amb goa ii
diii illt confecrabatar , ad:oqiie Hitra ilia euadmr, <
proinde/ocfe^anf non reportabant. Ramillaflri
€X L. I ftrmat. Liff,
f Param caiia) plaae frigidam eniin ftrrt aoi
6, . fychrolutes') qui frigida laoatar,
7. dnripum) notatfoflas & incilitcomaqidfvqaiilabfli
ft praetoriii *ix more er^nt. Lipf "^
S' Anno nouo) morif erac vc Kl. laniiar. qiiis%aa aoM'
opificU fua aufpidi caufla delibaret. ;
9. Virginem) aqaam qua: Romte tnfloabat omniifli firig^
fimam virginem appellatam. *
10. Solium) aqua (i non ab igne, a fole campcmiMiJ
mltior erac aqaii Tiberinit , qjemadmodmn \m aqaif Pa
ms frigor- cedebant. '
11. Ad balneum fufereft) qno gloriatnr ia omaam viHBl
abftinuiiie fip. i^g. Lipf, ^i
11, Siccus) file obfoaio. W •.
H* Sin^minjd pr(inii»m) q«pddamanttraiadbat8aii.l|
tprudentifiimtviri^ qui rerum itiaximi-
ones ieuiffif nat & perplexts fccerontiqatt
iDcndacio umen fimiles funt. Volt not ab
rerrere Zeno^vir maid[nQs,huiiu (ete fon>
adlffimzconditor* Andiargoquemtd*
igit, viraiR bonnin non fiituruin cbriuin*
nin fermonemnemacommittit: viroau*
iminictit : ergo vir bontu cbriue non erit.
dum oppofit* interrogfltione fimili deri^
:nde» Satit enim eft> vnam ponere ex
irmientinemo (ecretum (ermonem com*
bono aatem committit : ergo vir bonat
„ Quo vno modo poteft , Pofidoniui Ze-
i cauflamagic; (ed ne Re quidem, next*
poteft. Ait enim , ebriom duobiH modia
Oy cam aliqais vino grauii eft, & impot
, fi folet ebrias fieri » & hnic obnoxius vi-
anc aZenonedici, qui (bleat -fieri cbriiif>
» Haic aut?m neminem commiftufnm ar*
per vinum eloqui poffic. quod eft ttlfam.
I ilia interrocratio. comnle6^irur eom aui
gob t. Ai»»A<t SiitKAr
nunc, qiiod ti hucinteiiexitZeno,ifl^ttO»i
volak, ambjguicate verbi qusfioit iocwn
qttod faciendum non eft , vhi verkat qtuednif,
&ne hoc Tenferit : qaud (equitur , fkUiini etf,
(bleat ebriai fieri, non committi (eriDoneiD f
Cogita enim quam mukif miliiibas , noo i
brii , ilk imperatof , & tribanot , A centorio , i
da mandaaerit. DeUla C.Caefarit c«dc,
qui fuperato Pompeio . rempnblicam tcnuit,
creditum eft Tullio Cimbro , qQatn Q. Caffio<
Ui tora vita aquam bibit: TulliaaCimber ft I
crat in vino , & (cordaloi . 1 4) In banc rem k
ip(e: Ego,inquity quemquam feram > 15)
num ferre nonpoffum? Sibi qniique mmc 1
cos > quibui (cit , & vinam male credi , & f
bene. Vnnm umcn exemplum , qaod (
hi , referam > ne intercidat. Inftnienda eft t
taexemplii illuftribus. non fonper coii
Vetera. L Pi(b , vr bis cuftos > ebrias , ck \
£iduteft>fuit,i6) maiorem partem nodiiino
vio cxigebat : vsque in horam (exum fere do
hoc erat eius matutinum. Officium tamaa J
quo tutela vrbts continebatur, diligcntiffiide i
niftrauit. Huic ft diuas Auguftas dedit (ecreui
data, cum ilium prsponerct Thracis,qiiem |
it : & Tiberius proficitcens in Campanu
multa in vrbe ft difpedarelinqueretft inufiL
quia illibene celTerat Pifonis ebrietas , pofte
feot vrbis prssfedum, virum grauem > mo
fed merfum vino , ftmadentem: adeo, wxwlI
aliquando.in quern e conuiuioveneratiOppceffii
14, Seordalus) ▼id. Bp. ^6
If. ^emqtiam feram) fuprt me DomSnnm.
16. Ebrifu y ex fii$ femel fiUhis tfi^ fkity com ftmaltli ^
ebriuf^ fempercrat, nondefiftaUt. Ldff^
, in £iiinmam partem vis caioris eicfbit:
ftuante, quidquid in imo iacet abditain^
>rodit in roediuni . Oherati mero ; quern-
cion continent cibum, vino redundant^
imquidem: quodfuum atlenumque cft^
idnnt. Sed qnamuis hoc foleat accidere,
>lct> vt cum his quoifcimuslibentius bi-
^u$ neceflariii deliberemns. Fal&ni eli
}aodpatrocinii bco ponitur, ei qui foleat
non dariticimm. iS) Qpanto &tiaB eft^
!are ebcietatenij & vitia eius exponere?
ilerabilisbomo vitauerit,nedum perfedat
:iii Atii eft fitim exftingucre : qui etiam fi
ta eft bilaritat , aKena cauflfa prododa'
len citra ebrietatem refiftit. Nam dfe il^
t, aniapientii animus nimio vino turbe-
ttebriii felita. Interim fi hoc coUigere
bonam lion debere ebrium fitri,cur(yl-
ii ? die quam turpe fit plus fibi ingerere
r, & ftomachi fin non nofl« menfiaram:
^Oa I^ ANNAEI 9SIIVCAV
cxemplani) qiii Clitum carliBmuin fibi «ci
mum inter epnlai trtnsfodit: Si inteUcdo fin
morivoluit, certe iheruit, Omnevitiumebi
incendit , Sc detegit : obftantem malit contti
f ecnndiam rcmouet. Plores enim pudore ]
di> quam bona voluntite; prohibitis abftim
bipofledit animum nknia vii vim , quidquid
tebat, emergir. Non facit cbrietat vitia, £
trahtt. mnc libidinofiiinecubiculam quiiAeii
&t , fed cupiditatibus (Uis quantum petierint ,
latione petroittit : tanc impudicus morbum
turacpublicat: tunc petulans non linguam > i
num continet Creuit infolenti (uperbia, *
tas fisuo, malignitas liuido : omne vitinm la:
prodir. Adiicc illani ignorationcm (iii , c
purum explanata verba , tncertoi oculba , |
crrantcm , vertiginetn capitti , tefia ipfi i
velut aliqao turbine circumagente totam d
fiomachi tormema , cum cffcruekit mer
vifcera ipfa diftendit. Tu'ic tamen vtcumc
rabiie cfi, dum illi visfuaeft: quid cum fo
tiatur , & qu2 ebrietas fuit , cruditai fada eft 3
quas ciades ediderit publica ebrietas. 19) Has
mas gentei bellico(aique , hoftibus tradidi t : 1
torum annorum pertinaci bello defend mcei
fecit: h»c contumaciffimos , ^iugum recufi
«licnumegitar)>itrium : haecinui^oaacie n
snuit. Alexandrum , cuius modo feci men
tot itinera, tot pr^lia, tot hicmcs , per quas , vi
porum locorumque diiEcultate,tranfierat, ti
sia ex ignoto cadentia, tot maria tutnm dim
k '.
la. P«^/ic4elriefaA que atiplBresfimiil I vda^ii
ftra» yrbiuD^Qe prsfidia peroenii.
qusftlii res perdidir, & in externot ino«
AonRomtna traiecit, quam ebrietti, n^
Qeopatrs amor? Haec ilium res hoftem
haec hoflibus fuisimparcmreddidit^hsec
:it, cam capita principnm ciuitatis coe-
entor, cum inter apparatifltmas epolat
{ales ora ac manu| profcriptornmreco-
mn vino grauis , fitiret tamen (angni*
nrabile erat, quod ebrius faciehat ctiani
eret : quanto intolerabilius , quod hsc
»te faciebat?Fcre vinolentiam crudeU-
violator chim exafperatarqoe fiinitas
emadmodom difficiles faciunt oculoi
i, etiam ad minimam radii folis oflF<rnfi-
rietates continue efferant animos NanI
idfcnonfint, confaemdo infiiniaedurat^
coocepta J etiam fine iUo vaient. Die
&piena non debeat ebiius fieri. Defor-
k importuniutcm oAende rebus , non
factUintem eft. Proba iftas, qu« volu-
ur. vbi tranfcendcrint modum. Dcenai
imoriBi
eUoboii
ftOl L. AnV^A^I StVB«AB -i
^ I . — -N — ^. ■ ■ ■■>■■■ I » j.
snuieacus (it : licet coliigat> nee venenOrpotomo
rum y nee fopore fumpto donnitaruin , neceUd
tccepto qutdqutd in Yi(ceribus hxrehit, eieSar
deie6^uriiiTiqiie. 21.) Sed fi tentantur pedes , iia(^
xion confiat : quid eft , quare ilium exiftunct 'mft^
te fobrlum efft , in parte cbrhim ?
E p I s T. LXXXIV. J
itilum k£iionemqu9 alternanda ejje, USa ^nMH
im fttecum ^num 9ertendd , Gf noftrM fdcitdti
Denique sdh^tattQ s4 Safientiam^ . J?a84 (i Mfl
ITinera ifta qnsfegnitiam mihiexcutiunty ftfdfi
tudini me^ prodefle iudico , (k ftudiii. QaanAI
}etudinemadiuuent,videi: cum pigram me, ft 4
gligentem corporis, litteraruin amor ftciat, aliaSJ
opera 1) exerceor. Studiis quare profint, indicflfl
Alc6lionibusnonrecefl[i. Sunt tutem, vtodftiflii
lieceffaris. priinum,ne fim me mo contencordciiii
vtcumab aliisquvfitacognouero, tam&dcinDcald
iudii-em , & cogitem de inueniendia. Alit IfAio if
genium: &ftadiofatigatum, non fineftiidio tanMl
Tcfidt^ Nee fcribtre tantum , nee tantam Icgcre d
bemus* altera rei contr»ftabit, & Tires exhaoriettd
fiilo dico: altera foluet acdiluet, Inuicem hoc ill
commutandumeft, & alterum altero temperandeA
vt quidquid le^ione coUe^^um eft , ftiloi rcdigati
corpus* Apet (vtaiunt) debemus imittri, qM fi
ganiur, &ilores ad mel faciendum idoneos dirpefl
3;. EieShtrum ieieiiurum^ue) thSutum ibpra , diitSmm
I. Aihna opera') eqaornm ^ni in cfledo fdiiiit. aac A
tQiramiafeUa, Ut$.
4di
E i I t T O f. A E. jof^
|tudqiitd itmkrc, difponunt, ac fct £11101
I; A, Vt Virgilius no0cr titj
I ^ ^ - Ufuentis tttflU
tiOQ (VtLi conftaf J vtram fuccuin e^ Aoribui
qui protinui mei fit * An qu£ collegerunt^
^porem miKtai i quadim, & ptoprktate (pr
^matefU. Qulbuidam enim pJacctj nonfacleii-
I (ciertttam cOc iliif j fed colligendi* Alunr in-
^fidliidoB melinarundinum foliif, quod aut
I €2U, sat ipGus amndinii humor dulcii &
r gignat In noftrii quoqueherbisvimcim-
Imioui rnamredaix) dt notabibm poni r quam
iu/ & coatrabat animal huic rei gcniiuiti.
^ eiciAimantj conditura & difpodj^ioue ia
iliutem Ytnit quxextenerrimiiirUemlum
imque dtccrp&rint : non fine quodam, vc i-
, fcrmento : quo in vnum diucri^ coalcfcmiL
Uud, quam de quo agitur, abducar, noa quor
ipet dcbefnuijmttari, & quaecumque exdi-
)ionc congtHimujj feparare, meliut enim
ftniamur Dcinde adbvbita ingenii noJIri
acultate, in vnum (kporem variailh libamenT
idere : vt etiam fi apparuerit vnde fumptuna
taiKien e^^quam vnde (bmptum efl,appi«
odincorpore nofiro videmua, fine vlUope-
, facere naturtm. Aiimenta qus accepiinus>
I ia faa qualitate perdurant , ^ foUda inna-
iacho> onert (imt : at cum ex eo quod erant,
ant , tunc demum in virei & in fanguincni
t. Idem in his, quibus aluntur ingenia^pra^-
vtqnscumque hAufimus, nonpatiamurin-
I n«. a4caA fiat. Concoquamui ilia ; alio-
u $ ^uiiv
305 L. Al^NABl StNtCAS
quin in memortam ibunt, non in ingeni^m.
liainar illii fideiiter , & noftra faciamut , vi
quiddam fist ex multis : ficut ynni numeral fi
guiis, cum minores fumipas & drflidentet conr
vna comprehendit. Hoc faciat animus ncd
mniaqutbus eft adiutuf , abfcondat: ipfiim -
oftcndtt, quod cfTccit. Eciamfi alicatut in '
parebit fimilitudo.qacmadmiraciotibialuoi ,
(imilem eflc ce volo quomodo fiIium,nokiqu
imaginem. Imago , ret mortua eft. Quid
non mtelligetur cuius jmiteris orationem 1 c
gumentationem ? cuius (ententiat ? Puto aliqu
ncintcHigi qutdem prfle, (i magniviri. nec<
mnibnt . qu« ex quoque velut exemplarti
formamfuam impreilit.vt in vnitatem illam
tant. Non vides quam multorum vocibuscoho
ftet? vnus tameti ex omnibus Tonus reddimr. d
lie acuta eft, aliqua grauis, aliqua media. acoM
rls femins, interponuntur tibiz* fingulonim
tent voces, omnium apparent. De chore dico,
veteres pbilofbphi 3) nouerant. In commiffion
2. Pnta alifuand^) totom locum ita reftitntt Gro
Puto aliquando ne intettigi qutdem pofft imaginem vit
nim emnibusy qua ex fuo velut exemplaria ftruxit ,
fui imprejfti vt in veritatem iHam comfetant, Rt:fpc
propofitam qusfttonem repetendo fimilitDdinem', qii;
▼fm : imitatorem au£tori efle debere fimilem nFatr
Hon vt faciei imaginem. Mirarit velie me , ne nim
reat cuius orationem exprimas: cum ne imagines qn
moei exprimant tam perfe£b , vt ftatim cuius fint, a
tur : & tamen nondum eo vsque progredi te veliray
imago expr;mas. Struxijfe exfito exemplaria dicit a
fe ploribus imaginibus (iX'^rimcndnm praboit. VeriU
imagitti folet opponi. Grotiev.
J. Philofipht) f. cnm Lipfio legendum, Philedi.
4. CowmiJJienibuf) cnmmifliones ludoram diesis
nun. Lip/! noa dicci»miucMCcr//:naffldeffliifiaaJuc
E > I I T E A t.
I cintOFum eflj qnain in tl^cirria olim fpt-
nit. cum omnei viai 5} crdo canentlum
It. caue« xncitoribuf 6} cin&a eft^ & ex
ineiibiirum genuiarganorumqun confo-
nccAttiieR^ifrcnif. Taletn flnimnm ciTe
Clio, vt multaein iiloirttijinu]tapr»ccpti
rum KtAmm cxeiiipla> fed Jn vnnm conlpi!'
tiDodo, inquis, hoc tfEci poterit ? aflidua
I fi nihi} cgetimui > oifi ratioDc iiiadente.
lire volijeritj dicet tibi: Belinqueif^aiam*
} qum di&urrjmr. relinqu? diukiai, eut
poHideaiiumj aut onnt. rclinqae corpDrii
livoluptaiei: molliunt & cneruant. rcfin-
am * tumida rci cil , vana , venro^. titil-
terminuin. ttm foljctti eil nt quern ^nie Tq
mnepoHrealium. laborat inuidja, & qui-
u* Videi autem qatm mifcr (it, (1 is, cut
& inuidct f Imucrii illaa potentium do«
inulmofa, ma fatutantluinjlimini? muhuni
itamcbarum , vt iinrct : plut^ cum intra-
sterl ifloi gradus diuitum, & magno sggc
fay) veflibula. non inprsrupto tanmm
, (ed in lubrico. Hue posius te ad faplen-
;, tranquilliflimaiquercf , & fimul amplify
I* Qpscamque videntur eminer^ in rebut
quamuis pufilla (int, Sc comparatione bu-
rn exftent , per difQciles tamen & ardaos
leantur. Confragofa in faftlglum digni-
I. Ac (i confccndere bunc verticem libet>
Theatrorum.- nam via inter cnneot ft prseia*
iribus) font qai tuba figoum commiflionii in 0-
idabant.
aggeftu piJ^enfA) nimiinm & ftmAoffS ar|e&ti«
^doAtw cdificia. Gtoitrnt
cui
So8 !•• Aii«iEti SiNs'tAB
Cui Ce fortuna (ubmifit : omnia (qaidem Cnh tt^tf
cxcelfiffimit habennir^ adipicietj (edttmen
•d fanuna per pianmn.
Efist. LXXXV.
SophipnMM hnprobai » (f s /mis ftmJHs id
ExempU quddamdat.fed ad ^HUa traducitt
tra Peripateticos > Jkpientem ^aeare Jiffeihbm
re, DiindefBeafam, ^itMrnfikififfkerei^nM
qualem efiyfeu hngam^feu briuem.' Nan etid
minui ab exterms^ etfi maU, aut dsmna ma
(f SapUntem ommbu^ bent M^ Bona^ fipi
pifiolA.
PEpcreevam tibi, Aiquidquid nodofi^adhaei
rar, prsterierain: contentut qaafigaftumt
re eonifn,qu0e anoflrif dicumQr,vt probetur
ad explendam beatam vitam felafiitif efficax.
inc> quidquid eftintcrrogationum autnoftran
id trada£lionem i ) noftram excogttatanini ,
prchendcre:quod 6. fbcerevolucro^oneritef
ftd liber*^ Illud totic» teftor, hoc me argument
genere non dclefbri. podet in aciem defcendc
diis hominibttsque fiilcepcam^, fubuta armatai
Qai prudent eil» & temperans eft : qui tem|
efi, & conftans : qui conAana eft, & impertn
eft: qui knperturbatns eft, fine triftitiaeft: 4
triftitiaeft, beatui eft : ergo prudent » bean
& prudentiaadbeacam vitam fatis-eft. Huie
1. TraduHiottem) hoc nomine ihtelligit alioram I
phornm Psntentiftf, qutbnf connenebantS^ tradtuebMt>
mm placitfl.
2. Subnla amtatim) tenoi ifto argntitium ftoicand
^ fipra ep, ^» {ukula honem eTUipis* Upf
um imitipnem eflfe triftitit : &pientem non
iratCy cettrum ungi:& cetera inhuncmo^
s (u2 refpondentifl. Non hi toliunt affis*
temperant: qnanmlnm autem fapientt da-
nbecilliinili fortior eft, & mceftiffimit Istior,
idffiroii moderatior, & hninilliinis maior?
(iiretar yelocitatem fiiam iLadas, 3) ad claa*
letquere^icient?
/ intsSd Jigitk per^fimfnA Volant
tuty nee curjk tenerds Ufifit ariftaty
§rt per medium^ fluUu fufpenfa tumtnti^
iter, ceieres nee tingntrtt dtqtton plants.
perfiicitatperfesftimata, non qus tardilfi*
collatione laudamr. Quid & fimum vocet^
d>ricitan^m|noneft bona vaietudo, medi-
norbi. Sic, inquit, (apieni impernirbamt
qnpniodo apyrina 4) dictihmr, i]ion^ qui«*
t ineft daritia granQrum> fed qnibui minora
dft. Non enim diminutionem malorum in
3IO L..ANIIAI1 SiNsrAi
fe^t fufFufib excacac, fie niodica torbat S
pliquos afFedat (apienti, impar iilii erit ratio, A
lut torrente quodam auferetur: prae/ertim cuqi ilii
vnum/ed vniuerfum afF. Auum coecum reiinquia,*
quo coilu^lecur. Pius pottft quamtiii medlocr
turba, quam polTct vniurmagni violentia. H
pecunis cupiditatem , fed modicam : habet amh
pern,, fed non concitatam : habet iracundiam, CtH
cabilem; babet inconftanciaoi > fed minua vagm
mobilem : habet libidinenij noninfaniam. Mi
cam illo agcretary qui vnuni vitiamimeemnih
ret, qiiain cum eoqui leuiora quidem, led om
Dcinde nihii intercft, quam magnua fit aff«fi
quantufcumque elt, parcre nefcit> confiiiuro hoi
cipit. Quemadmodum ration! nullum animal
temperat, non ferum , non domefticum A ii
natnra cnimillorum eft furda fuadcnti : fie non
quunnir, non audiunt aflfefiua, quantulidui
fint. Tigrea i leonesque nunquam fcritatem i
unt, aliquando fubmictnnt : & com minime.a
daueris , exafperatur toruitaa mitigata. Naof
bona fide vltia manfuefcunt. Deinde fi ratio pi
dt> ne incipient quidem aiFeSna. fi inuiu raM
caeperint, inuita per^euerabunt. Pacilina eft ei
initia illorum prohibere, quamimpetumregcra<
fii eft itaque ifta mcdiocritaa & inutilisi codeo
}oco habenda, q[uo, fi quia diceret, inodice ini
endum, modice aegrotandum. Sola Tirtus hi
non recipiunt animi mala, temperamentum:fi
ua fuftuleris ilia, quamrexeria. Nonqoid dub
eft, quin vitia mentii humans inueterata> & dura,
morboa vocamui, immoderata fint; vtaaaritia
crudelitas, vt impotentia, vt impi«cas? ergo io
derati funt & afFcdui : ab hla enim ad lUa tranl
Deinde fi dai aliquid iuria uiftitiat| timori^ cufi
a quiaem eii, qu jnii unc : u jpiic per-
iy cum cauflis (iiis cre(cent,tanciqae
lent. Adiice nunc, quod ifta, quan-
(int , in mains excedunt. nunquam
antmodum.Qutniui^leukiinitia mor«>
::&sgra corpora > minima interdum
, Illud vero cuius dementis eft credere^
extra noftrom arbitrium pofita princi«
n noftri efle arbitrii terminos ? Quo-
endum (atis valeo> ad quod prohiben-
lui? cum faciiiuiiitexcludere,quaiii
imere. Quidam ita dillnxerunt, vt
mperans acprudenspofitionequidem
tu cranquilluf eft, euentu non eft nam
ibitum mentif (us , non perturbatur,
ur, nee timet : led malts extrinfecus
; , qus ilir perturbationem aflTcrant^
yolnnt dicere: Iracundum qnidem il-
ira(ci tamen aliquaudo : & timidum
fle^ timere tamen aliquando; id cft^
:apere, afFedu non carcre. Quod fi
Iliad pr secret iudico ob(cnitndiMiif otdiui
paratim prolMnda Cum , milceiiniitb Per le
coUigicur> vnam bonam eflc^ qaod boAtflum'
(e rurdifl > ad vitam beatam (atis ctliBVimcaaii
Uttai bonam eft^ quodbo.neftaiii»oiiiiici
ad beate viuendum fiifficere vircuteois ^,
Aon reininetur,(i beacam (bla virtm fiidv
num eireqaodhoneftom eft. XeniiKaEiam ft
pns paiancbeatooi vel(bla virtatefieri fMiflc:
men vnam bonam efle quod honcftmn cCL ~
qaoque iudicat, cam virtatem habcatfbci
^d ipfiim virmtem nonladi efle ad
quia beatum cfficiat voloptai > qo* ex
non ipfa virtus. Inepta diftinftio. Idai
gat, vnquam virtatem efle fine voioptM. kl
ionda femper eft, atqae infeparabdu, 4^ (ok
eft : habet enim fecum voiuptatem, tine qoa no
etiam cum Tola eft. Iliad aocemab{iir4iune&
dicitar beatam quidem futuram vel fiila
non futurumautem pcrfede beatam: qoodqi
modum fieri poffit, nonreperio« Beata enim fill
num in fe perfedam habet, inexfiiperabilec
eft , perfe6le beiu eft. Si deonun viti inUl
maiui autmelini : beata aatem vita diaini eft:
habet, in quod ampliai poflit attotti. ^
beata vitanuUiui eft indigent, omnii btalaviia{
fe£l:a eft, eademqae eft Sc beata.ft beatiffima. Ki
dubitas, quin beata vita (bmmum bonnmfitt
fummum bonam habetj (iimme beau efti
admodum fummumj adief^ionem nonreciph;,
^nim fupra Tummum eritl) itane beata qnidcn
quae fine Tummo bono non eft. Qaod^Caliqi
J. vel fola virtutt) ^aod fnpra Xeaecratcm ft I
pom iiatucrt dixit*
uod cit malit : iut id iilam non mall^
diofl eft. Vcique enim quo prudendor
ii ft ad id quod eft opdmnm, extendct, ft
do conleqiii cnpiet. Qaomodo autc^m
uiciipereedainnuin potcft, imoqui &-
ptd fit, ex qno vcniat hie error. Nefciunt
a vnam cttt, in opdmo illam ftatu ponic
lonmagnitado. IcaqueinKquoeftlonga
afii & angttftioriin malu loca,inultaiquei
3vai f & in vnum coaAa^ Qui iilam nU'
It I ft menfura , ft pardbui , iam illi
cximium > eripic. Qaid autem eft in
iiniuin J qnod plena eft. Finii , ¥t paca>
idiqoe (atietu eft : hie plui edit , ille mi*
:£ert? vttrqaeiamfaturcft. hie plus bi»
i ! qaid refert ? vtcrqae non fitit, Hia
liavixit, hie paucloriboi : nihil iotcrcft
nnld' anni beatnni fcceront , quain hune
quern to minui beatum vocat, non eft
poteft noma n imminni. Qui forcis cft>
sft : qui fine timore eft , fine triftitia
914 L* AnwAbi Ssiit«Aft
^ ■■ \ , < -
bic) iftud defnentisalienattque» nonfortisc
le vero, inqoit » moderttiffime timet > Ctd in
cxtti metttm non eft. Qui hxc dicont , rurfi
dem )icuoluaimir,vtillis virtatum loco fint t
Titia, Nam qui timet quidem » fed rtrina A i
non caret malitia » (ed leuiore vexatur. At eni
mentem puto » qai mala immioentia non excii
Vernm eft quod dicit^fi mala font; led fi felt n
la non eiTe.dcvnam tantumturpitudinem mail
dicat; debebit fecure pericula ad(picerej ft a
menda contemnere. ant fi ftnlti ft amentia eft <
nontimere: quoquiiprndemioreft^hoctinid]
git. Vt vobifl , inquit j vidctut , pnebebit fi
culit fortii. Mmime. non timeUt ilh) (ed ▼!
cantio ilium decet, timor non decet. Q?'^ ^
inquia. mortem, vinculaj ignea, alia tela foi
nontiiiiebit? Non; (citenimilla noneflemali
videri : omnia ifta humane vit« formidina |
De(cribe captiaitatem> verbera, catemti egcA
& membrorum lacerationes, vd per morbum
per inauriam : ft quidquid aliud attnleria , inttf
phaticoa metus numerat. Ifta ttmidia timenda
An id exiftimas malum, ad qiiod aliqnandol
i^onte ▼eniendumeftYQuaeria,quidfitniahiiD?<
re hia qma mala vocantur , ft illia libertatem fuai
dere , pro qua cunda juitienda (imt. Perit Ub
nift illacontemnimua> quae nobia iugnm impo
Non dnbitarent quid conueniret ford viro, fiC
quidefletfortitudo. Nouefteniminconfiihi
ritas, nee periculorum amor, nee fonnidat)
appetitio ; (cientia eft difttnt^endi quid fit mah
quid non lit. DiligentiiSma in tutela fni fort
eft, ft eadempatientiffimaeommi quibuafil
ciei malorum eft. Quid ergo , fi forrum inta
ccruicibui viri fortia, ft para fubinde aUa atqi
Alam eft> nocet : quod nocet> deteriotem
' & pattpcrtis deteriorem non faciunt t
)n uint. Falfi^m eft , inqait > quod pro*
icniin fi quid nocet, etiam deteriorem
peftas &procella nocet gabernatori , noA
deteriorem fadt. Quidam Stoici iu ad**
cQiondent; Deteriorem fieri Qrubemato-
kteacprocella> quia nonpoffit id quo4
icere , nee tenere curfum fuum : deterio*
arte fiia non fieri in opcre fieri. Quibua
t: firgo, inquit, & lapientem deterio^^
lupertai & dolor ^ dr quidquid aliud ta^
mem enim iUi non eripiet , (ed opera etna
floe refte dicetctur, nifi diflimilis eflet
I conditio^ & Itpientit. Hoic enini pro-
n vita agenda, non vtique quod tentar^
omnia redt facete: gubernatori propo-
ique nauem \\\ portnm perducere, Ar-
lint : prsftare dcbent ; quod promittUnt ;
lina redrixqoe eft. Artes feruiunt vitar^
31^ . t. AirKAii StMie^t
- - - , . ■.^. . ■ t . . - - — —
Sc naoLi regendc (cientiam. hzc eo nuigis appiTtf
iUi iDig'is aliqua f ortuha vis obftitit. Qiii hoc p
dicere, N<pptune, nnnqiuin hincniuenij ni
fiam. arti fiitisfecit* tempcfttt non opus rab
torts tmpedit , (ed roccclTain. Quid ergo r in
non nocet gubernatori ea res quae iUamtenere
turn vetati qua^/conatui eitts irritoi eflicit"} qw
refert ilium , autdetinct, Aexarmat? Nontan^
gnbernatori « fed canqnam nautganti nocel^ <
qaingnbernatorbartemadeo nonimpedit, fit
dat. tranquillo enim . vt ainnt , qu3ibct giibcn
cQ. Nauigio ifta obfunt j non reftori cini , qii
dor eft. Ooas perfbnas habet gnbernator : di
communein com omnibua qui eandtnicon&end<
naucm, qua ipfe quoque veAor eft : alleram prop!
qua gubccnator eft. tempeftat tanqwun vc&ori n
nontanqaamgabernatori. Deinde gnbemator
alienum bonum eft , ad eus quoi vehit, perdnet :
jnodo mcdici ars ad eos, qnos curat : (apientia <
mune bonum eft , & eorum cum quibui vini
proprium ipfius. Itaque gubernatori fortaJDTe j
tur , cuini minifterium aliii promifliim tcitipi
impeditur: (apientinonnoceturapaupertate, t
dolore , non ab aMs tempeftatibni vits, Non <
prohibentur opera eius omnia , (ed tantum ad
pertinentta: ip(c (emper in a£):ueftp non in e^
4) tunc maximuf, cum illi fortuna (e oppofiiit ;
ipfiusiapientiaeoegotiumagit, qoam diximut A
num bonum cflTe, & flinm . Praterea , ne aliia qd
tunc prodcfte prohibenir, cum ilium aiiquae neci
tea preiuunt. Propter pauperutem prohibetiu
cere I quemadmodum tradandareipublicafit;
4. In aftntfl, fmintffeau) tgit fempcr, lioet adian
Mm esternoi non icinpar fe^nator,
I lu ■uuvirm-wuiiuuii • iivw luaiciriain
i inmeatur; haqtie nee paupertai it
)lor, ntc qnidqaam aliiid.qaod impcfi*
k prccipite» agit ^ prohibet Ta iUum
' malji? vtiQir. Non ex eborc tantiun
batfaceveiimiihcra, ficiebetcxaere: fi
, fi adhuc riliorem raateriam obnhflea^
B cx-iUa fieri eptimnin poflfet. Sic £api-
a , fi Ucebit , in^diaitiia expbcabtt ; fi in»-
ipertate: ftpocerit, in patria; ftniinii%
poterit^imperaitdr^ fimiaas, milea: fi
^er ;. fi; fninaa , . debility qaamcomqac
xeperit, diqnid ex ilia memorabiile effi^
fiint domitorcafaaniin , qui fieuiffima.
id occnrfiini exterrentia hotmaedi , do»
um : necafperitaiem excoffifle contentit
ntubernioin midgant. Leonibua niagi^
.in(ertat> ofimlatnr tigrim fiiiui aifto%
niiiiimiia JBthiopa inbet fiibfidere in ge-
alare per fiinem. Sic fiqpiena eft artifiac
Am. Dobr^egeftaa , ignominia , career^
Jig £. AkMAII SlHBQAB
Mi l 11 ■ wmmmmm^a i i i i ■ -i^lP— ibw^B<
E p I s T. LXXXVL
JDi 9itU jifrkdni; difjSeh (fbsbuo^ me f$St^t'i
Uui; C^ntTd luxmmjm did. hk Uiviw H^ d$ 4|
finnJk^ occdfaiK MU^ >
TNipCiScipionit A&icaoiyilU iaoeailisetibiii
"^adoratis manibui eius & irca^i) qutmr
eflotantivtri fii(picor*ft) tiunuunqnidcniCHiii
tain* exquoerat»redillbptviii«dco tnitu:
magnoi cKcrcihii diUDt,(hoi mm ft Cttiibyfiii
fiii» acfarora fclicUeir v&s ktbiut) 6d ob^i
inodentioiieinpietatemqiie> magia ini
km , cam reliqait patriam^ quamciim detadiKi \
$cipio Romsdeeflc dobebat, ant SomcUbartaf
;iul,ihquit, volo derogarelegibuaj nihil iuAiittrii ,
Iguum inter omnca cinct ina fit : ftare fii|t aaa bil
ciQmeo,4} patria. canflatibf libertadafitticnj
gimicntum.5) Exe(sfiploiqiiitmtibitBspfldi^Ci|
Qtiid Dt ego admirer banc magnitodintm aaUr^
ia cxGHam vohmcarinm ficcffit, ftduiiataifeiiDl
fauit? EoperduAarct erat^ YCtot libtnttSd|ii
»■ ' ■■! I t I II ■ ll^
%, Area) mot geatU Cdndis • daerai & vtbm ai
qnteraot iHini gentii locnlif lapidcif cooditot i "
«iai L. 7. In ginte C9rmii* aMat aalf ^lAaa i
iiMtr cremMttis, l^pf
$, Sufpicwr^ nam diibinm crat tn ibi condidw afllfe
^w L.^ g.. Afirieamm aUi Kmut oHi LmHrm is^ wmtm
j/kptHnm pradnf. Vtfkifm mmummu ^fimifoiim H
la*. Liff.
f. ^ma Ukertai) prfffeaieaimg^iutlibenatiRoBa
AVopctftgrttiam. Ii^.
.^. Bemfahmto) luuaMbgtatcmRoimaiilufcaaia
•hofiet-tiQi defcodera^
f. AripmiHftim) dooebo mm til lifi Miala &i
b^lMii&i kgibuf, A(kU»e^mmf^
UMCkfiKni rtip« impiii«mnM, qnaai
Vidi.KBiiin flniaam lapidt qoidrMflu
mdimin^liui> turret qooqiw m'jmi
nUc finBiqiic tUnr cAii. CSftcfntiiiM"-
dibiis fiMiCMB) qi» fiiffiGtttin Tfiifli
poflCiL.. Biliiipioin wigpftttyi ^ tmdwin
AmMnsMjAtpm. wmifidAma nm^
il criilif^yiMM oUcvnin*; •*Migni:ti^
■ ftUc s8w*iinnihim» jwnmScipk^
• .Ili.lU|0iiftg8fe illtGutliigini».h9»>
ftd«lnivi4Mdtamm&iiata^^
sQffpokMirapainfliqit feffiuii? '
Mfipirimniiii^
t^ iiifi AlJnupmWiii 'maraiOia'NuriMJfci
diftinAi (iiiirT niii ilfo Tiid&ciw^qpd-
iir»inodiiiii 9) virutA dreooilitio |nn»<
ritro Abieondinirio) G«neM;nifiTlM^
wifemtlcMptM eft) tGallii, iccudtvict A
idt, nlfi Scipio fuifftt.
ntm crvfUf tot fegmcntt nflniioriiiDwte €«
im, in^iuKif^ni, inqatdrttimi. l^f.
crnfis) viil.rfin. i. J5. c« i. Ncroniftnd icf«
J90 ' L/XwifAM Sm UBCAB
(ioi ltpii> qaondam rarum in iliqao ipcStcnl
t, pi(cinai noftrai circnmdedit; in quit n
one corpora exinanita n) damttiiniir;
qnam argentea epiftomia fudcront. Et adbu
ifli fiftalas loqoor : quid cum ad bilnea liber
pcmenero? quantum ftatnarnni , qaantuniCi
mm eft nihil fiiftinentium > ftd in ornamenti
tarum, impenfiicaufla? rs) quantom-aqiua
gradni comfiragore labendam ?. Eo clelidar
vvnimua, vt nifi gemmae calcare nolimui. .
fcalneo Sdpionie minima (mt j rims magii i
iieftnr mnro laptdeo tx&jHtm^ .vt fine imari
xaenttiomen admitterent At mine bhttari
ctnt'balnea, fi qua nonitaaptattifiint, vt to
iblem feitaftrisampi ffiaiiaredpiant ; nifi-ft 1
jfiroai i& cotoantur ; 14) nifi ex iblio agroi <
{nroTpiciunr. luque qnis concnrfiim , & ad
iiem babitenMit cuili dedicarentur, if ) i^B^
quorum numerum reitciuniur, cum aliqoid
amria eommenta eft , quo ipA fe obnieret.
A pancaerant balnea, nectUocnlm exoma
«nim omaretur rei qnadrantaria , 16) & in W
obiedjmcnmmjreperta) Non fiiAindebal
It. Multafidaiwu Corpora exhumka) nampofti
jMom fiiie,l*<c,OQicop^ quidam ia pifejiiaj fine fH
fcendebant. lip/ Sic&Bp log, fudorikus exnumi
IS. Itkpenfif caHjf0) aoa ▼Itioi^^ » fad opom c
fmn graiia.
tf. BhttarW) tbl«tt!i, qdeloca obibariort fc£
, Uk Qth^wtur^ inroUonur, qnod poft fnOioni
jconori.fblcbae, in admitteHtibof avtem vbique dii
SOB mJMiiii', ac. in aprico fieri potcrat. lApf.
tf, 'bedietnrkhtMf) de pdblicii balneii loquitur »
A^cari foUtitt J^-
iC gnMmnfiM) nfcrettbalaeatoramqaadrani
f t t T O E A «.
^31
oipcf velnt ex cAUdofante currcbtt: nee
TiiiCj in qotm |»crlucida fordea depone-
iii horn , qmio inuibat Jlli btlnea in*
, & gregili !e£lorio 17) Indufhi , qiis
emtibi idilem, iB) aat Fibium Maxi-
Moracliii aliqucm nitnu fui temperdCTc ?
iquc nobiHflinii ^dilei fungcbaiitur cSi-
ca locaqus popultun rrcepubtnt, cxi<
nditiat) ^ rtilcm tc Citabrcin uuipera-
hinCj quae nuper inaenticft/fimiUiiti-
ideoqaidfifn vtconui^ttini iniliquolca^
viaum kiuri oporiMti Nihil niihi vi-
!Tc0e, ardcflt bilneafn, in c^ear. Quin-
li niilicicatii damoMit Scipioncm, quod
iiim fuuin latii JpccuUribiis diem tdnil-'
Qonin moiia tuct dfcoquebaturj & ex-
jnbilneo concoqucret? O hoinlncfu
: ndciit vinere ! Noti fiiccirt tqui ao)
d &p« lurbidi ^ & cum placrct vehe-
lumlenti, N«€ mnkiim eiut iDtercrat^
ativcmcbttenlm, vt Tudorem illicab-
t vngucutam. Qu at nunc qn or and am
cr«dis? Non Jnuideo Scipioni: vcrcia
qui (ic litxabitur. Jmo fi &iai , non
batiir, Nim > vt amnt qai prilcot mo.
Jidcrunt brichia & crura quotidiciblu*.
tihrk) h. «. Tulgiri. ev (■!««» boq onannoee
id cdiEei folm pertinebitbilneoniinctirt,
ictndio) Seneca emm cemporibui molcui in biT-
idorem cuprlmeiidnm , oUm doh itt^ Tid, ft
. Coautv, g. c. 9.
tqita) 1 dtlicfltji enim, na torblda iatemenf-
Ai^co iBi centmiciitQ ia ctdalibui aqui hk*
B5
btQt^
^22 L« Amhabi Scnkcab
-4-
bant , qas folicet Tordes opere coUegenntt ccMi
toti nundinis 21) koabannir. Hoc loco dic^cl
quis, liquet mibi'ifnoiundiffiinos fiiifl^. Qoidf
tu illot oltittc ? inilttiain , kborem , wirmn. N
qiMn mundft balnea inuenta (uiat, (pordorcafii
Dc(cripturai infamem & nimiia notabilem ddk
HoratiuiFUccuS) quid tit t
PaJifUos 12) RafUm ola. --^ 1
Dares nunc RnfiHuoi, perindcedct, ac fihicoMBi
ret, &Gorgonii loco efleti qvtm idem Hondml
fillo oppo&it. Pamm cA famert vngikamiiiiyttl
die terque renouetor, ne cuane(eirr in corport. Qjj
quod iidem odorci tamquam (ao gloriAnMr?M|
tibi nimium triftia vidcbvntiir> nUe impiiCibM
qua didici ab iEgialo diligentiffimo patrcfanritiii^
coimnunc huius agripoflrtiflToref^qBMiiiiiavMal)
buftum pofTe tranit'erric. Hoc nobis fentbotdiflj
necc0arium eft^ quorum nema non oliaieiliiB il
ponit. Quod vidi iUum* arbonim trimnm i^ 1
quadrimum faftidicnti fru^hit antomno dspoiMrii
quoque proteget ilia, qwe
Tarda ^ertii, JmsfaSitrs ntpQftims mmhdm^
%t ait Virgilius nofter : qui -non quid ▼eriffima^ 1
quid dccentlffime diccrctur j adfpexit; nee agri
las ducere voiuit^ fed legemes deleSare- . Nmbi
^■M 11 ■ ■ . ■ ■ ■ ..I ■ !■■ liH I -^
21. Nmdinuy cum ia vrbem ▼enirent^ ''
22, ^aftiUos) medicameou qmbnt fudores toOoMD^vl
tor hircofi Lipf,
9^ gffo/f vidi iUum qflmmn trmmm) Sic iatelligei fni
httetnm arkorumtTimurum ipii f j >ii ifi I'rn 1 1 ifni r f'dfi' iTTaw rtffj
lam iterujD fVig^r^ traaifare ft^f^/Mier*. Grvmv.
»> nine xuimes ucet. lunmi mcnni ck
bo, iflm prodiuus in lulinm. Eodem
91 metemcf , milium ferentcf . Ad oli*
X)ty quod vidi daobni modii depofitnm :
rbonim truncoi circnmcifis ramit, &
a£kit pedem, cam (capo (iio tranftnlit,
licibuf , reliAo tantum capite if Co, ex
•endefant. Hoc fimo tin£him 94) in
ifiuddndeterramnonaggeffit untum,
:pre{Et Negat qnidquam eflcbacCvt
iccfficaciui. vidcHctt firignt exdndit &
as prstereamoQctur: &abhocnafeen-
rodirepatitur, ac (blnm apprehendercy
eft teneraiadhuC) ftprscariohsrentaaj
! renellat agiutio. parnm antcm arboria,
riiat> radit ex omni cnim materia quae
t ait| cxeant radical noii». Non pla-
erterrameminere debet tnincuajquam
orpedet: fiatimenimabimoveftietnr;
rs^qaemadmodam inoliuetiaveteribof,
rida erit Alter ponendi modus hie fo*
984 ^ AmVAVI SlIVICiLB
horridam, iut trifte« lUod ettim hmic iddi, ^
ex arbofto (iioannofam tranifcrri': hainicapillL.^
tfL qqoqoe (fi fieri poteft) cblligcn^i^liint^ ddndcl
beraliai fiernen4a vitii^ vt etiam tk. oorpiite r'^
feat. Et vidi non tanram in«iA Febrliarip ].,_
led etiam Martio evattotenent&cpmpleiflefiuiCL
ibaa vlmot^ omnei autem ittu ■rbovcf, qw (n
dicam) grandifcapis 35) fimt^tut afinadiinn'
dfternina : qus fiprodefl, habcmua plniiiaini
' ftrapoteftflte. Fluratedocere non cog^to: naif,
admodum ^gjaina nofter me fibi adnclrfidnai
paroiti fie ego parem te mihL
E? isT. LXXXVIt
WmgaUtut Sinecdy ^ txttmBrmm. cmtmfh^:
nitio ad mUos\ ^ ^ 9iimt, fscUmf^m%. JM
unculd deivdfj qtdhus affraist F^rinits mkmku
efe: dftmiAxai Cammoda dicip^'.
T^Aufraginm, aiiteqiumnaucBiadfcendiefWii^fi,^^
Ji^ qnomodo acciderit,non adiido » ne ft hocpoicr l
inter Stoica.p^«d0xaponendaaii quonim imiliH|i' ij
«fle falTum^ nee tam mirabile qnam pciouk fideiiilii' I
jtar, cum volaerii appcobabo, mo etiam finoiacdi \
Interim hoc me iter docuit,quiunmiilu btbecponft'^ \
ibperaaeua, &qnamfiicileiudido poflSnuB dcjpow- ^
xe, qns fi quando neeeffius abfhili^ noo findiM I
«blata» Cum paaciffimif (htuis^ quoa> vntun (Hfoff' ti
vehicalum potuityfinevllis rebua, nifi qM oorpcRf
ooflxocontioebantur^ ^0 ft Maximua mtosbidnii
iam beatiflimum agimot. Culdta in terra iacei^ ago
>
ts. Aducrjarim) ecmiiiiini indnfiris ftftpcrarac
10 Donit cogiuinoniDcui,oc aniiiiiintgnitn«>
imquain maior eft, qntm vbi aliens ftpo»
it fibi pftcein, nihil timendo : fecit (ibi di«
[ eoncupifcendo. Vehiculum in quod
un, mfticuni eft. Miil» viaere feimbu-
itur, mulio excalceams noh propter seftt*
K a me obtineo, vt hoc vehiculam velim
m. Darat adhac pemerfii redi verecon-
» inaliquem comitatom iautioreni incidi*
oa ertibefco: quod afgnmentumeft, ifhi,
, qils laudo, nondum habere certain fi«
mobilem. Qui (brdido vehiculo erttbe<'
[) gloriatur. Parain adhuc profeci, noa«
firagalitatem palam finre, etlam nunc cu*
ea viatorttm. Contra totias generia ha-
one! mittenda vok erat ; In/anitta , erratii^'
(nperuactu, neminem sftimatia (uo. Cum
niomventttm eft, diligeiiiti(fiini compu-
: rationem ponitialingUloruin, quibui ant
breditiiri eftia i aUt beneficia: (nam hse
n elcpenA fertia.) late poflidet, fed muhum
326 L. Annabi Sbnscab
fed nominibas non refpbndet. Si creditor,
verity nihil illi fiipererit. Idem in reliqnii
ficere debebatis, excatere quantam proprii<
hibeat Diuitem ilium pataf, qaia turea 1
etiam in via eomfequitur^qaiainomnibofpn
arat, quia magnas kalendarii liber 5) volnit
unmm (iiburbani agri poffidet, quantum in
in de(ertia Apulis pofGderet: cam omnia dixe
per eft. qaare?quui debet, quantum ?inqaia.
nili forte iudices interefle^vtrum aliquiiabt
an a fortuna mutuum fiimp(erit. Quid ad ra
nent mute faginats, vnina omnca coloriit Q
vehicula cslau ?
<> • - infirdti •fro slipfdes , piSkfUi h^
Aurts ptQoribus demiffk momiU f indent,
TtSi MtrOi fklmm mdmlnnf fr^ dintihns m
Ifta nee dominum meliorem pofTunt &cere,i
lanu M. Cato Cenftriua (quem tarn reip« I
profuit nafciquamScipioneai: alter enimcan
but nofiris bellum,alter cum moribua geffit) e
6)vehebatur, ft hippoperisquldemimpofitii
cum vtilia portaret» O quam cuperemillin
ourrere aliquemexhia troflrulii7)inviadiaiti
curtbrci & Numidu^ft multum ante (e p
agentem ! Hie fine dubio cidtior comiti!
quam M. Cato videretut : hie , inter illoi
f, tMlmdmrii lihr) I e. fianebrb pccoais Ubcr.
Icndit viurs cedebanc & petebantor. ttaqae noaio
Cunit Dcr kalcadu in uli codiee fcribebantar. Idff.
6, Canterio) equo fed*.
7. Troffuiis) faprt Epifi. 76.
I. h via iim$ikn$i la 'v^im% l«oqiia opei ol
baf«
[8^«€Jmm
Cflfog
938 L. AwwAii SimtAi
ad lapelledilem tnif » non ad •rtcm f«iiii» S
AUtem in ipfii arte mnfici bonam eft, id fdqui
cum ficiet. Eciimnam fiiccre id planini vok
nnm in atte mufiea daoblii modit dicitdr : abar
tSc&xtn mafici adianatur : altero, quo an. ,
fe£bm pertinent inftrunienu» tibic, & om
chordae : ad artem ipfiim non pertinent. Eft
artifex etiam fine idia : vti forfitan non potcfl
Hoc non eft »qae daplex in homine. idem eni
nam & homiait, & vits. Quod contempt
cuiqne contingere ae tnrpiflElmo poteft, bonne
eft: opeaautem&lenont,& laniftae contin^n
go non fiint bona. FaKiim eft, inquiiint, qvD
ponitun Nam & ingrammatica, dc in arte m«
aut gubernandi,videmat bona hnmiliimia quib
contingere. Sed ifisa artea non (am magnito
animi profeflk, nonconfiirgnntinailum^neci
tafaftidiunt. Virtue extoiiit hominem, ft fiq
ca mortaiibutcoUocat: nee taqnc bona,ncc <
mala yocantur, aut cnpit nimia^ anteiqpmieicil
lidon, vnut ex Cieopatrs mollibna, patriim
grande pofTedit. NuperNataiii^tamimprobcl
quam impurs^in cuiuaore ftmina: pnrgabanti
k multornm heres fbit, & muitoa habttit he
Quid ergo ? Ytrum ilium pecnnia punun eCK
ipte pecnniam impurauit 7 qus fie in quosdam
nea , quomodo denariua in cloacam cadit. ^
fuper ifta confiftit , fiio «rc 14) cenfttur : m
iftis quoiibet incurrendbua bonum iudicat
dicina, & gnbernatio , non interdidt fibi a
t). Pamnue pnrgBkgutwr) 6it qnod Ule 8caaru»
aef.L. 4. c. 1 1. Lipf,
14. Suoare) proprio aoa adnaatido pmio. U^
itj nifi quod pecuniae in eo condits nu«
:? Idemenenit magnorum dominii pa-
1 : accedioncf illorum & appendicet
ergo (apieni magnus eft ? quia iDaghum
et. VerUm eft ergo , quod contemptiC
contingity bonum non efle. tcaque in«>
anquam botiam dicam. habet illarii d«
dex. Ne quietem quidem, Sc moieftia va«
dicam, quid eft otiolius verme ? Qu2riS|
»item£iciat? qusDcuiti. 17) Dei ppoi:«
id dininum , aliquid cislefte y magnifi-
in omnes bokium cadit^ nee quettdibet
patitur. Vidci . .
dque fiTMt f%f^Q, if quiA qiiMque ttH^i
f, ilUc UnUtnt feUctus H£:
Um aUU , Mique Mtijfa Urejcuhf
nonnt ^idis^ croceos 9i Tmnlun tdbro^
it ibur^ moiiesfld tUra Sairdi^
is nudi fefrmm, - • - -
/ *
j[3<> ' L. Annasx Sbitbcab.
IQa in regionct defcripta funt , vtneceiGiri
talibut effec inter ip(bi commercltifn , fi iniii
ab alio aliqald peteret. Sammam illud bonai
fiiqii foam habet fedem : non nafcitar vbi cbi
bi fetTutn. Q»** ^^ (Ummi boni iocat , qiu
mut. hic nifi ^uratac(an6liiteft, Denmn
Bonumexhiaiononiit: fiuntautemexauai
tis; ergo non fahcbonafii. Noneft,inqaii
bonumex malo non nafci. Ex fiichlegio en:
tppeCunia nafcitnr. kaque malom qnidein
legium & tiircam : fed ideo, quia plnra m
qttam bona Dat enim lucrum , CcA cum i
licitadine , tormemii & corporia & ahimi.
boc didt> necelle eft recipiati (acrilegiam
him fit , qaia multa mala facit » ita bonum qi
Bliqua parte clTc, quia aiiquid boni facit: c
fieri portencofiui poteft? Qaaniquam &crileg
turii^adulterium inter bona haberi, prorfii
finraa. (^am malti forto non erabefcont, qn
tdulterio gloriantur?namficrftegia minnta p
magna in triumphua feruntur. Adilce nunc ,
crilegiam, ii oronino ex aliqoa parte bonum <
boneftuna ent,& re£te tadum rocabitur ; noJ
tdio eft, quod nalLius mortaliiim cogitatio re
go bona nafci ex malo non poffiint* Nam fi,
obhocvnnm> facrilegium malum eft, quia
mali.adfert.: fi.remiUria ilii fupplicia , fi (ec
ipopondcrif ,ex toto bonum erit. Atqui maxii
lerum fiipplicium , in ipfia eft. Errai^ inqoi
id carnificem aut ad carcerem diiFera. ftatirr
tur cum fadi ftint,imo dnm finnt. Non nafcit
ex malo bonum , non magis ^oam ficus ex
(emen nau refpondent ; bona degenerare
fiint. Quemadmodum ex turpi honeftum
icicur^ itaneex malo^uidem bonum: nam
1 h«i>e*t. Eodem tnodo tx fiicriiegio la>>
]aa turpc & fceieratuiti eft (iicrnegiliiti>
n habet qttemadmodiim in iiU vrna
eft» tioti aurtim qaod cbth Viperii k*>
ril^io milUm eft fcelu) , tion latrntn,
[tur: Dii&rtiiilima vtriUM)ueiteieoiiditio
im poflam fine vij;»era toliert: hit \\Sh
legio facere non boflatn. lumkiii iftad
uum (celeti, (cd immixtuiii. Quod
volumuf , in ttiulta mala incidittitti) id
U dam diuitiaaconfequivoUimUly iA
idimal I crgO dinitis bonbm non funt.
figniticationelhabet propofitio Veftra»
nitias eoufequi Volumui , in inului noli
: in tnalta antein mala inddimkil > &
I conreqUt iroluitiul. AUqnia , dum
caufTa, nattfragitkm fecit: aliqttia ca-
eira (ignificatio tilit e(L Per quod itk
\i , id bobum JAOii t&. Huic propofi*
confeqbenft, per dinitiaa nba, aul pei^
lala incidere : iut fi oer diuitiat in itiui-
531 L: AtrwAttt StM^eit
incoflimodadinitiisiinpautifi. UUe neiniiieinl
«ut lua cuiqae nocet ftulcitit , ant aliena neqoiti
qaemadmodamgladiuSy quinefnincmocddit
dentit telam eft. Non ideo dinitix dbi npcent,
peer dinitiat tibi noccnir. Pofidonioa (n ego
mo) melius : ,qai ait dinidas efle eauffam mil
non quia ip(» faciant aliquid, Ced quia fiidoR
tant. Alia eft enim cauffii efficienay qus pci
necefle eft noceaO alia prascedens. banc prceed
cauflam diuitia habent. Inflant animos, fope
pariunc, inuidiam contrahunc, & vtque eo in
alienant , vt ftina pecunic nos etiam nocitnn
dct Bona amemomnicarere culpa decet pun
non corrumpnnt animoi non foUcitanucztoUoi
dem & diiaunc, fed line tumore. Qu« bona fiint
dam faciunt : diuiti» audadam. Qnx bona fitt
gnitttdinem animi danf. diuids infolentiam. Ni
tern aliadeft infolenda, quam Ipedea magnil
faUaifto modo, inquifl^ cdam malum (unt diutii
tantum bonum non funt. EiTent malum , 6 per
Cerent, (i (vt dixi) haberent efficientem cauftkm
prscedentemhabent, ^quidem nonirritanta
turn animos , (ed atnrahentem^ Spedem enis
oftenduntveriiimilem, ac plerisque credibileo
bet virtus quoque prscedentem ctufSun , ad i
tm ; multis enmi propter iapientiam , multis pi
inftitiam inuidetur : led nee ex fe banc cauflam
nee rerifimilem. Contra enim verifimiiior il
cies hominum animis obiicitura virtnte, q»
in amorem & admiridoneiti vocet Pofidon
interrogandumait: Qus neque magnitudinci
modant, nee fidudam, nee fecuriutem, ntk
bona: diuitic autem » & bona valetndo* ft
bis, nihil hcNrumfaciimt: ergo non funt bona.
iBttrrogationem magig etitmnttm boc modo
[ju viui naoet, qiiam moieiiiz. Donum»iin«<
debet, & ab orani parte innoxittin, Non eft
quod plut prodeft : (ed quod tantum pro-
erea commodum & ad animalia pertinet,>&
3oa hominet, ^ ad ftnltoa. Itaque poteft ei
nodum mixtuin : fed commodum dicitur>
la parte xftimatum. Bonum ad vnum fk-
irtinet, inniolatum eflfe oportet. Ronum
ibe« vnuf tibi nodut , f<d Herculaneuft
malis bonum non fit: ex multif pauperu«
i» fiunt : ergo diuitis bonum non Cunt.
rogationem noftri non agnofiunt. Peri*
ingunt illam , Ik fbluunt. Ait autem Po-
hoc (bphifma per omnea dialeSicorum
atum y fie ab Antipatro refelli. Paupertai
)fitionem , fed per detra6^ionem dicitur,
qui dixerunt) per orbaciontm : Grstci di-
^H'trm non quod habeat » dicitur , CcA
habeat. luqoe ex multia inanibm nihil
teft * diuitiaf multc rea fiiciunt ^ non mnlts
liter quamdcbes, paupertatem inteiligif*
WU fubftantti : (e4 tunc quoque cohfidetiK
Qunqiiid (^tius fit paopertatem pennaicerci di
demere (aperctlium , qaam litigarc dc verbii |.
iam de rcbui iadicatum (it.. Patcmut noi ad cfl
nem vocatof . l^ex de abolendit dii^itiia fcrtn
interrogi^tionjbaii faafuri aut difluafuri fumut |
UQm\ I vt popului Romanut paQpertatem j (
roentmn i^ cauflTam imperii fai, reqair^t tc b
diaitiaaiDtem faa^ timeat? vt cogite^ hti ft If
^os repcriiTel Hinc ambituip, & largidoneii
QiuUat^ in vrbctn (anQiiBmam tempertntiil
queiifrnpifle? niini«laxaino(eoftentarigeiuiMi
lia \ quod vnua popular eripuerit omnibna^ i
vni tb omnibua eripi ppffe \ Hsc (atina eft ti
41; expugnare sffcdut ,, non cirenniCcribere. i|
IpQiTanmij^ fol:ti^atoqaa!n^r; fiminu^^ aped
E ? I s T. LXXXVIIJ,
WiP^aJim. fiudiA in honk VQ9t ej[i,nee,44. VtrHiti
ft ducm, SingilUfwg bgc doai^ fn QrMm
MupcM y GeomepriA • .^onfimi^^ £( /
nofK dmcmnt, conducunt ^ i4ejt^ mttMnf ff ,
ram. Turn diuifio, 4/^4 ^/Mtm , m Vmlgmm
dicTM^ PueriUsy Uth^sim &mifik^ /Urn
I9fipbi4m efey tput 9ire fiAp^um fiicii. S^
dfi il§nss MalUepii hi4agMt , fila nojcit, fj^U
ioUnda^ aut prdcipue eft ; 6f oftendU^ ^jtum
Us Mta fiferfiuM Pbihiogi fi&inimr , iptidsm
Pbihfephi, Q bofi4 bk, 6 4ure4 / ^{i/4 i
' Xemfiue.
DE.liberalibas (tadiis quid (entiam , (circ dqC
Nullamfi^icio, nullum inbonianumero
» - ■■ r ■ I r- J. I I
411 CifrcMtrnfirHfert^ ftlUdii i]npo|p«re«
tbrtfl y otigntnimam : cetera piHiilt & pueri-
An to qaidqiMm in iftii cfle credit boni) quo*
feflbres turpiifiaios omtiiam ac flagitiufiffi-
nil ? Non di(cere dcbemat ifta, (kd didiciire.
tm iliad de llberalibus fladiiaqoaerendain io-
tit) anTiram^bonam ftcerent^ NepromiC-
iem 9 nehuiQirei fcicmiam affe6^anc. Grara-
ctrcacarainiennoiii»ver(atar^&fi iatius e-
ilt, circa, hiftociar. lam vtlongiffime fines
feraty. circft carmina. Quid hocuni ad vir-
iam ftemit t- Syllabanimi onarratio , &
tn ditigeatiA |. Sc fabularunr memoria » &
lex ac modificatio f Quid- ex his mc-
iic>. aei|Mdiuteiii.cxiroit9 libidlneiniTSnatF
netriam'tranfcamoty & ad mufifiain : nihil
18 inueoitf/qiiod veter timere.^ retec cupe*
qnisquis ignorat,. alia fruftra firit*. Viden-
ufd doceam ifti virtutefn-, an non. fi non
nectraduiitqnidem: fidocent^ philofbphi
LI fcire, qoam non ad docendam rirmtem
inr? adfiirice quam diffimilia inter fe omni*
&
t. AnHAit 9Miejit
perfuadenij cum, his ipiis quibui eoUigunt, negcai
N«in mo do Scokum ilJam facitint , vtrtutcm
Srobanien], & voluptatei refagtenttm , & ftb
to ne icnmortiiititii quidem prtxia recedentcm
do Epicurentii, liudantcin (latum ^ietse cimtidtt
inter CO nuiiiii canrusque viism exigontii; modoFi
pitcticum, bonorumtrii getieri induccDtem
Acadcmicum) incona omnia di ceo rem.
nihil horiim efleinilio, cui omnia infunt^ iilicniA
inter ft difHdcet, Demui ill is Homensm |^hibf<K
f hum foifTc* ncmpe fipietii fa Sat eft , tntei
carmint vjla cognofceret : ergo ilia ditcamaii
Tiomef um fecere fapienttm/Hacquidein meq^
re, vtram malor aetite fucrit Homerui aoHelio
Honmagiiadr^mpcrunet; qiijimrcirean minor
Cuba Aitrit^ qoam Helena i & qiiare tarn male lU'
«etitem, Qufd^ inquam, annoi Patrocli & AchiUis
qairere^ ad rem cxiflimit pertinereJQaierii^VIyi
Vbi erraucritjpetiui.qaam efHciif^DenQifeinp^
mus? NTotivacat aadire, vtrum inter IcaliamdSii
flmiaftattis (htm extra nocum hobit orb em; ni
cn^m pdmit in lam angui^o «rror eHTc tam^longi
Tempeflfltei itiimi noi qnoiidie M^tnt, & nc^aitii
in m El i a V ly Af 1 mal i im pcUic* non dcefl far ma gi
Iblicitet oeuloi, nonhollit: hi*c monfiri tfttn%
Imffiano ctfQore gaodeotia : bine inGdio£a blandim^
fa iuritim ; hinc nitif?agia,& totFariet^tei mdoruta*
Hoc me doce, quomodo patriam amem , quomodo
^^arem^ qaomodo patrem, quomodo ad h^
h meH:! vd niufragua nautgcmi Qnid inquirrl*
P ndapaimpudicafaerit»an verba ^culo fuo da
tn Vlyffem illuni efll; quern ridebat, antequam fi
f, Giirivf , kfs ipfii qni^us ctlligunt^ t^^cMi^ hit IpBt
peatii ex ^uilrat c^fl^ndimt JPiiii«>fil^m& hiSk^ eui
E i I f T ft A 1.
It? BoC€ mcj quid nipudidcii,^ qtunmm iit
i: in corpore, an in anlmo poGu fit Ad mu^~
ieo« Docei me, qaoinodo inrer fe icurse ae
oceiconfonenL quomodo B^cterum difpa-
jeniium fonum fiat concord b,F«c potins^quo-
Itnuiiecom tneui conronetjUcccoiifUiainda
itMonftrf f mihij qui finimodi flcbjlti.mon-
It} qiiottiodo inter aduerfa non emittam flebi-
m, Metif J mc geomecrft ddccr latifiiridifl,
ceat.quoniQdo metiar quamuin hooiini iit fa-
inted ocec mc aritlinieticaj ^autrid^ cotn*
ligito«>4} potiui doceat^nihil ad rem per tin e-
impataiioiici. non cfTc fcliciorcm^ cuim pa-
lm tabuUrioi f) lailai : imo quam rupcruacua
* qui infeiiciffimui fnturus eCl^fi quantum ha-
[ecomputare cogatur- Quid mibi prodcftjfti^
LftiJiipartet dluidere^ li ntfcio cuoifratrcdi*
Jpid prf>dcfl colljgerc fobtiliter ptidei iugerl,
iprehendere etiam fi quid dcccmp^dam e/Fu-
Um me facit vicinui pdteni^&aliquid ex mto
TDocei me^quoraodo nibi) perdam ex finibiis
<gO ditcere f oto, quomodo totoa hilaris amit"
mo agro, in quit, ^ auito expe!br,Qi]id? ante
im qais iiltim agf nni tcnnit? Ctiiui|non dico
fed popuUfuerit, expcdire potea? Non domi-
id coionus hirralii^cQiut colonuft es?(i bene te-
ir,heredij.7) Ncgant mriaeonfuUi quidquaai
F4u) RMTo. digtiii nninerabaat, &iLufiteroi ipiosex*
- ^ipf-
UHqi) i4^«/4f etani «ccerti Sc cjcpenli, vedsgaLiiun
qni pr^ertnt tahthrii ctifti. i^.
i«^?ri> RegionuiB iit partes dittifionun dtctm pedis
pedibuique iugeri colie£l:ii cou^ciebaot
^i>) £ bsne ret fuccedaE proUi (u#, vel tkermi
edii. ac&t7rinjii potcieffe cobnuif TdhoiHi<j4i
» a^rq ia eiti* po^IIidnem veo|at*
y 5 irGi-
33S I^ Annabi Sknvcab
vfijcapi, qnodpabllcumeifi: pablicuiQ eft hocl)
tenes, quod tattm dicii ; pablicum e(l, & qaidiB
nerishumani. O egregiam trtemlfcit ronurii
tiri : in qutdratum redigis quamcuoiqoe icco|
formam. interualla (iderum dicif: nihil eft q^i
menfuram tuam non cadat Si ertifex u, metin
minis anininni« die quam niagnua (it, die qaaai
fiUus fir. Scis quz rcAa (it linoe : 'quid tibi pr»
. fi. quid in vita re£lum fit, ignoras ? Venio nin
lum qui c^Uftiuoi notitia g;):(imtoci
Frigida Saturm quo fefe fttUa rtceputy
^uos ignis cdli Cylleniui errei in m^es.
Hoc fcire quid proderit? rtrolicitaA(im,coniS
nut & Mars cxcomrario ftabuut, autcuniMcrd
verpertinumfaciet occafttiu vidente Satorno?P|
hoe difcam, vbicumque Cant iftaj propitui eflei
polTe n)ucari« Agit ilta continuut otdo fatoni
ineuitabilif curfui : per ftatas vicea rcmesnt -}
dui rerum omnium aut monest, aut notent. Si
ve quidquidcu^nitfaciunt. quidimmutabiliin;!
titia proficiet ? fiue fignificant » quid refcrt pi
dcre, qood cfFiigerc non pofliiS Sdas ififtjiid
fitnt.
Si ^erO'filem rdpidum fieUstpu fitfrneniet
Ordint refpicias^ numifmam te trAfiins fsU^
Hpr/ty nee infidiii no&ii CMpiere'firtnd^
Satit abundequeprouiftmefi^n lib infidiiti
fern. Nnmqnidme crafttna non fUiithortffidl
nim, quod nefcienti euenit. Ego , quid fbtoran
ne(cio: quid fieri po(fit,(cio. Ex hoc nihil dd^
ho I totum exfpedo. Si quid reaiittitur>^ boni c
TCMi luKoriaQ miniftrot, <Slque la&to-
I oleo ac Ittto conftantcm fcieotiam ex-
tQdiia liberalibua : aut Sc vngucntarioa re-
coa, & ceteroa vcluptatibus noftria in-
modantes fua, Qoid enim , oro te, li-
t ifti icioni vomicorei^ .9) quorum cor-
I, aniini in macie^ veterno rnm?Anli-
101 iflad efleiuuentotinoftrxcredimua,
Ml noftriredam |Q)exercaerant,ha(lilia
1 tonqaere^equum agitar6,arnia traSare?
I (qoa docebant quod difcendum eflet ia-
i QQC hz nee ilUe docent,alunnie \ irtutem.
>rodcft equum regere 6c curfiim eius frs-
»,affeCtibna effrarnatiffimia abftrahi?Qaid
coa vincere hiQatione vcl cxftu, ab ira-
? Quid ergo ? nihil liberalia nobia confe-
Ad alia maltuni^advirtutem nihil Nam
profcflb artea, quae mano conftanr, ad
vitaepliirimam €onferuiit,tamenadvir-
urtinent Quareergolliberalibaaftudiis
•XT :.-.:-^* J /r.-^-.A.J
34 Q ^' AwwAig i Sbnscas
qaia animuai ad accipiendam virtotem pntpani
Quemadmodam prima iila» it antiqoi vocabii
litteratura , per quam puerif clcmenta tndimn
noti docet liberales artes, fed mox pnedpieni
loctum parat : fie liberalea «rtei non perdaciiQI
nimum ad virtutem, (ed expediunt Quataor
cfTe Pofidoniut artiom genera. Sunt Tolgarci
fordids, funt tadicrs , uint paerileti Cunt iibc
let. Vulgaref opificum > qus mann conftam»
id infiraendainvitamocciipats(ant:in quibmni
decoris , nulla honefti fimnlatia eft. Lndkne b
qasB ad volaptatemocalommatqQe aaritifn tendv
His annumeres licet machinatorei, qiti peginatt'i
fe fargentiaii) excogitant, & tabulara lacite inli
lime cre(centia, Sc alias ex inopinato varietitcfi i
dehifcentibut qus cohsrebanc,aat hisqux difliba
fua rpontecoaantibus» ant hisquseroinebant^ptf
tim in (e refidentibus.His imperitoirum ferinntor d
li, omnia fubica (quia caufTas non nonere) niirantia
Paerilei (ant, & allquid habentesltberaiibnsfiiiii
h£ artes quas fyxtwAi£i( Grsd, noftri libertlea roca
Sol» aotem liberales funti imo (vt dkam Terim)
berse, quibus cms virtus eft. (^emadmodom , i
quit, eft animi aHqua pars philotopbisB nttaralis,
aliqua moralis , eft aHqua mtionalts , (ic ft fa
quoque UberaKum artinm turbt locum fibi in phil
fopbia vindicat Cum ventom eft ad naturalea qa
fiiones, geometric teftimonio ftatur. Ergo ei
quam adiuuat, pars eft? multa adiuoant noa ne<
deo partes noftrs fiint: imo fi partes e£rem,nons
sunarent. Cibus adiutQrium corporis, nee tam
pars eft. Aliquid nobis prxftat geometrfssmiiiifl
u. Pegtnata per fe fiirgentia) michina in thcatrit nsBii
jyici4 appare«t, maaum admoneiue fubito prodcHotei.
rioii
% per qtifts dcfcendunt ^alicuantar, ae
srdam fUntiumprsbont, cam caelcfti^at
rest, colligit mfltbemiticuf* Quxctuflii
niginei exprimat, (cit fipient : illad tibi
)tcft dictre, qaantum abeflfe debeat cor^
;ine; & qualii forma fpecQli,qualea imfl-
t. Magnom eflrefoiem pbilolbphui pro-
ms 'fit > mathematicQf, qui vfu quodam
)ne procedit: fedvtprocedaC) impetran-
lamprlncipia font Non eft aatemarsfoi
recarium fondamenmm eft. Phiiofophui
pedc, totum opaiafolo la) excitat.Ma«
n ita dicam) luperficiaria eft> in alieno
iena accipit principia, quorum bencficio
pei\iemat:fi per leiret ad venim,fitoti-
laturam pofletcomprebendere, dicerem
laturam menfibua nofthSiqute trtdatu ca^•
euntj trahomque tliquid ex illo. Vna r«
or aniitouif fcientit bonprum ac maloram
, qoc foii philofophis competit. Nuik
343 L Akmaii SvitieXi
cei&tatead fallendum cogicur, naUo Gommi
prsmto. Vre, inquiti csdc, oftcide, non pro
fed quo mtgit fccreta qaasret dolofj 13) hoc ill
QS condiiTi. ntiinqaid liberalia ftndia hoitniin
cerepoffant? Temperintii voluptatibot impel
Hat odit itqae abigit, alias difpenfiit, & ad I
modam redigit,nec vnquam ad illal propter ipl
nit. Scit optimum efle modum cupitoram ,
quantum vclii , fed quantum debeaa, fomere.
manitat vetat (iiperbum cffe aduerrus (bdoi, v<
varum: verbid, rebut, aflFcftibut comem (e,fa(
qtte omnibui pratfiit: nullum alienutn malum
botium autemfuumid maxime,quod alicuiboi
turum eft, amat. numquid liberalia ftpdia hoi 1
prccipiunt? non magtt quam fimpliduitctii ^
modehiam ac moderatlonem, noti magia quao
galiutem, ac parlimoniam : non m^ife qoain di
ttam,qu£ alieno (anguini tanquam fttopdrdt,
homini nonefTehomineprodigevtetidnm. Cu
catit,inquit,iine liberalibut fti&iit td virtttteii
perueniri , quemad modum negatit ilk nil cot
virtuti? quia nee fine cibo ad virtutem pentei
cibut tamen ad virtutem non pertinet* Ligtia
naui confetunt, quamuit non fiat nanii fine 1
Non eft, inquam, cUr aliquidputeteiilt adimo
ert> fine quo non poteft fieri. Potefl; quidemi
iliud dici)fineliberalibut ftuditt Vetiiri adfiipici
poflet quamuit enimvirt^diicendafit* tamci
per h«c ditcltur. Quid eft autem, quire exiflii
nonfnturum (apientemeum qui litteru neicit
fiipientianoufitinlitteritfRettraditi non vol
ij. Qngmagis fecntaqnarit dBlor) quo magU dolor ^
danu ad txtor^aenda fecrcta intendentar*
; I > T I. Ai. 943
kiiorit 14} fir, <]u^ nullum cxira
Msgni & rpattQiA rci eH ^ ikpl-
to optis eil:de diuinis hujuinii-
t do pra^EerirJs, defutum, deci*
rtempDfe : de quo vno vide 4^ u am
^rimtimi an pcrfe fit all quid :da^
tempus fit : ft lempiii com munda
EduitJi quia ft leru aliquid &cnt &
ei quxAiones fvnc de in^mo can*
il fir^ qiiendo efle tncipi«t,quaiii-*
ilio trankir, Sc domidlium fun-
itnfDrmai atiilqueconitBut: in
Mnd ferutat ; & emifTui vtgerur in
fit* an nan fit : quid fit faf^ums,
face r c defie rit I quo mo do h be r*
\ eK hac cflfugeric ctueatonobiK
rillic tiofTe fe incipiat^ podqutm'
§ in fablimc ficfffit Qi.arncum-
itimanarnrn dltiinarumgue com*
copia qu^rcndf^rum ac dif^endoi^
^^c t^nt iTiuii^^ fam mtgna, vt hi^
I h jfpitium> fupcrvkacufl ex animo*
labitf^inba* anguftiai virtus. li«>
gna dcfiderar, expcllsntur omnia!
et. Atcmni d;le6lat artiumno-c
antum itaq^uetxiUifrctmeamut,' ,
arium. An tu cxiftimai reprc-
ipcruacua vfa fibi compatat, *
poinpan) indomo cxplkat^non
cuparui e(l in (uperuacua Httcri*^
lui fere veils quam (it ratiSfinteiii^'
Quid quod iAaltbcraliumilt''
I nam qui difcunt Utteris confiii mintia ^
e apud PlatoaamquoqueinCratylolit*
rhigicm:*
tium
1
i
J44 If* Anmaii Simccas
■ II ■■! ' • \ I- - I
tinm codftditio nioleftoty verbofosj km
fibi placentei facie, & ideo non dilcentes
quia (iiperuacui didicernntt Qpataor mi
rmn Didymut grammaticiif (criofit : mil
iDultafaperaaCua Itgiflet. Idhialibrii de
meri qaxritur, inhitde^neai^matreVera
bidinofiolr Anacrcon, anebriofiorvizerit:
Sappho publica fuipjrit: & alia« qu» er>mt
da, (i ^ircfl. I nunc, & longam efle Vitaib
ad nofiroiqupqaecumperaciierii, ofteoi
{ecnribuf recidenda. Magno impendiD u
magna alienarum iioriam inole{tia)Iaudati(
flat: O hominem litteratatn! Simui ^oc titiil
recontenti: virum bonam! Itan^^T t
voidam omniom gentium, & quit primoi
(crip(eritj qusfam: quantum temportt int
inurfit &Homerumi cum bftos nbn babe
puubo: & Atiftarchi notai, quibut alien
cooipunxitj recognofcaiii: &^tatem in^]
tpram. ttane in georndtriie puln^re haerel
mihi prsceptumillud ralntareexcidit:Ten
ce ? Hsc (ciam, & quid ignorem 1 is) Appi
maticufl qui (iib C.Cx(are tota circurolatui «
&in nomen Homerii6)abomiiibnt cinitat
ptatuf, aiebat: Hotnernm IrtraqUe materii
mata, & OdyfTea, & Iliade, prihcipium ac
peri fuo, quo beiium Troianum complexul
ios ^ei atcrumentum afferebat, quod dual li
* If; Hac fckm & quid ignorem*) Senfiit cftt i
H teneor ? quid itaqne eft qifod ignortre fiUuo 6
fiima pofiim.
iS. In tnmtu HtMeri adoptatur) alter ttememi
nfttuf. Lipf.
17) Duas litteras) ^ fcillcet Sc n, qiue COAiu
44« qui eft numerus iibrorom Homeii
at (upcroiicai ? quantum ab v(u rece*
uoque ad ryllabaruni diflin^liones ^ ik
1 ac praBpofitionum proprietatea de-
inutdere grammadcis , inuidere geo*
quid in illorum artibui fuperuacuum
reindiam. S^ cfFeAum eft, vtdili^
: ioqui y qaam viuere. Audi, quantum
lit fubtilitai,& quatn infcAa veritati (it»
de omnl re in vtramque partem dUpa*
squo. & dehac ip(a, an omnil rea in
:em dirputabilli fit, Naufiphanea ait,
lentur efTc ^ nihil magis effe , quam
irmenidea ait , ex hit quae videntufji
niuerfum« ig) Zenon Eleatea omnia
rotio deiecit: ait nihil efle. Circa ta^
rhonii verrantur,di[ M egarici , & Eretri*-
ici, qui nouam induxerunt (cientiam^
Ise omnia in ilium fuperuacuum (kvt^
linm gregem coniice. llli mihi non pro*
tiam tradunt , hi fpem omnii firientiae
HI eft (uoeruacua (cire, quam nihil. U*
346 L. Annact Sbmbcai-
credo , nihil in rcrom natun eft, n^fi dn^iom : \
(ipbani , hoc vnum certum eft , nihil t(£c certi :
menidi , nihil eft practer vium : ii Zeiioni > nc
qutdcm. Qliid ergo not fnmus? quidift»qi
circumftant, alum, fnftinent? Totarernin
vmbra eft, am inanis, am fallax. Nonfacil
rim , vtrum magis trafcar lUii , qui not nib
voiuerunt : av: illis , qui ne hoc quidem nob
querunt, nihil(cire«
E p I s T. tXXXIX.
?hilo[ophU (f Sapientid difcrimen: tS iUim Mm
ria;- partiumque iterum Muijio^ & dejcriptio
nitum deinde , hdc & taUa ad morts atifue d
referenda : 6f obiter in male diuites inuebUur^
que Jimul & duaritiam cafiigai,
13 Em vtilem de{iderai> & ad fapientiam pro|
-^^ vtique neccftanam , diuidi philo(bphiamj
gem corpus eius in memt:ra difponi. Fa^ iiiu
per partei in cognicionem to&ui adduciinur.
nam quemadmudum vniuerfi mundifacies inc
£lumveDit, itaphilofophiatou nobif poftec 0(
re , iimlllimum mundp (pedaculiim ! Profedc
ompcs mortalei inadmiracionem fui nperet, ]
hit qa2 nunc magna, magnorum ignorantit,
mus. Sed quia contingere hoc non potefl
erit a nobii adfpicienda , quemadmodam i
lecreta cernuntur. Sapientis qUkdem animua
molem eiUs ampleditnr , nee minus illam vel
obit , quam cslum aciet noftra : nobis aatera
bus perumpenda caligo eft, (k quorum viTus i
;ait > faciliiis agnofcitur , (i difccflir in
I (vtdixi) innumerabiles effe, & par*
)ortet. Id fill enim vicii habec nimiti
iu.fio : fiinilc coiituro eft, quidquiu vs-
Tem fcdumcfl. Priinum itaque, iicut
dicain , inter Capieniiani & pbiiorophlam
:. Sapicniia pertc£luiii bonum eft
lanaa : philofophia fapiemis aitior
tio. H.vc oft.*ndit, quo ilia peruenir*
vnde didi fit, apparet : ipfo enim no-
. Quidam fapicntiam ita iinierant, vt
1 diulnorum & humanorum {cientiam.
: Sapientia eft , nolTe diuina & huma-
m caaflas. Superuacua mihi vldetotf
, quia cauflaB dioinorum hamanoniin*
nt. Philofophiam quoque fberunt qui
iliter definirent. alii > ftudlam illam vir-
erunt ; alii , fiudiuin corrigends mcntif •
n dlAa eft , appetitio re6kx rationia. lU
nOet , aliquid inter philofophiam Sc fapi-
^(Tft Menue enim fit*ri nnreH- . vr idem
||48 I'* AnNAII SENt'CAl
Quod &tog«t£ i) tibi antiqus probtbantj ft
ptusDoiTcnniij mooumento titalus ;
Hojpes re lift e^ tf fiphiam Vajfenm Uge,
Quidam ex nodrii , quamuii philofbphia fti
virtutis effec, & hsc p«tcretur , ilia peteret,
Don putaaerunc illas diitrahi pofTc. Nam nee
fophiafinevlrmteefl:, nee fine philo(cpliia ^irl
Philoropbiafladiura virtutia ef); y (ed per ipfam
tern : nee virtui autem eflfe fine Audio fiii potef
virtutis ftudiamfiiieip(a. Nonenim qnemadm
in his qui aliquid ex diflanti loco ferirc conanr
libi eft qui petit , alibi quod petitur : ncc quem
dum itinera qu£ ad vrbei perducunt , extra ipfa
ad virtutem venitor per ipfam. Cohsrent erg<
(e phiioCpphia, virtusque. Philofophix tres
cffe dixerunt & maximi & plurimi andlorea
lem, Naturalem, & Rationalem. Prima con
animum , fecnnda rerum naturam (crntatur,
proprietatet verborum exigit , & ftru£^am , &
mencationei, ne pro vero talfa furrepant. Ce
inoenti (lint > & qui in piuciora philofophiam >
in plura didqcerent. Quidam ex Peripateticis
tam partem adiecerunt > Ciuilem : quia qoai
propriam exercitationem deiideret , Sc circa
materiam occupata fit Quidam adiecerunt h
tern, quam Grsci otHonfMatt vocant, adminifti
rei famiiiaris (ctentiam. Quidam & de generib
ts locum (eparauerunt. Nihil autem horum
parte moraii non reperitur. Epicurei duu
I. Togata) comGediae veteres qtue fcriptft font ivxti
Romflnorum , quemadmodam paUiata diAse faot Gn
coniffidiie , qn'oniam hi in paUioy illi in toga incedebt
3. Dojjknni) Fabiat Doflennat AteliaAarom fcriptor
tloeiaiapudFlia.XIV, ij. ■
Hr KfifroLae^ 349
phis pQEaucrunt elfc , Ntturftkin i itquc Ma-
Rfttioiulem rcmoucrunL Deindc cum iplis
tigtjrcntur ambigui fecerner«, fal^fubipme
eneu amrgucte i tpii quo que iocnin , quarn
icio^reguLijipf^ellanti ftllo noitime fAtiont-
induxcniot : fed cum acciniontm eiTe natura*
lexUlliiiant CyreniLci natural ia cum ratio*
ruftuJerunt, & cmuenti fuerunr morallbui:
gaoque qui refnouent , alker inducunt In ,
s tziim part€f TnaraUa diuiduut: vivm fit de
1$ & cxpctendii J akem de a^edibus , tertja
Itbo^j quanta deeauffii^ quinrtdeargumen-
Ws tertim en namrab parte fun^arguiiienta esc
iiatlionese?cmorali ArifloChius non tan*
icmacu^i ttle dixit naiurakiti & ratio nalem,
Tk coorrariif : morttem quoque , quam (6~
liqaeraf , cifcumcidu. Nam cum kcum
nidonci contbet^ 4) ilrftuUr , Sc p^da-
e' dixit J non philofofhit lanquamquidqut^m
t fapteni ^ quam bumaui generis psdago*
rgo cumjtfipertiia fi t philofo p b ia, m or* 1 em
tern pricnum incipiamua difp^nere. Quam
mrfus diuidi placuit : vt prir^a cffet itiipe-
fn cuique diUribuens , Sc f^ilimtas quanta
rdignum fit, maxime vtilii, quid enim
ilecefiariitin , quara pretii rebua imponere?
I de impetu : tertia de adionibus. Primum
, ▼tquantl qttldquefit,iiidicei: fecundam^
nomitie rationahm^ MtnftKv enIm Eri^'tirt flbn
le ab ea quam Seneca rationalem b.e- XtyttaStyM
\ vocant , differc.
monif tones contintt) rv irtf^MriTiwin* 4e qua 9p^
z 3
9(9 Li. ANKACI bSMBCiUI ..
• ^ 1 1 1 , ■ < ^
loquor , qaoram sque {pauofe Inxoriti qiMin 31
flvaritia difFanditur.Vobts dico$ Qaooique null
lacvis, cui non villarum veftranim tafttgia immic
nQllum fiumen , cuius non ripai sdificia veftra
xant? Vbicumque fcatebunt aquaram ct^entium
ibi noaa diuerforia luxuriscxcitabnntur.Vbia
in aliqaem finum littus curuabttur , vo$ protim
damenta iacietis, nee content! folo, niii quod mi
ceritii^maria agetis introrfus.p) Omnibus licet 1
^a veftra fplcndetnt, alicubi impqfita montibui
Atrni terrarom ir ariique pro(pe£tum, alicubi ei
in altitudinem montium edu£la : cutn malta s
verit1s>cnmingenti8; tamen & (ingula corpoi
& paruufa. Quid prodint multa cubicola ?
iacetiff. Non tA vefirum|io) vbicumque n<
Ad vos delnde tran(eo , quorum profupda &
bill's gula>hinc maria{crutatur>hinc terras. Alii
alia laqueis , alia retitum variis generibus cam
labore perfequitur : nuUls animalibus^ nifi exi
pax eft. Qutntulum enim ex iftis epolii, q
totcomparatismanus, feflb volaptatibut orei
quantulum ex ifta fera, periculofis capta , d
crudus ac nauCeans guftat ? quantulum ex tot c
liis , tarn longeaduc6(is, periftumftomachni
plebiiemlabitur? infelices etiam, quod non
gitif , vos maiorem ft mem habere, quam vi
Hsc alihi die : vt dum dkis , audias ipfe. Sci
dum fclifbis , legas ; omnia ad mores , Sc ad fee
rabicm aflFe^Eiuum referens. Stude , non vt |
quid Ccm, fedvt melius.
f, Maria agetis introrftis) terrae flggeftione in ai
fpatia illud cogctii«
19. No» efi vtftrnm) quid enim ad aoi ea qoibiis
pofiiimai,
£
rmriam , muajijwt * rtegtn; jpjr^ HBnirA J'O-
& inferior a hdc maiefiate illim effe ; tf
'um Juperuacua. Non corporis, fid Ammi
lla g9rity ^ gfjfit. Tiudi tuani jkculo^an
'entts ? Nip», Jed fapientibus fimiUs, benefi-
oBrinayfediiatur^. MuUa inhis bcva,^
ut Ut£ fru&uofr,
biure, mi Lucili , poteft, quin Dcorum
rttliutn munus (it, qifod viuimut : philo*
I bene viuimus ) Itaque tanto plai nos do-
qaam diis, quanto mains beneficium eft
quam vita? Pro cerfo deberetur, nifi ipfai n
)hiam triboiflent : cuius (cientiam nuili
w:ultatcm omnibus. Nam fi bane quo-
vulgare feciflent, & prudentes na(ccrc-
itifl quod in (e optimum babct perdidifTct i
ca cffet. Nuncenim hoc in iUapr^tioIiim
lificum eft, quod non obucnit, quod il«
ique debet,qaod noeab alio petitur. Quid
od in pbilofophia fufpiceres, (i bench'ci-
354 Li Annabi 81NICAB
aliquamdio inniolatmn manfit , antequam focii
aiiaritia diftraxlc , & paupertatit caUfft eciai
quoa fecit locupletiffimoi, fuit. Deiierunt er
mnia poffidcre , dum volunt propria. 3) Sed
mertahum, quique ex hii geniti, naturam inco
fequehantur, eamdem habebant & dncem ^ & 1
commiffimeliorii arbitrio. NacaraB efienim,
ribus detcriora fiibmittere. Mutit quidem
bua aut maxima corpora pr»(unt, aut vehemc
ma. Non pra^edit armenta degener tauras, fi
magnitndine actoria ceteros mares vicit: eUp]
rum gregcm exceKiffimus ducit : inter hominc
fummoeiioptimut. Aiiimoitaqaerc£tor elige
ideoquefummafelicitai erat gentium :in quibi
poterat potentior elTe, niii melior. Tantunl
qusntum vult poteft^qni fe, ni(i quod debet, nc
ut pofTe. Illo ergo (sculo, quod tureum perh
penes fapientes fuKTe regnum Poiidonius iudic
continebantmanu5> & infirmioret a validionb
cbantur : fuadebant» difTuadebaotquej & vrilla
inutilia monftrabant. Horum prudencia , ne
declTrt (ills, prouidebat; fortitudo arccbat per
beneticentia augebat or^abatque fubicQus. (
um eratimperare, non regnum. 3) Nemo qua
pr»(ret f ducrfus eot cxpcriebatur, per quos cce
p fTc. Nee erat eutquam aut animus in iniu
aut caufla: cum bene imperanti bene pareretui
hilqoe rex mainsminari male parcntibus poHet^^
3. Defierunt omnin poffidere, dum volunt propria) fell
ipnia omnium fu<'t m (^xta nacuraii, &i Cipicn> c^ui fri
mnibui qnancum opoi omnium Domjnni eft, dam pi
antem (ibt cfT^ vnlunt <]a»dam monales, hoc ipfo rc
quae fibi non vii!dt^.4iU, fua non eif.* farent!<r.
3. Officium erat imperart , non reffium') h. e. CM
imp^rare, non pr^iogatimL
itno,{edinPythflgor» tacito iliofandoque
lic<runt lura, qus Horenti tunc Sicilis, &
1 Grscis ponerent. H^denus Pofidonio
artet qaidem a philofophia inuentas, qui-
tidiano vfii vita vtitur,non concefreriin,ncc
cs afTertain gloriam. lUa^ inqoit, fpar-
luii xc6to»i aut aliqua rupe fufFolTa, aut exe-
trunco,docuLt tecla moliri. Ego vero philo*
idico, non magis excogitafle has machina-
orum fiipm teda rurgemiunij &vrbcipre-
quain vinaria pilciom in hoc claafa, vt
m pericuU non adiret gala, d quanmis a-
lago fsuiente, haberct luxuria portusfuof,
diAindos pifcium grcges faginaret. Quid
ophia docuithominei habere clauemA fe-
uid aliud erat, auaritix (ignum dare ? Phi-
xcy cum tanto hibicantium periculo,ini-
edafufpend^t? Parum enim erat furtuitis
( arte & dfHcultate naturaie fibi inuenire
;ceptaculum« Mihi crcde , feiix illud &-
e archite^onat fuit. Ifta nata funt, iatn
3^6 L. Amnabx Scnbcak
Nan enim tcdta coenadonL epuhim fcee
rabantar : nee in hunc vfuoi pinus ant
bfltur iongo vehicalorum ordtne , vicii
bus, vt ex lUa lacanaria auro grania pen<
c£ vtrimque (lifpenfaB fulciebant cafam
tnaiibui, ac fronde congefta, & in prod
dccurfui imbribus quamuit magnis er
testis habitauere fecori. Cnlmns liber*
marmore atque auro (eruitus habitat,
que dilTeqtio a Pofidonio, quod ferram
excogitata a faptentibut virit iudieat« Id
do dicat, licet> (apientes, per quo»
Tunc laquek c Apt aire feras , ^ fuller e I
Inutntum^ &* fhagnos canibus circitmddrt
Omnia enim ifta (agacitai hominum , n
inuenit, In hoc quoque diflentio , fiip
qui ferri metalla &a»ir inuen«runt: cu
iiluarum aduda tellus^infunimovenatia'
fida fudilFct. Ida talet inueniant, qu
Ne ilia qutdem tam fubtiltt qusdio m
quam Pufidonio : Vtrnm malleut in v(ii
forcipes coeperint. Vtraque inuenit al
tati ingenii, acuti, non magni, nee ela
quidahud corpore incuruato,& animo
dante, quanrendum eft. sapiens facili
quid ni?cuinhocquoque{»culoe(rcqut
fimus cnpiat ? Quomodo, oro te, coo
Ihogenem mireris, &D»dalum?Vtere
tibividetur? qui (erram eommentuieft
%. Citniitioniepuhtmreeeptitra^ ctun^tio cone
epulam initruiror,
6. Onomodt conttenit?^ qiomodo h«c fimur
v( %9m diQcriie profeffionit ¥irof tt^ne magd
I if-o L M m, 5f7 *
fee pucf um caua manii Jibeiirem aquanij
iuvi% exempeum c periib caHcein j btc ob'*
iui : Quani dia horrm iluJmi fuperuftcu^i
lAbuiF^uifecompIicuit m dolif),& tn co du-*
lodie vtTum lirtdem fapienticreni putii,
rqaemidmodtiafiin immenfam ahiiudinem
tentibns fiAuUi exprlmac 7) ; qui Enripoi
Urum impeto impkt, }j) aut flccai; verlk.
nttbuam itqueiria iia coagmcntit, vi ^b^
met aique alia fuccfdatj ^ lotiea t«£li^
tcuU mutcntiir ? an eumi qui S[ aliia & iibi
ra t} qoani n ihii n obit n at u ra d ur am ac di f>
raizentt PofTe nos habtrarefincmarmofa^
fDiTenoiveftitoi efTc nnccomincTcioSe-
£ not habere vCbui noftrf* nei^cflarlat ft
aerimaa his, qiis terra pofaJt in runittio? lo}
Qdire hamaoum gcnui voiueriti ttm (uftt*
del Hbi coquain tffc^ qutm militem* 11]
tea tu«fntif^ aut cene fapicmibtit (imi-
ai expcdita eric mtda corporit/ SimpU*
]n0ant nfc&narid : in dcliciaa laboramr*
ierabii ardfices, (i fequere naturam.iilano^
eftridos : adqnaecuimque not cogcbat,in.«
Prigui intolerabilc cfl corpori nudo. Quid
mquid non peliea ferarunn, & alioriim ani-
frigorcfadi abondeque defendert queunt?
:ibus arborum plersque gencci tegunt cor-^
n auitiin plains in vfum vcflis ci/nAruntur?
tihus fifiuiis exprimat) quod in tbefttrii fi^kat ad
-Lipf
nripos is^c.y hoc quoqnc in fpeflacults ft^uin. Nam
fo<fii peroeCUitos canales ex acjine du£^tbus, tb«
I inundabant, ad naumachiam aut talia. Lipf,
tilia) de quibui Suetonius Nerori. c.31,
wrut) lion in imo vtm&calia. Lipf*
tm) btlia CAim ex auaiitia/
luto , dcinde Itipola aliitqu^ (iluefthbai
re faftigiam, &piauiii per deuexi labeni
memtrar.iierefecuri? Quid ergo ? non in i
tent Syrticae gentea ? quihus propter nimioi /
res , nulla in teguincntum f^tii rcpeliendit
(blidumcfty nlii ipfa arena humus. Nor
inimica natara, vt cuinoranihus sliis anim
cilem a£lam vits daret , homo folus non p
tot artibns viuere. Nihil horoni ah ilia nul
ratum eH:, nihtlsgrequaerendum^ vtpoQii
duci. Adparata nati luinui: noa omnia no
cilia fac Hum taltid:o tccinuis. Tcda te^
que, dc fi^menta corporum, & cibi« ik q
ingens neqotium fadtafunt, obuia erant> &
& opera leni parabilia : modus enlm omniui
poftulabat neceifius, erat : noa ifta prctiofi ,
ra , nos magnia muitiaque conquirenda trti
mas, SnfHcit ad id natura, quod pofcit. i
luxuria defciuit> qus quotldie (eipfam incii
(sculis crefcit; & ingcnio adiuuat vitia. Pi
peruacua coepit concupifcere , inde contrai
Inc niollcf cor pom tumus docentium, mol-
^ntui S^ infra£lai, RecttiHt enim i tie natun-
lat, defiderit ope necefTaria iinicni : iim rufli-
5k mifer** eft , vcUe quantum fti tft, lucre*
i(l, miLLicLiif quam iiciie ccJam ojagnoi vi-
Scedo ' ration Is a^dtiait ■ vcro, Eice Pofido-
't meafen opinio ^ vntist^xiis qui plurimmm
phisE coiiulerunt, dum vuli defcribere pri-
l^uemadmodum alia torqii^intur fiUf tlia ex
bluinqiie ducanvur : deinde qoenLadmndum
'pcntii pooderibua rcfVuin ftamen eKtendat,
jmodum fiabtcmen infertuni , quodduririam
lie Cf'tt^primcntii tratna rcmoUiat 3 (path a col-
ntur & iungi textrmi quoque ariem a fapien-
[jxit iouenram , obUtuj poftea repertum hoc
i genu I V in qao
I
f iftgo imnBa tjl , fl^mtn fictrnit arun^o^
'iinr medium r^dm fahimtn MHtk^
d ijsio fnmnt inftBi peBtne denus, 1
' i
^ntigifTet illK vldere has nDflri tempofiit telai^
vcAii nthii ceUTuraconficicur ^ in qua nun di-
lam corporl auxilium , fed nullum pudori cfi t
t deinde ad agricolas,nec minus facunde dcfcri-
rdflum a^atro folum, & rteratum n) quo fola-
ra facilius pateat xadicibui : turn fparta fcml-.
:olle£las manu herbai , ne quid fortuicum &
; faccrcicat, qno4 necetfegetem. Hoc quo*
put ait efle fa'pientium : tanquam non nunc
& plurifTia cultoret agrorum noua inueniant,
s fertUiua augetur Deinde non eft conten- ^
artibua> fed in p ftrnium fapicntcni fubitiit*
tratum) agricultar« Vox. Co^umeV a. _Aratwum itt*
[nifnr\ 'Vt vtrmitum redigafur in fHherm. JUpf
360 L* Amnaii Semicai
tii. Narrat cinm\ qucmadmodum , rerum. imk
rim imitatui, panem coepic facerc. Recepusjiii
quit, in os frugei, concurrcns inter, fcduritia den
u(n frangit, Sc quidquid excidit, ad eosdemdeoi
lingaa rcfertur : tunc Vero i[aliu£ mifcetur, vt faci
luper fauces lubricat tranfcar. Cumperacnitinvc
creiHy aquaiiculi feruore concoquitur, tunc dciDV
corpori accedlt. Hoc aliquis fecutus exemplar »!
pideni afper;:iin afpero impofuit, ad fimilitodiiM
dctitiuni, quorum p^iri injuiobilis motum alterini <
{p:cl.:t: deinde vtriutque attritu grana franguno
&fi£pius rcgerumur, donee ad minutiam frcqacoi
trita redigantur, Tuncfarinam aquafparfit,''d:al
dttatra£iatione perdomuit, finxitque panem :.qiu
primo cinls calldus, ^ferueni teftapercoxittdein
furni paulUttm reperti, & alia generay quorumfi
¥or fcruirec arblcrio. Nonmultam abfiiit,qiiiol
trinuni quoque iiiuentum a (apientibua diccret i
mniaifla ratio qoidem^fed non reda ratio commc
ta efl. Hominii cnim^ non (apientit inuenti fan
t£in inebcrcul'.s quain nauigia, qaibaa amneaiqi
busque maria tranfimus, aptatia adexdpiendamfi
torani impetam vclitj & additia a tergo gifberiiac
iifi qux hucatque iliac carfuinnanigiicorqueaot:
exemplam a pifctbus tra£lum eft, qui caada rcgp
tur, S: tcui eiut in vtrumque rooinento velocitatc
{iiam fle£lant. Omnia hsc quidem, inquit>(apic
inucnit: (ed minora > quam vt ipfe tradaret tore
dioribut miniftris dedit. Imo nonabaliia excogb
la ifta fiint, quam a quibua hodiequc curantiir. (^
dam noftra demum prodifTememoria (ctmnf! vtqj
cularicrum i3)vrum, perlucente tefta,clinuntni
1). SpecularioYV'.n) orbei feneftrii inierti ad loCem !■■
tendam & exclud.ndum vencum. d\Qtt a Upide' fpecdarii
^(ig conficiebautur, cui hoc aomea a nacura crtlKmb4
mus 15; r qum verDorutti notas, qaibof
ita excipitar oratio , & ceterltatein linguse
litort Viliflimorum mancipiorum ifia
unt : (apientia altiui (edet , nee manus e«
loram magiftra efl. Vis (cire > quid ill«
Idae cfFecerit? Non indecoroi corporif
variof pertubam actibiamcantus, qui*
ifpirituf, ant inexitu,i6) aat in tranfi-
natur in voccm : non arma , nee niurot>
tilia molitor , paci fauet , ^ genus huma-
cordiam vocat. Non eft, inquani) in-
im ad v(as neceflairios opifex. quid iUi
I aflignu) artificem vides vit£. Alias
s tub dominio habet. nam cui vita; illi vi-
>manienta (eruiunt: ceterum ad beatum
it, illo ducit , illo viaa aperit. Quae fint
idcantar»oftendit: vanitatemexuitmen-
agnitadinem&lidam; inflatam vero, &
aofam reprimit: necignorarifinit, inter
1 interfit Sc tumida-:.totins naturx notiti«
rradit. Quid finf^^ qualesque, decla-
dk , & sternam rationem toti indium , & lir
urn feminumfingula proprie figurantem« *!
animo coepic inquirere > vnde eflTet^ vbi, qaac
qaot membra 19) diuifus* Deinde a corp
i»ad incorporalia tranfluLit, veritatemque
menta eius excuflit : pofthsc, qaemadmo
fcernerentar vits ac necis ambigua : so) in vt
nim faUa vem immixta funt. Nonabduxit,
re,vtPofidoniovidetur, ab iftiiartibni (api
fld iilas omnino pon venit. Nihil cnim d^
vtntu iudicafTet , quod non erat dignam per[
iadicaturas. ponenda noa fumeret. Anacha
quit, inuenit rotam figuli, cuias circnitu vafa :
tar. Dcinquia apadHomeruminuenitur fig
inauult videriverfiisf&lfot e(re>quamfiibuhi
nee Anacharfin huius reifuiffe auQovcm com
fi fait , (apiens quidem hoc inuenit , fed nan t
fapient: Gcutmulta (apientet facinnt, qua 1
Tnnt^non qua (apientes. Pata velociflunum efli
tefm: curfu omnes ante Ibl^qua velox cft^non c
npdfidanio aliquem vitrariuni often-
itu ritrum in habitui pi urimoi format,
itia intntium efflngcrcntur^ Haec in*
nqnflmrapientem umenire deftuinriui*
n quit 3 InuEfntfTe dkltur fornkein, VC
tiira paullatim indinatorQm medio &"
Hoc die am falfum cfTc. "Ncccffe eft
Qocritum > & pontes , & portas fuifTcj
tnitii curuantur. Kxcidit porro vobii ,
locrlttini inuenifTc , quctnadmodum
r, quemadmoduin decoAtis calcutui in
nmerteremr « qua hodieque coftura in-
^€£lilei colorantur, Ifls lapkns licet
n qua fapieiis eral , inuemt. rnulta ^*
[ ab iTfiprudenaflimis aut ^que fieri VK
citiuj, autexercitariuf. Quid fapicnt
I quid ill hicem protraxcrit , qu^rig |
macuram, quam nonvt cetera animallft
eft , tardis ad diulna. Deinde vit^ le^
i vniucrfa direxit; nee noffc taneuni|
It deos J & accidentia non a liter eKci-
nperata, Veriiit pnrerc opimonibui
i quidqiic e0ct , ^'^era sdimadone per-
mit mixtas pcenitentiae voluptatcs. Et
ilacitura kudauit^ &palamfeck, fdi-
cui felicitate opus non d\ : potentifli*
fehabetinpoicllate, Non de ea phi*
r , qu» ciueiri extra patriam pofuit^ 2 j J
I dcos, qufE virtutemdonaujt volupta*
^nullum bonum putat, nifiquodho-
Li^ncchominisj necfortun.'E muneri-
nell : cuius hoc prctium eft , nonpofle^
s pattUm pofi*iO ref^icitadEpiCBrum, <jal
aa a ^1%^
364 I^* Aknabi SsKicAi
precio capi. Hanc phiiofbpliiam fuiflfeillo nidi (scut
quo adhuc artificia deerant , & ipfb vfu difcebant ii
lia , non credo : (icat ante fortanata tempora , cami
medio iacerent beneficia naturae promifcue vtenda^
tequam auaritia atque luxuria diflfodauere roortik
^ ad rapinam exconfbrtio difcurrere, nOnerant i!
fapientef viri , etiam fi faciebant faciendafapientibi
Statum quidem generis humani , non alium qui
quamfufpexeritmagis; need cnipermictatDeustt
rena formare, ddare gentibns moret ^ aliud prdb
verit , quam quod apud iilos fuilTe memorator 1 a|ii
quos
« . . nuUi fihigebdnt arua colani,
Nis fgnare quidem , aut partiri Ikmti Cdm^um
Tm erat: in medium qudrebant , ip/kfmeteUm
Omnia liherius , nulla pojcente y ferebdi. ..
