(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Opera Omnia"

This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at |http : //books . google . com/ 



.OPHI 

CVNDVS. 



lONES 

RALES. 




//EIDMANNXAN.^ 



CC?:r.r. 




;e NE 

PHILOSOPHI 

TOMVS SECVNDVS. 
/ N Q^VQ 

EPlSTOLyE 

^^STIONES 

NATVRALB& : ' 




LIPSIiE, 

EX OFFICINA WEIDMANNIANA. 
M D CCXLi. 






k^ 




^ ( 3 ) ^ 




^ TKi •A* **7^*^ "* ??^ ^1^ ??^ ^?\* !3 ^A^ ^7^ *''\* iX* ^"Ti. ^"Tk 



L.ANNAEI SENECAE 
AD 

L V C I L I U M: 

E P I ST O L^ 

Argmnmtum 
Epist6lak Prima*. 

ttmppris itflimsmnem Ej* vfum Ludlio cmimmim^* 
nondtjferri dehert^ nm ikhi , nm mt^€ p&ni. 

ITa fie , in I Luctit : v indict tc tibi , I ) & 
tempus qucd ad hue aut aufcrchatur , i )i 
ant furripicbatur 5 | ) aut txcidcHsit , 4) 
colli gc &kTna* Pcrrusvderibt fie cflcj v? 
fcribo. qa^dain tcmi>Cira^ cripiuntur no- 
bis ,' qusdani fiibductinuir, qu^dnm cf- 
ftaont: Tnrptdima tamen clt iattura, quae per negli- 
gcntkin.venit: & fivolueris attcndcrc , magna viiac 
pars elabitur male agentibus, marxima nihil tgenti^ 
Ikm, td*a aimd f ) agcntibtis. Qucm mihi dabis, 
qnialiquod prctium tempori ponat? qui diemjcfti- 
mct? qui intelligat fc quofidic mori? In hoc ^riim 

I. VMlem tt tiki ) tibi viae, non aliit. 
a. Amferekatttr) 9 pocentioribus per officia ftcultum. 
1 Siur^httj^) CD cfliici9,fVtlaUi9 rebus blande teoi^ 
nobis furripteotibus. 
. ^fjcadiiaf) necligentia, & bmto otio. 
5. Akud) aliudaguncqui occupaci non vbi oportear. 
tonu 11. a a A falli- 



L. ANNAEI SENECAK 



fallimur, quod mortem profpicimus, 6) magna 

cius iam prztcriit. quldquid statis retro eft, mo] 

net. Fflc ergo, mi Lacili, quod faccre tc fcribi 

mncs horas comple£^ere : fie fiet, vt minus ex era' 

pendcas , fi hodierno manum inieccris* Dum d\ 

tur vita, 7 ) tranfcorrit. Omnia, Lucili, aliena £ 

tcmpus tantum noftrum eft* In huius rei vnius J 

cis ac lubrics poffeflionem natura nos milit , en 

cxpeliit quicumque vnlt |). Sed tanu ftultitia : 

talium eft, vtquac minima & viliflima funt, cen 

parabilia, tmputari>^iibi, cum impetrauere, pa 

tur: nemo fe iudicetquidquam debere, qui tei 

acccpit. cum interim hocvnom eft, quod ne g; 

^uidem poteft rcdderc. Interrogabis fortafte, 

ego faciara, qui tibi ifta prjecipio ? Fatcbpr ingc 

quod apud luxuripftim, (ed diligentem, 9) eu 

ratio mihl conftat impcn&. Non pofTum dicer< 

nihil pcrderc : fed quid pcrdam, &quare, &quc 

modum, dicam; caufTas paupertatis me^t red 

Sic euenit mihi, quod plerifque non (uo vitioac 

piam redadtis: omnes ignofcunt, nemo fucc 

Quid ergo eft? non puto paupcrem, cui, qu 

Jumcumque fiipercft , fat eft. Tp tamen mak 

lies tua, & bono tempore vti incipias. Nam, 

fum ift maioribtts noftris : Sera parfimonia in f 

Hi ■ ■ ■ I ■ I . I — — 

6, Prtjjfidmui) prBjpktre didmur faturt. 

7. Vita) qim fcilicet verc fit vita. Hue pcrtinet 
poeta: 

NoYf efi crede mhififkntis dicere vinatm^ 
Sers tthms vita efi crtfitna , vHuhoiHe. 
Hincidcm L. II. Ep. 90. (t propergre viuere ^\t, 

9. Qnkmnpit t«/t)dum fcilicet omubus ttmpusino 
ficile indulgemus, 

9. 2>J/^te»;i|uifibiipfitaiiie&rcbuifuc&irapeBl 
tttcodat« 



^, Non enim tEiicum mimmum in imo^ fed pcffi^ 

iWfms quktem uppreimj fid & Mmmi in vna mS^um 

rt am fiudk. Damuat xuriofuks , qm fir varkt 
adores if firipta di/cmrnm: pmca humqm pa- 
m$ kg^f, £f wj immmnn fuadeu Excerjitfidum 
fmp^ aliijtddi B' amrm ifffcretuium i a Juq cxtn^ 
^Gj ^ Jknfum turn Efkmi egregittm^ di Paa^fr* 
me, 

7^1 txhh qtUE milii {crihis^ &€x hi& q^oz audio, bo* 
-L/ nam fpcm de te concipio, iion dilc arris nee loco- 
nim mutitionibws inqmctai'is. -^gri animj ifta la- 
Ibtio ett, Primu mar gam eiimm com p ofitae in cntis 
cxifliino J poffe coniiftcrc, & fccum moiari. lUgd 
fiut^TT Fide, ne ifta leclio muitonmi auflonioi, & * 
«mnis generis voluininuin ^ habcat a Liquid vagtim & 
iuftabUc. Ccrtis ingeniis immorari 6c iaintirii- 
li oponetj fi velis aliqutd tT^hcvc, tjuod in ani- 
mo fiddUcei i^dcat* Kusquam €fX , qui vbique 
tfl ^ la peregrinatione vitam agentibus boc c- 
venit, vt multa ho(pitia habeant, nullas amicitias^ 
Uemaccidat necefTeeft iis qui nvUius ie ingenio Sbl- 
miliariter applicant, fedofimiacurfiin&propcrafim 
tnuifmittimt. Non prodeft dbus, nee corpori is> 
cedit , qui ftatim {limptus emittitur. Nihil |Bquefii« 
nitatendrnpedity quaQi remcdiorum prebra jnutatio* 
Kon venit vnlnus ad dcatricem, in quo crebramedi- 
cnn^ita tentantur. Non conualefcit pldnta que &pe. 
transfertor. .mhil tarn ttilt eft, quod in tranjitu 
pri^u Diiixabit animnm Ubronui^ aultitudo. 



u aUtcavi nKscAie 



Itaqtl^ cum legercnon poffis quantum habucris, i ) fii 
eft habere quantum leg;as. SedmodOj inqttis, han^ 
librum euoluere volo,«nodo ilium. Faftidientis fto- 
machi eft, ihulta deguftare;t{u^ vbi varia{unt& di« 
uerfa, coinquinant, non alunt. Probatos itaque 
(emper lege : & ii quaiido ad alios diuertete libue- 
rit, ad priores redi. Aliquid quotidie aduerHis 
ptupcrtHtcm , aliquid aducrfiis mortem auxilii 
compara, nee minus aduerfus caetcras pedes, Et 
cum multa percurrcris, vnum excerpe, quod illo 
die contoquas. Hocip{e quoque facio; cxpluribus 
quae lego, ^quidapprcKendo, Hodiernumhoc eft, 
quod apudEpicurumnaftusfum, foleo cnim&ina- 
lienaeaftra tranfire, non tanquam transfuga, 2) fed 
tariquam cxplorator. 5) Honefta, inquit, res eft, lae- 
ta paupertas. Ilia vei^o non eft patipertas, ii Ista eft« 
Cui enim cum paupertatc ben^ conuenir, diucs eft, 
Non qui parum habet, fed qui plus cupit, pauper eft. 
Quid enim refert, quantum illi in area, quantum 
in horreis iaceat, quantum pafcat, aut ftencret, fi 
'Vdieno imminet, fi non acquifita, (ed acquirenda 
computat? Quisfit diuitiarum modus, quxris? 
Primus, habere qdod netcifleeft, proximtis, quod 
fit eft. 



I. JttfiK tmn legtti mm fttffit fuantum bakiUrh) fenfas ef! : 
mim j^ittresaliquis libros compararc at^ue habere poflit,quani 
legere valeat, fatis eit€Oinp«rare& habere quantum le^crc 
posiis, nee opus eft vt plures pomps tantum inferuitun a< 
qiedaculo comparentur. 

i. Tmqvtm trmt^g) qtiafi Stoicorum placica defcrere 
cupiam, 

j.JEx^omtor) vt videamfij|uidbonialiis quoque in men* 
ctmvenm 



*,, Epist 



E7ISTQE,A£. 



Ep I S T. f IL 
^^^Ittmerc Jkps Amkoi dm^ qm re mm Jkmt M 
^s imtii ; emnia iili fidendum^ bf c&nmtunicm-' 
dem effi J Sanquam akeru mbis, TimiM i^t Juh* 
duBi arguuntur ; Jed if credt4i fmm luqui afntd. 
Medium eptimtim. 

EFihoXm td me perlVrcndit tf adidifli , vt icrlbif^ 
anikD nio« Deinde admories me, ne omniji 
0101 CO ad te pertiticntia cmnnittoicein, <|uia necfei- . 
kt£ ipfequideni hoc facerc. lea eadtrm epiflyk Llltant 

1 4c dmHi ^micum , 6: negafti, Itaqiic Jk priore ilip 
Tcrbo ijuaii publico i) i^fiis €Sj & fie liluEn aitiicum 
vocaAi) qiioaiodo omnes candidates j bonos viros 

' i) dicimas \ quomodo obuios , fi no men non rticcui:- 
m , dominos lilutamus. HDcabieric;). Scdfi a* 
U^ucmamkumcxiiKmiJ^ cui non rantumdem credis 
quanttim dbi, vcbem enter erraSj & non fitis nofK 
v/m rei'£ Mnlciti^. Tu vero omnia cum amico deU^ 
bara,ied de ipfo pdus. PoA amicitiam ciedcndum 
eft, ante amkitiam iudicandum- Ifti vcro pr«pofl«* 
re otfida pci-mifcenr ,qui contra pr^cepta Thcophra- 
%, cum amauerint, iu^icant^ & non amant) cumiq- 
dkaaeriht, Diucogita, an tibiin amicitiamfliqw 
ledpiendasfit: cmmplacuerift fieri, toto illam pe£^o.- 
readmitrc: tarn auda£terciunillD loquer^., qiiMnte^ 
com. Ttt qnidam ita vlue, vt nilul tibicQfumittaa^ 

. . ^ , — '^ » 

^ 1' fistf ptkH(o"i b« e. comtaimi & vulgi vfi|^ a»ta vim- 
bulum adhibuifti. 

2, ff&Mfviraf) mos fuic vt qui ib fentitacanAdittttBi ^ro" 
ducern,^QiMimji'^^velfli^tfm^ ■ * • 

;«i&c 4^Mve.} Itf^i kk tMrkf hoc fenfu: non igam de 
9f J#Mi pjerfepam €m» n i i< | ti i^ftcio, n<c ouid ineumcon- 
oac «qpt«»d»b nol)» ttdb'lgvm id byfotiitfi* fill ii| thefi, 

ttifi 



L. ANKASI SENECAE 



nifi quod cciimmittere etiam inimico poffis : (ed qm 
inteiiseniunt qasdaiUs qux confuecudo fecit area 
na, cum amico otnnct curas, oinnes cogitatione 
Tuas tnifce. Fidelcm fi putaueris , facies 6. ) Nau 
multi fallcrc docuerunt ., ,dum timent falli; & 
aliis ius peccandi fufplcando fccciunt. ' Qnk 
eft ergo, quare vlla verba coram amico meo rctraham! 
quid eft quare me coram iilo iion putem fbbim? Q^i 
dam qus tancum amicis committenda funt, obuiij 
narrant,& inquaslibecaures, quidquid illogmt,esa 
nerant: quidam rurfas etiam cari{{imorumcoh(cieQ< 
tiamreforrtiidant, 6c, fi poflent, ne fibi quidcmcrc- 
dituri, interius prcmunt omnc fecretura. Neutron] 
faciendum eft. vtrumquc enim vitium eft, & a 
mnibus, credere^ & nulli: fedalterum honejOdus di 
xerim vitium, altcrum tutius Sic .vtrosquc 
reprehendas , & eos qui Temper inquieti funt , & 
COS qui Temper quiefcunt. Nam ilia rumultu gaudens^ 
non eft induftria, fed exagitatx mentis concurfatio: 
& hsc non eftquies, qux motumomnemmoleftian) 
iudicat, (ed difTolutio & languor. Itaque hoc quod 
apud Pomponium legi, animo tuo man^abitur. Qui- 
dam adeo in latebras refugcrunt, vtputentin.turbida 
eflc quidquid in luce eft» Inter {e ifta mifccnda ftint, 
& quiefcenti agendum , & agenti quiefcendum eft. 
Cumrerumnatura deliberai. ilia dicet tibi^fe&diem 
feciffe 6c noaem. 

E P I 9 T. IV. 

Hortatur ad perfeueranduinin FhikfopbtiiUfwdyfi^ 

riumXi grauem^ ac vere virum transfcrihatur. Letem 

ros^ pueros effi: thnere non timenda. vt^ Mortem ink 

frimis. Atqui bancfitem makrum effe, ^ impetu 

m • ' ■■ " ■■■'■■■ ■! r ■■ »^,..m „ ■ . I. 1..^ 

6. FidekM fi pHt4fiieru.fKitt.!i nihil enim magis quam ftt« 
^iciones fidem acqucainicitiam foluit* 

aui 



ipiatione mentis ai oir.ni lane pars a^ fplehdi- 
Fenes vtique memoria, quantum fenfcrif gau« 
cum pratexra pofita, fumpfifti virilcm togam, 
rum i) dedu£ius es : niaius exfpecta , cum pue- 
mimum dcpofueris , &is inviros phllofbphi* 
ipfcrit. Adhuc enim non pucritia in nobis, 
lod eft grauiua pucrilltas 2) rcmanet: & hoc 
n peios eft, quod au^loritatem habcmus fenufn^ 
aeroniin: nee pucroium cantum^ Ted infahtH 
lliUuiz , hi faiia turmidant : nos vtraqne: Pro- 
ido, &mcciligeSj qusdatnidco minus tjmcn-^ 
a mnltum metus afFv runt. Nullum tnagimnr 
I , quod extrcwuni tft» Mors ad tc vcnit. ti- 
I erat, (1 tectim efle pollVt : nccede eft , aut noit 
liar, aut pcttrilnfcat. Difficile eft , inquis , a- 
I pcrducere ad concen'.ptiont:m animar. Noit 
quairn exfciuolii caufTiS contemnatur? Ahu* 
licx fores laqueOpcprndit, aiiusTcpriKcipita- 
do , he doiYiinum ftomachantcni diutlns audi^ 
' , ne reducerctur c fuga, fLrrumadcgUirt 
, Non putas viriiitcih ht c eft .fltiram , quod 

fjrum) lirjcinii die, qnoparcnte* 6c awiici folcnni* 



lO L . AmNA£I SEWgCAB ^ 

cflFecit nimiiformido? Niilli poteft (ccun viti ^ 
tingere > qai dc prodocenda nimit cogiut : qai i^ 
nitgnt bona multot confiilet 3) numerat. Hoc f0 
tidiemedittre, vtpoffis aequo animovitam relin^ 
Te : quam multi (ic compledancur & cenent^quomtf 
qni aqoa torrciite rapinntur , (pinas & a(pera« Plri 
que inter mortii mecum > & vitae tormenta» mi^ 
fla£hiant: & viuere nolunt, & mori nefcinnt. j' 
itaqnetibi iacnndam vitam , omnem pro ilia (olid 
dinem deponendo. Nullani bonam iuoat habcntc 
niii ad cuius amiffionem prsparatui eft animus. Ni 
liuiautem rei facilipramifljo eft, quam quae deffi 
rari amifla non poteft* Ergo aduerfui omnia qi 
acciderepoftunt etiampotentiflimit, adhortare tt 
indnra. De Pompeii capita pupillut & (pado 4) 1 
lere (cntentiam: de Craftb crudelit Sc infoleni Parthi 
Caius Caefiir iuffit Lepidum Dextro tribuno praebc 
ceruicem : ip(e Chxres prasftitit. Neminem i 
fortuna prouexit , vt non untum illi minaretlir, qua 
Cum permiferat. Noli huic trinquillitati cpnfidei 
momento mare euertitur : eodem die, vbi lu(efui 
Bauigia , (brbentur. Cogita pofle latronem A h 
ftem admouere iueulo tuo gladium : vt poteftu mai< 
ablit , nemo non touus habet in te vitas necilque arl 
Crium. Ita dico, quisquii vium (nam contempf 
tuc dominui eft. recogno(ce exemplum eorum , q 
domefticis iniidiii perierunti aut aperta vi, aut d 
lo : & inteliigei , non pauciores (eruorum in ce^id! 
lb) quamregum. Quid ad te itaque, quam potei 
lit quem timeiy cum id propter quod times, nemjo nc 

|. Mnli9s coa/ii/cf) i.c. imdcot aonoSy qd Goniiiloiii a 
ninibiif infigniri folelNUK. 

4. Pnpillm ifj^4uh) ttohmmui JEmd Rex qai fib c 
tela erat» ftPoduaai laowhii rccii & m 



rcfifi 

poflil 



1% L, AhWAEI SEKfeCAg 

QUod pertinaciter ftudes, & omnibus omiffis, 
^vnum agil> vt te quotldie meliorem facias, & { 
bo&gaudeo: nee tancum horcor, vtperfeaeretj 
ctiam rogo. Iliad antem te admoneo, ne eorum i 
re quinonproficere, (edconfpicicupiunt, facias' 
qna , qus in habita tuo , aut gcuere vit£ noubilia I 
Afperam cultum , & intonfum caput , & negligem 
tern barbam, & indidum argento odium, & cak 
humi podtam , & quidquid aliad ambitiooem pi 
verfaviai) fequitufi euita. Satis ipfum nomen ]^ 
• lo(bpbis, etiam fi modefte tra£letur , inuidiofiim f 
Quid (i noshominum conluetudinicoeperimuiexfii 
pere?Intusomniadi(Iimilia(int: frons noftra po| 
k) conueniat. Non (piendeat toga : nefordeat qi 
dem* non habeamus argentum , in quod folidi ad 
€2latura3)de(cenderit: fedhon putemus frugality 
indicium auro argentoque caruifTe. Id agamus>i 
meliorem vitam fequamur quamvulguSi nonvtcoi 
trariam : alioqui quos emendari volumui , fugaitifl 
& a nobis auertimus. Illud. quoque efHcimus , vt tt 
hilimitarivelintnoftri, dum timencneimitandaiGi 
omnia. Hoc primum philo(bphia promittit , CcnCui 
communem, humanitatem Sc congregationem : a qd 
profcflione diflimilitudo feparabit. Videamus ii 
ifta » per qu£ admirationem parare volumus , ridicnl 
ftodiofafint. Nempe propofitum noftrum eft, fi 
cundum naturam viuere. Hoc contra naturam tA 
torquere corpus (uum, & faciles pdifTe munditiat,] 
fquallorem appetere, &cibis non tantum vilibus 1 
ti, fed tetris & horridis. Quemadmodum deliciCa 
res defiderare , luxuris eft : ita vfiutas & non magn 
parabiles fugere , dementias eft. Frngalitatem^exigi 

I. Feruerfa via ) i. ۥ conttaria d qua alii ad ^orifn 
Caii<lniit. 
i. Onri f^lMhtPi €ffiU(flwS,|adAii infirtn. Liff, 

philo 



14 Lv AvNAvr SsNieAs 



metui (equitor. Nee miror ilia fie ire. vtrninque ] 
dentis inimi efl: » vtrumque ftitari expedatiohe To 
ti. Maxiina autem vtriuiique caufla eft> quod no 
pr^fentia aptamur, (ed eogitationes in longii 
jprsemittimas. Itaqoe prouidentia , maidmum 
num conditionis human» , in malum verfa eft. I 
j;>ericulaqu£videntj fugiunt; cum eflFugere>re< 
(iint: noi&vcnturotorqtiemur&praeterito. M 
•bona noftra nobis nocent. dmorii enim lormen 
menioria reducic , prouidentia antidpac. Nemo 
turn prsfentibut ihifer eft* 

E p ^ s T. VL 

¥nifemt fi in PhikfipbUi &t drgummhm tffe^ . 
^i^MjuM sgmfiat. FelUfi crnn to , 6/ toe 
<e > onmis comnmmicsn , fud fint MHm i 
fflff proprmm fipimtk. ' QanJuBtmdmem i 
nm $sU§ eficscem , O* fitprs ipfi prm 
^ideri : ftod Hcmfk Pbibjipbonm dlijuoi 
en. 

TNtalligO} Lucilii non emendari me tantum^ 
,:*tran«figurari:i) nee hoe promitto iam autlj 
nihil in m^ fiiperefle, quodmutandum fit Qt 
snuJta habeaih qiia^ debeant corrigi, qu« exten 
quxanoUi? Ethocipfiimargumenmmeftinm 
translacianimi , quod vida toa, qux adhuc igi 
1>at> videt. Qaibusdam ^rif gratylatio fit,, 
ieiplesgroteftefenfenint, Cuperenl itaque u 
commum'caretamiubium mei mutadonem: tui 
micitis noftrscecdoremfidueiam habere coepiC 
sUiui vttx y quam non (pea , non dmor j non vtil 
fac curaditieUit: iUiuty cum qua homineimoi 

T. TnuK/l^arJ) ia alima ftabitun hoimiMniqae in 



i E P I i T L A I. Iff 

tpro qua tnof iuntur* Moltos tibi dtbo ^ qui 
nlco, 2) fed imidtiAi) cinicrufin Hoc non 
JKcldcrCj com inimoi Jn rocieiirem bonefli 
lii p«r voluDtai trahiu Quid ni non pofHt? Sci- 
im tpfoi otnnis habere commnnk , Sl quidem 
tdncrla, Concipere anjmononpoieij quia* 
lofiieiiti ifFerre mlhl ^nguJoi diet vidcam, Mlu 
quli, &aob]g IRb, qu^ tain f fiic«cja expertut 
go vcro cupio i(la Oftinia in te tranifixtidere , Sc 
4)gaQdeoaliquid difcerc, vtdoccani: nccm« 
I dcle£^abit , licet eximia tn & fitutarit ^ qnam 
riifcilurui Hm> Si cam hac exccptione d<tU£ 
tia , vt iUam inctn/am uticim, ncc enuncienit 
m, Nulliut boni » fine CociOt iociinda poHcflici 
Mittam itique l^foM tibi iibroa: d nc mukmn 
: impendai , dam pafTitn profutiira fcBm§ , im- 
n notai , vi ad ea ipiCa proti nui ^ q ti^ probo Si mu 
iccadat. Plui tainen ttbj Sc viua vox & conui^m, 
orino 3 proderjt in rf m prsfentem veniat o- 
E. Frimnm quia homines ampliui ocujji qiaam 
XM credfint: deindc qnii longa m iter e(k per pr9E* 
b reac Sc efHcax per exempla. Ze no item Cle^« 
on expreHinet, fieani tflnmmmodosudiiret. vi< 
iimerfuic.fecreta perrpeKit,obreniaiiit itlam^aii 
rnula fiia vio«rct Plato & Ariilotclct.dr omnia in 
Jim i[ura iapientium turbi , plua ex inaribiiti 
e^ verbis Socr^tii traxit, Meirodorumj & Her- 
nm,^ Polyznum, m^nos viroi non fchola Epi- 
(ed contubernium fecit. Nee in hoc teaccetfb 
Uy vtproiiciaf , fed vtprofii. plurimum enim 

■ ' -III II ^m^i^m^m^^m^^mm 

Imico) vulgarl , de quo Epifi. ^. Lipf. 

\micitia) timSia ipfo qni ex tmioo ctpitnr , dom cafti- 

lonec, commiinicat. Lipf, 

t hoe ) gandeo aliqoid dfcere in hoc » L c, ia hone ffon 

Bi ttdoo^am* 

b 4 «to 



X6 t. Annasi SsHieAw 



• ■ ; — '— — '^ ' — — • ■ ' . ■ .1 • m t 1 1 H 

niter alteri confer^us^ Interim quoniam diurm 
libl ai(rce4ttlani debco , quid me hodic apud He 
ton^oi 4ele£l^uerit, dic^m. Qu(cris> inqait, ^i 
profecerim? Amicus efTe mihi coepi. Mulmm b; 
fecit, nonquam cr it folut . Qui fibi amicm eft | i^ 
]iunc ^mit^onpi omnibua eflfe. 

E P I S T. VII, 

frofioienti turham Uundam > & ^itia ah ea h'Jibi'^ 

t4nda item fie^4cula i (f maximt cruentd. JSfei^ 
puhlice r9cit4ncUmi % Aut dijferendum y apud '^jfk 
les, j^lurk fit^ intuit ^ fnus alter(ju( auditor hn 
aut e(iam nn^Hi* 

QVId tibi vitandom prxcipue exiftimes^ qusri 
^turbam. Nondamenim tuto illi committer 
Ego certe confiteor imbecillitatem meam« Nui 
quam mores quosextt^li.refcro. Aliquid ex eo qat 
compoiiii 2 turbatur : aliquid ex his quae fugau^ i 
dit. . Qaod sgrii euenit » quos longa imbecillital \ 
qtie eo afFecit i vt nunquam fine ofFenfa profertnti 
lioc accidit nobis , quorum animi ex longo ihorl 
a^eficiaqtur luimica eft multorum conuerAtio. 14 
aiio nonaliqubd nobis vitium aut commendat, antic 
jprlmit , auc neicientibiis allinit. Vtique quo maior I 
populuscuicommilcemur, hoc periculi pins eft. I^ 
nil vero eft tam damnoHim bonis moribus , quam ill' 
liquo fpeflaculo dcfidere. Tunc enim per vojupcattf 
facilius vitia Airrepont Quid me exiftimas diceN 
auarior redeo,ambitiolior, luxurinfior ? imo vero cr 
dclior <& inhumanior, quia inter homines fui. C^Gi i 
sneridianum i) (pedaculum incidi, lufus exfpcdant , 

I, MwutMnnm ) In arena duplex fpe^Uculani , matotinn 
9l mcr dianum. Ibi com befttif , ounc f ni reli^oi inter M 



jyuine iconious oc vrus nooiinei, m eriaio 
Ibuf fiiif obiicionmr. Intcrfeflorei inter- 
ibentor obiici, & vidoriam in aliam detinent 
exims pagnantiom mora eft : ferro & igne 
jr. Hsc fiunt, dam vacat arena. Sed la- 
n fecit aliquis : quid ergo meroit ? vt fufpea- 
>cddithominem. qui occidit^ ilk meruit vt 
recur: taquidmeruiftimi(er,vthoc(pedea? 
vre, verbera. 4) Quare tarn timide incurrit 
]? quarepanimaudader occidit? quare pa- 
nter moritur? Plagis agunturinvulnera, & 
^a nndis & obuiia pedor ibua excipinnt In- 
n eft (pe^aculum ? interim iugulantur homj- 
bil agatnr. Age ne h0c quidem intelligitia,ma« 
la 5)^ in eoa redundare qui faciunt ? Agite diii 
libua gratias , quodeum docetia effe crude- 

unus y qni legltimo ttmporet loco Antpptntii inAit 
11 piWrfe & prlmo altdittorci font. At Ifti Telotl 
dam QC fabito fuS^ miaaa artii ant pompc ha-* 

>r- 

*aticHf) plot etHifn ^iiam ordinariif. Ntm itkl'Je* 



18 I" Anka«i Sinicab . 

^ — '■ I ■ 

lem, quinonpoteftdilcere. 6) Subducendus popti] 
7) eft tencr tnimui. & psicum tenax rcBti : ftcile trtni 
itur ad plurei. Socrad , Catoni , & Lslio excatei 
menrem ihatn diffimilia mnkitiido potoiflec : adi; 
nemo noftrnm > qui cuin maxime concinfiamat ingi 
nium > ferre impemin vitioram tarn magno comital 
venientium poteft. Vnam exemplum atit luxurii 
aut auaritiac, mnltucn mali facit: conuidor delicati 
^ullatimeneruat ^emoUit: Ticinut diuet capidiii 
temirritat: inalignutcomeaqiiamQitcandIdo& fia 
plici, rttbiginemlUamaiFricau: qaid tnaccidereh 
moribas credit, in qootpubliceg)fa£luteftinipetiii 
Necefleeftautimiterit^ autoderis, Vtrumque ii 
tern deqitanduih eft: ne vel fimilis malia fiat , qu 
malti fiint : neue inimicui muldij quia diffimilea Cm 
Kecedeinteipfiiin quantum potea. cum hit veriai 
qui te mfUorem fafluri (iint: illot admitte, qnot^ 
potet facere melioret. Mutuo ifta fiunt , & homin 
dum docenr , ditcunt* Non eft ergo quod te gloi 
publicandiingenii producat in medium , vt recita 
mit velit, aut difputare: quod facere te vellcm, 
haberet ifti populaidoneam mentem. Nemo eft,q 
intelligere te poffit* Aliquit fortafte vnut aut all 
incidet: &hicipfeformandut tibterit> ihftitnendt 
que ad intelledum tui. Cui ergo , inquit > ifta dh 
ci? non eft quod timeatneoperamperdideris, fit! 
didicifti^ Sed ne mihi (bli hodie didicerim , co| 

6. QtU mMpQtefidifine^ bUnde in Neronem di£bm, < 
tarn fit mitis aclteaigniu, n difcere ncqoett cr^elittttm. 

j.SukduciHdm populo) noa mnltum inter ?nlgni, yA 
Ibiliccc temsntnm » Yerfiindom. 

g. PukUc€}A Mittibot, b. c. in qnoi recepta ftvoli 
^tia mali exempli vim ezercoerint : Hi mons totem idem. 1 
. ^d hmmsiirwmnmrtm. Sic Linioi L. 10. in verbis ft 
Secinmcollegamporctntii: (kmmorihutioHs fanHmfic* 



manicabo tecom qum occnrrenint mihi eg regie diC^i 
cfrc3eonid«m fere fcnniro trii : <x qiiibui vnum ha© 
cpiflola in dtbituin foluf tj duo in antcccfTum 9) nccl- 
pc. Democritus tit: Vnuimihi pro populo eft, Si 
pptilQi pro vno. Bene &ille quit qy it foit (imbsgi* 
car tnim de tuttarc*) cum qazrerctur ab Hlo , quo 
tv]ta dUigentia Biti%Cpe&iLUt^dpmci(Timm p€rti«n« 
lurz? Stiis fum, inqult, mihi pauci ^ fftds eft vntu^ 
&f if eft n uUoi« Egregic h oc tcr ri u m , £p t cu ru s cuiti 
vni ex confo rtibui ftudiorum foora m ftribcrct : H|cc, 
hqiiii, egotionmukiSj fed tibi r (adfl enim magnum 
liter slteri thcatrun] fatnus. Ifti^ mi Ludli^ condcn^ 
4i in anlmutti ftint, vt contemner volupratem^ ex 
plnrtoin flfr«nOone venientcm. Multl te kudtiit. 
EcqQid hftbci cut ptacesf tlbi , (i is cs qncm iniilti in* 
telliguni i isiCf or fui bonji tua fpc^eni, 

E p I s T. vm, 

$itMrt mt 9if titrbam ^ &' p4fpMhm ? sifui SiPm im 
d&ctm ttbm accedertf iff r^^ mm^ Refiffndfi, 
nan oiitirn fi JuAdirt , fid fici^mn^ » Jk9 exempU ^ 
ifui reli£iisjtiik^ SapienttM ^Mtat ^ €f ffttcfffm eim 
firiptk p^pitgsK Hoc apermm maximum ^ ff fml- 
tie rrimmn effi, I>€nup$e tnftria ab EpkupQ , £i» 
hntattm ^crsm 4 Fbihfipbia dart. 

'T'U me, inquit» vittre torbflin iiii)cf , (ecedere 
& conicientifl efle contentutn : vbi iUa pra^cepui 
?eflri ^ qw imperant in adn mori : Quid? egotibi 
videor interim 1) fed^re? in hoc me recondidi, & 
fcresckafi, vrprodeiTepluribiiipofiim. Nallusmi- 

^ f^ H 0Hee»jpim") Si forte tlitm cpiftoltm prster confbc- 
airiiiieni meam fine ifinumodi dido mifero , lipit impntaada. 
I. bterimj dam (alicet me fobduoft torbiit iiiiim ■imifam 
ttBoplaaLiiGUlo ob ocidot pooit* ^ 

hi 



so C. AkVASI SBNiCAS 

»»— IW>— i^h*W ■ ■ ■ . I " ■ ■ 

hi per otkravdici lexit : partes nodium (ludiis vlndi 
iTonvaco(bmno, fedfucdumbo, &oculos vigilia 
tigatot 9 cadentesque , in opcre detineo. Seceffi n 
tantumabhominibus, (edetiama rebut, & primi 
g meit. Polleroram negotium ago : illii aliqua q 
poffintprodeflfe, conferibo: &lutaresadmonitior 
velutmedicamentonunvtiliuin compofitiones^ lii 
rismando, efleillat efficaceiinmeisvlceribusexp 
ms: qax etiamfi perfanatanonfunt, ferperedd 
runt. Redum iter > quod (ero cognoui , & laffus 
rando, aiiis monftro. Clamo, Vltate quscum^ 
vulgo placcnt, qu£ cafas fittribuit: ad omnefort 
turn bonum, fuTpiciofi pauLdique (ubfiftite* £t fc 
^ pUcit , 2) fpe aliqua oble^ame decipitur. Mai 
ra ifta fortuna? putatis ? infidise funt. Quisquis i 
ftrum tutam agere vitam volet , quantum plurimi 
poteft, ifta vi&ata ^) beneficia deuitet : in quibusl 
quoque miferrimi fallimur , habere nos putam 
habemur. 4) Inprxcipitiacurfbiiftededucit: hu 
cmlnentiiiritseexituSj cadereeft. Demdenerefil 
reqnidem licet, cumcoepit transuer(bs agere fell 
taf. Aut (altemre6tif, auttemet fraeris. 5) ^Q 

4, Et ftra isf pifiis) Homine igttur id indigaum. 

5. Vifiota) qus qui tangit auit inftar obhxret. 

4« Habtrnxr) cam ipfi domfni A; pofTdTorei horam lieii 
damni, ferui enadimnt &ab eii poflidemur. 

y. Ant falfem testis aut temeS fruerif) Coniicio leg 
finmefle: ant flatumteiius ant ttmnt tent, non vertet fortm 
fe eemuet & nllidet h. e. aat mane in loco & ordine m 
fequent fortnna; blandimenu, aut fi quid ecxram appetk 
ha^nuicapeffe, yt fii in potefttte tuanon illi de totum < 
dai. Ita fiet G qaando ilia niaabitirr vt te non fubraat, ied 
tibi impingat taatum St reccllat, & tanqnara flu£^asfcopi 
illHa frangatnr. Ceterntn qaod libri Seaecai cemnlat 1 
bent: qabmadmodnm&gloflaB veterei pro cenrao , ctnmii 
contra analogtaro eft & ?etenim icribendi rationem, . an 
atiemtfteemainiiieabiicioyprccipico* Gnuv. 

u 



omemne omnia, qusfupeniacliui labor vo- 
nentum ac dectis ponic. Cogita in ce, prstec 
.nihil efle mirabiic : coi magno nihil oiagnom 
ocmecnni, fihoccumpoftcrisloqiaorj noa 
bi plus prodefTe , quam cum ad vadimonium 
iidtfcenderem, auttabuUitefttmenti anniu 
mprimcrem, ^Qtinfenatu candidato vocem 
m 7) commodarem f Mihi credc : qui nihil 
idtnnir, maiora agtint, humanadiuinaqus 
iSant. Scd iam finis fiiciendni eft» Sc aliquid^ 
li, prohaccpiftoladepchdcndum. id te meo 
> adhuc Epicuram replicamus, g) cuiui 
:cm hodierno die legi. Philofophi» feruiu 
, vt tibi contingat vert libertas* b^on difFcN 
tm , 9) qui fe illi fubiccit & tradidit. ftatim 
gitur. lo) hoc enim ipfiim philon)phis Cetul* 
:tat eft. Poteft fieri, vt me interroget, qaare 

iro tam multa bene dida referam potini quam 
— ■- ■ ■ - ^ 

ulum^ n tefiit. 
m ^ mannvi ) voce enim & mtnn prodacebantBr ft 



M ^ L. AWNASI SiVICAB 

" ^— ^— _ — _ ^ 

nofironiin. quid eft taineii> oaare tti iftai Epicur i v 
CMpatcseflbi nonpnblioMif QunniDulupoam 
cunt, qoi? i philotophitiQC didafiint tutdicendi 
Non amnMin tragicbf » tut fogittt 1 1 ) noftras : I 
benteDimhcqaoquealiqiiidiieuerititis, & fontint 
conuedias & tragoedkamedke: qQantom di(erti(Iiiii 
rrnnveriiiuin ittcer mtoiot iacct? iam multa PabI 
la) non excalc^tia 13) : (cd cothornatit dicenda fun 
Vnam ciut verfiun , qui ad pbilo(bphiam pertinet , 
•dhancpaftemqiMtmodoniitin manibos, tefeni 
qtto negat formiiainnoftria babcnda. 

HttocverfiimatedicinonpattlloiDeliiiaj &adftri£ 
US) memini: 

Nan if trntm^fntuHM ftodftdi $mtm, 
lUod ctiamnum mdiua didom a tq non prate 
ibo: 

Dsn hnmn q$todpdSmt, suferri poufi. 
Hoc noninipoto in (blatumj detuotibL 

Epist. IX. 

Zrtfffi pMTS Mut expUcMw priorum. Sdpienitm m 
qudrere homines , Ji^j9 contentum. Snid «i^ 
fwn etiMmdmkumf hno , fed pottft (f fine et efi 
poteB amitterc , ^ smij/nm repdrare, ^9teo ^^ 
fmSm ff Mnptae efi , dam parat. An ergojl 
CMuffAi U Epicnrei cn^ent? Non^jedp0$sm skm 
me cui profit^ pr^ epio perkUteiur , pr0 fM wmri 

m . " ■ 

n. T^aeet^ ComcDclic togtus fimty 91MI fcripm foat 

candmn ritai RomtaoroiB , ¥t ptlltitti dicabantnr (km 

tem% qoibot veftiut afiuQu fiiic pallinm fiipni taaicun. ' 
19. PmHU) Pttblittt Synit cdebrii miniograpliat, ca 

bodiaumi cstant frigmfnta ia PnhoeialiocnmqQt collaft 

aibai* 

tf.ExcaUeetis') Qaodinmifflii&comidiqiiifocconoiii 
* Alini« vctbantiur. tdpf. 

n 



flf'TOtAt. 



3f 



agrees $wmtM^ iffM efi. Wufm Mnd* ^ 
f^ QuMii^m Je C9wimfm^ quMtnm men ^t 5 I 
trhu dtfimBimnatld Stmcs, 

^ricoreprehenditlnqujiddni epiftoli Epk^ ' 
01 , qui diean I fapientem Cclpto cfle concen- < 
rroptcr hoc ami co non indigerc , deiide^ 

Hoc obiicitnr Stilpanl th Epicaro, &hii 
mm urn bonum v'lfkm ell snimai impatient, 
blguitttein incidendum ell ^ 11 exprimerc 
10 vtrbo (cite iroluer imut ^ & Impatieistt- 
:, Potcrirenimcontririum ei, qaoddgni- 
am 11 a ; i n tc \\\ gi, K os en 1 m cpm vo 1 u m ut 
^iiL refpu a t omtiii tn a 1 1 le n fy m : i cc J pie tu r iif 
III poflit fcrre cniluin. Vide ergo ^ num fi- 
rotinuulnerabilemifiiicum dicere, am uii- 
tti OBin^m patlemiam poficum. Hoc la- 
I: iUot intereft, Nofter Apieni vincit qui- 
ammodum Qmnt^CzA fentit ; illorum , ni 
dem. lUud nobii cum illis comiBune t% fi- 
rdpfoc0econtcnnim : fed tatncn Aamicum 
'uU , & conmbGnialem , quamuii fibi ipl* 

Videquamfitfe contentut. aliquando Ibi 
Dtentus efti (i illi manum aut morboi,auc 
ddcrir, Si quia oculam cafus cxcuflferk, re- ' 
ifoaB ratisfacient : & ertt imminuto corpore 
tito tain Istua, quam Integra fuit. Qpx 
inc> non dcfiderat: fed non deelTe mauulr* 
isfecontentuseil, nonvtvelitelTc fine ami* 
^poflit: &hocquod dico poflit, tale eft. §• 
xqao animo fert : (ine amico quideoi nun* 
ic, in fuapoteftate habet, quam cite reparet. 
dofiperdideritPhidiaa ftatuam» protinua al« 

det:lic&hicfaciendaruin amicitiarum arti- 

' ' - 

micif ; h« % S^A^i Sna ptifionibu. 

X0X» 



d4 I'* AnNABI SsNBdAE 



lex , fubftituet aliam in locom amiffi. Quaeris ^u 
modo tmicum Gito fadhinufit? (jjicami fiiUadna 
tecum conueneritf ¥t ftatimtibifolmniquoddeb^ 
& quantum ad banc epiftolamipariafaciamas. 2) h 
catonait: Ego tibi monftrab6 .imatDhum $), 
medicamento ^ (ine herba , fine vllius Venc 
ex carmine/ Si vis amari, ama. Hubetautil 
nontantumamicitiei.vfus, veteris& Certas, magtii 
voluptatem , (ed etiam inirium Sc coiliparatio nbii 
Quod interdd inter metentem agricoUm>& ferentei 
hoc inter earn qui parauit amicnm,'^ qui pa)ra t ^ 
jtaltti pbiiofopbuff dicere (blebat , lucundiut efTe a^ 
cum/acere, quam habere t quoniodddnificiiucti 
dius eft pingere, quam pinxifle. Ilia ill opere I 
occupata (blicitudo 1 ingeni obledamentum habtt 
ip(a occupfatione. Non sque deledatur, qui ab o| 
re perfe£io rcmonit manum. iam frtidlu artis (us fii 
tur: ip(afruebaturarte>cumpingeret. lPra3uo(]i 
eft adolescentialiberorum, fed infantia dulcior.Nui 
gd propolitum reuertamur. Sapient etiam fi cb 
tentuseftfe, tamen habere amicum vult: fi ob nil 
tliudyVt exerccat amicitiam^ne tarn itiagiia vi^tni 4) 
ceat: non ad hoc quod Epicuruidicebatinhacipfii 
piftola^ vthabeatquifibisgroa(tideat> fuccUrrat^ 
Vinculo conledo vel inopi : ied vt habeat aliquei 
cui ipfe 2gro aflideat, quern ipFum circumtientum h 
ilili euftodia liberet. Qui fe fpedat , & propter h 
fid ainicitiam venit ; male cogitat : quemadmodo 
Gcepit , (ic dednet. ParaUit amicum aduerfUff vina 
«■ - ' ' ' I ' 

±. Paria faeiamus^ vt neoter fit in ftlreriot crei Sibi ca 
in Epittolii inoicetn 90s ad vitam cmendaji dam pcrtioalN 
^lebant perfcribere 
f. AtuatoriMm ) philrtunii 

4^ Tarn magna virtus) ita amidtiatti vooat , qm nein 
Icciu maaa^t h, e. iaceat iapicntem amicof patere ait» 



aliomm metu prodcntium. Neceflfe eft 
fc & exitut congruant. Qhi amicus efla 
I expedit ; plaeebic ei aliqood prctium con« 
[m t a vllum in ilia placet pretiDm praetar 
I quid amicum paro % vt habtam pro qu3 
n , vt h^beam quern In exilium (equar , cu« 
rti opponam&impendam. lAa quam ta 
negotiauoeft,nonaniicitia, qua: ad com* 
cedity quaa quid confecutura Rt, Cpc&At, 
» habet aliqutd fimile amicitias, affednt t« 
poffis dicere, ilium efleinfanam amiciti-^ 
lid ergo quiiquam amat lucri caufla t nan*] 
ionisautgloris? Ipfeperfe amor, omni«i 
3 rerum negligent » animoi in cnpiditatem 
Q fine fpe mutux caritatii , accendic» Quid 
ipneftiori cauflfa coit turpit afFedlus? 6) 
r, inquii,nanc hoc, anamicitia propter 
^teraUud fitexpetenda. namfi propter fe« 
tendaeft, poteftadillamaccedere, qui (e* 
itua eft. (^omodoergo ad illam accedit? 
ad rem pulcherrimam : non lucro captua, 
ite fortuns perterritus. Detrahit amicitix 
I Cnmm . an\ illam narat ad bonoa cafui. Sa 



96 L. AnNAII SfeNBCAB 

Vent, * intra cutcm fuam 7) cogunt. Diftingue: 
domed autem, qaid ^qaatcnus vox ifta promittt 
Secontentaseftfapiens, adbeate viuendnm, noni 
Viuenduin. Ad hoc cniin multis illi rebus opus eft ; 1 
illud tantum animo fano , & cre£to , & defpicien 
fbrtunam. Volo tibi Chryfippi quoque di(lin6ll 
nem indicare.Ait fapicntem nulla re indigcre,^ tame 
multis ilii rebus opus efle : contra, ftulto nulla re opi 
eft , nulla enim re fcit vci , fed omnibus eget. Sap 
enti Sc manibus , & oculis > & multis ad quottdianoi 
vfum neceflariis opus eft , fed eget nulla re: egere 1 
nim , necefiitatis eft : nihil autem nccefte fapiemi e( 
Ergo^quamuis feipfo contemns fit , amicis illi opt 
eft. hos cupit habere quam plurimos » non vt beate v 
vat: viuet enim etiam fine amicis beate. Summui 
bonum extrinfecus inftrutnenta non qusrit, domi c( 
litur : ex fe totam eft. incipit fortune eflfe fubicdun* 
fi quam partem fui foris qusrit. Qualili tanien futur 
eft vita fapientis , fi fine amicis relinquatur in cuftod 
am conie£lus, velin aliqua gentealiena deftitutus,Ti 
innauigatione longaretentus, aut in defectum littn 
eiedus ? qualis eft louis , cum refoluto mundo, & dii 
in vnum confufis > paullifjper cefiante natnra , acquit 
fcit fibi > cogitationibus mis triidims. Tale quiddati 
iapiensfacit. in fe recondirar, fdcum eft: quamdi^ 
quidem illi licet £110 arbitrio res fuas ordinare^ 1 
contentos eft : A ducit vxorem , (e contentus eft : & K 
beros toUit, fe contentus eft : & tamen non viuet : fi fi 
erit fine homine vif^urus. Ad amicitiam fert ilium mil 
h vtilitas flia , (ed naturalis irritatia. nam n aliamt 

7. JtUTM cnHmfnmn) Proaerbitlislocntio: intra fe, Senft 
tft: ?«riMn Sip i in ta m Ibbmoiiem , nee geaniiiam eiM'dcicd 
ptionem admittnnt, cnm iibi» qui iapere fibi ▼idtntnr atfs 
«i€o fno modulo fapisBtlaiitaeuiiDnir 9 caa bob conpaiv 
4epreheadanc« 

' ' ' '•' '- ho 



ii L. Annaki ScNseAi 

detiir : id etilm agendam , vt non verbis reruiam 
fed fenfibus : MiUr eft , qui (e non beatiffimum in 
cat, licet imperetmundo. Vtfciaifliiteinhosren 
communeiefle^naturarcilicet di£Ume) apudpo^t 
comiccim inuenies: 

Non tft heatsiS t ejfe fe qui non puUt. 
Quid eniin refert qvalii ftatus taut (it , ii tibi vide 
malui? Quid ergo? inquis, (i beatumfedixeriri 
tnrpiter diues > & ille muhorum dominns, (edpta 
urn feruus : beatus fua fententia iiet ? Non quid die 
fed quid fentiat, refert : ncc quid vno die fentiat r 5 
quid aflidne. Non eft aute^ quod ver^^rii , nei 
indignamrestanta perueniat. Nifi (apienti fua Q 
placent. omnia ftuititia laborat faftidio fixi. 

E p I s t: X. 

SobtuJmem bonam , fed bonis aut fro^rtffis ^ ^Jf^' ^ 
aliam. Nam mali aut fiulti mdxime in cm feccd 
remoto arbitro , ^ Jibi reU^i, Obiter prdceptiunt 
Je Votis: ^ mbil conciperc , nijf quod paUm pi^ 
mmcupart. 

CIc eft, non ttulofementiam. fbge multinidin 
"^ ftigc paucitatem , fuge etiarti tmum. Non hat 
cum quo tecommnnicatum veHm, &vide quo la 
cium meum abeat: audeo te tibi credere. Cral 
vt aiunt, huins ipfiui Stilponis auditor , cuius meni 
nem briori ^piftola feci , cum vidiflet adolefceb 
lumfecreto ambulantem,interregauit, Quid illie 
lusfkceret? Mecum,inquit>loquo^ cUiCratei:'! 
veiinquit>rogo,& diligenter attende,he*caiii 1 
mine malo loquaris. Lugentem timentemque zvi 
direfolemus, nefblitudinemalevtatur: nemaeft 
imprudentibus, qui relinqui fibi debeat. Tunc m 
fonSiia agitaot; tun^ nitf aliis^ai^t iji&it fotuca p< 

c 



int. Tunc cupidiwr«f itnprobai ordinim ^' 
Iqoid larmctu y aat pndore cekbat , ammtit 
; : tunc tudacbm tcuit , libidinem irritat, 
mtn^jgau Dcniquc, quod vnum fbiiEuda 
nmodiim , nihil vlU commUeefe^non tlmtrc 

petit flulEo : ipfe Cc prodir. Vide lUque 
s fperem , imo qaid fpondcam mihi, ^i 
rrtt boni nojnen eflr, ncnmacniocumquo 
tiic , qu am tecti iti, Rcpeta memo r la » quam 
(jmo quaedam verba pt oicccdi, quantj robo- 

gratulatuifiimprQdiiut mihi, &dixi : Non 
kbrii lOa vencmnt : habene h» vocci fun- 
0. IfH homo iton eO vnui e populo : ad Ct- 
9tt. Sic laqnere » £c vkie : vide nt tc vlk 
mfltp Voeorttm ttiortim veterum licet diii 
^ciaiM) flit de integro fufcip^; roga ho- 
tem, bonam vtleiudiiicm aiitmi ^ deinde 
Qpid ni minavotafepe facias? audafler 
igfl , nil ilium dealicno rogaturus, Sed vt 
y cum aliquo Ritinurculo epiftalam mittam^ 
t, qiiodtpudAthenodornra inii§m: Tunc 
Te omnibus cupidltatibns folatam ^ Cttm eo 
if, rt nihil Deum roges, niii quod rogare 
im. Nunc enim quanta dementia eft homt- 
pifHma vota diis infiifurrant : (i quit admo* 
:m , conticefcent , Sc quod fcire hominem 
)eo narrant. Vide ergo nc hocpr«cipi ta- 
oflit : Sic vine cum hominibui, tanquam De- 
; iic loquere cum Deo, tanquam bomines 



m facias ]| remittas , non eicigti. Sic Seneca Ep» 
Ha omnia alia vofa JDeo remiffHrus* 



t 3 ESI8T. 



L. AmKA£I Ssif£tA« 



E P I S T, XI. 

Tia2» Jperati ft da amico Lucilii^ in f»o plurimtk 
d^r & rubor. Hunc aUquanda m ndtura ejfe 
, W/*f prdteptH excun : ac fic^ui etiart^ fip^' 
Comparere item in malisi inter dttm , & malt m 
Mtnitttm deindt faiutare Epicuri : femper ^i^ 
n$im reprdfintare nobis , qtd coerceai ^t pads^ 
Vebtt ilh pritfintc fac^^re omnia j & lotjai^ 

LOcutus eft tnecuni tmlcut tuus bonx indolj 
quo qqantum effet animi, quantum ingenii, i 
turn iam eriam profedui) (ermo primus oftendil 
dit enim nobis guAums ad quern refpondcbit: n 
nim ex prfl&parato locutua eft, fed fubito depreiu 
Vbi fe collegit , verecundiam , bonum in adolc( 
£gnum , vix potuitexcutere : adeo illi ex alto fui 
cu rubor. .Hie i) ilium, quantum fufpicor^ \ 
cum feconfirqfiauerit) & omnibus vitiis exueri 
.pientem quoque (equetur. Nulla enimfapienti 
.turalia corporis aut animi vitia ponuntur : quic 
jnfixum &ing;enitum eft, ienltur arte. non vim 
Quibusdam etiam conftantiflSmis in conQ>c£lup 
ludor erumpit , non aliter quam fatigatis & sfh 
4)usfolet: quibusdam tremunt genua di3uris: 
.iramdam dentescolUdantur, lingua titubat, labn 
currant. Hsc nee di(ciplina, nee vfus vnquam ex< 
&d ns^tura vim fuam exercet , & illos vitii fui etiti 
.fcuftilTimos admonet. Inter hsc & ruborem efle 
qui grauiilimis quoque viris Cubitus ofFunditur^' 
gis quidem in iuuenibus apparet, quibus ^ plua 
f is eft, & tenera frons: nihiiomimis veteranos &, 1 
tangit. Quidam nunquam magis , quam cum em 
rint, timendi (iim: quafiomnem verecundiam i 

i. Hh^ rubor jaimiiam. 



ga L' Amham SgwBfeA g 

ritate etiam fecretum fuum Gindius faclt. O f< 
cem ilium , qui non adfpe^m tantum , fed ctiam co 
titus emendat! O felicem (|oi fie aliquetn vercri potc 
Vt ad mefnoriam quoqae eius fe cotnponat,atque or 
net ! Qui fie aliquenrvcrcri potcft, cito crii v<trcnd 
Clige if aque Catonem : fi hicvidctur til i niiuis ri 
dus, eli^e remifiloris aiiimi virum LsLum : elige eu 
cuius tibi placuit & vita, & ratio ; Si. ipfius animi 
ante te fereni & vultus , ilium (cmper tibi oHcnde > 
cuftodem, vel exemplum. Opus c(l, inquam^ i 
quo , ad quem mores noflri fe ipfi exigant, Nifi 
ffcgolam y praua non corrigcs. 

Epist. XII. 

^JfdctU de feneBute Jua nMrat,ffin 9ilUJe eiui oA 
nitum, Admonitttm^iutem fine trifiitia ; nee trifi 
gam , imo iueundam ejfe , & ^itiis mmm ofportum 
Cmnem Vuam breuem ; Jed qualemcumque , ^Jk fi 
mdam nefirdm , & manum iUi iniickndam, ci 
diedicitmuty ^ tenfenmm^ Vixi, 

QUocumque me verto> argumenta (enedutis m 
jWdeo. Veneram in (iiburbanum meum, 6c q\ 
irebardeimpenfissdificiidilabcntis: aitviUkui , n 
cfle negligently fiixvitium: omnia (efacere>fedi 
lam veterem eflfe. H^c villa inter manus mcas cret 
Ouid mihi futorum eft, fi iam putrida funt ztatis m 
uxa ? Iratus illi , proximam occafionem ftomachat 
■rripio. Apparet , inquam , has platanos negli 
^lullas habcnt frondes. quam nodofi funt , & ret( 
yidi rami ? quam ttiftes Sc fquallidi trunci ? Hoc n 
acdderet , ii quis has circumfoderet , fi irrigarct. ] 
m per Genium meum, {e omnia facere, in nu 
|rc ceflare coram fuam : fed ilkii vetula9 ef 

Qui 



Quad inter nos firj i) ego iHai pofucramj ego tlkruin 
fnmum videram fciiiuiu.Conu«rfus ad ianutmj Quii 
€^t LHqaain, iAe decrepit di« ^merito cd QAiiim ad- 
jnotus a)? font enim rpc^ur. Vndc iOunc ntftut 
es ? quid te dcl^ftault , aUenum morctiym toJlcre ? At 
iUc ; Non cognoscis me ? inq^uh : ego fum Felido, cui 
fi»kb»t ligiibm 3) afferrc : ee,o fum Philofiti villid fili- 
ju, dcikiolum tuDm, Profe£lo, inquam, jfie dcll- 
f tt Pupuluf etiim deHciolam meum fa£hii dl. Prof'- 
I &t porefl tier it dcntes iUi cutn maximc cadti nt. De* 
I ^leo hoc fubarbino nico ^ quod mihl fciie^ui pieaj 






qoo jurnqtie aducrte f aiii^ a pparui t Co m plcflarn ur U- 
lim y & arnemui ^ plena efl voluptacli , ii ilkfcm vti* 
GratifliHii ftint poma,cum fugiunr:puerUi:s rnaximiii 
in eicicu decor efl : deditoi vino potario exirema del&' 
€tki J lilt qua mergit, qa» ebrierad fummam manum 
impDntt. Quod in fe iueundiOim u m omnU voluptas 
habct, in Snem fui dllFert. lucundifnina cil istai detie- 
xa iam.non ctnicn prscepn^ illini quoque ineKtrerat 
rcgult 4) f^antem iudicio habere fuas voluptacei : ant 
hocipfum fiicccdk in locum voluptamm ^ nullii ege- 
re, Quam duke eftjCupid itatei fatiga fll* ac reliq tit fTe? 
MoLeltomell, inqiiii , mortem antcoculoi habere, 
Priniumifta tarn iuueni ante oculoi debet effe, quam 

1. Quad inter nos fit ^ quod tibt in aarem dico. Gronouiui 
Hmesk \egendfun pm^t : Quidniveteresjittti 

3, Ad oflinmadmetns') AUufio td ricumcoHocandicadaue- 
rii. quodfoYet ad oftium deponi pedibus & facie fbrat verfii. 
luqae Indit Sc ait : Merito ifte ianitor eft dc oftium feruat, 
Baminoziu locandus & cfFerendus eft. Lipf. 

J. Sigtilaria) manuscula Saturnaliorum tempore a maiori* 
\n» donata minoribot, ficdidia qaodfigillii olim conliarent. 

4. ExtteiM rej^ula) interpreter /ifi€a/|i axtrtrngm^, qua ia 
fUdiiifoUa daci> curfiufiaii. Lipf, ' 

«5 fe- 



34 It' ANNAfeZ Sknecab 

feni: non eniin citatnurex cenfu 5): deihde ne 
tam (enex eft> vt improbe 6) vniim diem fperet. 
nut autem dies, gradus eft vits, tota aetas partibus c 
ftac. & orbet hilbet circumdudos maioresminorit 
Eft aHqais, qui omnei compleclatur Sc cin^at: 
pertinetanataHaddiemextremudi' eft alter, qui 
nos adoleicentis excludit. eft qui cotam pueriti 
ambitu fuo adftringit eft deinde ipfe annus , in fe ( 
nia continenstempora, quorum muhiplicationei 
coroponitur. Menfts ar^iore praecingitur circu 
anguftiflimum hahet dies gjrum : fed & hie ab in: 
ad exitum venic, ab ortuad occafum. Ideo Herat 
tQS> cui cognomen Scotinon fecit orationir, ob( 
ritai : Vnus , inquit , dies par omni eft. I: 
"alius allteraccepit: dixit enimparem efte boris. i 
mentitur. Nam (i dies tempus eft vigi ntiquatuor 
raruni, necefte eft omnes inter {e dies pares cfle ; q 
nox habet> quod dies perdidit. Alius ait, par 
effe vnum diem omnibus flmilitndine : nihil enim 
bet longiflimi temporis fpatium, quod non in vno 
inuenias , hiccm Sc no£lcm : & altepnas 7) mundi 
ces. Plura facit ifta , non alia , alias contra6tior j 
lias produftior. Itaque fie ordinandus eft i 
omnis , lanquam cogat agmcn , &, conftimi 
litque expicat vitam, Pacuuius qui Syri 

^, Ex. cenfu ) qualii citttio in militia & dcle£tu obtine 
vbi e tabulif cenfualibus in quibnt iuniorai feoioreique no 
citabantur. Lipf, 

6. Improbe ) ftnlte » temere. 

7. Et alnmas ia^c) Scribe*: & in alttrnas mundi vices pi 
facit ifta , non alia , contraSHor alias ^ alias productior, N« 
pe diet ille XXIV. horarum plura facit ifta plui lucit mc 
facit ^ iTiodo plui no^isi non alia non aiiud qoam locem 
no^cm , contradior alia , alias produSior , fcilicet alten 
harum luce vel ntHe idque in vices mundi alternas , vt its 
ternxiint mundi lucem^no^em mortalibai prcbentii vi 

Or9B0V. 



V^/aam fecit, 8)cumvinb^ijiiifunercti cpulli fibi 
pircmsucrat , 9) fie in cobiculum ferebntur a ceeiia, vi 
inter plffuicis exolecoruin hocidfymphoniain ciiicre- 
Hit : ,/SiSmTMi, jBiiiifTm, nul lo n n (c d i e e X t u [j r. Ho c 
quod tile cjciiiab con^ientiii:aciebatj not ex bona 
liQifnui^ Sc ia romaoin imrij Ixtl^ hilareique di- 

rixf* ©*5 iptem dtdtrst turjkm firiunjt , pittgi^ ~' 

^ fiiftinam (i adUcerit Deui , l^ti rccipkmus. Ille be- 
MUmniciliSiLreciiniir^iipoiiefrorj qui craftinum d^ 
n^ralicitudineei^fpe^ai, t^isquis dixit, Vixi, Cjiiotl- 
teidluctum furgif. Sed iatn dcbeo cpiftoUm inclu- 
de* I o) Sic J i nqgis , fine vllo ad me pcculio Veni- 
ce? Noli timerc : ftHquid iecum ferct. qtiare al iqald 
diici ? muLtum. Quid enim bac voce pr^clarluij 
^uaniilUtradoadt^ perfertndam? Malum cfl in nc- 
ccfliriic vluere, fed in neceflitate viuere, iicecfTita* 
nuUaeft* Quid ni ntilU fit ? patent vndiquead Ubcr* 
tiEfm viamuUSj Lreues^ faciki, AgamuiDeo grt- 
tias, quod ncnio in viti tencri potcft. cakarc ipfat 
Ecccniuecs licet, Epicurui, inquii^ dixit: quidtihi 
cumalieno? Qaod verum eft , meumeft. perfeuera- 
boEpicurnm tibiingerere : vt ifti qui in verba iurant, 
nee quid dicatiir sftimant » (edaquo, iciant, quso- 
prima (iintj efTe cominQnia. 

i. Vfu fuam fecit ) ob gellum ibi diutioi ipagiOrttom 
fsbTiberio, cui hoc propriuiti continuare impcria. Lipf, 

9. Parentauerat ) allafum ad tonebres epulat . fie & Ep. laa. 
& de vita beau C3« 

10. Includere ) claudcre , fie enim compcfito pro fimplici 
ptffim nDQtnr. Sic ipfc Seneca de ira III, 19- 2l" imptraue' 
^his, tnquQsanimMduertiMehaf, os infirta fpongia includu 

Epist. 



gS t, AirirABi Sevecaie 



E P I s T. Xllf, 

Tormat pulcbre aduerjus fortmta & roburdonat. Ms 

xime autem , ne futurorum metu angamur : incerti 

' iAtffe y(i ppjft non euenire^ Spe igitur omnem mi- 

tmn umperandum. Deinde illud robu^ius : Fac ^ 

precipe ientura \ a Deofunt , & in bonum, 

MUitufnubicflTeanimifcio. nam etlam antequaii! 
iiiftrueretteprsceptii (alotaribut,&dura vincen 
tibus, (atiiadacrrasfortunamplacebastibi: &multc 
magis, poftquam cum ilia conl!craifiimanum, virct* 
^ que expertut ei tuas , qus uunqaam certam dare fidii> 
ciamfdiponunt, niflcummult» difHcultatei hinc A 
illinc apparauerint, aliquando vero & propiui acccfTe- 
rint. Sic verus ille animus , & in alienum non vema< 
rusarbitrium) i) probatur: hzc eius obrufTa a) efl 
Is^onpoteftatbieta magnoi {piritut ad ce'rtamen ad« 
ferre,qui nunquam fugillatus eft. 3) Hie qui vidit Qxt 
guinem (uum, cuius dentes cf epuerunt Tub pugno,ilh 
quinipplantatusadueriarium toto tulit corpore, nee 
proiecit aniiniim proie^us, quiquotiescccidit; con- 
tumaciorrelurrextt, cum magna (pedefcendit adpn* 
gnam. Ergo , vt fimilitudinem iftam profequar, (» 
peiamfortunafupra te fuit: ncc tamen tradidifti tC| 
led (ubfiliifti , ^acriorxonftitifti. muUum enim ad* 
licit fibi virtus laceflita, Tamen (i tibi videtur, acct 

2. I« alitnnm mn venturns arbttrium} noirpendenf a fb^ 
tuna, h'jct^ftarebui^xcmfepoGtis&alienis^ a quorum pro- 
indr arbitrio pax & fcHcitai eini non pendet. 

2. Obrnffa') monets Terbum, auriper igneni extmenAc de- 
purgationem notani. 

J. Suzillatus efij Gloffm veteret virMxM^uf fngUlatntt 
ltcr^n\r\»V. fttgtJiat v?<m'ffH , wrs^m ffin purcutit y vi 
bices ff'it. Nam vxutha proprie fab oculii & U genii 
^;^vW/Msr^, quspugOibttfcrebra ab idii. Upf, 



L. 



38 I" AnNAEI SfiKECAE 



mur, autfuturit, aut vtrisque. De prs(entiba 
^ file eft iadicium. (i corpus mum libemm eft, & 
eft , nee vlluiex iniuria dolor eft : videbimus qui 
turumiit. hodie nihil n^gotii habet. At enim 
rum eft. Primaoi dKpice, an cerca arguments 
venturimali. plerumque enim fufpicionibus lal 
oius , & illudit nobis ilia , quae conficere bellui 
let I 7) fama : multo autem magis iinguloi coc 
^a eft: mi LuciJi. cico laccedimus opinioni , non < 
guimus ilia , qus not in metum adducunt : nee c 
timus, Ted trepidamus,: &{ic vertimusterga) qi 
admodum illi^ quos puluis motus fuga pecorum, 
itcaftriS) aut quos aliquafabuLa fine au^ore (] 
conterruic. Ncfcio quomodo fnagis vana perturl 
vera enim modum fuum habent : quidquid ex inc 
venlt y coniedurs? & licentiae pauentis animi trad 
i^ulii itaque tarn perniciofi ) tam irreuocabiles, q 
lymphaticimetut (unt. ceteri enim fine rations 
fine mente funt. 8) Inquiramui itaque in reit 
ligenter. Verifimile eft , aiiquld futurum 
li ? non ftatim verum eft. Quam muita 
cxfpedata venerunt, quam multa exfpe^ata i 
quam comparauerunt ? Etiam fi futurum eft > q*;** 
vat dolori fuo occurrere? (atis cito dolebit,cum v 
rit: interim tlbi meliora promitte. Quid faciei 
cri? tempus. Muita interuenient) quibusvicii 
periculuoi vel prope admotum , aut fiihfiftat ^ aut 
unat, autinalienum caput tran{eat. Incenditm 
fugam patuit : quosdam molliter ntina depofuit : 

7. Conficere beilumfottt ) Ad Liuii h<rc verba dtc«$ afpef 
Pama be!fnm cMjiciP^ &' farua womenta in fpem mtfi 
impellnnt aaimof» 

|. Ceteri enim JiM tathne^ hi fine menu pint') Ceteri il 

Sillaiu ftii ctufTam habent. fniitqne;adeo fineratifiiei 1 
mpbatidi iliis phude ttiam mear ckcatitiir* 



? I s T o t A E, gg 

tedius^b (pia ceruice renocauii eft: aliqui* 
IQ fuperfte* fuit. Hahet emm mala fortu- 
m* IbrtafTc crit, fortafle non trit: interim 
tiiy mcliori prpponc. Nonnuiiqaam nulJii 
&OS fignti, qux fnali aliquid pronundcnt, 
lifilfasimagineitingit, amverbum aiiquod 
li£e«tionJi deiorqutimpeioi^ aut maforcm 
[am prnponlt alictiitis cjuam cfli & cogital 
tQin iraiui illc Ht} fed quantum Ik&at in* 
b aniein caufTa vit£ 9) eft 1 mi Hut mi* ' 
mcdui) fi tilnciur quantum porcft. Hie 
i profit i hie robore anitni cuidentem 
ittum refpmc, ft minut , vitio vmtim rcpcllcj 
n tempfera. Nihil tarn cerium eft ex his qum 
, ?t non ccrtius fit^ df Jormldata Cubildcre, 
dccipere. Ergo A fpcm ar mctiim extmim : 
rincenacrunt omnia , tibi fiiiie j ercde quod 
: plurei babcbi) rentcntias jo) mctui / nibiFo^ 
ihanc partem poiiui inclina, ^ pereurbi- 
Jie* Ac fubinde hoc in animo voiue j maiu* 
cm morcalium, cum illi nee fit qnidquatu 
:cpro certo futurum fit , sltuarcac diicurre* 
locnimrefiftitfibi, cumcceperltimpdii, ncc 
ifiiumredigitadverurn. Nemodicit, Vanus 
i, vanus : aut finxit, autcredidit, Damus noi 
ntibuStCxpauefcimus dubia pro certii non fer. 
lodum rcrum,ftatim in timorcm vcnit fcrupu- 
tt me fie tecum loqui, & tarn leuibui remediis 
re. AUaa dicat,Foriaffe hoc non yenict: tu die, 
rro fi vcniet? vfdcbimus vtrum venietifortaC 

acauffdvita) i.e. nulla vita. Veterii enfm eleganrias 

n ret pro re ipfa ponere* Sic ap. TibuU« L, g* Ueg. 3* 

citnjfa Kear^ pro ipfa Nc«ra ponitnr* 

tentirts') plan trgumenta. 

yiw ff9f3 pr«b«mat flios iUii crcdalasr 

^ -a 



40 L. Annaex Sbnecab 

ie pro me veniet j dc mors ifU vitam honcftabit. 
cuta magnum Socratem fecit : Catoni gladinm i 
toremUbertatitexcorque» magnam partem deti 
riagiorix. Nimiumdiute cohortori cam tifa 
moiiitione magis » quam exhortatione opui 
Not! in diuerlum te a natura tua ducimut : 
tus ea ad iita qus dicimuSi Eo magii bonam t 
fluge,.^ cxorna. Sed iam finem epiftolse fac 
fi iUL fignum f uum imprelTero : id eft, aliquam mi 
ficain vocem peruerendam ad te mandauero. ] 
cetera mala, hoc quoque habet ftultitia propri 
femperincipitviuere.' Coufidera qaid voxifltfi 
ficet, Lucilivirorumoptime: & intelliges quam f 
fi^liominumlealtas, quotidie noua vits fondam 
ponen^ium, nouas fpei etiam in exitu ]2)inchoanti 
Circumfpice tecum fingulos. occurrent tibi (enei 
fc cummaxime ad ambitionem , ad peregrinadp 
ad negotiandum parent. Quid eft autcm turf 
quamienexviuere incipiens'^ Non adiicerem aii 
rembuicvoci, nifi elTet fecretior, nee inter val| 
Epicuridi£ta^ qusmihi & laudare, & adoptar« ] 
miii. 

E 1 1 s T. XIV* 

PrudentilpmA epifioU^ M^mt corpork ^itdqm . 
rdm hstbendam^ fed non nimUm, Timeri M 
€orp9rltria^ Pauperiem^ MorlfOSj FUUnttMn^^ 
ximt bdnc ^Utmam » qud s pctentitus efi , aM 
TMnnis, Ft mn timcM, trU ^itentur : Odiitm ^ 
^iMs , Ctntemptm, Sumnod^ MMfem^ Sdfim 
dicet : Cf breuiter ipfi. 

FAteoT infitam effe nobii corporis noftri carit^ 
fateor not haius gerere tutelam : non nego ^ 

^U» In 9xitH ) vit« (cilicati 



4a L. Annaii Simicab 

— — — *— ■ III ■^MB^M^mmi^ 

domant , pln&proficiant qnm habent quod oftendui 
Illxpeftcs nonminiit ertuet (iintjiiuneindito & i 
tim, & praecordiorom toppurstionet , & fcbrem vifij 
nipfiitorrrentcin: (edUcent. nihil habcnt qaod k 
tententy quod pneferant : hsc , vt mtgnA bdU, «di^ 
fiu paramque viceront. Demos itaqae openun » ^ 
fiineamiia ofFcnCs. Interdnm popnlut cA • qofi 
dmeredebeamus; incerdam, fieacimtatisdUieipliii 
di , vt plurima per fenatum tranfigantor » gratim J 
eoviri; interdam finguli , qvibuspotfibupQpQlj^ 
in populam dau eft. Hos omnea amicot hab^c ,4 
perofom eft: (atis eft inimicos non habere. Iliq^ 
upiensnanqaam potentiom irai prouocabit : imo ^ 
dinabiti non aliter quam in nanigando procellii 
Cum peterei Siciliam, traiecifti firetam temerariua^ 
bernator contemfit anftri mines : (ilie eft eniro , qpj 
Sicnlumpelagusexa^eret, & in vertices cogat) nn 
finiftram petit littos j fed id , qno propior Char]rb4j 
maria connoloit. At ilie cautior , peritos ioooM 
rogat y qui xftns (it , qns (igna dent nabeS| & lQngaii| 
iUa regione verticibus innmi cnrfiim tenet. Id^ 
facit (apiens : nocitnram potentiam vitat , hoc pripa| 
canens , ne viure videatnr. Pars enim (ecoritadrj 
in hoc eft, non ex profeftb earn petcre : quia quCfqol 
fagit, danmat. Qrcumfpiciendum nobis dft em 
quomodo a vulgo tati eflfe poffimus. . Primum au) 
idem concapifcamus. rixa eft inter coiiipetitorca:di 
inde nihil habeamas quod cum magno emolnmem 
infidiantiscripi poffit, quam minimum fitincoipoi 
tno (poUorum. Nemo ad humanum (angainem pn 
pter ip(um venit^ autadmodumpauci: plureacoai 
patent, a) -quam oderont. Nudum latro 4110844 
tic : etiam in ob&fla via pauperi pax eft. Trie dell 

a«GNaf«lM^l|K(Bm«)iitfiKiaofei 



44 I" AttNA^t SlMlCAB 



mU 



cerit. VltifDM pattes tttigi Cttonii: (ed ne prioret q 
dem anni fueruntj qui (apicntem in illam rapinam f 
publics adminerent. .Quid aliud quan vocifaral 
•ftCatOj&mifitirritatvoceai cum modo per pop 
leoatut manus , & obrutas (p^ » & portandut cxl 
fi>rain traheretar, modo e fenara in carcereia doc^ 
cur ? Sed poilea videbimat, an (apienti opera perdi 
da (it : interim ad hos tc voco j qui a rcpublica exds 
ficeflfernntadcolendam vitam » (k humano generi i 
rii coodenda > fine vlla poteittiorit offenfii, Non fM 
tarbabit (apiens publicot mores > nee populum in 
vitse nointate conuertet. Quid ergo ? vtiqueerit t 
tns,qui hoc propofitnm (equetur? Promittere tibi fa 
non magis poflum , quam in homine temperance I 
nam valetudinem : & tamen facit temperantia boni 
valetudinem. Perit aliqua nauii in portu : £bd ta qu 
accidere in medio marif credit? Quanto huicperic 
lam paratiua foret, multaagenti, molientiqaej c 
ne otium quidem tutum eft ? Pereunt aliquando inn 
centei: quis negat? nocentei tamen &piuf. Ara 
conftat, qui per ornamenta 6) perculTus eft,, Dq 
que confiiiom omnium rerum Cipiens , non exitq 
^eftat. Initia iii potcftate noftra funt: de cuen 
fortuna iudicat, cui de me fententiam non do. i 
aliquid vexationii affert» aliquid aduerfi. non dai 
natur 7) latro , cum occidit. Nunc ad quoddiam 
fiipem manum porrigia. aurea te ftipeimplebo« \ 
quia fada eftaurimentio, aecipequemadmodum 

6, Omaifiea^a) a gladiatoribni, qaoram arma fie di 
font. 

7. DaiMMfKf^ lege danmat, Fortnna iaqait aliqald \ 
xttionit , tliqnid tdnerfi potefi afferre » (ed non poteft prop 
tea facere peiorem qncm vexanerit. Pcrinde ft Ittro poi 
oocidera aoapotefiJaiiuiare* (caefScart fi iaca 01(01 vidi 
tnr qai latiofiuiio pcriit. Gnu^w. 

. i 



i' faifroduiqiiceillttibieiregratior point. Jsmaxime 
» diHitiii fruimr , qui mtnime dittitiii indjgeu Edc, ^'^ 

I bqaifj au^orcm. Vt fciai quam benign! Emm, pro- 
potttuiTi tfl ab ena laadare : Epicuri eA^ aui Metro dori^ 
lut tlicuiui ex illi officini. Kt quid intercA, qnii di< 
mit? omnibut dixit. Qui egct diuidii , tljnef pro 
illit: nemo lutein folidto bono ffuittrr Adiicero 
ilialiqiitd fludet ^ dum deincremento cog i tit : obllt 
tot efl Yfo i , ratio n ei accipit , for urn cc n cerir , kaleo* 
dtiJumS) vcr&t> fit ex domino procitratar. 

E P I S T. XV. 
Jd atram wttMm corp^m Exifcifaiia fft&st I fiihdt 

CUmfmU sh EpicUTQ ^ m iiiM in fmttrmm firmmr i 

\jf Of intiqvit fiiit , Tiqne id metm lertumt ttM^ I 
^'-^ tem , primif epiflols verblf adiiccre : Si TiJei, 
bene eft . Re£le & noi dicimui : Si phitofbpbarif. 
tene ell. Valcre enlm hoc demum e/l : fine boc^ s^g^c 
cit tnimaL Corpui quo que etiam fi magnat babet 
wci > non «liter quam fiiriofi init phrenttici, validani 
eft. Ergohtnc valetudinem prscipne CQra> deinde 
AJOuiilecnndfln]: quae non magno tibi conftabit> fi 
voherif bene valere, Stulta eft enim , mi Luciii , & 
miniaie conuenieni litterata viro > occupatio exei> 
cendi kcertot , ISc dilatandi ceruicem » ac latera fir- 
lBandi« Cam tibi feHciter (a^na i) ceflcrit, & tori 
ttmmnt : nee vlrea vnquam opimi boaii,nec ponduA 

^11 ' II 111 I— . ' ■ . !■ 

' M» Kdtetutarimm^ librain pccanic fcsnebrii, ^ne ptr kt« 
IbmIu cxigebatiir« Lipf, 

L Si^xim:^ nam athfrai c^o fi^ ncblACUTx corpori ▼!« 
19mp^ angoidii. Uff, 

d J icqui- 



46 L« Aknabx Ssnkcas 

cquAbit. Adiice nunc, quod maiorc corporif^ 
cina animus clidirars & minui agilis eft; Itaquqqqll 
tum poteaj circum(cribe corpus tuum, &aaimQ| 
cum laka« mulu (equunfur incommoda huic di| 
tos curs. Frimum cxercitationes, quarum 
^iricumexhaurit, &inhabilem intentioni ac £ 
acrioribut reddit: dcindc, copia ciborum % fob 
us animi impeditor. Acccdont pefliQurnots a 
cipia a) in magtfierium recepia homineaimoc^ 
um & vinom occupati : quibus ad votum diea (DJ 
£ius, fi bene defiidaucrunt , (i in locum eiua qq 
tffluxit , multum potionis alttni ieiuno gtittntei 
(erum. Bibere & fudare , viu cardiac! 3) eft. 
fxercitationes & fiiciles & breues , qu« corpnt & I 
inora laxent , & tempori parcant : cuius pnecipuaM^ 
habeiida eft. Curftis , & cum aliqno pondere manl 
moue , & (alms , vel ille qui corpus in alcum \mi 
velille qui inlongum mittit, relille(vtiudtcam)i| 
liaris,4) aut (vt cootumeUofius dicam) fuUoo' 
Qnodlibet exhia elige> vfli fit facile, Quidquid fai 
cico redi a corpore adanimum , ilium diabna ac 1 
busexerce. labore modico alitur ille. Hanca 
tadooem non frigua , non sftns Impedit , ne (enefitii 
quidem. Id bonum cura j quod vetuftate fie mdiv 
if eque ego te iubeo (emper imminere libro , am pi| 
gillaribua dandnm & aliquod interuallnm animft 
Ita tamen vtnonrefolnatur,red remitutur. Geftgdpf 

J. MmuifU^ Intelligjt GnBCulu magiftroi , mgendo | 
bibendo tcmpat terentet. >. 

I. Cmr/iiacj) »4^m»f^ eft la ore ftemachi Yldnm tbM 
anore acri Yellicante 9^ c odeote* haic medictoa eft flidor^ 

^. 5^1^!/) Sablatif pecKbni ft altamaiiilbiit ideaiddid 
ftpciitai onem Salii Sacardotet la pooipa ft pftatkaa And 
«B ^rforpabaot, eoAdftnoia ftia toIloiML Idff, 1 

/. G^iiiijiacfidor 

ft 



'4B I" AnhAii StHscht 

fiuitam ? Babs & Ixionif ? lo) Non iu eft. notkt^ 
tur : quot c^ca cupiditu in nocitara , certc nufic 
fitiatara,pr2cipftat: qaibaa ftqaid fatit cfTe p 
fniffet : qui non cogitaviut quam incundum fit 
pofcere, qoam magnificam fit plenum efle, it 
ibriana pendcre. Subinde itaque , Lncili i i 
snulta fis cenfecutus, reiordare : cum ad(pexerif 
te antecedant, cogita quot (bquantur. Si via | 
eflfe aduerfiia deoa , St aduerfiu vitam tuam , e 
quam multot anteceflferla. Quid tibi cum ceten 
ipfe anteceififti. it) finemconftitue, quern tra 
jie pof&quidem , fi velia t difcedent aliquand 
infidiofi bona, &fperailtibusmeliora,quamal 
tis. Si qtiid in illii eflfet fblidi , aliquando Sc ii 
rent: nunc baarientinm fitim concitant, imiti 
ipeciofbs apparatus^ Quod futuri temporia in 
ibra vohiit , quare potius a fortiuia impetrem ,. n 

2uam a me , ne petam ? Quare autem pefam > ol 
ragilitatia humans ? Congertm ?in quid ? kbfli 
ecce hie vltimua dieai vt non fii^ prope ab uUimi 

Ep 1 S T. XVI. 

Fb^^phijm' ^d neeejjsrimn ^ fiJ iUam ^er/m^^ 
- qu4 in faSif fii, efproftfim. pijponi dbe^si^ 
\ d <omfiUd^ ffon pbfiar^ y fi Toium fit f sut I 
t^fii ; .mm (f ilU docebpt lyeo parere, tf I 
fMM» MftrtmitM Mypernsri. CUuJuU item M 
€uro: SecMulum ndturMm ^pi Vuif ^ diues : J^ 
cpiniamm/ 

10. Baba i^ Ixunis^ note ilia sttte ftoliditatit lionili 

11. Te ipft mUetJpfii^ exhutoilicnim forracifti» § 
t^q^ M» A iiii9cG«firif Procwacor. Utf^ 



^ E f 1 8 T O t A E, Jf^ 

Ire tibi hoc Icb , LuciU , nemlnem pofTc bcrn* 
Inere, ne tolcrabiiiter qaidem, fine %ienti« 
; dc beatam vitam pcrfe£la fipicntia cffici , cc- 
aDlerabilem eEiatn inchoau. Sed hc^j quod 
firmandDtn] ^altiiif i]uotidiana meditations 
im etV. Pltii operii e{l in co , vt prapdiu 
|a, qaam vt honeilaproponat. Perfeueran- 
Ej & •iliduo fludio robur iddendamj donee 
Bftiiir, i) quod bona volootis eil. Icaque 
dme pluribui verblt opos oon eflj auta^r' 
m tain longii : inteliigo te multutn profcciCre, 
ibif ^ vndcvcniant fi;io; noti funt f]£la, nee 
L Dkam tamen quid fentiam lam de tefpem 
noodum Uduciam, Tu quoqaeid^m facial 
in ell quodtibici to & facile credat: eKCUte te, 
fcraiarCf Sc obfcrua* IJtad anre omnia vide^ 
n philofbphia , an in ip^ vita profeceri*. Non 
ofophb popukrt artitfcium ^ ncc oAentaiiom 
D ; non lo verbii , fed j n r ebui efl. Nee in hoe 
mr , Tt ftUqua obkftatione confumatur dieif 
itar otic nau^a r ammum format Sc fabrlcat, 
di(ponit , aflionei regit , agenda & omittend* 
ftrat, fedetadgubernaculuni> &perancipitm 
titiani dirigit curfum.iine hac nemo fccurui eft. 
ertbilitacciduntfingulishoris; qus confilium 
t , qaod ab hacpetendnm eft. Dicet aliquis : 
iibipiodeftphiloropbia>fifatumeft? 2) quid 
I, R Deal re£^or eft? quid prodeft, (i cafat 
It? 3) Nam&mutaricerunonpoftunt, & ni- 

m mens fit} que firma eft fie fidadam fiii habet : vo^ 

onaqtiidem StoidS) fedmucabilit. luqut booa mens 

; fdre, tenere bona. 

frtum </? ) n Stoici cenfebant. 

cafus imiera$') <pm Epicttreoram€ratdo6biiii, 

45 la 



50 t. AkkAK SfilfSCAB 

hil prasparari poteft adoerfus incerta : ii aat confilin 
itieum Deus occupauit, decreuitque quid ficc 
•at confiUo mco nil fortuna perinitt it. Quidqnid i 
ex hil , Lucili ^ vel fi omnia hcc funt^ philo(bpl] 
^ameft: (iaenosinexorabililege fata conftringvi] 
liae arbiter Deus vniuerfi canda dUponat , fiuec 
ret humanaa fine ordine impellil& iadat, phii6fli|f 

S'hia nos tueri debet. H«c adhortabitur j vt Deo U^ 
enter pareamas,vt fortuns contumiciter refiftaimiail 
kaec docebit) vt Deamfeqturis^ feraacafom. Sedl 
non eft nunc in banc difpntationem tranlcundiml 
quid fit iuris noQri , fi prooidentiain imperio eft, Jni 
S fatorum feries ilb'gatos trahit , aut fi repentint ^antf 
(iibita 3) domiiiantur: illonuncreuertOTjt vtte no*^ 
neam Sc exhorter , ne patiaria animum tuum delibiiV 
refrigefcere* Conftitue illumj dc contine, vt babityi 
fiat quod eft impetus. lam abinitio ) fi beActti ned| 
circumfpexiftiecquidhsc eptftola munosciiU attoli* 
rit? excute illam , &inuenief. Non eft quod ^tnirfll 
ris animum meam : adhuc de alieno libertlit finitf 
Qoareautem alienum dixi? quidquid beneidiftttlrf 
eft ab vUo y metim eft. Sic quoquequodifb Bpkxai 
didum eft : Siad naturam viuea, nunquam erta'pi# 
per : fi ad opinionem , nunquam dines. Exigmmi 
natura defiderat , opinio immenfum. CongeratM^ 
in te, quidquid multi locupletea pofledemnt: vhri 
priufltumpecunicmodomformna te prdlKhtt, ancitf 
tegatji purpiira Veftiat, Sc eo deliciarum opumque pef( 
ducat, vtterriim marmoribusablcondaa, &nontaa<^ 
turn habere 'tibiliceat> (edcalcare diuitiu: accedaok 
fiatUK&piQura, & quidquid arauUaluxnriae labort' 
vit : maiora cupere ab his discet . Naturalia defiderili 
finitafimt: exfaifiiopinione nafcentiaj vbi defiDiuil« 

|. Si npmfm otffiMa^ h. e^caiiif ftsfbrtiua. 



O Lr AnnAcx Sbmscai 

fiappetenda eft? mQltis ad philoibphandum obftittji 
rediuitis: paupercatexpeditaeft, fecuracft Caai 
clafiicum ceoinit> fcit non (e peti : 2) cum aliqua coiH! 
clamatio $) eft> qaomodo exeat > non quia effenll^i 
qazrit. Si nauigandum eft^ non perftrepant pomuti' 
necvntaacomicatainqnietafantlittora; non circumf 
ilatillam-tarba {eruorum, ad quoa pascendoi tran^ 
marinarum regionum eft optanda fertilitat^ Facitoi 
eftpa(cerepaacQi veQtref> &beneinftitiitoai & nihil; 
aliud defiderantei) qaam impleri. Parao famea con^: 
jbt , oMgno faftidinm. Paapertatcontenu eft dM> 
fidertia inftamiboa (atiafiicere. Qotdeft ergo, qmm 
re tu banc recufes contabemaiem , caius motuCaui^ 
diueaiaiitatar? Si Fit vacate animo^ aut pauper &0- 
fortct> aut pauperi itmilia. Non pot^ft ftudiom Af 
lutare fieri fine fragaliutia cura : frugalitaa aiiceii% 
paupertaa voluntaria eft. Tolle itaque iftu excnia-f 
tiones : Qaantum (at eft, nondum habeo: fi ad il*-' 
Ibim famroam peruenero , tone me totum philo&phki- 
dabo. Atqai nihil priua qaam hoc parandam eft$ 
qnodtodiffera, & poft cetera paratj abhocinci|;Me»^ 
dam eft. Parare^inquis, vndevioam, volo. Simok 
A parare difcc 4). Si quid te vetat bene victere j be^ 
Bemorinonvetat. 5). Noneftqaodpaapertaano# 
aphiio(bphiareaoceti ne egeftaaqaidem: col^radd* 
cftenlmadhocproperantibBa vel fames, qoani toWi 
raoereqaidam in obfidionibai. Et quod aliml tttt 
- ■ ' 

a. Nm fi piH) paupe na tem cnim aemo keUo padt. 

|. Condamatio) qiue aire iabe&t» n in igna, nlaa, 1m> 
Iteioniinentc. 

4. Difce') docet tutem Fhilofophit. 

5*. Bene mori mm vetai) pane ptopertataniTttamconmo^' 
^m tibi negare , non Tetabit tamen bene mori ; qnod la po^- 
arflAtetnae&Fhtlofbphiadoect. Scoicitciiim fitamabiiMa 
fi fcUaai liccbat. 



E f I f T t A K, j^ 



illitri pfltienti^ prsnnium, quam in flrbitrinni non c«- 
dercvi^oris? <]iianto hoc msioi cil^ quo pratnktio 
tnrpcrperualiberud, iiuJlju«^ ncc hominis , nee Bet 
limof ? Et quid em vd efurienti ad \Ra veniendym ^^ 
Perpefli Cunt cxercitut inop ii m omnium rerum, me* 
mil harbaruni radlcibut , & didu fcedam tu JcrutiE 
Aoaeiti. haec omnia pdili /unr pro regno (quomigif 
mirerij) tlicno : dubiiabiltyquilferrc pauper ta ton, 
niniinum furoribos liberet ? Noil eft ergoprius ac- 
<[uirendym. licet 3d philofophLametiam fine vitiico 
peraenire> ha tikj cum amnui Iiabucrli, tunc & £#« 
pjendtm h«bcrc volet* Hi?c eric vltimum ntm in&tu^ 
mmmm ^ & ( vt Iti d tC4 m ) 3 d d 1 tarn entum* Ta ve- 
to, fine tliquidhabei, ism philoraphare : vtidceoint 
Icit J ^n iam nimii habeai j iiue nihil ^ hoc priui qiicr* 
le , 6) quam quidquani . At neceflaria deerunt. Pri* 
mum detCenon poterUnt , quia nsmra minimum pe- 
tit I iututm autem fe fapicni accomodat Sed Ji 
oecdiitatci vUimx inciderint , iamdudttm cxibic c 
fill} dmoleftui fib i tffe definct. Si vero cxigtiuni 
{berit^anguOuin» quo poflit vita produd; id bonl 
COnfulet J net vitra necelTaria folicicui auc anxiui, vcn- 
tri&fcapQUsfaum rcddet, & occupationea diuUum^ 
concur Gitionetque ad diuitias euntium^ fecurut liitui- 
^ridebic, acdicei: Quid in Longum ipfe tcdiflferst 
^pe€^ibif ne fo&norii qnsftumjiut ex merce competi- 
dmm, tut tabulai 7) bcati fenii^ cum Heri poffitftatiin 
diueiPRepraefcniat opes ftpientta : quai cuicumqu^ fe* 
dtfupef uacuai , dedic g). Hxc ad alioi pertinent * 
S. Hqc prims qn^tft } n philofbpheru. 

M-1 t Qna9 cwicitm^ua ftdt fupiTuacnat ^ Mi.^') Op«i<kditft 
jel ^ism reddidit f^pientiat qaecncunqoe ?t opibti QQii iadi* 
CI I P^t u*S^ «ir«r« ^cilt pgr^c , tnJHtiut, 



54 tr AWMARl 'S"BkECAE 

'■ ■ ■ ' • • I I i hi t 

tu locapletibus propior es. SscQlum muta, 9) nimiB 
habef. |neft omni Cxcplo, quod fiit eft. Potertiiii 
hoc loco epiftolam claudere > nifi te male tnftituiflemi^ 
XegesParthosnon poteft qoisqtiani falatare fine nm^ 
nare, tibi raledicere non licet gratis, quid iftuc ? aB^ 
Epicuro mutuum (iiinain. Mulcis parafle diuitial^ 
non finis miferiarum fuit, fed mntatio^ Non hoc oii^ 
tor. non eft enim in rebus vitium , (ed in ip(b aninun^^ 
Ulud quod paupertatem grauem fecerat, & diuitufll 
graues fecit. Quemadmodum nihil differt) irtraiilj 
sgrum in ligneo lefto, an in aureo coUoces : quoeumii^ 
que ilium transtulevis,morbum fuum (ecum tranifer^l 
fie nihil refert, vtrum animus sger in diuitiia> anill^ 
paufjcrtateponatur. malum fuum^ ilium (equitur*-^ 

EpisT.xvin. A 

(f Mit nihil sntpMrum ex morihut libMn. £im$tmA\ i 
ttfmque^ 9tile ejfe, artis diehts Abfiineti ^ pmrcn^ 
pMuperes adfimiUre, Prdexercitstio efi ^ fmai^j 
inopiam , / ea Uni$. CUnfitU nk Epicuf : hrik^ 
nid s^t. -A 

Ecember eft manfiS) 1) cummaxuneciuitasdiij 
fudat» lus luxuriai publico datum eft : ingeitti ; 
apparatu fonant omnia: tanquamquidquamiMter Sai' 
tumalia interlic , & dies rerum agendanim. Adeo pif 
fail intereft, vtnonvideaturmihi erraftei qui i&gk$ 
olim menfem Decembrem fuiflfe , nunc annum. 9) ^ • 

f, SHtdum imt$a ) priora tempora rdplce « qirfbai ditiifr 
mi te opibut vix sqaaMnt. 

I. Decemher^tHenfis^StLtnrAiHU, timc» SigiUaria'&lndir 
Upf 

f 2. Nunc annum ) per tototn enim afinam fic vinatC hOAiuei^ 
ae i menfii Dstfembt r ft Satorualiii eftat* 

te 



miks: nli tone tiii maxinie diebui animp 
lam eft, vt cone voloptatibus (blot abftinett^ 
at omnii turba procubnit. Certiffimum ar- 
in infirmitatit fac capic, fi ad blandaAc io 
crahentia nee it » nee abducitnr. Hoc mnl- 
efty ebrioac vomitante populo > ficcum ap 
(Te. illttd temperatiof , non cxccrpere(e> nee 
aec mifceri oninibos : & eadem> Ted non eo« 
o> fiicerc. Licet enim {inelaxtiriaagerefc« 
1. . Ccterum adeo mihi placet tentare animi 
Item , vt ex pra^cepto magnorum virorum 
le prscipiam: interponaMii<}Qot dies.quibus 
iminimoacvilii&mocibo^^ara atque hor- 
, dicu tibi: Hoc eft quod timebatur? Io 
iute«nimusad difficilia fe prsparet, & con* 
s fortim» inter beneficia iirmetur. Miles 
ptcedecurrit 5) fine vllo hofte, vallom ia- 
ptraacno labore laflfatur , vt fufHcere necet 
t Quern in-ipfii re trepidare noluerii , an* 
erce. Hocfecuti fiint, qui omnibus men- 
[>enaem imitati, prope ad inopiam sccefTe* 

} graniorem habitam, ftlodicrii minoi opporc«- 



cS L. Annaci SsNfiCAB -"• 

r n^ ^ 

runty nevnquamexpauefcerent, quod&pe dii0 
fent Non eft nunc quod exiftimet me ducere ^ 
modicas coenu Si pauperum cellas , 6) & ifAd(0 
4iliud'eft> per qaod lukuria dioitiarum taedio }JB0 
Grabatui ille veras fitj & (agmn, & pania diirua ac 
dldus. Hoctriduo &qaatriduo (ct interdum ptar^ 
diebus: vt oon lafiia (itj£ed experiiiienmin.Tuncfiji 
ctede, Lociii, ex(altabia,dupondip 7){atitr, & inl 
ligeiadfaturitatemnonopui ^ffc fortmia: hoc ^ 
quod neceflitati fit eft , debet etiam ifata. "So^ 
^men quate tn multulb tibi facere videariat ~ 
cnim quod multa itiillia (eruonim , tniilta'tnillii) 
perumfaciunt. Illo nomine te(u(pice, quod ~ 
non coaSua. Tarn facile erit tibi illod pati fem^ 
^uam aliquando experiri. Exerceamor ad palumi-; 
^neimparatosfortuna deprehendat, fiat nobis d 
pertaa familiarii. Securius diuites erimut^ R &j 
rimus quam non fit graue pauperca eflfe. Certoii| 
bebatdiea ille magifter voluptatis Epicuraa, qu 
maligne 9) famem exftingueret: vifuma anali^ 
deeftet ex plena & confiimmata voluptate^ vel ( 
turn deeflet , & an dignum , quod quia magno 1 
penfiret. hoc certein hia epiftolia ait> quae i^ 
Charinomagiftratu, io)adPoly{9enum» Eiqu 
glorianif) nontotoafle (e pa(ci: Mecrodonim J 
nondum tantum profecerit ,. toto. In hoc tu 
fitttritatemputasefie? Etvoluptueft. Voli^pt 

^. Ctllas ) nimiram ifto fefi« lb ieniili ft aagufia cdl^ 
lufle dominoi apparet. 

7 Dupondio) dnobos alfibnti 

$, Ad patum ) Tide de hac eserdtattoae Vq^ettat t^hii 
9c ad earn ScevYechini . - -^ 

0» Malignt J h. e« non plane ad fadeutam cibo vtaieav*'' 

10. Mapfifntu ) cum ibe eflet ''Apxi^ , par ArdlQatu ii 
prsci n Roroani pet coiilnlai anitoi notaMoti t 



? t I T £ it 1. J7 

tefi^ WMillileuii ^ fugax, Sc fubindf reficienda, &i 

it^iik & cer n, N o n e n J m iucu n d « rei c/t a qnt & p o« 

lean jiiufmf! urn bordencei pantt: Cedfummn vo-» 

liip£if ffflj poflTc cipcre ciiam ex hii voluptarem 3 A 

^ididifRdaxj/Te, quodcrtpere nulla fonutix iniqai* 

Knipoif, LibcrflUora funt fllimenractrcerlt: fepo* 

fmid cipkile rupplkfutn ; non tim atigtifle, qui 

neoraruieftipifciL Qutnti eft inimt magnimdo^ 

^idfmf^omc. deCcendttt^ quod ncc ad eKtrtmft 

fitiyenicJecrctii 1 1) limcndum fit? hoc eft prxocrcu* 

jure ith fartuns. Incipe ergo , mi Lucili , icgui bo<- 

HTfflccnftictudiiienijjtaliquos diet deflinai quibut 

&adu 1 tQiirebui , minimoqQC tc facial famiUarein« 

Inapi cum ptupertate hibere commercmm. 

I h&fits^ cgmemnere cfa^ ff tt ^hq^mc dignum 
m£il>i». * - - 

imo dms eft Deo dlgnui , qaim qui opet eontetnp 
t qaaruro pofTcllionc tibi non intcrdko : ftd cffic^ 
EToloj ft jllat mtrcpide poftidear quod vno con^ 
:qucnfl modo, fi te etiim fine Hlis bette vi£tunitu 
trfaifeni tibi ; fi ilhi tanquam exicurai (empcr id' 
«3cerif * Sed lam incipiam ui epiftolam compUcare* 
riui t ioquif i redde quod dcbes, Delcgabo tibi E- 
icaruni : ^bmofictiiumcratio. Immodica iragig-^ 
it in&niam* Hoc quam verum fie , necefTc eft (ciai^ 
i&n habuerh & fetuutn^ & iaimkuin, In omnei 
erfonaahiccxardcfciiiffe&Uf : tarn ex amore nafci- 
ar , qutm ex odio 1 1 2) Jion mi nut inter fcria, quam 
ntec iufas & so cot. Nee inter eft , ex quam magnt 

n/Decretis) deftinatis, damnttii. 
a. T«MiexamoreiM/(i^Kr^iMiMearo^io)h.e.tainineoi^aoir 
1MB«, qntm iniUoa ^koiodio hftbeamika aKCtndeTcit. 

m.VL A *^ 



^ "^ 



^g L. Ahkaii Sbnkcae 

cauifa nafcatur , fed in qualem pern«niat ai 
Si ignit noil refert quam magnui , fed quo i 
namefiam maximum folida non recepernnt! 
arida> & corripi facilia, fcintiilam quoqut 
vsque in incendium. Ita cit, mi Lucili , ii 
irsexicui, furor eft: &ideo iravitanda efl>n 
derationia cauflfa , fed(anicatif» 

Epist. XIX. 

Chmttmd^f 40^ ahkiendas occupatianes ^ & 
CMptMndum , fed otium y non UteBras. Mt 
Mils & Jplendore Mre : qu£ tumuUus €f 
fiios Tyabent, ClaufuU ah eodcmmagifirb: y. 
buicum m$nfa communices, 

EXCuXio quotiens epiftolai tuas accipio. i 
enim me bona (pe: iam non promittunt di 
ipondent. Ita fac , oro atque obfecro : qaii 
liabeo melius y quodamicum rogem , quam qv 
ipforogaturuifum? (i potts, fubdude iftis c 
tiooibus; ii minus , eripe. i) Satis muitutnj 
ris (parfimus, incipiamusinfene^lutevafa col 
Nunquid inuidiofiim eft ? in freto 2) viximus , 
murinportu. Nequeego £iu(erim cibi non^^i 
tio peterei quod nee iadaredebes, nee ab(co 
Numquam.enim vfque eo te abigam , generis 
ni furore damnato : 3) vt lacebram tibi aliquao 
xi tc obliuionem vdim. id age ^ vt otium tuui 
emineat^ fed appareat. Deindt videbunt c 
quibus Integra funt & prima confilia : an 

1. Erip% ) fi fttbdocere fenfim te neqnis, yi ttqne 1 
ripe. 

2, hi freH) vbi ob tnguftiai maximt marii motna 
9. Geturit htaumU funr^^daumm^ n linynk a(ii< 

ianthropifecamm. 



E t 1 i r tf 



probfurum tranimittere, tihi liber am non 
imcdLumrepromlicingetiii ^igotj Ccnpxomm 
|i, cliras ik nobiies amidii^, Tanc« notitii \ 
ft, Tt4) in extrema mcrgarii , ic peiiiiui con* 
MDien priori temonftrabuaL tenebras habcro 
1^; (eqaetor pvifllns lucii muitum ^quDciaiXK 
imii, Quictem potei vindicare > Rac i iiiiii 
Cnedelidmo ^ ant morfu animi tui. Quid e* 
hf\\it%j quod inaims ^) reli^um a tc pofGa 
e! dkma ? quortim nemo le ipfniti ftqalmt^ 
|uidexte, AmicDS? olim amicicia petebscar» 
'da. Murabunt tcilimenta deniiufijicnei? 
itisJBliudlimen Talurator? non poteil ptfuci 
^na couftare. 6) JEikiuia. vtrum te rctinqaere^ 
tid tx im malii. Vtinam tihi quidem £ei]e- 
ntig illet i n E ra na U I i uin tuoru m m od \im | nei 
m ibrmaa ni iii [Jc t ! Tul i t t e 1 o ng e « c onfp c* 
ulitbrlf rapid a fclicitti j prouincfa ik pf ocu* 
'(JQidqutd ab iHi^ ptomitdtur: maiora de- 
diteeKcipient y ^ c^ aliis ftlia^ Quit txitlii 
i^exTpeflatj dance d^finai? habere « quo4 
Nunqmm crit tern put, Qualem dicimui 
'1° ciuffarum » exquibus ne^ilur famin , ti- 
piditttum : altera ex fine alteriiii fHikituvJa 
i^ni ei vitam> qu^ ftunquam libt mifariacwi t 
Qicretiiitutts ifUhQuti fit* Sabdnc ccs^ 

licet, 

kinui) quo^camaniTni qcidam ftgricudine a le 
sorderii , (juo^ ce reLiquUTe itietiici dolaAt, 
^ttfi paruo rf ; mugna cpnftar*} pone <tiim migniixi 
n, G forte fen ex , «Ee foUtudm^si £e£tinu Jefcr« 
siXMnpoptcieafnuuuerit, veJcJienteit qtti mioa, 
eolre rolebaat i ^lios Patronoj , quorum lieiim fi- 
toil £bi <i«leg«rint 7 intgnani tiniin eirameflf** 



e 9 - fida 



6o £• AmrAifei S^hscab 

vtcetn iugotrium. femclillani incidi,7) qattti (faj 
per prcmi , facial eft. Si te ad priaatt retttlerii » d 
nora erunt omnia, fed affatiin implebunt: at mil 
plurima &. vndiqpc ingedfl non (atient. Vtmm i 
tern mania , ta inopia faturiutem , an in copitt I 
mem? £c auita felicitai eft, aliens auidiiati exfl 
fita. Quamdiu tibi (atia nihil fuerit, ipfe tliii iMJ 
crit, 8) Qoomodo , inquia , exibo) vtcnroq^ 
Cogiu qoam multatemerepropecunia, qtiam mii 
ta laboriofe pro honore tentaaeria: aliquid 6t pro od 
andendam eft, aut in ifta f&licitudiae prociuratioiMJ 
Adeinde vrbanonim ofKcionimtene(cendum inll 
multa, ac Temper nouis fluSibaa , quoi effiigere nal 
modeftia, nulla mx quiate contingit. Quid enim ijj 
rem pertinet ^ an ni quiefcere velia ? fortune tua M 
vulu v^td fi till etiam nunc permi(erii crefcere? qnil 
turn ad (iicceflum acceflferlt , accedet afd metum. Veil 
tibi hoc loco referrediftum Maectnatis, vert in i|l|| 
ccnieo 9) docui t. Ipfi enim altitudo attonat 10) w^ 
ma* Si qasrit , in quo libro dixerit , in eo qpF4 
metheoa infcribitur. hoc voiuit dic^re, Monl 
babet fiunma. Eft argo tanti vlla potenda^ vt fit 9 
tarn ebriua fermo 1 1 1) Ingenioftia vir illc fait , lol 
gnuiii excmplam Romanaa eloqoentiae daturoa, nl 
ilium ehfij^ua(rec felicitaa> imo cajftraffet. Hie tt d 
tut manet,nUiiamcontrahaa vela j nifiCqaodillefiv 
iroioit)~terfaim leges. Poteram tecum & hac Mad 

7. JflClrfQ ttqoe iu inlmani effiindere« ^ 

9 Ipfe alas nw ent) fobintelltgc p0is. Noa firifidei dl 
qni f«mper fbrtmiit toic inhitboot. > 

f, Ecntto^ ha vocat dignitatem ftanlam dCafidaa ia q 
tornienta. >; 

' 10. AnonM ) pcrcntit. i 

11. Ebrins fermo') affeaatnt, calamiftratot , qaod vid^ 
ttlA tUii Mffctaatii ita ia ifto 900909 cpinpartt. 

24 




Epif t L 1] 

Hsiiiiefitentia psrcm hccft radontni ; u) Jid moue^ 
tiimibi contFouernam ^ Ci te noui^ tiei volei quod 
*icb&tj mfiin afptro i|) & pro bo accipcrc Vr fc r«i 
Atbety ab Epicuro verfura fadenda t&. Ante, jnqtiit» 
PfnifnQiiciendiim eH^ cum qnibui edtt A bibut 
jffmm quid edaf & bibat^ Nam fine a mica vifcef atio^ 
If) lecnii ac lupi Vila €ft. Hoc non conringet u- 
hiHifi feccflerii: alioquiii habcbii conaiuaa, quov 
fiturba falucantium nomeiiclaior digcfferii. Errat 
pncm qui ami cum in aCrloqnsrili inconuiuio pro* 
lit Nullum habct maias malum occtipami homo, 
|1)Qtt<tfuif obfcfTtii, qtiMia quod tmicoa fibi pmat, 
UbDiipfcnoneflt quodbcneficla fua cfficacia iudi- 
ptad cenciliafidoi amicos, cum qui dam ^ quoplua 
lel^eut J mttgis oderint. Lc^e st Qllenum deb itoreHi 
kU^ graue inimicum, Qaid ergo? bcncficit non 
jiriot amkitiat ? parint , fi acccptnrof licuil el»gC'- 
t; {i collata , non iparla funt Itaqat dam incfpli 
lb mcntit mac ^ interim hoc coniilio fapienfum vccre^ 
I magti ad fcmexifluiBn peitioere^ c^uit, ^juani 
liid acceperit. 

E PI s r. XX. 

iittJSpBUm in fa&is ^ nan Verbis $jfe : itaefue aHIU 
nmdmm. Et confiamer amdttm. namS^pitntia ^ efi 
nnuenUntia , C temr 9nu9 Muntatum , mc 9it£^ 

B. Parem facer* rationem) exfohicre debitum , fc. fenterN 
iiii ia omaibiu Epiftolit quai ex debJto cum Luciiio com- 



1^, A]}ero) GloiTs Xtvuov h*i^M h.e. pufi ctnd-diqne 
Jgenti anmninni ufperum intcrpretantur. Itt apnd Nlcetarn 
■we*C«^ eft TO Xsa/MMin^tu. Et hodieque tpud Tarcai aj^rl 
mm oil €x argento. Lipf. 

If Vi£ctrti$io) epolum com carne» 



c 3 



f4Ji» 



fe L. Ahnasi Sekscab . 

l^AUpfrtm etiam non timenda : (f diukU , / mjj^ 
von dmMtuU, Iterum momtio , fauftnm C9rik4 
itu agerti Gf mitari, 

CI vales , & to dii^num patas qui allquando fiai t4 
. ^ gaudco. mca cnim gloria crit , fi tc iftinc , ^U 
lie fpe cxrundi fiuduaris, excraxero. lUudaiiliE| 
miLuciii, te rogo acqne honor ^ vt philoibphiMO^ 
prscordia imadimittas, &cxpcniiientuintuipr<| 

' £lus capiat, non oratione, nee fcripto : fed antmifiri 
tare, ^cupiditatumdeminudonc. Verba reboffi 
ba. AUud propofitam eft declamantibus ^ & iffa 
"Onem coronscaptantibus, aliud his qui iuueniuilS 
tiolbrum aures diCputatlone varia aut volubUi m 
^ent Facere docet philofbphia , I) non diccrti' 
hocexigit, vt ad legem fuam quisqueviu|it^ .i|«< 
tioni vita diflcntiat^ vt ipfa idter fe vita Vfuiit»'i 
' aSionum dKTenfione , coloris fit. Maximiini \ 

' ft ofHcinm fiipientis , & indicium , vt verbitJt ^ 
concordcnt, vt ft ip& vbique par iibi idenmiitj 
Quis hoc pneftabit? pauci, aliqui taincn. '^ 

cile hoc : nee dico (apientem (emper vno ituruitij 
dti> a) fed vna.via. Obferua itaque > nunquid \ 
tua domusquc diflentiant: nunquid in te UhdnlitJ 
in tuos (brdidus : nunquid ccenes flugaliter > sedifl 
luxurio(e. Vnam femel » ad quam yiuaa , reguii 
prcnde, ft adhanc omnem vitam tuam exaeque. (^ 
damfedomi contrahunt> dilatantforis ftextcndaf 
Vitium eft h«c diuerfitas, ft (ignum vacillantia anin 
ac nondum habentis tenorem fuum . Etiamnuni i 
cam vnde fit ifta inconftantia , & difiimilitudo r ef^ 

— ■ — T r 1 r. - I I - ■ ■^ 

1. Facere docet Philofophia) h.e. adpraxin tou(peQat,«l 
terboram qosrit delinimenta. 

I. Vno iiurum grain) vna enim via alha tardint^alioi'S 
l«ri«t ingredi potdt 



nines quia veiinr , niii iiio momento , quo vo« 
(Kuin,nulli y«lle aut nolle decretum eft. Vari- 
tidie iudicium , & in contrarium vcrtitur : ae 
: agiturvita perlufum. Prome ergo quod 
& tortaiTeperducerit autadfummum, aut co 
nmum nondum eflfe (blus inteiligas. 3) Quid 
is, fauicturbse familiar! ? Turlia ifta cum a 
efierit, ipfa fe pa/cet: aut quod tu benefido 
K>ces (cire, paupertatii (cics. Ilia veroi certos* 
:oi retinebit: difcedet quisquit non te, (ed 
aebatur. -Non eft autem velobhoc vnum 
Aupertas 1 quod » a quibus ameris , ofteridit ? 
iUe veniet diet , quo nemo in honorem tu- 
datur? Hue ergo cogitationes tux ttndant^ 
. hocoptajomniaaUa vduDeoremiflurut, 
itus (is temetipfo ftextena(centibusbonit* 
sfteflefelicitasDco propior? Redige te id 
c quibus cadere non poflis: idque vt Itben- 
i, ad hoc pertinebit tributum epiftols huiut» 
rim confcram. Inuideat licet : ettam nunc 
pro me dependet Epicurus. Magnificentidr 
:de) fermo tuus in grabato videbitur Sc in 
non enim dicentur tantum ilia , fed proba« 



54 L. AlfltAll SlNlCAB 

bontur. Ergo certe aliter audio quae dicit Demc 
4) no{lcr> cum iUuin vidi nudum ,; quanto minid 
qoam (Iramentis incabtntem? noh prxceptom 
UA teflii eft. Quid ergo? non licet diuitiai in i 
pofitas contemnere? (^id ni liceat? &ille ingen 
snimi eft , qui illat circumfufat fibi multum divqf 
miratnt , qciod ad fe venerint, ridet, fuaique aa^ 
snagit eflfe quam fentit* Multum eft , non corrun 
^ diuiciarum vontnbernio. Magnus eft ille qui in diu 
tiia pauper eft : fed (ecurior , qui caret diuitiis. Ntf 
icio , inquis , quomodo ifte paupertatem latarus T 
li in illam incident Nee egoEpicuri angelus (cio,^ )i 
pauper ifte contemturua fit dittitiai» fi in illas incide ' 
Xtaque invtroqnemeni sftiroandaeft, inQ>iciend 
qne>an ille paupertati indulgeat, an hie diuitiis nonii 
dnlgeat. AUoquin leue argumentum eft bonx volun 
tiagrabatui^autpannus, nlfi apparuit aliquem illal 
Heceflitate pati^fed malle. Ceterum magns indolis 1 
id ifta non properare tanquam ad mellora > (ed | 
rari tanquam ad faciiia. £t fimt> Lucili, facilia. coflfr 
vero multo ante meditatus accefleris , iucnnda qupp 

J|ue. Ineft enim illia, fine qua nihil eft ittcundwiiiM 
ecuritat. Necefiarinm ergo iudico id , quod. iS^ 
firipfimagnoa viroi Gape fecifle, aliquot diet intcM 
ponerei quibnsnoi imaginariapaupertate exerc^' 
anus ad veram : quod eo magis (aciendumeft, (^ 
deliciis permaduimus, & omnia dura acdifGcilia I 
dicamus. Potius excitandut e (bmno, & vellicand 
€& animus>adiuonenduique naturam nobis minimv 

4. Demetrius) Cyaicaf Senecc ctate celebrit , de < 
panperute nofter de vit. Beat, c ig. ciun uJiter fe aodire aij 
qam alioi fdiicet Philofbphos grtnet fenteatia , ?iu ko|< 
Jti. 

5. Nee ego Epicttri weins fii§) leg. Nelcio inqmt Epk^^ 
•Of aopaopcirftc. Idpj^ ^ 

CQOi 



66 I L.- AnWAKi S -BRfeCAB 

tradiantem : Si gloria ^ inquit , .ungaris , notioi 
teepiftolsmeiiBiaciem, quam omnia ida quse c 
& propter qus coleris. Nunquid ergo meiKitos 
qoii Idomenea nofl'et , nifi Epicurus ilium (iiis litti 
incLdilTet? Ormiesillosmegiftanai 3) & (atrapai|. 
regem ipfum , ex quo Idomenei tituius petebatufj^ 
liuio aUa fupprcdit. Nomen Attici pcrire Ciceri 
<piftols non finunt. nihil illi prdftiidct gener Agrijpf 
& Tiber iutprogener, &Oru(inC£(ar pronepoi : i 
ter tarn magna nomina taceretiir , nifi Cicere ilhi 
applicui(ret. 4) Profunda fupra nos altitudo tempoi 
veniet > pauca ingenia caput exferent , & in id| 
quandoque (ilentium abitura obliuioni reiiQent, 5) 
ft diu vlndicabunt Quod Epicurus amico fuo po0 
promittere^ hoc tibi promitto, Lucili. Habebo^ 
pud pofteros gratiam, po (Turn mecum.duratura pod 
naeducere. 6) Virgiliia nofier diiobua memorft 
aeternam promifit , & praeftat : 



Tort«nati amho , (t tfuid mtd CArmindp^jfunt^ 
j!^ulU dies ^n^uam memori ^os eximei £uo : 
Dum domm j£ne£ Capitoli immobile fnxum 
Accokty imperiumque pater Komants bAbelnt^ 

Quoscumque in medium for tuna protulit j quk 
que membra ac partes alienn potcntis fuerant , 1 
rum gratia viguit, domusfriiquentata eft, duffii 
fieternnt : poft ipfbs eito memoria defecit. Inge 

J. Mtgiftanas } confpicno» tpud Regem interpri 
Saidas. 

^. Applicuijfet^ iibi& famas fiic iunxiflet. Lipf, 

J. Et in idem ^andoiiHefilentinm abitura oh liuiomrefi 
& ipfa quoqae licet profanda filentii & obliaionit no^e I 
^oando fubmergenda » refiftent tamen & perdaraknnt 1 
quando contra oblinionem. 

^. Eductre ) ez profunda filentii atque obnuiodis bo Ae^ 






63 L. AwNAtl Sbnb^as 

qaocQinque ierint, hon^fte eOe viuendoio 
•dterint boi hortolot , & in(cripttiin horcoli 
hie bene manebit /hie (ummom bonom vol 
paratuseritifttus domicilii ciftos, bofpital 
iius> & te polenta excipiet, & aquani quoquc 
niftrabit. &dicec: Ecquidbeneacceptaiea 
litant y inquam > hi hormli famem , fed ext 
Bee maioreno ip(if potionibut (itim faciunt ^ 
rail & grataito remedio (edant. In hac 
con(enai. de faia tecoin defideriis loquor , 
folacionem non recipiont i quibui dandym^ 
rt definaht Nam de iUis excraordinariia 
kifFerre, licet caftigafe'& opprime^e , li 
commonefadamilftavolvptaanataralia eft 
ceflaria: hoic nihil debea. (i quid impend 
.tariom eft. Venter pneceptanon audit, 
pellat. nonefttamanmoleftnicrcditor» pa 
titur: fi modo daaiUi quoddebes,^ non 
tea. 

E p I s T. XXH. 

W^rtker exeundum effe ab oecupationibus , 
dot Uqueos amt rmnpendos, S^d tsmm of, 
0* mmm^im ex/piHetur :■ nee eUbatur. i 
inde GT dbiieU fplendoret ifios Falfos, 71 
turo fintentM: Omms exin ptteros e 9ii 
9erdt iiiu ignaros^ 

IAm inteUigaa edueendimi efle te ex iftii i 
nibua , (peciofis &'malia : fed quomodo i( 
poflis , quxris. Quaedam non nifi a praefi 
ftrantur. Non poteft medicus per epiftoUi 

$, QuocMmque Urmi bmufit tjptviutndum) 91 
Phil^fophoram fedam amplexi tiiarint , in ea in 
ceptt ^Hii hooei^ swa% iabcank 



«"' A/i9a,d,rfu„^„.. «n'n ,rc„, „_. *'«'nr. 



J "* CiwdL,/-! "'" ^orpori, ; '"■""•mo. 



Nalli nocefle eft r i ^""* ^' nollcn, ? „ ' *'' 



,^^J«rf.mefle. <I»od gS^ fi^ «"'^?"«'« 




lot^ 



■Jan Q> 






4ca< 



7^ !«• Annabx'Senbcae 



dentiorcf qaain ipferum, ad qaos Colco referro; 

delibero. EpicKri epiftolam ad banc rem per 

tern legi, Idomeneo qu2(cribitar« quem rog 

quantam pdteft fagiat & properet, antequam 

vis maior interuenjat , d aufcrat libercater 

cedendi. Idem tamen (ubiiclt , nihil eflfe 

tandum, ni(i cum apte potent tempeftiueque te 

fed cum iliud tempui din captatumvenerit, ex 

dum ait. Dormitare de fuga cogitantem vet) 

(perat etiam ex difficillimii (alutarem exitum..; 

properemuiaxuetempua, nee cefTemui in tern 

Puto nvmc ^-Stoicam fententlam qu2ris« non eft 

qaisqiiam iiloi apod te temeritatis infamet : cau 

quam fortiores (unt» Ex(pedai forfitan , 

bi h«c dicantur ? Tarpe til cedere operi : ladar< 

officio ) quod (emel recepifti. Non eft vir foe 

ftrenUQS, quilaboremfugit: verum ibi crefcit i 

nimuti ]p(arerum difficultate. Dicentup tibi ifta 

pers pretium habebit perfeuerantia^n nihil indig 

bono viro faciendum patienduraue erit : alioquij 

dido (e & coutumelioib labore non contjcret , n< 

N negotiii erit negotii caufTa.Nc illud quide'm,quoc 

fiimaseumfadarum, faciet» vtambitiofis rebui 

plicitus , earumiemper sftus ferat. Sed cum vi 

breuia in quibus volutatur , incerta » ancipitia : i 

tet pedcm ^ nee vertet terga : fed (enfim recede 

tutum. Facile eft autem , miLucili^ occupatii 

euadere , (i Qccnpationum pretia contempferii. 

funt) qu2 nos morantnr & detinent. Quid er 

timlongasfpeirelinquim? ac ip(a meftcdifcedi 

nudum erit latus? incomitata ledica? atrium v 

iiml Abhiiergoinnitihomineirecedunt, &me 

dem miferiarum amant> ipfat execrantur. Si 

ambitione, quomodo de arnica quemntnr: idcj 

verumafFeSnm corum inipiciaf , non odernntj 



umncf /:.enoncs ccLnryiippi moacra(a,c( nonfr> 
era fuadebunt. Sed (i propter hoc tergiueriari% 
imfpicias^qaantum fcrai tecaiD,& qnam itiagiit 
a inftnias otium : nunquam exiiom inuenieff» 
cum (arcinis enatat. Emerge ad mcliorcm vi^ 
*opitiitdiis (ednoniic , qaomodo iftii propitii 
nibiis bono ac beiiigno valtu mala magnificai 
iint:hoc vno cxcufiti^qnodifta qns vrunr^qose 
iant,optantibus data fnnt.Iam itnprSinebam epi« 
gnam : refohienda eft, vt cum (bleiini adte mm 
> vont«t,&'aliquam inagnifkam Tocem fecom fa 
Kce occurrit mihi nefcio vtrum verior , an c\l» 
dr.caius? inquly. Epicuri. adhoc enim alienas g) 
I adorno. Nemo non ita exit e vita,tanquam mo- 
a?crit.Qaemcumquevii,occupa.adole(ceticeii;(^ 
I mcdiam : inaeniet aeque timidum mortiajl?; 

iimW) iofttramtnrioni. qui cum maime qitaruitiir 
iit\ DOS oderunc amcm » kd, majuma amanc, fa 

xa#f ifios) paoitint extmina. 

ikat CMrm mm p^ffunt') dav fdlicet tnimnm ebad- 



7a L* Anhabx Ssmbcas 

que infciuin viue. Aemo quidqutm hafa 
fii« in furarum enim noftra diftulimot^ 
me magis in ift^ voce deleftat , quam qa< 
probratur fcnibut infantia« Nemo ^ inqaic , 
quam quomodo natut eft, exit c vita. Falliiin ' 
ioret morimur , quam nafcimur. Noftrum, 
non naturs vitium eflu ilia de nobii conqueri 
&diceFe; Qaidhoceft? finecupiditatibuivoa 
line timoribasj fine fuperfticione, fineperfidu 
risque peftibut: qualia intraftia , exlte. Perce 
pientiam, fi quia um fecumi moritur, quam ni 
. Nunc vero trepidamua , cum periculum accefiii 
animua nobis j non color conftat : lacrimx nihi 
foturx cadunt. Quid eft turpius, quam in i 
minetecuritatiaeirerolicitum? Cauflaautemb 
qtiodinanes omnium bonorumfiimusy quorua 
sie vitJB defiiderio laboramus, Non enim apu 
para eius vlla (iibfedit. transmifta eft , & 
xit Nemo quam bene viuaCj (ed quam diu 
rat: cum onmibnspoflitcontingere , vc bene vi 
ytdiu^nulli. 

E p I s T. XXIII. 

^pmt ^ermn gMM^um qudtere. qwd iUudt Jn 
' ff €X Uro Horn ndtmn. ReUquM^ fdiUaciM^ (f 
eUfiniy ktt fiUdum^ & firmum: quU imfii 
turn, d* smmo^ 9ptimM nofiri psrti^ Vm 
pofitum eft in ConfeientU, Epicmri deindi dk 
Turpe & moUftum^ VttJim fimftr inehsrf. 
con^Mntes damndntur. 

PUtasmetibifcripturum, quam humane nolk 
hiems egeriti quae & remifta fuit, & brenis : 
mal^num ver fit , quam prspoftenim firigua j i 



fi I i I t t A f,"'" 



-JK 



mbfl qusrrentjtim. Ego vtta aliquld , quod 
^libi prcdcirepofliti fcnhmi, quid amcm 
nifivtiecithori^r ad bonimmciHcm? Hulu$ 
mmm quod fit, quierti? ne gaudeai vfltiir. 
mtum hoc eite diMi : cdmen tit Ad /u mm A 
iitf qQifcit qiiogiudcir, qui ^elicitjtem fuifii 
poteitate n o n p ofmL Solid ta$ tft^ikin c€ r** 
Iqufmfpeitliqua pro rl tit : H col ad mnoifm fit^ 
mitxdi^Qii pGtatur , licet ilium nunquam fpe- 
^ ladtceperim. Hot ante omnia fac» mi Luciii* 
J&gitsderr Exiflimai me nunc dfitrahere tibl 
volupiiteiB ) qui fonuita fubmouco j qui ipef^ 
II oblc^bmcnta , dcutrandas exiiliuju ? imo 
9m. tiojo cibi mquam decHe i^titiam. iroio lUaitt 
tiidfloiinsfcir nafcetur, fi mode intra tejpfum fit* 
QtefKliilifiiatci non Implent pe^ui v Osd frontcm 
jkmnt] jcuei (unt : mii forte cp iudicai illutu gaU'* 
^}0rldeL Animui debeE eile ilaeer Si fidcns^ 
IfcpCDmmicre^ur MiMcrede, rei fifiiera eft 
^I'^iaudmm. An !U ex<f^imas q ucmqtiam fk^iutd 
*^tii,i^vtiilidcljcati k>quunmT^ hitaricuio mot* 
I*"* conumnerc? pauperiatj doinum iperire? vo* 
IfipartireMfcfubfrffino? mcdirari dolorum paikn-» 
jNa! Hjcqui apud feverfatj in ma^iiopaudin t% 
Wpiruroblindo luhuim gaudii poflefliione cfl"a 
ffwlo- nunquani dcficict* cum f mc-l vndc pciamc 
*'>*3J«ir Leuium mctaUarum fru£!u$ \n fun»mO 
ml iiopulcntiffimafupt, quorum iiialto latcf ve- 
'S'liliiduc picninj reiponfura fodienti. Hafc quihut 
Bdfidirur vulgui ^ icnuem habcnt ac pcrfulotiam 1} 



i Pff/njlrkw ) aon penefrantem , k^ £Kietitn afjief= 



74 L, Amnabi Seh^cab 

lZ_ . . I "-j 

voiuptateiD : & qaodcumqu« inud^cium i) gtadiB 
eft, tundamento carer. Hoc dc quo k>quor , ad q)| 
te Conor perducerc, folidum eft , qaod plug pattfar 
trorfus. Eac, oro te , Lucili cariffime , quod ni 
poteft te prsftarc fclicem. difiice & conculcd 
qu£ extr'mfccus iplendent , qnae tibi proihittunttiV 
alio: ad verum bonum fpedh , & de tuo gaude« O 
eft autem hoc ? de te ip(o, dc tai optima parte. ( 
pufculum quoque , etiam fi nihil fieri finciilopoJ 
magii neceflfairiain rem crede , quam magnam. | 
nat fuggerit voluptat^t, breaea, pcsnitendaa»«iSi 
magna moderatione temperentur , in contml 
ebiturai. Icadico^inprecipitieftvolnptaa, ad 
lorem vergit , nifi modum teneat , modum eutenaC 
nere in eo difficile eft, quod bonumefle credidei 
Veri boni auiditas , tuta eft. Qaid fit iftud , inteilj 
gas , aur vnde fubeat ? dicam. Ex bona-conIcie4 
ex honoftisconfiliit, exre£litadionibafl» exconti 
ptu fortuitorum , ex piacido vits& continue ten! 
vnam prementis viam. Nam illi qui ex aliit prdpi 
tts in alia tranfiliunt , aat ne tranfiliunt qnidem » I 
cafu quodam transmittuntur , 3) qaomodo haM 
quidquam certam manfiirumae pofTunt, fufpenfil 
vagi ? Pauci fiint,qQi confilio fe (uaqoe difponanc ill 
teri eorum more qnx fluminibui innatant , noa e^ 
fed feruntur. Ex quibus alia lenior vnda-dd 
nuit , ac moiliut vexit ; alia vehementior rapH 
alia proxime ripam , curfii langue(cente depofiq 
alia torrtns impctui eiecit in mare. Ideo cod| 
tuendum eft , quid velimus , & in eo perieuerandai 

2. InuefUcium) aliunde qasficnni , extra not pofida rdi 
adue^^.m. i'\ 

). CafHtitndamtrmifmif$HMtm^ proiabnatarftimpcpifi 
fl rttttOjE* .4 

H 



76 L. Am wah SinicAi 

SOllicitum te cfle (cribit de iudicii euentu, 
tibi furor inimici denuntiat, &exiftimaia 
fnrum vt mcliora tibi ipfi proponat, & acqai^fi 
blandx. Quid enim nocefle eft mala arceflfere 
til dto patieiida cum venerint, prxfamere, acp 
tempuf futnrimetuperdefe? Eft fine dubiol^ 
quia quandoque fit fiiturutmUer, cfleiain roil 
fed ego alia te ad fecuriutem Via docam. Si v 
nem foiicitudincm exuere , quidquidvererii i 
niat, euencurum vtique propone: Sc quodei 
illud eft malum^ tecum iplemetire, aotimoren 
taxa. intelliges profed^o, aut non magnum , % 
lonj^um efi*e > quod metnii. nee diu exempla, i 
confirmeriiyCoUigenda funt : omnia ilia stat ta 
qnamcumque partem rerum,velciuilium,i) vel 
narnm, memoriam tiiiferis;occurrent tibi ingen 
profeftus, aut impetus magni. Nunquld accida 
jfi damneris , poteft duriui , quam ?t mittaril iQ 
nm ? vt ducarif in carcerem ? nnnquid vitra qui^ 
tlmendumeftTlii, quam vt vratur? quamvtp 
Singula ifta conftitue, & contemptorea eoruv 
qui non qusrendi^ £ed eligendi font. Dam 
nemfuamRuttliut fie tulit, tanquam nihil iUi 
fium efletaliud, quam quod male iudicaretui 
(ilium Metellus fortitertulit, Rutilini etiam lib 
alter I vtrediret, RcipubL prsftitit : a) alter re 
{uum Sullae negauit ^ cui nihil time negabatnj 
carcere Socrates di(putauit, & exire (cum efte 
promitterent fugam) noluit: remanfitqtie, ? 
rumrerum grauifiimarum hominibus metum • 
ret > mortis & carceris. Mucius ignibus manu 
pofuit, Acerbum eft vri : quanto acerbius fi i 

I. Gin/fitm) Romanarnin. 

^ MfM, fr^fiiHf) Jbue. iograOamReipiiblias n 




jlEkrii? Videt homincfi] non crudltum , ncc 
Bfpdi contri inoricm aut dolorcm fubornfl-* 
(aitaritanmmroborcinftrtiflum ^ po^nas a fc 
Hwtmexigcnteni. lpc£taror diltillantji in ho- 
liodeKTr» fieri t, nee atitcrcmominudiiofli- 
S»cm minum, quam ignis illitb hoftefubda- 
I Facer e aliqmd in illis cadrii feUciUf potoir^ 
Ritii. Vide qtiinto acrior iir nd occiipandft 
immti qiiam cmdelitai ad trrogtnda. Fa« 
MenaMudolgnouitj quod volueratoccldere ; 
DiM^cmi J qaod non ccciden t Decantata^f 
momnibu! fcholJi fabals ifta funt iim mi- 
I id contemn en dam moncm ventum fucrir, 
U narrabii. Quid ni ego nflrrcm , vltima il* 
^Plfltiniilibrum legencemj pofito ad etput 
Muohsciiircbui cKtremis inflruroenta pro- 
^ «iterum vt vellet mprt , attcrum i^poflfcu 
m ergo rebuij rtcumque comyoni fra£i^ it- 
Di^poterant, id agendum cxiftimsiuit, necui 
^ ait ocddere iictret , lut feruarc continge-' 
uTido gU^o 3 qucmviquein iUum diem ab 
f<i«purumfcruaucnit: Nihil, inqoit , egifti, 
omnibus conatibns meii obfiando. non pro 
'uc , fed pro patr is liber tate pugnaui : nee a- 
^ntapertinacia, vt liber, (ed vt inter liberoi 
• nunc quoniam deplorats funtrei generia 
) Caro deducatur in tutum. Impreflitdein- 
fcfum corpdri vnlnuf . quo obl'g^to amedi* 
minus fanguints haberet , minus virium> ani« 
)iam non tantum Caefiri , fed fibi iratufj nu- 
Jlnui manus egit, Sc generofum ilium con- 
mquc omnis potentiae (piritum non emifit, 
Non in hoc cxempla hsc nunc congero, 
m cxcrceam , fed vt te aduerfai id quod ma- 
•ibilc yidctur , cxhortcr. FacUiw autcm 

f s «*• 



78 ILvAniiawi SiMKcAi 



exhortabor, fi oftendero , non tantum fortes viroi J 
iDoinentom efflandas anims contempfifle : (ed qn 
^tiin adaliaignauosyinhacreeKaiquafle animiiihj 
tiffimorum. (icut Uliim Cn. Pompeii {bcerumScii 
n.:in,<)ui contrario in Africain vento relatu$,cum t 
1*1 nauem fuam videret ab ho(libqi,fcrro fe tranfi^C 
rauit,(3^ quafreniibui vbiimperator eiTetlflpperatQr^ 
quit^bene fe habet. Vox hsc ilium parem maioribai 
cit,6^ fataiem Scipioiiiba$ iu Africa gloriam noq eft j 
ferrumpi paflTa. Multum fuit Carthaginem.vincc 
ampliui mortem. Imperator, inquitj bene fej 
bet. An ^lifer debebat Imperator, & quidtm C$ 
fiisj)) mori? Non reuoco |e nd hiftoriasi nec.l 
omnibus f^cuUscontcmproret mortis, quifunt plj 
rimijCoUigo: refpice ad bxc noQra temporal dequ 
rum tangnorc ac deliciis querimur, omnis ord' 
hominfl fuccurrc^nt, omnia fortune, omnia iWi 
qui mala fua morte prsqiderunt« Mihi crede, Lue 
lideo mors timcuda nan efl, vt beneficioeins nit 
enteferenddm (it. Secnrus itaque inimici minai i 
di ; & quamuls contcieinia ti^a tibi fiducian> faeii 
tamcn quit multa extra canfljim v«knt,4) & qu ^ 
cequiifimum eft (perai &ad id tequod eftiniquifl|| 
snum > compara. Iltud ante omnia memento > dj| 
mere, rebus tHm«ltum, ac videre quid in qnaque fl| 
fit: (cies nihil eflfe in iftis terhbile, nifi ipdim timqii 
rem. Quod vides^ccidere pueris^ hoc nobis qoof 
que mainfculia pueris euenit « illi quos am8nt,qi^' 
bus aflfueuerunt, cum quibus ludunt, G perfonat^ 
vid^ntjexpaaefcunt: nonhominibus tantum, fedj 

■ I r III I I |M 

^. CatoHts) qai erat in exercicn , cni prserat Scipio ift^ 1 

^, Multakxtfacanlfam vaient) gratia rctlicet,opef, odiril 
& aUt qoB extra caoffiun faiit, & tamea c0idnat f«pe» vt caoii^ 
boasfaoquiiibatt ?iAcat daterior* r 



*^ -E T 1 g T O L A t-* ^ 

^rfona demenda efl, & rcijdcnda iicjct /iii, 
plhigladios^igncfoflendii, Sl turt'^Tn Cflrni* 
^rcaicfremcmcm? Toite ifi^m pompam fub 
|e«« ^ 0iiitat cerritai, mori et ^ quam nupcf 
\ UKUi f quam ancilli cojuempdc. Qpid ru 
piiht fiagella «St eculeos inagno apptracu explt* 
pid fingulit articulii fingula machuiameiitii 
I exf orqyeantur j aptati , ^ milk alia Inflru* 
^xoirnilicandt parricubttm hominit ? Pond 
9^ noiobflapefacRint: iube conticcfeere ge* 
Itxclamationej, &vocum inter laccrauon em 
tn ffccrbiutem. Nempe dolor e£^, quern po- 
liillecontemnk, quem Aomachtcutillein ip* 
Itis perfert , quem in puerperio puella perpeti- 
^uit efts ftfcTte potfum: grautt cfl, ii ferre 
0UIT1* H^c in animo voluta^ quaE ^pe audf (Hi 
Ktfti: fcdanverciudieria^ ativercdixerii, et 
n>ba. hoc cnim turpi fO mum «ft, quod iiobif 
jlct, verba noiphilofupbiffi, n on opera tra^a^ 
|id tu? nuncprimum tibi mortem immincr* 
lone e^Hum, nunc doloremT in h^c nati» 
^idqutd tied poiefl, quafi fnmrum cogite^ 
Quo d facer e le m o neo, fc S o c erte f eciitc. N u nc 
CO, vtanimumtuumnonmergaiiniftarp (bli- 
em« liebetabitur enim, & minus habebit vi- 
ciun exfurgendum erit. Abduc illdm a priut- 
a ad publicum : 5) die mortale tibi & fragile 
:uhiin effe, cui non ex iniurit tantum aut ex 
orif viribus denuntiabitur dolor ; ipf» volu- 
in tormenca vertuntur. Epuis cruditatem 
t, cbrietatct ncruorum torporem trcmorciti- 
bidincs pedum , manuum ^articulorum omni- 
prauationes. Pauper Ham ? inter plures erq. 

f pnhlicamy^d ea quae omnibnt immiBent , tibi^ne 
nmunes font can ommbaf caiamiutw. 

f 4 Exful 



go t. AmnACX ggftgCA B 

Exful flam ? ibi me natam putabo > quo tnittar. 

ligabor? quid enim? nuncfblututfam? ad hoe^ 

jiatara graue corporis mei pondus adftrinxit. Morii 

hoc dicis, definam sgrotare poflTe, definam idUgi 

foffe , definam mod pofle« Non fam tarn in 

vtBpicuream cantilenam hoc loco perfequar^ ^} 

cam , vanoi eflt inferorum metos , nee Ixiohem ti 

volai, necfixumhumeroSifyphitrodi inaduerliij 

fiec vlliiv vifcera & rena(ci pofle quotidic, ^ < 

6) Nemo tarn puer eft^ vt Cefberum timeai A: j 

pebraa , & larualem 7) habitum nudii offibui col 

rentiom. Mors nosautconfumitjautexait. 

fis mcltorareftant> oneredetra^otconfumptifi 

l>e(lat. bonaparitermalaquefubmotafuhL PeriL^. 