Qaid hominumillogenerefeHcias? Incommonei
rum natura fruebantur : fufficiebat ilia > n.past
intutelam omnium : ha?c erat publicarum opum Ck
ra poffeflio. Quid ni ego illud locupletiffimv
mortalium genus dixerim, in quo pauperem inoeni
nonpofles? Irrupit in res optime pofitas auaritia:
dum feducere aliquid cupit, atque in (bum verta
omnia fecit aliena, &inangufium ex immcnfi) red
da , paupcrutem intulit , & multa concupUcencJ
omnia amifit 21) Licet itaque velitnunc eoncorre
3^) & reparare quod perdidit; licet agrotagris td
ciat^ vicinum vel pretio pellat seri8>34) velinioft
licet in prouinciarum (patium rura dilatet, & poi&l
22. Omnia amifit ) fie fapra p. ;oo«
sj. CuncurrereJ re^as occxrrere veUoiff lurert.
9^, Fr€ti9 p€lh$ms) cmcioiit ficini Ibadam acqvta
OM
Kper fuam longain peregrJnatLonemt nulla
i-propagado eo reducet ^ vnde difccilimutp
14 fecerimu9 3 mukum habebimui : vniuer*
>imus. Terra ipfft %ciUQrcrat illaboratftt
lopuloruii] non didpientlom krga. Qpid-^
i promlerat, id non minus inyenilTe, quam
Donftrdrc ahen', vDluptai cr at : nee auc vLIi
oterat : aut dee He. uiEer concordet diuidc-
ndum Vfllemior impofucrat Infirm ton rat-
idum suarQs obfcondendo quod fibi bee-*
I in neceitartii quoque cxduferat i par crat
tu, cara. Anna cefTabant incruentarque ha'*
nine maoui, odium omiic in fcras venc-
jtios all quod nemus denfum a fble protexe-*
lerfus faiuitiam hiemiSjautimbriSt vili re-
nd Tub frond c viucbant , piaddas tranfige-
fpirio no^es.SoUicicudoiio3 in noflra pur*
^^ accrriniis cxcitat ftimuUs ; at qaam mol-
m illis dura teJlui dabat. Nonimpende-
laquearia : fed in a perl iacenies nderafu"
tur,& infigne ^cf^acnluni no^fum ; mun*
eps agcbatur. Jilcndo tantum opus dticeni-
Q illis, quam no^u, patebat pro(pe£lus hii*
rims domus:libebat intucri (igna,ex media
ergentia, rurfus ex occulto alia furgenda.
laret vagarl inter tarn late fparfa miracula *i
»mnem te6lorum paueds (bnum ^ Sc inter
tras fi quid increpuit^ fugitit attonid, Non
)mot inilar vrbium. Spiritus ac liber intec
(^&leuis vmbra rupis autarboris,&BCJ5-
$,riuique non operc,nec fiftula,nec vUo co-
obfolefad^i , fed fponte currentes, Sc prata
mofa,intcr haec agrefte domiciUum,ru(lica
H kfcreP) fine yMSc frnda abfcoadittuBu Lipf'
aa 3 poU-
)66 L ANNA^r !|iN«eA«
• -.^— — >— ■ - --^— _- —
politum mtnu« Hsc erat (eciindiiin bttimii
mus, in quaUbebat habitare, necap{am«jic
ip(a tunlciitcm : nunc magna pars noftri inetQa j
flint. Sed quamuis egregUiUis vita fuerit, & <
frande, non fuere fapientes , quanda hoc ian
pere maximo nomen eft. Non tamea n^aner
ifTe alti ipiritus wos, & vt ita dkani^ a diia
tea. neque enimdubiumefti quin meliora mi
nondum efFetus edidefit. Qaemadmodom
omnibus indoles fortior fult, &adlaborespti
ita non erantLngenia omnibus g^nfummata. 1
jiim dainatura virtutem: ars eft, bonom fiei
quidem nonaurum, nee argentum, nee pirri
lapides imaterrarum f£cequsrebant,parceh
adhuc etiam mutis animalibas : tantnm abei
homo hominem non iratus , non timens > tantv
jlaturus occideret, Nondum veftis ilUa oral
nondum tcxebatur aurum : adhuc non eroi
Quid ergo? ignorantia rerum innocentei
multum autem intereft , rtrum peccare.aliquii
an neicial. Dcerat iUis iuftitia , deerat prs
deerat temperantia ac fortitudo« Omnibus 1
tutibusbabebatfimiliaqusdamradis vita: vin
, contingit animo y ntfi infiituto & edofio ,
fiimmum affidua exercitatione perdn^o, J
quidem , fed fine hoc naicimur : & in optimi
qneantequam erudias, virmtis materia > n«
E 1^ I s T. XCI.
24tgdiMenfis cohmU iuctndiwn trifle y (f fihi$u
inie&ieney eogitandnm de in^pin/ttiSy ff fitf
f^ffnnt acddere, Fonit dntt oculos inceria t
h4K reritms msxima ft frmiffima tmmi , a
P I ^ 1^0 % Am, |9y
iict , terrdm&fH , A^m , fiAmmk, OmntM mw^
m mtrte dsmmAfJi iffk, Erg^ m€^ ifiam hemim j Hi «
mtisfft iiminds,
^alis iio(tcrnunctri0itcftj numlflto Incendio,
Lugdunenfis colonu exuib eil. Mouer^ hie
^upmiibetpoffetj nedqmhominein patriae iujE
ifnoium. Qus: rcf ciHdi, vtHtmhntem sntnil
prat I quam vkkiicet td ca quae timcri pofTe |iti-
exercuit : hac vcro um inopinatum Ttialumi
\ ttHudimm J non miror li fine mem fait , cum
le eseinplo, mulrai enim ciuiiarci incendium
!, nulUtn abfluUt. Namcdam vbl honil^ ini-
s£ta rgnisiminifruie^, niukiiiocii deficit: Sc
lii fubindc cxckctur , raro umen fie cun^a de-
r, vt nihil ferro rdinquat. Terrflruifl quoqtie
^tiim tatti gratlis & perniciofui fait motus ^ yc
pida eiierteret, Nuiiquam denique Cain infe-
lli exarlit iiicendfnmj Tt nihil alter 1 fupercflet
to> Tot pulcher rima Optra ^ qiisc iingu U ilLu*
rbct lingulai poCTent , voa nox ilrauit ; & in
ice, quantum nc bello quldem timcri poteft^
Quii hoc credatj vbique arm is quicfcentibuij
1 to or be tcrrarum diffofa fecuritas iit , Lugdu-
nod oftendcbamr in Gallia , quaeril Omnibuf
t , quot publice afflixit , quod pafTuri erant , ti-
:rmiiit : nulla res magna non all quod habuit
ux (patiam : in hac , vpa nox fuit inter vrbcfn
am i & nullam. Denique diutius illam ti)>i
, quam periit , narro. Haec qmnia Liberalit
ifedum inclinant , aduerfus fua i) firmam
urn. nee fine cauffa concuffus eft. Inex(p^-
ai aggrauant : nouitaa adiicit calamltatibvs
) pitta kgtt Lipfius & ex faqncatiboi firmari patat.^
aa 4 ftOA*
'|S8 t.'AKifAM StvtUti
pondus : nee quiiqaam mortaliam non ta$fg§t
ctiam miratui eft , doiuit. Ideo nihil nolm ''
vifum elTe debet, in omnia przmittendint eft
cogitandumqne , non quidquid rolet> ied
poteft fieri. Quid enim eft, quod non fortana«Q)ii
Ittit, & florentiflimo detrahat ? quod non eo magiii
grediatur & quatiat , quo (peciofius fulget ? Qmd
ardaum > quidue difficile eft ? non vna via fiunptr,
tota quidem incurrit. Modo noftraa in not n
aduocat, modo fuis contehta viritms, inncnii
cula fine au6lore* Nullum tempni exceptam
ipfis voluptatibus cauftaa dolorii oriantn^. Adha
in media pace confurgit, &auxilia fecnritatif in iM-
tom tranfeunt : ex amico inimicna , hoftifC;
(bcio. In fubitas tempeftates , hiberniaqDC m^,
iores , agimr aeftiua tranqaiilitas. Sine hofte fl*'
timur hoftilia : & cladis cauflaa , fi dia de&cHqN^>
ntmia Hbi felicitas inuenit. Inuadit tempemiiE*
mot morbus , valididimoi phthifis, innoc^fr
snot poena , (ecretiftimot twnnltuf. Eligit alJPt
quid noui cafus , per quod velut obiitis virct ft*
as ingerat. Quidquid longa feries , iqiiltif laboriboib
inuka Deum indulgentia ftrnxit , id vnus disifytfjt
ac diffipat. Longam moram dedit malis propcna-
tibus> qui diem dixit; hora, momentuniqae tempo-
ritj euertendit imperiis fu^ecere. Eflet aiiquod in-
becillitatis noftrs {biatium , rerumque noftrarom , fi
tarn tarde perirent cun£la , quam fiunt : nunc i^cr^
snenta lente exeunt, feftinatur in damnum. Wai
priuatim , nihil pubiice ftabile eft: tarn hominiUBi
quam vrbium , fata voluuntur. Inter pladdiffimi
terror exfiftit, nihilque extra tnmultuantibua canffii^
mala, vndeminimeex(pe6labantur,eranipuDt. Qvc
domefticit belli s fteterant regna , qnaa extemit,.
impeUencc nulto ruuac Qa6te qustque ftlicita- |
tcm
llUtUmiCb VVAIUIUV |/WA««lk%U . AA«W V|U«n"
tercucnit, fed quantum plurimnm poteft'
{umatnus anifno,fi nolumus opprimi, nee
STelutnoniiobftupefierL In piennm co-
ana eft : Quoties AGx, quoticii Achaic
emore cecideront ? qnot oppida in Sy-
n Macedonia deuorata (iint *{ Cyprum
Unit h«c cladet *i quoties in (e Pa-
it ? Frequenter nobis nuntiati (unc
hum interitus : & nos, inter quo(|
fla nuntiantur, quota pars omnium (u-
iirgamus itaque adUerlus fortuita : & quid-
rit» iciamus non efletam magnum^quam
etur. Ciuitai arfit opulenu, ornamen-
itiindaramy quilmf & inferta erat» & ex*
am(Miinpofita,& boicnon altiffilnio mon^
mifiaramctoitatcmi, quu nunc mignifi-
ka ai\dis, vefligia ^tioque tempus oia-
ridet, qnemadmpdom in Achaiaclarifli*
ium'iam fqndameotaconfimiptafihtjhee
xftet) exquoappareatiliasfiiltem faiflfot
..r. n.- t .1 ..
370 L Anmavi Sbnicai
fiudibus,. qusproculaeon(pe6a mariiftabinl';
Hauit ignitcoUes, per qoos elacebat : erofil&fMj
dam altiflimos vertical , (blatia nauigantifuoac Ijl
caUs; ad humilem arenam dedaxit. IpCut natni
opera vexantur : Sc ideo xqad animo &rre debea
vrbium excidia. CaHira omnia exftant : omiiibi
«xitusmanet: fiue interna vi ilatuque pr«clu(a
lenti 3) pondu8> (ubquatenentar,exco(rertnt; fia
torrentium in abdito vis obftantia effregerit ;
flammarum riolentia compaginem (bli roperit;
vetuftat> a qua nihil tatum eft , expugnaueric
tatim ; fiuegrauitasc£liegeflerttpopalot»&fitiildi
lerta corruperit. Enamerare omnes &torum M(
longum eft. hoc vnum (cio : omnia mortaliom
ra,mortaiicatedamnata {iint; inter perimra Tiuionii
Hsc ego atque eiutmodi (blatia admoueo LtberaliW
.flro > incrcdibili quodam patri» Cum amorc A _
qasfortafTeconfumptaeft, vt in melius cxdiareM
S»pemaiorifortun2 locum fecit iniuria: mnliaci '
derunt, vtaltiusfargerent, & in mvios. Timagi
n^s 4) felicitati vrbis inimicus aiebat > Roras 6bi i
cendia ob hoc vnum dolori efte , quod fcir et maiiM:
refurre£lura , quam arfifTent. In hac quoqae nhi
verifimile eft certaturos omnes efle , vc maloraeerti^
raque^ quam ami(ere , reftltuantur. SintftiitfA
-diuturna , & melioribus aufpiciis in saum longii
condita! Nam huiccoloniz ab originefiiacenicfiinu
Minus eft , stas ne homini quidem extrema. A Plm-
codedu£la inbancfrequentiam, loci opportuiiittf%
conualui t : quai tamen grauiftimos ca(us intra (pal '
J* Vi ftatuque frutclkfi vwUnti^ nulla in fenfa dlfficilBM(
fi legal cam Lipfio : ftatnsque praclnfi viohmt &c, * 1
4. Timagencs') ferinis^ Aqgnfii obtreattor, & prvfad
Aattti infoifai. vicL $eaecampauremL.X« coatrov.y* ^t .
v
Epistolax. 371
ittolit fent^uis. Iraque formctur ani-
[leftum , patientiamque form (itae, Sl Cciit
im cfTe fortiui^. Aduerfiia jmperu iilam
e mrjgj quod aduerfui iwpertntes : aduer-
rmpoffe^ quod id uerfus homines. Nihil
Lgnindum eil. in eum incratiimui niua-
{uo hU legibus viutmn Placet? pir«,
' qn^ciimque vii, exi. Indtgnare , (i quid
jroprtc 5)con(tictJtnm efl' ; fed it hdecimos
f neceiHtas Mg^l , in gr atiim ciatn fato re^
juo omnia rcloluuntar. Non eft quod
ifncclarii, Schis monumentli^ quxviam
prsctexunt: aequat onmes cinis» Imparci
pares mo rim Dr. Idemdevrbibus, quod
IncoLiidicoi lamArdiia cipta^ quamKo-
auditor ille turii htimatii , 110 it nacalibiit
tomiiiurn claritatc diflinKit] niS dum iii^
ero ad Bnem mortal] um ventu m c£l : DiSo
it J ^mijitio ; pmniam qu£ t err am pre-
mpt 7) lex efto. Ad omnia paticnda pa*
nemoaUerofraglliorefbi nemo In crafti'
tior. Alexanxler Macedonum re^ difcere
ttinfelix cceperat, fckurus quam puiiiU
ex qua minimum occupauerat. Itadicq^
hoc , quod intelligere debebat fai(um (e
lomen. quis enimefle magnus in puiillo
*) pcculiaritcr , pracipue.
mtis qutt viam') Nam vtrinqne tdviarumpubll-
» monumenta flatuta, qna tranfeuntes morm
Sed ea magna , parua , modica , ornatu 6c tH
jam coiusque) diuerfa : at mors vna omnibus^
nns lUaB difpares , qnidquid natales , opei , vita
r) dicitnr ^uafi fimiiii rci ipfa. Vid.Feftam 9t
u a viris doftis^
f«* y
^J2 Is. AifirABi SkmicAi
poteft? Eranc ilia qqas tradebanturj (bbtilia, i
gentiintentione difceni^a: nonqusepercipcre
vefanos homo , &. trans Oceanum €ogitation<
mitteni. Facilia, inquit, mc doce. Cm ]
ptor. Ifta^ inquit, omnibus eadcm funt^ aequi
cilia. Hoeputarernmnaturam dtcere : Iftad
bus quereris, omnibus eadem font: nulU dari
era poffunt : fed quifquis volet, fibi fpfi ilk i
faciliora^ Quomodo ? ^quanimitate, £t. i
oportet, Sc fltias, & efurias, & fenefcas, &
longior contigerit infer homines mora| & £g
& perdas aliquid> Sc, pereas. Non eft tamen
jflis, qus te circafnftrepunt,credas : nihil horoi
lum eft, nihil intolerabile, aut durum. £x ci
fu iftis mettif eft, fie mortem times, quomo
mam : quid autem ftuhius homine, verba men
EleganterDcmetriusnofterfokt dicere, eoden
fibi effe voces imperitorum, quo ventre reddhc
pitas. Quid enim > inquit> mea refert^ furfii
an deorfum fbnent ? Quanta dementia eft rcn
in&meris ab infamibus ? Quemadmodum fama
timuiftis fine caufla : fic & tUa, quss nithqaam tii
tis, nifi fama lufiinet. Numquid detrimenti fi
vir bonus>iniquis rumoribus afperftis ? nee mon
dem hoc apud nos noceat : & hxe malam molidi
8) tiabet. Nemo eorimi qui iUam accniant, e
tus eft interim temeritaseft, damnare quodnc
At illud fcis, quam multis vtilis fit, quam,multoi
ret tormentis, egefttfte, qtierelis, fuppticiis, t
Non fumus in vUius poteftatej cum mors in n
poteftate fit.
X. Molitismem) leg. opiniouem, Gronov, -Scafiif :
quo^ue lama taatom ft opkuoae mala eft,
Er
n , $rrsft9nMaum ponmm. m pgjfg JMfmm
mdf qud /ettmdumNnhtrdm fim$1 fid.m^
' hoc tunc in Us Bonum tfft^hem iUff, Ni*
(f fine its J /qU ^irtttit buitumyimo Bes^
Hiqu€m ijfe. / Atcedert bdc fo(f€ ; 99m $4H
re mUitMy nee minuert detrs^s Be/UiiMtumm
9ec Tnnfusaliyndfotifi^ Dw djjmdknmr^
vt me ceque conuenit, exteriM eorpori t^
»rput in honorem animi coli^ in animo e(r
iiftras>per tfuai moucinur alimurque, pro*
»rincipalei) nobis data^. Inhocprinci**
uid irrationale) eft &. rationale. 'Iliad
; hoc vnam e(^ quod alio non refenor*
1 fe perfert Nam ilia qaoque diuina ra-
I prcpofita eft> ip& fub nuUo eft : & haie
ra c^dcm eft, quia ex ilia eft* Si de hoc
innenit, (eqnimr vt dc ilio qnoqnecbnue-
rao pofitameffebeatam ficam, vt in no«
rfe^ fit. Hff c eaim (oh non fiibmittit a«
J74 . .^' Anica«i Sbnbc'Ab „
xtlip fuftinetur , poteft cadere. $1 aliter eft ,
ent in nobis muluim valere non nodraf. Quis
' volt conftare fortuna , aut quis (c prudent o
miratiir ? Quid eft beata vita> (eeurius & p
tranquiliitas. Hanc dabit animl magnitudo
conftantifl bene iudicati tenax« Ad hoc qn
peraenitup ? ii Veritas tota perfpeda eft, fiCatvi
in rebus agendis ordo , modus , decot , &innc
luntas, am benigoa, intenta rationi , nee i
tfb ilUf recedeni, ainabilisfimul, mirabilisqu
nique , vt breuiter tibi formulam £cribain , ti
iiiu^ fapientif effe viri debet, qualis Dcum*
Quid poteft deliderare isj cui omnia honefta
gum? Nam li poflimt aliquid non honeftp coni
optimum ftatum , in iis erit beata vita , fine
hon eft. Et quid ftultiui , turpiusue> quafn
rationalis animi ex irrationalibus ne£^re? C
tamen augeri fummum bonum iudicjiint^ quia
plenum (it, fortuitts repugnantibus. Ai>tipal
que J inter magnos (eds huius audores , ali<
tribuere dicit externis , fed exiguum admodun
des autem quale fit , die non efte contentum , i
quis igniculua alluxerit. Quod poteft in hac
te (blis habere (cintilla momentum? Si non
honeftate contentus , necede eft aut quietem ac
lis, quamhefychiamvocantGrxci, aut volnj
Horumalterum vtcumque recipi poteft: vaca
animus moleftia , liber ad infpeflum vniucrfi
que ilium auocat a contemplatione naturs : alte
Ibd , voluptas , bonum pecoris eft. Adiicimui
hali irrationale, honefto inhoneftum. Magfi
tarn facie titiilatio corporis ? quid ergo dubit
cere, bene effe homini , fi palato bene dl ? Et hi
non dico inter virosnumeras, fed inter bomiD
jtorfammnm bonum fapoxibui j ac coloribus^ n
: banc neceflariam beats vits puunenint^^
ftbic^m. Huic rationem femire iuB»*
f runt aninialis generofiffiini bonum , d««
gnobilc' Praeterea mixtnin , portento^
i ex diueriis animalicuii congruentibinr
) nam, naitVirgiUtiimofterimScylrt
Mr, pofirtms im m m mi anfrf pijhixi • - >
Hi amdat, 9tno oitmmffs Imfontm^
Scylle feraaiiimaliaiundaiunt, horren*!
L atifti (apientiam exquibutnam compo«
m ? Prima hominls pars ^ eft q>(a vir.tut >
itticqr fucilia caro , ^ diiida^, & receptaiK^
ubis habilis » vt ait PoQdoaiiis. Virtu*:
il^bricitm definitj ^fuperioribufl eii«r
leranditatquQCslaftibua, animal ineraMi
tttfKitur« Ilia vtcufaique alta qaics, ni^
376 L AiTKAci Skmbcai ^
^ m » ' '
fans vfque ad incefl:a.Qaid ergo ?inqiiit:fi rat
hil impeditura fit bona valetudo, Sc quiet, & d
Tacatio; non petes ilia? Qpid ni peum f non qi
(iint, fed quia fecundum naturam' funt, & qui
me iudicio fumuntur. Quod erit in illii tuncl
hoc vnum, beneeligi. Nam cum veilem quaU
fiimo, cum ambulo rt oportet , cum coeno quei
dumdebeo: nonccenaautambulatio, autvef
funt, fed meum in his propo(itum,{ernantis in
re ratipni conuenientemmoddm. Etiam m
clam : Mundae veftis ele£Uo appetenda eft hoii
tnra enim homo mundum & elegans animal ei
non eft bontun per (e munda veftis, fed mum
deOio: quia non in re bonum eft,(ed in eledio
fl£^iones noftrx honeftas (tint, non ip(a quza
Quod devefte dixi, idem decorpore meexil
cere, nam bocquoquehaturaj vt quamdam
animocircumdeditt velamentuip eiui eft.
tern vnquam veftimenta aeftimauit arcula?^
bonufn, uec malum vagina gladium fadt, I
corpbre quoque idem tibi refpondeo : Cnm
^uidemme» fi detur ele£tio,&(aniutem&vi
num autem futurum, indicium de illis met
]p(a» Eft quidem^ inquit, (apiens beatni
mum tamen illud bonum non a(requitur> v^
Baturaliainftrumentarefpondeant. Itamifer
cfle^qui virtutem habet, non poteft; beatiffi
tem non eft, qui naturalibt^s bonis deftituitoi
IctndinCi & membrorum integritate. Quo
dibilius videturjidconcedis, diqnem in mi
continuis doloribus non efle roiferum, eJOTe eti
tum : quod leuius eft, negas, beatiflimum el
qui fi poteft virtus ef&cere, ne mKer aliquis fit
i.) Affnla) in qa« alfeniaiitiir.
E 1 1 I T a t A r« 377
itiflimus fit. minus eium incerudii a bti^
[mum refbt, qciam ami&ro ad bcatamj
mrum valet , vt ereptum calamieacibQi in^
^t : non poteft idiiccre quod fiipcrcft, vt
facial? mfummo deficit ciiuo? Cornmod«
: incammQda ; vtraque extn not. Si noil
bonus , qtiamuii omnibus preniatur in-
quomodo non beatiflimcs, <& fi aliqulbuf
^fidturPNam quemadmodum iiicomino*
e viquetdmiferuiii nondcprimiturj fiQ
m inopia non dedtidtur abeatifliiiio : fed
imadtf beatiflimus e0 , quam non efl fub
mifer. Aut potcfl illi edpi bonum ruun>,ft
Paulo antedicebiinjgniculum nihil cou«
foUi: clarj tat€ enim eiu$,quidquid line eo
iditur. Sed quxdam^ inqait, ^11 quoqua
Ih vii & lux Integra efl^ettam inter oppo-
uii aliquid inter! aceatjqu oii noi proh ibe*
£iu J in op ere eft , curfu fuo fertur. Quo-
silalitxitj noneftfereno minor, necur-
: qaoniam multum intef ell , vtrum ali^
tanruiTtj an impediat, Eodem raodo
fita nihil detrahunt non eft minor i Cci
t : nobis forfltan non sque apparet ac ni-
lem eft, & more (blis obfcuri, in occul-
exercet Hopica()ae aduerfus virtutent
(nitates> Sc damna, & iniurix , quod ad-
I poteft nebula.. Inuenitur qui dicat , fa-
pore parum profpero vdim, nee miferum
;amm. Hie quoq^iefailitur. exsquat e«*
I virtutibusi^tancumdem tribuit hone-
m honeftate carentibus. Quid autem fce«
indignius , quam comparare venerands
? Veneranda enim funt 9 fides; iuftitia,
icudo, prudontia: econtrAriQ villa ftint,
bb q)i»
Deinde, (i damna corporis miferuin ]
beatum ^{[e patiuntur . Nam quibus pot
in peiorem transferendi ihtum , nee
quidem optimum Frigidum , inquit) ali(
dum nouimus: inter vtrumquetepidam c
beatuseft^aliquismifer, necbeatus. Vol<
nos pofitam imaginem excutere. Si tej
frigidi ing;e{rcro,fict frigidum : fi plus cal
fietnouiflimccalidum. At huic> nee mi(
tOj quantum cumque ad mi(erias adiecei
erit, quemadmodum dicitis : ergo imag(
lis eil. Deinde trado tibi homineitl, n
nee beatum. huic adiicio cscitatem ,
ier: adiicio debilitatem, non fitmifer:
lores condnuos & graues » non fit mi
tarn multa mala in mifdram vitam noii
nee ex beata quidem educunt. Si no
dicitis , fipiens ex beato in mi(erum dc
poteft in non beatum. quare enim qu
alicubi (ubfiftat ? quae tes non patir
, E P I. 9 T L A S, J29
2, Ke^jUi vivt&tf oportef , v( befttiuf
inonpoteAj ne bratius quidem. Non
as : ergo ne beata quidem vita , qnx tx
itut enim tantum bonam rf^ ^ vt illas
ciataf nonremistj brciiitacem ^ui, &
r po ru m va riai o ifen fi ones ,. Na m v o •
ligna J ad quam rcfpiciat. Quid eft in
mm ? fumro non indigerCj nee dieifu^
, in quantolib^t tempore seterna con*
;redibilia nobis hasc vidcntur , Sc fupri
ram excurr€iitia« maieftarem enim e-
mbccillitate metimur , & n\m noftriji
imponimus« Quid porrfl j non aiquo
etnr , aliquetn in Turn mil cruclatjbui
•c, Beams fum? atquib^c voxinipft
itis eH; audita, Oeatiflimum , inquirp
n diem ago , EpiciiTu^ : cum iltum bind
i corqi:teret , hiiicinfanabilis exulcert*
I. Quire ergo incredibiUa funt lila. a«
irtutam colunt : cum apud eos qiioqu9
pud quoi voluptas imperat? Hi quo*
(& bumillimae mentis aiunt , infummis
xtrnmis caiamitatibus ) fapientem nee
am t nee beattim. Atqui hoc quoqua
imoincredibilius. Non video ctiimj
in infimum agatur , e faftigio fuo dc^
.ul beatuffl praeftarc debet : aut , fi ab
, non prohibebit fieri miferum. Stanf
ici. a«t vincatur oportet , aut vincaU
immortalibus foils* virtus & beata vi-
obis vmbra qusdam illorum bonorum
aocedimus ad ilia , non peruenimul.
Is hominibusque communis : baec in iU
ta eft , in nobis confummabilis, Se4
lem nos vitianoitra perducunt^ l^^^
bb 2 ^ m
'386 V. AknAii Sfif«ei&
ille alter (ecandas, vt aliquis parum confta
fiadienda optima , cuius iudicium labat etia
incertum'eft, de(iderat,oculorum atqheaui
film, bonamvaletudinem, ^nonfcdum a
corporis , Sc habitu manentem (uo , statis
longius fpatium* Per banc 5) poteft nonp
agitarc, vt in impcrfc6lo viro, Huic malitiac
dam ineft , qua animum habet mobilem ad
te agit carens malitia j & ea agitatio abed
Kon eft adbuc bonus , fed in bonum
cuicumque autem deeft aliquid ad bonni
eft.
Sed fi ad ^ttm animtisqwf in torpore prdj
bic deos siquat , illo tendit , "originis (uae m<
moimprobe eoconatur adfcendere^ vnde
rat. Quid eft autem , cur non esuftimes in
•liquid exiftere , qui Dei pars eft ? totum ho<
tinemur, ^ vnum eft , & Deus 6) : & (bcii ei
& membra. Capax eft nofter animus : pej
lo , fi vitia nan deprimant. Quemadmo
porum noftrorum habitus erigitnr> ScCpa
lum; ita animus, cui, inquantum vult, li
gi^ in hoc a natura rerum formatuseft, vi
velit , dc fie vtatur fuis viribus , ac £e in (pad
cxtendat. Nam fi aliena vi ad fiimma niter<
gnus erat labor, ire in cslum; redit. cun
jia^us eft, vadit auda£^er, & contemptor
/, Per hanc) leg. f«r hune Gronov. (enfat :
putt, qaamuit non td fummam grtdum ftpientia
ied in fecundo fubfiftflt. feqneiitit vcro ita legit I
Fotefi non pctnitenda ugiturt. At imperfeSo 9
vis quadam ineft: qim animum hahet moHUm\ 4
km agit hterens malitia, ^ea agitatio abeftahmu
4. E$ Dtns^ nam 2c mimdiii Steidt Deu. £i>,
E F I i T E A t. J$l
^uniamrefpicir: aumm argenttamquc » ILlii
iacuere tcnebm digntHima , non ad hunc
jjlendoremj quo impcrkorym vcrberant
?dt crui c coeno, ex quoilU fetTeuitcnpU
xa & cfFodic, Scil^^iriquatn , aiibi poiitaj
a$ , quam quo congcrantur 7) : aniraum
ebere, non arcam, Hunc imponcrc do-
inium rerum licet , hunc in pofTeffionem re-
»induccre, vcfiibriim. Oriens Occidcni-
nusHat, deorumque rita cun^bpoHidtat;
u% fail diuitcs fupcnie dcfpiciat: quorum ,
I JfECUf cfl fno, quam triflisalieno. Cum
fubiimitatcm mlit, corporis quoquc , vd-
lecefTarii^ nonamator, fed procnrator e(l:
:uiinipofituseft, fubiicit. Nemo liber eft,
ri fe ru Ih n am vt allot d o aii no s , q u os nimii
licimdo inuenit, tranfeas j ipdus morofum
delkatiimquc e(t Ab hoc, modo xquo a-
modo magno profilit : ncc, quis dcinde re*
I funirui fit exitusj qu^rit. Scd vt ex barb«
tonfbs negligimus : ita ille dioinus animut
hominem , quo receptaculum fiium confis-
is illudexurat, an ferae diftrahant, an tcr-
t , non magis ad k iudicat pertincre , quam
d editam infantem. Vtrum proief^am
rant, an confumatur.
:ambtis data prada marinis,
im ? Qui tunc quoquc, cum inter homines
minas timet: vllasne timebit poft mortem
im , quibus vsque ad mortem timeri parum
)n conterret , inquit , me , nee vncus j ncc
tgeruntur) non pofitai efleverai diuitiai in area,
ncor ifts qu£& valgo diuitis audiunt.
M^ mortem timeri parnm efl') iat«iUgit tyrannoi,
sraqao^ueniortttoruni fsuluat*
J)bj ptO^
^0 L. AVVAMI SlMieAl
proiedi ad contufncliam cadaoerls laceratio .
fiiris. Neminem de (upremo officio rogo \
Kquias mcas commendo, ne qnis infepoltai
rumnaturaprofpexit. Qaem fceuitia proie(
condet. Dilerte Maecenas ait/t
Nee tumubtm cnrafepetit nature reU^os.
Altc cindum 9) putci dixiffc. habuit cni
urn & grande & virile 1 nifi illud fecum 10)
fct.
E p I s T. xcnr.
Dff morte Pbilo/opbi Metro»M&k , qui ik
Parum id refert : ST^itd nonjpatia ^fid i
da eft. Ornnk bona ea^ hniga : dmif
hnffm^
IN epiftola » qua dc morte Metronaflis
quxrebaris , ranquam & poraiflfetdiutiii
debuiffet, squitatem tuam defideraui : <
omni perfona, in omni negotio iupercft;
deed, in qua omnibus. Multos inueni 9
irerfus homines : aduerfus deos neminem.
inus quotidie fatum : Quare ille in medi<
ptus eft ? quare ille non rapitur ? quai
tem & (ibi & aliis grauem extendit ? Vtrun
te, squius iudicas, te nature , antibi parer<
quid autem intereft quam cito exeas , vnde
cundum eft ? Non ut diu viuamus, curandi
vt (atis. nam vt diu viuas, fato opus eft : vt (i
Longa eft vita^ (i plena eft. impletur autei
9, Alte c'mdnm^ iadnftrinm* fbrtenit taiet
Ipwcingi foleiiu
19. StiHm) i,e. YjucamTefie &corpore cni i
£ f I i T € t A 1, sg}
imu$ fibi bonum ruum reddidit , Sc ad (epoteilatcm
icr^nflulir. Qpid ilium o^ogims anui iuuam, pec
lertiain exa£ii ? nonvixit i^c, fed in vita moratui ,
t ; 13 ec Zero mormui f ft^ Ted diu, i) 0£^aglnta an nil
itir» Inierefl, mortem ems ex quo die num^rei. At
Be obiit viridis : fed offieta boni ciuii, boni amici, bo*
iifilii cxfccnrus efl : in nulla parte ctfTauit, licet <iui ^
Has imperfe^a iit ^ viia perfefta cA, 0£logint« anrnt
||ir: Imo o^^oginta atinii fait : niG forte fic vij^ifTt
tm dieiSj qttomodo dicuntur arbor es viuere. Obfe*
ro te, mi Lucili J hoc agamus; vt quemadmodurti
iredofm rerym, a) fic vira noftra noa pateac multum^
cdmialmm pendat: Ada illam mctlaniurj noii tern-
me. Via fcirci quid Inur hunc intermit vegetum *
lapcenipcoremque fortniue, fan^am omnibui vntfi
lumanae lljpendiis^ atquein fummum bonum eluji
raeftum ,d'illumau ratilti anni transinifll fuat? al-
to: poll mortem quoque efl, alter ante mortem periin
Uudcmiis ttaque ^ Sc in numero felicium reponamii# ^
mm ^ cm quaniuluiti cum que temporis contigit ^ be-
ne coUocttum eft, Vidit enim I'eram lucem , non fuit
rnus e multii. &viuit, «^ vixit, & viguit, Aliquan-
io fereno vfbf eft; aliquando, vt folet^ validi itde-
Ns futgorpernubtla emicuit. Quidqu^ris, quam-
ik rkerlt? vixit ad poilcroi viquc: tranflliit^ &
e in memoriam dedic. Nee idco mihi plures an*
101 acccdere reciiQuerim : nihil umen ad beatatn
'itam defuifTe dicam, ft (patium eitii inciditur. Noji
'mm ad eum diem me aptaui , quem vltimum mihl
pisM auid a pro m i ferat : fe d n u Uti m no n tam q u am vl d-*
Duoi ad^e^i. Quid me inrerrogaa , quatido natut
I. Sid din) fa licet inotEi^ui eft^ vcpote cuiai iota viti mor-
ti inftar hibuerit.
I. Fftthfd tttumy gemmx, & aarain ^uc U brcDkai;|i
retiajn & poactai babem. Lipf.
. . bb 4 fim?
tim ? vfqne ad (apientiflm viuere. Qui
peruenit , attigit non longiffimam finem , i
mum. ille vero glorietnr anda£ler , Sc diis a
•s : inter que eos , fibi & rerum nature impu
fttit. Merito enimimputabit: meliorem
reddidit, quainacceperat« Exemplar bon
fuit: qualisquantusqueefletoftendit: (iqv:
let, fuiflet (imileprsterito. Et umen qu<
vimus ? omnium rerum cognitione frut
Scimuf a quibus principalis natura ^) fe atto]
%lmodum ordinet mundum ; per quas vie
areuocet , qvemadmodum omnia quae vfqu
clu(erit > Sc feipHim fiii finem fecerit. Scimi
impetufuovadere: praster terram nihil fta
continua velocitate decurrere. Scimus qc
dum (blem luna prstereat : quare tardior n
f>oft ie relinquat: quomodo lumen acci;
perdat : qu» caufla inducat no£Vem , q
cat diem. Illuc eundum eft $ vbi ifli
«d(picias. nee hae fpe , inquit fipiens il
til esfeo . nund natere mihi sd dene mens it
p r f T O L A B. 385
^ . » -^
i&UTC z xque magnum animism hab-^o, ctiara
Oi tranfitumsexcedD, Non cam muHjsvi-
, quam potuit, Et pauconim vedLtini
& quidem kudaiidut , atque viilis : annaks
fi:if quaai non liecori fmx^ Sc qaid vocen-
squeell vka quorum dam longa^] & quod
Icquitur annalei, Numquid fdiciorem iu-
n, qutfummodie munerii^ quam cum qui
cciditur? numquid all quern cflc tam finite
tvkxputas, vC iugulari in fpoli^nOj^) quam
malit? Noo maiore fpatio aker aitcFiim
Dus. iBori per omnes it : qui occidit , con-
occifiim. Minimum eft* de quo fblicit:!-
mr; Quid autem ad rem pertinet , qtiamditi
God euitare non pofHs ?
E p I s T. XCIV.
h s ^tram DogmAtka j Mn PjtrMmtks pars
Iphid ftik&r^ tf^m Mhera fine altera fiffficmi?
' prt&rem prgftrt^ ^ fiUm adminit: emsque
gumenta : aIH ^ ^Utram adiungum ^ jic md-
^us ^fis ofiendunt : ff Seneca diducit elegantery
p a fru&uofe. Lege , ^ oble£iari.
partem philofophiaE,i)qii2 dat proj^ia cuique
bnac praECcpta,nec in vniucrfum Gomponit ho-
(ed marico fuadet', qaomodo fe gerataduerfus
: patri,qiiomodo educct liberoi : domino,quo-
roos regat : quidam folam receperunt, ceteras
quid vocentut') nempe quod illi Cacddiani . Anuales
' cacata charta. Lip^i
Hario^ ptrsA^phitheatri, in quo tndui eqm Tolent,
deinceptinntilcf occidi. Lipf.
i ftnftm fhitcfiphia) wa^nrm^f f. prccepti?am.
bb ; qua&
1
t
386 L. AlfNAlX SSNECAI
quail extra noftratn vtiliutem vagantes reliqnenmrij
tamquam quis poflit de parte fiiadere, niii qui fimi^]
mam pr ius totius vit£ complexus eft. Sed Arifto iStofc 1
cus econtrario hanc partem leuem exiftiinit,&qoil
non defcendat in pe£las vique : at Ulam non hahcih 1
tern praecepta , plurimum ait proficere , ipfiqae det ' ^
cretaphilofophiie, conftitutionem efle (ummi booif \
quam qui bene intellexlt &didicit, quid in quaqoi \
re faciendum fit, fibi ipfe precepit. QuemadtDoduni \
qui iacnlari difcit, deftinatum locum ctptat , ft ^
manum format ad dirigenda quae mittit: cum banc i
vim ex difciplina &exercitatione percepit, qaocn» \ i
que vulc, ilia vtitur: didicit enim non hoc aatil^
lud ferire > fed quodcnmque voluerit. (ic qui fi ii
totam vitaminftruxit, nondefideratparticulatimajk
moneri , dodlus in totum : non quomodo cum nOi
re aut cum fiUo viueret, fed quomodo bene yfaw
ret. in hoc eft» & quomodo cum Fxore ftc liba^ ^ Ic
▼iuat. Cleantlies vtilem quidem iudicat & banc par- ' t
tem> (ed imbecillem nifi ab vniuer(b fluft, aifi de- i
creta ip(a philofophiae & capita cognouit.- In diui ^
ergo qusftiones locus ifte diuititur. Vtmm TtiliSi iC
an inutilis fit : & an folus viruni bonum poffittffr \
cere, id eft, vtrum fuperuacuus fie, an omnct ficiit jb
(upervacuos.i) Qui hanc partem videri vohlntfiipc^ t
vacuam> hoc aiunt: Si quid oculis oppofimm roof^ !(i
tur aciem , remouendum eft : illo quidem non abieAt
operam perdidit, qui praecepit: Sic ambulabiijiUt
manum porriges. Eodem modo, vbialiquareiob*
cscat animum , & ad offidorum d^jciendmn ordr b
hem impedit , nihil agit , qui prscipit : Sic fioa
cum patre, fie cum vxore. Nihil enim profident
s. .^M om«(f fatiai fupetutcms) ^u aa foiaa bSEna^ i>
Yt carera reliquif poffimiu.
E 1 I S T L A I, 387
imdiu menti error obfufui eft : fi ilk di-
'cbit quid cuiqiic d ebei^tur ofHda. Alio-
om, quid fano faciendum Ht, non fanum
rij vt a gat diuitem ^ monflr^s : hoc quo-
lie pa u pert ate fieri poicft ? OfteBdii
lid tamquam famr faciat : Hx^ju potiat
lem dctrihe. Idem tibl de ommbtit
j rcmouenda font ; non prff cipkndum,
s ma [ic n t ib Qi non po tefL N i It opi nl 0-
aiboa laboramus J ^xpuleris* nee aaa-
[0 vtenduijj pecunia At ^ cxaudiet; nee
imodo pericula contcmnat Efficiai o-
iat pccunUm nee bonum j nee maluin
silU mirernmos din Its s. EfTidas, vt qnlc*
expauimi^s , id at non eiie Cam umeti-
iama circumfert, nee dolerc qaoqut, nee
i in morte , qnam patl Ux eil j magnum
J quod ad neminem redit: in dolore
faturam obftinatigneni animl, qui leuiug
idquid contumaciter pafTus eil. Opti-
cfTcnamrainj quod nonpotefl ncc qui
lagnas eOe ; nee qui eft magnus, exten*
former accipienda , qus nobis mundi
perat. His decretis cum ilium in con-
conditionis adduxeris, dc cognouerit
1 effe, non qas fecundum voluptatcm
ndumnaturam: cum virtutem vnicum
inis adamauerit , turpitudinem foium
:it , reliqua omnia , diuitias > honores^
udinem , vires, impcria , fcicrit cflqi
tern , nee bonis annumerandam , ne^
torem non deiiderabit ad fingula, qui
cede, fie ccena: hocviro, hocfeminxj
hoc caelibi conuenit. Ifta enim qui di-
nonent ^ - ipfi fscere non poflfum. Hasc
3gg Ll Amnaki Senicab '
p»dagogu$ puerOjhaec ania nepoti prscipit
damnonelTej magifler iracandiffimirs di
ludum litterariam mtraueris , (cics ifta qi
fupercilio philofbphi iadantj inpuerilief
pto. i) Vtruin inanifeAa demum, tndabia i
nondefiderammamfeftanionitores: prsc
bia, noncredicur: (uperQacaum eft ergo
Id adeo fie di(ce. Si id mones quod obici:
ambiguum , probationibas adiuaandum e
batnrus es , ilia per quae probas , phis valer
per fe (bnt. Sic amico vtere > (ic cioe , fie I
re ? quia iaftatn eft. Omnia ifta mihi loc
tia tradit. lliic inuenio sqoitatem per i
dam , nee metn nos ad illam cogi y nee mc
duci : non efTe iuftum > cai qaidqnam in 1
placet, prsteripfam. Haec cum perfiiai
perbibi , quid ifta prxcepta proficiunt^ qu{
decent 1 Pr^cepta dare (cienti , fiiperuacni
icLenti parum. Audire enim debet, n
quid fibi praecipiatur , Ccd etiam quare. ^
<}uam , veras opinionei habenti de bonii
funtnecefTaria, annonhabenti? qui non
hit a te adiuuabitur : aures eius contraria
bus tuis fama pofledit. qui habet exadum ii
fugiendis petendisqtie , fcic quid fibt facien
iam te tacente. tota ergo pars ifta philo(bpl
ueri poteft. Duo fiint, propter quae delinqc
ineft antmo prauis opinionibus malitia con
ctiain fi non eft falfis occupatus , ad fali
eft , Sc cito fpecie , quo non portet trab(
Tumpitur. Itaque debemus aut percurai
3. In puerUi effk prafiripf) io gaomit & i«
defcribencUB & edilceads proponuntar. Prafctip
emplar. lu infira : Paeri. ad prsferiptiiin diicont
P 1 S T O 1 A f . 38$
VJtJLS Hherare; aut vaca n tern qu idem, fed nd
mam, prxoccupaf e. Vtrumque decreti phi-'
iciiint , ergo talc praecipiendi genus nihil «-
"eajd pf^cepla fi ngiitls d am us,incoiiiprchai«-
t eft. AUs enim dare deb em us fcneratiti^ aim
rufn, alia negotiafiti, alia regum amlcitiai &*
ia piret, alia iiireriores amarura. In matti-
secipiai , quomodo vhiat cum yxore aliquii
pjiem duxit , quomodo cum ea qnx aticuius
imoniuin e^peria el^ , qucmadmodum cum
,qucmadmodum cum indotatt. An nonpu-
i e0c di^crtmiais inter fleritemj^ fccundant
uctHorem^ & pudlom ; inter matrem, Sc no-
Omnes fpedei compkdi non poCTamus : at-
l« propria exigunt Leges autera philofbphia
ni, ^ omnia alligant. Adnceniiinc, qaod
praiccpti finita elTe deb en t , Sc certi i H qua
I pofltint^ extra ftpiendam funt: fapiencm
rrminos nouit Ergo ilU pars prxceptiud
nda cfl: quia quod paucis promiuit, pne*
nibus nonpoteft: /apientiaautemomncste-
tcr inftniam publicam j) , & banc quae mc-
licur, nihil intereft: nid quod hsc morbo
ilia opinionibus faliis. Altera cauHa furo-
ex valetudine, altera animi mala valetudo
quis furiofb prscepta det, quomodo ioqui*
quomodo procedere, quomodo in publicd
; , quomodo in priuato ; erit ipfb , quem
, infiinior. bilis nigra curanda eft , & ipft
aaftii remouenda. Idem in hoc alio animi
iciendam eft« ipfe difcuti debet: alioqain
in vanum moncntium verba. Harc ab Ari-
\iam puyiiapn) h, c» earn qoa onmei laborant qui
non conuaitteranc.
39' L. Annaii Sbnbcab
ambitum , (citis : & hoc vos (cire , omne
Sds amicicias fande coiendas efTe : (ed nt
<£cif improbamefle, quiabvxore pudiciciai
jpfe alienaram corruptor vxorum. Scis vt illi
•daUero,(ic nihil tibi cflTe debere campellicc
facis. Itaque fiibinde reducendus es ad mei
non enim rcfpoiita ilia efle opprtet, fed in pi
QuKcumqueraiotariafant) fiepeagitaridebe
peverfari: vtnontantum nota fine nobis > &
parata. Adiice nunc , quod aperta quoque,
,ora fieri (blent. Si dubia funt^ inquit, quar p
probationes adiicere debebis: ergo iUSj m
cepta, proficient. Quid quodetiam fine pj
nibus, ipfiimonentiaaudoritasprodeft? fie
do iurisconfiiltorum valcnt re(pon(a , etiair
non redditur. Praeterea , ipfii que prsdpiun
fe multum habentponderis : vtique fi aut can
textafiint, autprofa oratione in(ententiam c
Sicut ilia Catoniana : Emas , non quod opas<
quod necefie eft. Quod non opus eft, afle eai
Qualia fiint ilia, aut reddita oraculo, aut fimilia
pori parce; Te no(ce. Numquid rationem
cum tibi aliquis hos dixerit verfus ?
imurUrum rtnudiMmifi^ •bUnh^
AudeTUes fortuna itmst,
' JPiger fibiipfi obfiat,
Aduocatum ifta non quadrant : afFedus ip(bs tl
Sc natura vim fuam exercente proficinnt. Oi
honeftarum rerum feminaanimigerunty qaa
nitione excitantur : non aliter qcum (cintiUi 1
vi adiuta , ignem fuum explicate Erigitnr
cum tada eft & impuUa« Prasterea > qusdamfi
dem in auimoj fedparnmprompti: quxin
E P X £ t I A E, 393
s mm diila Turn. Qiijcdim dmcrfii
(fij qii2 coiitrahcre inexercitata mens ^
MjHe in i^jiijm confererida fuiit , & iim»
vakant} animumqae inagti all Client.
pta nihil adiuuant ^ gmnis inilimtLei
& natura cont«nti cife dcbemui Hoc
1 vjdent afium ingenii^ne inabilis Sc
irdi ik hebeds : vciqus dins alio jti-
IngeniiviiprascepiisQlimr (^ crclcit^
ifiones adticjc in nans, (^ dcpraua^
tiif , inqaiCj non habet ri£Va decrc*
idmonitiones liiuabunt vitus obliga-
%tl vtJlUslibcr&tun non eiiuti t^Klltn- *
rs natural'^ eft : fed obfcuraia » & op-
iqae tcntat rcfurgef e , & comra pra-
la vcro prrfdimn, Sc adiiita praeee>
: * n tarn en iilam diucina pt:itLS non Ui'*
tiit. Hanc cnim nc difclplina qaU
B^ tOEoirnpeiufuoconnixa, rcfliiu-
\ 1 II tereit inter dccrcta phJlofopbi^,
nifi quod ilia gcncralia prarctpta
alia? Vtraqucrespracipit: fed alte-
irticulalim altera. Si quis, inquit,
honeita decreta , hie ex fuperuacuo
ime. nam hie quoqiie dodus quw
quae debet : fed adhuc non fatia pro-
iniiTi -tantum afFet^ibus impcdimur,
)anda faciamus, fed imperitia iniie*
equ^ res exigat. Habemus interduin
imum : fed refidem , Sc inexcercita-
idam officiorum viam , quam admo*
It. Expellc, inquit J falfas opinio-^
malls : in locum autem earum vcras
Ihabebit admonitio quod agat. Ots
jdubio rationc animus, lid non ifta
prscedere , vt non hsc (equantur ; & ha
fequantur fuuin. Vnde apparet ilta prsc
finita, inquit , prncepta funt. Falfiiine:
midxiniis ac neceflariis rebus, non fiint infi
es autemdifFerentiasliabent, quas exigut
loca , perfonas. Sed his quoque dantur pi
neralia, Neino> inquit, prscepcis curat
ergo nee malitiam quidem. Diflimile e
infaniam fuilulerii) fanitas reddita eft : fi
niones exclulimus, nonftatim (equitur d
ram agendarum : Sc vt (equatur , tamen
corroborabit re£);am de bonis malifque I
lUnd quoi|ue faUhineft, nihil apudiniano
prxcepta. Nam qaemadmodum fola no
fie curationem adiuuant: &denuntiatio, i
gatio infanos coerciiic. De ilils infiinis nu
qaibui mens mota eft, non erepta. Lege
Vtfaciamus quod oportet, nonefficiunt :
ud (unt» quam minis mixta praecepta? F
mniam , ob hoc illae non perfuadent> qi
tnr : at hasc non cocrunt. (ed exoranr. De
breutm c^Te oportet^ quofacUius ab im-^
itur, vdat^HiifTi diumirus vox fit la-
difpuEet. Nihil videtur mlhi tVigidmn^
Ei$ J quam lex cum prologo. Mane , die
\is feeiflc ' noii difco, fed parco. Profici-
tiolm moribuf J vti vidcbis cmicatcs , vfas
it, 6) Atnonapudomneiproficium. Na
quidem ^ ncc ideo inutilis , & formau*
^cfficaiteft* quid autem philofophia , Di-
li Sedpuccmusnonproftcere leges: non
ir , vt ne tnonitionei quid em proliciftnt.
infoiaciones ncga praftcere , dilfuaGonef^
omtiones f obiurg4tioncs,i& Uudatiotien
cno ni tio n 11 m genera fun r: per ifta ad per*
ni llarum peruenituf . Nulla res magii
:{la itiduir , dtiblofque & in prauuni mdi^
}cflt ad re^tiirti > quam bonoriim viroriim
, Paullatim cnim defcendit in peflara :
«pCorum obtinct » frequenter audiri, ad*
rnter* Occ\irfus mebercub ipfe (apicn-
: &eil:aliquid » quod ex magno viro vel
ficias. Nee tibi facile dixerim , quemad*
»fit (ic vtillud imelligam, profuifle, Mi-
im, vt aitPhaedon, animalia, cum mor-
fentiuntur. adco tenuis illia Sc fallens in
^ised. tumor indicat morfum , <& inipfo
Hum vulnu^ apparet. Idem tibi in con-
arorum (apientium eueniet. non depre*
madmodum, aut quando, tibi profit : pro*
;hendei4 Quorfum, inquit, hoc perti-^
pr^cepta bona, fi fspe tecum (Int, pro-
ehis cinitates^ vfas walls Ugibus') Cenfas eil : legit
Dribui malisque medentur, vbi vidcmui corru«
ret lA ciniutibut malii legibus vfii*
cc a futti«
39^ ^* AnnAEI SCNECAA
futiira , quam bona exempla, Pythagoras
um animum fieri intrantibustemplutn, do
fimulacra cic vicino o^rncntibus , fk alicuiT]
oppcrientibiis vocem. Quis autcm negauer
quibusdam prsceptis efHcaoiter etiani in
nios ? velut his breuiflimis vocibus » fed mn
bemibus ponderis :
- - - - Nihil nimk,
AuAfm animus nuUo fatiatur lucro.
Jib alio ex/pe^eSf dUeri quod feccrk,
Haec cum ida quodam 7) audimus , nee vUi
bltare, autinterrogare, Quare? adeo etiam
tione ip(a Veritas ducit. Si reiierentia frsnai
flut vitia compefcit : cur non admonitio iden
Si imponit pudorem caftigatio : cur admon
faciat, etiamfi nudispraeccptisvtitur? Ilia %
cacior eft, & altius penetrat, quae adiauat
quod praecipit; quae adiicit, quare quidqu<
dum iit , ik quis facientem obcdientemque p:
frudlus expeftct. Si imperio proficitur, & adi
neproficitur. atqui proficitur imperio : ergo I
nitione. In duas partes virtus diuiditur> in cor
tionem vcri , & aftionem : contemplation em
tiotradir, aftionem admonitio, Virtutcm .
cet, <& often ditre£la fl6tio: a6turoautem fi {
qui fuadct ; & qui monet , proderit. Ergo
a6liovirtuti necelTaria eft , re6Us antem a^io
monltio demonftrat , & admonitio iieceffii
0u2 res plurimumroborisanimodant, fidej
fiducia : vtramque admonitio facit. Nam 6
tur illi , 5c cum credituiti eft , magnos animus
^. CnmiStu quodam') ftriuflt anioiaiiit
idprt, ac fiducia Implenir ; ergo admonitlo hon
ftiperaacua. M. Agrippa ^ vir ingentii animi , qui
isexliisquDs ciuilla bellaciarospotcntesqiic fccc-
t, fclix m publicum fuitj diccrc iblebat, inul*
k hiiic df berc ^nren^^e : Nam concords parus ,
crefcunt, dircordia maxirasE dilabuEimr, Hac
aiebat) &fcatremji3camkum optimum faftum. Si
'modifententiae, femibanterinanimiim receptXi
Tfiint eum : cur non h^c pars philofophise , qu»
fibos fentemiii coiiftac idem poflit *i Pars virmtis dl-
ipHna conftat , pars exercitationc ; & d'i(cas oportefj
quod didiclfti, agenda confirmes. Qi^od fi ita eft,
J0n tan turn fcita fa pie n Hit profuntj fed atiam pr^-
lepta • qu^ affettus iioftros vdut cdiAo coercenr>
t alliga nt . g) Phi !ofo pb i<i , in q u i t j d i ii i d i ra r in
aCj (cientmm J ^hibimm animi. 9) Nam qui di-
leit, & facienda ac vita 11 da perccpit^ iiondum ^-
iens eH, mfi in ea qux didicit, animus cius trani-
guratas eft, Terria pars , ifb prscipiendl , ex vtro-
Mecli; & ex decretis, Sc exbabitu: itaquc fupcr*
fecua eft ad implendam victutcm , cum duo ilia fuffi-
Eiant. Lfto ergo moda ^confolatio fuperuacua ell;
torn haec quoque sx vrroquc eft; Sc cxbortatio, &
jbafio, Sc ipla argumentation nam &li^c ab babltu
Wimi compofiti vaLidiquc proficifchur, Sed quam-
^s ifta exbabitu animi vcniantj optimus animi ba-
nnis & ex bis eft ^ & ex illis; Deinde iftud quod di-
i$^ iam pcrfe£li viri eft, ac fummam confccuti fe-
Edutii hmBanae. Ad hoc autem tardc pcrueaitur ;
F - ■
f. AUigmf) pltcec hoc vet bnm Senecae pro lights i^ colli*
mi. Sic de BGnef.IV,2j. ^,K.i2. &c, Cromv.
y. Scientiam nSt habunm unimi ) rcientiam , qu£ decretit
onftat: Habitnm qai abt^one &exercitio illoram parttur^
cc 3 X intc*
impediettir , quo minus ad iUudperue
iit (e efle contentus : regi erg;o debtt
poffe & rcgcre. Pucri ad prsfcriptu
giti illorum tenentur , & aliena manu
jimulacra ducuntur: deindeimitari io
lita , & ad ilia reformare chirographu
nofter dum eruditur ad prx(criptuin ,
iiinc per quae probatur , banc philofbpl
peruacuatn non eflfe. Quxritur deind
^ndum fapientem CoU (iifHciat. Hiiic
Vin diem dabimus lo) interim omiiH
nonne apparet nobis efle opus aliquo ]
contra populiprscepta prscipiat? nul!
Aras voximpune perfertur : nocent qui
^ui exfecrantur. nam Sc homm impreca
metus inferit, & illorum amor tnale do<
do«Mitttt enlm nos ad longinqua bona,
rantifl, cum poflimus felicitatem domo
licet } inquam , ire redbi via. trahunt in ]
tes, trahunt ferui : nemo errat vni libi, I
ibarair in nrnvtmnx. flcrinirnne innic
E p I f t I. A E, 395
nquiriaj congefto in vnunis quod cuique pcfli-
imfiirur. Sit ergo allquis cuflos, ^ aurcm fubinde
iruellat, ftbigatque rumdrci^ {k rcckmet popults
idantibtts. ErrflS tnlm ^ {i cKtfllinss nobiscom
mmki ; faperueneru nt , ingefla font, Ira que mo-
lOmbaicrcbris, opiniones qu^nos circumfonant,
ipefcaniQi. NuUi nos vitio naturaconcitkt ; noi ih
inKgros k libcros genu it. Nihil quid em quod a-
itbm no dram irriiaret ^ pofuit in apcrto : pedibtii
&«rgenmm fubiccitj calcandumque ac pte-
nmdedit] quid quid eft, propter quod calca-
Kpremimur. ILla vulcus iioflros ert^xit in c^*
1 ^'qaidquid ma^nificum mirunir|iie feceratf
ffderi a ftifpicieniibus voluit I orrii« occafutque , Sc
pwpcrandi mandi volubiieni curfum , interdiu ter-
tm apcricntcoi j noHu caeleftia : tardos fideruiti
mtim 5 fi CO m pa res to ti ; 1 1 ) cita ti Jli m o s j fi co g p*
^ 3 (|QanEi fpfltia numquam in term! Ha \xlocitate
tiiCiimeaat: defc£tus foils <3t lunie , inuiccm obftan-
unnn. Alia deinccps digna iniratu, (itie per drdi-
Uffljfubcunt, fiue fubidicfluffii motaprofiliuntj VI
•D^lsrni ignium tra£!iis, Sc fine vllo i£tu fonituque
i' iijigorci csli patifcentisj 13) colutTin^que ac trabcsi
«^am (imulacra flam mar um, Hiec fupra nos itura
'difpomt: turum quidcm (St argcntum j Sc propter i-
i flinamqiism paccm agensfcrnim j quafi male nobi*
consmiricrcntur J abfcondic, Nosinlucem, pro-
P^cf^Uipugnaremusj cxtuUmus; nos&caufTaspc-
nculorurn nollrorutn j & inflroracnta , disiefto tcr-
ClBt
«. Titi) I e. fommo orbi , quod primum mobile to*
tt. hlgarts uli fatifceftfis ) chtfinata int€lliu.iu
cc 4 raroor
hunt , dc a f<ece f ua (eparantar , ini'ormiw
queipfosopificesintuere, perquornm mai
terra? genus dc infbrmc pcrpurgatur j vidcb
fuliginc oblinantur. Aiqui ifta magis inq
iiimos, quam corpora : &in poflcfforc corui
in artiHce , plus eft fordium. Nccenarium i
•dmoneri, & habere aliqiicm aduocatum b<
tis > equc tanto fremitu tumultuqae falforu
denique audire voccm. Qua erit ilia vox
cet, quaecibitantis clainoribus ambltiofis e
falubria in fufurret verba: qusdicat; Non
inuideai iilis, qaos magnos fclicesque popu!
Hon eft quod tibi compofit» mentis habito
tatem plaiifus excutiat : non eft quod Cibi tra
tis tus faftidium faciat ille , Tub illis fafcibut
cultus : non eft quod feliciorem cum iudices
mouetur , quam quern \\£kot femita deiici
cxercere tibi vtile , nulH autem graue imperi
moue vitia. Multl inueninntur, qui igneir
vrbibus , qui inexpugnabilia (eculis , Sc p<
aetatis tata profternant , qui squum arcibus
'IplItfOtAf.
ip ■ ■ ■
I, vt vinccrent lioftem ,. cupidftafc vi^U
ifiio illis ¥enkmibns rcftitit , fed ncc ipS
[cm dell tan que reflicerant: time cumag^
:ilioSj igebflnttir, Ageb^jt infdicem Ale-
fiiror flliena deuaftandi ^ & ad igiiota inir-
n ni putas ianum^ qui i Grs^ci^ prunum
in qua cruditus eft j ipcipk : qui quod 'cui' 'j
am efl ; eripitit ? L^ed^monafcrairc lU-
na» tacere. Koii coniencus tot ciuiramm
2»i auc vicerat Fhil^ppUi, aiit cmcral ^ &
oco pro licit ^ & to to orbe arm a circum-
abllitii viqiiam lanTacmdcHtas, imiiianium
todo , quas plus qiiam cKigit fjimet , mor*
n invmim fegnum nmka regna coniecic*
Ferfaeque enmdem tlrncnt i tarn etiam ^ Da*
nationes T4) iugum accipvunt ; hie taitiea
Jceaimm folemqucj indi^natur afiHcrcii-
ue vcftTgiisvi£toriamfletiere , ipfinamr^a
Non ilia ire vult, fed non poteft flarc^
i quam in pracceps dcieOa pond era, qui-
I finis eft, iacuifl'e, Ne Cn. quidem Pom-
na bella aut domeftica virtus aiit ratio flia-
inftnus amor magnitudinij* falfae, modo in
1 <S:Sertcfriana arma , modo ad colligendo's
maria pacanda vad6bat. Hge^ prstexebantur
i continuahdam potentiam. Quid ilium
n, quid in Septcntrioncm, quidinMithri-
Armeniam , & omnes Afiae angulos traxit ?
licet cupido crefcendi : cum fibi vni parum
ideretur. Quid C. Caefarem in flia fata,
publica, immifit? gloria d'ambltio, &nul-
irio libera nationes^ h. e. Perfico dominatui oaa
leque adeo barbarae feruituti alTueta?,
amtn^ forte leg. U ttimn, Li^Ji
cc 5 iui
vunt , fed ipfi ante voluontur , Sc ob bsc a
peta incarrunt, quia nullum illis ruiregim
deoque cum multis fuerunt mail , peiFifei
vim J quaplerisquenocuerunt, ipfiquoquc
Non eft quod credas , quemquam fieri aliei
tate felicem. Omnia ifta exempla • qus oc
fluribus noftris ingcruptur , rctcxenda fai
num malis fermonibus pedius exhauriend
ducenda eft in occupatum locum virtus : qu
cia contra verumplacentia exftirpet , quae
pulo, cuinimiscrcdimus, feparet, acfinci
onibus reddat. Haoc eft enim fiipientla» ii
conuerti, Sc eo reftitui > vnde publicns error <
Magna pars fiinitatis eft, hortatores inianias i
Sc ex ifto CGctiiinuicem noxio procnl abiifte.
cfte verum fciai , adfpice^ quanto aliter vnu
populo viuat , aliter fibi. Non eft per £e ma
litudo innocently , nee fhigalitatem docc
fed vbi teftis ac fpeftator abfceflit, vitia fi
quorum monftrari & con(pici fru61ns eft. ij
cam . nudm nulli oftenderet . induit ourDori
oius eifeceris, Ambitio, &iuxaria, &
fcenam defiderant: (anahis ifta, fi db*
Itaque 1! in medio vrbium fremitu col-
, fiet ad latns monitor, & contra lauda**
ium patrimoniorum laudet paruo diai-
ipes metientem« Contra ilios , qui gra«
itiam attoUtint, otiam ip(c fufpiciat tra«-
I, & animam ab externis ad (ua reuer(uni^
cconftitutione vulgi befftos , in ifto in*
rio fao trementes&attonitos,longeqat
^inionem habentC9 ) quam ab aliis nabor
uae aliia videntur excelta , ipfis prsrapta
e exaninuratar, & trepidant, qaotiet
in iUad magnitudinia fas prscept* Co-
ariotcafua, &in(ublimi roaxime lubri-
ppetiuformidtnt, &qax ^illoa^rauet
grauior jpfia felicitas incumbit Tunc
n lene & mi ioris : odio eft fulgor , & fa*
IS adhuc ftantiboi quaeritar : tunc demum
fophantes metus j ic mgn fortons fata
404 L. AnNABI SCNECAf
tos eius tf tjim cUros 9jus. Negat , & arpm
epi£ adferuntur ponit , ac refellit. Dogmdtic/m
tur laudjLt , d ah iUo fonte manure Pr£ceptd , t
tdm ea contineri ofitndit. Florida mifiet , t
Luxum , Libidinem , Ambit um obiter excurrit,
tapulcra & fruQuofa efi,
PEtis a me , vt id qaod in diera (uum dixeram d
re difFerri, i) rcpraEfcntem , & fribam tibi,
hxz pars pbilotophiae , quam Graeci nr^egasofrixyf
cant , nos prsceptiiiam dicimus , (ads iit ad con(
inandam ^pientiam. Scio te in b&nara partem i
pturum, fi nc(rauero. Eo magis promitto, &
turn publicum pcrirc non patior : 2) Poflea noli
gare , quod impetrare nolaeris. Interdam enim
jiixc pctimus ,~ id quod rccufaremus , fi quii ofFa
Haec liue leuitas eft , fiue vernilitas , punienda eft |
mittendi facilitate. Multa rideri volumns velle ,
nolumus. Rccitator 3) hiftoriam ingentem atti
minutiflime fcriptam, ar^idime plicatam , &ma
parte perle6la : Definam, inquit,fi vukis. Acclama
Recita> recita, ab his qui ilium obmute(cere il
cupiunt. Sxpe aliud volumus, aliud optamus;
verum ne diis quidem dicimus ; 4) fed dii aut nen
2. Qvod in diem fitum dixeram dehere dijferri'y Ep.pnn
2. Verbtim publicum perire non patior } ipfe quoqne i
aliter acvellcs rerpondeo,& facioquodnolies, pens tax
interea , prouerbium conftrmo , non efle petendt qoe in
trare nolueris , quod faciunt noanolli honorii caoft «ou
quam rogantes.
^. RicitaUr') veteres fua (cripta in amicornm coroflt k
bant , vt approbationem eorum haberent.
4. Vtrum ne diis quidem dicimus } vbi nempe pnblice
cipienda funt vota , qns pro eornm fsepc incolimiitate CM
pimus , qooi perditos cum maxime ? eilemaf«
(Axa AA\JM.t ai. t.w ul.^J•4»• vvv«.u pwkiti)Uii.VA viwiailk •
malorum fuorum compotes. Sed vt , b-
ipio, rem ipfam aggrediar ; Beata , inqui-
inftat exa6lionibus redlis: ada£liones re<*
ta perducunc : ergo ad beatam vitam pr^-
innt. Noil tamen {empcr adai5lioncs re-
taperducunt, fed cum obfec^^ucns ingeni-
[qiiando fruftra admouentur^ ii animum
^blident praus. Deinde , etiam (i rede
fciunt faccre fe re£^e, Non poteft enim
ifi ab initio formatus , & tota ratione com*
mes exfequimimeros, vtfciat quando o*
in quantum ^ dc cum quo , & queraadmo-
ire nonpoteft toto animo ad honefta co-
nftanter quidem, aut libcnter: fed rc(pi«
iicabit. Si honefta, in quit, adlioex pr»-
, ad beatam vitam prascepta abundeuint:
id ; ergo dc hoc« His re(po;idemus , A-
edas ex decretis fieri , non tantum prsce-
i« , inquit , artes contentae Tunt prasccptis, '
it & {kpinnua : nam dc hie ars vits eft»
4K)6 L. Annabi Sbnicai
timor. At hsc qus artem vits profeflii eft , :
qao miaus (e exerceiat, vetari poteft. difcu
impedimental Sc tra£lat obftantia. Vii fcin
diflimilis fit harom artium conditio, Sc huios
lisexcufatius eft, voluntate peccare , quam c
hac , maxima culpa eft , Q)onte delinqiicre.
dico , tale eft. Grammaticui ndn erabeftiT
mum , fi (ciens facit: erubefcit, (i uefciens.
cui fi deficere aegrum non intelligtt , qaanto
tern magis peccat, quamfi fe intelligere dif
At In hac arte viuendi , turpior volentiom a
Adiicenunc, quod artes quoque plerseque,
omnibus liberaliftims, habent dccreta (ua ^ i
turn praecepta : licut medicina. Itaque alia <
pocratis feda, alia Afclepiadis, alia Theniifbni
terea nulla ars contemplatiua fine decretii fuis
Gr£civocant^<V/tair«t: nobis decreta licet ap
vel Icita , vel placita : qu£ in geometria & in i
snia inuenies. Philofbphia autem Sc conten
eft,&a6liua: (pe^at, fimulque agit. Erra
li illam putas tantum terreftres operas promiti
tiui fpirat. Totum , inquit , mundum (crutc
me intra contubernium mortale contineo , i
vobis, ac difluadere conteiita ': magna me
fupraque vos pofita.
S4m tUfi defumma edit rathney deumque^
Diffcrert incipiamy (i rerum prhmrdis pdn
Vndeomnis natura creet res , auSet y aUttju
Supque eademrurjus natura per empt a rtfolm
vt ait Lucretius, fequitur ergo , vt cum cont
tiua fit , habeat decreta fiia. Quid y quod fii
quoque nemo riteobibit, nifi is cui ratio erict
qua in^quaque re omnes officiorum ntimeroi %
• non feruabit , q ui in rem prwrepta tccc^
n omne. 5)' Imbecilk funcperft, ^^vt
ine tadice j qnx prtibuir dantitr. Decre^
munianr^ quEefeciiritatem noftranij tran-
[ne tueantur , qua; totam vitam , toiamqus
ram ftmul conci ncant Hoc intereft incer
lofoph/^, & pra:cepia; quod inter dc«
mfara* hsc exillls dependent: ilia i!^ho-
rune& omnium. Antiqua> inquitj^pi*
tiud, quam fadenda ^ vttanda^ praece-
longe nieliorcs crant viri : poAquam do-
tot, boni dcfuEit. Simplex cnim ilia &
IS inobfcuramiiiblenein fdentiam ytxfk
iirque difpytare^ non viuere. Fuit fine
\mxh , vcctis ilia fapicntia , cum max4mc I
dii ; non m tnus quam cetera artes , qiit- j
ceiTu fiibtiLkas crcuir, Sed ne opusqui-
erat rcmcdils diligentibus, Nondum in ^
attla furrexerat , t^ec tarn late fc fparferat :
tiif fimplicibui obllarc remedi^ fimpli- ^zv
nccedc ell tanto operofiora cfTe inuni-
anto valentiora funt , quibus petimur*
Qondam paucarum fuit fcientia herba*
; fifteretur flucns fanguis , vulneracoireilt
ieinde in banc pcruenit tarn multiplicem
Nee eft mirum, tunc illam minus negotii
:mis adhuc, (blidlsquccorporibus, &fa-
icc per ariem voluptatemque corrupto.
m coepit, non adtollcndam , fed adirri-
em qusri| & inuentae funt mille conditu-
rem pracepta ticceperit , non in omni) qui prcce*
id rem h. e. ad finguligia qua?dain pertinencia ac*
rero in omnibut o&ciii fuii earn dirigcntia^
rat.
4o8 [^ Annaki SbnicAi
— —— I ' ■ — j^ '
9Qtj qnibns auiditas excitaretiir : qoaedefiden
aliaientacrant, onera funt plenis. Inde pal
neruorum vino madcutium tremor, dcm'iCei
ex cruditatibus , quam ex fame macies: inde
labantinm pedes , & femper qualis in ipfii ebri<
tubatio : indc in totam cutcm humor admifl
fientusque vemer, dum male afluefLit plus
quam potcrat : inde fufFufio lurids bilis , & <
vultus , tabeique in fe putrescent! um , & retort
articuiis obrige(centibus , neruorum fine Yenfc
tium torpor , aut palpitatio fine inter mi (lione
tium. Quid capitis vertigines dicam ? quid oc\
auriumque tormenta, dc cerebri zftuantis vc
tiones , A omnia per qo» exoneramur , intcri
ribus afFe^a V Innumerabilia praetereafebriun
ra, aliarum impctu f?euientium > aliarumteni
repentium , aliarum cum horrore & multa mi
ram quafiatione venientium ? Quid alios r
innumerabiics morbos , fuppl cia loxurias ? Im
crant ab i(Us nialis , qui nondnm fe dcliciis foli
qui fibi iuiperabant, fibi miniftrabant. Cor|
pere ac vero laborc durabant, aut curfu dei
autvcnatu, autteilure verfata; excipiebat illoj
qui nifi cfurieiitibus placere non potcrat, Itat
hil opus erat tarn magna medicorum fiipelled
tot ferramcntis , atque pyxidibus. Simplex •
iimplici cauila valetudo : multos morbos mu
cula fecerunt. Vide quantum rerum per vnam
tranfiturarnm pcrmi^ceat luxuria, terrarum
que vadatrix ! nccefie eft itaque inter (e tam <
difiideantj 6c haufta male digcrantur^ aliis i
tentibus, Necmirum, quodinconftans var
cxdifcordi cibo morbus eft: & ilia ex contrai
curs parcibus in eundeta compaUa redundat;
' E » t f T & A I. 40^
grocamui gcnere^ quam viuimur 6}
; medicomm ^ 7) & huitii rcientiw con*
Inif n€€ capilios dcflaere dix[t ^ nee
ire. Atqui hs km dc cap i Ills deflim*
:dibiif Sj^r^e CunL Non mutate fcnii«
i^ fed vita eft, nam cum virciruni H-
iiiertnt, corpdtum quoque virilium vi*
mt, Non minus peruigitaiit, g) npm
:i & oleo & mcro viros prouocant : li^qua
:a vifcerlbai per ot redduntj ik vinum
EI rcmeiiunnir ^ s^qucniiicm rodunt^ (q*
ichi fffhiimis. Ltbidine vera , nee ma^
n cedant ^ pati natae. Dii illas dc^que
1 1 tdco peruerfum com men ti g^fi^i
: vIfos ineiHit 9) Quid ergo mi ran*
LXtmum medi^orum, ac ntturx pcriii&
msndacio prchcndi, cum tot f^minft
alaxque fint? Bcneficium fcKUs fui vl*
-unt: ct quia f!m main txuerunt, dam^
Eorbis vkilihu% Antiqui m edict ne£cie«
?um fepius, 10) & vino fulcirc vcnas 1 1)
lefciebant (aniem emittere, 12) Sc diu«
Uo^grottmms gettere , quam viuimus) umytrntm
z fim^lici , quflin neque v]£iui ed e certis oc vnit.
s iUt Afedicorum) Hippocraid in Aphorifmit
men non diferte hoc dicit , qutmuii Q'x verbit
poffit , vt obferuat ad ilium locum Galenult
'ant ) in conuiuiri ill^f intcmf eftiuiu. Lipf,
ttunt^ non male Lipf. Virifmty ineunt,
fapius") conf. L. 5. debenef. c.9.
«/cfre veuns) tide I. c. Ouidiui: at foUt infufQ
nero. Lipf.
I emittfrt) d« fudoribat loquitur per balnea ttait/*
d4 tiiifua
. . ■ ■ . ■ . . ■ I ■■ ■■
tinam aegretationem balneo (udoribusque
nefciebant crurum vinculo, brachiorumque,!
▼im , & ill medio fedentcm , ad extrema r
Non erat necelTe circumipicere multa tuxilic
nera , cum elTent periculorum pauciflima. 1
TO quam longe proceflfecunt mala valefudii
vfuras voluptatum pendimus , vltra motur
concupitaruin* Innumerabiles eifTe morbot
ssaberis : coquos numera. Cedat omne flue
liberalia profefli , fine vlla frcquentia , dei
gulis prsfident. In rhetorum ac philofi
icholis, rditudo e(l: at quam celebrcs culii
quanta circa nepotum focos iuuentus premit
feo puerorum infelicium greges : quos poft
conuiura , aliae cubicuU contuitielix i)) ex
TranCeo agmina cxoletorum> per nationes gc
14) defcripta , vt eadem omnibus leuitas fit
prims menfura lanuginis , eadcm (peciei
rum , ne quis , cui re£^Ior eft coma , cri(
iceatur. Tranfeo piftorum turbam> tran(
ilratorum , per quos figno dato ad infcren
nam difcurcitur. Dii boni, quantum homin
venter exercet ! Quid ? tu illos boletos , v
ttm venenum , nihil otculci operis iudicas fi
tiamfi praefentanci non fciranti^)? Quid?
sftiuam niuem non putas callum iecinoribus
re? Quid? illaoftrca, inertidimam carnen
iaginatam, nihil exiftimas limo& grauitads
ij. Contumelia ) vt aut patiahtnr ant fadant obfco
i^. Ptr natimts cohrtsque ) ita folent imo dc p
^d. debreuit. vit. c. la. Lipf.
I/. Etiamfi prafintauti non furanf) etfi ftatti
noa infiarant.
Memini fuiiTe Quondam ii^ (ennpne nobilem
I in quam quidquid apud lautos fblet diem
17) properans in damnum fuum popina
rat: Vencrias 18) fpondyliquc, & oftrca ca-,
camcifi , qua eduntur > interuenieritibus di«
antur echines ; tord diflraflique (ine vUia of*'
illi conftraueratit. Pig^t iam efTe (ingulai
r in vnum (apores. In ccena fit , quod fieri
aroinventre» Ex(pe£to iam vt manducata
r. Quantulo autem hoc minus eft , teflas
e atque. olTa , & dentium opera cpquuni
Graue e(i luxuriari per fingula : omnia fe»
n eumdem faporem verCi , ponantuh Qua*
Ivnam rem manumporrigam? plura veni*
i: multorum fcrculorum ornamcnta coeant
cant Sciant protinua hi > qui iadUtionem
'.omm gammy ptrwm fanies crat criienta ex iote«
iom prasci^Mte Kombroram eliqnata* Qua id arta
iacct Aotor Geopon. L. :o. cap. vlr. pag. vTt. Landa*
antem maictmiaiie oretii erat, Qucd oarum fociornm
412 CT AiiMAii Sbnicai
ex iftls peti & gloriam aicbant , non oftendr
confcientis dari. 19) Pariter (int, qus diipa
jarevnopcrfufa: nihil inter (ityoflret echin
dyli perturbati muUis concofliqae ao) p
Is' on effet confufior vomendom cibuf* (j
iftaperplexa funt, ficex iftis non fingtilari
na(c»ntur, fed inexpUcabileSy diuerfi, mult
' aduerfas quos &.m€dicina armare le coep
generibus , multis obferuationibus. Iden
lofophia dico. Fuit aliqtiando fimplictor i
nora peccantes, &lcniqaoque cora reme
aduerdim tanum morum encrfionem^ a
nanda. £t vtinam fie deniqae lacs ifta vii
Non prioatim folum , fed publice fariim
inicidia compefcimus , & lingulas csdcf : <
k, &occi(arum gentium gloriofum (celust
varitia, non crudelitas modam nouit: & ifl
diu furtim, ^ a fingulii finntj minus noxia , n
mondrofafunt: ex fenatui confuitis plebiac
£eua exercentur, Sc publice iubentor, veti
ti(n« Qu» clam commifTa capite luerent, etc
paludatifecere,laudamus» Non pudethomi
tidimum genus , gauderefanguine aiterno \
rere,gerendaqueliberistradere: cum inter
mutisacferispaxfit? Aduerfus tarn potente
citumque late furorem operofior phiio(bp
eft, &tantum fibi virium fumfit, quanmm
verfus qu» parabatur , acceflerat. Expediti
cbiurgare indulgentes mcro^ & petentes d
rem cibum, non erat animus ad fragaUtateo
vi reducendusi a qua paululum diicefferat:
If, Nottoftendi ifia ^ fed cwfiinitue dart) noniafl
til fercalii illtta , fed in Tnum cooj^ faftsi ft Cfl
j9« CmQ9iiMi) vM co^
f I s T <> L Am 4I|
jUmsc mjm^Mt TApdk opm^fi^ nunc arii mMgififd^
slapusab omm parte qtiseriturtniTllom intrt fc mi«
K nuuin« In auariciam prjeceps luxurk efl : hone^
uis obtiulo inuadt : nihil rurpt eft , cuiui placet prC"
itn. Hompjfiicrares J homitii iam per luium ic
bin occidttur: & qucm erudiri ad inferendi accipU
Ki^que vnbera nefas erat ^ is iam nudui intrmisqne
jldttcimr : ii) f^iisque fpedaculi ex hotnine , moff
; In hac ergo morum peruerfiTaEe , delideratitir
ico vchementiiisaliqultl, quod mala jnucterata di*
mt, decremagendutneft, vt reuellicur penitut
forum recepta perfu^iiD^ His/i adiunxerimus pra*
III, cDnff^ltEionef , adhortationei % pocerunt ¥a-
1 1 per Ct iiicfEctce$ fun t. Si vo lu m n s h ab e r e ob-
Itoi , & oialis , quibut jam teiientur ^ auelkre \ di*
pt quid malum ^ quid bonatnfic: fdant , omniaj
RTcr virmran p mutare nomen ^ mo do mala fierl^
odo bona, Quemddmodum primiim militlae vin«
lum efl religio » & figiiorum amor, & dcfercndi
fai; tunc dcinde facile cetera CKigontur mandan-
rqueiusturandumadaflis : ira in hii, quos vclis ad
atam vitim perdu cere j prima fundaments iaci en-
fant 5 & inGnuanda vinus* Huiui quadam fupcr*
done tencantiir: hanc amcnt: cum hac viucre ve*
It , (inehac nolint. Quid ergo ? non quidam (ine
(litutione fiibtili euaferunt probi , magnosque prolix
tea affecaci (tint, dum nudis tantum praeceptis/ob*
;]iiQntur? Fateor: fedfelix ingeniumillis fuit, &
utaria in tranfitu rapuit. Nam vt dii imrnortalea
illam didicere virtntem, cum orani edit! ; 32) & part
3t. Producitur) ad fpeflaculnm , in areoam , n gladia*
ret.
»• Cum §wuu9diti') omnibni firtutibtti abipia natiniute
d d 3 liatu«
4t4 * *I" A'NMAlI Si NEC ^«
— I » ^ ■ . ' I
nature eorum eftjjpflcbonos.'ita quidani ex hot
egregiam fortici indoleni , in ca quae tradi folei
veniunt (inc longo magiflcrio ; dc lionefta cc
funt^ cum primum audierunt. Vnde ifta tarn
virmtisingeniajVelexfcfertUia. Atillis am hi
& obtufls , auc maia confuenidinc obfcHis , dii
unifnormn cffricandacft. Cctcrum vt ilios in
pronos citius edncit ad (ammli , & hos imbe
adiuuabic, malisque opinionibut cxtrahet,
philofofihise placita tradiiderin qux quam fit
iaria , fcilicet , videaau Qusedam infident no
noa ad alia pigros , ad alia temerarios faciun
hxcaudacia repriinipotcft, nee ilU inertia :
jiifi cauflTs eorum exiitiantur , falGi ad
falfa formido. Hsc not quamdia poffidc
cas licet: Hoc patri pra^flare debet ^^ hoc
hocamicis, hochofpitibus: tentantem auar
xicbtt. Sciet pro patria pugnandum efle : (
bit tiinor. Scict pro ami-, is dcfiidandum cfl
trciTium vfque fudorcm : fed dclicise vetabui
in vxorem ^rauiflimuni efle genus iniuris , p
iedilltim libido in contraria unplnget. Ni
pi*oderit dare praecepta , nifi prius amoaerisi
praeceptis: non magis > quam proderit arma
ipe£lQ pofuiflc, propiuiqueadmouiflc , nifi v(
nus expediuntur. 2)) Vt ad praecepta qn$ dar
dfic animits ire , fbkiendus efl. Putemos aliqv
re , quod oportet. non faciet aflidue, non faci
liter : nefcitenim quarefaciat. Aliqua vcl c
cxerciutione , cxibunt re^a: (ed non ertt i
regula , ad quam exigantur , cut crcdat re^a <
fecit. Non promittct (e talem in perpctuu
aj. Nifi ifunt mauHf tTtfUiyntur) nifi xnana$ ^n
trmii adiiibe4ncur«
ElF 1 I TO t A».
4»*
s efl. Deinde ^ prsftabunt tibi fortafTe
n qQod oportet facids : non prsfiabunt,
Imoduin oportet : ^ fi hoc non praeftant,
n non perdu cunt. Faciei quod oportet
concedo« £cdidparumeft. quoniam qui-
nfa£lo laus^ft^ led in eo quemadmodum
eft ccena fumptuofa flagitiofius , &eque«
iimconfumente? quid tain dignum cenfo-
iquis, vt ifti ganeonesloquunnir,(!bihflec
Dprsftet? &totiestainenreftertio24) adi-
Gens frugaliflimis vijris conftiterunt. E««
;ulxdatur> turpis eft: fi honori, rcprc*
efFugit. Non enim luxuria , fedlmpenfa
:. MuUum ingentii formae (quare auteni
s adiido , & aliquorum gulam irrito ? qua-^
o & ad felibram fuifle aiebant) Tiberiui
Lim fibi , cum in macellupi deferri & veni-
; Amicij inquit, omnia me faliunt, nifi
ufh aut Apiciu&emerit, autP. Oftauius.
iUi conicftura proccffit. licitati funt : vi-
is , & ingcntem confecutus eft inter fuoj
m quinque millibvis HS. 26) cmifTet pi(cem>
rvendiderat^ neApicius quidem emerat.
tantum Odlauio fuit turpe, nam illc qui
Tiberio mitterct , (quamquam ilium quo-
enderim) admiratuscft rem, qua putauit
ignum. Amico argro aliquis adidet : pro-
«^« r.a.,.*.w w«i
lA'tOTo Atrortm
Jhoc ell» quod decretum toco, i^alis hxc p
fuerit , tfllia erunt quae ageotar, qascogttal
qnalia autem hsc fuerint , talis vita erit. ]
culas fuafifTe , totum ordinanti parum eft.
tas in eo libro , quern Tig) ac«^i!««yr^ in(cri|
multa prscepu & parentibus & liberia & fi
fcsc nemo faciei quemadmodam debet » nil
rit quo referat. Proponamui oportet finem (a
Xii , a J qucm nitamur> ad qaem omne faduin
di^iumquerefpiciat: vcluti nauigantibas ad
iidus dirigendus eft curftis. Vita finepropc
g^eft. Quod fi nique proponendum eft;
unt neceffario efie decreta. Iliud , poto , c
fuhileflTeturpiusdubio, diocerto actiniido
gnodo referente) tnodo producente. Hoci
bus rebus accidet nobis : ni(i eximantnr > qu
bendunt 27) animos ac detincnt, &coniri
Cant. Quomodo fint dii colendi , folet priec
cenderealiquem lucemam fabbatts ig) prohi
^aoniam nee Inmine dii egent, & ne hominei
.mm I>« *»«!•««• /I«M•*'^ *<1ai
iTfTOlAB. 417
f fuUgine, Vetemus falutatlnnibus m^*
g i , ^ for ibta s t (Ii d ere tc m p lo ru m : humt-
> iftis ofHcib cup i tun Dcum cdU? ^ qui
eterni^a lintea & ftrigiles 29) loui ierre , &
coere |o) lunoni. Kon qu,Trit miniflroi
i nVl ipfc hmnano getieri imniflrat : vbl*
Hbm pr^ito efl. Audt^t licet , qu€m«d-
gcrcre in fieri fie iis debeaE , qyam pr ocul
nolediii ac fuperlliclouibus : iminquam
ium crit j nili qualem debei Deum , men-
fiij omnia babentem^ omnia tribucntcmi
ratisdaniem, Qu££ caulTa til diis bencfu-
tura* Errac , ii qQis purat illoi nacere vel^
(Tunc, necaccipcre iniuriam qacuntj ncc
sScte etenim lirdiqiie ^ coniun^^uin eft,
I ac pukhernma omnium iiamra , quoi
icmit, nee peri culofea quidem fecit. Pri-
onitn coitus 1 deos credere*, djsindcj red*
naieftattm futm ^ redd ere bonitatcm , fine
laieftas eft. Scire , illos efTc qui prjefidcnt
|ui vniuerfa v i Cua temp^rant , qui bumani
elam gerunt,interdum curiofi (ingulorum.
It malum , nee habent : ceterum caf^igant
& coif rcenti & irrogant poenas , ^ aliquan-
oni puniuiit. 31) Vis deos propitiare ? bo-
Satis illos colait> quisquis imicatiis e(l. £c*
[uaeftio , quomodo hominibus fit vtendura,
t &flrigiUs) quafi lotiottc DiJ cgcrent , funt enim
a ijiftfumenta. Lipf.
lunt /«fjere / Seneca apad Aoguftin. L. 6. de d-
nt quct lunoiii ac Minerua eapilhs difponaiit , long*
n tantumfimnlacro y fi(mus J digitat mouintaman^
funt^ quae fpeculum teneant,
ioni pftniunf) daat bona externa , qac inmaloiii
dd $ iQmd'
1
naiic roniiuiaiii uuinaiii umcu iraaere : v^i
quodvides, quo diaina atque humana cone
vnumcft: inembra (umus corporis magni.
nos cognatos cdidit, cum exii/clem &in ea
gignerct. Hxc nobis amorem indidit mui
fbciabiles fecit : ilLa squum iuftumquc comp
iliius confliuuione mifcriiK eft nocere , quan:
illius imperio parats (unc ad iauanduoi naaa
Ycrfus , & in pcdorc , di in ore fit ;
Homo (urn ^ hummi nihil a me Alicnumpu
Habeamus in commune, jj) quod nati fun
cietasnoftralapidumfornicationi fimillima
cafura, nifi inuicem obftarcnt, hoc ipfo A
Poft dcoshomincsquc difpiciamus, quomoi
(it vtendum. In fuperuacuum praecepta ia^
nifi illud praeceflcrit , qoalem dequaqnereh
bcamus opinionem, de paupcrtatc, de dio
gloria, dcignominia, dcpatria>dc exilio.
nius fingula, fama remota: & qusramus <;
:j..^ «,^ AJ..:«*..^». » Al
[oam pantomimo , de arte faltandi. Omnet
s fe (ciunt ; nihildeeft. Non enim ad totam'
itvitam: virtus & alioram fcientia eft , dcCuw
am de ipfa eft , vt ipfa voluntas difcatur ; adio
n erit , nifj rc£ta fucrit voluntas, ab hac cniin
K Kcirius , voluntas non erit reita , nifi ha-
timi re£ius fuerit; abhocenim eft voluntas.'
porro animi non erit in optimo , nlG totiur
:sperceperit^'&qyid dequoque iudicandum
gerit , nifi res ad vcrum redcgcrit. Non con-'
anquiilitas , nifi iminutabile certumque iudi-
leptis; ceteri decidnnt fubinde^ dc reponun-
inter omifla appetitaque alternis fluduan^ur.'
luiua iadationis eft> quod nihil Jiquct inccr-
regimine vtentibus , fama. Si via eadem fein-*
^, vera oportet velis.' Ad verum fine decretis
ruenitoV ; continqnt vitain« Bona & mala,'
Aturpiai iufta&iniufia, pia^impia, vir-
uqqevirratum,reruinconimodarum 35) po(^'
a^ni«tio ac dignitasy valetudo, vires, for--
1
QamitA
A20 Xi» AnnAii Siirseirg
dmitix, gratia, potentia, ieftertionmnmojQ cfr
manda funt. Hoc ne(cies> nifi ^onftimtionw i^%
qua ifta inter fe sftimantar, infpexeris. ^
modam folia virere per fe if on poffiint ; moiQiii iA ' ■
derant> cui inhsreant, ex quo trabaht (occuib: fie'
ifta pritcepta fi Tola funt, marcent; infigt folmt-
fedas. Prsterea , non intelligant hi qui decve*
U toUunt » eo ipfo confirmari ilia , quo tMmh'
tur. Qmd enim dicunt? pneceptia iatitntam tt" ^
pUcari , fiiperfloa efle dccreta .{aptentiat , id efl^^ ^
dogmata. Atqui hoc ipCum qiied dicnnt j decrt*' ^
turn eft : tarn hercnle^ qaam fi nunc ego diccrc0»
f ecedendum efle a prstceptis fijpervaciiit|& iaha«6» ,
la ftudiumcoDferendusi: hocipfaqooDcgaceoiaK
i<andae(repraecepu, praedperem. QaacdMU adnO"'
pttionem philolbphiie defiderant , qamidua pvohati^
nem : & quidem multa; quia inuoluta fimt j Tixqat
fuinma diligentia acfummafiibtilitate aperimicv* S.
prbbationes neceHtirisefunt; & decreta» qncvcriti-
tem argumentii colligtmt. Qu^dam apcna fmUt'
qusdam obftura. Aperu, quat (enfti comprdiah
duntur , qax memoria : obfcura^ qus^xtra hM fiinU
Ratio tutem nonimpletor mantfeftis : maier AwMftn
pulciiof que in occultis eft. Occulta pro^batiooMi
exigunt , probatianon fine decretiseft , neceflbriacr*
go decreta funt. Qu» rea commoncm CtBGun 6A
cadem pcrfe£ium, 37) certarum rerum perfiiafio:^'
5^. 5«j?errio fimfimo} valet, minimio. Cominaaitttaftnit \
^veluc formula in imaginario pretio , auc nnno. <^fac;.Ll9» i
37- Q^^ refcommtmemftttfimfacii^ eaitrnfirfUhm) M - :
ret Bicit , vt omnes de aliqut re idem fentknt, n omniuB iim ^
fit dc re conceptos » ea etiam perftdom & eviAntcfli conce
prum faeit, de eaidentibiu enim cadem omniom pctfittiio: hlfA
vero prcAat p«rliud&o de xebut ^vm certa fiiou ,
fitrotAf^
t, omnia in anfmo narant; ncfTtrii ergo func
a J <|U^dantani[nis inflc^ibile uidiciniii, De*
cam monemtts altquem , vt atnicum cad em ht^
)co quo fc , vEc?£ inimico cogitct pofTe iien amU
tnillo amoretn iadtct, in hoc modercmr odi-
idiicimus , iufltim eft Sc hcnefluiti. JuJhini
hofiei^uTtiquc decreroroni noflroram contiiiec
ergo h^ecneceiTamcfl, Hue qua nee iHa funr.
raquc iungamua. nam que & fine re dice inutilei
unt; &ip& radices his , qu^m gcnucre , adlu-
; Qpantum vtilitatls manut habeant j nefciro
icet; apertc meant: car, illud qaoinanus vh
ex quoimpctuni fUmuntj quo mouentur ^ latet.
Lf ccf c^e praeccptii poflum ; aperta funt : decre*
I {ipi eiitia? In abdito, Sicui fanSiora ficronim
1 jnidaci fdunt: in in phikrophia , arcana ilLi
is fcceptisque InGcra^Ocndtintur: adpr^ce*
: alia huiasmodi , proBnfs quo que nota funU
mint nonttntum pra'ceptionem , (nihil enim
c verbo ni prohibct) fed ctiam foafioncin , &
ationem, Sc exhortationem ncceiTiriani iudi*
Irs tdiicit catinartun inq^ilicionem > quamctic
giam dicere non aQde<siTius , cum Grammatici,
cf Latini {ermonis , fuo iare ita appelicnt , non
Ait vtilem faturam cffe drfcriptioncm cn»
r virtutif. banc Pofidonius aetiologiam 38) vo-
quidam x/»pmxrn^(rfuf appellant > ligna cuius-
rtutii Sc vicii ac nbtat red den tern , quihat intec
ilia difcriminentur. H?sc res carndem vim ht«
[uam praecipere. Nam qui prsecipir ,^dicit : lU
:% , fi voles temperans cffe. X^id defcribir,
*einperans eft , qui facitilla , qui illis abftinet,
^iohpam) Lipfint legit tfhohgiam , a moribai.
lentis animi notas elie, quas ex aho m le
perinittitur ?
Continuo pecoris generoji puUtis in aruu
Altius wgreditur , tf ntoUia crura reponit,
I^rimtis wire 9iam , ^fluuios tentart min
jludet^ ^ ignoto fefe commit tereponto,
Ne^^anos horret firepitua : illi ardua cerui
Argutumque caput , hreuk aluui , obefaqu
Luxuriatque torts animojum peQus :
• - - turn y fi qua Jonum procul Atma a
Sfare loco nefcit , mical auribui , Cf trem
CoUe&umque premens Muitjith naribm i
Dum aliud agit Virgillus noAer , defcripdt
teiii. Ego certe noa aliain ima^ineni magr
dcrim^ fi mihi Cato cxjprimcndus inter fra
iorum ciuilium impauidus , & primus incefl
tos iam exercicus x\lpibu9, ciuilique fe bi
obuium : non allum illi adignaueriiti vul
alium hahitum. altius ccrte nemo ingr<
^^ E F I S T L A 1. 433
Ir ^. .. -.- , II
ftliu Caefarianas opes, aliis Potnpeianst fo-
vcrumqueprouQcauitj oftenditi]ue aliqaas
partes, 40) Nam parum cfl inCatone, di*
c vaiios horrec itrepiiai. Quid nr , cum re-
ofqiic non horrcat? cum contra decern Ic-
I: Gallka auxiiia ^ & mixta bsrbarica arma
J voccm liberaui fnittat , ^ Retnp, horfctur,
berc^ite decid^t^ 41) itd omnia cxperiatur^
t In fcnmiucm cafura, quam itiira? Qpan^
ovigoris ae fpiritus , qua>iriim in publica trc»
s fiduciae eft? Scit fi: vnum elfe ^ de cuiqs ilt-
jamr: nonenimqii^cri , an liber Cam , iid
Uberos fit. 41) Inde pcdctilonim gladio-
contcmptus, Libct admirantcm inui£lain
im virl, iiitecpublicas ruinas non bbanti^,
,oxurtatq*3e toris animoftnn pectus. Proderit
am quaks etic folcantboniviri , dicere.fur'
eortim &lintaiiu'nra d^dnccre: fed qiialei
arrare, ^ exponcre Gitonis illud %*ltin]urn
imumvnlnus, per quod liberrii* amifit ttnU
Eliifspientiam, <5ccum iuo^cjpione concor-
icrius Catonis domi forifque egregia fatla :
is ligneos lec>ulos , 43) cum in publicum
itur , hccdinafquc pro ftragnlis pelles , dc an*
louis cellam 44) propofica conuiuis vafa fi-
fuas ejfe Reip. partes^ habere Rcmp. adhoc non-
i nee Caefariani fint nee Pompeliiai , fed eini libena-
:ar.
idat) cedat, animum abiiciac.
an infer liheros fit') an alios cjuoque habsat libcr-
cum ipfo defendentei.
eronis ligneos leSlulo: ) vide Valeriiim L. VII. c. ^,
e ipfins louis alUm ) epulo publico in Capitolio,
(tiVia,
aumm ai^entumque firadam eft, A iiulli<
cam : ic omnibas &ciiUt Tobcronis BSd
bunt.
E p I s T. XCVI. ^
ifjitur indignamur% Faremmm ifiit ^ sut f9\
tutmur, Bona^
TAmentu indignant aliquid, aatqaererii
inteliigis, nihil efTe iniftia mali, nil! h
quod indignaris &, quereris ? Si me interro]
puco viro mi(eram , nifi aliqoid elTe in r<
tura pntet miferum. Non feram me > i)
aliquid ferre non potero, Malevaleo? par
Famiiia decabuit ? fcenos oiflTendit ? doi
puit? damna \ailnera, laboret ^ nictiis incu
Solet fieri, hoc param eft: debuic fieri, d
tur ifta y non accidunt. Si quid credit m:
mos afFedus meos tibi cummaxime deteg
mnibas qux aduerfii videnmr & dnnT, fie
E f J i T I A B, 49|
^rom^ mi Lucille nccfperMieritlmmunititeiD, nee
l^eris. Veficx te doior inquiecnult : cpulx fuerunt
jrniti dulces: detrimenta continue, propmi acce-
ip ; de c^rpite dmuiilit Quid tu j nefciebas hxc to
itarCi cum optarcs fene£iutcm ? Omnta ifta in Ion*
Mviu funt , quomodo in longa via ^pulujs & lulum
cplunia. Scd voUbam^ mquU, viuere^ carere
Dcn incommodis omnibus. Tarn eifcmiriaCa vqk
^m dedecet. Videris, quem^dmodum hoc vo-
^m^um CKCipias: ego ilJud rnagno enimo, noil
ibono facio* Ncque dii, neque des faciant^
Tii fomma tn ddkiis habett iplc tc inurroga , (t
iipQceilatem nbi Deaifaciat , vtrum velis viuere in
»IU», an in caftris. Atqui viuere, tni Luclii militira
Itiquc bl qui ia£lantur , Sc per operofa sktque
idururfum atque deorfam cunt, Sc expeditions
ofifiimas obeunt , fortes viri funt, pnmarc^
Ecallrortini : illi qtioa publica qules , allis laboran-
S| moiliter baba^TiircurnifefunCj a) turl coji-»
Epi s T. XCVIL ""
ffCt 0* p/(iw, fftffe mMhi. ^xrmpimn a iudicim
Ckdijifi^ 3 i^u^d ills nmmmi^ & Mdukerm corrftpitM
p€ ^i dfinde Cenfiienttd '^ Jamnati ^h fs maLtf #1-*
ft€ tt^rnn puniri intirno fijtgtllQ aut mor/k^ » ,^^>
Rrai , mi Lucili I ii eKiitimas noflrl Ccmll tCk vld*
um , InKKiriam & negZigeneiam boni moris. & ali4
E'
I* Tjtrtuntii^ [unt ) i, c^ in \^qq illo vax tmtftrillts nomeii
Ic^tEdcQitt, TufturUix autctn dic^batur locus , vbi corrupts*
tcfiebftntt f^uod ibi tarcuri opera daretiir & gAne«, vt ed apud
t&dorDrn bi GloC TiliiAutem Joca&hommei tudf coa pQf
bmorcm 1 fed coatumeJiam % & quit fpefna^cnr* '^if/^
i^v'a^^ -■■■ _ ^ i>,w..'«j
42S .X. AhMAII SsKt^Af
dus obilcit (liis quifque temporibiis. Hominumfll
iua , non temporum : nulla aetas vacanit a calpi. !
fi seftimare licentiam cuiufque (eculi incipias: pnJ
Ulcere , iianqaam aperuas , qUatn coram Cm
peccatam c(l. Credat aliquis peciiniani efle vtcfiu
in eo iadicio, in quo reus erat. Ciodiot , ob idi4
f erium , quod cum Cavfaris vxore in operto coimmI
tat , viola tis religionibus eius facrificii, q^^Pf^
pulo ij fieri dicitur , fie (hbmotis extra confpen
(Dmnibus viris , vt pldur^ quoque2) niaftulorn0|
niinalium conteg;antur. Atqui dari iiidicibai iM
tnifunt: &quodhac etiamnum padipne tarpiac
ftupra infuper matronarum & adolefccntoloron ■
bilium, falarii loco exada fiifit. Minus crio^
quam abfolutlone , peccatum eft. Adolterii rtti
adulteria diuifit ; 9) nee ante fuit de (alme lee>^
quam fimtles fui indices (iios reddidit. Hcc inenj
diciofaftafunt, in quo, fi nihilaliud} Cstotefiiii
Ihiuin di'xcrat. IpGi bonam verba Ciceronis4) )f<
res (idem excedit : Accerfiuit ad fe, promifit, W
cefllt I dedit. lam vero , 6 dii boni , xtm perdin^
etiam no£bescertaram mulieruni> atque adolefisi
tulorum nobilium introda£Hones , nonnallii idi
bus pro niercedis cumulo fuemnt. Nonfictft
pretio queri , plus in acceflionibus fiiit. Vis fa
illius vxorem ? dabo itlam. Vli diuiria I hmfi 4*
que tibiprseftabo concubitum. Adulterium nifii
I. Propopuh ) pro quo facrt Borne Des a VtflalW
Ibant, quorum occafione corrupu Caftrii Txor 6iiL
J. yt pi^uYit quoque') Inuenal. Sat. 6.
vki velari fiBm$ hAn
Qnacuuque alterius fixut imitsta figurMm nfi.
J. Adulttria diuifit) affignaait iadiciboi, fintattiM
ventem eis iibi pa£tui.
<^. Ciccrpfiif ) adAtdcom, yM omnia ezTcqiDittr.
at
E^rffTOLAi.