I^mihi refcrre hoc loco cuum ver£um , fi prina tdoMlg 

nuero, vtteiudiccsnonaliisfiripiifTcifta, fedcdi^li 

Cibi. Turpe eft aliud loqutj aliud (entire: qoiiiw 

tQFpius , aliud fcribere , aliud (entire? Memiifl to iv 

|um locum aliquando tra^afTe, non repente nosJC 

mortem incidere^ fed minutatim procedure. - QuodK 

4te morimur, quotidie enim demitnr aliqua para vit«| 

i& tunc quoque cum cre(cfanus vita decrefcitr Infioib 

tiam amifimus , deindepueritiam , deidde adolefcco^ 

tiatn: vsqueadhefternum, quidquid tranfiittetupi^' 

ths , periit. faunc ipfi^Lm quem agimus diem > com 

0iorte diuidimus. Qnemadmodom clepfvdram nofe 

Ci^tremum ftiUicidium exhaurit> fed quidquid atitf 

(leflttxit : fie vltima hora, qua eflfe definimua , non (oh 

mortem facit J (ed fola confiimmat. Tunc ad iliam 

peruenimus , fed diu venimus. Hsc cum defcripfif* 

Wy quo(bles»ore^ (emper quidem magnus, nu» 

<. JHenafei pAjfe ^ptidft is^ carpi) qno4 deTytioFoatcftp 
^nlontur , cternum a ralture ita lacerando. ^ 

7* Imidm) <iaalii htwom eft A; lamianuik 

qnifll 




1 f It I. A m 

a acrior , ^u^m vbi vt rttati cooiniodfls vtr- 

7as 3 qii^m epifloUm mcam, flp]>arebic 
hanc q^tm tlmcmus moriem cxtrcmam 
Um. Video quo (peCtci, qujcrti quid hiiic 
blferim , quod diC^ym alicuimanimofurn, 
;ptain ¥tUe ? Ex hac ipfi maitcria quae in 
it 3 mittetuf iliqpid. Qbiurgat Epieurui 
eoi qui mortem concupifcunti qutm eo* 
J 8c aitr RMicQluni efV, currere id mot* 
it», cum gencrc mm , vt eurrcnduoi effet 
J effccerji : Item alio loco dictt : Quid ^m 
quam appeterc mortem^cfUTi vitam tibj in* 
!«nt tnetu mortis ? Hii aditcUi & itlud e* 
ts licet, taniam homiiiiTni icppcudennam 
dementiim | vt quidam timare moriji ca* 
motteoi. Qaidquid horum tra^auerif^ 
■ ammaoi, vcL td mortli, vel ad vi^ patUn^ 
'umque moQendi ac Ermandi fimiui I ^ no 
mua vitam ^ & ne nimii odericnuf . ctiiin 
fuadet finire, non temere, ii«e cum pro« 
sndat eft impetut. Vir fortii ac ^pieni 
I debet e vita, k^ exire. Et ante omnia iUo 
etur flfre£hi9, qoimuhoi occupauit, HBh 
Kli. Ell enim » mi LuciH , vt ad alia j fie 
moriendum inconfulta animi incUnatio } 
renerofosatqueacerrim^mdolis viroi cor«> 
eignauos >acemesque. ilii contemnunt vl- 
rauantur. Qnosdam fubit eadem faciendi 

rofi vltima venif ^c, ) &lCani eQ iaquit mortem 
rum venire vel veniiTe : mnlrii mortiboi canfici- 
I not venit antecjnam rapiat : M iHa mors quia 
ao&rt jp&rttzn morckm m vltinac Sic Ep% lao^ 

f % f idea* 



'IN 

ga L. Annabi Sbkecae 

videndique fatietas , Sc vits non odiuin , fed fi 
nm: in quod prolabimur, ipfa impellente ph 
phia , dum dicimus. Quousque t adem i Neaif 
pergiscar, dormiam, fatiabor, ediriam, atg^< 
ftuabo : nulliui rei finis eft j fed in orbem 
(iint omnia : fugiunt ac fequuntu^. Diem non 
mit, A\€s nodem: aeflas in autamnum definit 
tumnohieins inflat, qus vece comnefcitur. o 
tranfeunt, vtteuertantur. nihil noui video, nihi 
vi facio. Fit aliquando & huiat rei naufeiei. I 
(iint qui noli accrbam iudicent :yiuere , fed fupc 

HID. 

Ep I ST.. XXV. 

ftsfcribit de du$bus Amicis ^ inutne ^ fene^ dlite 
qu€ Aliter cum 9troqu0 agendum : cum illo far 
cum baC' remijfiut , ne dejptret, Ipfitm Iju 
bortatur ad mediocritatem . aut pduptriem : d 
(Epicuri ^oci) ^t fumat fibi Psdagogum. Fat 
nia . tMtqusm sh^uk ficSet. 

QUod id duoi amicoi noftros pertinet , dii 
,. via eundum eft. aUerius enim vitia emendt 
alteriua frangenda foot. Vtar Itbertate tota : non 
iUum, nifi offenders. Quid ergo ? inqvia. quadi 
Siariam piipillum cogitas Tub tutela toa continere 
ipice aetatcm eius iam duram & intradiabiletn. 
poteft reforinari. tenera finguntur. An prof 
rus fiin ne(cio : malo fucceftiirn mihi, quam fider 
efte. Nee defperaueris » etiam djutlnos sgros] 
fanari , (i contra intemperantiam ftcceris , it r 
inuitos & facere coeger ii & pati. N ec de altero 
dem fatis iiduciae babeo : excepto eo , quod. a< 
peccare erubefcit, nutriendui eft hie pud or: qui qi 
diu in animo cmi durauerit ^ aliquis erit bons Qm 



igi , an non podit , experiar. Tu nobis te , tC 
fortem prsfta , & farcinas cohtrahe. 3) Nihil 
quae habemns , necefldrium eft. Ad legem na« 
euertamur : diuitias parats flint. Aut gratuituiri 
) egemnsi aut vile. Panem & aquam natura dc* 
(. nemo ad h£C pauper eft. intra qus quiiquii 
rium fuum clunt, cum ipfbloue de felicitate 
idat, vt ait Epicurua : cuiui aliquam vocem 
piftiolac innoluam. Sic fac, inquit, omnia> 
lam fpedec Epicurua. Prodeft fine dubio^ co^ 
n fibi importt)(re,& habere guem re(piciai»queii| 
[Te cogitationibva tuis indicea. Hoc|Quideii| 
magnificentiuf eft, (ic.viueretanquam lub ali^ 
bpnivirij ac Temper prsfentis, oiculiaifedego 
hot coolentys (iim, vt (ic faciaa ^uscumqof 
, tanquam fpef^et aliquia. Omnia nobia ma? 
ndoperfiiadet. Camiam profeceria tantum| 
ibietiam tui reuerentia » Uctbit dimittas psda* 
n : interim te aliquorum au^oriute cuftodi, 
ato ille fit , aut Scipio , aut Lsliua , am cuiua uif 
ktu perdidi quoque hominea vitia fiipprimerent ; 
e cfHcia eura ^ coram quo peecare non audeaa* 
iisc efFacerit « & aliaua co&oerit anud te tui efte 



%4 ^^ Annaei Sbhscas 

cogerit in curbs. Diflimiiemlte fieri multit oportil 
dum tibi tntam Ron eft a te recedere : 4) circumfpkj 
fingalos. Nemo eft , cui non (adui fit cupi quoUbl 
•(Te , qnam (ecum. Tunc praecipue in te tp(ctfecedlj 
crnneiTe cogeris in turba , fi bonus vir , fi quietoa , 1 
temperaniei: alioquin in tnrbam tibi a te reccdljl 
dumeft* Ifticenimmaloviropropiuict. > 

Epist. XXVI. 

'^9ttm fi fjpx Cf t4men ^igere. For f iter dt mmt§ I 
quitur: 4jus fiUy inquit, iudicat an aHquidfifk 
Si. KeUtjua^^erbdJunt: robur (f Virtus appsrdSi 
0tmdpi?^ama^es^ ^ EfictirQ cUuJitla\ Difit md 

' temmeAtarL 

.«# 

MOdo dicebam tibi, in con^eda efle me finMl 
dutia: iamvereor, nefenedtrtempoflmerel 
iguerim. Aliud iam his annis, certe buic corport fl 
cabulumconuenit: quonianiquidemSene£las, lafli 
etatisi noiifra^nomen eft. Inter decrepitoa'^ri 
Dumera, & extreme tangentcs. Gratias tamen mfll 
apnd te ago: non fentk) in ammo starts iniuriaii 
cum (entiam in corpore. tantum vitia> & vttionil 
minifteriafenuerunt. Viget animba, ftgaodetiMl 
multum fibi eflRicum corpore: magnam oneria jM 
aem fotpoftiir, exfiiltat, & mihi facit controueruai 
defene^^ute. huncaireiTe dorem fuum. Credaoni 
illi > bono fuo ttatnr . Ire in cogicationam tuuat 9 i 
<ii{picere, quidex hactranquillitate & modcftta md 
f um fapientids debeam , quid £tati : & diligemer el 
cutere, qu£ non poffim facere, quia nolim: poflSi 
nealiquid , quod noiim. Nam fi quid non poftiid 
ponpoftemegaudeo. Quxenim querela eft, qool 

4, A $€ ricederey Senfut indubitate pofcit: in $tfecedn$ 
fOM minuB eft Aoa ?idijS« viroi do4oi» 

incom* 



E P I f T t A fe. 2i 

idum, fi quod debet <!elincrc J dcfccir? In« 
tiin ^nunum c0, inqulij minai ^dcperire 
ipric dicam , llqaefccre, Non cnim fubita 
e: proflrati fumiif : carpimur. fingdJi dies tll- 
itrahunt mibm. Ec quis exitut cf^ meljot 
Snem fatim > ntciira foluentC} dilabi? Non 
lid mull thi^as^Si c vim tepem\nu§ exccf 
ijiiia teniihxc via efl^ fabduci. Ego cen^ 
ropinquct cKperiment um, 4t illc ^aturws fen* 
dcQinnibusafinii nieii dieivcncrlc^ ita ni€ 
& aUoquor : Nihil elt , iiiquam , tdbuCp 
rebut, autrerbjficxhibuim us. kuit fiintiila 
I pigoora animi I mulmqtie inuoluta Itiioci^ 
d profecerim ^ morti creduurvit fiim, Nort 
aqtic componor ad ilium diem ^ quoremodf 
ac fbcii f dt me iudlcaturus Cum j vtrum^io* 
til J an /entiflni : ntinquid nmulatio fmrit Sc 
qaidquid contra formnam iaftaui verboram 
icitiifi. Remode cxiAimanohem liomiaumi 
tiper efk^Sc m par tern vtramque diiiiditur Re"" 
idia rotam vltam traftica : mors de re pronun- 
(U Ita dico f difputationes & litterata colio'' 
ek prsceptls fapientium verba coUeda, & era- 
mo, nonoflenduntverum r6bur4inimi. eft 
itio etiam timidiflimii audax. qtiid egertt^ 
parebit , cum animatti dges. Accipio cohdi« 
, hoh reformido iudrdum. Hsc mecum lo« 
*ed tecum qooque me locUttim pUta. lanioit 
1 refer t? non jinum^fantur anni. Iricertum 
I te loco mors exfpedlet; : itaque ta tUam omm 
peda. Finice iam volebam, & manus {peda^ 
claarolam: (ed conficiepda funt facra : i) & 
■■»■■' '■ ■ f ■ I , , 

ficUnda funt facra^ folcnnia omnia paragcnda ysIbI 
I ^ ad ^«B fpcftat Jiimfi0 ex m9i<l» 

btrli 



^86 L/A'NiviKr SiffncAK 

' hnic epiftols viaticum dflndam eft. Puta met 
otre, vndefiiinptarasfiinfnutuQfn: (ciscuiui 
*tar. Exlpeda pufillam , &de ddmo (iet ntum 
intenm commodabit Epicurus , qui ait : Med 
trum commodius fit , vel mortem tranfire ad n 
not ad earn . Hie patet fenfus. Egrogia ret eft , n 
€ondi(cere. Superuacuum forman putaa id c 
quo {emel vtendum eft ? hoc e(l ipfitm^ quare i 
ri debeamus. (emper difiendum eft» quod an G 
experiri Don pofliimut* Meditare mortem, 
hoc dick, meditarilibertatemiubet. qui mori 
feruirededidicit: (upra omnem potenriam eft 
«xtra omnem. Quid ad ilium career , & cd 
&clauftra? liberum odium habet. Vna eft 
'qusenoialligatoi tenet, amor vits: qui vtnon 
iiciendus , ita minuendut eft : vt) fi quando rea- 
nihil not detineat, nee impediat, quo minui 
iimuS) quod quandoque fa^endum eft ^ flal 
cere. 

Epist. XXVII. 

fii$nit J Cf excufat, Si^id emm ? ipfe imd 
tMmfinus ? Non Jum , inquit : fedinter dgr^s^ < 
muni malo , & remedio , tecum difftro. Vol 
ftocent , aut falfo iuuant : Virtui foU JoUdmn 
umpnrit. Sed hsm tu adfume ^ hsbe : per aUt 
poies, Jtttfioriota de Caluifio faceta, Epk> 
Sum y BiuUi£fum ^ nAturaUs paupertM, 

TTU me, inquit i monesiam enimteipfc i)ii 
* ''- ft], iamcorrexifti?Ideoaliorumemendadi 
eat? Non fum tamimprobut, vtcurationessgc 
am: (cdtanquamineodem valetudinario tacei 

u yam tnim «R>/e>-lfldliuiT¥ iroitioe U(k parfel 
ScaecamttuiC) qaisgtfaliifmederl velit* 



fionnnuni ni«lo tecum colloqnor, remedit commnrii-^ 
CO. Sic ittque me audi, tanquam inectini loquar. in ft- 
cffoim re meam tdoiino; & te adhibho^mef urn cxigo. 
^JCbmo mihi ipfcjNumerfi annoa tuoi : & pudebir ei-p 
"" ) rdlci :]Use Folueras puer^eadein pararc.Hoc dcni- 
ptibi citra diem momi prxfta: moriiotur ante te vt- 
^ Dim icte illai voluptatei turbidm ^ m agno Itiendfi. 
1 ventyrx lantum, fed prxtcrits nocetiL Qticm* 
Doduin/cekractismil non futit deprebenia cum 
«iitj folicicudo DDEi cum ipfit nhit: iu improba- 
Hin voluptamm , ettam pofl ipfas , pcenifcntia efl"* 
ifiinrfblida:; non fimt fidelet. etkm ^ noa no* 
Qtj fogtunt. All quod poriui bonum nianfurutn 
ctrcum^ke. nullum antem efl I niAqnod tnimui ex 
icfibjinuenit. Soladnuspr^flalgatidium pcrpetu- 
mn, (ecurum : tit am H ifuicl obftat, nubium modo la* 
trneiiiC] qum infra ^) fcrumur , nee vnqutm diem 
/ViDCunt* Quandoad hoc gaudium peruenke cf>ni» 
get? nan quidem ceiTaiur adhisc j fed non fcfti' 
ar« 4) Muhnmreiiatoperif J in quod ip(e necef- 
Fieilvlgiliam , ipft laborcm tuum impendai j fi cffici 
eipii. Dclegarioncm 5) res ifta iion rctipit. 
^^dlitierirum genm adiutorium admittit. CiU 
lifiai Sabinus memoria noftra fuit dtucs : & pa- 
Iriinomutn habcbat liber tint , 6) & ingenium. 7) 

|. Imfra y Si^km fcUicet. 

^ Sfd B«» fefimnTnt } jTei fiJNnefur kgit GtoiJO¥* Ipft 
fdlictt Tecum exigit Seneci , deinde votum intt^rponir, quinc!o 
id hf< gaud Ltitn per ueniam 1 Sane nort'c^lTiSi Sed non fatii tfi^ 
fe&iaaredebcn, non tantum noil CttlTafe, 

I . De /* jfi tioii em) t te nuBimarit, AeihocaHeriam alter t 
atodelcgrabii r«lu^ticlum f atefmct^J^dt cmmcritio^ ^^pf. 

i. LihtTfini ) qui Tub Pmdpibui honoribtti opibatquc tf- 

|, %aitpfi) ]» e* hmkU Sc ei: feruth AU^uidirabiiti^ 



88 L. AkNAii SsNKttAs 

Nanquain vidi hominem betram indeccntiui^ S 
mcfnoriaum mala crat , vt ilU modo nometi 1 
cxcidcret> modo Achiliii, mode Prkini: qm 
benenoacrat,9) qutm pedflgog.osnoftrofnoi 
Nemo vetolui nomenclfltor > qui nomioa ndb i 
fcdimponit^ umperperam tribm ^ qatm illo' 
not & Achiooi per&lotabit. Nihilominat en 
volebat videri. Hancitaqaecompendiaritm c 
tauit magba (iimma emit &ruos> vnom qui I 
rum teilercC> alteram qui Hefiodomt noucn 
terea Lyricif fingalos aflignaait. MagdO em: 
lum non eft quod mireria , non inuehetat : fad 
locatlit. Poftquam bsc familia ilii eomparata eft, 
conuiuaa foos inquietare. Habebat ad pedea hotj 
quibua fabinde com peteret verfni, quod rej 
£epe in medio verA excideb^t Suefit ilii Sai 
Quadratua , ftaltorum diuitum arrolor ^ & quod 
tor, arrifor dc quod duobus hit adidn&om ef^, d< 
Vt GrammMicof haberet analedaa. ii) Cum diidf 
binu8> centenia miilibui libi conftare finguloa^fi 
Minoril)iaquit,cotidem fcrinia emiflea. . Hit t 
in ea oplnione erat, vt putaret ft (cire , quod qui» 
in domo fba fciretk Idem Sateliioi ilium hortai 
pit, vtludarettir, hominem sgrum , paUidum 
cilem» Cum Sabinus refpondtSet ^ Et quomod 



ir« Beatum indeeentius') qaem minuf decerek ibitel 
Cnnda. 

9' gMf ^am hne Honerat) Omittit illoil coih coMmm 
rat GronoV. optiitio fenfu , notniat fcilicet ille non p 
retinere eorim , quM cam bene quatn Pfl(dagogof nom 
Meri hooiihdf. 

10. Ad pedes bos') inter accntebendalin etaim » tt nM 
Veteribui \ If mi ad pedes llabant» 

I J. AnaUaas') qairoU^uaeiat qosTclot aboreckcM 
toiligerenti 



E f 1 i T L A I, (^ 

m viuot Noil > obAcro ic , loquit , iftud dh 
ion Fidti qtiim mukoi ietuai VAlentlfltmvi ha* 
Sons nieni ncccommodfltiir, nee emitur : Sc pu* 
3i«Us c^€t p nQn haber er emptorcm. it malt 
ie emimr* Sed iccipe bm quod dcbeo ^ ij^ vi'* 
bid^fant , td legein naturiir compoilta pauper* 
fbc r^pe didt Epicami ^ aliter «tque atirer. 
^utm nimii diciturj qUQd ntinqusin Gtii di« 
Qaibttsdam r^oicdii motiitranda ^ quibat*' 

I Epist. xxvm. 

Ultdt AmimummnmMiMnt, ipfittitha^ Telk 

Whk MUi htm oppgrtHnMm, CLmfkU i B§€i^m 
t nofif^ ism esfikmt 

tibi TdU pQtai acddifTei Sctimkitii qmtt 
a nouim: quod pcrtgrinaff one tarn longtfSc 
mm variecttibui ^ noa difcylHIli triOitiam 
emque mentii. Animuiti debes muure, noii 
Licet Vaftamtraiecarii mare, licet (<vt ait Vir* 
)fter) terrsqoe vrbesque recedant: fequentu^ 
ramque peruenerit , vitia* Hoc idem cuidam 
iSocratesait: Qaidmirari9> nibil tibi fttt* 
(nesprodefTejCum te circumferaaf Premit t<f 
(Uioflfa qnx expulit Quid terrarum iauaf^ 
poteft ? quid cognitio vrbium , aut locorum't 
am cedit ida laflatio. Qusf it quare te fuga 
1 adiuuet? tecum fugis. Onus animi depo* 
n eft : non ante tibi yllui placebit locus. Ta* 
ac eflc tubitum tuum cogita, qualcm Virgitiua 



1 
I 



90 L. Ahnakx Sbnscjls ^ 

nofter vatis inducit , iam concitats & inftigataB , 
mmque babemitin(e fpiritus non fdi:. i) 

Baecbatur ^aies f magnum fi fe&ore f^ 

Excuffijfe Bernn. • - - 
Vadis hue & illuc , vt excutias infideni ponduf : • 
ip(a ia£iationeincoinmodiui fit. (icut in mat « 
immou minus vrgent : insqualitcr conuolatt « .< 
cam p!artem in quam incabuere dcmergunt. C 
quid facia % contra te facis , & motu ip(b nocei tit 
gram enim concutit. At cam iftud exemcris ma 
omnia mutatioloci iucundafiet. In vltimat ex| 
ris terras licebit, inqnolibet bHrbarix angnlo c 
ceris : hofpitalis tibi ilia qualiscumqae (edu eric^ 
gis qtita veneris , quam qao^ interdl : & ideo ni^ 
cqaddlceredebemusanimum* Cumhac perfuii 
viuen^um eft : Non (urn vni angolo natus : patrti 
totus hie eft mundus. Qaod fi iiqaeret tibi » pfx^ 
mirareris, niUdiuuari te regionnm varietatibiu 
quai fubindc priorum tsdio migras. Prima < 
quxque plaenilTet^ fi omnem tuam crederea. 1 
peregrinaris » (ed erras & ageris » ae locam t% 
matasi cum illud quod quscis, Bene ?i| 
omni loco pofitom fit. Nam quid tarn tarbidum 
poteft, quam forum? ibi quoque licet -9 
viuere , fi neceflc fit. Sed fi iiceat di(ponere(e,>' 
(peSam qaoqae & viciniam fori procul fagiiioi. - 
vt loca grauia, a) etiam firmiffimam videtildi 
tentant : ita bonae qaoqae menti > necdum adhoc 
fe£b6, &conuale(centi, fimt altqat pamm fiiU 
Ciffeniio ab his qui in flu6his medios eunt , & tm 
tuofam probantes vitam , quotidie cam diflScol 
basrcram , magnoanimo collu^ntur. S.api«o 

u NimfiU^ ^<^eini quimooaccpit ipftmtote noftil 
a. Orm0) in qoibu gnm m. 



tiJli^noadegftt: &miJer in pace cflie, ^uam in 
pa, Non mlm muUum prodcfl vltit Cm proiedi^ 
1 i zxm tlicnii rixandam cft« Trigintt > inqiiii, 
tmm^ocrttcm drcafnAetenint, nee f Qtucrunriiii* 
lai mi Ml ingere. Qu i d w rcreft j q u o t doin i ni 
ut ttxMm vna efl> Hanc qui contempflt, in quaa< 
iibettDrbadominantium liber cfl. Tenipuj efl de- 
Wi fed fi pf iui portorium roluero* Imtittm eft 
iB^^^notmapeccaEh Egrcgie mibi hoc disiiflevi- 
stnrEpiairui^ Nam qui peccare k nefcit y corrigt 
inn\t, dtj^rthendas tc opgrtet^ aritequim etnen* 
fei* Qpidifli viriii gbriantur. Tu cKiRimai ali* 
ud dtfcjuedia cogitare , qui maU fua virtunim io- 
'MmciDt; idco quantum parsj^ te tpE: coargue^ 
^Qkreitiie: accu&coni pnmumpartibui fmigerei 
»ademdicitj nouiffime depttcatorii : tliquando 

EpisT. XXIX. 

melkmm ii^nltm i^rrip. AdfptrnMtur mim , ff 
iikdii', umm ^on dffiram ^ €f foruffh M fiv ptr^ 

jE MjtccUJtio noflro qtisrli , & vii ftrirc quid agah 
R<ro Ad not V^nit j nulla ali^ ck caufla , quim 
HI audire verum timet; a quo pencalo iam a^eJl^ 
iliieflinimfi auditurodictndum eft, Idco de DiO- 
^i ftec minui de altii Gynicis ^ qui libcrtatc pto- 
ifcoavd fant] &obuiot quosque monuenjat, du«- 
Etfi i^\ti , an hoc facere debucfriuc. Quid enint 
(JQii furdot obiurgat , aut naiura morbouo 
ltt»! Quarcj inquii, verbis parcam? i > graU^iti 

> ^rr^ farsam) ^tUB fcilieat kion magai mihi conflMt^ 



__ ■■ ■ ■■■Ill ' I ■*■' 

Kon poflam fcirc a) an ei profiim] 
quem admoneo: illud (cio , alicui me profi 
fi multosadmonaero. Spargenda eft manus : 
teft fieri, vt nonaliquando (uccedat, multai 
Hoc, miLucili, npn exiftimo faciendum mi 
ro. dilaitor eius aa6loritas , nee babet apud 
ponderis , quos poiTet minut ohfolefa^ia co 
Sagittarius non aliquando ferire debetj (ed al 
deerrare. Non eft art, quas ad ^fFeftum cafti w 
pientia an eft. cercum petat : eligat profedn 
his quoa defperauit, recedat: non umen ci 
quat , CeA in ip(a defperatione extrema renu 
tet. Marcellinum noftrum ego nondum 
ctiamnum (eruari poteft : fedfi citoilli mam 
gituc. Ei\ quidem periculum , ne porrigen 
hat. magnia in illoingenii via eft; fed iam t 
in prauum. Nibilominus adibo hoc perici 
tudebo illi mala (iia oftendere. Faciei qu( 
aduocabit illai facetiai , qu2 rifum euocarc 
bus pofti^nt : & in (e primum , deinde in noi 
tur : omnia qus didurus f nm , occupabit. i 
turfcholas noftcas« &obilciet philofophis a 
tBiicas,gulam:oftendetmihi alium in adult 
um in popina , alium in aula : oftendet mihi 
philofophum Ariftonem 3 qui in geftatione 
rebat. hoc enim ad edendas operas tempus a( 
De cuius fe^a cum quasreretur , Scaurus ait : 
Peripateticus non eft 4) De eodcm cum cc 
tur lalins Grscinus , vir egregius , quid 
Non pofttim , inquit , tibi dicere. ne£c 

a. N(Mi poffum fcire) noua okie6Mo. 

g. Geftatwii ) ia efledo , qaod delicatomm eft; 



>nga. ob(erua, videbis cosdem intra exiguuni 
acerrime ridere , & acerrime rabere« 6) Pro- 
eft aggredi ilium , & oftendere qaanto plorjt 
um muitis 7) minorii videretor. Vitia eiut^ 
Qon excidero, inhibebo. non definent> fed in- 
at> fortalTe autem & definent, (i intermit- 
nfiietudinem fecerint. Non eft hoc ip(iini 
dam. quoniam quidem grfoiterafte^i, br 
ico eft bona remiffio. Dum me ilii paro, 
nqaipotet> qui intelHgisvndequoeuaferif, 
iifpicaris, qaousqoeiii eiia(iiras,'Compone 
lOf', attolie animum , adnerftif fbrmidata 
mimerare eoa noU , qni tibi metam faciant. 
ideatuf ftuitaa, fiqnit multimdinenp timcat 
ler quern tranfitna fingulii eft ? sqae ad tuam 
mnltis aditat non eft , licet ilfaun moht 
r. Sic iftud natura difpofiiit. {piritom ti- 
ins eripiet^ quam vnut dedit. Si padorem 

J« i^adH fiuiaf) EfTedtrii pedites pugntbant, de 



94 X. AmtABi Skmbcaa 

hal^^ret x vltimam mihi genfionem S) reiDili 
Sed ne egoquidem merordide geraminfine^) i 
alieni, & tibi quoddebeo impingam. Nunquam \ 
]iopulo placerc. nam quae ego fcio , nqn probacy 
pului i; qu£ probat popuiui ^ ego ne(cio. Quit T 
inqois« Tanquam nefciai coi impereiDMo) Eg 
rus. Sed idem hoc omne$ tibi ex omni domo eon 
mabunt) Peripatetici> Actdemicij Stoici, C] 
Qois enim placere poteft populo > cni placet vii: 
malis artibm popularis fooor qusritar : fimilem t 
, 111 faciaa oportet non probabitnt> ntfi iignc 
Multo autem ad rem magis pertinet, qdalit dtu ' 
ris , qaam qualit alils, Conctliari nifi torpi ratic 
mor tiirpium non poteft« Quid ergo illi Uudi 
omnibus prsferenda artibus rebuique phiT 
prsdabit? (cilicetvtmaUatibiplacere^quiH]^ 
vt aeftimet iudicia , non numeret : Tt fine m^j 
rnipbominumqueviuat; vt aut vincai mala^ so 
HI at« Cecerum fi te videro celebrem (eeandi 
vulgi , fi intrante te clamor , plauiiis , & pant 
crnamenta obftrepuerint, fi tou ciuitate ftmii 
puerique laudauerint : quid ni ego toi miictcarii 
loam q[uap via ad iftam fauotem ferat ? 

Epist. XXX. T| 

Mini pMfMri noidehere ^ ff robur in iam fim tr§M,i 
exM^U Aufidii Bajfi: ^fenvc UhmivamMi d$ i 

i. Vltimam penfiontm'^ nim. per librot Bpift^iai _. 
ft hire cam vltima forte n«rit libri? vldinam penfioacm i 
lententiaiii vlcimtm Dcnfioniiinftarfblii^adtin. ■ Vet ^Qod 
tins doco, htc EpmoU (eotentiiii alionun ea tnftiUKO i 

$^ lnfin§yihi iam p«ne ekfolotiimfltoinAeqiiaii dcbdjl 
Mi lai^rcalj ^oi mihi admaaai advitti filu psaibl^ - 



E P J 8 T O t A 1. 






lAfTtini Aufidiam, virum optimum , vidi quiSom, 
h) £tati obiuflametn, Scd iim plui ilium degrm. 
^mm quod pofHr artoUu Mtgno rencflui ^ 
ieno pondere iacubuit, Scii ilium lemper infir* 
Feisrporis & exhaufli fai^ : diu illiid continuit , Sc 
Fferiat dicim, concinnauiLfubitodefeck. Quemtd- 
fddum ill muc qu!)s ^ntinam rrahit^vni rim^ am tlte* 
MififKtar : vbiplnrimii loeis liKari ccepit & cedert^ 
nrj non poteil naui^io dthi(centi:iu inftniiicor- 
|lfliiquarenu3 imbecillitai fnnineri & fulciri paceft, 
Elmquam In putrizdifido omnia iiin£t'ura diduci- 
rj^dam alia ejccipitur^alia dijcmditur: circumrpid- 
loffn cft,quomodo cxiat.BafTat tamen nofler ilacer 
mo eft. hoc philofophia pnvflau in quocumqiie 
porii hibitu fortem ^ in con^eftu mortii hitireiti 
amqaCj nee defickntem , quamuti deficiilur. Mt- 
asgabcroitor & fisitTo nauigat veJOi & (i exarmtuit, 
imeiireliquiai nauigti aptat adcurfum. Hoc faciC 
Tui noftcr:& co animo vuUuque finem fuum rpe£lat| 
D alienum fpeflare, nimis feciiri putares. Magna ret 
hzc, Ludlij Sc dia difccnda, cum aduetitat hora ilia 
ruitabilitj^qtio anioioabtre.AHa genera mortii^fpet 
ita fant. Dcfinit morbiii ^ inccndimn exftingui- 
r.mina quoa vidcbatur oppreflfura depofiiit : 3) ma- 
qoosliaitfcrat^ eadem vi qua forbebat, eiecit in- 
kmts; gladium milea ab ipGi perituri ceraice rcuo- 
&: nihil habet quod (peret,~ quern {ene6taa ducit 
mortem , huic vni intercedi non poteft. NuUo 

h Quaftim) deficientem. allniam ad Bafli npm^. 

2. £xmMiu/3 J>affiae accipiendam. 

I* l^ffofitif) mamaqoafi fine noxa callocaait. LifP^^ ' 

g4 R*"*- 



p6 L. AmnAii Sbniecab 

genera homines molUusnioriuntur, fed nee dii 
BalTosnofter videtur mihi pro(equi {e,4) &cai 
Xier6, & viaerc Unqaim fuperftes fibi| & &pi 
ferre deiiderium fui. Npm de morte molta loqi 
^idigitCedalo, vt noble per(uadeat,(iquid^ 
modi aat metusin hoc negotio eft » morientit v^ 
cfle, non mortit: necinflgitm ipfa quidqiiifi 
moleftis , quam pod ipfam. Tern demens aitttf 
qui timet quod non eft paflurui^ quam qui timet: 
xioneftfenfurus. An quisquam hocfuturum.C 
\X p^ quaa^ nihil (entitur> ea fentiatur ? Ergo , iJ 
anors adeoextra omne malum eft>vt fit extra on 
snalorum mecum. Hsc ego fcio & (spe diSi 
£epe dicenda. (ed ncque com legerem , sqv 
hi profuemnt : lieque cum audirem » his dii 
buSiqninegabant timenda a quoram metu abi 
Hie vero plurimum apud me audoritatit III 
cum loqueretur de morte vicina. Dicam eniai 
jentfam. Puto etiam fortiorem cum eflfe^ q 
$p(a morte eft, quam qui jcirca. moftem. Mori-^ 
. iidmota, ^etiam imperitia animum dedit nonyi 
ineaitabilia. Sic gladiator tota pugna timidifl 
- iugulom $duer(ario prsftat » & errantem gk| 
Sbi attemperar* At ilia qu^.in propinquo eft 
que Ventura , defiderat ientam aniipi firmin 
qus eft rarior » nee poteft nifi- a fapiente prsftari 
bentiflime iuque ilium audiebam, quafi ferente 
snorte (ententiam , & qualis eftet eius natura , . 
propial infpedU > indicaotem. Plus, vtputo^ 
haberetapud te, plusponderis, (i quis reuixifli 
in morte nihil mali effe narraret expertus. Acs 
mortis .quam perturbationem afterat, optime hi 
dicenc J qui (ecundum illam fteterunt, qui Venice 

4. Frofe^nifc) taA^Qam In fiuere. 

i 



nr» Mori neccffitatem habet, itqatm Sc in« 
Qais queri poteft , in ea conditione fe etfe, 
»nononeft? prima enim pars aeqnitatis , eft 
I. Sednuuciuperuacauni eft^ naturae cant 
etquanonaliamvoluitUegem noftram efle, 
am. qQidquidcompofait,refi)luit: & quid* 
foluit , componit iterum. lam veiro fi ciii 
,vtiilam(ened^usleniteremitteret, non re- 
olTain vits, fed minutatim {ubdu£^um, n» ille 
igere diit omnibus debet , quod fatiatus ad rt* 
omini neceflariam , lalTq gratam , perdufhis 
i^quosdam optantes mortem, & quidem 
umrogari(bletvita. Ne(cioTtrosexiflimem 
Q nobis animum dare : qui dtpofcunt root- 
^hilareseamquietiqueopperiuntur. quo* 
id ex rabie interduiii,ac repentina indignatio- 
ec ex iudicio certo tranquillitas eft. Venit ati- 
Bortemiratusmorti: venientem 5) nemo hi- 
ipit, nifiqui^eadillamdiucompofuerat. Fa- 
» ) ad hominem mihi carum , ex pluribus me 



„— : !/r. -^ r^: ^ 



9g L. Annavi Sbn^cas^ 

cum (eptimo (patio 6) palms appropinquant. i 
bat quidem ille Epicuri przceptii ob(eqaenSi pri 
{perare (e, nullum dolorem eflfe in illo extremo 
lita: (itamencfTet, habere«liquantulum in ip(! 
vitate folatii. Nullum enim dolosem longan 
qui magnas eft. Ceterum (uccurfurnm fibi ett 
ip/adiftra^oneanim»corpbrisquej ii cum en 
id fieret, poft ilium dolorem fe dolere non poflfe, 
dubitareautem{e> quinfeniliiaiiimain primit 
cflet, nee magna vi di^raberetur a corpore. 
qui valentem materlam occupauit, aqua, & inte 
ruina exftinguendui eft: ille qui aUmentit deficit 
(pome fubfiditjLibenter bsc>miLucili,andiOjnc| 
quam noua^Ied tanquam in rem prsfentem p^rd 
Quid ergo ? non multoi (peSaui abrumpentes v 
ego vero vidi : fed plui momenti apud me habec 
ad mortem veniunt fine odift vits ; & admittunc 
non attrahunt. Illud quidem aiebat tormc 
noftra not fentire opera, quod tunc trepid 
cam prope a nobis efle credimus mortem 
quo enim non eft, 7) parata omnibui locis, 1 
buique momentis?Sed confideremus,inquit,tun 
aliqua caufta mpriehdi videtur accedere , quant 
propiores iint qus'non timentur.Hoftis aiicui ok 
minabatur: banc cruditat occupauit.Si diftingui 
luerimuf cauftas metus noftri^ inueniemuialiai 4 
liasvideri. Non mortem timemus, fed cogiuti 
mortirab ip{a enim (emper tantumdem abiumu 
timenda mora eft,(emper timenda eft quod enim 

Imamortiexemptumeft? Sed vereridebeo, ni 
ongaa epiftolas^peius quam mortem^oderif : itac 

m ■ ■ ■ ' I ■ ■■■ 111 

4. Septim^ fpdth^ notam in circo todet cnesrrifle i 
tamambiaifle, tdeoqae feptimo (patio lam palmaaii 
pcsmtam exfpeftabant. 

7. A im enim fitn eft) fobiotellige prape^ 



o. Tu tamen mortem , vt nufiqutm *' 
SPgita 

E p I s T. XXXI 

(f imdidM f«/|i , Jpitnmd^m : ad 9frum hf>- 
^mdttm efi, id autem^ .StiV*?/ijt nrum ^ per 
$ira & f*y^ mjhm^ fmtutA £f manjmrs, 

fto Lucilium metiin , incipit quem promi* 
tt exhibere. fcquere illtim impetuni ammif 
Optima quxque, calcstii popslaribnt bonii 
on dcfictCf fTiaiorem mcjioretnqtre te ficft, 
^olieNrif. Ftrndifnentft tua mulmm k)d 
ETunt i) tan mm tffice^ quaiimm cofiatui et i 
e tecum in antmo tuUfli » tra£ta. Ad runt* 
kieni crlf , ii claurerlt auret, quibuf ceram pa- 
ibdere. ftrmiorifpinicnentoopQseft. qutm 
Ibciii VlyHem feruDV^ lUi vox qus ri- 
9 3)«ratbl3ndi, nan tamen ptibiic|i ? at hmz 
enda cHj non exvno fcopulo, (ed ex omni 
1 parte circum(pnat. Prstcrue^ere itaquc 
ni locum infidiofa voluptate (ufpedum , {ed 
rbcs : furdum te amantiilimii tui prsfta. Bo- 
omaleprecamar. &flvis ede felix, deoa o- 
aid tibi ex hia qu£ optantur cuetiiat, Non 
bona, qu» in tc ifti volant conger!: vnum 
^» quodbeatae vitse caulTa & firmamentum 
fidere. 3) Hoc autem contingere non potefti 



turn hci occu^uemut') ampliffima funt^ egtQgiain^ 
taolero fuperftruendampollicentar. 
timtkafur ) ab VlylFc, 
Uet9 > a la peadaie ^ .oatenift omnia contantiu ha« 

nffi 



iad L Aw wAKi Sbkgcae 

nificontcmptus eftlibor , & in eoram num 
tui , qus neque bona fant , neque mala. F 
non poteft, vtvnares modo mala -fit, moi 
modoleuii&perferenda^ modo expauetce 
bor bonum non eft. quid ergo eft bonom 
contemptio. Itaquein vanum operofoa ca 
f urfiii ad honefta nitentet,quanto magii inc 
iminutque (ibt vinct ac firigare 4) permireri 
rabor & clamabo , Tanto melior : furge & r 
diuum iftum vno» fi potei, {piritu exfttp< 
nero(bi anunot labor nutria Non eft e 
ex illo veteri voto pi^entum tuorun 
quidcoutingere tibi velis , quid optes : & i 
iam per maxima ado viro turpeeft, etiami 
fatigare. Quid votis opus eft ? fac te ipfe fel 
ciea autem , li intellextrii bona efte , quibui 
eft virtui : turpia,quibut malitia coniun£la e( 
Admodum fine mixnira lucis nihil fplendidu 
bil atrum , nKi quod tenebru habet » ant all 
traxit obfcurl: quemadmodum fine adiutc 
Bihil calidum tfi, nihil fine aere frigidum : l 
& tiirpia, virtutis & malitiae focietas cfHcit. ( 
eft bonum?rerum fcientia.Quid malum cfi?i 
perltiaiUeprudens atque artifex^pro tempoc 
repeliet aut eliget.Sed nee qu£ repellit timet, 
tur que eligit : fi modo magnut illi & inuidi 
cft.Submitti te ac deprimi veto.laborem fi m 
parum eft: pofce.Quis ergo,inquis,labor fria 
pervacuus eft?in quern humilet caufls vocaii 
eft malutj non magit quam ille qui pulchris i 
penditur : quoniam animi eft ip& tolerantia, 
dura&atperahortator, &dicit: Quid cefTas 

4. Slrr fg[<re ^ mtlitare ▼erbam , deeqnit) qaiiaft 
rmn confiioiit, A; quieacant. ZJff, 



E f I t T O 1 A F. 19% 

fndortfin. Huq & iilud acccdat, vt per< 
IE , ^qufllitai «c tenor vitae per omnft con- 
; quod noil poicfl efT^j nifi rcniin fcmnm 
^ arf, per quam diuina Sc humajia no£an« 
^ fu in m um bo n u m : q u od H occupai , in - , 

n tffc fociui , non fupplex- Quo mo do, 
pcracmnir ? non perPeninumGraiuETmc 
lec per deferta Candauis : ntc Sy rtei dbij 
Qt Chary bdii , Adeundz Cam : qu£ tamen 
(iili procuratiunculii? pretio, I^ Tummi* 
undumcil , ad quod natura te inilruxir. 
Ua , qus n non de&mcris , par Deofurgef* 
mDcopeconianDnfacict: Deui nihil bm* 
:exu non faciet ; Deus nudut eft. Fam« 
. nee cftcnudo tui , & in popnloi nocninii 
atk ncmonouitDenm. mnld de iMo rii« 
nt , & impuno. Non turbt feruorump ie« 
n per itinera vrbana ac peragrini portanu- 
ilk maximua potcntiHlmasqoe I'pie vehit 0- ' 
: forma qaidem &. vir^s bcflcum tc ficero v 

lihii horn m non patitur vctuftaiem . Quie- 
tcrgo quod non fiat in dks detenui^cui ncit 
iri. Quid hoc eft ? animui ? fed hie re£lus» 
ignuf . Quid aitud vooeshunc , quam De- 
lano corpore ho^itantem ? Hie animus tarn 
iRonianum f quam in libertinum , quam in 
)Oteft caderc. Quid eft equesRomanut, 
inus, aut (erous ? Nomina ex ambitio* 
iniuria nau. Subfilire in cslum ex angu- 
urge modO)& te quoque dignumFingeDeo. 
em non auro , non argcnto ; non poicft ex 
aimago Deo exprimi (imilis. Cogita illos, 
tiicflent, 2) fidilcsfuilfe. 
^M»»— « - _ I - 

atiuncnla pretio^ procuraior Pronind« fafiD». 
r$Pi$ii ijfm ) t«iti;a Ijnf ^i» * paupartate. Uff, 



104 !>« Amhabx Sbnscab 

, ■■ !■ !■■ III! ■ ■ ■ ■ I ■■ ijii • II 1 ^ !■ 

Epicurus eft He fertit , licet manuleAtut i) fit. ' 
tudo , & induftrin ^ & ad bellum prompta meni 
inPerfasqutminaltecinetoscedit. 2) Non cl 
quod exigas eitcerpta , & repetita : continuum d 
noftros , quidquid apud alios eKcerpirar. Ni 
bemusitaqueiftaodorifera> necemtorem deci] 
nihil inuenturum cum intrauerit, prster ilia < 
fronte (titpen(a (unt. Ipfis permittimus , vnde 
fumere exeihplaria; Pnta not velle fingularei (! 
tias ex tur ba (eparare : coi illas adfignabimus ? tk 
ftnCleanthi, an Chryfippo, an Panztio, an P 
nio ? Non fumus (iib rege t fibi quisque le ?indk 
pud iftos quidquid dicit Hermachus, quidqui< 
trodorus , ad f num r^rtur. Omnia quas quis 
inillocontuberniolocutns eft, vnius dudu & 
ciis difUfiint, Non poflumus> inquam> licet 
mus , educerc aliquid ex tanu rerum squaliumi 
tudine. 

Pauperis ejl numerare pecut, 
Qnocumque miferis oculum , id tibi occurrit qti 
mincre poftet , ni(i inter paria legeretur. Qpai 
pone iftam fpem , pofTe te fummatim deguftare 
niamaximorum virorumttota tibi infpiciendaA 
ta tra£landa. Res geritur, & per lineamentafiia ic 
opus neditur , ex quo nihil ftibduci fine ruina p 
Nee recufo> quo minus fingula membra., dumi 
in ip(b homine , confideres. Non eft formofii, 
crus laudatur aut brachium , fed ilia coins vniue 
cies 3) admirationcm fingulis partibns abftnli 
tamenexegeris; non tarn mcndice tecum agam 

i« MMnUatns') tnoica manfcatti tottBeniQi & m 
fnerunt « viri nudis incedebant brachiis. 
. 2. Tarn in Perfas qnam in alte cin^os ) illi gg l fti f cj|t 
ttebancur , atte cinQi erant militei Rofflaalb 

3. FaMs^ corporiiFonaab 



.^nnas vucaui; i^uiai^uiupicciicas pueriiig 
A : quia plus adhuc nom capit certi profe- 
captare flofculos turpe eft, & fulcire Cq 
paucifliiDis vocibus, & mbmoria ftare. 
iltatur. dicat iiU, oon teneat. -Turpe eft 
lut profpicienti fenedutem , ex commen- 
Hoc Zeno dixit, tu quid? Hoc Clean*' 
id ? quousqne flib alio moueris ? ^ impe* 
od memoris tradatur : aliquid &de tuo 
nnes itaque iftos nunquam aud^oreSj feoi- 
tea, {iib aliena vmbra latentes, itihii ha«' 
10 generofi, nunquam aui(bs aliquando &<• 
1 diu didicerant. Meiooriam in alienit 
t. Aliud autem eftj meminiffe: aliud^/ 
)f niiTe , eft rem commiftiim memoriae cu*'' 
contra (cire , eft & ftia facere qusque , nee 
i pendere> &toties ad magiftrum re(pi« 
licit Zeno, hoc Cleanthes. Aliquid inter-r 
Ubrum.4r) quousqne dirces?iam,&pr2« 
eft , quare audiam, quod legere poffum ? 
quit) viua vdx fa'tit. non quidem hsc. 



io6 L, Ammah StM»»At 

contend fuerimos inaentis» Przteret qua 
guimr , nihil inuenit , imo nee quaerit* Qa 
honiboperpriornnivefligia? egoverovttr 
tt: fedfipropioremplanioreniqueinoenet 
muniam. Qui ante nos ifla mouerunt , no! 
noftri , fed duces (bnt. Patet omnibus verii 
dum eftoccupata: multum ex ilia etiam fut 
aum eft. 

E P I S T. XXIV. 

Gauderefi in profe^u LuciUij quia ok ipfi el 
eum formauif, HorSafitr porro fergtrt ^ t 



CRe(co & ex(hlto , & difcufla (enedute i 
quoties ex his qu» agis Sc fcribis , intelll] 
turn te ip(b (nam turbam olim reliqueraa) Tup 
ris. Siagricoiamarboradfrudum perduSs 
fi paftor ex fcetu gregis fui capit voluptatem , 
num luum nemo aliter intuetur qnam vt at 
^m illius (uam iudicet : quid euenire a 
quid ingenia educauerunt>& qus tenera forir 
adulu&bitovldent? AflTerotemihi. meun 
Ego cum vidiflem indolem tuam , inieci mac 
bortatus liim, addidi ftimulos, nee lente i 
(nm y fed fiibinde incitaui : & nunc idem U^ 
iam currentem hortor , & inuicem hortanten 
i^iud)inqnis,adhuc vola?i) in hocplnrimun; 
fie quomodo principia totius operis dimidi 

U QnH aliniy iuquU , adkue voh I ) Lipf. diftuf 
a/iai, inquisy adhuc? voh. Seafiif : qaia eft qvfi 
porro o Seaecat Rtfpondet Seuaca toIo moncrt, li 
j^oneam. 



ziQ > cuiuf aoa aiicoraanu 

E p I s T. XXXV. 

9 Jiitl optat y id efi 9irum bofutm. dlitir 
Hi nemo eft , etiamfi amat. Hoc tri9 f^ 
tprimis difcat conMnienter huere, id ff/^ 
^ idefty faf tenter. 

bnixerogo vtAndeai, meum negotium 
ere amicum volo : quod contingere m^ 
itexcolere te, vtccvpifii) non poteft^v 
imat me, amicus nonet. Quid ergo ?h2C 
£iront?imodiffimilia. Qpi amicut eft, 
at^nonvtiqueamicatcft. Itaqneamicitift 
eft; amoretiemaliquando nocet. Si ni* 
) hoc profice, vtamai^ di(^aa. Feftina 
mihi proficit > ne ifiac alteri didiceris* 
percipio iam fnidiim > cum roibi fingo> 

10 fiituros , & qoidquid stati mes vigoris 
ad me ex raa , quanquam non mnirain 
rum: (edtamen re quoque ipfa Istus e& 



I 



lOg L. ANNAEI Sti)7ECAB 

-■ - -- - I J 

Sc ante omnia hoc cwa , vc coiillcs tibi. Qpotie 
perlri voles, analiquid adumfic, obferua an et 
velishodle qucheri. Mutacio voluntatis indicat 
mum nitare , allubi atque aliubi apparer«, proin 
lit vcntus. Non vac;atur , quod eQ fixum 6c fb 
turn, Idud fapientipcrfcdo contingit, aliquan 
&proiicienti prouccloqae. Quid ergo interefti 
commouetur quidem > non tamcn tranHt , fcdfiii 
CO nutat : ille nee comraouetur quidem. 

E p I s T. XXXVI. 

Laudat quemdam qui otto fe admouit , a repubStt 
wouit : (f ^t contemnat 9ulgi 9oces. Pergdt k 
efe , sut magis fieri i fergst & mortem sdfpm 
idque ratione. 

AMicum tuum hortare , yt iftos magno n 
contemnat , qui ilium obiurgant , quod vn^l 
&otiumpetierit, quod dignitatem (iiam deftitn 
4k cumpluf confequipoflfat, prstnlerit qaietem 
nibus. Quam vtiliter negotium fuum geflerit,! 
tidie iliis oftender, Hiquibus inuidetnr, non< 
ncnt tranfire. i) alii elidentar , alii cadent. Re 
inquteta, felicitas : ipfa fe exagitat , mouet cerebi 
nonvno genere. Alios in aliad irritat: hosin 
tentiam , illos in luxuriam : hos inflat , illos nioll 
totos refoluit. At bene aliquis illam fert: fiCi 
modo vinum. Icaque non eft quod tibi ifti perA 
ant , cum efle felicem , qui a multis obiidetnr. i 
ilium , quemadmodnm ad lacnm, concurritur : q 
qui exhauriunt, ftturbant. Nugatorium &ine 
vocant. Scis quosdam peruerfe ioqui , & (ignif 
contraria. Felicem vocabant. quid ergo ? erat ; 

2. Trsnfire) ab YAO propofito laaljiijdy viuai santaiM 



E F I f T L A.I. 105 

to, quod quibtisdam nimii licrrtdi 
tetrici. Anikon aiebfit^ malic Ic tkdo' 
n f quamhjUrcai^vamabikm lurb^. 
fi b 01113 m,qi)od recen& durum & afpc- 
BOn pm ^catcm , qnod in dolto z) 
m triilemappeUeni , & inimicuEii pro- 
Ltie fc dabit in vemflate ip& tfiftilie: 
) colers virtutem , perbtbcre liberie 
Ik qaibui per fundi fa til e(l , fed hst 
II cfl animuf. hoc ^ftdt^cndt tem- 
;o? aliquod *ft, quo non fit difceii- 
icd qucmadmodum ommbus aiitiis 
weft: kanonomnibuiinftkui. Tur- 
i eft J elcoientaritis {en ex. Juueni pt* 
'endutn eft. Faciei ergo rem vtiliQir 
im quAm optynum fcceris. Hsec ir 
reexpetcadatribucndaque, lion du* 
I qu£tam prudeftdare quam accipe- 
bil illl idmliberjc0: fpupondit. mi* 
eft creditor! J quam fpei bouse deco- 
[ i£5 allenum foluendumj opus eft ne- 
one profpera , agrum colenti vberta* 
tterrs,<!^ csli fauore: ille quod de- 
iroluntate perfphiere. In mores for* 
)ct. Hosdifpouat: vtquam tranquil- 
lus ad perfe£lum veniat. qui ne^ ablt*> 
am fentit, nee adie£lum> fed in eo- 
juomodocumque res cedunt. Cui fiuc 
aria bona^ fuprares fuas eminet : fiue 
el omnia cafus excuffit, minor non 
ia natus cffct , arcum infans ftatim 
rermania , protinus puer tenerum ba- 
rn enim nouum veterei doliii contip.ebtnt, 
is &cadit. 



no L. Amnaii SvHceAi 

fiilevibrtret: (lauorQin noftrorum temporihiilfl 

iet> equictre, & hoftem cominus percutere dig 

iet. Hsc fingulis dirdplina gcntis 102 fbadet^ 

perat. Quid ergo huic meditandam eft ? qao 

verfu^ omnia tela > quod adocrius omne hofl 

genus bene tacit , mortem ^ntcmncre : qus < 

beat in fe aliquid terribiie, vt & animos noftros | 

in amorem fui riatura forniauit) ofFcndat , nc 

bitat: nee enim opus eflet ioid comparari&i 

quod inftinftu quodam volnntario iremu8,(icotf 

tur omnes ad conferuationem (iii. Nemo diC^ 

(i neccfle ftierit, xqno animo in rofa iaceat: m 

hoc duratur , vt tormentis non fubn.ittat fidem:^ 

necefTe foerit > ftans etiam aliqaando {auciuStf 

▼alto peruigilet, & he pilo quidem incumbat 1 

iblet obrepere interim (bmnus in aliquod tdnM 

lum reclinaris« Mors nullum habet incomn 

Efle enim debet aliquid > i) cuius fit incoo 

Quodfitanta cupiditas longioris seui te tenet j 1 

nihil eorum quaeabocnlisabeunt| ftinrerumj 

ram, ex quaprodierunt, aemoxproccfluraf 

conduntnr, confiimi. Definuntiftaj non) 

£tmors>quam pertime(cimus tc recQ&mQiii 

n)ittitvitam,noneripit. venietitehimjqQinoii 

cem reponat dies , quern multi recufiirehtj nifi dl 

reduccrtt. Sed poftea diligentius doct bo 1 

qu» videntur perire> mutari. iEquo tnimo < 

rediturus exire. Ob(erua orbero rerum in (e rci 

tium : videbis in hoc mundo nihil exftinguL fi 

cibus delccndere , ac (iirgere. iEftas tbit ; lU 

annus illam adducit: hiems ceddit, referent^ 

fuimenfes: folem noxobroitj (ed ipfiimftatia 

tbiget. Stellarum ifte decur^os , quidquid pri 

I. BJpt Met ari^uid) poft morten fcro non fnmai 



m in 9ia ff militia SdpienAd ijfe, Ai hs^ 
'elicit atem , Ubertdtem fenden. Ftntemri^ 
iMtume duu. 

ximinn vinculnm eft adbontm menteniy 
ifti virum bonum. Sacnimento rogatnt 
bit , (i quit tibi dixerit , moUem efle inili- 
m. nofo tedecipi. Eadem honeftiffimi 
• turpiflimi fli|&oraiiienti» i) verba fun^ 
rrroqtie neeari. Ab illia qui manm are* 
redunt ac biboAt, qus per fanguinem , 
lemr vt iftarel inuhi patiantur: a to, vt 
(que patiaris« lllis licet arma (abmitte- 
rdkm pojpuli tentare: tu neque (nbinittet, 
;abis« re6lo tibi inui Aoque moriendain 
>orro prodeftj paucoa diea ant annoi 
fine miffioned) nafcimur. Quomodo 
>nieexpediain? eflfogere non potea ne^ 
)tet fiiicere. Fit via : &hanc tibi viam 
•phia. ad banc te confer , fi via fidniie ef- 



iia L. AnnAii Sikvcab 

graues dominos , interanmalternis imperantci 
cerdum pariter, dimittit a te (apientia, quxi! 
bertas eft. Vna ad banc fert via> &quidem 
Hon aberrabis : vade certo gradu. Si vis tiht ( 
fubiiccrc, tcfubiicerationi. maltos reges , fira 
rcxerit. Ab ilia difccs , quid dc qucmadinodui 
gredi debeas :, non incides rebus. Nemingm 
dabis , qui fciat quomodo quod vult cceperit 
jion con(ilioaddu£lusvllQ, led impctu iinpa£h 
Kon minus (spe fortuna in nos incurrit , quai 
in illanri, Turpe eft non ire , fed ferri : ^ fi 
in medio turbine rerum ftupencem, quscers; 
ego qucmadmodum veni ? 

E^isT. XXXVIII, 

Prdcepta MUa.^dSapientiam , magU quam Dtffi 
ne^ fdpt tjft. Ilia irrepere in Mumum^ d'J 
mod^ fru&ificare &* diff'ufuU. . ! r 

MEdto cxigis, vt bocinternoiepiftolarufi] 
mercium frfqtientemua^ Plurimum p 
iermo, quiminuutim irrepitanimo. Difputa 
prsparatS)^ efFufse audiente populo, plus habei 
pitai^minus familiar! tatis. Philofophia bonum o 
tifneft: confilium nemo clare dat. Aliquando v^ 
€& & illii, vt ita dicam, concionibus ; vbi qui di 
impellendui eft : vbi vero non hoc agendum % 
velitdi(cere, (edvtdifcat, ad hsc fubmifliorc 
veniendum eft. Facilins intrant j fed 6c haeren 
cnim multis opui eft, fed efficaclbus* Seminit 
fpargendafunt. quod quamuis (It exiguum , a 
cupauic idoneum locum , vires fuas explicat , & i 
nimo in maximos aufluy difFunditur. Idee 
oratiot non lace patet; fia/piciat; In opere c 



E P I s T, XXXIX. 

tf Varies , in pbihjepbis firipjtffe I ixeiidri 
htre^ a ardorem cupere Mb exemplo, NdtUf, 
f ducere , qud dd sxcel/a ^ecat : in quibm nofi 
^idFekciras: mnittm^luptst^ quia mtifrMf^ 
If, nut noceni. 

mentariot i) q«ios defideras, diligenterofw. 
OS) & in angaftum coafloi , ego vero compo« 
dTidtnephisprofefturtiit oratio ordinaria» 
zc qus nunc vulgo Breuiarium dicitar , olim 
meioqueremur, SumiDarium vocabatur. Ilia 
!Qd magis necefiaria eft : hsc (cienti. ilia c« 
xt> haec admonet. Sed vcriusque rei dbi co- 
aun. . Tu a me, non eft quod ilium aut illam 
u. qainotorem3)dat> ignoras 4) eft. Scri- 
Dqnodfis: fed meo more. Inttrim muUot 
quorum (cripta ne(cio an (atis ordinent. 5) 
I manut indicem phiio(bphorum : hsc ip(a 



114 t^ Annabx Sbnicas 

enim hoc opdmam in (e generofiii animtisi i 
eoncitatar ad honefia. Neminem excelli ingen 
tafnhamiliadeledant& fordidaimagiuiniiii n 
jpeciei ad fe vocat Sc extollit* Qaemadmodnni : 
ma (brgit in rc6lum,iacere ac depritni non poteftj 
magis quam quie(cere:ita noftcr animus in motu i 
mobilior & aSuofior, quo tcheihentior fuerit. S( 
lix qui ad meiiora hunc impetum dedit ! ponet I 
tra ius ditionemque formnaB. fecunda tetnperab 
Ter(acomminuet> Sc aliia admiranda defpicieu 
gnianimieft, magna contcmncre^ ac medioqrii 
it, quam nimia. ilia enim vtilia vitaliaque £ui 
hsc , CO quod fuperflaunt , nocent. - Sic (egetei 
mia fternit vbertas : fie rami oncre franguntur : ! 
maturitatem non peruenit nimia fecunditas. 
cnimis quoque enenit> quos immoderata fd 
rumpit:qua non tantum in aliorum iniuriam,{cci< 
in fiiam vtuntur.Quit boftiiin quemquam tam c 
meliofus fuit , quam in quosdam voloputes Cux : 
quorum impotentiae atque inGinx libddini ob 1 
numpof&signofircre, qu6dqu£fecere> patiunr 
Nee immerito hie illoi furor vcxat. necdfTeeft ii 
menfum exeat cupiditai^quas nacuralem modum 
filiit. Ilia enim habet (bum finem : inania, & ex lib 
orta,(ine termino funt. NecciTaria metitur vtiiiti 
pervacua quo redigisFVoluptatibus itaque fe ma 
quibus in ccfti&etudinem addudis carere non pa 
& ob hoc miferrimifiint) quod eo perueniunt > ▼ 
quxfiipemacuafcierant^ fadafintneceflaria. i 
unt itaque voluptatibuf > non fruuntur : & 
fua > quod malorum vltimum eft y an 
Tunc autem con&mmata eft infelicitat ^ vbi t 

u Patiuntnr') i.e.expainoiiedCafieftoi impeda proA 
tftqnodiecere. 



4 



kfiJDn? deie£lanr» ^d etiam pbcent : Sc defimt 
Itmcdio locoij vbi| qudt fucrant viiiaj morcfi 

^F E p I s T. XL. J 

\ 

tmfirih€Ti 3 qmm ihi msgo njtnik. turn di S^M* * 

pf > pTompti ^ pf^fmffirmonk : i^nod ntg^t FM- j 

pium decere, Grstm tf tsrdjt orMih mspt intrst i^ 

kfiindii. 



od fjequ enter mihi fcriblf , gritks ago. nim 
[tiovnaniodopotcf , temihi oftendii, Nan- 
jpiftolam mzm accipio j vt non prodnui vni fi* 
& imag inejLriobiiajTikoruiTi abfttniufn iacan^ 
at J qug incinQriam.rcnoiiaiii^j&jddidcriiitTi 
H faifo^qQcioam Ibl^ticuicoam^^uMiio in* 
££* J^I^Ll'T^^f^^^ qiisv^riamid jbfcntii vcfti- 
:ra$ no ta i^affbr apt? Nam quod in con^cfla 
[munTe^j id amici manui epiflols imprcnii 
[, agnoCccrc. l) Audiffe te ftribii. Scrap lO- 
bilofbplium ^ cum iOuc applicuiffet , fokrc 
\ curfii verba conuolttcre,quac non cfFunditvnai 
mix Si vrget. plura enim veniunt, quam qoi- 
K vna (iifficiat. Hoc non probo ih philofophoy 
ironnntiatio quoqde, ficut vita > debet effe com- 
: nihil aut'emordinattim eft, qood prscipitatur 
>erat. Icaqueoratio ilia apudHomerum coti- 
,&iineinternii(lionein morcm niuis Ciperuc- 
, oratori data eft: at Icnis & mellc dulcior fcni 
lit. Sic itaquc babe, iftamVim diccndi rapidaiA 
abandantem, aptiorem effe circula nti, ^) quam 

pioKcrc ) Epiftola q^uoqne^ id pr«ftti quod confp«ftn»» 
t agnoscttor amicni animiit. 
Srca/cfili) cfrculoifaclenti. drcnlaton* 

•gen* 



ii6 



L. Akkak^ Ssnicae 



tfgenti rem magnam ac (eriam , doceptique. 
fiUlare iiUm nolo> quaiii currere« nee ext'endat i 
nee obraat. Nam ilia quoque inopia & exititas, i 
intentum auditorem habet^ tsdio interrupts ti 
tis: facilius tamen infidit quod exfpe^atur , 
quod praeteruobt. Denique tradere homines 
pulis prscepta dicuntur: non traditur, quod 
Adiice nunc, quod qus veritati operam dat c 
incompofita debet cfTc & fimplcx. H^c poputai 
hii habetverl. moiiere vuh turbaiti, ^incon 
mires impetu rapere: tra6bandam 3) (e'non pi 
aufertur. Quomodoautemregereppteft^ qu; 
non poteft? Quid quod hsc oratio, qu£ lar 
inentibus adhlbctur , defcendere in nos debet?] 
dia nop orofunt , niC immorentur. Multum \ 
reahabetinanitatis, Sc vani: plus fonat, quam 
Lenienda funr quae mc exterrent , cpmpefcendi 
irritant, difcutiendaqusfallunt: inliib^pda lu: 
corripienda auaritia. Quid horum raptim po) 
eri ? quis medicus sgros in tranfitu curat ? Quid, 
nevoluptatemquidemvllam habet talis vcrbon 
ne deleftu ruentium ftrepitus? fed vt pleraque qc 
ri poffe non crederes , cognouifTe fatis oil : (ic 
qui verba cxercuerunt, abunde eft femel audiffe. 
cnimquisdifcere, quidimitarivellt? quid dee 
animoiudicet, quorum oratioperturbata Sc m 
4) eft, necpoteftreprimi? Quemadmodum pe 
cliue curremium , nonvbivifiimeft, gradusfli 
fed incitato corporis pondere (e rapit , ac lo 
quam voluit efFerturificifta dicendi celerltas nee 
poteftateeft, necfatis decora phiio{gj)hid?. qu 
ncre debet verba , non proiicere , Sc pedetentini 

5. Tradandam ) confiderandam. 
4, Iwwilfa) vt equiimmitcilbleati 

cc 



: rudis , turn quoquc , cum ilium aut often wtio 
rit J aut afF:£his impetus fiiitsntum fcftinet 
ngerat, quantum aurespati pcflunt. 5) Re£lo 
cies , (1 non videris iftoi ^ qui quantum dicant> 
lemadmodum , qusrunt: 8c ipfe malaeris all* 
3 fi neccffc eft , vcl iuxta P. Vinicium 6) dicere. 
im qnsreretur , quomodb diceret , Afelliui t« 
aQim. Nam Geminai Varius ait : Qiiomodo 
li(crtufn dicatis , nefcio : tria verba non potcft 
e. Quid ni malis tu (ic dicere > quomodo Vi« 
\ Aliquistam infuKus interuenerit, quamqui 
ruU Yerba rellsnd , tanquamdldlaret, non di« 
ait : Die , vel nunquam dicas. Nam Q^ Hate* 
(iim (uis temporibusoretorisceleberrimi iong« 
«b homine (ano volo. Nunquam dubiupi^ 
itmintermifit: 7) femel incipiebat, femel de* 
t QiiaBdam tamen & nationibui puto magit' 
nut conuenire. In Gr»cis banc licentiam tu« 
DOS etiam cum (cribimus, interpungere conftie* 
. Cicero quoquenofter, a quo Romana clo- 



Il8 . ImiAnNABI SgNBCAB 

dum. Fabitous vir egregias & vita & (cieni 
quodpoftifta eft, eloqueiKia quoquci difp 
expedite magis, quam concitate : vt pofTei dicei 
cUitatem e(Fe illaitij non celeritatem. Hanc \ 
viro fipiente recipio. non exigo , vt oratio eic 
ioipedimento exeat : proferarar umen malo^ 
l^ofluat. Eo autem magis te deterreo ab ifto t 
quod non potefttibiifta rea contingere aliter, 
fi tt pndece defierit. perfricea frontem opoft 
ipfe te non audiaa. Multa enim inobfernat 
curfii^ieretqaarreprehenderevelii. Non potel 
quam tibi contingere res ifta^lua verecnndia.P: 
eaexerdtatione opus eft quotidiana, & a rebus 
urn transferendum eft ad verba. Hsc autem et 
tderunty & poterunt fine vllo tuo labore decurrc 
mentemperandafiint. nam quemadmodum &] 
viro inceflns modeftior eonuenii; ita oratio j 
non aadax. Summa ergo (iimmarum hsc erit: 
loqumnteelTe iubeo« 

Epist. XU 

OfmkhrMnf dUamque epifiolam( Deum in no^ 
tsfif & bofmm ^irumfine eo nullum ejfe. Cm 
ifjitm 9 ^ snimum , qui ah iUo defcenMi. In ei 
pria noftra bonajunt: aUs omnia aliena, B 
4ntim, nffa Ratio. 

FAcia rem optimam , & tlbi &lutarem , fi ,: vt 
bia^ per(eueras ire ad bonapi mentem : quam 
sum eft optare , cum poffia a te impetrare. Noi 
ad cailuffl eleuandaa manus, nee exorandus aeditu 
nos ad aurea fimulacri, quafi magis exaudiri poffi 
admitta t : prope eft a te Deui, tecum eft^ inms efl 
dico,Lucili, deer intra nos (piritus (edet, malonui 
aoromque noftroimm ob(cruator & Guftoa:hIc pn 



f iiloXy & fecretum loci ^ & admirado vm- 
pcrto xam denfae atque contina^ , fidem ti* 
it facit. £t (iquis (pecut faxit penitus cxefit 
rafpcnderit,noninanufadas, (ednamrali- 
if intantam laxitateinexcauatut : animaio 
tdam religionis (ulpicione pcrcotiet. Ma- 
luminam capiu veneramar : fiibita & ex ab- 

amnis eruptio araa habct. coluntar aqut- 
idum fontes : & ftagna qusdanfi , vcl opaoio 
Dmen(a altitude lacrauit. Si homincm vf; 
erritum pericolii , inta£ium cupiditatibui^ 
;r&felicein, in mediis tempeftatibut placi- 
foperiore loco homines videntem , ex aequo 
nfnbibit te veneratio eins? non dices: ifta 
r eft altiorqnty quam vt credi iimilis huic, 
ft , corpuscalo poflit ? Via iftuc diuiaa 
L animnm excellentem^ moderatum, omnia 

minora tranfeuntem , quidquid timemuf 
|aeridentem> csleftii potentia agitat. noa 

tanta fine adminiculo numinit ftaf e. lea* 



t20, L. Ann:aci Sbhscab 

bono nifi Cub nititur* Quid enim eft ftultias , 

in homine aliena laudare f quid eo dementiui , i 

miratur, quae in alium protinuf transfcrripo 

Non faciunt meliorem equum aurei frsni. j 

leo anrata iuba demittitur; i) dum contra6tatQ 

ftd patientiam recipiendi ornamenta cogitnr fatl( 

alitor incuUus ; integri ^iritus. Hie icilicer irr 

ttcer, qualcm ilium cfTe natara voluit, fpeciof 

horrido, 2) cuiui hie decor eft > non fine timor 

Ipici, prsferttir illi languido, & bradeato. h 

gloriari nifi fuo debet. Vitem laudamot, fi fradi 

sAiteionerat, fiipfiadterram, pondere eorum 

talit, adminicnla 3) deducit. Num quisboiei 

prsferet vitctn, cni anres va») aurea folia depenc 

Propria rirtot eft in vite , fertilitas : in homine 

que id laudandum eft , qood ipfius eft* Famj 

formo(am habet, & domum pulchramt mnltunij 

moltumfcener^t. nihil horum inip(b eft, (edi 

ipftim, Lauda in ip(b , quod nee eripi poteft,^ 

dari : quod proprium eft hominis. Quasris qui3 

animuf / & ratio in animo perfedla. Rationale t 

animal eft homo, confummatur itaque eins bon 

iiid adimpleuit cur nafcitur. Quid eft autem q 

abillo ratio hsc exigit? rem facillimam/ fecunJ 

naturam (uam vinere : fed banc difficilem facit t 

munis infiinia. In vitia alter alterum trudimuf^ 1 

modo autem ad falutem reuocari poftiint^ quos » 

retinet, popului impellit? 

1. Demittitur^ quia fabiicic fe&anunotdeprimit, di 
das. Ita LipGut. Ego puto illud demittitor efle referCi 
ad arenani. cc de leonibot qni td fpe&acalnm in illam 
nittnntur fcnnonein efTe. 

2. Speciofuf ex hwrido } cui hoc ipfom qnod horrida 
^leciem & rbrmam conciiiat. 

J*. AdminicnU ) palot ft fiiicra qoibni adluiret. 

En 



m Ep£st. XUI. 

Hp (tr« ^idenium dt ^irQ hon^: rtm maptsm i^ 

\ i^id4m pr^ffwt y Mut fmutdfe^ msks futures ^f 

ft mMJh. Extmpio emusddm Jocei, Tmm non U^&^ 

nshm in exttrmk^qus mc^mmgdA^ Jimi faljs €&m* 

tte tibi iftc pcrltiiifit t ^ vitum bonom cfle. At* 
j ^(pivk boDOj timeko nee ficfi potcil ^ nee intd- 
% Scii quem nunc virum bonum dream ? huiui 
fcnsdt notff : i) nam iJlc alter for taffc > tanqnam 
iisiiiKj (iiDcl tnno quingcnt^finio nafcitur : nee eft 
I tx imertiiila magna generar i* Mcdioorii 
tdjiiQ nafccDtii » &pc fortuni prodoeit ; cxi« 
v«ii>,iprirar)fir« cemmendat. Sed i0e multiiiii 
i^ibeft abco, qnod pfi>fitemr; & fi fcifci quid 
virbQimijUondumiceirecrcderet: fottalTe cti* 
^^poffcdc^ertrtt. At male exiftimat dc mt*- 
^) Hoc etiim mail faci ant. nee vUa mator poent 
)W eft J qyam quod ilbi iC Tulf difplicet* At 
™»* «i qut fiibitt Si magna f otentii impotent^ V- 
'■^^ Memfaeiet, cum idem potuerit« multorum^ 
V"' kbecilla fant , bccnt vitia: non minai aufgra^ 
OiiiJIu(fir£5 fuaepUcucfim, quamilta quxiimfcU- 
^^^lE. Ini^rumenta ilHi explicand^ ncquicis 
*™il» Sic tuto icrpcni cttam peftifera iraQatur^ 
^ffifngsrfrigorc, non defimt tunc iiUvcnena, fed 
^^'^t, Multorum crndditii ^ & ambmo , ^ luxti* 
'^sRpftrit peflimis aodeat, fortune fauorc dcficf* 
" '* cidem velle cot , cognofecs : da poflfe j qutntum 

L SffWtf flaf^r) pioScientem & nondtim m fnmiriD c«ii« 

I iM mait j^r,) obieflio eft <}^4m fibi facii Si^ncca , qmod 
' htUDeii iDiloi improbac, id qaod boaorain die videmi* 

mn. , i rolant. 



I 



133 L, Annaei Semccab 

volant. Meminifti , cum quemdam fiflirmari 
in tua potedate , dixiflfe me , volaticum efTe ac li 
&. te non pedem eius tenere , fed pennam. Mei 
Turn: pluma tenebatur, j) quamremifitcScFugit 
quospoflea exhibuerit tibi iudos, quam mulu 
put funm cafura tencauecit. Non videbat , (e 
liorum pericula in fuum ruere : non cogitabat , 
onero(a eCTent qu2 petebat , etiam (i fuperuacua 
clfent. Hoc itaque in his qus afFedamus,ad quselal 
magno contendimus, infpiccredebemos, autnil 
illit commodi etTdaut plus incommodi. Qusdai 
peruacun funt, quesdam tanti non funt. Sed hi 
prouidemus : &. gratuita nobis videntur>qa9e cariJ 
conftant. Ex co licet ftupor nofter appareat , qi 
fola putamus emi , pro quibus pecuniamibluimi 
gratuita vocamus , pro quibus nos ipfos impendii 
Qux emere uoUemus , fi domus nobis noftra pre 
ciTet danda, fi amcenum aliquod frn£luorumi2e pvi 
um : ad ea paratlffimi (umus peroenire cum {blicitu 
ne, cum ptriculo, cum ia£lura pudoris, & libertad^ 
temporis» Adeo nihil eft cuiquefeviliut. Idemi 
que in omnibus confiliis rebusque faciamus^ qtioj 
lemus facere, quoties ad inftitorem alicuius 
acceflimus: videamus, hoc quod concDpi(cii 
qnantl deferatun Saepe maximum pretium eft , 
quo nullum datur. Multa poffum tibi oftendd 
qus acquifita acceptaque, libertatem nobis 
rant; noftrieflfemus, fi iftanoftra noneflfent. H 
ergo tecum ip(e ver(a, norifolumvbideincrcinc 
agetur , fed etiam vbi de ia^ura. Hoc periturom < 
nempe adoenticium fuit. tarn facile fine ifto idi 
quam vixifti. Si diu illud habuidi, perdis poftqaaafc 
tiatus es : fi non dia, perdis anteqaam aflbefcas , ~ 



m 



S. Pluma tenehatnr) argute mm ploma ciiaia oiiiuii 
pcnaaeft Uff^ 



E p I s T. XLIII. 

tere^ipid fdciat: rumorimemnUperferre. Ergi^ 
, incjuity U in publico, S!t^J fi efism l^easf 
Mi tumfcit & ^idet. 

Doiodo hoe ad me pernenerit, qiisric : quit mi-' 
11 idtecogUarenarrauerit, qaod tunulli nar* 
I. If qni (cit plurimum , rumor. Quid ergo^ 
tantna (urn , vt poflim excitare rumorem ? non 
id ce ad banc locum reQ)iciena metiaris : ad 
c(pice » in quo moraris. Qpidquid inter vici- 
net, magnum eft illic, vbi eminet. Nam ma- 
non hibct certom modnm : comparatio ilium 
fit I autdeprimh. Nauia qux in flamioe m«* 
r, in iiiari parunla eft : gubemacnlum qnod na* 
i magnum, alteri exiguumeft. Tu nunc in 
iM, Ucetcomemnaaipfett^nragnuaes: quid 
juennadmodnm coenea i quemadmodum dor- 
aasrinir»(cinir. Eotibidilteentiui viuendum 



134 J- AHHAII Sllf« €A» 

adfpici. Quid aotem poteft tecOndere (e , ft ( 
hominQmaQretqnevitare? Bona con(cientia n 
advocat, malaetiaminfolitiidine anxia atqae £ 
eft. Si honefta (bot , quae facif , omnet (ciam : • 
pia , quid refert neminem (cire, c^m tu fciai ) O 
leram ^ fi oontcmnis bnncteftcm* 

E p I s T. XLIV. 

Pukhra epiJIoU. Nfm^ fi s fiirpe contenmm 
sd Sapiemtism 9 id ifi Virtuttm , 9#i»/, Hi 

TTerum tu mlhi te pufillum facii , & dicit , mi 
^ QStecnm egifTe naniramprios, daindeforttt 
cum podia te eximere vulgo, &adfeltcitatem 1 
urn maximam emergere. Si quid aliud eft ioj 
(bphia boni » hoc eft , quod ftemma non inQ>icit: 
nea (i ad primam originem reuocentur, a dii^ 
Equet Romanus ei t & adhuncordincm toa tep 
xit induftria: admehercnletinoltit quatuordec 
iiint clattfl, Non omnea euria admittit : caftn 
que, quos ad laborem & periculum redpiuntt 
dio(e legunt* Bona roena omnibus patet : oiili 
hoc fiimua nobilea. nee reiicit quemquam ph 
pbia, nee eligit: omnibus lucet. Patricius S« 
nonfuit: Cl^nthea aquam traxit, ftrigandati 
lo locauit manus : Platonem non accepit nobilcn 
lorophia> (ed fecit. Quid eft quare detperet I 
pofle fieri parem? omneshi maiores tuiftinti i 
\\t geria dignum. Geres autem , li hoc protina 
perluaferis > a nullo te nobilitate iuptrarir Omi 
nobis totidem ante nos (iint. nuUius non orig^ 

memoriam iacet. Plato ait: Neminem regemo 

— — — — — ^■— — — "— *~^— ^~ . . ifc I 

h SgafMord^im) gmbiiatbaatris pifoprii aqdtibai 



^^iniii cfTc ofinndiiin , aeminem non leruuin ex rigi- 
^^ kl Otnnifl iSa langa varieriS mifciiic,& rurfum deor- 
^ ';^ fim fbrtuni v er ta ai r, Qu i i erg o gen c roftis ? a d virni- 
'' - m^tm i naturtcompo^cui. Hoc vnom eil inmen- 
^ ^im, iliaqui fi td vcier i reuocai ^ nemo non inde 
let, me quod nihti eft A primo mundi ortti j riqu* 
pkoctempui , pcrduxit not ex fplendiiiti (orduiitque 
I ikrniu fcrici, Non facit n obi Urn iirmm plenum 
:; I iimolii imaglnibui. netnoin noilram gloriim vixit: 
rJ Mcqaod tntc noi fuk, noHrum efl. Animus facit 
I fiotilemicQiexqiiacumqiie conditione fupra fortu* 
I mn licet furgere. Puti iti^ac te non efle equticm 
^^ hm%mm ^ fed libertmoni : potei hoc ci^nfequi , vt 
jX &laiRilib«r inter ingenuOi. QuofDodo ? inquii. R 
A^libDniquenonpopulo iti£tore diftinKcrii. InCu* 
|^Mumefi,nonvndc ¥cniani« fedquocaiit. Si quid 
^^fwdbeiuiii vitam pofcfl f&ccrc, Id bontim eft 
^BIiqk; deprauan enim in milum non poteft. Quid 
eft ergo f in quo erratur ? cum omnei bcatam vilam 
if^t I quod ] iiftr u menta ei oi pro ip fa In b e n c , & i 1- 
iioi dum ptni lit , f u g iu n t. Na in en tn fu m m a bei t« 
KitEtfoiitJafecnriiaijAeiui inconcufla fiducii, foU* 
mtx^dmi colligunr cauiTas , &per infidiarum irer vi- 
ti noaiinmin ferunt farcmai , fad trahunt, ita lon- 
gtflubefcflueiut quad pemntj fempcrabfccduntj 
^^QOpJEtiopersimpendtint, hoc k magii impedi* 
Bur, & feruiuiir retro. Quod cucnlt in labyrintho 
pfOfenntibiit, ip(m iHoi velocitai implicate 

I E p 1 s T, xLv, /.v~r- ^ 

^ff mkii Urk , fed honk , sd SMpientU m opfts. f V- 
tmtfupirfiuA ifu^dsmj Mut argtttM ^ fraflra fcripfjfe. 

urttm ^firmina ^u^md^. jg«er BiMtm ^ ^ quad 

'^ Libro- 



ia6 L. Anvaii Sinbcas 

Llbrorum iftic inopiam efle quereris. Nod i 
qoam maltos » led quam bonos habeas. I 
cerca prodeft, varia deiecbt. Qai q.uo defti 
peraenire vult > vnam fequatur viam , non per a. 
Vflfi;erur. non ire iitud^ledcrrareeft. Veilem 
quia J magislibrosmihi quam conHlium dares. 
vero quoicumque habso , mitccre paratus fun 
totum ho^reum excmere : me quoque iflo (i .pa 
transferrcmj &ni(i mature te fincm of&cit(pcr 
impetraturum » banc fenilem expeditionem in* 
fern mihi: nee moOharybdis»&Scylla,dcfabul 
iftud fretum deterrerepotuilfent. Transnataffed 
nonfblum traieciflem, dummodo tecomplefii 
fern J & prs(ens sftimare quantum anlmo crcl 
Ceterum quod libros meos tibi mini defideras j 
magis ideo me di(ertnm puto , quam formofum; 
rem,fi imaginem meam peteres.Indulgenti^ (cio 
cfle^non iudicii : & fi modo iudicii eft, indulgent! 
impodiit. Sed qnaleicumquefttnt, tu ilLos iiclegc 
quam verum qusram adbuc, non rciam,& conciu 
ter quaeram.Non enim me cuiquam emancipaai, 
us nomen fero : multum magnorum virorum ii 
credo, aliquid&meovindico. . Nam iliiqnoqui 
jnuenta, i) fed qusrenda nobis reliquernnt : /k 
niflenr ferfitan neceflaria* niG & fuperflua qnsfi: 
Multum iliistemporis-verborumcauillatio eripu 
captio& di(putationes , qqx acumen irritum ' 
cent. Nedimus nodes , & ambiguam fign 
tionem verbis iiligamus, deinde diflibluimus. 
tam nobis vacat ? iam viuere , iam morifcimus } 
alio mente pergendumeft, vbi provideri debel 
ves nos , non verba, decipiant. Quid mihi vocoi 

7. Illi quoque non innentd) vt Inuenta qtfcdam nobl^ 
qaenut, fsdftaoadnm inoeau adeoque moenittda* 



ropiciis auribuf recipitur, & in prscordia 
idle , eo ip(b gratiofa , quo Isdit. Doce 
odum lianc (imilitndineii] digno(cere pol^ 
tadmc proamico blandas inimicus: vicia 
Mrtumm nomine obrepunt: temeritas Gib 
todinis latet : moderatio vocatur ignauia : 
tiniidui accipitur. In his magno periculo 
lit certas notas imprime. Ceterum qui 
ir, an cornaa habeat , non eft tarn ftultus^ 
faam tentet : nee rarfut tarn incptus aut he- 
1 habere A nefciat , qnod tu illi fubtiliflima 
3) per(ua(erit. Sic ifta fine noxa deeipi- 
lodo prasftigiatoram acetabula & calcalij 
ailacia ipfa deledat. EfEce j vt qnomodo 
im : perdidi vfam. 4) Idem ^e iftit captio- 
quo enim nomine potiut fophilmata ap« 
!c ignorant! nocent, nee (cientem innant» 
e verborum ambiguitatei diducere ; hoc 
»eatum non eum efle » quern vulgut appel- 
ipecnnia magna eonfluxit; (ed ilium , eui 
ne in animo eft. erednm. & exeelfum. 



128 L* Anhabi Ssnmav 

quo (e commatatum velit : qui hominem ct ftb ^ 
cftimity qua homo eft: qui nacura magiftra^ 
ad iiliui legea componitb^i fie viuit, quomiM 
praafcripftt : cai bona fiia natla Tis excutit f qnii 
in bonum vertit>certus iiidicii,inconcu{!tit,intr€p| 
quem aliqna via moiiet » nulla perturbat : queml 
tuna , eum iaeum quod habuit teluro nocenaflnir 
vi maximA intorfit , pungit ^ non mlnerat, & hoc I 
Nam cetera eiut tela , qnibua genus humanumi (' 
Utur, grandinit more diflultant: quseinculla I 
fine vUo habitatoria incommodo crepitatf ac( 
tar. Quid me defines in eo , quern tu ip(e T ' 
menon 5) appellas , de quo tannim librorum < 
fitnm eft ? Ecce tota mihi vita mentitur : banc ( 
rum ^ fi aeutus es , redige. Neceflaria iudicat, 
ram magna pars Aperuacua eft : etiam que n 
fuperuacua, nihil in fi moment! habet in hoc, \ 
fitfortunatumbeatumque prsftare. Non< 
dm bonumeft, (iquidneceftariumeft. Acf 
inus bonum, fi hoc nomen pani ant polentas dani^ 
ceteris fine quibus vita non ducitur. Quod bonoip 
vtiquenecefiariumeft: quodantem neceflariiAKV 
nonftatim bonnm eft: quonlam qusdam necefS 
fum,eadem viliffima. Nemo vsque eo dignitatem S 
Ignorat^vt illud ad hzc in diem vtilia demitt#tQ«Btf 

S;o ? non eo potius curam transferes,vt oftendas 60 
Uf , magno temporis impendio quxri fuperuacitf| 
multos tranfiflfe vitam> dam vitae inftrumentt c6n4 

runt?Recognofce fingulos,confidera vniuerfcsnial 

II. .. — — - - — 

f, Pfiniamaum) wuntientemi Sophitmatis gcniu , itapts 
dcBS : Bpiiii«nide» ait omnes Cretenfet cfle mendaoet , ok 
CretenOt eft , Ergo ft ipfe mendas , igitnr non d crtdtni 
Soater^o Cretenfet veracei, & illij mdendnm, Epimaal 
^pero etum Gretenfii, Ergo & ei cr«lendiiin. Credandaii: 
tiirl^lmeaidi ft non crraeadoiiL 



^! 



^ I S T O L A E, 



e£lit in craAioum, Quid in hoc (it mili, 
finitum* non enim vluunt^ led vi£lan Hint : 
cf p n t. Eci am ii aite ndc remui , t ahi en noi 
rrecct : nunc vero cunllantci qotfi ilkDt i) 
t , & vkimo die jmcuf ^ omni per it Std 
^ modum cxcediimj qux non debet (loi- 
itim legends 2) imptcrc : in iXiniti diem banc 
dialefUcit diiFertm , niiiiiuiii fubulibut, & 
curatitibofj nojiJiEhoc. 3) 

f:^ E p I s T. XLVi 

itDum queoi mibJpromiferal, icceptt A 
ufn iediirtis ex commodo 1) adflperui , ic 
ignftare voloi. Deinde blandltnt eft ipfe^ 
erem longiut * qm q&tm difermi Iberir , eic 
igis licet, fcretiii mihi vifut elt, cum eiTet 
DSC till corpnrii , 1) icd qui primo adfpe^ 
i!^ autEpictuipofTetvJden. tinta flutem dut* 
etenuit&traxk, vt Hlum line vlU dtiarione 

iUena ) ttnqatin td nos htad pertineat. 
rmmanumltgtntis'] fienim in nimit itiajKnam to* 
retdc epiftola , tut mann teneri non poten. 
Warn cnrmitihus^ non i3^ hoe) cnrantibm Dlale^caa 
ttnqaam ttyw eflenc, id eft Iroc non tanquam ac» 

nmtdo ) vbi commodnm tflec* 
VKi a<c ^«| corjtar is } Veterea in nolnandii charta* 
liaibnt partem , qnam niecdnm le^ebant , fed erant 
iato fobiiciebant ; quod It^m afiet » ac cam majdr 
Mr , nraqne mann m oria eomprehendebant iu , n 
icompUcata, qna wo legerentur «KpUctta a. pla- 
Bt« luque volnmen um grande ac fpififum, n com^ 
fevclLndlio teneri non polTet, voctt ntc fui nt« 
'poris. GraMav. , 



tate lu&itur. Non poteft effugere pQcrititm, i 
trahttur. iamquemihtirihabitaglaber, deftrifl 
lit, autpenitoseauKit, tou nofieperuig^lat:i 
inter cbrietatem domint ac libidinem diuidit, 
cabiculovir, 2) & in conuiaiopner eft. Alii 
conQiuarumcenfarapermifTa eft 9 perftat infeli 
cxfpedat, quoaadulacio , & intemperantta aut 
autUnguas, rcaocet in craftmum 3). Adiice-ot 
tores > quibns dominici palati notiti» fubtilis efl 
(cinnt, cuius rei iilum Gipor excitet» cuius dpled 
{pedui^cuLUS nouitate naufcabundns ertgi poffit 
iamiptafatietatefaftidiat. quid illo die efiiriat 
his ccenare non fuftinet , & inaieftatis (uc dimii 
nem pucat, ad eamdem menAm cum fcruo (oo 
dere. Dii melius , quod ex iftis dominoa hi 
Stare ante limen Callifti dominum fnum vidi , A 
quiilliimpegerattttulum , 4) qui inter reiicula 
cipia produxcrat , 5) aiiia intrantibus excludi. 
tnlit ilii gratiam feruus, ille in primam dccnriain 
iedns,6) inqnavocemprscoexperitur, & ip(e 
kiuicem apologauit> 7) & ipfe non iudicauiti 
iiia dignum. Dominus Caliiftnm vendidit ! fi 
mino quam mnlta Gdliftus ? Vis m cogitarc : 
*■ ■ I t I " ■ ■ 

2. In cuHcuh vtr) in vtramqne toim mierein talibi 
rti vtebantur. . 

;. ReMMetmetMfimMm^ gradenineranthorpitigQlof 
Tine , qai & ipfi talei aflent » 6c 4icacfuc« ▼alerent , id 
ad proximum qaodnit conaiuiom rqrfum iauicabantnr. 

4. Impigertu titnlum ') qui titQlo n moris erac ad pcfl 
affixo, v«naiem earn projuxerar. 

5. biter rtUcmlM mami^ proJwcerat ) qoi titolo nai 
tsm laodaram venom expofucrat. 

4. Ik primam iwrnrUm ^c) ficenimper decunatdif| 
▼andebant ieroot, in quarumprimavilimmiproiUbaiit, 
n venderet flinhnni voce vtcndDm erat prcconi. 

^, ApQt9gam$ ) a Greco ttproJyuf rcUeii. Liff* 



VDshominem, in quam tnntfre , dum con- 
)otet. Nolo in ingentem me locum immittere, 
iferoorum difpuuire,in qaotfaperbiflimijCra- 
li, & conmmeliofiffimi fumui .Hsc tamen pnt* 
dfiunma eft : Sic cum inferioreviuai, qoemad- 
itecum (uperiorem vellei viaere. Qnotiet in 
ivcDcritj quantum tibi in (eruamliceat: ve- 
nentem, tamumdem in te domino tnolicerc. 
t inqfiit , nullum habeo dominum. Bona «<- 
S)fbrljtan habebif. ne(cit qua state Hecubt 
cieperit, qua Croefui , qua Darii maref , qua 
|na Diogenes? Viae cum (eruodememer. co- 
nquer in iennonem admitte, & in confili- 
iocoouTaum. Hocioco acclamabit mihi to- 
I delicatorum : Nihil hac re humiliut, nihil 
Hot ego eosdem deptehendam , alienorum 
m ofoibntea roannm. Ne iUud quidem vide* 
m omnem inuidiam roaiorcinoftri dominit, 
contumeliam(eniiadetraxerint? Dominum^ 
imiliaBappellauerant: (eruoa (quod ctiamia 



136 ^ t. Annaei.SsnbcAs 

tilitates fiiat conuertit : alteri viuas oportsc^ fi 1 
viaere» H2c(bcietaidiligenter & undo ob(« 
eft, quz uos omnes omnibut mifciec^ & tudi 
quod ttCe commane iui gejieris biunanL pluriiii 
ilkm qaoqae (de qua ioqnebar) inleriorein I 
tcin amicitis colendam proiicit. OmnM oitiic 
amico coramnnia habebic, qui multa cam hi 
Hoc» Lucilivirorumoptimei mihi abiftit Gib 
prascipi malo , quid amico praeftare debeam » qi 
mini^ quam quot modis Amicut dicatur, ft I 
quam muUa (ignificct. In diuerfiim ecce fiq 
ftftuitittadiTccaunt. cuiacccdo? in?txaniivt| 
iubet? Ilii 2) homo pro amico eftj hoic 3) a 
non eft pro homine: ille amicum fibi parat, 
tmico. Tu mihi rerba diftorquea, Sc fyllabii 
riaScilicet nifi intcrrogationet vaferrimaa ftma 
conclofionefalfa a vcronafceni mcnd«c{iitai 1 
xero,non potero a fugiendit petcndafecemerOL 
me in rejam feria fenet Indimus.MurQrilaba ^ 
autem cafcnm rodit : fyllaba ergo ca&um rodift' 
nunc me iftud non poile foluere:quod mihi exd 
tentia p^ricuium imminet? quod incommoduin 
dubio verendumeft, ne quandoinmulcipnla^ 
capiam, autnequandofi ne2ligentiorfuefD, c 
liber comedat Nifi forte acutior eft ilia colledio. 
fyllaba eft * fyllaba autem caftum non rodit : ni 
go ca(eum non rodit. O pueriles inepcias ! inl 
percilia (ubduximus ? in hoc barbam demifimtti 
eft quod triftet docemus & pallidif Vis ftirej 
phiiofbphia promittat generi humano t cold 
Alium mora vocat » alium panperuavfit ,'- 
diuiti»vei aliens! torqaent> vel fiiae: illetftial^ 

9. Ilii) Stoica. 
$.Hmc) Bpicaro, 



\itrcty hied ftlidtati fuae fubducere en pit: 
minci male habcnr, Ilium diu Quid mihi 
!li proponis? non tH lOi^ndi loctat . ^d mife- 
icttuses. Opemtekturumnaufrfigit, rapTif^ 
^ itibuii imeiits fecuri fubiefiiiiTi pr^AantU 
ypoUkkui ei t quo dtuerceris? quid tgls? hic 
' jdif ] timet. Saccorre ^ quiiquis eloquent 
eretimiufn pcenji. Otonea vndique ad ta 
i&nCj pct'dii^vit^j peritur^queauxilitjiTi 
impLotant , in te fpei opcsquc funt. Rrgtnt 
urn illos volutatione extrahai , vt dmc&is & 
pi ciarum veritaus Itimcn oflendas. Die 
Enrfl nccefTimm feceric , qiifd ruperuacuum, 
jciletkgei pofuerit; quam imcunda lit viia^ 
;pcditi ( ilUi fequentibus ; quam tccrba & tm« 
ininij quiopinioni plus quam natarz credn 
Qaid iflorum cuptdttates demit? quid tein*- 
l^tinam t^amm xion prodcflTcnt! nocent. Hoe 
fe ^oki > nianife0i{limum facitm , & com- 
tdebilitari gencrofcm jndolem , in iflat argil* 
ieSam. P«det diccre 5 cantra fnnunam mi- 
qusporriganctcla , qucmadmndtim illos fub* 
Hic ad fummum bonum imr ? per itwA 
ihlm Cunx riigrse, i3irruqpct, intametquc, cti- 
bufnffidentihut 4) cxicptionci. Qiiidemni 
itii » cum cum qui^m iitterrogatii , fclentei in 
liDducitis, qtiam vt formula cccidifTc videa- 
i quemadmodum ilium pratnr , fit: boa phi- 
in jiue^ruin reftituit, Quid dift'cditis abin* 
rpromiflis, die grandia locuti > cfF>:cluros vot, 
nagtt atrti tVilgor , quain gladii , perflringat 

alhem fedentihus') Leguleiii , qui ad album , in qao 
•di^a foripu erant > fe&bant.- 



138 ^* AHNAII StNlCAB 

__ ~- M 

oculos nieos , vt ingenri confttntit , & qnod 
optant^ ^quodomnestiment, ctdceniy)) id 
oiflticoram clcmenta defccnditii? Quid dl£ 
itar id aftra ? hoc enim eft qaod philo(bphi 
promittit , vt parem Deo faciat : id hoc inttitit 
ad hoc veni. fidem praefti. Quintum poM 
mi Laclli, reduc te ibiftii exccptionibas ^| 
pcionibus philotbphorum. Aperta decent ft 
cia bonicatein. Etiioi fi moltam fuperefliBt seal 
cc difpenrandum erat , vc fafficeret necefiariit 
qnaB dementia eft, fuperuicua di(cere in tio 
poria egeftate? 

Epist, XLIX. 

fompeioritm'Md/pt^ft , memmMmfbi iMciUi rtm 
De breuitate ^ curfu Tim frit. : mbil htij 
9etus in eo efe. Obiter centra DisU&U^S 1 1 
id ^entis profpicitndos tMntwn\ 

ESt qaidem, miLucili, (iipiiliil&negligcl 
in amici memoriam ib aliqui regione ii 
tat reducitur : tamen repoficum in inima 
deiiderium ioca interdum familiarti enocint > 
ftin£tam raemoriam rcddunt^ fed qnieicenti 
tant. (icQt dolorem lug;entium , etiam fi midg 
tempore , aut feruuli fnmiltaria admiffio , iiM 
aut domua renoaat. Ecce Campanii , & n 
Neapolia , ad Pompeiorum tooram i) conQ 
incrcdlbile eft > quam recent deiideriam tui 
Totua mihi i.ii oculit ei,. cum maxime i te difec 
deo lacFiiTiis combibentem , & aSeftibut to 



5. Vt quod omnes optMH^ ist qu$d MMiff iimemttM. 

bona q'js aiii optant , mala qna timent alii conteni 

I. Psmptiorum tmrrMm) viliani ia Pompeiano habi 



. Cauflam huitii rci quaeris? qoidqoid 
afiit, eodemloco eft: paricer afpicitur, 
nnfia inde in profandum cadont. & alio- 
(Tant longa interualla cfTe in ea re , qua 
ft. Pundom eft quod vinimas , A adhnc 
iis : (ed hoc minimum Q>ecie quadam ion* 
namra diuifit. Aliudexliocinfanciam fe. 
sritiam) aliudadoieftentiam , aiiad incli- 
aamdam ab adoiefcentia ad £ene^temj 
feneAutem. In qtiam angufto > quot 
it ? Mode teprofecumi fum : A tamen hoc 
catia noftrs bona portio eft: cuius breui* 
indo fnniram cogicemui . Non (biebat 
ilox tempos videri. nuncincredibiiis cur- 
: iiuc quia admoueri lineas 4} (entio , fiue 
nreccepi & compmare damnum meum. Eo 
ne indignor> iliquos ex hoc tempore 
cere necadnecefTaria quidempoteft) eti* 
litumdiligentiflimefuerit) in fuperuacua 
irlem erogare. Negat Cicero , (i duplice- 



140 L. AnNAEI SCMtC^kB 

tnriibi £Ut y habitunini fe tcmpm qao legifb^ 
codem modo Dialedicoi. Triftins inepti (bfl 
ex profeffo Ufciuiiint : hi agere (e ip(bt aliquid ^ 
mant. N ec ego nego profpicienda ifta : (od pil 
cnda tanram, & a limine filutanda, in hoct 
ne verba nobis dentur , dc aliquid cilc io illis aia| 
fecreti bont iudicemaf. Quid te torqaea & ifli 
in ea qnsftionequam fabtilius eft contempfifliei^ 
folaere? Securieft, & ex commodo 5) migoi 
ninuu conqairere. Cum hoftia iiiftat a terd 
monereiunus eft miles « excutit neceffitas qwd 
pax otioCa collegerat. Non vacac mihi verba j 
cadentia confeAari, & vafritiam in ilUa mcanrl 
riri. i 

jfdjjnce qui coiantpopuU^ ^ \ 

Ferrttm dcusnt portis, 
Magno mihi animo ftrepitusifte belli 1 
exaudiendus eft. Demena omniboi merito \ 
f\^ cam (axainmunimentum marornm (eneaf 
que congererent; cumiuuentas intraportasi 
^^num eruptionis exfpe6laret > ant pofieret ; ei 
ftilia in porcis tela vlbrarent^ & ip(am G>lamrui 
xiibus & cuniculis tremeret ; Tederem otiofiis , i 
modi quaeftiunculas ponens t Quod non p«rdi| 
habes ■ cornua autem non perdidifti : cornua ttf/i 
bes : aliaqae ad exemplum huius acacs delir^ 
concinnata. Atqut sque licet demens tibi fii 
ii iftis impendero opcram. ^nuncobfideor. 1 
tamen pericnlum mihi obfeflb externam iinmjl( 
muros me ab hofte fccerneret: nunc mortifera via 
funt. Non vaco ad iftas ineptias. ingens negfli 
in manibui eft. Q;> id agam ? mors me (eqoi^ 
git vita : aduerfus h£ w me doce aliquid. effice 1^ 

S. Cxcen20Qi9) vtcommodiuDiffiTifniDiiierit. ^' 



[6s non reacru : aic reaeunu, roces non cxire. 
iinnaaigationet«ntiim» exiftimat minimom 
lamortevita didacttur: in omni loco asque 
teruallum eft. Non vbiqae fe mors urn pro- 
dit : vblque tarn prope eft« Hai tenebras di« 
Hrfaciliua ea tradea, ad qxxx prsparitni firni. 
nanira nosedidit» & rationem dedit im- 
im, Cci qo£ perfici poflet De iufiitia mi- 
pietate dlfputa, de fragalitate, de pudicitia 

I AiUtcui alieni corporis abftinentia eft, & 

II cura. Si me noluerii per deuia dacere , fa« 
id quo tendo , perneniam. Nam (vt ilie ait 

IS 6} Veritatis fimplex oratio eft. Ideoqae ii- 
dicarenonoportet. nee enim quidquam mi- 
iueiiit, quam fnbdola ifta caUidita« animis 
bfls mtgna. 

E p I s T. U 



143 L//VW»ABI SlNfeeAH 

flfF«rebat> quidageresj qasnrcre. Vtlde 

memoris eft , (i memtnit : & tamen fpcr 

viuere,'vt vbicumqae crii , fciam quid i 

enim aliud agai , quam vt meliorem XC if 

faciat > vt aliquid ex erroribui ponai , vt ii 

vitiaefle, qax putasreram? Qasedam e 

temporibus adfcribimus : at ilia, quocum 

rimu$ , fccQtara funt. Harpaften , vxor 

«tn 1 (cis hereditarium onus i) in domo : 

linfc. Ipfe enim auerfiflimus ab iftis prod 

quando fatao dele£laii volo^ non eft miKi 

retidns : me rideo. Hsc fatua fubito c 

.Incredibilem tibi narro rem , fed veram 

(e cscam: fnbindepsdagogum (iium rogi 

a) ait domum tcnebrotam eCTe. Hoc qu 

demus , omnibns nobis acciderc , liquea 

ino fe auarum eft*e intcliigit , nemo cupi 

tamen ducemi qusrunt : ncs fine duce ern 

mus : Non ego ambitiofusfiim, fed nemo 

poteft viaere. Non ego (amptuofbs An 

ipfamagnasimpenfiiaexigit. • Non eft nr 

quodiracundus fum , qiiodiiOnduni con: 

genus vits : adole(centia haec facit. Qn 

pimus? non eft extrinfecus malum no( 

noa eft , in vlfceribus ipfia (edet. Et idc 

tid faniutem peruenimus^ quia not sgi 

mua. Si curaricoeperimui \ quando 

. tfotafue aegritudinet difcutiemus? Nunc 

ximiit quidem medicum : qui minus neg 

fi adhiberetor ad recens vitium. fequei 

& rudes animi , retU monftrantem. nen 



I. Hartditanum onus) hsreditate iater aliai 
(tin idtfoqne altfndam. 

f . M^ret ) r jlinqnat hanc domiun. 



i noivexpugnec pertinax opera, & intenta 
cura. Robora in redum , quamuii flexa, 

curuatas trabes calor explicat ; & alicer na- 
iguntur y quod vfus nofter cxigit : quanto 
mot accipit formam , fiexibiiit , & omni 
leqaentior ? quid enim aiiud eft animui, 
lammodo (ebabens(piritus? videsautem 
torn eflfe faciliorera omni alia materia, 
loior eft Illud^ mi Lucili > non eft quo4 
t, quo minus de nobis bene (perei, quo4 
moatenet^ quod diu in poflieftione noftri 
ieinineman^<bonamensvenit> quam mar 
prsoccnpati (umns J virtutes di(cere^ vitia 

(ed eo maiore anioio ad emendationem 
emut accedere y quod (emel traditi nobis 
etut poffeffio eft. Non dedifcitur virtus, 
enim mala in alieno h^rent : ideo ei^pelli & 
poflunt: fidajiterfedcnt, que in locum Ai' 
It Virtuirccundum naturam eft : vitia 
infefta font. Sed qnemadmodum virtutei 



«4$ L. Anm^sx SbhsC4e 

ce(r:ro,cedendiiin eftdoloriyCcdendum labori,Cc4 
dum eft paupertati : idem fibi in me iufis efle irolc 
•inbiti<i,& ira : inter tot affedlcu diArahar, imo diT 
par. Libertas propofitaeft: ad hoc prqemium I 
ratur* Qus Hi libertas, quxris ? nuUi rei rerairv, ( 
li neceflltau, nuUii cafibut : fortunam in srquum ( 
cere 4) quo die inteUexcro illaio plus pofleinil] 
f) Ego lUam feram, cum in manu mora fit? Hit CO 
tionibus internum , loca feria (an£laque elig^rc 0| 
ttu £fFeminatanimosamffinitaimmit;notidabM| 
i)vidadcorrumpendumvigoremputeftregio.Qui|| 
bet viam iumenta patiuntur, quorum dcmcfrin a(ji 
.vngula eft : in moUi paluftrique pa(cttO /ag^oata ,.| 
iiibter untur.Et fortior miles ex confragofb veoit&g 
.eft vrbanus & verna.NuUum laborem recufimt rotfl 
^us ad armi ab iratro transferuntur ; in primo^ 
jmluere ille.vnflus & nitidus. Seuerior loci di(ctpy 
firraat ingenium^ aptumque magnisconatibiitrra| 
Liter ni honeftiua Scipio,quamBaiis exralabat.raiii^ 
ius non eft tarn molliter coUocanda. Uli quoqae^i 
^ttos primos fortuna Romani populi pablicas 01 
jtranftulit,C.Mariusy& C Pompeiu8,& CoAvjes&m 
jrant quidem villas in regione fiaiana, led illii imf 
.ccnntfiimmts iugis montinm. Videbatur hoc i 
.militare^ ex edito fpeculari late loog^ne (bbji 
JVd(jpiicequampofitionemelegerutu, quibua adifl 
. excitauerunt locis , &qualia: fcias non viiUa ^fle, i| 
caftra.Habiuturum tu puus vnqoam fuifleinVtieti 
Catonem, vt prsterpauigantes adultcrai dinum^ 

4, In aqnwm iedttcert) ne foprame ftet, mihtqve fai| 
mt. Lipf. \... 

y. Nii p^erit ) vbi enim fuperior fiierit , ci . me fnbdM 
CX hac vita ezeundo. 

^. In ytita') lecomcormpttuneirecemimcft. hi$B§ 
,gh QrffHov, AAu vuQ littora amosoa vpcabant. 

t 



Miciu, pcricqucrenneiDoao, nnenne , mm 
oqne nee finis eft , nee modus. Proiice qaz- 
le cor tnum IsnUnt : quae fi alitor extrahi nequi- 
:or ipfiiincuin illis reueliendum erat. Volu- 
pr»€ipae€xttirba> & inoififlSimas babe, latto- 
lorej quosPhileui^gyptiivocant, inhocnof 
laomr^ 7) vtftrangulem, 

E p I s T. LIL 

renosin reffif 9pm tffn MMuterh, if tUr^Shm^ 

s 4Uti9m dUis fAciliut Aid formMri^^ ffi ji#- 

efi. 9sd U formerly iUgnfrifck , (f $pra^ 

ibm, fufie tamtn ^nbofis^ smHtiofis , fUmJim 

id eft hoc, Luciii, qaodnoaalio tendentei,«- 
10 trahit, & eo vnde recedere cnpinmi, im* 
' qaidcoUaditarcuin animo noftro, nee per- 
dobia qaidquam (eipelvcUal Pluduamus inter 
MHifiUi, nihil libere voluoiui 1 nihil abfoiute, 

iKvm^ip .Qm1rifi4 tnntii* m(^» ^iit nihil mn« 



i4S ^» Akka'bx fsimeAS 

lis adiutorio, icx his fe, i) fecifle iibi ipfos viam hot I 
xim plaudit, quibus ex(eimpetaifait,qaiicipfi..] 
tulerant. quosdam indigereope alicna, nbn in 
fi nemo praedefTerit , fed bene fecuturofl. ex hit ] 
trodorum ait cfTe. Egregium hoc qaoque^ftd f 
ds fortls ingenium.Nos ex ilia prima nota non fat 
bene nobitcum agitur,{i in banc iecunddm redpimi 
I>^echunc quidem contempferithominem, qui die 
beneficio e{!e (aluus poteA : Schoc multom eft, ' 
feruari. Prster hnc adhuc inueniei aliiid genm I 
minnm , neipfiim quidem faftidiendum y eohifli < 
COgiadredumcompeUiquepofTont: quibnt noB 
cetantum opus fit, (ed tdiutore, A vt itadictm, i 
a£lore. Hie tertius color e(L Srqasris haiut^ 
plar > Hermachum ait Epicurus talem fiiiffe. It) _ 
alteri magis gratulatur, alteram magis fufpick. i 
Quamuisenimadeundemfinernvterque peruenc ' 
tamen maior eftlaus , idem efFecilTein difHciliore i 
teria» Putt enim. duo asdificia cxciuu efle , jit 
paria , sque exceMa , sque magnifica : altertim dn 
areatccepit> illicprotinus opus creuit : aiterint T 
dameota laflfarunt, in mollem ac f)uidam dcmifGi 1 
tnum : multum que labor is exhanftum eft^ dum-] 
venitur ad (blidum. Apparet in altero /quidqnn 
£^um eft : ^Iterius, magna pars & difficiiior ktet ^~_ 
dam ingenia fdCilit &«3fpedita : qusdam mtnii. 
(quod aiunt) &cicnda..(iint , (k. in fundftmentit f 
occupanda. Itaque egojllum feliciorem dixerlin> qi( 



f. Ex his fe) id verittteiD fine ▼IKut adiocorfo fibi-" 
quosdam fecifle Bpicurtu » atqoe es horom anmcro ftipfi 
qaoqueeiTqait. 

J, Alteri magis grAtulatur , alterum magis fufpitii) ^ ^ 
gratulaturMnrodorbbenignam natnram fortito, fuipicttl&i^ 
machnin, diiram qntm acceperat nauifam viflceatem. I4ff, ** 
^ It Manu ) epere & labore. 

]iih3' 



f ^ a T £ A B. 149 ^ 

sgotii fecam habuit :, Kunc quideni de fe mtll* 
iiiile^ qui malignitjitciii narurx fuaa vkitj d'ld 
iAmrenoti pcrduxk, fed cxtraxit 4). Hoc 
d^ Iftboriofiain ingenium nohij dacam, fdas tl- 
flis per obftanufl, Ilaquc pugncmui , iiiqtio- , 
jQDcemui auxiUom. Quern ^ inqaJt , >nuoci« 
mc , auc iUum ? Tti v^ro etiam ad pr iorei re« 
^^ qui vacant adiQuiire notpofTuntf non tan^ 
u font I {cd & qm fucruiiL £x til aiitem qui 
ligainus non C01 , qui verba magna celeritatd 
itatitj iS[ conimGiicf iocoi vuluum, & in print* 
titnmr: fedeos qui vita docctit, qui cum di- 
|utd faciendum £ic,pfobantfac:ietidor qui do' 
lid viiindumljCi ncevnquiin inco quod iugi- 
dix^rintj deprchcnduntur, £umeligeadm«' 
, quern magif admireris cum vidcrii , quam 
l4i€rit' Ni;cidtDtcprobibuerim h(^3 qtioquo 
) quibui coafucludo eil admilt«re pnptilum, ic 
re : fl mo do hoc propofico in turbam pr odt- 
t melicrei fiant, faciantque meUorei: f% non 
onishoccaufla cxcrccnt. Quid enim turpiui 
jphia capt^nte cUmorcf : Nuinquid scgerbu- 
idicum fecantcm ? Taccte ^ fauete j Sc prxbcte 
rationi. eciam ii exclamaucrltis^ non aliter an- 
quam fi id ta£^um viciorum veArorum ingcmi- 
, Tefiari vultis attendere vos , mouerique re- 
nagninidine ? fane liceat. vt quidem iudicetir, 
di de meliore fufFragium , quid ni non permit- 
ApudPytha^oram dlfcipulisquinqueannii ta« 
im erat. numquid ergo extdimaa , ftatim illii Sc 
& laudare licuiiTe? Quanta autem dementia e- 
tyquein clamores imperitorum hilarem ex audi- 
dtmittunt? QuidHstaris, quod hominibui ,iis 

^trmf) ^iquadama^lubita. 



150 L. AKfTABI StNEtAE 

liudflris , quot non potes ipfe laudare ? 1 
populo Fabiinui : fed aadiebatur inodeftt 
pebat interdum magdui clamor laadanti 
^nemmagnitudoreranieuocauerat, non fc 
feiifae ac moUiter lapfs orationis* Interfit a: 
ter clamorcm theatri , & (cholae. eft aliqua < 
dilkentia* Omnia reram omnium , fi ob( 
indicia funt : & argnmentnm mornm ex min 
que licet capere. InipQdicum& incefToa oi 
inanut mota , & vnum interdum refponAin: 
tus ad caput digitus ,$)& fiexut oculorum. 
bum rifut) infinum vultua habitusqae de 
Ilia enim in apertum per notat exeunt Qc 
que (it 4 (cics, fi quemadmodum laudetur> 
til. Hinc atque iUinc pbilofopho nuinus ai 
tentat , &(uper ip(nm caput mirantium toi 
fiit. non laudaturilie nunc, fiintelligai, G 
matur. Relinquantur iO:« voeei iUit arti) 
propofitum habent placere populo ^philo(b 
tetur. Permittendum er it aliquando iuueni 
impetumanimi. tunc autem hoc ex impet 
cum (ilentium'fibi imperare non poterunt. 
datio aliquid exhortationis afFert ipfis audiei 
animos adoiefcentium extlimulat. Ad rem 
veautur, non ad verba com pofitt. alioqui i 
cloquentia, fi non rerumcopiditatem facu 
Differam hoc in prsfenti. defiderat enim pr 
longam cxfccutionem , quemadmodum pop 
itendum » quid iibi apud populum perm 
. fit > quid populo apud (e. Damnum 
-f«cifle philo(bphiam > non erit dubium , | 

y. RthtysM'd caput digitus^ Hoc.argnmento Pome 
liti^ai accnfabit Ctlaat. tid. & iuaciulit Sat. 9. Liff, 



*m fuam dejcribit, & U&Mthnem in msri, 
fionem^y^ in ^iia nos ia^dri, fti ^itis fits 
ire, autfateri, Pbilofipbid docebii ^ exei* 
Ufmts nos , pares Beo faciet^ 

on potefl mihi perruaderi , cui perfuifiitfi 
nauigarem ? Soiui mari languido. erit fine 
imgraue fbrdidii nubibas , qusfere autin 
at in ventuiD refolcnintur ; fed pucaat taih 
ii a Parthenope tui I )vsquc Puteoloi furri* 
quimuii dubio Sc impendente cslo« Iti^ 
:tleriQs euaderem , protinai per iltotti ad 
direxi , praBcifurui omnet finus. 3) Cunl 
oceitiflern , vc mea nihil interefTet, 4) v^ 
1, an redirem : primum zquilius f) illa^ 
irniperat,6)periit. nondum erattempeftai, 
dinatio mans , aclbbinde crebrior fludhit. 
•ernatorem rogareyVC me in aliqao littore 
. Aiebat ille, afpera efle & impormofik, 

ita ) in pnblicnm plaotttdi ctaflk prodnfta. 



159 Im Annaii Sbmecav' 

'■ ■ ■ ^ , t i 

necquidquam ie sqae in tempeftate dincre, -f 
terrain. Peiaiautem.vexabar, quam vt perieii 
inihi faccnrreret. Nau(ea enim me , (egnk Ym 
fineexitu, torquebat: qunbilem mouec, nee el 
diL Inftiti itaqae gubernatori, & ilium vellet rf 
coSgipetere littus. Cuius vt viciniam tttigimoi^ 
ex(pe£lo vc qnidquam ex prsceptis Vir gilii fiat, .< 
Obuertant peUgo franu , - - . - j 

iut anchora de prora iaciatur : fed memor a^ 
mei veterii » mitto me in mare, quomodo p(^ 
lutam 7) decet, gaufapatui. g) Quse putas mtl 
fuiDy dum perafpera erepo » dum viam quasrOi ^ 
facio? Intelkxi, npn immerito naucia tenram di 
IncredibiliafuntjquaB tulerim : cum me ferre Dpi 
fern* iUud (cito » Vly flem non fuiflfe tarn iratOj 
namm', vc vbique naufragia faceret. nanleatoi; 
at ego quocumque nauigare dcbuero ^yiccfimpl 
perueniam. 9) Vt primuin ftomachom (^(cii! 
cum mari naufeam efFugere) collegi/ vti' 
vn£lione recreaui , occepi mecum cogitaire \ 
not vitiprum noftrorum (equeretur obliuio i"^' 
poralium , quae (iibinde admonent fiii, ne 
rum qu» eo magis latent , quo maiori lEunt. 
liquem motiuncula decipit : lo) (ed cum ere 
vera febrii exarferic , etiam duro & perp 
confeflionem accepit. Pedes dolent, artkuUj 
diunculas fentiunt : adhuc diffimulamut , ft ( 

lum extorfilTe nos dicimus , aut in exe 

■ ——_-,._«..»___— ;_ 

7. Pfychrolntam) liottoreoi In frigido, 

t Oknfapdtns) gaufipae nantii qnooM l^ot, id I 
go erat , qua in mare fe prote£turas oboeltretiHr. 

f. ViHefimo anno pemeniam) infelicior ergo Vljflpfi 
cem annit errore* abfoloit. ■• 1 

'* 19, Didpit") vt non fenciat morbmiu -i 

II. Perpe£itio ( etiam et ^ui mUllMftMB^ dolofi fi 
eoa^efliouim' exprinm 




(lingalt, flnimamquealtiusmergit) qoam 
intclle^a finat. (^are vitia (ba nemo con* 
iiiaetiam nunc inillis eft. Somnium nar« 
indi eft : & vitia fiia confiteri , fanltatii indi« 
Sxpergifcamus er go,Tt erroret noftros coar* 
fimai. (bla autem nos phiio(bphia excitabir, 
amexcntiet grauem« Illi te totum dedica : di-^ 
a; ilia te digna eft. ite in cbmpleiium alter al« 
mbas aliis rebus te nega,fortiter,aperte.Noit 
^recariophiloropheris. Si sger eflet^curam 
careifamiliarisi&forenfia tibiiiegotia exci- 
ccqaemqaam tanti putares, cui aduocatui in 
K14} defcenderea : toto animo id ageres , vc 
num morbo liberarerii . Quid ergo ? non Sc 
nfiiciea ? Omnia impedimenta dimitte, & va- 
aenti. nemo ad illam peruenit occupatus.Ex* 
ofbphia reenum fuum : dat tempna , non ae- 
on eft rea lubcifiiui : ordinaria eft , domina 
: } & iuben Alexander cu idam ciuitati , par<- 
nm ,& dimidiom rerum omnium , promit- 



156 V. AMYlAti SfcKECAB 

eft. In hoc enim , mi Luciliy nifi fallor^ err 
quod mortem iudicamuy fcqui : cum ilia & pr 
rit, 6c fecutura fit. Quidquid ante not fait, 1 
eft. Quid enim rcfert, vtrum non incipias, alii 
finas ?^trinsque rei hie eft cffe^us , nan tfft, 
fauiusmodi exhort^tionibui racitis £cilicet (nam^i 
bis locus non erat) ailoqui me non defiiideindef 
latim fufpirium illud , quod effe iam anhelitus ca 
rat, intcruallamaiora fecit, & retardatnm eft , 1 
manfit. Nee adhiic , quamuis defierit , ex i 
fluit {piritus.$) (entio haelitationera quandam dv 
snoram. Qiiomodo volet , dam modo non exi 
fufpirem. 7) hoc tibi de mc recipe : non trcpidafa . 
extrcma : iam prsparatus f am : nihil cogito de^ 
ilium lauda & imitate, quern non plget mori, el 
auuat viuere. Qnx enim virtus eft, cum eiictarisjenjl 
tamen eft Sc hie virtus. Eiicior quidem ; fed tan^ 
cxcam. Et ideo nunqnam eiicitar fipiens t f|uiaci 
tft inde cxpelliy vnde inuitus recedas« NiRtM 
<us facit (apiens. neccffitatem effugit : quia vult tm 
jpfa coadura eft. i 

.n 

E p I s T. LV. ' 

De Vatid ^ilU ,^de ipfi Vatia : turn de h»o mdd 
otio. Item amicos animo adejfe pojfe , tl debere, 

AGeftatione cum maxime venioi non minus fi 
gatus, quam fi tantum ambulalTem, quanti 
fcdi. labor eft enim, 8c diu ferri : ac ne(cio an eo n 
ior, quia contra naturam eft: qus pedes dedit, vt| 
nosambularemus; oculoji>vtpernosVlderemas. I 

6. Ex natura fluit fpirttus) non eft re^irttio qnalii iiOl 
nit fani 9l in nfltnraii ftatu conftituti effe folet. 

7. Non ex animo fufpireni) modo neni vtleat , dc incM 
tia fua > niJbil fifpiranf , fruator* 

h 



cinflri,il}inc lacD , velut angnftam iter 
Brat enim a recenti tempeftate ^iflias. i) 
n illad (vt fcis) frequeni & conciratus ex- 
;ior tranqnillitai foluit , cam arenit , qu2 
^antur J fuccus abfceffit. Ex oonfuem- 
nea circumrpiccre coepi , an aliquid iltic 
Qod mihi bono poflet efk : & direxi oca- 
, qus aliqnando Vatix fait. In hac ille 
let , nulla alta re quam otio notus, cond" 
lOC unom feiix habebatur. Nam quoti- 
licittaAfinii Galli, 2) qaoties Seiani)) 
ie amor merferat, (sqae enim ofFendiflcr 
aroaffe, periculofbm fait) exclamabant 
Vatia, (blus fcii rinerc. At ille latere 
/iaere. maltum autem intereftj vtrom 
i fit , an ignaaa, Kanqaam aiiter banc 
riuo prxteribam , quam vt dicerem : Va^ 
ft. 4) Sed adeo , mi Locili , phiio(bphia 
lam eft, ^venerabilc, vt etiam fi quid 
, mendacio placeat. Otiofum enim bo- 



158 t- AnnAbi Sbnecav 

ipinem, fedu^im f ) exiftimat vulgos, & (ecurun 
contentam.fibique viuentem : quorum nihil vU 
tingere,ni(] ftplentij aotcft. Hie quidem nulU i 
licitus (cit iibi viuere.ille enim (quod eft primon 
iriuere. Nam qui res & homines fugit , quern ( 
tatum (uarnm infeiicitasrelegauit, qui alios 1 
yesvidere nonpotuit,qui velut timidum atque jj 
animal , mera obiitnit , ille fibi non vinit , fed (q 
eft turpiftimum) ventri , ibmno,libidini. Non^j 
tinuo fibiyiuit, qui nemini. Adeo tamen magni 
eft conftantiai & in propofito (iio perfeuerandf 
habeat andoriutem inertia quoque pertinaiL 
ip(a villa nihil pofliim tibicerti (criberes fronta 
nim eiuttantnmnouiy&expofita: qusofteiidi 
am tranfeuntibu t. Speluncs Cunt dus magni o^ 
kxo atrio pares, manufa£te: 6) quarum alM 
lem non recipit, altera vsque in occidentem t 
Plaranona/) medius riuus, &amari&abAcb« 
lacu receptus > Euripi mododluidit,alendlspii! 
(etiam fi afliduo exhaurituD) fuificiena. Sec 
cum marepatet, parcitur; cumtempeftas pKoi 
bus d.edit ferias , manus ad parata porrigitur, 
tamen eft commodiflifnum in villa , quod Baias \ 
parietemii) habet: incommodiiillarum caret, i 
ptatibus fruitur. Has laudes eius ip(e noui : e(fi 
lam totius anni credo. Occurrit enim Fauonii 
ilium adeo excipit , vt Bagis neget, Non ftulte \ 
tur elegiflehunc locum Vatia, in quern otium i 
pigrum iam & (enileconferret. Sed non multiy 
tranquillitatemiocQsconfcrt: animus eft, qui i 



5. Seiu&um) a torba feiaDdum, 

€, Mtauifa&a) magni operit , noo nationc« 

7. PUtaBona^ fyloam ex pUceoti, 

I, TrM$ famtmi ^oi vtuam dagitk 



i A C. 



fomnii. Vidt ego in viUt hiJari Sc tmcfna 
J Fidi in media Colitadine occupatij limikf.' 
ipticflqQodcxiAirnei, ideopirum benecom- 
I eHie te i quod in Campanii tion es. quir# 
oncJi ? hucasque cogitationes tuas mitre, Con- 
$tm amkii ablcntibiis licet : & quidem qooti- 
iqtiamdiu velia magii htc roluptatc , qii£ tna- 
, fruimur] dam abrumuf. Przftntia enim 
pitos&cit: & quti aliquando rnt loqtiimur, 
mt ; cum conJidemui > cuoi didu^i furrui, 
bii quos modo vidimus^ cogitimas. & ideo 
limo ferre debcmut abfcnciam , quia nemo 
turn cdam prsefentibut abeft. Pone hie pri- 
Elci f€ para Cat : deinde o ecu pa tion es vtrinqut 
dcinde (ludia iecreta , fuburbanai profedi- 
Idebii non multnm efle , quad nobis peregrl- 
piat. Amicui anltjio ponidendiii eft, hie 
inqntm abeft : quemcumque vult ^ quotidie 
taquemecumfttidej mecum ccena»niecum 
la angx^o viueremui, fi quldquam eflet 
nib ui claufum . Vi d eo te , m i Lu c j 1 i , c u m 
audio: adeo tecum fum , vt dabitem > an 
non epiflolas , fed codiciUof 9) tibi (cri« 



E p I s T. LVI. 

ompojitam , ^acart fib't ^ ftuMU , ttiam in 
S^ exemplo docet, , Magis optandum inter" 
lentittm y (f pacem, Inerti/i forro y mala^ tS 
\dinum mater. 



\lhi) mitti folitoi ad pr«felltoc* 

1 4 Pcrc- 



i6o , 15*. Ankabi SswgCAS 

PEre^m, li eft tain neccflariuin , quam ▼!( 
lentium in ftudia repo{ito.i)£cce varius cb 
•dique me circumronat; (bpra ipfum balneum 
Propone nunc tibi omnia genera vocum,qu$ i 
poflbht aurei adducere : cum fortiores exerc 
snanus plumbo graues 3] ia£);ant)Cum aut lab< 
laborantemimitantur, gemitus audio : quot 
tum {piritum remi(erunt, fibilos,& acerbiiHi] 
rationei : cum in aUpten inertem,& hac plebe 
lie conLtentam inddi, audio crepitum Uli& n 
mpris : qu» prout plana peraenit , aut cdncau 
jium mutat. Si vero pilicrepus 4) fuperiK 
jiumerare cceperit piias , 5) a£lum eft. Adi 
icordalum, 6) & furem deprehenfum> Sc i 
vox fua in balneo placet. 7) Adiice nunc ec 
pifcinam cum ingenti impuUs aqus fono fali 
ter iftos, quorum fi nihil aliud, rc6ls voces fi 
lum 8) cogita;tcnuem & ftridulam vocem,qu 
1)ilior , fubinde exprimentem , nee vnquam I 
xiifi dum vcliit alas , & alium pro fe clamare c 
Itbarii 9) varias CKclamationes , Sc botulariu 
ftulariumpo) Sc omnes popinaram inftitores 

7. Jn fiudia fepofitd) ei qui fe ftcdiit dictt & qm 
9. Supra halntnm habito) Bails in dineiforio. 

3. Manus plumko gvanes') Halteref vocabtot qn< 
it&btnt , ad robur exercendum , fudorem item 
dam , item quandoque ad librtndum fefe inter Tali 

4. Pilicrepus) pili^ nimirum qaibut lodebatur , 

5. Snmerare caperit pilas) \. e. pilarum fine c 
^. Scordalum) h« e. hominem in ^ino lingna Hb 
7. In halnea pldfit) ibi enim canttllabanc dc re 
4. AHpilum) qui pilot ex tlif enellit. 

$, Ldbarii^ qui liba vendit. 

iQ. Botularium ^ cruftularium) ille eft qoi botnl 
flcnneleit, vet etiam cxcepa&porro confc£lot} I 
fiaU psoii beQ« CQi^i&leoiter meUiti TeAdit. 



uiaiij iiHii»ici«xiui > tjuia imguiciii i^iucaucu- 

e non potiiit. Magis mihi vox ii) auocare 
' , quam crepitus. Ilia enim aiiiraum abducit^ 
mm aures implet , ac verberat. In lis qum mo 
ocatione circumflrepunt , cfledas transcurren- 
10, & fabram inquilinum, & fcrrarium vici- 
aut bunc qui ad metam (udantemi2) tabulaa 
or dc tibial, 1 3) nee caiitat , fed exclamat. £• 
olcftlor eft mihi fbnus/ qut intermittitur (ub« 
qaam qui continnatur. Scd iam me fie ad o« 
bi daraui, vt audire velpaufariom 14) poffim^ 
«rbiffima remigibns modot dantcm. Ani- 
aim cogo fibi intentum efle , nee auocari ad cx« 
omnia licet foria refonent; dum intus nihil 
Of fit, dam. inter fe nonrixentur cupiditat & 
dum auaritia luxuriaque non diflideant, nee 
Iteaam vexet. Nam quid prodeft totiui regio* 
atinm, fi affe^as fremunt? 

La noffts erant , pUeidM e^mpojla qmete^ 



i62 %, Annabi Sbmbcas 

■ ■ ■ ' ■ ■ ■ - t mm 

comporuic, nox ^xhlbet moleftiain , non tolUt 

(biicitadinesmiuat. Nam dormiemium qaoqni 

fomnia tarn turbtilenta fnnt , quam diet. lilt t 

quillitas vera eft, in quam bona mcnt explicatuir. 

(pice ilium, cui fomnua laxs domus filentio qusri 

cuius aures ne quit^gitet (onus * omnts fcruorum 

ba conticuit , dc fufpenfum , accedentium proi 

veftigtum ponitur. Hue nempe ver&tur atque iJ 

(bmnum inter segritudines leuem captans : qus 

audit , audifTe fe queritur. Quid in caufTa putas e 

animus illi obftrepit : hicplacandut eft, huius o 

petcenda eft feditio : qnem non eft quod exifti 

pUcidum, fiiacetcorpus^ Interdum quies inqi 

eft. Et ideo ad rerum a£his excitandi , ac tradbid 

bonarumartiumoccupandi(umus> quotiqsnot i 

habet inertia fui impatiens. Magni imperatoret i 

male parere militem vident > diquo labore con 

fcunt, & expeditionibus detinent. nunquam? 

lafciuire diftridis : nihilque tam certum eft quairi 

vitia negotio di(cuti. Sspe videmur tndio ra 

eiuilium , & infelicis atque ingrats ftationii pc 

tentia, (eceftiiTe: tamenin ilia iatebra, in quam 

timor & laflltudo coniecit , interdum recmde(cit ; 

bitio. iNonenim exci(a defiit, fed fatigata, ant 

am obirata , rebus parum iibi cedentibus. Idem 

luxuria dico , qus videtur aliquando ctflKTe : d< 

de frugalitatem profcfTos (bllicitat , atque in mc 

parfimoniavoluptatesnondamnatas, (ed relidas 

tit : & quidem eo vchcmentius , quo occukiut . 

mnia enlm vitia in aperto leuiora (unt: morbi q 

qnetuncad(anitateminclinant, cum exabditoerc 

punt , ac vim fuam proferunt^ Et auaritiam itaq 

Si ambitionem , & cetera mala mentis humans, ti 

pernicioiiflimafciaseflre, cumiimulata (anitate (al 

dunt. Otiofi videmur, & nonftunui. Nam fi bi 

ii 



rQinUf } (i recepmi ceciniujui j Ji fpecf Qficomeiii' 

inDij vtpinlioantcdiccbatnj nalJares nos luoca- 

nuliai hofninum jiiiiumque concenluj interrtim- 

CDgitationes bonas , rolidaique Sc iam certti. 

illud ingeiiiutT], ncc fe ddhuc redttx'tc uitror* 

quod fid voccm Sc accidentia erigiti^r. Ht- 

Itiiui aiiquid folidtudinis , & coRccpti |pa< 

I, quod iUatn cunorum fkcit , vc ait Virgitiuf 

Ei mi f quern dudum non ^lU inie&a mouehMm 
Ttis^ mee rndttrrfi ghmtTJtti ex ^gmim Craiij \ 

Kttffe wmnes itmnt aurd 3 Jhnm exdtat ^mnk 
Sufpmftfm s 0* fdriier c&miiiqH^ enfrfqtte iimmtim^ 

[I'tloriUclapieiiacft, quern non tela vibrantii, non 
iimata inter fc arnia agminfs dcn(i ^ non vrbii im^ 
Ijrfragorterritat: hie alter imperltui cil| rebiti 
lEimet, fldoranemcrcpitDm expancfcenii qiictn 
f faiqu^libct vox pro fremitu acccpta deiecit, quem 
kootna kuiflimi cxtnimant. Timidum illmn fardnx 
'SciunL Qaeincumque ex iftii felicibus ckgerit, 
I iDtilutrabcntibuS) multapcrtantibus^ vldebia ilium 
^itiquc onerique timentem. Tunc ergo tc fcito 
dccompofitumj cum ad tenullui clamor pcrtitiebit: 
L cem iz nulla vox tibi excutier : non (\ Mandietur, noii 
[fiminabimry nonli inini Cono varia circumftrepet. 
^ Qaid ergo? non aiiquando commodiut ^i\ , carerc 
|. icnqicio ? * fateor. Ira que ego ex hoc l«co migra- 
I bor •* expcriri & excrccrc me volui. Qiiid nccef-^ 
\ hA diudua torqueri ; cinn tarn facile remcdium V- 

' ' Conttkitt ) preprUtUmo nguificjita tmtuuium tumultai 
tft^cttmor iitordinatui, 

** Ex hac ktomigrith ) EaUi & diucrforlatn , tbi il^a ttirba 
tecurcmt, reUii«iuam, 
F lyflci 



^l 



t 



104 L Annaii SsNccvis:^ 



lylTes fociis etiam aduerfas Sirenas dederie> &iak 
ncrit? y 

E p I s T. LVir. 

jyeCryptaNeapoliUna^ ^ibiherrore, turn primes 
ttis i?t poteflate non effe^ Aliquid de ammi UntHii 
li celeritate. . - 

/^Um Bails debcrcra Neapolim repctcxQ, faeile cfl 
^^ didi tcmpeftatcm cffc, ne iterum nauemexpcf 
rer.i) fed (antum lati tota via foit, yt peHem vidert n 
hilominus naaigafle.Tomm athletarum fatam 3)iiii 
Ulo die perpetiendum fuit. a ceromate nos haphe d 
ccpit , ii> Crrpta Neapolitana, Nihil illo carcere M 
gius , nihil illis faucibus obfcurius ; quae nobis pn 
Sant,nonvtpertcnebrasvideamus, fednipfis. O 
tecum etiam ii locus haberetlucem, puluis aafern 
in aperto quoque res grauis Sc molcfta : quid illic^if 
in fe volutatur , & cum fine vllo Tpiramcnxo fit iilch 
fus, in ipfbs a quibus excitatus eft rccidit ? Duo incod 
moda inter fe contraria fimul pcrtulimns, eadd 
via, eodemdie, <^iuto&putuere laborauimus. / 
liquid tamen mihi ilia obfcuritas , quod cogitareii 
dedit. fenfi qaemdam idum animi , ci fine meni 
tationem, quam infoHtas rei nouitas fimul acfcedii 
fecerat. Non dc me nunc tecum loquor , qui mi 
tum abhomine tolerabili^ nc-dum a perfc^lo ab(bi 

1. Facile credidi tempeflatem ejfe^ ne iterum nauem ex^rrirff^ 
cumnauigatio inuifaniihi (Act reddita itinere Ep. LIII. detcfM 
pu, facile mihi ipfi perfuaii tcmpeftatcm immiiiere, vt Wm 
«nimo breaiar ria&afia commoda naue trc perfuaderet. ^ 

2. Totum Hthhtaritm fatumy quorum eft ceromate perte^ 
^tt fx. haphe dcind'e iufpergi. Mihifimilc: qui in viipauc 
loto & liquore vdut cr;iilb ceromate delibntui fum : «eiild 
in crypu ueniidCpvitnitefn haphe perf^crfut. Lipjl 



tiabilis rttioni. Itaque tortei qaidam , dc 
nl fbndere (uum fangulnem , alienum vi- 
1 poflbnt: quidam ad vulneris noai« qui-* 
veceris <^ puruknti tra£tationem infpedlio- 
concidont, & linquuntur aninH) : alii-gla* 
:ilias recipiunt, quam vident. Senfi ergo 
>ain) quamdain non qaidem perturbatio- 
1 mutationem : rurfat , ad primum confpe* 
.dits lucis, alacritasincogitata rediit &iniu{^ 
1 deinde mecum loqui coeplj quam iileptfi 
magis ac minustimeremus , cum omnium 
i eflcc. Quid enim interefl , vtrui]»(upra a* 
rigiUarium3) ruat, an mons? nil inueniei*. 
men qui banc ruinam magis timeant, quam- 
iuc mortifera aequc fit. Adco non cfFe6his^ 
cntia umor(peftat. Nunc meputas dcStoi- 
e, qui exifiimant animam hommls magno 
extriti permeate non pofle, ^fi:ftatim fpargi, 
1 fuerit illi exitus liber : ego vcro non facio. 
iicunt, videnturmibi errare. Qi^icmadn^o- 
nraa non poteft opprini : nam dirca id diffa- 



]6$ L. ANMi^Bi S^NsaAs . 

depreheiidinonpoteft, nee intra corputaffii 
beneficio fubtiliutis (us ^ per ipft ^aibui pri 
crumpit. Quomodo falmini , eciatn cum la 
percnffitacfulfit, perexiguum foramen eft r 
iic animo , qui adhuc tenuior eftlgne, per om 
put fuga eft* ftaque de illo qusrendum eft , t 
fit immortalis efte ? hoc quidem certom habc 
perftes eft corpori , propter hoc 4) ilium ni 
nerepofte perire, propter quod non perit: qi 
nulla immortalitas cum exceptione eft^ nee qui 
noxium aeterno eft« 

E p I s T. LVIII. 

Verbd f^dJdm nuperA^ dtfita nunc ejfe. iranjhi 
fiMiti qmotuplexri •», ^x fUtone. ^^4 
tbicA , a nihil bkuiem , ant firmum ejfe, T% 
tiUtdiiSy quem^fismbdberepoffintf & bunc i 
re cdtptMtdum, AdneSit difintQuti , ^ man 
tram^idnddmj 6f recufandam^ 

Q^^anta verborum nobis paupertas, imo ege 
. nunquam magia quam hodierno die m 
Millerei inciderunt , cum forte de Platone k 
mar , quas nomina defiderarent « nee Iiaberenc 
dam vero cum habuilTent, faftidio noftro perdi 
Quisautem ferat in egeftate faftidium? Hunc 
Grsci ceftrum vocant , pecora peragentem, < 
ialtibus diffipantem, afilum noftri vocabant* h 
gilio licet credas: 

4. Sifnperfteseftcwpori, propter hoc fe'cj Gronoai 
tnit : Si fuperftes eft corpori, perire ilium nulla %rtU 
propter quod non peri$. Senfut hie eft : laanii eft 1 
▼trom aoimut magno pondere opprefli hominia inter* 
prius BiOTtalem animam efie fnerit protMtuin. Si 
eaim eft , propter eandem cattflam Dullogcaertpo(a 
propter qoam immortalii eft* 



' (e 4icebantur, Idem VirgUiui hoc proba- 



Siupet ipfi LatiffMSy 
h ienitos diuerfis partibm 9rbit, 
coiijfe 9iros , Gf eermre fertQ. 

icdecerneredicimut: fimpUcif illlos vorbi 
'ut efl. Dicebant antiqui , (i iafToj id eft, (t 
loc nolo mihi credai : (ed fide Virgilio : 

» (jfiA iuffo , mtcum irnmus infer at arma. 