4^7
pru , dftmna. IIU formoft qusm defldens , venlct t
^ai dbi naf^em promitro , nee di^ero ; Intra com*
irendinatioiiem, f ) fides promifH mci ilabit PLuf
I diilribuere adulterli , quam ficere : ilbd eft m&~
^uifamjli»denuntiare;6) hoc> Uludere. Hi iu«
KesClodiam d fenatu pcticranc pr^ddiam^ quod
DQ cnt nin damnarurls nece0anuni ; Sc impetraiie*
iQtt itaque elegante r illis Catulus, nbfQlQtD reo!
jnidvoi, jnquit, pr^fidium a nobis pctcbatlii ? an»
EaimvQbiieriperenCur? Inter hoi taxnen iocos,
c£Qlieanteiuikium adulter, in mdicio leno:
till atton em p e i us c ffugit ^ qua m in e r ul t Qu id-
UEt fulde corrupcms illis moribus credit, quibui U->
pnoniacria inliibcri^ non indie Its poterac?quibut
jpilfa qux^one, qa^ extra ordinem fcnatui * con-
pexercebdtur, plus qu^nnqu^rebamr admifluoi
It Qu^rcbaEur , an po^ adukcriam aliquii pofTeC
Disefk : apparaic, dne adukerio cucum ciTc nan poC
j Ho£ inter Pompcium & C^farcm , inter Cicero-
Kq Citonemque comniifll] m eft : Catonem , i nquani|
em, quo fedente ncgacur popuius permifi^e (Ibi po>
tlirt Floral C9 iocds ntidandarummerctricum. Cre-
ijȣtaflc tuncreueriushommes, quamiudicafTe?
imtjSchStz funt ifta : iSc licentla vrbium, aliquuidci
^i pli nam etuqut'^ nu m r^ua m (pont c c o nil d e t, N^o n
itaque quod credai j nunc plurlmuiu llbidini per*
Turn effe,kgtbui minimum. Longc cnim frugaliot
z iauentus, qaam illa> eft , cam reus adulterium
d iudices negaret , iiidices apud reum coniite*
tur : cam ftuprqm committeretar rci iudicandas
Intra comperend, y i. e. ancequam ilU definat.
Bfittun^iare) velut inipeiium in eai exercere , & per
If a(j tiiatH mictere: quod pint eft quam per blandttiat
ipere & illudere. Li/^
ee a cauftk;
pfopam eit ctntoin aa vrnt , lea pnicc|S
^jplierofqaeinm^dibiUt fide , onminii
tiam peccflta amfieibm pndori (iint,' oi
decrrantefh : vim peccata deledant ]
naoi^o gobernator euerib , non gandet
'feitfcblto, jiongac^det orafor> fi patroa
'ceci^t: at contra, omntbiu aifnen fiii
eft. Laatatajrilleadiilteriojinqiiodirrtt
diffictdute : Istatur ille ciraimfoipi
qoe : nec.ante illi colpa , qutmcidpc fe
cult. Id praua conwetadine enehit
iciafl, (abefle animit > eciafn mpeffima th
feiifiiin , nee ignorari turpo, (ednq;!^;
cata diffimulant , A <{Qaniiiit fiUdter cdflE
illoriiin vtuntur, ip(a fubdacont Ai
icttntia prodirc vtdt , it cunTpid: ipfia o
hraa timet. Eleganter itaqne ab Epicvn
to» Poteft nocenti contingere nlattat,
non poteft. g) Aut fi hoc modp mdint h
ri pofte ladicai (enfiun : Idco non mode
^ncibus, quialatendictiamfiftliatateii
: & expaUefcere, & (ecarkati diffidere.
boc (upplicio nequitiam liberem? qua-
cr illam in (ufpenfp relinquam ? illic
cum Epicuro, vbi jidt, nihil iuftum
& crimina vitanda elTe > qaia vitari nie«
lir. Hie cojnfentianias i mala facinpra
Tagellari , & plurimum ill! tormento«
) qood perpetua illam fblicitado vrget
quod (ponfpribus (ecuritacia (us non
re. Hoc enim ipfiim argumentum Epi-
ara nos a (cekre abhorrere y quod nulU
Iter tou timor eft. Multos fortune li-
metu neminem. quare % quia iniixft
i auerfitio eft » quam nature diamnauit.
am fidea Utendi fit etiam latentibus:
itiUos con(cientia» & ip(ba fibi often-
turn aucem eft nocentium > trepidare»
la aSum erat ^quodmulta fcelera legem
ugiunt, &firripta fupplicia la): nifi il«
oc adaoittii affeftom Dcrtinet. tuta adiofiini
4^0 ^ . ■ L. An A^A vt -S t iri«iyjfc- ',
h namralU Agrtutt de prafimtibtit ftUmM
locum pi^efltiai tknor c^ckaet;
Epi ST. XCVIII.
midiUndum^ & MR«fa»"9/ fi^scU sdfi
smifionem taHtm iffsd sikrsnMim ^U
" dm.. Si^dmit mM ti^knmi, i St^mre't
vm ipfe ifio^exmfktm. TUm tH$ir hiMt i
citate/Q^enfiim I ) fragiUMli inaickiir;
Tchdtio Isetus ^ t adbftgta£iiin\ qoo41
At illud exTe ortam^ fidcile*, firtmmqiMBcftf
icit » A ad txtremimi iitqiit p|pdftt|iiiciir : c^
ram admirattb eft VQlgo^ in diem bma (bn
€rgo Y noii vfiii ac vohiptati eflfepoflbnt? (^
fed ita> Ihiiiacx nobis pokientyn^n ex iUia n
snnia qns fbrtnnam iiimenfar a}^ ita firtifi
iucnnda fiunt ^ 6 quis habent jRa , fe quoqti
siec inrerum (iiarnm poteftate^ft/3) Etrai]
miLuctlii qaiaQtboniaUqUidiioiMa, ant in
cant tribuere fbrtunam: niitoriim dat bom
malorum > & initia rerom ap«d nos in mal
.numue exituranim^ Valehtiot enim omni
animus fft: in vtramque partem ipfe res (iu
beataeqne ac*miieraB vitc (9h canfla eft Malu
" " ' " ' — -■>
I. Ex ftBcit€iw fitfpMfnm) fie paoOo p^ft : Jf Hb
f anient , mn ex iBis nw.
a. J^ftmum MMciiMr) « ibniMB Qota pendcoi.
det, nancaicbat.
brtuni pofitum, nifi certui aduerfus Hicer-
ae alios obferuare volueris (Uberia& ehim
ji iudicium ei^b) fiaetaiplum fauore fepb^
nties hoc, & cojnfiteberis ^ niUx^ls ^P^*
:aris vtilc e^e , nifi de contra leultatem cii-
nque cafomfeqiientiumiinftruxeris: Jiil|
ienter& fine querela, inter fingnla damna
}ii$ aliter jiuim eft • Imo roehercule , vt
rtint ac iaftiiis Mtao} , quo animum tuum
:ia»j*lioc dicito'/quoties aliquid alitec
Itabai eaenerit : Dii melius 4) ! Sic com-
1 accidet, fie antem componetur , fi , quid
m rerufn yarietas poflit, cogitauerit^ aa-
iferit. Si &liberos , & coniugem , atquQ
am fi^ habv^rit , j^mquam non vtique (em*
rus : ^tarnqnain no*nfut;urus ok hoc mile-
sere 4efi.ei:i(t«''|CaUiiutofu$ eft* animus fa-
I, & ante iptTprian miter, qui tolicitDseft,^
isieieftatiir»4d extremum ufque perma<?
luUo enim tiempore conquiefcetj' &expe«
ituri, prsfentia, quibus frui poterat, a-
itnil SnfSfctofo^tamtct in fpflfinifeiiiffiint q
liu.'" Phiiwlet quamnepeflcefl^^cnte
ne^eilbiic, Etdemenimin&mttatfdok
jftiniat , c;ftm non exfpedit. Badem ini
fioeit fibi perpetuam Micitatem , fingit I
dcDcre qtixcaiiiqaeconti^cniiit» noa tim
ft oblltut bains petauri 6) ; qHb hamai!
fibi mi formitorum ct>nihiidaki (ponde
Itaqae videtor mihi MecroHomi dixiffe in
qaa fbroreui > amiflb optiiur ihdoUi filia.
Monaleeftomnemortalluniboniim. da
bonis / ad qux concnrritnr. Nam illad
jsmnnoiimoritor: certameftiaqpitenii
cnda A virmt : lioc vniim condn&it iron:
talibui, C^tmim tani im|nrobf £iint> Cfl
•^0 earn I ^oiUoafingalidieatzabant,
diqoid fevmittere, amifihri vho die om
^pU eft, cni do^inni inftcjberia » apud l
' noneft: mhilfirmaminfiribb^iiihilfragili
iiraifinni eft.Tam neceflbeffjperire qitan
• 'Ei 1ST t z At, 4?3
I y fi intelllgimus , iblatiufn ef^ , ^quo t-
iJ i quod perimmm eft. Quid ergo id-
lirtlonei a03£ilii inue:iteniU5 ? Hoc.vt me-
nuiamifTa^ vice cumipfis ffi>6litm exd-
ar , quern ex UHi percephnus. Habere,
btiifTej numquam. Fcringratps eft « qui
c, pro accepm nihil debit Rem nobii
vfiim fru^umquc apitd nos relinquit;
liquitate dcfidcrii perdimiTj* Die tibi*
I terrtbiiia videnmr, nihil eft inuiflum.
f e iim maUt l ignem Mudus , cruceni
scnum Socrates , exfi liu m Ru til ius mor-
la£tain Cato : ^ nos vmcamus aliqaid*
\xm VI fpedoJ^ &'feUcia trahunr vialgi^m,
faepe coiitemta futit. Fabricius diuidaf
Biecitj ccnfor notault: Tuber o g) P*'^'
fe dignam Sc Capitolia bdicaait^ cam
3ubLic3 ccena vfus I oflendiir> debere his
fe contennim , qui bus dii etiamuum vtc*
mores repulit pater Sextiua , 9) qui ita
!ip. deberet capefTerei latum clauurtiio)
ante , non recepit. Intelligebat cmlm^
)ffct , & eripi polTe. Not quoque aliquid
animofe : (imus inter cxempla, Quare
}uare defperainns ? quidquid fieri potuit,
inodo purgemus animum, fcquamurque
quaaberranticupiendum timendumque
tis feruiendum. Licet reaerti in viamy
rum reditu]. Refiitnamur , vc poflinius
ocumque mpdo corpus inuaferint , per^^
tuns dicere : Cum viro tibi negotiunt
fnpra cp. 9f.
vid, Bp. 5-9,
kftfttn) mgne (enatorimn > peAore demiirani
fc5 ^
434 , ^' Amkaki Si{f|C4s
ett , quaere qHf^jrinctl. Hii (ennDdi;)9»»9 AIm
milibut ii; , hnitur iU(i vi| vlceru :.^qiuun opto tm
hcrcules midgwri, & am fimari,. tvtfitt^^ ft 6n»
ip(p {ene{cere« Sed fecttrai deipfb {m«; de nofli^
d«i]Ano agitur,quibus{eii«xegr9gii^«ri|^tor. Nift.
ipfe vitaepieniis eft , cuiadiici nihil defidtfitfiiaoNfii,
6 » fed eormin q^ift^iis vtUis eft* UberaliM fackj qi^' a
vinit. Alius iaip hoi crjaciatus finiftet : hie nni (Uft a i
pDtat mortem fagere, quam ad mortem coi^KigafV^. i
Quid ergo? iion, 1 fiiadebit rei , exiUt T/^ytd ni wik * «
fi nemo iam eo vti poterit \ -fi nihil alind, quani do|fl||J >i
ope^m dabit f Hoc eft , mi I^ncili , phiWbpUiiBJt.^ \
opere difcere, <& adverumexQrceri;u) ,fideKeqi#^ ^
bomoprudensanimihabeatcontmuMmenii oMfi K
dolorem: cum ilia accedat, hie premat.: (^dflck»" d
dum fit, a fadente di&endum eft. A4bxi^ Mf^amc^ : t
tia adum eft^ an poffit aliquia dolofi refiftiif , « i,
viora magnos quoque animos admon (obQiimit . \
Quid opus eft •verbis? in rem pr»(entein ramm. astf ' ^
mors ilium contra dolorem facit fqrtiorcm , nfed#? .ft
lor contra mortem, epmira vtrumqueGbi ^ditMMS ^
ipemortiipatienter dplet^ ncccasdipdolfMrialibam \
moritur. hune fett> iliam ek^e^t* ]i(
E p I s T. XGIX. ii
ConfiUtofU in m^tufiUu Sapiens , Ha me 1km ^ 8 !^
diferta.
ii
jj. His fermonihw &ej) omaino hiatam Idc M wem^
ftam. fiiiffe aliquid de fene logenta & fo|atii i|MHfO paitf
Lipfijni , qoi de eodeni de quo in feq, Vp. BianiUo hic waM*
ncoi-^neqe fuiife fufpicatnr. • Vemm feqaeii^ fbrtfH p^ L
tiut virum & fapiencem, quam mollem ac .MarpQi fiadfB r*
nobii fiftnnt. ^|
M. Ad vermn exentri^ noo per lafain* j^
Efi*
E ? 1 S T L A B. 43
^Piftolam ^ quim fciipfi MaruUo , cum filium pai
^ vuJum amiriiret , ik dicerctar molLIter ferr« , mif
^, In qua noa fum iBQrem rolimm fccums , nee
tooi leniicr ilium debere traSari, ciim obiurgido-
uefTec quam con relatione dignior, AiBi£lo entm
■lagnum vubui nmle fcrentij pauUifpcr ccdenduin
f exratietfej Autcerteprimumimperum effundat,.
f ij 111 fi bi lugcre fumpfe runt, p r ot iiiu s ca fti g en tu r,
diTcint, qiiasdsm erlam lacrinmcnm incptiafl efTe.
iiiu e^rpf^ta^? nonuida accipe. tarn niolliter m
■moj tern fill i? quidfaceres, fi amicutn perdidif
Deceflic filial inccrtse Cpci , paruulus ; pufillutn
Iporiipcrnt Cau {Tat dolorli conquirimui, &de
■QiiaeDamimquiqueFivoIumus : quad non ill m-
Iquercndi c^ulTasprSErhittira. At mehercuk fttis^
hi lirfi vid^baris aniini habere , etiam aduerfusfo-.
itnaU I ncdum ad iftas vmbrai ipalorum , qiiibui
^mifcunc homkiei morii cauifa. Quod damtio*
a Ofnnlnm maximum e{l, fi amkum perdidiffes,
da opera erat , vt inagis gaudercs quod hsbueras,
tti mcererea qaod amiferas. Sed plerique non
putam, quanta percepeiint^ quanrumuc gauifi,
Hoc habet inter rcUqtia mala dolor, quod nan
-uacQUS taiitum, fed in grams eft* Ergo quod
iAimlemamicamj pcriit opera? totanois* ran-
ifunclione vit;% ^ tarn familiari fludiorum (oclc '
ihil aflumeft? Cum amico cfFersamicitiam : Sc
lotes amifllTej habuifTc non prodcft? Mthi
magna pan exUHs quosamauimui ^ licet ipfoi
bllalcr it , apud nos manet. Nof^mm efl quod
it tempus: nee quidquam efl loco tutiorc,
uod fuic. Ingrati aduerfas percepta, fp^ futuri,
quail non quodfuturumed, fi modo (uccef- ,
)i%, citolnpraeteriutranfiturumfi^. Aiigu-
ftc
Irenes fine lacrymii extalerint : qni in jfen
aliquod publicum officium a rogo redie
tim aliud cgerint : nee immerito. Nai
fuperuacuum eft dolere, (i nihil dolenc
deinde iniquum eft qacri de eo , quod vr
omnibui reftat. Deinde , defiderii ftnlti
eft, vbi minimum intereft interamiflum <
tern. Eoitaque squioreanimoelfe debc
quos amifimus , fequimur. ReQnce celei
diftimi temporis : cogita breuitatem Y
per quod citatiftimi currimus : ob(erua h
cum generis humani , eodem tendentis , i
teruaUis diftin£ium,. etiam vbi maxims
quern putas periifte , praemiflfus eft. Qui
mentius , quam cum idem tibi iter emet
Here eum qui anteceffit? Fletaliquis fa6
Tion ignorauit futurum? aut fi mortem in I
cogitauit, fibi impofuit. Flet aliquis fa61
siiebat non pofTe npn fieri ? quisquis ah'que
mortuum efte , queritur homiliem fuifH
cadem conditio deuinxit : cut na(ci conti
&
piSTOLAS.
'4n
bntar cun^a t Sc in Contrarium tranA^
re fortune ; & In tania valur^tlone Tcrom
1 , nil cuiquam , nifi mori , ccrtam. Ti-
IKicninmr omnei , in qoo vno nemo dcci-
puCT d^ceOlt Nondum dico mdiii*
qaivita dcHingitiir: ad cum tranfeamut
lit : quint uLo vindt infatirem ? Propone
Ttiporii Tailttatem^ Sl vniaerfuin compter
idc bocquod mfitem vocimui hTamanamj'
iRicnfo : vidcbis quain cxiguumnrj quod
i|aod extcndimus, Ez hoc quantum ld<
mtum ^Ucinadines occupant j quantuni
:jU4m veniat , optata : t]uantani valetudo,
nor, quantum ti^nerl autrudes aut iuuiildm
fdiuin ex hoc edormitur. Adtice Jaborer^
icuk : Sl intdligei, ctiam in iongjfUma
imcfTequodviQimr* Scd qtiii tibi con- ,
melius fc habere turn cui cito reuerti li*
te laOitudlnem petailiim eft iter ? Wlti^
I nee malum eft ; boni ac mali loan eft^
rdidit ilk , nifi alcam in damnum certio*
lit cvadere modcflus ac prudent > potiut
a in mcliora formari : fed (quod iuftias ti*
uitHeri pluribus {imiUs. Advice lUos lu-
»i exnobiUHimis domibui in arenam lilixttW
c; l) odfpice itlof , qui luam alienamquo
percent, mutuo impudicii quorum nul-
rictatCj nolJus fine aliquo infigni ftaj^;ti»
plus timeri quam fperari potuiflc , manifib-'
Non dcbes iraquecauffas doloniaccerfe^l
cuia incommoda indignando ctunulare.'
€ f vt nitarii dc vrgeas : non tarn male do
am iHTLHTia pfQiedf ) ^ui bociii diiapi^Ilii gltdiftf
MMorbitfte jieawt* ^ Nemo ^oiiii
^i«i f fiquoi gfuitauitfaruiili iocps cnii
, aiar«f » fitpjiat r^ctc: pbtuliTe iUqiq
.«|ir^ cpmirpf tenia mente conceperae ^
;C4v9OTibtue^e^£e>^&d|Fufiffimeflercf,ii
.^ffinieybihiiipaniJiniiniefi. Ste^iaa
/tol fuc$ ctiligttiit : qiuiriim cmiditituf c
ne fiibidii3 ^l^^oi ^finiffii toms jBxffiii
prndei^tem variun turn deixt : ineix^nij
lagf re definat . lUud flitillo mc^o pic
Metrod^nis » fiSe aliqaam cogvialain
: ptaieniy banc ip&m capbmdib liifitii
re. Ip£iJMeti^4ori verba Ihbfoijp^ : j
J^ qnWm iioa dttliii»/ jqii^< &X^
ioiD per hifibba; Artoter laprrai^iu^
tet; q««rercif JHU&nt gm A^^
. ritforem« ^ittfiuBan^Drflfceeofeini^^ d
idtudicis? inircendam ipfi doiori volu**
confblamiir cruflulo pueros , fie infanti-
iufo la£le compefcimus. Ne Ulo quidem
filios ardet , aot amicus exfpirat , ceffaro
tatem , fed ipfiim vis titillarc msrorenu
lias dolor abanimo £ubmouetur, an vo*
irem quoqaeadmittitur ? admlttitur^ di«
& quidem ex ip(b« Eft aliqua , inquit,
nata triftitis. Illud nobis licet dicere:
monlicet. Vuambonamnoftis,vo)u« *
m malum > dolorem. Qus poteft inter
lum, elTe cognatio ? Sed puta elTe. nunc
ruitur : ^ipfum dolorem fcrutamur an
at iucundum circa fe, Sc voluptarium?
lediaaliis partibuscorporis (alutaria, ve-
decora, adhiberi aliis nequciiilt : dc quod
:t finedarnnovcrecundis, idficinhone*
neris. Non te pudet loduiii voluptate
:riu$ifta pia(;acurandaelt. illud potius
Luin mail (enfum , ad eum qui perir, per-
fi peruenit , nOn pcriit. Nulla, inqnam^
44> L.AUVAtiSn\lniiiiSi
qaantum ad hlreuitatem »ui , fi viiiuerfoo
iuuencseKcfciiesinxquorumus. Minus e
ex omni letate venit , quam quodminimu
^ixeric: qutiniam quidem minimum aliq
hoc quod viulmus , proximum nihilo efl
(6 dementiam noftram!) late difponitui
fcnpli, non tanquam exCpe^anirus cfTes
a mc tarn ferum : liquet enim mihi te locui
qui Jquid ieOurus es : (ed vt cafligarem il
amtnorain, qua atereceflifti! &inreliqi
rarer , contra formnam tolleres animos y •
ios tela non tarn quam pofTent venire , &\
Vtiqaeeffent rentura> profpiceres.
E P I S T. C.
De TApirio Tdbiano pbilofopbo Utdiatfm^ <
FAMnniPapirii x) libros, qui in(cribi
Hum , legiiTc to cupidiflime fcrihis :
(pondifTe expe£^ationi tu» deinde, obii
lo(bp'io av;i , compofitionem eius accufas
quod dicis : & efFundi verba , non fing
. mum > hj»bet ifta res fuam gratiam : & efl
prins orationisleniterlapfs. Multumen
fe cxiftimo , vtruin exciderit, an fluxerit.
hocquoque, quod di£(urusrum, ingens
eft Fabianus mihi non efFundere vide
<iem , fed tundere ; f) adeo larga eft , (
1. PAHani Papirii') fbft de eo Seneca Pater lib
pi»f
2. ■ fundi ^ non fingi ) |iae dele6la , ordine ^
ierri.
5* >/os effunden , fed fundere) iUad eft cnm
kaiter ft com ordine fudcre.
i"^f ;' ' y ■ - ^^
I QOii €ae^ur{u tamen, venient. lUadl
ir &pr«fert, honeffejle tr^datim, ^\
mn. Scd i(a , Ft ViS» ejle credamos,: mo*
.verbtcofnjppfiiit; ^animis (cripiit ifia^
I. PnecerM, if Gy diecnte 5) noa vacaf^, .
» umtcri : adco te (iunim rapuiflet; ^.
letaplacenc, minuaprsftam id manam,
fed iUad quoqnc midtom eft , primo ad^i
a occnpaffe: etUmli contemj^atio dili-^
tra eft y qa6d argnat Si me ipttrrpgaa, .
jqoiiodkiiHnabftiiUtf 7) quamq&i me^
aobumttutipreiQeflfeiKioaudrciQafi-. .
promittere* 9) Oratio (bliduphijlo(0-
ecet. Vbiiian^emeritfditia&coiiftana^
n (hi faciei Ik ^tti timet vecba? Pabianoi
rli£enainoratione> lediecarua: itaqap
:tlordidam.^ £leQa verba (anti^jionc*-
uioi iecali more qontn fi^toratii fiiam
xUj fpl0ndidatamea>qaamiiis (iiinan»\
: £;n(ua boneftos &mtgnificos habenr>
iniententiam^ 10) led Uciui dadoa. 11)
)ttid parum recifuni 1 2) At > quid parum
m ) (|iis fi'igi enim 6c comta efle opoitet t maU
iradart opOrcct.
fc) fi recitantem inHiref.
m reiata ) in mtnum fumta & releda minui pit*
ita Lipf.
444 ^' ANKAfi SfNirCAB^
itra6lum, i^) quidiionhuiusrecenttspoUrarstcnB'
drcumfpexeris omnia , nullas videbis anguftiu iiii<
lies/ Deiit fane vari^tas marmoniin, ftcondfin
•quarom 14) cubiculis interfluentiam , & paaperil
cellt, 15"^ eiirquidquidaliud luxuria, non contenii
decore (imphci , inifcct : quod dici folet, domai re»
€ta e(h t6) Adiice naiic, quod de cotnpofidoM
non xronftat Q^«idain iliam Volunt efle ex horrido
compraiii : qaidaai vsqae eo afpera eaudent, vt etim'
qu2 nuiUiufl c^Gxi cKplicuit, ex induftria diflSpen^ ^ .
& claufulas ahrampant, ne ad cxTpedatom tcffOOf ^
deant. Le^e Ciceronetn compofido eias vnaeftr.i .
pedein fcruat , curata , lenta, & fine infamia moHBu ,
At contra. PolUonis Afinii (alebrofii ^exfiliem, ft
vbi minime c^fpedles , rdidura. Denique apoi' .
Oicoronem omnia deiinunt: apodPolUonemcadiiot:'] ^
cxccptis paucifTimis , quaeadcertum modaiiij ftal .
vniim exemplar, adftri^afuni. HrnnUiaprflRem'^ "
tibi videri dicis omnia , & parum ere^la: quo fide ' ^
carer e earn iudico. Non (unthumilia ilia, ted plad* ^
da, ^ ad animi tcnorem quietum compeHramqW "
formata* necdeprefTa.fed plana. Deeft illis orm*
rias vigor, flimulique quos qusris, & fubididoi
fentcntiarum : fed totum corpus videria; quimuiiiit
incomptum , hone(lum eft« Non habet oratio dnii
fed debet 1 7 digriiitatem. AfFer quem Fabiano fot
P
i|. Stru^m') compofitam*
14. Concifiira aquarMm) refert ad aqoai & minvtot BoripOlf is
inci£ii4tionil>bflpraiertiincftiaif» daqnittuSaBtcdcTnui^ g
C.L &qv. Nat, III, 17. Lipf, ;
«f. Pauperis cella') habebant dinites diftioAam oonida*'!
nem 'juam pa< peris c<- lam ▼ocarent, vbi cerda diebotfdtf/ ^
tenncm 3e pau, ercm viAum imittreniur* vicL Ep, ig. Lifft t
16. UtQaeft^ (iDevitio&iiianda. GfOMov.
17. Dtbtt) dabit legit Lipf. ninimm tOM firtvtii pkaa ai
lUmo earn iaferec*
ot At. 445
iij praeponcrc Die Ciceronem , cuius Jibn id phi-
bfophiam pcrtinemes , penc totidcm fum ^ quod Fa-
bkni. Cedam. fed tion ftattm fufillom eft, liquid
niAJCiRio niintis cfl. Die Allnium PoDioneiu . CedaniJ
^r^lpondeimus : In re tama emincre eft , &poft du-
H edTc. Nomina adhuc Liuium. Scripflt enim &
liilogoti <Juos nonmagisphilofophts annuncrare
poflis , quam hiftorise: &cx profeflTo philofoj'lnam
Ifintinentes libros, Hiiic qaoque dabo locum ; v^de ta-
nen ^ quam muhos itntecedatj qui a rribus vindrur^ Sc
nhm cloquennCTimis.Sed non prxilat omnia, non eft
orris oratio cius ^ qtiamuis cbra fir : non eft vioknta>
lec torrens, quamuis cftlifa fit : non eft perrpHU% fed
mr§, Defidcres , inquies j comra vitia a liquid ofpc-
e did^ contra pericula animofe , contra fortunam
jpcrbc, contra ambitioni^m connimelinfe, Vol0
iKiirbm obiurgari , liHdinem traduci, iinpotcnnam
:«ngi fit aliqoid oraione acre » tra^^ice grand c , co-
ike cKJle ViS illnm aftlderc pufiltae reij verbis ? II-
Sf emni fe ma^n itud < ni sddtKit : eloquemiani, veluC
aibranij n04i hoc agen^ , trahit, Non frmit iino
ubioilnguta circnmfpe^a^ nee in fe coUudh ncc
mnc vcrbum excitabit ac puii^cc : fatct^r ; cxibunt
lulta J nee fericnt , & intcrdum oiiofa praeterlahctiic
ratio: fed multum eric in mnnibusir>ci5 4& ing^^ni 1i-
; c^dio fpatium. Ueniquc iUnd praefbbit j vt li-
icut tibij ilium fenfiile qiiar fcnjillt, IntdUges a-
nmhocj vttu fcires'quid illi placeret ; non vt illc
aceret tibu Ad profetlum omnia tendunt, dc ad
inam memem ; non quxriuir plaufus. TaJia elTe
ripca cius ^ non dubito > etiam fi ma-^is ceminircor
lam teneo : haeretque mihi color eorum, non ex re*
aticonaer&cione familiaricef) fed fummatini, vt
let ex YCtepe notitia. Cum audlrem ccrtc ilium,
U mibi videbantur; non folida, fed pleiia, qua^
f f 3 ada-
E p I s T. CI,
Dfifibita nforte cuiujeldm mti: & ex $ee
fdendum aut Jpondendmn nobU, On
ideoque Uta boHA mn differcnda, i
non optand4 ; ^ (xagit4t Mdimstk
OMnis dies , oinnis hora , qnam nihil
die , & ali(|uo argumento recenti adi
litat^ oblitos , cum sterna meditantcs rei
ad mortem. Qiiid (ibi ifhid principium \
Senecionem Cornelium , equitem Rocnai
dam dc ofHciofiim , noueras ; ex teniii
ipfe promouerat» & iam LUiciecliuis er
cetera. Facilius ^nim crcfcit dignitas , c
Pecunia qut^que i) circa paupertaten
moram habet , dam ex ilia ereptat. Hv
ciodiuitiiiimminebat, ad quas ilium di
-bantefficaciflims y &qu»rendi , & cufto
da : quar6m vel altera locupletem face
[ne.^ iicenti) vique in node *^ ifTcdiflet^
iBGoenaflrerygenerevalctudinis pi xcipitiftb-
igina , vis comprefTam a» 6Uut taucibtis (pi-
dt ia kicem. Intra pauciifimat ergo horaa»
I omniboa emc iani ac valentir officiis fan-
effit. lUe qui & mari ik terra pecuniam a«
[jiii ftdpublica qooqae, nailum relinqncng
im genns qiueftiis , acceflerat ; in jp(b ate
ntiumreroin^inipfbprocunendfpacunuB ,
raptnaeft,
\vam eftstatem diiponere ? necraftino<^«
iinamon O ^nu dementia eft, (pea
dioantfumf Eifiam , adiiieabo , credam,
>noriek ^enmiititni demom laflanr A plenam
n in onum r^eram* Omnia, mihi crcde^
ribua dobiaftnt. Nihil fibl quifqnam de
let promittere : id qnoque qaod renctar;pGC
it, & ipiam qnam premimus horam , cafiia
Volaitur tempos , rata quidi m lcge,it:d per
: quid autem ad me , an naturae certum iir»
i incertum efl? Nauigacioncs longa^ , di
Itttoribus alienis, fcros in patriam r<:ditut
us; mibtiam, & cafkcnfiuni laborum tar-
jretia; i) procurationcs , officioruinque
** W fc W.WlMIMm «B#attUU« lIUpUMU^^ tlWU IIMU
Tc * Jljc/htc antiein, indigoatia.tiiDorflAfi
pidiMsfiimri^exedeiitAniiituiii. NHuli
eubitationeveniOTiiuni) quorAm euadai
turn fitilhia quod refiat > aut qulikVc<^
inexpltcabili fonnldine agiumr. Qupi
-^emus bane Tolntadonem ? fna, fi #M9i
prominebit 9 fi in& (^oUigetut^ Illc enin
.fiifpendittir , cal irritvmtcAptfBfiaia. Vh
/quid miht debut, redditi|in «fty vbt fb
icit, nihil iiuefcfleinter diem Aftculnm
jdeinceps dieram rfcniroqa^vefaliiiwiiiefi;
-ipidt^.^cum multo rifis (^<an tenfMi
.Quid emm varietas rndbilitiaqae! cafilalBi {
£ certua fit aduerfiit incertaT Idea, mi 1
«jpera viuere : & fingolos diar> fingiriaa
<2?ihocmodoieaptabit9 cnivitafiiaqitoi
fa , (ecuriia eft. In (pe viucauibos , proxii
que tempaa elabitur : fubuque auiditas,
inumacquemi(erriina omnia efficiena, m<
Inde ittad Maicenatia tarpifiunom vomm :
En 9 Y
O L AV»
44»
rhilem fddiia tnanUj
X>ebilem pfde ^ coxa:
tber 4ulfirue fibberum^
Lkbri^of qu^te denies,
ta dumfiferefi , bene eft,
Hanc mwi , ^el acutA
fed^am orffCf j^ fufiine^
[ernmiitn erat, fi incidiifet, optatur t &
vita petitur, ruppliciimora. ContetnptiC-
tarem, ii viuere vellet vi^ue ad crucem. Ta
iit> me debilites licet j dum (piritus in cor-
& inutili maneat : depraues lic^t , dum
>&diftorto temporis allquid accedat: Tuf-
. & acutam feflToro crucem (iibdas : efl tanti,
m premere,& patibalo pendere de{lri£^um,
rat id quod eft in nialis optimum , foppHcii
ft tanti , "habere animam , vt agam. 5) Quid
8, nifi deos facdcs? 6) quid fibi vult ifta
fFeminati turpitudo ? quid timoris dcmen-
Ho ? quid tarn foeda vltac mendicatio % Hiiic
uam rccitafleVirgiliura,
\e Mdeone mori miferum efi^
na malorum : & quae pati graulflimum eft,
fuftineri cupit. quamercedc? fcilicctvita
Quid autem huius viuerc eft? diumori.
aliquis, quimalit inter fupplicia tabefcere,
nembratim , Sc toties per ftillicidia 7) amit-
flint: ctUm amicum prodere> vtdiudasi
liberos ad (lunram mana fua tradere , vt coi
ccni vidcre , tot confciam fcelcrum Exca
t« cupidoeft: difccndumquc, nihil intcref
fatiarisquod quandoquc paticndum eft : q
viuas rct'crre , nonquairidm; ikfQ autemi
bene, nediu.
Ep I S T. CII.
AUquid de immortalUati- anim£, turn ^m
An clariias poft mortem Jid nas faciM :
tmuiier prima (fJchoUfiice: fttm inextn
git , (f ad Deum ac cdUfiia dnimitm ducit,
. ihoc^ fATcinsm aut ^eUmenrum ejfe i Jpt
& exui, cum Dem 6^ dies tie %ocAn$^
Quomodo moleftus eft incundum rbitinic
.ti, quiexcitat: aufertenim voluptaten
fal&m , efFcftum taroen verse habentcm : \
la tua mihi fecit iniuriam. reuocauit enim
EEFI9T0LAI. 45'
em omntsxuitranlimrus: ciimfiibjtoi
ijgn y cpiilok tua accepE0] & lam bcl-
pcrdidt' quod rcpelam J fitedimifero,
^cgas tnccpiftoU prima lotam qu^efti*
(Te, iji qua probarc conabar id qdad
idaritatem qui« poll mortem contiii-
fc. Id enim mc non fokuffe, quod
U: Nullau], inquiuuE^ bonum «xdj-
; lute m ex di fla ntib u s co n f h c. Qu od
pLt^cili? eiufdem qua^flionis eft, lod
D noil hoc Tantum > fed alia quoque eo^
ia J d i ftiil c rj m , Qii ^aed i m c Ji im , \t
I ralianatia I) immixeo funt Itaque
)e£la ad morci pcrtmentem trafl:aiii,
turn fit a€ fuperuacuum , vltra extrc-
H tranfiiviitere. An cadantboivano-
, njhilqpc fir dus qui nuHys eA* An
km crit, renfuri non ii mils, antequam
hia per dpi auc ped poflit. Hiec an-
nores fp<:£lant ; itaque fuo loco pofiEa
t a diak^idi contra banc opinioneoi
tganda fucrunt: i3ff idco fcpofita func.
Ilia exigisi omnia qux dicunt perfe-
lingulif occurram. At n\Ci aliquid
:eiligi non poterunt qu:« rcfeUentur,
pr;£dicerc vdim ? Qiisedam contiitoji
rt hominem 1 qusd^m compafictj vC
IB J omnia denlque quorum diucrfie
i n vnu m fu nt c oa Bx v q u an da m ex di-
'um adbuc membra iaparata funr, tan-
, pQpulus, fenatiis. Illienun, per
'i effidimmrj iure aut offido cohac*
•* M
Logici.
ubincelUgG fii t^ tutni^^
rcnii
'40 L. AvmAii Si^HieAs
rent , lutora diducH & finguU (unt. Qaid ell
cdam nunc pnedicere velim ? Nulhim
puumns etk , quod ex diftantibns <
¥no enim (pirim vnam bohnm contineri
debet , vnum efle vnias boni princi|
Hoc fi quandodefideraueris, per fe probahi:
rim ponendnm fait , quia inde noftra tela mil
Dicitis» inquit, nullum bonum ex diftantib
Claritas autem ifta , bonorum virorum fecun
nio 4) eft. Namqnomodo fama noneft vr
ano, nee infamiavniusmalaexiftimatio: fie i
vitas ^ Tni bono placuiiTe. Con(entire in hoc
infignes & prsftantes viri debent, vtcbr
Hxc autem ex iudidis plurium efficitur , id <
Aantium. ergo non eft bonum. C4aritas,
laus eft a bonis bono reddita: lam bratio:
vox eft, aliquid (ignificansr vox autem, lici
srum fit bonorum, bonum non eft. Neqne enir
quid vir bonus facit, bonum eft. nam &pUu
fibilat: fednecplaufiim quisquam^ nee fibilu
cet omnia eius admiretnr & laudet , bonun
non magisquamflernutamentum am tuflim.
claritu bonum non eft. Ad fiimmam , dicite
vtrumlaudantia, an laudati bonum fit? Si lai
bonum efte dtcitis , tam ridiculam rem facitis>
fi affirmetismeumeCfe, quod alius bene vakai
laudsre dignos, honefta aciio eft: ita laudan
num eft , cuius a£Ho eft , non noftnim qui laud
atqui hoc quaerebarar. Refpondebo nunc fi
curfim. Primum, an fit aliquid ex diftantik
$, Prmci^ ) ^Bim eOk debet Tniot boni tfyf^i
4- SttgMdM f^oM) amici ft ftaeiu . JU^f.
r
inc quaerirur J &parsvrraqae femetid*
khi^ej clarius deliderat mtiUflfu^a^
rnms boni viri iudicio cOe contciita*'
mos bonus vnus iudicat. Quid ergo |
leritvnius homiiiLi exiftknedoj Scm*
lit gnus fenno ? Gioriam quo que , in*
tarn intcLligo : confanfum enim mul'-
Dlnerffi hornm coiiditio efl, & iUiar*
i de me bene vir bonus (entk, eodem
i, fi HI nei belli idem fentireni, o-
ic cognouerint , idem fcntient. Pic
tdtcium ell :^quc veto itififHnirabhi*,
^n poffunt. lea pro eo eil j ac ii omties
quia alind Itnnre non pofTunt Ad
•m I non efi fati^ vmus opmio, Ulio
lius fententla ^ quod omnium i quia
?tOgemrj vni edt: hie diuerfa didi*
ifunt J diffimile^ affe£l'os. Duhia o*
, leuia , fufpc^ta. Puus tu poiTe ftn-
omnium eflTe? non e ft vnius vna. II*
n : veritatii vna vij , vna facies eft : a*
mt, quibus affentiuntur Numquam
iftantia eft : variantor & diffident. Sed
lihil aliud quam vox eft : vox autem
t Ciim dicunt claritatcm laudem cfte
onis redditam: iamnon advocem re-
fcntentiam. Licet cnimvir bonus ta-
lem iudicet dignum laude, laudatus
, aliud eft laus , aliud laudatio. Haeo
it. Itaque nemo dicit laudem fiine-
udationem , cuius officium orationo
1 dicimus aliquem Uude dignum , non
gna hominum , fed iudicia promitti*
liiffragia.
fnui^
m
1
^ , ^ ^
corruinpit artes nihil enim squc & eloq
omne aliud ftudium auribus deditum Vidi
popularis afTenfio. FairiA vtique vocen
claritas non. potcfl: cnim citra vocem \
contenta iudicio : plena eft , non tantum i
tes , fed etiain inter reclamantei . Quid
ter daritatem & gloriam , dicam» Gloria
iudiciisconftat> claritas bonorum. Cni
bonum eft claritas ^ id eft , laus bono a bon
vtrumlaudati, anlaudantis? Vtriufque:
laudor > quia natura me amantem omnii
& bene feciftc gaudco ^ & gratos me inuei
turn interpretcs i»cor. Hoc plurium t
quod grati funt > fed & meum. Ita enim ai
pofitus Him vt alioram bonum > meum ii
tique eorum , quibus ipfe (am boni cauiTa
laudantium hoiium : virtute enim geritur :
tem virtutis a6lio bonum eft. Hoc conti
non potuiftct ) nifi ego talis eflfem. Ita
qne bonum eft, merito laudari ; tarn i
nnam hen«2 iufliVflflfe . indiranfiii hnnum e
: fibi poni ni(i communet dc cam Deo ter-
ir. Primnin , humilem non accipit pa^
efam aut Akxandriam , ant fi quod eft
*equentius incolis, latius te^ (blum. II-
, qnodcumqnc faprenia dc vniuerfa cir*
ngit: hoc omne conuexum , intra qaod
cum terris , intra quod a<ir humanis di«
ins 6) etiam coniungit , 7} intra quod
numina inad^usfuos excubant Deindc,
em (ibi dari non (init. Omnes , inquic^
It. nullum (teculum magnis ingeniis ciu*
ilium non cogitationi peruium temput.
t dicsiilequimixtumhocdiuinihtimani*
: corpus , hoc, vbi inueni , relinquam ;
reddam. nee nunc fine illit fum, fed gr:a«
icdetineor. Per has mortalis sui moraj,
.ricse longiorique proluditur. Qi^iemad-
lem menfibus nos tenet inaternus vterui^
ion (ibi , fed illi loco in quem videmur e«
donei fpiritum trahere > dc in apertn du«
&fufFu£iii fiinguis, dUcarrensqne pert<
hentar oflaneruique^ firmamenta fltdc
bentium. Dies l&e, quein tamquam ea
fbrmidaS) s^terni nataUs eft. Depone
cundaris; tamquam non prios quoqve
quo latebas, corpore, exieris? Hsres <
tumquoquemagnonifuQiatris expulfus
ploras : de hoc ipdim flere , nafcentii e(
debebatignofcL radii &imperitusomni
ex maternorum vifcerum calido mollic
emiflnm , afHauit aura liberior» DeiiK
dur» manustaaus: teiierqae adhuc » i
gnarus obftupuifti inter ignota. Nunc
nouum (eparari abeo, cuius ante pari fi
quo animo membra iam (uperuacua dim:
corpus inhabitatum diu , pone« Scinde
tur, abolebitur* .Quid contrifliris? it
Pereunt Temper velainenta natcencium.
fie dtligil y quad tua ? iftis opertui ef« \
reuelet, dies eS: ex codtubernio fcedi atqu
iic nunc quoquc m quantum pote*^
etiain lo) iiece0iirlis) qua^ cohftre*
Urn bine , altius allqutd fubliiriiu^
Aliquando oatune tibi arcane reto-
ttir »fla caiigd , & Iuk vndique dtrA
ginare ceL'Um, quflntna Hie iic fulger^
[(^r fe loinen miTcemibua. Nuik fa*
nrbabit: ^qtaalker rplendebit oinni
s ^ nox j aerii mfimi vkci funt
is vixifTe dk« , cum tqtam luccm
I : quam nunc , per auguflifOnias ocu^
^fcure imueriv , 4^ tamen ^dmiririt
|iiid tibi videbimr diuma luK, cam
i d eri s ? b«c cogit a tio nihil tbrd i dti en
e fiiiit r nihil bumile , nihil crudele*
■crum cflc tefte* ait > iUis tios appro^
iCurum parari iubet j dc ^lernicatem
im qui menic conccpir,nuLlos horret
tcrretur cuba, nulliiadtiinDrem mi*
iid nt non timeat, qui mori fperat?
1) qui ramdia animu^ii iudicst ma^
I retlnetur corporis vinculo ; exfoiu-
irgi; id agiti vt etiain poft mortetn
« Q^amuis enim ipfe creptiif iit ocu-
lih nobis ekehlpla bdtia Ji^roKint i (cii
Drum ;^ non biinuspraefentia^ eUe yu^
ri ut J ' i f rr 1 f i r i T n j ^ 1 " " t
imp Gronouiui legit : caris fuo^nt fiitigh*
le} EpicBmm iittelligiti
aico, nunam, aiiaqae, qas noon inc
infidUntar : ilk potioi iride , UU deaht , q
(eruant , quae ctpttnt. Riri (iint eaTus » i
▼es, iMufrtgiamfacere, vdiiculo eiiert
ne homini qaotiditnQin pericnlam. A
te expedi, hoe intentis ocnlti intuere. N
nialam frequentini , nallum pertinack
blandius. Tempcftu minatur, anteqn
crepant sdificia, anteqnam cormant :
fiuniu incendium : (bbita eft ex homine {
codiligenciuf tegitnr, quo propina accc
li iftorum tibi qui occumint vnltibttt cr<
nam effigies habent, animoaferamn: i
laram i) pemidofior eft primiia incodbt ,
fire non quennt. Nnitiqaam enim illai
dam niii neeeffittt inigit: aat fiune, aai
gantur adpognam: homuii perdere hoir
s) Tu tamen ica cogita y quod ex homiiM
fit : vt cogttes , qaod fit hcimtnii dSidan]
intuere J ne laedaris« alteram, ne Uedat
'ft«d^: ii&r^ V"^-™ Po^L"' """^ ftrf"
U'^^efJ'/^- CIV.
bMfpui qooniim cgp ib
trb J vtinefortitiftjiiKiet;0]i. unpetcirii
dUigentim amfm. iivlfttgondQiD eft
liflfcdibiif : & interdam •tiam 6 pranii]
rititt inhohoremfiioniiii vdaun tona
das, &in ip(boreretinendfif eft: canD
veadam (ic,noAqtiamdiiriiiiut,ftdqui
UIcqufaonvxorep]»iionamiciim.tinti;
'vsinrictcominoremr, qaiperfinienti]
.eft, HocqaoqueimjiaretfibiilniiniBt,!
rum exigit : nee tantum fi viUt mori/ed
mittats&fuif fecomnu^det* Ih^ti
Uqna cenlfii a4 vium jrcaecd t quod m
/oieraat Sedhocqaoqaef^mmaa hq
ffima J {enedutem taam , cahii inaxiii
(ecarior (ui tutela , A vim y(xm anmmf
con(eraare , fi (ciu alicni monun efle d
ftiMM. HabetpaetcfeiinfiiiianiiM
gandiam, dcmercedem. ' quideahn ioc
wkori tarn canim efle ^ npropcer heic ti
• 1>M»«A •ftAMBIA D<in1«ff«« flMMA mA«i tMtl^Mn* (
E f I s r £ A E. 4f f'
mihi GOntilium profeflionls cefferit ? Vt
;rftuitateni vrbii e^ceflj , & ilium odorem
fufnantkin , qux moiff quid quid peftiferi
raeranr j cum pu lucre efFundunt , pr()tiiiuf
valetadinem fcnfi. Quantum delude ad-
At viribus j poftquam vine as attigi ? in pat
[Tus, cibum meom inuaii. Kepit(uierg0
} nc ti permanli r marcor ilk c or p o rii dii*
e cogittndi^ inctpio coco aainio itudere.
im ad hoc locus coBferi) iiiH fe flbl pr^flet
HI Icscretum Sci^ oecupationibuf mediif^
ibeblr. At ilie qui regLonei eligit » Sl oii«
, vbique qtio difbrlngaiLirifiuenier. Nam
|U£rend cuidam , quod nihil fibi peregrin
rofuiiTent 3 re^ondiffc terunt : Non im-
, tibi euetiit : tecum enim peregFinabaris, O
! cum quibusdam agererur , ii a ft tbcrra*
primi fcipfos (olliciEamjCorrumpuntjterri*
, prodefl mar€ iralicere^ & vrbes mutarel fi
bus urgent eifugere} nou alibi 11$ oportctj
utfl venilTe te Athcnas, putaRhodou : elige
3 duitatein ; quid ad rem pcrtinat,qoos ilia
:at1 cuos adferes^Diuitias ludicabii bonuiii?
Q paupenai ^ & ( quod e& miferrimum )
imuisenim multum poffideas ^ tamcn qui-
us habet) unto.tibi videberis deiici> quf n-
. Honores indices bonum ? male te ha«
onfulffldu^, ille etitm refe^fcus: ringerit,
|uegi infaftis fepiuslegeris. l^ntus erit
fuiror> vt nemo tibi poft te videatur, li
ete fiierit* Maithnum malum iudicabia
iam m) muperaai antca amifluin* Sq^ ^^
gg 3 • mor-
Mliinu vAt$'f
filucbfiicifilMbibitlk ttrnkvalmilfu
,wfnftii iifrtii ff limMnwMiiWii 'wn.n B. "i
tel ^n tnmim Imc tm-faMMm «tii
mod ifboiilMi
SieidiiitfoUi. QgiitpiAigM^lm4
get, vtiridertfi din ftnMt «rfl^iM
ift, q«it rtiMrcnntartfieMnrm qwM
Iftta^j^Mefii Ulcmcrii.' MAii«itti «
^iteaMttgpwo^fitAJBJufciWiiiil'li
imiir. Hot urn nihil eogitabis , net reme^
IS apponei ^ (ed if fe ribi feres ro!Lclni<^
ttj tlk rperando^ alia defperando?
:ram altcri miiietti : tifc fperau^ris d*
oe , nee defperaueris (i ne (|»e. Q>ud p ef
^regfinatlo cuiqiiam potuit? Non va-
empcrauit ^ non cupiditaies rcfrenauit|
sIRc , non indomitos amoris impetus fr^-
mique animo mala eduxit , non in-
, nonexcufliterrorcm : fed vt puerum
em I ad breue tempui rcrnm aliquA ao-
lc, Cetcrum inconftantiam mentir,
jincvgraeflj Uceffit, mobiUotem le-
iddit ipfi ia^atio. Icaqtie quae pccie-
nae loca , ctxpidlat defcrnnt , Sc auluin
}lint f dtiusquc quam vtnerant ; abe-
inatio notitiam dabit gentium, nouaa
formaj oflendet^ inumata fpatli cam*
igoai pi^rcnnibut aquls vallcf » Sc alicu*
lb obferuationc namram : fiuc, vt Nilui,
lento tumet; fiiiCj vt Tigris, cripitur
(ko per oeculta curfu , integr^ magni-
ir J Cue , vt Meander , poctarum o-
itttio & lodus i impLicatur crebrii an-
iepe in vicinuni alueo Cno adinotni > an*
Auat^ fleftitur; cetcrum neque mello-
leque faniorcm. Inter ftu<Ua verfin-
titer ao£lores ^pientiz, vt ^mrfitfi dir
uminuentaaaxrimus. Siceximendnf
fibrriou fexttitute, inlibertatem aflferi:
iuquidem nefeieris, qttidfugienduiii|
m, quid necfiilarium , quidfuptnM*
afhim , quid honeftum (It : non erit lioc
(ed errare* Nallam Ubi opcm &ret i-
88 4. . ^
ftcxtortutii , credis lo coram rtintatlone pc
niaii\s efl IfluA malum, quam vt ^edatiot
lO P^jrcgrinatio non facit medicum^ non
jmlU ars loco difcitur. Qmi ergo? Sapic
pmniuit] maKitiii in itinere colligcrarf Nu
crede, iter eil , quod teexira capidLtatet ,
extra metits fiftat : ant fi quod cfler, agmine
iliac huniana pergerct Tamdio ifta vrgd
piacer^buntque per terras acmariaFagum
malorum geCt^rls cau^ast Fugam libi nc
pjiraris ? tecum fiint qiix fagts. Tc igitc
onera tibi detrahe Sc aendcrii : falretn int
contme. Omnem ex animo erade oeq
Til p<;rc^n«tionet habere &qiindai» tinifl
fiuia. ' H»rebit ^bi auaiitiij^miap)^ m
dpqa^ 'conalxerit : hserebh! tl^^l fV^
Ifprbo^boiieri^^ tiani^mimmn
<;aiitiiSerhio |>ones^ incimde^fTlbfdin^ti
^or^m (bdklitia. S(vdt[svft8iiBftiln^ longe
#3^eippli| recedendnm ettj V^ttaMiy con
vnt , Ihitf4ii96nml , -moltfioi' ifecttorl fl i
fpiflent , infra u fani; Acl liridioref tnmi
i«.« UaVm «..
tonibnf vine , mm Lxlio , ctim Tubfrone : quod il
conuiiiere etiara Grxcis iuuat, cum Sacrite, cum
Zenone vcr fare. Alter t€ doccbit mori , fl ncceffe
€rit; 12) alter antcquamneccffcerit 19) Vlue cuot
Chryfippo , cum Pofidonio, Hi tibi trad^nt dmlno*
Tutn humanorumqyenormani, hiinbebuntinopcr©
etCc : nee tantum fcite loqui , & hi oblcf^ationctn au-
dientmtn verba ia£lir€ , fedanifnum indurarei <Stad-
verfui tninss crigcre. Vnm eil eni m huiut vjiae flu*
duantit & turbid^ portui, cnepfurt contemn erc^
Jlar^ gd enter ^ aperce 14"^ tela for^n^ adQcrfo pe£io*
fceKcipcFCt nan Utitantcm j nee tcrgiuerfintem^
Magnanimot nos natur a produ^tit : & vc qui bus dim
tnimalibtit ferum dedit, quibusdam fubdolum, qui*
busdam paaidum , ita nobii gloriofum & esccelfunn
fpirjtiam, quacrentcm vbi honeftiflimejUonvbi tutit
fitneviuat; fimillimum mundor 15) quern quantum
moFiabbus pafKbus Jicet , {equitur aemuld^urque-.
Profcn (e. Uudan & adfpici credit, 16) Dommui o-
nrniumcftt fnpra omnia ei^. itaqucnulH £erei fub-
mtttir: nibiliUividetar grauc, nihil afpcrum , quoj
tirum incuruct.
Terribiiis 3ifitfirm4t Utumqui Idhsqv^:
C^tninie quidem J H quil re^ia oculii inmerl lUapoC
^ • ' ■ " ■'
11, Alter te dQctkit mm , Ji mctjf^ erit) Socratea, ^ui mai*
tfm fi tdaeaerit equo animo fcrre doceu
q, Alttt antiftMm n£€eff0 etjt") Zeno. Stotci enim ?Jtfo
I iocdr«Te mortem, dtptxiienire ni[iiram vel necelfiutem d&>
1^ Start fdenttTt uptrn ) y^iire ^eUnttr m n^fm^
If. Mmtdty cttilo,
il Lsmdari ^ adf^id irfiity kt agit ic fi omoiiun oeitll
il fe fim lotcnti.
Bg 5 fit;
4^ L. Ann All Si$HEtAm
Qt , & tcnebrai pcrnimpere^ Mqlta per fioftem hi-
biu tefTori> diet vertit ^d riTum.
fgrcgie VirgUim nofter. Nou re dixit terrihilcs t[>
C$9 fedvifu: id eft, videri, non eile. Qaid, !»
qu«m, in iftit eft tamfonoidtbile^ qnem fWna yiA*
Kuit? Quid eft, ob&cro te, Lucili^ cor UipeetU-
rem vir , mortem homo ? Totietu mihi occurmnt
ifti , qui non puuiy fieri pofte quidquid facerc noa
ppffont, & aiuntnosloqui meian* qvamqnvnatus
re humane ruftioea^ At qnaqto ego d^ ilUi meliiii
exiftimo? ipfi quoque haec poiTant fiicere> (ed no*
tent. Denique quern vmquam ifta deflitaere tentaa*
tem ? cai non faciliora appamere in ado ? Non qai4
4ifiiciliarant, nonaudemus: fed qnianon^udcmnii
^fficiiia funt. Si tamem exemplum deliderftia , ap-
cipiceSocratem perpeftitium 17) fenem , per omnii
a(pera iadatum , inoidam tamen A paopertate^
foam grauiorem ilii dooieftica onera faciebant; ft
laboribus , quos militarei quoque pertulit , & quibiil
iile domi exercitus. iiue vxorem eins fpedes mori-
bus feram , lingoa petolARtem; fine UbarQ« iadpci-
\fis , & matri quam patri fimiliorei . Sic fere ant in
bellofuit, aut intyrannide» aut inlibcreate, bcllii
ac ty rannis &uiore, Viginti & (eptem annia 18) pa*
gnatum eft : poft finite arma , triginu tyrannii noza
dedita eft cioius > ex quibua pleriqoe inioiid eript
Nouiffima damnatio eft fiib graoifliniia nminibtV
Impleta. obiedji eft & religionom violado , ft iaiiaB- 4
tutis corruptela y quam immictere in deoa , in patrei^ ;
17. Pirptsfifimm ") endvn vox e^ i^ ep. 5| ^
i|. yiginti & fiptm annis') qoibof kmbat bdllvNo* •
ifl
\
E F 1 I T o t A I. 4$jr
in remp* diSus eft: poft haec career, dvemnmn.
ttei. rf^uc CO ammum Socratii non mouer unt , n ne
vultum qiiidcm mouerint Illam mirabikm ku-
dem , & fingukrcm , vfque ad cxtrcmum ferufluic :
EOH biUriortm quiiquam , non iriftiorem SocTireni
vidkC : sequilis fuit in caiita iiisqudiTttcfortuns* Vip
ikerum txcmplnm "i acxipe huiic M. Caconem if -
centior^m > cum quo & mftftiuj fortuna cj^t ,j& pcf *
ttnacfut. Cui cum omnibui locii obftjtiifct , noulf
fiioe & in moite : oftendiE um«n virum forterri
joffe inuim fortuna viuerej iniiita mori, Toti
illi £tai aut in armb efl exa^lsi ciuilibus , aut in stat^
foncipiente itm duile beJlumr Ec buns: licet dica^
fion minat » quiin SQcraum , in fcf tjitutc vixifTe ; n|*
t forte Cn. Pomfeium , & CsEfarem , & CiafTum pa«
tai Uberutu &doi 19) fuiffe. Nemo mutatum Ca-
toncm^ letiei muta£a rep. vidU: eumdem it in o^
mni Aatu pr^ftitit. In prsctura^in repulia^maccufa^
t|one I in promndap in condone , m exsrci cu^ In mor^
top deniqae in iilareip. trepidanQne, ci3m illinc Qm-
fir eilet decern kgionlbui pttgnacifllmU fiibniKni^ tot
iHternirtini gentium praelidLJi hinc Cn. Pojnpeiut,
&i5 irnus adaerrui omnia. Cum ^li ad Csefar em in-
cUnarent , alii adPompetum , folua Cato fecit aliquas
& reip. partes. Si animo complci^i volaerls Ulius
iomginem tempori^ , videbii iili nc 20) plebpni & 0*
fpnem creSum ad j:es itouas vulgum : hincaj) opti-
dates & equeflrem ordincm , qu i d quid era t j?t dui-
tare fan^i & let^i : duos in medio reliflos » Kemp.
ic Catoncm, Miraberis ^ inquam , cum 9nimadiier'
teris
j^. Idhrtatis ficm} eoi tiberttdt cuendc laiz&rodeu-
tem ittiurSf, d^ triumuirstum coaftitiu^
i». IJ?nw> 1 partibuiCftftfSf. > ' *^, • 1
n* Hm) apambuf Fompeii, ' '^- ^
Joterant? Periitit^aeexdecretofuo. Vide
ominef laborespati? per medial Africse fblir
pedes duxit exercitum. Videspoflfe tolerare
AincoUibusarentibus, fine vllis imptdifnent
exercitui reliquias trahens , inopiam homorts
tustulit: & quoties aqnsfuerat occafio,noui
bibit. Vides honorcm & notam poffe contemi
dem qnorepulfus eft die, in comido pili hifii
des pofTe non tinieri potentiim fliperiorun;
Fompeium & Caefarem , quoram nemo il
ofFendere audebat > nifi vt alterum demen
fimul prouocauit. Videa tarn mortem
contemni quamexfiliam? &exfiliDmfibi ind
mortem , & interim beltam. PofTamos itaqae i
{lit ifta tantum habere animi: libeatmedo (lit
re iugo collum. In primis antem defpuendae fii
luptates: enernant, ft efFeminant, & multai
tunt mnltum autem a fortomi petendam eft.
inde (pemends opes: audoramentasi)(ant(e
mm. Aurum & argentum , ft quidqafd aKin
cesdomos onerat, reiinquatar* non poteft
conftare libertas. Hanc fi magno sftimas, omni
vo sftimanda (unt.
Tu camen 6t tudias cenfeo ifta pracepti ^ qua-
il tibi priEciperem , qua ratione bonam vakeu-^
I in Ardcatino tucrcf is. Coiifidcra , quae fint
lominem in peaiiciem hominis iiiftigent : in-
s fpetn , iniiiidiatn , odium ^ mettim j contempt
Ek omnibus iftiij adeo leaifli mum cfl cantemp*
n muki in illo remedii C9U0a delituerint l)
I quis contcmnit j catcar fine dubio , fed tranfit*
} homini contempto pertinaciter , nemo dili*
r nacern Eciam in acie iacens prsterlrur : cum
puguatur. Spem iinproborura vitabii , (i m»
bmcr i s q u d d cnp idi tat em a Hen a m & i m probant
: , fi ni hi infign e p o f fed ens . C o neap i feu n tuc
inilgnia , etifttn fi pamm nota Cunt Sic verd
iam cffagics j fi te norringerteriy oculis , ft honsL
n ia^au er i s , ii fci c ri s i n ix nu gau de re. O di a m
1 ex offienft fie vitabiSi nemtnem lacefTcndo gr**
; t qiaotefirnfiis com munis tucbinir. fuitemm
mkis periculofiim. Qui dam odium habtierunt^
litnicuni. lllud , ne ti means , prscftabii tibi &
nsmediocrltas, &ingcnii lemtas: cum te cfle
tics (cicnt, quern oJffendcrc Cmt periculo poffint;
Kiliatio tua & facilis fit^ <^ccrtt. Timed au*
am domi moleftum eft , quam forit ; tarn t fer-
quam aiibeds. Nulli non ad nocendum latli
Umefiii cm^n delituerint ) vt brutal qm R«gei dicilv
Liaxtn babet in fvnttmH tutm tmf,
»iifc
470 L. AnuAtt Stirrc it
virinni eft. Adiice nunc , qaod, q«i liflwtiir , dmet
nemo potuit tcrribilis eflfe kcure. Gontemptoi fii-
f«rcft: cuiatmodum infuapoteftatt kabct, qui ii«
ium fibi adianxit : qui contemnitur, quU ?olQit| non
quia debuit. Huiui incommodum & artet bone di«
&tttionty & amiciciii cprufH^ qui apud aliqmn po-
tentempocentesfiint. quibuiapplkarifspcdiet,non
implicari : ne plurii remedium , qatoi pericukMn
confiet. Nihil tamen aque proderit , qaam quiafce-
re, &niininiuin cum aliililoqnij plurimuai fecoiik
Eftqusdamdulcedo (ermonia, qusimpit, Ablan-
diuir , & non aUcer quam ebrtetaa atit amor ftcrcia
ptoducic. Nemo quod audierity taeebit: nemo
quantum audierit,loqQecur« Qui femnontacueric,
non taeebit audorem. Habet vnuaqoiaqiie aliqacn
€oi tantum credit , quantum ipfi creditooi eft : ft gar-
rulitatem (iiam cnftodiat > & contentua fit miua aari-
bua, paputum faciet. a) Sic quod inodo liecrecuii
erat , rumor eft. Securiutia magna portio eft^ ai*
bil iniquL facere. Confutam vitam & pcttorbaUMl
impotentea agunt; untummetuunt, quantum no-
cent : nee vtto tempore vacant TrepUlant enim
cumfccerunt, hsrent > conicientia aliad agere non
patitur , ac (ubinde refpondere ad & eogk. 3) Dat
pcenaa > quit quia exfpeSat : qniiquia autem me-
ruit , exQyef^flt. Tutum aliqua rca '4) in mala
conl^ientia prxftat , nulla (ecttrum. p«tat cnin
(a , etiam ii non deprefaenditur , pofle dcprdieih
di : & inier (bmnos roouetur , & quotiea alkuiaa (ce>
lui loquitur , de Tuo cogitat. Non (kia ilia obliiar*-
T
s. Populnm faciet') dom fcilicet yni elicit* qal nrfoi di*
Mt alteri , & hie certio , donee omaet Tciaiit.
). Rffpmint ^ ft cgit) dttoi leipftai iiiianogtts q»<
6ci I quid fiet? fkdpttiarf Gf§m9.
^. Tutnm nU^tM us ) fid. cp. 97.
• tUQ
hIius relcribo ad epiftolal tnas. non qnii di-
:idus occnpationibas (iim : hancexcufationeth
udiai : vaco, & omnei qui volunt / vacant,
lem res (equantur : ipli illas amplexanttir , A
entum cflfe feltcitatis occupationem pntant.
rgo.fiiit, qaare non ptotinus re&riberem ei^
> qusrebas? Veniebat in conte^tum operis mtfi :
[m me moralem philo(bpbiani vellecomplefii,
let ad earn ptrdnentes quaeftiones explicare*
dubitaui vtrum diJfFerrem te, an ^ donee fiitis
veniret locus , ius tibi extra ordinem dicerem ;
lius vt(uineftj tam longe venientem i) nOn
re. Itaque & hoc ex Hla firie rerum cohsereti*
sxctrpam ^ & fi qua erum huiufmodi, non que-
.bi vitro mittam, Qu« fint h«c , intertogas ?
:ire magisiuuaty quamprodeft: iicut hocde
aaeris , an bonum corpus fit. Bonum prodeft :
lim : quod fiicit > corpuk eft : bonum j tgitat
m, & quodammodo format &continet: quae
ropriauint corporis,ea corporis bona (unt: cOr-
rgorunt,&quxanlmi(unt. nam & hie corpus
472 L. AnNAII SlNBCAft
quoquedequononqiisris, infaldim: tanqiiaa:
rnnor^ triftitia, ii dubitas , vide an voltum nobis
tent, «nfrontemadftringant, an faciem difftinc
«n ruborem euocent , an fugent finguinem. (
ergo? ummaniteftascorpori notascredisimpr
tiiu acorpore? Si affedus corpora Cunt^St morl
nimorum, & auaritia, crndelitas, indurate vitii
in ftamm inemendabiiem addacbi: ergo &mal
& (pedes eius omnes^ malignitaSi intiidia, (iipei
Ergo & bona, primiim quiacontraria iftisfunt:
inde , quia eadem tibi indicia prseftabunt An
videa, quantum oculisdetvigoremfortinido? qi
tarn intentionem prudentia? qtiantam tnodelliai
quietem reuerentia ? quantam (erenitatetn Icti
quantum rigorem Teneritas, quantam remifSoi
Veritas? Corpora ergo (unt, quasaoloretnhabir
que corporum mutant, qu^inillis regnum fi
cxercent. Omnes autem qilas retail virtotes, h
funt, &quidquidexilliseft. Numquid eft dubi
an id c^uo quid tangi poteft, corpus fit?
Tdffgere eHim ff Ungi , nifi (9ffm ^ mdU potff
Vt ait Lucretius.
Omnia aUtem ifta qiis diki, tion mutafetiC cofj
niii tangerent : ergo corpora (unt. Etiamnum ,
tanta vis cH , vt impellat & cogat & retineat & int
corpus eft. Quid ergo? Non timor retin^t? i
fludacia impelUt? non forcirudo immittiti d in
turn dat? non ihoderatio refrs^natacreuocat? :
gaudium extollit? liun triflitii adducit? Deni
quidquid facimus , aut maliti^ , ant virtutis t;^i
imperio : quod imperat corpOri, corpus eft: q
vim corpori affcrt, corpus. Bonum corporis coi
raleeft: bonum h«miiuf»& corporis bonum eft:
w
E p I s t L a£ 4^1
corporals «ft. Qponiam, vt volnifti, inorein
tibij nunc ipfedicaoi mihl} quod dititurum ^C*
rid eo. Li tru nc u 1 ii 1 u d imui : i n fu p cru acui i fab*
irerimr, nonficiumbonoiifh. feddo%Jt A<
i^r ret eft , fipere : imo ftinplicior. paugis opui
! mencem hontin litteris. Scd noi it cetera in
Hacuum di/Fundimus 3 uapbilofophum ipfam*
Hfldmodum oLUnium rerum, dc liULrrarum quc^
titemperintia kWramui; qohvUk^ fed^holx
bus.
E p I s T, evil
rLudUum &' erigifj in frga fifmrum, Tfis tf
\ere. Fattrt igitut ^ qmd mn imendat, Bosa tf
Hen£ Epifi&U,
H iUapmdemifltna? vbi in dirptdendts rcbui
iibtitifai? vbi mtgnimdi)? Tam pufiEl^k te an*
! reruioccupacioneiCLias, occanonem fugs pa-*
\mi. Si amid dccipE^fent, (hibeant enim (a-
imeiij i) quod illi* Epicuma noihr 21 impo*
& itfl vocaitur) qu) turpi us non Imr omnibus
I mis, 3) defiiit ilU) qui <ftoperam tuam con*
lant > & tc aliis molefhim effe credc^
Nibil boruminrolirum , nibil inex(pe6latuia
Offcndi rtbus lAis tarn ridUulum eft , quam
i, quod rpargaris in publico , aut inquineris iit
Hab$mt enm font wmmji Stoici folot fapientet inter ft
>t, celiqaos (ociotdicuni. Lipf
Epicurus ntfiif) noffir qaia Rpicureu«^ieratLnciliuf.
Jvo turpius nonfint tmnilnts rebus tuirfl^i'^fAegh : ^id,l
ntisnt fint omiiihus tihus tms? fenfu perfJcuo t fi oC \«
quod matut eft, 4le(eraot» ideonc tngare & rtt UM
tu pnubia?
474 ^* An K A EI SlNSCAi
lato> Eadem vicae conditio efl: , qos bilnei
itineris: qusdamintermittentur, 4) qusd
dent« Non eft delicata res , viuere. Longs
ingrelTus es : & labaris oportet ^ & arietes ,
& latferis , & excUmes , O mors ; id eft : m
5) Alio loco comitem relinques , alio efFeres
mehis. Per ciusmodi oflTenfas emetiendum
fragofum hoc iter. Mori me vult ? prspan
mus contra omnia Sciat fe venifle , vbi pati
men ; fciat fe veniflfe , vbi
Lu^us ff Htfices pofuere cubilU atrd^
PaUeniesque habitant m^rbi ^ trifiisque fina
In hoc contubernio vita degenda eft. EfFuj
lion potes , contemnerc potes : contemner
ii {^epe cogitaueris > & fatiira prsefampferis*
non fortiui^ad id ciii £e dia compofuerat , acc(
durisquoque, fi praeiheditata erant, obfti
contra imparatu , etiam leviflima expaait* I
du'H eft , ne quid nobis iiiopinatam (it : & qoi
nouitate grauiora (unt > hxc cogitatio afllidua
bit, vt nuUi (is malo tiro. Semi tereliqueront
compilauerunt , alium accufaaerunt, ilium
runr, alium prodiderunt^aliam caicauenint, al
fieno, alium criminatione peticrunt. Quidqcu
ri8>multis accidit. Deinceps qus molta &, varifl
nos diriv,untur. Qiisdam in nos fixa funt , q
vibrant , & cum maxime veniunt , quzdam \
peraentura nos ftringunt. Nihil miremur cc
qux nati ftimus : quas idea nulli querenda, qu
funt omnibus. Ita dico paria (iint. nam etiai
4. Intermittentur) f. immiitiUiw, hdc fenfa : alii
Isdent, alitcafu. Lipf,
f . Id eft ^ mentiaris ) optaac enim nortem qotboi;
k4t^K • mcAi abhonet & fiigit veoicateau l4i>f
t f t L kn. ^fj
it aliquis , piti patuit. JEqaum autcm \m efh
[tto onines vli fam, fed quod omnibus hium eft,
remr ^qtihas animo f Sc iinc cjuaerela moEtalitt*
buta pendflmui, JHkini frigora ad duett : %U
am eft, slbi €alor«:srcfcrti aftuandumcft. in-
cries cxli vaktudincm eentat : sgi^otauduin cH^
a nobii loco occurrct j Sc homo pernkloficvr fe-
mihiis* Aliud aqua J aliud ignis eripici Haue
1 couditionem mutarenon polTumus : id poHti*
magnum rutitcreanimumj^ viro bono dignumj
foniKr formica patiamur , & narurae confenti*
Nafura ititem hoc , quod vides , regnum
uonibui retnpcrit Nubilo (irena fttcccdunt :
ntur maria , cum quieucrunt : Haiit inuicem
: no^em dies fequitut : pars cdli confurgi-t^
ncrgimr i comrarib i erutn ^ternirai conflau
iHc legem animus nofler aptandusefl ^ htnc fe-
r, huicpareat; &qti:Kcumque fitiut, debuifTe
>utec : ncc veli^ obiu rgare naturam. Opcimum
El J quod emendare non poOis ; Sc &eum , quo
re can£la proueniunt, fine murmuratione co-
L Malusmikstji, qui imperatorcm gemeni
tir, Quare Impigri atque alat res excipiamua
"iaj nee d^iferamu* htinc operls pukherrimi
!n> cui quidquid patjmur, intexcum e(l : & fie al-
murlauem, cuius gubernaculo moles ifla diri-
^ quemadmoduin Cleanthes nofter vcrfibus di-
imis altoquitur. quosmibi in noflrum fermo-
Tiatare permittitur , Ciceronis viri difertiiTimi
;)lo. Si pUc'uerint , bom conitiles : (i difplicue*
cies me in hoc (ecutuln Ciceronis exemplum.
c me pMrehs , 6) celjtque domifjafr poli^
— » • ' — -— — •" p ' ' ■*■•—
>«c me fatenf) GrccDt vaHiit habei fab fiilcmlnchirU
aeti«
47^ ^* AnkAsi Sbkicab '•
' ■-• :
Quocumque pUcuit, fmlls parentU m9rs eft.
jiffiim impiger, fsc noUe comitdbor gemems:-
Ducunt ^oUntem fata , mlentem trabmni,
Malmcpte patiar , quod pati tiemt bono.
Sic vinamuf . (ic loquamur. paratos not inQenitt atqot ^
impigros fatum. Hie eft magaus animvt , qoifeDeo ^
tradidit : at contra ille pufiUui ac degener , qai ohln« ^
Aatur & de ordine mundi male exiftimat , & cmcD* ^
dare mauult deos , guam to. ^
E p I s T. CVIII. -
guomoJo Pbilofiphi Ugendiy M audienJi fimt f Om ^
dileHu, & ea maxime excerptnda & imbibemda , fK# v'
faciunt ^itd, ObleBamenta qui qudrumi^ firuftiii
Junt : tu emendationem^ Nee id difficile. NalurOi ^
enim ipfa ^ocat ad Honefium, Stmina eim & fi* T"
mites in animo nofiro funt : frrgunt tf excitamtur^ f"
oum do£ior ^ irritator acceffit, A Juo exonuph^ ,
cum apud Attalum difceret, Ofiendit deinde^ 9a^ ^
rio fine at que animo ad auSores hgendos %emn: not ^
intern debere iSo Pbilofiphi, Patoamtu: ff kgfioM* ^
que audite 9os o Pbiiologi,
TD de quo qusris , ex his eft, qu» Ccm , tanmni eO| ^
•"-ytfcias, pertinet. Sed iiihiiominas qaia pertineti ■
pertinaciter properasi i) nee vis ex(pe£bare iibroS| -
quos cum maxime ordino continentes totam moralem ^'
philnfbpbiae partem , ftatim expediam. Iliad tames
prius fcriham , quemadmodum tibi ifta ciipiditas di*
iccndi , qua Hagrare te video, dirigenda m, ne ifCk
ie impediat. Nee paflim carpenda (ant » nee auide
z. Fertinaciter pr»peras) QttdSo pmhuuf$or GiOBOBiBS
kfit: d* proper os^
iniuh
T 6 t A E. 477
denda vniuerlfl: per partes peruemtor ad totum*
iri onus viribui deber: iiec plui occupan , qoflin
uificere pofTumus. Non quantum vm , fed quan-
CflpiS] haQriendum eft, bonuni tantumhabe a<
im I capjcf J quamiim voles, Qiio f\m recipU
lUSj hoc f^ inagjs laxat. Hsc no bit prxcipere
lum memini, cum fcholam eius obfidereintii^
imi veEiircinus, Sc nouiHlinii exircmus; ambti-
m quoque iUum ad aliquai dlfpuuiiones euocti-
t% non tantum pararum difcentibus , fed obumm,
F, tnqiiit^ ^docenti^^^ difiienti debet cOe pro pofi^
vt ille prodeife vcUt^hJG proficere. Qiiidad phllo-
Dmin ichobs venit , quotidie fccum aliquid boni
; a ut fan io r d o mii m red ca r, atit fan abil k o r. R edU
iccm, Ea cniro philofophi^ vi* ell , vx non folum
;ntes, fed ettani conuerfantes iirnet Qui in folem
I licet non in hoc veneritj colorabitur ; qui in vn-
taria taberna re^derunt , & paulo diurius com-
ufiintj odoremfecum lociferuin: &qui apud
{ophum fuemnt ^ traxerint aliquid nece^e eft,
prodefretetiam negligcntibus ^ttendc i|uid
n ; negligentibus , nmi repugnantibus, Qoid
? non nouimas quofdam ^ qui multli apud phi*
hum anniff pcrfcdcriot, /k iic colorem qotdem
rint f Quid ni nouerim? perdnaciffimos quidem,
iduos : quos ego non difcipulos philofbphorum,
[iquilinos 2) voce. Quidam veniunt vt audi-
on vtdifcant : (icut in theatrttm voluptatis caut
dele£landas aures , oratione , vel voce > vel fa-
ducimur. Magnain banc aaditorum partem
is , cui philofophi fchola diverfbrium otii fit*
Id aguntvtaliqua iiiic vitia deponant^ vtaliquam
iVitxflccipiant, ad quam mores (uos exi^ant|
nquilims') qni velut htbitent ibi , fad in alieiio : & ideo
ictoiitBr nee proficHuit. ^il»/^
hhj fei
drcudileribe^ ^^ibm ft voitrcni. Inde m
dftii»pmticii(cre; LucSL .Mt^no enkn 1
, impetu Waieram : dclndc $A ciwtatit vitam i
€X bene cceptis paucft fcmauL In4e oftrdi
ique io.:OftMlein yinm reilvtitUtatIi i&i I
cibi , i(MT'fyb!fiE^E*BTfrtti*'intit , to ^wsAoth
cogeniid: <jyQd gratifTiiritimefledacibuSf ^
quain capiuiit farctendbus , faciU dflcenfu:
^edimra. Inde in omncni viram vnguencc
I11U5 : quontam obttmQS odor in corpore cj
Inde VLiiii caret floniachui : ind« in oinne
balncaiti fugimiis. Decoqucrecorpcij atq
iiirc fudoribus, intjtik fimul delicarumque c
Cetera proic8^3 redierum : ita tamen , vt ,
abilineutiam inter m pi , mod urn feruem, Si
tbflinentis proximiorcm : quomiain qu^dar
duntur fAcilios animo , quam tetnperarttiii
niam c<?pi tihi exponcrc, quantum malor
ad pttilofopbiam inueiiis aCceiTerLm. quatn {<
gam J noii pudebit fateri, qucm mi hi amG
tha^ora^ iniecertt Sotion, Docebat , quart
I S T O L At* 481
Ui vtrique cau0i erat, fed VErjque magm^ca* Hie
hoinini bris alimetitomin citra Qngiiineni cfl'e erede*
bat, & crudclitatis coiifuemduiein fieri, vl>i iji vo-
lupcatem cffct addu^a laccratia, Adiiddbat, con-
trihendain uiitcnam eiTe luKiiriae : coiligehat ^ tan^
falccudtni conttaria effe alimcnta varia , & iioflrii i-
iieiia corporibuf. At Pythagoras omuiiim inter e-
tnnia coi^nationem cfTe diccbat , ^ alionam commcr^
dum to aliai atquc alias rormas traufeuntium, ^'ul-
la (ft iili credos j aniiriA intent j nee ceffai quidem^
nilt tempore ex igUQ , duminaUud corpus transfun-
ditur^ Vidcrimui 7) per quai temporum vkes, &
qttando pererreds pluribtti domiciliii, inhominem
reucrratur : inEcrini fceleris homintbus ac parriddii
ftif rum fecit > cum poHint in parenEis aniinam mfcn
inmrrere , ^ ferro morfuue viola re , in qtio cognami
aiiquli fpiricds horpitaremr. Hxc cum cxpofuiiret
Motion , it jnipieflct argumentis Cult. Non credii , in-
quit , animaa in alia corpora atque alia defer ibl ? &
mtgratiouem eflc , quatu dicimus qife mortem ? Noil
credis In his pecudibua ferisue, autaqua merfis, il*
lutn quondam hoininisanimam morari ? Non credit
nihil perire in hoc uiundo, fed mut^re rcgioiiem?
nee tantum c^leflia perccrtos circuitus vertt , fed i^
ntmalifl quoqiic per vices ircj t^fanimci per orbem
agi? Magni ifla crcdiderunt virj^ itaquc ludicium
^uidem tuum fufline: ceterum omhia tibl integri
ferua. Si vera fun t iita , abftinuiCTe animaUbua inno-
centia efl t fi falfa , fcu^raJitas cJh Quod iflic credu*
Htatis tuae damnum cit? Alimcnra ribt leonuin Ji
TOlturum eripio^. Hi* infUn£lus , abflinere animaii-
but c(£pi I Sc anno peraffco non taiitum factlii crat
fr*^— — • I — ». — *-^- ^_
7, yidtrimns} viMimns leg. Gr«io»firf,^iiod feme* die
Cl £p- ilQ* & ii6« jbblMT,
' * , kh c inihi
48d L. Annavi Scnicai
mihi con(uetado , (ed dulcif. Agiliorem tnibi ani-
iniim elTe credebam : nee tibi bodie affirraauerim an
fherit. Qusris , quomodo defierim ? In Tiberii Ca-
faris principatum iunentae tempui incklerat: alieni'
genarum (acra moiiebantur : g) fed inter argamenta
fbperftitionis ponebatnr quoromdam animalium
abftmcntia, Patre itaque meo rogante , qoi non
calumniam timebat, fed philo(bphiam oderat, ad
priftinam confuetadinem redii : nee difficulter noihij
vt incipcrem melius ecenare, perfiiafit. Laudare fo-
Icbat Attalus eukitam , quae refifteret eorpori : tali
▼tor etiam (enex , in qua veftigium apparere non pof*
iit. Hsc retail, vt probarem tibi, quamvebemen-
tes haberent tir uneuU impetus primoa ad optima que-
que, fiquisexhortareturiHoa,(iqaiaiinpclieret Sed
aliquid praBcipientium vitio peccatur^ qui noa docent
difputare, nonvinere: aliqutd di/centiom , qui pro-
pofinimadferuntadprseeptoreffiios, non animum
excolendiy fed ingenium. Iiaque quse pbilofophia
fuit, fafta pbilologia eft. Mnttum autem ad rem per-
tinet, quo propofito ad quam rem aecedas. Qui
grammaticus fatnrus , Virgiliamfcrotatur, non hoc
animo legit iiludegregium,
Fngit inepMrMhik timpm.
Vigilandum eft: nifi properamus, relinquimnr. 9)
flgit nos, agiturque velox dies : in(cii rapimur. Omnia
in futurum difponimus Sc inter pnaeipitia lenti (u«
mus Sed vtob(eruct, quotiesVirgiliutdecelcritatc
temporum didt , hoc vti verbo ilium, Froir.
i, AlieHig*narum faera) Indasi nimiram 6c i&gypdi f rbo
ptUebaiam. Tacitus Aonal. IL
S» Rtlinfuimur') a tempore fiigiaiue pmncrtimiif.
OfH*
ugere^ quod currendi genus concitatKfifnum
>tinios qao$que primos rapi. Quid ergo cefTa-
ipfi concitare> vt velocitatem rapidiflims rei
s aequare? Mdiora prsteruolant , deteriora
nt. Quemadmodum ex amphora primum
I (incerifiimum effluit, grauifliinum quod*
sidum^tf fubfidit: fit in aerate noftra , quod
n^ inprimoeft. Id exhauriri in aliis potius
, vt nobis fiscemreftruemus. Inhsreatiilud
& tanquam milTuiti ortculo placeat:
ts ijiudqm dkt miferk fmrtdlibm dnl
ifngit. --- ;
ptima? quiareftatqDodincerttfmeft, QoMre
' quia iuuenes poflamus difcere, polTaniiis fa-
imum, & adhoc tra£l:abilem> admeltora con^
: quia hoc tempus idoneum eft laboribusi
aagitandis per ftudia ingeniis, &exercendif
ra corporibus. Quod uipereft > fegnius &
us eft , & propius a fine. Itaque toto hoc a-
nifno» &omifl[]sad qusdiuertimus , in rem
>oremvis : nc banc tcmporis perniciflfimi ce-
4^4 ^* Annaxi Semscab
quemque primuin efTe diein»qiua (bbeant morbi,qoi« -
{ene£tas premit , & adhuc ^dolefcendam cogitahtibui
(uprflcapateft: (edaitt Virgiliuipfempqrvnapone*
re morbos & (ene£latem. nonmeherculeimmerito:
ienedus eiiim infanabilis morbus eft. Pr^erea , in«
qoit , hoc rene£luti cognomen impofiiit, criftem it
Urn vocat;
• • - fidftmt mrii^ trtfikfn femSm^
Non eft quod mirerii , ex eadem fiMterIa Cm quern-
queftudiisapta colUgere. In eodem prito boa her-
*bam qusrit , canis leporem • ciconia kccrtum. Cum
Ciceronif libros de Rep. prehendit hinc philologus a-
liqoia , hinc grammadcns ^ bine philofophix dedims :
alius alio curam fiiam mittit, PhUofophusadmiratur,
contra iuftitiam dici tarn multa potuifle. Cum ad .
banc eamdem le£lionem philologus acceffit , hoc fiib«
notat, duos Romanos reges efle, quorum alter patrcm ^
non habety alter matrem. Nam de Seruii matre
dubicatnr : Anci pater nullus i lo) Nunue nepos di^ |
citur. Prsterea notat, eum quern nos diAatorem di-
cimus , & in hiftoriis ita nominari legimua , apud an* {
tiquos magiftr urn popuU vocatum . Hodieque id ex-
tat in Auguralibus libris: & teftimonium eft, quod ^
qui ab illo nominatur , magifter equitum eft. £qiie
notat, Romulum perifte folis defe^one. Prouoca* |>
tionem ad populum etiam a regibus fuifle^ Id ita in :|
Pontificalibus libris aliquiputant,&Feneftella. Eos«
dem libros cum grammaticus expLicuit , primuin
REAPSE did ab Cicerone, id eft> reipia, in com- •
mentarium refert; nee minus sspse, ideft» fe ipfe. ^
Peinde tranfit ad ea , quae confuetudo (eculi muuuit:
If. Ami paur mllus^ qui (ctlicet ftffls tradttas cjdtec
tn*
E f I I T e t A £; 4f{
ijnod ah Cicero j QuDniam fumus ab ip&
rincerp^llacione reuocari : hanc quam nunc
retam f i) vocsmus j caicem amiqiu dtce^
:ind« Eiinianos colilgit vet Cm , ^inp rinui
fricano (cdpcoi:
jOui ntm& ctMk tteffii hefk
p70 fadk nddere opfjtpreiimi.
t imelllgerc, apmd antiquoa noil ttnttim aa«
lifictfTcoperam, fed opera, titenitn nemi^
i0e Scipioni neque ciucm , utqnt hoflem
>trie preclum. F^Ucem deinde fc putat^qtled
, vndc vifum fie Virgilio dicere ;
• ^Memfifier ingem
Mmmi eetUf - -
oc ait Homero ii) furripuiffc ; Ettnio Vif-
[l enim apud Ciceronem iii hij ipHs dc Rep. i .
imina:
fido 13) ;>/^|i*^ cdleftum aftendere euiqudrn:
oli c^di maxim/i porta patet,
CO cretam ) ab ipfa fe , qiiia , vt Pliniat tit,
{ praducere fiient y at! vi^oria not am. id eft, me- '
je , vt conipicpa eiTet. Idipfum caice hOtvaa : 9C
loraan. Luaetins:
prafcripta ad Candida calcit.
Lipf.
ro^ flpnd qaem domuiOIympi eft,dcportit (il*
I aati^uatum proifti YkdqEndHperaf or prompt'
Sed
48^ L.' Anmaix Sinecai
Sed ne Sc ipie, dum allad ago, in philolognm tnt
gnmmaticum dilahar , illud admoneo , aaditioncm
|)hilo(bphoruiii , le£Honenique , ad propofitam bea«
tsvitstrahendam: nonvt verba prifca autfida cap-
temus , dc transUtiones improbaa figarat que dicendi,
(ed vt protbtura prscepta, & magnificas voces , &
animofjs, qus mox in rem trantfcrantor. Sic i(la di-
fcamus , vt qux fuernnt verba i (incopera« Nullos
autem peius mereri de omnibus mortalibus iudicO|
qusm quiphilofophiamvelut aliquod artificiom ve»
nalc d i dicer unt: quiaticerviuunt> quam vioendnm -
effe pmecipiunt. Exempla enim feipfos inutilis di(ci- *
plinae circumfcrunc, nuUi non vitio quod in(equon* *
tur , obnoxii. Non mag is mihi poteft quisquam ta* ^
lis prodelTc pr2ceptor,quam gubeniator in tempefta* -
te naureabutidus. Tenendum eft, rapience fludn^ '
gubernaculum, iu^andum cum ipCo mart , eripienda ^
funt vento vela : quid me poteft adiuuare redor na- '
vigil attonitu^ & vomitans? Quanto maiore putai ^
vitam tcmpeftate iadari , quam vilam ratem ? non
eft loqucndum , fed gubernandum. Omnia qoxdi- <^
cunt , qu£ turba audiente iad^ant , aliena funt. dixit ^
ilia Plato , dixit Zeno , dixit Chryfippus , Sc Pofidoni- ^
us , dc ingens agmen tot ac talium. Quomodo pro- <
bare poilint ruaefte> monftrabo: faciant qns dixe< -
rint. <^oniamqu»volueramadteperferri^ iamdi* ^
xi , nunc defidcrio tuo (atisfaciam , & in alteram cpi- ^
fiolam integrum quod exegeras transferam : ne ad ^
rem fpinofam , & auribus eredis curioGsqae andieor >
dam , laiTus accedas.
E p I s T. CIX. ^
S«dfiiuncuU > An fapkni fspienti > ~ (f iputmAl ^
frofil ? Caufa MitanM , jmm 9m9U fmmms m ^
E^istoilAi* 4g7
fipimie J ne€ ajiie&wfsi hcsis^ Rtfpvndtt fjtmtmi
fT^deJc , fif difiin^f txfifmiur. In jtne dsttfi^Umw
♦•
A N Gpient fapienti profit, (ciredefideras, Dici-
^mus pknum omni bono cff^ fapieiuem j ik Cma-*
na adcprnm : quamodb prod die siliquis poflic fum'^
Qum bonum habenti^ qiii:rimr. Prorunt iniet A
loni ; cxcrccnt cniin vircutej , & ^picntiait] in fiio
bim coiitinenr, dcdderatvierquealiquem, comqua
onfcrat, ctiin quoquaerar. Feritos lu£Vindi , y(]i%
xercec : muficum ^ qui parit didkit, rnoiiet Opus
ft & fjpiend j agitations virtutum Ita ^ttcmad mo-
lutti ipfc fb mouct , fie mpuetur ab alio ftpientCt
Juid iaptent (aplcnti prodenc ? impeEutn illi dabit,
>ccalJon€3 adionuin honeAarum cotnmoiiilrabit.
'niterh^c, aliquas fu a i cogitation ea «xprimet j do-
ebit qu^ inucncrit. Semper enim rapientj rcftabit
uodinueniit, id^quo tnimuseius excurrat. Mains
nab noect, fiiclt pdorem , iram , metum incitando,
riflLttae a^iitieiido ^ volupraces laudando : & tunc
[lAKime laborant xnali, vbi plurium vitia mlfciiere,
If in VI mm collata ncquitia eft : ergo ex contrario,
lonus bono {s^od^it. Quomodo? inquis. Gau-
lium illi afFeret , fiduciam confirmabit , ex con(pedu
nutuac tranquilfitatis crefcet vtriusque Ixtiria. Pc»-
erea , quaramdam illi rerum notitiam tradet. ndn
!iliin omnia (apiens (cit : etiamfi fciiet , breuibres
lit rerum aliqtiis excogitare podic, 6i has indicare,
ler qiias facilius totum opus circumfer tur • Proderlt
apienti (apiens r ' iton fciiicet tantum (uts viribus, (ed
pfius quem adiuuat. Poteft quidem ille etiam rdi*-|
Sua iibi , explicarc partes fuas. Vtetur propria re-
ocitace : fed nihtiominns adiuuat etiam , qui cntrenr
ccc^orutur. Nop prodisft taotum fiipi<e«s6piiinti,
\ ft4
•ri (vperuacaum eft : ^ in fummum produce
fuperuacuum eft, quod profit. Numquid m
omnibus rebus agricola^ab al.o inftr«i quxrii
quid armatus miles quantum in a«. iem exiturc
ampliusarmadefiderat? Ergonccfapiens. (a
vits inftru6h]s^ {atis armatus eft. Qui in fui
colore > ei non opus eft adiedo > m fummur
Ip(e Ce , inquit , calor continet. Ad hsc re(
Primum multum intereft inter ifta , qus co
Calor enim vnus eft : prodefte varium eft.
calor non adiuuatur adiedione caloris , vt cd
piens non poteft in habitu &x mentis ftare » r
cos aliquos fimiles fui admifit , cudi quibus vii
«s communicet Adiice nunc , quod omnit
{e virtutibus amicitia eft. Itaque prodeft ^
tntcs alicutus pares fuisamat, amandasqne i
pracftat. Similia dele£^ant : vtiqne vbi bone
& probare ax; probari (ciunt. Etiamnum. S
animum perite mouere nemo alius poteft , i
ens : ficut hominern mouere rationaliter na
nifi bomo. Quomodo ergo ad rationem mo
ratione opus eft t (ic , vt moucatur ratio
opus eft ratione perfedla. Prodetre dicuncu
p ^ ' ■ "^ — ^ — ^ — ■■ ^^^^^ '
imirfltem , ilia in vftii ^itx car^ attr necenaFJa : lit
1 dkentr etiini flultu^ rupienti proddf^ FrodefI«
ffcinell, ftnimum £e£tindum na[ura[n mouerevir*
te (ua , aut eiui qui mouebitur. Hoc iion fine i|»&
9UQ<:]ae , qui proderit, bono fict : ntctH'c eft enim,
ena m virtu t« m cxercend o j exer g ea r & fiiam . Sci
r^movediiftaj qu^aut fumma bona funt , atititim-
iram ^IHciauta , uihilominus prodcfl'c inter fc fapi*
tet pofTonL Inaenire enim (apiencem^ fa pi en ti per
res p€tenda elt: quia natura bonum omne cartiiT! cA
no: & He quisque coiiciliarurbonQj qucmadmo-
^ Hb L Neccdc eft , ex hac qiisefliqne , argumea*
^auffa I in alteram tr^nfemt}, QuserkUr enim , an
liberaturus fit fapiem i an in coniiUum a!iquem id*
^Ctirut: quodficereilli neceflarium cft> LUiti ad
j: ciuijia k domeftica vemtur* Sc (vt ita dicam)
Irtftlift. In his dc illi opuj eft a Lien o conliUo ^ quo-
ido medico, a) quomodo ^ubernatori, }) qQ<K
ido adaocato^ & litis Drdimtori. 4) Proderitcrgo
lens iUquando ftpienti: fuidcbitenim: fed in il<*
quoquti magnis 3C diuinis, vTdtximii5> comtnil*
^f honefta traftai^do^ Si inimo5 cogitationesque
fcendo, vtilb trit Prstt^rca fecundum natural n eft
imieos coinpkf^i, ficamJcorumaiiu, vt Tuo pro*
toque latari Nam fi hoc nni-i f.'ccrimus, ^; ns
i« gHQiftpifo fi»iifa^ qui Jket ^nis fus (ir ^i^rkitfitnatt
u tiinen hibetf Ttalii jnorbiCDnditifmeni , ptgro c^mperg^
tflcum difcubant ^ coniiija cum ipfo htc tm pirit camiof.
j. Gn^ffM^f^r) qui Infaudbiii igflDtiimomtore a*
e , *bi fcopuii & fynej delitefrint
^ Li^t^ itrdiuaferi ) qai drcrnnfUntiti Csuf« ab Uf ^cias
ccfTe •ilt.
/. Nam fi hoc non ftQetimni) ifia mihi cum prscedcnribaf
rnm apce cohcrere videntar. Nafcio igiciir an non liuUt(
iodiiDmodo hie fit oratio.
t0i9. n. ii firtui
iL^ ' m
virtofl quidem nobis permauebit , qxix in exercend
(e , vfu valet. Virtus autem (iiadet pr2(entifl be^
collooare, in {utamm con(alere, deiibenre, ^ h
tendere animutn : facilios intendet explicabitqt
qui aliqucmfibi aiTumpferit. Quaerit itaqueantpe
fcCtum virum , aut proficientem , vicinnmque pe
fe£^o Proderit autem iiie perfedos , fi confiliui
communi prudentia inuerit. Ainnt homines ph
inalieno negotio videre , quam in (uo : hoc illiseu
nit, quos amorfui excxcat, quibus 4i(pe£hini vdl
tatis , timer in pericuiis excutit. Incipiet fapere I
curior , Sc extra metum pofitns. Sed nihiLomini
qusdam (unt> qus etiam (apientes in alio> quami
(e, diligentius vident. Prztereaillad quoddulcifl
mum honeftiiHmumqne eft, idemveile atqueidd
nolle « (apiens (apienti przfiabit. Egregiam opi
pari iugo ducet. Perfolui quod exegeras , qnan
quam in ordine I'amm erat, quas moralis philofophf
voluminibus compledimur. Cogita, quod Col
frequenter tibidioere: In illis nos nihil aliud qdi
acumen exercere Totlesenim illo ^c^^e^to^^^
iftame res iuuat? fortiorem faciet, iaftiorem,te
peraciorem ? Nondum exerceri vacat : 6) adf
medico mihi opus eft. Quid me duces fi:ient
inutiiem ? magna promififti : exigua video. D
bas intrepidum fore , etiamii circa me gladii n
rent , etiamfi mucro tangeret ingulum : dicebi
curumfore, etiamfi circa me fiagrarent ince
etiamfi fubitus turbo toto nauem meam mari
ret. Hsc mihi pr»fta tu , vt voloptatem » vt git
contemnam: poftea docebis iraplicita fbiuere
6. Nondum exerctri vacat) nondnm ezercitiis Tacar
ffobufkioruin oerponun ft&ffliorif faletaduuieft» lie
E ^ t s t o t A ff« 491
a diflinguere, obfcura peripicere : nunc docf^^^
1 neceiTe eft*
E p I s T. ex
9J Jingulk daus : ^os fiumus hsh^t ^ ^i M^
im mtmim haitft, VotA nofira & mdkijt tmffrt^
t ejfe t res n&n ex 9er9 a^manriwrn. F^na t^pijt^- -
I ^0fSM ttmeri, Rtmtdiit^ ^irmiquff a Phihfi^ •'
ns : quQ rses 9ecMt Jpntk fuperuMuk. Luxmm
[ Nomentano meo teftlnto , & mtco tc hd^eri
nentem bonam hoceA^prDpitit^S dcos omnes 1 1) .
I habet piacitas ^fauentcs, quisquig ftbi ft pro*
Gtir. Sepone inprsfentiij qu?^ quibu&dam pU>
; Vnkuique fioflrum p%dagogiim dart D^ticn^
quid em or djnanum , ftd hunc inferior is nDt«| >
irum numero qaosOuidiusait, dc pkbe d«oa.
imen hoc Tepoms volo J vtmeminetis iriait^rcs :
ros J qoi credidergnt hoc , StoicOi ftiiflc ; (ingu-
nim&Genium df lunonemt) dcdcruiiL PoOcfl
bimufj an tamum dill vflC£t, vi priuaiorum ne*\
I procaretit: interim tilud Ciw 1 ITutr a(1igii!itl
us, j) fiue negktti. A' tormnsE dati , nulli te poflb
:ecan qnidquam graubs, quam H imprecatusfu- «
qa} DMd f5ropitiQin htftet , fc>^;e«*» ▼cro & fdm ^*
mente fruitar« ; . .^ ' '*i
Et Genium & Ittnonem ) vii-ts gciiititn , fcainlnii !ua4*
,&dHbiirv^iuaiTJ hoc loco VJinluliet. J*
Asfignatt fumus') fuo aohqaa bVnjoni , qno^ /orta
am A' 'xA«>^ fitti ^ ttUUikt, Viide i^ed< ^il;^f' At'
am
]
49a LrANii^fii 1Sin^'4km
ens , vt (e htbeat iritam. 4) Sed non eft , qnare dip - j
qnam, quern dignam poena puuverit, optei, vC in* f
feftos deos haheat; habec, inqaam, etiamfi vidcmr -
eorum cura ^fauore product. Adhihe diligentiaoi
tcum I Sc incuere, quid (inr ret noflrz > noa quid vo«
centur : & fcies plura mala contingere nobis, %'.) quam
eccidere. 6) Quoties enim fdicitatis cnnffk Ainid- .
uaituit, quod calamitas vocabatur ? Q?oties magna t
gcacolationecxcepta res gradumfibi ftraxic in pr«- j
ceps , & aliquem iam ^minentem alleuauiCetiaoinuOi ^
tanquamib't adhucftaret, vndetutociderec?7) led «
ipfum illiid cadere non habet in fe m^ qaidquanii :'|
finexitum rpe£tes> vltrc qiiem nttun Remiiierti dpi-' ^
cic. Prope tdrcrvLm omnium terminui , propecSt ii
inquam , & illud mde fdix ciicimr, & iUail vnd« ioft* 1-
lix emtttirar. Nos vtrtque cxtendimut i ft loogii \
fpfi ac mctu facimus. Sed (i (apis> oinnia h^miuM ^
conditionemetire: fimul & quod gaodet» ft quod fr V
mes contrahe. Eft ranti , diu nihil gtudere, nequij ' ^
dintimeas^ Scd quare iftuc malum edftcingo toon L
eft quod quidquamtimendumputes. VaiufiiolifiA ^
qn:enosmouent, quxattonitoahabent. Nemo no* ^
ftnim quid veri effst ^ excuflit , fed metum^ier the* ^
ritradidit g) Neinoauluseftadidqc^operturb^tir ;j.
eectdere, ft nararam ac bonum timoritfiii noflCL ^
, Ittqne res fal(a ft inania habet adhuc fidem , quia noa s.
.4. Vt i% habeat iratnin) alias imprecandi fbmda wnu ^
vf iU$s qms haht/u. iratot. .<|iiaaudinod9m A: iarabcat; dB ^
me dii awent, "i^
/ Confingere ) tppetita ft procaratt. ' }.
if^ Accidere ) ctfji nobh •bncnire,
, 7 . Tm^ua m ibi adhufifioftU vnde tuto cgiertt ) f^nde lapfitt ^
son adeo graQii. ToUwtnr in ahmn vt Upf* grMuifirt rMMMt^ -'
1. Tradidit') per tradi.ionem mcci .niu . ^Iiit.da mcti- ^
adit credentti, noa eiaminaawt ipfi aa metneoda ifocm :
^-» ;; ...
coar^:
«
itiir, Taini py teniitt aeulos intcndcre : km
titquflm breuU J quiin incerti , quini tuU ti-
If, Tflttt cl! atihnoruni noflronim confafigi
tUcretiQ vifz cfl :
§eltifi f*ifri irepidant » mt^temn'm €£ck
uhk metmmi: iis n^s in hu timtmm.
JO? Non omni puerofhiltiare* fiimus j qtti
iimemuf ! Sed filfum eft, lucrcti : non u-
inliice, omnji nobis rccimus tenebras : nihil
tj nee quid noceat« nee quid expedmt. toti
^ramus J nee oh hoc refi^itnui , frutcircuiti-
pedem p o n i m U9, Vid ei a u tem quam lit fii-
, in tenebrit impetut* At mehercuJe id ^
Vt longiat reuocandi (imus * d- cum ignQ*
ao f cram u r,vclocit€r tame nillo q«o inEcii-
re perfeuerarnn s« Sed b c efc e re , 11 vthm tifi
Vno aurem moda poteft , fi qtiii hanc hnma^
Liuinorumque notitiam acccperit : (i ilia ft
bdcrit , fed infec ent i fi esdem, quamuis fq-
iauerit, ^adfc ixpe retulent: fi quasficfit
>ona| qux line mala : quibus hoc fit laifo no^
ripmm ; H qu^fieric de hoAcHis , de mrp^-
rotiideiiEJa, Ncc intra hschuinani ingenS
iiftitur, profpicere &vlTra mundum libei^
^r, Tode fiirrc?cerit, in qucm cxitum tanc^
locitas properet. Ab hac diuina contem-
ibdu£(um animum in fordida Si humilia
lus, vt auariti% feruiret , vt relidlo mundo
ue eius, & dominis cunfla verfantibus , tejc-
iretur > & quxreret quid ex ilia mali
, non contentus oblatis. Quidquid no*
futurum erat, Deuc 6c parens noftei^'in
pofuit. NoncxfpeaauitinqiiifltiOiicft) w
ii 3 firioi
.11^4 ^* ANN AST OSNSCAl
»— iiBiiiiB I ■ ■ ■ . I m ii H i
ilram ; vitro dedit : noeirara tltifliine preffit.
nifi de nobis qa»rt polTufiins. ea qaibat peril
nolente reram natora & abfcondente , protu
Addiximus animum voluptati ! cai iiidiftlgere,ii
omamm tnalorum eft, Tradidiinus ambition
ms, ceteris sque vanis Sl inanibas. Quid erg(
te horror vt facias? nihil noui: ncccniin novi
remedia quaomntur : fed hoc primum > vt tecu
difp>ciaS) quid fit necefTarium , quid fapema
KeceHfaria tibi vbiqneoccurrent: faperaacua
per, JJl:totoanifnoquaerenda(unt 9) Noneft
quod te iiimis iaudes, (! contcmpferis aureoi
4^ gemrheam fupelleditem : qu£ eft enim virti
jperuacuacontemnere? tuncteadmirare, car
Cempferis neceflfaria. Non magnam rem fads
triuferc finerefto apparatn potes : quod non de
milUariosio)apros, nee linguas phoenicdptei
ti) 6i alia portenta luxuriae, iatii tota animali
clients , & certa membra ex fingulis eligentis.
te admirabor, (i non contcmpferis etiam for
'j>aneih * fi tibi perfaaferis, herbas, vbi neceflfe e
pecoritantum. fedhomini na(ci: fi(cierisca(
€rborum explementum eflc ventrts , in quern I
tio(a conger im us , tanquam recepta (eruanteti
faftidio implcndus eft Quid enim ad rem p(
a aid accipiat , per d itor us q uidquid acceperit ?
tant te di(po(ita, quae terra mariquecapranti
CO gratiora , fi recentia perferuntur ad menfan
fi din pafta & coa£la pingue(cere , fluunt , ac vi
nam continent fuam. Dele6^at te nitor horun
f' 22f<^<n^A fitMt ) puto hflfic ineerrogatTnc proferea
' — ^ . — ■ ^ »
las. At mehercaleifta folkite firutpta , varieque
:a j com fLibierint vcntrem j viia acque eadem
s occupabin Vii ciborum voiapcatem con-
re ? dximm fpe£ka, AtTdlum mcniini cum ma-
[mtradone omiiimti h^cdkcre : Dm mihi , in^
impDfuerediaidf. flupeham, vbi aliqaid cjc
o atqueaiiolocofiitfertr: exiilimabani fimiltft
ae tater^nt , his qux oftcndercntur, Scd in quo-
kparatu is) vidl iocaic opei vrMs^ ca^latas c^ auro
nto,&hi3 quae prerium auri argentiqiie vke-
squiiitdi coloret, tSi: ve0C5 vtcra non tancuin no*
fid vlcra fin em hoftium adveftas; Hinc pucro*
irfplcuos ctiku atque fonna greget, hinc feini*
& alia quae res fuas recDgiiofcens fumnit impe-
una protulerat Quid hoc eft, inquam^ aliud
mmre cupiditatcshominum per fe incitaiai?
bi vuU ilia pecnnife pompa? ad dtfcendam aua-
:onueiiiinU5; At mchercules minus cupiditatii
fFero, qiiamattolcram* Contcmpfi diiifttaSj
lia fuperuacusB, fed quia potiDa: liint. Vidi-^
]UQm intra paucas horas ille ordoj quamult
lifpofitusqiie , tranficrit? hoc totam vitam no-
iccupabit, quod toium diem occupare non
Atceflitiliudquoque. tamiuperuacuae mfhi
It habentibus , quam fucraiit fpef^antihui^
que ipfi mihidico, quoties tale a)iquid prop-
*it oculos meos. quoties occurrit domua fplen*
ahors culta feruorum , le^ica formofis impo-
nibus: Quidmiraris? quid ftupes ? Hompa
lenduntur iftae res , npn poflidentur : & dum
, tranfcunt Ad veras potius te conuferte di-
difce paruo ede contcnms : & il^m vocem
paratuy CircenC, vt ex fqq. patet» ajWI'^ordi*'
omptm ft«minat. Lipf.
ii4 ««#•:
49S t- ^P^M^tt Stul cAt 1
r agnas atque animofus exdtoui : Habeaaraa aqnaqPi |
babeamus polentam , loui ipfi de felicitato contco* J
verfiam faciamas. Faciamoa* oro te« cdam fi ifia
defUerint, Tnrpeeftx beacam vitam in aiuro &uf»
gentoreponere : sqae turpe eft in fqua ftpokota.
Qnid ergo faciam , fi ifta non fherint ? Qa»rif , quod
fit remediam inopi»? fimem famei finit. 13) . Alio*
qqi quid intereft, magna fint, anexigua, qam fir*
«irete cogunt? quid refertqoantcim fit , qnodtibi <>
poflit negare fortuna? Ibcc ipGi aqaa & polenta in j
alienutn arbitrium cadit : liber eft autcm , non in ^
queni parnm licet fortnnsQ, ied in qneoi nthiL ha 1
€&x nihil defideres oportet, fi via louem prouoca* i:
re , nihil defiderantem, H^c nobia Attain:, dudt; ;
natnm omnibua edixit. Quae fi voka frcquenttr \
cogiure > id agea> fi fia felixj non vt fidcuii: ft .
It tibi vidcaris , non aliis, .
E P I s T, CXL ;
CsmB^f , ^n4m (f hwmUm pbihfifbUm ijfif ft* -
Quid YQeenmrLatinefopMfinata , qnsvlifti a ma :
^Multi tentauerunt illii nomen imponere,niilliim
lisfit : videlicet quia rea ipfi non recipiebatur a nobif, i
nee in vfu erat, nomini quoque repugnatum eft. A-
ptifliirmm tamen videtur mihi, quoQcerovfiiseft:
Cautllacioncs vocat quibus quisquis {e tradidit, que- \
ftiunculaa quidem vafras nedit : ceternm ad vitam ,
nihU proficit , neque fortior fit , neque temperannor, .
neqne elatior. At ille qui phtlo(ophiani in remecB-
%% Fmm fimtsfm$^ vU momrn fdlicac aoccriiBcrit
b f I s T o t A B» 497
uin cKercutt , ingens fi[ anitUD , p!cnii5 fiduci^^
perabilis, dJc maior adeunti, l) Qnod in mt*
uenit m on rib us 1 quorum procetttai minus ip-
longe intuentibiii j cum accefief ii , tunc niani-
1 lie, quam inardiio fumoialinr: talk dt.iili
J verusj &' rebus, non artificus^ philofapbus,
Iro fht admirabilis , c€lfus « mflgnUudinls vcr^.
:xfurgit in plantas ^ nee fiimmif ambuTat digidSj
n more qui mendacio flstui'am adiauant , Ion-
^ue quam fum, videri volunr: coitfenrui tft
itudine fua, Qiifd ni contcntus fit eo vfque
To I quo tnanum fortuna non porrkit ? aj ergp
rfl humana e(l. Par fibi in omni H^tu rerum^
rcundo curfuvJEaproceditf Hue Bu^atur per
fa ac difKcjUa. Hanc cooflantUm cauinatio-
rs^ de qaibui paullo ante loquebar j prseflare
^offunt Ludit iftii animut , non proficii : &
ophiam ^ faftlgio dtiiucit in planum. Ncc te
sucrim abquando iftn ager^j fed tunc cum
nihil agcrc. Hoctamenbabenc in repefTimumi
iinem qaandam ful faciunt, Sc ammum^ecie
Itans indoOum tcncnt, ac rcmorantur! cum
rerum moles vacct , cum vix tota vica fiifBciati
: vnum dUcas , vitam contemnere. Quid rege-
iquit. fecundnm opus eft. Nam nemo illam
reicit 2 nifi qui contemplerat. ^^^
E p I s T- CXH.
'4$ d^ smcQ refgrmandQ , ^ure annorum (f^ri^-
taior adevnti) qnem diiiciVM tdorlttor, qai inua^e^
^:cilli l&cere velit.
uo mawim firtimd tm forrif^) Sapiens enim fiMtimt
rtfl.
ii 5 Cupio
.'49$ _^ E.. ANiiAit SiNVcAJt
-^
^Upio mehercule amicnm tomh fbrnUti , vt d
'derat ,Ainftitui: (edvtlde durus capinri^
potins , quod eft moleftias, vdde mdUis capitur,
confiietudine mala ac diudna fradfbs. VoLo tibi
noftro artificio i) exeroplum referre. Non qiuelil
jnfi^onem viris patitur. fi vetns & exefii eft > fi in!
ma gracilifque: autnon recipiet (iirculum, aUti^
•let, necapplicabit fibi, necinqoalitatemeiasni
ramque ^anfibit. Itaqae (blemus (iipra terrain pra
dere: vt,.fi non re(ponderit, tentari poffit (econ
fbrtuna^ & iteram repedta infra terram inferad
Hie de qao (cribis & mandas , ndn habet Tirea indi
fitvitiis: iimul&emarcnit, &indurait NonpoQ
recipere rationem , non poteft nobrire. At col
ipfe« Noli credere, non dico iitnm mentiri til
putat (e cnpere. Stomachum illi fecit loxoria : '6
tamen cum ilia redibit ^i gratiam. Sed dicit fi i
fcndi vitiaHia. Non neganerim. qoisenim non r
fenditur? homines vitam foam & amantfimnl:
oderunt. Tunc itaque de illo feremus (entendi
cum fidem nobis fecerit> inni(amiamfibi effchr
riam. nunc ilUs male conuenit. .
E p I s T. cxni.
Sa^fi^^ 9 "^ '^irtutes Jmt JbiimslU f Sioke MJjmi
itemque Vitia ^ d AffeStm, Pofi ridetuUm
hodie difputdOuncuUm j M tdlibms SMoatt , dd
fiid ^ocdt,
DEdderas tibi fcribi a me, quid fentiam
qosftione iadata apud noftros : An iufti
i< Ex noftro arpifcio) juun coltor koni Seneca, f
■04. Lii>f.
& f i i ¥ t A 1. 499
Mtado, prudeiidaj cetcrvque vtftutcs, ammt*
(Int. Hac fu b ri li-ute eff eci mii s , L u c ill cari (Tim c,
exerc^r^ ingenlum incer irrita videamur^ Sc dirpti«
ioiiibui nihil protuturis otium tcrere, Fadam
od defideras , di: quid noftrls videatur , cxponani*
d me in alia faitcntia proficeor elTe. Puto quaedain
ba quM decent phaBcafiamniOpalUaturnquep Qu«
t srgo J qusantiquos mouerint , die am. An i muni
nftat animal eflc: cum ipfc diidaCj vt fimui anU
ilia J 4^aimabillo animalia nomcn hoc traxerinf,
rtus dutcm nihil all udeil, quamanimui quodaiti-
ido (c habens : i) ergo animal eft. Deinde : Vit-
agit aiiquid : ai^i autem nihil fine impetu pd*
t ; a impetum ha bet ^ qui ndli ett , nifi antma*
animal e(h Si ammal eft , inquit j virttig|
>ct ipGm virturem. 5) Qaid ni ? babct feipfiia.
omodorapienf omnia pervirtutemgerit, (ic ?ii>
pfff &« £['g<^) inquiti & omnei artes animalM
It , Ss. omnia qux cogitamus , qu%que mente com'
^^imiir* Sequitor, vt multa animaliuiti millk
3item in his angufbis peftoris, ^ finguli multa
lUi antmalia , au[ mulca hibeamus animab'a* Qu^
, quid aducrfut ifta re/pondcamr ? Vnaquaqu©
ex iffif animal erit, multa animalla non eruot;
lare? dicam, fi mihi accdoimodaaeris rubtiiitt*>
1 Sc intentionem tuam. Singula animalia finguks
>ent habere fubftantias : ifla omnk vnum animuin
. Phaeafifttifm ) id eft Grccum , cniot gentis eSt pbacafia
^alliant^ vt Ronanorum calcei fttoga. Qusdam igitnr
icia* Oraaif Pfailofbphis relinqaeada • dc ignofccadt dft
\u .' r- . :' r. ■•••' :•;■".: . • - , :.
!. QM§dammBil0 fi htthenf) MlNtn ^aodlmi ladHtDti^ ^ it
dIs loqnuatur, modificati^f. . ., -.. ^ ,
. Habet ipfkm virtutemy ObieAib eft: Si Yirtns adtaiafr
▼irtatem eft animal* attjot adc* ipfa habet feipfan. ^
KreipoAdei.
909, L. AiffKAtx Ssjri^kB
Iwbent. Iraquefingiilteflre poflfiuity rnnltt cffemNi
pofliint. Ego&animtlluai&hoinovnontunendiioi
cfledlcfs. Qaare? qaiafeptradeflcdcbentlttidicOi
•her ab altero debet elTc didudua, vt dUo fioL Quid*
quid f mmi multiplex efdidiore , 16") Ced ab bac tut
^necukiore. Togis enim ioter (e i/ti, noniac
flant. 17) Hoc magis mirari potes ,. quod 11
tumvitiola, {ied&vitialaadantur* Nam iU<
per fadlum eft:nalhira fiiie venia placuit inger
■ ■*■■■ • ' r-T— / • [ ^ {» • ,
Iqaemciiniquevif'fnagninoiiiiiiitvirani. ai«\
qidilU.flBttt fiiaignotteritj quid uiiHo(ciena
Imerit; Mohot dtbo , quibut fitui non n^,
; quosdtnn , qtiibai profnerint^ Dtbo , in-
nmidrtisthmx A inttr mirandt prdpofitoi^
quit ^l:orrigit , deloc. 19) Sic cnim vitia Virm*
iRiixttfiinr, nillinfecaintniQiirifint Ad-
ic, qaod oratib cemm regulam non htbet; *
tado iilam cimitadt , q'u^ numqoam in eodm
it , verfat. Multi ex aliaho' (eculo petiint ver«,
idMmtdbolasloquiinttir: Gracchu^illii||k
, & Corio > nimis tm)ti & vcieniei CtOkt : ad Ap* i
[que, & ad Gorohcanuni redennt; Qwdam
dum nihil nifi tri^m & vfitanim Volant , in^
ncidttht VtnmAine diaerfb genere corra*
1$ tpm mehercnles , quam fi vellent ipifndi-
ac fonantibtit, ArpoSticit; nectflaritj Aia
tayitare: tam htinc dicam peccare, qoanfU-
iilterfeiafio^pius colit, alter {e'iafto plusne-
Liledicrara,do) hie nee alas ai)qaidem vd-
compofitionemtranfeaiTius. quot genera ti*
I in hac, quibns pbccetnr? Quidam pr^fra*
aCperam probant; diflurbant de induftria,
placidiui efRaxit : noluntfine falebra effe ian-
; virilem putaht'&fortem, qus aurem inas*
epercutiat Quorumdam non eft compofi-
dalatio eft : adeo blanditur, ^molliterlalH*
aid deilla loqnar, in qua verba diflferunturj
fc(pe£tata vix adclaufulas redduntur? Quid
quis corrigit ,"" deUt ) quoi fi qnii accurate examinet
at , nihil in eii eile qood approbattooem mercator
adeo qna delet & ex coram qui fiinuun meicaaiac
eximont.
i iSt crura) quod effcminatf fblent. L\pfi
: use *Ias) atque ita hircum olet* ii«
kk 4 4e
912
1^. .A-ffNASI OINK.CAB
de ilia in exitu lepta , qualts Ciceronis eft , d^oc
molliterdefinens, necaliterqaani(blct> admc
fuum pf demqae refpondens ? Non tantum in gc
fententiarum vitium eft, fi aut pufillsfunt &pi
lei , aut improbs , & plus auCx quam pudore I
licet: fed fi floridae (unt, & nimis dulces,
vanum exeunt, Sc fine effedu, nihil ampUui <;
fonant. Haec vitia vnus aliquis inducit « fub
tunc eloquentia eft : ceteri imitantur , & alter i
tradunt. Sic Saliuftio vigente , amputate fente
& verba ante ex(pe£latum cadentia, &ob(curfl
yitas , fuere pro cultu. Arruntius vir rars fri
tatis, qui hiftorias belli Punici fcripflt, fuit^
ftianus , & in illud genus nitens. Eft apud Sal
urn : Exercitum argento fecit : id eft, pecunia pa
Hoc Arruntius amare ccepit : poftiit illud om:
paginis. Dicit quodam loco : Fugam noftris f
Alio loco : Hiero RexSyr^cufinomm , bellnm
£t alio loco : Qus audita Patiormitanos dederei
nis fecere Guftum tibi dare volui. Totus his ca
tur liber. Qus apud Salluftium rara fuerun t ,
hunccrebra flintj & pene continua , nee (inc c
ille enim in haec incidelat : at hie ilia qusrebat. '
autemquidfequatur, vbialicui vitium pro ext
eft. Dixit Salluftius : A quis.hiemantibus. Arri
in primo lihro belli Punici ait ; Repente hiemaui
peftas. £t alio loco , cum dicere vellet frigidui
num fuifTe, ait: Totus hiemauit annus. Et al
CO : Inde (exaginta onerarias, leues , prxter mi
& neceffarios nautarum , hiemante Aquilone
Non definit omnibus locis hoc Terhnm infc
Quodam loco Salluftius dicit : Inter arma ciuilii
boni famas petit. Arruntius non temperauit ,
minus primo ftatim libroponeret: Ingentes e)
r
fi F I s T o t A r/ 513
^ulo, H^c ergo Sc huLufmodi vitia ^ q^m
prefEt imitiuo ^ non fupt indida luxuri^,
i^ cornipti. Propria enim eflc debent , & €X
J ex cjuibui lu ariimes Aticuiu^ affl^ilus Ira*
iminis iracunda cratioeft: cDmnit>ti fiimif
ddicati tcnera & fluxa. Quad vidls ifloi
11 ant velltnit barbam ^tut mct^rtiellunt : qui ^
flim ton dent d^ ahrBdunr, feruata Sl iubmiflk
ine:23) qui la cernas color! B improbi^i) fu'
m pednccKcm 24) togam; q^ii noluiit fa-
tquam quodhominum ocutit trinHre Ikcat,
lloif Si m fc aduennot: volunt vel r^pre-
,11111 coiifpici. 3^) Talis ell or alio M^ccriatii ,
qtte allorutu , qui non cafu err a in ^ Cad fcieii-
icefqiiq^ Hoc a magrio anbra mtb oritur.
m vino non ante Kngua tlmbalqtJani meni
m i & inclmaca vel prodita ci\: ft a ifia ora-
1 aliud qiiani cbrietai ? } ntdli molefta eft,
ms labat, Ideo iUe ciirettir : ab illo fenfiii, *
rba exeunt , ab ilio nobis eft habitus , vut-
i(rtis> Illo fano ac valcnte , oracio quoquf
fortis^ viriliscfl! H ilk procubult, S[ ce-
nmur rpinani«
- RegeinccUmi^ mensomnibm 9na eft,
*y mpere fiJem,
er eft animus, hoc incolumi , cetera manent
, parent ftobtemperant: cumiUepaullum
f*-' I ■' 11 ■ I I I
vatai^fitkmijpi cetera parte) puto mAgUcerta partep
rema & quam ficiretxM vocioyus. Lipf,
rohi') Purpurei aut coccinei. Ideo autem iinprfe-
notidum tritua , & impndentis it\ andaciaB aliquid
upf. r .
iHcenttm'i wrictm «nt bombycintin icmiaarem
U,f. . ,
« Hi^W^ mMo cenfpidaanft -^ *
kk f t|. •
5T4 • I" AirirAix SsirscAB
vacillfliiit , (imiil dnbitant 2^) Com vero cc
luptad , artes quoque eius , a^fqae mtrcen
snnis ex langoido fluidoque conatus eft. Qt
liaciimtlitudine vfus film, perfeuertbo. /
noftermodorexeft, modotyrannus. rex» a
siefta intuetur , (alutejnfibi commifn ccfrporii
& illi nihil imperat turpe , nihil fordiduin : y
impotens, cupidus, delicataseft, traniit in i
deteftabile ac dinira , Sc fit tyrannas. Tuni
cxcipiuntaflFeflusimpotentes, inftantque: qu
quidem gaudet, vt foletpopulus largitione n<
fruftra plenus , & qa» non poteft haurire, cont
Cam vero magis ac magis vires morbus exedii
medullas neruofque defcendere delicix : cor
corum, quibus (enimia auiditate inutiiemre
tetus, pro fiiis voiuptatibus habet (pedacului
jiarum , rubminiftrator libidinom tefttlque, q
fibi vfum ingerendo abftnlit; nee illi tarn grat
abundare iucundis , quam acerbum , quod 1
snnem ilium apparatum per gulam ventremque
mittit : non cum omni exoletorum feminan
turba conuolutatur: mceretque, quodmagn
fiisfelicitatis exclufa corporis angufliis, ceflat.
quid enim , mi Lucili , hie furor eft , quod
xioftrum mortalem C6 cogitat? quod nemo im
lum? imo quod nemo noftrumvnumefFefe CO
Ad(pice cnlinas noftras , dc concurfantes int<
jgnes coquos noftros : vnum videri putas ven
cui tant€ tumultu comparatur cibus ? Adfpice v
Iiaa7) noftraj & plena multorum feculorum 1
a^. GHiitant^ nimirum dohiure non animi tanto
fed ad quodcnnque etiam incertum & dubium adhibetv
97' yeteraaa) vbi vina Tetora , aut rt veterafceren
ponebant. firmat Schoh Horatit ad L. \, od. 21. jfocmt
-■ ■v>B ^ r k < • 1 At,-- * ^
i!iAf vsom ptttis viden iremrem, ciiitot G^
sg^HHUDqnevinacondamiir? AdipicoquiC
rtribw term, quot i|iiUi« coioiioram uml^
mum potas tideti vcntrcm^ cni ft in Sicili%.'
iatiflritar ? Sani erimiit ^ ft «iodica conoor
i;fiTniiiqui(que(enQmeict: OMtiatiirfiii^ '
(ctttqnc^ nee niidram eiperc'; aee^dhi foC^
lulcunpucqueubi profMrit id tempemiti*
mm nmtni qatAinreqatlitcogititui brcuii
hiwf uicca9Kl ' Quidqmd ftoct-i tdfim
emi} .:•■• ■: :'L - ^' •: ■
• ■'... . _•
E 9 isr. > CXV. ,
mKm^filfMnt Mitt piB MWCMS •* cT IM WI Itff Af^
f^, ' Qmi fUheis firihemimm Uipunimmr
^mUs ilb^ Ui Vktmtes imi^. exe^burmttf
in Mmorelff rsptMt ^ fi confpiei poffit, .At ix^
%ftt Jpltnthr faljm y out mbik efi : item dth •
tmne &* pecunid > qnd mirdnmr. Non fsei* \
xfeliceSy autjecitr^s: imo & mijkros^ ff mi*
'•OS.
anxinm eflfe te eirc« verba ft compofido*
I , mi Lncili , nolo : habeo maiora quae curet.
^uid (cribas , non qnemadmodum : ft hoe
on vt fcribas , (cd vt ftntias : vt ilia quae fcn-
igis applices tibi, ft velati fignes. i) Cu-
ae orationem vid^rit fblicitam ft politanii
unum quoque non minus eflfe puiillisoccu*
Magnus iile remiffius loquitur , ft fecurins t
]ue dicit^ plnshabentCduciae^ quam eurae.
2
imfireflb figno mamas ne eltbantar. Meta*
> ^ figiiarafbteiiMi^CQftodic. Uffi
fi6 L; Ann All Simbcai
Kofli eomplares ianenes , barba & coma nitid
.capfula 2) totos : nihil ab illis (peraueris forte
jCblidQm. Oratio vultus animi eft : fi circni
eft, 9) &fucata, Sc manufadta> oftendit illur
que non efte iineeruoi > 6c habere aliquid fradi
t& ornamentuin virile > concinniras. St nol
mum boni viri licerct infpicere , o quam pale
ciem , quam faodam , quam ex tnagnifico p
quo tulgehtem videremus ? hinc iuflitia , illin
tudiiie , hinc temperantia prudentiaqae luce
Prster has firugalitas, & continentia , & toU
&libertas, comitasque, & (quiscredat?) ir
ne rarum huipanltai bonom, fplendbrem il
afFunderent. Turn prouidentia, mm elegai
ex iftis magfianimitas emineatiffima > quanti
boni! decorisilli) quantum ponderis /gnuii
tdderent : quanta eftet cum gratia an^oritast
ilium amabilcm , qui non (imtil venerabilem 1
Si quis viderit banc Aciem altiorem fulgen
que , quam cerni inter humana con/neuit y
yelut numinis occurfti obftupefa6Ki$ rcfiftat ,
fit vidiffe, 4) tacitus precctur? Turn aduo<
p(um vultus benignitateprodu^lus , adorctac
cei: & diu contcmpjatus multum exftantem
que menHiram (blitorum inter nos adfpici ,
oculismitiquidem, fed nihilominus viuido i
9. De capfuW) eft id ipfam quodfermo nofterh
srcuU prodire. Scilicet veftei , & qn« mnnda hab
mui , capfa aut area claudantur : toti ab ea fiint , qm
bitas fie politu* , vt orodire fe recenter cltmet. Lipf.
|. Circumtonfa e/r) vtconuu
4. Vt fas fit vidiffe ) fslennit in occarfa deoi
catio. Apud Liuium L. I. Procului con(pedo I
Venerahundns adftitit precikus petent , vt contra intrnt
fetf Sic Ebrsi mortem mctoebaat, fi vifio dioiiia cflcc <
'^* If T oY km. ' ; .. ^:
1*1 II / ' ■■..,.) fti ifii I r-mi I Z
tunc domain ilbm Virgilii noftri ro^&gSt
OMT attoniitit emitttt :^
I ummanm Uifof malmfm im$d iM
y tufirtimptixUmis qmdom^ Uhrtm,
ifebitquOyGcolere earn voluerimufl. C99
I noil taarorum opimis corpoributcontrv^
si; niiiro i^rgcbtoque CufyctM y- 5) Hec xf|
iipclnfoffl^ (ed pia^ rd^ vokinttte. Nib
m ^ non ambrc etus arderet , fi nDbit UlaQi
iting^et NimaeniminuliuobftrigiUiii^
nq^ttnim Mit(plendore nindp reperevii-
>&urp reiinent. Se^ i! 7) qoenuidinoduiii
»rum quibosdam medicaiiKin^s acni ible^
ri: fie dooa, fi acieni aniini iiberare ixxh
ivoltterimus, pot^imiisperipicer.€ vina*
aobrotam corpore, etiam pauperute ep^
humilitate & infamia ohiaccntibuj. Cer-
)uam, pulcritudinem illam , quamuii (bf"
kain« Rarfas £que malitiam , dc aerumno-
eternum perfpiciemus : quamuis multus
ianim cadiantium fplendor impediat , &
, hitic faonoruin , ilUnc inagnarum pote-
a lux vcrbcrct Tunc intcUigerc nobis li-
im contemnenda iniremur, (imillimi put'*
omne ludicrum in pretio eft. Parentiboi
lec mkitts fratribu^, praeferunt paruo sre
fi) intar dontria.
[itlani') obfunt , fefe opponunt. Vide Noniont
elent quidttn. Sed clegans eft eiot repedtiar
cmpti
rum. imramiir pariccci icnui marmore
ctimfciamus quale (it, quod abfconditnr! i
firis imponimus* £t cum auro te£hi8)
mus , quid aliud quam mendacio gaudcmu!
cniin fnb lUo auro fceda ligna latitare. N(
parietibut aut lacunaribus ornamentUBi t(
tenditur ; omnium iftorum quos incedere a!
bradeata 9) felicitas eft. Infpice, & di(b
tenui membrana dignitatit , quantum ir
H£cipfarestotmagiftratu8y tot iudicet dc
qu2 magiftratus & indices facit , 1 1) pccu
ex quo in honore eflfe ccepit , verus rerum 1
cidit : mercatoresque dc venales invicem fi
rimus, non quale (itquidque^jfedquantL
cedem pii fiimus , ad mercedem impiL
quamdiualiquaillisipesineft, (equimur: j
trium tran(imri» fiplus fcelera promittant
rationem nobis parentes auri argentique fee
teneris infufa cHpiditasaltiufl{edit> creuitq
cum. Deinde totus populus in alia^tfcor
conuenit: hoc fiifpiciunt, hoc fuit optanc
/. Tecia) interiora, i,e. kqoearia^ qnamvisi
ac ipfas regnltf inaurare foleant. Upf
A n^tiPfm/tt/i \ \ tk avtamm fanfntn Cnmritk Ismmm
Lt, confecranc Deniqae eo mctrqr ndifii
t ^QpcrM mittdido ^robcbque fit , com;
littitibof > innifi iMiuperlbiit../Acc!edaiit iiH-
iim poeurncn^ tjttaiifieQibiu nofffit Aeeib''
i- qoibtif dioitiai velut vnicutt. vim decoi
itomqiie Itodantar. Nibil Sfis incUni*
e videntor dii kniQOtulct j^olSb, sic liar'
I cominr tdfpice; '
m sxk ttsff tm9 Mt^m$t mmMfk
MMfjMT, TtMmmm Mrftmem^Nh.
I ilood'opdNi^ videri vdumfmilsni; m^
p^Utnt Nea apiMi tragicoi de(ant> qui !«• -
K^BtMOii filutem^ epinionem boomn duh ;
9e 1 3) ^ocdfi pefptnum , 0/ Jiiirvf 0k^.
vef , 0i»»fx qt/drimttt: nemo ^ at^4fmui,
}U4rr€ , 0* 9;iie ; ^wi 6^6^ i«# , tantum rogtmtl
\e tanti tjuuque , ijuantmn babuit , fuit^
bMbere nobk turp€ ft ^ tju^is? nibU.
Uu9S 4>pt0 9iuire y out pauper mori.
moritur , ^ui , dum moritur , lucrum fMUl
zumn ingens generis humani Ifonuwy
ion Muptdt matrix , AUt blanda potefi
ffe proUSf nonjacer meritis parens,
duke fi quid Veneris in 9uUu micaty
iUa amores caUtum atque bominum numiC
1 m*) noa font voiiu Fecui lii verfoi » fed plnrimii.
Cum
jtdo L. AVMAII StMICAt
Cam hi noviifluni verfiis intragcediaEpripidii pro-,
nuntiati cflTeiit , totui populus ad eiidendum &«fto- r
rem & carmen confiirrexit vnoimpeto ; donee Enri- j
^des in medium ipfe profilnit, petens,^tex(pjeA«* T
rent, nderentque quern admirator auri eziram ii*
ceret. Dabar in ilia fibula pceiias. Bellerophontc^
qaas in fua quifque dat. Nalla enim aoaritta fine
pcena efl i quamuis (atis (it ipfa pcenarum, O quan-
tum lacrimarum , 6 quantum laborum exigit ! quam
mi(era defideratis, quam mifera partis eft! Adiice
quotidianas fblicitudines , quse pro modo habendl
quemque difcruciant* Maiore tormento pecQnit
poflidetur, quam qu2ritar« Quantum damnii in-
gemifcjant j qua & magna incidunt , & maiora vi-
dentur! deniquevt nihil illiifortunadetrahat, quid-
quid non acquiritur , damnum eft. At felicem il-
ium homines , & diuitem vocant ^ ,& coolcqu
optant , quantum ille pofGdet. Fateor Qoid
ergo ? tu vllos efte conditionis peioris exiifr
mas , quam qui habent Ik. miferiam , & ifluidif
am? Vtinam qui diuitias appetituri eftent, com
diuitibus delibcrarcnt \ vtinam honorea pedtiip
ri , cum ambitiofis , & (ammum adcpds dignitatis
ftattim ! profeflo vota mutaflent : cum interim iili
noua (ufcipiunt, qtii priora 13) damnauenat. Ne-
mo enim eft cui felicitas fua, etiamfi Corfu venil; fiti^
faciat. Qucruntur & de confiliis ,&de procdflibiis
(bis : maluntque (emper ^ quae reliqueront. luqoe
hoc tibi phiiofophia prsftabit , quo equidem nOuI
2j. QuipriQra^ Lipf. legit: qnot^ Hoc enim vnk 8IM- !;
ct : ideo non paenitet tmbitionii , n qai TOtii ad hMOffW^
ulem vcnerit , aiia fufcipiat vt itemm peraeniac , akunqne ^
adfcendat. Nimirum bomiuis voftt 4am$tmi can coBipettv
eoruRi fiuat.
ma*
I exi^iiTio : numquam tc poenitebk tui.
; ttni folidam fdicitatcinj ^uam tempeflas nullah'
lidatj non perdu cent te apce verba coateKtii^ ^'
& flueils kniter^ Etnt vt volent, diim anitno*
k>fitiQ ixxt coniletj dutn fit ttiagnus , Sc opinio*
IfecuruSi & ob ipft qtaae sXm dSflkenty fibi pU%
[qui profcdurti fuuin vita asfliinct, Si tantutn fd-
iiidicer^ quanlum nort cupic, qumtoii} noa
U
fifffirf^tt^ jfflffff^ffffff if^f^ftt ) ' ' ': . '.?-. : ; ■,. „fi\ '
tiiiitid^4kM(i0Bi^ turn )ridep» fo^tiQ^o
viiedii idtvtiliiii^St vUn itiediociliM iiiodui
. diti^. nilm coBiim, quaBuUnon'y^ wpA^
• i ftctleiti me > mdulgeotetii<)ue .pr^ebo r^
ad qans tendis^ & quas autvitxneceflr9rias,aai;
I y aut Sttcundas potes : detrabam ?ititini« Nann
tibicapere interdixero, veUe permUtam: i)y%
in ilia imrepidut facias , vt certiure coniilioj v^
ptates illas magis (etitias, Quid ni? ad temagi^
enmrdc fiiQt, ii Ulia imperabis,quam (i (eruies.Se^
raie cftjiiiquis.vt defiderio amici tprquear : da iu^
(pis tarn iufte cadentibus. Natmrale eft opinio.-
t homfnain tangt,i& aduei:fiscQntr.ifl;ari:qi)ar^
permittaa mihthoncxain b9neijun) ipals opini-
memm ^ ^^idluiayitittni eft fin^ pAtr ocinio: juul-
' ' I I , ' ■■-"
V9IU Pirmttgrn) Volantaf enufi Stoicii bona 9^ inter
feiki eft; at tfot da j^ud. L. 3, mg: u ^
mil. nr '*^* ' u
ftatem natura neceflariis rebus tdmifcti
lam peteremos^fed vtea,line qaibni m
viaere, gratiora nobii illiqs fiureret tec
Teniat iure, 3) iuxuria eft. Ergo intri
iUmus : quia facilius» vt dixi^ nonrecipi
exeunt Aliquatenns, inqais, dolere,
timere permittee (ed illnd aliqutteniis U
dtur, necvbivis,accipitfinein/ Sapieni
tecafiodire (e tutum eft : & hcrimas t
ptates , vbi volet, (iftet. Nobis quia n<
di facUe, optimum eft omnino non pn
ganter mihividetur Panxtios relpondiC
tolo coidam qnasrenti, An fiipiena ama
De (apiente, inquit> videbinius : mihl
adhuc a lapiente longe abfiimnt , non 1
tendum , vt incidamus in rem conuno
tentem» alteri emandpatam, vilem fi
nim nos refpexit, homanitate dui irri
contempfityftiperbia accendimur. JKi
amoris , quam difficultaa nocet: fiidlitfl
cumdifficidtate certamua. luqne confc
bedllitatis noftrs, qaie(camai. Nee
"■■-■'-Y ' •• ;• - " • - • ^1? '
oeaVlfii rebus ^lande thdientiboi. Quo^f-
I cle ttnere qnMjctiti tetpondft, hoc ^ate
I dico. Qaftiitiim ]|^fli|itiiu jeiOi> ilab^ico
itat:.:Ifi £cco quoqaepattun fittrtite^i^itiiii;^
S9 hi^loeb mihi ilU pubUct COtiCrt StOlOtf
EiqU.nMigAft pA>it]ittitis,ilU!nti iilhipMi^cipK
iKbbkuicioiiietfitniat, omniaWtUAneg^V
ivaaj^^ ": DoIeUmtis, (ed |Kuram i tcficnpU
fed tciiiftitiktt. irt^emor , fed pheibrititu\,^
tf^ nba pofliiititui ilh^: qaia not p6(fe tuira'
i, Imo ipeherciilef> aliad eftin te. Vltieiio-l
ft^ii^iinliu^, defetidiintu, ft midamtit txciii
'4ii4Q(ii exoiltre. . Satii niita^a hotmAi dev
iv^l^ Q)o miiiur , fi ^ira noftm orfHgf^^
te^. j^o aobii, ifene non cotiM ft^^
mJ*^J»i \cm ^UMm hcnmm jit » Hum
^ ? <S^oi^ i^#^ Mgp mgdnt : M ntferttHty fi
tarn mihi ttblque negotii toticintubiiift^
m ne(ci8,in.fnflgiiflin meiiteiti «cmoleftuifil
»9 'qid mihi ulet qua^ftiuticalas ponl«, in qui*'
I oecdilTentlrea noffarisfalaa gratia, netted A«'
^laa eonfeientia pofTum. Q^aeris, anvetUttl
dScoias placet, Sapieiltiam bQhUmelflre,i[t^
lum lion e(fe.? ttimum ei^ponatti^quid Stoitkr
r: VXtA dlcere fentehtiam attdi^bo. PlMet nd^
od bdnum eft^ eiTecorpoi^ quia quodbbtiuni
t quicqidd Acit; cotpm eft. Quod boilittilMrfl^
ti I jpCO-
qoid flb idiis re(pondeatur,audi,anteqtis
{ccedere, i) & in alia parte confidere. 1
?uiunt, nee bcate viuere bonum eft< Ve!
jondendum eft> beatam vitambonun
viuere bonum non efle. Etiamnuiti quo
lud 0]^ponitur« Vultis fapere ? ergo exp
fapere: fi expetenda rei eftj bonum eft. <
firi verba tor quere, &vnamfyllabaffi i
terponere, qaam fermo noftef infer! n
iUam,(i pateri$,adiungam. Expetendun
quod bonum eft: nd expedendum.d) qv
tingit : quod, cum bonum confecUti fiir
tur tanquam bonum^ (ed petito bono i
non idem fentio, & noftroi iudico in \
le: quia iam primo .vinculo tenentuf,
lisformulam non licet Multum dare :
fiimptioni 3) omnium hominum. Ap
tatis argumentum efti iliquid omnibn
quam deos effe, inter alia fie coliigio
mnibus de jis opinio ihfita eft ; nee vila
I. Secedere) a Senatn fufntoin , vbl dift
ojfMibm tegJHi moraqix«proiedft|?t noa li&ij
r»^« ~ (Sun de imin^rnte gcternitatp. i "
mtaiejnoiiiemgin lyHuinbt fafib^ con
Wnl am; tiliieniiiini inf«roi| ant 'cdilentiiifi^
M« . pttblioi p^v^rm X QefDin^ni imiciiic^
4^ yifti 4) £q^t^ vit prouoccm nfl popp^
^iiofiHl indj^^iiWfi^B^ confligqre. Qjki^d
idltf, Si jn.iKir^piii tcci^i^ inncorims d^
Up^fViiC«^'4it,t JS^i^ ^tfm acpdece £^^^^
ffa|i|ModtwM^j^ Siex^til^
mM^denti r<M:<^: 4ii|od ra;^(&t,m«fiiyii
qgf^4li9tu|n habet , corptis eft, Speref me
E|t^^imi'()ft,ii|iud curium, aliudcurrere: nee
ptoraati {(tfin4 cakre: nee aliud lucem, tliud
: CoiiCf^ iHk alia e(T€, fed non lartis alee-
t vUlefUdo {Q^i^t-^rens ehl k Yalereindiffe-
V Si IbnQH to^flFcrens eft : & formofuiTLefTe
tai jlslk. j%|«(lida boiiumeft^ & iydom eiTc ,
jDftni.Si-tiirpimdomalaiTi eft: AmrpemclTe
tft. Um meh^eill^i qiiam fi Uppitndo 111)1-
^ftlippirefiiiiUliiLieR. - Hoc vt fcias, n^«
Te iSne nkerp^^toft, ^od (apit, iapieni d^#
pieng <eft,6pit. Adeo non poteft dubitariy
silliid iit> Ulehoc fit,yt quibusdi&m vtnim-
tti yideatur atqnc id^iyi. Sed iliad Ubentcr
tin: Cam oomia ant bona fint, autmda,
flPeremtia , fiipere in quo numero fit! JBonutn
effe, malum vtiqueaoneft : (cquimr,Vtm^
» Id autcm medium atqueindifFcrenrfptt-
o4 tim malo contingere qqam bono pQtcil :
^- > . • ■ I. ■ -V
»>.in arena. gUdtatorOs psaaii^ «ifil (MIn»-
li miftricordiam implorabat,
113 taH^
fee
1(2$ L. AvfNABf StMBCAl
tanqnam peconia, format nobilitai. Hoc,ftfc ^
plat, contingerenifi bono nonpoteft: ergo indifc *"
Tens non eft« Atqui ne malum quidem eft^qiil ^
condngere malo nonpoteil:erg6bonameftiQMd
jiifi bonos non habet^ bonum eft: fiipere non niE
bonus babet : ergo bonam eft. Aceidena eft , iafpkt
lapienrias. Hoc ergo quod voces fiipere , Ttmm It- ^
cit {apientiam, an patimr? fiue facit illud, finefi'^
dtur^ vtroque modo corpus eft. Nam & quod in ^
&quod facit> corpus eft* ii corpua eft, bonumcfc [^
▼num enim deerat iUi, quo minus bonum efliBt,qiwd|'
Sncorporale erat. Peripateticis placet, nihit, inw* p
cfle inter fapicntiam & fiipere, cum invtroljtct co«
rum & alteram fit. Numquid enim queroquam a-
siftimas fapere, nifi qui (apicntiam babet? Numqaid
quemquam qui (apiat, non putaa habere fipienunl .
Pialedicivetcres ifta diftinguunt:ab ilib dhiifofH j
que ad Stoicos venit. Qualis fith«cdicom. Aliiddl.
aiger,aliud agrum habere. Quid ni?cum habereif;nHB
aid habentem,non ad agrum pertineat. Sie a&udcftft*
pientia, aliudfapere« Puto concedes duo eflbfaati id
quod habetur,& cum qui habet : habetiirfipieiitiitbii-
bet» qui fapit. Sapientia eft menspcrftOi, fdad
fiimmum optimumque perduch: ars enknnttc^^
Saperequid eft? hon'poftumdicere^ mena;^erfeAB»
fed id quod contingit pktfedam mentcm bsbenti.
Ita alteram eft^ mens bona: elierlim'quftfi haboe
jnehtem bonam. Sunt, inquk, naturas: corporan:
tamqnam, hie honio eft^bic equus : haa dondefi-
qnunturmotusanimoram enuntiatiuico]^onmi.Hi
Sisbent propriura quiddam, Sc a corporibuf iedft*
^m ; tanqiiam, video Oitonem amlmlantem : bee
ienfus oftendit , animus credit Qirpna eft quad
▼i^eo, c9i ft ocqlos, & a^mum imendi Picode-
ttia tiidmlit : non ^rpus qnideim eft qtoA
ftiuDrj Yed jenmituittiiuiii qaiddam iteorf^
^4 flUi effatiun voctnt, alii enuntiatuin»ilit
^ Sic cam didmiu fapientiam, incdfpdrft-
iddMni6tdttigimiis:ciimdiciiiiii%Sapic:4t .
lodnimitf.. t^lnrimum atitm mterei^y<-
iidditiUy mdj^illo. Piitetiiiisih.pnrfiiitift
bile! ncindwi rahi. quid mihi videttor jpro-
gnid prohibet^qao miniisaUiidqtiidem fit,
tpnuaut lK>n|iio ? Dic«bas pntilo inte, alind
utf, alipd^h^faer^Agnmi. iQuidni?itiaIiii ..
W* ^qiii Im^, in ]di« ^uoihA/^.fiiM '
biehomocft. Atinbocdc»quoa{^tiir,ef
MtonefiuitvMquc^ &qmhib€tiiipientitfii»
m habetor. ' Prmeroi ilUc •liud eft qadd
alios qiiiliidiet:hic in codcm eft, ft.qood
r ■ 41^ qid Ittbet Agar lore noiEdecnr ITw*
mra. ilk abafienari poteft/ & i^eri tra$:
,di(cedit a domino. Non eft itaque qq^od
K inter Co diftimilia. Coeperam dlcere, pofle
efle, & ttmen vtraqoe bona. Sapientia , ' &
ao funt : & vtrumque bonum efle concedit.
o nihil obftat, quo niinu» & fapientia bo- '
& habens &piendam : iic nihil obftat , 'qa6
(apientia bonum fit, Sc habere (apientiamj
pere. Eeo in hoc volo (apiens efte^ytfiipi-
id ergo Y non eft id bonum, line quo nee il-
imeft?Voscertedicitis, {apientiam>(ifino
, accipiendam non efle. Quit eft Yfiif &•
Sapere : hoc eft in ilia pretiofiflimum : quo
(uperuacua fit. Si tormenta mala funt^
malum eft: adeo quidem,vt iUa nonli^t
orali) fafof omnino dE ptttcedcntia fokma n
Bgttar*
U 4 malaj
$2% U AkSaei SiTi%CA«
inaia, (i qaod requitar> detrtxeriji. Saineiitia
bitui perfedae mentis t(t ; &pereyT(uif perfcS^n
tis. Quoiiiodo poteft vfus eius bonam non circ,<
finevfu bonam non eft? Interrogo xt, an iapie
iit expetenda. fiiteris. Incerrego^ anvfiit (apiei
jit expetendtts. fateris. negai enimte ilUuhrece
iram> fivtieaprohibearii. qaddcxpetenduin eft,
pum eft Sapere,{apienti2 vfus eft: qtibmodo
guentice, loqui ; qupmodpociilornai, vider^:c
pere^ (apientis vfus eft. vfus autem fipientix
petendiis eft; fapere ergo cxpetcndnm eft: fie:
fenduin eft, bontim eft. Olim ipfcm'e damno,
illos imitor diimaccq(b,& verba apenaereiimpei
Cui enim diibium poteft efle^quin G ^ftus malam
^ iftuare malum (it? fialgor malum eft, ma
(it.algere ? fi vita bonpm eft, 4 viqere bonam eft
Itinia ifta circa fapientiain , Hop in Ipfa fiinc: ai
bis in ipCk commorandum eft, ctiaihfi quid ciil
libbt^amplos habet ilia fpatiofbsqde feceflbs.
deorumnaturaquaeramus. de iideramaliirientc
Ills tarn vgriis ftellarum difcurfibus: aii adillai
niotus noftra moueantur corpora, an corpdribi
irihium, animisque iilinc impetus Veniat. A
Jitoc qnsefortuita dicuntur, ceru lege conftri^
pihilqu^in boc mundo repentinum, am ezpen
dinis volutetur, Ifta iam a formatione inoniiii
ceflTerunt: fed leuhnt animUm, Sc ad ipfanim i
f radant rerum magnitudinem attolluiit. Hzc ver
quibus piuiio antedicbbam,mini)ant,&deprim
nee vt putas exactlunt , fed extennant. Dbf
. vo$, cur tarn necefTariam curamifaaioribusmiel
busque debitam, in re nefcio an faUa, certe ini
ferlihus? Quid mihi profnturum eftfcire, an a
lit (ajpiientia^ ali^d ^^re ? quid m jhi prpfqturun
fi
E » t t T L Ae. |1^
Uud bonum ciTcj hoc non ciTc ? Temerc mc "
»^ fnbibo huius voti tleam. tibi iflptentia , m}-
$re condngat: parei erunns, PoEiiii id age,
tiviim moiidres, qui ad iflaperuemam. Die
|md vita re debeiim , quid appcterc : quib^
im laban^m Had lis iivmtm : qaemidmodam^
ItffiMMHirlb ferunt aguntqu^j pracuU mc
.iftwc4|ittifi|tt« rtimotiinr; meimi.
tt«iottM4d^yi|f«l,«} ^ eg»ii-nipi. 6)00r
4^ fiMiUeiidrqaoifab^ilbiiitfmiwe^^
09 t enhtftWititiii exupe£Ubiti(iMljiMfiictytaiii
tji^t, |Mfll|i«n^ Nihil floMxl vidMnr tuTpitii,
^j^ 'IpimMlU Ntiiti a ti« ffMre, quid ».
MKi? 4nmi tiV^ «iaa 4edt itogH^ qt<H} tfti
ill 7) dMiiikiuitrNiittin^^iapqiitn^
InnHvpifiMtti^! #t dMk vdcisilitliiiikmi
Mtehm^i lii^« efb, altMMfi Uclt TM^
urn liirdicMib (raid|»ium diftrti mcbierciilii
Igi ': Iti, inqoit J qckatoprimmti moHar. Ho-
CftKshs, b^tto rem tua^, g) Ittlqiianipriintiiii
r. FottaiTe inter has voces filnex ft Aus e8« A-
quiiel ihmora eft? tieiho te (enet> enade qmi
^, Elige qtiamHbet remih naturae partem,
bipraeberiexttokniubeas. Hzc nempe ium'ele«
I J quibttii hie liiundas adihiniftratur, aqua,
fpiritas. 9) Omnia ifta tarn dialTa viaendi
quam irisa ittortis, Ita ^uarnpriibuin moriar.
^^-^— .- - ' ■ . • '.
rrKpi) ad cftau fponte ittei prdraf.
rUd nafcitot) ab iip& nadoittte, vt pahuidam noofa*
iQiais cnim hoc liabec n poflk mon fi Ttlic.
)ptat rm tnam) qiod calm noftmmtityain MMmA^
dbit ipfii id pimra poffimna.
^firi$Hs) acr. ... ,1
U; QQtun-
fnole impen^ente capiti tuo ? Non dnn bdnigtmn ie ^
iiberaletempusiiatura nobis dedit» rt aliqtlip exib ^
facet perdere :& vide> quam mnltft cHimdiliceiiA- j
ifimit pereant. Aliad taletudo (hn cikfa^e aDftnft^
idiud (uorumraliud neceflaria nejgio&r, iUbd putili-
ca bccupauerUnt : vitam nobiicttm dUddft Cbmott.
fex hoctempore tAih angufto^ ^fapido, & noi~A>
^Srente^ quid iaaat maiorem partem inittere in A-
'^um? Adiice nUhc>qoodafrue(citatlithiiii deieAiie
fepotius, quam {anare : & phib^pIlUsii obldtth
,|nentuni faceire , curh remedium fit, Ihter fi^iedfi-
;(im , & (apere quid interfit, lieGrio : (cioii^lea Qonfr i
ferelTe , (ciam* ift4 , ah nefciam. t>ic inihi,' cniii
^uid inter {apientifthi & jfapere ititetfitj^didieero^ft*
piam? Cur ergo ^dtias inter vocabtdiinefi^endk
defines ^ quam inter opera? Fac tfafefottior c ifajBi i.
ine fecurioreth , fac fortuiis ptfM, fiie fupiecii- L
rem. poflfum amem (nperipr etTc', fi '66«cb otA p
.(juoddifco, ' P
E ipi s T. cxvnr, S
'jnMnes epifielMi mie fi firiiere : p^Hm mMf nmi* |^
£^4 tra£l-4re\ a Tor tuna nihil fftn/t^ nee ^fiiii t^
' pendere, VeHmi t^nnm qwtrendnm ; ^ qmiir , r
' lud fit, defifitm^: Itemljne iftdd ^ IfUMJh H^ *
rat. Onme -homtm^ fecundttm Naturam ffi;fff^.^
•pamen quidfmdficundum Natur^m^ JUmm^ .
"E^Xigisame/requentiores eplRoIas. jRJitiiMiidcttli ^^
''^feramus : tblueiido non eris^ Cohuehent qnir : j
|Sem,vttiui>pr2orae&fit; tu (criber«s, egafcfirM'C' tv
tpn; led Miiisre ^cilii^boie qredi tibifiio:iit' J
£ p I s T o L A 1 is)
!■■ ■ ■ ■ 1 11 '
IceccfTum i) dabo. Nee facom, quod Clt
lilcrtiffimus facerc Atticartj iubet^ vt criam
tfam habebitj qnod in biiccam veneril^ fcri-
Hquam poicft deeffe quod fcribam^ vt omnia
SIceronis jmplent epiilobs^ tranfejm : quis
^ laborer, qaisalienii ^ quis fuii vinbus pa* ^
tconfuktum liducia CaeGris, quis Pompeii^
Ipciat ; quam diirua fitfencrator Caedljui,a .
irii ccntcdmispropinquinumiTiuni mouer®
NIL Sua faCius cfl mail qoim allciia ira^a-
cutGrei &' vidcrc, quam mukarum rerum
m£i!t^!p)^XM fySt$gitaJu3) Hoi til, tot
jt^ttf fcoc ^%1lrl^tl lie Jihc^ sSk^
IcfMMi f triMpM tg<^
> 6)Mft€fli«iittmquji4qiiiiM^ Dtic yoiideiti'
lanto hie mtiore giiudip fmi W , qtu lidli
iant CQtidilaria comitit Jie^uHis intaetur/cd
fiCi/lMmi fu-genttrionun Ttrbmn t folnen print-
' THuttanmrtritm eintdidatnt) qnonltfflytfiiaitiMit-
io tt: fatiohe,.'ecfi indinatio eo voccc, '
fMJfrngarO t^li^^* pctitiooi r^ram;inaBiiuii.
npHsjm^ totiu ciun^^pt martini templis^pnlil^
s erat idd^ni: ta propinqua itaqiie templt canAdt-
»tnt, dcihi eutiim cosutiQnijn fizptStPtnt. Lipf^.
'eqtuftvftm) non tantnm promicut, fed & depooai
1 fidei canila. /^«
{nr/f/ j vetfii eft viu? emu nundiaii eoBiper«do,tbi
OTi alii veodcn^.
mii^
5)4 ^' AMKAtt StNieAt
magna ilia, in quibtu alii honbres anninerfiii
petunt) alii pecpctnai 8) poteSatet, alii bdl
eaennis pro(peros triuniphosque> aliidioitiai
matrimonia ac liberoS) alii (alatem faam (aoroi
quanti animi res eft^fblum nihil petere, ntilti fii|
rC} &idicere: Nihil mihi tecum forrana : nOn
meitibicopiam. (cioapud de Catonea rcpellii
nlos fieri: nihil rogo. Hoe eft priuatamftca
tnnam. 9)Libet ergo haecinnicem (cribere,^
integram femper egerere materiam , circnii
cntibus totmiUiahominum inquieca tqoivta!
peftiferi conrequantur, per mala nimntur inn
petnntque mox fugienda, autetiamfiiftidiend
cnim aflecntofitis fait,qaod optanti niminni
batur ? Non eft) vc e3dftknant homines » anid
citas 9 fed pa(illa« itaque neminem latiat 1
credis exceUa, qaia longe ab illls iacet: ci vei
ad ilia peruenit, hnmilia fimt Mentiofi ntfi
qusrit adfcendere. Iftod qaod m (ummum
gradus eft. Omnes autem male habet ignorar
ri. tanquam ad bona ferannir,decepti rumo
Deindemalaeffe, aatinania> aut minora quai
rauerint, adepti ac multa paffi vident : maiorqi
miraturex interuallo fallentia, Sc vulgo magi
bonit (unc«Moc ne nobis qaoqueeaeniat,qndE;
quid fit bonum. Varia eius interpretatio fa
niuit hoc alius alio modo, alios illnd aliter estf
Quidam iu finiant : Bonvm cft« quod inuit
mos,qoodad (erocat. Hoicftatimopponitor
ii inuitat qoidem, fed inperliictem? fds quar
7. Anniuerjkrios^ tributittiif « pnttnru f coorolatl
^. PerpttMos) regnfl , principatnt. U.
9. Priuatam factrt fortnitwO Oiire eampoW
.iA0c4iBamrcdiiert»
i hV i ^j i i» h ■ II 1 .. I II II ■ I j
idi fmu Verum , ^^ vcrifimik , intec
at: Quodbontim cflj vera iuiighur: non
um^ nin verum clti At quadinuicaiad
icie > vcrifiniilc eft : fubrepii f folici-
^dain jti fimerunt; Booum efl:^ quod
fill motiec j vel quod impcmiti animi
i mouctt Et huic idem opponitur:
mpetiim gnimi moucnt; qum pemntut
do, Melms IIU qui fic finicrunt : EdciQin
le impetmn aiiinii Tccandum mturam
kmuinpf^lendum eft^cutn ccepit cfTe est*
tim & honeflum cfl : hoc eniiti pcrfefle
I, Lqcus ipfe me admonet, vt^ quid iti*
Dimm honefiumque, dtiam, Aliquid
It mii^tum, St> jnfeparabik : nee potcft
iifi rui a! i quid honefti in^ik : & bone*
tonum eft. Quid ergo incer duo intef-
neftperfefhim bojiumj quobeata vita
mm conca^u alia quoque bona Bvmu
tie eft. Suntqusd^m iiequeboaai n^
inquam militia, kgado^ iurisd]£liO«
neue adminiflrau funt, bona cfleind-
dabio in bonum tranfeunt. Bonum (b*
ti fit, honefttim per fe boniAn eft. Bo-
fto floit, honeftum ex fe eft. Qpod bO*
urn efle potuit t quod honeftum eftj ni-
b non potuit :'Hancquidam€nitionefn
Bonum eft, quod fecundum naturatn
:quid dicait). Quod bOnUih eft^&fe-
iram eft : nod protinus quod (ecnnduin
&bonum eft. Multtf quidem naturae
fed um pufilla flint, vtnon conueniat
men. L^via enim funt, & comemneh*
ic« minimum comcmn<^dwi bonfltii.
; Nm
5^8 t. Aknaei Ss'ttfceAft
Efurio : cdendum eft. vtrum hie panis fit plebei1i%
flii (iligiiieus>ad naturdm nihil pertinet. iliaTcntrcm
non dele£tari vult, fed impleri. Sitio« vtrum baie
aqaa (it qnam ex lacu proximo excepere^ an eaqnam
multa nine dufero, 3)vtrI^ore fefrigeremr alienoi
ftd naturam nihil pertinet. Ilia hoc vnum inbct, fr
tim exftingni. Vtrum fit anreum pocnlum) an-crjr*
fiallinntfl, in murrheuiti, an Tiburtinns calix,an mi-
lium (*oncaua , nihil refert. Finem omnium Fenun
fpe£la» & (uperuacua dimittds.- Fames me appellat}
ad proxima qusque tendatur man^s : ip(a muii coin*
iilendabit,quodcamqiiecotnprehendero. Nihil con^ i
temnit efariens. Quid fit efgo, quod me deledtfiieH^
qusr it t Videtiir mihi egregie didnm : Sapieht,- SM^ '
tiarumnaturaliutneft qu^fitor acerrimus. InimiiiDlili
inquis, lance muheras. Quid eft iUud in comfiiiiA^4)^
iam ego paraiiei'am fifiros t cifcumfpiciebam in qMl^
me mare negotiaturus imihitterem,qaodptibticiiiii' t
5^) agitarem, quas accerfereitl merce».'Decipere eft' I
ifhia>docerepaupertatem> cam dinitiai promi&ili: '
Itatu pauperemiudical,cuiiiihildeeft?Sao>inqQifjfl: ;:
patientis fuse beneficib, non fortilnz. Ideo ergo illBfli ;
non iudicas diiiitem quia diuitis eius defincre wad k
pofTunt ! Vtrum tnalis habere mulmm, an (atit fqtii * ^
multutti habet> pins ciipit) qqod eft argumentb^i' i^
nondum ilium fatis habereiqui (atis habet,con(eciinil ji^
eft^ quod nunquam diuiti Condngit, finem. An faff' |r
ideo nonputasefTe diuitid^, quia propter illas flemo' -^
pro(criptus eftt quia propter illas nulli venennm fill*' i:^
- - ' " - ^
;. Qifero) ntm ▼aiiprumctrciidiiiariliiiiepoiefi;vt ftiga ]f
capiat, niaisipfinf&vittiexparteliqoore. Idffi • k
4. h commune) ibilicet Uipri dijMrat Senm fiib iaitiapl
Epiftols fe aliqoid inueiUfle m cmmuiu^ / |^
5. Quod publicum) nam vcdigaUum iHtrngndi^fwam. i
fiipeaaopes via» JU/;/!: ' \m
E t i 1 T t A li lU
f 1 — * — ■-
I vxQt impegit ? quia iii bdLo mix futlt^ (^uli ■'.
^fulk? quli nee habere iliaipcricialofum cft^
Bpigiti difpDn^re ? AnpamtD htiber, qnitAn* '
i«]^etj noil efurk, noLiildt? pla^lupicernott
^anquam parLim eii:, quod fatU c(l : imiiquttTi
^cfl, quod Ads npn ett PoA Oarium ^ I tidos
eft Ak?£aiider Macedo ; quxrtt qood fuiiiu
||utttur maria igdoU^in OcciinuiTi chiTas nnt*
itj &, vt ita dkam^ mandidauftra pcrrampir.
ftuiTx fsds eft, horn till noR i^ft. inucnius «ft
eupifcerct ^liquid poft Ofi^iiiaHTAtiUeft ci^cl'^
itium, & tanta initiorum fiiormn vniciii(|ue,
oceflit, obllaio. Ilk itio4d ignDhilJ£ aiiguU
i concroitcrCia domiiiu^, de ranro fine t^rrarmil >
g ixditurQi orb&tn 6} trifUseft. Ncmjrieiti
dmit«tii fecit: imp cantraij nuUi non maiorent
luo Eiono^ne^) i)imi^ri^tii|v in ipeaiuin 11^
:ra1ia&^ afferat centum;^ quid quid hibet, &
Atj^mi (tiilUl toitiwitdtrifte, fi rtilhi cV cdis,
fetfj B tibi, jjptert? effe. 85' At'hfe ^Ui f6 dd ii
itiira ^ici^it/ehinp.d{h^> non tantUnl 6xcrsk
eft patipdrtati$ , ie(f**iE*tfa ttietuftt. Se3k[
y qbath difficile (it tes Rial ^d natUr^eAt;
r'eDiifdareV J^H* tpfi qd^ni citci iiaturaih
i y quem m Voc«ii'f»tipe^6m, li^ei aiiquid^
' fukmriShnrm or fern) naita alienit & nouit impend "^
io«kpio&ik;4.IoaeiiaW(at. iul fftatiiffebdlWt^
a pom m paapw* oi^lr :i .. - . . . ..iti
540 L. Annaei ScNccAC '^
cffertur, fimultnm aari te€to qaoque eiof ilUnitvi
(ifamilia tut corporibus ele6(a, aut (pefiabflit cnkn
eft. Omnium iftorum felicitas in pubUcum fycSni
ille qaemnos&populo& fortunae (ubduximut, b»
tus int^orfum eft. Nam quod ad illos pertiner, apod ;
quos ftUb diuitiarnm nomen inuafit occnpata pauper- |
tas: fie dittitias habent, quomodo habere diciinw ;
febrem> cum ilia nos babeat. E contrario dtcered^ J
bemus:Febris ilium tenet, eodeuo modo dicendom i
eft» Diuitis ilium tenent. Nihil ergo ttionnifletemf '
lim,quam hoc, quod nemomoneturfitif : vtomoii
jfiaturalibus defideriis metiaris> quibus am eratii fidi
fiat, autparuo. Tantum mifcere vitia defickriiinolL
Qusris , quail men& , quali argento, qnani paribu |
itiinifteriis,9) & leuibns, lo) afFeratur cibas? inh3 s
praeter cibum natura defiderat«
Nrnn tibi, cmnfiuues urU fitk ; surtu tpunls
P^cula f num tfiriens fafiidis omnis frdtir
Pauonem rbombunupte?
Ambitiofa non eft fames : c6ntenta dcfinere eft: quo ^
definat, non nimis curat Infelicis loxuria iflatti- \
menta iunt. qusrit qnemadmodum poftfituritatem ,
quoque efiiriat; quemadmodum non impleatTCfi- ;
trem, (ed farciat ; quemadmodum fitim prima potio- ~
ne fedatam reuocet. Egregie itaque Horatins ne- i;
gat ad fitim per tinere^qno poculo aqua^aut quam cl^ \,
gantimanu miniftretur. Namfi pertinere ad teia* ^
^cas^quamcrinitua puer^ ii) &quam perlnddaai ^
* " ■ ■■■ ,■■» , »»^ X
;. Qnum parihns mkifitms) state fcilioec & colon. Sil ^
de breait. fit. c. la. ftaKbiinhii Bpifiolii. Liff,
'0, UuUms) gitbria n alibi vocat, & fine pUit,
II. Qnam ermtm pktr) qata ptcalii , maliabri plenunftf ^
lubita mat, capUlitio loirgo & floante. Idff. ^
obi
14 ^ J.... ■ ■ ■ ■ ■ - • ■ ■ .I ' . ' . - . ■ '
mil^Vmigi«;i»op(|d^ inter rdiqali^hae
invtpfcftitj|pr8i^q^iilun,qaod netcffitiu fr
iP^gpffit^- i(ccipiiwt,iupeniiciui ddefiiuii^
|ifll4cc«Di|iUudpii«mkiidamm^oc^^
idk»> Id afiniD ^ab ille mnhdi coodkorv
ipfijUEodiitin df<c4p6^^^nt efleinui,no9
^AfifiUiitni i>ipiMii pirttifimty & inpron^
idift gmiik mijftre tciQljcite compinntan
im hocninira boo^kie inter negneonp^
>^ CjpgiieaiiVyimUo- nooune mcline iDioi
hd^tfDM# qipini quit anidqaid ex ac»e&
fMHJMr m iin#ifiHnnii^ umitiur*
, Ef rax. CSX ^
iis fmmNk sd iiif tmarhf J^fir^km^V
W» , ■ -..- • . ■' f.'^ ;'■.:.■ .:.»
it ttti per plaree qucftiunciilitvigati eft/
1 mt conftidr, & hancexpediri defideret;
lO ad not boiii honeftique notitia pertiene-
96 duo apad alios dinerfafiint, apnd nos tan*
£L i) Qaid'fit hoc, dicam. Bonumpmant
11, quod vtile eft. itaque hoc & diuitiis, A
rinoi & calceo nomcn impondnt: nmta fit
»s boni Filitai>&adeo v(qile ad (brdida de-
Honeftum putant, col ratio redi officii
tanquam pie cnratam patris fencAutem^ ad-
nici paapertatem, fortem expeditioneniy
I > ■ .11 ■ ■ • ' I ■
tttt fdntnm ^nifi) ^mode Acqattannthiap*
medium coplofe.
mm I pro
*«4d L. Ai«na«i S^cvt^Af
prudentem inoderatainei^Qe fenMit^an^. Ml dna
quidem facimus, fed ex vno. Nihil eft boiiuiAy itiK
quodhoneftum eft: qaodhoneftum eft, vtlqutj^
num. Superuacimm iadico adiicere^ quid intf^m
^ifcriminis fit , cum fepo dixerim.- Hoc'VfHifndi*
cam: Nihil nobis bonam videri, que quili ft iMfe
vti potcft. Vides autem , diuitiis, n<^biHMf/wuf
bos, quammtilttmatevtantuf. Nun^etgliMidMf'
vertOFj de qoo dclideras dici : Quomodo ad notfri*
ma bonihoneftiqoe netiria peruenerit Hocnoi^Ai^
cerenatura nonpomit: femina nobis fcientiat dedil;
jcientiam non dedit. Qdldam akintpeiih^MMii
incidifTe : quod eft incredibile , virtutis alicai tp^
ciem cafu occuFrKTe: Nobisvideturdb&roatiocoi*
)egi(re,& r^rnm f^spe fadarum inter (e CQllatio^pcc >
finatogia^ noftro intel(edii & bonefton] & bornuA ^
ludicajTite. Hoc verbiim cum Utioi graoinia^d clbi« ^
tate donauerint^ ego damnandom non puto , nee is b
ciuitatem fuam redigeoduiq. Vtar ergo, iltb lAni t
tamquam recepto , (ed tamquam vfitatQ. '(^& •'
iiaec analogia, dicam. Noueramus corpbrh'fini- «
t9tem 2 ex hao cogitaiiimii» effe aliquani ft t} t
aaimi. noueramus coppopia viFet : bis< coMegjidhtt -V
cfTe & animi robur. . AUqua benigna fada > ali« .(
qua humana, aliqua..fartia,.. not o1Dfi«pcfcc^ )
Taut : hfl^c ccepimus tamquam perfcda mimL ^
Snbcrant iJlis muka .ritia ^ qn» fpeciea aficnini I
coiifpicui &&i fulgorqoe celabat : daec -diffimii- i
lauimus; Katura iubet augere laudanda : nemo
non gioriara vltra verum tulit. Ex hia erg0 fpe^
ciem ingentisboni traximus.Fabricins Pyrrhifcgia
ayrum repiilit, maiusqve regno iudicauit, regiaio^
J>C8 poflTe contcmncre. Idem, medico Pyrrhi pro*
n^((«AtQ ycuQaumi^reg;! dftturuoiaQoaai^Pycrbuio,
E P I « T 6 I A s; *^4j,
€au€ret infidits, Eiusdcm animi fuit , auro non
wind, vcneno non vincere, Admiratt iiimui ingen-
'^tem victim , quern non rcgii , non eoittri regein
vpf OfnilTa flexiflentj boni cxeinpji tenaccm : quod dif*
"lidlihiiiim eft, in beiJo innocentem ; qui aliquod cfle
^rederer ttlim inhoftenetas ; quiinfommapaupcr-
^iaiej quim fibi dec«s feccrac, non aliter rcftigit dj-
WiiiM qtiam venenum, Vmcjnquitj bcneficio meo,
Pyrriie^ ^ gsiKic, qnod adhuc dolcbas, Fabncium
*mou poflTc corrympj. Ho rati us Codes folus iniplc-
(Hiipontis angufbas, idiirttque a cergo (ibiredttufn,
;jduminodo nerhofti aufcrrctur^ iu&t.- ^ turn diu
jircft i ti c p reinc Ji t i busi d o n e c r e liulfa i n gen c i ru loa ti-
^na ftuuerunt. PDftquum cefpexit, & extra pcrica-
3uin efTs patriam poriculo fiio (infit: Venial, fi quia
|iruk inquif J He cunton Ccqiii : dedirque fe in
prasceps: & non minus folicitus in illo rapidoalvep
Utiniiiiia, vt armatuf^ qiiAm vt faluiis exireti r^tento
■rtnoriim vi^ricium decorc, tam tutus reditt, quam
6 po n te y eoi (let, H^c . & h ui ufniodi fa tla i m agine iti
nobii o fiend ere virtutis. Adiiciam quod miruisi
ftfrt&^e videatur : itiala iiirerdum fpcciefn honei^i ob^
loieruiitj St optimum qk contraiio njtuit« Sunt e- ^
iiil^.yt fcis, virtunbuE vitia confinia, & perdidi
IM^Mac mrpibwi i»Qi.£imlitudDe& Siememi-
mk^fioi&ffm ^brcttbtt: caiii.plurimiiniincecfit; v*
^BMPifQtui dar^io^ tt&raare iMfciat : . Mak»in*
liMv^iiUliKUiK, :^:fioa donaac, Ad^HToiiieit
gierc J&fici&qiu4cm vidniy re autem pludmuiaiv-'
|aCfc|;rQguim opus&ceAit,c(Bpuniis«i|iiauiib9iMI'
in his qos agenda, prndentiam. Vidin
buendam e&t, plena manu dantem. v
dam, pertinacem Sc obnoxiuni> a) & li
corporis animo (ubleoantem. Pr^etcrei
iemper, & in omni adn par fibi, Um i
bonas, fed more eo perduftm, 3) vt i
refte facere poflTet, fed nifi rede fiicere
Intelleximos inillo perfedam^evirmti
partes diuifimns. Oportebat copiditate
inetu$comprimi,facienda prouideri,redd
bni : comprehendimus temperanciam, fbi
prudenciam, iufticiam, ^ foiim caique d<
ciam. Ex qao ergo virtutem inteUexim
dit illam nobis ordo eias, A decoo & coi
omniito inter feaftionam concordia,&
fiiper omnia efferens (cTe. Hinc intellea
nu vita,iecando defluens carfisyarbit
Quomodo ergo hoc ipfom nobis appari
Numquam vir ille perfeAos adcptnsqai
fortune mslcdixit : numqiuun aeddend
cepit;ci«em eflfe (e vniuerii t& miiitem c
bores veiat imperatos (abtit; Qpidquic
non uihquam malum aTperitatw efts&ii
! J ftd quaG dek gatunt ii bi Ho c q ualecum quf
[j iiiquitf meum e(l; afperum tAy durum efl: in ,
fo nauemas operam, Necenkri0 mqne inagfiiii
pATuit^ qui niimqiiam malis iitgemuit, niiniquiii|
ihxQ fuQ queftus cfl^ fecit muldi Inrellectum fuif
ISrnotiilLterqviamin lencbni lumen cf^liit: ad*
nitque infe onioLum inlmoij €um cHti pkcidus Sc
aii^ & huminii diulnifque rebus par iter ^quuf*
abcbat pef feffcum anlmum, ad fumniatii fui adda*
u^fiipra quatn nihil efl nil! mena Dci^ ex qni part (
umhocpcfhit mortale defluxil : quod nutnquani
igis diumum cA^ quam vbi morcatitateni fuam co*
6ilj&&innhoc natum hominem, vt vita defun?
sceeur; nee domum eUehoc corpiUj fed hofpLtiuiUai '
quldein breue boipittum : quod relinqueadum eflf
}i tegratiejti efl^bofpiti videas. Maicimuni} fn-
aam a mi Luelli, argumentum ell animi ab altior|
^oientii lide, fi haee in quibtis verfatur^ humilia iiHj^
LCftt, ^ anguAa^ mre non meruit Scit enim
10 exlturus fit, qui vndc veneritj memiait. Non
demua, quam multa noi incommoda exaglrinc,
jam male no bit conueniat boc corpQi ? Nunc dfl
^itre,iiunc de ci^it^i ^^"^ doft&ott ac faucibni
OMrimur : aliu ncnu nosialiu pcdcf ifixtnt: noiia^
SUsdib, 6) nane d^Uatio : 7) aiiqaaodo fiiperm
i^IjUs, aliquando deeft : hinc at^ue illina tentamor,
esqpeaimur. Hoe cuenire&let in alieno habitant!-
m' Ac'iioeeorpiistsam putre(oititf, ttihilomtiiiif
tenui proponUptt$^.ft in quantam poteft «tat W
■ y III I ■< - H -H I»il ■ •! ' ■ — ■
^' tf&fh^ ifttUHt Mtt$3mn fiu) multii virtnte faa iaooti^Lu
f. JEx fM f«fC Stokomm opinio, aiuffloi nofiioi tsiUd
Mo d^ifbatoi effit i:i/;(:
i:i>€u&Ui) Mtgdo im, ^nsdc 4iK^ j|nipUdtir dfetac
lib in pimE&L, 4* c 14^ ^
f. DejMltttkii qniriidttinm efi, catafrfia|il faljiii focaat. '
nin 5 mant
•.T
f46 L^ANkAEi SiwECAB
ihanaprotendi, tantum (pe occnphmus, nullt con^
tipecnnia, nulla potentia, Quid'haC re fieri imptif
^entiitsr, qtlid ftakius poteft? Nihil tiitis eft mod-
tariijimo morientibus. qtiotidie tenim'propius ab
vltimo ffamnsj dc illo vnde nobis (Dadendnm-'eft, hort
Bosomnisimpellit. Videin ntiantii csecitate mem
noftra (kF Hoc quod famrum dico, commaidmefiC
8) & pai*s eius magna iam fa£Hi eft/ nam' qnod vbci-
mus tempua^ eo loco eft, quo erac aiitcdnam viximni
Erramuii auteih, qui vltimuii^ tifndmaa diem ; caai
tkiituindehi in mortem fitiguU y) conleraniL
Non ille gradiis laflitndinem &dt/in qilb defe^
cimas, (ed ille profitetur. 10/ Ad mortem dtei
cxtremus peruenit , accedit omnia. Carplt ii)
lios illr>' non corripit. Ideo magiiiia anifin^
con(eiu9 (ibi ' -melioris nanirsj- diat quidehi'ope^
ram, vt in hac ftatione, qua pbfitas eft, honefttiS
atque indiiilHe gef at'ceteram nihil Hohim qnz'dtrca
ipfiim funt, faomiiidicat^(edvt Cotnmodatiavdti&rj
peregrinus & {^roperans. Cum aliquem hnlus vid^
jrimtts conftantise; quidni fubiret nos fpecies nodt-
£tacae indolis'? vtique fi ^anc, 12) tt dixi; magnhop
dihem veram effe oflendebat; Qoriitads vera tenor
permanet, faUa non duraiTt. Quidam ahernia Va*'
tinii, alternta Catones (tint: ^modo parqm illirfe
^ |» Qumnum^fii) ^oddie enuQinoriiwii^h.eiadiMW-
tepi tendtmns. '_ ..,,..-
9. Singilij diet ntmfranrilnguli vitaB aliqniddetrahBBt
JO. Profitetur,}. la illo apparet laifitndo.
v. Catpi$ ^^.) panllaiiini mors ad (a duett, aon iaipdi
ffpit. /-?/»/ ■ ....
12. Vtique fi hanc fTc,') ifta ita reftitqit Grtmon. Vtifj»,.
fi hanc^ vt dixiyma^mfudinem veram fjff ifitntl^kgi 4efH§Utv*
Veri tenor permanety falfa non dnrmt^ itii obieroandDrnJ?-
rediwdarQ proaraf caafla , n alibi flepe.
«»
e;
'**"^^^^^^i^^^^;:^
'l;4t t.. Amvaim 5i|ii«[At
^
fi miinis, vt tgnolci. De aUqno, qaem vidiK
|ieri» merito dicipoceft: Hie ^ais«ft2 tinlim
fttio ^
Ep I? T. capo,
uiuid fro 4irffUns frdtenJit : HmfrftAy A
jllommhtu Sfdrndlihtu con/Hmthnis fisjmfiut id
efiyjpontt €f nMtfnra ednt, qw Mtmi iffimtfih
Qs, Didf effif if exemp&s r^MmAmppt Urit
T Idgtbis, ego video: cnin tibi hodiernun ijoar
J-^ftiunciiliia], in qua fids diu befimos^ cspdiim.
Iterum enim ckinabifl,Hocqiiid.adinoffeifSedcK-
clamaydom dbi primiun alios qppoiitin,€iun quii
bus litiges, Pofidoniom & Ardudemoiii. i)Hi in-
dtciuin acdpient, a) deinde dipam. Non quidquid
snoraleeft, bonos mores itcit. 3) AQiad td mbi-
nem alendom perdnet^alindadcxercendiiiiij aliol
ad Teftiendam, aliod ad docendam, idind ad dder
Aandum. Omoia umenad hominemfcrdneiil^ ct^
iamfi non omnia meiioremcam &ciiint MoctssU^
iUter atdiu^nt Qnadam illos corrigiutt & ocdi-!
sunttqncdamnatnram eorom ft originem (cratan-
|ur« Cum qnsrimr, quare homincbi oatnraprodo*.
xerit> qnarepraBtuleric animalibns ccterii^longeme
iudicas mores rcliquifle ? £d(imi eft. Qaomodo e-
nim feies, qui habendiiintjniii quid hominifitoptl^
1. P$fiimi* d* ArcbU,') Yterqne iaior 8ioicof«dekriifafc.
9. Jaiieitm MccipUnf) litem tecum ooBteftabwtBr. £4^
J. Nm quUfmd nmrMie e/?, hottos nmes f§dt^ mxmojA
VI effarri wbAi Lipfiot. Nam ex fequentibiu hoc TtUe dHur
Monlit edamcfle, qne fi non apcne ft IMib flen ftHiib-
£dio aliqao dncaat ad boaotnoici, Mihi tamcifittoraU-
mt. Tidcii.
^ff'
;tn J inueocris ?nili naturam cms inipexeris^Tiin^
hnvim intdligeij quid faciendum cibij quid vitan-
ilm fit, cum didiccrifi quid naturastu* debeas, E-
bj in quit, void dlfcere^ quomo da minus cupiaciig
iiiUi umeim. Saperilitiontm tnihi excufetdoci
ue cfTe vanumque hoc, quod fcHcitatdiciturtvnam
lifyilabani 4) fadllime accedcrc. Defidcrio ctja
idsfaciam j & vir totes exhortabor** f) & vitia coH-i
S-bcrtbo, beet aliquis nirtiium immoderatumquciit
|C parte me iudicct, non defiJbm perfequi tiequU
|m, k tffeaus efFeratifllmos inhibere^ ^ voluptA-^
i imrai in dolotem compcfccrc, & vetis obflrcpcr?",
inidiiil cum maxiitia mBlorumoptauerimus,ifi^e3^
ratolatiotic natum fit quid quid obigquimur. 6)Iii-
irimpcrmittemihiea quae padlo remotioraviden-
|fj eKcuterc. QuKrcbamus, ati efTet omnibuf ani-
llibusconfticutionii j)fiix fciiiusP Sen film auiern;
(c^ ex CO niaxime flpparet, quod membra apte St'
^pedite mouent , nun titter quam In hoc eruditt.
fuili non partium fijirBm agilitai eft, Artifcxin-
rctmenta fua tra^at ex fadll : re^or nauis (lit gu-
nmacalnm fledere : piftor colorct quot ad redd«ii«
on fimilitudinem mnltos yariofqiie ante (e pofiiit^
lerrime denotat^ Sc intct ceram 8) opusque faciU
7Z : ,1 T'
4. Vnm Uli fyllMhain) vt fiat inftiidtai. JUpf.
f. yirtutis ixbortahmr) non infraaocni diceadi£eiiit«lUl/
mii« XIV. 1 • helium omnes h$rtari dicit.
6, Ex patulatioM ngfwn fit quidfftUoblofum$tr) a ap.
ifiBtibaii boab qoc indcpti grataUttioaat acoepimnt. M
Ml mala la'Ttra artni* natnm qoicqnid «gra maun.
7. Confiitntmis) Scoica vox, ftttam & conditioaavjB-
rcf* Gr. 9vrm^, Diogenci in Chryfippo ; mmSW Jim
■rr) i^Jf'TnV dvTu rJraWf >g tw rmirm wvt4^iim^ ' ^.
I. CrraiMj ctrit coloratif vctarai piagcbant.
55^ L. XnnAKI SlMBCAS
nem hthet teneni, &vix eminens (bko : aliam cum
conualuit, & moUi qnidein culmo, (ed qui ferat onni
fiiain, conftittt : aliam cum flauefcit, &. ad aream (pe*
Sat, lo) & {pica eins induruit : in quimcunque confti-
tutionem venit^ earn tuetur,in cam componitnr. Alia
eft 2tas infantis, pueri,adolefceatis, (enis : eeo ttmen
idem fam, qui dc infans fui, & puer, Sc adolclccns. Sic
quamuis alia atque alia cuique conftitudo fit, cenciU-
acio conftitutionis fiiC eadem eft. Non enim pucrum
mihi auc iuuenem^ tut (enem , (ed me natura com"
mendat. Ergo infans ei conftitudonifiix concib'a-
tur, quae tunc infand eft, non quse fbniraiuaenicfi.
Neque enim, fi aliquid illi maiut,' in quo tranfiat^ re*
flat; nonhocquoque inqoonafidtor,(eciindumni-
tnram eft« Primum (ibi ipii condliatur animal: de«
bet enim aliquid efte« ad quod alia referantur. Vo«
luptatem peto. cui ? mihi. ergo mei euram ago. Do-
lorem refogio* pro quo? pro me. ergo mei coram
ago. Si omnia propter curam mei fadOianic omnia
eft mei cura. Hsc animalibns ineft canfib : nee
in(erimr,red innafcitur. Producit fcetns (iiosnaturii
non abiicit: &quia tutelacerdflima ex proximo clli
(ibi quifque commifTus eft« Itaque vt inprioribui
dixi,tenera quoque animalia e materno vtero vel quo-
quo modo efl[u(a,quidfitinfe(himip{is>prodnusno- ^
runt,& mordfera deuitant : vmbram quoque traniuo- •'
lantium reformidant,obnoxia ii) auibus rapto viaeih
dbus*Nullum animal ad vitam prodit (ine metn mo^ '
tis. Quemadmodum , inquit, editum animal intel- (
ledum habere, autfiilutaris aut mortiferz rei potefl? ';
Primum quaerinir^ an intelligat> non quemadmodutf V
intelligat. Efte autem illis intelle£him, exeoap- <:
^ I — — .,
49. Ad aream fpe^at) tritum cauila eo deferendnm. '^
11. Ohn^a) illt animalia qu* obnoxia foot rapacittd ali- -^'
onuD > vmbram quoque iilorum traafnolamium fagiunt. ,;i;
ptrei,
I
;
E f I S T fc A t* , ^51
|»aret, quod nihil ampllus, R iutcUieKerinrj faciatit«
Quid e(t quire pauoneniiquare atiferenigallina nem
irefBgiatjCamtantommorctn, & nc no mm quid em
fibijacdpitrem fugiat? quart pylli fclcm timcntjCa*
ncni non dmeiic? ApparetilH^indle fclenriam nod*
turi> non cxp crimen to coUedaui, nam antequam
jaoQinc expedri, caueiit. Dcinde, ne hoc cafu eicifli^
meifieri^ nee metuunt alia qaatii debentincc vnquam
bbliuifcuntur hxt'ms tuitinE fSc diligenti^s , ^qiiaUs eft
Ulis a petniciofo fuga, Praeterea, ndnfiunt tiuiidiord
^itiendo. Ex quo qtildein apparel , non vfu ilia ad
hoc pcriiemrCj (cd natural! aoioreraUitisruaa.Et tar-
dam eft ^ vanuin, c[itod vfus docet: quidquid namrft
trftdU, & equate eft omnibuij Sc ftatirn. Si tameti
femgis, dicam quomado oititic animal periikiofa jr^
telligtre coneturienritfecafneconftare: Itaquefen*
titj quid fit, quo Ccntl carOj quo vri, quo obteri poflit
Qa« fiintanimaliaarmiraadnoccndumj horum fpe*
Cicm trahit inimtcam & hoftilem Jntcr fe ifta coniun^
fla fiinti Siinul cnlm conciliator faiucifua; quidque:&
qus lumnt^iHa p«it;[^fura formidat,Nataralesa con*
trarlis a(|>ernationei funt. {ina vlla eogitationcj fine
eonfiiio Htj quidqutd nature praici pit. Non videj,
^tnta fLihtilttas fit apibut ad fingendadomiciba?
qaanta diuidui laborii obcundi concordia?Non vidcs
^am nuUimor tali urn imitabilts fir ilia aran«^ texm-
f%% qaand operts fit^fila dirponcre? alia in reftum
iDimiffa firmainentl ldco# alia in orbem currendaex
denfo rata, qus^ minora aniinalia^in quort^m pernici-
em il\^ tenduntuTj vein t rctibui implicata teneant. Na-
titurarsilla, non difcitiir. Itaque nullum eft am-
mat altcro do^iui videbiiaranearuin pares teias^par
in faafs angulorum omnitim foramen. Incertum eft
it iniE<3«alCjquidqtti4ftritjradit:ex seguo veoit^quod
torn. n. ^* 9^%^:'\ "*^^'
xiatura diftrlbuit. Hsc nihil magisj ^aam cuceliin
fui, & eius peritiam tradidit : ideoqne etiam fimnl
incipiunt, Si dUcere& viuere. Nee eft iiiimiii,ciim
CO nafciilla, fine quo fruftra nafcerentar. Primani
hoc inftrumentum illis natura contulit ad permanen-
dnm in conciliatione & carltate (iii. Non poterant
ialua efle, ni uellcnt. Nee hoc per (e profuturum ecat:
{edfine hoc nulla res profuifTet. Sedhinuliodepr*'
hendeil vilitatem fui, i2)ne negligentiam qnidenit
Tacitis qaoque & brutii ,qaamuis in cetera torpeanti
fld vmendum folertia eft. Videbit qxnx aliia inatilia
font, fibi ipfa non dceffe. j
E p t s T. CXXII '
Ingenium luxurU, dduer/k morihu fdtfn. JtSfif )
cctnare, bibetey dormire, Jurgenl ff t^les 4£fMl ;
jintipoddS factti defcribii.
DEtrimentum iam die) (enfitt refiltih iliquurtii* i
lum: ita tamcn , vt liberale adhuc (patinnii fit (i ^
quis cum ipfo>vt ita dicam^die fiirgat, officiofior,iDe- ^
liorque, quam fi quisillum exfpedat, vt ioce prima r.
exeat, i ) Turpis>qui alto fole (etnUbmnis iacet, ciiiiit ^
vigilia medio dieincipit: & adhuc multis hoc ante- b
lucanumcft« Sunt qui ofiiciaiuci$ no^iaqaepe^le^ ^
tunt : nee ante diducunt ocnlos heftema graoea era* t
pula,quamappetere nox coepit Qualis illorum eon- -^
ditio dicitur, quos natura (n ait Virgilius) fidibni ^
noftris fubditos e contrario poftiin .^
1 n pii '.*•
12, Vtlitateni Jki) vc Tile fe htbeat^ ^
I. Vt luce prima exeat) ftlntatortt^ qii ofiidofi diotbta* ^
tnr, prima luce exibant. Swdu hommverboramcfti Uci
qnidem ipiauit & urdior lox eft : tamcn Tel fie fatb loligBti ft ,^
qnis cum luce fnrgat, feil mcUoril oSdl caoiiki qoiB vt flhi* \^
tatnm aliat cat. Lijpf. , \
£ » t S t I A t. f Jf
H^iqUt ^hi primus eqms oruns ^^mnt MnbtUs^
UUt ho rum contraria omnibus noii rcgiOjted Fitft efti.
Bunt ^aidamin tadcm vrb^ oncipod^i, quiJVt^f,
Caio akj nee of ientem vmquam folem videruiVt, nec
Dcddcntem. Hostucscifltmiis ^ire, qucmadmodtini
Tiuendumfit, qui ntfciunt qtittido? Si hi tnof tcm ti*
ment, in qnamfi vi«i condiderunt; tarn mfaufti
ominis^ quam notluni^ aucf funt? Licet in vitlovn<i'
^jKicntoquc tenebrai fuas CKiga^Wj Meet epulis^ & \tk
HpiiiUa quidetn fereula difcrecli, toram peruerr<e v^igU
^B^ t^ttipuf cducant: non cf>fiuitiantur,red Euflalibi fi*
^pSant Mar tais t^tu interdiu pofCDtatur ArmehercQ*
Ici null^j tgenti dies loligus fift* Excendatrius vitam;
boiDi 2) t^ officium, ik argitmentwm, iSat eft. cir-
cnmfcdb^tur nox & aliquid «>C illd in diem trdmt^ra-
tnr, Aticsj qu^ con'aiuuj'cttmfarQntur, ttimmotfe
ftcikpingaefcantj in obfcuro conrincniruf : SttOne
vUt excrciwriane iacentlbur, tutu or pigrtiin cofpui
inuad t r, ^ (ii per m em b ra i tiers figLitd fu ccr^fci t I H
ifloram corporsj qui fe tcnebris dieauttunrs fccdft vi*
funtur, Quippc fufpc^ior illis^ quam morba fz\*
lentibuSj color eii : languidij & cuanldi atb^m^ ^ In
viuii caro i n r ti ciu a e ft . Hoc %^ m c n m t n i m u m i n 0*
lifmilorumdlKeriin; qtijinm plus tencbr^rum linaf*
nimo elt ^ iUe in ^eftupctiille^:4Li^at, inuidei oicb.
Quit vmquilnoculos t(lnebrdtunicau{rib^buk?[tl<«
terrogaSiquomodo haectniinO prauitas tiat,auerrandi
diem^ Atotflmvitam in noftcm transfereiidi.? Omr
ftji vltia eontr* natiU'am pugnautt omivU deblturtt
ordiiiem deftrunt. hoc efl liixuri* propofitumi gaii*
1 . — i i II — ' — ^ — ^- — ■ -: .a.
i^ tiuins) fciticct vita oSldam & argiimei^tura eft aAai^
mn^Q eoini^ fiatr« noAcoallttt&viuenuiim ofiiciam&*
fudorem, quem mouerunt potionibi
feruentibiiSj(ubiadedeftringflnt. 3)P<
aut coentm bibere, vulgdre eft : hoc
. ruftici fadunt)& vere voluptatis ignari :
dele£kat, quod non iniiatat cibo, quod li
ad neroos : ilia ebrietas iuuat, quae in v;
Nonvidenturtibi contra naturaiti viui
mutant cum fsminis veftem ? 4) Non 1
naturam^qui ex{pe&ant, 5) vt pueritia (
.pore ali^no ? Quid fieri vel crudelitis.
poteft?numquam vir erit, vtdia virui
&cum ilium contumelis fexuseripuifl
aetai quidem eripiet? Non viunnt cor
quihiemeconcupifcunt rofam? fbme;
rum calenttum,&>calorumaptamutati<
Hum, florem ver nnm, exprimunt ? No
tra naturam, qui pomaria in (iimroii tni
quorum filus in teftis domorum ac fai
j^Snkmde deftrmgant) ad ftrigilei adfped
de> fiCfadorem defHcabtnt, ft linteii deinde
Cit eft dvn^uiS-af. Lipf.
;- 4. Commutant cum faminis vtfttm) qui a
loxum incceniivtimtarvefte mnUebri. Lipfiw
leai communuant, vt haSoM fit, qoi .Sericis (
^^ J^
tnde ortit ridicibui, quolmprobe 6) cactiji^ina cgis^
fem? Non viuunt contrt namrftin, quL fundsmeiirt
tlieniianim iii mare itciiint : 7) nee delicate natite
ipfi fibi videiniir^nificatentianagtitAyduactenipe*
date fcritntiir? Cam innitueruntoni nit contrt iifttu-
r« confuecudinem velle, nouiflime in totum ab'tUi
dtfci/cunt, Lucetr romAtmnfmsefl. quiet <ft: nunc
exerccam ur, nunc ge/lemur, nunc prandeamas. Iftnr
lux propiut tccedir : tempus efl ccen», Non oportct
id &cere, quod popnlus : res fordida e(^, trits ac vuU
g^ri via viuere. Dies publicui relinquatur : propri-.
urn nob j 9 ac p ecutitt'e m ant fiat. lAi ver o m ihi d e-
fim^orum loco (unt qoanmlum enim a fnncre ab*
fimi. Sc qui4em acerbo, qui id faces Sc cereos ^inunt? '
I) Haiic vitam agere eodeiii tempore multos memi*
simus : inter quoi Sc AtiUutp Butam praetorium , cot
oft patrimonium iiigens confuinptum , Tiberlua
jpertatcm conBtenti iSero, inquitjCXperre^ltis ci. ^
Reeitahac Montanus lulius fatmen, tolefabilis poSta^
il amicitia Tiberii notuS; & frigore* g) Ortus 6c oc*
ai^sio)libentiflirnein(ercbat itaque cum indigna-
retur quidam illan] tota dicreckane^ & negtret acce-
dcndum ad recitaCiones eiuSjNatta Pinarius tirNum-
foid 11 beralinspo {Turn agere? Paratuftiim ilium an-
, -p — — -
IL huprahy qao fi cicumfaa egilTentinoiifiniiBhtberent,
itt ntcnra reccderent.
7. Jii mmr9 iaeiumy quod BaiiiaatillotrtAafiebiterebro^
t, AdfuH ^ ttfics vitttrnt) id qnoi fnneia foldbint e&
9> Bt frignt) quem ftftididt paflea Tiberiut^ n aatct
iintiienf.
19, €hrtMS ^ eteafuiy fit ctrmiiubiif Mm oilmiUijk^ccU
tetia dicL fcpememJnefati
nn J dire
Varus eqnes Romanus L. Vinicii coiner
bonarum affe^tor^ qua improbitate li
fcatur, exclamauit : Incipit Bota dormii
cum fubinde recitafTct:
Jdmjua fdfiores fiabuUs 4rmenta hcdn
Jam ddfeJofUis mx nigra filentia t^rf
Jndfit X
Sdem Varus inqoit: Quid dicit ? iam i
fi Butam falutabo. Nihil erat notiutha
^ontrarium circumadla : 13) quam ut <
i^odem tempore eg^runt. CaufTa autem ei
^uibusdam > non quia aliquid exiflimc
ip(am habere iucundius, fed quia nihil iqi
'3) & grauismalae con{cienti»luiceft:&
cupiicenti aut contemnenti) prouc inagi
cfppta funt, fadidio e^ lumen gratuitun
luxuriofi vitam foam efTe in (ermonibus,(
yolunt. naufi fi tacetur, perdere fg pun
■■ ■■ ■ H I I I ■! — ■ ■ " »■■■ ■ ■ W ■
u. /Uf tartn 0d oceafum) flBquiiioee didun . q
re poteft Pinarium eum audi re velle per diem tc
re velle donee gbroluerit reciua^o ferfof, qnib
cccalbm Tiqne procedebat.
E f t s V t. A ir ff9
"Ttiique male htbcnt, quotiei non faciunt, quid cx-
ciiet famam, Miillj bona comcdant, multi ami*
€u habent : vt inter iftos nooitn iniienias, opus eft
non tan mm luisiirLoQni renij fed notabilem face re.
In cam occuptta cinitatc , fabolas vulgaris nequitU
'kx^n inuenit* P^doncm Aibinouanum narrantem
* aodieranmi (erat tatefn fabtiiitor degandinmiii}
Oibiial&. fe &pra domiiin Sp« Papinii, is cf at ex bac
Utrbfl lucilbgartini. AnJio j itiqulc , circa boram
tertitm nodia^tiageUoram fbnosi4); qiwro, quid
&ciit ; Dicitui^ rariones acdpere. Audio » circa
' bdram fextam noSii, dafnorem concitatutn: qu^io,
^d £itf Dicltur vocem eitf rcerCp Quxro circa oBa-
lim horam nodiiiqaia fltiUe fonoi rotarum?i^)v«lle
i^hri dicitur. Circa lucemdircBrriturjp0crivocan-
lltrjCdlarii, coqui mmultuantur Qu^ero quid fit ? Di*
dcur mulfurn ^alicatn 16} popafcifTej a baltico exiffe,
Excedcbat, Inquitj ccena citls diem ? Tuimine. vaidee*
nim frugaliter viuebaE, nihil confumebat nifl nod em.
luque crtbro dicentibus iUuin quibuidam aitaram,
fticirdidum; Voi,inquit, lUuni ^ lychnobium j/)
die«fii, Non dcbei admirari, ft tantts iuucnia viti-
Qmm proprietatcs: varia runt,& innumcrabileiba*
bent facies : comprebendi eorum genera non poiTunt
Simplex re£^i cura efl;miiltipkx praiii,& quanrum*
nis nonaa decHnat jones capita Idem motibus cuemt.
mfuram fcquentium , facUes funt , fotuti funt, exi-
14, FlageiltfTum fon&iy nimSrum dtarna ante baJjieuatTt-
iwtuf accepiiTc, & turn femi fcpe vipukVint. tipf.
If, Smus relarwn) ptlant de effeilo, in quo gefUndui erit.
if, Mulfum ^ atimm) hxc proimtlflt ^it, & fumibttur
fab ipitm cccnam. alict aatem optiau txttici pollen erac &
io« tpfe. Id.
17. Lycbno^ifimy qui id Iwcer Btm Tiiii, fiintit^aUiifaiii ad
Un 4 guai
|6q L, AnnAbi SiMEiCAi
it ^ ■ ■■■ ■ ' ' t' * ' m
guai difFerentias habent: ab his diftorti piTuriQinifli
^ omnibus & inter fe diffident. Caufi umenpned-
pua mihi videturhpiusmorbi,vita^conimunnifiifiif
dium. Quomodo cqUq (e a c^eris 4ift>ngaiiiit, quo-
modo elegantia ccenarum.munditUs vehiculoram^ii^
volunt (eparare «tiam tempornm difpolitionc no-
Jnntfolita peccary > quibus pcccandi przniioiniii£i-
mia eil. 1 8) Hanc petunt oipnes ifli, qai.vt itn dicam,
retro yiaunt. Ideo,I!^cili,tenendanobis via eft,qiiaiii
mturaprzfcripfit, nee ab ilia declin4ndain«illioi fei
qnentibas,omnta faciiia & expediu fiint : contra illam
pitentibus, nop alia vltn ^ft^ ^uam ^ptm wcpm
femigantibvst
E p I s T. CXXIII,
Tenuem sut 9iUm ^iStim dfcreto unimi^ (f fsmiy h^
num optdndmnque fieri. Hoc ^firrpi^nditm eiidprn A
^itibus : quk fcit nn fion 9pus bMtmis ? ComfiumM
& dlieni moreSy n^ 4^ditf4Ht. Sf^me CffmkcU dffi
^oces dlieffdf,
1Tin^econfe6hisincommo4Q niagis qaam loiigO|
in Aibanum meum no^e nriqlu peroenu Nihil ba^
beo paratuip, nifi me, Itaque in leAo iaffitndinem
pono ; hanc coqui, hanc piAqris moram boni confii-
)o. Mecum enim de hoc ipfo loquor,qiiam nihil
lit graue,qaodloviter excipins: quam indignandnm
;iihtl, niii ipfe indignando adilruas, i)Non hAtt
f anem mens piftor : fed habet villicus, (ed habet t-
trienfis^ fed habet colonns. ^fal1un panem, inquii ,
g. ■ ' ■ — ■■ ' ■ ' ■ '■ ■ I. ■
i|. Qiiihus ptcemufi pramium iufamia ffi) ^ni hoc ipfion
pro prsmio habent, qaod foa peccata in ore homiaim fintf
|. ^dftruas) ^ngeati fl( indipnationc dij^amn reddas*
f 1 S T € ;, AI* 59f
i , bojxut Utt : etiam ilium tenerum tibi Sc fi~
n fam ts red det, Idconoiieila iitc cdt nd a m ^
J^ imperct, Exfpedabo ergo : nee anic edim
lit bo main ])anem habere ccepenf^ autmalurri
5 delierop Neccflarium eft , paruo alTuefce-
iikae diiiicnkatcs locorumj mxikm tenipomnT,
>cupleiibai & inflrudis m dm optancem 2)
tnt S occurrunt. Quid quid viilt> habere n«-
:efl:iULrd potcftj nolle quod noii habet : re-
atli hilirit vtu Magna pan libcrtalis eft, be*
auis venter S^ coiitu meli^ pacienf. ^ftimari
teftj quantam voiuplatem capiame3ceo,quo4
met fibi ipfi aequiefcit Non vncliooes,
Inenm , iioii vHum alitid remedium quam
ig quxrp. Nam quod labor contraxit,
>Uic ; h^c quaibcumque c^na aditiali |) iu*
r erit. Ahqaando enim experimenttim animi
iibinim ; hoc enim eft liinpheius & verius«
rife praeparauit, 1^ Indixit fibi paitentiani»
ae ipparet, quantum habeat yeras iirmitatit.
C ccrtiffima argumenta, qu» extempore dc-
on tan turn squui molefta^ fed placidus fldfpe-
non exeanduitj non tirigauit, fi quod dari de-
pfefibi non defidctando ftipplcuit, & cogita-
uld confueiudini fu^e, ilbi nihil dee^c, Mul«
n {tiperiiacua eflent, non intelleximus , ni(i
eeOe cceper^nt. Vtebamur enim illis > non
bebamus, ^dquiahabebamus. Qyani mqlta
paramus, quia alii ptrauerunt? quia apudple-
funt ? Inter cauflas malorum noftrorum eftj, .
liis optmtttm) inoFbai apertns, medela non fteiHi!.
legit « iiu optdtis.
Halt) dc qua rap.ep«9$. B librii tamcn nagiTcft
iM/iifltca^Iouif epulnm in Capi^Up^ .^
nnf ^uo4
j62 I'- Akkasi Senscav
quod viuimns ad exempla: nee ratione componimari
fed confiietudine afaducimur, Qaod fi paud face-
rent, nollemus imitari : cum plures facere coeperant,
quad honedius (it, quia frequentius,'(equin)nr: &
redi apud nos locum tenet error, vbi pubUcus fiidai
eft.Omnef iam fie peregrinantur^vt illosNomi jtrum
praecurrat equitatus, vcagmencurforum antecedat
turpc cft,nullos cfTc, qui occurrcntcs via deiiciant, qui
honefhim hominem venire magno puluere often-
dant. Omnes iam mulos habenti qui cryftallina &
murrhina, & c»lata magnornm ardficum manupor^
tent, turpe eft, videri, eas te habere farcinas, qus toto
Gohcuti poffint. Omnium paedagogia oblita 4) facie
vehuntur,ne Col, ne frigus tcneram cutem Isadat tar*
pe eft, neminem cfTe in comitatu pueroram, coios
fana faciei medicamentum deiideret, Honim o-
mnium (ermo vitandus eft. hifunt,qaiviriatradiintf
6c alio aliunde transferunt. Pedimum genus homi*
num videbatur, qui verba geftarent ^) : uint qoidam
qui vitia geftant 6). Horumfermomultum nocet
tiam etiamti non ftatim oflicit : femina in anime re<
linquit, fequiturque nos etiam cum ab illis di(ceflcri«
mus, refurre6(urum poftea malum* Quemadmo-
dum qui audierunt fymphoniam^fcrunt (ecum inaa-
xibus modulationem iilam ac dulcedinem ctntQS,qii»
cogitationes impediCj nee ad feria patitur intendi t
lie adulatorum, & praua laudantium fermo, diudus
lisret quam auditur : nee facile eft, animo dnlcemg
{bnumexcutere. profequitur Sc durat, & ex inter-
4. Oblita) fucco ant ofia, ant alio contra (blem :
mento , ne tenera cutis ladgtar. Upf,
5« Qui verba geftarent) de calamniatoribnt, fnfiirreBibiii
vd delatoribnt accipit. Lipf,
^. Cfftant) circnmfenuiti in alios tranitectf^a.
vaUo
t 1 1 T 1 A ft. 581
tillo recur rit Ideo ciaudendst futit fiureimdiiyo*
. cibuij 5r qiiidem prin]is*Nam cum inkiutn fcccrunt,
mi m ifl>e qu e Iti nt^ plus i u d e n t . I n de ad h^c p eruen i - ,
, tor verba : Virtui & philofophia, & iuftitii^vcrbomm
Illinium crepittis eft, Vnt fdicitAi eft , bDm vka :
Accre omnia libere^frui patriinoiiio. hod eft viuc*
n^l|06cft & tnoittlein effe tneminifte. Fluant dtf%
Ajrnf^nibilit vitfldeciirrit. ;^DQbiUimui quod iuutt
fipcrc^ A ctiiti non'femper volaptttes decerptarsB,
ioteriin dum poteft, dam pofcit, ingerere ?Quld
f unit ficngditftte vitro mortem prseGurrerc,& quid*
^pnd ilia tblahira eft, iam iibi intcrdicere ? Non ami-
C8mhab«^ non paernpn, qui amicse moneal innidi-
Wi;^ qiioddie ftbrlus prodit: iic ccenai umqaain
afhm^dem 7) patri approbatamt. Non eft iftud
Vbwrc^ ftd aliens ^vitss mtereflel Quanu demen^a
cft^licredBa (id rei procurare, &fibihegareomniat
'ft tibi ex amico inimicvm magnalaciat hcreditat?