;o nanc hac diligenda , vt oftendam.quan* 
'«• apud grammaticum perdidcrim: fed vt ex 
igu, quantum apud Ennium & Attium^ vcr- 
HI occupanerit : cum apud hunc quoque, qui 
excutitur, aliqua nobis fubdn^tafint. Quid» 
ibiiftavult prsparatio? quo fpe^lat? Non 
cupio> (i fieri poteft propitiis auribns tuiff 
idicere: fin minus, dicam & iratis. Cice* 



i68 L". .AiTNAix Sbnbc^b 

me exerceam : fortaue contentut cro mihi lit 
prpde^c faciiitai tua, cum ecce idnullo mc 
exprimtre po(Gni, propter quod linguae noi 
cinm feci? Magis daronabit anguftiat-Roma 
lis vnam fylLabam efTe, quam mutare m 
Quae haec fit, quaeris? t« «r. Duri tibi vi 
genii: in medio pofitum, poflfe fie transfa 
cam , Quod eft. Sed multum interefle vidi 
verbum pro vocabuio ponere : (ed id fi nece 
nam. Quod eft , fcx modis hoc a Platone i 
cui nofter homo eruditiffimus hodicrno di 
Omnes tibi exponam , fi ante indicauero , e( 
genus, effe & fpeciem. Nunc enim prin; 
genus qusrimus, ex quo ceters (pecies fufp 
i quo na(citur omnis diuifio,quo vniuerfa co 
(a fhnt. Inueniecur autem , d coeperimus i 
tro iegere. (ic enim perducemur ad primnr 
jpecies eft , vt Ariftoteles ait : equus (pedes 
ipecies. ergo commune aliquod quaerendi! 
omnibus vinculum > quod ilia compledktur 
habeat. Hoc quid eft ? animal. Ergo genus < 
omnium homm qu£ modo retuli , homjnis, 
nis, animal. Sed funtqusdam, qusanimai 
nee funtanimalia. placet enim fatis & arb 
mam inefte. ttaque & viucre ilia, Sc mori did 
goanimantiafuperiorem tencbunt locum , 
maUa in hac forma funt, Sc fata. Quxda 
carent , vt faxa. itaque aiiquid erit animai 
tiquius, fdlicet corpus, hoc fie diuidam, 
corpora omnia aut animata efte , aut ina 
Etiamnum eft aiiquid fuperius, quam corp 
mus enim quasdam corporalia efre,qusdam 
ralia. Quid ergo er tt ex quo hsc diducant 
cui nomenmodo parum propriom impofiiin 
eft. Sic enim in ^^des ^cabitur ^ vt dicami 



lb tlto eft , in (pcciem. Iliad genui , Quod 
dc, (apra fe nihil habct. Initium rcrum 
a (lib iUo Cunu Stoici volunt iuperponera 
aliud genus magisprincipale : de quo fta* 
, fi prius illad genus , de quo locntus Cum^ 
Domponi docueroi cum fit rerum omni* 
Quod eft , in haa (pecica diuido » vt fint 
,aQt ineorporaUa. Nihil tertium eft. Cor« 
0|do diuido ? vtdicam J autanimantia funt, 
itntia. Rurfua aoimantia quemadmodum . 
tdicain,qu«damaniQinni habent, qwedam 
imam aut fie : qusdam iinpetum habent^ 
trtDftuntrqucdanhfolo afExa, radicibut 
creTcunt. Rurius animalia in quas (peciet 
mortalia fbnc , aut immortalia. Primuia 
ids quibuidam vidctur, Quid : fed quare 
fiibiicianu In rerum (ioquiunt) natura 
im> qusdamnonfiint. £t hare autem que 
, rcnun natura complcditur , qnai animo 
t, tanquam Cenuuri> Gigantes , & quid* 
1 falia cooitatione forfnfttum . bftbere uli* 



I7<3 L. Annabi Ssnx'cab 



nimal non videcar , (ed cogiumr : videtiir aatem. 
cict eittt, equui, & ctnis. Secandmn ex his 
font, ponic Plato, qaodeminet & exfiiperat 
Hoc ait per excellentiam eOe. n poi^ eomoiiiil 
dieitur. omnibiu enim verfuf facientibus hoc 
eft. fediamapodGrscosinvniusnotamceffit. 
mtrum intelligai , cum aadieria po^ttm. Qpid li 
hoc eft? Deas,feilicet maior ac potentior cim&ia« t 
tiUiti genus eft eorum , qus proprie (bnt : innmni 
bilia hxc funt , fed extra noftrum poGta confpefll 
Qp»rant, interrogas? propria Platonia (upcUc* 
Ideas vocat , ex quibus omnia , qusonnqne vici< 
fiont: Sc ad quas cnnda formantur.Hs immortaiei^ 
iiiatabiles, inaioiabiles funt. Quid fit idea, id eft, 
Platoni efle videatar,aadi. Idea eft eomm, qiue n 
fiunt, exemplar sternum. Adiidam definitioni t 
pretattonem,qao tibi res apenior fiat. Volo ii 
tuamfacere. exemplar piSurstehabeo, ex quo 
aliquem habitum mens, qoem operifiioimpomt 
ilia qus me docet & inftruit faciei ^ a qua petitar i 
tio» idea eft. Talia ergo exempiaria infinite htbec 
ra rerum,hominum,pi(ciam,arborum : ad que, qiii 
camque fieri ab ilia debet, exprimitar. QoMI 
Mcumhabetn^. Qiiidfithoc«^,ittendtt 
tet: &Platoni imputes, non mihi J luincrenmi 
fieultatem. nulla eft autem fine difficultatefabi 
Paullo ante pidoris imagine vtebar. ilie cum redi 
Virgilium coloriboa vellet , ipfiim intaebetor : 
etat Virgilii facies , faturi operis exempUr : ex 
q[Uod artifex trahit, &operi fuoimpofiiity *K^ 
Quidinterfit, qnsris? alterum exemplar eft, til 
forma ab exempiari (umpta,^ operi impofita. ill 
ertifex imitatar , alteram facit« Habet aliquam 
cm ftatua: hsc eft idot habet aliqaam faciem exei 
ipfumi qaodintaejuopifexj ftanumfiganmit: I 



to in illit non numerat , qus efle proprie 
Qimt enim , & in affidufl diminadone at* 
^nc fant. Nemo noftnim idem eft in 
^ qui foic iouenif . nemo eft mane , qui fait 
Corpora noftra rapiuntor fluminum more, 
fidet , currit cum tempore, nihil ex hit qus 
manet. Ego ipfe dum ioquor mutari ifta^ 
bin. Hocm quod aitHeraclitut : In idem 
11 non defcendimus. Manet idem fluminis 
ll|ua trani^mifla eft« Hoc in amne manifc« 
qnam in homine. (ed noa quoque non 
IbzcurAaprsteruehit: & ideo admiror de« 
oofttam , quod tantopere amamus rem fu- 
ai,corpua} ttmemntque he quando moria- 
nomne momentum^ mors prroris habitut 
tnnontimere, ne(emal fiat quod quoddio 
bomine dixi> fluida materia & caduca> &. 
obnoxia cafibui : mundui quoque , asterm- 
fta , mnutur , nee idem manet, Quamuit 
Ota in (e habeat qu« habuit , aliter habec 

tnir. nrilinmm mnrar Onifl. inniiif. iftft 



173 I. ^MKABI SgWBC AB 

foleoficere: exomni natione,i) etiam R « phili 
phia iongiffimc auerfaeft, eraere aliquidcooori 
vcile efficere. Qaid de iftii capiam , qus modo I 
Qauimus, remotHS a reformatione mornm ? qaon " 
meliorem tnefaccre Ides Platonics poflunt? qiiid| 
iftii traham , quod cupiditatet meat comprimat ? " 
hoc ipfum, quod omnia ifta qu2 fenfibui ierois 
qusnofl accendunt & irritant, negat Plato exiiii 
qux verefint, Igitur ifbimaginariafunt, &adti| 
pusaliquamfaciemferunt: nihil horum ftabile,! 
iblidum eft. & nos tamen cupimnt tanquatn aut fi 
per futnra , aut (emper habituri. Imbccilli fluidiq 
per interualla confiftimus : mittamaianimuni tdi 
qas »terna funt miremur in fublimi volitamea 1 
omnium formas': Deumque inter ilia verianteafy;^ 
hoc prouid«item , quemadmodum qux inuno 
fiictre non potuit, quia miteria probibebati 
dat amorte, aorationevftiuoicorporia vincat. 
nent enim cunQa^ non quia sterna {iint, fi:d < 
defenduntur cura regentii. Immortalia tutorv i 
cgent. hsc conferuat artifex , firagilitatem mai 
vi (ua vincens. Contemnamut omnia , qus adeo | 
.tiofii non (imt » vt an (int omnino , dubium fit. 
fimul cogitemut , fi mundum ipfum non minus 1 
taiem, quam hotnimut> prouidentia pericuUai 
init 9 pode tamen aliquatenus noftra quoque |^ 
dentialongioremprorogarihnic corpi&uio monoi 
JB vohiptatei , quibus part maior perit» potuerimj 
regere ^col^rcere. Plato ipfe ad lenedutem (e di^ 
gentia pertulit. Erat quidem corpnt validom ac fiMi 
te fortitut , & iili nomen latitudo peSorit feceralj 
fed nauigationet ac pericula mulmm detraxcrunt Tii| 

t. NdtiVne) az omni Pfailofopbontfi kS^ Nifi f, Icger^ 

isMwafioM* *] 




B » I f T 1 A f . IJf 

iBmonl^ttnitn^& earum qirxauidltitem euo- 
idui , &dUlgens fui tuteU^ perduxlt illam ftd 
:ein , mtilcis prohibcfitibui cau^Tii, Nim hoc 
to , Plitoni diljgcnris fuae beneficio coadgif* 
i nat^i fuo dcceflit^ 3) ^ anniiin vniim si* 
DgeHmfini impkuic^ fiQcyila dcdn^ione. 3) 
igi , qui fortti Athtnii trmt , immoliuerunc 
D , toipliorii foiOe ibrcii quain hamin» rati, 
\£ummt(ltt perfe Minimum numerum , qu«m 
iouici multiplicata componunr, Non dubl- 
I pa rami edet paucoa dies ex ifta fumma , & 
im, remittcre, PoEefl frugalitai pioducere 
em: q»atnvt nonptito concupifcendam, it* 
ladam quidem^ lucundam ell, elTe fccum 
Df^flinie , ctim qtiii Ce dignum quo frucrctufj 
Itaque de iAo fctemui ^enlentitm , an opof- 
dire fcneftutii extremaj ^iinem non opp«- 
imanufacere, Prop^ efl atimentc, qui fa* 
m§ exfpe^at ; licuc iile vUrt modum dcditus 
, qui amphoram eKiiccat > ^ f^cem quoqne 
:. De htc titnen qu^remui , pars fumma vl* 
01 f»x vits hsc fit, an Hqaidiffimum ac puriC' 
uiddim : (i mode mens fine iniuria eA » & in- 
rosanimum tuuant^ nee defedum ^prsmor'- 
rpus eft, Plurimum enim refert , vttam ali- 
ndat^an mortem. 4) At fi inutile mimfte* 
)rpaa , quid ni oporteat educere animum la- 
nl'Sc fortafle paullo ante quam debet »faci- 

i/i fiio dec^ty ipfo lutali fuo obiit qui crat feptn 
nenfit Thargelionit , qaoutqueiam antea tanguidua 
ricinHs « fliligentia tamen fua mortem extraxit. 
vlla dgduSione ) iufto calcnlo » vt nulla diet de- 

mortem) delkStvn fcilicet^ pmmortnttm corpsa 
ocai^ 

m 3 cndum 



174 L.;AnKAII StNBCAll * 

■ ■ III ■ III ^mmmfmmit 

endam eft, ne cum fieri debeat, facere non p< 
^ cum maius pericuUim , fit male viucndi , quan 
nioriendi , ftoltus eft qui non exigui temporit m 
de , magnx rei aleam redimit. Paocot longiffin 
ns£tas ad mortem fine iniuria pertalit. maltia i 
vita fine vfii iacnit fiii. Quanto deinde crudalia 
dicas, aiiquid ex vita perdidifle, quamuit finiendi 
Noli meinuituf audiie>tanquam ad«e iain pert 
ifta (ententia : fed qdid dicam sftima. Non rclio^ 
ienefhitem , fi me totom mihi refernabit : totm 
tern ab ilia parte meliorc. At fi ctcperit eonci 
' mentem , fi partei eiua conaellere , fi mihi non'l 
reliqaerir,fedanimam : profiliam exsdificiopoi 
«c menti. . Morbum morte non fugiam , dun 
fanabilem,necofficientemanimo: nonafFpnw 
manui propter dolorem. fie mori , vinci eft.. ] 
tamen fi fi:iero perpetuo mihi efle pttiendvro ; \ 
non propter ipfum> fed quia impedimento m) 
turut eft adomne, propter quod viuitur. lanl 
lai eft & ignauui, qui propter dolorem moriturj 
tus y qui doloris caufta viuit. Sed in longum «B| 
prsterea materia quae ducere diem poffit. El- 
modofinemvitsimponerepoterit, qui epiftoh 
poteft? Vale ergo : quod libentiua quam 
moras 6) le£hirut et. 

f . VtMi^i longiJIima ^c. ) ifta fiint que adnerftriia 
ceret , paaci fant qui oon def^ftom ac prcmortniim ^ 
dia antequam morarentur haboerint , illis igfcnr en 
ex vita exeundum. MoItiiomQis vita niljproaeft, A 
transigitur , eoine igitur omnet eoiigrare fubebimiia t 

3 nod enidele fit aliqnid ex vita perdere* His deinde) 
et Seoeea. 
6, Mortis moras) hoc eft fationai qn« mortem aob 
inftrendam diffaadeat> qaales haftenoi Sancca attnki 

Ei 



tUfio not perdit, 

im^epifiolitiuipercepi volaptitem. par- 
e enim mihi vti verbis publicit ; i) nee ilfai 
rationemStoicam reaoau Vitium eflevo* 
credimus. Sit fane: poneretamen illams) 
ad demonftrandamanimi failarem afFedio- 
aOjinquaniy & voluptatem (fi ad noftram 
ferba dirigimiia) rem infinnem efle , & gain 
Cipienti noncontiii^ere. Eft enim animi 
itbonia firibiisqaf fidentis. volgo tamtn 
nr^vt dicamni ; magnum gaadium not ex il* 
latu, ant ex naptiit , aat ex parm fxoris per- 
ils adeo nonfiintgaudiay vt&pc initia fa- 
ids fiat Gaadio autem inn^om eft , non 
tiec in contraria verti. Itaque cum dicit Vir- 
er : Et mab menda Gaudia ; diferte quidcm 
parumproprie: nullum enim malum gau« 
Voloptattbna hoc nomen impofuitj & quod 
preffit: iignificauit enim homines, malo 
tamen eeo non inuneritd dixeram. ccoif 



176 L. AwkAbi Ssni^ca'v 

&vLm eiui impotentem , & in diuerfii (btim : 
iarum , voluptatem voco , opinionefaili boni 
immoderatam & i;nmodicain. Sed vt ad prO] 
f eucrtar, audi quid me in epiftola taa dele^au 
bet verba in potcdate : fion eflfert te oratio>ncc 
quam dedinafti , trahit. Malti (tint , qui ad j 
xion propodierani fcribere , alicuiui verbi 
placentiivocentur. quod tibi hon etienit. pr< 
omnia • & rei aptata. Loqueris quantum vis 
fignificas quam loquer ii« Hoc maiorit rei ii 
eft. apparet> animum quoqne nihil habere i 
cui , nihil tumidi. Inuenio tamen. trieinslatio: 
lorum , vt non temerariai^ita qu» periculoi 
cerint.1) Inuenio imaginet : quibui fi quis n< 
tat, Sc poetie illat folu indicat efle conceflai 
siem mihi videtur ex antiquit legifle^ apud qi 
idum captabacur plaufibiiit oratip, IIU qui I 
ter, ^demonftrandx rei cauifa eloqoebanta 
boiia referti funt: quat exiftimo necefTariat, 
cademcaufTa quapoetit, fed vt imbecillitati 
.«dminicula fint, &vtdi(centem&audienten 
pnefentem adducant Scxtium ecce oumiiia 
go, virumacrem, Grxcit verbit, Romanif 1 
philo(bphantem. movit roe imago ab iilo p( 

5|uadrato agmine exercitnm > vbi hoftit ab on 
u(pedus eft f pugns paratiun. Idem , inqi 
ens facere debet : omnes virtutes fuas vndiqc 
dat , vt vbicumque infcfti aiiquid oritur, ill 
prsfidia fint, & ad nutnm regentis (ine tun 
ipondeant. Quod in exercitibus his quos ii 
res magniordinant, fieri videmus, vt impei 
CIS fimul omnes copiss (entiant, fie di(pofi 

f. Qfuf pmculum fui ftctrmf) Le, abaat » ,fti 
twneo aadada prolatai. 




VlM^BLAl. 177. 

ab vno dainm , pedttem Gmni eqatternqo* 
rrsr : hoc iUquaiit0 magii necdrariufn efTo 
, SeKttuitit. llli cnim ^p^ihoflem timuerfl 
ciufTt, tud^miiinqae ilLii iter^ quod tufpedif 
fair: ajl flultlda pacamm habcr, tamni|>erno 
eiuaeil, qaam infra, vrrumquo treptdst latui.' 
ncnr pertcuk & occnrrfint, ad omnia pa sets 
ta eft , Si IpHs terretur auxiliii. Sapiens au Ectn, 
OfnFicm incurfum munitut & inrentui ^ non fi pau- 
|fnn r Hon G luftui ^ non il ignominia y nan fi doloc 
impetum faciat , pedcm rcfcptt Inter ritui ^ con* 
tra ilia ibit , Sc inter tlb. Nos miika alligant , multa 
Ifbiliiaat: dlu In idh vltiii lacuimui. elnl difHcile cA. 
enim inquintH fumui , fed mfeflh Ne ab till 
ine ad aliam tranieamat , hfm qusram ^ quod 
mecufn fkpe di^Lcio , qulditt noi Auhitla ram perti- 
uadttr icncit. Primo quia no n for tiler illam repclli- 
nus , nee toto ad fa tn tern impctu nitimur : dcindf ^ 
^uvailla qus a Qpientibui virii repetta funti non 
btijcrcdlniiii ^ nee apertis pe^toribiii liaurimoi, kui- 
lerqiie tarn magnx rel in{iflifiiui, Quemadmodum 
lutcm potcft aUquii , quantum iatit fit , aduerfiii vitk 
^ere, qui quantum a vjtiitvacat, difcit?3) Ne< 
ma nofinim In a! cum defcendjt (iimtna tamum de- 
Cfrpfinnii : d exigoum tempo ris impendifle philofo* 
pbix y Canj abundeqiie occupadi fuit Ilin d prsdpue 
imptdirj quod cito nobli plaeemm : fi inuenimut 
fatDoi bonot virof dicat^ qui prudetttet , qui finfloi, 
timiu, 3) Nee fumus tnodict kudaiionc co ti- 
ll : quidqaid in noi aduiatio fine pudore congelEtj 

1. 2^1 qjumtHm n vitiis Vficatt difiit) q]^ ots ttnrum horai. 
fBti Ttttorum exerciriam TaCuas Jpti reiincjuit, tdeoque fah- 
vdtas difcendf) tmtnm iinpencfic. 

h A^tfiimmy a&nfum prsbcmui , ooi^ae ula tSk pa* 

ttlDOt. 



I7S L. ANMAmi SSNBCAB 

unqaam debitum prendimut : optimog not dbi 
pientiflimot affirmantibot allentimur, cum " 
iUot r»peinentiri« Adeoque indolgemui nobii^ 
hudari velimui in id , cui contraria cammazime fi 
mns. Mitiffimam ilie fe in ipfis fapplioiia audit f^ 
Tapiniiiiberali(Emum) in cbrietatibus aclibidiidb 
temperatiflimum. Sequitor itaque j vt ideo ma| 
noiimut', quia not optimos eflfe credimua. Aleq 
der cum iam in India vagaretnr, & gentea, ne finitiV 
quidem fatia notas, bello vaftaret, in obfidionec 
iusdam vrbia » dam circuit muroa , & dum innbeeil 
fimamceniumqusrit* fagituifhia, dinperlcdttil 
sncepta agere perfeuerauit. Deinde cum, repti 
Anguine > ficcivulneria dolor crefceret, &cnia tq 
itirpenfum paulatim obtorpuiflet, coaQua abfifld 
Omnea,inquit> iurant melouia eflfe filiun, fed n 
nus hoc hominem efle me damat. Idem not 
mus : cum pro foa quemqne portione adulatio 
It, dicamua: Voiquidemmedtcitif prndemem 
ego autem video quam multa inutiUa conco[ 
nocituraoptem. ne hoc quidem intelligo, quod 
malibusCatietasmonftrat, quitcibodebeat eflfe f 
potioni modus : quantum capiam, adhuc ne(cio. 
docebo , quemadmodum imelligas te non eflfe fiipia^ 
tem? Sapient ilie eft plenui gaudio> hilaria&phHJ 
dus , inconcuflfuf, cum diia ex pari viuit. Nunc ipffi | 
confiiletfi nunquam mceftus et > nulla (pes animoij 
tuum futuri exfpedlatione (bliicitat , fi per diea noflii 
que par&squalif animi tenor ere6li^placeiitiaQ| 
•ft: perueniftiadhumanibonifiimmam. Sedfiap 
petit voluptatea , dc vndique, & omnes : fcito taotoii 
tibi exfapientia, quantum ex gaudio, deeflfe. Ajl 
hoc cupit peruenire , fed erraa, qui inter dioitijfl 
iliuc veiiturum eflfe te (peraa. Inter honorei gaadiim^ 
id eftyinter folicitudinei qusrii 7 ifta qus fie petit> tM* 

quafll 



E F t 9 T L A K. 1^ 

jQim datura l^dtlaoiac voluptacetri , csiiiTx doloram 
unt. Omn« , mqniin ^ ilU rendum ad gaudiuni : 
ed Ffide Habile magrttimque confcqiiantur, ignorant, 
tteexconamiii d Itixciria : iLle cxtmbitionci ik cir- 
lamfala dientiutn turba; itle ex trnka: aliuf ex ftudio* 
iQUi bberalium vana Qlhmatione, Sc nibil fanancibtai 
flteril, Omneiifloiobkftanienca failacia Si breum 
lecipiant : ftcut cbrlctai , qus vnmi bor£ bilarcm in* 
lakm, longitemporiitsdiopenfat, jlcut plaufbi A 
cclamationii lectiodx fsuor ^ qui mdgna (blicitudine 
k par au eft » & explandu i« Ho c c r g o cogi ca , hnhc 
;frG fapknrix effedum^ gandii ^equalitatcm. Talii 
ill (apieotii animuf , qualis mundt ftami Tuper in* 
tam. feoiperiUk ferenum eft, Habcstrga, qnare 
hUb {apieni tile: quia nunquam iinegaudio cd. Gau* 
iiumhocnori nifcttar, tijfi ex vitro turn conrdentii, 
N^npotcfl gaud ere, nilifortit) niliiuflui, niiiteni* 
pcrani. Quid ergo , iiiquii? fiultiac mali nan gau* 
dem ? Non rtiaglS} qQam prxdam ntfli leones. Cum 
ftiigauemnt fe vino tSi Ubidinibuf)€um illos nox inter 
vina defccitf cum voiupiatet tngiaflo corpori vltrt 
qnamcapiebaijingeftxfuppmarc ca?pcrunr, tunc ex- 
ebmantmifcriVLrgilbnuin ilium verfuni : 
Ndm^ ^fjk^remam f*^/^ intirgaMdm no£^$m 

OmDem luxurioli no8:eni inter falia gaudia , Sc quU 
dem ranqu^m fuprcmam, agunt. llUid gaQdium, 
qaod deoi deorumque smuloi Cequitur , non inter^ 
mtipitufj non definit ^ dedneret , fi fumpEum elTctaU- 
tndeiquia non e(l alicnl muneril, ncc arbitrii quidcm 
iied« Quod tion dcdic formnaj non eripU. 

E p 1 s T, LX. 

Vet^ fulgi (pimcnds^ Ndtffram andhndam tgk. 



I80 L. AnNAKI SSNECAB 

QUerof , lifeigOj irafcor. Etiamnani optas qii 
^tibi optauit nutrix tua , aut psdagogus , aat ii 
ter ? Nondutn intelHgis,qtiantam mah optauerint! 
quam inimica Dobit (iint vota noftrorum !.eo quij 
iiiimiciora, quo ceOere felictut. lam nonadmifl 
JI omnia not a prima pueritiamalafequuntur: liN 
cxfecrationet parentnm ereaimas. Exaudiant ([ll 
que diu nollram pro votif vocem gratuit^tfn. i) Qj 
usque pofcemut atiquid deos, qnafi nondum ipfiai 
not po(Hmut ? Quam diu (ationibut implebimot i 
gnarum vrbium cam pot ? 2) quam dfu nobitpopC 
metet? quam diuvniutmen&frumentummaltli 
vigia , & quidem noncx vno mari , fub^ehent? 'i 
rut pauciffimorum lugerum pafcuit impletur : VM 
va elephantit pluribus fufHcit : homo Aterra pafiM 
&mari. Quid ergo? tam infadabilem nobit mif 
aluumdedtt, cum tam modica corpora dediffet^ 
vaftiflimorum edacitfimorumque animaHum aoM 
tem vinceremut ? minime. Quantulum eft eii 
quod naturs datur ? paruo iUa dimittitur. Nonfiri 
nobit ventris noftri magno conftat, fed ambitkg 
Hot itaque (vt ait Salluftius) ventri obedientea waM 
lium loco nameremut>non hominnm : quotdanifil 
ne animatinm quidem ^(ed mortuorum. ^oit tt,q« 
vtitur:qul vero latitant& torpent^fic in dome fiint»l| 
quam in conditiuo. Horum licet in limine ipfo nooa 
marmori rnrcribat,4) mortem fuam anteceflfeni 

- ' - n 

t. ExaudtantfHO^e di*nofirttm ^o^v$tis vocem grMtMiA 
Ifiicrrogatiae accipicndum poto« an axandianc etiam dia^ 
fMs noftras vocei , <m* pro votis ipGs reddimus Dii ? 

3> MMgnmrum vriinm Campos') qui magnii Vihibat poll 
fufficere, 

f, Ambitio) copiditai deiiottii tantnm cibis inhiant. . 

4. Homfn lict in limine ig^e.) nil prohibet quo minati 
mm noixieii limiai, Tt ntortuonuii j^ulcrt inicrtbatar. • 

Episi 



2*1 A E. Igt 



E p I s T. LXI. 



9^ 



inimui quod ToluimQi vell«. Ego certe id aga 
btx J non cidtm v^Ile , qus puer volui. la 
mjneam dicSj in hoc noflci : hoc opus meuni 
txccogitatioj iniponerevctcribui mtlii finem : 
o» vt mihi inflar tonus ?ItK » fit diet. If cc mc- 
abtaQquam vlcimum rtpio, l) fed He illuDi 
h^) tuiquani tPfe vel vkimiis poiGc. Hoc ani* 
091 banc epidoUm fcribo, tanqutm cum mm* 
pdbtntem mors euocituri fit, ^iratut exirc fuui^ 
nfnior vim : quia quam diu fumnim hoc fir^ non 
Ifcndto. Ante fen e£lmcm curaui , vt bene viue- 
\ iti fcneftute , vt beae mcmr. Bene fluteni tno* 
|libnt€r mori. Da openm , nc quid vnquatn 

Sifimiquidquid neceile eft , fumnim eft. Rd- 
nti, non volenti necediEii eA: iti volenti nc« 
II non efi, Ita dico , qui im perta libeni excipit» 
m i^erbiHiiTiam (eruitutis c^ugit y facers quod 
Non qui iuflbs aliquid facit, mifer eft ; fed qui 
ificit Itaque (ic animum componainus,vt quid- 
etexiget, id velimut : & in primis finem noftri 
iAia cogitemus. ante ad mortem, quam ad vi- 
^rsparandifumus. Satis inflrutla vita eft: fed 
ftrumentorum eius auidi furout. Deefte nobis 
I videtur , &femper vtdehitur. Vt fatii vixcri- 
lec anni nee dies facietit , fed animus. Vixi^ 
csriffime, quantum fatis erat : mortem pie- 
exfpedo. 

• ttrnqnam vltimum rapio) non ita gq aviide ac fl vlci« 

nor. 

mf) eiMatai^ 



igS L. ANNABI StttttAK 

E * I s T. LXII. 

JUmnes 40f negotia non ^hftai^M Bond mentim tjuu i 

foetrii, 

MEntiuntar , qui (ibi obftare id ftudk libe 
torbam negotiorum videri voiunt: fimulant j 
cupatioiies^ & atigent, & ipfi fe occupant Vaco , i 
Lucili y vaco : & vbicumque (am , meas fain* 
cntm hon me tirado, (ed commodo : nee con 
perdendi temporit cattflTus : qaocumque conftitflo 
ibi cogitationet meat trado^ Aaliquid in anianof 
tare vtrfo. Cam mc amicit dedi, non tamen i 
itbduco: neccumillismoror, qaiboi metcmj^ot i 
qaod congregauit, aut cauflfa ex officio nata ( ' 
fed cum Optimo quoqiie (um; ad ilbs« in que 
que loco, in quocumquefiBCuio fiierint ^ animum i 
ummitto. Demetrium, virorumoptiinumyma 
circumfero, & rcltdia conchy iiatit, i) cam iUo lei 
do loquor , iJium admiror. Quid hi ado 
vidi nihil ei deeffe. Contemnere omnit 
poteft : omnia habere nemo poteft. Breoil 
ma ad diuitiai , per contcmpram diuitiaram i 
eft. Demetrius autem nofter (ic viuit , non tanqn 
^ontempferit omnia ^ (cdtanquam aliia habcnda ] 
sniferit. 

Epist. LXIIL 

QonfiUtwia fiper mortc mmci , fitpiem d ff^. ■ 
crd. b 

'J ^ 
/^Rauiter fert deceflifleFlaccnmj tmicum tooar 

^^ pluf umen aqucj djolere te nolo. Illad> vt "^ ■ 



I. Cwchyiiafif) qui in lacecoii pnipufcii 

dob* 



\ 



f 1 i T L A E, 



Etudebocxlgerc: & dfe mdiui (Ho* Sed 
litai inimi continget ^ ni(i iam muknm fii- 
imcbtQ? lUum quoque iflarct vellicabit, 
\ veliicabiL Nobii amein ignofci potcit, 
dkcrlmii ; fi non nimift decurrerent, ii ip- 
efli m uf . Nee (Icci il n t Dculi amifTo am i co» 
; lacrimandufn eft , noti piorindiim. Du** 
gem videor poncre ? cumpofitaruni GraMTO- 
nut f lu§ Atndi dederit in mum dumuxtc 
lum dixerit , eriam Nioben de cibo cogitBC 
irii vnde fmt km en ration ei ^ vtide immo- 
F per Itcritnai argumentfl delidem qa»ri- 
}lorem non fequimur^ Cti often dimuf. Ke- 
fibi eft. 3) O infdiccm ftultitiain} eft ali- 
ens ambino. Quid ergo? inquis. obliui- 
? Breaem iUiapud Eememomm promictif, 
ore fnanfuf a eft. lim iftam fronrem ad ri- 
bc I fonuita r es tr anifc ret. Non differo i n 
mpui, quo deridcritiin otnne mnlcecurj quo 
rimiin^uf refidunt : cum primum teobfer* 
ris J iinago ifta triftitis difcedet Nunc ip- 
I dolorem taom , fed cuftodienti quoque e^ 
oqueciriut, quo eft acrior, deiinit. Id a- 
t iucunda fiat nobis amiflbnim. recordatio. 
tnterad id redit, quod non fine tormento 
lis eft. Si tamen iftud fieri neceffe eft, vt 
la nobis morfii , amiftbrum quos amauimut 
icurrat: hicquoquemorfus habet (uam vo- 

tmduntaxat diem) Habet ap. Homenun II. r. rbf 

A.chiUem lacrymii difRuentf m : 

'^ T«y /«b luirul^Mwrtn ci k% &«t'f}0'i 

■ 2>liohendecih cogitaffe ) Id. Horn. II. tIc. 
trifiufibitfi) Sed aliii qaiboi oftenderttriftitiam 






lupOlT 



Il4 t* AwifA ai SxNscAs . 

luptatem. Nam, vt dicere foiebat Attalqs ne 

<ic •mtcorum dcfunSoram memoria iacandi 

quomodo poena qosdam font roauiter afpcrii 

inodo ia vino nimii veteri ipfa not aiparitudo < 

fiat: cum vero interuenit fpatium > omne quod 

gebat exfiinguitur , &pura ad not voluptai venil 

illi credlmui, amicot incolumei cogitare, mcUc afi 

centafruicft: eorum quifucrant rctrtdatio , no 

neacerbitate quadam iuuat Quis autem ncgaa 

hstc acria quoque , & habentia auficritacit alk 

fiomacham exciure ? Ego non idem (entio. fnihi 

corum defunSorum cogitatio, dulcit ac bland 

babui enim illof , tanquam amiflnrai : amifi, tanc 

bab^m. Fac ergo, miLuciU, quod tuam c^ 

iem decet. Define beneficium Fortune male i 

jpretarl. abftnlit, (eddedit. Ideo aoaicif auide 

iDur, quia quamdiucontingere hoc poi&t, inccJ 

eft. Cogitemuf quam &pe illoi reiiquerimop 

aliquamperegrinadonemlonginquam eicitari: q 

fiepe eodem morantes loco, non viderimua : inteJ 

mui^plus nof temporii perdidifTe in viuit. Feraa afl 

liof > qui cum negligentiflime^micoa habeant, oa 

rime lugent : nee amant quemquam , nifi cum p« 

derunt ? Ideoque tunc cfFufius moerent.quia verei 

nedubium fit anamauerint: (era indicia affeSoi 

qusrunt.Si alios habemfls amicotimale dc hit i m 

inur)&exiftimamufl: quia parum valent invniot 

ti folatium. fi non habemut , maiorem ipfi nobia 

iuriam fecimus , quam a fortuna accepimus. HI 

iram abftulit : nos quemcumque n9n fecimni * D 

de ne vnum quidem amauit , qui plui quam vnuc 

mare non potuit. Si quia defpoliara,! , amiflfa vi 

tunica , complorare Cc malit , quam circura(pi( 

quomodo friguaeflfugtat, &aiiquid inueniat que 

gatfcapulai J aonaetibivideaturftalciffimoa? Q! 



E ft I ■ t L At; igf 

tt^il^t qu^re^ qocm tmei. Sgiim ell 
^rart , quam ^rc. Scio qnidem pcrtr^ ^ I 
kcc^e^ quo dad ieftunis Turn r non totn^il < 

^mittam , quia ab omnibui di£lmn eft. Fi- 
ll etiim qui coniiHo lion fecerac, Umpora 
trpiffimtttnautemeft inhotnijic prudent^ 
mterorii ^ lafHtudo moercndit Mtia ro^ 
iorem , qoaiti ab lilo relinquarlt. quim- 
ifacere deGde, quod ciiam^ vokl^ dia 
poterif^ Annum f^minii ad [agendum 
I maioret i tion V{ ram diu lugertnt ^ fed tiQ 
ifii nullum Icginmum tempui eft» quit 
neihim. Quam tamen itiibi esE ilUtmuU« 
lit ^ vise retra£tii a rogo , vlx t cadanerd 
nilacriinsc in tQtuin mcnfem durtuerintf 
ititJi in odium vcnit^ quam dolor: qtil re* 
blitorem inutnk, Sc aiiquos ad Te adduciti 
[?erod«ridetur, nee immcrfto : aut cnim 
^lut (lu U u i e Ih H sc lib i fc rib J i I q ui Aa* 
%mm y c^rifEmum inihi , um immt^dicc 
itiod minime velim) inkr ekempU fim eo^ 
iolor vicit hodie lav^cti fadutn meuin da- 
teiligo maxlmam mibi caufTafnlicfugaidi 
idnunqoam cogitaucram , inori cum ante 
Hoc vnum mihi occurrcbat^ minorcmrf 
Qoiinorem: tanquam ordincm fata ferua* 
ac aflidue tog itcmui jam de noft ra , quarti 
HOI dili^tmus , mortaliure* Tunc ego di* 
: Minor efb Scrcnui mrusi quid ad rem 
oft mc mori dtbui, fed ante me tv^teft. quit 
tjparafurti fubito fnrttint pcrcuflit Nuna 
mia ^mortalla ciTc, & Incerca li:gc inor* 
lie lifri foreft, quidquid vnquam poteft^ 
I ergo, Lucili ciriffimc , eito no$ h6 pcir* 
quo illam peraenifTe m(BremuiA t^i lor* 



taffe (fi modo (apientnm vera fama eft, recif 
noslocuitliquit) qaem prntamoi ptrilTe, piM 
eft. 

Epist. LXIV. 

eiussH&ores Unerwdos^ d nos^ tsmcn foffe 4kt 

I 

FUiIti heri nobitcum. Potei qaeri , (iheri t«ri| 
ideo adieci, nobi(cum : i) mecum eaim Ceai^ 
Interuenerant quidam amici » propter qaoi maic 
mas fieret : non hie qui erumpcre ex lautorum C]L 
&tcrrere v4gilef a) folet: fed hie modicui , q% 
fpites venilTe fignificaret. Variui nobii (ermc 
vc in conuiuio , nuUam rem vique ad exitam ; 
ceni , fed aliunde alio tranfiliens. Ledua eft J 
liber Q^Sextii patriae magni, fi quid mihi C 
viri , & licet negent , Stoici. Quantum in iUi 
boni,vigoris eft,quantum animi ! hoc non in oo 

{hilofbphii inueniea. Quorumdam (cripta d 
abent tantum nomen : 3 ) cetera exfanguia Cntit 
jftituunt , di(putant y cauillantur : non faciunt iinii 
quia non habent Cum legeris Sextium , dioti 
vit, viget> liber eft, fupra hominem eft , dimitt 
plenum ingentia fiducis. In quacumque pofi 
mentis fim, cum lego hnnc, (fatcbor tibi) libet a 
cafui prouocare , libet exclaioare : Quid ceflai 
tuna? congredere.paratiunVidea. Uliuaanimis 
duo J qui quasrit vbi fe experiatur , vbi virtutemi 
oftendai^ 

f. Nokiseum) non roecum, cam nliqais enim no^ 
ijpfi intercedubtt amicitia, nJempercnmeii ficittcaiiij 
dTe credi poflet. 

2, yigites^ qni iiicendia cnrabaaCi 

|. ^om§n) ticolvn. ' 



T*dT A^ - tgf 



l^mnMmtmqme dsn petard intir inmU f&tk 
ifidt aprum aut fulmwrn dffimd^n menu Umm^ 

kttliqmd habero quod vincinij euiui patkntji 
ttte&r. Nam hoc q n oq (le egregium Scxtl us ha b et| 
PAd^oAcEidet tibi beats vi!^ magmradlncinp & d«^ 
Mntio [lem ei ui nci ti faci tu Stltt iilim cfTe ki excel* 
KifcdvoUnripenetribiiem. hoc quldcm virtui tibi 
IfiptzfiabiCj VI Ubm «dmirerlij Si tamen Q^eres. Mi* 
%mt tsmporij niultum atifcrrt fokt contcinplauo 
i|(i%«mi^. fiOEialkerilkm inmeor obAupefafluij 
Jm ipium interim mundum > quem fsepc tinqtiatn 
|%^ornDuai video. Vtitcf or itiqueiniaenta £«picn<^ 
I iiitQaentoretque : adite ttnqtitm mulcorum heredi^ 
i wOniuQiE. Mihl ifti icq ui^tfljTnihl labor ata {unr, Scd 
IptQ^tbonam p^trcmfamiUs : faciamuj impEmri 
^uiaccepimm, maior i£la hercditas a me ad poflcroi 
W^t Mullutn adhuc reftat opcrii , multumqat 
l^lutt tiecvlli nato poftmilic &cuU pr^dudetiie 
Wctiiosliqu[d adhac adiklcadL Sed etjam fl omhit 
i nuribm inucn u fu nt : b o c fc mp er n ou u m er i t » v* 
»!*& maentorum ah aliis rdentit & difpofitio, Ptt* 
^ ttljftanobit medicamcnta f quibm Canarentur ocu* 
k Mopus tft mihi aLia quaererc : haec tantuin mor-* 
jW^limpDribiif aptanda funt. Hoc a^erltai ocil* 
Mim conleoatur. hoc palpebrarum Craflitudo te- 
''■W'f^liocvisfubiia (Schomoraucrtitwr. hoc acuitaf 
^* Terat ifta oportet^ & eligai temp^ui , adhjbeap 

ib iQtiijui} : quomodo autem admolieantur, atic 
goindo J noftri o peril eft quarcre, Mti lluin cgCmnt 
|»iinEeno<fueruntj fed non pcrcgcrunt : rafpiciett* 
li^oimfuQt^&ritiideorumcoleiidl. Quid ni egA, 
nignorusi vicorum & imaginei htbeitn » tncUauieti* 



sgd L. AmvAii Siifi€At 

' ■ ■^■ " ' ■ ■ ■ ■ -, 

quod dcftintbat , efficit. Nihil flottm ad reoi 
set, vtram fbrit habeat exemplar » ad quod t 
iKdloa; an imaiy ^uod fibi ipfe concepit & i 
Hsc exeniplariarerumoinniamDeua intra ftl 
nameroaque vniucribif um qos agenda font, & i 
mentecomplexuf eft. plenui hisiigariacft, qa 
to ideas apfieilac, imti]ortalea> immatabilef » i 
gabiief« Itaque hominea qaidem pereant: if 
tern homanitas ad quarn homo c£Sngiuir , pera 
4:hopiuuhuf laborantibua ^intercuntibua, ilia : 
titar. . Qmnqtie ergo caufls fiint » vt Plato die 
#x quo^x) id a quo^a) id quo^)) id ad qac 
id propter quod. 5) nouiffime id quod ex hit 
Tanqoam inftatua (quia de bac loqui cepiin 
ex quo » «seft: Id a quo, artifexeft: Id qnOj. 
eft y qa« aptator illi : Id ad qnod , exeoiplar eft . 
imitatar is q«i facit : Id propter quod , fiijcienti 
pofitum eft. Id quod ex iftit eft , ip& ftatua. 
omnia mundua quoque (vt ait Plato) habet.- 
cna, hie Deua eft : Ex quo fit, hxe materia eft: I 
hie eft habitus , & or do mundi quem ^demua : 
^iar y &ilicet ad quod Deua banc magnitudinei 
yit pnlcherrimi fecit : Propofitum, propter quoc 
Qusrii I ^uid fit propofitum Deo ? Bonitaa. it 
Plato ait. Quae Deo faciendi mundum catifli 
bonus eft t bono nulU cuiusquam boni inuidia ( 
cit itaque quam o)>timum potuit. Fer ergo 
^^ntentiam > Sc pronuncifts quia tibi vcrifimill 
videatur dicere, non quia verum dicat« id eni 

7ft Exiito) mtteria. 
a. A f ffO caiifa cficiens« 
g. Q«fO fo^^* * V^ ^1 perqatm res «ft^ « 
^. Ad fHod) idea floe exemplar. 
f, ffopttf iu$i^ canilkfinalis« 
. 4. Id imd e« kii efi} eSc^aK 



! 



p e{l,qaani ipil Veritas. H^c qus ffb Ariitcrtek 
jac pomtnr tu thz c^uih turn, mi ni tnium mnl- 
Smlnm panct eomprehendct Nam fi quocum- 
miQ qmd clBci nonpoteft^ id auiTim iudicatit 
leiidi > piuca dixerunt Ponaiit inter caufTai 
i nihil fine ttmpore poicft fieri, Ponaut locum, 
laemvbi fiitaliqutd, ncfietqujdcni. Poiiaoi 
I. niliiiiefaocneciie nccperit: nulla fine mora 
Ji mutado eft. Scd noi nunc primam ^ genera- ^ 
^am fju^rimus. hsc fimplcx cite debet nam & v 
||£mplexcfl. Qaa&rimus , quid fit c4i}(Ti : Ratio I 
Lid ed^Deui. Ita enicn qu^ nunc retuli^on funt 
^& lingulx cauH^s , fed ex vna pendcn t ex ca quss 
^Formam dicis cau0am eile I hanc imponit ac* 
|cri. pArt efljnon cau^a. Exemplar quoque nott 
^ J £cd inftr um an tum cauf rae neceffi rium . S ic 
pium e£l ej^emplar artifici^qaomodQ /calprum, 
Ado lima, fine his procedure an non puteO. nort 
I Omen hsc ariis^aut caufTs feint, Pr opofitum,in- 
i^ilide, propter qiiod ad ficlendum aliquid 
iti caufTa eft, vt fit cau^a , non eft cfficicni cauC 
l%eru anient. Hae auteni innumerabilei funt | 
'u^ITaqumniMf generali. liind i^ero non pro 
tpfiirubtilitatc dixernnt , totum mundum Sc 
BmiEurnoputiCaufTamefre. multnmcnim in- 
inicropus j & caufiTam operii. Aut fcr fcnten- 
lut (quod faciUui in ei us modi rebus eft) negi 
tiCfCj (k not reuerti iiibc. Quid te,inquiSj dele* 
)pui inter rfta conterere , qus tibi nullum afFe« 
ipiunt, nallam capiditatem abigunt ? Ego qni*- 
iora ilia ago «c tra£lo > qulbui pacatur animate 
iuffcrator^indehuncmnndum.Nehocqui- 
ipus vt exiftimas, perdo. Ifta enim omnia R 
icidantur^nec in hanc fubtilitatem inutilem di- 
ar^atcoUunt&letiantanimum, quigrayi fit- 
n4 cint 



194 L. AlflTAlt $BKVCAB 



tri^nfitui. necdefiQere timeo; idem eft enii 
npn coepifle : nee tranfire i quia nuiquam urn i 
ero. 

Epist. LXVl. 

CUfdnum Jinem j fed aUcrem effe : eumdem cor^ 
formemy animo boneftum, Son referf' de c 
qua is bab'tUt. Difirimen Bonorum S^oicts 
mnUparia effe. ^uid ergo? idemGaudium, 
tientid ? idem j ejuod dd Virtutem : non ad a 
am, Externa 4tiam , non dare Boni augn 
Hac diffufe , difiin&e^ fuiere, Itgamut^ 
ptemusf 

CLarannm condifcipulam mcum vidi , poft 
annof , nonputo exfpedas vtadiiciam, i 
(ed mehercules viridem animo ac vigentei 
cum corpu(cnlo fuo coUudantem. Inique e 
natura geflit, &talem animum male cdllocaa 
fortafTevoluit hocip(um nobit oftendere, pofi 
nium fortiflimtim ac beatiflimum Tub qualib 
latere. Vicit tamen omnia impedimenta : & 
tera contemnenda a contemptu (iii venit. Em 
hi vifus eft qui dixit : 

Gratior eft ptilcro 9eniens e corpore Virtus. 
nulloenimhoneftainento eget: ipHi ^magnv 
decuf eft , & corptii (bum con(ecrat. i) Certe 
num noftrnm ccepi intueri , formofut mihivi 
& tarn redus corpore, quam eft animo. Pol 
cafa vir magnus exire : poteft & ex deformi haul 
corpufculo formofiis animna ac magntii . Qw 
itaque vidctar mihi in hoc natura tales general 

tpprobet virtutem omni loconafi:i. Si polTet 

tt - .t.--,- . - 1 .,■ ,,, 

I. Onficrat) Telatiotot babitantii Dd templam. 



quuiiuuiuuc c^^craiiJ, i) %xmsx tc iiiiuaiii. 
iodic qusfimmeft, quomodo poilint parit 
, (i triplex eorum conditio eft, Qusdiiin 
it videtar) primt bona funt : tancjUam^au- 
ix , (aliia patris. Qusdam fecunda , in ma* 
lici cxprefia : tanquam tonnentorum pati- 
in morbo graui temperantia. lib bona di- 
imna nobis : h»c ^ fi necefle erit. Sunt ad- 
i: tanquam modeftua inceflusi &compo& 
^bua vukus^ & conneniens prudenti iriro 
^modo ifta inter (e par ia efle poflunt : cum 
ida fint I alia auer&nda ? Si volumui ifta di« 
B» adprimnm reuertamnr, &confideremut 
fit. Animus intuens versi peritus fugien- 
:petendonun,non ex opinione, (ed ex natun 
but imponcna » toti ie inferent mundo , & in 
01 aftus contempUtionem fiiam itiittent , cok 
bus aSionibuaque intentos, ex squo magnus 
eni, iiperis blandisque pariter inuiSui, neu- 
micfiibmittens>fiipra omnia qus contin- 
duntque eminent ypulcherrimus>ordinati(^ 



i^ S ^ L. AifiiAii Stw geAB 

fldfpe^m^ Si femei tota fepftendat. Cete 

tx eius fpecies font, quae pro vits variettte ^ 

onibui explicantur : nee minor fit ant maior 

cre&ere enim {nmmum bonum non poteft 

tuti ire retro licet : fed in alias atque alias 

coiiuertitar, ad rerum quas a£)uraeftbabi 

.rata« Qaidquid attigit, in (imilirudinem foi 

tingic : adiones,ainicitias,interduin demos t 

intr^uit dlfpofuitque, condecorat : quidquid 

jd amabile, confpicuum, mirabile facit. Iraqi 

^ n^ai^nitudo vltra non poteft furgere ^ quan 

inencum ma3^imo non eft.Nibil inucnies re6 

lion tnagis quam verius vero, quam tempera 

. ratios.omnis in modo eft virtus: modos certa 

eft. Conftantia non habet quo procedat > n 

quam fidocia.aut Veritas, aut fides. Quid accc 

fc£lo poteft? nihil ant perfeftum non erat,ai 

ergo ne virtuti quidem,ctii fi quid adiici pote 

Honeftum quoque nuUam acceflionem rec 

xieftum eft enim propter ilia quft retuli. Q! 

decorum , ^iuftum. Si legitimum ? non eiu 

formx pntas,certis terminiscomprebenfum' 

re pofte > imperfeds rei fignum eft : bonum 

casdam cadit leges: iun£^aeftpriuatadrpab 

tas> tam'mehercules, quam infcparabile cfi 

dum petcndumque. Ergo virtutea inter fe pi 

& opera rirtutam , Sc omnes homines quibu 

tigere. Satortim vcro animaliamque virmt 

snortalcs fint, fragiles, caducsque> & inea 

liiiunt refidantque: Sc ideo non eodem pretio 

tur. Vnainducimrhumanis virtutibus reg 

enim eft ratio reda , fimplexque. Nihil el 

diuinius , cslefti csleftius. Mortalia emio 

dQnt>deteruQtur^cre{ciuit, cxbauriuntur^ 

tar ; itaqaeillis in am inccrta forte inaqual 



immimagniniao: maiiero remiiuij a ui- 
ro pugnax , & intcnta. Quid ? tu non pm- 
t&e vittotefn ciui qui forticer hoAium rrice- 
nat , &. ciOt qui obfidionem patientiflime 
X magnas Scipio, qui Nuniandam claudit & 
t, cogitque inut^as manut in exitium ipfiul 
\ magnus iile obfefTorum animus,qui feic ni- 
Qfum, cui mora aperta eft, & in compkxu li- 
fpirat. ^que rcliqua quoque inter fe paria 
|uiiiitaf,fimplicitaf >liberalitaa, conftantia, 9r 
liitolerantia: omnibufcnimiftii vna virtus 
aanimum radum 6i indecilnabileoi prsftaC* 
i?nihil intercft inter gaudiufn,^ dolorum iiv 
)patientiam?nihilyqvantnni ad ipfaa virtutca: 
) , quantum ad ilia , in quibus virtnt vtraquo 
r. In tltcro namque natur«lis animi remi(^ 
tai: in altero, contra naturafn dolor. lu« 
I font luec> qaa( piurimuni interualli recipi« 
rtoi in vtraqne par eft : rircutem materia 
it-: nee peiorem &cit dura & diffici* 
leUorem hilaris (k Izta. Neccffe eft ergo «« 



1 98 L AMNAii SEnidAg 

eft, quodabinnitOj quod a coa&ofit. omne 
ftam vdantarium eft. Admiice.iUipigritiain 
rclam » tergiaer(adonctn » metmn : quod babe 
optimum , perdidit , fibi placerc. Non poteft 
ftum aflc, quod non eft liDer!an)>nam quod thm 
vit. Hotieftam omne (ecnrum eft » tranquilln 
fi reculat aliquid, fi complorat » fi nudum iudicai 
tnrbationem recipit , & in magna dUcordiia vok 
Hinc enim fpeciei refti voeat » iUinc (ulpicio m 
trahin Itaque qui honefte aliquid fiidnrot eft, 
quid opponitut > id etiam (iincommodum putal 
Inm nonputtt: vdutlibens faciet. Omne hon 
iniuftam , incoa&umque eft > (inceram , & nuU 
lo mixmm. Scio quid mihi hdc loco re(pondei 
fit. Hoc nobis pcrfiiadere conaria, nihil iiiterd 
trum aliquis in gaudio fit, ^n in eqttuleo iaceat | ,i 
torem ftium lalfet. Poteram refpondere quod i 
ruaait^ Sapientem, ii inPhalaridia tauro pemi 
exclamaturum : Dulce aft, & ad me nil p« 
Quid mirarls , (i ego paria bona dioo^ vniua in e 
vio iacentis> alteriui inter tormenta fbttU&mc 
tis: cum (quod incredibiliui eft) dicatEpic 
dulce efte torqneri ? £t hie re(pondeoL| plu^imfl 
tereflfe inter gaudium & doiprem. Si qucratn 
dio , alterum peum, ahernm vitabo. illudficu 
'naturam eft^ hoc contra* Quamdiafic sftima 
magno inter (e diffident (pado : cum ad Yinntea 
turn eft , vtraque par eft , & qu2 per Icta proeed 
qus per triftia. Nullum habent momentum n 
' Si dolor, & quidquid aliud ineommodi eft: vi 
enim obruitur. Quemadmodum minuui In 
daritaa folii obfirurat : fie doloiia » mbleftiaa , ii 
ai , virtus magnitttdine fiia elidir , atque opprimi 
quocumque afthlfit) ibi quidquid fine ilia appan 
ftinguituv : nee mq;ia vUam portumem babii 



sit apaaiiiumnoneitares, tea triitit atque 
aem vir bonut , pauper , aut exfijl , ac pal- 
gedain pone ex alia parte virum bonum, 
andanumj ex altera nihil habentem, (ed 
lia: vterqnezque bonui virerit> etiam ii 
i(pari vtetnr. Idem (vt dixi) in rebiU lu- 
ll, quod in hominibnt. sequo iaudabilia eft 
lorpoft valido ae libero pofita, quam in nior« 
bfio. Ergo tua quoque virtua nonmagit lau- 
corpui ilixfiim tibi & integrum fortuna prs« 
Dim fi ex aliqua parte mutilatnm. alioqni hoc 
luo^fttmhabitudominumsftimarc* Omnia 
,in quas dominium cafus exercetj ferua (iint, 
&corpui, & honorei: imbecUla, fluida, 
, poffisffionia incert»« Ilia rurfui libera & 
pcra virmtii« qus nonideomagts appeten- 
i beniguius a fortuna tradantur ; nee minut , 
rerum iniquitate premuntur. Quod amici* 
)iiiimbut aft > hoc in rebut appetitio eft* 
to 1 inagii amarei virum bonnm locupletem, 
iperem : necxobuftum & lacertofum , quam 



9W JUi* X^mnABl aJBEJfJiVAK 

I ■ n i\ \) .1 I - •• ■ 

iUovsqueprocedet, vcexduobut fli^qiit i\ 
dentibuf yCOiTMinim Sc crifpnlam malis, ql 
firum.Vbi par eft in vtroque virtui.non co 
rumreraminxqiuliUfl: omnia enim alit 
(edacceflionesfunt Nam qois tarn ini( 
ram inter.{aoi agit , vt filiom lanum quam 
gii diligat? procerumue & excelfumj quai 
modicum? Pectus (liosnondiftinguuntfc 
alimentum pariter omnium fternunt. i ) a 
partitintur ciboa. ViylTei ad Icbacs fuae 1 
perat, quemadmodum Agamemnon ad I 
nobilei muros. Nemo enim patriam , < 
eft^ amat, (ed qaia (oa* Quoruim hac p< 
icias virtutcm omnia opera f ba , velnt feet 
dem ocnlis intueri , zqiieindulget e omni 
dem impenfiui, laborantibui« Qponii 
edamparenmmamor» magii in eaquoi 
tur^ inclinatur. Virtui quoqae opera fu 
affici & prcmi> non magis amat, (ed pa 
noram more,magif eompieflitar ac fouet 
eft vlium bonum altera mains? quia non ei 
•pto aptiat ,quia piano nihil eft pianins. >9 
cere,Hoemagitpareftaiicui 2) quamiliu 
honefto honeftiai quidquam eft.Qpod (i { 
virtntum natura eft , cria genera bonorc 
fimt Ita dico, in sqao eft moderate gaade 
rate doiere : Lstitia ilia non vincit banc an 
tern, fab tortore gemitua deaorantem. liii 
biliafiint, hsec mirabiiia. vtraque nihilon 
quia quidquid incommodi eft, velame 
boni tegitur. Quiiquifl hzc imparia iud 
fit virtutibtts auertic oculos , & exteriorac 

7. Stertumt ) vbera prabitarc 
a. Ho€ magis par ifialkni) hoc bonotR ma|| 
Ytait. 



E » T S T O ft A E* 301 

I* ■ '■ ' ' 

Kidempenduotj idempEttencig) fitIJa muU 
nt vaoi. iTtque^lpeciofd Sc magrti contr« 
, cum fld pondul reuocara iant, faliunr. 
ILueiU, quidquid vera ratio commendat, 
[^ec^rnuTTi cit^ (inn8ifln]iTium,attoliif(]ue, 
mrum incKCcifo; llli qiis ceiiiere hudan* 
Igifenteatla bona flinty jiiflant inaEiibutls^ 
rfus ea qu£ ttmcncur tanquam mala , mlici" 
^bcm meDtibaf , & iibt tion aliter , qutnt 
%cki pericuti, igkanr. Vtraque ret cr^ 
Hufla aoimum & djffujidic^ & mordei:: nee 
10 , nee k£Q metu digna eil : fob ratio kminu- 
Mkil tcnaxxft^ nonenim fcruit^ {ed im-* 
pfibui. Katio rttioni par ^it , ficvit rc£^uni 
HT^o & virtus ^ qus iion aliud eft quam rcda 
j&Riaci virtutcs raTionct re^ funt ; li re^a 
jif^rei fant. Qua lit ratio eflj talei & a£tio^ 
^\ ergo omnci pares font, Nam cum fimjfei 
intf limtles Winter CeCxmt l pares amein a£ti* 
Wer (e efTe dlco, qua red^ funt, & honeflsj 
im magna habebtint dircrrmina , variantema' 
quimodo latior eft/modoiinguftior; modo 
ipiDodQignDbills; modoadirtultoi pertinens^ 
tdpmcos. Inomnibas tamen ifli5> id quod 
im ell, par eft, tanquam viri boni, omnes pa* 
* * qm boni fu o t, I'id hab c n t d 3 i¥^T «n ! la i ^ta- 
bfenior jslius iunior. habeur coTporit '. aliuft 
li^ialimdeformis cil. habeiiE forrun^i ilia 
b'cpaupcr eft; JUc granoftii,porcns,vrbibui 
^pcpulii; iQ;iiotus hie plenique , iSrobfcumSi 
riliud quod honi funt, pirci fiitu. Dc bonit 
sfenGii non iudicat : quid vtile , Cat ; quid in^ 

9R fafetif) noH imponum rpecie> fed iiiem pendimt 
quod «lfe vidaatar. 
.11/ Q UtilCf 



30d L. Ankabi Seni^as' . 

iic.ie, ignorat. , Nonpoteftferre leQtenriti 
rem prsfentem perdudui eft : nee fiituri pn 
nee prsterici memor : quid (it confcquens r 
boc autem rerum ordo fcricf que comexiti 
tas vits in perfed^um itura. Ratio ergo arbi 
norum acmalorum: aliena & externa prov 
bet: &eaqus neqiie bona (unt, neque mi 
fiones tnmimas ac Icuiflimas ludicat, omnei 
in animo eft. Ceterum qasdam prima exil 
qiis expropofito veiiit, tanquam Vi6loriti 
liberot, patrls falotem ; quxdamlecunda, 
apparent nifi in rebui adueriii : lanquam xq 
pati morbum magnum , exfilium : qusda 
quae nihilo magif lecundum naturam funt, q 
tranaturam: tanquam prudenterambularc 
fite (edere. Non enim minqi fecundum na 
iedere , quam aut ftare , aut ambulare. Dt 
periora diuer(a funt. prima enim fecundun 
hint , gaudere liberorum pietate, patris incc 
iiecunda contra naturam funt, fortiter obftar 
tis I Sc fitim perpeti , morbo vrente prscord 
ergo ? aliquid contra naturam bonum eft? mi 
illud aliquando contra naturam eft , in qu 
illud exfiftit. vulnerari enim , & GxhicSto i 
fcere , & aduer(a valetudine affligi , contra 
eft : (ed inter ifta feruare animum infatlgab 
cundum naturam eft. £t vt , quod volo , c 
breuiter > materia boni aliquando contra 
tt bonum, nunquam, quoniam bonum fii 
nullum eft: fequitur autem ratio naturam. 
ergo ratio? naturae imitatio. Quid eft Cum 
fDiniabonoin? ex naturae voluntate fe gerc 
eft , inquit, dubium , quin felicior pax (it i 
bceifita , quam multo reparata finguine. 
dubium^ inquit , quin felicior fit mconcufti 



tirenatar^. nocinomniDusptreit. com 
lenttu fcntentiam (equimur, non poteft di- 
;ii •(Tentirar y quam ille : ab omnibus in e- 
itentiam itar. idem devirtuti bus dico: o* 
rs aflentianmr. idem de bonis dico : omnit 
sntiuntor. Alter adolefcens deceffit,alter (e- 
8 praeter hoa infans,cui nihil amplins conti* 
»ro(piccre vitam : omnes hi sqne fuere mot^ 
on fi mors aliomm iongios viiam pafla eft 
!, aliomm in medio flore prsecidir , aliorum 
principii. Alios inter ccenandum Coluiuttft, 
ntinuaCi mors iomno eft , aliqnem concobi- 
Qt his oppone ferro transfolTos > aut exani- 
pentum morfo, aut frados ruina,aut per Ion* 
lomm contradionem extortos minutatim: 
omelior di€i,aliquonim peior poteft cxitus : 
km omnium par eft. per qus venit diuerfii 
I quod definunt, vnum eft. mors nulla maioc 
A: habet enim eumdem in omnibus mo- 
revitim. Idem tibi de bonis dico.hoc bonum 
ssfoluptates eft, hoc inter triftia & acerba; 



204 . !<• AmNAEI SfiNlCAl 

tumque componitur : vt corpus fine dolore fit, a 
Ime pertHTbatione« Hscbona^noncrefcunt, (i 
fiiiu. quo cnim cre(cet^quod plenum c(l? Doloi 
pus caret : quid ad banc accedere indoientiam p 
Aniinuiconflatfibij&placiduseft: quid acced 
hanc tranquillitatem pote{l?v^tcmadmodQni fer 
csli non recipit maiorem adhuc ciaritatem^in fii 
(imum nitorem repurgata : fie hominis , corpi 
mumque curantii , & bonum fuum ex vtroque n 
m , perfe£tus eft ftatus, & fummam voti fui in 
fi nee nftus animo eft , nee dolor cor port. Si qi 
tra blandimema concingunt, non augent fain 
bonum , fed , vt iU dicam , eondiunt & obk< 
abfolutum enim illud bumans nature bonum, o 
ril & animi pace contentum eft. Dabo apudS 
rum tibi tciammim fimillimam huic noftrsdii 
fiem bonorum. Alia enim (lint apud ilium » qtf 
lit eontingerefibi: vtcorporiiquietem, aboaM 
commodo Iiberam> dc animi remiffionem , bo0 
(uorum contemplatione gaudentis. Alia funC 
quamuii nolit accidere, nihilominus & \»m 
comprobat: tanquam illam , quam paulo ante 
bam , malas valetudinii , & dolorum grauiffim 
perpeflionetn. in qua Epicurus fuitillo (ummoi 
tunatiflimo die fiio : ait enim fe vefics & exol 
ventrit tormenta tolerare, vlreriorem dolorisas 
onem non recipientia : efle nihilominuifibi illul 
turn diem; beatum autemagere, nifi qui eft in fii 
bono. non poteft. ErgotS: apud Epicurum fiinthl 
na,qu2 mallet non exp«;riri: (ed quia ita ret tulit^i 
plexanda ^ laudanda & exxquanda fummit fiint 
poteft dici , hoc non elTe par maximis bonunt , 
beats vitx claufuUm impofiiit , cui Epicurus i 
ma voce gratias eirtt. Permitte mihi , mi Lucili 
rum optime , aliquidaudacim d^ccre. fi vila boD 



imiiit. Macte virnite elto y languuialen- 
e redcantibas dicitur. Itaque hacc magii 
I bona exercitau & fbrtia >. Sc cum form- 

Ego dubitem > qnin magit laadem trun- 
k rctorridain marum Mucii , quam cuiniU- 
Imi (aiaam ? Stctit hofiium flammamm- 
nptor , &inanuinfuain inhoftilifoculodi- 
perfpefhiQic, donee Porfenna, cuius poe- 
, gloris inaidit : & ignem inuUo eripi iuC* 
bonum quidni inter prima nnmerem ! tan* 
u patem , qiiam ilia fecura &intencata for- 

quanto rarius eft hoftem amifla manu 
im artnata 1 Quid ergo ? inquis,hoc bpnum 
s? Quid ni3 hoc enim, nifi quipoteft & 
i^poteft facere. An potiut optem » vt mala- 
) articnlos exoletit meit porrigam ? vt mii- 
At aliqois in mulierculam ex vko ver£us» 
neoi ducat? Quidni. ego feliciorem putem 
:imfic tradlauit ignem, quad ilia m manum 
i)prsftitifret? la integrum reftituit , quid* 



do6 L. Annabx SmiradAv 



quid errauerai. confecit bellum incnnit ic m 
& illi manu trunca regea duot vidt. 7) 

E P I s T. LXVII. 

^ofi PrdfiuiuncuUfif Sn^fi^^ > ^^ f^^"^^ hmm 
bik^ Ait , effe : etiam cuius matertM in ftf^lii^ 
fottiter M , diroUre , fiagelUri, Nfin ipfa 9jH§i 
husy fiagelU; fed illud , fottiter & pMtkwk^ 
quit^ eft optabiU. DeindCy VktMijiS nexm tfi 
M 9ns y omnes. Sunt & bdc pulcra , /vr/Wj ^ 
ni Stoici. 

\TT a commanibasinitiam faeiam, ver «F 
' ^ ccepit t fed iam indinatum in sftatem , < 
pore caleredebebat,intepait: nee adhae illi fi<l 
faepe cnim in hiemem reuoiuitnr. Vis fbire < 
bium adhue (it? nondom me committo i 
fldhuc rigorem eim infringo. Hoc eft»inqiiifl,i 
dum, nee fn'giduin pad. Ita eft.mi Ladli. ianii 
contenta eQ fuo frigore: vix media regelaturi 
It^ue nKiicir pars in veftimentis degitnr. Ag^ 
as ferfeauti^ quod me ledulo affixit. Quid i 
tiat illi lioe nomine agam ? qiiidqaid debebam i 
non pofTum. 2) Cumlibellis mihi plarimui fti 
(i qaando interueniunt epiftolx tus , teenmclBrl 
videor : & (ic afficior animo > tanquam tibi non r* 
bam , (ed refpondeam. Itaque & de hoc quod ^ 
ris, quafi colloquar tecum : quale (it, vna(cf<^ 
mur. Qasrisanomnebonumoptabileiit. SibOl 
eft, inquis, fortiter torqueri > & magno tniMI 

7. Beges dws vicit^ Tarqaininm •zfniem » ft FteftI 
qnoi flb obfidtone remooit. Zdpf* \ 

1. Frigidce') aqns. 

2. Non pojjkm) h. e. peccatnm mo deftmit » aec adio 
wu labor in luda cum co. 

J 



icite^ antmoie gcram, opiano. v^ia- 
1 nonincidcrebellum? fed (i inciderit» 
rt facnem ^ dc omnia qusbellorum nece(« 
nero(e fcram , pptabo» Non fiim tam 
:grotare copiam : fed (i sgrotandum fue- 
iDtemperantcr, nih<l e/Feminate faciam, 
nonincommodaoptabilia funt, (ed vir- 
erantar incommoda. Qnidam ex no* 
int , omnino afperorom fottem toteran- 
sopcabilcm, (ednec abominandam qui* 
Dta purum bonum peti debet , & tf an*' 
aramokftiampofituin. Ego diflfentia. 
mm quia fieri non poteft, vt aliqua ret 
I fit, (ed optabilis non fit : deinde fi virtnt 
noUum autem fine virtute bonnro , & o- 
optabile. Deinde etiam, fi tormento- 
dentla optabilit non eft: etiamnuni inter- 
lefbrtitudooptabiliaeft? atqui pericult 
prouocau I^lcherrima pars eHit> ma* 
'abilifl ilia eft, non cedere ignibua> ob- 
erlboa: interdum tela ne vitare qutdem, 



iiiog L AiryABi SBifBCAS 

ticuUtim Sunt : quxdam latent , cum vno voto 
comprehenfa (nnt Tanqoam opco mihi vita 
neftam : vita autem honefta adionibus variit e 
In baeeft Reguli area, 3) Catonis fciflam mt 
valnnt. Rutiiii exfilium, ealix venenatat qui Soi 
tranftalit e carcereincslum. Ita ciiin optani n 
tain boneftam , & baec optaai , fine quibua lot 
IionefU non poteft efle. 

.... terque quatenjue heati, 
^ekante ora patrstm, Troid fab mmnibm 
C^ntigit oppetercl 

Quid intereft, optethocaliciii, anoptabllef 
teatis? DeciuifeproRep. deuouit, &in med 
fles incitato equo mortem petent irruit* Al 
liancpaternsVirtuttflsmulosy conceptia (blc 
4) ac iam familiaribus 5} verbis, in aciem 
tiflimam incurrit, dehoc (blicitus tantum VI 
6) optabilem rem putans bonam mortem, i 
ergo I an optimum fit memorabilem morii i 
quo opere virtutis ? Cam aliqult tormcnta for 
tttur , omnibut virmtibut 7} vtitur fortaflTe > c 
inpromptu fit, & maxime appareat « patient 
rum illic e(l fortitudo : cuius patientia & per{ 
tolerantia, raipifnnt. illic eft prudentia , \ 
Zlttllum initur confilium : qu2 fuadet , quod < 
sion poflis, quam fortiflime ferre. illic eft con 
qusdeiiciloco non pottft, &propofitum itu 

5. K«e»/i AYca) in qua clajrif confixns fbrtiter 11 

4, SoTennihus') formula enim foleniii fe deuoveb 
nnte pontifice. 

/. lam familiaribus") vtpote'apatreetiaBiconcepi 
adeo hnic tamilis qaafi propriif. 