Mor enim gavdebit tua morte»quo plat ace^erit*
' IllbrtriftesSfupercilioros aliens vitae cenfbret, (iiii
bqftcf, publicos psdagogos, afflsnefeccrii $): nee
4abitaaeris> bonam vitam, quam ppinionem bonam,
mall^. Hx vocei non aliter fugiends (iin>, quam
ift^, qpas Vlyftes nifi alligatus 9) , pneteruehi no-
Init; Idem poftunt: abducunt a patria, a parenti-
l)at; abainicis, a virtutibui, &in turpem vitam mi*
ieros turpius illidunt. Qoanto fitius eft^ re^^um (e*
qoi limitem , ^ eo fe perdiucere, vt ea demum^fint
7» Epbemtridem) diarinm rationei complexnm.
I. Atfiint fgetrii) videtar alinderead lUad Catollii
Viuamut mta Leshia atque amemnt,
JlxffMoreff Me /en^m ftueriorum^
Omnes vmus aftimemns affi$,
ff AUij^atns) pro liEacai, aures fcilkat, Qnai ligando
tibi
ijfi^ L. Annaei Senbcab
fibi iucunda> quae honeftt ? Quod aflequi poterimuSii
(i feccrimus lo] duo effe genera rerum^ qu2 nos aut '
inuitent, aut fugent. ItiMitent^vt diuitue, volnpta-
tes,forina>anibitio,ceCQrablanda Sc arridentia.Fagent;
labor, mors, dolor, ignominia, vidus adftrioior.
Debemus itaque exerceri, ne h»c timeamoi, ne ilk
^upiamus» In contrarium pugncmus, ftabinuiun-
tibus recedamus, aduerilii petentia 1 1) concitemar*
Nonvides,quamdiuerfus{it afcendentium habituSf
<fc de(cendentium ? qui per pronum euiit» refupinant
corpora : qui in arduum , incumbunt. Nam (i de-
fcendas, pondus fuum in priorem partem daretd
lifcendas, retro abducere, cum vitio 12), Laciii,
Gonfentire ^. In voiuptttes defcenditur : in ret
tfperas & duras , (ubeundum eft. bic inpeUamus
corpora, illic refraenemus. Hoc nunc meexiftimai
dicere eos tantum pernieiofbs efTe'aaribus noftrij»
qui voluptatem laudant, qui dolorit metum^ per(e
formidabilis rei incutiunt *i Illoa quoque nocere
nobis exiftimo , qui no^ Tub {pecie Stoics (eds
bortantur ad vitia. Hoc epim iaftant:(blam(apien-
tem & do6lum 13), eiTe amatorem. folus apte I4)
lidhancartem, $que combibendi & conuiuandi, fi-
piens eft peritiftimus. Qpzramus, ad quam v(qae
aeutem iuucnes amandi fint. Hxc Gvxcx confuetu-
dini data fint : nos ad ilia potius aures dirigamus: Ne-
mo eft cafii bonus : difcenda virtus eft. Voluptat
liumilis res & pufiila eft, & in medio habenda pretio.
If. Fecerinms) eft bic idem fac€r§ qnod fingera doocndi
ctniTa, coailitiiere, proponere, vt ipad Cic. de Nat. Jhou
Fiato fncit mundum dedificari a Deo &'c. Grom§v,
II. Petentia) qnsnot pettmt, n irrctitnt aUidiiflt;
Z3. Cum vitio) pnfcipitio legit Gronov.
1;. DoBMm) do£tus Stoiconim lingat idem eft qui (apkai;
4* Af$€ aiut kgit Upjins & inuqneni irf •• c«llit*
com-
_^ — --- ^ ^ -— ^ ^-- • - . ».
£ > I I T a L AG. ^f\
communis cmnmutis ^nimaltbus, adquimmlmmd
& conrempdilima adiiolanr. Gloria vanum ^ volacile
qmddam eft^auraque mobiiiiif * Faupertas nuUi mt«
lum c^, nifi repy giiantt. Mors malum nun ell :quid
quercrii? fokias zquum e{l generis humanJ. Super-
Mdo error inlaimsefli amandoi timet; quos co[it»
Violat. Quid eiiimiuierefi, vcrum deos neg«s, tn
infames? Hxz dlfceiidaj imo edifccnda funt, noii
^debci excu{itionci vitia phibfophia ruggercrc^
fKuilam hab^tfpem falucis^geTj quern ad imempe*
^antiam medicus hortatur^ jm;^,^
l:^ /y^'t'iis:^. CXXIV. /
^ Jtoywf mfiimisiuvubm eims tspMces: ne^pltmrik
* ^, ml^Hi flkms Hstio. gmmd^ iMijpvviA
^en rebml^ tateni, nee vlla tc fubtilitit abigit Noo
ftdegantift tu^, tancam magna ic£Uri. Sicatillu4
robo, quod omnia ad aliqiiem profefhim redigia» 4:
netantum oflFenderityVbi fiimma fabtilitate nihil
itor: quod ne hunequidemifieriUborabo. Qpia*
iTi vtrum fenfo an intelleSu compirehcndatnr bo-
n. Huk adiunchim eft^ in tnutis animalibua 6i
ntibusnonefTe. Quicumquevoluftateminfum-
ponant ; (eniibiie indicant bonifm : nos contra
lligibile,qaiilludanimo damiii. Sidebonofcp^-
idicarent, nnllam voiuptatem reiiceremnt : nulk
non inuiut, nulla non deledat. £t econtrt-
illam dolprem volentcs fabiremns: nnlliif enirn
flfendtt {enfum. Pr^terea, non eflent digni re*
afione,qiitbus nimium voluptu placet^ qoibnt-
566 L. AMKAti SlKlBCAB
*wi l ■ ■ I H H i ii l I f • III mm
que {ummus eft doloris tiint»r. Atqui improbamuf
guls aclibidini addidost & contemnimus ilios qui
nihil viriliter aufuri func doloris metu. Quid anteiti
peccant> (i fenfibas, id eft, iudicibus boni ac inati» pa-
rent? his enim tradidiftis appetitioAis & fiigaearbi*
trium.Sed videlicet ratio ifti rei prspodta efl:,queinad'*
modum dcbeat de vita, quemadmodum de virtute, da
honefto>{ic Sc de bono maloque conftitui. Nam apvd
iftos viliftimas parti datur de meliore (ententia, Vt do
bono pronuntict feiifus, obtufa res & hebes, d in hO«
minequam in aliis aniinalibus tardier. Quid R qaii
velit non oculis> fed ta<^u minuta difcernere? fubtill-
or ad hoc nulla acies, quam oculorum, & intentiot
daretur , bonum malumque dignofcere. Vides in
quanta ignorantia veritatis verfetor, & quam humi
fublimia ac diuina proiecerit, apud quern de fiimmo
bono maloque iudicat tadus. Quemadmodum, in-
quit, omnis {cientia atque ars aliquid debet habertt
manifeftum,{en{ucomprehen(um, ex quooriaturft
crefcat^ lie beata vita fundamentum & initittm a ma-
nifeftis ducit,<& eo quod Tub fenfum Cadit. Nempe vol
H maitifcftis beatamvitam fui initium capete didtis*
Dicimus beata tfft, qu^fecnndum naturam Cuntt
quid autem fecundum natnram (it, paiani &prod*
fiusapparet, (lent quid (it integrum. Quid eft lecun*
•Aum naturam! quod contingit&protinns nato^nott
dieo bonum/ed initium boni. Tu Tummum bonuiil
Voluptatem infantix donas, vt inde inctpiatnafceni>
-quoconfummatus homo peruenit. Cacumen radicil
locoponis. Si qufs diceret ilium inmaternovtero
latentem fexus qUoqueincerti,tenerum> A imperfr
Qum Sc informem,iam inaliquo bono efte, aperte vi*
dereturerrare. Atqui quantulum intereft inter eunl
qui cum maxime Vitam accipit, & ilium qui materno'
run
» E J IS T L At. 167
tiin4ri(cerum latens onus i) eft ? Vcerque, quantum
id inteUe£hiin boni ac mali, sque maturus eft: Sc
non magis infans ad hue boni capax eft, quam arbor,
•atmotuin aliquod animal Quare autcm bonum
in arbore animalique mutonon eft? quia uec ratio,
obhocinin&ntequoqucnoneft: nam &huic deeft.
Tunc ad bonum perileniet, cum ad rationem peru«-
nerit. Eft aliquod irrationale animal : eft aliquod
nondum rationale : eft rationale^ fed imperfedlum.
In nullo horum bonum : ratio illud i^cum afFert«
Q?td ergo inter ifta, quae retuU,diftat? Mumquatn
erit bonum in eo quod irritationaleeft: in eo quod
nondum rationale eft, tunc efte bonum nonpoteft:
inimperfeflo iam poteft efte bonum, fed non eft. Ita
dico> Lucili, bonum non in quolibet cdrpore, non in
qnalibcc state iouenitur: & tantum abeft ab infanti9>
qoantnm a primo vltimum ; quantum ab initio pei**
feftam. ergo necintenero modo coalcfcentecorpuf^
colo' eft. Quid ni non fit ? non magis qtumin(emi*
ne. Vt (i dicas, aliquod arboris, aut (ati, bonum no-
vimus : hoc non eft in prima frondC) qus emifla cum
maximefblum rumplt. Eft aliquod bonum tritici:
hoc nondum eft in herba la£lente t nee cum folliculo
ieexferit fpica mollis, fed cum frumentum sftas &
debita maturitas coxit. Quemadmudum omnis na-
tnra bonum fuum nifi conftimmata non profert : ita
hominis bonum non eft in honiine, niii cum inillo
ratio perfe£la eft. Quod autem hoc fit bonum, di«
cam. Liber animus eft ac re£lus> alia fubiiciens fibi»
(e nulli. Hoc bonum adeo non recipit infantia^ vt
meritia non (peret, adolefcentift improbc fpcret.
Bene agitnr cum fenedlute, fi illuc longo ftudioin-
entoque peruenit : vbi hoc & bonum, & intelligibilo
z. Onw) hnmir leg«a4am cITe coniicit. Gtwqv^
eft.
570 L. AnnAii SiNicAS
velocitatem paraueris , par lepufculo non eris. Vil
ta relicts inquibui vine! te neceffe eft, dam inafio
€naniteris,adbonuin reuerti tuum ? Quod hoc eft?
animus fcilicetemendatus ac purusj aemulator Dei|
iiiperhamana feextoUens, nihil extra fe fuiponeni*
Rationale animal es. quod ergo in te bonum^eft? per-
fe£la ratio. Hanc to ad fummiim finem euoca, in
quantum poteft plurimum cretcere. Tunc beatnm
eflfe te iudica, cum cibi ex te gaudium omne nafc^
tur. cum in hisqus homines eripiunt^optant, cu^*
ftodiunt, nihil inneneris, non dico quodmalis^&d
quod veUs. Brenem tibi formulam dabo, quateme'
liaris, qua perfeCtum efle iam fentias:Bonuai
tunc babebis tuam^cumintelligetipfeli-
ciffimoseffefelices.
Li An-
r
L. AnNjEi SeneSLe
L D L V C I L I V M
Naturalium Quacftionum
' LlEER PrIMVS,
Argumentum,
t£fMt/*y ^ Mhipmam & itnimiift^mAm phihJhpbtM
Urtem tffe , ^ff£ t^kfim (^ Dcmm ttintempUiutj mc
UiM m&raii pBti&remt Earn ametforisigmiis ofdi"
dtinde ad Coronam ^ndiqm in orhtm aptriri^
^^dnwdum ciriuUfiUnt^ cam iapis m Ucum Mut
warn dinciinr^ Iridem a fhle toigraTty ^ fiiri
form At A in rrn^dum cnntAui fptcuh ^ rutundi^tHi
\M fit pMTth € piUfiBa^ quoditmrn cenjmrat Fof^
us olim. Hie muitM ds JjjecnHs cuiniilAf ^ & its auM
9rum reflfxiani dut refr^Bhne ^fdmtar. Ah Af' ■
d Virgas t^ PariUatrnnfi^demde^dnoBtirnosfM^
J thafmatA , fie Mas dijcf/rrenies ^ &' lettiier alt^uid
'ometh deiihatum. Specula ei memoriam. Hojlii
miffimi nebtdonis excitauerunt, Inde legitimum
I Jpecukrum docet d abufum,
P R ^ F A T I O.
Wantum inter phllofopbiam intereft, Luci*
I li virorum optime, A ceteris artes : tantum
intereffe exiftimo in ip(a philofophin,
r iUam partem quae ad homine9 i) & hanc
Jn$9r iltam farttm ^ua ad homints) i, e. Elfamm.
o a • ^*>»
573 t. AWNAti SBtrteAiBi
qu£ ad deos 2)(pe£bit. Altior eft haec, ik inimofi*
or: multum perinifitfibi:non fiiit ocalis contenu.
miius efle quiddam fufpicataeft^ ic pulcrius, qood
extraconfpedumnatura pofuilTet Deniquc untum
inter duas intereft,qaantuni inter Deiim & hotninem.
Altera docet,quid in terris agendum fit : alterijquid t*
gatiir in cslo. Altera errores nofiros djicatit, & la-
men admouet, quo difcernantur ambigua vitae: altera
multo banc fupra caliginem in qua volotamur exce*
dit; e tenebris creptos, illo perducit> vnde locet*
Equidem tuncnaturs rerum gratiasago , cum illam
non ab hac parte video, qus publica «ft, fed cum
lecretioraeiusintraui: cum difco, quas vniucrfi ma*
teria 3) fit, quis audor^ aut cuftos: quid fit Deus>
totus in (e intendat 4)) an ad not aliquando reipiciat:
faciat quotidic aliqaid 5), an femel feceric : pars muo-
difit 6), an mundus 7): liccat illi hodiequc dcccr-
siere,& exlege fatorum aliqoid derogate ; tn mait*
flatis deminutio fit^ &. confeiHo crroria, mutanda
fedfTe. NecelTe eft enim ei eadem placere , cui niii
.optima placere non poftunt : nee ob hoc minus liber
&potens eft. ip(e enim eft neceffitas fna« Nifiad
li%c admitterer, non fuerat tiafci* 8) Quid enim e-
^ - • ■..--■■.
2. 9ji^ ^^ ^^^^ ^^ ) Phyficatn, ad qnam etiam thum n-
fernnt Stoici^f t videre eft ap. Upf. Phyfiol. ftoic L. IL DifH V.
imo Phyfici veteres deos appelltbant reraitt jprincipia & dc*
meata, vnde ^loAtyk rf^s*A«y«^ni phyttca eorai dkr
bttnr & ipfi Thcologi.
5. Vnikerfi materia) Drimnm principiam*
4. Totus in fe intendat) vt Epicnrei dooeat.
5. Faciat quotidie aliquiJ) conferoando , 6t pfoaidaidt
fttt tuendo, an femel fecerit^ nnllam coram gSKiiBy nihil cfli-
ciens in iii qus femei fecit.
6. Fats mundi fit) aoima eini, vt Stoici qoidam voktob
7. An mwidns) qua tliornm ex Stoids crat flaiflirta
|» Koff fuerat nafci) non futni car wtev* O nm^*
1
NAtvRAL. Qvahst, Lib, L 571
ntj cur in nixcnero viucntiam me pofitum eO'egaudc-*
rem? Anvrciboa& podonet percoUrem? 9) vtlioc
<orpm ctDfTarmm io)acfluidiim, periturumque ni-
ji fiibindc impleaturj farcircm, Sc viuferem sgri mU
niftcr? vt mortem timerem, cui omnes iiafcimurl
Detrahe hoc inj^ftimablle bonum, non eft rita tanti,
vt fudeBi J vt Kftucm. O quam contempta res eft
homoj nifi fupra humana fQinxxem I Qiiamdiu ciioi
iFe^ibus collu^-amur, quid magniffcj faciraus ? eci-
«mfi ,fuperJorej fuiniia j portcnta vincimui, Qjid
t&^cur fufpiciamus nofinetipfot, quia diffimilci dc-
ternmis fumtii ? non video quarc fibi placeatj qui
lobuflior eft jn valemdinario. ii) Mulcum intereft
inter vires & bonam valetudinem, Eflfagifti vitiaa-
nimiT non eft tibi frons fi^, nee in altenam volwn-
titem {ermo compofims, ncccor inuolutufflj neca-
Varitifl, quae quidquid omnibus abft u lit, fibi ipftnc-
gir: ncc hixyria petuniam turpiter amitcens, quam
tarptus reparet ; ncc ambitio , quae te ad dignitatem
nil! per indigna non ducet. Nihil ad hue confecutus *
CI. multa elTugifli : te nondum. Virros enimquam '
affe^musj magnifici eft, non quia per fe bcamm eft,
intlo caruifte, fed quia animiim laxat, ac prseparat
id cognicionem ca:leftium, dignumque efficit, qui
IB confortiumDeo veniat. Tunc con fum mat um ha-
bct plennmquc bonum fortis humane, ciun , calca*
to omni malo, petit altum , *St in interiorcm nature
>. Fetcoktrem) eleganter. Nam cibi potnsque perventri-
:iutioi, mefenterH venas, hepa^, & tot corporis [tnfirt&it
tniiciiintar cen per coluia. Frmond,
to. CauffMfium^ «grum & affcaum, a ntilitibus e&njfariis
iaOttin, qui morSi caujfa militia abfoluebantur. HiQcip&
goqne flBgritado ^ujfatio dicitur tp. Ptllad. L, i. Tifc IV.
Mf yahtudmm^) loco ?bi curator vtletudo. vid. X,i.d«
«c.XVl.atEp.32^
574 ^' A.NNAEi Sknkcab
finum.venit. Tunc iuuat inter (id era ip(avagintciD|
diuitum pauimenta ridere,^ totam cum auro Solo ter-
rain : non illo tantum, dico, quod eg«flitj in occulto
(eruat pofterorum auaritis. Nee poteft ante conte-
mnereporticus, & lacunariaebore fulgentia, & tonfi-
les iilvas 12 ;, Sc deriuata in domos Rumina, quam
totum circumeat mundum,^ terrarum orbem fuper-
ne dcfpiciens, anguflum,^ magna ex parte opertum
niari, etiam qua exflat, late fqualidum, & aut vfiam
nut rigcntem. fibi ip(e ait : Hoc eft lllud pun^nij
quod inter tot gentes ferro & igni diuiditur? O quam
ridiculi {utit mortalium termini ! Vltra Iftram Dacus
non exeat: Stry mo Thracas includat : Parthltobftet
Euphrates : Danubius Sarmatica ac Romana difter*
minet: Khenus Germanic medumfaciat: Pirenaeus
medium inter Gallias & Hifpanias iugum extoUat in*
ter^gyptum ^^thiopias harenarum inculta vaftltas
iaceat« Si quis formicis det intelie6(um hominis,
nonne ^ ills vnam aream in multas prouincias diui-
dent ? Cum te in ilia vere magna fuftuleris ; qnotieni
videbis excrcitus fubrc^lis ire vexillis , & quafi ma*
gnum aliquid agatur, equitem mode vlteriora ex*
ploraiitcm , modo a latcribus afFufum 13), Ubcbit
dicere: Jt nigrum campis ngmen. - - -
Formicflrumiftedi(cur(ii8 eft, in angufto laboranti-
um. Quid illisd nobis intereft> nifi exigui menfi^*
ra corpufcuii ? Pundum eft iftud in quo nauigatis,in
quo bellatiS) in quo regna difponitis : minima^ cti-
am cum illis vtrimque Oceanus incurrit. 14) Surfiim
n. TonfiUs filuas) recifas ornttns caofla.
15. AJatmhns affttfnm) Polybioi; elites at UUfMivmeih
tU adtquitant Fromond,
14 Etiam cum illis vtrimque Oceanus tntnrrit) tb om &
occafii. Minima, inquit, regna font, licet ab ortino ad 00-
ciduum foltin inter vtrumqne OceamuD porrigaacar: qail
orbis totus eft punanm. U,
:1
J ■ • I > ■ ' ' ■ ■ " ■
ingentra (pttia riint>iii quofrum poQeffibncia «minut
fldmittitur : at ita (i mimmumfecum ex corpore tulii;
fi fprdidum^^inne detciriGt, & expeditus leuifquc ae
contentus modicp emicoit. Cum ilia tetiglt> alitnrs
crefcit: a^^tau(.viacuUs Uberatus, in originem re-
dit.' £t hoc habeir arg^Ojentum diuinitatis (oaB,quod
ilium diuiiia deledant: Jlecvt4ilienisintereft,(edvt
fuis. Secure (pedat occafus fi^um atque oi^tus»ft
tarn dliuerfii concordantjttm vit^. Obleruatybi qux-
qu^ ftella primum terris lumen oftendat, vbi culmen
eius fiimmum,qua curfiisfit, quou(que defcendat.
^Curiofiis fpedlator excutit fingula, &qu2rit. Quid
ni quxrat ? Scit ilia ad ft pertinere. . Tunc con-
lemnjt domicilii prioria anguftias. CJ^uantum
cnim eft, quod ab vldmis littoribut HKpantiiyi^o
md Indosiacet^Pauciffimorumdierumfpatlvm^fiiia-
veoi fiius ventui impleuit At illaregi<rfskRisper
triginta annos, velociflimo fideri 15) viam praeftat,
nuiquam r eiiftenti, fed aequaliter cito. IlUc. demum
difcit, quod diu qu^fiuit ; illic incipit Deum liofle.
Quid eft Deus ? Mens yniucrfi. Quid eft Deus? Quod
vides totum i6)i & quod non vides totum. 17) Sic de-
mum magnitudo fua illi redditur^qua nihil mains ex-
cogitari poteft, ii Colus eft omnia, opus ftinm Sc extra
& intra tenet. Quid ergo intereft inter naturamDei^
Sc noftram? Noftrimelior pars animus, eft: in illo,
nulla pars extra animum, totns ratio eft. Cum int^
rim tantus error mortaliateneat, vthoc, quo neque
formofius eft quidquam , nee difpofittns, nee in pro*
pofito conftantius, exiftiment hominei fbrtiika^&
. — ■ I ■ ■ • ■ ;, ^l i •■ i
\ • . ■
If, Vtfocijfimtf fidirty Siturno. ^ •"'".v . v
1/. Quod 1/idei tittnm) totus hlc mun^m cidiLt tnimi c0f
& qm totnt proinde, n mlmum 1 Deui ^U.
17, j^f}d m^ vidti ntum} ve aain^t ealm mundi Deni tift
004 cafit
t7< 'X, Ann All SRNseAs
2L :— £ » ■ • ■ »- .
ca(ii volnbile^ ideoque tumultooAin inter fahnini^
pubei, tcmpeftatesy & cetera quibus terror ate territ
vicinapultantur. Ncc hs^c intra vulgum dementna
eftj %ientiam. qat>que prof^ffos ig) contigit. Sunt
quiputent, fibi ipiis animnm effe, & quideiiiproui-!
4tup gc difpen&ntem fingula, & (iia , ^ ali^na : hoQ
nutem vniuerfiim, in quo uos quoque fbrn^s, expert
^e cpDfilii, &. aatferri temeritate qaadam , aut ngt
tara nefciente quid faciat. Quam vtile exifiinias
ift9 cogno(ccre, & rebus terminos ponere ? qaan^
turn Deqs poffit : materiam ipfe fibi for(net', an
^ata v^tur? vtrumidea materi» prius fiipenieniatA
|in materia ides? Deus quidquid vult effictatj ania
inoltis rebus ilium tra^nda deftituant: ^ a magna
lirtifice pvaue formentur mulhi, non quia ce({at ars^
fed quia ifl in quo exercetur, &pe inobfequens afti
•«ft? H^ecin(p^cerc> haec difccre, his incubarc, noo-
xie trlRnfiiire eft mortalitatem fqam > Sc in mcKorem
trans(cribi (brtem ? Quid tibi, inquU, iftft prode-:
runt? Si nihil aliud, hoccerte (ciara.ojtpniaanguiU
cffcj menfas Dcum. Sed. haec deinde.
Cap, |. Nuncadpropofitiim veniam opus. Au-
di quid dc ignibus i) piilofbphia velit, quos acp
franfneribs agit. Magna vi illps excuti argumen-.
futq eft. quod obliqui ^runtup , & praeraplda
celeritate. Apparet iilos non ire, {ed proiici;
Jgnium mvXtx varisque facies ^nt« Ariftotelet
quoddam gei^us illorum Capram vocat^ 2} Si meini
l|. SapifiVli^ q^oqme frafeffoiy Eficnreos^ qai aegatt
fronidenti) omnia cafai ioputanc. Fromond,
I. De iffiibmy l^anc materi^^i tra^at Ari^te^i MettO«
f ©log. I.
a. Caprm voc^t) a vnl^o nomiae ifto accepte^ nen prit
|nom tnueiito, capra aotem di^qi i}Ie i^li vel a t>arbala
^oam pendentem prcfert , vei qoia ftltat l^lcife ^na in-v
fy\t Mwep. Lipf. Frfmv^A.
•0
* NAfVRAL. QvAf ST. Lib. L fff
tcrroganeris, quarc? prior ihihi ridonenn rcddaso-
porcct, f]uar« Hcedi ?occnmr< Si antem, ^tiod com*
piodI{?uTium efl, conuenerit inret nof,ne alter aire-
mm interroger. Quid die it iile ? farius erit de re ipft
quasrerCj quain mirarij qnid ita Ariftotdes globum
ignis appcllauent Caprant. Talis fuit forma ciuSj
qui bellum aduerfui Perfeum Paulo gereiirerluiiad
magtiitudine^ apparuit 3), Ncs qi^oque vidimus no 11
femcIBammam ingemis piiasfpeciC} quae tamen in
ipfii cttrfu fuodiflipara eii Vidimui circa diui Au*
gufti exceffum 4) fimile prodigiuin : vidiinui cum d?
Sciano a£iam efl f ) t nee Germanici mori finedenun-
tiationc tali foit. Dices mihi : Ergo tn in tanrii erro-
rihus et J vt exiftlmcs deos niortium jigna pr^mit-
tercj & qnidquam efie in |erris um magnum, quod
perire mundus fciat? Erit alitid ifti rci tcmpus. Vi-
dcbimus, an certuB omnium rerum ordo dticaturj&
•lia aliis ita complexa fint^ vc quod antecedit, aut
caflTa fie ftquentium j aut figmim. Videbimus j an
diis humanafunt cur^; an feries ip{a, i^uid faflura
lit, ccrtis rerum notisnuntict. Interim illudexlfii-
mo, liuiufinodiignes cxfiflerCjairevcbememiustrir
to> cum inclinatio eius in alteram partem fa£(a efl,&
lion ceflit, fed intra fe pugnauit. Ex hac vexations
nafcuntur trabes , & globi^ & faces , Sc ardores. At
cumleuius collifus, &(vt ita dicam) ftri£lus eftjmtt
poralumina excvtiuntur^crinemque volantia fidera
5. Lumri mag^fitudiue appamit^ illob^Hotaleqoidvifbm
fralpiam legitnr, lunam eo def^iffe Lioiui & Pluearchni tra-i
dunt : niii forfan hue fpe^iare dicas « quod ][ulius Ol^fec^nens
)iec bello Lauinii fafem ^rdentem in cqilo liifam ait. Ltpf,
4. Qna G.A^gft^i exceffwn) hunc tamen Comettm fiiiiff^
J., VII. c, XVir. dicit. Fromond.
. f, Cnm fif Stm* actum ifi'i in Senam mpri n 4ecret«,
pat 4u«rfbt.
f79 I^* AnnAIL StNECJiS ^
4ucant. Tunc ignestenuiffimi iter exile de(ignant>
Sc cslo producunt. Ideo nulla fine huiusmodi (pe-
dlaculis nox eft. non enim opus eft ad efticienda ifia
magnp aeriB motu. Denique, vt breuiter dicain,
eadem ratione fiantifta,qua fulmina, fed vi miho-
re; Quemadmodum nubes mediocriter colli(ae,fu^
gurationes efiiciunt; maiore impetttpul&,fulmiaa»
Ariftoteles eiufmodi rationem reddit: Varia & aiulta
terrarum orbis exfpirat, qusdam humida, quasdam
ficcaj qusdam algentia 6), qusdam concipiendis
ignibus idonea. Nee mirum eft, fi terrft omnis ge-
neris & varia euaperatio eft : cum in cclo quoque non
vnuiappareat color rerunij (ed acrior lit canicnl^
rubor, Martts remidior , louis nuUusj in lucem pu-
ram uitore perdudo. Necefle eft ergo in magna co-
pia corpufculoriini, quae terrs eiedanl^ & in fuperi-
oreai agnnt piirtem, aliquainnubes peruenire ali-
fnenta ignium7)« qus nontantumcolliiapoflintai:-
dere, fed etiam afflata radiis foils. Namapudnoi
quoque, ftramenta Sjfulphure a{per(a, ignemex in-
teruallo trahunt. Veri ergo fimUe eft , talem mate-
riam intra nubes congregatam facile fticcendi^ & m«-
iores minorefue ignes exfiftere, proutUliafiiit plus
iut minus virium. lUud enim ftulttflimum eft exr
iftimatrej aut ftelias decidere, aut tranfilire, aut
aliquid iUis auferri &abradi:namfi hoc ffuiTet, iam
defiiiflent. Nulla enim nox eft , qua non plorimat
ire, & indiuerfum videantur abduci. Atqni, quo
ftflent, qusque inueniuntur loco: magnitudo fua fin-
gulis conftat. Sequitur ergo^ vt infra iUas iftana*
(f, Algentia) algenc qoae funt aqnes natnrs.
7. Alimtnta ignittm) h. e. materiam ignibni glcadii a-
pttm.
|. Stramenta) rmwtM mauiilt Alb.RiibeiiiiitcxMartiaL
(. X. Epigr. III.
Natvkai. Qj^AiiT. Lib. t
fcfliimr : Sc citQ jnterddinrj quia {itic fundaments
litnt & fede certa, Quare ergo ctiam non interdm
tMnsfcrumurlQuldfi dicam itdks interdm non efTe,
quit non apparent ? QuemadniDdiim illii latent, &
foli$ fulgorc obumbrantur : fie faces qooque rrans-
eurrunt edain interdtu, fed abfcondic eag diurnilu-
mini! chritas. Si quando tanien tanta vli eitiicuit,
Vl:frtiafn aducrfui diem vindkare libi fuuin fylgorem
pofllint^ apparent. Noftra certe mas non fcmcl vidit
diurnas faces, alias ab orienrein dcctdentem verfis,
alias ab occafu in Drtam. Argumentum tempe/lfttis
jiauiseputantiCUtrimiilr^tranruc^ant flell». quod H
lignum ventorum efl; ibi eft, vbj vcmi ftintj id eft,
in acrCj qui medins inter lunam & terram «fl:« In
magna tempeftate apparent, qua(i ftellae velo inli-
identes. Adiunari^ Eunc periditantes exiflimant
Pollucis (^caftorisnumine, CauiTa autem melLOris
ipci eft} quod iam apparet frangi tempcflatem , &
definere ventoa. Aliquando feruntur igncs,non
fedenL g) Gylippo lo) Syracufas peiemir vifa eft
ftcUa fiiper ipfam lanccam conftitiffe. In Romano^^
rumcaftris, virafunt arderc pila, ignibm fdlicct in
lik dc]ap(is: qui f^pe, ful^Tiinum more ajiimalia
ferire folcnt & arbufta. Sed fi minorc vi mittQUtur*
defluont tantum ^infidcnt, non fcriunt necvulne-
rant» Alii inter nubes diduntur^ flliifereno, (i al^i'
ad exprimendum ignem aptus fuit. Nam fcreno
quoquecaefo aliquando tonat, cK eademcaufTa, qua
nubilo J acre inter fe coUifo* Qui etiam fi eft Juci-
dior ac fiecior^ coirc tameuiSc faeerc corpora qu^*
* 1 . — ^ — —
p. Non fedent'S fedent enim flamms ifta Pollacia & Ct«
fioris nomine cetebrtte.
10. Gylippo) Lacedaemoniornm duce, cum (yrtcnfams iup-
|>€cias aduerfui Niciam ftAthenienfei fierr^ Frmwi.
dam
jgO L. AnnXki Sskecai
— - — ■■ ■ " '"' ' ■ I 1,.^ ■
damfiniilianubibuspoteft, qiias percufTa rcddantfo*
num, Quandoque igitur iiunt trabes^ quandoqqo
clypci, 1 1) A vaftorum imagines ignium, vbiintt-
leva materlam incidit fimllis caulTa, Ccd maior.
Cap. II. Videamus nunc, qucmadmodam fiat
is fiilgor> qui (idera circumne^^it. Memoriae pro-
4itum eft, quo die diuqs Auguftus i) vrbem,exA*
poUonia reuerfus, intraait, circa fblem vifhm colo«
ris variicircu)um,qaalis eflein arcofbletihuncGraB-
cillalo vocant^ no^ dicere Coronam aptiffiipe poflu-
mas, Quemadmodum fieri dicatur, exponam.
Cum in pifcinam Upis miff(iseft,videmu$inmultQS
prbes aqu^im djfcedere, & fieri primum anguitilB-
mum orbem,deinde laoorem> acdeinde alios maio-
res, donee euanefcat impems, Ainplaniciem im«
ihotarum aquarum loluatur. Tale quiddamcogtte-
mus fieri etiam ina^re. cum (piffiorfa^uSyplagam
iencire poteft,lux fblis autlun^ vel cuiuslibet fideris
incurrens, recedere ilium in clrculos cog;it« Nam
humor, ^ aSr, ^omnc quod ex i^u formam acci*
pit, in talefn habittim impellitur , qoaiis cff eius
quod impellit. Omne autem lumen romndum efl;
^rgo & a^r in hunc modum percufTus lumine, cxibit,
Ob hoc tales fplendores Gr%ci Areas vocauere : quia
fereterendis frugibus loca deflinata funt rotunda. 2)
^on eft autem quod exiftimemus, iftatj fiue
lire^ y fiue corons fint, in vicinla fidenim fieri,
Plurimmn enim abfiint, quamuis cingere ea&coro«
xiare videanmr. Non longe a terra fit talis cQigies;
quam vifusnofter folita imbecillitatedeceptus^ circa
ai. Clypei) tdde Plin. H. N.II. 54.
I. Quo dip Dn 4uguftm) plinini L, II. c^ ag. W, Obfr
aaent c. 129,
4« i^Qtmda) ib & Varro Kei Koft. t.I.c./i.
jpfiun
iim fi du s p u Itt pofi ta m , In vkini a 3U tern fbUs &
ilarum nihil tale pmefl fieri; quia illic ^ther tenuis
Nam formx craffis demum (piffifque cotpori-
s, Jmprimi folent: in iubdlibus nDn habent irbt
itidantj aut hixream. In bahicis qnoque circt
eniam tale quid dam adlpici foier, ob ^erl^ denii
curitatcmi tVeqiiencKHme anteitiauftro^cumcSB^
1 maximc graiie &fpj(lum eft* Konnumquam
illfltim dJluanEUr^ deHnunCj nomiuinqnamaba'^
la parte rum putuur: & inde veLitum nautici exTpe-
itj vnde contcxruj corona perit^ Si enim 1 (epten^
ne diice^erii^Aquilo crit ', fi ab occid€nte>Fauoni*
Quod a r gum en turn eit , iixura earn partem c±U
£cri coronas } nura quam venti quaqde {blent*
efiora autem non habent coronas : quia ne ventoi
itm. Hii flrgume litis & illud adiice, niimquanl
snim colligi^ uiH lb bill z&t^ ik pigfo. Atitef
, folet fldfpid. Nam qui ftat aer, nnpelli & dedud^
1 aliquam facicm fingi poteft. Is autem qui flDit,
feritur qiiidem lumtne. Non enini formatnr*
rcfiikk : quia prima qnaeque pars eiUs difTipatur,
nquam erqo vllum fidus talem fibi cfRgiem cit-
Edabit> niH cam acr crit denfti^ fltqtie immomsj
b hoc cuilodieiis incidcntem in fe rotiindi Uneattl
inis : nee fine cauHTa. Repete eniiil exemplum^
d paulo antepropodii. Lapillusih pifcinatn dut
m &aliquam alii ga tarn aqu^m 3)mi0ltsr^ circu*
iacit innumerabiles : Sc hoc idem lion facitinfltt;^'
z, Quare ? quia omnem iiguram Aij^iens aqtiH
irbatt Idem ergo in aere euenit, vt ilTe qui mt»
podit figUrari : at ille (}ui rapitur & currit, niD>tl
fui poteflatem, Sc omnem iftuxh Veniehtemqut
— ■■■ - .- »~ . , , I , .... , • i " I I ■ <
^lligatt^ ainam) eoatlafami contrti^iftiogiito likttr«
for* '
584 L. A^KAEi SfiNECAt J.
Videinus in eo aliquid flammei , aliqaid lutei 3 alj*
^md cxralei, 6c aliainpi£(ar2inodum(ubtilibusli«
neis du6ta,rt aitPo6ta,vt an difGmiles colore (inti
Icirenonpoffisj ni(i cum primis cxtrema contulerisA
Mam Gommifluta decipit: vfque adeo itiifaarte tubl*
tlirae, qUdd a fimillitnis ccepir,in difHmilia ddinit 3}
Quid ergo iflic duo colores faciunt Inminis Htqtie
Vmbr^yCum innunlerabiliuiti ratio reddenda (it?Q^«
dam ita ekiftimant aixum fieri, dicunt in ea parte ill
qua plait, fingula ftillicidia pluuisb cadentiSj (ingulf
ipecuUelTe: a fingulis ergo imaginetn reddiTolil
deinde mUltas imagines, imo iniidmerabiles,^ deue«
^aSj^inprSBcepstranfeuntes confutldi;itaquedfi:af*
cum efle multamm imaginum {blis cdnfuiionetn*
Uocficcolligunt« Peloes^inquiontyinilledie fereno
f)One,& omnes habebunt imaginem fblis. {niingU*
it foliis difpbne iingulas gottas : (ingulse habebunt i«
maginem (blis. At contra ingens ftagnum noil habebit
niii imaginem vnam«Qiiare?quiaomniscii^cum{cripUl
l?euitas &circumdata£uis finibas»fpecuiuRi eftJtdqUtS
pifcinam ingentis magnitudinis , infertil parietibus
in plureiB diuide c t6tidem ilia habec imagines foliii
quot lacUs habuerit.Relinque illam ficut eft difRifa: fe«
tnel tibi imaginem reddet.Nihil refett^quam e^Kiguus
{it humor autlacus. Si circumfeptu^ eft^fpeculnm e&
Ergo ftilHcidia ilUinfinita,qu^imbercaden$ defert^
totidem fpecula (tint, totidem (blis fades habent. H^
contra idtuentipertui^bdta^ apparent, tiec difpiciun*
tur interualia, quibusfinguU diftant, fpatid prohi'
bemedifcei'niv Deinde pro iinguUs dppiret vihi fa^
cies turbida ex omnibus. Ariftoteles idem iudicat*
^. iff iii^mUd ^efinit) nam ptmicc 1 ft f iH Jis id am .
color ftaoa &-iSmiIi coiiinifliira coetint, a qua deinde in'dij^
fimllia abennt. li eft hie in viridem d«fceadut» ilh feuadk tiL
{[uiucenm. ^rvmn^
NATVRAt. QjAEST. Ll|. L Jgf
' Ab omni, inquk, leuicatc icfes radios Tuos replicat
3) Nihil AUtetn Ixuius aqua cSr a^re. Ergo cciim ab
aci^e fpifTo vifm itofter id not rcdii* Vbi vero hebcs
& intirma efl acleS) qualislibet aeris ]£tu deficit 4)
Quidam hoc genere valetadinisUbortHtjVtjpiifibi
viileflntur occurrercj vt vbiqtic imigmefii (liam ccr*
tljint. Qn^re? quia infinna viioculorum nonporeft
neproximuni quid em fibi aiircin per ruin pe reefed rei-
fiftit, Itaquffi quod ill aliis effidt dcafus a(Sr, in hit
fflcit omnls. Saiis cnlm vaier quaUrctunque adim*
becillem acicin fcpclJendam : ionge autem nrsgis vi*
fum noftrum nobis rcmitdt, qui crufiior eftj&per-
Vtncinonpotcfl^fcd radios Inaiinum noflrorum tno-^
riXMti Sc CO vn d e cxicrin ti r c fl e £i it . Erg cum mu U
ta ftillicidia fiiU, toddem fpecuk fum, Sed quia
paruafuntj foils colo rem fine tiguKi cxprimunt. X>t*
indc cum in flilUcidiis innumcribilibus, & ii*
ne inter uflllo cadoitibuSj reddatur idem colore
incipic fades elTe non multarum itnaginum in*
terfniflarunii fed vnius Long»atque continue. Quo*
itiodoi inquis, m inihi multa millia ifttc itnaglnam
e{le diciS] vbi nulkm video ? Et quai-e cum foils color
Vitus fit^iinaginuin diuerfiis cft?Vt & h^c quae ptopo*
fuifti^rcfellatii & alia qu^ non minus refdlenda (tint|
illud dicatn oportet : nibilaci^ noftrafillaciuS) noa
tantum in hit a qmbus fiibliliccr pcruidendis illara
colorum 5)dmerfit3s fummouctj fed &m his quo*
quC) qu^ ad nianmn cerni t Kemus integer in tentii
iqua fia£ti fpeciem redd it. Pom a per vitrum tdfpv
eientlbus mulio maiora funt. Columnar um iote^
;J_ ^ ., ■, < • ■ ■' '. ■ ' ■ '" ' ■■ ■ -
^*Eepika$yt f|^ccnlo cnttmptngftaf tnfeft ocukmrfftt*
4fct» Siimt* antetn K^c ftjut ex Ariftot* L.TII, M«£{oi«
4« Deficit) ne repLicafi Be re dire ad ocatim pofitt* ^
J* Cohruttt) lege /ofotwm* GrtfJUn^
5S6 L. AmtAti SiMSCAt - , '
▼alia perticus longiores iiuigunt. 6) Ad ipfuin Coleafi^
reuenere : hunc quern toto orbe terranmi maiorcra tl
probat rado,aciet noftra (ic contraxit,vt (apientes vi«
ri 7) pedalem efle contenderint. Quern velociflimum ^
omnium ^ffo fcimus, nemo noftrum videt moueri;
nee ire crederemns, niil appareret iffe. Mundum ip*
(iim praecipiti velocitate labentem, & ortus occafiii*
que intra momentum temporis reuoluentem, nemo
noflrnm fentit procedere. Quid ergo miraris> fi o*
€uli noftri imbrium ftiilicidia non {eparant)& ingen*
ti (patio intuentibus minutanim imaginum difcrimea
interit? Hind efTe dubium nulli poteft, quin areas
imago (oils (it, ro(cida Sc caua nube concepta. Qood
ex boc tibi apparet. Numquam non adaer(a (bli e(t>
fiiblimis aut bumilis, prout ille (e (ubmUit, aut (h-
ihilit , contrario motu. lilo enim de(cendente ai*
tioreft, alto depre(lior« Sspe talis nubes a latere
fblis elt, nee areum efHcit^ quia non exredoimagi*
nem trahit.Varietas autem non obaliam cau(ram fit|
quam quia pars coloris a (ble eft, pars a nube ilia : hu*
mor autem modo csBruleas lineas, modo virides,mo-
do purpurse (imiles, Sc luteas aut igneas ducit, duobus
coloribus banc varietatem efHcientibus, remUTo dc in«
tento. Sic enim & purpura eodem conchy lio non in*
vnum modumexin Intereft quamdiamacerata (iC|
craflius medicamentum, an aquatius traxerit; (xpius
mer(a (it & excod^a, anferael tinda, Non eft ergo ^
mirum^cum dnae res (int, (bl & nubes >, id eft> cor-
pus Sc (peculnm, (i tam mulu genera colomm expri-
inuntur,qus in multis generibus po(rant aut incitari»
aut relangue(cere. Alius enim eft color ex igneo
€. Imgfmt) n innat appareani(, difiantia & longicnda
fiidt.
7. Sa^im^ viri) Episord.
^ imnine, alius ex obtufo & leivorc. In tilis rebus
Vaga inqutiitio efl^vbi nonhnbcmus quud manute-
' Here poffimtaSj & late conkttura mittcndii ef!: hie
qui A nee fereno vmqOMn fit , dcc ita iiutilo , vt
fol liEeat» Ergo vtique e)chis efl^ qnonsm finei^-
tcro lion e0b
Cap* IV, fam lilud ^ccedit , quod xque manh
fcftiim eft, fpeculi ratio ne itnaginem reddi, qda
numqu^m nifi « eoiitrario retUi mr : id eft, nifi ex
laltera parit: ftetcrit quod apparet, ex altera quod
oftendit. Kfltiones quie non perfuadcnrj Ted coguiitj
N « Geometric adferunmr. Nee duhium cuiqum rc^
linquimrj qwin areas imago folii {tt male exprefli,
ob vitiumfiguramquc/peculi. No& iiiccrimtcntemus
tllas probAtiones , qua: ds piano legi poffinr. Intet
ftrgumenta llcnafcenrisarcuspono, quod cclcrrime
nafatar ingcna cnim variumqtie corpus caelo intra
tn omentum fubtcxitur, Sc seqtie celeritcr aboletuf .
nihil autcni tarn eito rtdditvir, quam a fpeciilo Imi-
go. Noil cnim facit quid quam > {ed oitcJidit* Pt-
tianus Artcmidoriis ftdlicit , Sc quale genus nubil
cfle debeat , quod takm foils imagiviem redd it. Si
fpcculum, inquitj concauum fecerit, quod iitfeftat
pil» pars, ii extra tfiedimn cbnfHtcnsj qiucamqac
iuxta te fleterint, vnlucrfi ate videbuntur, propio*
res tibi quam fpeciilo. Idem^inquity eu en it, cum
rotundam & cauam nubem inti\emur a laterc,vt folis
imago a nabe difccdatj propiorque nobis fiti &itt
not magis conuerfa. Color igitur igneus a folt eft>
taruleus anubc: cete^i vtriufque mixturiKk
Cap. V. Contra hsc ilia dicuntur. De (peculiS
dins opiniones fum; alii enim in hisiim^iacri ccrnl
p P a p»*
588 L* AnnAei Shnicas
pQtant, id eft^ corporum noftrorum figuras, antH
ftris corporibus emifTas ac (eparatai t alii imagind
aiant noA elTe in fpeculo , fed ipfa ad(pici corpora^
retorta bcalorum acie^ & in fe rurfut reflexa. None
nihil ad rem pertinet, quomado vldeamiia quod*
cumqiie vidtemns: fed qaotnodo imago fimiiif da*
bet e rpeculo reddi« Quidnam eft tam diffimiie)
quam (bl> Sc arcu$,inquo nequecolor^ neqaefiga-
ra {bliSiHeque magnitudoapparet? Arcua enimlon*
gtor ampliorqne eft, longeque ea parte, qua fulgeti
rubicundior quam fbli ceteris vero coloribua di*
verftis. Deinde cumvelisfpeculumaSricomparare^
des oportet mihieamdem lasuitatem corporis, cam*
dem »qualitatem,enmdem nitorem. Atqui nulke nu-
l»e8 habent (imilitudinem {peculi , per medias &p<
tranfimus , nee in illis nos cernimus. Qui monti*
um fumma con(cendunt, {pedant nubem : nee ta-
menimaginemfttaminilla cemunt« Singula ftilUd-
dia fingula ipecula flinty Concedo : (ed illnd nego,
ex ftillicidiis conftare nubem. Habetenimquzdam
ex quibus fieri ftiUicidia poftunt ^ non ipfiu Nee a-
quam quidem habet nubes, {ed materiam futuraea'
qus. Concedam etiam tibi &guttasimiumerabilef
in nubibus efTe, Villas faciem reddere: non tamen
omnes vnam reddunt, fed (inguls (ingulaa. Deinde
inter fe (pecula coniunge: in vnam imaginem non
coibunt: (edqusqueparticula in ferei (imilitudinem
claudet. Sunt qusdam Q)ecula ex multia diinntia"
que compofiu: quibus ii vnum oftenderis hominem,
populus apparet, vnaquaque parte faciem Gum ex-
primente. Hxc cum iint coniun£^a & fimul cdUoca-
ta, nihilominua feducunt imagines ftiaa, & ex mo
turbam efficiunt. Ceterum cateruam illam non con*
fiindunCjfed diremptam ini^ciei-fingiilaa diftrabvflC
areas
Natfral, Qvaiit, Lib. L 5|g
•reus ?no circumfcnptus eft dufluji^natoduseflft-
' cics* Quid irgo ? non (!fe aqua, nipta fiftula j fparfi,
^remo€xcu0a, habere quiddam {imiie hisquos vi-
detnuiin area, coloribus folct? Venim eft: fed non
ex hac cauiTa^ e% qua tu Fideri vis : quia vtiaquasque
fiilla rcciplt imaginem CoWs. Cidus enim caduut
lUllx, qtiam vt conclpere ioiflgifiCTn poflint Stan^
dura cfljVt id quod imitanturf excipiant. Quid
ergo fit ? Col or cm, non imagincm ducimt ; allo^uin>
vt ait Nero Cacfar diiertiHiiuc.
O/f^ CytbirUcd fpUndtnt ^gitMd cdtrmbd I
& vanis coloribus pauonum ceruix, quonei aliqua
deRcfiimi: , nitet. Numquid ergo dicemus fpecula
. ciufinodi pluraaSt quarum omnis inclinatio in colo^
res noiios tranfit ? Non minut nubei diucrfam fpeca- -
lis naluram habenti quam aues quas reculi, & clift^
mxleontes , & rellqua animalii , quorum color aut
ex iplis mutatur^cum ira vel cupidineaccenfa^ cu*
lem fuam variint butnore fii^ufo, aut pofitioae ladt«
quam prout rcdam vel obliqtiam receperint, ita
colorantur. Quid enlm iimile fpeculii babent
nubcs : cum ilia non parluceant^ hx transmittatic
lucem ? ilia denfa & coafla , hx rarsa fint ? illt
eiiiTdem matenae tota , hx e diuerHs temere
compofits^i & ob hoc dKcordes, nee dm cohaefurx?
Prsterea viderauf, ortu fob's partem qtiandant exU
f ubeve: vidcmus nubes aliquando igi^d col.orif.Qoi4
frgo prohibet, quomodo hunc colorem vnum aceiT
pitint folia occorfu , fic multos ab illis trabi, quam-
via non habeant fpecuH potentiam 1 Modo inquii,
itiicr argumentaponebasj Temper arcum contra fo-
Um eKQiiari, quia nee afpecuio quid em imago red-
deretur, in0 aducrfo. Hoc, inquit^ commune
nobif eft. Nam que ma dm o dam opponendum eO:
pp 3 fpc*
590 L. Aknaci Sesccas
fycoAo id, CQiuf imagineiD in fe transferal: fie ft
Babes infici po(nnt; ita (blis id hoc opus eft radionim
idoneos iSus. H2C dicantar ab iis qai Tideri vo-
lant nubem colorari. Pofidonius, & hi qui fycat'
lari ratione cffid indicant vifum , hoc refpondent:
Si vllus effct in arcu color, pernianeret>& Tiferetiir
CO manifeftios, quo propius. Nunc imago arcnsGC
longin(iuo dara eft: interit,cam invicinoeft.Hiiic
comradic^ioni non confentio, cum ip(ani iententi-
am probem. Quare? dicam« Quia coloratur quidem
niibes : (ed ita, vt color eias non vndique appareat
Nam neipfa quidem vndique apparet. Nubem enim
nemo qui in ipfii eft, videt. Quid ergominim> fi
color eius non videtur ab eo, a quo ipfii nonvifitui?
Atqui, quamuisip&nonvideatur, eft : ergo & color,
lea non eft argumenmm falfi coloris: quia idem ap«
parere accedentibus definit. Idem enim in ipfis eue«
nit nabibus : nee ideo falfe (unt, quia non videntur.
Prasterea cum dicitur tibi, nubem fole efte (uffe-
&m i), non dfcimr tibi, colorem ilium immixo
turn efle vclutduro corpori ac ftabili & manentijfed
vt Hutdo & vago, Sc nihil amplius quam perbreuem
fpeciem recipienti. Sunt etiam quidam colores,
qui ex interuallo vim fuam oftendunt. Purpu-
ram Tyriam, quo melior (aturiorque eft, ep opor-
tet altius tencas, vt fulgorem fuwn oftendat« Non
tamen ideo non habet ilia colorem : quia quem
optimum habet, non quomodocumque ex^licetur,
oftendit. In eadem fententia ftim, qua Pofidonius,
vt arcum iudiccm fieri nube formata in modom con*
caui fpeculi & rotund i, cui forma (it partis epUtfe-
^ae. Hoc probari, nifi Gpometrac adiuuefint, non
potoft ! qui argumentis nihil dubii relinquentibus
I, Suffedam) idem qMOd infeStatn.
do-
r
NATVRAt. QjAlITi LiH. t 591
dooenr, folis il!am clTceffiglemj non iimiiem. Ncque
cnim omnia ad verum fpecula refpondcnt. Sunt^qnae
videre exiimefcflsi tanta deformkalc comiptam fa<
ckm vifeatitim rcddunt^ feruata fimilimdinc in pc*
im, SuntjqaaecuihvideriSjplacerctibiyircstu^ fos*
fiiit; in tantum laccrti crefcuntj & toriat corpori*
fapra hutnanara magnimd incm habirus augctur.Sunt
qu£ dextras facies oftendaiit^ Cunt qu£ finiftras, Tunc
qux torqueam vd euertant Quid ergo miroin eft,
ciafccmodi fpccuUim qao (blis fp€Cies vitiofa redda-
daturj in nube quoqtie fieri ?
C A p, VI, Inter cetera argumenta & hoc crit,
qaod nunquam tnaior areas dimidio circulo appa-
ret : & quod eo minor eft , quo altior eft fol,
- - - M£ Mit mgem
Arcus^ - ~ ■-
vt iit VirgLlius noftcrj cam aduentaumber : fed non
eafd em J v nde c um q u e appa ruit, mioas affert, A m e-
ridie ortus magnam vim aquanim vehet. Vinci enioi
nonpotuerunc vakntiffimofbJej cantum eft illis wi-
lira. Si circa occafiimrefulfit^rorabit, & leuitcrim-
{fluet. Si ab ortu circaue fiirrexitj ferena promittir-
Qua re tamen j C\ imago (bUs eft a reus, longc ipfo fo*
le maior apparct ? Quia eft aUcuius QjeciiU natura ta-
lis, vt maiora mulco quara videat, oftcndat , & in
portentofain magnltudinem tug eat format: alicuiut
inuicem talis eft, vt minuat. Illud mihi die , quacc
in rb em € at fa ci es, n t fi rbi re dditut ? i ) Di ces for-
tiffcj vndefitille ct»Ior varius: vnde talis figurafit,
non dtecsj nid aliquod exemplar, td quod forme^
tUfj oftenderis* Nullum autem aliud^quam foJit
eft , a quo fatearis illi colorem dari : rcquieur vt de
mt Sc forma, Dcnique inter mc & te conucnit,co-
I, Quare in orhm tat fadtsig^c.) qmi^iiiirottmdi Gt^aiS
P p 4 *>'««
59* L. Annaii SiHiiCAf
b^resUlotquibiuregio cxW depingittir , a fole effc;
iQud vnum inter nos non conuenit : m dicit ilium co-
lorem efle, ego videri. Qui fiue eft,fiue videtur,
t {ble, tutionexpedies, quarc (ubito definat, cum
omnef fulgores paullatim difcutiantur. Pro me efi
^repencina eius fades, & repentinus interitus. Pro-
^ prium enim eft fpeculi hoc,quod non per partes ftmi-
tuTy quod apparet, fed ftatim totum fit. Mqjae ci*
to omnis imago in illoaUoletur, quam compom*
tur. Nihil cnim aliud ad ifta efficienda vel remo*
venda opus eft, quam oftendi & abduci. Non eft pro-
pria in ifta nubefubftantia,nec coi^pusifedmenda-
cium , & fine re fimilitado. Vis (cire hoc iu effe?
Definet ar€us,fi obtexeris (blem. Oppone,iuquaiD|
ibli alteram nubem ; huius varietaspieribit. At ma*
ior eft^aliquanto arcus , quam Col, Dixi modo, fie*
fi Q>eculayqu£multipUcentomne corpus quod imi-
tantur. Ilhid adiiciam , omnia per aquam vidend-
Ibtts longe efle maiora. Litterse quamuis minute &
obfcurae , per vitream pilam aqua plenam maiores
dariorefque cernuntar. Poma formofiora quam
fint videntur, fi innatant vitro. Sidera ampliora
peruubem ad(picienti videntur: quia acies noftrain
bumido labitar, nee apprehendere, quod vult, fi-
deliter poteft. Quod manifeftum fiet, fi poculum
impleneris aqua, ^ in id conieceris annulnm« Nam
cum inipfofundo iaceat annulus, fades eius 2h dm*
mo aquas 3) redditur, Quidquid videtur per hu*
fnorem, longe ampliusvero eft. Quidmirum, maio-
rem reddi imaginem foiis^qipixinnubehumidavifi-
twrj cum de causfis duabushoeaccidat?qui^ in nn-
l>e eft aliquid vitro fimile, quod poteftperlucere,eft
.J _ ■ - ■ I
a. h fitmm apta^ reftaftio anim attoDIt pocnll fiuubmi.
aUquid & aquas ; quam (i nondurti habeti tameniam
ap p a r c t eiui i latura , in qu a m ex fn a vertanir.
C A p. V 11. Qaoniam , inquii , vitri fccifti mcn-
tioncm, ex hocipfo contra teargumennim fiimamp
Virgula Coki fieri vitrca , ftri£la, i) vel pluribws an*
guUs in modum clauw torofa : haec fi €X tranfberla
S>leTn acclpit , colorem talem qualis in fircu rlderi
folet, reddit: vt fcias hie non imaginem Cells elTe,
fed colorit imitacioiieni ex reperciifliip In hoc argu-
mento ntulta funt pro me, Primum , quod apparct
quiddam lacue e(le debere ^ {imile fpeculo , quod Co-
km repercutiat ; dcinde> quod apparec non fieri vl-
lum colorem, fed fpcciem falfi colons > quiieni (vt
dixl) columbarum cerujx & Himit ^ponit, vtcuinque
deflcftimr hoc iiitem &infpcculo eft, cuius nulL&i
videtur color > fed fimutatio quscdam calorjs alicni.
Vnum tamen lioc folucDdum eft , quod non vifltor in
iUa virgula folis imago , cui«s bene cxprimend^e ca*
pax non eft> Ita conatur qoidem redderc imaginciti,
quia Ixmt eft materia ^ ^ ad hoc habilis : fed non po-
uftj quU cnormltcr fa^Ucft. Si apie fabricata fo-
ret 5 totidem rcdderet falei, quot habuinet infedu*
rat. Quae quia non difcernuntur inter ie , non (atii
in vketn fpeeuli nitent : inchoant tannim imagines,
itcccxprimunt: i!^ob ipfam viciniam turbantj &ij|
Ipecieni color is vnlus adducunt,
C A p* V 11 1, At quare arcus non implet orbem^
fed ditnidia para etUi vidctur, cum plurimum porri*
ghur , incuriiaturquc T Quidam ita opinantur, Sol
cum iit multo akior nuhlbus , a fuperiore tannim il-
lis percutit partc^(cq u itur vt inferior pars earum non
rangatur himine. Ergo cum ab vna parte folem ac*
Mnris » %^^ ^^^ i^lud ^vamfiria hnt*
' ' pp 5 dpi-
1(94 ^' Amnabi'Sinicax
cipiant, vnam partem eius tantum imitantur^ quas
nnmquam dimidia majpr eft. Hoc argumentum pa-
rum potens eft. Quare ? quia quamais Col a (uperio-
rl parte fit , totam umcn percucit nubem. Ergo Sc
tingtt Qpid ni ? cum radios tranCnittere (bleat , Sc
omnem denfitatem pcrrumpere. Deinde contrariam
rem propofito fuo dicunt. Nam (i (uperior eft fol^ &
ided tantum (uperiori parte nubium affanditur> num-
quam terra tcnus defcendit arcus. Atqui vsqufi in
humnm demittitur. JPraeterea numquam non contra
folem eft arcus. Nihil ad rem pertinet , (iipra iifra-
Te (it: quiatotum, quod contra eft, latus verbera-
tur. Deinde aliquando arcum & Occident facit, cum
ccrtc ex inferiore parte nubej ferit, terris propin*
^uus. Atqui & tunc dimidia pars eft ^ quamuis (b-.
lem nubes ex humili & fordido accipiant. Noftri qui
ftc in nube^ quomodo in {pcculo, lumen reddi volunti:
nubem cauam faciunt, Sc (ed$ piix partem : quae noa
poteft totum orbem reddere , quia ipfa eft pars orbit,
Propofito accedo , argumento non confentio* Nam
(i in concauo (peculo tota facies oppofiti orbis expri-
mitur , Sc in femiorbe nihil prohibet adfpici toum
pilam. Etiamnum diximus circulos apparere (bli
lunsque in fimilitudinem arcus circumdatos : quare
in illis circulus iungitur, in arcu numquam ? Deinde ■
quare Temper concauo nubes (blem accipiunt^ neca-
liquando plans & tumentes ? Ari^Epteles ait , poft au-
tumnaleaequinoSium, quiUibet ho^a diei arcum fie-
ri, xftate non fieri, nifi atit incipiente antincUnato
iam die. Cuius rei caufTamanifeftiLeft, Primum,
quia medio die {bl calidiffimas nubes euincit: nee
poteft ab his imagincm (nam recipere j quas (cindit.
At matutino tempore « & vergens ad occafiim, mi-
nus virium habet ; & ideo a nubibos & (uftineri Sc re*
perco*;
Nattral. Qvaest. Lib. h 595
• — ^ — ■ - —
pGrcuti poteft* Ddnde cum arcum faceie non fole-
' at^ Qifi aduerfus liii , in quibua facit , mihibua ; cum
breutores dies funCj fanper obliquus eft, Itaquc
qualibet dici parte , etiam cum aktfTimus eft , hibet
aliquas 11a bes , fjuai ex tduerfo ferirc poteft. At
temporibui seftia^s ^prt noftrnm vcrticem fertur^
Itaquc medio die cxcelilftimus terras rcfliore adfpt-
culinei, quam vt vUis nubibuspofOtoccurri. Omnes
cnim tunc £ub fe habec.
Cap, IX. Nunc dicendum eftdevirgjSj quas
non minus piftas varfiique , ik xquepluuiarum figna
{bleinui accipcre. In qui bus non mulcum oper^
confumendum eft: quia virg^ nihil all ud qua mim-
perfefti arcusfunr. Nam facics quidcm iUiseft pi-
fej fednihilcuraaEibabent. lnre£lum iaceut. Fi-
wnt aiitem lUKtafplem fere in mibc humida , &iain
(k fpargente. Itaquc idem eft mlllts qui itiarcu co-
lor, tAntgmfiguramaratur: quit nubiiim quoque,
in quibui extenduntur , alia eft.
Cap. X, Similis varietasincoroniseft: fed hfic
difFcrum i quod corona vbique Hunt , vbicumquc fi*
im eft : arc us non nifi contra folem : virg^ non nifi
invicinia fclis. PofTum & hoc inodo difterentiirn
omnium reddere, Coronam C\ djuifeds , arcui erit :
fi direxeris , virga. In omnibus color multiplex eft,
«x CKru leo ful uoquc va rius, Virga^ fbli tantum adla-
cent, A reus fo lares lunaresque omnes funt Co-
rona omnium {iderum*
Cap. X I, Aliud quo que Tflrgamm genus apparet^
cum radii per angufta foramina oubiura tendei , in-
tcnti diftantcsque inter fe dirigiinturr & ipfi figna
imbrium ftinr. Quomodo nunc mc hoc loeo geram T
l^uid eai vocem? imagines foUs? Hiftorici folci vo-
cantj^ bines ternosque apparuiftememorix tradunt
7 . , m f ■ ■■ I ■ . 1 ■ 111
Grasci pftrelia appellant: quia in propinqub fere ^
Iblevifunturj ant quia accedunt ad aliquam finiilitu-
dinem(bli$. Non enim totum imitahtur, (ediinar
ginem eias , figuramque« Ceterum nihil haben^ ar-
dpris, hebetesac languid!. His quod nomenimpo-
nimus? An facio quOd Virgilius > quidubitauit de
nomine 9 deinde iddcquo dubitauerat, pofiiit?
- - - ^ ^Ho te nomne Mcam^
Hhetica? nee cellis ideo eonundeTaUmU^
Nihil ergo prohibet iUas parelia vocari. Sunt aa*
tern imagines folis in nube {piflfa & vicing , in modum
ipeculi. Quidamparelion itadefiniunt, Nubea ro«
tanda > & (plendida , fimilisque foli. Sequitnr enim
ilium , nee vnquam longius relinquit, quam fbit cam
apparuerit. Numquis noftrum miratnr, li folia
dfigiem in aliquo fonte aut placido lacu vidit?
Kon, vt puto. Atqui tarn in (ubiimi faciei eim
poteft, quam inter nos, reddi: ii modo i4one|i eft
materia , quae reddat»
^ C A IP. X II. Quoties defefiionem (blis volamus
deprehendere, ponimus pelues, quas aut oleo aut
pice implemus : quia pinguis humor miunt facile tur*
bamr , & ideo q^as recipit imagines, (eruat Ap«
parere autem imagines non poflTunt , tiifi in liquido &
immoto* Tunc iblemui notare , quemadmodum
ie lunafoliopponat, vt ilium tantomaiorem|fiibie«
Qo corpore ab(condat , modo ex parte , (i ita contigity
vt latus incurrerit , modo totum. H$c dicitur per*
fe£ladefe£Uo, quasftellasquoqueQftendit^ & inter-
dpitlucem^ tuncfciiicet, cum vterque orbis i) (ub
eodemlibramento ftetit. Quemadmodum ergo v«
triusque imago in terris ad(pici poteft: ita in aeret
I. Vt9tiim wtkis^ Inoc fttans. Vd n alii aaiBnt Solit
Alniie, ,
Natvrau Qtaist, Lii, r. 597
com fit 2} coa^us a^r & limpiduSj conflitit, vt fa-
cie m foils accipcrer , qiiam dt aii^c nubea flccipiuiit^
fed cranfmitumc I iiaut mobiles (unt> auc raraij aot
fordid^p Mobiles emm fpargtiiit illam, raraeeinir*
tunt , for did£ mrpesquc non fenttunt j Ckhi apud nos
tmagiticm macuLofa non reddum.
C A Pt X1 10. Solent & bma fiei:! paretla > eadem
tatione. Quid cnim itnpedit quo mbui cot Itntj
quod nubes ftierunt aptae ad exhibendam efHgictn fo-
lii ? Qiildam in ilia fentemit fnnr ^ quotleni dno Cc
tnulacra talia eicfiftunt ^ vt tudkent ^ vnum cffc folis^
ml terd m i magi nis, Na m apud nos qu que cum plu r a
fpccula difpofua Gint ita ^ vt a!tcri fit conrpeflas alt^
tms^ omnia impkntuff dvna imago avcroefl^ ce*
f^raeimaginutn etHgies funL Nihil enim refert quiil
£t, f uod Qjccuto oflendatut. Quldquid.cnim vi*
detj reddit Ita iilic qaoque in fublimii It nubei
fors aliqna difpofuit, vt tnter fe adfpidant , iltert
nubes folli imaginem > altera imaginis reddit De-
tiait autem hae nubes j qux hoc pr^flant , d^nCxcSc^
Itu^St fplendi diij plane naturx (blii. Obhocomni^
^u% buinfmodi iunt fimnlacra, Candida fiint« &fi-
iniiia lunadbus circulis : quif. ex percutlu oblique ao*
tepto fok resplendent. Namfi infra folem nube£
fuerit 3 Sc propior , ab eo diffipatur : longe autem po-
fita radio 1 non remtttit , nee imaginem efficit Quti
apud nos quoquc (pecula cum a nobis procnl abdu*
Sa flint , faciem non reddunt j quia acics noilranon
lltbet vfque ad nos rccurfum. Pkuiarum autem A
hi foki(vtaraiim hi (lorica lingua) indicia funt: v«
tique fi a part€ Aiiflri confliteront : vnde maxim m
tiubei ingrauercnnt i cum vtrimque folem cinxittiUi
^HigieS} (Ci Arato credimus) tempeAaa furgit,
^i Sip^ fie iigliGrfrnv^
598 I" AnKA£i SENfiCAfi
■ ... . ^^ ■ ■ ^.-^-..^ -"-r^
C A t. X I V, Tempos eft , alios quoquc ignei per*
airrcr e , quorum diucr fae figurae funt. Aliquando c-
micat (lelU , aliquando ardores funt , aliquando fix!
dc haerentes , nonnumquam volubiles. Horum plu*
ra genera confpiciuntur. Sunt Bothynoet) , cum
velut corona cingente intrortus ingens c»li recefloi
eft (imilis eSbfTs in orbem fpeluncz, Sunt Pithis i) i
cum fnagnittido vafti rotundique ignis dolio fimilil}.
Vel fertur , vel in vno loco flagrat. Sunt Chafmata 9) .
cum aliquod csli fpatium difcedit) & flammam deluir
cens velut in abdlto pftentat. Colores quoque horum
omnium plurimi funt. Quidam ruboris acerrimi^
quidam eu^nids ac leuis flamms^ quidam can*
dids.lucis, quidam micantes , quidam squall*
ter & fine eruptionibus aut radiis fului^ Vide*,
tnut efgo
StelUfUm longos a iefgo dthefcere trJ^^t.
Hs velut ftellaeexfiUunt & tran(uolant , videntOfqui
longum ignem pbririgere , propter immenfam celeri*
tatem : cum acies noftra noii di(cernat tranfitum efl*
rum , fed quacumque cucurrerunt) id totum igneutn
credat. Tanta enim eft^ velocitas motut > vt partes
^ius non di(piciantur , fed tahtum fumma prendatuf.
IntelligimUsitlagis. qua appareat ftella^ quam qui
e&t. Itaque velut igne cbntihuo totum iter fignat:
quia vifus noftri tarditas non (ubfequitur mottienta
turi^entiS) fed videt fiitiul & vnde exfilierit» & quo
peruenerit. Quod fit in fuimine t longut nobis vide«
tut ignis eitks: quia cito fpatium (uum tranfilit) &o*
1. Bo%no#) Bo^oJ, caue«.
a. Pitbut) Pitha vel Pitbida legit 6r6liOTk qaomm ilia
Apuleius , hoc Pliniai Ttitiur. Trl^ei autem Griecia dolioM
|, Chufima) rJ^t^ hkiwm Aotat.
Natfral. QvAEft, Lib. 1/ f99
culis noftris occurrii vniuerrum per quod dciectu*
eOr. Aiillc noncd e.xtentl corporlsi per omiifi qua ve-
Jiit, Ncquetarn long4(S[ exten^atainimpemm valent.
Quo m d o erg o p r o fi Uuii t ? Attri tu aSf i s ignis incc n-
fiis, vento fraceps jinpdUnar: jtoii fetuper tamen
vento aUritvme ht. Nonnnmquani ex aliqtia oppof'^
tunicate acris nafcitor. Malta enim fnm in fublfmi
ficca f calida^ terceiia ^ inter qu£ oritur^ & pabulum
iuum fubfequens defluitj ideoquevclocitt^r rapitmr.
At quare color diuerfus eftt Qpb refer t 4) , quale
lit id quod incendltui: , & quam vehement quo in-
cendicur. Vet^tum auteui ftgni^cat elurinodUapfas,
^ quldem ab ea parte qtia erumpit.
,' Cai. XV- FulgoreSj inquit, quomodofiuiit,
'quos Gra;d Sda appdlantl MultiSt vt dunt. mo-
dis. Poteftillos ventorum vli cdcre , poteft fuperio-
rii c^li feruor. Nam cum late fufus lit ignii , infe-
riota aliquando , fi futat idonea ^ccendi , cordpJt,
Poteftflel brum moms i) curiii fiio excitarc ignem^
^ in fiibiefla tranfmitterc, Qind porro 'f non po-
refl fieri vt acr vim Igneam vfquc m lEthcra dfdat , ex
qua fa Igor ardorilc fit ftcU£e>vel fi mills cxcurfut ? E^
his fulgoribus quaedam in prxceps cunt, fimiliaprd-
Clieatibus ftelUs : ^ju^dam ccrio bco permanent , Sc
tantum lucis cmittunc , vt fugeut tenebriis , &
diem reprtefintent j donee confumpio allmcnto ^ pri-
mum obJfcuriorafint} deindefiairmiaemodo^qusin
fc cadit J per afUduam ditninutioneni redigamur in
jiihiltim- Ex his qu^dam in nubibus apparentj qu«-
dam fupra nubes , cum act fpifliis ignem , quem pro-
pior terris diu paucratj vfquc in fidera expreffit Ho-
f , Qnia nfitt ^cj quU a^ niatcriae qua incenditar opa*
cicflce, & Tiribiri flammx iDCtndedcil color i^dfirifigimf am
1. Sisttarnm aiotitf^ quts folutai orblbui per Itquidiun i&-
tlitracircuitiflgi & eain a»«r«re Seocci isit^u ^^pl^
6oo L Annaii Senbcai
rum aliqoa nonpatiuntur moram, (ed tranrcumidc
ant exftingutuimr (ubinde qua relnxerant. Hi fiilgo-
ret dicnntur : quia breuis facies illornm & cadaca tit,
nee (uie iniuria decidens : fspe enim fulminum noxas
cdiderunt. Ab his te^a videmus ifta fine fulmine,qii2
Aftrapopleda 2) Grxci vocant. At quibns longior
mora & fortior ignis eft , motamque caeli feqacnl,
autpropries curms agunt , Cometas noftri putant:
de quibus dicendum eft, Horum genera (lint pogo*
niae 3)^ lampades, & cypari{fi2 4), &alia omnia:
quorum ignis in exitu (parfbs eft. Dubiom , an inter
hosponantur trabes, &pitbis, quae raro funt vifs.
Malta enim conglobationeignium (e coniungens il-
lornm orbis aliquanto matutini amplitudinem (blia
cx(upetat Inter hsc ponas licet , & quod firequefi-
terinhiftoriis iegimus, caslumardereviftim: ctiitia
nonnumqnam tam fnblimis ardor eft ^ vt inter ipia fi-
dera videatur: nonnumquamtamhumUia, vtiped*
em longinqui incendii praebeat. Sub Tiberio Qefare)
cohortes inauxiliumOftienfiscolonis cucurrerunt,
tamquam conflagrantis : cumcsli ardor fuiftet per
magnam partem no£lis , parum lucidus y craffi fumi-
dique ignis. De his nemo dubitat quin babeant
flammam quam oftendunt : certaillis Uibftantiaeft.
De prioribus quaeritur ) de arcu dico & coronia^ ill
decipiantaciem , &mendacio conftent: aniilis quo*
que verum fit quod apparet. Nobis non placet, in
arcu aut coronis fubefte aliquid corporis certi. Aifail
enimiudicamus in(peculis, nififalUciam ttte^ nihil
aliiid quam alienum corpus mentientibua. Non e*
nim eft in (peculo, quod oftenditur* Alioqoio
i. AflrapopUe^a') fiilgnrlta^ (ta fblgore aflOata. Id,
!• Pogwia ) LatiiiflB pArbutos dicerea.
^^ fi ^tfrtf^ir ) a comli cyparitfi arbarii iabai ittHmtdiai^
tton
non exirct ^)] iiccatia protiiiusimagineobducere"
tur: n«c iniiumerab lies mod o intcrirciitj mod o ex*
cip eren tu c for m». Qui d cr g o ? Si mulacta ifla fu iir^
&inani^ verorum corporum itnitatio ; fliiitque ifla a
quibu&dam ita compofiia, vt po{lint detorquere m
prauum. Nam (vt dixi) funt ^ccubj qnm facicm pro-
fplcientium obliquent : runt, qux in infinitum au*
^eant, ^ haniaiium babitum cjtcedaat^ modomque
noHtorum corporum.
Cap, XVI t Hoc ioco volo tlbl narrarc fabellanij
vt inteliigasi qiaam nujlum inftrumcnttimirrk^n^ds
voiuptatia libido contemtiar, Sc ingciuofa Utadiiici^
tandum iiirDrem fiium. Hoftiusquidamfiiitobfcoe-
nitatis vfquc in fccnam products i) Hunc dimtein
auarum , fcftertii mjllies feruum i)^ diuus Augufhii
mdignum vindi£ta iuJicauit^ cum a fcruis ocdfu|
eSui & tamen non 3) pronuuciauit iurc c^Cumn-
deri. Non erat iUe tancumaiodo ab vno r^xiiiinpu-
rus, fed tarn virorum quam feminarumauidus fuiti
Fo:uqiie fpecu[a cius not^^ cuius inodo rctuli, ima*
gines ionge maiorcs reddeatia , in quibus dtglms
braccbii menfuram & longitudinet^cFaJTitudmeex-
cedcreL Ha^c atitem ita difponebatj vicum virum
jp(e pateretur, aucrfus omnci admfnarii fui moryi
in rpeculo vidiem , ac deinde i^Lfa magnirudziie l-
pfius membri tamquam vera gaudtiret. In omnLbui
/) Nott i*i«#) non pterinet, & delcfccur* ;^ j^,
( 2. OhfieniioHtvs^t in finutmf^oJuifa^ ]^. ^. obfcanTtatis ^
wtqat adeonotc, vt impnneab iuftrionibut & miiiiif ini^
aa tradooeretar. Grimov,
f a. S'efterHimiVttrfermun) fdUieet f vcnais turn feraus c-
tat* quia anami:
I, Et tanun nony Gtoikoum 6l MxttQim laguat ; ifia^
#Ihm Hou •."<■.. y '
i "i ; . f:- ■ - ,»'„ .-..I
602 L ANMASI SlNftCAt
I ■ I l i ■ ■■ I II
quidem balneis agebatille diledum 4), ft apertt))
menfura legebat viros: fed nihilominwa mendadit
qaoque infadabile malum deleflabat I niinc&diCf
ipeculum mtmdidanim caufla repernim* Fceda di*
au (unt, qtue portctitmn illud lacerandam ore (aO
dixerit 6), feceritque, cum illi (peciila abomnipar«
te opponercntur, vt ip(e flagitiotum fiiorum ^eflatof
elTet : ft qusfecreta qooque confcientia premaiitiir>
' ft qu2 accufatus quisque fecifTe fenegat » non in oi
tatitum, (ed in oculos fuos ingererct. At hercnkf
icelera con(pedum firnm reformidant Inperdidi
qnoqiie, & ad omne dedecus expofitif» tehanima
eft oculornm verecundia« Ille aotemiqaafipanmi
effet, inaudita & incognita pad, ocnloa (aos ad ilk
aduocauit: nee quantum p^ccabatvidctc contcntiii»
fpecula fibi per quae flagitia fua diuidereti difpOIlere^
que» circumdedit: & quia non um diligenter inm*
cri poterat, cum compreflfus erat, & Caput mcr(entf»
inguinibusque ab'enis obhs(erat, opus fibi (bum per
imagines olFerebat. Speculabatur illam libidincm
oris fnl, (peftabat fibi admiflbs pariter in omnia vi-
ros. Nonnumquam inter marem&feminamdiftri*
btitus, &toto corpore patientiaexpoiituSyfpeAabit
nefanda. Quidnam homo impurus reliquit> quod
in tenebris faceret ? Non pertimmt diem>(ed jpfos
concubltus portento(bs fibi ipfe oftendit, fibi ip6
approbauit. Quid? non putas> ep ipfii habitu fO-
luUTe pingi ? Eft aliqua etiam preftituda modeftia : A
ilia corpora, publico obieda ludibrio, aliquid,quo
4. Agehat sffc diU^tm) diHgdMt cos qnlkparttobtaas
commendabilet ob magnitndineai videbtntiir.
/. Aperta) apta legnnt noaaalli, n Gnmov^
4. Laeerandum ort Ju9 dixtrit) jReUttor erat HoiUai iB^
atque hinc ifta czpUctnda, vt & qua poft ieqaaaoor.MiM
m m$nmy fid m nuhi fins mgtnn$*
liiMtx ptdentja lateat^ obt^dnnt: adeio qnodiqik
ttoi0 liiptnar queque vtrecundum cfK Atfllud
tomiArum ob(ccenititeinfiian]^ ^'tdaculnmlteerifj^
t&cifibf oftcntabat, qaibotabfcondcndil nvii$ hidM
ajta iKHc eft. Simula uiqiiit» ^ violin & femiDaiii
pador: nthilODiinua ilk qnoqne fuperuactta miU
IMtte».aUctiiii8CoticiifBflia inarem esferceo'. 7) O^
nuttt iHembra ftupria occupaui fiint > Ocnli quoqui^
in partem Ubidiiiis ?eniaiit> 1^ teftes eiiiaescadordia>
tfkt &qt. Ed^m ea qxm ab $Cfe&Q corporia noftri
pofitiil (bbinoait^ arte Vifantur, ne quia 0m pntel
iDcfini^ quid ftdam. Nihil egit natiura, qii6d im* .
manftfibidini^oiiaifieria tain maligna dedit^ quod a^ '
lioflifii animaliimi concnbitna melius inftnixit In^
Vtmwii ^n^nadmodttm morbo mco imponaiQ A
Gideftcianiv . Q^o neqoitiAiti meam ^ ii ad \iianirfi
m>Hl«ftipecco 8)f IdgeniisrpeculQnimcir^iipipo-
tiam iiiilii» qaodincrembilem invginnm magnim*
dtaem reddar. Si liceretmihs$ad?enimiftaperdaa^
cdremc qaia non licet ^ mendacio pafcar. Obfcae*
nitas mea^ plus quam capit, videiEiti dc patieiitianl
fiiam ipi^ miretur. Facinus indignum. Hie for*
taflfecito, & anteqnam videret, occcifiil eft« gJAd
ipeeulum futim immolandus fuit.
Cap. XVI L Derideantur ntine philoibphi^
qaod de (peeuli natura dilTerant, quod inquiran^
7. Alkuins tUtiiwmlm mir«m txirteo) legt alkqni cmihf^
aUkcm mamtm extrcto, Puttbtt cniin rnperaacaneani nUt
fii iUa quoqna vt^cbir kotiio cleteftabilii. driaiUvi
%. Qj» neqnitiam mum ^c.') fie pasfim Vetr. Qai^. ^^ i» &r
1^. £leg. 4. Qni tin formfamj fi Hfnnifi cafia ptattMi
fit ndfter de Trtoqnill. aniin. c. 9. Quo mht mntimirat^hk
fibns if MHoibttai^qmrumDmitiks vht^aiihdfiU^U^
9« O^cifni $fi) a fcnOf i nfub ialtiiiih (to^iUtdteebac
6o4 L. Anka'ei Sbnrcak ^
2uid ita faciei noftra nobis, &quidein in nosobaer-
I, reddatur. Quid fibi rerum natura volnit > quod
cum vera corpora dedilTet, etiani fimulacraeonnn
ad^ici voluit. Qaorfiis pertinuerit, banc compa-
rare materiam, excipiendarum imaginum potentem.
Non in hocfcilicet, vt ad fpecuiumbarbamfaciein^
que velleremus, aut vt faciem viri polirenras. In
nulla re ilia negodum luxuris concedit : fed primma
omnium, quia imbecilli oculi ad faftinenduro conri-
nuis folem, ignoraturi erant formameius,hebetato
ilium lumine i) oftendit. Qoamuis enim earn or^
entem occidentemque contemplari liceat:tamenha*
bitum eius, ipfitm qui verus eft| non rubentii, s)
fed Candida luce flilgentis, ne(ciremus, nifi in aliquot
nobis humore Isvior 3) & adfpici facilior occnrre-
ret. Praterea duorum fiderum occurfiim , quo in*
terpolari 4) dies fblet, non viderediutj nee (cire
poflemus, quid eflet, nifi liberius huiiii fblislanM-
que imagines videremus. Inuenta (iint fpecula, vt
homo ip^ fe nofceret. Multa ex hoc confectita: pri*
mo fai notltia,deinde&adquaBdaraconfilkim. For-
mofus, vt vitarctinfamiam : deformis, vt (ciret re-
dimenduih eiTe virtuttbus, quidquid corpori dceflec
iuuenis, vt flore sutis admonei^turj iUnd tempiii
clTedifcendi, & fortia audendi : ienex, vtindecora
canis deponeret, Sc demorte aliquid cogittret Ad '
hoc rerum natura facukatem nobia dedit^ aolmeti-
2. Hebetato tttum lumini) in tqut, o!co» pice & aliis qwi
fpecnli inftar habenc.
3. N0K mbtntis) orieni enim & ooddeoi Col rabtni & orftf
ampliore apptrct^ obvipomm coptam.
^.Leuior) leuior leg. RMhentus,
i^lnttrpokri) dinidi iatericfta acUpl. GfOwnuM W
mauHlt miiffiBtirU
pfoi
j, Orkii) rotnndii cimirum Hter«t fpecnlii vwbintuf*
^, ArgenH nkw) prclm ftrgenteft fparatt , ^um primoi
dp. ?.
i[q J mil
NAtVRAL, QTAEIT. tlB, 1 C^f
pfos videndL Fonicuiqueperlucidtiiautieueiaiciifii
iitidgincm reddiL ^]
Cum pUfidftm Mentis J^Ant mare: - - -
Qualetn ftiKTe cultiim ptitas ad hoc rpcculuiti fe CO- |
mentium ? ^tas illj JimpUcior, Sc fortuitii conten- j
ta, nondum in vitiam beneficium detorquebatj n€C | *
imiemum nacune in Ubidinem luxutfiqae ripkbiU
Pf imo faciem CuAvn. cuiqiie cafus oilendit > deinde
cum inCnuM fiii mortatibtis ainor^ dulccm adfpeQtifti
for mm fu£ faceretj fsepius ea defpexere , iti qntbiii j
priui effigies fuas videbaiu. Poftquam deterior po-
puluf ipCas fubiic terras, effodurua obriienda, ferrum ^
primo invfu fxittj & id homines impune erueranc^ii
folDm eriiiCTcnt. Tunc dctnunn alia terrse inak^ quo*
ram latuitas aliud ageiitibua ipeciem fuam obnilit> .
quam hie in poculo , i He in aerc ad alios vCm compa- i
rata ndit^&moxpropriut huk mini fieri opraapara-
tus eft orbis: 5) nondum argcntinitort 6) fed ki-
gilts rihfque materia. 1'unc quoque cum antiqvi
Uii virl incondite viucrenci fatls nltidi, H fquaioreoi
opere colledum aduerib flumine eluerent, curaco^
mere capitlum fuit^ ac prominentem barb am depe^
ft ere: & in hac re ^uJsque fibi, alter i que opera m dt-
bat inuicem. Comugum quidem manu crims iLle^
^uem efFundere olim mot viria fuit, ettreflabatur:
fed ilium fibi fine vllo artifice formofi quatiebant^
non aiiter quam iubtm generofa animalia. Poflet ^
rerum iam potiente luxuria ^ £petuk tqtfs pariacor-
poribt}5 auro argcntoque caelata fiintj deniquc gem- *
iiA 1. Ankasi SiKsoAi
mis adornata: &pluris vnum ex hisftminasconttn
tit, quam antiquarum dos fuit ilia, qa£ pubKce da->
batuir imperatoriim paupeFum filiabos. An ta exb
jtihAas, exauro niridumhabuifTeScipioni^ fiBat(p6«
fulum, cum illia dos fuiflf^ s&gra«e? 7) O paaper^
fa felix, qas&tanto titulo locum fecit I Non feciflct
illis Scnatus dotem> fi habuident^^ At quisquis ilk
fuit, cui {bceri loco (enatus fui;,. intelkiat>(eaccr>
pifTe dotem > quam faa non effet reddere. Gun 1»-
bertinorum virguncuiis in vnum ipecuium non (ufit
cit ilia dos, quam dedit (cnatu$ pro Scipionc Pro-
ceffit enimimmodeflius,pauUalimopibus ipfia.inuj<«
lata luxuria } Sc incremcntutpi ingena vida accept-
runt. Adeoque omnia indifcretamntperoerfiffiaua
urtibus , vt quidquid mnndua muUebria?ocabaiar|^
iarcin^ virilea fintt^ minus dico,, eti«un miiitareiit
lamfpMulumornatustantumcauffa adhihitmB,nul^
^ non viua neceflarivun fiiQum qIL
7. Aej grAfte) coaf^ noftrain id; Hehiicp c. 1^ Acs grfi
«e appcllatum , qnhi numini terei nidei & infbrmet fnino^
In pretioni rerum veoalium ftpptadebaBtar* vtdk Plin. k fl|. c|.
^eternm qatati srit grauit aot illt fnerit Valeriat ezpfiT
Stf^ ai^ mpdifs, ftfodxaginta. mJfy ^ftk fm^^ frmwk
LIBER
LIBER S E C U N D U S,
Argumenmm, K
JOBrinsm ru nMuralis , in fsm quM ule/liM, am-
ttorM^ tf tfrtms ptrtrsBM^ psrtiitfr, De aert 4U*
id pr£mi(iiif qui^ meuor^rttm ^ omnium fMimmm
its cofmrnunis frf. Emm ex diftMntihm cQTpufcuUi^ H
htfTfm^ c^nfirmBtm^n^n iffh^ I^iuijiadusmires regi&*
$. In MreffttigurSifitlminjti t^niirua t:&7%{ipi. AnsXM*
rsf fefutMiuSj qui fulmins credit fid^ttm €wmn*
ma ^ difiiUaUQms tfft^ ArifiotcU itiam , jinjtxi-^
»rf J Anaxim^ndro , Diogene ApQllomate reie^ifj
fimt mdium coilifane fieri &' ilidi t mdxim^a» U-
n e&rmn fitn ptms fidetA effi^ quorum mgenSf Mfj
confeffd p&tmtiA qtf, Vt JuBierrMnci ignis ^ inJkUm
iorum duo in mart ^geo ^ tf alteram Jum mem&fiA
it am e^e, TonUruerum ^ fulminum SmffiniSy
w ex phjffieM raii&ne , quam fsna difdpUnM Thufit^-
5. FuhUnum 0* auguriorum figmficathmt n^n 4-
ii Jkcrifidis yfid b£€ 4£grM mentis fiUtia e£e, fsm
m nulla price Aut m^jferkordis co*nmoueri »* qud'
n iamema Diis tmrnartAlihus itafufpenfk reiiitMcp
U in hnnum 3ertAni^ fi adm»i£ Diis preces ffterinf,
QiafuJceptA^ ^um ^er& moMus fulmins nan time-
qUMm noffe^ dd mnietitptum fulminujn £^ mortis *
reditur. Hane qui non timet ^ nee fuhnina^ nec
tfragiAj nee heU^y nee feras metueL Moriem au-
I cur tantopere metusmm ? O^mei sd earn prodi-^
^rnnm^ & metius tfi ^kmmum irlj f^im mmtmm
f q 4 QA-
(oi L. Annabi Sbnicav \r
C A P V T I. ^
OMnis de vniuerfo quaeftio in coeleftia, (ubli*
mia, i) & tecrena diaiditur. Prima part
naturam fiderum {crutatur, &. ma|iuradi-
nein,& &nnainignium ^uibus mundus inctuditiir;
^slidum ne 3) fit caelum^ ac firms concretaequema*
teriae, an ex fubtUi tenuique nexum : agatur, an agatt
& infra fe fidera habeat, an in contextu fiu fixa:
quemadmodum GA aqni vices fer net : an retro fled^at:
cetera deinceps his fimilia, Secunda pars tra£Ut in*
tcr caelum terramque ver&ntia. Hapc funi nubila, im»
bres,ntues,& humanas motura tonltrua mentes: qaasr
cumqne aer facit patitanie. Hasc fiitSUmia dicimos,
quia editiora' imis fiint. TertiaiUapars dea^ris,tev-
tU^ arbuftis, fatis quaerit, & (vt Iuriscon(ubDnim
y^f:bovtar)de omnibus quae (bio continentur. Quo*
Oiodo , inquis, de terrarum motu qusftionem eopo-
fuiftiloco, quo de tonitruisfalgorlbusqucdi^hirusT
Quia cum moitus terrsfiat^piricu, fpiritus autem fit
aer agitatus, & fi fubeat terras , noh ibi (pedandus
eft: cogiteturinea (ede, in qua ilium naturadiipo-
fuit. Dicam quod magit videbitur mirum ; inter
csrieftia & te terra diccndum crit. Quarc ? in*
quis. quia cum propria tcrrae excutknus fiio loco,v-
trum lata fit 8c iti^qualis 9 & enormiter proieda, an
tptd in formam pilse {pe£^et, & in orbem partes fuas
coj^at, alliget aquas, anaquis allige^ur ip(a ; animal
iftaninerscorpus^&fine fenfii, plenum quidemfpi*
ritus, fed alieni; ic cetera huiufinodi quptiens in
ipanus venerint, terram fequentur^ 9:inimiscoilo-
cabuntur. At vbi quaeretur, quis terrae fit fitos^qaa
r. SHblimia) h. e« meteora.
a SolidwnneS vt Ariftoteli & Homero fifaiiit qql aheae*
am illR4 credebtt, Fr^mond.
par*
r ^ j ' '■ ' — , ■■■ " ■ . '■•■''..•■■;' •,"
' Natvaai. QvAiiT. Lit. DL <Sfsr
mi« ■■ ■■.. ' . . . , ■' ■ ;. » .' ■ > ■■ ■ ■ ■. »
parte mundifubfederki qnomodp tdverfin fiaer%
c^luxnque ppfitt fit, tec qtueftio casdit fiiperiori*
l^i^> 3) & (vt ic» dicam) iqeUoreiii conditiipiiem
J^guitur. .
Ca(. 1 1. 1 Quoniflin dixi de partibus , in quas
Oinius rerum naturs tnatuBnaidiQiditur; qu^edamin
^onunarie (901 dicenda > & hoc primom j>raBi]b^n-
dafn» 1) inter ea corponi, a q«i||iu nutaaift^ 3),
tCra efte. Quid fit hoc & qc^ure pr^dpictidmi fiie-^
fit , fcies ^ fi paulio altius repetierp ^ A dixerp aUquid.
eflecontinii9inj aliqoidcoininiffuin. Contjnuatio,
eft panittii^ inter fe non intermifTa coniunjSdp^ Voi-
Hpi eft fine commifTura continuation 3) & 4^^™.
iinter & coniunSomm cerppr,am cafihu* Numquid
di^bii^p dd , qnin ex his cprporibus quse videmos tni-
damnsque, qus aut (eotiunlti^ mi{ ientiant / qocdi^m,
£nt«pfnpofim? ilia conQant a|it nexu^ aut icerpa*'
tipne: vt piita fiinis, ^menttmi, nauis. iftiu^sr.
non Gompofita: 4) vt arbor , lapis. Ergpco)t)^j^as^
oportet,exhi< quoque qns (enfum quidem eiSilgiiinr,,
ccterum ratione prenduntor^elTe in quibuOam vnita-
tetncorporuin. Vide^quoknodoaqribustuiaparcam.
Expedire me poteram^ fi philofophomm lingua yti,
■ill 'I ■ ' ■ ■■ ■ ' — I II. .■ ' ,,.
). Ceiit fup%rkftbu5) inter faperiora & caieftia tiaftanda
tft.
I. Pr^fntHendum) tnte famenduiq , habendum pro jbypo*
tiiefi Ac, con&fTo. Sic & inf. L. 64 c. 9« Frommid.
a. A quUfus vfdtas eft') vt nihil in piundo dehilcat, ^ee [
Tacuo locui detor , aere vbique (k infinnante. Fromond.
9. Vnitas eft fine eommijfura eontinuatio) h. e. ewtinnath
dicitor, di $ii ttt conHnuutn^ qaandoaliqaidittvanm eft, ▼(
partes eiat nonfint per commijfuram comun^lm ^ n dno afle«>
rea v. g. commffttra innguntnr.
^. Noa (0»i^ai^l») qnccontinnafuntt
qq 5 VO.'
^10 X. AnrAki Senicas
— ^— • ■■ I k
voluKTem, vt dicerem vnita corpora: 5) hoc cum
tibi remittam , tu inuicem mihi refer gratiam. Qua-
reifind? R quando dixero vnum, memlneris 019
non ad nnmerum referre, (ed ad natoram corporis,
nulla ope externa , (ed vnitate fiia cohaerentii. Ex
hac noU corporum a^r eft.
Cap. III. Omnia qua in notitiam noftram c»*
derc po0iint, mundas comple6(itiir. Ex hif qiu>
dam rant partes, qusdam materiae loco relida« Defi-
derat omnis natura materiam , ficutars omnis que
manuconftat. Quid , fi hoc apertius faciam? Pars
cftnoftri) manus, ofla, nerm,oculi: materia >fiic«
cus retentl cibi iturus in partes. Rurfiis , quafipara
noftri eft (anguis : qui tamen & materia eft. Prsepa-
r^t enim Sc alia : i) Sc nihilominus in humero^eft eo*
rum , quibus totum corpus efiicitur. a)
Cap. IV. Sic mundi pars eft aar,&quidenrnf-
teflaria. hie eft enim qui cslum terramqoe cdmedir,
qui ima acfiimmaficfeparat, vt tamen iungat. Sepa-
rat J quia medius interuenit : iungit, quia vtriquo
per hoc inter fe confenfns eft. Supra £e dat » l) quid*
quid accipit a terris. Rurfiis vim fiderum in terrent
transfundit. Qnam fie partem mundi voco , vt ant>
malia & arbufta. Nam genus animalium arbufto-
nimque, pars eft vniuerfi: quiainconfiimmationem
totius aftumptum: & quia non eft fine hoc vniuerfiim.
Vnum autem animal, Scvna arbor , quafi pars eft:
^uiaquamuisperierit, tamenidexquoperit, totum
eft. A^r autem , vt dicebam , & cclo di terris co-
5^. FatM wfwra^ ifl^fhm^ iniblentit fignificadanls i>
ec« opctenerMaoref Isderet.
1. Fraparat enim ^ alia ) & hoc ipfo pais eft;
9. Qmibus totum corpu efficitur^ tamqaaiii materk,
I. Supra fi dut} fiuGm emittit vtporit ft axhaladMif
fiaeretu Vtriqueitmimseft. Habttau^invnittteni,
d)qaidquidaliciiitttritiittioa|^eft» NUuieaim
naicitiirlmevmtale. \
G Aip« V. Tent & pad eft vrandi ;«lhMteKa. ^
Pirtqutrefit, nonpoco teinterrogitantin , eat ttqiie
inteirrogei J qcuure oHhiiiFftrt fit : quia folieet non
intgil^finehoey quam fine ilia vniuerfiiineflepoleft,
quod CQin his vmnerfuin eft, exqoibo9,ideft» tarn
(^iiloj qnamex^fta, alimenfii omnibus anifnaiiliuf^
dmiubus Ads , omnibus ftelUs i) ditiidtii|tiir. Hinc
qoidquid eft virium fingulis , Une ipfi iniundo tarn
innltapo(centiftibniiniftratar: hinc pr6fecsiir quo
(hftineantnr tot fideraV nmexercitata, a) tun iul-
Ik V per diem noaemqno, 'vt tn opere, itti & in pifiu.
"it omnium qnidem rerum hatura, qaantuni m Mtri-
inentnm 6A (atis fit , approhehdit Monditii fetem,
. qiUnttnii in aeternum deflde^ibat , inuafit Pufitfam
tibieKempl^mmagncrdponam. Ouatautumtom-
^leftunturhnmorif, quantum adefFeftum amimalia
cximri Atis eft.
e A p. V I, Afr continuus terra eft , & fie aroo*
fimil vtftatim ibi flitarMsfit, vnde iUa difcesfit.i)
Tar3 eft totius mundi : fed idem tamen, quidquid terfa
In alimentum i) mifit, recipit: vt ftilicet materisLi
ponpars intelligi debeat. Ex hoe omnis inconftan^
tia mmuhusque eft« Hunc quidam ex diftaqtibui
S« Vnipafem) i.e. fine commifibrt concinoatioaem n cs
$••« pttet.
I. Oiii«s^ai#i//i>)qBamparQiviporibotatenracBit&8oi«
fipnunt,
J, TammtrtitMtM') velocia.
h VtfttHim iki futurut fit v%d$ ilia difc$ffi$^ vbjeaflqoa
oalm aliqtid terns effbflumfiierk, cgrfuccedit.
a. In aHmentnnK) i% $Jmi9f9m Ufhftmm eKmembnuUf
' 6it L. AvNAEi Senicai
■ < i :■ - • - ■ . .
corpiifculis , vt pulverem ftruunt , 3) plurimumqiieft
vero recedunt. Numqaam enim context! nifi per vni-
Utem corporis niruseft, 4)cuinpartescpnrentire ad
imenfiomsm debeant, &confeF|re vires. Aerantenii
fi inatomosinciditur, fparfaseft. Tencri voro dif-
UStti non podiint. Intenfionem f) aeris oftendei|t
tibi inflata , nee ad lAum cedentia. Oftendcnc poQ-
dcra, per magnntn (patium abUta, geftante ventQ.
Ofiendent voces, qusremiiTaselatdequefbnt, proQt
i|er (e concitauic» Quid enim eft vox, nin intenfip
aSris, vt audiatur, linguae formata percuffu ? Quid
curfus&motus omnis > nonncintentifpiritus opera
iiint? Hicfacitvim neruis, .& veiocitatem currenti*
bus. Hie cum vehementer concitatus ipfe fe torfi^i
trbttfta filuasquf conuellit , Sc sdiiicia tott cprripf-
eni in altum frangit. Hie mare per (e laHgui^um ^
lacens incitat. Ad minora veniamns* Quia cmagt
fine intenfioi^e (piritus cantus eft ? corniia & tub«, f:
ea quas aliqua preftura maiorem (bnitum reddunr>
quam qui ore reddi poteft , nonne aerii intcniion^
partes fuas explicant ? Confideremus quam ingentem
vim per occulmm agant parutila admodum (emina : &
quorum exiiitas in commiftura lapidum locum inuQ-
nit, intantumconualefcunt, vt ingentia (axt difi^
hant , & monumenta diflbloant; fcopulot rapesque^
radices minutisfims , ac tenuisfims. Hoc quid eft
aliucl, quaminten{io(piritU8> fine qua nirvalidniD»
& contra quam nil validius eft ? Efie autenrynitatem
«■ ■ ■ ■ ' ■ I ' I I ^1
J. Strumr) i. c. compofitam ftftrnftam aflc ftat«mi&
4. Nunqtiam enim contexH nifi per vnitatem eorporis «^
tJT) exnifu, ft elafticitate , qutm Tocant recentiortt « ilrif
oftenditexdiftantibot corpufcolii iSrem non componi, um
nid 9 ft elafticam vim ezercerenon pofl*e ait coipus^ qaodfa^
unit cooteztam, h.e. condnnom non fit.
/. hfenfionem) nifiiin dc elafticiutenu
ia
Natfrai^ Qvaest, Lib. Hp fiig
■ I ' — "^^ — — — 1
lA a£re, vel ex hoc intclligi potcft, quod carport
iioitrt inter {e coherent, Qpid cmm aliud efl quod
tenet e^ ^ quaiTi fpirltus ? Quid ed aliud quC animtit
nofter agiteiur? Quis eft Ule motuij fiifi tntenfiot
Qua intenfio j nili ex vnkate? Qi^ise vnhas , nifi h^^ec
eHcnnaerc? quid autem aliud praducitfruges &{f>
getem imbed Ham , ac vlrentes cri^it arbores, acdi-
fiend It in rani as , tut in altum erigit , quam iplritut
ilLtenOo Sl vnitas ?
Cap, VI L Quidam a^ra diicerpunt* i) din
paraculas diducunt^ iia vt \\\i inane pcnni&e^nt A^^
gu men turn autem exiftimant non pleni corporii» fed
multum vacui habentis^ quod auLbusinillo tarn fa-
cHis motus, quod maKimis minimis que per iliuni
traa^urfus eft. Sed falluntur. Nam aquarum quo*
que Cmilis f:icitltas eft , nee de vmcate illarum dubi-^
um eft , qu^ fie corpora a ccipiu tit , vt lemper in con-
ctirium acceptis rctiuaiit 3) Hanc noftri circum-
ftantiam , Grace i auteni -xt^kmif appellaat , quae in
lerequoque ficutin aqua fit, Qrcumftat enim omoo^
corpus a quo impeUttur. Nibil autem opus erit •'
inani admifto, Scd hoc filial. ^
Cap, Vm. Nunc autcni cffe quamdam in re- .
rum natura vehementiam , magni impetua, eftcolil* i
geiid um. Nihiienininoninteniionev ehcmen tiui cfh r
&iarn mehcrcule quain nibii intendi ab alio poterit^l^
nifi per femetipfiim fucrit inteiitum. Dkinius eiiim^'
eodem inodo non poik quidquam ab alio moueri^ nifi '^
r
y. - -- - i'
1. Quiiam sera difier^mt^ Demgcritui , Epicui'iii & fis^o^ '
«*' ^'
*3. In tontrariMm naeptis ftfiumti} irtpifciiiftlapid^itt ui*s '
ie£lam accipkad Tndi^uc in orbem ab ea re^g^ii. Fr^
6i4 L. ANlrAfii SstrteAt
ftiiquid facrit luobile ex fenietipfb. Qaid uitcnl
eft, qaod magis credatur ex femetipfb habere inteo*
j^onem^ qnainfpiritus? Hunc intend! quit ncgabit^
cam viderit iaftari terrain cum momibns ^ te^^ mu*
rosqile plurei , & magnas cum populis vrbct> cum
todsmarialitcoribus? Oftenditintenfionem^irituii
velocttas c iua & diduclio. Oculus ftatim per multi
millia aciem fuam intendit : vox vna totat vrbei fimu!
perciftit: lumen non pauUatimprorepit^ (ediemd
vniuerfis infunditur rebus.