5, Litaret) Deos feipfum lacrificani propitiaret. 
7. OwmUms vimtibns) omnat cnim inter fe coniai 




A E. 

lentedimfttit iltic cd indiuidum iHe coniitanii 
(Din.Qnidquidhoneftefit, vno vitms facitj fcdd« 
liirenicniia t jj) quod autcmab omnibtis virtad- 
tnnprobstur , etian^Gabvm fitri videtur, dpu« 
[t. Qivid ? m cxiitinifli ca tftiitum Dpiahilii ciTep 
»ervoLuptatejTi& oiium veniunt^qu^cKCtpiuntujt 
U ornttii 9)iSunt qusdam triflei voluptdtei/uni 
am votajquff noagratulintimii ccetu/cd adoran- 
rcncrinrmmqutcclebrantur, ha tii non putai 
ium optaife^ vt ad Poeiioi peruenirec ? Indue mt- 
d anrmum ^ & ab opiniDnibui vuJgi fecede pau- 
: cape quantam dchtt virttitii puitbcrriiti^ £C . 
iikcuDiGmae^ecIein j ^z nobii non fcriii, C&i 
c & fanguinc colcnda eft, Adfpicc M, Cato^ 
facra illj pcf^orl puriOimas manui admouen<^ 
& vuhicra pamm dcmifla laxaniem » Vtrum il* 
km didurai ei. VcUein quiC vellcs : lo) &, Mo* 
sro? ill, Fdiciter, quodagu?iO Hoc bco mi- 
ll etrkiis nofteroccurrit , qui vitam fccuram , & 
lU formnx incurfionibas mare mormum voctt. 
habere ad quod CKckerfi} ad quodte concitcs^ 
dentinnadonc, ^incurfu Hrmitatem animi tui 
: fed in otio inconcufTo iacere : non eft tranquil- 
malacia eft. 12) Attalus Stoicus dicere folebat: 
me fortuna in caftris fuii, quam in deliciii ha- 
torqueor, fed fortitcr: bene eft. occidor, fed 
ir : benecft. Apud Epicurum dicet, Et duke 

}e confilii fnitentia ) Ex forenfi formula , nam prctor 

^orpronunciatdecorfiHifententia. Lipf. 

'oribus orndtis) Hoc dicit, quod in omni publica prina* 

zriria receptnm ranuam orriVri lauru & luccrnis. 

l^ellem qua velles > h. e. vellem vt laetiora & quae vdlcf 

iairent, qnod in tu^u dicere lolernus. 

'eliciter q^odagis) formula gratulandi in re Icta. 

djilMiatfi^ ^os iamaridicitur , cum fine motatorpet. 

OS cIU 



2f L. AifWABI S«WHCA» 

eft. Ego tarn honeibe rei tc feuerx nunqoaoi mo 
nomen imponam. Vror, (cd inui£hit. Quid 
opttbile (it, non quod vrit me ignis, led quod m 
vlncit? Nihil eft virtute prsftancias, nihil polcriq 
Sc bonom eft , Sc opiabile , quidquid ex hniua { 
imperio. 

Epist. LXVIir. 

Suddet otium > Jed cum Pbilofiphia iunSum. iMf^ 
non UQandum effe. El in to dt fe ^ apud (i , . 
dttm I id eft, U in ^itia inquiramut , emti 
J^emque hoc otium ^ Juper aliorum negotia effil* 
magnd reip.feruit, 

COnfilio tuo accedo : abfconde te motio , (ed ft ll 
tium mum abfconde. Hoc te faduram > Stoic 
ram et^am (i noii prscepto^ at exemplo licet Cau \l 
ex praecepto quoque faciei : id tibi, cum volei» app 
babo. Nee ad omnem Remp. mittimus, nee femp 
l) nee (inevllo fine. 3) Prxterea, cumfbpientiRc 
ip(b dignam dcdimus, id eft, mundum : non eft u 
tra Remp. edamfi fcccflcrit. imo fortafle relldo nlj 
«ngulo ) in maiora atque ampliora tranfit , & cceloioH 
pofitus, intcHigit, cumfellam aut tribunal a(cen' 
rat , 3) quam humili loco (ederit. Depono hocapul 
te : nunquam plus agere Apientem, quanr euro in ( 
{pedum eius diuina atque humana veneront. Noi^ 
ad illud reuertor , quod fiiadere tibi coeperam j vtotKJ 
um tuum ignotum fit. Non eft quod indTibat 4) in 
bi philofophiam. atque etiam aliud, propofito tm 

1. "See femper ) ita wt nihil aliud a^ at. 

3. Nee fine vllo fine') ?AuCtdCQ\net in feneQutecfto. U^'' 
J. Cumfellam aut tribunal afienderat) in magiftrtttboi. 

4, Quod tufcrihas ) vt titolam pm te ferai-» & proiRfii' 
toem philofophis ofieatet^ 

no- 



usprsterit. Hos mores habet populot, hoi 
Hmus quisque: in (ecreta irrumpere cupit. 
a itaque eft, non iadare otium fuom. ia- 
cem genua eft, nimis latere, Sc a confpedhi 
n fecedcre. lUe Tarentum (e abdidit , illc 
inclnfiiscft: illemultitannis non tranfitdo- 
imen. Conuocat tarbam, quit quia otio (ao 
fabulam impofait. 5)pami!eceftVria, non eft 
1 hoc , vt de te homines loqaantur, Ced vt ipfi 
qnarif « Quid autem tecum loquaris ? quod 
de aliis libentiflime faciunt.de te apud te tnt- 
la. Aflaefce^dicereverum, & audire. Id au* 
ime trada, quod in te efle infirmiffimum fen- 
Ota habet quisque (ui corporis vitia. itaque 
mitu leuat ftomachum » alius frequent! cibo 
iusinterpofito ieiunio corpus exhaurit & pur* 
quorum pedes dolor repetit, ant vino aut 
bftinent: in cetera negligentes, huic, a quo 
eftantur, occurrunt* Sic in animo noftro 
ficauflaris partes 6), quibua adhibenda cu- 
. Ouid in otio facio ? vlcus meum euro. Si 



dlS Ir. AnKASI SiNICAE 



snalum eft ^ hoc , quod iion pofTum tibi oftcnda 
pe£^ore coll<£tio & vomica eft. Nolo badei > 
dicas : O magnum virum (concempfit omnia, & 
natis humtna vits furoribui fogifi^ NihU dan 
nil! me: non eft, quod proficiendi caufTa veni 
mevelii. £rrat>qui hincaliqoid auxiliifperai. 
incdicut , fed ^ger hie habitat. Malo ilia , cm 
fcefTcrii, dicas : ego iftum beatum homincm puts 
& eruditum : erexcram auies. deftitutus fum, 
vidi , nihil audiui,qQod cohcupifcerem , ad quod r 
terer. Si lioc fentis, ii hoc loqucrii, aliquid profe 
eft. Maloigno(caiotiomeo, quaminuideas. O 
inquis, Senca, mthi commendatY adEpicurei 
ces dilaberis. Otlumribicommendo, in quo i 
ra aQ;as & pulcriora , quam qus reliquifti. Pi 
fiiperbas potentionim fores, digerere inlitteFi 
feues orbot, plurimum in foropoHTe, inutdio( 
tentia acbreuis eft> &, fi verum sftimct , fordid 
le me gratia fbrenfi longe antecedit illc|ftipc 
miiitaribufl&qusfitaperhocdiernitate. g) illec 
turn turba. huius turbs par efte non poilum , 1 
gratis. Tanti eft 9) ab hominibui vinci, d 
mefortuna vincatur, Vtinam" qitidem hoc pro 
tumfcquiobmfuiftetanimuitibi! vtinam de vit 
flta nou in confpeAu mortis ageremut ! (ed nunc 
qui: non moremur Mulra enim, qus fuperuacoaej 
mimica , ceedituri fuimus rationi , nunc experic 
credimufl^ Quod facere folent qui feriut exeun 

volunt temput celeritate reparare, calcar addai 

■ ■ — .1,1.... 1. 1 I ,, . 1.1 

7. DigtT9YtinHtteram) catalogam conficere falntandi 

fa, vt ofSciis haereditatem cafvtarei. » 

B' Q^afitaper hoc digmtate ) nam qni primum pllam d 

rant e^uitei Hebant, & qui tribonatn militnni fiio^ Sei 

TCI. Sapra ep.47. Lipf 
S. Tanfiifi) cumgefhi proferendom, nihili eft 

1 



ti rcrum pa^cntia domuit: qus ad (alotaria^ 
s afFe6libus , venic. Hoc eft huius boni tein- 
isquii fencx ad iapientiam pemcnit^ annis pec- 

Epist. LXIX. 

n fnutania^fed magis ^wefcendstm torpor $ H 
nmui poffit. Uunc in fahttari fiudio defgin* 
&f qu4 Auocent, 9itAnda, 

tare tc loca, & inalium dealib tran(ilire> no^ 
). Primum , quia tam freqnens migrado, 
isflnimidl. coalefcereotiononpotes, nifi de« 
pcumfpicere & errare. Vc aninmm poflis con* 
jHTiutoarporittuifugamiide. Deinde^ pla« 
cemcdia continnau proficiunt. interrumpen- 
eftqpies, & vits prior ii oblmio. Sine dedl« 
:ulos tttos : fine aorei a({ue(cer e (anioribat ver- 
lotiet procefleris, in ipfo tranfita altqua quit 
nt cuptditates tuas, tibi occurrent. Quemad^l 



214 L> AWNABI SiNBtAB' . ' 

I » ii ■ I ■ , ■ ■ III I ■ 

CO rebellflt flfFcdoi quocamqoe fe verterit, pr 
aliquod przfens occnpitionii (b's tdfpiGiet. Ni 
fine auQoramento i) malum eft. Auaritia pea 
promitticuloxuriaroiiltaiacvarLafl voluptatet: ] 
tio purpuram &. plauftm^ Ik ex hoc potential! 
qaidquid potentia poteft. Mercede te vitia 
tant : hie tibi gratis viuendiim,eft. Vix effici to 
culo poteft > vt vitia tarn longa licentia tumida 
gantur, & iugum accipiant: nednm, (i tam 1 
ceropus internallo di(cindimas. Vnam qaan 
rem vix ad perfcflum addncit aflidua vigilia & i 
tio. Si me qaidem velis andire, hoc meditare. 
ce te , vt mortem & excipiaa, & fi ita res faadebi 
ceflfas. intereft nihil, anillaadnotveniat, an ad 
not. lUud imperitiflimi cniuique verbum > fi 
cfTe ip(e tibi perfoade : Bella res eft , mori fua n 
a) lUudprsterea tecum licet cogitet: Nemo ni 
die 3) moritur. Nihil perdii ex tuo tempore, 
quodrelinquif, alienum eft. 

Epist. LXX. 

FompHk ft fuiffi ^ ff pr£teriti temporis sdmomt 
fjfi tim fugam. Mortem infiAte , portum i 
ia&ationum^ neque timendjim, nufne Mppetn 
sut fimmdam : nifi interdum. & quMndo f 
ratio y mn impetus fuddeHt. PlttrtM Cf perf 
inbuncfinjum. 

PiOft longum interuallum Pompeioa tuoi i) ?u 
con(peSom adolefcentis meae redudut fnm. \ 

I. Sine aniforamento) fine mercede &pretio« 
3. Sua tn§rte) hoc eft qotm aaturs neceffitu in] 
qn8?quead«o veniit non arceflita. 
;. Suo dif ) inenitabili neceflitate fib! deftiatto. 
1. Pompeios tuQs ) villain cuiaoinaa Pompeii, 



nutienii feccnm , vide bar mihl fscere idhut; 
Sc peulo ante ftaite, Prffinaaigtmui , mi 
nUin : & quemidmodum in mtri j vt sit 

Tirrs^u^Mcfque rtcedtrntx 

t curfu rsipjdlBifnl teinporii , prioiiirn piieri* 
Kandimm, delude adulefccnriani , d indtf 
1 eil illttd inter iuuenem & fenem fuediunt^ 
ijueconfinio pofitum , deinde ipfius fcne^n- 
)oi *nno«. nomifliincincipit tft^ndt pnbli- 
■^) gcncrii humani. £^CJpulum efTc ilium 
I dcmentjilimi? portus dt, aliqusnda pe- 
nunquam rccufandtii. In quem C\ quiilntri 
nn Di d eb t u s t% non mag is q u ?r I d«be ij qtiam 
Mutgiuit, AUum 6nim,viA:L8, venti Hsgnet 
cdctinenti &trflnqi]illiiatifl Icntiflimo tsedio 
ilmm pcrtinax Haiui cekrrime perfcrt. Idem 
lobtt pmi. aUqi vita velociflimeadduxit. quo 
itn eratetitm cun^^antibus: alioimaceranu 
quae, vt fcii , non fcmpcr rctincnda eft. Non 
crebonumeft, fed bene vluere Iiaque (a- 
illy quantum debet , non quantum pote(l«. 
^bi vi£lurui {it> cum quibus, quomodo, quid 
cogiut femper , quails vita , non quanta 
multa occurrunt moleda , dc tranquillita* 
^antia, emittit fe : nee hoc tanrum in ne- 
vltima facit , (ed cum primum illi cippe- 
Sa effe fortnna , diligentcr circum(picit, 
1 illo die defincndum fit. Nihil cxiftimat 
re y faciat finem , an accipiat : tardms fiat, 
K non tanquam de n.agno detrimento ti« 

^Uf^s finis) b, e, oommniut ^ mon icilicet. 

met* 



21^ ' L. Annavi Sinbcab 

snctNemo multum tx ftillicidio 3) poteft p 
tim mori,ve] tardiut, ad rem non pertihet : I 
Bttt male , ad rem pcrdnet bebe autem mori 
gere male viuendi periculum. Icaque cfF< 
mam vocem ilUus Rhodii 4) exi/limo , q\ 
caueamconieduselTet a tyranno, &tanqui 
aliquod animal aleretur, luadentl cuidam \ 
retcibo: Omnia ."mquit, homini, dam v 
randa font. Vt fit hoc verum , non oihni j 
emenda eft. Qusdam , licet magna , licet < 
tamen ad ilia turpi infirmitatif confeflione i 
am. Ego cogttem > in eo qui viuit , omnia 
tunam , potius quam cogitem in eo qui (cit f 
hilpofTefortunam? AUquando tamen y ctiai 
mors inftabit, & deftinatnm (ibi fupplicium I 
commodabit poens (u2 manum. ^Stultitia < 
remortit mori. venit qui occidat. ExCfd 
occupas? quare fufcipis aliens crudelitans 
tionem ? vtrum inuides 5) carnifici tuo , ai 
6) Socrates potuit abftinencia finire vitam^ 
potiui quam veneno mori. triginta tamen di 
cere, & in exfpedatlone mortis exegit: non 
mo I tanquam omnia -fieri poflfent, tanquaf 
fpes tarn longum tempus reciperet, fed v 
ret fe legibvs , vtfruendum amicis extremu 
tem daret. Quid erat ftultius , quam mort 
Umnere, venenumtimere? Scribonia grauii 
amita Drufi Libonis fuit , adolefcentis tan 

!• ExfiillUidU ) vtpote ex ^uo a^na gattadm dti 
que non multum perit licet breuiori tempore fl 
cum vita comparatum, non multum perdimui, nci 
Tit vita cito fiuere definat. 

4. Rhodii') Teleiphori, qui a Lylimacho in cai 
UGtui elt, vid. de Ira L. ;. c. 17. 

f, Inuides ) ne ce interfeci/Te gloris fibi dncat* 

^. Parcis) ne interfiwieadi moieftiam fubMt* 



t |.ncc fine caitUa. Non poft diem tertraia 
am inlmici moritarui drbitrio ^ (i viuit , alie* 
otiuin agit. lo) Non poflis itaque de re in 
n pronantiare, cum mortem via externa de« 
occupanda fit, an exfpedanda. Multa e» 
I qus in vtramque partem trahere poftunf»' 
mortcomtormento, altera fimpiex &faci« 
lid nihiiic iniicicnda fit manus? Quemad* 
3a1^llleligam nauigatorut) & domom habi« 
ita mortem vtique qua (umexlturus e vita«' 
iquemadmodumnonvtique meliprcftlon* 
1 fie peior vtique mora longior. In nulla ta 
Tum in morte , monem animb gereM debe« 
Mt qua impetum cepit: fiue fer^um appeti^' 
(mm, fiueaiiquam poddnem vcnai occu*;- 
pergat, ftvinculaAruitntiiabmoipat. Vi^ 

i^ «//#) tarn teat ftolidat , ft qaiBcnootte etiabi ill* 
empora, niliil magui ipfi promitti poflet» ret nom 
I moKebaciir» propterea aaenAtaf , t« Tada» 



tain & aliis approbarc quisque debet, mo 
optima ell , qus placet. Sculte haec cogitii 
qU'sdicet moparumfortiterfecifle, aliqnia 
mere, aUquisfuifTealiquod genus mortit i 
Via ta cogitareu) id in maiitbut eflfe confi 
quod fama non pertinet 12) ? hocvnum inti 
fortunae qaam celerrime eripias. Alioqu: 
qui de t-ido tuo male exiftimept. Inuen 
proteflbt {apienciam , qui vim aflR^rendain 
negent , & nefas iudicent ipflim interempto: 
cri. exfpedandumefTc exituni, quemnati 
vit. Hoc qui dicit , non videt fe libertatit y 
dere. Nil melius sterna lex fecit » quait 
hum introitum nobis ad vitamdedit> exitv 
EgQ ex(pedem velmorbi crudelitatem , vel 
kum poffim per media exirc tormenta , & ac 
^utere ? Hoc eft vnum, cur de vita non pod 
ri : neminem tenet. Bono loco res bum 
q^od nemo nifi vitio fuo mtfer eft. Placet ? 
placet? licet eoreuerti vndevenifti. Vt do! 
pitis leuarci , fiinguinem &pe emififti : ad • 
dum corpiit venapercutitur : non opus eft 
Xiere diniddre prsecordia. fcalpeilo aperitui 
knagnam libertatem via : & pun6(o 13) (ectt 
ftat. .Quid ergo eft, quod lios facit pigroi 
que? Nemo noftrum cogitat, quandoque I 
domicilio exeundum. Sic veneres inquiUi 
gentia loci & confuetudo , etiam inter iniu 
^net Vis .adaerfus hoc corpus liber efle? 
migraturus habita : propone tibi , quanc 

' zi. . Viitu'^Qgitart) h. e..an oon fubii aniraum f 

la, Fama Mfi fmrtiui) qiiid enim ad nmtnnoi 
i;. Punii^) propriiffime : fi yniica enim vice 
aniiM abit* 



oriff. vtfortitct aHiilTDrtiin defideififl p^ 
'IrcepiitiQl ilobii ? omnet quok attoiiba^ 
lites fortune feruauit. Huiui yniui ret 
ai e^igat diei , Veniet* Non eft quod %x« 
gtiii untum virit hoc roburfame^ qttO" 
imanse dauftra pcrrumpetemt. non ctt 
I) hoc fieri nifiaCatone nonpofTe, qui 
ion emiferat aniiDam^inanu eittraxit. cuni 
til homines ingciiti itnpetu in tutum ciui» 
]uecominodo morinonlicnifTet^ hecad 
lum inftrumenta mortit cHgetd t obuia 
lUcrnnt, & qu« iiatura non crdnt iioxia^ 
:ei^ant. NupecInluddbeAiariorum^ v* 
anil, CQmadmatatina(pedaculai5) pa** 
leltit ad exoneratidtim corpus, nullotn a«* 
itttrfinecuftodefecretnm, ibi lignum id^ 
u&dandadbfctEna adhsircntefpongia po«' 
)Uim in gulam farfit, i&vi prxciufis fau^^ 
im eh(it. Hoc fait morti contumeiiam 
prorfiis. Parum nitindc,i&pflruni dccen* 



n. /i„i»*..^ 



^ r./ir j'.r. 



^30 L. AmNABI SBHftCAB 

fiindainfealCLtudineRi inarii, flntflhfcifl!Eni| 
mififTei ! Vndiqne dcftitutus inuenit, quemadi 
& mortem fibideberet, &telam: vt uUt i^/ 
dam nihil aliad in mora effe , qnam vella. Ei 
tor defaflohominit acerrimii vt cuique vifii 
dum hoc condet, praferendam cflfe (pnrdi 
mortem (eruituti mundiffimx. Qooniamctf 
didis excmplis vtiyperfeuerabo. plus enim afiq 
cxiget , (i viderit banc rem etiam a contempi 
poUe contemni. Catone8jScipionetque>&aiio 
andire cam admiratione confteutmui , (apra io 
nem pofitoi potamus : iam ego iftam virtntem I 
tam multa exempla in ludo beftiario,qaam ind 
belli civilisoftendam. Cumadueberetar nape 
cnftodias qaidam ad matutinQm (peftacnlmn 
tanquam (bmno premente nutaret , capat vsqni 
miiit, donee radiii i6) in(ereret , & tamdiu ft i 
iuo tenttit , donee ceruicem circomado rots i 
ret. eodeni vehiculo quo ad pcenam ferebator, ] 
eflbgit. Nihil obflat, erumpere & exire ct 
In aperto nos natara cuftodit 17} Oui permi 
ceffitas fiia , circumfpiciat exitum mollem. cai 
jiam plura font , per quxfeCs aflerat , 11 deledo 
&qoa pociflimum liberetur confidcret : caid 
occaiioeft, is proximam qaamque pro optiai 
piat • (it licet inandita, (it noaa. Non deerit a 
tern ingenium , cui non dehierit animus, 
quemadmodam extrema qooqae mancipia» ' 
fiimulof adegit dolor , excitentar , & inten; 
cufliodiai fallam? lUe vir magnuseft, quit 

1/. Radiii) rots nimiram. 
17. Jn aperto nos natura cnjhdif) qntfi diait libti 
ft oacnra in apeno non in clauCo ogi babet. Liff 



pedoculam fuit^ quinto honeftins mori 
ininet, qiuim occidere. s^ Quid ergo? 
i perdid noxiofique 34) habcbunt , non 
liy quof adoerfua hotctfuiinflruxklon* 
, & magiftra rernm omnium ratio ? lUa 
Giti varioft elTe accelTos > finem eamdem. 
a intereife > vade incif iat quod venit. 
ratio iBonet, rt,fi licet, moriarit fine dcK 
item noQ potet , fac ^aemadmodom potei, 
i obnenerit ad vim adferendain tibi » in* 
iuriofiim eft rapto viiiere : ad contra^ put 
^morirapto. 

vEpist^ LXXL 

mm in oeulk bMhendmm , #0 fihgutd t»nfi* 

Hones refermdM, S^iP^ i^i/«rr ilhtdi ^nmm 

jidmlttrsnt^ y fui Exttrtfs mjcent:^ qms 

mit) fi ftflo eaim £bi nortcn impmnent , ft-> 
it non ianenit» non imptraDit ftrto^ aicQ^ot 

ft. 



j»29 I«, Ak»abi SsNceA* 



;«yo/o animo hdret, Deind^^ BonspMrU efil 
Confemptum s claritate non Mfferre , fi ^trm 
ex Honejio, Catonfim ddt €x^mpktm , ^ ( 4 ^«ftn 
4Hatat, Mortem honeftam * Vita Uliy.mMi 
Mjferre : contrA AcAdemicos , qui grMdnt fMCimtl 
titatis, Non ejfcy nee ilUm, neeHprnfium mm 
Jtdtjue in ecule$,^ Beatifpmo ejfe Uct^t. ItSfuft 
fallebit , tremet , dolebii ? Jmq (a nstwr^ emim^ 
fed bdtc omnid animi robore ^incet. Nee tsmiB. 
fiim omnes, difcrimins funt inter Sdpi<nW ^ ^< 
^pjos. Legefidef^ dttendfi^ mrsr^^ | 

SUbincle me defebutfingalii confiiHf , oUin 
fto hos in«ri diuidi. cum magna pars confilii i 
tempore, neceffeefteuenire, vtdequibusdiin'i 
tuiic ad te perferatur fententia mea ^ cuqi ii 
3ria potior eft. Confilia enim rebua apUQCur; rmt 
ii5ruatur,imovoluuntur. {Irgoconfilimn fiihd 
i^i debet : & hoc quoqye tarduoi eft nlmia ; fibi 
quod aiunt , fub m^nu naicatur. QaemadmoAl 
teminueniatur^oftendam. i^otiei qoid ibgiodHj 
lit yaut quid petendum , voles (cire ; idfummam J 
iium> St, propoQcum totius vit^ refpice. Illi enim V? 
ft^tire debet quidquid agimus QondUponetfiog^ 
i) ntii cui tarn /its fus (iunmapropoiitaeft. Ne0 
qvamuii paracos habeat colorei, (imiUtudiitem (4 
'4et', nifiiani conftct quidvelit pingere^ Ideoptti 
xnus, quia de partibua vits omnes deliberamQS,ded 
nvmo deliberat. Scire debet quid petat iUe,qtti 
'g'ttam vult mittere : & tunc dirigcre, & moddl 
mano telum. errantcoufilianoftra, quia noq hab| 
^UO dirigantur* Ignoranti quern portum petaty^j 

h Noa diffonet fingnh) boa re^ netur fiogahyl 

I 



elty nee in multa Ipargendam. Qaid*c- 
n pertinet, in particuLas illod didaceret 
dicere, Summum bonum eft , quod hone- 
: quod magis admirer is , Vnum bonum eft, 
ftum eft : cetera faKa & aduiterjna boiia 
: (i perfuaferia tibi , d virtucem adatnaue- 
^eniInparufnefl) quidquid ilia condgerit, 
alecumque aliii videbitur , fauftum felix* 
[torqueriy (i modoiacuerit ipfa torquen- 
: &»grotare, fi nonmaledixeris fortunSy 
ris niorbo. Omnia denique qus ceterit 
ila^^manfiicfcenti &in bonum abibunr, 
eminueiit^ Hoc iiquear, nihil eftebo- 
loneftum: & omnia incommoda (no iure 
)unnir > quae mpdo virtut honeftaucrit. 
imur 3) maiora promittere y quam re- 
u conditio, nonimmerito/ad corpus e- 
uit. retiertantur ad animum : iamliomi- 
«tiemur. Erige te y LuciK virorum opti- 
que ifttrniladum Htterarium philofopho- 
ri rem maenificent.flimam ad fvllabaf vo- 



tft4 ^' AMitABr SineAt 

teront: fietiiiniliiilUf , qaiiimenentntiftt, i) 

dU>cent , & id agunt vt pl^fophia potiut ii 

iju^in nuignfl 5) vidflatur. Stqoere iUos , fi < 

vud te habeo fladoriutii. Socrates , qtii^oti 

fo£ophitm rouocauit ad mores 1 &haiic (una 

adtefle&pientiam, bona roataque diflin^nei 

Cs beatQ8> inqait, & te alicui ftulrom vide 

Quisquis volet, tibi contumeliam&ciaf,&ini 

tu tamen nihil patieris , fi modo tecum erit vir 

vis, inqnit, bcatus efle, (1 fide bona vir bonv 

contemnft ts aliquis. Hoc nemo prsflabit , 

iDrmnia bona exsquanerit : quia nee bOi^um fin 

fio eft, & honefium in omnibus par eft. C 

^o ? nihil intercft inter prsTturam Catonis , i 

£im ? nihil intercft vtrum Pharfiilica acic Cati 

tur, anvincat? hoc eius bonum, quovidis] 

Sionpoteft vinci, par erat illi bonoT, quo vifi 

ret in patriam, & componcretpacem? Qui 

fit? cadem enim virtute &ma]a fortunavtiM 

(Ordinatur bona, virtut autem non poteft in 

fninor fieri. Vnius ftaturas eft. Sed Cn P< 

smittit exercitum : fed illud pulcberrtmum n 

textum, 6) optimates, & prima acies Pon 

Tum partium , fenaras ferens arma, vno prsfi 

gabuntor : & tam magni ruina imperii, in tott 

lietorbem. diqna pars eius in ^gypto 1 aliq 

fi:ica>aliqua in tiifpania cadet, ne hoc quids 



|« Palflif iiffHlh qnam magna) difficikm'jttnii 
tnrviderimtlant, qatmaitfi^aaifi, h.e. qiunnsgaoi 
IboitnivQiaddtt. 

4, Pra$txtMm) h,e. erntmeatimi , qni fignifioai 
ft, qttQd^<ff<;^iiiiiiigiftrstafonaba«tiir«T»doeeta 
«ifH«A.$«lm«fi«t^ 



ad prsturtiii obftitifle* Quo die repulfut 
qua no£^e peritarui fait , legit, eodem lo- 
praetura & vita excidere. omnia quae ac« 
'erenda elTe perfuaferat Cibi. Quid ni iUe 
n Rcip« forti Sc aequo patcretur animo ? 
mutacionis pericnlo exceptum ? nohterra 
> non totus hie rerum omnium contextui^ 
CO a^^ente ducatur. non Temper tenebit 
tm : (ed ilium ex hoc curfli aliquia diei de- 
til euntcunda temporibui: nafcidcbent^ 
ftingui« Quscnmque vides fupra not cor- 
c quibus innixi atquc tmpofiti lumus veluti 
;carpentttracdefinent. nuUi non fenedat 
Bqualibua ifia {patiis 8) eodem oatora di- 
dquid eft > non erit > nee peribit , fid re« 
Nobis folni» perireeft. 9) Proxima enin 
ad vlteriora non proQ>icit mens hebes , & 
pori addixerit : alioqui fortius fioem (iu 
tpateretur , fi itperare( omnia ilia fie in vi« 
nque per vices ire, & compofita diflblni, 



226 t A If NAB I SCKECAB 

diflfoliita componi : in hoc opcre sternam 
cunfla temperantii Dei verti. Iraque Gate 
aeamn animo percarrerit, dket: Omne bun 
genus, quodqueed, quodque erit , mone dam 
td* omnes quae vaquam reram potiunmr 
qusqae alienorum imperiornm magna 
decora , vbi fucrint , aliqiiando qu^reCa 
vario exitii genero tollentar. aliaa dedraem 
alias deiidia , paxque ad incrtiam vcr(a: coa 
& magnis opibus exitiofa res luxus. Omnes hi 
tiles campos repcntina maris innndatio abfcond 
in fubitam cauernam conlidentis fob lapfi 
ducec. Quid eft ergo , quare indignet , aut d 
fi exiguo momento publica fata pr^cedo 
gnus aaiinas Deo parcat: &quidquidlex vniui 
bet, fine cun£^atione patiatnr. Atit in melioi 
mittiturvltam, lucidiu^tranqoilUusque inter 
manfurus : aut certc fine vllo futurus incommoi 
turaefijaercmifccbitnr, ^ reuertetnr in totum. 
eft ergo M. Catonis mains bonum honefta vita , 
morshonefta: quoniam non intendiiur virtus 
IdemdTe dicebat Socratea veritatem & virtu te 
quomodo ilia non crefcit, (ic nee virtus quideii 
bet numeros fuos , plena eft. Non eft itaquc 
mireris paria effc bona , & qu« ex propofito fiii 
funt, & qujc fubita res 12) tulit. nam fi htn* 
qualitatem f ccepcris , vt fortitcr torqueri in 01 
bus bonis numeres , numerabis ctiam in malis: 
felicemSocratem dices in carcare, infelicem Gal 
Tulnera^fiia animoiius quam feccratt retradt 
« ' -'-■• "•"""•^"■^•■■^^ 

10. Non tnttnditttr virtus ) non maior eft ▼iitut ii 
vendum honcfts , qusm eft (i fbfftiter morisrii . 
' u. Veritattm ^ virtutm) Eo CenfaqaodTirtasfitl 
^mni autem fciencia venule Li^f* 

luSubifares) cafus. 



7 1 S T L A B. 




LtaiiRimum omnium Regulufn , fidtl pa^nat «ti- 
rKibus fcruats pcndcntem. Arqui nemo hoc 
ij nccK moUbflimiaquidtm , ^tjfus eft. ncgant 
Uum c0a bcatum , icd tamcn ne^int miftriim^ 
mici veterei be^mm quldem clTe etitm inter 
iciatai fttentur , kd non ad pcrfeOiim , nee ad 
I) ; quod uullo mo do poteil tec i pi. Nifi hca- 
^in fiimmo bono noneft. Quod Aimtnum bo- 
ft, fupra fcgFadum non habet : H modo ilU vir- 
bH , fi lUam aduerfft non mm aunt i fl manet eti- 
kfnminuio corpora incolumis, manet aurem, 
^m enim intelUgOinimofam ik excel^m : quam 
I , qu idq u id i nf eft at. Hu ne ani m um quem &* 
ikiunc gcneroGe indolit iuuencfjqtioi alicuiusho- 
rei pulcncudo percuOit , vc onjpia for cuita con- ■ 

itit, profefto fapicmia infmidct ^ & tradet : per- j 

bit vnum bonum cfle quodhonef^um. Hoc nee /| J 

i nee i ntc tidi p o fCc » no n magi i q tia m reg iila m , 
t^iim probari {blet, quamfiAcdes, quidquid 
tnataucrii J iniomeflredi i) Idem ergo de ^ s 
cdiccmui: & bsc ?c£ia eft, flej^iiram non rc- 
rigidari a) qaidem, ampiina intendi non po- 
bisc de ommbus rebut iudioat, de hac nulla. Si 
r ip& non potell fieci , nee quae ab ilia quidem fi- 
aUaalii|re6liararunt. buicenim necefTe eft re- 
leaot. itapatUfunt, Quid ergo ^inquit. la- 
iconaiuio^ & torqueri > paria funt ? Hoc mirum 
IT tibi? illud licet magis admireris. lacere in 
QiQ^ malum eft :. torqueri in equuleo , bonum 

imri0 eft rtSti ) non mitius rcBa euadit reg^ula mocata,. 

ine nm:xe{l.a% a4eoqae«oa int^mdi. yel reraiui re41bitu-> 

eft. 

Igidari) obfimiari , indarftri. Vt regnla ex meulla con-^ 

rebra JuUlei Idu rigiiUot noft re^ioi: fi«ri f oteit^ 

eft; 



S28 t,. Anf^AE^I SsiTkCAB 






cfl: ii illud tarpicer, hue huneftc fit. bont ifli 

mala, non cfHcit materia, (edvimii. hflecTbicnoM 

apparuit , omnia eiusdem menfur^ ac pr.etii fiint, 

oculot nunc mihi matius intentat ille, iqui ooiii 

animamaeftimacexfuo, quod dicam paria bona, 

aduerfa fortiter portamis> & profpera hoi\eflci 

cantit : quod dicam paria bona eflie eina qui 

phat, Sc eius qui ante currum vehitut, inoidni 

sno. Non putant enim fieri, quidqnid fiurn 

polTunt : ex injirmitate fua de virtute ferant ' 

am. Quid miraris , fi vri , vulnerari , occidi, J 

gariiuuat, aliquando etiam libet? Luxuttofefni 

litaspcenaeft, pigro &ppiicii loco labor eft, dd 

tus miferetiir induflrli , defidiofi) fluderctorqueri; 

Eodem modo h»c, ad qa» omnet imbedlli i' 

duraatqueintokrandacredimua, obliti qoam 

tormentumfit vino carere, aut prima lace 

Non ifta difficiiia funt natura,(ed noa flioidi A 

Magnoanimo de rebus magnit! iudicandum.efi 

C|ui vidcbkur ilUrum vitium cfTe quod nofirumf 

Sicqu2damre£tifliii7a, cumin aquam deniifla' 

ipeciem curui prsfra£(ique vifentibus reddunt 

tantum quid videas , fed quemadmodum^reftrt 

inus nofter ad vera per(picienda caCgat. Da 

dolefcentem incorruptum , & ingenio ve^ctomt 

fortunaciorem (ibi videri , qui omnia rerum §C 

rum onera rigida ceruice fuftoUit^ qui fupra 

nam exftat, Non mirum eft, in tranqaillitatcii 

concuti: illud mirare, ibiextoilialiqiicmivbi 

deprimnntur; ibiftare, vbi omnea iacent. 

in tprmentiSj quid eft in atiis qus adocrfira^ 

msli? hoc,vt opinor, (iiccidere menreih, 

vari, & fuccumberc: quorum nihil fjipionci virO 

teftcuenire Sratrcduaftib quolibetpondere. 

k ilium rca minor em facitj nUiililli eoruin m 



lalis. haccinconculiasopinionestiabct, in-^ 
& indomita. In hac pofitum eft (ummum 
lis bonam, quod flnteqnatn ifnpleatur,in* 
s Tolutalio eft: cum vero perfedum eft^ 
ftabilitaseft. Itaqiieinchoatai, 3) ad fiim- 
snt ^ ctiltorque virtatis , eifamfi appropiit- 
to bonoi led ei nondam fttmniani manam 
[bi interim ceflfabit, & remittet aliquid ex 
mentii« nondum enim incerta transgreffus 
lonc veriatttr in Ittbtico. beatut vero , St 
3ae , tunc (e maxime amat , cum fortifEm« 
h 6c metuenda ceteris>(i altcuiui honefti o& 
uutjuon tantum fert,(ed amplexatur. mnl» 
re mauult, Tanto tnelior, quam felicior. 
sillo 1 quomevocat ex(pe£tatio ttia. Ne 
n naturam vagari virtus noftra videatur^ 
ipieui, & dolebit, &expallefcet: hi enim 
)0f is (enrus (unt. Vbi ergo eft origo cala* 
>i iUud malum verufn eft: iUicfcilicet, fi 
n detrahunt, fi ad'confeflionem (etnitutit 
fi iili pcenitentiam fui 4) faciunt. Sapi* 



2io L. Am'maei Sbnbcab 



cicur de fapicnte , exigimut Sc a proficieiite. .Soi 
fldhuc mihi ifta qus laudo^nondum perfoadeCK ed 
perfiiafilTein , nondum tarn parata haberem , aoc 
cxercitata > vt ad omnei cafui procarrerent Qa 
fldmodam lana qaoidam colorcs (cmel ducit) qi 
dam nifi fspius macerata & recodi non pc| 
bit: fic alias difciplinas ingenia cum accepere,|i 
tinus prsftant : hsc nifi aire defccnditi & din (edit, 
nimuin non colotauit, (ed infecit, nihil ex hit 
promiferatj prsftat. Cito hoc poteft tradi, &{ 
ciffimis verbis > vnum bonutn efle virtutein: nol) 
certe fine virtute: & ipfam virtucem in parte tiofirii 
liore, id ed, rational! pofitam^ Quid erit bac 
tuf ? iudicium vetutn , dc immotum : ib hoc chim 
petusvenietmentit, abhoc omnia (pedes > qtif 
petummouet, redigeturadliquiduio. {) Htiicil 
cio confentaneum erit> omnia quse virtute 
fiint > dc bona iudicAre , & inter (e paria. Corp9l 
autembonacorporibusquidem bona (imt^ iedia 
turn non funt bona. Hispretium quidem eritaliw 
ceterum dignitas non erit : magnis interne bterw 
diftabunt ^ alia maiora , alia minora erunt Et ilM 
JGs fapientiam Tefkantibus magna difcrimitiA eflfi 0Si 
amurneceflTecft. alius iam in untum profecit^' 
contra fortunam audeat attoUere oculos | (ed iion{R 
^inaciter : cedunt enim nimio fplendore pneflrifiL| 
us in tantum^ vt poffit cum ilia confetre vultonC 
iam pernenit ad fiimitium, & fiducis plenua e(t M 
perfe^tanecefieeftlabent, &modo prodanttf), 
do fiiblabantnr , aut fuccidant. Sublabentur 

S, Redigetur ad iiquUurH ) Tt ita impellert fbrtiier» I 
dura & folida facinnt, nequeat. ** 

i, Prodant") F. legendum procedani. Sic in icfiiciiKte||l 
la eum qui imperftflui adhnc eft procedensit fapiOKtUt ai 
appellate eamque opponit ei cnini coAfattmata fit (apW 



e impttu video. Froperemus. ita deirmin 
Sciam erit ; alioqui mora eft, & quidem tnr* 
foeda ver&ntibus. Id agsinus > vt nofirum 
ipus (it. non erit autem , nifi prius not no- 
ceperimui. Quando continget contemnore 
sfortunam? qaando continget omnibus op- 
fedibus, &(ubarbitrkimaddu£Ks, banc vo- 
tterc ? Vici. Quern vicerim , qussris ? Noh 
nee extrema Medorum , nee fi quid vltra 
eUicofom iacet : (ed auafitiam , fed amb!« . 
^ fed metum mortis > qui vidores gentinin 

Epist. LXXII. 

Htitknem Lutiliu ex occ/tfone , di^erri a no" 
mfudium : mdle» buic ^ni^ omiffii dUis, ^s^ 
m eft, Nihil incidere , quod mpediat y Sm^ 
fuidan: aliqua Profdenti. JOifcrimen inter 
pe. Externa nee sddere^ nee demerei SApien- 
mperji contento* 



319 £• A^^AniSuvmCAU 

•xpUcandui a) eftanimniy & qusciunqila i] 
lum deppfiu uint, fiibinde excuti debcnt. vt 
fint quotiei vfat exegerit. Ergo hocinprc&ii 
feramai: multum enim opers, nmlniin 
pofcit. Cum primam longiorem codem loco 
vero moram, tunc iftud itl manus fumain. ^ 
cnim CvLtii » quae poiGs & in ciiio fcribere : quxi 
duin,&otiuin, &recreraindefiderant nil ' 
hia quoqueoccupatis diebut agaturaliquid, 
totis. nunquam enim non mccedcnt oo 
xioax. ferimaa illai : iuqae ex vna exeunt pli 
inde ipii nobia dilationem damua. Cum hoc _ 
rOi toto animo incumbam : & fi banc rem mol 
compo(uero , ftudio me dabo. Non cum faci 
Iphilofophandumeft: omnia alia negiigenda, 
affideamofl^cui nullum tempui (acia magnum c|l,i 
fiapueritia vique ad iongiffimoi hiimani sn 
noa vita protenditur. Non multum refert , m 
mitusphilofophiam, an intdrmittu. non enim ||| 
interrupta eft manct , (ed eoruin more ^ qu« ioM^ 
diffiliunCy vaqueadinitiafua recurriti'quod a 
nuatione difceflit. Refiftendum' eft occnpationil 
nee expUcands ^ (ed fubmouendi^ funr. f eitiptn 
dem nullum eft parnm idoneum fttLdiq fidutarL 
qui multi inter ilia non ftudent. propter qtue IMl 
dum. Inddet aliquid quod impeoiat ? non e^ 
dem euRii cuius animus in omni negotio htvA. 
que alacer eft. Imperfedii adhuc inteffcindittf J 
titia : fapienti vero contexitnr gaudinm, nulla AN 
pitur dufla, nulla fortuna: Temper & vbiqiie tn 
quillum eft. Non enim ex alieno pendetThec M 
rem fortune, aut hominii exfpedat t doitiei^iin 

ji I ~ ' Hi 

2,ExplicaHdtts) adhuc allndit ad toluUaattai qa»i 
ftlnu propria cvpUotfi dicuiujin 



fcula : nnllum in alio malum eft. Hoc , in* 
eft inter confiimmats fiipienti» virnm , St 
identit, 4) quod inter &num, & ex morbo 
itino emergentem, cui (anitatis loco eft, le« 
). 5) Hic>ni(iattendit,fubindegrauatur,& 
uoluitor. Sapiens recidere non poteft , ne 
idem amplius.Corpori enim ad tempus bo* 
I eft : quam medicus etiam (i reddidit , non 
pe adeumdcm quern aduocaaerat,6) ex* 
nimus femel in totnmfanatar. Dicam^quo* 
Ligat (anum.ii (e ipfe contentui eft,(i confi- 
»t, omnia votamortalium) omnia beneficia 
' i^SetunturqQe , nullum in beata vita habere 
1. Nam cui quid acccdere poteft, id ihiper* 
cui quid abfcedcre poteft>id imperpetuum 
yerperua futura iaatitiaeft, it fuo gaodeat. 
em quibus vul^us inhiat , vitro citroqup 

XMHtmo^fi intraret) fi intrartt^ hoc eft externa 
IX animo fapuntis, ab ipfo exalare iufla, con 
pientii animom cxiernii bonii occcpare» fed fu- 



S34 ^- Ammasx Scnecas 

flaunt. Nihil dat forrana mancipio: (cd bet 
que fortaica tunc delcchmt, cnin ilk ratio 
vit ac mi(cait. haec eft etiam quae ezterna comi 
quorum auidui vfai ingratus eft. Solefrit 
bac imagine vti: Vidiftiaiiquandocanemmifla 
mino frufta panii aut carnit aperto ore Cfl[ 
qnidquid excepit, protinns integrum dcuorat,i 
per ad fpem futuri hiat. Idem cuenit nobif. 
quid exCpedandbus forrana proiecit, id fine 
lupcate demitttmns , ftatim adrapinamalterioi 
& attenti. Hoc (apienti non enenit ; plenuf eft; 
«m (iquidobuenit, fecure excjpit,ac repomt 
tia frnitur maxima , condnna, (ua. Habet 
bonam voluptatem , hatiet profefinm , & 
multum defic afummo? hnic deprimitur 
&^xtoUitur> ac modo incslum alleuatar, 
defermr ad terram. imperitis ac rudibni* 
prscipltationif finis eft : in Epicurenm iUud 
decidunt inane^ fine termino. Adhuc eft ^ 
tiumeorum qui (apientis slludunt: qaaaTiMm 
dem contigerunti in confpeftu tamen, An 
cam 9 fiib i£ln habent:8) hi non concatiunnrj 
defiuunt qnidem : nondum in ficcOjitm in portil 
Ergo cum tam magna fint inter fummot imbti, 
foimina , cum medios quoquo (equator frnfiai 
iequatur ingeni periculum ad deteriora redi 
non debemui occupationibui indulgere. exdi 
ds fiint : fi femel intrauerint , in locum fiii 
at fubftltuent. Principiis iliarum obftemus. 
non incipient, qnam definent. 



S. Sub i^u hatent) a Cigittariii dudum»'qiii . 
liim ad fcopam, nondum emifere taraeo, aoeoqM 
earn qaafi babent. Liff, 






£pii 



9tt etiam hoc btntficium > etfi pluribm 
Hortatur deindi affurg^re ad f^irtutem, 
9> Nam Sapientim (^Scoica Juperbia) 
u 

i videntnr, qui exiftim&nt, philo(b« 
iterd«ditos, contuitiaccfi cfTe ec rcfra- 
emptoresmagiftratuuinacreguin^ eo« 
Qd publica adminiftrantor. ' £ conidrt- 
U adaerfui iUes gratiores fiint : nee im- 
enim plus prsfiant^ quam quibui frui 
\ licet. Itaquehi, quibus ad propofi- 
ndi aditum confert i) fecuritas publicfl, 
boremhniiisbotii, Vt parentem colant: 
I tnagis , qoam illi inquieti, & in oiedio 
nultaprincipibasdebeni, fedmulta ^ 
qnibus nnnquam tarn plene occurrere 
poteft , vt eupidiutet illonini quae creC' 
iplentur, ex&tiet. Quiiquiiautem d« 
gitatj oblltaa accept! eft. necvllam 
QDiditas maiui . anam auod incnrata eft. 



sii. 



L. Annaxi ^BNE'eAv 



Adiice nunc, quod nemo eorum qui in repnbltcai 
fancur, quoi vincat, fed a quibui vincatur, ad 
cit : & illis non tam iucundum cfi , multoi poftic j 
dere t quam graue , aliqueui ante fe. Habet hoa l 
um omnia ambitio: non refpicit. 4) Nec amb 
tantum inftabilis eft, vcrum cupiditas omnis: 
incipit (emper a fine, 5) Ai ille vir (incerus ac pn 
qui reliquic & curiam,^ forum, & omnem adminifl 
cionsni rcip. vt ad ampliora fecederet , diligiteoil 
quos hoc ei facerctuto licet, folusque illis grati ' 
6) tedimonium reddit,& magnam rem he(cientib 
debet. Qncmsdmodamprsceptoresfuotvcnei 
fic fufpicit, quorum beneficio illis Cc vitiis exuitrjj 
&his, fub quorum cutclapofitusexercetartest 
Verum dlios quoque rex viribui fuisprotegit. qnicl 
gat? Scd (jueinadmodum Neptune plus debere f 
dicat > ex hts qui eadcm tranqulUitate vG (ant, quip 
ra & prettofiora illo mari vexit : & animoiias • mq 
tore , quam a vcftore foluitur votum : & ex ip^ 
cacoribus cfFufius gratut efl.qui odores acpurpn 
auro penfanda portabat , quam qui viliilima qu 
& (ahurraeloco futura congelTerat : fie halus padll 
ncfi.'ium ad omnes pertinentis , altius ad eos Dcq 
nit, qui ilia bene vtuntnr. multienimfunt exoisi 
gatis , quibus pax operofior g) bello e(L An i ~ 
exiftimas pro pace debere eos , qui illam ebriecati 1 
libidiui impendunt , aut aliis vitiis , qus ?el I 

if. Refpicit^ ad eos qai feqnuntar 8c inferiorci font* i 
profpicic fld e«s qui prxcedunt. 1 

' ;. Incipit femper a fine ) finii vniai eft initiam ahaM 
Hoc ciipitum habeo , a-iud capio , & fit fcriet iaiUl 
Lipf ? 

/. GratuitHni) merc^de & bcneficiii non emtom. Idffi 

7. Ncfci ntitHts') qnia nec fciunc Principei ant inteaill 
i]li fo ho' r*^ftart. Lipf ; 

|. Oferofmj oh ambitiones nimiriun , Utes {brenfet AdCi 

ma 



m credit cfle, quod poblicum eft : at ille 
idicat faum magis , quam cuius illt cum 
re confbrtium cd. Nee enim dfent iAa 
ifi part illornm pertineret ad fin^uloi. 
etiara quod ex minima portione cbm- 
diice nunc, qaod magda & vera bona 
t^tur , vt exiguum infinguloi cadat: ad 
c tota perucniunt. £x congiario tan« 
»minet , quantum in capita promiiTum 
k vi(ceratio, Sc fi quid al'ttd capit;ur ma- 
) partes: athsc indiuidua bona, par, 
I omnium tota , quam (ingulorum Hint, 
(apiens, per quern fibi horum vfns fru- 
igat , per quern non ad aTma ilium , nee 
igiliat , nee ad tuenda moenia , & mul- 
butum publica hecefiitas vocet: agitque 
ogratias. Hoc docet philo(bphia prae* 
lebere beneficia , bene foluere. inter- 
lutio eft ipfa confe{fio« Confitebitur 
fe debereci, cuius admininrattone ac 
ontincit ill! oinone otinm . & arbi- 



«3S t. Ahvaix StNvcAs 

SrilU quoque otiamultamauftoriruodcbcnti \ 
rum manus hoc maximum eft: 

lUe meoi erran baues (9t temk) &t ipfiam 
laukri qud ^eUcm, CAUmo permifii dgrefti : 

quanti aeftimamas hoc otium , quod inter deal i ^ 

quod deoi facit X Ita dico j Lucili > & te in cslumi 

pendiario voco, Sotebat Sextiui dicere j lonen j| 

non poflTe qaam bonum virum. Plura lopiter [ 

quae prxftet hominihus : fed inter duoa bonoai 

melior, quilocupletior. nonmagia, qoami 

o$f qaibos par (cientia rcgcndi gubemaculamc 

liorcm dixerii , cut maiut (peciofiusqae nauighi 

Jupiter quo anteceditviram bonum? diatiuil 

eft« Sapiens nihilo fe minoris sftimati qoodi 

tea eiut (patio breuiora cUuduntor. <^e 

dum ex duobua (apientibua, qui (enior deccflk,'J 

eft beacior eo , cuiui intra pauciorea annot 1 

virtus eft : fie Deus non vincit (apieorem 1 

ctiam fi vincit state, non eft virtus maior,qiicl<| 

lupiter omnia habet : fed nempe allta tradidit 1 

da. ad ipfum hie vnus vfua pertinet, quod \ 

omnibuf caafla eft: fapiena tarn aequo animot 

apud ah*os videt^contemnitque quamlupimv ftl 

magif (iifpicit,quod lupiter vti illit non p'ote(tj f 

non vuk. Credamui itaqueSextio,monftrand[ 

rlmum iter^^ clamanti, Hac itur ad aftra : hae,C 

dum fr ugah'tatem i hac,(ecundum tem(^ranti 

Secundum fortimdinem. Nonfiintdiifaftidiofi^l 

inuidi: admittunt,& afcendentlbus manum por 

Mirarishominem addeos ire? Deui adhon ' 

nit , imo (quod propiui eft) in hominea venit; . .^ 

fine Deo mens bona eft. Semina in cprporibui b^ 

nia dinina diip erfiinnt. que fi bonus GaltM axdfil 



re Bonum ejfe ; cetera , opinion; SSf 
Qcurc 9olet ^uere y J/c fintiat, S^U tti' 
m in omnia fortmtapromptum habitMry De» 

Obie^iuncuiis ifuibmdam deinde rejpon* 
ema^ 9iUm beat am ^ 9t circulum ejfe; in 
rnagn^ y perfe&am : nihil addi, nihil de^* 
xternif^ Iterandum eft , 6 palcfa^ 6 ho* 

metftem talem babes y fruere, 

ftdeledlauit mc^A-marcenteinexcitaiiit: 
m quoque meaiDj l) qus iam mihi (e* 
sft, cuocanit. Quid ni tu> mi Lucili> maxi- 
tftramemum beats vits banc perfuafio- 
mvtm eflfe»quod honcQam cA? Qui omne 
locircumfcripfit, intra (efelix eft. nam 
iadicat , in fortune venit poteftatenij 
fit* Hie amiflis liberia nioefiuf , hie fo- 
bic lorpibQi & aiiqnam paffii jnfiiDiIain 
videbia aliens vxorii amore cruciari , il* 
on deerit, quern repulfadiftorqoeat: €<• 
mor ipfe vexet. Ilia vero maxima eft ex 



^4^ L. Akkasi SEif,ieA» 

- ■ ■■ ■ ■ ■■ . ... I . ^ ' ii— — ji^— i<i» 

fpedtatio mortis exagitat, vndiqoe impcndeoi. 

enim eft , vnde non (ubeat. Itaqne vt in hofiUi 

one ver^ntibns , hoc Sc iliac circumfpidendu 

& ad omnem ftrepitum circumagenda ceruix: nil 

timor e pedore eiedluf eft, palpitandboi proco 

viuitar. Occarrent a£ll in exfiiipm , & euolati 

nit: occarrent (quod genus egeftatis graaiffii 

eft) in d'uitiif inopci:i) occarrent naufrigi, : 

liaue naufra^is pafli , quos aut popoiarii irt , ant; 

dia, pernitiofum optimis telum , inoptnantei I 

roKjued iiecit, procellemore, qas in ip(a ftrd 

ducia f letemergere; aat fulminii ftibiti, ad'c 

sAum etiarn vicina tremuerunt. Nam vt iliic ( 

qaisabigne propior fletit, percufib (imitis obfta) 

iic in his per »)iquaiii Vim accidientibas , vntani 0(l 

tas opprimit , ce^eros metus : paremqoe paffii^ 

fiitiam facit , paii pofte. Omnium animos mala 

xia ac repcntina ((lUicirant. Qiiemadmodnin ^ 

ctiam inanis fundae (unus territat: ita nos n0 

iGtam tantum exagitamui: , fed ad crepitum. No 

teft ergo quisquam beatus effe , qui huic fe opi 

crcdidit. non enim beatum eft, nifi quod intrepi 

inter fufpcfia male viuitnr. Quisquis C6 mi 

fortuitis dedit,ingentem(ibi materiam perturl 

nis, & inexplicabilem fecit: vnabscvia eft ad m 

denti, dc externa difpicerc , &, honefto cont« 

efte. Nam qui aliquid virrute melius putat , aoti 

prster illam bonum;ad hsc qus 9 formna Tpargc 

finum expandit , dc folicitui inifliiliaeiui cxrpefl 



«. In diuitiis vtopes) auari. 

|. Paremqtte pajfis^ rarem ei qnam pafli fentiDnt. 

A. MiJJitia eins exfpe^.it) a li.dis fumtDm^in quibotl 
Isij^argi doHorum indic^i , a. t 'pfa etiam dona folebtnt. 
iK alto mittcbancur in force capientei miJpHM di^. I4 



ter ceifit , gaudiuin ripti duranit in pofte- 
queprudentidimiisquiique, cum primum 
et mnnuiculd) a theatre fugit, Sc (cit magno 
iftare. Nemo manum conferit cum rece* 
moexeuntemferit: circa prsemium rixacft. 
is euenit> qus fortuna defuper ia^at. silua* 
Ay diflringiikinr , miiitas habere cupimua 
nodo in hunc, modo in ilium rcfpicimui : ni' 

nobis mittividentur J qus cqpiditat^s no- 
tant, ad paucoa peruipntura , exfpedata o* 

Ire ohuiam cadentibui cupimus: gaade* 
Id inuaiimui : inuidentque M, quot f pes va« 
. vilem prsdam magno aliquo incommode 
iXLt inde 5) fallimur. Secedsmus itaque ab 
I & demua raptor ibm locum, llii fpedlent 
I pendcntia^ & ipfi magis pendeant. Qpi- 
beataae/TeconQitnic* vnum eile bonumpn- 
Ihoneftunaeft. Namii vUum aliud exifti- 
mummale deprouidentia iudicat: quiamul* 
GDodainfiisyiriflaccidunt: & quia quidquid 



149 Lt. AWWAH ygNECAl 

mori volamus vits nos odium tenets tiiii6 
NuMtomne confiliunij nee implcre not v 
tai poteft. Cauifa autem eft , qpod non pef 
ad iilod bonutn imtnenfuin & infiiperabilc 
ceflfe eft refiftat voluntas noftra , quia vltra i 
non eft locus, (^sris, quare virtus nuUi 
prsfentibns gaudet, non concupi(cit abfen 
non iUi magnum eft , quia fatis. Ab hoc di 
dicto : non pietas conftabit , non fides : mull 
queprsftare cupientipatiendafhnt, ex^hisc 
appeUantur : multaimpendenda fiint ex his 
indulgemut tanquam bonis. Perit fortitui 
periculum facere debet (ui : perit magnanimi 
non-poteft eminere, nifi omnia velut mif 
temprerit,qu£pro max^'mis vulgut optat : pei 
^relatiogratiiesftlmstor labor, fi quidquac 
fins fide nouimus , fi non optima fpe^amHi 
ilia prsteream , aut ifta bona non (unt quae \ 
aut homo felicior Deo eft. quoniam quidem 
rata nobis funt , non haber in vfti Deus : t 
libido ad ilium, necapularumlautitia, necc 
quidquamexhithomineminefcantibus, ^ ' 
ptate ducentibut, pertinet. Ergo aut, qu( 
dibilceft) bonaDeodeftim; authocipfuma] 
turn eft , bona non effe qus^ Deo defunt. 
quod multa qu£ bona videri volunt,animalih 
hominiptenioracontingant. Illacibo auidi 
tur-Venercnonaiquefatiganturr virium ill 
eft&squabiliorfirmitas. (equitur vt muhe 
fint homine» Nam fine nequitia , fine fraud 
gunt; fruunturvoluptatibuf ^ quas^fi: magis 
& ex ^acili, fine vllo pudnris aut pcenitenti 
Confideratu itaque, an id bonum vocandum 
Deus ab homine vincitur«. Summum bonum i 
conftttnamus* obfblerdt^ fiab optima noftri; 



*) : ctterum (ciamut mancipia noftrt 
lartei : & fine apud nos , fed ita vt me- 
extra not elTe. Edam fi apud nos (inr^ 
ia ^ humilia nQmereptur> propter qus 
ittollere debeat. quid cnicn fiultius, 
em CO fibi placere, quod ipfe non fecit ? 
iobiiaccedant> non hcreant: vt fi abdu- 
e Vila noftri laceratione difcedant^ Vta* 
lon gloriemur : A vtamur parce ^ tanquam 
)ud not> & abituris* Quiiquis ttla fine 
redit, non din tenuit. ipla enim felicitas 
eratj premit: fi fugaciflimia bonit credi- 
(erituri & ?tnonde(eratnr» affligitur |) 
onere felicitatem moUiter licuit: ceteris 
u'quseminuere, labuntur^&illoi desra- 
s extoicrant. Ideo adhibebitur prudcn-. 
)dam illisac parfimoniam imponat. quo* 

mgM ) h. e Stoieoram. 

P) ffff^fttm. q«» Cic«. etiam L. ^. d« if* 

1 iitmqae ptvm&ta Toctt. dinifit tntcm Zeno ea 



344 ^* Annabi SiirseAi 



niam quidem licentia 9) opes (iias praldpttat, iO 
vrget : nee vnquam immodica dorarunt , . nifi ilk 
deratrix ratio compercuit. Hoc moltaniin tiU 
biuni oftendet euentus , quarain in ipfo floreluntf 
fa imperia ceciderunt , & qaidquid virrate erat j 
turn , intemperantia corruit. Aduerfus hoi a 
muniendi fumus, nullus autem contra fortamvn 
cxpugnabilif murtis eft : int^i inftruamor. Si 
pars tuta eft, pnlfari homo poteft, capi non pol 
Quod fit hoc inftnimentum, fcirc defiderat? ni 
indigfieturfibi accidere, {ciatqne, ilia ip(a qvibw 
dividctur> adcon(eraationem vniuerfi perdn^i 
ex his efTe , quscurfam mundi officinmqueconfii 
mant. Placeat homini , quidquid Deo placait f 
tiocfeipfumfuaquemiretury quod non potefl fii 
quod mala ipfa (ub Ce tenet, quod ratione, qua 
lentins nihil eft , cafum doloremque & iniuriimffl 
git. Ama rationem : huius te amor contra dnriffiii 
sirmabit» Catulorum amor in renablila impingit I 
ras, quaiferitas<S:inconfiiltus impetus prseftatindj 
mitas : iuuenilia nonnunquam ingenia cnpido glM 
incontemptumtam ferri, quam igniuitiy mifit:^ 
cies quosdam , atque vmbra virtutis , in moftctoi n 
luntariam trudit. qnanto hit omnibus fordor rai 
eft, quanto conftantior, tanto vehemtntior per dH 
tus ipfos Sc pericula exiblt. Nihil agjtit, inqifl 
quod negatis vUum eflealiudab honefto^bonum oil 
facietvoshaec munido tutos a fortuna, &mmutd 
Dicitis enim, inter bona tffc liberos pios, & bci| 
moratam patriam , &parentesbonos. hdrompcrici 
la non poteftis fpedare fecuri; perturbabit vot 0^) 
dio patris , liberorum mors , parentum Ceruini 
Quid aduerfus hos pro nobis re<ponderi (bleat » pi 

f, Lictnti$ ) fiaa mode cre(ceiidi. 



etulimui. quare ? fi aihicum bonum ami- 
ihiproillo periidia patknda: nee (i bo« 
xtuli, in illorum locum impietai fiiccedit. 
amicorum ille , am liberorum interituij 
ax eft. Bonum auteip vno modo perit, 
tranfit, quod natura non patituf: quia 
dc opus omne virtutii incorruptum ma- 
e, etiam (i amlci perierunt , etiam fi pro- 
lentesque voto patris liberi: eft quod jl« 
lat locum. Quid fit, qusris?quodlilos 
»t« vinus. Hxc nihil vacare patitur lo- 
imum tenet, defiderium omnium tolHt; i 

Omnium enim bonorum via & origo in 
aidrefert, an aqua decurreni intercipia- 
eat, fi font t% quo fluxerat, faluuaeft? 
itamiuftioremfiiluisiiberis, quam arnls^ * 
dinatiorem , nee prudentiorem , nee ho« 
ergo nee meliorem quidem. Non facit 
licorum fiipientiorem , non facit flultio- 
io? ergo nee beatiorcm, aut miferiorem. 



2^6 L. AWMAEI Sm gCAB 

coloni(cribaf , ad fpatiufn etui pertinet, i 

nuini. licet alter diu manferit, altetum ft 

xerit , & in eum in quo fcriptus eft puluer 

veris , in eadem vterque forma fuit. Qu 

eft, nee magnitudine sfiimatur, nee nu 

tempore: nonmagisprodnci, quam com 

Honeftam vitam ex eentbm annomm i 

quantum volei eorripe , & in vnum diem c 

honefta eft. modo latius virius funditur ^ 

bes, prouinciastemperati fcrtleget, colii 

inter propinquot liberoique di(pen(at offi( 

ar^o fine circumdatur paupertatii , cxfil 

tit: nontamen minor eft, fiexaltiore fafti 

Tatum , ex regie in humilem fiibducitur » i 

Afpatiofo iure in anguftias domut> vel ai 

iEque magna eft, etiamfi in fe receffit^ vi 

clufi. nihiiominui enim magni (piritut d 

exa As prudentis , indeelinabilii lUftitiaB. 

quebeata eft: beatum enim iilud in vno lo( 

eft, in ipfi mente, ftabile, grande, tranquiilc 

fine (cientia diuinorum humanorumque r 

cfHci. Sequitur illud , quod me re(ponfi 

dieebam: Non affligitur fapiens iiberorum i 

nonamieorum, eodem enim animo fert illo: 

tern , quo ftiam exfpedat. non magis ha 

quam illam dolet. Virtus enim conuenic 

fiat: omnia opera eius eum ipfa eoneordani 

gruunt : hsc coneordia perit, fi animus , > 

eelfiim oportet effe, luflu aut delideriofiil 

Inhonefta eft omnia trepidatio Sc rolicitudOi 

lo a£lu pigritia. Honeftum enim fccurum d 

turn eft > interritumeft, inprocindu^ftat. 

10. Pniuirem') Mathemttici veterei radio in pa 
bebant , ?nde Ciceroni 1. 2. da oat* Detram fttlu 
mathematical difciplinas notat« 



int, ai^daSer facit & prompte. ' Hoc •- 
! propriom quit non dixerit, ignaue &, 
rfaccrequx facit » & alio corpus impel* 
imum , diftrahique inter diuerfiflimot 
propter ilia ip(fi, quibus extoUitfe mira- 
empta eft, Si ne ilia quidem quibus gloria- 
r facit. Si vero aliquod timctur malum, 
dum exfpedatur , quafi veniflct vrgetur : 
I ne patiatnr timet , iam metu patitur. 
lumincorporibiisfiituri languoris (igni 
: qusdam enim (egnitia neruis ineft^ & 
vllo laffitudo n) &^ o(citatto & hofrot 
currens: lie infirmus animus, multo ante 
natur malit, qUatitur. prcfnmit ilia, ft 
I cadit. Quid dementius autem^ quam 
, nec(etormentore(eraare, redaccerfere 
.ftadmonere: quas optimum eft differ^ 
tcrc non pqffii ? Vis fcire , futnro ncmi- 
torqueri? quicumque andierit poft quia- 
Dtnniimfibipatiendafnpplicia, non per- 

iifi(i m^#^iiifTi fn«irliimtr«n/ili^rit Jk G^ it% 



248 ^* Ahkaii Sskbcas - 

trident, dc quae pirsterierant , & qax futan fiu^ 
fant : neutra fehciinui, Qon eft autenij nifitxeo (j 
fentiatj doior» ' • 

E p I s T. LXXV/ 

Philofophiam ^erbs.mn captare, nee fMmem iK{ 
Aut eloqttio renunciare, Prdcipuum cft^ ft M 
fermo, Deinde , tentemus pTOgredi : qu9nUm 
gradjis afcenditur , ^ funt tret ^rofcUmtkm'i 

/«. . 

.livflnuatibiflccaratflia me eptfloUf mitd qnen 
A ^ quia enim accurate loquirur , nifi qai volt pn 
loqui? Qualis fermo meua efTet j fi yna federal 
aut ambularemus ; iUaboratus & faciii| ; talei^ 
Epiftolas meas yolo^ qus nihil habeant acccrfiq 
pecfidum. Si fieri poffet, quid fentiein ofiea 
quam loqui mallem. Etiam fi difputaceilf » naei 
ploderempedem: necfnanum iadarem^ nee am 
remvocem: fed ifta oratoribus rdiqaiflTem , eofll 
tui fenfus meos ad ce pertulifTe^ qoos necexornaflj 
nee abiecKTem. i) hoc vnum plane tibi appro| 
yellem , omnia me, ilia (entire qus dicercm \\ 
tantum fcncire* fed amare. AUter homines 
cam , aliter liberos ofculantur : tamen in hoc 
que amplexu tarn (anQo & moderato , (atii ap] 
a/Fe£htS4 Non mehercules ieiuna efle & arida \ 
qn£ do rebus tarn magnis dicentur ; neque enim ^ 
lofbphia ingenio rtnunciat : multum tamen 0[ 
impendi verbis non oportct. H«c (ic propofiti ni 
fuinma : quod, (entimus , loquamur ; quod 
quimur , feiitiamut, Concordet (ermo cum 
ille proaidum (uum impleuit, qui & cum videalJ 
lum, ^ oum audias, idem eft. Videb;miis qu^ 

I. Ayiecijfem) criHiali dicendi ffSamt depraffiffeok ' ^ 



I 



, VE laem me qui lanare poteit , compro 
icienda (ant dilTerat > boni confulet : non 
quare gratuletor fibi, quod inciderit m 
iam dKcrtum. hoc enim tale cfi, quale (i 
ernator etiam formpflii eft. Qciid aurct 
!? quid oblcdai? aliud agitur. vrendus^ 
bftinendusfiim.)} Adhscadhibitusest 
a morbum veterem, grauem y publknniv 
roiti habei > quantum in peftilcntia incdi^ 
*ba occupalus es ? iamduduin gaude,(i fof- 
^ando multa difces ? quando qu^didice* 
bi, ita ?t excidere non poflint ? quando illt 
Non enim vt cetera mertfioris tradldifle fa^ 
pererentanda funt. Non e(l beatua qui 
qui facin Quid ergo ? infra lUum nulli 
? ftatim ab (apientia pr»ceps eft ? Non ex- 
am qui proficit Jn numero quidem ftulto« 
igno tamen imcruallo »b illitdiducicur: 
uoque proficientef ^unt magna difcrimi^i 
( clafles (vt quibusdam placet) diuidun* 
(bnt quifapientiam nohdum habent, (ed 



a5o L. Ahmabx StiiscAt 

Stcndt , didicernnt: fed illit adhac inexpec 
eft. bonnm fuum nondam in v(a habent Ii 
in ilia qus& fageront^ recidere noa pofliini 
(ant, vnde non eft retro lapfat : fed hociUia c 
dam liquet , & qtiod in qaadani epiftola-icri 
memini, fcire (e nefciunt. lam contigic i! 
fiio firui , nondnm confidere. Quidam hoi 
cntium genua , de quo locutua fum , ita coa 
tar,> vtilloi dicant iam eflFugilTe morboa an 
&ui nondum , & adhuc in lubrico ftarc : qc 
(it extra pericalum malids, nifi qui totama 
fit. liemo antemillam excuffit, nifi qui pre 
cntiam afiumpfit. Quid inter morboa aniin 
&afFedua, &pe iam dixi: nnncquoque tei 
bo. Morbi funt inueterata vitia , & dura : 
tia , vt ambitio nimia : poftquam hsc anima 
cnerunt, dc perpetua efle mala ciua cceper 
breuiterfiniam , morbus eft indicium in prai 
nax , tanquam valde expetenda fint , quae leai 
tenda funt. vel , H mauis , ita finiamua : nim 
nere leuiter petendit » vel ex toto non petei 
in magno pretio habere in aliquo habenda , v« 
lo. AfFcdua, funt motua animi improbal 
fiibiti & concitati: qui frequentea neglc£tiqi 
re morbum. ficut diftillatio vna^ ncc adhue u 
adduSa tuffim facit; aflidua & vetua t phthi 
que qui plurimum prbfecere , extra morboa I 
feSus adhuc fentiunt , perfe£lo proximL 
dumgenusefteorumj qui & maxima animi 
aflFe<^utdepofiierontj fed ita vt non fit illia fi 
(ue certa pofteflio : pofiunt enim in eaden 
Tertium illud genus extra malu & magna 
(ed non extra omnia. efftigitauaritiam;(ed 

4. Jmfrohabiks) qoi probandi nosi fint. 



luni ucuupatui ^LMUUa • A«U llC«i lliW «jm««. 

mcndas eft color tei^at. Cogita> quan- 
adettmaloram; adfpiccj quamnuUnm 
;e exeoipio , quantum quotidie nequitit 
intain publice priuatimqne peccetnr : in- 
DOS conftqui^ (I inter peffimot non lii- 
irero, mqais> fperomepoffe &aniplioris 
. Opurim hoc nobis magit , quam pro- 
coccupatifumus: ad virtutem contendi- 
dciadiftriSi: pudet dicere, honeftaco- 
tum vacat. At quam grande prsmium 
It J fi occapationet noftrat, &mala tena- 
rumpimus? Non cupiditas not, non ti- 
inagitati terroribus , incorrupt! volupta- 
Dortem horrcbiipus, necdeos: (ciemut 
dum non effc » deos malos ndn'cflTe. Tam 
eft, quod nocet, quam cui nocetur: o- 
da carent Exfpedant not , (i ex hac ali* 
:e in illud euadimus fublime <5: excelfum, 
I aniroi, & expulfit erroribus abfoluta ii« 
uatrit , qus fit ifta? non homines timere. 



u^2 



L. AnNASI StWBtAB- 



i$ propers^ ^Bonum iUfct, ^wd Bonmmf 1 
illud , Honefiwn. Et -itentm ^rgtmentk 
tsle efes alia nan tfft^ LaiuUMk ^ p^k 
fioU, 

TNitnicitiM mihi denuntia^, 6 qtiidqtiifnttt 
•^ gu tidie Facio, ignorauerii Vide qtuin fin 
tecum Viuam: hocquoqaetibicom'tnittaiti. 
phum audio , & quidem quintum kni diem hab 
quo in (cholam eo , & ab o6laaii dirpntintem i 
Bona inqUii) state, i) Quid ni bona ? quid atitv 
tlus , quam quia din non didiceril, non dill^ereT ] 
«rgo? idemfaciam> quod ttoiTuli d) ftiuaenc 
he m^cum agicur > (i hoc vnum (ene^atob i 
decec. Oinnts statit hoitiinci hdec (c^ok ad 
^ in hac fenefcamus , banc Vt sttoenet feqUaini) 
theatrttm fenex iho , & in cirrUm deferiur^ ft i 
par fin*: me d^puj^n bit. Ad phtlofophmnirci 
(cam ? Tarn diu difcendum eit , qtiam dio tit 
f\ prouerhio credimui , quam diu viOaa. Nec \ 
rei ma^ia conu<:nlt, qUam huic: tarn ditt dil! 
ctl qUr:ma4inodum viuas, quam diu viuji. 
men hie al.qu d ^ doceo, Qusf iit|Uid do 
tiam feni cffe d'feendum. Padet autem me ^ 
humant , quocies fchclam intraui. - Ptster i 
th'^ati um Ncapolitannrum (vt Icit) trAnfeand 
Mstronad i petentibua domum. Illud qnidetfl 
dum %} elk : & hoc ingenti fludio> quit fie pith 

f. BoHi^ inquiSi atatt) Iroaice* laoi Senex i 
ca ha.'C agf bat. 

2 TrofuH^ eqaitt>« : qui cum maximam ] 
iuien^s, oro itiuenihai etiam vAx fumitur. 

5 F((7r^»»i) rlenum,ft»patum. 

4 Plth.iHl:i) quid >Iiolo f. cado <-anity nan ftidj 
influar -^oHiiUr fijut vrrts , t^uem ioflacKl Of timUt i 
Latinis vtrkulmi liuu I»t^//I 



iptuf . Perge , Lucili , &. proper*, ne ti« 
id mihi vt fenex difcat imo idea ma- 
uoniam idnuiic aggrcilas es> qaod per* 
tx poffii. Quantum, inquit, proiicif m ? 
iQcrit. Quid exfpedai ? nulli fipere ca- 
unia veniet vltro,honor ofFtfretur> gratia 
taffe ingcrentur tibi: virtus in te non in« 
quidem opera am paruo laborecogno- 
:anti laborarc y Ofnnia bona (emelocca- 
am cnim eft botiuiti,quod honeftum -. in 
tiici yeri , nihil certi , quscunique f»fns 
& hoc vnum fit bonmnyquod honiflum ? 
m me panim ex/ccutum priore cpiftola 
iqae banc rem dbllaudatam quam pro« 
£r vt in ar^m , qu2di£l>« fum , xon* 
ia (ua bono conftant. ritem fertilitaa 
(apor vinnm , velocitas (eruum. Qua- 
iamenta fint » qu^rif ? quia corum hie 
(arcinam ferre. In cane (agacttas pri- 
leftigare debet feras : curfui, fi con^ 
ia , (i mordere & inuadcre. Id in 



\ 



95S L. Amnasi SsiftOAV 

bonum eft : validiorem autem animam , €kGclm 

&ainpUorem , facit virms. nam cetera quae jeii|i 

tei noftrai irritant, deprimontquoqueanimmn 

befaciunt: dccum videntarattoUere>inflaot,aci 

vanitate deludunt. Er^o vnum idbonnitieft,que 

or animas cfficitur. Oinnes adioncs totint vicfltj 

ill ac turpi s refpcdu, teinperantar : ad haBC,fac^ 

non tnciendi, ratio dir\ij;itur Quid (it t|iOC, dieam 

bonui quod honefle fefa£larum putaaerit,&ciel 

am n laboriofum erit : f^ciet, ctiam (i damnofain 

faciet , etiam ii periculofam erit. rurfus quod tnr 

rit> non faciet , etiam (i pecnniam affert , ctiam fi' 

ptatem, etiam \\ potentiam. Ab hnnefto nulla rei 

rebitur, ad t jrpia nulla fpe inuitabitur. Ergo fit 

ftam vtiquefecuturut elt, turpe itaque vitatonui 

omni a6la vits fpedbaturus hsc duo : nullum alia 

num quam honeftum , ntc aliud malum quam I 

Si vna indeprauata virtus eft , & (bla permanetti 

fui,vnum eft bonum^virrus : cui iam tcciderenal 

num, non poteft. Mutation s perioilum cffugitfi 

tia. Sapientla non eripitur , fapientia in ftnltitiu 

reuoluitur. Dixl,fi forte meminifti,concupita vi 

formidata , inconfulto impetu i:t) plerotque ci 

snuentus eft qui fiammis imponeret manum : q): 

rifum 14) non interramperet tortor : quiinfuo 

bfrorumlacrymam non mitteret: qui morti ii 

dttt occurreret. amor » ira, cupiditas, perici 

popo(cerunt. Q^jod (i h^c poieft breuls obfl 

animi, aliquoftimuloexcitata: quantomagia 

qus non ex impetu , nee rbbito , fed squalitcr 

12. Ittconfulto wipetu) nou cleliberato animo, fltv 
latif ftimui'i ex -aco. 

1). Fiammis itMpmeret tMntim) Mntiai Scevola. 

14. Cuius rifum) eram ^ut ia mdiftamDoiiiiaii 
kiaiAt«r&cer^c« Idff 



ai repagnat, ex qua Firtutes fani ; & verita* 
:rationenon eft. quscumque autem opi- 
repagnat , falfa eft. Viruni bonum, con- 
fe eft > famqis pietatit erga deoi efle : ita- 
lid ilii accident, »quo anitno fuftinebit, 
laccid.fie legedinina, qua vniucrfa pro* 
lOd fi cftjVnam illi bondm erit, quod hone- 
: enlm pofttum eft Sc parere dtii,nec excan- 
(abita , nee deplorare (brtem {iiam , (ed 
ccipere fatum , & f«cere imperata. Si e- 
lUud efl^onumquamhoneftumjfequetur 
li vies, auiditas r^rum vham inftruend- 
eft intalerabUe, infinitum, vagum. Solum 
Ri eft honeftum , cui roodui eft. Diximui, 
fucuram feUciorem vitam quam deerom. 
ant , quorum nullut diii vfut eft , tanquam 
bonores. Adiicc nunc , quod (i modo fo- 
ribuianimxnianent, feliciorillisftatus re* 
I eft dam merfiintur in corpore. Atqui ft 
ant 9 qui^ut per corpora vtimur , emiftit 



258 t. Annabi Sbnbcab; 

, -, .. M 

lia beatt^ yicam a61ur« : quod fieri nollo moiih^j 

ttft. Omnia pro honefto patienda funt: quod | 

cratfaciendatn, fienfetvllumaliudbonucn qiiamj 

ncftum. Hsc quamois latiut exfecurai eflTem priofj 

, piftola , conftrinxi , & breuicer percurri. Nunqil^ 

autem vera tibi opinio talii vidcbitufj «i(ianifl 

alleuet&ieipdimincerroges : fi ret eBegerit^ vtl 

patria moriaris i & faloccm omniom duium ^a j 

mat, an porreduras (ii ceruicem , nbn tanmm | 

enter, fed etiam libcnter ? fihocfidarutei,' na'' 

aliud bonum eft. Omnia relinqait y vt hoc I 

Vide> quanta vis honefti (it? Pro rep. morieriiHl 

amiiftatimfa'^lurusboceris 17), com (cierit ribilf 

faciendnm.interdam ex re pulcherrima magimml 

diam etiam tempore breui ac exiguo capitarlj 

quamuis fru£lus operii pcradli nuUut ad defu 

exemptamque rebus humania pertineat, ipA t 

contemplaiio futurioperis inuat: &vir fortit&l 

cum mortis (iix pretia ante (e pofiiit, libertateiDjj 

tris , falutcm om nium pro quibua dependit an 

in fumma voluptate eft , & periculo fiio froitar. 

illequoque, cui etiam hoc gaudium eripitar, 

traftatiooperisiS^maxin^um & vltimum prcftat|1 

hilcundatus defiliet in mortem, facere rc£le piie^l 

contentas. Oppone etiam nunc ilii mnlta, qna ^ 

hortentur. Die , Fa£tum tuum matura (cqaetnr i^ 

liuio , & parum grata exiftimatio ciuium : reCpovd 

bit tibi, Ifta omnia extra opus meum fnnt. ego ipfinj 

contemplor : hoc cflTe honcftum (cio. Itaquc (p# 

cumqueducitacvocat, venio. Hoc ergo vnambi 

num ci\j quod non tantum perfeftut animoi »fed^ 

— ' ■ ^ 

27. Etiamji ftatim fadurus hoc eris ) h. e. etiam Bm aK 
fra^tt diutln« cogitationii, tantnm vt officio fatiafiicias. Utf 

ig, Tractatio operis ) contemplatia operia limiri t qMi^i 
fare antea dixerat. 

ncK 



£ V I f T O L A £, S' 



qttoqut Sc indolii bon£ fcm'it : c£E€ri leuii 
iitAbiUa. Ittque folicktepodidcnt^dr, eiiam 
se formna in vtium cong«ila funt : dommii 
tmhuntgrauia, &iJloi fempcrpremunt, «H* 
& etidnnt. Nemo ex iflit ^ qyoi purpuratoi 
liKefl,iionmigk, quaoi ex illis quibuj/ce- 
EcMemydem infcentt fabul^ a Hi gn ant. cum 
t populo elitl incetferunt} & cotbarnati^ Hmul 
t, eKcakeaiKur J & ad f^arurain fuam redeuntp 
no Iftorum^ quDi diuitishonorciguein akio 
bponanti magnuicft, Qtiireergomagnaf 
f Cum bail Ilium fua mcurii* Non efl magtiui 
I, Heel inmonceconlbterit: ColofTuimagni* 
a fuam Icruabit , etiam (i fteteni in puteo. Hoc 
tui err ore ; fic nobli i id pon 1 1 u r : quod neml- 
Bmtmui eo quod ell , fed adiicimui itti Sc ei, 
tdornfltui'cil, Atqui cum volei vcram homi- 
[iiaiioncm inire , & fare quatis dx , nudum in- 
ponat pammonium , ponac honorei » & ilii 
t mendacia ] corpui ipfum exuat : animum in* 
quaiit quant Uftque lit, alieuo an fuo magnus. 
It ocuUi gladios micancei vid€t, & d Cat Tut 
itcrefTe vtrum anima per oi, an per ingulum 
beatum voca. fi , cum ill! denuntiata funt 
& qux cafu veniunt , & quae 
li vincula & exfilia , & vanat 
urum formidines mentium ^ fecurus audit, 



.... JV0» ^lU laborumy 
'go , noHA mi fades inopinaue Jurgit t 
ULfrdcepi , at4jue animo mecum ipfe ptregi. 



itnram [nam rediunt') cothornii nimirum exvtir, 
rtm aozerant. 

Ta 



uia I 
am I 



s6o L. AirifAsi Sinbcab 



TuhodieilUdenuntias, ego femper denantiiui 
hi , & hoininem paraui ad hamana. prsecogitati i 
mollis i^ut venit. At ftaltit & fortonae. credenttlii 
omnia viderar noua rerum & inopinata faciea. ini 
autem para eft apad imperitoa mali, nooicaa. H 
vt fcias , ea qus putaoerunt afpera , cankjffui 
patiuntur. Ideo fapiens afTuefcit fataris maiii : 
qus alii diu patiendo leuia faciunr, hie leuia fiN 
diu cogitando. Audimmarqaandovoceaiini 
rum, diceiitium : Ne(ciebaiTi hoc mihi reftare. fipM 
icit (ibi omnia reftare : quidquid fadam cftj C 
Sciebam. 

Epist. LXXVIf. 

lEt hac inter bonas , UilescfM, NAttdt Mttr A 
xandrinis nauibus: aliis accurrentiitts , fi mgUx^ 
QManti enim ifts^ out cfuamdiu^ S^nexfim^ 
JEr alicfuando fponte abeundum^ ^t fecit jSUmn^ 
VU6. Turn contra mctum mortis ; rdtioaesfii 
Umnend^, 

SVbito hodie nobisAlexandrinse nauea iq;^panierini 
quae prsmitti (blent & nuntiare {ecutarae' daffil 
aduentum. tabellarias 2) vocant. Gratus illafu 
Campanis adrpe£lui eft. omnii in piiii 3) Potcoli 
rum tiurba connftit> Ik ex ipfo genere velonuni^ 
xandrinas » quamuii in magna torba nauiom y if 
ligit. Solis enim licet fiipparum 4) inteader^ > qi 



/. Claffis ) fronientariiB fci licet ab Au^Dfto infihots. 

3. Tabcltariap^ qaonkiin quafi nua(ii etaat aducana 
cUffii. Upf. i 

9. Viiii) fixeif moliboi qiiai Angaftoi poitoi faiuia^ 
ibi iecit. Lipf. 

4. Suppnrum} Telum ibmmo malo appeoiiiill > ^ood M^ 
«eaci f«ueatia aautta erpanddbaat. 

ii 



9 fpecuUtur Urtice FdUdi^ 5) 

ntur elTe contents: (iippafam Alexti^ 
le eft. In hoc omnium diTcnrfii pro« 
tus , magnam exjigritia mea (enfi vo» 
i epiftolas mcorum acceptnmt , non 
qnisilliceflet rerum mearomftatut^ 
Olim ifliii nee perit quidqnam mihf. 
Hoc , ctiam dfenex non eflem^fue*' 
naiicveromultomagii, quiaquan*' 
labcrem, tamenplusiam mihifuper* 
am vis : prxfertim cum earn viam fi* 
nam peragere non eft necefte. 6) lte« 
it> fi in media parte, aut citra peti* 
eris: vita non eft imperfecta, (i hone* 
mqae defines , (i bene dcfinii , tota eft» 
^rttter definendum eft , & non ex mt- 
am nee hs maxims funt , quae noa te«^ 
Marcellinui , qoem optime noocrat^ 
tus & cito fcncx , morbo &, non in*i 




ft62 L. AfiUAEi Sens#ab 

id illi fiitdebat , quod fibi fuftdflTet : aut quia Mb^ 
& blandof , id confiUum dabat, quod ddiben^ 
gratios fore (ufpicabatur. Amicat nofterStbiGiU|l|| 
rno egregiut, &, vc verbia ilium quitfiit laadari dign| 
eft|laudein,virfortitacftrenuut, videtar mibi 0|| 
me ilium cohortatut. Sic enim coepit : Noli, | 
Marcelltne, torqueri, tanquam de re magna delibe^ 
Noneft res magna, viuere, omneafemi tui 
omnia animalia. magnum eft, honeflemoriyf 
ter , fortiter. Cogita quamdiu iam idem fiieiaSi 
but, fomnns, libido: per hnnc drculam cu 
Mori velle non tantum prndens & fortis, aut _ 
fed etiam faftidiofus 7) poteft. Non opus cnt I 
(ore illi, fed adiutore. ferui parere nolcbaqt 
mum detraxit illis metum , dindicauit, tunc ' 
am pericnlnm adire, g) cum incertom cflfet, an 
domini volunuria fuiflet : alioquin tarn mail 1 
pli effe occidere hominem , quam prohibere. Deni 
ipfiim MarcelUnnm admonuit , non eflfe inhumiBO 
quemadmodum coena pera6ia reliquis ctrcamta 
but diuidnntur , fie pera£la vita aliquid porrigilii| 
qui totius vits miniftri fuifTent. £racMarcellinoi 
cilisanimi, &iiberalii, etiam^um defuo iieretl 
nutas itaque fummuias diftribuit flentiboi ftruli 
illoa vitro confblatui eft. Non fuit iili opus fcrro,tt 
(anguine: triduo abftinuit, &inipfo cabtculoffl 
tabcrnaculum 9) iuffit Solium 10) dcinde ilM 
eft y in quo diu iacuit, & calida fubinde (uSatM^f^ 
latimdefecit: vt aieb^t, non fine quadam volafU 






7. Fafiidiofns) & delicatnt. J 

f. Familiam pericnlwu adire ) fainilia (eroi fmit , ^^ 
SC. SiUnianotenebantar domino interfedo. Lff/I . 

p. Tabemaculitm') tentorium aliquod inftarbtlneoU qa0 ^ 
liom & ipfe tegerentor. Lipf, 

1*. Solium) balnearinm rai fine cnpa adiavandmn. £4/ 

qui 



t T i A H. 163 



rre fukt Unii dinoluno , non mcxpccta no- 
eliqu^nda Viqmi animuv^ Itt ftbdlam ex* 

ingrAtam tibl : exttum cnlm tmlci tui co* 
lOndifBcilcm ^ necmir^runi* Quaznuii c- 
Ein{ibi confciucric ,tamen molliffimeexceC 
cLaprui c0, Scd ne inuuliv qttidem hxc fa- 
t, S£ pe e (1 im tali a cxeii 1 p I a n cccfli rar c^i - 
t debcmpf morij 11) nee volumai: mcri- 

nec volnmntt Nemo cam imperituj cf>, 
, fibi quandoq\i«: moriendumt tainen cum 
tflerk , terghuerfBEur, rrcinh , plorit. Noq- 
lebimr iluUMmus omnitim, qui fieuerit 
«iiuos milic non viKerac ? aequc Aultut eft, 
qi:iDd poll ffloncs fn ilb n on viucL Hsc pa- 

noo erii, ncc fuifti. Vtrumquc temptis 
ft« In hoe pan£ti;iB conief^m es : qQod 
It, ^uouiqut exTtndctI Qoid fles? quid 
fdis aperam, 

^sta I>ium JiiQi [pit art pruAnd^ : 

arum, atque magna & sterna neceflitate 
» Eo ibis , qua omnia eunt4 Quid tibi no- 
ad banc legem natuses: hocpatri tuo acci- 
matri , hoc maioribui , hoc omnibai ante 
imnibus poll te« Series iniii£la , & nulla 
ope, illigat ac trahit cun£^a. Quantus te 
loriturorum fequetur^quantus comitabitur ? 
YX opinor , eflfes , (i multa millia tibi commp- 
, atquimulta millia hominum&animalium 
momento , quo tu mori dubitas > animam 
leribui emittunt. Tu autem non putabas te 
perucnturum ad id > ad quod femper ibat ? 

tmns mori ) ofiictum exigtt vt moriamur* 
iimrr) cz aeceifitat« nature, 

nul- 



!k64 L. AnnaIi SBNt'eiB 



nullum fine exitu iter eft. Exemplananemi 

virorum me tlbi iudicat reliturum ? pueroi 

ram. Laconillememorisetradlnir impubc 

qui c^ptus cUmabat, Mon feroiam, fua iU 

lingaa : & verbia fidem impofiiit. Vt primu 

eft fungi feruili & contamelio(b minifterio 

enim via obfcoenum iubebatnr : illifum pari 

rupit Tarn prope libertas eft : & (emit alt<| 

nonfic pcrire filium mum mallei , qoam peri 

fenem neri ? Quid ergo eftj cor percarberia , 

fortiter ctiam puerile eftt Pnta te nolle (eqd 

rix. Fac mi iuria , quod alieni eft. Non fiiiii 

(pirimm, n dicai, Non (eruioT Infelix^ fi 

minibus , feruis rebut , feruis vittt. Nam vjt 

riendi virmi abeft, fernitua eft. ficqoid bal 

pter quod exfpedes ? Voluptitei que te mor 

retinent> confumpfifti : nulk tibi nonaeft 

non iam odio(a ip& Catietate. quia (it via 

muld Ctpor, fcii: nihil intereft , cenmm | 

cam tuam , an mille amphor» tranfeant. 

es. 13) quid fapiat oftreqm , quid muUui , opt 

fii. nihil tibi luxuria tuft in futuroi tnnoi ii 

referuauit. Atqui haecfunt) a quibui inoita 

lerii. Quid eft aliud quod tibi eripi doleai ? . 

& patriam? tatiti enim illam putai, vt tardiui 

14) rolemquoque)i5 : fi pofTea, cxftinguerea 

enim vnquam fecifti luce dignnm? con fiteret 

rlste, non tori, nonipfiua nature rernm dc 

tardiorem ad moriendum fieri* Inuitot n 



17. Sacctis ef) refpicit ad vini caftrationem qiuefaec 

Lipf. 

14. Vt tardh's caries) ob quoi ?ik CCfentm diffem 
If. SoItM fHo^He is^t, ) n [ciliccc ad coanam 1 

poflii« 



dt , quiDus luccuriura 20; mors elt : 
mlccnim viuU? Sed egO) inquit, Vt- 
[Bultahonefte facio. inuitutrclinqua 
libut fideliter dc cum indufirni fungor« 
J vnam ctte ex vitas officiit , & mori { 
im relinqiiit. noncntm certuf name- 
rbai explere, finitur. Nulla vita eft non 
ad natura^i rerum rtfpexeris , ettam 
tiliaB breois eft : quae infcribi mona- 
t) annif £c nonaginta nouem vixiftVj 
I glorjari fenefiute longa. quia iilam 
, ficontigiftet centefimam impiere? 
ila, (icvita: nonquam din, (edquam 
efert. Nihil ad rem pertinet , quo 
quocumque volca, define : untum 
101 impone* 



/ reii^uifli') in qiro omiiia co8mifti» omul* 
fngorginifll • 

?/f feAft^^ VpI (rt ytPn»r» vpl la fait : danriiftt 




266 li- Annabi Sbnsca^ 



1 



E p I s T. LXXVin. 

2)e morhst Juit ^ etidm in wuentMte:.,if ^mdfi^ 
^andu f Hone ft d , inqHU , ftuJis , iiimtpm 
Jed remediorum remedium , . eomemftm nmrtki 
99cat Luciltutn ; 0* contr.d D»brim pUtrs diffk 
ta , antmojk , 9eri. 

^Exari te dedillationibui crebrif acfcbmvlil 
^ longas deflillationet & in conlaeoidiiM 
dudjtfequuntur, eo moleffiatmihieft, quia 
tus Turn hoc geaus valetadinis : quod inter initit 
teinpfi. Poterat adhuc adoletcentia iniariai " 
fe aducrfus morbos connimaciter gcrerc: deioi 
cahui, &eo perdu£las fam, vtip(o deffiUafl 
Ad tbtnmam inaciem dedudai , (spc i 
abrainpends vits : patrii me indultj;entii&iDi 
retinu't. Cogitaui enim , non quam forticer 
ri pofTsm , fed quam ille fortiter defider^re 
iet a ) Itaque imperani mihi rt vinerem 
cnim & viuere, forriier facere eft. Qu2 nM 
fuerint (olatio > dicam : (i prius hoc dixero > ' 
quihus acquiefcebam , medicinae vim habuiflftl 
reincdiUin cedunt koncfta folatia : & quidqiW 
mum crcxit , etiam corpori prodeft. Studit; 
.noftra (aluti fuerunt. Philofuphiz acceptiuD; 
quod furrexi, quod conualui : illi vitamdebeOi Ai 
ilU minus debco. Muitum mihi contulcrnnt 
nam valetudinem ainici , quorum adhorttdoo 
vigiliis , icrmonibus alleuabar. Nihil «qae, li 
virorum opti re > sgrum rcficit atque adiunaCi 
amicorumaff:ftus: nihil sque exCpedadoncn 



I. D(y?z//4rem) li^iiefcerem ftcoafamaret. * 

a. NoHfoJfef) ^uipp««^iuf|iiiorophuaaoaalBC> ^ 



dit te confer. Medictis tibi' qaantam 
tuine)tercearis > tnonftfabit: tie indole 
lod Vergit inert valetudo : vt legal dt* 
D) cuius iter &receptaculuin laborat) 
uiges , & vi(cera molli iadatione con^^ 
bis vtariiVinum qUando virimn cauflk 
do intermittas, tie ifritet & exafperet 
illud pr£dpio,quod ndn tantum buiua 
iSVitsremediumeft: contemne mor» 
;e(l,cum huius metum effugimua.Tda 
orbo grauia funt) metus mortis, dolot 
miflio yoluptatum. De morte, fatii di* 
nam dicani^ non morbi hunc cfle , (ed 
fYiuUorUm itiorietndiOulit morbus: t& 
id^ri perire. Morieflij non quia sgro- 
uis. ifts te res Sc fanatam manet ^ cum 
on mortem , fed vaLetudinem cfFugiet* 
proprium incommodum reuertamuf« 
itus babet morbus : fed bol tol^rabilei 
mt. . Namfiimmi doloris Inrentio in-. 

TsJpmn unrpO vahle Hnlere & din Ha 




268 L. AiiNAfii SfiKfiCAit . 

taiinpe;ui, vim (uam qua vigct, admonet 
perdit: fine quia corraptMifauitior ,i:uiTi de; 
re quo doufluat , ipfe fe elidit, ^liis qox iiiO) 
vit> excUtit fenrum. .Sic podagra dir chirag 
nnis Vcrtebraram dolor neraorumqoei intei 
cum iiU qus torquebat hebetauit : omnkiai 
prima verminatio 3) vex<t> impetut mora e! 
tur , & finis dolendi ofl , obtorpuifle. Dct^ 
lorum , aurium dolor ob hoc iptiim acutifli 
quod inter angufta corporis nafcttui^: notim 
nurcule , quam capitis tpfius. Sed qUo incit 
CO citius in alienatlonem (laporcmque coti 
Hoc itaqoe Solatium valii doldris cft^ qtiod 
eft definai iilum fentire, finimis Icnfefit. 
tem eft , quod imperitos in ve^atione cofpc 
habet: non aftueuerant animo effe cdnteni 
tum ijlis cum corpore fuit» Ideo vir magnu 
dens atiimum dtducit a corpore, ^ muhum < 
liore & diuina parte verfatur : cum hac quera 
gili, quantum necefte eft. Sedmcleftumcfl 
carere afluetii voluptatibus , ftbft'aicre cibo 
cftirire. Hsc prima abftinentia grauia funt 
cupidiras ri^langueCrit , ipHs per quae cupimn 
til, ac deficientibus. Inde morofui eftltof 
inde quorum fuitauiditas, odium eft, dcfid 
moriunrur. Non eft autem acerbum carere i 
cupere defieris. Adiice , quod nullus non i 
titur dolor, aut ccrte rcmittirur. Adiice, 
cci & cauere vcnturum , & obiiftcrc imminen 
diis. Nullus onim non (igna prsmiTtit, vtiqi 
(blito reuertitur. Tohrabilis eft morbi pali 
contempfcris id quod extreUium minarur. I 



J. VerminafiQ} iQorficatio prima, & vdui pmri 
lie l^ff *^ 



' I * ■■ ■ ' " ' . ' 

ipfigrauioN , dc tc querelitoncrare: 
& ntlul iili opinio •dieceriv CoDtrt, 
eperif> •€ dicere > N ihii eft, ant certc^ 
renmt, ian definet : leueni iliuin,daiii 
inoia ex opinione lufpenfa (nnt. non 
ad iUam re^icit, &luxoria,& ana* 
Him doiemua. Tarn miCet eft quii« 
lit, Detrabendat prsteritorom do-' 
onea piito,. & ilia y^rbi^:.^ Nvili vn* 
, Quoi crucianis., quanta mala per« 
jirrcdarum putauit. Quotiei deplo* ^ 
, quotiesamedicif reli&ua? Ineqnii* 
iiiicdiftrahantiir. Etiainfi fiint 12»- 
iBL Quid iuaat pWteritoa ddlor^ 
crufn ed'e , quia fuerii 1 Qaid, qUQd 
m loalit fuif adiicit , Sc (ibi iple men- v 
od acerbum fuit^retuiiffeiucaiidiuii 
, lUali fill fine gaudere. Circum- 
lafunt , ik tuturi timor, & vetfrig 
loria : hoc ad me iam non pertinet» 
In iy&s, politua difiicultaubua Air 



hjec oiim mtmimjje iuuabit^ 

Ti pu(2;net animo. vincetur, (i ceile^ 
: contra doiorcm fuum intendcrit. 



SJFO X« AllNASX SsNtCAV 



gnant) ifta patiumar , fed vt pugnenc.4) 
ipT^ tomientum eft. Noiqnoqae cuincatniit 
qQonim premium non porona , nee palmt eft, i 
tnbicen 5) ^raedicationi nominW noftri filentioa 
Cient. fed virtus, ^ firmitai animi,&pixinceuii 
(arta , (i fcmel in aliquo certamine debeUam fti 
xiaeft. Poloremgrauemfentio. Qaid?ergon(ml 
tis» fi ilium muliebriter tuleria? Qaemadmodugif 
xiiciofior eft hoftiafogientibnii fie omne fbrmii 
ineommQdum magia inftat cedenti A aqfrib^ \ 
graue eft. quid ? noa ad hoc fortei fiuniif , vfc knia| 
temui ? Vtram via longum effe morbnm , «o CM 
turn & breuem? Si longum eft i^ babet intcrcafl 
nem^dat refcdioni locuni 2 multum tcfnporiadi 
necefle eft vt exfiirgat, ii deiinat^ Brcuia moiM 
prsecepsalterutrumfaciet: autexftiogaeturi aM 
ftinguet. Quid autem intereft , non m > an nonf 
in vtroque finiadolendi eft. lilud quoqae pcodi 
ad alias cogitatione^ auertere animunit & a dil 
difcedere. Cogita, quid honefte, quid fbrtini 
' cens: bonaspartea tecum ipfti traOa: memoriaa 
eaqua; maxima micatus cs, lparge« tunc obifolt 
mus quisquc , &y\&OT doloria^ occurrat Ille, 
dum varicca exfccandas pra^beret > legerc Kbnmi 1 
feucrauit. Ille, qui non defiit rldere, 6) cum I 
ipfom 7) irati tonorca omnia inftrnmenta cmdd 
tia experirentur. Non vincetur dolor ratione , ' 
vidua eft rifu? Quidquid via, nunclicet dicH, 
fiillationes Ck vim continue tuffiaegerentem viftcf 

4. Se4 vtpugntnt) dtunfcilicet faexercem npngasJ 
net fint, 

\, Tukim) qui prsdnebatt anteqnam prcco pabliei 
Ce vi£lorein renundaret. 

^. htou defiit ridere) AsdrabaUaftmai. vidiBp.7tf« 

7« H^t itfrm) ob hocipfain* 



b» «Baa& I %% \jMi%A«*<aA v^w 0tai<a«\/ « va* »»• |/v»* a'w^a 

doridere ? Sed nihil> inqtiit , agere fitiit mor- 
me omnibus abduxit ofBciit. Corpus ra* 
udo tenet, non animum. luque curforif 
pedes > Aitoris ac fabri manus impediet. Si 
bi cffe in vCn (bUt ; fuadebis , docebis , audi* 
I, qusrea^recordaberis. Quid porro? ni- 
te credis,(t temperanssger (is? oftendes 
pdflfe foperari , vel terte fuftineri. Eft^ jnl- 
, viitnti etiam in iedulo locus^ Non tan* 
i&aciea dant arguments alacris animi> in- 
e terroribua : & in veftimentis vir f onis ap- 
ibes quod agss. bene luAare cum morbo: 
\ co^gerit , (i nihil exorauerit, infigne pro- 
ihun. O quam magna erat gloris material 
»nura^ilip(ete(peda. iputelauda. Prx- 
rfimt genera voluptatum« corporales mor- 
iet, non tamen tbllit* imo> (i verum sfti- 
itat* magiiiuuat biberefitientem: gratioc 
nticibus. Quidquid ex abftinentia con- 
nidius excipitur. Illatvero animi volupta* 



^H V. XmNABI StMSCAt 

' " ■■ ■ >■ U-," 

nUtfocostransfcrentium. hocenim Mmloxuni^ 

menu eft* Ne quit intepe(cat cibut , nc quid | 

iam caLlofb parum ferueat, ccenam calina prol 

tar. O infelicem sgrum ! edet qoantum cooco 

Jioniacebit in con(pcda apec, vt viliscaro, an 

relegatua , nee in rcpoiitorio eiut pe£lpra ai 

(total eniin videre vaftidium eft) congefta pone 

Quid^ibi mall fadum eft? co&nabit tanquam t 

imo aliquando tanquam fanus. Sed omnia ifia 

perferemus j forbitionem , aquam calidam & quit 

^iud intolcrabilevideturdelicatii &luxu flucm 

magiique animo quam corpore inorbidis : U 

mortem definam.us horr<re. £)e(inemu8 ttfitcm., 

ncs bonorum ac rnalorum cognouerimut : iudi 

xiec vita tsdio crit>nec mora timori. Vitam ^mn 

pare (atietaa fui non poteft tot rca variaa magni 

vin:)S percenfentem : in odium illam (iii adduce 

Ut inert otiuro. Rcrum naturam peragrami, niif 

in faftidium vcritaa veniet : falfa fatiabunt Rai 

moraaccedit^vocat, licet immatura fit, licet 

am praacidataBtatem^perccptualongiifitne fruS 

cognita eft illi ex magna parte natura » fcit te 

honcfta non crefcere. Hia neceffe eft videri o 

vitam breuem , qui illam voluptatibua vania, - 

Infinitia, metiuntur. Hia te cogitationibua 

ic interim epiftolia noftria vacando :- veniet a 

tempua, quod not iterum iungat ac mi(ceat« 

turn libet (it iiiud, longum facict fcientia vtendl 

vt Pofidonius ait» vnua diea hominum erudi 

plua patet » quam imperiti longiffima xtaa. . X 

boc tene , hoc morde , g) aduerGa non fiiccai 

Istia non credere , omnem fortune licentiam i 

;. Mortie') trantlatom afi anifflalibas ^ui mordent 9 
. vtoteaenta 



Utum. Bona. 

epKlolu tuai, qnibus fnibi indicctjdr* 
us SiciUs totiuf quid tibi nom' oftendciit,& 
ipfii Cktrybdi certion. Nam Scy Uaro & 

d quidem non terribile nauigantibus, o^ 
iCbarybdiS aiire(pondcat fabulit, perfcrl- 
tGdcro. £t fi fortt obteruauerif (dignum 
. vt obferues) fae nos certiorct, vtrum vno 
imo i)tgaturinvorticef>an omhis tempe« 
nare illud concorqueat ik an vcrutn fit^quid* 
retitarbincarreptumcA, per n^uha millit^ 
iurnij^ circa Tauromenitanam lictus emer* 
laee mihi per&ripfcris , tunc tibi audcbo 
rtinhonorein meuin^rnam quoquearcen* 

1 confiimi, &(cn6in(iibfid<re, ex hoc coU 
idalJqaanto longlosnauigantibus folebat o- 
oteft hociccidere, DOn quia mentis ahito- 
:, fed quit ignis eoflouit , & minui vehe*> 



^74 ^' Ankabi Sbkecae 

ulibi pafcitur : inipfo monte non aiimentaf 

(ed viam. In Lycia regio notiflimaeft , Eph 

incols vocantj pc:rforaruin pluriboi lociiiblui 

fine vUo na(centiuin danjno ignit innoxiascir 

taitoqucrci^toeft, <^herbida, nil flam mis ac 

bus i fed tanrum vi remiffa ac languida refnlg* 

Scd rcferuemut ifta , tunc quajfituri, cum tu m 

pfcris, quantum ab ipfo oremontit niaet abfln 

ne sllas quidem foluit : adeo tuts (unt ab ignc 

Non eft antem,quod iftam curam imputes mifa 

bo ;) enim tuo daturas eras , etiam fi nemo i 

ret tibi, donee ^tnam de(cnbas4) in tuo a 

Sc hunc folennem omnibus Poetis locum i 

quem quo minus Ouidiut tradaret, nihil i 

quod iam Virgiiius impleuerat : ne Seuerum ( 

Cornelium vterque deterruit. Omnibus praEQ 

liciter hie locus (e dedit : ^1^ qui prsceflTerant, m 

ripuiiTe mihi videntur qus dici poterant,(ed ap 

Sedmultumintv^reftjVtram ad conlumptam ma 

an adfubadlam accedas: crefcit in dies> & in 

ris inuenta non obftant« Praetcrea , conditio i 

eftvltimi. Parata verba inuenit , qusaliterih 

nonam faciem habent : nee iilis manos iniici 

quam alienis : funt enim publica. lurisqonfi 

gantj quidquam publicum vfiicapi. Autego- 

noui , aut lExnti tibi (aliuam monet^ lam cupi 

de aliquid, Sc par prionbns (cribere. Plus eni 

rare modeftia tibi tua non permittit: quastant 

m ' ' ' 1 ' ■ 

2, Ephtftion > yf^iuViAV , V jlcanium ladne dicerest 
^. Morbo') (icPoedcam ticillationem ▼ocac. 
4^ Etiam fi nemo mandaret tibi , donee /Etnam d^ 
cKfti ngue & lege etiamfi nemo mandiret Quid tiln dt 
numjffiribas &c. vt nempe Seneca indicet Luciliom fpoi 
tantaAanamdefcribendiJibidifletetterit vtnuUo put 
tnocaripoffit. Crrofi«v» 



Er If rot At. ^5 

Nirit III t hi retridurui tDgenii ipivirciiii 
encoluin fit tintt tibi priorum reu^r^nrit 
cetera j hoc hmbct bom ^pientift : nemo 
oted viiici , nifi diim tfccnditiir. dum td 
«rtxeneris , paria fuiit : noa efl incremen- 
tirur. Nunquid fol ciragnictidioi fux idii- 
aid loot vkra quamiblcc proccdii? mam 
lit: mimduieymdcm habitoinacmodum 
attoller^re^qu^juftam magnLtudintm Jtn^ 
ion polTunt, Quicuinquc luerini fapicn- 
riim& ^quiles : habebh vnuiqaiiquecx hii 
3ta; aliuieritaffabilior, aliug expcditior^ 
ptior in tloquendo ^ iliui facuDdior : iilud 
imr, quodbcitum^dt, squale erit m o* 
An iEtni ma pc(Gt rtibtabl ^ Sc in Cc ruere, 
dfum cacamen Ss confpiciau m per vadi ma- 
tctrahat afHdua vis ignium ^ ncHilo l vtnii* 
imipa , non ruma infsrim adductt. Hac 
[iidepnmi nefcit, nee pro Per rl vltra, nee 
te(^. Stc huiui , vt c^lefHum , ftata magni* 
Ad banc nos concmur educere. itm mnl- 
I efFedium eft, imo (i verum fateri voiO) non 
Nee enim bonitai eft , peffimii cfle meiio* 
it ocalis glorietur, qui fufpicentur diem, 
percaliginemfpLendet? licet contentui in- 
ffugilTe tenebras , adhuc nonfruitur bono 
mc animus nofter habebit quod gratulctur 
emiftus his tenebris , in quibus volutatur, 
i vifu clara profpexit , fed totum diem ad* 
icredditus caelo fuo fuerit , cum receperit lo- 
EiQ occupauit forte nafcendi« Surdim vo- 
n initia (ui. Erit autem illic , etiam ante- 
: cuftodia exfolaatur , cum vitia disiecerit, 
! ac leuis in cogitationes diuinas emicuerit. 
oportct agere, Lucilicanftia^c j in hoc ire 



2^6 L. Ahhabi Senscas 



itnpetu toto , iicet pauci fciant , Ucct neaio 
Gloria, vmbra v»rtutit eft:ectani inoitot cc 
tur^ Sed quemadinodum aliqa^ndo vmbra an 
allquando fequitar :ita gloria aUq»«ndo anuf 
vifendamqae fe prsbet, aUquando inaucrfi) < 
iorque quo ferior , vbi inuidia (eceffik. Q| 
vidcbaturfurere Democritus? vix recepit 5c 
fama f) Quamdiu Catoncm ciuiiat ignoM 
fpuit: ncc intelkxii, ni(i cam perdidit. Rf 
nocentia ac virtus literet , nifi accepiflet ini 
dum violatur , eflFulfiu Nunqnid non fbrti fi 
tias egit, & exfilium faam complexut eft? IX 
quor, quos illuflrauit fortuna^ dum vexats 
multorum profc^ui iii noticiam eualcre , pel) 
quammultos famanonexcepit^ fed emit? V 
picurum , qoantopere non tanram erudicien 
hsc quoquc smperitorum mrba miretnr. Hie i 
ip(is Athenii tm't^ circa quas delitiierat Mu 
que iam annis Metrodoro fuo (iiperftes, in <] 
cpidola, cum amicitiam fnam & Men*odori 
commemoratione cecinifkt , hoc nouiflime t 
Nihil (ibi & Metrodoro inter bona tanta nil 
quod ip{bf ilia nobilis Grscia non ignotos (oh 
bailTet, (ed pene inauditos. Numquidergai 
ilea, quam efTe dellerat.inncntuaeft? numqc 
opinio eiuf cmicuit ? H(xc Metrodoret quoque 
dam epift'laconfitetur, fe^Epicurum non (a 
nnilTe: fedpoft, fe & Kpicurum, magnum pi 
que nomenhabieuros,a^>udeoi qui vohiiflent 
dem ire ve(tig;ia. Nulla vircus latet: Alatuil 
ipiias e(l daninum« Venict qot condttam, & 
fui mtlignitate comprwQain , diet publicet. 



y. Recej^it Socrattm fama ) qaem proiecerat lu 
vhmu 



A V. 



lA^qai populcim setgrii fu^ cogitar. Mulra 
m nuUia, uluIu popiilortim fupTfUcnicnE ; ad 
pier aiin {i omnibuitetum viucnfi 1^131 filcn- 
jor Tiidixertt. vtnieiit qui Hne offcnia , fins 
udkc^nt. St qUB d cfl prciium v rtutit ex famtj 
;iiitcriL AdiiQf quiilem iiibil pcrtintbit po- 
m fcrnno l timen ettam non fentientci cokt, ac 
itihit. NulU non v'rt ut, & tiuo, Sc mortmi^ 
grttiam t Rmodoilbni bona fectjrui c A fide, 
in cxorntuit 3(r pinxit, Cedl idsm fuk, fiuc ex 
iflio videbatur, 6) fiuc ifnpsratus ac fyKlto, 
£iriulatio prLifiilt pauciS imponlt icQitO! 
iecQt indu^a faciei i Veritas in nmnem par* 
^ (empcr eadem e(l Qusi decipiunt, nihil 
lobdi Tenuf eft mendadum: perluccf; li 
pa infpexrrii. 

f E p 1 s T. LXXX. 

[sd ffft^ACttlmm & aifiadimm^ ftfi Md ftmibim 
inimuwt mtffh Httnc ceifnd^m^ m?w crtrfrnj: €f 
U id ifft ^ fi Etfnu^tlh^ Ad hhtrtaum tundum \ 
i ft fpretis calcatiscjUf cupidiniBus In to ^tram 
itatemy non exttrrn) fpUndore ejfs. 

dierno diennntantum meo beneficio mibi va- 
0, (ed (pc^taculi , quod pnines molt^dos ad 
imachiam i)auocauic. Nemo Irruinpit, nc- 
gitatipncti] ineam knpcdit: quahacipfa tidu- 
cedit audaciut, Non crepuit fubinde ofliuniy 



denunciato videbatur) qni mm hodieque inter magna* 
mittcre & nuaciare aducntMoi. 

hctromachiam} p'larem lufcm intelligerc vid^tur, fed 
1 i^tif fpaftacuU fit foioiuiitast fid dofti fanon capere 



^78 



L. AnMAII SfNtCAl \' 



non alleuabatarveittin: licebit vni vade'r«.'3) 
magis necefTarium eft per fe eunti, )) & fuam f 
ti viam. Non ergo fequor pnorei ? fado. 
mitto mihl &itiueni^c aliqaid. & mntarcj Ik i 
quere. Non fcraio illii , fed afTcnti.or, magna 
men verbum dixi , qui miHi (ilentiuip promiti 
& fine interpelUtione fecretum : ecce ingcnt ( 
ex ftadio profertar , & me non excatitmihi , (ed ia| 
iQi ipfius rei contentionem 4) trantfert. 
mecum « quam tnulti corpora exerceant > qnimi^ 
nia pauci : qaantua ad fpefiaculum non fidde ft I 
riamfiatconcnrfas, quanta fit circa acfes bonail 
tudo: quam imbecilli animo fine, qnoruml 
bumeroique mirtmur. Illud maxime reuotno f 
cum fi corpus perduci exercitatione adhaac [ 
tiam poteft , qua & pugnos pariter & calcea tioQ 1 
hominis ferat, qnafolemardentiflimluiiinf 
fimo puluererttftmenialiquis^& (angtiineliiot 
diem ducat: quanto faciliui animni corr^bonri] 
fit) vt fortunx iftui inui^his excipiat, vt pr 
vt conculcatus exfurgat ? Corpus enim multii c_ ^ 
bus, vt valeat : animus ex (e cred'it » ftipCe ilit ;ll J 
crcet llli multo cibo , multa potione optts efi , I 
to oleo , longa denique opera : tibi contineec virtnsj 
ne apparatu , fine impenfa. Qi^iidqnid Ucere tc ( 
teft bonum , tecum eft. Quid tibi opoi eft lt| 
bonus ? velle. Quid autem melius potes vellci ^ 
eripere te huic feruituti, quxomnes premit, qa 
mancipia quoque conditionis extreipsj & in his I 

i. Vni vadere ) foli incedere. 

^. Pet fe eHttti") h. e. aliornnt autorltatet Aott 
quiqueadeo propria meditadoneopot hab«at« 

4. CotUentioium) n contendam iioc cortamAtt can i 
maUore* Lipf, 



i del oportec iftnd bonom , t te petit, 
nam metu mortis: ilia nobis primum 
tit: deinde mcto paupertitis. Si vis fci* 
1 in ilia mali fit) compart inter Ce pan- 
itum vultas. Sepias paaper ik fideli- 
nuUt folicitudo in alto g) •ft: etiam (i 
ira ) velut nnbes leais trtnfit. Horum 
irantar, hilaritas fidac(l| aut grauii& 
titia : & quidem grauior , quia interdum 
m cffe mi(eros ; (cd inter aerumnas cor 
ites , necefle eft agere felicem. Sspius 
mihivtendum^lt: necenim vlio cfEca- 
ur hie humans vits mimus ) qui nobit 
)oas male agamut , aflignat. lUe qui 
It incedit, & h^ refupinus dicit^ 

^gifp regns mihi litfuit Pelaps, 
> ah HelUs dt^€db lonhmnri 
bmosX 

ininqne modiot accipit « 9) & quinque 



denirics. llle qui(a;2>erbiifj itquo uppoMi^ftj 
cifl viriam tumidut ait, 

^9d nifi qmeris MeneUi, bscshxtrm weeidts: 

diurnum to) accipit, in centoncnlo dormit. 
de iftis licei omnibas dicatyquoBfaprc Cipitil 
nuro, (iipraque turbam dcHcatot le^ca (uQn 
omnlam iftoram perfonata felicitucfL 
illot,' (I defpoliauerif. Equum emptnnif^ 
iabes ftratum, detrabii veftimcnta venalibiiii 
qua vitia corporis lateant: hominem inac 
seftimat? Mangonei, quidquid cfl: quoddif 
aiiquo lenocinio tbfcondunt. luqne cmcmiba 
namenta ipftfafpeda fiint: fine crnialligacuiil 
bracliiam adfpiceres, nudari iobcreti ft ip^| 
corpus oftcndi. Vidcs tUum Scydiias 
regem, in(igni capitis decorom? fi vis iUmni 
re, totamque fcire qaalis fit, fa(ciain ii) 
mulcum msli Tub ilia iatet* Quid de aliii I 
perpendere te voles, fepone peamiain, do 
digniutcm : intns te ipfe confidera. NtUG < 
lis, aliis credis, 

Epist. LXXXL 

Z)e bemine ingrsfto txordittm: tmm frndjH^^ J^i 
ti tffe debedmus adutrfns turn , ^ MtUt hoA^i 
nocuit^ Sitbuiitit & diffmfi hoc diJfm$slf^tS\ 

difinguit, 

\Vereris incidiffe te In liomineiti idg^ntsn 
, boc nunc primum, age aut forranc; autJ 



ifi, Dinrnntn) dcnarium & ACrCtdalailb i^ffi ' 



duenitt , cxperiri & ingratot. Ne- 
im in bcoeficiit manum , vt non &• 
rent, vt aliquando hsreanc.i) Poft 
a tentantur; fceneratorem'nonfu- 
or. Qto inert! otio vita torpcbit^ 
ftqaidqnid ofFendit. Te vero be« 
»(a rei fiudat nam cuioi rei eaentaft 
rt aliquando procedat, (kpetentan- 
5 ifto (atit malu in iit libris locuti 
tneficiif infcribuntnr : illad ffiagit 
tnr J quod non (atia (vt cxiflimo) ex« 
J qui profoit nobis, fipoftea noca** 
t) dc nos debito (blaerit? Adiice fi 
ito plus poftea nocuit , quam anto 
i&tm illam rigidi iudicis fententi- 
n ab akero'abtolaet,^ dicet : Quani« 
nderct, tamen benefidia donctur, 
ipereft. Plus nocuit? fed priuspro* 
tur&temporis ratio. lam iUa ma* 
uam vt admoneri debeas , qnaB* 

iimm 1ih«nri»r nrnfuerit . niiAm 




dgS L.. ANlTABi Sf Nf CA« 

■ ■ P rf - 

dusfamautverecttndit, aotinfttntiiperti] 
ipe. Eeftnimnquidqttedehemr,qaodiiciir:iMe^ 
torn fit, fed ftqualiprofednmvoluntMte, pcni 
tur. Nunc coniedura tollttur* Et iUudbenol 
fait , & hoc quud inodum beneficii prtorit OH 
ihiurijed. Vir bonus vtroaqoe calcolot fie poii 
ft ipfe ctrcnmrcribat: q) bencficio adiicit, ioj 
demic. lUe alter remiflior index , qaem «fl*e]B^ 
lo , iniaris obliuifci debebit , officii fricmiiliflre. :i 
certe, inquit,iuftiri2Conueait> faumcniqaerij 
re . bencficio gratiam, iniuriae talionem , «uc cfni| 
lamgratiam Verumeritiftiid,ciuiiiliuf inii 
cerit , alius beneficium dederit. nam fi idem 
ni:ficio vis iniuris exftingaimr. Nam cai » 
merita nonantecefli(rent,oponehM igniifii^^ 
neficia lacdenti plus quimveniadebetur. Non| 
vtrique par pretium : plurit sfUino benefidao^f 
iniuriam. Non omnes dcbere (ciiint grati J)caj 
um. Poteft etiam improdensj & mdia , & vum fi 
ba, vtiqutidum prope eft ab acceptor redder* h 
ficium y & penfare : ignorat autem qnantQin dil 
Vni (apienti notnm eft, qnanti res quaaqacMl 
(it. Nam ille , de quo loquebar modo, ftulMt^ 
am fi bons voluntatis eft , aut minus qcuun 
tempore, aut quo non debet loco, rcddit: id 
referendum eft, efFundit atque abiicit, Mira in 
busdam rebus ver^^orumoroprietas eft: &con^ 
dofermonisantiqui qumam efficaciflimia i ft 
doaentibus , notis fignat. Sic certe folemus I .„ 
Ille illi gratiam retulit. Referre, eft vitro qsuAi 
bcasafterre. Nondicimns> Gratiam reddidit ij 
duntenim, &quirepo(conmr, &qai inuitij ft^ 

J. Gtrcmn/cnto) decipiatfe, ft vitro fiOlac Idff. 



> qucniqnimlcircgratiainreferre) nil! 
ion magif qaam benefidnm dare quia* 
6 bpicnsi hie fcilicet , qui magis dato 
m riint tcccpto. Hoc aliqois inter illft 
* videmur inopinata omtiibus dicerc : urtt- 
irocftnt:&tit> Ntmoergofcit)>rsrter{a- 
're gratiam ? ei^n nee qnod debet credi- 
mere quiaquam (cit iliak ? nee eum emit 
y pretidm-venditoriperfoluere? Sedno 
lidia , (cito idem dicere Epicurum. Me- 
;eait> Solum (apientem referregraritm 
ie idem admiratar > cum dicimus , Solnt 
mare) folut fapiens amicna eft, . Atqui 
inicitis parrcft,referre gratiam': irtio hoc 
e eR) i& in plurei cadii, qnarn vera.amici- 
dem admiRituc> quod didmutfidem ni(i 
•n eflfe : tainqtiam non ipfe idem dic^t. An 
idem habere , qui referre graf iam nefcivl 
[oe infiimart not, tanquam-incredibilit 
fcianc apod iapienrem eiTe ipfa honeda, 



agi ^ I*. Annasi StfKs,eA» • 

denarii, Mnhvineniin inteccftv doiMB«b| 
currerii: (eroaaeritiikifiitaslibenUliii •nin 
rk. Sxpe quod darar , exigaum eft : qtfiod Q 
ex CO f magirain. Qaintum iatem exiftinwii 
efle, vtnimaliquisdearca,4) quod prUhre 
pferit , an beneficium acceperit, n d«ret ? S« 
eadeoi , qas fiitia (cratad liunaa ^ renolotfrnir ; 
camp«rationebencficii ^inhiris, Tirboniu 
bit quidem quod erit sqniffimum iCod bcncfid 
bit, in banc erit partem procUnior. Plurinii 
tem moment! per lona folet aSerre in rebna ein 
Dedifti mibi beneficium in ierdo , ininriani io 
patre*. (eraiftimihifiUum, iedpatremabftalil 
iia deincept , per qa» procedit omnia coiltdo , 
quefur: ^fipnliUamcritqaodintefffit, diffim 
Etiam (i ntnltum fnerit , (i id donari fidua pietati 
de poterit , remittet: id eft , fi ad ipfnm totap 
bit iniuria. Summa rei baec eft. fiicilis erit it 
mutando patiemr plus impntari fibi. <) inoi 
neiiciam per compenfiitionem ininrisiolaet: ii 
partem tndinabit, hucverga^ vteupiat dd>er 
tiam y cupiat referre. Errat enim , ii quia be 
umlibentiutaccipit, quam reddit. Q^antol 
or eft qui foluit , quam qui mutnamr ; tinto del 
tioreflfe, qui fe maximo ^ere alienoaccepti be 
cxonerat, quam qui accipienacum maximeobfi 
Nam in boo quoque falluntur ingrati , quod a 
ri quidem , pr»ter (brtem « extra ordinem 6) i 
rantibencficiorum autem yfiim eflegratuitumf 

4. De 4rea) fenfui eft: Qnid cenfieiinterefTe, vtr 
quit domp ft ab area paraum pecaniim finnferit , u 
fet benencere beneficium tcceperit ? id eft ipft a 
(imtum alteri demerit? Lipf, 

f. Plus impntari filfi^ piut fibi deberi, 

^ Eatpra frimtm) vIotm fciiiceii 



emo noncam alteri prodefi /fibi profiiit. 
line dieo , quod volet idiiiuare adiutiif , 
fenfat, qvod bonnm exemplam circoini 
reaerdmr : ficut mala ezempla reddnnt 
nee tUi mifentio condogk hit > qni pa- 
iaf . qaai poflbfitri, fiidendo docneront : 
tntunomntiinipvetinm mipfiseft. Non 
itar ad pmninoii rede fadi, fecifle mer- 
uosfiun. nonvteiiuimihilibentiiisprc- 
rritatns exeniplo : (ed n rem iacundiffi- 
dierrimain fiiciam. Grttiit ftm. non 
;« ftd qiiift imat. 7) Hoc vtfciaa ite efle^ 
Bnettlicebit> nifi vt vid«ar iogratof , fi 
sficiam non dtter qnam per fpeicieai inia- 
eqniflSmo aninio ad honeftum confiliam, 
in&vaUm, tendam. Nemo mihi vide- 
imare virmtem ^nemo iUi magit efle de« 
1 qui boni virl fiiinain perdidit> ne con« 
rderet. Itaque, vtdixi, iBaioretuo# 
I bonO) gratos es. IUi enim vulgaris & 

firnnriaif. rerinerA nnnd dederaf! tibi 



98^ L. Aniiavi 'SiiisciAs 



grati: qusnifiinanimQindiaininii 

I) non peraenit. In cdntrariiini tutcm bak 

^atn, fiimma infelicitai vrget' Ncno, fi iil| 

eft , non mifcr erit : non diffaro iUom « ftacim 

eft. 9) Itaque ingrati cflfe vitemiu > non aUena< i 

ftdnoftra. Minimum ex itcquitialeniffiiDiiB^ 

alios rqdundat : quod peffimom ox ilia eft, ft 4 

dicam) (pi{fiflimnm>io)'domi:'Teni«DCC; A| 

habentem. quemadmodam AttalainoftcrdM 

lebat, Malitia ipfa maxiinam{HrtemTCMnilp|| 

lUud vcoehiim , qiiod (erpeilCM tn aUenMD pen 

* proferunt i fine (ha concinem >* tion oft laaki 

hoc y habentibas pefflmmh eft; ' ^Torqocc ispji 

&macerat^ adit qua: acmitrqaU reddimniif 

extenuat t iniuriaa vefa 'Oiliiiit axquerngv^i 

amem eo miferiusx cof beneficia-osccidiiitt^l 

iniuris ? At doittre (apienrie ticomironiBe.li 

ixm, acfibi ipAcommendat^ ftftaflidiiidv 

memofitlone delledhit. Ml^toviia volopttM 

hsec breoia / duma^eipinnt beocfleia : oxqviM 

enti longum-gaudiam manet, ac perenne^ I 

nitn^ ilium acc^pere^ fed acceplKTe deledat: qH 

-mortale eft, & afRdunm^ lUa comemnii, m 

futafft; necobliuifcimrpernegligentiamyMdi 

Non ventt omnia in peiui': led noc qnsnit coi' 

tet cafum , & peccata hominum ad fortonafl 

refert. Non calumniator verba , nee fultni! 

quid acctdit , benii^ne interpretando looflt : nei 

fs potiua , qUam beneiicii meminic« QuanO 

teft» in priore ac malioro (e memoria dcdn 

^■- ' » .— 1^» 

' I. Fbrttmatiimqni) btetom; 
9, Statim mifer e/?) hocmfo quod iogratnt efi. 
i: SpiffiJUimttm') ad liqaida refpidtor, ia ^oibM 



bium cfb, homanitaiincUnatinmcliai: 
pientiSy whi paria maleficiii moritafun^ 
m debere , (ed non definct vellc debere : 
quod qui poiltabulasnouas 13) foluont. 
grams efle poteft , nifi conteinp(erit ifta, 
Yulgiai infiinit. Si referrc via gratiam ; 
eundiHii t&,& cfFundenduiiangQis , &, 
{cftu, &ip(a innocentia&pe macolan- 
iqae obiicicnda rumoribus. Non 
onftat homo grama. Nihil cariaa 
qutm beoeficium , quamdia petiipui : 
am accepimtu. Qusria quid fit, quod 
cccptorum nobis liiciat? cupiditasacci- 
cogitamua non quid impetrtmm , (ed 
idumfit. Abftrahunt a redo diuiti^^ 
entjt, ft cetera » quae opinione noftra 
tio fiio vilia* Nefdmns sftimare res : 
icmn fama , lid cum reram natura deli- 
Nihil habent ifta magni$cum , quo 
oftrastrabant, praeterhoc, quod mira- 
limus. Non enim quia concupi(cendft 



s88 ^ AititAst Sim JA» J 



fiint : &cuinfingulonifn error pibUeaai 
fingQiorum errorem facie pnblient. 15) Sed 
•dmodom ilia credimiit , fie & in hoc fidioi popdl 
damuSf nihil cflTe grato animo honeffini* Oi 
hocTrbei, omneaetiam exbarbariaregionftvi 
tet condafnabunt: in hoc bonis miUaqne 
Erunt qui volttptates Undent J ervntqoili 
lint: erunt qnidolcntm maximum ofidoin did 
rant qui ne malum quidem appellent : diuitiaii 
fld (iimmum bonnmadmtttet, ilioaillaidiocf fe 
nx malo vits repertaa : nihil efle eo locupkdll 
quod donet fortune noniiraenit. Intanteindii 
diuerfitate, referendam belie merentibaf g 
omncfvnotibi, quodaiunt, oreaffitmaboflly 
tarn difcori tnrba confentietf cum interim b 
pro beiieficiia reddimua. Et prime eanfla eft( 
quia ingratua fit, fi (ada gratne efle nen 
perduduis eft furor, vtpericulofiffima ra fti' 
ncia in aliquem magna conferre. nam miie 
pe^ non reddere ; non vult efle » cui reddat 
be, quod accepifti: non repeto, non earigtVjl 
fiiifle mtuffi fit. Nullum eft odium pcraiGlV 
quam ex beneficii violati pudore. "ti 

.1 

E p I s T. L2KXn. 

ChntTM delicidt , (f mottem 9it4m : itewupn 90^ 
gnduum, fiudUs id dedicMndum tjfe : (f frJ^ 
JBbilofipbid ^ qus rnmnUt c^ntrd mtim^ (f a 
9ia vmnU mdla , eontrd ipfim mwiem, Ai 
in bdnc nos drgutiit dut Sopbkmdtk drmdrii 1 



Cf. Cum fingulornm nrtr puhlkum fseeris) 
Bim ltii4anint,- omnibus Itudata liii tiieninfi. 

If. Singnlwnm trrorem faeU fnkUtw) h. e. psUktl 
i!o ftdt n fiflgoU appetaot. 



ocliorcft. potcftfortanstibiiiiiiiriini 
iECBi inagit perdnct, nontimconem 
qut'Ccepifti: Sc in ifto teviue hftbito 
ddc, non molliter. Male tibi cfle 
oliiter* Hoc (ic cxcipci qqcmtdincH 

(iAct dici. 1) dure, afpere, liborio- 
Atoms fie quoramdiin vitiin laudarii 
tor: MoUiter vioit hoc dicnntjinol- 
tciin enim cfFeiniainir eninius^ atque 
n otii fiii & pigrittef in qua iacet, u>l* 
go ? viro non ^ obrigefiere fitint eft? 
i timent mortem^ cui iritam faam fece- 
[akam intereft inter otiuro, & condi- 
idergo, inqnifi non (adua eft velfic 
ftltofficiornm Torricibiia volutari 3 V- 
ilit eft, & contrafiioi & torpor. Pu- 
n odoribna iKet» mortiiiia eft» quam 
CO. 3} OdnmfiQelittpria mora eft, & 
bpnitara. Q«id deniqveprodeftiecea- 

|ion tranamtrift not Mlicitadinem 




390 L. AiriTASi SbmvAb 

caufTz perfeiiaamar? Qu» Utcbn^ft^iiii]u 
intret iricnis mortis? que tain muniia, A ita ate 
ducta vice quiei,qaam non dolor lecricstf Qac 
te abdlderis, mala humana circamftrcpcm. " 
tra f.int, qus circumeunc not, quo «it fallanljj 
Vtgeam: malta intni, qux cdam in mtditf"' 
neexsftnant. Philofophii circomdaDda cA^i 
pu^nahiht mumi, quern forCoiu mnldi i 
cemtiim non traxjt.4)la in(npcEibillilo£o i 
qui externa deferoii, & arce (e As findicitt i 
lum omne telum cadit« Nonlitb^^rrpoiMi 
tona long9t manas: nemtnem ocx!0|Mt> aiG 1 
tein fibi. Itaqae qaatunro pofloiniit; tb 31a I 
muf : quod Tola prsftabit fui namaeqiiiecogn 
quo itiirus fit} vftde ortni : quod ilU .botiaai^l| 
maiuiii (it: ^Ciiddcuitet:qaaafitiUftt!ititf«q«^ 
tenda ac fu^ietida dtfcernat, qUacuiditiitMn 
icit in(aMia,timnrnm fcvitiacomp^tur. 1 
putantipfot ^tiamfine philofephiarepvcflUiB*'^ 
cum recuroflaliquitcafua expemueft^xp ' 
confefi]O.Magna verba excidant»6)cniii I 
cit manum, cum mors propiuaacccBb. Pofftil 
ye : Facile prouoeibas malaab&ntia: ecca ihjiui|<li 
totcrabtlem efle dicebu: eccemorsyquam aMititfl| 
' ta animOle locatuaca : fonanc fligcHaj^gladiaa mi^j 

•■—■■— . .^ 

TiicietiitiienliHudfirntam affiAAainedrtalio : fill 
verba exercueris , (ed animiiin.: fi contra mortcit 
p xparaiieris : adiierHis quani non exhonabitu^il 
a:iollet» qui cauillationiboa tibi perfiiadera tenif 

■ — — 
^ Triixit^ aacftit, ^eiecit. Up^ . 
J. Rtpreffjfe) f reaint refPmK IMl ' 

& Exiiimy ddidont, "' 



hfiunmoaere? Non mehcrcule facilt 
vtmoi ineptior facrit^ qui (ehic inter* 
icanit mortis. iBcmmexftinguere; «n 
imadcem pertineret,coDatuseftfoliie- 
!ciiitcrrogationcimcontr4riain oppo(ii- 
» quod mortem inter IndiflFerentia po- 
Mp^i^GtmA vocanh Nihil>tnqviit, 
iriofam eft : mora aaiem glorio(um eft: 
n indifferenf, Hsc interrogatio vi^a 
9) mora non eft glorto(a, fed fbrtiter 
m eft : & cam dicit> IndifFerena nihil 
: concedotibi ita, vtdicam» nihil glo- 
S circa Indifterentia: lanqaam 10) indif- 
ico, id eft nee booa^ uec mala^ morbum^ 
crtatem,exfiliamf mortem: nihil horum 
imeft> nihil tamflirfioiBbia. Laudator, e- 
ertai, (ed it qaem non Tubmittit, nee m- 
ur non e3diliiim,(ed qui hoc non dolult: 
dolar» (edillequcmnihilcoi^git dolor, 
n laudati&d enmcaiinoriantcabftcilic 
) aoamconturbaait. Omnia ifta perfe 




39* ^' AwkAbi ScnicAv 

nonfunthonefta, necgloriofa; (ed qnidqiiid 
•xillii adiit, triidauitqac, honeftmii A glM 
facit. Ilia in mtdio pofita Hint : intcrcft, ftrn 
litta iilis an virtui manum admoacrit Mora a 
la» quae in Catone gloriofa eft> in Brnto ftatii 
pii eft & erubefcenda. Hie ^ cnini Bnioia f qi 
peritorus mortis moras quaweret^ad exomi 
ventrem feceffit, & euocataa ad mortem, iofl 
prsbere cemicem : Praebcbo, inquit^ ita vioam 
dementia eft fugcre, cum retro ire non poffia : 
beboyinquit, iu viaam pene idicdt, valA 
tonio. 1 2) O hominenft dignum, qui vit« dedal 
I3)Sed, vt coeperam dicerCjTideaipfammonB 
snalam efle , nee bonnm : GatoilUbencfiiflbB 
eft, tiirpiffimeBrutua. Omnia res, quodnoa 
it decns, virtnte addita fiimit. Cubieniom liM 
4dicimu8: hoc idem obtcuriffimnm eft node tdi 
locem infundit, no3t eripit. Sic iftis qas a not 
differentia ac media dicunmr, diMitiia, viriba 
msB, honoribus, regno : & contra, morn, « 
maisvaletadini, doloribns, qiurqne alii aat i 
aat magia pertimoimns: am maUtia, aat?icl) 
boni vei mall nbmen. Mafia perfis nee calidi 
iirigida eft. infornacem eoniediconealait:ina 
temifta refrixit. Mora honcftt eft, per illnd 
honeflxim eft: id eft virtus, & animat extern 
temnens. Eft &bonim, Lucili, qoai appellaon 



II, Vet fuh Aia$nhi) Niminun iflnd its vhum pn 
rornvka amorem in<U€abtt»qiieni^inagit tndcceacar 
iUad idilitDm velftth Antcnw. Btm cnim ctnta am< 
ttt & tnimi impotcndt, ft nemo ftani Yiaun hb ipfe | 
inorti inteponere debnerit. 

i;. Vita^ dtdirentr^ n fanm nikm ftqnalis IhbA 
ffflTet Yitc addtcerccnr* 



. qaoq«e retmorti noi aUoiuit, quod 
nut : ilia id qasBtrftnfitiiri iumus, nt* 
fint, & horremut ignota. Naturalis 
brarum inetut eft , in quit iddudurc 
. Ittqne etiamfi indifFerens inors,non 
I eft qu2 fiicile negligi poffint : magna 
dnrandot eftanimiii, vt conQ>eduine^ 
lepatUmr. Mors conteami debet ma* 
U multa enim de illt credimut : niul« 
ia certaduneft, ad augendam eiuain&« 
ripnii eft career internns, & p^i* 
ipprella regiO| in qua ingeni ianitos 



T rtoAsns MHtro fimefs crtunto^ 
% Larsm ixfwguis tntiis^ nmbrdsl 

nperfiiaferiiiftaf fabniaa eflfe, necqiii£ 
tis rapercfle quod timeant, fubit aliof 
le enioi dmenc^ ne apud inferos finty 

inam Hit arlnmr^nfiKiic ni«<» nnhia 



dQ4 t> AUBlAl t 'SgMrtAB 

quod ab inutto A tergiuerfiinte fit. nihil fidt ?! 
quia ncccflfe eft. Adiice none, quod nihil \m 
i^ nifi cui totui aniimu inciiboit atqne iflfbh; 
nQlla parte (ui repngaanit. Vbi autem ad maloi 
ccditur, aut peiomm meta , ant (pc bonoronj 
qus pernenire tanti fit, denorati vnitit malipari 
da; diffident inter (e indicia ftckmit, t&att 
quod iubeaipropolfta perficcre: illinc qnodfi 
hai» & ab re fu(peda ac pcriculola faget, U 
in diuerfa difttahitar. Si hoc eft, peril pi 
Virtus enim concorcGaniniodecretaperagit;Ml 
met qnod facit. .1 



Tm ne aJe msMs, Jid cmOrs MmJiMm to * 
gms tuMU FQtnms'fnn: .'\ 

"■ \ 
Non ibii audentior, fi mala ilia efle ercdidarifcl 
fhendum hoc epedore eft: alioqain h^tabitia| 
turn moraturafttlpido: i4)trudetor in id, 15)^ 
inuadendum eft. Noftri quidemvlderi volBfld 
nonis interrogationem i6)verameire, fallaecoH 
tern alteram & fallam > qua illi opponitnr. \ 
non redigo ifta ad legem Dialedicami ft ad 3 
artificii veternofiffimi nodos : tonim genu Hi 
exturbandnm itrdieio» qoo drctmifiarihiie qaSifli 
rogatur> exiftiniati & ad confieiSonem perdrf 
aliud refpondet, alind putat Pro veritate fimplk 
agendum eft : contra metum fbrtioi. . Hkc ipftq 

14. H^fiiaUt impetmm mrgtmrn fiffiHd) k. e. kttH 
lofoi impctam • & abicriftew fafpiciont, noratam I 
Ithic. 

I/. Tmdttwr) ¥1 qoidam «cligetiir id fadendam id 4 
Iponte faa fiicere debebtt. 

i4. Zaums imUftogMtimtm) de qua iapra, «^a«rab«t ■ 
ZeBO» tB rotlnmeftgloriofuin ? & hoc iMfttto indaiafcft 
ttOftem er£a jnalam non cflc » 91MI gloriola ii; 

1 



Icrumfunirutefl. QucniadmoduiDexr 
)tius gentii ruinam, obie<Sii corpori- 

A vita potim quam loco ccdam ? Di- 
alum eft, gloriofutn non eft: mora glo- 
'sergo non malmn ? O efficacem conci- 
ott hancdubicet feinfeftia ingerere mu- 
bnamori? Atilk-Lconidaaqaam for- 
)Ciinia eft ? Sic inquit « commiiitunea 
quam aptd inferos cceiiaturi. Non in 
•at, non b^Cit in faucibua, non elapHia 
alacres ilU & ad prandium promiCeranty 

Qiiod duxillcRomanui, qui adoccu- 
h lifiiktea iniflf&a, cuip per ingcntciii ho- 
ID ittif i eflVnt, 6c ^llo^uraa djil Ire com- 
necefteeft, ? nde rcdire non eft ne,.efle. 
impk& ^ impcrioGi virtui fit Quem 
cnmfirriptiooea veftts tortiorem faccre^ 
rtht poflcint? Fringunt animum. qui 
lUteontf ahendaa cft/& l^ minute ac JTpi- 
a, quam cum aliqmd grande componi- 






S9C '^ AvMAMtSp^mc'lw 

■"■■ • - . 1 

nies? Qpid dices imbceillitati hanuuis? quM 
quo inftAomiati in media periciila imuuif fig pi 
onehiinctifnendicoiifenuim^ qaibuiii^^ciiiri 
obntxam contra te perfiiafioneni bimmni ga 
uertes? verba niihieaptiofiiconiponii,&int« 
vncnlai neftii. Magnit tclismagnaportental 
tur. Serpentcm ilUm in Africa fieiiain>& Ri 
iegionibos bello ip(b tcrribiliorem, firoftral 
fundifqnepetiemm. Nepiio qnidan vnloe 
erat, cum ingent magnitodo pro vaftitatt eo 
ibUda, fcmim, & qnidquid human* torieramn 
Tciiceret. molaribua dcmam firada (axis eft. i 
verfiis mortem tu tam minnta iaculahs ? (nbid 
nem excipis? Acata.iiint ifta qus dicit. Nil 
acutios arifta. igjqocdaminntilia&incffiGsa 
fubtilitas reddit. 