Cap. IX. Aqua Auteiii iitie Ipiritu quemadmo*
dum poflfet intetidi ? Nttmquid dubitas , qtiin (pAtfid
1)11111 qtl^ eicfutid^mcmiii medi^Arenae drelcens iti
{iimmam altitudinebi amphitheatri pertienit j cuiii
lAtenltotie aquae fiat? Atqdi net tollenO i) tnagia
tiec vlltim idiud tonfientuih dquam ]potetit mittere^
aOtagere, qttiimrpiritul. Mtticfe eommodit: hbd
iiifoto & cogente attollirar ^Jk contra natUratn fiiata
multa conamr , & a(cendit, Aata defluere. Quid na-
uigia (atdnadeprefTa^^atukhoftendutit, noilaqbam
fibi ted&ttc quio minui mergahnlr ^ Ted fpirituiti ? A'
quaenimced^rett nee poflfet pondeira (uftinelrej nifi
ipfii fiifiineretur. Difctis e^ Idco (npetibre iti pifbi<»
namnnflha, nondefiendit, (ed fefilit qucmadmd*
dum, nifi fpirim referente ? 3) Vox autem qua ratio*
ne per parietum munimenta transmittimr ^ nifi qiiod
Iblido quoquea£rineft> qui fbnumextriniecut mifi
\_ - ' ' • * " • • -"^^ ^
'r; Sporfio^ odbrad imfcrii ^i ia attphitfteittd pdrfifiH
lu fpargebator. conf. ft Ip^ 90; vidt Lipfiot de aonhithi
e.ia.
a. Ttf/Z^ffd) atollendd, ihtchiaa ^ua ^ nl^eftnt UAcC^
trahitm aqaa , alteram partem prsegtaname ponderer £r^
5v Sfkan nftnHt4) aera iack ditoii fta^aitt ciNidas»
Mto cumrqpeccaiiaati*
Am
inm Sc ^cQi^it & remitclt? ialicet^iritu nonaperrft
tfltitum intendens , ^d miktn abdito & indufa. Qpod
illi fflcere expedicum cfl , quiannfquanidiuilus, fed
pcripCa. <|uibas ^parari videtur, coit iecum, 4) la-
tcrponas licet ma rot & incdiam ■Jtttudinem monci^ ^
rnn f per omnit ifta prohibetur iiobis ed'c pemms, 5) \
tion Rhu id enim iiic^rdydltur can cum , per quod it- .
kim 1101 feqoi po^rumui^ ^
C A f, %. Ipic quidetn transit per iplum quo
fdnditttr , ^ media non circumfundit tatitum,
& vtrimqae chiglt ^ fed permeac^ ab ^chere lucidiiH^
Rio air J in tfirrim vsque diffufus: agillor quidem^
tenulorque ^ Sc nldor terrii » tiec minus aquis : cet««^
rum asthere (piflior gr auiorqae^ frigid us per ^ & ob- ^
fcurui. lumen ilH caLorque aliunde Cmit ; fed ptr 0-
mne (padum ftii ilmilia non eik : mutflC^jr enim a pro* t
ximis. Sum ma pars eius efl iiccintma calidiffima^ 1
^Q€t Sc ob hoc e[iam renuiiTima, propter vleiniaut
leternomm ignium , Sc iUoa tot motus iiderum , iffi- - «
duiimquec«lidrcuma6lum. Jlia pars ima & vie int *
terris ^ denfa 6c cailginoA eft : quia terrenaf exhaU-
tioncs receptat* MedUpaistempcratior, fi fummii
imisque conferas » quanrum ad ilcdtaccm tenuitatem-
que petcuict : ccterum rtra que parte frigidior. Nam
iuperiora eiui calorem ridnorum flderum fentiuut;
inferiora quoque t^pent ^ priinum cerrarum halitUj
qui muttum fccum calidi affert , delude quia radii ib-
lis rcplicaiKur , & quoufque redire potuerunt, du- *" ,
plica CO calore benlgmuf fouent Deinde eciam itlo
^iritu t qui omnibui anlmalibus ^ arbuAisque tt
4. Ctitficnm) langkurpar coeci rpiriculat ^oibui
fblida pertbrantur. F^ommd.
J* Pntbitet^T mMttft petnius) qa© mijHii feiJicitUbtfa
•baAbttUrt ptr lirem f alMiiilik
frtil
6i6 L. AtfNAii Senecai
fitiscalidaseft. Nihil enimviueret fine calore. Ad-
jicenuncignes, non tantum manu fa£ios &certoi|
iedopertos terris: quorum aliquieruperunt, innu-
inerabiles in ab(condito flagrant & obfcnro Sniper.
Etiamnvm tot partes eius fertiles rerum , habent
^liquid teporis : quoniam fterile eft frigidum , ca-
lor autem gignit. Media ergo pars aeris ab bis (nb-
mota in frigore (uo manet. Notura enim teris g^
lida eft.
Cap. XI. Qui cum fie diuifiis fit , ima fiii parte
maxime varius & inconftans Sc mutabilis eft. Circa
terram plurimum audet , plu'rimum patitur, exagitat
&exagitatur : nee tamen eodemjnodo totos afficitur,
fed aliter alibi: acpartibusinquietuseft acturbidus.
"Cauffas autem iliins mutationis & inconftantiae alias
terra prsbet , cuius pofitiones hue aut illo verik^ ma-
gna ad aSi^ tempericm momenta fiint : alias fiderum
curfiis. Ex quibus Coil plurimum imputes. Ilium
-lequitur annus : ad iliius flexum hiemes scftatetque
vertnntur. Luns proximum ius eft. Sed & ce-
^teraB quoqucftcllae non minus terrena quam incum-
bentem (piritum terris afficiunt , & ortu (uo occafiiue
contrario, modo frigora, modo imbres, aliasque
terrarum iniurias turbidas mouent. Hoc neceftarium
fp[it prsloqui, diduro detonitrno ac fulminibus &
folgurationibus. Namquiainaerefinnt, naturam
^eius explicare oportebat : quo facilius appareret, quid
facere aut pati pofiet.
Cap. XII. Tria fiintergo qux accidunt, faf«
gurationesj fulmina, &tonitrua: quae vnafafta^ fc»
rius audiuntur. Fnlguratio oftendit ignem : fulmi-
natio emittit. Ilia (vt ita dicam) comminatio eft,
& conatio fine i&n : ifta , uculatio cum idu. Qs»r
^ dm
NAtVHAt, Q^VAilT, Lib; H, 6i^
dam {\xm ex hi3,dequibus inier omne^ coiiuemi^qua-
dattif in quibui diuerfie fcotcmiae funt Cenuenii jllis;
omnia iila innubibui ^ enubibus iieri: eriamnum
conuciikj Si fulguranones &' fulminationei, aut igtie*
as eife ^ am ignjea {pecie. Ad i Ua nunc tranfeamuSj in
quibuilis eA. Qui dam putant Ignem cRe in nubibui^
q^uidam ad tempus tieri : nee pnuscflcj quam mittL
Nee inter tilosquidem quid pro^Vat ignem , conue^
nit Abui enim a Imninc ilium coUigit, Quidain
tutem radios ib lit in rcrctirrenti ft rccurrentisqae, fk-
pins in fc relates i) , ignem excitare dicit. Anaxa-
goras ait ilium ex aetfiere diitiUorej Sc ^x tanto ardore
saEli multa decider e ) qu^nnbes dtuinclufa cuAodt-
snt Arifloteks 3) multo ante tgnem coUigi non pu*
tat t Ted eodeni momenro exIiUre , quo tiai« Cuiuf
fententialaliseit: Du^ njitndi partes in i mo iacent,
terjra Sc aqua : vtraq ue ex Cc reddit aliquid* Terrenui
vapor fi ecus ell, ^ funio fimiUs j qui ventos^ ioni-
rrua, &fulminafai:it: aquarum halicus humidus efl,
A imbreft St niuei creat. Scd ficeus ille terra rum va-
por, vndc vends origo eft j quia coiccruatus elt^ cum
coitu nubjum vch em enter impafiarum a latere elidl-
lur : deinde, vbi latms ferit nubes proximas , plaga
ik eum Cono incutirur , qiialis in noftrls ignibui red-
ditur , cumfianimavitio llgnorum vircntium crepaL
Et vtiUe^irittishabens all quid humidifecumj can-
globatusque^ rumpitur Hamma; eodem modofpiri-
tus ille, qucm paullo anteexprimi colli (ii nubibus di^
xiJmpiLilusaliis, neerumpi nee exHlire filentio po-
teft. Diffimilis autem crepittit fit, ob diiTimilem
impa£lion€m nubittm. Quare? altse matoremfinum
habenCi ali£ minor em. Ceterum ilia vis exprellt
i. Siffpikt in ft rttaUi ) i. e. r^plicatai ft t^^Qh '^
3, ArifiotfUs) Lib, Up c,y* Mneof^
torn. II. tK ' ffi"
6ig ' L. Annaii SSNYCA-S
{pirinis ignis eft , qui fulgurationis nomen habet / k^
vi impetu accenfiis Ovaries. Ante autem videmui
fiilgiirationein, quam (bnum audianans : quia oculo*
rumvelocior eft fendis /& mulmm anres antecedft.
Cap. XIII« Falfam autem efteopinionemeorunii
qui ignem in nubibus feruanti); per multacolligi
poteft. Si de cslo ca^it, quomodo non quotidie
fit J cum tantumdem iilic femper ardeat? Deinde
nullam rationem reddiderunt> quare ignis, quem
natura fiirftim tocat, defluat. Alia enim conditio
xioftrorum ignum eft > ex quibus fauill» cadunc, que
ponderis (ecum aliquid habent. Ita non de(R:endit
ignis, (ed prscipitaturs) ^dedudtur. Huic fimile
nihil acciditinignepuriftiino, in quo nihil eft quod ,
deprimatur: autfi vllaparseiusdecid^ritjinpcricnlo
totns eft : qtiia totum poteft excidere, quod poteft car-
pi. Deinde illud )) quod quotidie Unitas caderc pco«
hihet, (i illud in abdito fno tenet graueiqnomodoillic
eftepotuityvnde caderet? Quid ergo? Non aliqat
ignesin inferioraferri (blent,(icnt haec ip(a de quibus
q^uxrimnsfulmina? Fat0 4) enim noneunt, ftd fe-
runtur. Aliquaillos potentia deprimit, qu2 non
eft in sethere. Nihil enim iniuria illic cogitur, nihil
rumpitur , nihil prater (blitum euenit. Ordo rerum
eft , & expurgatus ignis in aiftodia mundi , {ummat
{brtitus oras J operas pulcherrimecircnmit: hinc di-
I. Seruattf) qui non gigni in nubibui, fed ax «thare itr
lapfum •(Teniar) dicunt.
i. Prtpcipitatur') a mtteria cniffioft cni inhsrat.
5. Deinde iUud &c.) fenfoieft: qaodfidicatip^iieBiqaCfli
Ituttas foa cadere prohibet , hie quoqna matenab craffiori*
qu« abditum qoafi eum teneat , prcdpiuri ; oftendendom
erit, quomodo materia crafllor ia «ther«, vnde dcdderet*
potaerit eiTe.
^. Fato^ /afforlegaatno/mirili. UQa Grtn^v,
(cede-
NATVRAt; QjAtir^ t'li. n, £ig
(cedere nonpoteft, fed neabeKterno quldiin expri^
mi : quia in stbcre nulli incerto cprpori locus eft.
Certt enjm Sc ordinata non pugiiftnt
Cap. XIV. Vos, iiiqiiam i) ^ diciciSj cirni ciraflat
Aellamni trantxiolantinm redditii , polfe aliquas par*
tes tens ad (c trahere ignem , ex xihere decidentetiiy
& ex eo (iiperioribiiJ locis ardore hie accendi. a} Scd
plurimam intereft^vmun aUquif dieat ignem ex xihc'
redecidere, qiiodnaturationparitur: andicat, ex
ignea vi caloreminca, qua^fubic^a fmit, traniiJire,
in 3) hie accendL Non enim iWinc ignii cadir>
quod non potcft fieri fed hie nafcitur, V idem us certe,
apud EOS late incendio peruagante , quisdam itirutas^
quse diu concaliicrant , ex fe condperc flammam. I-
bique reriiimile eft^ in a<^re jmntno, qui nam ram
rapiendi ignis habct, aliquid aecendi calorextherii
£«perpoiiri Neccffc cil enim , vt& imus aether ha-
beat aliquid acri limile , dc Cummws aer non fit difE-
miiis itno istherl : quia noii Bi Itatim ck dlucrfo ttt !?
liuerfum tranfitus. PaulLatini ilia confinio vim fxmai
mifcent ica, vtdubiwre poflisj an aetj aiihieiam
Ether (it
Cap. XV. Quidam ex u o ftr is i ) ex ill i rnant , a€^
ra^ cum in ignem da aquam mutabilisilt, nontraharo
lliundccauiras flammamiii nouas; ipfeenim fe mo-
^endo accendit i ^ cum dentos eoinpaf^Qsque nubi*
/. biquntft} hg, intuit, fiimirum interrogado tllomm qof
iȣ^eniis confLitatiin fcncentifun cam /inixigcira smplc^un*
;nr, proponkur*
^. Ex ^tthwe decidentem ^c.^ ifta verba fporia tiSi viden**
ur , totus locnt vero ita. legendoi : dd fe trahere iffum 4i$
Otis fuperioribus 9 dc hoc ardore aciendu GrW9V*
;. i4ff) onuiinolegenihim: af,
I. Exiufiris)$XQiGitp
. '. ■ . iU.. _.,^ .
rr a um
620 L, Akvaci SstficAi
pm finus diilipat, necefiario vaftum in tani ma^QO*
rum corporum diruptione reddit fonam. Ula por-
ro nnbium difiiculter cedentium pugna^ aliquid
con&a ad concitandum ignem: iic, qaemadino-
damferro aliquid manus adfecandum confert: fed
f^care, ferri efl.
Cap. XVI. Qpid ergo inter falgurationem &
f ulmen intereft ? dicam. Fulguratio,eit late ignis ex-
plicitus : Fulmen> eft coados ignis , & impetu iadus.
Solemus duabus manibus inter (e inndis aqoam con-
Cipere , & comprefTa vtrimque palma in modum
fiphonis I) expr inxere. Simtie quiddam Sc illic fieri
puta. Nubium inter fe comprefTarum anguftisB me-
dium fpiritum emitcuntj dchoc ip{b infiammant, &
tormencimodo eiiciunt. Nam baliiftao qupque &
fiiorpiones tela cum Cono expellont
Cap. XVII. Quidam exifttmant» ipfuml^iri*
turn per firigida atquehumida euntem ^ (bnom redde*
re. Nam ne ferrum quidem ardens filentto tingi*
tur. Sed quemadmodum, fi in aquam fement maf
i«de(cendtt, cum multo marmure exftinguitor : itsj
vt Anaximcnes ait , (piritus incidens nubibus -toni-
mia edit, &dumlndan]r, per obftantia & iutercift
vadens , ipfa ignem fuga accendiL
C A p» X V I II. Anaximandrus omnia ad (pirituni
retnlit. Tonitrua, inquit, funt nubit ide (onus*
Quare inaequalia fimt ? quia & ipfe idus inxqoalis efl.
Quare iic fereno tonat ? quia cuAc quoque per craflfom
i) & (iccuiti aera (piritus proHlit. At quare aliquan-
i. Sipbonis ) fiphones erant , qui fobtcrraneis mtarib"f
du^am acjuaai cxprimebant.
z. CiaJfHin ) crajfus non potefi cfic idem aijr qai firnmst
legendum igitur quaffttm. Nam fudo edam calft jBoacati &
fciudi poteit tar« Gnmv,
do
NAtVRAt. Qfaiit, Lib, IL ISili
do nonfulgiirat JtronatV quia tenuior & iiifirmior
fpidtus I qui in fliinmam iion valuit , in fonom va-
luit. Qaid eftergoipfa fulguratio? acris diducen- '
tis k y corrtientiiquc i ablatio ; langnidum igncni|
jiec exiturum ap^riens, Qiud eil fulmen 1 tcrLOiii
dcnfiorisque fpiritus curfut-
Caf. XIX. AniximandtDS iit, omnk ida fie
fieri, vt ex^therc aliqaa vis iniDferioradcfccndit,
Ita ignit impafliis nubibus frigidis fonac. At cum
illai imerfcindit , fulg;«t: & minor vis ignium , fulgH-
ritiQiiet facit, niaiorfiilmina.
Cap, XX. Diogenes Apollonktes ait, qugedam
tonitroa igne , quaedam fpiritu fieri. Ilia ignts facit,
qiiaa ip£e antecedit Sc nuntiat ; ilia fpiritus , qu9e
fine iplendore crepueruTit* Vtmmque fjne altera*
fieri J dc cffe aliquandoj concede i itatamen, vf "
non difcrcia illis poteftaf fit , fed vtrumque ab vcrO-
qae effici pdilit* Quis eniin negabit fpirimm magnci
irapeni latum j cum efHcIt fonum ^ eiT^c€turum &
igo^m 1 Quis ^ hoc non concedet , aliquando
ignem quo que rumpere poO'cnubes j &niE>n exfilirej
f] plunmarum aceruo nubium , cum paucas pcrfcldir
fttj oppreOuj eft ? Ergo Sc ignis ibit in fpiritum , per*
detque ftilgorcm ^Ipeci^m , dam fecuta ifl terra in-
ccndie. I) Adiice nunc, quod necedc eft, vt impe-
tus fulminis ^ prsmktat fpiritus , & agar ante fe , ^^f a
tcrgo trabat ventum, cum ram vafto i£tu a^ra inci-
derit Itaque omnia ^ ameqiwm feriantur, tntremi-
icunt vibrata vento , qt^m ignis ant« fe pireffit.
C At. X X L Dimifes ntorte praecepwi^ibiis g klkSf^
piamus per nos moueri , & li confefliU ttznG^Mii ild^
J. DttmficKta in terra ineefulif^ Vsg, iumpffa Wiifilh
inceitdU, ^afi^f^i^^; pisrdeci|^iii^Ofeii»> «ppMM mi-
biiim qoas penetrare npnpotieft crailttie, CMmmimTH^^^^
CM ^ai feeat dcpcnetrat, iacen^t. Grpaov.v !
rr 3 dtibir.
foa L. AVVACI SSKKCAX
dabia. Qaidenimcoiifcflicft? FiriiiieBigneaDC&:
sque fiilgar Jtioocm , qns nihil aliiul eft, qaam Bmt\
ma; fbmnfUmeny fiplmfirioinhabiiiffet. Nes
njtara i(U , (ed impcto diftant. ElTe ilhun ig^icni»
calor ofteiidit:qiiifinoncirct,oftcndkcffiBdas. Mmt
gnoram tmmdpc iDceodioniai canffii fbtmeofiut.
SihueillocrcniatJiy&irrbiQm partes: cdam qiuBiioa
pcrcufla fiuit, tamcn adufta ccmiinnir : qiuedain vero
▼elm fuligine coloraatur. Quid , qaod omnibaf
fiilguritis odor (alphareus eft? £rgo & vtramqoerat
ignemefleconftaty &vtraniqae rem inter (cmeando
diflare. I) Ftilgiiradoeftfiil0cn,nonintccfain-
qnc perlatom. Ecmrfiu licet cUcas, fidmcacffe
fidgarationcm , ¥(qiie in terras perdoSam. Non
«d cxercendom verlia h»c ditmns pcrtnfiD : ied
vt iita cognataeflc, &eiiifdeninotstctiatarsi>pre«
ben. Falmen eft qoiddam plus , qnam Tnlgvnoaio*
Verumns iftud. Folgoratio eft ptne fiilmcn.
Cap. XXIL Qnoniam conftat efle Ytramqne
rem ignem^ Tideanms qaemadmodiim apnd nos fieri
fblcat ignis. Eadem enim ranone &. fiipra fit. Duo-
bos modis : vno, fi excitatar ficut ex k^ide pcrcoflb :
akero> fiattrituiniienitar, ficut cum dnoligna inter
£e diutios trita {ant. Non omnis hoc dbi materia prx-
ftabit^fed idonea eliciendis ignibus : ficut laums » be-
dcrai>& alia in hunc vfiun nou paftoribas. Poteft ergo
fierijVt nabes quoque ignem eodem modo vel percot
fie r eddant; vel attrits. Videamus quantis proceUas vi-
ribas mant, quanto vertantor impetu turbines. Idin
quod tormentum obuium fit > diAipatur, & rapitiir> &
longe a loco (uo proiicitur. Quid ergo minim, fi tanta
irif ignem excutit, velaliandq,vel fibi? Vides enim
* III
I. Mean^o diftar^) idem eft quod aatea dixit aoa aanw^a
fid mfttu Hfinu
quao-
NATVRAt, Qviim Lib. IT, 62^
quanmm feniorfMn fenfura corpora fmit , ho ruin
traiifitii trita, exfluimata. Njhil tamcn tanium in
*li is debet credi , ac in vl lidcrum 3 quoiuni in gens
& confcfla potcntia eft,
" Cap. XXIJI Scd fortaiTe nube s quo que i n nu-
^bes incitati j frcmcnte rente , Sc leu iter vrgcnte , i-
gnem cuocabontj qui exfpJcndefcat j ncc exiiliat.
Minore enim vi ad ftilgurandam opus eft, quam ad
fiilmmandum, Superiorjbus collegunu*, in quan-
tum feruorem qu^dam atirita perducereinur, Cuiri
autcm aermutabilfS iniguem , iiiaximis viribus fuss
in Ignenn conuerfus , atteraturj credibile eft & veri-
fimjiej ignem caduaimexcuti , d' ctto interjturiini^
quia non ex Jo lid a maieria crirur » nee in qua poflTu
confiftere* Tranfit itaquc : tantumque habet morapj
quantum itineris & curfus , lineBlimenio conicQus.
• Cip. XXIV, Quomodo , inquis , atiTi dkatit
lianc ignis efte naturain , vt petat fupcrlora , fulmcn
tamcn terram petit? an falfiim eft , quod de igne di-
aciftts ? Eft^enim ilLi fcque fur Aim iter, atque deorfum«
Vtrumque verum poteft cfTc, Ignii enim natura in
rcTti c em fu rg i r J & fi n i h il 1 1 lum p ro b i bet , afcendir*
Sicut aqua natura dcfertur: Jltamenaliqua vis acccC
fit, quae iilam incontranum ageret, iHo intendirar, '
Vnde imbre dciefla eft. Fulmcn autem cadit eadem
xiecefEtate, qua excHtitur. Id his ignibus accidit
quod arboribus : quarum cacuminafi tctiera (untjtta
deordiin trahi poffunt, vt etfam terram attringant,
fid cnmpermiferis , in locum (uum exfilient Ita-
que non eft , quod < um {pe^es cuiusque rei habimm^
^ui ilH nom) ex voluntatccft* Si ignem pcrmittis
J. NfiN ) MpcStum mihi iflu<i ntn. Senfut tntm cITg t1-
detur ; non afl quo it in tf^o negotio refpiciit rci htbimin ha*
turalcm, &qui CK vofuaciti&ilti efl, prater naturim cnim ft
Yolnniiieni ru abcxteriu* agenubiit impelti pc^uat.
rr 4 ire
f ,
f'
M^
_•>
6a4 L* Ankabi Simkcai
' ' ■ *'■' ., ■ ■ * ■■ ■
ire qao velit, cxlum, id eft, leaiffimi euiusqae dp-'
dem repetet : vbi eft aliquid » quod eum ferat^ & tb
impetu (iio auertat^ idnonnaturaj (edleraitaseini
fit.
Cap. XXV. Dlcis, inquit, nubes attritas edere
sgnem, cum fint humids , imo vdae : quomodo ergo
poftuntgignereignem, queni non magis veriliim-
le eft ex nube, quam ex aqua generarit
Cap. XXV I. Ignis qui na(cicur,priinuiniaiiii«
bibus non eft aqua, fed aer fpiiTus, ad gignendihn
aquam praeparatus j nondnm in iliam matatuay (ed
iam pronus & vergens. Non eft quod earn exiftimet
tunc coiligt , fed eftundi« i) Simul % fit, & cadit.
Deinde fi conceftero humidam efte nubem, conc^
Itis aquispienam: nihiiumen prohibct^ ignem ex
umido quoque educi , imo ex ip(b (quod magis mi-
reria) humore. Quidam 2) negauerunt , in igoem
quidquam pofte mutari, priusquam mutatum effet
in aquam. Poteft ergo nubea, fiilua, quam con-
tinet, aqua, ignem parte aiiquafiiireddere: vt (aepe
alia pars ligniardet, alia (udat. Ncc hoc dico,non
contraria inter fe ift» elfe, & alterum altero perimi :
{ed vbi valentior ignis, quam humor eft, vincit.
Rurftis vbi copia humoris exfiiperat , tunc ignis
fine 9fkCt\x eft. Itaque nan ardent virentia. Re-
fer t ergo , quantum aqus fit. Exigua enim non re^
fiftit, nee ignem impedit. Quid ni ? Maiorum no-
firorum memoria, vt Pofidonins tradit> cum infii-
la 3) in ^geo mari furgeret, fpuraabat interdiu 4)
I. Sed effuttdi^ (enfut pofcit : dem effundi*
a Qttidam ) «t Theophmftoi , qui diferte (cribit tftv
vy^dTUTA^ }iia tiftu xmffcf' Muret,
3. Infnla^ de qna Surabo L. i. Plin. H.N* VL%y. noftcria-
fti VI. 21.
^. htcrdin) aHf9 dm leg. Grviiw,
■lare,
NAfvAAtr QjAitr. Lib, IL fisf
fnarCj&fumu* e^t ako fcrebitur. Nim d em urn prode-
bat igncm^ non conEuiuumi fed €x tot eru alii s emietn-
tem.fulminum morc^quoricns ardor infcjriui iacemif >
fuperiim p o n d u t eu i c erac. D ein de ^ xa rciic4 uta, tVL^r
p§squtparcim ilbefae, quaifpirituv, antequaiQ v«t*
terecur 5) , expulerat 1 partim exefk, 1^ in imiitatem
pumicis verfa : naiiiilifne cacumen exufti montit
etniculti Poflea alcuLidlni adie^um ^ ^faxumlUud
in magnitudiiiem infiilx creuit. Idem 6) noftri iiifr*
tnoria, Valerio Afiatico confule itcrum accidiL Quor-
fus haec retuli ? vt apparcrct , ncc exftinthim ignem
mad f«pcrfufo,necin:pctutn cimSjgrauiiateingciitif
vnd X pr oh ibitu m ex ire, D u c en tof a m palTu um fii -
iHc alutudiaem Afclepiodotuf Pofidonh auditor tra*
didit, per qaanij diruptisaquis, ignis eincrUfi Quod
fi immcnfa aqua rum vis » fybeuntem ex uno Bam-
fnarum vim non potuit opprimtre : qiianio minuf in
acre exflingaere ignem poterit j nubium tenoU hu-
mor & rofcidus? Adco res ifta n&n habet vUam mo- '
ram , quae contra cauITas ignlum fit j qtios non vide-
mus emicare, iiifi impendente7) c3elo, Serenum
fine fuliniEie eft. Non habet iAos metus diei purus,
ncc nox qivtdenij nifi obftura nubibus. Qi»id ergo %
Kon aLiquaFido etiam apparcnUbui llelUs , ^ node
tranquilla fulgurat if Sed fcias licet nubes iUic efle,
vnde fplendor efFei^tur : quas vidcri a nobis terrarum
tumor non fi nit Ad i ice nunc, q aod fieri poteft , it t
nub CI fudx 8) & humilcs attritu fuo ignem redd ant :
qui ill Superior a exprcffus , m parte fincera puraque
cxU vifacnr : fed fit in fordida,
f . Aniiqnam l>9t$9fe^ry Spiritnt , qui agitatipiia is igncxn'
Tertebatpr. v' *
^. Idtm&c.') conRPlin. H.N. L.II. c^^.
7* Impehdentey npote nabibas grad a%c>|]iic1biBlilitf*
8, Siviir) fiAir leg, Gtmov. L^
J xr 5 - Cap;
5a5 L AlfNABf SlNlCAS
Cap.XXVII. Tonitroa dimnxere 4mdam itt,
Vt dicerent, tnum elTe genus, cuius (it gnue'inar-
mur, quale terrartim motum antecedit, claufb ven-
to & frcmente. Hoc quomodo iliit videatur fier^
dkam. Cam fpiritum intra (e daufere nubes, in
Concauit|Nirttbus earum olutatus aSr j fimilem agit
fnugitibus fonnni» raueum dcxqutdtmj A continu-
um. Itaque etiam vbi iila regio humida eft, eixitum
ctaudit. Ideo huiosmodi tonitrua Teoturi prsniun-
tk imbris fnnt. AUud genus eft acre;quod acerbnm
Oiagis dixerim , quam fonorum : qualem audire fo-
lemus , cum fiiper caput alicuius dirupta vefica eft.
TAUaeduntnr tonitrua y cum globata diflfoiiiitur nn«
bef , & ^iritum » quo diftenu fiierac, emk^t Hoc
proprie fragor didtur, (hbitus ^ vchemena: quo
cdito conddunt homines, Sc examinantnr , quidam
vero viui ftopent , Sc in totum fibi excidunt, quot vb*
camui attonitos, l) quorum mentes fonus iUe cstle-
ftis loco pepulit. Hie fieri illo quoque modo poteft,
vt inclufiis titr caua nube Sc motu ipfe extenuatut dif-
fundatur. Detnde cum maiorem fibi locum qusrit^
a qnibus inuolutus eft, (bnum patitur. Quid autem ?
jion quemadmodnm illifas manus inter (e plaufiun
cduntj fie illifiirum inter fe nubiumfbnus poteft efle
magnus^ quia magna concurrunt?
Cap. XXV I II. Videmus, inquit> nubesim-
pingiinontibnaj nee (bnum fieri, i'rimum omnium
non quocumque modo i)Ii(ae funt , (bnant , fed fi apte
iuntc^mpofitxadfonumedendom. Auerfk interft
manus coili& non plaudunti Ced palma cnmpahna
collata plaufiun fadt. £t plurimum intcreft , Ttrum
cauaa concutiantur, an plan^ & extents. Ddnde
non tantumnubesireoportet, fed agi magna vi, &
f. Aftwif9s^ nam actoiiaM eft tooitni perteere.
pro-
r
NAt?RA^ QjAiJT. Lib, II, 627
procellofa. Etlum mons non icind ie mib^ni ^ fed di-
rigit, i) &pnnianiquainqucpariciTi ejus foluiL Nc
vejfica qtildcm, quocumqtic iiiodo fpintuni emlJit^
£inat. Si fetr o dmifa eJlj One vUo iuritim fentu exit.
Eampl iliani oportet , vt fbnet , nonfecarj, idem
de nubibui dico : niO multo impetu difUluere ^ uon
fonant : Adiicc nianCj quod ixubes in monte aBx^
non fratiguntur, fed circamfunduncur in altquas par-
tes 1130 mi 5 1 arboris ramot ^ fruticei , afpera fax a &
eminent I i« Et ita dKcutlunmr , Sc fi qu^m habem
ipiritnin , imihrfanatn emiutinc t qui nid iimuerfus
^utnpit j tiec crepat Hoc vt rciaa^ vemus qui dr^
arborem ftuiditur j fibiUt , non toiiat. Lata {n i[ft
dicam) idu » & totam globtim lemel dif^pamc opuS
dlj vt {bnimserumpat: qualia aiTdicur cum lonat.
Caf« XXIX, Pneter h^c namra apcus eft acr
ad vocei. Quid ni ? cum vox nihil aliud tit , quam
itlus aer+ Debcnt ergo nubes vtrimque diiTecari, Sc
cauas & intent* 1) Vides eiilin quanco vocaliota
iunt vacua qu am plena ^ quanta intenta quim remiG^a*
Ita tympana Sc cymbala fonanc t quia ilia rcpugnan-
tern ex vlteriore parte fpiritum pulfant, baec ad ipfiira
aerem a£la , nifi concauo , non tinniunn >
Cap. XXX. Quidam> inter qnos Aiclepiodo*
tus i) eft, iudicant iic , quorumdam quoque corpe^
rum concurfu tonitrua Si fhlmina excuti potLc. Mtr
na aliquando multoigne abundauk: ihgentem vim
aren^ vrentisefFudit. Inuolutuseft^diespulaere;;po*
pulosque fiibita nox terrbit. Illo tempore aiuntpla-
rima fuifte tonitrua &fulmina : qus concurfu arido*
• . . 1" -,-- — ^
• I. Dirigit ) circa (e difponit. forte re^BS digtrih
I. Intents ) Spirita ranlto turaidB.
1. Afilepiadotiu) auditor fe^&mi^ ^ libsoa dfe qntiftio^
nam natHralinm cauflif foipfit.
. ram
6«S Lr ANNiti S%fiieki
« II • I ■ i ■ ••• ■■
rnmcdroorumfafta {itnt,non nubtnm : quat veri-
fimile tft , in tinto ieraor e ai^ris » nuUas faiflfe. Alt*
qUindo Cambyfes ad Ammoneifi tnifit exercitum:
quein arena Auftro mota > & more niuis incidensj te-
xit^ deinde obruit. Tancquoqae Terifimile eftfii-
ilTeConicrtfa falntinaqae, attritu aretic (oft aflfrican*
til. Ndn repugnat propoiito noftro ifti opinio.
Diximus enim, vtriusque nature corpora cfflare ter-
ras , & ficci aliquid ^ humidi in toto a£re Tagari.
Itaque fi quid tale interuenit, nubem fade (biidio-
reni'Cra(fioremque,quam{i tantam fimplid fpirita
intexeretur. IHa frangi poteft, & edere (onum : Ida
qtias dixi , fiue incendiis vaporantibtii aSra reple-
uerunt> fine vtntis terras verrentibns , neceflfe eft
nubem fadant anteqaam (bnum. Nohem antem
tarn arida qnam hiimida conferant. i) Eft aotciB
nabes (vt diximns) (piflitikda iSria craffi.
Cap. XXXI. Ceterum mira fulniinis>i) (Tin-
tueri velis, opera Cunt, nee qaidquam dubii relio*
quentia^ quindiuina iniitillis&(iibtiiispotentiaLo-
Gulia integris ac illaefis conftatur argentom. Manen^
te vagina , gladios iiqoefcit Et inaiolaco ligno, cir-
ca piia ferram omne diftiliat. Sua frafio doiio vi-
nam, nee vltratriduum rigor illedurat. Iliad sqcie
inter announda ponas licet, quod & hominum, & ce-
terorum animalium qu^ i£la (iint, caput (pedat ad
exitum fiilminis: 2) quod omnium pereoflbmm ar*
. - ■
3* Confsrunt') componunt, tin ttmen ifiafaut ctnferfmt,
7. Mira fklmmit') fimilia PKofOthtbct L.x. c. fi.
1, Caput fptBai ad exitum fkfmmis') m eam ci^ regio-
ftCm , quo fulmen corpore estrtcatum caafit : oaia fbrufTe
pvomtot eft natoerotro ctaalit afophago aot aipera arterit
per Of exeat, Frmond.
bo-
NATVAAt. QjTAH T, L I %. IK 629 ,
borum contri fiilmina htftulaa rurgunc. 3) Quidj
quod malotum fecpentiticn , Sc aliorum animaliami
quibus mordfera vis ineft^ cum fulmine i£ta Cnnt^
vciicnum omneconramitur? Vnde, inquit, fciit
ill veiienatis corporibus vermis non nsfcirar, Ful*
mine i^i , intra paucQi diet verminant.
Cap, X X X 1 1. Quid , quod fiAtura portendont :
|ie€ vnius tantuni tut akeriiis rci %na dant, fed facpc
totum fatorum fcquentium ordinem nuntlantj &:
q u i dem dec re tis eu I d cndbus > 1 on gequc clarioribuf ,
qyamfi rcnbcrencuf ? Hocautem inter nas iSTTufcaf ^
quibus fummapcrfequendorum rulmtnumeftTcicn-
tia,' intefcil. Nos putamus , quod nubes coiliiae
runt J ideo fulmina emitti. [pfi exiflimanti nubes
colli di , vt fuimma emitunmr. Nam cum omnia \^,
ad Deum rcferant ^ in ea ftint Opinionej tamquam^
non quia fa£ta Hint, (igmficentj {ed quia ilgniHca-
tura funt, fiant : eadem tamen rationeHuni^ (laeiUit
iignliicare propofitum eft, fiue confequens. Quo*
modo ergo fignifigantj iiifi a Deo mittantut? Qgo-
modo aues non in hoc 010 1^ , vt nobii occurrcrent,
dcxtrum aufpiciutn^ nniftrumiiefecertint. Et illa^t
inquit, Deus moait. Nimis ilium otiofum , ik PJifil*
1;^ r«i miniilruni fads, fi ailis fomnia i), aiii^exri
difponit. Iftanihilomlnusdiuinaopegenmtur Sed
non a Deo pcnna& aiiium rcguuEu r ^ nee pecudum vi'
fcera fub ipCa fscurl formantur. Alia ratlone fatorum
fecies txplicatttr]lndjdtventuri vbiquepraemittens,
> T-. ; . -_ , ^ ,» p., . n |. | '. -1 ' I. ' ' I ^ ^V--o ■ H P-
f. Cmitra fuimifia htfjfnfa fttrgmit) httftnls rAtnenEt Hgnch
rum func. qaalia doliciorie abraduiittir, Surgunt Tero in tr-
boribut ftilguriyt ecijitri fulmini , cjuia a pares fuperioH &
TEide i^ui incubuk iperiuacuf & auelluatar a Ijgna. Fm-
t. Smnnk) leg. ^muis \ kmc %nm , u<m /omnia ex iitibtti
eapttntur. Cuin^v,
i^o t. AitKAf I Stviitki
^x quibus nobis qusdatn faniiliaria , qti?edam ignoti
{tint. Quidquid fit , alicuius rei future (ignnm efl :
fortuita, &fineratione vaga, diuihationem non re-
cipiunc. Cuius rei ordo eft, etiam praedidlio eft.
Car ergo aquilse hie honor datus eft^vt magnaruni
rerum taceret aufpicia : aut coruo , aut ^aucifliruia
Aoibus : ceterarum fine praefagio vox eft ? Quia qux-
dum in artem nondum reda6b fiint. Qusdam vero
<ie redigt quidem po{runt> ob nimium remotam con-
yerfationem. Ceterum nullum animal eft, quod
non motu Sc occurfii fiio prsdicat aliquid. Non
omnia fcilicet, ied qusdam notantur. Au(picium
eft obieruantis. Ad eum itaque pertinet/ qui in ec
idirexerit animum. a) Ceterum & ilia qu»pereunt.3)
Quinque ftellarum 4) poteftatem Chaldsomm ob-
leruatio excepit. Quid tu? tot millia fiderum iudt-
cas otio(a lucere ? Qjiid eft porro aliud > quod erro-
rem incutiat peritis natalium , quam quod paucis not
lideribusaflignant: cum omnia qusefiipra nosfiinc»
partem fibinoftrivindicent? Submiffioraforfitan in
nos propius vimfuam dirigunt: &ea qusfrequen-
tiusmota, aliter nos, aliter cetera animalia prolpi-
ciunt. Ceterum & ilia qu£ aut iipmota fiuic, aut
propter velocitatemvniuer(b mundoparemimmotis
fimUia, non extra iu$| dominiumque noftri fiint.
3. Qui m ta dktxtrit ammnm ) Plin, K aS* c |i. hi Mugn*
wwn.certe difciplma (wftat^ nequt diras neque vUa aufpicia
ptrtineti ad eos^ qui quamqut rem ingrtdienies^ ohferugrt
fi eantf^mmut,
;. Ceterum ^ iSa qna pereuni ) legit Erafiniu : €€rta fuH^
if iUa qua pereuM. Id eft qas fine obferuatioQe fiuit, see
notantur. fVomeiu/.
4. Qninque fteUarum') PUnettrom, crnn qnibtu folem &
iiwam noacompuut , quod alia etram qoam oeceramm flel*
Uffum fit appareatia*
AiiutI
Aliud t^ieo, * diftributit rem cffi^it^'triAM. 5)
Nonmagisatttemftdlecft, fttcc^[taidfd&ir^gttaid[
dtibitari debet, impoflfm. ■ *'\ - * ?
Cap.'XXXIIL Itoie^dfoloiiwniiertafi^
^orum art m tria j^)'^diaiditQr ; ' ipicoiiadiiiodiiiii
cxplpremuf , quemadaiodotn intivpretefntiry qaem*
i»d^odain cxoreititif . Prima j^mid fiicmolam s)
ipetec; (econda, addhunationem; terda; adpro*
piiiandot d^ r quo! bottt rome oporteo, mabi
deprecari. Ro^re, ▼tproikiiffiifermtnti'dqprecarii
?t ronittint muiu. ^
Caip. XXX-IV. Sammam^eflevfan^himimiiii
Indicant: ^via qntdqnid alt*porieadtiiit» iateraei»
tut fiilmini» tdilit. 4^Hdqnid ab hoc portenflitofs &
imm eft , nec;a)ttriut ofteadi figntiioaijpne mimiitur;*
' Qoidqu^ exU , quidqaid auei minabnntor , ficindai
^fblmlne aboleHtur. Quidquid fiilmiM'^enlimia-
tam eft, neeeKtisv nee aae conoparia tefirilitor. lit
qno mihi 611i videntur. Qijare? qnirfiro veciiui
nihil eft. Si anes famra cecinerunt, nonpoteft hoc
anfpiciumfulmine irritum fieri: aut fi poteft, non
I futara cecinere. Non enim nunc auem • comparo ft
' fillmen , (ed duo;veri figna : qnm (i ▼emm fignificanr^
paria funt. Itaque fi faiminis intcrnentut mbmouec
exioram vel augurum iudicia, male inlpedaextaj
u I. Aliui adfpiu.ist diftributis rem ffficis, frdBas,) Gton^f
^ vim legit: AUuradfitnfy & diftribuHsnwfffciit tnUtant,
. I. Jn ttfay mirnm cur son ftpro qaarto addiilerit aiten
' fnlminam eliciendorom , de qua A apud OuM* Vaftor 1. 9* de
Vlininm L. 2. c. $4. 8ed illam fbrtiiCi MHqntm aimii peri-
cnloram abiecerant. M*rit*
2. Ad formnlam) Ffqmondui intcrprdCamr riinai t quotiA
|ttr ex arce capice YeUto lituo regiooet aeli, & ttnipUi ?c
Yocabant , ad c«ptaa4«ni eugnriam contemplilbatiir ft aou-
. bit. Grmmui dc defcripuope ft Mpiuaat iai#git.
male
€$2 :L. AUNAlI SfiMBCAt
male obfcruata tagarit funt Non enim refert^ v-
trios rei maiorpotentioraenaturafiti fi vcraqae rei
ireri attulit figmim^ qaantum sid hoc par eft. Si
dioaa^fldininx.viin maioremelTe, quam fiiini> non
men'tierii: (ed ad indicandam ignem , idem valet
flamma^ quod fiiniQs. Itique f\ hocdicunt, quoties
^taalind fignificabnot » aliad fulmina, fiilfpiniuB
crit au3orita« inaior> fortafle con£entiani : fed fi hoc
dLicuntyquamuis altera figna verum ptcdixerint, fill*
Ihinis idos prtora deleult , & ad (e fidem traxit , fal-
ibm eft. Qpare? quia nihil intcreft, quam molta
an^icia fint fatum vnum eft : quod fi bene primo
i|u(picio iutelle^tum eft , (eeundo non interit :
idem eft. Itt dicOj non refot > idem an aliud
fit, per quod quxrimus : quoniam de quo quxrimusi
idem eft.
- Cap. XXXV. Fatum fulminemutari non po-
left. Quid ni ? Nam fuhnen ipfiim fiKi pan eft. i)
Quid ergo expiationea, procurationesque, quo per-
tinent » li immutabilia Cunt fiita } Permitte mUii illam
rigidam (edamft)tuerieorum, quiexcipiunt ifte>3)
A nihil aliud^iTe exiftimant, quam aegrs mentis fola-
tia. Fau'aliter ius fuum peragunt, nee vlla comroo-
ventur prece» non miftricordiafleSunturj non gra-
tia. Seruantcurftun irreuocabilem, ex deffinatofln-
unt Quemadmodum rapidorum aqua torrendum
^i {e nonre€urrity necmoraturquidem, quiaprio«
— — ■ ■
^ f. Ftiti pars eft') qaiddam edam a ftto mifliiBi. toico
aiori. Pronumi.
■ 1. Rigidam feBtm)^o\covBm,
5. Qui excipiunt ifta) intdligendahseqnafidiAnmeflet:
qui ckciphmt ifta, unqnam asgne mentis folariai ft aihil a-
liud efle extftimaat. De atpiationibat antem ftprocoratio*
aibai loqoitiir , noD da fatif , qaibsf ifti riftda MEs BUiqiiafli
«bcre^nit, <arm99^
rem
NAT?H4t^ QvAiiT, Lib. IL 63}
rem fuperucmcnsprasdpitat: (icordinem renim fa*
ti leternt feriei rout ^ cuius h»c prima lex eft, ftare
decreto.
Cap, XXX VL Quid etiim Ititelligis fatum?
ExjfHmci neceffitiieiji rcrmn omnium a^hcnumquc,
^uam nttUa n$ mmptt Htnc ii facri^ciis , Sc capi*-
ic niueia agn« ^ oxorari iudicas : diuina non tiofVL
Sipiendiquoque vhi fetuentkm negaiis poffe muta*
TL Quanto magis Dei ? cum fapicns quid fit optl-
snum in pr^l^ntla fciat^iUms dminicati omne prtiEfcnf
fit. Agere tamen nunc €orum volo cauflTimj qui
procuranda e^iftimant fulmina : Sc expiationes non
dubitant prodelTe, aUquando ad Abmouenda pe^
iricula^ aliquando adlcuanda, aliqaando addiife*
renda.
Cap. XXX VII. Quid (it quod fcquitur , paul-
}o poft profequar. Interim hoc ha bent commune (
nobifcum , quod nos quoque exilHmamus vota pro-
ficere , falui vi ac po reflate fata rum. qu;cdam ^nim
a diif im mortalibus ica fufpenfa rcU£la funt ^ vt m bo*
numvertantjfi admot^ diis preces fuerint , fi vota
liifcepta. Ita non tdt hoc contra fatum , {ed ipfum
quoque in fato efl, Autfuturum , inquit, eft, aut
non. Si faturum eft ^ criam fi fufccperis vota , fi-
€t. Si non eft futurum , etiam ft non fufccperis vo-
ta , non fict. Fal(a eft iftn iqteiTDgatio : quia illam
mediam inter ifta exceptionem prxteri^. Fmurum,
inqttam , hoc eft > fed fi vota fufcepta ftierint. Hoc
quoque necefte, inquic, eft,fatocoinprehenfiimiit^
aut fufcipias vota , aut non.
Cap. XXXVIII. Pura nie tibi manua dare, ft
faterii hoc quoque fato elfe comprehenfum , vt vci-
que fiant vota. Ideo fient^ Fatum eft , vt hie difer-
tut fit, ftd (i litteras didicerit: ab codem fiito con-
tom.II. 9B tine-
6)4 L- AKKAsiScRfcAt
tinenir , vt litteras difoit : ideo diktt. Hie diqef
crit , (ed fi naoigaucrit. At in iUo &i ordinc, qot
patrimoniiini illi grande promitdtiir, hoc qiMiqBC
protinntfiitcuDeft, vtnauiget: ideo nanigabic. Idem
dico tibi de expiadonibos. Effogiet periciA ^ fi cx-
piancrit przdidas diuinitiis minas. At hoc quoqac
in fato eft, n expiet : ideo expiabit Ifia nobis op-
ponifolent, n probetarnihil vohintatiooftrae reli-
^iD 9 & omae ins £ito traditani. Gooi de ifia re
•getar , dicam , qaemadoioduiDy maneDte fato, ali-
qoid fit inhominis arbitrio. Nunc vero id de qno
^itur, explicaui, quomodo fi t$A cernu eftordo,
cxpiationes procuratione(qae pTodigioniro> pcrica-
k aaertant : quia cum fato non piigiiant> fed ipia lege
fati fiunt* Quid ergo, inqnis, araf^ex inifai prodeft ?
Vtiqae enim expiare , etiam nonfuadenteiUo, mibi
neceffe eft Hoc prodeft, quod fati minifier eft. Sic
cum fanitat vidcatur efte fato, debetur & medico:
quia ad nos beneficium fati per hoias manos venit.
Cap. XXXIX. Genera fblminom tria efle ait
Cxcinna: l) Confiliarimn > Audoritatis, &qaod
Statos dicitar. Confiliariom ante rem fit > (ed poft
cogitationem : com aliquid in animo ▼ertantiboi,
antfuadetur fulminisidfii, aut diflbadetur. Aa-
doritatis eft , vbi poft rem fa^m renit , qoam fbtn-
rambono maloue fignificat. Status eft, vbiquieds
necagentibot qaidquaro> nee cogitantibus qiudeiD>
fulmen interuenit. Hoc aut roinatnr, aut promittit,
aut monet. Hoc monitorium vocat : fed »efcio qoa-
re non idem lit, quod coniiliaricun. Nam & qui
monet , confilium dat : (ed babet aliquam diftinSio-
nem* Ideoque (eparatur a cpnfiliario : quia illud
1. CacMM ) Ciceroni fiuaiii^if , Tide & inf. dc eo c 5^.
fu«-
KATVIAt. QjAitf. Lib. fl, SjJ
^idet dUfu^detqtie } hocfoUm im|)ehd£Dti3 perkU'
11 etiirarionem continer, Vt cvm timemui i^nem
mit fratidem a proKimis ^ itit hiOdtas a knxis. Etmm-
tium tamen aliam difUinSyonem vtriiifqiK video:
Confiliiiriunieft) qtiod cogit^nti faduoi eft: moni-^
toriuin , quod nihil cogitant!. Habct aiircin t? Era que
tes fuam propnctateni, SiiAdetur deliber&ndbu$,
it vitro tnonentuf.
Cap. XL. Priino omnium non fiant flilmimint
genera ^ fed ngnificatiomim» Nam flllminum gens'*
ra flint ilk , quod terebrat j quod difctititj quod vrit.
Quod terebrat, fvtbtiltefl&flammeunij cui peran-
gtiiliHimafn fuga eft, ob fincctam ^ puram Jlamm«
tenuicatem. Quod difHpat i conglobitum eft , £c
haber admixtani vim fptriEus coa^i & procdloii*
haqae ilhid ftilmen per id fori men ^ quod ifigreftiam
eft, rcdit& eiiadit Huios late fparia vis, nimpit
i£bi> i) non pcrforflt. Tertium illud gcnm , quod
vrit I multum ttrretii habetj Sc ignetim magis 2) eit
quam H am m eu m. ka que r ell n quit magims j gni urn
notas , qnx pcrcufTi^ inli^reanc. NiUhim quidem
fine ignifulmenve^k: fed hocpropric igneiim di-
cimus, quod inanifefta ardorii vefligja impnmit.
Qiiod, ailtvritj aurfiiil-at. Tribxis modis Vrit; aut
enimefflat, dleni iniuria l%dit, autcomburit, auc
accendit. Omnia ifta vrunt , fed geiiere & niodo
difFerunt. Quodcumque combuftiim eft, vtiqtietfii^
viltim eft. At non omne quod vftum, vtique & com*
buftiim eft. Item qtiod acccnfum eft. poteft cnim
illiid ipCo tranfitu ignis vftiiTe. Quis nefcit qusdam
vri qnidem, nee ardere ? Nihil tutem poteft ardere,
' » ■ ■■■...■■.■■ ,
L Rumpif iSta') ^aia per angnftiu poromm erafiitieia fa-
am traiicere non potelt Fr^Mon^. .
,a, Iituum magis') iniUrigais quiincaii)«QevaitiUa«iiatc*
iWdeaTaardcc Id,
63ft L. Annaii Sinbcas
quod nonvrttur. Vnum hod adiidam. Poicftali-
quid vdc coinbaftum, quod non (it accenTum. poteft
acccnfum effc, nee combuffaini.
Cap. XL I. Nunc ad id tran(eogeniiifulfninif|
quo itU fulcantor. Hoc aut decolora t ^ aut colorat.
Vtrique diftin£Honcni fiiam reddain. Decoloratur,
id cuius color vitiatur, nonmutatur. i) Coloratur,
id cuius alia ficquamfuitfaciet: tamqnam csrulea^
vel nigra > vd pallida. Haec adhucEtrulcis ^phi-
]o(bphis commnnia flint. In iUo diffendunt, quod
fulinina dicunt aloue initti, & trea ilU manubias 2)
dant. Prima (Vt aiunt) monet, Aplacataeft, &
ipiiua confilio louis mittitur. Secundam mittit qul«
demlupiter, fed ex confiUi (entenda. duodecim
enini deos aduocat. Hoc fulmen boni aliquid ali-
quando facit» fed tunc quoque non aliter j quam vt
noceat Ne prodeft quidem impune. Tertiam ma-
nubiam 9) idem lupiter mitdc : (edadhibids incon-
filium dils, quos (iiperiores 6c inuolutoa vocant Qp«
vaftatdlcincludit, &mutat (latum priuatumvd que &
publicum J quern inuenit. Ignia enim nihil cfle»
quod (it , patitur. 4)
Cap. XL II. In his prima (pecie fi intneri velit,
errat antiquitas. Quid enim tarn imperitum eft, quam
credere fulmina e nubibus louem mittere^ columnas,
arbores , ftanias fuas nonnumquam petere^ vt, impu-
nitis facrilegis, percufTis ouibus, inceiifit aria, pc«
cudes innoxias feriat, Sc ad^fuum concilium aloue de-
os > quafi in ipfo parum confilii fit, aduopari : ilia \x*
z. Non miaatur) manet idem , licet macnlofot. Frmrnnd,
2. Manuhias) ipfot fblminttm tadnt Hetnifci fie tccaot,
quia crtido nianu & vi tiane Ikitur. "NamttMS.
5. Tertiam manvkiam^ adde Feftun y.MiamHM,
4. J^ihil ejc, quod fit ^ itainr') OBBOM i«iA.llia^ ft
confumit, Frtmmd*
NATVJtAt. QjAlIT, Lit. II 6%f
ta^'ptiCtraciTefulmma, qu» folui excutlat : penii-
ciofa , qui bus mittendis maior ntiininum turba inter-
fuitl Si qu^ris a me^ quid icntiflm, nonexiflimo
tamhebercsftiiffe, vt crcdcrcnt loucm j autnon x-
quae Folunlatii i), aut cerre miimf paratuin 2} eHjs*
VEram enim cum emilit igoes , quibus innoxia capita
pcrcuteret , icdcrata tranfiret , aut nolait iuftius rait-
tcre^ autnon fuccelfit? Qnid ergo fecuti fun t, cum
hoc diccrc n t ? Ad co er cen d os a mm os i m pcritoru m,
ApLcntidimi vin ludlcaiterunt iiieuitabileni mecurib
vt fiapra noitliquid rimer emus, VcUc erat intantt
audacia Teeter urn aliqaid cOCt^ aduerfum quod nemo
(ibi (km poceni videretur. Ad conterrendos itaque
cot, quibUB tnnoccntift niii metu non pkcet^ pofuece
fupcr CApu| vitidicem , ik quidem armattim.
Cap. X L U i Qua re ergo id fulincn quod folus
Tupiter mittic , pUcabilc eft : pernicioritm id ^ dc
quo deliberauit , & quod aliis quoque diis auclori-
bua mifit t Quia louem j id eft ^ regem prodede
etlam folum oportet , nocere non j nifi cum pLuri'
bus vjfum eft. Difcam hoc ii , quicumque maguain
pmentiam inter honiin»s adcpii funt , fine con fill
nee fulmen quidem mitti : aduocenti conndercnt:
m alto rum fencetitias f placita tern per entj & hoc (ibi
proponent, vt aliquid percuti debeatj ne I oui qui-
dem fiiuin &tis eflfe confilium.
C A P. JC L I V. In hoc quoque tarn imperiti non
futtt, vt rouem exiftimarent tela muttre. i) poiiti-
mm ifta Hcentitm decent.
I II I ■ I I .
!• M* ^put winmatis ) iniaftoin.
' a. Mams pmratnm ) impoccBteiii & inopcm » Vt til! la eon-
flbm a^Qocanili cflent alti dii. . *■
; < . I. Tkk^mttgfi) yfwhk teUi vti, modo hnhlii modeal-
6si L'AiiiiAii SfKjtcAti
■ I — ' — f— ^ ■■ ' " " ■ ' ■ '■ ' ■ ' ■ " ** " ■ "" *
Eft aUitd temtUfidrntn^ qn iextrk Cjclopkm^' "^
SduUid flMmmdque minus ^ mnm ddduUi ff # •
TiUfewnds Vacant Jt^eri, - - - •
fflos vera alttffimoi r iros error ifte non tcnuit » mt ex-
iftiiiiarent,, louem mod^Q leuioribus fbb]iioit>us &
lu(briis a) vti : (ed volaerunt admonere cot qnibus
. sducrfiu peccata homirivm falminandom eftj^ npn
codem modo o^nia efle percutienda : qusdfOn fran-
gi debere, quaedam di& & diftringi 3), ^[luedam
admoneri. 4} v
Cap. XL V. Nehacquidefncredidcnint,rpBein,
qtulem in Capitolio & in ceteris adibus coUiQUf » init*
tere manu fulmina , (ed eondem quern noalpnein in-
telljpunt , cnftodem re€(orenique vnitierfi 1 anftniim
•e ipirlmm 1 mundani huius bperia doa^ofli A ar-
tificem, cui nomen omne conuenit 1^ iBom &•
torn rocare? noh errabii : Hie eft, exqiu^ 0i({i^m&
font omnia , cauflfa canflarum. Vis. iiUxm pr oiuden^
tiam dicere? rede dices. Eftenim, cuiiii tenfiUo
bnic mundo prouideturi vt inconfa'fas cati i^^i^ai
iiios explicee* Vis ilium natoram vocare 2 non pec-
cabiji. Eft enim } ex quo nata funt omnia, com (pi*
rim viuimus. Vis iUum vocare mundum ? non faU
Uvii. Ipft enim cfl> tomm qi^od videi, toms fnia
partibusindims, &(e(uftinenii vi(iuL Idem&tru*
. icis (^uoque vifum' eft : & ideo (olmina ^ loue mittl
dixenfnt, quia fine iUp nihil gerin^'.
s. LftforUs) <]iitlibiis ezsrcebaaiar ra4es h piMbjii » ft
^uibui c^cr'-Torift opponuniBf* *'
J. Ehdi i^ dijtfiitgi} aBidi mauiiit Gronoy* «llidiintaf
vefo flcdillrmguntur fulniintbui poinarum , qiu illii Nngim-
lur t ftd umezi mtati parceme, iu n noa pcreaat dc ^ta-
4* AdmQUifi) propiyt ponj & ofiendi t4ntani,.ita ftJi
Cai
Natfrai* QjAisf. Lii, H- 639
Cap. XL VI. At quare lupiter ant furienda
franltCj intinnoxia ferit? Inmabrem me qua^ftio- , .
nem ?ocas: cmfuutlocuf^fuusdici dandus e(t» In*
terlm hoc dico^ fulmini nov\ mitti a ioue, fed lie
omnia difpofita , vi ea ctiam quae ab ilia iion fitint i) ,
tamen fine rati one non fiant : quai iiUus eft Vis eo-
rum , illms permiffio eft. Nam etfi lupiter stla nunc t
nonfacit, fecit vt ficrcnt. Singulis nonadcft: fed ' y.
fignum J & vim , Sc cauffam dedit omnibus. \
Cap XLVil Huicillorum diuifioni nonicce- V
ic. Aiiintaatperpetuaj iutfimtaeftefulminaj aut \
prorogitiua. Perpeiut , quorttm fignificatio in to-
^m VI tarn pertinec i)] nee vnam rem id cnuntiat,
fed contextum rerum per Qmnem delncepi leiat^ni
fumrarum complediimr. Hate fiint fulmini, quae ,
primt accepto patrimonio, d' in nouo hominie aUt
vrhh ftatu fiuni. Finita ad dtcm vtique refpondent.
2) Prongaduaftjnt, quorum minae difF«rn poflunti
au^rti tolltque non poffunt
Cap XL V III Dicam quidfit, qoare huic dt*
Ifiiioni nonconrcntinm. Nam & quod perpctiiutn
vocani falmm , finitum eft. JEque enim talia fld
dicni refpondent. Nee idem finiia non lunt, quia
mnltafn tempus (Tgnificant. £t quodprorogatiuam
vidctor, finitutneft. Natnillorumquoqueconfcffio-
jie cerram 3ft, quonfque impetretur dilatio. Pri-
vati enim fblmina negant vlcra decimumanin]tnl)>
pnblica vltra tricefimum poiTe deferri. Hoc modo
I, Qn^ ak iUo nm fiunsy folo fdUcet & immecliite, fed
a caufHt recaadis.
1^ Fertinet) htc TOcc fepe dcgintgr pro pertingit vtitM*
.«. Ad diem yifpmHent) tempai ctftum dc cou&itniDm 1
ttttari ftruflnr.
jtj^fra diiimitm mtmm) M<k^lia. LJI, e*fa.
31 4 &
Natural. QjAtit* Lii. II. £41
minfttur* Infernij cutne terra exJiltuntignei. Ho-
fpitaiift , quae facrificus ad not louem tccefTant » ^
(vt verbo eorum molliori viar) inuitant. fied li ira^
^enie 3) domino inui cam j tunc venire cum magno
snuitannum periculo afHrmat. AuKlliaria, qm ad^
tiocaia , fed aduocannuni beuo veniunt.
Cap* L. Quanto ^mpliciordiuinoeft, qua f te^
batur Attabs nofterjCgregiiis vir, qui Etrufcorom di-
fcipllnamGraecafubtilitateinircucrat* Ex fulminibua
qaxdnm funi , qux fignificant id qaod ad nos perti^
net: quxdtmautnibiliigmficam, aut idcumsinCfU
le^us ad noi iion peraenit. Ex hii qus ilgnificinti
qu»dam funE laeta^ qu^dam educr^, qua^dam ncc ad*
utrfa nee Ixta. AdQerforum bs fpeciet fum. Aut
ineuitabilia mata portendunt, aut euicib ilia, aur qua
Diinai poOunc, iutqu^prorogarl Lxta ant manfu^
ra OgniRcant , ant cadtica. Mixta aut partem haben«
boni , partem mail ^ aut mala in bonum , aut bo<
na in malum vertunt. Ntc adtier& nee l£isa funt,
qnae aliquam nob 11 a£lionem ftgnificant ^ qua neo
terr^ri nee laecari deb emu 1 : vt peregrinationem in
qua nee metus ^ nee ipei qnldqtiam (iL
C A F, L L Reuertar ad ea fulmina , qt3£ (ignifi^
-Cint quidem aliquid, £ed quod ad not non pertineat.
onnqtaam , vtrum eodem aimo idem futurum h ful-
mtn J quod factum eft. Nihil iignifieant fulmina^
aut id cuiui notltia nos effugit : vt ilia quae in vaflum
mare fpargunrur , aut in defertaf folitudlnes : quo*
rum fignificatio vcl nulla eft , vcl perit
C A p . L 1 1 . Pauca act h uc adiicLam ad etiarr an d am
vim fulminLi , quxnon eodem modo omnecn mate* \
|. Irafitntt') irtf/ceflf «fn legtt ft louem iacclJijit Grmtav,
qui mdeinuiuiuiiufcitur domino r h. dnuiticori, nXuUdp
UaftUiuA fjEfercm «&? (juivna cam ngit cojifiigribac,
ii S liam
§4*\. tL\Jkmli'Ait StKieAi^
rhtn "i^exit Vtteiitiort^quia rerifhint> veKMen^i
tins diflipaccedenttt nonntunquam fine imuria tran*
fit.Caiphpi^elcrraqo%ft darii&mis qUilHitqiie,con-
fifgit: qaia'viam iteccOeeft per illaimpetu quserat.
Itaquefadjcviam qua efFagiat teneris & rarioribus
pafcic, 'quamquam^flammisopportana videantur:
^uia tranfim parente mintia faBuit. Ltxmlia itaque»
vt dixi, inte^> pecunia qiucinhitiber^t. confla-
Ibreperttur: qniaignia tenaiiltitias per Occulta fbra-
ijbina tranicurrit. Qaidquidautemmi!igno*^idani
Mueidt, vtconnimax vinck. Non tmofeuttdi, n
dixi, modcKxnii^, 6A quidqusqoe vit fecerit, ex
i^ genere iniuriot intelligii, & ftdmeii opere co^no-
^. Interdum in^dem materU, nmita dtnerfi,
ttuideiDmfoliBiniifacit: ficatinarhoce^quodari-
Affimunieft^frit: qoodfoUdiflhiifiia^ftdDrifiiiiinfn
«ft,terebratA^angit: fimunoBCOftieetdtflfpat^iote-
viores Kbroa interkrit arbongTQnipft ac icindit, iblia
perftringit ac mndit : vimun gelat, fknum 0c aes fbn-
die. ■ ■ -•
CiiF. LI 1 1. Iliad eft miruni , quod vintiin (bU
mine gelattini» cam adpriorm habitninredit, po-
men ant exanimate antdenientcf fiicit. Qaare id
aoeidat quanrenti mihi, illad occnFrit. bieft fbi-
mini vis poftifera. Ex hoc aliquem remtnere fpiri«
turn in CO hamore quenrcoegic gelauttque, Verifi*
mile eft. Nee enim aliigari i) potuiflet , nifi aliquod
ilU eftetudditiun vinculnm. Praetere»olei qnoque^
A omnia vnguenti, teterpoft fuhneii odor eft. Ex
^o apparct) inefle qUamdam (ubtiliffimo igni, &.
contra nataram afto , peftilentefn pottntiam » qua
Sion untum ida cadunt, (ed ettam afflata. Prai-
tcrea quoctniqae decidit fylmea. ». ibi odoreiy
••> ,»>'-;., -If-'
■ f"» •'''' .^
;J
NATrjtAt. Qvaest- Lib, U, 643
ralphuris ciTe certum efb : qui quia iiatura grams
eft, fspms haiiflus alicnat. 2j Sed ad hoc vacui |)
reuertemur. Fomnc enim libebk oflenderej qutii-
tuin omnia i/la 11 philo£aphia ardutn parente £axe^
re. 4^ Ilia pfimum & qu^eHuit cauflas reruiii| Sc
obitmatiic effcflui : ft quod ful minis iii{pe£tione
longc melius cd^ inltiis rerum exttus concuHt,
C A p. LIV. Nunc ad opintonem Pofidonii rcuer*
lat, lE lerra terreniiquc omnibus pars humida cfflt-
tur , pars iicct Si fumid^. H^ fulmtnibus alimco-
turn eft I lib Imbribiis. Quidqiiid in a^ra Jicci
fumoJique peruentt , id incjudi fe nubibusnonfcrr,
fed roitipit claudentia, Inde efl fbnus ^ quern nos
ton ttruum vocamus. In ipfo quoquc aere quidquid
attennatur , limul flccacur Sc calet. Hoc qooque ix In."
clufum eA, a^quefligamqusrit, ^ciirn Tono euadit.
Ec inodo VEijU€r£am cruptioncm facitj coque vchc*
mentius lutonat ; modopct partes & mlnutatim. Er-
go ronitrua hie iplritus €Kpnmit] dtim aut rumpic
nubes, ^m peruolat Volutatio autem ^irlruf ^ in
nube conclufij valcmifTimum eft accendendigcnus-
Cap. LV» Tonltrua nihil aViud funtj quamficci
tcris fonirus, qui ^erlf nift dam auc terit ^ aut mm-
fituFj non poteft. Et {[ collidontur, inquir, im*
bes inter fej fit Is quern deilderas iflui, fed non vni-
verfui» Nequecnim tota totlsconcurruiiti fed par-
ttbus partes. Nee fonant mollis, nifi Ulifa duris hnt,
Itaq uc nan au ditar i^u6luSj ni^ impa6Vus. Ignis , in-
quit , miffus in aqua m, fonat, dum ex H in guitar, Pu»
ta ita Qffe, pro me eft. Non enim ignis tunc f onum
fffidtj fed fpiritus per cxffingucntia e^ugieiii+ Vt
3. Sifpmj havfius alienat ) ttience monet Ji fepiui bibttiuv
#« ^kxeti ) omiJIo aatea qMmnm flascJlTc kgic Cnmv. ^
i|4 L; JkKKAii Sekbcas .
jemdbt^ ftfieri^picminimbe,&exftiiig;iii»eipiri-
to^uilcitlirftttltim. Quid ergo tinqiut noapote(f
ipUqna ex bit trtnKcarreitdtmt fteUii incidere m nu-
^m>&exftingiii? Byiftiiftcmofi poflTe tliqnaqdo St
^bc fieri. Nunc naturtlem caufltih quanrinms &
cflidiMiiirnoii ranim & foitaium. Putt me confitert
vvrana efle> qiiod dicis : tliquando poft tontti^iia emi*
cpr^ ignei > Aellit thuitueros & cadentibot Cmilef.
I^on whoc tonitnia fiida (out: (ed cttm hoe Mcnt»
*«^Mtraa fiilbi fiint/ CUdtmuaa) ait^ |ygiiratio«
siem (pedemiiiahemeflei nouignem. Skttdmper
tiodem Qdendorem mom remoruin vidoii* ' DilK-
HiUe eft exemplnm. lUicentmQilendoriiitreip&m
i^epIMvet': hie qui fit m a6ce» eron^it ft ex*
Ca»- LV |. ' Heraclitos extftimit fhlgimidonem
dftivtlatMud noaincipieiitiamigiiiam conamt, ft
yrimam flammam incertam , mo^o ibtierettiitem,
nodprefiirgeiltem. H2camiquiiSilgetradicd)ant^
tonitma noa plnraliter dicimuft. Antiqui ant toni-
^um dixeram, atiit tonom« HoeapndCcdhnam
inaenio, iacondiimvirmD; qm baboifletaliqiiod in
doquendanomeh, nifi ilium Qceroniavmbra j^rel^
ftTct l) Etiamnum illo verbo vtebanmr antiqui,
compto 2) y quo not produda ma fyUaba vdraur.
I^dmua enim vt (plendere , fie fiil^ere. At iUif ab
fignificandnm banc e nubibut fiibit^ iucia eroptio-
nem moa erat^ media fyUaba ccffrepti^Tt dicmnt
i felger^, ."
uSmok km) aoaiibhaccaafla, icUjqtt fltOalaaikM
eatott ibiqoa CKCioda. SfmmmL
1. aHnmu') ftiitadi qi^qaa aw R aatw , VlMer. U
1. VmhApnM^^ 4uaum. finWaaidai to mxi ca^
Jy^^t^yjIfgBm '
t
Natvrai. QvAift. Lti.lL' ^41
Ca p. L V 1 1, Quid jpfc eKifilmein ^ qu^rli T Ad-
liQceniin tljenis opimonibus a^commodiuiinantiin.
Dicam : falgurtt > cum repeiittnum Utelutn^n emi^
cult. Id euenit, vbi inigfiem cxtenusruiin nuM-
bus a£r vertitur , nee vires , qulbus iongius profilmi,
inueniu Nou mirariij puto ^ (i aera aut monis extc*
ntut, aut extenuatio incendit. Sic Jiquafcit i ) excuflti
gUnj funda » & attrim ai^rii veltit Igne diftillat IdcD
fclbteplurii^iJiuiitfuLmina, quia plunoium calidi
cfl. Fidliui aurtin accritu calidormn ignis cxfltit.
Eodem madofic fulgor qui tanttimfplendct, AfuU
men quo d m ltd cur. Sed ilti leu tor vis, alimcntiquc
eft minm, Et j vt brciiiEer dicam quod fcntio : Ful-
men cA fulg;ur intentoni. Ergo vhi caUdi fumidique
natura, emiflk tef ris ^ innub^inddiCj &diu in ilia-
rum Gnu volutafa ed , nouiOifne erumpit Et qUii
Vir« non habet^ Splendor efl. At vbi fulgura pltit
habuere matcriaci , & maiore impeni arlerant^ noa
apparent tan turn ^ fed decidunt.
Cap. LVIII, QutdamniqueexrfHmantfulmeU
icuerti : quidani fublidere , vbi aiimenta prsf graui-
uerunt j ik ful men i£lu languid tore delatum efl. At
quare fuLmen {ubiatm apparec, nee condnuatur afTi^
duus ignis? Quia aelerrimimoEuseil* limul Scnvi"
bes rumpic^ Sc aera incendkt. Deinde definit i!amnit
quiercentemotu, NonenimeHafTiduusfpiritusctir*
uii f vt ignis pofTit extendi , fed quociet fortius ipfa
iaftatioDe fe acceiidit , fugiendi impeturn capit. De-
lude €tim eualit, & pugiia dcfiic, ex cadem caufllil
modo vfque ad terram profertur , modo difTolui^ur,
fi minorc vi dcprcffus eft. Quarc oblique ferturf
Quia (piricu conftac. Spiritus obliquus eflj flcxuo-
I. L$fH»fe^} idim trtdu Arittdtetei de Meteor. L«3. c«f.
04t» I4., ^tVNAlt 5ENICAB
■ I. I li I . Mf > . , ■ I ■ ■ , 1 .1 • ■ >
ifusque. Et quii| ntmrft iguem (ardm yocntj ihiurui
1) deorfinn premiti incipic obliqaQreflfcd) Inter*
^am dttinneotravitalteri cedtt, & ignis infuperio-
ni nititur • & In inftriora dcprimjitur. Qnare fre-
Jointer cacomina montium feriuntur ? Quia oppo-
ta^ Cunt nntlibas^ & ^ cado cad^n^btu^ par ha?c
fxanfp&ndom eft.
' Cap. LIX* Intelligoqaidiamdudumdelidere^
« ^d efflagiteSi Malo , inquis , fiilmina noniiniere»
(quam tioue. Itaquealios dpcCi qutmadmoduni fi-
tnt Ego mihi metunt illoriim ea^coti vole, qoam
naturam indkari. Sequar quo vocm. omnibuf e-
lum rebuts y omnibnsque&ntionibusaliqQid Alotare
^) mUcendumeft. Cu0 imns per occgwi satnra?,
cum diiiiria traftamut, vindicandui eftainalb fuis
•ninins , ac (nbinde firmandas : quod ettam eruditit,
fthoc vnumagentibiQS, neceOarium eft: non vt ef-
ft^iamus iffais rerum (vndique eniin tela in nos ia-'
dnntur) (ed nfortiter confbnterque pariamnr. In*
Yidieffepoflumus, inconcuffi non poflamits : 2)
quamquam interim ^s fubit, inconcoflba quoque
cfte nos poflfe. Quemadmodum^inquis? Coiitein*
ne mortem ; & omnia qus ad mortem dncunt , con-
ttfBftk funt : fine iUa Sella fint , fine nanfragia^y (ea
^loriiis ferarttm,(eu ruinarum fubito )ap(ii prociden-
riom pondera. Numquid ampliui Tacere poffiin^
^uamvt corpus abanimare(blaan(? HxcnolUdili'
I. huMrid') impaois GOBtianatiifaiD.
a. huipit 9klifim§ ift ^c.) luec ft ftqaantia ka Mt Gio-
aoniot : mifis okli^imm t£t interim^ dim nUitrB vu Mkiari
€%ii$^ iS^ igms im fupfrhrM mHtnr^ m mfitma. ie ffimatw r .
I. SalntariS qood vk« coadoctf.
a. jHc§ncuffiiuHp9Jlkmns) vc non motteatar aataras ft
concutitmr ioriaafluit, notai taaopdmi wMifimt fa &•-
Or a poi^«i«.
k
Natvrai; QjrAiii Lib. n, 647
gemid euitat\ nulla feUcttis donat)), nulla poteil*
tia euindt Alia Vjim fprte d^fpotiuncur : mori 0^
nines ^que vocat. Iratis diia prQpililsque moriea*
dusndl: animus txipradeipera done rumatur. Igna*
vitiima an maLia » qu^ nacura ad fugani genult j vbi
exims non patet, tcntant fugani4) corpore imbd*
li^ NuUui perniciolior hclFis^ft, qaam quern aa*
dacem anguftiaefadunt: longeque violentiu^femper
ex neceflitatc , quam ex vlrtute corrnitut. 5) Maiora,
aut ccrte paria , conatur animus magnus ac pcrdl-
tns^ Cogicemuii, nos , q uanmm ad morcem, prodi-
tos ciTe : & fumus, tta eH , Lucili, Omnes rerer'^
vamur ad mortem, Totum hune qucm vides p&«
pulum, quos vftfuam cogitas c^e, dto ziatura re-
vocable ik condct : nee de re , fed de die qusritiir.
Eodem dtius tardiusue vetiknduni eft. Qiijd er-*
go ? Non tibi timidiHimm omnium videtur, & infi-
piendiHmui, qui magno ambitu rogat moram mor-
tis ? Nonne conccmncrei eum j qui inter pertturoi
conftkuttii, bcneJicii tbco peteret, vt vkimus cer-
vkem prMbcret? Idem facimus. Magno ^ftimi-
mus 3 mori rardius. in omues conftitiicum e£t capi--
tale fiipplidum^ & quidem conititutione iuftiilima«
Nam, quod maximum (blet efTe folatium extreme
paduris , quorum eadem caulTa , (brs eadem eft. Se-
queremur rraditi a iudlce aut magfftratu , 6c ctrnifici
noftro pr«ftarenius obfequium : quidintereftjVtruui
ad mortem iufli «amus , an vltronci? O tc demen-
tem,& pblitum fragilitatis tuae, (i tunc mortem times^
cumtonat! Ita nefalus tuainhoc vertitur? Viues^
J, Uonnt) remictLt mortem 1 & qnff ad mortem docQiir*
4. Fugam ) pu^am frnA/i requirit. Oramv,
f^ QftruitFtr ) ib acicbuf ^daerfif coii^rc^ieAdbHi , ft la
f$ matao Irfueatlbai rumtiu&*^
U#9 jM^f&iriv Asi ,aBnscii»
■ ■' ' i» ■ ■ ■-■ I— — d— — —
fi folmeti effbgerii ? Petct te gkdiat , peut lapis, petK
4bbrif . Non mncifniiin ex perieulis , (ed fpeciofiffi*
«iiinifulfn«neft, Male Iciliceteritadani tecum > fi
(kaCum mortis nis ccleritas infinica 6) praBiienerir>
It mors tua procurabitar, 7) fi ne tunc quidem cum
ex(piras> fiiperuacous> (ed alicuius ihagnae rei fignum
«s. Male (fiUcet tecum agitdr , fi cum fulmine con-
deris. Sed pauefcis ad c^li fragorem , (k ad in^ne
unbUum treptdas, A quoties aliquid cffulfit , exfpi-
Yfts; Quid ergo ? honeftius iudicas deiedioite animi
perire quam ftUnine } fio itaque fOrtidr aduerfiis cult
minasfiirge, &cnmmcmdusvndiqueexar£erit, co-
gita te nihil habere tanta mole perdendiua. Quod
ti tibi parari era dis illam oeli confnfionem , illam
tcmpeftatnm diieordiam, fi propter te ingefts
illifoque nubes ftrepunt, fi in mum exitiuips un-^
ta vis ignium excutitur : at tu fi>latii loco numera
tanti eife mortem mam. Sed non erit huie cogi«
tationi locus. Gifiis ifte donat metum. 8) Eft in-
ter cetera quoque hoc comlhodum eius, quod sx-
<pe£(ationem tuam antecedit. Nemo vmquam ful-
tnen timuit, nifi qui efiugit. 9)
6. Celmtas infinita') qotlis ia fhlmiaa.
7. ProcuraHnir} folenni in fblmine taftU rdigiaM.
%^,Cafiu ifte donat nutum) Cafiw, qno fillmiiie iAos fo-
.bito obruitur, donat , i.e. condonat ftrefluttitniatiiai. Spt-
tinm eaim ei timendi non dtt« cnm repents teniat , Aprs-
Verut mali expe^lttionem. Ftmmd.
9, Mfi qui effwfft^ qoi non cffngtt eniin » n ante ote*
fanit timere n,on potaiu
•MI(o)|^.'
IIBBR
LIBER TERTIVS^
Qui eft de aquis.
9
I
Argumentunh
Nitia dokt tarn fir^ md fiudium nAturd auf^0^
cum fktim Jit Dei Optra p quam ^hiUppi aut AUx^n-
dri iAtrodma ttkbrati. A^uarum deinde tr^Baiio'
msm J a diitifioBe in dalces ^ medkatM , infiituit. Ne^
gMt fQntfi ^ fiumiifii ex tmhri^Hi nafci ^ qum expert^
me^to propriif didicit maxm4^ pitmUrum non Uirs
dnem pedes t err am madefjiart. Terr am igitur pO"
iim in s^nof mutaUlem f^dt^ Thaietem ^ qui ter*
ram Mqua^ more nMuigii $ihit^ ineptire dkit: fed i^U
iurk corpm infi/tr Immafsi ^jf^ f i^ f^^ ^en£ aquafum^
ceujkniumis^ arttriM fpiriim fnt c&ncept^cula, S^i-
d^un etiam fonUi imphntur &ut depleniur certk h^rk.
ata mtnfhm , qttomoda quart Ana ad h^ram %tnif^
aut podagra ad tempm rejpondei, Ab aq»k adpijcei
tranfit J ^ aiiquantuiuTn circa w^nli&s adbartt ; quos
iuxuria Romana Euripii Jhb menfas fluent ihm exem* '
piof , & 9ifreis oUi€ inclajhs ^ 9arh tf macuiojo colorCj
id eft y piSa &' formofa morte exfpirantts Jpedabat^
oculosq^e pafiebat ante gulam, Redit dein ad aquas,
6* de earum medicamintbws & miractilis plurhna ex
Ariftotefle & aliunde permifcet. Ad diiuuia pofiremo
tf fat ales aquarum inundationes grejfum momS.
£4 eue^ire , cum mare , flumina , cdlum in exitium
humani generis conjpirau^rint, Oceanu^ deinde &
^mnis aquarum ilia eluuies in Jedes Juas reuocatur^
redditurque iterum terris homo infiim fceUrum; qui
tamen in innoientifi fua non diurnat , & cito rtdit in
»equitianK ^ ^
650 L; AK NAgi SEnicAi
P R iE FAT 10.
NOn prateritmei Lucili vironim optimC} quam
magnarani reriim fundamema ponam (enex,
qui mundum circuire confHtui « Sc cauflas
fccr^taque eius eruere, atque alitt nofcenda prode*
re* Quando tarn malta confeqoar? Um fparia ool-
ligam ? tarn occulta perfpiciam ? Prcmit a tergo (d*
nedas, & obiicit annos inter vana fl^idia combm-
^cos. tavito magis vrgeamus, Sc damna static ma-
le exempts i) labor fiurciat Nox ad diem'aCcedat.
Occupationes reddantur : patrimonii longe a domi*
no iacentissicurafoluatur: (ibi totus animus vacet,
& ad contempbtionem fui faltem in ipfo^fogiii im-
petu]) refpiciat. Facietiaciibiinftabit. ftquotidie
breuitatem temporis metietur. Quidquid amiflum
e^ , id dtligenti vCu praefentit vits recoUiget. Fidelif
' fimus eft ad honefta ex popnitentia tranfitua. Liber
mibi exdamace ilium poSts indyti verfiim :
ToUimus ingentes animds , & msximd pMrtt§ '
Tempore molimur. - - • •
Hoc dicerem , fi puer iuuenifiie molirer. NuUam
enim non tarn magpis rebus tempus angvftam eft.
Nuncveroadrem (criam,grauem,immen(am, poft
meridianas boras 4) accemmus. Fadanius qnod
I. MaU extmpta ) eximere diem eft deripcre A: abftrahe-
re negotiit « fii|e feriaram catdTa , fiae oe qnooopof , ant quod
snftttutom artt r agatar & perficiatnr. Sic Cic. Philipp. a.
Hovam eximere uuUam in tali cine Hherando fine fiehre nm ff-
fumus. GroHov,
3. Patrimimii limge a Domino iiKeniis') pfttdlonun pater-
noram iiii£gypto tor Britannia fitorom.
;. In ipjb fuga impetn) dam propent abitom ex hoc cor-
porc'
4. Poft meridieuat bous ) aon iaaainif amplim, led faa
& Yergente leate^
VV;"!:
in itiilcrc fieri folet <^i tardius exierutiir , veloci*
taTepenrantfnoram. Feflineniui^ » &opui nefcio an
iuperabiJe, magnum certe, fine ^tatis excafatione
tra£fcemns. Crejcit animujE , quotics cccpri magni-
tudineni attend it , & cogiiat , (juantum propofito ^),
non quantum fibi6) fuperfit. Confuniferc fc qui-
danij dum a£ta rcgum cxternorum componunt^quae-
que pafii inuicem aufique iunt populi, Quanto fa*
ttustfl, fiiamalaexfljngueie, quam aliens pofterls
tra^ere? Quanto pmiua deorum opera celcbrare^
quflin PhiUppi aut Aiexandn tatrodniajmerorum-
que, qui exitio gcntiuin clari, non minores fuere
peftainiortaliuni , quam inundatiOj quapUnum 7)
oinne perfufainelt; quam cooHagratio , quamagnft
pars animantiuni cxanjit?Qucmadinodufn Haiimbil
fuperauerit Alpes, fcribiint : queinadmodum conHr-
malum Hifpani^s dadibus g) bellum Italis inopinA^
tus intulmt : frafttfque rebus etiam pofl Canbagi-
nem pertinax, regeiQ) pcrerraucrit, contra Roma-
no^ ducem fepromiitcns, ciiani fine exerdtu, 10)
quemadmcdum non de fieri 1 fen ex omnibus aiigulis
belltim quaercrc, adcofinepatriapatiji) pocerat|fine
f, Propofito") opcri hnic.
4. N#f( quantum fihi ) in hac vita exigendum,
7, Plantint) mm loci mstgli cdiEi raro perfunduntur.
f, Hifpauia d&dihki) ntm Sigtintinrs & Hifpanii firfldif,
fniique adco rebus InHiipania iirmatit, Icalne bellum Han-
nib*! imwlir*
p. Rcges^ Antlochum emm priinom Afis, mox Prnfiam
BiiJiyiiJie flegem adinit , & m bellum aduerfus Romanos per-
trahcre ccnaiut eft.
to. Etiffvi Jitte extrntn) pro iftii tx^itunt ftttnstx Codd»
tjaibuidam reftitait Ctcmv,
lu Futi) h. e. vltain toUr^re. Sic Marcni pater Controy.
9. Kan peffftm , inquit , ^nti fme patre. tie ttutem fiiu'^U
pitfas pati poffe ? AJit pGfTtm ^tamquam putns fat^ fink lUft'
052 Lt. ANMAKI 9IN1CJIV
— . — — ■ ' III ■ ' J ' ■
hofte non poterat. Quahto (ttias , quid fikcienduat
lit. quasi quid fiiSamfit, querere; ac docere cos
qui fua permiiere formns , nihil (Ubile ab ilia damm^
cflfe, eius omnia fluere aura mobilius? netcit enim
' quiefcere, gaudet Ixtis triftia fuftinerc, ^ytraquc
niifccrc. Itaque in fecundit nemo eonfidat, in ad-
ueriis netno deficiat. alterns (iint .vicea reneini.
Quid ex(ultas? Ifta quibus veheriiT in iiinimuin,
iie(cis vbi te reliftura (int: habebunt (iium , non
tuum < 2) , finem. Quid iaces ? ad imum dekriiiis t» :
nunc eft refnrgendi locos. In melius aduer A , in de-
terius oputa fleOuhtur. lu concipienda eft animp
varietas, non priuaurum tanmm domuum, qoaf
ieuis cafiis impellir,(edetianipublicanim. Regnacx
infimo cooru lupra imperantes confl$cerunt, 13 . Vc-
cera imperia in ip(b flore cecidereJnsri non pottft nu-
merus ^quam multa ab aliis firafta (intnunc Cttm inaxi^
me Deus alia exaltat^alia fubmittit,nec molliter poniti
fed ex vaftigio (uo nullas habitura reliquias iadatMa-
gna ifta,quia parui fumusjCredimus.Multis rebutnon
ex natura fuajfed ex humilitate noftra^maghitudo eft.
Quid prscipuum in rebus humanis eft? N6n clafebus
maria comple(Te> nee in rubri maris littore figna fi-
xifle > nee deiiciente terra ad iniurias aliorum errafle
in Oceano , ignota quaerentem : (ed animo omne vi-
difte , Sc qua nulla eftmaior vi£loria , vitia domuiffe.
Ihnumerabiles (unt , qui vrbes, qui populos kabnera
in poteftate : pauciffimi > qui fe» Quid eft pntcipn-
. urn ? Erigere animum fupra minas ^ promiflafortn-
nas. Nihil dignum putare quod (peres. Quid enim
habet 14) dignum > quod concupifcas? qoiadi-
13. Nmi tuum ) non eum qnem proponii tibi It dcfttaaf •
i| Supra imperantes C9t^fiitertmi^tupa9rm909 qnlt —
fki imjpertbtnty qmbntque tdeo inbie£U eraoti
M» Uipd enim Me$^ ftbiotelligi : fm^iui^
NATVRAt, Qj'AlST, LiB. III. fijj
ulnoruni coiiuerfitione quocies adhumana recid«rif|
non aiiter caligabis j qoam qaorum ocuii in dcniam
vmbrflinexclarofblerediere. Quiddipr»dpuiim?
Pofre laeto enimo aduerfa tolerare : quidquid accide-
nt J fie ferre , cjuafi tibi volueris acciderc. Debuif-
fes cnim velk , H fciffe* omnia ex dccrcto Dei fieri,
Flerc, queri, ingemere, defcifccre eft. Quid eft
pracipuuin? Animus contra cakmitites fortis &
conrumax , luxuris non aduerfuj tancum y Ted
& infeflui : nee auidus perkiili , nee fugax , qyi fci-
at fort a nam non exlpeOare, fed fa cere: 15) & ad-
uerfijsvtramquc intrepidus meonfufusqne prodirCj
nee ilii'us 16) tUTNultu, ncc huiuffi7) fulgore per-
cuifus. Quid eft pr^aecipuum ? non admitterc i n am-
mumnialaconfilia J puras adc^lum manus tollere:
nullum peterehonQm, quod vt ad re tranfeatj tliquii
dare debet, aliquis amittere: optare, quod fine ad-
uerfario optatur ig), bonam mentem: cetera ma-
gna ^ftimaca mortalibus , etiam fi quit domum ca(us
attuler iti fie intueri , qnafi cxrcora , qua vcncrinr.
Quid eft prrccipuum? Altos fupra fonuita fpiritus
actolkre: hominitmemiuifl'e, tg) vt, fiuefelix eric^
icias hoc non futurum diu; fiuc infelix, fcias hoc
te noneffe, finonputcs.20) Quid eft praecipuum ?
tu primis labris 21) animam habere. Hsc res efficit
If, Non expeStare , fed facere ) non a rebni externtt tdueni-
cntem expef^are , fed Tirtute fua fibi facere fortantm*
it, JlHus ) aduerfa;.
17, Huius) feconds.
18. Qnod Jint aduerfario) fine compecitore , vel«Ho, qui
CO qnod ip(i carendum iit» fi ad te Yeniat, bono oblu£kari
Yotif tnif poOit.
/^. H$mtnis meminiffe) memorem efTe homanflc conditioRit.
20. Si nonputes) opinio eni^i eft qua infelicei funt h9«
minei.
2i, In primis lahis) parataih femper exire. Fromond,
tt 3 non
654 ^ Anhai I Seki cAi
■ ' '" ' . ' ■ " " " ' »■
non eiureQairitianiliberuni,fedeiurenatars. Li
ber autem eft, qui fernitutem efFugit fiii. JH^ec eft a
fidua feruitus, ik in elefluabilis^^ per diem ac noda
squaliter premens , fine interuallo, fine commeati
fi2) Sibi feroire) graaifiima feruitus eft : quam di(ci
fere facile eft j fi defierismulta tepofcerey fi defiec
tibireferremercedem^sj) fiante*oculos & natural
f0ampofi]eris^»ti|t€m, licet prima fit> ac tibi ipi
dixeris: Quidinianio? qaidanhelo? quid (iido
^idttrramyerfb? quid forum vifo? NecmultO(
pus eft y nee din. Ad hoc prdderit nobis infpicei
rerum naturam. primodifcedemoa a (brdidif , deii
de animum ipftun , quo maeno ftunmoqu* opus el
feducemus a corpore. Demdeinoccultisa4) exei
. ciuta fubtilitas > non erjt in aperto deterior» Nib
autem eft apertius his &lutaribns, quai contra neqv
tiam noftram fnroremque difcuntur, qoxdaom
'snus, necponimus*
Cap. I. Qnsramus (irgo de aquis, ^inueftig
tnusj quarationefiant: fiue , vt ait Ofiidiusj
Fons erdt ilUmis nitidis argerUem ^mUs:
£ue> vt aitVirgiliuf,
^ Vnd^ per ord nouem ^afto cum mummrt m§ptu
If msre prdruptum » &>pel4go pretmt aru^findnti
fine vtapud te^ l\xmot2^) carifiimCj.inueniOj
^ieus SicuUt de foniibus exfiUt 4mnk.
quae ratio aquas ftibminiftret; quomodo tot flumii:
. ,r
tt^ Oimmatn') fpttio, diktione» Hoc fig^iificttn Te
tnllitno Vox eciam familiarif^
3/. Tibireffrremerceiem^ qnamDeo, patri«ctiiibosd<
Bet. Verbo infos eft: fi ddkrit ad te mate omnit, i
tui ctulSk ficere.
^ 34, hi occnltis) in rebos natirtlibni prtnadm ezerctnu
tBgeniom , magit edtm in publico ▼alebit.
% ^/•lai»9r}l4ici2iiao0ieB» cbafiftpmCinLf^^
Nattrai. QjAiir Lii, III. 655
ingentia p^rr diem rio£temqiie decurrant : qiiare alia
hibernii aqciisintumcicanr, alia in defc^u cetero-'
f utn amoium crcfcaat* Nilum interini repDnainus
fl curbt ^ proprm nature dc iii igularls : iUi diem fun m
dabimus, nunc vuliT ares aquas proiequatnur , tam
ftigidas quaft] cateiitej. In quibus qu^rendum erit,
vCrufTi calidai nafcaniur, an fianc Dc ceteris quoque
diifer^mus , quasinlignes aLitfapor, autaliqua red-
dii vtitiras. (^aedam enim oculo5 j qu^dam ner-
uos iuuanc» quyedam muecerata «5t defperaia a medi-
cis viria pcrcurtint. Quardain medcntur vkenbuJ»
qusdam interiors fauent pom j & pulmoiiJi ac vjfce-
tum querelas leuant Qu^dam iupprimiint fangui-
ntm I Cam varius fingulis vfus j quam guflus %i\,
C A P. I L Am flam i ; amnei aqu£ i aut cant 1) «
tut colliguntur , aut vtrias habcnt venai * AUk funt
dulces , atiae vari^: afpcrtir quippe intcrucniunt, fal-
fae amaf £que aut tnedkata' : cK quibus futphuratai
dicimui, ferratasr aJutntnoiits. Indictt rim iapor.
Hab^nt praeterca mulra difcrimina. Primum taflus :
frigidsB calidaeque funt. dcindeponderis; leues Sc
graues funt. deinde colons : pur^fuut ^ turbid x, cae-
ruieae, lucidx. deinde faluhritatis : font eniin ialubres
Avtiles, funtmorjiferae, font quae cogantur inlapi-
dem, ^ardam tenues, qua?dam pingues : quaedara
slum, qug^dttm fine vlla bibentis ope tnwifeunt , quae-
dam haufts fecunditatem afferunt.
Cap. III. Vt ftet aqua, ^uc ftuat, loci pofitio
cflicit: in deuexo fiuit, in piano cominetur & ila-
gnat, ^ab'qu^ndo in aduerfum fpiritu iuipelUtur:
tunc cogitar , non fluit. CoHigitur cximbribus :
ex fiiafonte natiua eft. Nihil tamen prohibet) eodem
1. Stant^ marc ^ la^f.
?. E«nt) flaniL
tt 4 ^ loco
6$6 L. Annaei Senscas
loco aquam coUigi , & nafci : quod in Fucino vide-
mus, in quern montis circumie£li flaaii deriuantur.
Sed & magnx latentesque in ip{b vndas fiint. itaque
etiam cum hiberni dcfluxere torrent^s 3>> faciem
iuam feruant. \
Cap. IV. Primum ergo qu9eramiit> quomodo
fld concinuandos fluminum curfus terra iufBciat,vndc
tantum aquarum exeat. Miramur, quod'acceflio-
nem fluminum maria non fentiant. iEque miraii-
dumeft, quod detrimenta exeuntium terra nonfin-
. tit. Quid eft > quod ill^m fie impleuit , vt prsbere
tantum ex recondito podit , ac fubinde fiippleat?
Quamcunque rationem reddiderimus de flumine,
eadem erit riuorum ac fontium.
Cap. V. Quidamiudicant, terram, qaidqoid
flqnarum emiiit > rur£us accipere : & ob hoc maria
npn crefcere , qui qi^od influxit , non in fiium ver-
tunt> (ed protinus reddunt. Oculto enimitinere
fubit terras^ ^palamvenit^ fecreto reuertitur j cola-
turque in transitu mare : quod per multiplices an-
fra^us terrarum verberatum, amaritudinemponit^
&prauitatem {aporis in tanta (bli varietate exult, &
in finceram aquam tranfit.
Cap. VI. Quidam exiftimant, quidquid exim-
bribus terra concipit, in flumina rur(us emitti. £t
hoc argumenti loco ponunt , quod pauciffima flami-
na flint in his locis > in quibus rarus eft imber. Ideo
ficcas efte aiunt ^thiopis fblitudines ^ paucosque in-
neniri in interiore Africa fontes : quia feruida csli
natura iit^ Sc pene femper sftiua. Squalids itaque
fine arbor e> fine cultore arensiacent; raris imbribuf
fparfie ^ quos ftatim combibunt At contra confiai^
I. Defluxere) ezhaufti rimt,.vt a^oai aoa nmplimh^ ^
•. /*K<'
NATVRAt, QjA^iT, Lib. in. 657
Germaniam Galliamque} ^proxlmeab his Iraliatu^
abundare riuis & fiuminibus : quia cxlo humido v-
tuntufj Aneseftas quidem iinbribui caret.
C A F . VII. Ad uerfus hsec mulra dici pofTe vides «
Priinum ego tibi vinearum diligens foflor affirtno,
nuUam pluulam c0c tam magnam , quae terram vUrt
decern pedes hi alcitudinem madefacia^ Oninii
bumor intra prtmam cruOam coiifuniitur , nee in in-
fer] ora dcftetidit. Qijoitioda ergo poteli iifiber fug-
gerere amnibus vires , qui fummam humonri tangit t
Pars maior eiui' per fluminum alueos in marc aufer-
tur, ExlgQum cd quod fbrbct terra , iiec id fertiat.
Aut enim arid* eft, ^-abfiimit qnidquidinfcfufum
efl: autrauara^fiquid fupra defiderium cecidit, eK-
cludic. Et ideo primis imbribui nonaugeiuur am-
ines: quia toto s in fe iitien s terra rra hit. Qu id, qu od
<]U^dam Ramina erumpunc faKls i5S[ montibus ? His
quid conferentptuuipe^ qu£ per nudas mpea deferun^
tufj nee habem terrain cui infid^ant, i) Adiiccj quod
In iicciffimis locisputei inaltum a£H, perducenum
aut trecenuin pedum fpatia^ inueniunt aquarum
rberes v^enas j in ea ahirudine , in quam aqua non
penetret : vt fcias illic non caelcftem cfTc , nee coUe-
fliciuni humocenij fed quod dicifolet^vjuamaqnani^
lUoquoque arKumento hwc opinio refellituTj quod
quidam fonrci in fummo montts cacumine redun-
. dant Apparet ergo , iilos furfum agi , aut ibi con-
kcjjpi, cum omnis aqua pluuialis d ecu r rat.
Cap* Vin. Qtiidam exiftimant , queinadmo-
Jiim in exteriore parte cerrarum vaAa paludes ia-
em,Tnagm&naufgabiles laeas^quemadmodum in-
h Ctd infideant^ cuius porii iccipiantitr ; rdpet tnim
[ dc adiiri£^ humorsin refpunQi & efondunc per faper*
6(g L. AknAII SlNECAl
zenti fpatio terrae nuria poiredi (unc, in6a£t valli-
DQS : fie iuteriora cerramm abundare aquis dolcibui »
nee minus illas Aagnare, quam apnd not Oceanuni^
Ik Unas eins : imo eo ladus , qao plus terra in alrom
patet. Ergo ex ilia profunda copia ifti amnes ege*
runtar:qnosqQidmiraris (i terra detraaosnonun-
tiac , cum adieclos maria non fentiant ?
Cap. IX. Qutbosdam hsc placet caaflfa. Ainnt
baberc lerram intra fe caaos re*. elTus, & multum fpt-
ritus: qui necefTariofirigefcit, vm bra gram pr efTus.
Deinde piger & immotut. in aqoam , cam fe defiit fer*
fe, i) conuertitur. Qpemadmodum fiipra notma-
tatio aSris imbrem facit, ita infra terras flnmen aut
riuam agtt. Supra nos fhre non potefl fcgnis diu
Sc grauis. AUquando enim fble tenuatur, aliquando
▼entit expanditur. Itaque interualla magna imbri-
but font. Sub terra vero quidquid eft , quod illnm
in aquam conuertat, idem femper eft , vmbrt perpe-
tua, frigussteriftim, inexercitata 2) denfitas : femper
ergo praebebit fonti aut flumint canflas. Placet no-
bis terram efTe mutabilem. Hoc quoque quidquid
cfHauit, quia non aere libero concipitur^ crafTefcitj^
protinus in humorem conuertitar.
C A p X» Habes primam aquarum Tub terra ns-
(centium cauflam. Adiicias etiam licet, quod fianc
omnia ex omnibus. Exaquaaar. Ex acre aqua. Ignis
ex ajre. Ex igne a€r. Quare ergo non terra fist
ex aqua, & ex terra aqua ? qus fi in alia mutabilts e(l>
Sc in aquam : imo maxime in banc. Vtraque cogna-
ta res eft> vtraque grauis, vtraque denfa, vtraque in
extremum mundicompulfii. Ex aqua terra fit Cur
h Cftmfi defiit ferre') cum niinit denfoi fiiftincre k
plini neqnit. ■' '
2, Ituxtrcifaf^ ) filear & qoieta w vcatis. B w maJ L
ISO- J
-J
\
NATVHAt. QjAEST, IlB, HL 6^9
Hon aqiiaiiat c iccra? At magna fiumina funt. Cum
viderU t quanta fun t : rurfus ex quanto prodeant , ad^
fpice, Miraris, cum labanmr aiiidue , quaadam vcro
concitaiarapianmrj qnsrprieilofiE ilLis fcmperaqua
notta ? Quid li mircris quod cum vend toiiim aera
impellantj non deficit fpiritusi fed per dies no&fque
acqaalitcr iluit : ncc vc flumina certo akeo fcrtur^ fed
per vaftum cseli fpatlum lato Impctu vadit ? Quid
fi vllum vndam fu pcrefic mtreris, qu^ fuperucniat lot .
fluckibus fradls ? Nihil deficit quod in fe redi t Omni-
um elementorum altcrni recurfus funt. Quidquid
alter J peritj in alccr« m tranfir Ei natura panel fuaa
velticinponderibcisconftitutasexaminat: ne pordo-
num ^quitatc turbata^ mundus praepondcret. Omnfi
in ommbtis funt. j) Non unram aer in ignem tranfitj
fed nunpquam fine ignc eft.Detrabe ilH catoremi rigc-
icct,ftabit 4), durabimr. Tranfir aer inbumorera Lied
nihilominus non fine bumore. Et acra S( aquam facit
terra : fed non inagii vmquam fine aqua eft^quam fine
aerc, Et Ideo fiicilior inuicem tranfituscil: quia iUis
in qu^ tran(eundum efl , iam mixta eft : Haber ergo
terra bumorcm : banc exprniiLL Habet aera: banc
Tmbra hiberni frigoris denfai.vi faciatbumoremjpfii
quoque mutabilis eft in hum orem j natu ra fiia vdtur.
Cap. XL Qj.iid ergo? inquis, fi perpctuai funt
caufe , quihus rtumina oriunmr j ac fontes : qaare
^quando ficcantur , aliquando quibus non lucre
locis , exeunt *i Saepe motu terrarum itinera turban-
tar» & ruina interfcindit aquas » qu» retcntas no-
uos e;dtus qusrunc , & aliquo impeta faciunt,
flut ipfius quaflatione terrae aliunde alio trans«
J, Owmia iti omnihts fnat') virtute fcilictt. Nam n aaie
dixit, fitmc omnii t% omnibui.
4. Rigefctti jf^^i) ntn vbi motiif^ ifai €iIor» vM noa
^ caloi t Ibt ace wotm^
666 £• An^ai I SiNccAB
.......iMMMi^*..— ^ .11-1 li
^femhtur .Apud nos euenire folet, vt flmiflb ctiudi
fuo flumina primam refbndantur : deinde qait po^
dtdcrunt vitm , faciant. Hoa accidiflfe ait Theophn-
ftas inCoryco monte, in quo poft terrarum tremo-
tern nouavis fontium emerfit. Sed &aKoa quoque
tAfiiiaintenienirequidain opinanttir, qui aliter eoo-
€eat iqnaSy aut a carfii do deiiciant , atqae auemnt
l^dit«llquando aquarutn inopsHsmusi): fed com
eaUbfutn gens a Caflaiidro obfefla in ilium (e contn-
liflet^ Afiiuas cecidifleti ingem aquarum copiaap-
^aruitV <puui videlicet in alimentum (uum nemort
dnccbant: quibuaekcifls^ biimorj qui defiitiAa^
buftaconrami,fuper{ufuseft. Idem ait & circa Mt-
gbefiim Accidifle. Sed pace Theophrafti dixifleli-
ceaty non hoc eft fimile vtri: quia fere aqobCffima
fiint J qucGumque vmbrb6fliina« Quod noti eueiii*
teCjfiaquasarbufta'ficcarent; quibus alimencuinex
proximo eft a) : ftuminumTtro vis ex intimo manat^
vltraque excipitur , quam radicibuseuagari licet De«
inde.fuccifie arbores plus humoris deiiderant. Npn
cnim untnmJd quo viuant^ fed & id quo cre(bmt^
trahunt. Idem ait, circaArcadiam 3), qu«vrbs
ill Creta infiila fuit ^ fontes & lacus fubftitifte , quia
defierit coli terra, diruu vrbe : poftea vero quam
cultures reqeperit , aquas quoque recepifte. Caiiffam
ficcitatia banc ponit 9 quod obduruerit conftrifia tel-
kis, nee potuerit imbres inagitata tranfinittere. Quo-
modo ergo plurimos videmus in locts deferdiSmis
fontes? Piura deniqueinuetiiitius, quae propter aquas
coli cceperunty quam quas aquas habere cceperint,
■ ■ .. I ■ J I I . ■ ■ ■ ■
I. H^tmus ") conf. Plinios I. ^i. c. 4.
3. Etc prtximti^ ex tqoii fiiperficiem tcme & ftpcrfsW
proxima irrigantibof.
' ' ' 's^
'NAtVJtAE* QvAitT. Lib. ITL ' 66]
quia oolcbanrur. Non cnim efTe pluuidem banc a*
quam , qu^ vafliffima Humina a fonce flatim ^ ma-
gnis aptt nauigiis defert , ex hoc iiiteliigas licctp
quod per blemciii ^eilatemque par cil a caplie deio-
^us, Pluuia poteft face re rorrcntein ; non poteit
autcm 4) aequali inter ripas fuas tenore Jabentem*
Aquam non faciunt itnbres J ^d mcitant.5)
Ca?. XII, FaiiLlo repetamus hoc altlus^ li vlde-^
mr : & (ciea non habere quod quseras > cum ad veram
amniiim ariginem acce^rcris. Flumen nempe fecit
copia curfasque aqu« perennis. Ergo 6 qti^ris a mct
^uornDdo aqua Hair interrogabo innicem, quomo*
do aer fiat, aut terra. Si tcrum tlemcnta funt qua*
tuor ] non poces inlerrogare vnde aqua ii[ : quarta
enlm pari efl nature. Quid ergo niiranj , fi rerum
naturi^ portlo nm magna^^ potefl akiquid ex fe (empei;
eff under c ? Quo mo do a^r , & ipfe quana pars mtm-
di , ventos ik auras mouet , lie aqua riuos Sc flumina.
Si rentus eil fluent aer, & flt^men eft ilucns aqua. 'Sa-
tti tnuitum illi virium dt;di » cum dixi , elemcntum
eft. Intelligis , quod ab ilio proficjicitur j non pof^
Te deficere.
Cap, XlII. Aqua, aitThales, valentiflimum 1)
elemcntum eft. hoc fuifte pr imum putat , ex hoc Gxc*
rexifle omnia. Std & nos quoque aut in eadem
{ententia , aut in vltima; fumuf. Dicimus enim
ignem eflfe, qui occupet mundum 2) , & in (e cunda
4. Autem ) amnem leg. Gronov.
f . Aquam turn faciunt imhres , fidmcitant ) n^o facitmft flo*
BiBin , fed aagenc , & vt rapidiut decurrat efficiunt.
f. ValentiSimum^ notam Thaletem aquam priactpiom re*
rum onmtnmfecifle.
2, Qni fcs9^tt miminm) ad \mitf»^^9 mtmdi Stoicam
te%ktti' ■ ' ''::*• ' '■■■ *' ' -'>■ '
^62 t" AnnAci SsKfiCAl
conuertat. Hunceuanidum con{idere,& nihil relin*
qui aliud in rerum natura > ignereftin£lo , quam Jiu-
morem : in hoc futuri mundi fpem 3) latere. Ita
ignis exinis mundi efl , humor pf imordium. . Mira-
ris anfines ex hoc poile exire Temper , qui pro omnt«
bus fuit , & ex quo fnnt omnia ? Hie humor in didu-
diotie 4) rerum ad quartas reda6hisefl, fic pofitusj
VtfiuminibuscdendisfuiHcere, vt riuisi vtfontibui
l^oflet. Qus (equitur > Thaletis inepta fehtentiatft.
Ait enim, terrarum orbemaqua (uftineri^ & vehi
more nauigii , mobilitateque eius fluduare , tunc
cum dicitur tremere. Non eft ergo mirum, ft abun-
dat humor ad fluminafundenda, cum mundnsin hn-
mbre fit totus. Mane veterem &rudem fimtentiam
explode. Nee eft quod credas, in hunc orbem iiquam
iiibire per rimas & facere (eutinam. 5)
Cap. XIV. ^gyptiiquatuor elcmenu fecere:
deinde ex fingulis bina , marem & feminam. A&em
inarem iudicant, quaventuseft: feminam, <](uane-
bnloftis Sc iners. Aquam virilem vocant mare : mu-
liebrem omnem aliam. Ignem vocant mafculum,
qua ardet flamma : & feminam , qua lucet innoxius
ta^u. Terramfortiorem marem vocant , faxa cku-
tefque: femins nomen aflignant huic traftabili ad
culturam.
C AP.^ X V. Mare vnum eft , ab initio (ciiicet ita
conftiratum : habet fiias venas , qutbus impeilitur at-
que aeftuat. Quomodo maris, fie & huius aquae mitio-
ris vafta in occulto via eft, quam nullius fluminis cur-
|. Futuri mundi fpem') hcvv^aertv enim ex Stoiconun
inentie axoKmrmg-utrte excxp^tt debebat.
^, In didudione) com elementa confafa lodt fuit difpo*
nerentur. • .,
;:. Pacere fentmam) ficut in tfaaCi com qtiaThalci man-
4Mm comparabat.^
NATVRAt, QVAilT, Lib. IE 66^
fus cxhaurku AbdiW cii viritim cms ratio. Tan-
mm e X i 1 U, q u a n c u m fu pe rfluutii fit, em itti mr Qu«*
dam ex litis ft iitj qui bus affentirc pofTumuj ; fed hoc
dmplms cenfco. r) PUcet iiatura rcgi terrain : it
quidem ad noflroram corporum exemplar^in qiaibus
ik ven^ fun t & arcen« : ilk fangumis, hse ipidms re-
cej^tacola. In terra qucque fiint alia itineraj per mx
aquas &alia, perqu^ipiritus curritt adeoque illam
ad {iniilitudintnilmmanorum rorporuin naturafbr-
niaiiit , vt maiorcs quoque noikiaquaruni appcllaue-
rbit venas. Scd qucii ladmoduin in nobis non tanmni
Janguis eitj fcd multa genera humorisjalia nccenarii,
alifl corrupt!, ac paulla pinguioris^incapire ccrebrtiniy ^
in olTibuimeduUae^fnuci, falm^quc dcUcrimTe^Sc
qaiddam additum articuHsjper quod citius fie flan tur
ex lubrico L fie in terra qiioque fun t hum oris genera
compbra, Quaedam quae mattira durentur, Hinc
eft omnis metallorum bumusjcxquibus aurum ar-
gentunnque pent auaritia : Sc quae in lapidem tx liqua-
te vcrtnmura) In quibufdam vcro locia terra humor-
que [iquefcit: ficut bitumen, & cetera huic fimiliaHsec
eft cauila aquaru m , f^cundum legem naturae ^ volun*
tatemqucnafcefitium ^ Ceterum vtin noftriscor-
ponbus, ita in iila fxpe humorei vitia coticipiunt:
aut ictus » aut quaflado aliqua , aut loci fenium , ant
fri^ui, aut jEftui, corrupere naturam j ik fulpbaratio
contraxltbumorcm , qui mododluturnui eft , modo
l>reuis. Ergo vt in corporibus noitris fanguis^ cum
percuflfavena e(t,tamdiumanat, donee omnis efflu*
r, Sed hQcnmpiiks tenftQ^ Seratoriuni iDqnendi geiliift
CQtii qui Tiintsntiam di£luru> eriE ^ probabat tjuidem qum ab
aJiij drfVi tyrant, led addebac etiam aliqiiiii de fuo, Muret^
a, la lapidem ear Hqmre ) vt chryftalh* , tophui flCC
J, Votuntatim^ue ttiifcmtiufn'} tpindo n iiuri op^tu r noa
impediu , & futm ^vrB, Tuluntatfim (fcuu.
i
SSf.
I
L
NatvVai, QvAiST* Lib. ni, 66$
modum podtgrt adcempys rcfpondetj quemadmo-
dum purgatio^jfiiiihilobftititjilarumdiem Cruat,
quemsidmoduiii praeftd eft ad menfern Cnum partui :
fie aquae interutlla habent, quibus £e retrahant,^ qui*
bus reddaat, Quscdam auccin hiteruatk minora fun r^
^ ideo notabiHa: qusedam maiofajiicc minus certa. Et
4} aid ho^ mirum efl,cum videaj ordinem rcrum & da*
I turain per contlituta proeedere?Hiemf num^^uam al»>>
? nniiit^ftas fuo tempore incanduit. Auimnni, Vcrit
qucjVt foki/a^a mutatio eft.Tam Iblflkium^quafn m*
quinofHum, (lios dtes remli t. Sum & fu b terra m inui
not ft nobii iura nature , fed non minus certi«
C red c L nf ra j q tii dqu id v id cs fupra , Su n t & i i li c (pc-
cui vafti futit ingemcs rccefTusjdc (patla fufpenfis bina
Sc iiide montibus kxa. Sum abrupt! in infinltuni
hiamij qui fepc illapQs ?rbes receperum,& ingenteia
in alto nil nam condiderunt Haec fpirttu pJena Cum.
Kihil enimufquam inane eft ^ A ftagna obfefla tene-
bris & locLS aiupHs. Animalii quoquc ilils inqafcun-
tUFj fed tarda Si inform ia : vt in i^re c3?co 4) pinguu
que concepta , & in squts torpentibus Jitu : pkr a-
q uc ex his cs^ct, vt u I [i« & fubterranct mures, q m] ui
deefttumen, quia fupcruacuum eft. Inde ?tTheo-
phrafhis afErmafj pifccaquibusdatn lociscruuntur. ^}
Cap. XV il Muka hoc loco tibi inmenrem ve-
hient, qu» vrbanc in re incrcdibili fabulam dk^s,
Non cum retibus aliquem^ aut cum bomis / (ed cum
dolabra i) ire pifcatum. Exfpe^^o vt aliquis in
;. ' |« Pitr|^0) menftraorum aut aluiapnd ^otdim homi*
net.
^. Gf CO) occnito & tenebrofo.
f, Pifies erunntur') conC Plio. L. 9. c. 57. & i^'^^fSimilB
' ^ Ab imt. life, 8. '
^ . 1. DQldbra) iotroiWtam t4 fcdiendi|%
sojtn. Il« an auoi
666 L ANKAti SeirfcAt ^'
iDari vcnetnr. Quid eft aatem , quire pifcet in w*
ram non tranfcant, fi not maria tranfiinns ? Permoti^
bimus fedes. Hoc mmris acddere. Qpanto in-
credibiliora fum opera laxnrias, quoties natununint
flnentinir , aut vincitt In CQbili natant pifcet : 3) ft
ibb ip(a menGi capitur, qoi ftadm crantferamr in
inen4m. Parom videtnr recens mnlliit^ nifi qni
in conuiQse mana moricar. Vitreit oliia |) inckifi
ofForuntur^ & oMeraamr morientiain color^ qomin
moltasmutationetmorshiAantefpiricnFcrtir: afiof
necant in garo« 4) & condiant ?iuos. Et fimt qni
fibalas puunt t pitcem Yiuere poflfe fiib terra, ft effp-
dii noncapL Qoamincredibileillia vidcretiir> fi in-
dirent natare in garo pi(cem : nee ccraz caiifli5) oe-
dfimrefle fiiper coenam, cam mulnim inddiciiifiiit>
ft ocolos, antcquam gnlam, panic.
Cab. xviii. Permittemihi, qnxffionefepofitti
' caftigare loxnriaro. Nihil eft, inquit ^ nrallo exIJN*
rante formofius. Ip(a coUodationc antni^ agtnd
rubor primom^deinde pallor fiifiiindinir:quain ZffA
varianir, i) & incerta facies inter vittm ft mortem co-
lons eft. Vacatio" longa 2) (bmniculofie inortifque
. s. H cmbili uatmu^cts) vid. qos de Enripit ft tiabptf
cabicoU fttricliiiia advolupatem carrtBubnt iaprft£ fikL
didtfunt.
^ Viireis oZ/if ) cobF.HUi. L.IX. c. 17, H. N.
4 in garo) tonentor eios rei Apiciot. coii£ Hiii. fifin
aatcm cxcpiifid Uqaoris genot eft , de qao id. L XXXI*
C 7. 8-
f. N#c ctaue umgk^ fed n matad colorct mot k o uk 0^
Icnureacar.
I. Qnim ^qw varittm) qnain cqaa macnlarmn qntnab
$Xm vita , tli« nionit iachcef foat , tanpcrie variinr.
*. Vacatio ionga') loziirit inquit mmii din doraiHutt &
otfltnit a aooitia ifta f olopiact %cdatdi anUnm doaii»
lilXB-
NATtaAi. QjTAiffi Lib, 111^ 6^^
"■-■■'•■' -^^^ta>^_^«
llixiiri^, Quamfero cxporrc^a, circuniftribi fc A
frail dari tat^to bono fcniir. Hoc udhuc tanto (pc^a*
diilo Sc tam pukro pifcacores ftuebamur. Quo
io^liim pifcem ? quo exanimem ? in ipfo fcrculo
cxfpirct. Mirabamur t^nrutrj in lllJs cfTe failidiuni|
Vt noilcRt attiDgere , niii eodcm die captum pifcem :
quijirt aiutit.fapi^retipltiinrnare, Idco cuiCn adue^
hebatur, idco gcrulis cum anhelim & ckmote prope- ^
jffltictbDI dflbacur Via. Quo pern en ere deliciis ? If pro
putrido iem pifcis affcrfonqui non hodlc cdu6us,ho-
dic occifus e(t Ncfcio de re magna tlbi credere. })
IpCe oporict mihi cred-gm : buc aiFeratur , coram me
arrimam agat. Ad hunc falhim pcruenere ventre!
deUcatorum, vcguftarenoDpnfliintpikenijniri quern
in ipfoconuiuionatcintem^palpkAntemque vidtrint^
Qciantum ad foiertiam 4) tiisuri^ percuntii accedit^
tanto fubtUius quotidk^ ekganhtis aliquid excogi-
tat f«ror, vfitatacontemneni. lUa audiebamti«j Ni-
hil ^c mehus faxacill muUOi At nuni^ audimtis :
Nihil eft moriehtc formoliui. Da mihi in miinus
Vas vitlrcum, in quo exfultet , in quo trepidct. Vbi
tniiiram diiique laudatus efl:> ex iUo perlucido viuiirio
extraMtur i tunc vt quifque peritior «ft,monftrat : Vi*
de qaombdo exarferit rubor,omni acrior miniot vide
quas per latera Venas agat. ecC6 fangUinem putes
ttntrem t quam lucidum quidddm, cxruleumque (ijb
ipCo tempore ^) effulfit ! iam pordgitur & pallet, &
ill rnum Colorcm componitur. Ex hi« nemo mori-
tnti amicOflllidet, nemo videre mortem plnrif (iiUfi«
■ * - ■ • - • ' ^ — — — '^ - ' • ' lit
|. NtfcioJefiinipiAUHcftiere) Verba hntuti|ntb'lftll«
^, Sciertittm) Ufelentiam Ugit Oron%v\ ^
f. 21fi^«r<^ ii^rH-<f?f capitis partem .
t'L
468 L. A^HJjkii Sbnicab
flinet, qoam opuuit. Qjiotas()uisque funus dooiefii-
<^iHii adrogamprofequitarl Fr^rum >'^roqliiqQ(>^
. cumque exuremt hpra de(eritur : ad mortem fnuDi
OQQCumtar. Nihil enim eft Ulo formoiius. Noa
teoiporomihi, quin vuc imerdum temerarils verbify
<iS:propmetati$ modum excedam. Non {unt adpo*
ptnam dentibus, & ventre, & ore cdntenti^ oculU
* quoqae gulofi iunt. x
r C A B. 3^1 x« Sed vt ad propoiitnm reaertar , ao*
oipe krgumentum : magnaiQ vim aqturuin in £ubtc^
mncif octtli, fertilem fodorum fita pifciQin. ^ Si
qiiiindo erupi^, aflTertlecum immenfiiin animaliimi
turbam^ bonridam adfptci, &tarpen)acnoxit6rjgii-
flii, iCei^te cum in Caria circa Lorymgm vrbmti*
lit exuluilTet'Vnda, periere qoicunque ilioa edemt
pi&es.t qaoa ignoto ante; ei|m diem c^lo nouus amnil
oitenditNecidmirom. Erantenim pinguia-^ difo-
ta, vtexlongootio^corppra: ceteraminexcrcifiilb|ft
in tenebrit (agtnata, & locii expertia, ex qua (alubrini
ducitur.Nalciautem pofle pifcea in iilo terramin pr^
fnndoi (it indicium > quod auguilix quoquc latebfO^
(ii loci9na(cuntur,graui8 dc ipfe i) cibutob igii|iiiaii%
vtique fi altitudo Uias luti penitus abicondic. IbbtX
ergo non tantum venas aquarum terra , ex qnUmi
corriuatis flaminaefBci poffunt, (ed Sc amnea magai* ,
tiidinia vaft$ : quorum alits (emper in occulto -corfii
eft, donee aiiquo (inu deuorentur: alii Tub aliqupkci
emcrgunt lam quis fgnorat, eHe qu»dam ibgpi
finefundo ? Quorfiis hoc pertinet ? Vt appare«.t^haafi
inagnis amnibus sternam efTe materiam » cuiaa i
t^Qguntur extrema , iicut fluminum & fontittro.
Cap. XX. Atquareaquisfaporvarius*? propvf
quatuor cauflas. Ex Colo prima eft , per quod feroB*
'■' — ■'■ I < " * . «* '■■' f -j
tp Ep i^fi) angniUat intelli^t.
ttir* Secondt, cxeadcmfitnulatione 1) euii mfci-
tur. Tenia ex ^irim , qui in aqutm trans Hgu rat us
eft. Qu a r ta ex vi tio , quod f^p e concipiu m co r r u*-
pt% per miuriam. Hx caulT^ (kporem datit aqa^s
varium : hn inedkaUm potentiam : hx grauem
ipirtrooi , odorcmque pdtifefnm : hx kuitatem
grauitaEemquc » aut calorcm ^ aut nLmiain rigo-
rem. Iiiter«fl , vtrum pec loca fulphurc , an ni-
trOjan bitumme pkna tranfeant. Hac ratione cor-
rupts , aim vitac pcriculo bibuniur, Hinc Ulud, ds
quo Ouidius ait:
Fiumm hahmf Ckona , i^ued p&tum JkxtA widdit
Vifierji f ^md iaStis inducii mAtm^tA rthm^
Medicimentuincit, & eius natortr habet limumf vt
eorpon ^ adglutinet iSc induret. QuemadinodutB
Puteobnus puluis ^ (i aquam attlG;it ^ faxum efl ; {tc c
conrrarjo , kasc aqua fi folidum tcti|jit, haerci & affi-
gitur, Iiide eft^ quod res abicfts in cumdem lacum,
lapide^ fiibiiide extrabuntur. Qpod in Italia quibuf
dam locis euenic, liue rtrgam » iiue frondem demer^
fcris, lapidcm poft paucos dies extrabis, Circum-
fynditur enim corpori tiious, aJliniturque pauHatim.
Hoci)iinii8videbitartibimiruiii, fi notaueris, Alba-
lam ^ ft fdrefuiphuratani aquam , circa canales (uos
riiipfi)ile durari. Aiiquam harum hi^bent cauCfam
nil lacus > quos quifquis faucibuf hauiit > vt idem
poSca My
jlmfimU, aut patitur mirum grauitate foporem.
SimilemlMbetyim mero.fed vehementiorein Nam
^uemadmoduip ebrietas, donee ei^ficc^ctir, demen-
<td eft, & nnnia grauitace defertur in roronum : fie
^qoas huiusfuiphurea vis kabet quoddam acrius ex
* 1. Exeadtrnfimulatkne^UgkexeodifHyfimntationeGronQuiiis
^iciN fcnfii : Secno^a caufl« ctitm eft £x folb , ex quo tqua
trammtttatioaem (qaod fieri fupra docuiO f^^ eft.
au 3 n^t^
<70 *' t.'ANKA«lS«NKOAl
mtrmmtmmmmmmmm^ «aMiiMiBaMn^pw>«MMaMBBfaaB<MMHaMiMMnaM» «■■■■■«■■■«■■■
•Sre noxio viruf , quod mcntem aut in fiirbrein mo*
Vet> aut (bpore opprimit. Hoc habetmali & Lyo*
celfa'ns omnis!
Qitem tpiummqu0 p/trum modirato gtiUuri trjnfii.
Mata aUter titubat , quamfimera^ 9inM bibijje$, .
. Cap. xki. In quofdam fpecus qui de(pexere^
moriuntur: tarn velox malum eft, vt tranfuolantei
•uesdeiicidti): talis eft a^r, talis locus, ex quo le«
. talis aqua deftiUat. Quod ii remiffior fucrii aSris
ft loci peftis, ipfa quoque temperatior noxa, nihil
implius quam tentat neruos 2) , veiut ebrietate toi^
pentes. Nee miror > (i locus atque aSr aquas ihfid^
fimiicrque regionibusreddit, perquaS) ^exqOibua
Jlfeninnt. Pabuli {apdr apparet in la£te , & vini fis
cxfiftit etiaih in aceto« nulla res eft, ^uz^non dns
« quo nafcitur, notasreddat. ' ,
Cap. XXI I. Aliud'eft etiam aquarum gcnusj
quod nobis placet ecepifte cum mundo. Siiieillt
liternus eft, hoc quoque fujt feiftper: (iue inirimn
aliquod eft iUi , hoc quoque cum toto difpofitmn eft.
Quid ilt hoc, quserls I Oceanurn I } « ^ quodcuinqcie
Bx iih mare terras interluit. Indicant quidam 6u^
mina quoque » quorum jnenarrabilhnatura cft^cutn
ipfoinundo trdKllTe principia^ vtiftrum, vtKiluni,
vafto s a m n e I J m ag i fqu c i 11 fign ei j quam v t d ici pof*
£11 tj eamdemillii originenij quam ceteris eiTe.
Cap. X k 1 t r. Hsc eft ergo aquarum diu i(io , tI
quibufdam videtur, Poft iliam cwkftcs^ quas ex (^
j* Trmptolimiif met deikiat} n Aaernps.
J, Ttntiit nerit&i ) fie tanei in ftroljem Ckvoniairi (hoilt
fittraip C4jiuni) in iigra Piiteokao miSl foplaacar Etatiim » St,
fxdtantur ni»!r*ione fie mi lacut.
i^ Of^iryiUffj^ficneutrogeaereC^fafiqtioqDeUb 6^, dc Ml
Qliii $ milio huim op«f ji lib, ^. c, $, TfurpAtU]-, Graufir^
peritii'
NATVRAt, QVASIT. LiB. ID. €fi'
perioribui nubik eiiciuot. Ex terr eni s aii^ funt , v t
jCfl dkam, fupernatantes , qtjse in fiamm* humo ri*
punt: ati£ abdttjc, quarum redtiitsi efl ratio.
Cap. KXjr. Quarc quaedamaqux cakantj qu?^^
dam etiam ferueant in tantum, vt Jion poflinc c0b
vfut , nifi aiicinipertoeoanuere i) , aut mutura frU
gidx incepuerc, plurescaulfaeredduntur. Empedo-
clei eKiitimaC ignibtts^ quosniulcis iocis terra opct*
toscegitj flquam cakfcere , fi fubieitli iuntfoloj per
^isiod aqui,^ tranfcurfui eft Facer e rolemui draco-
ncs ^ miHana a) li coinplurcs icrmas, in qiubus
xn tenoi fiOuLas Uruimus j pir dediue drcumdatai :
yt fkpe comdeiTi ignem embiens aqua per eaiitUfn Bu-
at fpam , quantum cfficiendo calori fat dh Frigida
itiiquc intra c J eftiuic caUda. Idem fub terra Empe-
doclcs exifhmat iieri : qucm non falU credent li,
quihuf bainearia fine igne 9) cakfimit. Spifitus
in ilia ^'erueiis loco seftuanci inftinditur. Hie per ttJ-
bos lapHiit non alitor quam igiie fubdilo , parictcs
& vafa balnel caicfacit, Omnis denique frit^ida
tranfitumutatur incalidafn ; nee trabit f^porem cua-
poratto4)j quia cUufa pertahittir Qnidam exifki*
mant, per loca futphure plena exeiintc^s vel inrro^un*
tei aquai , cttlorem benclicio materiie, per quaoi flu-
nnt, irahere: quod ipfo odore guituque teilantur.
1. EumufTtJ eleg^nter aittquim, caiuifcruidi i^iritm m
liijat sxbiJarcnt & cuatmere ctiam cuaftuifTe, id ^i^ vans^m,
ttiortPim ficfpiritn illo ifjimartce vicnam d^e Fmnton^.
3. Di-9iontt ifmiuifi^} Ttraque vafa flint ad aqua m calo
&ciendam. Draco nei a tort sofa i^^^ra cli£ti.
ji 5iwff ifftf J h,€, igne tiQn inctu (ed foris irdema &per
tuboi fp in turn fefuentem mfpirinte.
4j Euaptn&fio ) aqua auaporan & ca1efa^> fuppofifo csnt-
Ubui igBc non rcfipii fulphur 2t fnaimam igiti.v fubtcrmtd,
^uia claa&peflibitiu-iaeedf«rntjrcetarmat€rii^ fronrnfi.
u V 4 Red-
Tst.. ^giat at aBTitferr mrgra,
arts Tcr::k£S:t,i^;£s^«pr<b±:£jdi »•€ s^v-is son gatiuL
HscjantD, !&£ t^paapssiio srct reaolL. a^nadomni
Cdiarjjci; MuorrzTkjNi : Stcn rciricd>r }scis^ <^(aafi»
lea ' '. ■': re <M'yj%^rv^ mr. dc a^^gsc rdcsEm E)4 ansa
W.x^ s/|Ba Mt Tl'. £&ife-a circt Tospe : ^|«n 4k irta
Vkf fiL incft. cuantdiira mc^crrci: bcl «««Ai^ah
drm VSIa ati ^ dr herlns necac ^
oibfif ns incft mira. Alia cnini fiiat <
OOnt gr?|$ti ofiiiifn : intr tqoe brcoe irmpmijiqpafc'
ere nss;rjp, albam fcrontlanaai : qa» i '
nifi^ras abeam. H€PCCtiafninB(e''tiaaiiaiKi«
tint : quomm alceri ah effcdu Mclai ihvicb
qae ex eodeoi bca exeant , diuerfii tacbarL Ib Ma-
cedonia qaoqoe^rt atcTheophraftns, eft iancotil
«|tto4 qui f«rere albaa oaef vol Qfit ««Mai«m» Qp«4
^f dmiioi pQtiucrCj non alitcr qaam mucrt ir^in-
Cnf p Ar G > 1 1 i i Una of of fucr I r puila , paratns ^rttn^
tui infccVor eft: ad Ccroncm eumdcrti gregcm ip
pciiunt An^orei nou^^i i ) htbeo , ciTe in Galrta
flumen , qacid idem hi omnibat cfSciac ; e0e iiiCf p-
pad acta , qun pom tqaii , titc tH» praircrea iiifiMl},
kobr miifAtur , Sc fpargiriir albo cutii* Qaofdim
lacui efle, qui nindi iiupcritos ferant, nonun eA^
\ '\ ^^^^^^^^ ^'^
KArvmAt. QVamv. Xi^ ID. Sj^
Ent in Sicilia, eft adhac jnSjrria a) ftagnuia, in qua
mum iatercfr, A mergi proieda non poflunt, \ku
grauia (int. Huiutreipalam canflfa eft. quamcnm*
que vis reihexpende,^ contra aquamftatiie, dam*'
moio vtrinfque par tit modoa : 3) ti aqua grauior eft;
leuiorcm rem, quam ip(a eft, fereti & tamo fiipra (c
exrollet/quauto eritkuior: grauiora de(cendent^
At fi aquas, ^ eias f ei quam eontra pen&bit, parpon*
duf erit: necpeftnm ibit, nee exftabit, iedflBquabi*
tur aquas : & natabit quidem> (ed petre merft, ac nuk-
la eminent parte. Hoc eft cur quaedam tigna (npra
■quam, pene totaeflferantur: qoaidam ad medium
fubmer(a iinti quxdam ad aequilibrium aquc defeern*
dant. Namque cum vtriuique pondus par eft; neu*
tra ret alteri cedit , grauiora dctcendoiit , leniori
geftantnr. Graue autem & lene eft, non aifl!imatio»
nejioftra, fed cOmparatione eius quo fathidebet. l»
quevbi aqua grauior eft hominia corporCi aut (axi^
non finit id quo non Vincitur , 4) mergi. Sic eue^
nit, vt inquibufdam ftagnianehpidts quidem peP
fum eant. de (blidis dr-duris loquor. Sunt enim
multi pumicofi & leues, ex quibus quae conftant intii*
laa, in Lydia natant. Theopbraftus eft auClor. IfCt
adCutiliaf 5) natantem infulam vidt. Alia inVadi*
monit liKU vehitur, alia in lacu Statonienii. Cutilia*
rum infiila & arboret habet, & herbai nutrit , tameQ
tqua fuftinetnr : & in hanc atque illam partem non
tantnrn y^nto impellimr^ fed & aura. Nee Vnquam il*
« M .per diem & nodem in fno loco ftatio eft : adeo mo*
WMtlcmt&ta. HoicdnplexcauiTaeft. Aquae graui-
'■ / \ " *
.-^Jr *:?W.L-hS iMgaliadofcqaaiiritM,
r) mnac fcUtcec > vbi Ifiiiorcft. adaoqiA
vidaKa,LILc;95.
#/4 . \ VAUMAXX S^INffCAS
tas medicttiii 6) & obhoc ponderoft; ^^ipfius in-
iiilse inateriave£ltbilif>qttsnon eft corporis fblidi^
quamuit arbores alat. Forufle enim leues trancos^
firondesque in lacu (parfiis^ pinguis hamor apprehen-
dic,acvinxit. Itaqoe etiam ii qua in ilia Uxa fi^i^
sntieniea exefii & fiftulofa : qimlia Cm\t quae duratua
butnor ciHcit, vtique circa medicatorum fontium
ytuos : quae vbi pargamenta aquarum coaluer ^nt, ex
^roa foiidantur. NeceiFario ieue eft, quod ex Ten-
ioiCo inanique coficretum eft. Quorumdam caufla
tion poteft reddi^ quafe aqua Nilotica fecjindiores fe-
ininasfaciac, ideo nquarumdam vifceraionga fte-
rilicate praaclufa, ad conceptum relaxaoerit: qoare
qasdam in Lycia aquae conceptum feininarum ca«
fiodiant> quas folent petere , qnibus parum tenax
valua eft. Quod ad me attinet, ponq ifta inter temere
imtgata. Creditom eft , quafdam aquas (cabiem ad-
ferre corporibut, quafdam vitiliginein,&fGedainjex
dibo varictatem, fine infufa fine pota fit. quod vitinm
4icunt habere aquam ex rore coUedam. 'Quia non
grauifiimas efte aquas credar , qus incryftallum coe-
unt? Contra autem eft. tenuiffimis enim hoc euenit,
3uas frigus ob ipfam tenuitaftem faeiilime gelat. Vn-
eautem fiat eiusmodi lapis, apud Grscos ex ip(b no-
mine apparet : k^oiilw enim appellant «que hunc
perluciduin lapidcm , quam ilhm glTtciem , ex qua
£cri La p is cred itti r . Aqu a e nim csl eiBi m i nimum in
it terreni hibeni , cum indtiruit) longiont frigorli
pertinaciarpiOratur magis ae magis : donee omni aire
excluCbin{e totacomprefraeft, &butnof quifutraii
Upis eflfcftus eft.
ikmiinia milcelk ; '-
NayvrAu QvAiST. ill. ITL 675
Cap xkvi. .£fl:i}ce qii^dam flumina augenturi
vtNilQsi Ciiius alias i) racio reddemr. Theophra-
fly s cit au £l:orj in Ponto qaoque q uofdam an ■ nes ere*
fterc tempore aertiiio: qnatuor auicm cife I'ydicani
CsuH^s. Aur quii tunc maxime inhumorcin mutt*
bjiis terra eft: aut quia miiiorcs in rcmoto imbref
funr, quorum aqua per fccretoi cunicuins rcd£iitaj ta-
dteliiffiltiditur, Tertia. ficrcbriorilus vtmiioftioin
CPeditufi di reucrberatus flictu amnis reftitit ; qui
crcfcere videtur^ quia no 11 efTundLtur. Quartaraiio
€ft fiderum, Haecenim quil ufd^m mcnfibusa ma-
gis vrgenc, &eKbauriuntlluniiiia: cum longius re*
ceifi^runtj minus confmtmiu atquctrsbnnt. Itaquti
^qod impciidio (olebat 3), id incrcmcnro acccdiu
Qii^damHummapabm indiquem fpecum decidtint,
^ fic ex oeuiJs aufcfuntur: qu^dam confuinuntur
ptullatim , & intercidunt t eadem ex interuallo
rcaertuntur , reclpiuntque & nomen & curfum.
Ca«0a manifefta eft , fub terra vacai locus. Omnls
sutem humor namra ad inferius p ^ ad inane defer*
lur. tlloiraquc recepra flumina curfus cgcrc fccre*
to; fed cum primum aliquidfolidi, quod obftarct^
OccuiTit , perrupta parte , qu^ minims ad e?atuin
repugnabat, repedere curfum (uum*
Sc ^^i ttrrena Lyon tfl epot^ hUtu^
Sic mod^ CQmhibiiHr^ tacit & mods gtirgiu Upjui^
KedditHr Argtyikis ingef^s Ersfinm in ^ndis.
Idem^& in Oriente Tigris facit : abforbctur , & defi-
1, Aiim^ Jihro nimimm fequente*
3, QnibvfAam mmfihtt') Tt (6\ Iinio, lutlo fltAagnflo,
h Q^*^ impindh fnhhsit ) rubmteUlgt ; accederei I, «,
4cri-
■ * ^ — ^ .' _ "" * ^" ' " ■
^rafos im > ttndem longe remoto loco , noh tamea
^abius an in idem fit, emetgit. Quidam fontes e^\
t6 tempore purgtipenta eiedant : vc Aretlmfii in S* ^
tiiia, quintaquaqcic.silateperOlympia. Indeopi'
auo eft , Alphaeon ex Achaia io vfque penetrarCi
4fc^fe fab mare curfiim , hec ante quam in Syra*
ca&no littore emergere. Ideoqne iis diebus qoibui
Olympia funt, viftimaram ftercas (econdo Iradittun
ftimini.iUic redundare. Hoc &^ a te tradttutii eft in
fio^inate> Lucili cartiCme, & t.VIrgiUo qQiaUo^
qoitnr Arcthnfim : •
Sk tibi atmfiuBm fibtir Uberi Skanos^
X)ork umATAfuMn mn intermfaJu 9nsUm.
Eft in Cherfonero Rhodiorum fons , qui poft ma'
Spnm interuallam temporis, foeda quaedam tnrbi^
ua ex intimo fundac> donee liberatus eliqaatdiqoe
«ft. Hoc qalbufiiani locia fontes ftcinnt^ vt hen
(antum lutam , fed folia , teftasque, & quidqoid
putreiacuit> expellant: vbique an tern facit mare:
cui h»c natura eft, vt omne inimnndunli ftercoro(bnh
que littoribus impingat. Quzdam vero partes nuh
xia id certis temporibas faciunt : Vt circa Mefladam
Si Mylas fimo , quiddam fimile, turbulentum in littuf
mare profert, fernetque & cftuat> n6n fine odore
£edo. Vnde illtc ftabolareSolis bones, fabnkeft. Sed
cUfBdlis ratio eft quorundam : vtique vbi tempos einf
rei> dequa qusrituriinobferaatum&incgrtnmefi;
Itaque proxuna quidem inueniri , &Vicina non po^
eft canfta « ceterum ptiblica eft ilia. Omnis aqoaroai
ftantium claufiimmqae natura (e purgat. Nam in fait
quibuscurfiiseft> non pofl!iint vitta confiftere^ q«c
iecunda vis defert & exportat. lUaa quft nonenat-
tiihtquidquidinfedit> magismtnuAe «Aitant. Ma-
re ?ero cadanera, firameiitaque, & naufimgonrai
rdi-
Natvral, QvAiiT. Lib, IIL StJF
rcHqniii iimilk , ex intimo trahit, nee Untum teni«
peAftce Au£liii)uc, fed trinquiUuni quoque pUcidum*
que purgatur, 4)
C A f * K X V J J, Sed inoaet me locai , vt quaere m,
eum faulLsdiesdilitau venerit , quetmdmodym ma-
gna pars tcrrirum vndh obrtiatur Vtrum Oceani
viriKus tidt. ^ cxtcrDuiTi in ni>spclagus exfurgat'^ ttk
ere^ri fine intcrmiirione itttbres, dc eli(a asAite hlemt
irertinaK, immen^am yim aquarQm ruptis nahibm
ieriuat An Humina tdlns Urgius fundar^ aperjaCque
femes aouoi : am non fit vna tanco malo cauHa , fed
]>[rinis ratio conQntiarTiiiic: fimui imbrescadant ftumi'-
n^ increfcanc > rnaria {edibus fuis excica percurran^
it omnia vno agmine ad exitiom hum ani generis in*
lumhanc. Ica eft. Nihil diflSctie eft nature, vtique
fbi in tinem fui properat Ad originem rcrilm parco
irtitiir vtrihui , diipenfatque fe increcncntis failend"
bui < ) : lubito ad rainam toco impctsi venic Quaiu
iongci tenipDre opus efti vtcoacepcus ad puerperiam
scrdttcamr iiifans? quantis laboribus untt educaturl
^uam diligenti nurrimetito obnoxLum nouifllniift.
corpus addUicit? at quain nollo negono {oLiiiiuf? Vr-
1^ confHmii xtai i bora di0bluit. Momanto fit cinis :
liu iilua, Ma^na tutcla flant ac vigenf omnia : cito
tcrepcntcdiiTiiiant. Quidquid ex hoc ftatu rcrum
latura flexaric, in exitium mortaiiam (atis. Ergo
tam affocrit ilU neoeffitas temporis 7i , mulca fimu|
'ata caulTas moaent : nee flne concuflione inun4i
anta muucio eft, vt qaidam putant , imer quop
4. TfUfwUUmi^^uqnepHrgatftr) quod flu£b taman Sfirl
«CftC FfOBMndoi^ Gnm nuoanam tta fit tranqniUam HHi^
[Qin vndabundoni littat all^ioaty imofligettet,
t. Fa/Z mrttarf iJ^gntibw.
B^^ &.i AnH Allt SftKSCAfi
"'" ■ " '' / ■ ■■■ ■ H I mmukttm
Fibiamis)) eft. Piliino imtnedici cadunt imbi^
He fine vlUs (bUbus trifte nubilo curiam eft i nebuk*
qae continua, dc ^x hamido fpifla caliginc; ninn^
qUain eidicCantibus ventis. liide vitium fatis, ft (c*
getum fine t ruge fiirgeiitiam marcor. Tunc com*
Etis quaefisruncur manu, palnftris omnibas campif
erba fuccrefcit : ihox iniuriam jkyAlidiorafenfeiCi
Soiudsqaippe radicibtiSi arbiiftaprocampantft?!*
lis; atqueomnevirgttltumnontenemrrolaf quod
tnoUe fluidamqtte eft^ iam nee gramiHa iucjptbttk
beta aqnis4) IvAiatt, ftine laboratnr, ftmaniK ad
ftntiqua alimenta porrigitor; quarie ilex ftquercm
cxeutimr, & quccumqne in hit arduii arbor commif
ikrd aftrida lapidam ftetit Labant ac mtdent tit6tM$
& in imam ufqae receptia aqais fiindameutft' defi^
dtiot j ac tota hoitiiii ftagnat , firuftra timbantiaiD ftif
€ra tentantur. 5) Omne enim fandamentiuit in hn
brtco figitur>, ft Icitofiihamo nihil ftabiic«ft/* Pofr
qnammagit magisque nimbi ingruont^ ftcoiigeftai
leculis tabueruntniueiy deuolatns torrens akiffiniis
montibus rapitfiluasmaleharentts, (&&xa reiiolii«
tis6)remifiacompagibu8 rout. Ablttityiiiaty&in*
termtxtos Quium gregesdeoehiti vulfisqae minori'
%vi$ tedis, quWin cranfini abduxit> tindetn in maiora
violentus obenrat. Vrbes , & impllcitog trthit ime'
nibusfais populoa , ruinam annavfcagiiiin querent
tar^ incertos: adeo fimni, dc quod opprimeret, A
qaod mergeret , venit. Audui deinds proceflii ali*
^tto 7) in £e torrentibus raptis plana paffim popali'
l^ FMmus) de qoo & fip.Lvni.fltC.
4. L«#4 «4MrJ Mtnina apabnit qiw hBtaanr aqniif
qtAbai proindeilUerorfan nonobcfleot^ iblam
ttimii oifiiildam (sftiMre aeqnk*
/. Tenfant9r^ tdhibeptur, fi tdrfaa
4* Rtuolntif) leg.jcfelutit GrmtVi.
7. Alii99) §lipm$ lfgi( Cfffwy.
NATtllAL QjrAllf. lifi. in. €79
fur. Nomflim? riiina magna gentium ckrtii onuflu£<»
que diffunditur. Flumina veto fuaptc namra vaftf,
Sc tcmpeHarjbiis rapta , alucos reliquerunt Quid
tu eHe Rhodanum , quid potas Rhenum , atque Da-
liubiuni , quihus Torrens etiam hi can^Li fno curfui
efl, cum fupi^rfall vtou^s fih'i fecere rlpafi , dc fciffa
liufiio fiiiitil excefTcre diueo ? QQ^nta cum pr^cipita^
lione voluuntur , vbiper campdtria fluens Rhcuus*
lie Tpatio qaidem lan^uidi3£ g ) ^ fed btiflime velnt
peranguftumg) aquas implcE? Cumque Danubiui
non iarti radices nee media nlontiam flringit : f^d iu^
ga ipia foiicitat, ftfcns fecnm madefa&a id) monti-
um lateral rupe^quedcie£l:a$i^niagnarumpromon^
toria rcgioimm j qus Eindamcncis laboranttbai &
continence recefTerunc Dcmdc non inueniens exi-
turn (omnia enitn fibi ipO; prsclufcrat) in orb era
redit, iiTgentemque rerrarum ambitiim atquevr'bi*
im vrto vorticc iniToluit. Interim permanent imbrej|
fit c»]am grauLt]9 . «ic dc dju malum ex malo coUigit.
Quod oUm fuef at nobiluiti , nax efl : Sc quidcin 1ior*
tkdaSc ter ri bilii , i n tercu fTn Ui m i n i 9 diri. 1 1 ) cr ebr ft
ettim micant f'ulmitiaipr0cdl:£quatjuntmaret tunc
primum auclum fluminum acceiru, ^^ fibi anguHum,
lam promouet littus * Don condnetur (lib Hiiibus, fed
prohibent cxire torrenies^ aguntque ftu£lus retro:
pats tameu miioij vt maligno oilio retenta, reikgnai^
f, N* fpatio qnidem IfOtgiiidHf') non rtmi^or to qmi fjsa-
tiofo ilueo fluit^
p. Vslut ptr en^njfnm^ non minus iquii alneum implef
•c fi eSjet tngufiiJJimui* pro aqnar ligsndam nqnu ctum Grs*
M»uius puuc.
20, Madtfa0a ) madefa^um eft qnod hnmord p^nit^i pe^
aetrante corruptum eft. Gronov
- n, Inttfcngu Inminis diri) per nubiam iacerualla ficdehi-
fccncet limM l§d|;iifrimi lomca iofivcgitti 4>t^ iT«»of ^«
. ••■ ■ ■■ : ■■ " •/ ••■"■^ ■—'-'■ fit
#: tupOM in fermam vnius lacos redi^it. Mm oiniiii|
guiaiprofpicipOflum, aqtti$obfi5lentiir. Omnis m-
mfiliM in prorando latet > & immenfa vbiqne dltitttdO/
eft, tanmm \n ftimmis montium \vi.p9 vadi (nnft
[n en cxcelil^ma cum liber is cotmigt basque fugerc^
f ^ii ante fe gr eg thus : diren]pn;im tiiur miferos com-
mercium ac traniitus : quoniam quidquid liibmidiai
Cr, id vnda compleuit Edififl^mit quibufque ad^
reba n t reUqui^ gen er i $ hum an i : qn Ibus in cs tf«f
maperdaSiS] hocvniam fbbeiafBit, quodirtnlierit
in itaporem metut non varabai dmeremirantibui:
ne d o lor qutdefn h a b eba t iocuni. Quip pe vi m Ibiin
pcrdie In eo » qui vltra ienfiim mali mlQt eft. Erf^i
tpftiUrum tnoda emiocnt moniei ^ & TparAs Cydi^
das augent, vt alt ilk po^tarum ingenio^fBiniii la}
fgregie, licut illnd pro magmradine ici dixie;
Omnis p&ntm erat : dtermm qm&cftte Uiwrm ^ent^
tiili tantum impetum ingemi <Sc maicd^e Ad pucfiici
^icptiai reduxliTet.
Nat kpm imter ma , fuh^s ^ehir $ndj$ Uamti,
Jtfonefi res (kxk fobm, lafciuircdeuorato o^tK »
racum* DiKitingentia, ^[tantacconfttfiaiiistai^
ueitl cepit, cum dixit:
MxfpmtUtM ruunt per apirtes flmmm^t. CMnpn.
^ * - - Pr€ffd€fMe Ubam Juh ptrgite rmrres,
Mflgmfice hoc, linon curauit j quid ouea^lupi Ji*
Clint. Natariancem in diluuio Si m ilia ripina f^'
eft ? aut non eodem impetu pccat oinne^ quo ripi^iB
crat , mcrfum eft? Concepifti imagtncm quantain
dcbebts » obrtitk omnibus tetris , c^lo ipfb in tcrn^
ruente. Perfer. Sci^ quid deceat, li coc^itauent or^
bem terrarnni na&ire. Nunc ad p ropofiruci^ t^^.
^■"■■' '' 1 -^ — ^
p. xxvui. Sunt qui exiftimentj lmmodi>
bribui vexari terras ppfle , non obrui. Magno
i magna ferienda (iint. Faciet plutiia (egetes
, frudum ^rando dccatlec> intume(cent riuii
la : fed reHdent QuibuOam placet moueri
it niinc caufTam tantae cladis accerfi. Non
torrentium, autimbriuni} aat fluniinum ini-
ieri tam grande naufragiuni. Vbi inftat ill(i
ies, muurique genius humanam placuit, flue-
duos inibrei , & non eflfe modiim piuuiis con-
m: fiippreffis aquUonibns, Sc flata fiodorc:
liubes & imbres & amnes abondarc.
Sed Mdbuc in dsmn^ ffftStum eft.
ntmtmr fegetes ^ a dipUrd^td coknis
t fnanty longique perit Ub§r irritm dnm,
!di debent terrae, (ed abicondi. Deniquecuin
iprolurumeft^crefcuntmaria^ (ed fuper foli-
fluf^um vltra extremum tempeflatis maxims
urn mittunt. Deinde a tergo ventis (urgenti-
genssquoreuoluunt; quod longe a confp*-
erioris littori5 frangitur. Deiade vbi littus big
prolatoin efl > Sc peiagus in alieiio conftitit^
iinoto malo cominus procurric %flus ex imo
maris. Nam vt aeris, vt xcheris» fie huiuf
ici larga materia ed, multoque in abdito i)
r. Haec fatis motfl> nonsAu, ( nam sflus
nUlcrium eft) attoliit vado (inufrctum^agit*
ce fe. Deinde in miram altitudincm erighur : &
is hominum receptaculis (upereH: a; Ncc id a-
duum eft,quoniam aequo terris fadigio afcen*
3 j Si quia exccKa perhbre(> mania paria funt.
akiito) In tbyflb fuliterranea*
JMrcj?) rapcrjeminec.
^g^ L. AknAsi SiNieAS
Nam par vndique fibi ipA tellus eft. C«ui & pW
HI vndiqoe Inferiora futif. Scd iflis tdeo in rotun-
dum orbis squarascJl, in parte aatetn etiti & m^
rk ftint , qa^e in vnius squall tatetn pilx cotant. Sed
quemadmodum campot inttiaiiteni ^ qu£ paulbtim
dcQCXft flint, faUunt; iic non incelUgimiis curiafltU'
ffls marii, & videtur planum qaidquid'appiret. it
HI ud xquale ter r is eft. !d eoq u e v I efBn a t, nbn ma^
got mole fetotlct : dum fans eft i[li, n fapra paria ft"
nittjeuiterexfurgcrc : ncc a lifiore rbi infcritis eft,
led a medio^Tbi lUe cumulus efl, dcfluic. Ergo vt fol«t
xftui xquino^iatiSi flibipfufnlanxibUsque coinmii
omnibus alus maior irndare: He hie qui td occupan-
das terras mimttir« foltds mticimisque riokuciorf
plus aquarum trahiHnecantequam fupra ca^Dmina
eorum, quos perfuTurus eft, moutmm creuit , deuot-
liitur. Per eenrena millia quibiirdam Locts seftut CK"
curriE innoKiuSj ^ordinem feruat Admenftiram
enim crefdtf iterttmque decrefcit. At illo tempore fo-
luni s I eg i bu 8 1 H ne m od o fer tu r . Qu a n rion e^ in^Qit ?
Bad em , qua confiagrarlo futura eft. Vtrum^ ue fit»
cum Deo vifum ordiri meliora , vctcra finiri. Aqaa
^ ignis t err ems dominancur. Ek his ortus , & cK
W tnteritus eft. Ergo quandtique4) placnere ra
nouse miindOj {icinnosmare emittirur deltiperi ft
feruor ignis j cum aliud genus eHitii pUcutt.
Cap, xxtx. Quidam exiftinaam teixun qnoqiit
concuti , ^ diruptO folo noua fluminum capita dete-
gere , qu£ ampUui vt e plena pro fund ant, Eerolitfr
qiiiBeluminterpretatu^eft^ ait curfu iftafiderum 6'
'crl: St adeoquidem id iftirinat, vi conftag ratio n^
itque dfluujD , tempus aftignct ' arflira eniiti lerrens
cuntenditjquando omnia fidt^ra, qu^nunc dtucrloti)
J* 4' QH§ftd&qmy mo ^KiSHdotimiim «libi atiaamoilinrciiiif^
agtus I
Nattrai. QjFAtlT. Lib. in. fig^
■gunr curfus , in Cancrum caiauenerjnt , fie fnb eo-
dein podca vcf^ii^ig ^ vt reda Unea eidre per orbes O"
mniufn zj pofTit; inundadonem fumtam , com ei-
dcm fiderum turba inQpncorntimconuencric. 11-
lic ralOitmmj hk bruiiia ccnfidtur. M^gnse po^
tentix {igna : quatido jii ipfa muutioae anni momen-
ta rutii 3) £r iflasego receperim caulfas (Deque e-*
turn exvnoeflidnta pernkies) &iUain qu£ m Con-
flagratlonciioXlfis placet, hue qiioquc transfercndam
puto : Hue anlma ell mundus , (iue corpai : iiamrft
gubernincajVtarbores ^ ve lata, ahjnmo eius vlqac
cd exinim qujdquld f«ccre , quidquid pad debeari
inclurum ell : vtin fefnitie omnii tbturi ratio bom in is
CO m p r ehen fa eft. E t legem b arb m & ca nor u m oon*
dum natus infaiis habet. cotliis enim corporis j &. ft-
qiientls statJS in p^ruo occultoque liDeamenca ftint;
Sk origo mu nd i, non minus Iblt^m & lunam, & vkes
fiderum^ & animal ium ortui, quam qulbus mQtarenr
tur urrena, continuit. In hLi fuitmundatio, qu£
nonfecus qaam biemt ^quam aeftas^ lege mundj venire
Ittque non pluuia iftud fict j fed plunk quijqiae : 4)
aOn incurfu maris ^ fed marb qiioque jncnrni : non
terrre mom, fed terr se g u o q ut m cu . O mn la ad iu*
tiabonc natnram , vt na curse coniHrnta perigantur.
Maximam tamen caufTam , ad fe i mind and am ^ terra
ip& prsftabit : quam diximus cneinutibilemj ^ Ibl-
ui in humorem. Ergo quandoquc erit terminus re^
bnsbomanls, cum partes eius interne debucrinr^
«bolef me fundi tus tot^ ^ rt de inregn) toix , rudes
3. Ftrarhi omnium) per corporft ipf^Sphmnca. Flmeti-
mm t qiKKl fiit, ii in «ddem peqTendicu^ & lemidUmetro
fatinili difponintqr, Fr»fniftiJ,
J. Aferseiifjs /««* j quic viirtant folis corniin.
I 4" -^^^ finm4fmffut) ue. enr plauii etiun canfit fed
H_ifl^dL-Ca]A^_
6g4 L. A mi A ft 1 StiftcAs
^ ; ^. r . ,, „ , t ^ — : — -ii:^
innoxisqus^enereotur: nee&perfit in dtitlMm
ihflgifters): plus humoris , ^ikm (empet foh^fict
j^unc enim dementa ad Id, qtiod debefofy^'pcflifi
fitnt AUqaid .opi>rtet alteti iiccedat , irt tjatt Kbrt*
mento ftant , inaequalita» turtet. A^cedet )nii|iori.
Nunc enim habet quo ambiat terri^, ifoii iqnorobnilt
Quidquid illi accefTent , necetfe eft in alienQtn locnb
exundet. Vndare ergo terra debet ?t vaiidibti hiSttm
fuccumbat. Inciptet ergd'patre{c6i'e«debinc hsettttitt
in humoretn, Sc aflidda tabed^iltiere. Tone exfilieiit
{ubmontlbus fiumiha, ijpibf qiie imi^etQ ^Afiettr:
inde/avira tacitaSj manal5tiht. .^ Soltfih- oiAne iqM
reddet> foinnii fcaturietil montel: ^aeaitfdmMttta
in morbum tranCeunt (ana , A~vfeeriTicit^ ctfqfiMl*
unt : vt qusque projdma t^rrii fluetttibttk^dM;
cUientur » fiiliabnnt , & delude current j. 'ft filtntb
pluribus locU &xo , ^er'fr«{am fiitiieiltT) , ftitMcil
inter (e component. KibH ertint HadtiA^d , nibH'
SicuU ffquoris fauces, nihil Chary bdity nifiiliScyiii
Omnes nouum mare fabulas Obruet, &hlcqiiit<ms
dngit Oceanas extrensias , vefltet in medimii g).
Quid ergo eft? nihiiomintU'tenebit alienOi tnttm
hyeips \ aeftas prohibebita'r > Sc quodcunqoe term
jfidus" exficcat , comprelTo ardore ceflTalHt pieribiiiit
totnomina^ Cafpiiim Sc Rtibrum mare, Ambncfi
Sc Crttici finus, Pr opontis & Pontus. Peribit omn
dUcriQien. Confundetur qiiidqaid in (aat ptrtei
/. Nee fuperfit in deteriora magifttr ) Framnd^dt elenct-
tit intelligiti que'' intra libramcatom fedtOa, Icrodit aoi
'tmpKat £beBot, GrtMiK da homHram motibnt.
;v. Ann tucii» ) leni fluxa, qnaUi aarc flatia uckm k
moUif. Fromond,
7, Per fretitm fsKent') parmiopent ftctom.
"** #/ Vemet m mednm') uaii«ttreqM90aipiM imt, OM^-
tcoraaei^ qooqac occnpabic
..■^;\: ^-..^:iii^r;-;f*J
NATFRAtp QvAliT. L If. Ill, 685
iiaturadigeHic. Nonfnuriqueitiquam^nonturres
tu eb u n tu r> Non p rod cru tit tc m pU fo p p lie ib u^ , iiec
vrbijutn fiimma: quippc ftigientei vnda pr^iacnkr,
^ CK ipiis ftrcibus deferet. Alia aU occafu , alia ab
Doiemc concurrent: vnns humanum genus condet
dicit Quidqiiid Um longa formnM Indulgentia ex-
coluitj quidquld fiipra ceceros extulit , nobiUa pa-
rltcr atque adoniata J magiiarumqaegcnciumre^na
^eflumdabit.
Cap. khXm Sum omab^ ve dixi| ficiHa nata-
ga& : vtiquc qua^ a priino facerc conilimit j ad quae noti
itibuo t f^d ex denunciato vcn it. lain atJtem a pri mo
die mundi> cutn inhunchabitum CKinfonni vniia-
i« 1} difcederet, quanda mcrgt^renmr tcrrena, dc-
cretum tit : & tie in quatidoque velu t in nouo opere,
dura molitio, olim ad hxc inaria fe ei^ercenc. Nen vi*
jde«,v[ flai£tasin liltpra> umquam exiturus, incurrflt ?
Non vides^ vt selliis fines fiios tranfear^ & in pgiTefliO'
nem tetiarum marc inducat ? Noii videsj vt illi per*
petua cum claullris fuis pugna fit ? Quis porro iftinc,
vnde canty m tumul turn vidcs, oierug eft e marlj ^
niagiio impetu erumpentibns flimiis? Vbi non hu-
inorcm natura difpofuit , vt undique no<i , cuoi rolu-
ifTcc, aggredi pollec ? Mentior, niil eruencibui t^rram
humor occurrk] dc qtioties nosauatiria autdefadit,
^QtaliquacauiTapcnctrarc altms cogit j cruendl fiiiii
vnda eih Adlice nunc y quod imrnanci funt in abdi-
to lacus i ik multum maris conditi , mulcum flumj-
tmm per operta labcnciiiiu. Vndique ergo crunt cauf-
(k diluuLOj cum ali^ ^(lu^rubinfioam terras j aUist
circuinfiuant^ qu:e diu cocrctt« vincetit, ^ amnes
aninibus iungent , paludibus ihgna* Ommum
f , Ififirm vnitaU) chto.
jl-- XX 3 ^ X>rC^
■! > mm '' " "-^ " ~ J \ ' " '
tune tMtt ora fontioin implebit 2) , & maiore hiata ,
ibluet Qaemadmoduin corpora noftra ad egeftnm
venter exhaarit , quemadmodum eunt in fudorem
Tires : ita telius iiquefiet, & aliis cauflis quiefcentibus,
intra fe, quo mergatur , ihueniet : fie magna 9)
omnia coitura crediderim. Necerit longa mora exi*
tii. ' Tentatur diuelliturque cbncordia , cvm femei
•liquid ex hac idonea diiigentia remiCerit mundusr
fiatim vndique ex aperto, ex abdito, (iiperne> ab
infimo aquarum fiet irniptio. N ihil eft tarn violen-
tum dc incontinens (bi, tarn contumax , infeftumqae
retinentibas. quam magtia vis vndae : vtetar libertate
permifTa, &iubentenatura, qua (cindit drcuitqae,
compiebit.' Vt ignis diueffls loc|s ortus, cit0 miicet
incendiumj fiannnis coire properantibus : fie mo-
snento redundantia maria ft committeht. Nee ea
iemper licentia vndis erit : fed j>era£^o exitio gene*
Iris humani, exftind^ifque pairiter feris, in quarum ho«
mines ingenia tranfierant ; iterum aquas terra (brbe-
bit: natura pelagus ftare, aut intra terminos fiios
fnrere coget: &reie6his e noftris (edibus , in fiia (e-
creta peltetur Oceanus: &antiquus ordb reuocabi-
fur. Omne ex integro animal gencrabitnr, dabitur-
oue terris homo in(cius (celcrum, &melioribas au-
4>iciis natus Sed illis quoque innocentia non du-
xabit, nifi dum nouifunt Cito nequitia (ubreptt:
virtus difficilis inuentu eft, redorem ducemque d^
fiderat Etiam fine magiftro vitia difcuntur.
i* Of a fimtimn implebit) per cooicnlos ft meatnt fiibter-
raneos in et cxtnmefceni.
j. MggjM') ndiQiniJiividetiurwariA
LIBER
LIBER QVARTVa -^
quo de niue , grandine ^ & -j
pluuiaagiriir*
Argumentum,
ttione , ^ud Mttjfs ff iittiru tins fjfdtium darH,
pr£ttr€A J n0 AduUtQrilfus prdhtst Utat. Ldu-
intU GsUmnk frMrk iment&i^ , ^ ^dU* sd^
K I. S^^^ir^ ah erigint Nili mcfpiti&multAd^
nUa & smaenA ivierjpargit. Indt ad grdndi-
tfifm, glMCiem^plmMi^m ahjeedit €f occjt^otie tsM i
I* obUts , aduerfm mftAtat &" gUdrnTM p&mnes^
nmam luxutiam iiug4r€ imipit , mc lUigmm , -
\hrum fnk, '
P R iE F A f I O-
!lle£lat te > quemadmodum fcribii , LuciU
virorumoptimc, Sidlia, &officiuinprocu-
rationis otiofe. i) Dcleftabit, fi continere id
lies (uos voluerisy nee efHcere imperium, cjtfbd
icuratio. Fa6lurum de hoc, non dubito. Scio
fis ambltioni altenus, quam famlliaris otio &.
. Turbam rerum hominamque deiiderent^
p^ti ne(ciant. Tibi tecum optime conuenit.
lirum paucis iftad contingere : imperioii nobis
: moledi (iimus : modo amore noftri j modo
iaboramus : infelicem animutai nunc {up^rbia
— ^ — — . s li-j — •
KttrafijmisQfiofie') ,nihil enim turiianiiii to tea^ii
a.
XX 4 infiti
688 ^' Ani^A^iStKicAi
inflamus, nanccupiditate diftendimus: alns Folaptt-
te laxamus , alias iblicitudinc exurimas. Quod eft
miferriinuin^numquam fumus finguli. 2 ) Neceflecfi
itaqueanicluafit, intam magno vitioram contcditer*
nio,rixa. Fac ergo, mi Lucili, quod fftcere con(beftL
A turba,quancum potes,tc (l-para; nee adulacoribus It-
tus prsbeas. )) artifices fant ad captandos (iiperioref.
Par lUis^ etiam fi bene cauerii, non eris. Mihi credc^
;capieris , fi proditioni ipfe te trades. Habent hoc in
(e naturale blanditias- etiam cum reiiciontur, pit-
cent : fxpe exclufs , nouiffime recipiuntur. Hoc e*
nim ipfum 4 imputant , quod repelluntur , & lubiff.
ftecomumeliaquidem poflunL IncredTbileeft,qnod
di6\urus (um, fed tamen verom. £t mtaume quii^
que patet, qua pctitur. Fortaffe enim ideo » ^u^s)
patet, petitmr. Sic ergo formare , vt {cias non po&
te confequi , vt fit impenetrtbilis cum omnia ctueris,
per ornamenta 6j feriet. Alius adulatione clam
vtetur, pari-e : alius exaperto, palam,rufticitate fimn-
lata , quafi fimpiicitas ilia, non ars fit. Pltncos ard-
fexanteVitelleium7; maximus, aiebatnoneflc oc-
cnlte, nee exdi(fimulato blandiendum. Ferit, in-
3. Singuli ) foil , nam ia freqaend victomm contabcnii*
^hiiinni. Fromond
5. Latus frdtbeas } ne illiBi propini admitttf, & a laiert d-
W in'ceilere pttiarit.
4. h*oe tmm ipfum) npnlftm inpiRaiit, tanqntm idel
poitea iebeanr ^moetrtrc waccipere, qw>d aaict eipiabtat.
f. J/J[«o 4»m) idem qwd kgiiGriuov,
6, fJmamenta ornamenfu hic pro ipfii trpiit fiiinBBtiir>
vt & Ep. 14. item apodSuecon. Titi c. 9. ft'tiiot. Uff. &
J, yittlhhtm') Ve!l€hm eonitdt Mureint i 'Hktnimtin'
lator maxioiai. t^Mlium Lipjim , qui (bam cofiieftartm £^
'Mk estatoii.yML 6.11. VWtttAniL VS.
41 .^ - V^
p . "J * ■
quit, inrociriyf ) fi iatet. Plorimttin adulator c^m
deprehenfiit eii, proficit ^pliis etiamnuarfi obiurgt*
ivs eft,fi,erubttit. Fatnrosniult^sinperibnatuay)
Flancof cogita : & hoc notk ettc remediiHB tanti osalL
nollejatidari. CrtTpat Pasiienus^ lo) quo ego 114
cogfloui fitbtilinsinomnihiis rebus ^maKimc io dir
fiinguendis &carandi8 vittifyAipedieebat, ad«latioy
fii nos opponere, non claddere oftkitn* Et qQidetai
fie, quemtdmodimi opf^oni amicK (^let. Quxi
tmpaltC) grata eft : grader, fi effiregk. Demetruifn x^
ijgr^tani iririMnfiieinmi dicere cnidam Ubertioo po-
jMnci. :^cileiii>fihieffcad dkiitias vftm ^-ffuediepcenir
jj^u^beiik mentis. Nee inntdeV> , mqnit, vobif
^■nc arenii>)&d«doeeboeos qtiibusqueefisoc^aeil^
4i) qiieiiHNbBodBiii non duhiam forcvnam oitcii^
ntHR emendi Ttndendiqve aleam'Afcaami noaui;
cenam fidemnuria, incertiorem fiMnMHentiqacms'
adniodiiffi non (blam facili, (ed etismjiilari via pecn^
niatnfaciant, gaudentefqne dHpolienc.i}) Te>iiir
jqnit, 14) longtorem Pido Aimco iiirabo» •& Apol-
m >; ,#*«.
g. Petit, pYffcarf") f. e. froftni procttU : nollat CfliiB ^10*
cttionifl fro Am, li imat« fe amari neibaii.
f. Jn ftfima i^tf ) idem ac fi dixiflec in pcrfoaam tiiaiii,i
Sic Cic. priac. Lib. I. io Verr. Si fortis futritisineot ^utln
-a^Nio Mnfiis fit defmdire, Gtono^,
19. Cfiffus Pnsfiemis) Neroait fitricai^ 4% quo Pliaiuf
l.t«.e.4^Htft.Nat.
II. bemttifim') Cjnuciua , de ^0 ia Bp. "as. Jt 1» VH,
e.t»deBeaef.
/a. S^tihMt ^puefito4pMSifi) qui apai fibi ttfe^pattat,' n
ycaaia m qasraAt.
jj.'OiMauesfnt difpoli*$t) itafpolieat, ▼tgatideintiMk
iui» l4l«to)<;3ral«M Almlniii. iid^aiarHti Kbastiai «m
lonibPy^, qaamoitftaturtni htbcMTbredt
Threce compofici. 15) Homing qQidem xwii eflii
^Uamltbetaliorcin, nonmendar, campoffif vidori
emmbasdoiiafle»quidq[uiddereUqiiiftii.i6> Ittiefl^
jjinilunior ; quo apertior eft aduktio > qua improbtOTi
quo magis fronteni fiiam perfricaic , cecidk altenan^
Xj) hoc duns cxpognat. £0 eiiim iam demciitbi
Tenimua, vt qui parce adulatur, pra maHgnp fit So-
Ibbam tifa[i4iicere^ GidUonem fratrem mamn (quern
liemo non parom aiiiat,etkm <|ui amjure ^hu nctt pot^'
eft) aliaritia non nofle, hoc edamodifle j tlirooyii
iHum parte tentafti. Ingenium fii(picere caoqpiftH
#inniummaxunufn Adigniffimum, quodcimMBii
Ufallct, 18) qiiamcomeri: pedeaabftnUt t9> FM*
gaUcfltem liudare ccepifti , qua fic a nummis relilulti
m illos habere 20) necdamnarevideatuc: prima ih'
tim r erha praecidit. Cceptfti mirari coniitatcm & iih
com poG tarn fuauitateni : quae illoi quoque.quos tran-
fit^abdudt, gratuitum etiam in obuioi mentum, Ne*
mo cnim mortalium vni tarn duldi eft , quam hie
omnibus : cum interim tanta namr alis booi vit eili vu
artemfimulatioHcmquc non rcdoleat. Nemo non
impticarifibibonitatempublicamparitur. Hoc quo-
que loeo bland idis tuisrcilitiCj vtexciamarct inuc'
If. Thnch cum Threce aiinp»Jitiy Threcct genui gkdiitfl-
tHnif qai in arena coinpugnaniei aunc fttcoUantfe, nunc it*
fiiunt & in ptrmam fuam lof oi fe coHigont, ThreCiJ igitnt
earn TKr^cc eompotiu , h* e. Intrt pirmtm fbam dam CUiA
Threce pugnartt concraQi esiguft crat ftatitra.
j^. Dertfiquijtiy qnicquid auMritia ma ad fe now r«|)Oit.
17^ Ciddit ^tismm ) idaliciotie ccditur Sc f^igftUitnr from
«lieaa, quia^ adulitorei pudorem faifttndimt tit i|uibiu tifo'
livtar.
tf. FeAit aktJutU^ alu^^aioHbdifamniRif recent &idiua
foitautc*
all yiiilMh^irt) wtilln^^^ kalert Gr«i«ir.
siifle t;e inexpognabile^i vir ukn aduerfiis infidiit ^qnu
jiemo non in finum recipit. Eo qujdem magis luuie
eitis prudentiam, & in eniuindo ineuiubili mfllo per*
tinaciam te (iilpkere ^nfeflui es y qnia (perauertt
poffe apertis anribus recipi> qvamnit blanda dicerci,
^uia vera'dicefoaii. Sed eomagis imellexit obfl|il»
dam. Semper enim falfit a yero petitnr Teritaf . Il)
Kolo tamen tibi di^liceas>quafi male eeeriimimiiini
& quafi ille aliqaid ioconim aut doli m^eattit fic
Non deprehendit te, aa) (ed repnlit. Ad hioc ex*
emplar componere. Com qtiis ad te adotator acceif'
f erit , dtcito : \^f tn ifta verba> '23) qme iam ab alio
magiftratn adaliuhi comUAorib^tranftunt^ ferro
adaliqaem, qui paria fadamt, 34; vult qttidqold
dixerif , aadire ? Ego necdeqpere vdo , nee d^cipi
pofTiim. Landari me a vobis, niii laQdaretta etiana ma*
losy vellem. Qnid autem nccefle dt in boc dieicen-
dere,vttepietereCominii8poffintf 25) Longimi inter
vos intemalluto fit. Cum cnpieria bene hndaci'^ qoare
hocvUidebeai? Ipfetehuda. die: L^beralibotme
ihidiis tradidi\» qnamquam paupertas 26) aiiafuade-
ret, & ingeninm eo abduceret, vbi prsfens ihidii pre-
tium eft. Ad gratuita carmina deflexi me , & ad (a-
Imare pbilo{bphiai ftadiiim conmli. Oitendi in
omne pefhis cadere virtutem: dc eludatnt natalium
anguftiaS) nee (brte me, fed animo men&s, par maxi-
I it, . Falp M wro §ntitnf writas ) fiilfii qoibni ^tciei a vcro
iadnicar , infidic ?enuti ftranntDr.
J4. Nm dMprthindit ti) teDtantem icilicet.
sf, VistnijU pwlf0 fim iS't.^ i. e. feus podoi ifta fitba.
' 24r fi«i pmU fl&mtu^ qoi m ad adulationit toai GO«r
jy. nupun tmrntmrpoJIhtf) vt fbas propint ad ta ae»
jn4llMi a dBcapyaaaaAv' pettntes.
^ 'L Anmaii SmufAm
■■ . ■ ■■'■ ■ ' ' . 1 ,H"» .
fliif ftcti. NoamihiinimicitU GctnUcjCaii a?) fir
4enieripiiit> apn inalioram pcrroiiam infclidtcr t>
iBi(oniai,98) Mcflkla&NarcifliUy 4ia pubUci ho*
Act, antequflinXuii 89) propofitum minm potaerun^
/Micrtece. .Carniceai profidc-oppofiiL NuUom fOc-
Jfmm mihi , quod non £du« confiicii^ ptofccderc^
OTCttfliiindl Pro MnicisMnnia tiiiiiu, pro me nihil:
jDlfineparamboniif atnicusiiufGnA. N^n mihinra-
tuBbret flntereitcrifiiaBj noo e manibus irllias fiippfey
j^cpcndh Nihiiindtooruniieirbono, aecvirofeci
Pericnlif meltfnttor, ptrttut ire ineaquflcminabw*
tur,egi gratbs ftriunac.quod expenri volmfTcrjqQtii*
4i sflimarem fideni. Non debebacmitu paruo rei tan-
fa conftare. Nee eicamiiiauit me ^o) qQidegn diu:
nequcetiifii^paria p«ndebatitf .vtirtim Jadui eflec MP
f etire pro fidetaiifidempromc Nonprxctpitluii-
pem iti f kununi conlliiutiiy quo m« cfiperem liirod
potentiuin, mifi, Vidcbam ipad Caiii)^ torfnenm)
mdchim ignes* Sciebam oUm fyb ilLo in mm ftarum
res humauas dccid^Te $ vt mter i^iC^kordts open
liaberetur , occidi. Non tacnetiiei^rp mcubui , nee
In m^irc ap4f CO ore deHUii^ne viderer pro fide tanium
«nori po0^» AdSice nunc iiuit^tm] niunenbttsani-
U ■ '■ —. 'I -■- -^ ■ ■ . . .. ^
'^ ^,G^MUHCaii) HiftoricDi fl: h>i£ta de qtio Sii«tdn» Ci-
■Kg. e.g. TftciCt Anaal. IV. fuU njmifuin «p. Caiiun iit gft*
tia Gsmlicnt , hoftii LitciliJ , « Lodliui tamen aihUDimiiii
fideni ia Ciloni rGctnult*
Ciflit^ 1 ^uoruRi hie Claijdii liberfot extim, atter gtictDi «i|
fnentn id tmicos quQidim meoi , qui ertrti «x MdTiliji^
i^. AnttquMVifMi^ fibi ipfii tnlm exitoin dsDi^ne ft}'*'
\ I (J. Eaamht^uit mt^ (nTftnhtn ibid it, vt ezamen in libHt
ipmarnnGfoadcfa*
NATf RAt, QvAifT, ti». IV, dg}
nnumj ikm tanto auaritise certafnmcDuinqutmfiip-
pofitam manum lucro« Adiici^ nunc Tiftus parfimo-
niatnjfcrraonisinodcftiainfldLierfiis mmores hum^
nitatetn^ adutrlbs maior^ti reueren clam. ¥oik hoc ip(e
te confiile^ v^ranc an faifa mem orAuerU. Si veta funt,
coram magnotcfte ^r) laoamscs: fi faifa, finetefle
derifutes. Puflum ^ipfcndnc videritetutcaptarc,
lUF experiri. Vcrum lihet credc^^ omne« titnerc a mt
J 11 c i p e. Virg 1 1 1 a n u m iUud excu te j HupfHMm imsfda,
Aut Ouidianum,
- - - ^im terr4pstei^fera regfmt Erjfmis,
In f acinus iufsffe putes. ^ - »
Aut LUud Menandh : (qoisemm non in hoc magnl-
tudiiiemingenliftiieoncitauirt dcte^atusconr^nfum
humani gencriSj tcndentis ad vitia ? ) Omnet,flitj ina*
los viuerc I & Ln fcenam yelut rnftiGUs poeCn proiilnit,
l^on fcnem excipk^ non pucrum, non feminam, non
virum: &:adncit3non fingiitos peccare^nec paucoSjftd
iamfcdus efTe contcxmm. 33) Fugicndutncrgo, Ot
in fe tedeundum eil. imo etiani ^^ recedendiim.Hoc
tibi.ctfi diuidimur mari^ praeftare rencabo, vtdubitini
vi?c, inie£ta m^nu, admeliorapcrducam, Et nefo-
litudtnem fentjas, bine tectum mitccbo fermonei,
Erimus vn3f qua pane oprimi famuit dabitnus in*
vkem conlllia , non ex vuku audientts pendentia*
Longe te tb ilta prouincia abducam^ne forte mag nam
hif^oriis cffe fidcm crcdai , & placere tibi incipiai,
quotiens cogitaueris, Hanc ego liabco fiib meo inr«
proumciamj quse niaximarum vrbium cxerciras & fii-
Aimiit^ fregiij cam inter Carthaginem & Komam
1 1, Carmti ma£fl& u^^ ] tcipfo Fi oiw^r^rf,
eonrpinrti d£ ?aA ^^%^i coatwcere Fnmv»d,
in-
§g^ .' Xi.AlkliAli SlvlCAB
* "•' ■■ — '-'^. — ' — "—^ " . J , ■
. 4iigentui bfiUi prctUiin iacuit , cum quatnor RoniioiOii
jnuii pnnqi|iiiai, 39) ift eft , todus Imperii viret con*
«E«dis invnimi beam vidit, tltgmque Pompeii foiv
.tnnam crcxit, 14) Cx£u*is fiidgaoit, Lepidi traofliilit;
^5 ) omniumqae cepic : 36} qoc illi ingenti Q^edtcu-
Jo interfuir :. ^ quo liquen; mortalibas poflet^ qoam
fdoxforet; ftdiipttmUpfiit oiGimma, quamque di-
llcri^viatnigiiampQtentitmformmideftra Vho
fuum tempore vidit Pompefum Lepidomque , ^ mt*
ximo faftigio aliter 97) ad extrema 'ddlefiof ^ com
Pompeias alitmim cxercitom fog^ret, Lepidtta finuii.
C A ?. z. ' Itaque n ft tota mente abducam > quam-
iltitmttlu habeat'Sicilili m&% circaque ie mirabili%
omnea interim prouiinciae tuc qufltftiones pnetciibOf
ft in diaer(iim cogitationea tuaa abftraham. Qui*
jam enim tecum id quod libro (bpcriore diflnll Quid
ita Nilns aeftiuia menfibus abundet. Cni Danubiom
Umilcm natnra philo(bp)it tradider unt, quod Sc (otm
ignoti , & seftate quam hieme maior fit. Vtramqoe
apparaitfalfam. Nam dc caput eius inGermania ^e
comperimus : & sftate quidem incipit cre(cere » led
fidhuc manente intra inen(uramfuamNilO| pritaiia
caloribus, cum(bivehemendor inter extrema veris
niucs emoliitj quas ante confiunit, quam intume(cere
Nilus incipiat. Reliquo vero sftatii minuitur, St, ad
5|. Qttauiw RawuoMim Prmcifum) fueit illi Angalhs,
Antonius, Ltpidni, Triamniri. & Sax.FompeiBt, Pompeii
Jdngiii fiiiai.
. 54. Ertxit} fck Pempdi partei in Sidlia pjwualdMBC
Vnde flkSicilia faHgauii Qm&m Angafti fbramaai , otri pa-
nun felicitet«Hqaando , cnm partibM Pdnipaii» lao ft JLcpuH
in Sicilia A: mari Sicnlo cooflixit.
jjT. Ltefidi trM^ftnlit^ vi€ttt» enim in Sicilio ab Aagniko
i^pidcu . & (brtuna eintad viftoram timnilata*
5^. Ommumftu ctfit) t^itatnua ibiicet ft JUaa b^ i
qnttuor illif Principibni gdU. . ' ^
, 17. Afifir) 4iiiarlbaio4o.
fe.
J
NATTVltAX. C^VAIiT, Lll. IV, 69$
bibernflm magnitudmcm rcdit, ttqiie ck «a dlmifr*
tinir.
C A^, ix« At NHas tme ortum Canicul^ aug»
tu r m ed iis afiHibu 5, y1 era -^q uino^iu m ^ I ) Hu n c 11 o^^
blliffimiim amncm natura eKtulit ante humant g©*
nerii oculo^, & ita dilporu it, ?t eo tempore inttndfirct
^gyptunijqtio maximcvftt fcraoribtjs terri vndam
altius traheret^ 2) taiitum ha u fur a , quantuni Hcciiad
anau^ Tufficere pofltt Nam in ea parcCpqa^i in iEthi-
opiam vcrgit, aiit nulU imbres font , aut rart » d qui
infuecam aquis caelcftibus terram non adiuuent, V*
nam> vtfcvjjiEgjfprusiohocrpemfuam habet Pro-
inde aut flcrilia anuui ;} tut fertiliseflj prout lilt
magnuiInflaxUj autparcior. Nemo aratornm a^
fpick c»)am. 4) Quare nort cum pojf ta meo f ) io<
«0F , & illi Ouidium fdum 6) impingo J qui ait :
- » - Nee plu«iQ Jh^plicjtt hirkA hnL ^
Vnde crefcere incipiat {icomprc]iendiponet,caufIk
quoque Increnienti inuenirenrurNunc vcro cpagnai
folltudines peruapt;is , ^inpaludcsdiiFurus, gcntU
bus fparfuSj circaPhilas primum ex vago & errantt
CoUjgitur. Philac infuLa eft a^era & undiqae prsro"
_ _ — _- ■ . _
F, Mtiik it^ihus, vltra teqmm^inmy cam menimi funt
efbt, Tique<lim ^uinaftium prs^terifric, XL dicrum fpi-
tio imu Straboneiti , LJuxca Herod otum. ka vc increitiexi'
tam & decremeacum C dlerum iDterudio abfolaaEur^
3, AIHfis frahTtf) profimdim forberet* Fr^m^n^'
%, Ani fieriiu mmti 4f(» } expUcat vlttriut PUnJui L. V*
4. y4jpi«* edtlnm) Tt noftfi , fed Nilam vnde fertiliEa*
pendet
/. Foifd mto') Lucillo, id qiifm fcribiCf mzm enira Pofl-
Mm futfle, CK i'rasf hultit iibii pacer.
if niiiAivm fuaim} Adii OaidiU ftd TibaUi (imi iftt L.t^
J,
ft«: dvwiismniomcoitarisamDibuscingtqnr, j
Nilo matantur, & eiui nomen ferunt. Vrbcm |IHM
«Hnpl«aiti&r^ Hiinf> 7) NUm ougous iiiagU,4}qifli
^olontua, t{rQ0iitiEthiopiainjiren^uie, tm'VM^
iMT ad GOMBincrcianndici Jiuir^^j p^labicnr. : 1^
^iB^iint cum caiaraA^ • nohHiii infigni fpeaftpalo &h
«w. ibiperii?diiat%xqi6(qtt^,plociba9jocLiriM.^
M^nllnfiu^4^vir«ifiV|•concitfll. FrangfOtrtiS^p' I
^Qctthrcnubus (ivisi^ par tngQfb«loaatiii»vbic^
i|«e vlnek,ancviQQ(vr,fliidQat; &il]|c esM^Ud^prl-
nmm aquiaiqiiaafijtHr titmulcu teni al^eo duke^
imtuf » & tmrrcat par malienoi tranjfiiiifi, prol^
tf fBmiHs ^^ Q^ipl^ «d id lutofua & ti»rbidoa ^9-
•k. At vbi {ottpulos verb^rauit, %\ fpiimai T ^ lili i foa
winattirftfiia^ (adaximum Laci 9 ^ color efl. Tin-
demqiia ekifiatus^^^ntiatin vaftain aUimdinefri to)
iubito deftituiua cadi^ eum ingei>tl circumiaccntium
tagionmn ftrapttfl^ Quempert^rregensibi aPcriti
^oUocaCa non piKuit> obtufii afltduo fi-agor< autkbusi
A ob hoc (edibui ad quietiora transtatis, InuT m-
Iracuia fluminia incredihiiam iacoUrum «ud«cfi|iii
vccapL Bini paruub nai^ii^ia conlcendunt, qaomm
4dter nauein. regit «. alter exhaurit. Deinde inDlfom
jlnter rapid^m infaniam Nili, ^ reciprdcoa Badtii
f. At vhfcopulQs vtrfera^t"^ Grta«v. «^. Mtf. fttitak:
m vbi fitfpuloTHm faucts likeramt, Dixerat pr«ct4aad artah
^•Iro: per ma/^aoi tranfitns prcfiUt di^miUsfiH^ .Id ifAa I 4
•liter ifto pronuiiciac. fdmcts qticuit ancufttfli Latihit. /f^ I A
Taxe varo Mgnfiioif eft <raufii^ aar, n decet ad SjoUa. Stt
f. £;c iw'aria iEo^O ^ ftlHfiona ad laxa, qua actii
aqaa, a^rem aa:ipit, & ebulUt ia fpimiar. Pfmmmd,
10. In vaftm fb^Umim^m ) catifaatt Ula apad Qamhf^f
ifithiopHi popoluA eft. vidaaa^rapiafl^MiJbU»I^
V. 9. Scepliaanm daVrbilb* & flliM* .
NATVftAt, QjAi&T. tit. IV* $gf
lr0 In rati > tandem ttinui0iiti<oscandes tetienc, per quod
I fipguft^ rupium cffugiiint: & cutn toto fkitmue efi^ufi,
II a ill i> i urn ru en s m a n a lem p«r an t ^ m ag n o q uc TpC"
t Qanrjdm nietu tn caput nixi , cum iam adplorAuerJS|
* fnerfofqu e atque obrutoj tanta mole ered iderif jk n gc
■ ih eo J in quem cecideraiit ^ loco nauigant, tormentl
» modo mifli. Ncc mergitcaden&vada, fed plflniiit''
^ qu i s trad ( t . P ri m u in J ii c r cm e n tu ni N i 1 1 ci r ^'H ill fu I ft iTl
qiiam modo retuli , thilas , nodituf . Esiguo ab hac
fpatio petra diuiditur , ii/?«Tiiif 1 1 > 6r$ct vocauc : neC
iilam vlli J nifi antiftitcs cakant : llh ptimtim faici
fiil£lum Huminls fentiunt. Poft inignurn deinde
Jpotium duo eminent C'Opuli I Nil! vaias vocant in-
ccilae ; ex qui bus magna Vis fuadilur j noo tamctl
. quanta opcrircpo{£^tiCgyptiiini Inhsecorafbipem .
facerdotes t ISl aurea doiid prsfecli i ciiin folenne ve-
tiit facrum , iaciuut. Hinc mm manifcflus nouarum
vifmmNilus.akoacprofundoalueoterturj nein la*
tit u d i 11 em ex c e da c o bi c di u mon tiu m pr t^ \Xm, Ci r ca
Jfjcmphim dcmum iiber, Si per campttftria vagus j in
filura fcinditur Humitia, manuquecanaii^ua fadis ^ vt
nt modui 12) iti dcriuaittium potelUtej per tatani
difi^urritiEgyptUm. Inirio diducitur, deindecontL"
tiuatis aquis m facierti lati ac turbidt mdris ftdgiiat!
curfum illi violeiiCiaiwquc eripit latitado regionum^
inqU^extedditur^dextralstsu^que (otam attipb^uf
^gyptum* Quanfuiii ereuic Nilus > tdnttlm fpei in
imiium eft* Nee CdmptiUtio fallit agf icolajn * aded
il4 menruMtn flaminis rerpptidet 13) ^ quaiti ferfilem*
-/_ . ^ . -*-^
It* ufiat69) le. iiiacceifum* • *
' ta. M^dMsy t<e. qoantitaf < nam ttinfl ladis cai^tli^tirf ill
■^ i0t eK Nilr qnantum ▼iclebatnr derioare quis^oti pot^i^
19. RefpgHdtf) fQbin(«UiKend« fertQi .«
699 L. AffNAti ScRveAi
■ II " ' I i m mmmmmritmrn .
fkcicNilus. Is arcDofo Sc fitienti (bio & aqt^am \of
ducic & terran. N^m cum rvtrbulentos^^uflt, o-.
mnem in (iccts itque hiantibiis locis fascem relmqoit:
&qutdquid{^ngaefecuin tulit, trenttbus' locif alU*
nit : iunatque a^ros duabns ex caulEs, Sc quod mmi-
dat, &qaod obnmat. Ita qmdquid non adiit, fte-
rile ae fqualidctin iacet. Si creutt fiiper debttimii no-
ciiir. Mira aeqne natura fluminis , quod cum cctert
amnea abluant terras & euifterenti4)> Nihtstantfr
ceteris maior, adep nihil exedjt, nee abradtt, rt coa*
tra aditctatvires> mtnimmnqueineo fitqnod fblan
temperat. tllatoenim Umb, arenas Gmtnt acf inn*
git. 15) Debetque illi ^gyptus non tantom fjntilita*
tern terrarum , fed ip&s. 16) Ilia facies palcherrimt
. eft, cum iatn fe in agros Nilus ing^flit. . Latent
campt> opertarque fiint Vallts: oppida infaUmm
modo exibint NuUnm in mediterrfiritia, nifipcf
nawgta eomitierctum eft. Maiorqoe eft Intitia
gentibus , quo minus terrarum (iiarum Vident. Sie
^uoque cum fc ripis -continet Nilus , per (eptena
oftiainmareemittitor: quodcnmquee)egerisexhis»
mare eft. 17) Multosnihilominusi[j;nobiies raniosin
aUud atque aliud littus porrigit. Ceteram belhias,
marinis vel magnitudinc vel noxa pares , edacat. Et
ex eo quantus fit, aeftimari poteft, quod ingentia
animalia, & pabulo fufficienti , Sc advagandum loco*
continet. Balbillus virorum optimus> in omni litte-
xarum genere rariffimus , au Aor eft> cum ip(e prasfe-
14, EnifiertHt ) elaendo qaicqnid ia peril foBcandam aft
& p|ngue. Frvmend,
If, Saturaf at iungit') h, e. pingaci.ftcit &affigat deafiu*
que reddit. .
tS, SeJ ipfaf") fc. terras qaai adie^lo limo cxtollit*
17. Man efi") oua amplnm vtaurii ^ccien vafirat*
k-Aif-.i
KAifVuAt. QvAfiST. Lib, IV. 699
^ui obdiief <^t ^gypmm , Heradcotico of Ko Nili,
q u od efl m i Kimu I n J fp e £1 a c ul fi b i i uifl e d e I ph i n o *
.mm aiDanoccurreatium, i^crocodilorum It fhitni-
tie dduerfum agmcii agentium , vctut pro partrbus
priielium, Cracodilos ab animaUbus pladdis mpr-
faqae innoKlis vicloi. His fuperior pars corporii dix*
ra ^ impenctrabdis til etmm maioLum animailunt
dcHEtbus; ftt inferior , mollis ac tencra: Hanc dcl-
phini fpinis i8)t quas dorfo eruincnre^ gerurit, Cuh"
nicrfi vtilaerabant, & In aduerfuni cnix; diuldebanu
Rec ifis hoc mo do plunbut j ceter* velut acie verii tt^
fygerunt. Fugax animal audaci , audaci^mufn ti*
mido. Nee il Los Tenty ritas 19) generii aut fanguiiiii
proprietare niperant^ fed concemptu Sc tcmetilate,
VUro cmm inkquamur/uglentcftjuc miedatrahuni
kqueo: pUrlqueper^unc^ quibus ntuiui praef^ns a*
nimus adpcdequenditmfult. Nilumaliquandonift*
ritiam squam detuUfr^y TheGphrafcai €(1 ati^lor^
Biennio condnuo , regnante Cleopatr* , iion afceii'
difle , dedmo rcgni anno Sc viideciino , conical. Si*
giiificatam aium duobus rcrum podentibus defcftio-
iiem. Atitomi enim Ckoputrsiiqae defedt imperi"
iim. ^er nQuein anuos noii afccndKraNilum fupe*
rioribtti fccalis , Caliimachtii eft autlof. Scd nunc
ad mfpictcndas cauHas, propter 4|uai isHatc Nilui
crefcat, aecedftm, t^ ab antiqtiiflimis icidpiam*
Anaxagoras ait , eKiElhiopiae iugis folutas niues ad
INilumvfquedccvirterc. In eadem opinioiTComni^
vetuftas fuit. Hoc iEfchylus , Soplvodcs , Euripi-
des, tradunt. Sed falfum eflc, argumcntis pluri*
mis patet. Priino ^thiopiam ferucntffltmam cffe,
•" ■' — •' ■• ' ■' "■• ^ , ii »
if. Spinis ) de hii delphinorum contra Crododilot annis
fid. etiam Plin. L. VIII. c. 25*.
7>. Tentytitit^ de quoruni tdacrfoi Cfoc^l^i indicHi
tliAim LXXUK. Ci. ftL. vm. c. 2SM
yy a m4v^
7po L. Anka^i ScNicAt
in4^c^( bomUium aduflas color^ & Troglodyte, qm-
))Q^ fubterrane% dpinusfunt. Saxa veut igni fcrue-
(tiuit, noil cantum, medio , fed inclinato quoque die:
aidcns pqlu'tf, nechumani vcftigii patient: argen-
tiiin replumbatur 2o) : fignortim coagmcnta (ilunn*
tiir: nulliini materia foperadornatse manet operi-
mentutn. Aufi .r qaoqud , qui ex illo tra^u venit|
ventorum calidlfliinus eft. Nullum ex his^ anhnall-
bus quae latent bruma, vnquam reconditur, Etiam
perhiemem in (iimmo&aperto (erpens eft. Alex-
. andriae quoque, qu£ longe ab huiafmodi imknodicis
caloribus eft pofita , niues npn c^dunt : Aperrora et-
urn pluuia careut. QUemadniodum ergo re^ibfantit
fubie^la feruoribus duraturas pertotamjsftatem ni-
ues recipit? Quas£ine aliqui montesiliic quoque ex-
c[piant20: numquam' tamen magit quam Alpei,
quam Thracix iuga aut Cajicafus. Atqui horum
nipntium {lamina vere .& prima aaftate intumelcan^
deinde hiberhis minora fuiit. Quippe ver'nti tern-
poribus 32) imbres niuem diluiint : reliqufas eiui
primus calor diflipat. Nee Rhenus, nee Rhodanutj
nee Ifter , nee Cayftrus fiibiacent malo 23) : aftate
proueniu^t. AltiuimaB (unt Sc in illis Septemtrionali-
bus iugis niuef. Phafis quoque per id tempus A: Bory-
fihenes cre(ceret,{i nines fiamina poffent cdntr^ xfta-
teip 24) magna producere. Praeterea II hsc cauiTa
.2§, Replutn^afur') propria plambam replumkm dichnoff,
Kn refohiitur plambi rcrromen, quod rei cuiospiam ivogebat
&' alii gabst partes. Fromond.
'2t Excipiant) h.e, pcmmui OLdpere^'-
22. Tempmhtn) teporibus maoalt Gron^v. '
3;. Subiaceut malo ) turbarnni |^ic all quid potat FrmmL
legi( : Jitbiacentes mah ^fiate proumiunt. nee fie tamea
acqaijekit.
jv^. Qifar0 ^fiafem') luqaic^QiaiB fouteatibiia «ftiais folia
aellibus. ^ .
. : •ttol-
^NAlTFJlAt. Q?ABIT, Lll. IV, 70I
ittdkre Nllum, ^ftate prima pleniflimus flaertft.
Tunc enim inamnae di integr^ adhnc niucs, tx rnol-
lilGinuque EaHeg eft. NiLus jiutein pet menfesqtu-
tuorliquitar, ^illia?qualisacccflioeft*i5) Si Tlialo
ti credis, Ktcfedifcedcntiid) NilorefiAunr, &cur*
fus emi «do contra ofHa mari fuftinciit : itd reucrbc-
ratus in fc recLirrit : nee crefcitj fed txhu proliibirus
refittitjdifquacumquc moxpotuit, mconccifus 37)
c r u 111 p ! e E uth y m e 11 es M a ili llcnfi s tc ftim on 'n ni d i-
clt: NatiigauL, inquic, Atlanticum marc, IndcNi-
111! flu It inaior p quamdiu Etetiae tempus obferuint t
tunc enim ciidrur marc inflantibus vends. Cum refe-
dcnnt, & pel»gus conquiefcii: mingrque difcedeniL
iiide vis Niloelt C^'terum dulcii maris fipor eft, &
ii miles Nlloticis bellu^e. Quare ergo jg") » H Ntlum
'EufiM prouocanr, Sc ante iltoi indpit incrememum
€iu9, &po(l COS du rat? Fr^tercanon iii maior, <^uq
illi flaa.re vehan^-ntii/y? Nee remittitur incitatur-
4]ue, prout ilUs Impetus fuit: quod ^cret.Ji illorum vi-
ri bus crcfccret. l^iud qmiA Ecefias UtEus iEgy ptium
verberant. & contra illos Nilusd^Tcenditjindc ventu-
ruSj vndeillijfiorigo abilliiciTet? Pratcrcaex mari
purus & c£ruleus efflueret, non \t nunc turbidus ve-
nit. Adde, quod teftimonium dus tedium turoa coar*
gultur. Tunc eratmendacio locus, cumignota cf-
fent externa. Licebat illis fabulas mittere. Nunc
Yero tota exteri maris 29) ora mercaiorum nauilus
" ----—---—-----——— "11,
2f, /EquaHs ,accej(f» efi ) pauUatim Sc aBqaalibus incr^-
mentit ad plenitndinem venit , non prima ftatim sftate pjenif-
fima«, <)aan<}o alciHimfe & integrs adhuc nines. FrUmond,
26. ,Difceiltnti^ in mare d fluent!.
ay. luconcejfkt) difcederc prohib'iot.
2i. Qitare trgo ) iam Eurhymenem , cutns verba hadennt
CXhibnijC, connitire incipit S&neca.
2^. ExteA maris) Oceani Atfanttci qaem ^tehim mai^
t, n a mediterrtneo difttnguat. Fromond,
jy } fttvtw-
W6% ' L. AmkAbi S&n«ca«
firingttnr : quorum nemo narrat nunc csfuleum Ki-
lum ,^ aut mare (aporis alteriti» , quod & natura credi
>vetat: quia dulciflimum quodque Sc ieuiffimam GA
trahit, ^o) Prseteren quiire biem'e qon crefcit ? & tua«
poteftventisconcitar^mare, aliquando quidem rat-
• joribut^-Nam Etcfisc tempcrati funt.; Quodfic-
iHari ferretur Atlaiitico , (emel oppleret JEgyptmrn.
At nunc per gradus crefcit/ Oenopidjes Chios ait,
bieme calorem Tub tcrriscontineri: ideo^fpecas
calidos effe , dc tepidioretn puteis aquam : ita*
que venas interno catdre (iccari. Sed in aliis
terris augentur imbribus fluminl Nilum, quia
liuUp imbre adiuuetur, tenuari> deinde crefcere
per abAatem; quo tempore frigent jn^iora terra-
Iniip » & redit rigor fontibut. i^od fi vefum tttet,
acfiate flumina are(cerent , omneaque putd aftate
abundarent Deinde noncaiorem Hieme^iiib terris
ciTe niaiorem. Aqua&fpecus dputdl tepent: quia
aera rigentem extrinfecus non recipiunt. Ita non
calorem habent , fed frigus exc}adunt. £k oidem
caufTa reflate ^E«frige(cunt: quia ilio remotns fidu*
^ufque a^ caiefaSus non perueoit. Diogenes A-
pblioniates ait : Sol huiporem ad (e rapit : hunc exfic-
cata telius turn ex mari dtfcit , turn ex ceteris aquis.
Fieri autem non poteft , vt vna ficca fit tellns , alia n-
bundet. Sunt entm perforata omnid^, ^in itinera per-
rta. Sicea abhumidisfiimunt aliquando. Nlfi aii-
quid terra acciperet, exaraifTet. Ergo vndas fol
9 trahit : fed ex his quae premunt ^i) , maxime faaic me*
"*' ' - ' ■ "" ' '-'■"""■■«■■ .11^ I «.•«.- - . »
^^ DiilciJlgmm^Mi^^u$^hu^mHm fiVtfMhi$'^ ptrticii'
Is laIin«grauioret font, diilcifll^uiQ iu()ae qnodmi & adctt
kuilfimum fol trahit, h. e, in ?4pores conoertit fiiaqiu adeo
'MQan Talfedo relinqoitnr*
|j. Br^rmnf) lego premimtur fdlicet aToIe » qal nasime
mcridiaoii re^teoilbiu kkvm titrida iacomliit.
^ -\ ridi-
NAtFJiAt/QvAti'r. Lib. IV, 7&3
Ti d t ana Cv^it. Terra cu m c x ar ult> plu s ad Te hu m o rls
a d d w ci t. V t in 1 u cer n is oleu m i 11 o fl nit, v bi c xur it ii r :
He aqua illo incumbit, qoo viscaloris & terras ^ftu-
antis arccfliT. Vnde ergo trahitur? ex illis fcilkec
partihui femperhiberms , Scptenitrionalibus , vnde
€>cuHdat Ob hoePontus in Inferniim mare aiUdue
Hctit rapid Lis , non vi cetera inaria^ ahernatis fltrn
dtrosOibug, in vn am partem fempcr pronus & tor-
re ns. Quod nifi faccret, bifque itmedbus, quod
cuique deeft, rcddercturj quod cuique ilipereftjCmit-
teretur; iim aut Hecata ettfnt omnia, am inundati.
InterrogEreDiop^cnciij libet J qtiare^ cutn pontus i&
imnescun^i inuicem commeem, nonomnibuilo-
cig £Ellate tnaiora funi flumina ? iEgyptum fol inagis
pcrcoquit. Itaque Nilus inagb crdfcit. Sed in ce>
teri£ quoqtie terr is aliqua Aumtnibus ^t adit^io. Dc-^
indc qiiarc vlla pars terr^ fine humore efi , cum o*
mnis ad fe ex aliis rep^ionibus trahic: coqae tnagii,
quDcalidior efl? Deindequare Nilus duU'is tSk$ Ii
dlt emadvnda till Ncc emm vlH i^aininiim dutciof
gufhis.
Cap. III. Grandinem hoc inodo fieri, fi tibi at
£rmauero , quo apud nos gtacies fit , gelata nube to-
ta, nimis audacem rem fecero. Itaque ex his me
teftibus numera fecunds not£, qui vidiile quidem
(e negant , (ed audifTe. Aut quod hlAorici faciuat,
Sc ipfc faciam. Illi cum multa mentiti font ad arbi-
tfinm Tuum^vnam aliquam rem nolont fponderc:
ftd adiiciant, Penes audorcs fides erit. Ergo (i mi^
hi parum credls , Pofidonius tibi audoritatem pro-
mittet , tarn in iilo quod pr»teriit , quam in hoc q«iod
iecutnrum eft. Grandinem eniin fieri ex nube aquo«
{a, etiam in humorem verfa, fie ^ffirntiatnt.^ tarn-
^iHiin interfueriti Quare autem rotiin4*fitgFiindo»
yy 4 ctiam
Sro4 L.'Ai>iiA»i 5»kica«n"
ttinin fine ipagiftro fcire putes/c«in flidnotaueciii
' ftiiUcidmin pmne congldmerari. Quod Sc in fy^
cults apparet, qa« humorem halitu colligtiiit,&iH
poculif (parfit , aiiaque omni laeutcate iinam & in bet*
parum velarbornm (old$j ii qq^gtitta^a4haefeniiM|
in^rocuitduni iaccnt.
^Uma^k efi fsxe ibtrufn^ pptid moUim 9nds}
Dutra tamtn mQHifaxs f^tuimur #jw#,
gut, vt alius po^ta ait;
StiUiddt eajfmj4pidem C4i(0t,
|ch;ecip(4 ci^cauatio rotunda fit Eh quo apparel^
illud huic qnoque Smile efle quod cauat. Locum
«nimfibi ad ibrrqam & habitumfuum eKfcnlpic Prat*
fcrea poteftj eiiam ii non faerit |;rando talis t cum
defertur • corrotundari i & tottes pet fpattQin mUk
^enfi d^uolnta»quabiliter atque in orialern terl Quod
nix pari non poteit *« quia non eft tam (blida, imo quki
taoi h(k eft, & non per inagnam altitudincm cadii,
fed circa terras initivni eiu$ eft. Ita non longius iUi
-per a(^ra j f^ ex proximo lapTus eft. Quare non &
ego idem mihi permittam , quod Anaxagoras , cum
in^er nulloa magi« quam jnter philoibphoa etk debe-
at asqua libertai ? Grando nihil aliud eft quam CuCpea-
la glaciea. Nix > in prnina f) pendena congelatio.
Ulud enim lam diximus , quod inter aquam & rorem
jDtereft , hoc inter prninam & glacicm, nee non inter
niuem ftgrandinem interelTe.
C 4 ?. I V. Poteram me, perada qua^one « dimit«
lere^fed bene emenfum dabo i) : & quoniam ccepi tibi
n)oleftu8eae,quidquid in hoc loco quasritur, dicain«
Quaeritur autem, quare bieme ningatyQon gtan^inet :
■■ ■! ■ I I I I •■ ■n f— — **»w»*»iwwi mi m mm ' m i ■ i n i^^ ,m
h Nix in prnina) hg, Niv ^ prwina. Piimm^
i
K
;''"/„c,J,i™«'Pr.pior ,«"!'";"• '»"«ur,
^lortd istw.. ^"^'^fijfir Anil r"' c^Junic^
Vv ^ I ,f
yys
mi
tkJH
]c rsBBOCL line &ros
£■ . £ rc-jasrs fszui. cxonkscs
kflot aios, it ^]ask xaaeesee & fcnar , id
fioSrorc::: iaepdas prcsfaraiu. QooibMr perinso^
jec&iDiUnun nnblxTs cfls lornwiK. Apizdioeit^
cam g;rasdo ficnm£t: A&ociiacLigcreviaipfop^
ta^i, cam cil&rec: cnbimn ooaflezir, qutni gntt*
do todei inieqaebinir. lifaid incredilnky Oeonii
j) foifle paWce pnepofim jp*^^^.*^^'^-^ fpfr
cnlitorcs fumrx granduus. Hi ccm fignnmded^
lient , tdcfle iam gnndineo] , qnidGcQiedts ? fiho-
minet ad peniks di£corrcrciit, ant ad (cortcmii^
9. liTf^Af ) OECiftiMibat taaea •iMozic Ibat.
4, Fer/triMga') ODO firiMpt, warn ftrjhmien aHod ll
1. aetttf) iiieaoi«i[Oeai.Al.SiitMi.VI vbt aii|Oi
irecat tftot qui Cleoiiis fbere, gnii4*Bit r bicnMCOfCt. FnmU'
%, ScwteMs) geaiiu peaals pdKoes ck jfcarM , li-e. pcfie
womitBtm. adlias fcregnndiiia ivmiBentt difcaflbri fidebifl*
car prcmonitiy n 6 adneriv ^nadiatm imaiMBteiB dn
tot
car pfcmoi
iGuMKat.
NAtrJlAt, QjAltT. Lip. IV. ^©7
^mo pro fe quifque aliui agnum immoiabat,flUti5 pul-
\,um, Protij^usitl^nubesafiodcclinabant, cum all-
iquid guHaflfent fanguinis. Hoc rides Accipc^qaod
f ideas in^^is. 6t quii nee dgnum nee pullum babe-
5btt, quod fine danino 3) tkn pot^^rat, maims fibi
Alfu:rebac. £t ne m tuidas aut crudeles exii^imes
faubes , digitum fuum bene acuro graphio pnngebat^^
& hoc faugu ine litab^n Nee niinm ab huj ui agello
jrrando fc auerteV at , quam abilloj in quo maioribai
tioiiiis exorataerat. ^
Cas?, VII. Ralionembuius rei qoidam qu^rianf*
Alter!, vt homines fap^cntifnmo^ decet j, negant
poiTt fieri, vt ctiiii gradine aliqujs pacifcavur , &
tenipeflatei tnunufculLS redimali quamuis munerft
ctiam deos vincanr Alteri ilifpicari ipfos aiunt^
tffe in ipfii (anguine vim quamdam potenrem auei<«
tendiE niibit, acrepellendae. Scd quomodo jnraza
cxiguo fangume porcft clTc vis canta j vt in ahum p^
nctretj & earn fentiam nubei? Quanto expediiiui ,
(ratdicerei Mendacium & fabula efl? At Clconii
iudjcia reddcbant inilloj, quibus delegfttacrat cu-
raprouidcnd^tempcflatis: quod negUgentia eonnil
¥ine^ vap u laflent , ant fegctes procidilleut. Ft apud
nos in duodecim tabulis cauetnr , ne qtii^ alienos fro^
ftus excantaffit. Rudis adhuc antiquitas crcdcbat
Sc attrabi imbres cantibus , Sc repelli : quorum nihU
pofli^fieri , tarn palam eft , vthuius rei csluffa nulliut
philofophi fchola intranda fit.
Cap. viii. Vnam rem adhuc adiictam> Sc fa-
vcre ac plauderc te iuuabit. Aiunt niuem in ea par-
te aeris fieri , quas prope terras eft. Hanc enim phal4
habere caloris ex tribus cauflis. Vni^ quodomntaf
— ^ — ^ ; . '_. '^
5. Sine dmn^) fine ii^ara & impibidiQ^ /' '
. ^6% L/AnNABI StNI^Al
^ ^ :^ ■ . ■ ;■ ■
terrarum euaporttio^uiD multum intra fe feraidian-
.<Uqoehabett J koc eft calidior, quo recentior* Al-
tfTf, quod radii (blis a terra refiltimt , & in fe 'reciup-
nuit Horttm duplicatio proxima quaeqae a tenis
calefacin Qaae idcoplos habent teporit , quia (b*
lem bia icntiant. it) Tertia cauiTa eft^ quod magif
jGiperiora perflantnr. at quaecanque deprefla fun^
m\an» Tends verbframnr.
Cap. IX. Accediif hit ratio Democrit!. OmiA
corpus quo (blidiiui eft ^ hoc catore^ citiof concipit;
^ diutius 'ieruat. Iiaque fi in Cole pofueris sneom
fas & vitrenm&argenteuin, asneocittoscalor acce*
det, diutius, hzrebit,, Adiicit deinde, quarc boe
fjipftimet fieri, His^ inquit, corppribus, que do-
riora>&pre{&ort denfioraque funt, necefTe eft mi-
j&ora foramina efle^'^S: tenuiorem in fingiilis fpiritflin.
Sequitur vt queinadmoduin mihora^inearia &mi*
nora miliaria l) citius calefiunt, fie base, foramina
40cculta & oculos e^ugientia, & cclerius feroorem
iebtiant, & propter cafdem angoftias quidquid re-
ceperanty tardiusreddant
Cap. X. H»c longe prsparata ad id perdacun^
dequo nunc quaeritur. Omnis aer quopropior eft
terris » hoc craflior. Qaemadmodnm in aqua & ia
omni humore &x ima eft : ita in aere (pisiiflima qu^
que defidunt, lam autem prohatuni %, omnia
quo crailioris {blidiorifque materia funt^ hoc fideii-
US cnftodire calorem receptum : fed quo editior eft
aer , & quolongius a terrarum colhiuie ceceflit> hoc
fincerior puriorque eft. Itaque (blem non retinet^
ied v^lut per i^^a^e tranimittit : ideo ibiAua calcfit.
I. BisfettHma) ndiamiciliottaiiif difa^am ftitiatni.
i» Miimm) nfiigcaiisdaqiioftfiipra.
Cap.
NATVRAt, QjrAtlT. tii, |V, jreg
A F. X I, Contra aurem qui dam aiunt v ctt-timina
tium hoc caltdioraeffcdcberej quo (bli propio*
I or. Qui mihi irid^iuur crrare, quod Apeii'
m, & Alpes^ ^ alios notos ob cximiiun altim<
mtnomcs jntantum purant crelcerei), vt illo-
magnitudo femirc folis viclntani pofHt. Ex-'
fumiflaj quamdmnobiscomparantur; at vera
niucrnim refpcxens^ m^iif^ 0a eft omnium hu«
as. Inter fe vineuntur , ik viiicunL a) Cetc*
i[i tancvim nihil attolUturj vt coUattone totius
{ic vel inaxiinis portio : quod nid eO'^r , non dl-
nuf , totuin od em terraram pUam cfTe, Pilw
rietas e£l , cum squalitate quadam rotunditas :
lUcaeeni autem hanc accipe ^ qtiam vides in lu-»
pi la. Nan muitum iUicDrnmifTurae &rima: ea*
noccnt} quo minus par Kbi abomnipariedka<*
quomodo in hac pib , nihil ilia inraruaUa offi-
f ad fpeciem rorvindi , fie nee in vniuerfo qui*
or be t^Ttar u m cd / ti inomei , q uorum altituda
I njundi coUaEionc conrumitur. g) Qui dicit ftl« ^
mmontcm, quiafolcm propius exciplai, mt''
ikre dtrherc : idem dicerc poteft , longiorcm ho*
;m ciriuiquam pufilluin di^berecaleiierij &dd'
I pot eiui quam pedei. At c^ifquii mundum
(ura fua4) a^ltimauerit, iSrtcrram coguauerit te< ^
puiifti locum , intelliget nihil in ilia pofle it« :
lere, vt ca?lcXliamagis fentiat, velutin propin* .
n ilUs acci:0er i L Mo n tcs i ft i q u o s fu fpic i m uSj
k tantnm put^aif trffi^n) uoum etrum alticudJnent
Jniir ft vmcHHtHf ^ vm^t^ vaui alter i comptritai
iis IT agis diciiur vel deprdFuj.
ConfHmiiur) peric, & pronuUi fcputatar* fi adtotum
1 cxiguai ift»a tnonciutii proinineatiM reftrtf.
Menfftxti fm ) un. idta & vera«
fiii t. A SIM Ail StKtcAi
& Vertices ^erm time obfeffi, ni hi io minus m unA
(unit ^ propius ^uidctii Ibli eft mom , ijuam camfita
AatV«lUs ; fed fie, quo modo eft pilus p^la craiOor ltt$
«'nnfl modo, Sc arbor alia megts quarn aha dicenir n*
dm c?eiot qaod fatjiifn eft: quia i titer pufitU mm
f ot^ efl'c magTiQm difcrimen » niti dum inter &
domparantur. Vhi id coliadanem Lniincnfi corpo-
ris vetimtfi eft J nihilintcr^ft qutmo ilurtitn «tier9
fit mains: quia eEiamii magno direr itntnef tamcfl
minima ^ncanror. 5)
C ATP. 3tM. Scd irtjid prbpofimm ratertir, pro-
liter hai quAS rctuli^tiiffaSj plerlfquepliciiit, to ci
pan^ a^rii niuem conctpi ^ quae vicma tenia tft:
A idcD minm dligiri , quia minora frtgorc coiL
Katti vicinuf i£r & ptui habet frigorts ^ quam vt in
ttquam & imbrcm tranfeat, tSt minus qnam vt durctur
iti (^randinem. Hoe niedio frigore noh niinii Inteit*
to niues fiont coaftis aqais*
Cap. 3tin. Qnidtftaf.inquti, ineptiai quibm
nee Utter arior fit^uifquam^ nec tnelior , t»in oper o&
per^querisl Qaoiiiodofiant nineSfdids: cafnmol^
to ill ag is dd not did a te pertineat^^ qaare emcndt L
nun fint niaes. t) lubes me cum luxuria Utigare. !|
Quotidianum iftud^S fine cffc£tu iurgium eft. Uti- ^
gemus tarn en : enamfi fuperior futtira eft, pugnamd
AdieeMtantQivincat Quidporro? Kane ipiam in-
fbeSioncin namr^e niliil iudicti ad id, quod vis, ce(^
^re? Cum qttsrinius, quomodo nirfiat, ^didrtiu*
illam pruln£ fimilem habere naiaram . ptus illi rpiri'
tus quam aqu^v ineOe » rtoa putns exproban iUiii
'f . Etmrf^ wtft^ iififuniJiey tamtn minittm Hmemiim} iiceC i
iuter ipit magnuni fit difcn v,en in^ Q fpttlatt ^ ^d i«! ruaiis
f«lita; diCbnmen timen ipfirm ia mia* nri* eit 1 qntid 1 '
.totuin TwuBdiim reNtUro magniim kIH: ne<^iicit*
\ r. Emmd^ umftfU nina) ^it{i4 fiiU« Wt liuint dtd^t^ ^
jr#j£tritiidt f ifiAp i
NAtyttAx: QyAiir; Lib. IV. yii
t cntn ttntre iqaam torpe fit , fi nee aquom qtiide^ e«
^ munt 2) ? Not vertf qaisniitinil potins, qnomodo fi«
\ . sntnmet, quamquomodofSraentar: qaoiuamnoii
I* contend vina difFundere3)veterana, Arperfapores
i iBtatetqae difponere, inuenimos quombdo ftipaire-
:«. itius ninem , n ca o^atem eoinceret , & contra aiini
s< feruorem djsfcnderetar loci frigore. Quid hac di«
t Ugeiiti* confecdti fbniusf Nempe vt gratuitim nier«
y cetnaraqnani. 4) Nobis dolct^qnodipirimm, quod
iblum emere non poflamus, quod hie aSr etiam deli-
V catif diidtibafi|ue ex ficili nee emptiis venh. O quam
Aobif maleeft^ quod quidqtumi a reram natura in
r medio reli6{um eft 5) i Hoc qaod ilia flaere & patere
Omnibus volait, cuiui hauftum vii^ publicum fe«
dt; hoc quodtam h6mini, quam feris aaibufquc^
C A-inertifCmii ahimalibus> in v(um large ac beato
p'rofbdit, contra (eingenio(a Iuxuria6)redegita(l
' pretinm^ Adeo nihil poteft illi placere, nil! ca«
nnn. Vnumhocerat, quoddiuitesincqnumtur''
bcdeducerqt, quo oon poflcnt antecedere paupcr-
rimum. IIU cui diuitias molefts (unt, excogita-
tnm eft, quemadmodum etiam aqua caperet lu«
-xuriam. Vndc ad hoc pcruentum fit , rt nulla no-
bis aquafatis frigida videretur quxilcieret» dicam.
9. Nee aqnam quidem') ftdmateriamtenuem mtgii&vi*
Ifm t<(rcm IcUicet &rpirttam , culm pint qntm aquas nini in-
I «fli pauUo ante 4ixit.
§^ yhiaii^mkUft) diffiiadi Tiniiiii dicitar, com e malori-
hm dolila ift amphCMlai cffimdttHr* quo «tatflni ftrat & fer-
§0um^ niqiiaBCCian,£iie
>iiyj09c3itiaB» fpia^i fiieiamai dC
^If^aiiiirao
Mr ^
yti% L. Annaii SENBcAt
Quaindiu fanus dc ialubris cibi capax ftomachus eft^
implecurque, non premitur, naturaliHus fomeiidl
contentus eft. Vbi quotidianis crudicatibus nod
temporis iBflus> fed (iios fentit, vbi ebrictas continui
Vifceribus infcdic . di praecordia bile y in quam verd*
tur, torret) aliquid necefTario quaeritur ^ quo aeilasil*
le frangatur , qui ipfis aquis incalefcit , remcdiisiil-
citatvitiqm. Itaque non xftate tantum , fed &mc*
dia bicme niuem hac caufla bibunt. Qus I}uius rd
c^ufTaed, nil! inteilinum malum, &luxu corrupta
praecordia, quibus nullum interuallum vir.quam quo
interquiefcerent , datum eft, (ed prandia ccenisvi-
que ill lucem pcrdu6lis ingefta funt, 7) & diftciuol
copia ferculorum ac varietate comeiTatio g) altiol
merfit ? Delude numquam intermiffa iiitcinperantiay
quidquid antedecoxerat^ efFerauit, & in defideriom
iemper nout rigoris accendit. Itaque quamuis cdS'
iiAtionem 9) velis flc fpecularibus .0) muniant, &
ignemulto domeiithieinem,nibilominus (lomachuS
illc foiutus, dc sftu fuo languidus, queeric ahquid quo
crigatur. Namficutanimorclidtosftupcntesquc fri*
gida fpargimus, vtadfcnfum fuircdeant: ita vifcc*
ra iftoruiii vitiis torpentia nihil fentiunt > nifi frigore
ilia vchcnientiore perufleris. Inde eft, inquam, quod
nee niuecontenti funt, fed glaciem , velut certior illi
€X {blido rigor (it , exquirunt j ac faepe repetitis aqoil
7« Prandia canii vsque in lucem-perduSHs ingefta fimt) praiH
dtum ccenc ingeriti;r, qnando ventricnio, ccent la noBtm
atmlcam aut laccm dici r.*qiientif proda^U^ graoato ft nil'
feabiindo iniicitar. Frtmon^.
i, Qmuffatio) eft proprie intertipeftinos cibi pofl (
irfef.
9. dnatimum') cGtnaciiloai « qnod. fiepe i^ tn BOtfl|
aoftro.
i#« Sftc$tiainims) fkLtdlib*dipMiufLc.4,dc^ift,ftf*
NATtTRAt. QvAfisf. Li». IV. 7x7
mt: quaenon e {ummo teUitur , (edvtvini iti««.
nhabedt^ ^ pcrtinacius frigu^ , eXdbdito effb«
*. Itaque ne vnum quid^m eius eft pretium : fed
t infticores aqua, ^annotiaiti^ li) pro pudort
iti. Vnguendarios Lacedxinonii vrhe cxpiile*
j Sc propere cedere Hnibus fuis iuflerunt, quia
n difperderent. Quid iili fecifTetit, (1 Vidilfetit
nendae niuis ofHciiias , & tot iumenta j^rtandad
deferuientia , cuius colorem Taporeinqae palei$|
us cuftodiutit, inquinant? At dii boiii^ q,uain
; eft exftinguere fitim fanain ! Sed quid fentire
int emortuse fauces,^ occailatae cibis ardentibus?-^
nadmodum nihil illis fatis frigidum ^ fie nihil
iialidum eft. Sed ardentes boletos , Sc raptim
imentofuo merfatos^ demittuntpene fiiitiantes^
deinde reftignant ninatis potionibus. Vide*
inquam^ quoklam i^raciles, ^palliolo focali-
2) circamdatos paltentes ^segtosj nonfbrbe-
Ittcn niuetn , fed etiatn effe, 13) Sc frufta eiuik in
10s fuos deiicere , inter ipfam bibendi moram*
I iftam cfle putas ? Febris eft : Sc quidein co ncri-
quod non ta£lu venarum « nee in Cutetti effxaCo
e deprehenditur. Sed cor ip(um excoquit luxu-
luidlum malumj Sc ex niolli flCiidoque durum at<»
)atientf. 14) Non intelligis, omnia confixetudi*
m fuam perdere? Itaque nix iftay in qua etiam-
Afifumam'i prootenimhyemedeoraflDtraraconcreiifrec
!8 , ctritas tiii» in sftate erat aot vilitaf.
Pattkh focaiiaui) <ni« iiuit vefiet valetudiiiariorun*
tgintilitn. L. XTr c 5, Horat U U. Sat IH.
W») edere.
Ex mdlH fluiJo^Mi dufUni aique pafiens^ lutariofi
meUa ftftnii M dari tamen ae pertinacei adnerfna
»daia.| .^.nNM it a4(aiiam> fluaten boa finuiib;
*s . _t..
7iB L. Aknaii SiNiCAB
num natmtis, co pememc vGiy & quotidiant do-
machi ferainite > n aqaz locum obtineat. Alir
quid adhuc qosrite illi frigidius , quia pro
nihilo eft familiaris rigor.
LIBER QVINTVS.
In qyo de ventis &:aeris motu
agitur.
Argmnentum.
Dlfferity quid 9cntiu. Democritwm refetit^ fd
cenfct Centum tffi. Cum mulid & tmnftrtM 4fm
in dngufio insnt its ft comfrimtaU^ ^t JitperfimisM-
tur, Ignur Centum fieri ftius^ psritm mere sfiU
extenuatQ mc diffufi^ pdrtim^ qmis d'er mmmdl efi^fi
9imfi meuendi dc fldbeUdndi bdhet, TotM deimdi i^
Srifid ^intQrum , tdm communimm XII ^ ^fudm fro-
mincidUum, Declirtdi denique fib fmem Jmo mort m
hominum m9fes , qui Mentis dd cm/iodiindam cdU ter*
TdTumque temperiem^ dd prudentidm eempsrdnddm
& nofitndd trdnfwumnd d Beo ddtis^ dd 6elU^ dm-
hitioncm, ff dudritidm dbuttmur, Vnde in incerf
fonit^ dn ndfii mdgis Centos ^ qudm non ndfii^ prr
facrit: quod deiuUo Cdfirc Limm ohm ditcU. ^
CAPVT I.
VEntus eft flaens aer. Quidam ita definierant.
Ventns eft aer fluens in vnam partem. Hsc
deiinitio videtar diligendor : quia numquain
A^r tarn immobilis eft , vt non in aliqaa fit agitatione.
Sic tranquillum mare dicitar> cum leuiter commoQC-^
turj nee in vnam partem inclinator. Itaqocfi]
NATViiAt. QcAMT. Lib. V. 719
Cum piacitHm ^tntis-ftsttt mart:
icitoillad non flare, rcdfaccuti leuirer: i&dtd trflifr^
quiUum, qaianechucnecilioimpetiinicapiatr Idem
ii de aere iUdicandum eft , non efle vmquam imrno*
fcilem » etiacnfi quietai (it. Quod ex hoc intelligas
licet Cum fol iii aUquem claafiim locum infiiiui
eft, videmaicorpufcola minima in adtierfum fcrri|
alia rarram> alia deor(tim,varie concarfintiaJErgo pa*
rum diligenter comprehepdet quod volt, qui diyeri^
Fiu£tuseft maris agitatio: quia tranqoillnra quoqu«
flgitatur. At ille abunde fibi caaerit, cuius base defim^
ttofiierit: Flu^useft maris in ?nam partem agttatio»
$ic in hac quoque re, de qua cum masdine quaerimus^
tron dtcumrcribetur : quiita fe geiferit^ vc dicatt
Ventutf cftfluens aSr in v^am partem : aut,Ventiis allc
cA flnisnsimpetu, auc visaeris in Voam partem eun*
tisy iiutcnrfusa^risaliquoconciutior. Soioquidre*
fponderi pro definitipne altera ppffit. Quid neceift
dft adiicere te, in vnam partem fluensaer? Vtiquo
enim quod fiuit> in vnam partem fluit. Nemo aquam
fluere dicit, fi tantum intra {emouetur,^d (i aUquo
ftrtur. Poteftergoaliquid m(Hien,&non^uere: at
e contrario non poteft fluere , nifi in vnam partem*
Sed fiue h«.z breiiitas fatis a calumnia tuta eft, liac
vtamur: fluealiquis circumfpedioreft, vejrbo noa
parcac , cuius adie^io cauillationem omnem poteric
excludere* Nunc ad ipfam rem accedamus , quo*
niam fatisde formula difputatum eft.
Cap. 11. Democritus ait , aim in angufto inahi
niulu funt corpufcula, quaeiile atomosvocat) fequi
ventum^ At contra , quietum & piacidum aeris fta*
turn efTe, cum inmulto inani pauca funtcorpufcula*
^Kam quemadmoduin in for o aut vico quamdiu pau*
msu efiyiuke tttmuittt ambulamr : vbi turbt in atigii«
»» a ftum
710 L. Annaei Senrcas
ilum conciirrit,aliorum in alios incidentinm rixafit:
iic in hoc quo circumdaci fumus fpatiOj cum exignum
locum multa corpora impleucrint,nece(fe eft aliaaliif
incidant> & impellannir ac repellantur , impliceDtur-
que& comprimantur,cx quibus nafcitur ventus,CDm
ilia qwe collu£^abantur> incubuere, <Sr diu flu^nataac
dubia inclinaacre (e. At vbi in magna laxitate corpora
paucavec|^ntur,ncc arietarei) pofTunt^ necimpelii.
Cap. III. Hoc falfum c(Ie> vcl ex eo coUigas li-
cet > quod tunc interim minime ventus eft , cum aer
nubilo grauis eft. Atqui tunc piurima corpora fe.
in anguftum contulere: & inde (piiTatarom nubium
grauif as eft. Adiice nunc, quod circa flumina Sc lacuf
frequens nebula eft , ar^atis congeftisque corpori*
bus , nee tamen ventus eft. laterdum vero tanta ca-
ligo efFunditur, vt confpedtum in vicino ftantinm
eripiat : quod non eueniret, nifi in par^um hscum
corpora (e multa compellerent, Atqui nullum tern-
pus magis , quam nebulofum , caret vento. Adiice
nunc, quod e contrario venitl)> vtfblmatutinum
aera (piilbm Sc humidum ortu (uo tenuet. Tunc fiir-
git aura , cum datum eft laxamentum corporibus j &
ftipatio illorum ac turba reft»luta eft.
Cap. IV. Quomodo>.inquis> ergo venti fiunti
quos non negas fieri ? Non vno modo. Alias enim
terra ipfamagnam vim a^ris elicit, & ex abdito ipi-
rat: alias cummaQ|na &continua eximo euaporatio
in ahum agitl) qux emiferat, immutatio ipGi hali*
tus m ixti in ventum vertitur . lUud enim nee vt ere*
dam, mihi perfuaderipoteft, ncc vt taceam: quo«
7. Arietare') in fe motuo arierum ad inftar conccrrert,
I. Qnod e contraria venit^ qard argnmentiim contnriii
tft rare fa£to fcilicet vonas aere veatum orifi.
I. Agit') egifoLfUSS, reftituit Grotfov,
00-
NjirVRAt. QVAHIT. Life. V- ftl
modo in noftris corporibus exctbo ficinflatio, qua>
-non Hnc magna narium inluria emittityrj Si venrrcm
interdum cum fono exon^rat, intcrdiiin fccrctius:
fic putant&hancmagnain re mm naturamalimenia
mtitantem eraittere fpiritum. Bene nobifctJin agimtj
qtiodfemperconcoquita): aiioquinimmnnduis ali-
quid timcremiiS- Numquid ergo hoc verius cfV^ di-
ccrc, multa cxomni parte terrarum & aflidua ferri
-corpiifcula ; qnse , cum cojiccruata funt, deinde ex-
tenoari Cole cceperinc , quia omne qtiod m angul^o
diiatatur^ fpatiura mains defidsrat,vcntuscjdiftit?
C A p. V, Qiiid ergo ? hailc folam effe caoiTam
vcoti eiscifltmas , aquarumterranimque cnaporatio-
nes? Exhisgrauitatem aeriafienj deinde folui im-
pctti J cam qu^ denfa flcterant , vt eft necciTe , cxtc*
nuata nituntur in ampliorem iocum? Ego vero (&
hanc iudico.i) Ceterum ilia eft longe verior caufTsj
valcnciorqne , habere acra naturalem vim mouendi
fe: nea aliunde conciperej fed inelTc illi vtaliarum
rerum, itahuiuspotenciam. An hoc exiftimaSj no-*
bis qwidemdatas vires efle, qulbusnosmouercmus,
a^raautem inertcm, inagitabilemreli£tum efle? cum
aquamotum fDuniiiabeat> etiam vcntis quiefcend-
bus: nee enim filter animaiia ederepofTet. Mufoim
quoqoe innafci aquis , & herbofa qusdam videmus,
fammo iniuitantta*
Cap. vi. Eft ergo aliquid in aqua vitale. Dc
aqua dico? Ignis i) qui omnia confumitj qusedam
r ma
2. Cmit^nit) qnsd nitura fic tetrpm venti o<!orem cen"
Cumit^ o^a litter qoam in human]! corpori bus fiti Fro-
fmnd.
I, Eg'S vtfai^bmc iftdko') hjtac ^iiidem ftipfe caolTftni
inofcD, led nou Iblim.
i. Igm) plaae gemina habet Arifli^t* Lib, Xt, c. |6^ ^
7Ui L.' Ahmaii SiNicA» J^
ctiam creat : & quod videri non poteft fimile veri, (A
tamen verum eft ; animalia igne generantur. Wbce
crgaaliqnam vimtalemaer, ^ideomodo ipiflk(%
inodo expandit&pargat: aliMcon(rahity«Ufltdidn-
cit , ac differt. Hoc ergo intereft inter aera & nst
taaa , quod inter lacum & fiumen. Aiiquando per
ie ip^foi Cauda ventieft> fandensrigemem afira, ft.
•xdenfocoaAoque explicani.
Cap. VII. Invniner(uindeventiadixioiiu:iiiiiie -
^ritii% incipiemus illos excutere. i) FortaiTe appr
rebit quemadmodum fiant, (i appamerity-quaiida
&. vnde procedant. Primum ergo antelucanoa flam
infpieiamus , qui ant ex fluminibus , ant ex cmaaUr
bus , aut ex aliquo finn feriintur. Nnllus ex hit pc^
tinax2) eft, fed cadit fortiore iani (bie : nec^fatnr
vltra terrarum adTpedum. 3) Hoc vcntoromgaoni
incipitvercj nee vltra sftatetn durat. Et iAdenia*
' ximevenit, vbiaquarumplurimumdmomiaoidi
Plana licet abundent aquis, tamencarentaarli: &K
dico, quae pro vento valet. 4)
Cap. viii. Quomodo ergo talis flatus condpi*
tur , quein Graeci lysMA^i^p 1) vocant? QiM^^
«x {epaiudes&flnniina emittunt (id autem & inal*
I. VinHm inctpiemus ilht necMt^re) dehit omniboi^ qia
hoc loco d-f ventoram varictatenarraouir, vidLFliaiaaLl*
a c 4f. viqneftd c. ^o« &Gdli«iD L.%. c.ai« A^§i^
4. Pertina^^ durahilit.
J. Kef fsrtur vltrM ttrrmrmm adfpeShtm') aon vltra MffC
adrpeAam , i. e. quatennt ocnhif in temt fapef€cie ad^
Aam extendit , fertor & exib Frtiund. ,
fit. Promond,
I. lyiMAsr/«v} qott e fiflQ cmnpit. Meminit adam i
lik demofldo. Id*
I
NATFRAt* QVAIIT. LiB. V, 72?
turn eft, ^aHiduum) per diem roils alimentum eft:
a) iio£k non exhauritur, fed montibus inclufiim,
in vnani regloncm coUigitur. Cum iUam impleuit,
Sc iam fe non capit, fed exprimitur aUqao, & In vmm.
pftr£4^ni procedit ; hie vebtus cfV. haque eo tncum-
bitj quo liberior exitus inuitaCj S: loci iaxitas, in <^t)ani
coaceruata incurrant. Huius rei argmnencum eft,
quod pnma noftis parce non fpirat Iticipit enim
^ert tunc ilia coUeftio , qus cira lycem iain plena
cil, dronerataquMritqtiodcfltiat: ^ co potiflimum
exit , vbi plurimum vacul eik ^ & magna ac patens
area. Adiicit lotemci flunulos orcus folit, fcriens
gelidum a^^ra Nam etiam auteijuamapparcat, lu-
luine ipfo valet : & tiontlum quid em 3 era radii s tm^
pcllit, ilm tamen lacefllttS: irritat j luce pnemilTa. 5)
Nam cgmtple proce(Iit, aliafuperius rapmntur^4}
alia difFun^nmr lepor e. Ideo non v) 1 ra itiacutinoni
illis datu r flare, omnis tUorum vis confpeflu jblii ex-
fttngLiitur: etiamfi V40kntiorei fiauere, circa medi-
um tamen diem reUnguefcunt : nee vmqyam vfque
in meridiem aura producirur. Alia autem imbecil-
Jioracbreuiorcftj proutvalentioribus mmoribufue
GoUccla cau{fis eft*
Cap. IX. Quare tamen tales venti vere & aftate
validiores funt? Leuiflimi enim cetera parte anni,
ncc qui vela jmpleant, fiirgunt. Quia ver aquofius
eft, &^cxplurimisaquis, lociftie ob humidam caeli
naturam faturis ^ redundantibns , maior euaporatio
eft. At quare asftate sque profandicur ? Quia poft
*
3. Per diem fills alimentum eft) afira enim yaporibut pa-
fci Stoicit creditDin.
^. Luce pramiffa^ luce q«s ipfiai adrcenfniii ftipra hori-
.sontein antecedit.
4, SHperiusrMpiunfHr) mmtei calore rai«fai&a. Promdnd.
It 4 OCCtl*
714 L. Anna*! Sewecab^
occafum foils reipanet dinrnas calor^ Sc magna noSi
parte perdurat; qui reuocat exeantia, ac vchememip
mtrahit. qaidquid ex his {ponte reddi (bleti): i>
inde non tantum habet ririum , vc quod cuoanit,
abfamat. Ob hoc diutius qorpufcula emanare &&?
ta, &cfflari, terra ex fc atque humor emittit Ft*
cit autem ventmnrol ortus^ iioncaloretantiiin,fid
etiam i£lu. Lqx enitn (vt dixi) quae (blem antco-
dit, nondum aSra calefacit , (ed percutit tantom;
percafTps autem in latus cedit. Quamquam ego ne
jllud quidem conceiTeritn , lacem ipfam line calore
effc f cum ex calore fiat. Non habet forfitan tantom
teporis, quantum aQn2) appareat. Opni tamea
(uum facit , & denfa diducit ac tenuat. Praeterca io«
ca , quas aliqua iniquitate naturas ita clau(a fiint, ft
foU^m accipcre nonppflint, ilIaquoqQeunabila&in<
fti luce calefiant, ^frper diem minus quam nodibDi
ri^ent. Etiamnum natnra calor omnia abigitnebo*
las,<!i^afe repcUit. Ergo fol quoqueidem ftcit B
idco quibufdam videtucj inde flatus efle, yndefd,
Hoc /alfumeflcexeoapparct, quodaqra in omnem
partem vehit , & contra ortum plenif velit nauigi*
tur. Quod non cueniret , (i fcmper ventus fcr*
rctur a (ole,
Cap. X. Etefi« quoque, qui inargumcnttinn
quibusdam aduocantur, non nimi« propofitum ad*
iuuant. Dicam primum quidillisplaccat; deindc^
cur difpliccat mihi, Etcfia?, inquiunt, hicmc
non fiint : quia brcuiffimis diebus fol definite prins*
quam frigus euincatur, Itaque mues & ponun*
f . Quicquid ex his J^ente reddi folef) terra enitn Sc aqnl
fcmpe i'.ionti fua corpufcuU qua^damheterogeoe ftleoioili
ejihalanr * '
it AUu) ta^H legt Fromnd,
tor
NatvrAi. QJAIIT. LkS, V, fjf
tur & durshmn iEftate mcipmnr flare, cum Sc Ion*
gms extend lEUr dies, &: redti iti nos radii dirtguntur,
Veri ergo ilmilc eft^ concuflas calore magno niucv
plus hiimidi efflare. Item tecrai CKoncratas niuc, re*
te£lafquefpijrare llberius, Itaque plura ejcSeptem-'
trionaU parte c«li corpora cxirc, & inh*cioca quas
iubmiffiora i) ac tepidiora funi^ dcferri. Sic im-
petum Etefias fumere ; & ob hoc a folflkio illig initi-
'nm eft > vUraque ortum Camculse non valent : quia
iam niulmm e frigidaeali parte in hanc egeftura eft.
At fol mutato curlua) in noftratn redHortenditur;
^alteram partem sens actrahitj ailam vero impelUc.
Sic iteEtefiarum flattis ^ftaiem fr aiagit ; A a meniiain
fcruentifTimorum grauitate defend it.
Cap. XI. Nunc, quodpromifij dicendum cft^
quare Etcfix illos non adiuoenr , ncc quidquam liuie
tonferant caufHc, Dicimus aotem luce auram inci-
tari, eandem fubfidere , cum illam Col anigir, Atqui
Etcfo ob hoc fomniculofi a ntusis, Sc deiicati vocan*
tur, quo4 (vuit Galho) mane nefciunt (iirgere: eo
tempore incip iunt pr odirc ^ qtJo.ne pertinax quidem
Aura eft. quod non accideret, fi vt auras , ira illos
fol commiauerec. Aditcc nunc , quod fi caufla ilUi
flatus eft, fpatium dici ac longkudo, etiam ante folfti-
tium flarcm, cum longiflimi diesfuntjAcumma-
1^ SHkmijJiifta ) ex opmbne Tetemm , qmm tradit Virgil,
Mttfuhs Vt ad Si:ythmiit Riphemque Ardum ants
Con/rtfj^if, pnmitHt Liby^e deni$(Uf in AyJlrQs 1 Gronov.
3. At ft)l iHHt^o fiftfw) Seneca hoc vuk: st fit re^tfr
(qoAtido in carcm dire^ioribus radiis nm ferit) ntnute €ftrfM
: (cum tamverfos aquatorem fe FcflefliO fl ^mm Cp«rteScp^
i temirionali) aitertitJir, Tunc atueoi alteram patttm (Scptcm-
Kiiofialem & noftraro) airii nttrakit poft fe » diiam ver^ Cm^
kdigaalem) mp%liu & aglt aace fe, Frmmd.
\ zz $ xm^
/
i
yi5 L. AnnAii Sinvcav
I ■ — , ■■■.>
xime nines ube(cunL lolio eniin.inen(e lam difyh
lUta lunt omnia , ant cerce admodnm pauco iaceot
adhuc fab nine
Cap. XI t. Suntqnzdam genera ventoram, qaz
rnptsB nubes ft in pr onam folataB emittont. Hos Grx-
ci rentof U n^ $ Focant. Qai hoc (vc pato) mo-
do fiont. Cum magna insqaalitas acdiflimilinido
corpomm, qux vapor terrenus emittit, in fablime
cat, ft alia ex his corporibus ficca (int, alia hmm-
da : ex tanta difcordia corporum inter (c pognio-
tiam,ciim in ynnm conglobata fiint, verifimile eft
qaasdam cauas efiici nnbes, ft interaalhi inter ilbi re*
linqai fiftulofa, ft in modum tibis angufta. His iOf
ternailis tenuis indudirar (piritos : qui mains defidfr
rat fpatinm, cum euerberacus cnrfu pamm libero in-
calnit: ft ob hoc amplior fit, (cinditqne cingcntii,
&erumpitinventam: qui fere procellofiis eft » qni
fnperne demittitur, ft in not cadit vehemens ftaccr:
quod Ronfu(us> nee per apertum venit, (ed libo*
rat > ft iter fibi vi ac pugna parat. Hie fere breuii
ilatus eft Qiiia receptacula nubium per qnz ferebi'
tur> ac munimenta perrumpit; ideo tnmnltuofis
venit aliquando , non fine igne ac fono csli. HiTCO*
timultomaiores diuturnioreique funt, fi alios quo*
que flatus ex eadem cauflTa ruentes in (e ab({Qlere,&m
vnum confluxere plures : ficut torrentes modicsann*
gnitudinis ennt , quamdiu (eparatis funs cur/bs eSt
cum vero plures in fe aquas conuertere, flumimuB
indorum acperennium magnitodine excedant. I-
dem credibile eft fieri ftinprocellis, vt fint breocs
quamdiu fingulaefiuit: vbi vero fociauere vires, &
ex pluribus cxU partibus elifiis (piritus eodem (e con-
tulit> ft impetus illis acceditj ft mora.
Cap. xiu. Facit ergo ventum reielnti nubcs^
qusp ploribus modis foloitur* Noonnmqnam con-
Natural. Qjr'AEiT* Itb/V. 797
;lobationcm ilUtn tpiritus rumpit, indu il & in ejti-
uin mtfrnci^ ludano : nonnumqti^m c^lor, queiit
(loda fo\£iCit, Tnodoipraarkcacio magnorum inter
s corporuirij iJfeattntus. Hoc loco, fi tibi videtur^
ivxu poEcd , cur turbo fiat. Eucnire in fluiTitiiil>us
3k t , vt (|iiam d]U imi; impeditneiito ferumur, fim-
Uk & ri^dum ilii5i[et{)t; vbl incuircre in abquod
ixutn ad iatus ripae prQiniiiciis , retorc|Qcantiir , &
H orbem aquas fine exitnflcdant J ira vt circymlata
n (e forbeanttir} 6^ vorricem cf!icianc« Sic veattiip
l^amdiu nihil obfUtit^ vires fuai cffandir, Vbi ali-
[iiQ pf omontorio repercufTuf efl , tut v! iQcorum
ocaniium 1) incanalem deucxum itnuemquc coUo-
luf : fxpius in fc voluiatur, {imiiemqueillis, qiiaidu
:imus couuerti, aqnis facit vorriceni. Hie veiitus
ire u mi 61 us, & cuindcm ambknt locum, & ft ipb
ertigine concitans, turbo eft. Qui fi pugnacior
il, ac diutius volutatur> inflammaturj & cfficit
[uem wt^^m 2) GrKci vocant. Hie eft igneui tur- *
o. Hl ^) tere omnja pcricuta venticfupti de nu-
ibus produnt , quibus armamenta rapianiur, & to^
£ naues in (ublime tollantur; Etiamnam quidam
entidiuerfos ex fe generam, & impulTum aera in
lias quoque partes , qaam in quas ipit inclinaue*
e,sdi{pergum. lllud quoque dicam , quod mihi
ccnrrit, quemadmodum ftiUicidia> quamuia iaol '
iclinenc fe & labantur > nondum tamen efFecece ia^-
Cwtxit (edvbi pluracoiere &turba vires dedir, tqnc
luere & ire dicuntur : iic quamdiu leucs funt aerit
actus » agiuti piuribus locis , nondum vemua eAl
], Coeuntium) fefe contrtbeotioxn*
A. v^iwn^a') qmfi dicai ▼enium inflammatum. vid, 4f
AnftQtfles Lib III« Meccor. c. I.
5. Hi) fc. prefterei, produnt oiniutairgi|meiltjl« tKmii
HI pateai CQI ex nttbibtti cropifle.
^2$ L. AvKAEi SsirceAv
tunc efle iocipit , cum omnet iUot fm(ciiit» ft m f-
lium impetum contalit. Spiritum a Tcnco modvii)
-feparit : vehementior enim ^iritus Fcntos eft; Im
cem fptrituileuiter fluent aer.
Cap. XIV. Repetam nunc qaod in primoijjt
9Nram,«di efpecuventos, rccelTuqae interiontO'
rarum. Non tota folido comexm term in wnam 4
vCqat fundanir , fed nroltit pardbua caaa,
• "' (f Cdeis fajpenfs Utebrk.
^licubi habct inania fine humore. Ibi etum fi not
la lux ]) difcrimen a^ris monftrat, dicam tamci
nubes nebulafque in ob(curo confiftere. Nan ne bi
quidem fupra terras > quia fidentar* lant: fidfi
iiint, videntur. Illic qiioque nihilominua ob id
ium , quod non videntur. Fiumina iUic (dai licd^
noftritparia, (iibiabl: aiialeuiterdada^aUainCOri'
fragofis locit prxcipitando (bnantia. Quid ergo) M
illud aeque dabisy efle aliquos & Tub terra ucoSfft
qua(ciam aquas fine exttu ftagnare? Quaefiiufani^
Hecefie eft & illud, a^ra onerari4), oneratnmqae
incumbered & ventum propuifii (iio condtare. B
ex iilis ergo fubterraneis nnbibus (ciemus nntnri io*
ter obfcura flatus, cum tantum virium fecerint, qum-
to aut terrae obflantia auferant, ant aiiquod apertom
ad hos efflatus iter occupent, & per banc cauemidi
in noftras fedes efFerantur. Iliud vero manifeffaini
eft) magnam efle ftib terris vim (iilpharis, &alio*
4. Modus ) magnitudo & qnantitat. Fromond^
I. Inprimo') in priacipio, 9t m primo, Groaotr.*
3. Vnnm) mum legit Fronwni,
|. Etumfi nulla lux S'tJ) edarafi lacit defe^at diforimei i^
fb oculii ibi non fiihc, radooe tamen perfoafos dioo aabci
ft nebnlas ibi eile«
4. Ouerari') impIeri?apore dchalitaaqaammiOannifrb^'
tpirrancarum.. Fnmond.
turn
Natvral. QvAtsT, Lib, V. yaj
mm non mintis igiiem alendum. Per hocloca cum
fc J exitQin quxrenj, fpirims tor (it , accendat flam^
mflm ipCo &ffd^\i ncccffe eft. Deind« Hamirus latino
rdHs) etiam d quid ignaui acris erat, cxtennatuni
tnouerl J Sc Vmn cutn fremitu v^iko acqiie tfnpeta
ijusErcre, Sedhoe diligemius perftquar , cam qu^'^:
ram de mottbus tcrr^.
Cap. kv, Nancmibipermitte narrflrefabulam«
Arclepiodonis t) au^or eil> demifroi quam pluri-,
moi a Pbilippo in merailuni antiquum olim dcftitm
tiim , vt eTCplorarec qu^ vbertas eats eOet, qui &ami#
an allquid fumris reUquItret vetuf auarida; defceR-
dlfTc iUos cum fnulto lumine, Sc multos duraturo
dicst dcinde iongavia fatigatoSj vidiflefliiniina in*
gciitia ^ & conceptus aquaruiti inerrium vaftos^-
p^tc% noflris^ ncc compreifos quid cm terra fuperc-,
mincnre 2) *, fed liberae lasitatis 1 non fine horrortt.
Kifbs. Cam magna hmc Icgi voluptate* iutcilcxi c-
[11 m feculom noflrumj nontiouisvtciis, fed iani in^
ie untiquitns tradicls taborare: nee noflra state prj'
;num auar^ljam ^ venas terramm lapidumque rimi-
ram , in tencbris male ab(^rufa qimfiffe, llli quo*r
liiefnaioresnoflri 1 quo«ceIcb ramus laudibiiSj qul«
bus difTimiles querimur nos efle , fpe dufti , men-
XM ceciderunt> d^ fupra lucrum fub ruina fleterujir ;}
^nte Philippum Maccdoncm reges fuere , qui pecu-
tiiam In aUifTimii vfque latebriiieqaerentur , & reli*
I. Afihpiodottis^ de quo & L. VI. c* 17.
a. .y«^erf?ff i««irt ) leg. /«i»«m*»^fi'M W- Hoc eft , mjifeBi
terra noti dep^roxi^o incumber^t, fed iageoti & aUo foroicfl.
fapfirfufpenderctar* Gnrnv.
J. Supra hicrwn fub fHtna fief erttni ) lu io^cuhut iUu fnhm
(■rrftncii fupra aurnm quidem & metal I a j isd fab rumi im"
endentJum fornicim cum pvicab iltccf im^ fr^fmnit ^ ^
grjo L. AnNAEt SskbcAs
£to fpiritu libero , in iltos (e demittercnt (pccos, ill
qaos nullum no£liam dieramque perueniret dilbi*
snen> & a tergo iucem relinquerent. Qtuttaon
ipos fuit? Quae tanta neceffitas hominem td fidoa
«redluin incuruauit , & defudit y Si in fundoin td*
luris tntim^ merfit , \t erneret anrum > non minofi
periculo quzrendum , qaam poflidendam ? Propltf
hoc cnniculos egiCj & circa pr»dain lutulentam ifr
cer tarn que rcptauit , oblitos dierum , oblitus nature
mcUoris , a qua (e aucrtit. Nulli ergo mortuo tem
taifi grauis eft , quam iftis fiipra quos auaritia vrgcol
terrarum pondus iniecit, quibus abftulit caaluiii^qiMl
sn imo, vbi illud malum virus latiut^ infodiL lUv
deCcendere aufifunt, vbinouam rerum pofitiono^
terrarumque pendentium habitus, ventofqae percfl*
cum inane experientur, &aquarum nnlU fluendnfl
4) horridosfontes, & altam perpeniamque nofieft
^einde cum iftafecerinc> inferos metuunt»
- C A p. X V I. Sed vc ad id , de quo agitur, reuerttfi
irenti quatuor Aint , in ortum > occafiim , meridieiDi
feptemtrionemque diuifi. Ceteri, quoa.istriisnofltt'
Jlibus appeiiamus , his applicantur.
Euros ddaurwMmNMbathddqueregna receffit^
Perfidacjue ^ (f rddik iugdjubdita matutink.
Vefper & occiduo tfud linora file tepefiuni^
Troximajtmt Zephyro. Scythiam fepttm^me ifitMt
Horrifer inusfit Boreas. contrdrU telliu
Nuhiius afftduii y pluuioque madefiit db Auftro,
Vel , (i breuius illoi complecli inauis , in vnam tem*
peftatem (quod fieri nulio modo poteft i j ) coih
gregennir.
4. N«//< fluentium ) i. e. n^ipinit vfui fluentiuoi.
I. Qnod fieri ntUk m»d§^0} nam tcaci eontrarii i
iare ne^aeiint.
NatvrAi: C^trAilt. 'Lib- V. - 731
• AfriciU ; - - - •
kqui locum in ilia rixa .2) nonhalniit, Aquilo, Qui-
lam illos ddodeqitl fadunt* Q^atuor enim ccU
lartes in ternas ditiidiint, & fingolis vends binos &£"
bftos ji) danL Hac arte Varro , vir diligent j . illos
)rdinat : nee fine canlta. Non enim eodein (eropec
pco ibl pritqr , ant occidit. Sed alius eft onus oc«
^{queaequinodialis (bisautemsquixiodiuineft:)
^us {blftitiaiis 4) , aliut lubernus. Qniliirgit aD.
)riente sqnlnodiali, fub(blanus apnd nos dicitur:.
Srsci ilium •^«Wn9 vocant Ab oriente hiberna
gorus exit : quern noftri vdcauere Vultumunu
St l^ius hoc iUum ndmine appellate inillapngnia
itonpianisparUmprofperai in qua Hannibal &coi)tra
ptein oxientem exercitum noflruQ], & contra van
^x^ con^ituit : cum venti adiutorio ac fcdgpris pM*
tringentis oculos hoftium vicit. Varro quoque hoa
lomen vdirpat. Sed Jlc Enrus 5) iam ciuiute tlpPt-
us eft , & noftrofermoni nontamquam alienns in*
eruenit. Ab oriente (blftitiali excitatum, Grsicc
'jBuxUtf appellant : apud nos fine nomine eft. 6) jS-
uino^ialis occidens Fauonium mittit : quem Zephy-
um efle dicent tibi > etiam qui Grsce ue(ciunt ioqul,
3« In iUa rixa ) qui omifliit eft in ifto qoem Peeu dsicribis
entorum concurfo.
^, SuffeBos^ quos coIUteralet qnidam ▼pcant.
4. Solftitialis^ folftitium fere aeftiuam folli ftttiooem fto-
It • qaamnit & hyberna detnr , qaam brmna nomine plenim-
jBC defignant.
/. Bnr%9^ namGrscum hocnomen origiaeeft.
^. Apnd nos fine nomine eft^ Aqoiloncrt tainen appcUac
GelJiut Lib. U. c. 22. ft Apnleiw : at Pliniai H. N. L. il. c. 47.
eailonem medium in^r feptantrienam. ft onuia (Mftitia-
1 conftituiu
yyt L. Annaii Senecav
' • -
A fnlfticitli occidente Corus vcnit , qui apnd qi
dam ArgefUs dicitur. Mi^i non videtur: quia
ri violmta vis eft^& in vnam partem raptx; A]
ftes fere mollis eftj & tarn eDiitibas communisj qi
redenntibas. Ab occidente hibemoAfricas furit
dus dc ruens, apudGrxcos Aa)/ dicitqr. . A (ept
trionali latere fummas eftAquilo, mediusSept
trio , imus Thrafcias. Huic deeft apod nos voci
lum. A meridiano axe Euronotus eft , deindel
tns, LatineAafter. deindeLibonoraSiqaiapud
fine nomine eft.
Cap. XVI u Placet amem duodecim vetitoi
fe: non quia vbique tot iint (quoOam enimindi
tio terrarum exbludit) (ed qaoniam plares nufqa
(iint. Sic cafusfexdicimus: non quia omne nos
{ex fecipit, fed quia nullum plures quamfcx. <
duodecim ventos efle dixerunt,hoc£ccuti fimt, t
dem ventorum effe , quot caeli difcriintnfl« Cx\
enim diuidlturincirculosquinque, qui per mui
cardincs eunt. Eii foptemtrionalis , i) eft fblfti
lis, 2) eft aequino6lialis , 3) eft brumaiis, 4)
contrarius (eptcmtrionali. y) His (extus ic
dit, qui {uperlorem partem mundi ab interiore
cernit Vt (cis enim « dimidia pars tnundi femper
pra, dimidia infra eft. Hanc lincani ^ q us inter
perta & occulta Qft , Grsci o^i^6nti vocant : no(
finitorem dixere, alii tinientcm Adiicicndoi •
ad liunc meridianus circulus^ qui borizunta re^
angulii £ecat« £x bis quidam circuli in tranfuei
u StpUmtf malts ) qninobi^ dicitdf Circului ArSicafe
n. StiftittHlis') Tropical Cancri^
5. /Squinociialis^') aqnaton .
4» Brumalis) Tropicus Capricorni^
/. GmfrariusftftmtriQnali) Qircolnt Antar^icof «
^rrunt, & alios interueqta ftio (cindu^it* Neeefle
inteip eft > totaeris' dircrimina:«(re^ quot parte*. Er*
ij;o hoti2pniittefinienscitcalu$> ^uinqueillosprbeij
qtkos mbdo dixifieri> 6 Cfllt^ $) & mdx decetti ptrtes^
qiiipque ^b brca> qbinque ab occafii..; Meridianiii
genius I qui jQ borizonta incorriti regi^ndidaaii
flf^ adiicit. Sicduodecim aer ditcriminA acdpit, de
}giftidea^ £icicvetito4i Quidam {ttntquottttndain W*.
fbrum ptoprii, qtunpntfanfitiittiuit) fed ioproxi*
ij^mn ferttnt. 3) Non cit iUis a latere vaincri! ttmndi
Jitipetiis. 9). Atapulus Apttliam infeftat, C^kbriam
Ufy2L$ Athene Sciroti, Pa^pbyliatn Ca^gitf« 6al«
:^|ai CuxiOit ecu aedi^cia quadG^hti* taitien incote
'Ufittaaagiint ^ tamquam (alabrilatem mU (bi debc-*
ijEbt 4bL Diuiis certe Augafhu temptum illi, cum in
"" |[ui ftoraretur, i& vouit &fbcit Infinitum cft^
qngtdoa Vielin] per(equi. Nulla enim propetno*
m.regto efty qu» non babedialiqttemflatom cut
, ,Ca»« xvtiu Inter cetera itaque Prooiden^
opera » bocquoqueaUquisi vtdignumadmiratione
i^Upexeritt Non enim ex vna caiiiTa ventos^ aut in«
ijenit^ aut per diuerddifpofuit: fed primtim vtaSrai
non finerent pigre(ccre^ fed aflidua vexatibne vtilem
-^^dderent,viulemque traAuris. Deinde vt imbrea
terris fiibminiftrarent, ildemquc nimios compe(cc«
kfint; Nam modo adducunt nube$> modo diducunt^
yc per totum orbem pluuiae diuidlpoflent In Ita*
liajrn Aufter impeiliti Aquilo in Africam rciicit : Ete«
•mitnmm t ' . ■ ■■ . » ■ ' ■■■;■ ■ ' ' ' ' '* .
6. Stcai') ia fphiU'^ nimii nm MIqub* ,
% Rtf^ivnesduds^ Septemtrionii ic&AnfttL Provmd^
it Fifmt) podvn fernntur , ibiquedeficiuot aceBtfpiraaC*.
: 0, NoHifliUit A iatitilmiuirfimundihnpitnsy nOlk Vefll*
Hil ah vkiakaVldrii^ntet fed e ndno luwnntiffr U4
: tom.(I« jaa ^«
794 I» Annaii SiNceAi
\\x noil patiunnir «pud nos nubes confifterc SdoB
touinlnditm&iEthiopiam condnnis per idtempvi
■quis irrigant. Quid, quod fruges percipi non pof
iuiit , nili nam fapcruacua admixu {eroandif vemili-
rcntur, nificiVet quod fegeteinexcttflf:et«&liteotcn
jfiru^^iri » raptis velamcntis (uis , quse fbllicolos asii'
<ol« vocant , adaperiret ) Quid , qaod omwim
inter ie populis commerciuin dedit, ^ gentes &
ii|vitas locis mitcuit ? Ingens nacurds benefiduo^
it tllud in iniariam (oam non vertit honainnm fr
ror. Nunc quod de Oefire olim maiore volgo
diditatum eft , & a Tito Liuio pofinun, in inceits
tflc , Ttrnm ilium mvp$ na<ci reip. profaerit, an
nonnalcit); dicietiamdeventispoteft: tdeoquii*
quid ex litis vtik Sc ncceflarium eft, non potcft
his repcnfari , qu2 in pernidem foam geiieris idip
inani dementia excogitat. Scd non ideo nod fimt
ifh natura (ua bona , 6. %ntio male vtendam noccot
Nimirum in hoc Prouidenda 9 tc difpofiior iDi
mundi Deus aSra vends exarcendum dedit» ftillM
ab omni parte, ne quid cflet iitu (qnalidnmy ft'
fudit : non xi nos clafles partem fineti eccapanmi
complcremus milite armato , & hoftem in nud
aut poft mare inquireramus. Qn2 nos demcfltii
exa^^itat, & in mutuum componir csddum ? Vdi
rends damus bellum pedturi , & periclitaonir ft*
riculi caulFa. a ) Incertam fertunam cxpctiami
\-im tempeftatum nulla ope Humana fiqierabiki^
nicrtcm (ine fyc fepulturae. Non erat tand , i
ad pacem per ifta veheremur. Nunc
I. Vtrmm iiimm wM^is %Mfd Kafmk. frefimit^ m mm mfi)
iUiid obaodom GalluRonur impcnoait hoc obi
mxa opprefTtm. Grmuv.
s. teruHtamKr ptricuH aȣk) per m
^BCrianM. Bmmud.
[erimus tot icDpulos Utente« , & infidias vadoft
*is; cum effugerimus proceiloibs defuper mon*
in quoB pr»ceps nauigames ventus Impingit)
1 inaolutoa nubilo diet/& niifibis ac toniimi*
rvndasnoSesi cam turbinibas diuuUa naoigias
I eritfamus kbor]if ac metus fru^ua} quit noB
Of tot malis portas^xcipiet? Bellum fcilicet, dt,
MB in.lktpre hoftis^ ic traddandaa getitei tira*
ra& magna ex parte vidorem » & antiquarnin vr»
m flamma. Qpid in arma coglmiis popalos?
d exerdtiularibimusi-dirediiros aciem in !»•<(
I flv^ibost qvidnaariainqiiietamtti? Panun.vU
icet ad mdrtca nofiras terra hte patet. Kimift
icate ftrtuoa nos traflat: nimit dura dedit no«.
corpora, felkcm valetadioeiD* Non depopm\
» ncMi qJM inGurrena ; tmetirt ^fxitfat annot
>s ex c^OHnodo licet, & ad (enefiutem d^mrc^,
baqueeamai in pebgus, & vpcemus in not
I cefianda. MUeri^ quid qiiacitta % mortem*
It vbique iaperefi ? Pctet ilia vos Sc ex ledulo ; (ed
quein.nocentespetat: occupabitvos inveftradof.
i; tkd occupet nuUam molientea malum. Ho^
:o quid aliad quia dixerit^ quam infaniam > cir*
nferre pericula , dc ruere in ignotos , iramm fino
aria occurrentia deuaftantem , ac ferarum mof ^
:idere , quern non oderis ? Illis tamen in vitionem^
: ex fame morrus eft : nos fine vUaparfimonia nO'*
i dlienique(anguinis, mouemus maria, ^nauigia
ducimus , falutcm committimus flu^libus , fecun*
s optamus ventos^ quorum feitciras eft ad bella
rferti. Quoiirque nos malos mala noftra rapuere*?
rum eft X intra orbemtuumfttfeire. SicPerfaruni
K ftolidifiimus in Grxciam traiicit, quam exerdtut
ii vicit, cum iropleuerit 5) Sic Aiei^ander viteriDC
j« hnfltumt^ tdiO aiminim tiat iiutticro(iil«
-Jj* L, Anhaii Si^NceAfl
Ba&ris Sc Indit volet qosrere |^' qaid fit vltra mtgnotf
mare i & indignabitar aHquid elTe vlthnum fibL ' Se
Parchis aoaritia Craflum dabit. Non horrc^i^ reoo-
cantft diras tribani 4) , non cempeftatea longiffini
maria , non circaEnphratem praeJaga fblihint 5) , A
deot refiftentes. t^er hominam deor unit|Cie kit it
wirttni ibitur; Ergo non immerito qub dixerit; ff
rum namram meiioi a€Kiranl fbifle nobifoM^fitWi*
toa flare venuffetj & inbibito difcurfa ftlr entivol » kk
ifhaqaemqae terra ftat^einflUTet SiiiihUali«id#'«a<-
te fao quii^ue tantilm ac (homm'mtlo mSetrtnats
Nnncpanun ?i domeftica 6) , eittemi»qQoqtM Ub*-
fandumeft. Nillb terra Umlongeratidu^Vqw
non miuerealiquo fiinm mahini pbffiu'- Vnde fm
'^n nunc aliqnii tna^mt genti^ in abdH&.diMlriiiil$, Smp*
funs indnlgtntia tnroens ', non contiiMHiiIrt tcrmi*
noanmiaj an paret daflea ignota moliete? Vn^
ftio, hfc mihi> an iUe veMus beHuni nMiittT Vttffi
pars erat pads humatiaB,niariapraBchdt. Nontankn
(vt paallo antedidcbam) queripoflfmmisileiiiQore
noftriDcO, fi benefida diis cormmpttnuSt Aft
fflfent cotraria . efficiinui. Bedit iUe Vcntos ftd ca«
flodiendam wi terranimque tempmem , ad eoo*
eandas (apprimendarqae aquas, adaloidosfitonmi
iKque arboram fru^s : quos ad mataritatem , [cim
aliiscanflii adducttipfi iadatio, attrabem dbtunin
iiimma, &ne torpeanc, moueAs. Deditventos
ad vlteriora nolcenda. faiflfet enim imperitum ask
mall & fine magna experientia rerum homoy fi
^ DkMS trihuni^ Attafi Mctelli » qnlOrv^Dmi contra por
puu TolimcaiaiiijidocrA* Parthot a^cardtot'dacfmaai dirit
NATTitAi. Qv4EiT. Lib* V, j^
[nfcriberetur nttaUt foli fine, Dedit ventos vt
lodacuiufqiie regionis fierentcommunia : noii
;ioiie5 equiceiTiquc gellarcnt , nee vt pernidola
bus irmt trAnfuelierent. Si bene£cit naturae
EUm praukate perpendimut , nihil noil noHro
accepi m us, C ui vid er e eicpe d it ? cui lo i| u i ?
ion vita tormenniin eft f Nihil inuenies tam
^cflae ?tiUtans , quod non in conCrariuiti trans-
:ulpa. Sic vcnCQs quoque nattira bonos futures
erat ; ipfi illos comrarios fccimiis, Omnes in
)d nos malum ducunt. Noneadem eft his &
luffa foiuendi : fed iuAa nulli. diueriii* enim
nends ad tcntandum iterlmpeUimur. Vtique
virio naaigatur. Hgregic Plaro didr^ qui nobis
eximm iam teftjum loco dandui eft : minima
j£ homines emant vita, Imo , Lucili cariili^p
a bene furorcm illorum sftimauerlsj id eft^
im (in cadem cnim turba volutamnr) magts
s , cum cogittuerii vita parari ea g in qui bus
Diifamicur. 7)
"ita farMri eg i^c, ) i. e. vita pericpltt qnsri qus vit«
axime nocent, (qualia foat omnit luxui iiiftrnintnt%
ins inare qiuemntor.
atts LIBER
)738(
^iKilJH I : -^
LIBER SEXTVS, /
In quo de terrac mom agjtur,
Argumentum. ■
NAtursm (f ^MuJfM t9rr4 motm d^^e £f exptki
fnarrat, Ipjb iamfene Jub Imperio Ncronk^Fm'
feii cekbre Ckmf4ni4 opfidmn t$rr4 m&tu defiiu ^ '»
4uuentut9 em q Impnh Tihmi, Xli ^rhts jifiM psf
d$t£, Non m(tuf9uiHS Umtn tcrrd motm ; quis mapi-
fcrnn d tam magns-^jSHjfa fertre. Im cauffm j danit
terrd mottts wtftdrii, tbsUs ttrr4im\ etu nMmpm^
4iqua ferri ff flnStuari^ dUi Miuarumjub itrr4 hunr
$him fluBu agltkri freduier$tnf, Bdc occa^om sd fd-
ftiontmfMmfamdip^ikur^ dtiOn^t$^ NiU. . jt^t
Usy Tbeopbrajtus ^ CdUifibi$$is {dtermtm jiUxsn^^^
wm I 4 ^ imHrhfi necatm) Jpint$tm terr^ mei^m
ptQutnt: qui$m mfler d€fedif. Ex m^iu CAmpana pf-
ftiUntiA 9rtMt f^r omttm ibi greges iX^mm^mi: fo-
dam etiam terror e fympbstici irrauen', jytni^ut in 9^
res reUpJue , non terrd pftm , non fiuBm ^ non mM
metnends docttj qms rem pufiUmn , homimk (iu;*
^mi$mn p^tuni , fuam MmeifU dohr , sift pu M^
9fmjut , Mtferre potefi,
GAPVT I
POmpeios > cclebrrai Qom^nht wbem , i^
qaatn ^ alteni partt Sarrcndnum Sttbit-
naipquelimii, ab aMsraHerculanenfe, con-
tieniunt , marequo ex aperto redufium i) amo^no
fiiiacingunt, oofe^iflre terns incMfa , vtmmq^^
i. :^edu((nm') redafti dicttotiir iaterlon > tbdlca, n im
iaftmioAC* '
Maytrai. QvAifT. tiB. yt 75$
cnmque aditcebaht r^giohibui) Lticili virorum opti«
'nie,aiidiuitnns:& ^uidem diebQs hibernis ir): quos va*
caire a taliperkulomaior^noftri (blebahtpromitte-
re* Nonit Febr. fuit motusliic, Regulo A Vii^ginio
^ Confolibus J qaiCainpaniaiQ namquamfecurain ha-
-iat mali, indtmnem tameiij & totieris defiin£Uin
-mem > magna ftrage yefiauic. Nam & Herculaiten-
%s oppidipars niit^dabieqae ftantetiam qnxteli&sk
fimt. fitNacerinonimcoloiiia,vtiineclade,itanon
fine qtierela eft. Neapolis quoque prinatim mplta,
'pttUice nihil amifit j leoiter ingenti maloperibrida.
' ViHiatveroprxraptxpaffim finemiuriairemucre. Ad-
'liciant hia {excentarum ouium 9) gireigem exatiima-
' torn, & diuifiis ftatnas : mots poft hoc mentit aliquos
aitqtie impotes (ui erraflfe. Quonim n tatiflfas excu-
^rianflS} "& propofiti operis contextus e^cit , & ipCe
'inhoct^ptis congruens ca(al. Qusnrenda fimt tfe-
pidii (blatia » & demendus ingent timor. Quid
'enim euiquam fatistntumvideri poteft, ii mundus
ip(econeatitnr,& partes eius {biidiffiraat labant? Si»
quod vnum immobile eft in illo fixumque , vt cunfta
in (e interna (iiftineat> Huf^aat: fi quod proprium
liabet terra > perdidit, ftare: vbi tandem refident
metas noftri? Qaod corpora receptaculam inueni-
ent? quafbltcita confugient,(i ab imo met us na(citur,
S: funditus trahinir? Confternatio omnium eft,vbi te-
Aa crepaere,&rutna (ignum dedit:tunc prsceps quis-
que {eproripit, dpenatesfuosdeferit, acfe publico
credit. Quam latebram profpicimua, quod auxilium,
ji orbiaipfe ruinas agitet? fi hoc, quod nos tuemr ac
inftinet> (iipra quod vrbes fits fimtj quod fundamen-
2, Hybemis ) quo tempore rarioret terra motat efle ob-
leruant.
i* Sexcenfamm mrnn^ qntt htlitutteter interemit.
aaa 4 . tMxa
74^ L. Awif Aei Sikicas
turn fiMtdamorbiftefledixeranc, di(ccdit ledtiilMi!
QMiifl tibi effciiondtco auxiiii, (edfbUtii potcft, fli
finior iujgflttt pcrdidit ? (^id cfl , inqaam , fisisao-
liitiiirty quUliidfutcUfiialccriut ac (bi firaiam ? H»-
Acfii nitito rcpcllani: praeruptx altitudinit ctfidii
vtl mipjioK oxcrcituff difricultate aditut morabnntur.
A tempcnuta noi vindicant portus; niinborum vuq
tfliiffim , A fine Hnc cadciitei aquai tefla propfeUimt:
fui^lcntcii non fcquitur inccndium; ndueriui tooi-
trurt <\ iniiuicali , fubtcrranciBdomus , & defoffiin
ulruitt fpccui I rcincdia fuiit. lR;nis ille caolcftis non
tranKiici'bcrat Ictrtin , (ed exiguo eias obie^ r^
fuiulitur. Ill pdHlcntia muurc?ede$ licet. Nuttmn
itialttiu (iiK ciTtigio c(l. Nunu)uam falminft pcya-
Ifvi pcrurtcrum. Pcllilcns c«luin whaiifit vrbci,
noil rt\>rtuUt. I loc 111 iluin Uuflimc pacet , uiaiiuabi«
k, Auidunu publicc noxuiin. Non tnim daaaoi ft*
luiii»MU AMu)i«t, tatvrbcsiingolas haarit, ftdgeo'
tev ^Has t, i^ionciqnc (ubucrdt : & modo nuaii
Of^fvii « modo in alram \ i>rJ4;incfn condit ; ac ne id
^uidi ii> rclinqiiit, c\ quo appareat » quod aoo cA|
|A1^'on Uwffc ; <cd inpra nobilitlhnas vrhei, £iie
\ \V> yci\\y^\<t phoris habitos, folum ciaendixar. Nee
A<UM\{ qmhooj^nut moriumagistimcant, quo is
aWoprnni com Tciibat Uki$ csnt, & < vioonm ai-
moiN') ^'ifk . an rortinnsr ^ tomquMn non -omne finuio ad
<sati«^cir. c rminOTV) venial, i-ioc hi^ci inter cetera n*
^/^iriA' i\^t ^arurii prfivipimfn , ^qoiid cmn ad csoub
t*onrnn^. <i\ , ^mncs m 8*ou^ iQimia. Xihil haqaein-
toreft. vrrnrr rnc t^^:$ I'nmdidat. anmomt towpt-
Tnar vrr»rr in^^rf. c dntnw vniusonoi Tcniat . H
ihh <\5^rr^.»iw iiiiTiuir »: complanationr exipirar.,
ar roinn^'sipn: moOTr. rcrraroir orhis^iconda: ir.
)fKX bone A in apcrrr ipinmn: red^kam . an ir viftc
irum dcMfcentium iinu; Ibliis inillod pifofiin^
I, an cum magho comium popuIbiHitn cone^
:iuin ferat. Nihil intttfeft ntea , qaaimis* ekck
tem mopm tumuHus (it ipfii vbi€[Ue tanmm-
eft. Proinde mugn^in fciinainiis anibi'utd «d^
lis iiUm diAlenf, qu^ liec evitart ; necprooideri
ft« ]>e(inainu8 nadirs tfto« , qui Campanm jtc^
tiaoere, quiqae poft bunc caTum emigraoenin^,
intque fe ytnqnitn ip(ani regionem Kccefliiroa,
I enim illis promtttet inclioriba$ fiindamehtk
aut Hlud (blmn ftare ? Omnia eiuOem (ortit^
:y&'6 notiduo iifOtt> tamen mobilia: bunc
a^Te in qao fecurivi coniiffii locum ^ b«c not
hie am« no£l<:m 4k$ icindet Vnde> icsoaah mc^
corum locoram con4itio fitj in quibui iaro virai
fornina coitiiimpfic; Axjiitiriii facnriim riiiiuifiM
1 (ttnc4) ? £rFttmis lenim, fi vlliiin terraruro ptfw
I cKcepumimrnQnemquc nb hoc pericuio cred**
I. Omnes Tub eadem iacerit lege. Nihttita, ft
nobik elTet, natura concepit. Alia tsmponribda
; cadnnt. Etquemadmodumia vrbibosmagniai
ic h«c doma$> nunc ilia lufpenditur 5); ita iu
orbe terrarum nunc hsc pars facit vitipm, nunc
Tyros aliquando infamiis ruinis futt Afiil
)decim vrbes fimul perdidit. Anno priore Acha-
Sc Macedoniam , quscumque eft ifta vis mali
nncurrit; nuncCampaniamUfit. Circuit fatomi
quid diu prsctcriit, repctit. Quaedam rarius fa*
:at, fzpins qu?edam« Nihil immune efle ft inno^,
m finit. Non homines tantum, qui breuisft pa-
' ■ >■ ' I I ■ » ■
. Rttina fua fulta funty vacua enim ante loca & hiandt
riorom ruina implentor & falciuntur. Pf9mim4:
Sufprnditnt) extra perpendiculam inclinata ta raiaan^
aaa 5 'duca
742 L. AnkAii SekbcAc
duca res nafciinur > vrbes orxque terrarum Sc littort)
&ipruin marc in (erttitutem fati veniu Quo ergo
nobis perman(ara promictifnusbonafbrtaiiae;&6-
liciuteniy cuius ex omnibus rebus humanis velocis-
fima eftleuitasj habituram inaliquo pondus memo-
ram credimus ? Perpetua fibi omnia promictcndbus
inmentem nonvenit, idipfom, fijpraquod fltmns»
fiabile nen eflfe. Neque eaim Campaniaeiftudaut
AchaiSi £ed omnia £bU viciumeit, male cohaererc^
4^ ex cauflis plnribus refolui; Afomnu maiiere6)»
pardbus ruere.
Ca». n. Quid ago? Solatium amierfiis pericu-
la dare promiferam : eccevndiquetimendadenun-
tio. Nego quidquam effe qiiietis a^ternae : quod &
perire non poffit, & perdere« Egoverohocipfum
folatiiloco pono, & quidem valentiffiimi: quando-
quidem fine remedio i) dmorftultus eft rsdo ter-
rorem prudentibus excudtt imperids fit magna ex
defperadone fecuritas. Hoe itaque generi humano
di^um puta, quodiilis fiibitacaptiuitate inter ignes
&hoAem fiupentibus di£(um eft,
Vndfilus ^iSiis, nulUm JperMtf JkUUim,
9i vulds nihil timere» cogitate omnia efie dmenda*
circum(picite quamleuihus cauflis d)(cutia«inr. a)
Kon cibus nobis, nonhumor> non vigilia, non {b«
mnus, fine menfura quadam (alubria lunt. lam in«
telligitts nugatoria nosefle corpufcula^ &imbecilla,
Auida, non magna molidone perdenda. Sine du-
bioidvnum pericuiiGtis efTet^quodtremuntterrs,
4^ Snmma mantre ^c.) hoc eft tottm terram maaere par-
tes ^midtm eint fatifcere.
I. Sin§ temtdio) id qaod remcdftun non admitdc , quod
fontui neqnit, ftulce timetnr.
9« Difiutiamnr) iatereamtti > anima & eoipore folotif.
quod
NAtVRAt, ^VAlSt, ill, VI 743
quod fcibito diflipantur, ac fupsrpoOta diducunt
Magnl fc jEftimat, 5) qui fnlmint &'niams rcrrarum
tiiatus^ue tbrmidat : vutt ille iinbeciUiCam fuz Hbl
confdus timerc pimltam ? iti videlicet nati fiiiTiui^
tam fclicia fort iti niemBra,& in hane magnittidJEem
creulmus, &ob hoc nifi mundi parribus motis^ nifi
cclum intoiiuerit 3 ni(i terrn fubredcrit^ perire nan
poiTumiH, Vnguicnli noSj& tie totlus quidem do*
lor, fed aiiqua a latere eius fci^ura confidt! & ego
timeam terras trementeSj quern crailiar fsiUua fufFo*
cat ? Ego exrimercam em turn fedibui ftiis mfire^ &
lie ^fXuSt maicre quam &let curfu.plus aquaruin tra*
hens ftiperueniat \ cum quofdflm flrangubuerit po-*
tio, male Japfa per fauces. Quam itultum efl^ ma-
re liorrere : cuin fciatj ftillicidio 4) per ire tepoHVI
Kulbm ef^ niaius folatium tnortU, quam ipfa mor-
tallus, nullum autem omnium iflorum qu^ extriii'
fecui tcr rent, quam quod innumerabilia periculain
jplo linu funt. Quid enim dememius, quam ad co-
jiierua fucddere, ^fubterram CDrrepere fulminum
metu? Quidflukiusj qiiam timere nutationcm aut
fubitos niontium bpfiiSi irruptianei maris extra lit*
tus eie^i j cum mors vbiquc praeflo liti & vndiqus
occorrat ; mhiiqneiit tarn e7£iguum,quod nonin per*-
nidem generis liumani (km vale«t?Adco non debent
nos iila confundere^ tamquam plui in ie mali habe--
antj quam vulgani mura: vt contra, cum fit necei*
^rium e vita exire, & aliquando emitterc animam,
ma J ore perire rati one iuuetA NeceiVe eit morr vbL-
cumqucj quandoque. Stet Hcet ifla humus, & (e
^ ^' ■-■11 ^- 1 -^ I ■!
J, Mttgnife ^ftimm is'f-) 4iimputac ab tfib miToribm cam*
fis fibi iuterituin tanttim imminere, com leuiflTma <juaeui#
f am , perdere poffint vt pituifa, ^mgniiMH dohr dec.
4, SfiilUidk) paucji gnttii mile per iiaeei l*f^.
744 L. Avif AKi Semicav
imcat fiiu finilHiSy nee vllt iadetur iniarii : (bpn nt
qiuuidoqQecriL Intereft ergOyillam ego mihi, mnitk
icmihiimpoiiat? Didocimr ingcnti potendaocfeiii
CQiof mali : nimpitor^ Sc mc in iimnenCiai akiiiidi*
nemtbdtieit; QaidporrofMorsleniorlnphmocfl!
Quid tiabeo qaod querar, 6 rernm nttom nonTiik
mc iacere in ignobiU loco ? fi mihi iniicit fiii pirtcai?
Egregie VageUioi mens in iilo inclyto CMTaip^:
Si cdd€m£um $ft^ inqoit, mnhi cilo uddiffi Mnn:
Idem licet diccre* Si ctdendom eft, cadun oito
concuflfo : non quia fas eft optare pablicam dadeiii»
ied quia ingens mords (blatiom eft, terrain qmn-
doqoe vidcre mortalem.
Cap. m. lUud quoqaeproderit .prcfiunere ai»
mo, nihil horumdeos facere;necini nnmimimfaar
cfldum concnti, ant terram. SuasiftacauftkshabenC
nee eximperiofxaiunt, fed exquibuOam vitiis,ft
corpora noftra, mrbantor : & tone, com facerefi-
dentnr ininriam, accipiunt. Nobis antem ignonm-
tibxis verom, omnia tcrribilia fiinty vtpote quomffl
metum raritas anget. Lenios accidnnt familiarit:
exin(blito formido eftmaior. Quare antem quid-
quam nobis iniblitam eft ? qaia naturara oailis^non
ratione comprehendimui : nee cogitamns, quid ilk
facere poffit, (ed tantnm quid fecerit Damns iti-
qne hninsnegligentiae p(Enas,umquam nonis terrid:
cam ilia non fint nooa j (ed infblita. Quid ergo?
M>n religionem incatitmentibtis> &qaidempobli«
ce> (iaedeficere(bl vidis eft, fiueluna, cuius ob(cii-
ratio frequentior, aut parte fui, aut tota, delimit?
longeqne magis illae alis in trannier(um faces, Sc at'
11 magna pars ardens,&crinita fidcra, it pluresfolii
Orbes > & ftellx per diem vifs , fubitique tran(ciu>
{us ignium, multam poft (e luqem trafatntiiiait
MihUhorumfinetimoremiramur: &ciimtimendi
/ Ni^yrRAi, (^4«iY. LiJu VI. ^4%
fitcauflk, nefirire; nim eft tthci (cit^j ne tinieilt*
Qianto fidusefti canffiiniqttircre, ft qmdem toco
in hoc intenmni animo ?Ncc|ue cntm illo quidqiitm
iiraeifiri dignins poteft,cai ft hon tannmi commode^
led ioipendat * ''•
^ C'AV. XV. QP^Bnimtii ergo, qmdfitqtiodicnNurii
A infimo immeat, quid tanti tiK^cm pohdemim*
pffllat, quid fit ilia Taiciititif , 4^2^ imniin oxicit yiGnik
labeftdet; car'modotreinal^modolaxttiifiibfidaty '
nunc infkirca diuifa dilcedat: & alias iilteniaBukn
ruihkluti^'ditireruet, alias dto c<miprimat:.nliiietf^
tnnes magmtuidiinis ndta^coniiertitinffor^y nvnfc
nodos acprimat: aptiriac iBqutndo ftqaamiit ol^
lendtini venas,aliqQahdordSt%erct:]gncsqQetitm*
nttdiqttamjyeraUqaodippriicmiihameamonttt aoitu**
phi foramen '^emitut, altqiUidb notes & per fecula
nobUescomprimat. MiUc miracida mooetj fiidem*
qoeiiratatkicis,&deferl»6iitesfibbrigiipkm^
kaextnbcras^nonalsinptofiindb in&laseri^'t Bate
ex qdibns canfis accidant, digna res eft excuti« Qnoi^
inquiSjeritpretium opecs? quo nullajn mains eft;
nofte naturam. Neque enim qviidqaam habet in £e
liuittsinaterixtrac^atiopolcriiis, cum multa habcat
fbtura vlai, qoam quod bominem magniiicentia fui
detlnet; nee mercede, (edmiraculo colitur. In/pi*
damus ergo quid fit, propter quod acddanc hsc:
quorum eft adeo mihi dnlcis in(pe£bitio, vt quamuia
ttliquando de motu terrarum volumen iuuenis edi-
derim, tamen tent^re me voiuerim , & exp^riri^an
srtas aliqnid nobis aut ad (cientiam^aut certead daLU
gentiam adiecerit*
•Cap. VrOHiflfam, qua terra concutitut j» aUi ina^
iquft ttk» 4ltt snignibus, alii in ip&terrayaliiinfpi-
rim putauere : alii in pluribus , Jilii in omnbioHiif .
r UptdtfttlltMePB ipfis aliquara ex {ftis cauflaro efte di«
74^ L AKMAtti Ss witAg
zcront; (ed nonliqaere> qux cfTct. Nunctingul
jperfeqaamnr. Iliad tme omnia mihidicendnincC
opinionef yeteres parnmcxadas eOfe^ &rudes.C!i
caveraiB adbnc erra1)atiir. Nona omnia erant pr
mo tentantibns y poft eadem ilia limau func: & i
qoidinacmum eft, iUis nihilominos referri dcbc
accoptom. Magnianimi resfiiityreroin natursl^
brat dimonere> nee conteniom exteriori eius con
^edn, introfpicere, & in deonim (ecreta dcCua
dere. Plorimamad inoeniendnm contulit» qui^M
raaitpoflereperirl Cumczcnfitioneitaqae vetem
audiei^ifiint. Nulla res confiimmata eft, dam in
cipit. Nee inbac tantnmre omniam maxima atqm
inuolatiSmaj in qna edam cum mulmm adnm a^
omnis tamen 2tas qaod agat^initeniet; fedinonifl
«lio negocioi longe iemper a perfeAo fuere pri»
cipii.
Cap. Vk IniqaacaaflTam eHe^nec ali vno dl&m
eft, necvnomodo. Thiles Miiefius coram tcrrii
iubicclo iudicat humoie portari Sc innarare ; fmci
lud occanum rocas, ffuc magimm mtre, fiue d£^
us nature fimpUeem hdhuaq^^tnikhumidum
mentum, Hac^ ipquit, vnda fiiftmcnir orbis,
lut aliquod grande nauigism Sc gmoe his aquis >
prouit Superuacuuna.eftr&ddcrecauflas, pro[
qoas §xiftimat,graDifliiiiani partem mandi non pi
ipiritu Earn tenui fiigaciquegeiUri i): non en im ni
dc fini terramm , Lkd de moni agitur. lHod ^
mcnti ioco ponit,aquaieffeiii taafTa.quibushic
bis agitatur , quod ia omni maiore mom crumpi
ftre aouifontci: ficoE in nauigiis quoque cueoit
NATVRAt:'fCtyitiiT/tiB,"Vt ?47
inclinaufiint^ tcMeit inlatus, aqium {brbetnt;
cide in omni onerc eorum qtttt vehit,(i immodice de-
reffii iixnx 2), ant fiip^tfanditar^ ant certe dextra
liftraque tolito ibagig forgit Hanc opinioncm
Ifim etk, nou eft dia colligendnin. Nam fi tcr«
m a^iia fiiftineret, tota aliquando concuileretur^
dap€ritioaeretui;:nac agitari illam ^irareiniir,(ed
ttiete.. Tom tou (oncuteretur ; non ex parte:
imtiiiam enim naait.;'^tt]idla iadatur. mtnc yero
mterrahiiiivniiierfiinim, (ed ex j^ararmotiia eft;
ubmodo ergo ileri poteft^ n qmod totom ?eM»
if totum non agitetar, fi id quo yeUrar, '^'fP^^
meft? At quare aquae erumpunttPriimiinoninK
|i fibge treinuitterra>& nihil humoria nouifluxit;
elndct fi eK hac cauflb ynda prorumperet^a lateribut
bto circumfimderettir : ficut in iluniiaibiis ac isari
djemntaccideret vtincreinenaim aquarum, qud*
m nanigia defidunt, in lateribua maximeapp*^
It Ad vltimum noh tarn exigua fieret quam didt
(pdo^ necvelutper rimam fentiaa fubreperet, fed
It ingensinundatiOj vt exinfinito liquorcj Sc ft*,
te vniuerA«
A p. VII. Quidam niotam terrarum aquz impU*
'c: (ed nonexeadeincau(&. Per omnem^in*
It, rerram,niulta aquarum genera decurriint*
bi perpetui amne8,quorum nauigabilis etiam (i- .
utorio imbrium magnitudo eft.Hlnc Nllus per
n ingentes aquas inuebit:hinc qui mediua intet
A hoftilia fiuit, Danubius ac Rhenus, aher
Icoa inipetus cohibens, St Europam Afiam-
termmaQft 1), alter Germanos, aaidam geii*
) lego fntrif, penioet cnim hoc «d aqnam , quia
|eotflijQiie onerti vei foperftnii, vd aliierefurgit, ,'
%£m_A jkmpts dHUrminmi) uigcmefior, Diiiubifj
' \ fmu
f4| L. AnnAii SbkbcAs
jtiii likll), rL*|ictldiii. Adiice nunc patentiffii
nil, A IliiKiiii |M)|iulii iiucr fe ignotis circui
A hitflii(-l«lMlcM hrtui|(iop«ludcfl,necip(isqaid
i«i li»priiii«iN« (|uil>ui iucoluntur. Deinde t
l«>ii UM vApiirt (luminuin , fubitos, & ex occ
%\\\w% votiKMiiiA. Tot delude ad tempus co
\%\\ I tf\\\i\Mii iiii|U'Uu: quorum vires quam repc
umlMoiioi. Oinnis hxc aquarunii etiam in:
isiiu » \\A(Ui-a ()icic!(qttc tft. tllic ^uoque alii
%^v\\\ \\i(vvuut«ir,i\mpnircepsto)aat Cftis3i
|*<\A^u\\U\ivt mva^tis retuiidunmr. &ie=3sar
\Vitt xS^)Hm[^\^ «V octiare capitis octks ires
%>H:yo< %AM» Nvjc,>: «^n: ttiaw3«:3aiuat«i'
t^vrM \>r\vNi%, >^»?-. ex ^fi^f^fcT^ molmrue inr
jc. >nN wnh*'^ C-; , r>NX^Se cc ftluuBnar Zli.
♦www*. A vi^c:?!: r.p« vi^ijcims it rrJiii:
^»* "^ v»'"*--''S. w *T-. :.^ .r, '"■:-r.:;r:ri
♦!%.■• o • "^^^ *-•,**,. ^' ». .: .-^ -••-::* rrrrr
««*«-^K ^♦'^ '^; . c ..- : -Ai:^ j"-.:^ ▼" ■: ~",i. :
<!^>, O*' ■->■ V. '»*^-^»T«:^ ..--:•- i'.^" -Ji
^. •
..«i>'*'<i ** - . C*
JX>
^
.--Vt4.-> *V" *.
'%
.'
*,--4^ ,:»S«V '-
,>—
-■«•
< ~f«*. iT^-
NAtVRjit. QvAiiT, Lib, VI. 749
rchementius moucre. Nam apud tios qiioqu^ niult%
|u« procul 1 marl fuerant , fubitQ elus ^cccifu vapu-
nuere ; & iriiks in conQ)e£tii collocacas, fiu^^o$ j qui
onge ftudkbatur , iiiuafiCp Illk qtioque poceft acce-
Lcrc £ic decedi^re peUgu$ infer num : quorunn tien-
rum fit lin^ mom f^perflantium.
Cat. vhi. Nan quidem exifHmii diu te hxiltt-
uranij an credascfTc fubterraneas amnes Sc mard
llicondkum, Vnde enim ifla prortimpunt , vnds
d noi veniunt , nifi quod origo ham oris iticlu& ell?
Lge, cum vides inct;rrupmni Tigrim in medio id*
leris ^ccari, Sc non vnluerfum iucrti> ^d pauUatim,
on apparentibus damnis , minyi primum , deinde
Diifumi I qua ilium pmas abire niii in obfcura ter ra-
ti m^ vtiquc cum videa& emergere itcrum ^ no0
ilnorem co qui prior Euscerat '{ Qriid cum vides
klptieum, celebracum pui^tis, in Achaii mergl,,& ^^
1 Sic ilia rurfus tran&ieflo mari e^undere amcsmHi*
num fontem Arethufam f Nefcis autem , inter opi-
iloncSj quibuf narracur Nili ^fliua inundatio , Sc
Lane e^e j a rerra illuni crumpere , & atigeri noil
;ipernisaqUL5| fed ex intimQ redditis ? Ego quidecti
snturionesduof, quos NecoCsfart vtaiiarum vir-
atnm , ita ireritatls in primis amand(TimuS| ad in*
«lligandum caput Nili miferat , audiui narrancei ,
frngum illos iter percgifTe, cum aReg^ i£chiopi£
Lftru£!iauKilio,comm€ndacique proximis regibuv,
snecrAfTent, Ad vlteriora quidemj aiebant^ perue*.
Lmus^ ad immenfas paludts, quarum exitum nac
k colae noueratit , nee fperare quii quam potelt , ict
nplicitJ: aquis hcrbae funt , Sc aqute ncc pediti elu**
^^fbiLes, nee uaiiigLOj quod nili p^ruum ^^vnius c$rA
IlIC^ limofa dfir obfita pains non f<;rar, Ibi, in quit, vi- ^
■ mas duas petras , ex quibus ingcns vis flumims eic-
debaL Sed due oip uc ilia/flua acceflio eit Niii> Cue '
750 L. ^Anwaei, Senhcab^
■ ' ' '■ ' ' ■ f
tunc iia(citUr , fiue in terras ex priojre recepta carfa
redit i) : hoime tu credis ^ illam ^ quidqdid eft, ex
magno Jierrarum lacu afcendere *i Habeant enim
oporcet ploribus locis {par(um hnmorem > &iniino
coaduin, vt eru6lare tanto irnpetu p^ffiAt:
Gap. IX. Ignem caufiain motus quidaniy ^qoi-
dem non eamdem iudicant. Inprimis Anaxagoras,
qui exiftimat, iimili penc,ex caufTa ^aSra concutt,
& terram : cum in inferiore parte fpiritus craflhm aiS«
ra, & in nubei coa3um , eadem vi qua apud not quo-
que nubila frangi folent, rumpit; & ignis ex hpc
colli(ii nobianij curfiique eliii a^is, einicuit. Hie ifCc
inobuia incurrit , exitum qusrens, acdinelUc repu-
gnantia: donee per angufta aut nadas eft viamexe-
iindi ad^c^lum , aut vi atque initiria fecit: AUi in
igne cauiTain quidemefle, fednonobhoCjiadtcant:
led quia pluribus obrutus locis ardeat, A proxime
quaeque condimat. Quae fi qtiando exe£a cedderii^
tunc feqiii motum earum partium, qu3s fobiedisad-
miniculis deftitutx labant, donee corruere : nullo pc-
currente, quod onus exciperet. Tunc chaCnatai tunc
hiatus vafti aperiuntur : aut cum diu dubitauemnt,
t) fiipereafe, quaBfhper{untftantque,coinponunt.
si) Hoc apud nos quoqne videmm acctdere, quotiens
1, Ju terras eic prion reeepta curju redit ) in term redlt
& coofpicua fit , cam antea, quod fit in flnuiit nonnnllii, poft
emenfom aliquot in teme fuperfide rpadiun io earn ie aii£*
difl'ct.
'. L Cum diu dukitauertiuf) enm din raota inoerto agittta
faeront : explico enim ifta ex precodentibnt : tuaefgqui nw-
tum earum partium qua fubitBis admiuieulit defiiteii^UkmiiU
item ex fequ^ntibns : niit exnfta trakes dec, '
2. Super «a pue fuperfimt fiantque\h compoannt &
coeunt Taper ea qoalaper impofita font &ftant, n tta obm-.
aatea, qoaliafontsdifida, torrei^c quod eaidi Fromoo*
dot hie qua accnfatiaam nan aominadmiai eft ▼alti id catiooe
jnihi «arere videtdr.
in-
J -
ific^endio pars dttitatrs lab or at: cum exuft^ trabes
^ font , BUt corrupta qtaie fupetioribus Erin amentum
dabant ; tunc diu agifata tlinigia concidcnic , Sc
tmm diu dliFeruiitur stque inccrta funt , donee in
fQiido refcdtrunr.
C A p . X, An axim en e$ air j terrani ipiant ii bi cife
cauffam motus j nee extriiiTeeus incurrere q^ed iU
lain iinpelUt : fed intra ipfam & ex ipfa quafdam
parrel eius decidere , qciar ^ur humor &luerk j aut
ignis CKederit , atit fpirirus violcnria excuflerlr. Sed ,
hh quoqae ceflantibus non d€«iTe > propter ijuod ali-
quid abfcedat aur reiieilattir. Is' am priraum omnia
iretnflate labuntur, iietrqaldquam turum a feneftuie
eft. HsE c Co 1 ida quoqu e & m agn i r obo ris carp 1 1, Ira-
^ue qaemadmodum in ?edi£cus vereribus qu^^dani
non po^cutTa camen decidunt, cum plus pondorit
tab u ere quam virium ; ita in hoc vni ucrfo terr^ cor-
pore en en it , n partei elui vetuftate foluintur , Ibiy-
tj£ ctdant, ^trcmorem (upcrioiibus afFerinc : pri-
mum dum abfcedunt (nihil enifn vtlque magtium
fine motu eius , cui hzftj abfcinditiir) delndc cum
deciderunc , foiido exccptac reOltant, pil^ more y quai
cum ceciditexultaty t^cfxpiirspeilitur, totiens aio-
lo in nouum impeturii miflli. Si veto in ftagnanti-
btlsaqnis delata funt, hicipfe cafasvicina concutit
fluda > qtiem fiibitum vaftumque illifiiin ex al^o
jpondus eiici:^.
C A i?. XI, Quidam ignibai quidem allignant hunc
tremoreih , fed aliter. Nam cum phiribus locis fer-
aeant, neceffe eftingentem vaporem fine cxitu vol-
mine y qui vi fua (piritum intendit : & fi acrius inftitit,
oppofitadifiundit: fi vero remiffior fuit , nihil am-
J>lius quam mouet. Videmusa^quamfpainapejigne
iibie£lo. Quod in hac aqua facit inclufa & angufta,
fDulto ml^^it iUum £icere credamoi j cum ^okntus
bbb a ^ ^R
ac vaftus ingentes aquas excitaL Time lilt VapOfftt^
tione moncUntivun aquarum, quidquid poUiii^eilli
•gitat.
Cap. XII. Spiritum tSc qui moucat, A phu(|p
mh dc maximls audlohbus pla^. ArcbtUut aoti*
qoicatis diligens, ait iu : Venti inconcftiia terrtran
dcfcruntur : (Uinde vbi iam omnii (patia plena (iu%
& in quantum a^rpotuit, den&tusefty is qui Apc^
aeni( fpiritus, priorem premit & eliditt adrcgucotir
bu^plagisprlaiocogit, deindeperturbftt» . Twiff^
U quasrons locum > emnesangi^iasi) dimouct, ft
. olautt ra faa conatur ciFringere; Sip eueiiit» vt tierri^
ipiritu iufijuite^ Jr fugam quterentey moofeanair;
Itaque cum terrs iQotaa futurut eft, pneccditiarii
ttanqoilLitai Sc quies : .videlicet> qoia visipiritug, qpif
concitacc ventos /lble€» in inferiu jede. dednatia;
Nunc quoque cum hie motua ia Campac^^fiBS
qnamuis biberno tempore^ &. inqigieto, pe^ iiqMcia'
res dies aer ftotit» Qmd ergo ? Numqoam flantt
v^nto terra coneutTa eft? Admodum raro duo 6t
nere fimul venti. Fieri tamen &potefl^ d:&itX.
quod a recipimus»& conftat duos ventos. rem fiaial
gerere: qutdui accidere poflic, vt alter fbperia*
rem aera agitet, alter inferum?
Cap. XIII. In hac fententia licet pontfAofia-
tden}> & difcipulnm eiasTheophra(hiin» npa^ ft
Oraecis vifum eft> diuini, tamen^ dulcia eloqiain-
rnm , <Sc nitidi fine kbore* Quid vtrique places^
exponam. Semperaliqua euaporatio eft e*temi, qus
modo arida eft ^ modo.humido mixta. Haec ab infr
mo edita.&jn quantum potuit, efata,- com vfterio-
rem locum in quem exeat nonhabet, retro fertuTi
atque in fcTeuoluitur j. dumque rixa (piritua redpro-
l, Angnftias) CoteBritaai^icu 9ifiMiMi$ltgft. Qnmn^
can*
Nattral. Q^vAiST* tiB. VL 7^3
'. ~ ,eantis ia£iat obftantia > & fiue ^imterclufus', fiae per
ingufta enifus t^ , ttiotum ac tumultum ciet. Stratoii
. ex eademlchola eft, qui banc partem philofophisnia-
. xime colait, ^rerumnattirseinqiiiiitorfuit. Huius
I 'talc dccretum eft : Frigidum & caiidum (emper in
^ fCpncraria abeont, & viu* efte non poiToht: eo frigi-
^ . ^vrni confluit, vnde vis calida difceffit: Sc innieem
^ - sbi<:aliduin eft, vnde frigus expuUiim eft. Hoc quod
y dico veirum eft : (ed^vtrumquc in contrarium agi> ex
*^ liop cibi appareat Hiberno tempore , cam (iipra
^" terram frigus eft> calent putci, nee minus fpecui , at-
^ „ mc omnes (lib terra receftiis : quia eo fe calor contu-
^ btxftipariofapoindenti frigoricedens: qui cum in
^-^ infcriora peruenit^^rcofe quantum poterat ingeffir,
g, quo denfior, boc validior eft : bale glius fiiperuenit, '
I coi neceflario congregatus ille iam & in anguftum
'^ prcffiit, lococedit. Idem c contrario euenit, cum
vis malor frigidi lUata in cauernii eft. Qutdqaid il-
liccalidllatet, frigori cedens abit in anguftum, &
magno impetu agitur : quia non patitur vtriusque na-
tura concordiam, nee in vno moram« Fugiens ergo,
Sc omni modo cupiens axcedcre, proxima quaeque
rcmolitur ac ia£Ut. Ideoque antequam terra mouca-
tutj CoUt mugitus audiri, ventis in abdito tumul-
tuantibus. nee enim aliter poffet,-Vt ait nofter
Virgiliut:
Sit^pedibus mugire fobimi^iugacelfa moueri: niii
hoaeftet ventorum opus. Vices deindc huius pugn»
fiint : definit calidi Congregation ac rurftis eruptio i) i
I. Rurfuf nufth ) cftate cum in fubterraneii congrega-
nt calor diflbloitur , & rurfat in auras per dthifcentet ten s
^ porot fit eruptio , tunc in aere compefcitur ^igut , & in vi-
y vara terrae cotnpellitar fucceditque ctlori , moz ibi ftituruin
i~ potentiat. A»r/»x igitor Taletrfitro/itr/ttw in aorat* vnde
iilor ilia defeeaderat in vilcera terras* FnimwL
t bbb 3 T\xv\c
t, AvvAti Sivtckm
Tancfrigidfl compe(cuntnr'<& fjccedunt > moxfiits*
rt potentioca. Dum ergo alterna vis cur(at> A vhro
citi^qae (piritus con^neat > concutitur^.
C Ap. ^ I V. Sunt qui exift!fnent> fpirim quidcn^
ft nulla alia ratione trcmere terram, £cd ex al&
caufla , quam Ariftoteli placuit. Quid fit quod ab
his dicatur , audi. Corpus noftrum ft fiuieaiiie u<-
rigatur, ft (ptritu, qui per (ua itinera dKcnrrit
Habemus autetn qundam angudiota animae rec^
ptacula, per qua nihil amplius qxum meat: qo^
dampatenttota, inquibuscolligitur, ftvndedioidi-
tur in partes. Sic hoc totum terrarum omnium cor-
pus, ftaquis, quxvicemfanguinistenent, fti^entii^
quos nihil aliud quis quam animam vocaueriti peni-
mn eft. Haec duo alicubi concmrrunt , alicubi eon*
fiftunt. Sed quemadmodum in corpore noftro,
dum bonavaletudoeft> yenarum quoque imperror-
bata mobilitas modum (eruat ; vbi aliquid aduerf
eft, micat erebrius , ft fii(piria atqueauhetitaf,li*
borantis acfesfi (igna (tint: ita terras quoque, dam
ilfis pofitio naturaUs eft, inconcuflfs tnanent. Cum
aliquid peccatur, tunc velut aegri corporia motot
eft, (piritu illo qui modeftius perfluebat, ifio ve*
hementius, ft quaflante venas fuas : nec^ ot iili pauUo
ante dicebantj quibus animal placet efle tenm
nam fi hoc eft quemadmo(}um animal, tota vexi-
tionem (entiet* Neque enim in nobis febrit aliii
partes moratius impeUit , fed per oflfines pari cquali*
rate di(currit« Vide ergo, nuroquid intret ia illam
fpirltus ex circumfutb a6re : qui quamdiu habet exi*
tum , fine iniuria labitur : (i ofFandit aliqnid, ft ind-
dit quod riam claudat, tunconeratnrprimo infun-
dente £e a tergo aSre. Deinde per aliquam rimsm
maligne fugit, ft hoc acriiu fertur , quo anguflioi.
Idfinepngna nonpoteft fieri, nee pugoa fine mota.
. . At
i
, NjltVRAi;. QvAElT. Lib. VL ^55
At a Hcc rimam quidem per quam efRuat Inucnlr,
conglobauisUlefaritj&hucatqueiUocircumsgitur, ^ » }
ali^qus deiicit, alia intercidit: ctim tenuiiTimus,
I idcmque fiPttLfUmus, Jk irrepflt quamuis in obflru-
^ €la, & quidi^tiid tntratiit, viruadiducat ^diniper; •'
^ tunc terra iaftimn Auc cnim datura vento loc«m
I dircedjc ; aut cum dedit, iti ip{am j qua ill um emi-
lit, cauernam fun da memo fpoliata confiditi
Cap, xr. Quidam iftacxiftiinanL Terra mul-
tis locis perforata cd , nee tamum prituos Silos adittis ^ '
habet, quos veiut fptrametita ab initio fui recepit, ^
{ed mule 01 illic cafus impof^ait, i) Alicubi diduxlt^
qtJidqaid fupcrne terrenicrat, aqua: alia torrentes
cxedere, ilia ^ftibus inagnis dirupta patuere* Fee
li£C interualla intrar (pirlms l qtiem fi liida^t mare,
& altiits adegit , nee Jluchis retro abire pcrmint,
tunc ille exitu ilmul reditu que pr%dufo,¥Olutatur.
Er quia in rectum non potcft tendere , quod iUi na-
turale eft , in fublime fe intendlt ^ Sl terram pre-
incntem diucrbcrat, ^^'■
Ca?, XVI. Etiamnutii dicendumcftj quodpk* '.
rifque audoribua placet, & in quod fortaiTc fiec dif-
ceffio. i) Non efle terrain ilne fpiritu , palahi cfr*
I^on tantutnillodico, quo (e tenet, ae partes ful ion-
git, qui ineft etiam (axis mortuisque corporibus : ^d
iilo dice vitali, & vegeto, & alente omnia. I;^anc
ni^ haberet> quomedo tot arbuftis (piritam infunde-
, ret y non aliunde viuentibus , dc tot fatis ? Quemad-
modum tarn diuerfas radices, aliter atque aliter in (e
merfasfoueret, quafdam Aimma receptas parte, quaf
I. Impofnh') addidit.
z. Inqwd fortajfe fit iifujpo^ ^uod approbatlonenV for-
it nierebitiit. Pcdlbut aimirum m fenata difced«BatQr in
bbb 4 ^ ctam
fllimenmm ex terrtno trahunt , dc intei
tur : nee vilo alio {cilicet> quiim halitu l
ilMientur. Hoc illis alimemnni , hie paft
polTct auteni'Cam molta, tantaqae> ^fc
terra nacrire, nili plena efTet animae, qm
& nodem ab omnibus partibus faia 6^
enim non poteft , vt non mnlcam illt (iipc
fantam petitur ac fumitnr : & ad tem|
qaod exeac • nafcitor. a) Nee enim ef
illi copia fufFe6tari in tot cnleftia (piritu
cem ifta excurrerent , & in aliud alia i
Sed tamen necefle eft abandetac plena (i
dito proferat. Non eft ergo dubium, qi
{piritui inter lateat, ^csca (ub terra (pa
obtineat, ' Qaod fi verum eft , necefle
inoueatur, quod re mobiliffima plenum
quid enim dubium efle poteft cuiquam
fit um inquietum quam aer, & tamper
tatione gaudens?
. Cap. XVII. Sequitiirergo,vtnatan
crceat,4rquod(empermouerivalt» aliq
I'Miaudir^ ' ^"°danudA(^i - """"j quo
"" '«« n,oo^?„*!7''. f'go «i.fla eft „,
"'ohHuseii VK^^M?"""°«"», nee '••*"'
bbb J
y5B ^ Awwlti SmmmcAw \*?'W
cniQ ¥akiuior e iBon 1 acia cot dL Ddn de atm df^
d pcrluilratiif amnc qao tenebanir^ nee pocait t
videre, inde quo majume impaaiit eft^ refilit: t
«tii per oceulci diuiditiir, ip{b temiHiiom rarttii
ladt, tiQC per Qouum vatniii anicnif^ Ita eins tii
tuiti nim pofcil cohiberij nee TetitQiii fvner vUi
compig^s : Colmt caim (]i3odcQmqac vmcnliim, & o-
nine ooxtt fcrtfecam, infbfosqac per iniiiitna jasi'
mentom fibi parat, indoiniix tutur^ potenm libef,
vtsqtic cancttiCQi « iibi iui fiiom liadlcm. SmiiiQi
9«ro inai^ ro e&: nihslcaifi] critqued
I pocc^bnnc Tolnertnt vidcri €mrccrefO,ia
i;tii1> Cara daaii btcreni, Std hoc non infdld^
, ncc id quod cUdiua eft^ dTc Adhoc v^tnffl^
nee id quod veami dl , polTe \mx dat&di. IM
qtiodmdiiilbdl,qiii€(cit,&Mrjsft3fi0 ^L onmii
inibgavefitni^ i) Ednmixma & iUud mcctdit his
argmncnm , per qood ipp^reat , mocum effi 
TVNews
OpenLibrary