Epist. LXXKIli. 

itmgit de fia tunc Utd^ tempirMUis, ^ 
Iterum Qft friare epifi^U) e^mtrs jm^^ 
^ mntak firmonibus dmt CMtiUis SMfiimtum 
fdnt, Docet dh ipfi ZenoHi\ xomtrs Ebfk 
differente, ^qm fartim cMbfipm. i^m 
(f exempUtm prdb§t ^ &* ^Umm^ Ubtd Jm 
B9nd. 

Clngolosdiea tibi meos» & qoidem totoa, in 
^inbes. Bene de me iudicas, fi nihil cflb in ill 
tas> quod abfcondam. Sic certe Waendnnelt 
quam in con(pedu viuamus : fie eogittnduDi 
quam aiiquis in pe6^as intimum in(picerc poll 

III. Arifia) ^ua uunsa fiuiln.fnlAerara ali^aem ei 



lod nemo vicain luam reipicic^ i^ixi 
togitflmui,&idrato: quid feceriaias 
I , £id rare : quid fecetimul ^ non co^ 
li confiUum futuri ex prst^rito venit 
ilfolidus eft. nemo ex illo qnidquant 
totus inter ftratiim ledioiiemqoe ditii- 
muih exercitationi corporis datum : tt 
go gratiai leAeduti, lion magno mihi 
me ftioui, lalTuiAiiiii . Hie autem ex« 
:iam fortiCtimis , 6nit elt. Progymna* 
isrii ? vnui mihi (nfficit Eairinui , ptiei^ 
ilil ; fed mutabitun lam aliquem td» 
ro. Hicquidemaiti noscamdetn crl« 
aia vtrique dentea cadant;3) (ed ianl 
qvLOt cuirrentem, & intra pauciflimot 
o. vide quid exereitatiQ quotidtatia prd«« 
nilgnum interualium fit , inter duoi iti* 
intes. codem ttoi jpore iile afbendit) ego 
tigtiorkt, quanto ex his velociua alte* 
:ntitaa flim. iam enim staa noftra nod 
1 cadit. Quomodotamen hodiernum 




f98 ^' hn^ini BtiiiscAS 

ccrtainea nobis ceflferic , quserii 1 quod nro ( 
bas cuenlt, hieran fecimui. 4) Ab fate: 
ne magii , qtum exerciutianc , in frigidaml 
fcendi. hoc apud mc vocatur param 
lUe tantuf Pfychrolutei , 6) qai Kalendit 
riii in Enripam 7) (altabam , qai anno nouO|j 
qucmadmodum legere » fcribere , dicere 
fie attipicabar in Virginem 9) d«fiUre , priia 
Tiberim tranftuli caftra. deindo ad hoc Ibliii 
quod cum fortiffiinai Turn , & omnia bona iidff f 
(ol tempcraU non multum mihi ad balneam (ufi 
ti) Fin t deinde ficcus, la) & fine nienia [ 
13) pofl quod non funt lauandz madua. Domikl| 
nimum. confoetadinemmcamnoftitbre 
mnovtor. ^quafi interiango. Sitii aft iiiilii,.l 
laredenifTe. aiiquando dormilTe mefino, 1 ~ 
iiiQ>icor. EcceC'rcenfiam obftrepit clamor: : 

4. Hitran fecimus) htert eft U^ rifmti fun \ 
vincentet Dimirum coronam reportabant , amb goa ii 
diii illt confecrabatar , ad:oqiie Hitra ilia euadmr, < 
proinde/ocfe^anf non reportabant. Ramillaflri 
€X L. I ftrmat. Liff, 

f Param caiia) plaae frigidam eniin ftrrt aoi 

6, . fychrolutes') qui frigida laoatar, 

7. dnripum) notatfoflas & incilitcomaqidfvqaiilabfli 
ft praetoriii *ix more er^nt. Lipf "^ 

S' Anno nouo) morif erac vc Kl. laniiar. qiiis%aa aoM' 
opificU fua aufpidi caufla delibaret. ; 

9. Virginem) aqaam qua: Romte tnfloabat omniifli firig^ 
fimam virginem appellatam. * 

10. Solium) aqua (i non ab igne, a fole campcmiMiJ 
mltior erac aqaii Tiberinit , qjemadmodmn \m aqaif Pa 
ms frigor- cedebant. ' 

11. Ad balneum fufereft) qno gloriatnr ia omaam viHBl 
abftinuiiie fip. i^g. Lipf, ^i 

11, Siccus) file obfoaio. W •. 

H* Sin^minjd pr(inii»m) q«pddamanttraiadbat8aii.l| 



tprudentifiimtviri^ qui rerum itiaximi- 
ones ieuiffif nat & perplexts fccerontiqatt 
iDcndacio umen fimiles funt. Volt not ab 
rerrere Zeno^vir maid[nQs,huiiu (ete fon> 
adlffimzconditor* Andiargoquemtd* 
igit, viraiR bonnin non fiituruin cbriuin* 
nin fermonemnemacommittit: viroau* 
iminictit : ergo vir bontu cbriue non erit. 
dum oppofit* interrogfltione fimili deri^ 
:nde» Satit enim eft> vnam ponere ex 
irmientinemo (ecretum (ermonem com* 
bono aatem committit : ergo vir bonat 
„ Quo vno modo poteft , Pofidoniui Ze- 
i cauflamagic; (ed ne Re quidem, next* 
poteft. Ait enim , ebriom duobiH modia 
Oy cam aliqais vino grauii eft, & impot 
, fi folet ebrias fieri » & hnic obnoxius vi- 
anc aZenonedici, qui (bleat -fieri cbriiif> 
» Haic aut?m neminem commiftufnm ar* 
per vinum eloqui poffic. quod eft ttlfam. 
I ilia interrocratio. comnle6^irur eom aui 



gob t. Ai»»A<t SiitKAr 

nunc, qiiod ti hucinteiiexitZeno,ifl^ttO»i 
volak, ambjguicate verbi qusfioit iocwn 
qttod faciendum non eft , vhi verkat qtuednif, 
&ne hoc Tenferit : qaud (equitur , fkUiini etf, 
(bleat ebriai fieri, non committi (eriDoneiD f 
Cogita enim quam mukif miliiibas , noo i 
brii , ilk imperatof , & tribanot , A centorio , i 
da mandaaerit. DeUla C.Caefarit c«dc, 
qui fuperato Pompeio . rempnblicam tcnuit, 
creditum eft Tullio Cimbro , qQatn Q. Caffio< 
Ui tora vita aquam bibit: TulliaaCimber ft I 
crat in vino , & (cordaloi . 1 4) In banc rem k 
ip(e: Ego,inquity quemquam feram > 15) 
num ferre nonpoffum? Sibi qniique mmc 1 
cos > quibui (cit , & vinam male credi , & f 
bene. Vnnm umcn exemplum , qaod ( 
hi , referam > ne intercidat. Inftnienda eft t 
taexemplii illuftribus. non fonper coii 
Vetera. L Pi(b , vr bis cuftos > ebrias , ck \ 
£iduteft>fuit,i6) maiorem partem nodiiino 
vio cxigebat : vsque in horam (exum fere do 
hoc erat eius matutinum. Officium tamaa J 
quo tutela vrbts continebatur, diligcntiffiide i 
niftrauit. Huic ft diuas Auguftas dedit (ecreui 
data, cum ilium prsponerct Thracis,qiiem | 
it : & Tiberius proficitcens in Campanu 
multa in vrbe ft difpedarelinqueretft inufiL 
quia illibene celTerat Pifonis ebrietas , pofte 
feot vrbis prssfedum, virum grauem > mo 
fed merfum vino , ftmadentem: adeo, wxwlI 
aliquando.in quern e conuiuioveneratiOppceffii 

14, Seordalus) ▼id. Bp. ^6 
If. ^emqtiam feram) fuprt me DomSnnm. 
16. Ebrifu y ex fii$ femel fiUhis tfi^ fkity com ftmaltli ^ 
ebriuf^ fempercrat, nondefiftaUt. Ldff^ 



, in £iiinmam partem vis caioris eicfbit: 
ftuante, quidquid in imo iacet abditain^ 
>rodit in roediuni . Oherati mero ; quern- 
cion continent cibum, vino redundant^ 
imquidem: quodfuum atlenumque cft^ 
idnnt. Sed qnamuis hoc foleat accidere, 
>lct> vt cum his quoifcimuslibentius bi- 
^u$ neceflariii deliberemns. Fal&ni eli 
}aodpatrocinii bco ponitur, ei qui foleat 
non dariticimm. iS) Qpanto &tiaB eft^ 
!are ebcietatenij & vitia eius exponere? 
ilerabilisbomo vitauerit,nedum perfedat 
:iii Atii eft fitim exftingucre : qui etiam fi 
ta eft bilaritat , aKena cauflfa prododa' 
len citra ebrietatem refiftit. Nam dfe il^ 
t, aniapientii animus nimio vino turbe- 
ttebriii felita. Interim fi hoc coUigere 
bonam lion debere ebrium fitri,cur(yl- 
ii ? die quam turpe fit plus fibi ingerere 
r, & ftomachi fin non nofl« menfiaram: 



^Oa I^ ANNAEI 9SIIVCAV 

cxemplani) qiii Clitum carliBmuin fibi «ci 
mum inter epnlai trtnsfodit: Si inteUcdo fin 
morivoluit, certe iheruit, Omnevitiumebi 
incendit , Sc detegit : obftantem malit contti 
f ecnndiam rcmouet. Plores enim pudore ] 
di> quam bona voluntite; prohibitis abftim 
bipofledit animum nknia vii vim , quidquid 
tebat, emergir. Non facit cbrietat vitia, £ 
trahtt. mnc libidinofiiinecubiculam quiiAeii 
&t , fed cupiditatibus (Uis quantum petierint , 
latione petroittit : tanc impudicus morbum 
turacpublicat: tunc petulans non linguam > i 
num continet Creuit infolenti (uperbia, * 
tas fisuo, malignitas liuido : omne vitinm la: 
prodir. Adiicc illani ignorationcm (iii , c 
purum explanata verba , tncertoi oculba , | 
crrantcm , vertiginetn capitti , tefia ipfi i 
velut aliqao turbine circumagente totam d 
fiomachi tormema , cum cffcruekit mer 
vifcera ipfa diftendit. Tu'ic tamen vtcumc 
rabiie cfi, dum illi visfuaeft: quid cum fo 
tiatur , & qu2 ebrietas fuit , cruditai fada eft 3 
quas ciades ediderit publica ebrietas. 19) Has 
mas gentei bellico(aique , hoftibus tradidi t : 1 
torum annorum pertinaci bello defend mcei 
fecit: h»c contumaciffimos , ^iugum recufi 
«licnumegitar)>itrium : haecinui^oaacie n 
snuit. Alexandrum , cuius modo feci men 
tot itinera, tot pr^lia, tot hicmcs , per quas , vi 
porum locorumque diiEcultate,tranfierat, ti 
sia ex ignoto cadentia, tot maria tutnm dim 
k '. 

la. P«^/ic4elriefaA que atiplBresfimiil I vda^ii 
ftra» yrbiuD^Qe prsfidia peroenii. 



qusftlii res perdidir, & in externot ino« 
AonRomtna traiecit, quam ebrietti, n^ 
Qeopatrs amor? Haec ilium res hoftem 
haec hoflibus fuisimparcmreddidit^hsec 
:it, cam capita principnm ciuitatis coe- 
entor, cum inter apparatifltmas epolat 
{ales ora ac manu| profcriptornmreco- 
mn vino grauis , fitiret tamen (angni* 
nrabile erat, quod ebrius faciehat ctiani 
eret : quanto intolerabilius , quod hsc 
»te faciebat?Fcre vinolentiam crudeU- 

violator chim exafperatarqoe fiinitas 
emadmodom difficiles faciunt oculoi 
i, etiam ad minimam radii folis oflF<rnfi- 
rietates continue efferant animos NanI 
idfcnonfint, confaemdo infiiniaedurat^ 

coocepta J etiam fine iUo vaient. Die 
&piena non debeat ebiius fieri. Defor- 
k importuniutcm oAende rebus , non 
factUintem eft. Proba iftas, qu« volu- 
ur. vbi tranfcendcrint modum. Dcenai 



imoriBi 
eUoboii 



ftOl L. AnV^A^I StVB«AB -i 

^ I . — -N — ^. ■ ■ ■■>■■■ I » j. 

snuieacus (it : licet coliigat> nee venenOrpotomo 
rum y nee fopore fumpto donnitaruin , neceUd 
tccepto qutdqutd in Yi(ceribus hxrehit, eieSar 
deie6^uriiiTiqiie. 21.) Sed fi tentantur pedes , iia(^ 
xion confiat : quid eft , quare ilium exiftunct 'mft^ 
te fobrlum efft , in parte cbrhim ? 

E p I s T. LXXXIV. J 

itilum k£iionemqu9 alternanda ejje, USa ^nMH 
im fttecum ^num 9ertendd , Gf noftrM fdcitdti 
Denique sdh^tattQ s4 Safientiam^ . J?a84 (i Mfl 

ITinera ifta qnsfegnitiam mihiexcutiunty ftfdfi 
tudini me^ prodefle iudico , (k ftudiii. QaanAI 
}etudinemadiuuent,videi: cum pigram me, ft 4 
gligentem corporis, litteraruin amor ftciat, aliaSJ 
opera 1) exerceor. Studiis quare profint, indicflfl 
Alc6lionibusnonrecefl[i. Sunt tutem, vtodftiflii 
lieceffaris. priinum,ne fim me mo contencordciiii 
vtcumab aliisquvfitacognouero, tam&dcinDcald 
iudii-em , & cogitem de inueniendia. Alit IfAio if 
genium: &ftadiofatigatum, non fineftiidio tanMl 
Tcfidt^ Nee fcribtre tantum , nee tantam Icgcre d 
bemus* altera rei contr»ftabit, & Tires exhaoriettd 
fiilo dico: altera foluet acdiluet, Inuicem hoc ill 
commutandumeft, & alterum altero temperandeA 
vt quidquid le^ione coUe^^um eft , ftiloi rcdigati 
corpus* Apet (vtaiunt) debemus imittri, qM fi 
ganiur, &ilores ad mel faciendum idoneos dirpefl 



3;. EieShtrum ieieiiurum^ue) thSutum ibpra , diitSmm 

I. Aihna opera') eqaornm ^ni in cfledo fdiiiit. aac A 

tQiramiafeUa, Ut$. 

4di 



E i I t T O f. A E. jof^ 

|tudqiitd itmkrc, difponunt, ac fct £11101 
I; A, Vt Virgilius no0cr titj 

I ^ ^ - Ufuentis tttflU 

tiOQ (VtLi conftaf J vtram fuccuin e^ Aoribui 
qui protinui mei fit * An qu£ collegerunt^ 
^porem miKtai i quadim, & ptoprktate (pr 
^matefU. Qulbuidam enim pJacctj nonfacleii- 
I (ciertttam cOc iliif j fed colligendi* Alunr in- 
^fidliidoB melinarundinum foliif, quod aut 
I €2U, sat ipGus amndinii humor dulcii & 
r gignat In noftrii quoqueherbisvimcim- 
Imioui rnamredaix) dt notabibm poni r quam 
iu/ & coatrabat animal huic rei gcniiuiti. 
^ eiciAimantj conditura & difpodj^ioue ia 
iliutem Ytnit quxextenerrimiiirUemlum 
imque dtccrp&rint : non fine quodam, vc i- 
, fcrmento : quo in vnum diucri^ coalcfcmiL 
Uud, quam de quo agitur, abducar, noa quor 
ipet dcbefnuijmttari, & quaecumque exdi- 
)ionc congtHimujj feparare, meliut enim 
ftniamur Dcinde adbvbita ingenii noJIri 
acultate, in vnum (kporem variailh libamenT 
idere : vt etiam fi apparuerit vnde fumptuna 
taiKien e^^quam vnde (bmptum efl,appi« 
odincorpore nofiro videmua, fine vlUope- 
, facere naturtm. Aiimenta qus accepiinus> 
I ia faa qualitate perdurant , ^ foUda inna- 
iacho> onert (imt : at cum ex eo quod erant, 
ant , tunc demum in virei & in fanguincni 
t. Idem in his, quibus aluntur ingenia^pra^- 
vtqnscumque hAufimus, nonpatiamurin- 
I n«. a4caA fiat. Concoquamui ilia ; alio- 
u $ ^uiiv 



305 L. Al^NABl StNtCAS 



quin in memortam ibunt, non in ingeni^m. 
liainar illii fideiiter , & noftra faciamut , vi 
quiddam fist ex multis : ficut ynni numeral fi 
guiis, cum minores fumipas & drflidentet conr 
vna comprehendit. Hoc faciat animus ncd 
mniaqutbus eft adiutuf , abfcondat: ipfiim - 
oftcndtt, quod cfTccit. Eciamfi alicatut in ' 
parebit fimilitudo.qacmadmiraciotibialuoi , 
(imilem eflc ce volo quomodo fiIium,nokiqu 
imaginem. Imago , ret mortua eft. Quid 
non mtelligetur cuius jmiteris orationem 1 c 
gumentationem ? cuius (ententiat ? Puto aliqu 
ncintcHigi qutdem prfle, (i magniviri. nec< 
mnibnt . qu« ex quoque velut exemplarti 
formamfuam impreilit.vt in vnitatem illam 
tant. Non vides quam multorum vocibuscoho 
ftet? vnus tameti ex omnibus Tonus reddimr. d 
lie acuta eft, aliqua grauis, aliqua media. acoM 
rls femins, interponuntur tibiz* fingulonim 
tent voces, omnium apparent. De chore dico, 
veteres pbilofbphi 3) nouerant. In commiffion 

2. Pnta alifuand^) totom locum ita reftitntt Gro 
Puto aliquando ne intettigi qutdem pofft imaginem vit 
nim emnibusy qua ex fuo velut exemplaria ftruxit , 
fui imprejfti vt in veritatem iHam comfetant, Rt:fpc 
propofitam qusfttonem repetendo fimilitDdinem', qii; 
▼fm : imitatorem au£tori efle debere fimilem nFatr 
Hon vt faciei imaginem. Mirarit velie me , ne nim 
reat cuius orationem exprimas: cum ne imagines qn 
moei exprimant tam perfe£b , vt ftatim cuius fint, a 
tur : & tamen nondum eo vsque progredi te veliray 
imago expr;mas. Struxijfe exfito exemplaria dicit a 
fe ploribus imaginibus (iX'^rimcndnm praboit. VeriU 
imagitti folet opponi. Grotiev. 

J. Philofipht) f. cnm Lipfio legendum, Philedi. 

4. CowmiJJienibuf) cnmmifliones ludoram diesis 
nun. Lip/! noa dicci»miucMCcr//:naffldeffliifiaaJuc 



E > I I T E A t. 



I cintOFum eflj qnain in tl^cirria olim fpt- 
nit. cum omnei viai 5} crdo canentlum 
It. caue« xncitoribuf 6} cin&a eft^ & ex 
ineiibiirum genuiarganorumqun confo- 
nccAttiieR^ifrcnif. Taletn flnimnm ciTe 
Clio, vt multaein iiloirttijinu]tapr»ccpti 
rum KtAmm cxeiiipla> fed Jn vnnm conlpi!' 
tiDodo, inquis, hoc tfEci poterit ? aflidua 
I fi nihi} cgetimui > oifi ratioDc iiiadente. 
lire volijeritj dicet tibi: Belinqueif^aiam* 
} qum di&urrjmr. relinqu? diukiai, eut 
poHideaiiumj aut onnt. rclinqae corpDrii 
livoluptaiei: molliunt & cneruant. rcfin- 
am * tumida rci cil , vana , venro^. titil- 
terminuin. ttm foljctti eil nt quern ^nie Tq 
mnepoHrealium. laborat inuidja, & qui- 
u* Videi autem qatm mifcr (it, (1 is, cut 
& inuidct f Imucrii illaa potentium do« 
inulmofa, ma fatutantluinjlimini? muhuni 
itamcbarum , vt iinrct : plut^ cum intra- 
sterl ifloi gradus diuitum, & magno sggc 
fay) veflibula. non inprsrupto tanmm 
, (ed in lubrico. Hue posius te ad faplen- 
;, tranquilliflimaiquercf , & fimul amplify 
I* Qpscamque videntur eminer^ in rebut 
quamuis pufilla (int, Sc comparatione bu- 
rn exftent , per difQciles tamen & ardaos 
leantur. Confragofa in faftlglum digni- 
I. Ac (i confccndere bunc verticem libet> 

Theatrorum.- nam via inter cnneot ft prseia* 

iribus) font qai tuba figoum commiflionii in 0- 

idabant. 

aggeftu piJ^enfA) nimiinm & ftmAoffS ar|e&ti« 

^doAtw cdificia. Gtoitrnt 

cui 



So8 !•• Aii«iEti SiNs'tAB 



Cui Ce fortuna (ubmifit : omnia (qaidem Cnh tt^tf 
cxcelfiffimit habennir^ adipicietj (edttmen 
•d fanuna per pianmn. 

Efist. LXXXV. 

SophipnMM hnprobai » (f s /mis ftmJHs id 
ExempU quddamdat.fed ad ^HUa traducitt 
tra Peripateticos > Jkpientem ^aeare Jiffeihbm 
re, DiindefBeafam, ^itMrnfikififfkerei^nM 
qualem efiyfeu hngam^feu briuem.' Nan etid 
minui ab exterms^ etfi maU, aut dsmna ma 
(f SapUntem ommbu^ bent M^ Bona^ fipi 
pifiolA. 

PEpcreevam tibi, Aiquidquid nodofi^adhaei 
rar, prsterierain: contentut qaafigaftumt 
re eonifn,qu0e anoflrif dicumQr,vt probetur 
ad explendam beatam vitam felafiitif efficax. 
inc> quidquid eftintcrrogationum autnoftran 
id trada£lionem i ) noftram excogttatanini , 
prchendcre:quod 6. fbcerevolucro^oneritef 
ftd liber*^ Illud totic» teftor, hoc me argument 
genere non dclefbri. podet in aciem defcendc 
diis hominibttsque fiilcepcam^, fubuta armatai 
Qai prudent eil» & temperans eft : qui tem| 
efi, & conftans : qui conAana eft, & impertn 
eft: qui knperturbatns eft, fine triftitiaeft: 4 
triftitiaeft, beatui eft : ergo prudent » bean 
& prudentiaadbeacam vitam fatis-eft. Huie 

1. TraduHiottem) hoc nomine ihtelligit alioram I 
phornm Psntentiftf, qutbnf connenebantS^ tradtuebMt> 
mm placitfl. 

2. Subnla amtatim) tenoi ifto argntitium ftoicand 
^ fipra ep, ^» {ukula honem eTUipis* Upf 



um imitipnem eflfe triftitit : &pientem non 
iratCy cettrum ungi:& cetera inhuncmo^ 
s (u2 refpondentifl. Non hi toliunt affis* 
temperant: qnanmlnm autem fapientt da- 
nbecilliinili fortior eft, & mceftiffimit Istior, 
idffiroii moderatior, & hninilliinis maior? 
(iiretar yelocitatem fiiam iLadas, 3) ad claa* 
letquere^icient? 

/ intsSd Jigitk per^fimfnA Volant 
tuty nee curjk tenerds Ufifit ariftaty 
§rt per medium^ fluUu fufpenfa tumtnti^ 
iter, ceieres nee tingntrtt dtqtton plants. 

perfiicitatperfesftimata, non qus tardilfi* 
collatione laudamr. Quid & fimum vocet^ 
d>ricitan^m|noneft bona vaietudo, medi- 
norbi. Sic, inquit, (apieni impernirbamt 
qnpniodo apyrina 4) dictihmr, i]ion^ qui«* 
t ineft daritia granQrum> fed qnibui minora 
dft. Non enim diminutionem malorum in 



3IO L..ANIIAI1 SiNsrAi 



fe^t fufFufib excacac, fie niodica torbat S 
pliquos afFedat (apienti, impar iilii erit ratio, A 
lut torrente quodam auferetur: prae/ertim cuqi ilii 
vnum/ed vniuerfum afF. Auum coecum reiinquia,* 
quo coilu^lecur. Pius pottft quamtiii medlocr 
turba, quam polTct vniurmagni violentia. H 
pecunis cupiditatem , fed modicam : habet amh 
pern,, fed non concitatam : habet iracundiam, CtH 
cabilem; babet inconftanciaoi > fed minua vagm 
mobilem : habet libidinenij noninfaniam. Mi 
cam illo agcretary qui vnuni vitiamimeemnih 
ret, qiiain cum eoqui leuiora quidem, led om 
Dcinde nihii intercft, quam magnua fit aff«fi 
quantufcumque elt, parcre nefcit> confiiiuro hoi 
cipit. Quemadmodum ration! nullum animal 
temperat, non ferum , non domefticum A ii 
natnra cnimillorum eft furda fuadcnti : fie non 
quunnir, non audiunt aflfefiua, quantulidui 
fint. Tigrea i leonesque nunquam fcritatem i 
unt, aliquando fubmictnnt : & com minime.a 
daueris , exafperatur toruitaa mitigata. Naof 
bona fide vltia manfuefcunt. Deinde fi ratio pi 
dt> ne incipient quidem aiFeSna. fi inuiu raM 
caeperint, inuita per^euerabunt. Pacilina eft ei 
initia illorum prohibere, quamimpetumregcra< 
fii eft itaque ifta mcdiocritaa & inutilisi codeo 
}oco habenda, q[uo, fi quia diceret, inodice ini 
endum, modice aegrotandum. Sola Tirtus hi 
non recipiunt animi mala, temperamentum:fi 
ua fuftuleris ilia, quamrexeria. Nonqoid dub 
eft, quin vitia mentii humans inueterata> & dura, 
morboa vocamui, immoderata fint; vtaaaritia 
crudelitas, vt impotentia, vt impi«cas? ergo io 
derati funt & afFcdui : ab hla enim ad lUa tranl 
Deinde fi dai aliquid iuria uiftitiat| timori^ cufi 



a quiaem eii, qu jnii unc : u jpiic per- 
iy cum cauflis (iiis cre(cent,tanciqae 
lent. Adiice nunc, quod ifta, quan- 
(int , in mains excedunt. nunquam 
antmodum.Qutniui^leukiinitia mor«> 
::&sgra corpora > minima interdum 
, Illud vero cuius dementis eft credere^ 
extra noftrom arbitrium pofita princi« 
n noftri efle arbitrii terminos ? Quo- 
endum (atis valeo> ad quod prohiben- 
lui? cum faciiiuiiitexcludere,quaiii 
imere. Quidam ita dillnxerunt, vt 
mperans acprudenspofitionequidem 
tu cranquilluf eft, euentu non eft nam 
ibitum mentif (us , non perturbatur, 
ur, nee timet : led malts extrinfecus 
; , qus ilir perturbationem aflTcrant^ 
yolnnt dicere: Iracundum qnidem il- 
ira(ci tamen aliquaudo : & timidum 
fle^ timere tamen aliquando; id cft^ 
:apere, afFedu non carcre. Quod fi 




Iliad pr secret iudico ob(cnitndiMiif otdiui 
paratim prolMnda Cum , milceiiniitb Per le 
coUigicur> vnam bonam eflc^ qaod boAtflum' 
(e rurdifl > ad vitam beatam (atis ctliBVimcaaii 
Uttai bonam eft^ quodbo.neftaiii»oiiiiici 
ad beate viuendum fiifficere vircuteois ^, 
Aon reininetur,(i beacam (bla virtm fiidv 
num eireqaodhoneftom eft. XeniiKaEiam ft 
pns paiancbeatooi vel(bla virtatefieri fMiflc: 
men vnam bonam efle quod honcftmn cCL ~ 
qaoque iudicat, cam virtatem habcatfbci 
^d ipfiim virmtem nonladi efle ad 
quia beatum cfficiat voloptai > qo* ex 
non ipfa virtus. Inepta diftinftio. Idai 
gat, vnquam virtatem efle fine voioptM. kl 
ionda femper eft, atqae infeparabdu, 4^ (ok 
eft : habet enim fecum voiuptatem, tine qoa no 
etiam cum Tola eft. Iliad aocemab{iir4iune& 
dicitar beatam quidem futuram vel fiila 
non futurumautem pcrfede beatam: qoodqi 
modum fieri poffit, nonreperio« Beata enim fill 
num in fe perfedam habet, inexfiiperabilec 
eft , perfe6le beiu eft. Si deonun viti inUl 
maiui autmelini : beata aatem vita diaini eft: 
habet, in quod ampliai poflit attotti. ^ 

beata vitanuUiui eft indigent, omnii btalaviia{ 
fe£l:a eft, eademqae eft Sc beata.ft beatiffima. Ki 
dubitas, quin beata vita (bmmum bonnmfitt 
fummum bonam habetj (iimme beau efti 
admodum fummumj adief^ionem nonreciph;, 
^nim fupra Tummum eritl) itane beata qnidcn 
quae fine Tummo bono non eft. Qaod^Caliqi 



J. vel fola virtutt) ^aod fnpra Xeaecratcm ft I 
pom iiatucrt dixit* 



uod cit malit : iut id iilam non mall^ 
diofl eft. Vcique enim quo prudendor 
ii ft ad id quod eft opdmnm, extendct, ft 
do conleqiii cnpiet. Qaomodo autc^m 
uiciipereedainnuin potcft, imoqui &- 
ptd fit, ex qno vcniat hie error. Nefciunt 
a vnam cttt, in opdmo illam ftatu ponic 
lonmagnitado. IcaqueinKquoeftlonga 
afii & angttftioriin malu loca,inultaiquei 
3vai f & in vnum coaAa^ Qui iilam nU' 
It I ft menfura , ft pardbui , iam illi 
cximium > eripic. Qaid autem eft in 
iiniuin J qnod plena eft. Finii , ¥t paca> 
idiqoe (atietu eft : hie plui edit , ille mi* 
:£ert? vttrqaeiamfaturcft. hie plus bi» 
i ! qaid refert ? vtcrqae non fitit, Hia 
liavixit, hie paucloriboi : nihil iotcrcft 
nnld' anni beatnni fcceront , quain hune 
quern to minui beatum vocat, non eft 
poteft noma n imminni. Qui forcis cft> 
sft : qui fine timore eft , fine triftitia 



914 L* AnwAbi Ssiit«Aft 

^ ■■ \ , < - 

bic) iftud defnentisalienattque» nonfortisc 
le vero, inqoit » moderttiffime timet > Ctd in 
cxtti metttm non eft. Qui hxc dicont , rurfi 
dem )icuoluaimir,vtillis virtatum loco fint t 
Titia, Nam qui timet quidem » fed rtrina A i 
non caret malitia » (ed leuiore vexatur. At eni 
mentem puto » qai mala immioentia non excii 
Vernm eft quod dicit^fi mala font; led fi felt n 
la non eiTe.dcvnam tantumturpitudinem mail 
dicat; debebit fecure pericula ad(picerej ft a 
menda contemnere. ant fi ftnlti ft amentia eft < 
nontimere: quoquiiprndemioreft^hoctinid] 
git. Vt vobifl , inquit j vidctut , pnebebit fi 
culit fortii. Mmime. non timeUt ilh) (ed ▼! 
cantio ilium decet, timor non decet. Q?'^ ^ 
inquia. mortem, vinculaj ignea, alia tela foi 
nontiiiiebit? Non; (citenimilla noneflemali 
videri : omnia ifta humane vit« formidina | 
De(cribe captiaitatem> verbera, catemti egcA 
& membrorum lacerationes, vd per morbum 
per inauriam : ft quidquid aliud attnleria , inttf 
phaticoa metus numerat. Ifta ttmidia timenda 
An id exiftimas malum, ad qiiod aliqnandol 
i^onte ▼eniendumeftYQuaeria,quidfitniahiiD?< 
re hia qma mala vocantur , ft illia libertatem fuai 
dere , pro qua cunda juitienda (imt. Perit Ub 
nift illacontemnimua> quae nobia iugnm impo 
Non dnbitarent quid conueniret ford viro, fiC 
quidefletfortitudo. Nouefteniminconfiihi 
ritas, nee periculorum amor, nee fonnidat) 
appetitio ; (cientia eft difttnt^endi quid fit mah 
quid non lit. DiligentiiSma in tutela fni fort 
eft, ft eadempatientiffimaeommi quibuafil 
ciei malorum eft. Quid ergo , fi forrum inta 
ccruicibui viri fortia, ft para fubinde aUa atqi 



Alam eft> nocet : quod nocet> deteriotem 
' & pattpcrtis deteriorem non faciunt t 
)n uint. Falfi^m eft , inqait > quod pro* 
icniin fi quid nocet, etiam deteriorem 
peftas &procella nocet gabernatori , noA 
deteriorem fadt. Quidam Stoici iu ad** 
cQiondent; Deteriorem fieri Qrubemato- 
kteacprocella> quia nonpoffit id quo4 
icere , nee tenere curfum fuum : deterio* 
arte fiia non fieri in opcre fieri. Quibua 
t: firgo, inquit, & lapientem deterio^^ 
lupertai & dolor ^ dr quidquid aliud ta^ 
mem enim iUi non eripiet , (ed opera etna 
floe refte dicetctur, nifi diflimilis eflet 
I conditio^ & Itpientit. Hoic enini pro- 
n vita agenda, non vtique quod tentar^ 
omnia redt facete: gubernatori propo- 
ique nauem \\\ portnm perducere, Ar- 
lint : prsftare dcbent ; quod promittUnt ; 
lina redrixqoe eft. Artes feruiunt vitar^ 



31^ . t. AirKAii StMie^t 

- - - , . ■.^. . ■ t . . - - — — 

Sc naoLi regendc (cientiam. hzc eo nuigis appiTtf 
iUi iDig'is aliqua f ortuha vis obftitit. Qiii hoc p 
dicere, N<pptune, nnnqiuin hincniuenij ni 
fiam. arti fiitisfecit* tempcfttt non opus rab 
torts tmpedit , (ed roccclTain. Quid ergo r in 
non nocet gubernatori ea res quae iUamtenere 
turn vetati qua^/conatui eitts irritoi eflicit"} qw 
refert ilium , autdetinct, Aexarmat? Nontan^ 
gnbernatori « fed canqnam nautganti nocel^ < 
qaingnbernatorbartemadeo nonimpedit, fit 
dat. tranquillo enim . vt ainnt , qu3ibct giibcn 
cQ. Nauigio ifta obfunt j non reftori cini , qii 
dor eft. Ooas perfbnas habet gnbernator : di 
communein com omnibua qui eandtnicon&end< 
naucm, qua ipfe quoque veAor eft : alleram prop! 
qua gubccnator eft. tempeftat tanqwun vc&ori n 
nontanqaamgabernatori. Deinde gnbemator 
alienum bonum eft , ad eus quoi vehit, perdnet : 
jnodo mcdici ars ad eos, qnos curat : (apientia < 
mune bonum eft , & eorum cum quibui vini 
proprium ipfius. Itaque gubernatori fortaJDTe j 
tur , cuini minifterium aliii promifliim tcitipi 
impeditur: (apientinonnoceturapaupertate, t 
dolore , non ab aMs tempeftatibni vits, Non < 
prohibentur opera eius omnia , (ed tantum ad 
pertinentta: ip(c (emper in a£):ueftp non in e^ 
4) tunc maximuf, cum illi fortuna (e oppofiiit ; 
ipfiusiapientiaeoegotiumagit, qoam diximut A 
num bonum cflTe, & flinm . Praterea , ne aliia qd 
tunc prodcfte prohibenir, cum ilium aiiquae neci 
tea preiuunt. Propter pauperutem prohibetiu 
cere I quemadmodum tradandareipublicafit; 

4. In aftntfl, fmintffeau) tgit fempcr, lioet adian 
Mm esternoi non icinpar fe^nator, 



I lu ■uuvirm-wuiiuuii • iivw luaiciriain 

i inmeatur; haqtie nee paupertai it 
)lor, ntc qnidqaam aliiid.qaod impcfi* 
k prccipite» agit ^ prohibet Ta iUum 
' malji? vtiQir. Non ex eborc tantiun 
batfaceveiimiihcra, ficiebetcxaere: fi 
, fi adhuc riliorem raateriam obnhflea^ 
B cx-iUa fieri eptimnin poflfet. Sic £api- 
a , fi Ucebit , in^diaitiia expbcabtt ; fi in»- 
ipertate: ftpocerit, in patria; ftniinii% 
poterit^imperaitdr^ fimiaas, milea: fi 
^er ;. fi; fninaa , . debility qaamcomqac 
xeperit, diqnid ex ilia memorabiile effi^ 
fiint domitorcafaaniin , qui fieuiffima. 
id occnrfiini exterrentia hotmaedi , do» 
um : necafperitaiem excoffifle contentit 
ntubernioin midgant. Leonibua niagi^ 
.in(ertat> ofimlatnr tigrim fiiiui aifto% 
niiiiimiia JBthiopa inbet fiibfidere in ge- 
alare per fiinem. Sic fiqpiena eft artifiac 
Am. Dobr^egeftaa , ignominia , career^ 



Jig £. AkMAII SlHBQAB 

Mi l 11 ■ wmmmmm^a i i i i ■ -i^lP— ibw^B< 

E p I s T. LXXXVL 

JDi 9itU jifrkdni; difjSeh (fbsbuo^ me f$St^t'i 
Uui; C^ntTd luxmmjm did. hk Uiviw H^ d$ 4| 
finnJk^ occdfaiK MU^ > 

TNipCiScipionit A&icaoiyilU iaoeailisetibiii 
"^adoratis manibui eius & irca^i) qutmr 
eflotantivtri fii(picor*ft) tiunuunqnidcniCHiii 
tain* exquoerat»redillbptviii«dco tnitu: 
magnoi cKcrcihii diUDt,(hoi mm ft Cttiibyfiii 
fiii» acfarora fclicUeir v&s ktbiut) 6d ob^i 
inodentioiieinpietatemqiie> magia ini 
km , cam reliqait patriam^ quamciim detadiKi \ 
$cipio Romsdeeflc dobebat, ant SomcUbartaf 
;iul,ihquit, volo derogarelegibuaj nihil iuAiittrii , 
Iguum inter omnca cinct ina fit : ftare fii|t aaa bil 
ciQmeo,4} patria. canflatibf libertadafitticnj 
gimicntum.5) Exe(sfiploiqiiitmtibitBspfldi^Ci| 
Qtiid Dt ego admirer banc magnitodintm aaUr^ 
ia cxGHam vohmcarinm ficcffit, ftduiiataifeiiDl 
fauit? EoperduAarct erat^ YCtot libtnttSd|ii 

»■ ' ■■! I t I II ■ ll^ 

%, Area) mot geatU Cdndis • daerai & vtbm ai 
qnteraot iHini gentii locnlif lapidcif cooditot i " 
«iai L. 7. In ginte C9rmii* aMat aalf ^lAaa i 
iiMtr cremMttis, l^pf 

$, Sufpicwr^ nam diibinm crat tn ibi condidw afllfe 
^w L.^ g.. Afirieamm aUi Kmut oHi LmHrm is^ wmtm 
j/kptHnm pradnf. Vtfkifm mmummu ^fimifoiim H 
la*. Liff. 

f. ^ma Ukertai) prfffeaieaimg^iutlibenatiRoBa 
AVopctftgrttiam. Ii^. 

.^. Bemfahmto) luuaMbgtatcmRoimaiilufcaaia 
•hofiet-tiQi defcodera^ 

f. AripmiHftim) dooebo mm til lifi Miala &i 



b^lMii&i kgibuf, A(kU»e^mmf^ 
UMCkfiKni rtip« impiii«mnM, qnaai 
Vidi.KBiiin flniaam lapidt qoidrMflu 
mdimin^liui> turret qooqiw m'jmi 
nUc finBiqiic tUnr cAii. CSftcfntiiiM"- 
dibiis fiMiCMB) qi» fiiffiGtttin Tfiifli 
poflCiL.. Biliiipioin wigpftttyi ^ tmdwin 
AmMnsMjAtpm. wmifidAma nm^ 
il criilif^yiMM oUcvnin*; •*Migni:ti^ 
■ ftUc s8w*iinnihim» jwnmScipk^ 
• .Ili.lU|0iiftg8fe illtGutliigini».h9»> 
ftd«lnivi4Mdtamm&iiata^^ 
sQffpokMirapainfliqit feffiuii? ' 

Mfipirimniiii^ 

t^ iiifi AlJnupmWiii 'maraiOia'NuriMJfci 
diftinAi (iiiirT niii ilfo Tiid&ciw^qpd- 
iir»inodiiiii 9) virutA dreooilitio |nn»< 
ritro Abieondinirio) G«neM;nifiTlM^ 

wifemtlcMptM eft) tGallii, iccudtvict A 
idt, nlfi Scipio fuifftt. 
ntm crvfUf tot fegmcntt nflniioriiiDwte €« 
im, in^iuKif^ni, inqatdrttimi. l^f. 
crnfis) viil.rfin. i. J5. c« i. Ncroniftnd icf« 



J90 ' L/XwifAM Sm UBCAB 

(ioi ltpii> qaondam rarum in iliqao ipcStcnl 

t, pi(cinai noftrai circnmdedit; in quit n 
one corpora exinanita n) damttiiniir; 
qnam argentea epiftomia fudcront. Et adbu 
ifli fiftalas loqoor : quid cum ad bilnea liber 
pcmenero? quantum ftatnarnni , qaantuniCi 
mm eft nihil fiiftinentium > ftd in ornamenti 
tarum, impenfiicaufla? rs) quantom-aqiua 
gradni comfiragore labendam ?. Eo clelidar 
vvnimua, vt nifi gemmae calcare nolimui. . 
fcalneo Sdpionie minima (mt j rims magii i 
iieftnr mnro laptdeo tx&jHtm^ .vt fine imari 
xaenttiomen admitterent At mine bhttari 
ctnt'balnea, fi qua nonitaaptattifiint, vt to 
iblem feitaftrisampi ffiaiiaredpiant ; nifi-ft 1 
jfiroai i& cotoantur ; 14) nifi ex iblio agroi < 
{nroTpiciunr. luque qnis concnrfiim , & ad 
iiem babitenMit cuili dedicarentur, if ) i^B^ 
quorum numerum reitciuniur, cum aliqoid 
amria eommenta eft , quo ipA fe obnieret. 
A pancaerant balnea, nectUocnlm exoma 
«nim omaretur rei qnadrantaria , 16) & in W 
obiedjmcnmmjreperta) Non fiiAindebal 

It. Multafidaiwu Corpora exhumka) nampofti 
jMom fiiie,l*<c,OQicop^ quidam ia pifejiiaj fine fH 
fcendebant. lip/ Sic&Bp log, fudorikus exnumi 

IS. Itkpenfif caHjf0) aoa ▼Itioi^^ » fad opom c 
fmn graiia. 

tf. BhttarW) tbl«tt!i, qdeloca obibariort fc£ 
, Uk Qth^wtur^ inroUonur, qnod poft fnOioni 
jconori.fblcbae, in admitteHtibof avtem vbique dii 
SOB mJMiiii', ac. in aprico fieri potcrat. lApf. 

tf, 'bedietnrkhtMf) de pdblicii balneii loquitur » 
A^cari foUtitt J^- 

iC gnMmnfiM) nfcrettbalaeatoramqaadrani 



f t t T O E A «. 



^31 



oipcf velnt ex cAUdofante currcbtt: nee 
TiiiCj in qotm |»crlucida fordea depone- 
iii horn , qmio inuibat Jlli btlnea in* 
, & gregili !e£lorio 17) Indufhi , qiis 
emtibi idilem, iB) aat Fibium Maxi- 
Moracliii aliqucm nitnu fui temperdCTc ? 
iquc nobiHflinii ^dilei fungcbaiitur cSi- 
ca locaqus popultun rrcepubtnt, cxi< 
nditiat) ^ rtilcm tc Citabrcin uuipera- 
hinCj quae nuper inaenticft/fimiUiiti- 
ideoqaidfifn vtconui^ttini iniliquolca^ 

viaum kiuri oporiMti Nihil niihi vi- 
!Tc0e, ardcflt bilneafn, in c^ear. Quin- 
li niilicicatii damoMit Scipioncm, quod 
iiim fuuin latii JpccuUribiis diem tdnil-' 
Qonin moiia tuct dfcoquebaturj & ex- 

jnbilneo concoqucret? O hoinlncfu 
: ndciit vinere ! Noti fiiccirt tqui ao) 
d &p« lurbidi ^ & cum placrct vehe- 

lumlenti, N«€ mnkiim eiut iDtercrat^ 
ativcmcbttenlm, vt Tudorem illicab- 
t vngucutam. Qu at nunc qn or and am 

cr«dis? Non Jnuideo Scipioni: vcrcia 

qui (ic litxabitur. Jmo fi &iai , non 
batiir, Nim > vt amnt qai prilcot mo. 
Jidcrunt brichia & crura quotidiciblu*. 

tihrk) h. «. Tulgiri. ev (■!««» boq onannoee 

id cdiEei folm pertinebitbilneoniinctirt, 

ictndio) Seneca emm cemporibui molcui in biT- 
idorem cuprlmeiidnm , oUm doh itt^ Tid, ft 
. Coautv, g. c. 9. 

tqita) 1 dtlicfltji enim, na torblda iatemenf- 
Ai^co iBi centmiciitQ ia ctdalibui aqui hk* 



B5 



btQt^ 



^22 L« Amhabi Scnkcab 



-4- 



bant , qas folicet Tordes opere coUegenntt ccMi 
toti nundinis 21) koabannir. Hoc loco dic^cl 
quis, liquet mibi'ifnoiundiffiinos fiiifl^. Qoidf 
tu illot oltittc ? inilttiain , kborem , wirmn. N 
qiMn mundft balnea inuenta (uiat, (pordorcafii 
Dc(cripturai infamem & nimiia notabilem ddk 
HoratiuiFUccuS) quid tit t 

PaJifUos 12) RafUm ola. --^ 1 

Dares nunc RnfiHuoi, perindcedct, ac fihicoMBi 
ret, &Gorgonii loco efleti qvtm idem Hondml 
fillo oppo&it. Pamm cA famert vngikamiiiiyttl 
die terque renouetor, ne cuane(eirr in corport. Qjj 
quod iidem odorci tamquam (ao gloriAnMr?M| 
tibi nimium triftia vidcbvntiir> nUe impiiCibM 
qua didici ab iEgialo diligentiffimo patrcfanritiii^ 
coimnunc huius agripoflrtiflToref^qBMiiiiiavMal) 
buftum pofTe tranit'erric. Hoc nobis fentbotdiflj 
necc0arium eft^ quorum nema non oliaieiliiB il 
ponit. Quod vidi iUum* arbonim trimnm i^ 1 
quadrimum faftidicnti fru^hit antomno dspoiMrii 
quoque proteget ilia, qwe 

Tarda ^ertii, JmsfaSitrs ntpQftims mmhdm^ 

%t ait Virgilius nofter : qui -non quid ▼eriffima^ 1 
quid dccentlffime diccrctur j adfpexit; nee agri 
las ducere voiuit^ fed legemes deleSare- . Nmbi 

^■M 11 ■ ■ . ■ ■ ■ ..I ■ !■■ liH I -^ 

21. Nmdinuy cum ia vrbem ▼enirent^ '' 

22, ^aftiUos) medicameou qmbnt fudores toOoMD^vl 
tor hircofi Lipf, 

9^ gffo/f vidi iUum qflmmn trmmm) Sic iatelligei fni 
httetnm arkorumtTimurum ipii f j >ii ifi I'rn 1 1 ifni r f'dfi' iTTaw rtffj 
lam iterujD fVig^r^ traaifare ft^f^/Mier*. Grvmv. 



»> nine xuimes ucet. lunmi mcnni ck 
bo, iflm prodiuus in lulinm. Eodem 
91 metemcf , milium ferentcf . Ad oli* 
X)ty quod vidi daobni modii depofitnm : 
rbonim truncoi circnmcifis ramit, & 
a£kit pedem, cam (capo (iio tranftnlit, 
licibuf , reliAo tantum capite if Co, ex 
•endefant. Hoc fimo tin£him 94) in 
ifiuddndeterramnonaggeffit untum, 
:pre{Et Negat qnidquam eflcbacCvt 
iccfficaciui. vidcHctt firignt exdndit & 
as prstereamoQctur: &abhocnafeen- 
rodirepatitur, ac (blnm apprehendercy 
eft teneraiadhuC) ftprscariohsrentaaj 
! renellat agiutio. parnm antcm arboria, 
riiat> radit ex omni cnim materia quae 
t ait| cxeant radical noii». Non pla- 
erterrameminere debet tnincuajquam 
orpedet: fiatimenimabimoveftietnr; 
rs^qaemadmodam inoliuetiaveteribof, 
rida erit Alter ponendi modus hie fo* 



984 ^ AmVAVI SlIVICiLB 

horridam, iut trifte« lUod ettim hmic iddi, ^ 
ex arbofto (iioannofam tranifcrri': hainicapillL.^ 
tfL qqoqoe (fi fieri poteft) cblligcn^i^liint^ ddndcl 
beraliai fiernen4a vitii^ vt etiam tk. oorpiite r'^ 
feat. Et vidi non tanram in«iA Febrliarip ].,_ 
led etiam Martio evattotenent&cpmpleiflefiuiCL 
ibaa vlmot^ omnei autem ittu ■rbovcf, qw (n 
dicam) grandifcapis 35) fimt^tut afinadiinn' 
dfternina : qus fiprodefl, habcmua plniiiaini 
' ftrapoteftflte. Fluratedocere non cog^to: naif, 
admodum ^gjaina nofter me fibi adnclrfidnai 
paroiti fie ego parem te mihL 

E? isT. LXXXVIt 

WmgaUtut Sinecdy ^ txttmBrmm. cmtmfh^: 
nitio ad mUos\ ^ ^ 9iimt, fscUmf^m%. JM 
unculd deivdfj qtdhus affraist F^rinits mkmku 
efe: dftmiAxai Cammoda dicip^'. 

T^Aufraginm, aiiteqiumnaucBiadfcendiefWii^fi,^^ 
Ji^ qnomodo acciderit,non adiido » ne ft hocpoicr l 
inter Stoica.p^«d0xaponendaaii quonim imiliH|i' ij 
«fle falTum^ nee tam mirabile qnam pciouk fideiiilii' I 
jtar, cum volaerii appcobabo, mo etiam finoiacdi \ 
Interim hoc me iter docuit,quiunmiilu btbecponft'^ \ 
ibperaaeua, &qnamfiicileiudido poflSnuB dcjpow- ^ 
xe, qns fi quando neeeffius abfhili^ noo findiM I 
«blata» Cum paaciffimif (htuis^ quoa> vntun (Hfoff' ti 
vehicalum potuityfinevllis rebua, nifi qM oorpcRf 
ooflxocontioebantur^ ^0 ft Maximua mtosbidnii 
iam beatiflimum agimot. Culdta in terra iacei^ ago 



> 



ts. Aducrjarim) ecmiiiiini indnfiris ftftpcrarac 



10 Donit cogiuinoniDcui,oc aniiiiiintgnitn«> 
imquain maior eft, qntm vbi aliens ftpo» 
it fibi pftcein, nihil timendo : fecit (ibi di« 
[ eoncupifcendo. Vehiculum in quod 
un, mfticuni eft. Miil» viaere feimbu- 
itur, mulio excalceams noh propter seftt* 
K a me obtineo, vt hoc vehiculam velim 
m. Darat adhac pemerfii redi verecon- 
» inaliquem comitatom iautioreni incidi* 
oa ertibefco: quod afgnmentumeft, ifhi, 
, qils laudo, nondum habere certain fi« 
mobilem. Qui (brdido vehiculo erttbe<' 
[) gloriatur. Parain adhuc profeci, noa« 
firagalitatem palam finre, etlam nunc cu* 
ea viatorttm. Contra totias generia ha- 
one! mittenda vok erat ; In/anitta , erratii^' 
(nperuactu, neminem sftimatia (uo. Cum 
niomventttm eft, diligeiiiti(fiini compu- 
: rationem ponitialingUloruin, quibui ant 
breditiiri eftia i aUt beneficia: (nam hse 
n elcpenA fertia.) late poflidet, fed muhum 



326 L. Annabi Sbnscab 

fed nominibas non refpbndet. Si creditor, 
verity nihil illi fiipererit. Idem in reliqnii 
ficere debebatis, excatere quantam proprii< 
hibeat Diuitem ilium pataf, qaia turea 1 
etiam in via eomfequitur^qaiainomnibofpn 
arat, quia magnas kalendarii liber 5) volnit 
unmm (iiburbani agri poffidet, quantum in 
in de(ertia Apulis pofGderet: cam omnia dixe 
per eft. qaare?quui debet, quantum ?inqaia. 
nili forte iudices interefle^vtrum aliquiiabt 
an a fortuna mutuum fiimp(erit. Quid ad ra 
nent mute faginats, vnina omnca coloriit Q 
vehicula cslau ? 

<> • - infirdti •fro slipfdes , piSkfUi h^ 
Aurts ptQoribus demiffk momiU f indent, 
TtSi MtrOi fklmm mdmlnnf fr^ dintihns m 

Ifta nee dominum meliorem pofTunt &cere,i 
lanu M. Cato Cenftriua (quem tarn reip« I 
profuit nafciquamScipioneai: alter enimcan 
but nofiris bellum,alter cum moribua geffit) e 
6)vehebatur, ft hippoperisquldemimpofitii 
cum vtilia portaret» O quam cuperemillin 
ourrere aliquemexhia troflrulii7)inviadiaiti 
curtbrci & Numidu^ft multum ante (e p 
agentem ! Hie fine dubio cidtior comiti! 
quam M. Cato videretut : hie , inter illoi 

f, tMlmdmrii lihr) I e. fianebrb pccoais Ubcr. 
Icndit viurs cedebanc & petebantor. ttaqae noaio 
Cunit Dcr kalcadu in uli codiee fcribebantar. Idff. 

6, Canterio) equo fed*. 

7. Troffuiis) faprt Epifi. 76. 

I. h via iim$ikn$i la 'v^im% l«oqiia opei ol 
baf« 



[8^«€Jmm 



Cflfog 






938 L. AwwAii SimtAi 

ad lapelledilem tnif » non ad •rtcm f«iiii» S 
AUtem in ipfii arte mnfici bonam eft, id fdqui 
cum ficiet. Eciimnam fiiccre id planini vok 
nnm in atte mufiea daoblii modit dicitdr : abar 
tSc&xtn mafici adianatur : altero, quo an. , 
fe£bm pertinent inftrunienu» tibic, & om 
chordae : ad artem ipfiim non pertinent. Eft 
artifex etiam fine idia : vti forfitan non potcfl 
Hoc non eft »qae daplex in homine. idem eni 
nam & homiait, & vits. Quod contempt 
cuiqne contingere ae tnrpiflElmo poteft, bonne 
eft: opeaautem&lenont,& laniftae contin^n 
go non fiint bona. FaKiim eft, inquiiint, qvD 
ponitun Nam & ingrammatica, dc in arte m« 
aut gubernandi,videmat bona hnmiliimia quib 
contingere. Sed ifisa artea non (am magnito 
animi profeflk, nonconfiirgnntinailum^neci 
tafaftidiunt. Virtue extoiiit hominem, ft fiq 
ca mortaiibutcoUocat: nee taqnc bona,ncc < 
mala yocantur, aut cnpit nimia^ anteiqpmieicil 
lidon, vnut ex Cieopatrs mollibna, patriim 
grande pofTedit. NuperNataiii^tamimprobcl 
quam impurs^in cuiuaore ftmina: pnrgabanti 
k multornm heres fbit, & muitoa habttit he 
Quid ergo ? Ytrum ilium pecnnia punun eCK 
ipte pecnniam impurauit 7 qus fie in quosdam 
nea , quomodo denariua in cloacam cadit. ^ 
fuper ifta confiftit , fiio «rc 14) cenfttur : m 
iftis quoiibet incurrendbua bonum iudicat 
dicina, & gnbernatio , non interdidt fibi a 

t). Pamnue pnrgBkgutwr) 6it qnod Ule 8caaru» 

aef.L. 4. c. 1 1. Lipf, 

14. Suoare) proprio aoa adnaatido pmio. U^ 



itj nifi quod pecuniae in eo condits nu« 
:? Idemenenit magnorum dominii pa- 
1 : accedioncf illorum & appendicet 
ergo (apieni magnus eft ? quia iDaghum 
et. VerUm eft ergo , quod contemptiC 
contingity bonum non efle. tcaque in«> 
anquam botiam dicam. habet illarii d« 
dex. Ne quietem quidem, Sc moieftia va« 
dicam, quid eft otiolius verme ? Qu2riS| 
»item£iciat? qusDcuiti. 17) Dei ppoi:« 
id dininum , aliquid cislefte y magnifi- 
in omnes bokium cadit^ nee quettdibet 
patitur. Vidci . . 

dque fiTMt f%f^Q, if quiA qiiMque ttH^i 
f, ilUc UnUtnt feUctus H£: 
Um aUU , Mique Mtijfa Urejcuhf 
nonnt ^idis^ croceos 9i Tmnlun tdbro^ 
it ibur^ moiiesfld tUra Sairdi^ 
is nudi fefrmm, - • - - 



/ * 



j[3<> ' L. Annasx Sbitbcab. 

IQa in regionct defcripta funt , vtneceiGiri 
talibut effec inter ip(bi commercltifn , fi iniii 
ab alio aliqald peteret. Sammam illud bonai 
fiiqii foam habet fedem : non nafcitar vbi cbi 
bi fetTutn. Q»** ^^ (Ummi boni iocat , qiu 
mut. hic nifi ^uratac(an6liiteft, Denmn 
Bonumexhiaiononiit: fiuntautemexauai 
tis; ergo non fahcbonafii. Noneft,inqaii 
bonumex malo non nafci. Ex fiichlegio en: 
tppeCunia nafcitnr. kaque malom qnidein 
legium & tiircam : fed ideo, quia plnra m 
qttam bona Dat enim lucrum , CcA cum i 
licitadine , tormemii & corporia & ahimi. 
boc didt> necelle eft recipiati (acrilegiam 
him fit , qaia multa mala facit » ita bonum qi 
Bliqua parte clTc, quia aiiquid boni facit: c 
fieri portencofiui poteft? Qaaniquam &crileg 
turii^adulterium inter bona haberi, prorfii 
finraa. (^am malti forto non erabefcont, qn 
tdulterio gloriantur?namficrftegia minnta p 
magna in triumphua feruntur. Adilce nunc , 
crilegiam, ii oronino ex aliqoa parte bonum < 
boneftuna ent,& re£te tadum rocabitur ; noJ 
tdio eft, quod nalLius mortaliiim cogitatio re 
go bona nafci ex malo non poffiint* Nam fi, 
obhocvnnm> facrilegium malum eft, quia 
mali.adfert.: fi.remiUria ilii fupplicia , fi (ec 
ipopondcrif ,ex toto bonum erit. Atqui maxii 
lerum fiipplicium , in ipfia eft. Errai^ inqoi 
id carnificem aut ad carcerem diiFera. ftatirr 
tur cum fadi ftint,imo dnm finnt. Non nafcit 
ex malo bonum , non magis ^oam ficus ex 
(emen nau refpondent ; bona degenerare 
fiint. Quemadmodum ex turpi honeftum 
icicur^ itaneex malo^uidem bonum: nam 



1 h«i>e*t. Eodem tnodo tx fiicriiegio la>> 
]aa turpc & fceieratuiti eft (iicrnegiliiti> 
n habet qttemadmodiim in iiU vrna 
eft» tioti aurtim qaod cbth Viperii k*> 
ril^io milUm eft fcelu) , tion latrntn, 
[tur: Dii&rtiiilima vtriUM)ueiteieoiiditio 
im poflam fine vij;»era toliert: hit \\Sh 
legio facere non boflatn. lumkiii iftad 
uum (celeti, (cd immixtuiii. Quod 
volumuf , in ttiulta mala incidittitti) id 
U dam diuitiaaconfequivoUimUly iA 
idimal I crgO dinitis bonbm non funt. 
figniticationelhabet propofitio Veftra» 
nitias eoufequi Volumui , in inului noli 
: in tnalta antein mala inddimkil > & 
I conreqUt iroluitiul. AUqnia , dum 
caufTa, nattfragitkm fecit: aliqttia ca- 
eira (ignificatio tilit e(L Per quod itk 
\i , id bobum JAOii t&. Huic propofi* 
confeqbenft, per dinitiaa nba, aul pei^ 
lala incidere : iut fi oer diuitiat in itiui- 



531 L: AtrwAttt StM^eit 

incoflimodadinitiisiinpautifi. UUe neiniiieinl 
«ut lua cuiqae nocet ftulcitit , ant aliena neqoiti 
qaemadmodamgladiuSy quinefnincmocddit 
dentit telam eft. Non ideo dinitix dbi npcent, 
peer dinitiat tibi noccnir. Pofidonioa (n ego 
mo) melius : ,qai ait dinidas efle eauffam mil 
non quia ip(» faciant aliquid, Ced quia fiidoR 
tant. Alia eft enim cauffii efficienay qus pci 
necefle eft noceaO alia prascedens. banc prceed 
cauflam diuitia habent. Inflant animos, fope 
pariunc, inuidiam contrahunc, & vtque eo in 
alienant , vt ftina pecunic nos etiam nocitnn 
dct Bona amemomnicarere culpa decet pun 
non corrumpnnt animoi non foUcitanucztoUoi 
dem & diiaunc, fed line tumore. Qu« bona fiint 
dam faciunt : diuiti» audadam. Qnx bona fitt 
gnitttdinem animi danf. diuids infolentiam. Ni 
tern aliadeft infolenda, quam Ipedea magnil 
faUaifto modo, inquifl^ cdam malum (unt diutii 
tantum bonum non funt. EiTent malum , 6 per 
Cerent, (i (vt dixi) haberent efficientem cauftkm 
prscedentemhabent, ^quidem nonirritanta 
turn animos , (ed atnrahentem^ Spedem enis 
oftenduntveriiimilem, ac plerisque credibileo 
bet virtus quoque prscedentem ctufSun , ad i 
tm ; multis enmi propter iapientiam , multis pi 
inftitiam inuidetur : led nee ex fe banc cauflam 
nee rerifimilem. Contra enim verifimiiior il 
cies hominum animis obiicitura virtnte, q» 
in amorem & admiridoneiti vocet Pofidon 
interrogandumait: Qus neque magnitudinci 
modant, nee fidudam, nee fecuriutem, ntk 
bona: diuitic autem » & bona valetndo* ft 
bis, nihil hcNrumfaciimt: ergo non funt bona. 
iBttrrogationem magig etitmnttm boc modo 



[ju viui naoet, qiiam moieiiiz. Donum»iin«< 
debet, & ab orani parte innoxittin, Non eft 
quod plut prodeft : (ed quod tantum pro- 
erea commodum & ad animalia pertinet,>& 
3oa hominet, ^ ad ftnltoa. Itaque poteft ei 
nodum mixtuin : fed commodum dicitur> 
la parte xftimatum. Bonum ad vnum fk- 
irtinet, inniolatum eflfe oportet. Ronum 
ibe« vnuf tibi nodut , f<d Herculaneuft 
malis bonum non fit: ex multif pauperu« 
i» fiunt : ergo diuitis bonum non Cunt. 
rogationem noftri non agnofiunt. Peri* 
ingunt illam , Ik fbluunt. Ait autem Po- 
hoc (bphifma per omnea dialeSicorum 
atum y fie ab Antipatro refelli. Paupertai 
)fitionem , fed per detra6^ionem dicitur, 
qui dixerunt) per orbaciontm : Grstci di- 
^H'trm non quod habeat » dicitur , CcA 
habeat. luqoe ex multia inanibm nihil 
teft * diuitiaf multc rea fiiciunt ^ non mnlts 
liter quamdcbes, paupertatem inteiligif* 



WU fubftantti : (e4 tunc quoque cohfidetiK 
Qunqiiid (^tius fit paopertatem pennaicerci di 
demere (aperctlium , qaam litigarc dc verbii |. 
iam de rcbui iadicatum (it.. Patcmut noi ad cfl 
nem vocatof . l^ex de abolendit dii^itiia fcrtn 
interrogi^tionjbaii faafuri aut difluafuri fumut | 
UQm\ I vt popului Romanut paQpertatem j ( 
roentmn i^ cauflTam imperii fai, reqair^t tc b 
diaitiaaiDtem faa^ timeat? vt cogite^ hti ft If 
^os repcriiTel Hinc ambituip, & largidoneii 
QiuUat^ in vrbctn (anQiiBmam tempertntiil 
queiifrnpifle? niini«laxaino(eoftentarigeiuiMi 
lia \ quod vnua popular eripuerit omnibna^ i 
vni tb omnibua eripi ppffe \ Hsc (atina eft ti 
41; expugnare sffcdut ,, non cirenniCcribere. i| 
IpQiTanmij^ fol:ti^atoqaa!n^r; fiminu^^ aped 

E ? I s T. LXXXVIIJ, 

WiP^aJim. fiudiA in honk VQ9t ej[i,nee,44. VtrHiti 
ft ducm, SingilUfwg bgc doai^ fn QrMm 
MupcM y GeomepriA • .^onfimi^^ £( / 
nofK dmcmnt, conducunt ^ i4ejt^ mttMnf ff , 
ram. Turn diuifio, 4/^4 ^/Mtm , m Vmlgmm 
dicTM^ PueriUsy Uth^sim &mifik^ /Urn 
I9fipbi4m efey tput 9ire fiAp^um fiicii. S^ 
dfi il§nss MalUepii hi4agMt , fila nojcit, fj^U 
ioUnda^ aut prdcipue eft ; 6f oftendU^ ^jtum 
Us Mta fiferfiuM Pbihiogi fi&inimr , iptidsm 
Pbihfephi, Q bofi4 bk, 6 4ure4 / ^{i/4 i 

' Xemfiue. 

DE.liberalibas (tadiis quid (entiam , (circ dqC 
Nullamfi^icio, nullum inbonianumero 

» - ■■ r ■ I r- J. I I 

411 CifrcMtrnfirHfert^ ftlUdii i]npo|p«re« 



tbrtfl y otigntnimam : cetera piHiilt & pueri- 
An to qaidqiMm in iftii cfle credit boni) quo* 
feflbres turpiifiaios omtiiam ac flagitiufiffi- 
nil ? Non di(cere dcbemat ifta, (kd didiciire. 
tm iliad de llberalibus fladiiaqoaerendain io- 
tit) anTiram^bonam ftcerent^ NepromiC- 
iem 9 nehuiQirei fcicmiam affe6^anc. Grara- 
ctrcacarainiennoiii»ver(atar^&fi iatius e- 
ilt, circa, hiftociar. lam vtlongiffime fines 
feraty. circft carmina. Quid hocuni ad vir- 
iam ftemit t- Syllabanimi onarratio , & 
tn ditigeatiA |. Sc fabularunr memoria » & 
lex ac modificatio f Quid- ex his mc- 
iic>. aei|Mdiuteiii.cxiroit9 libidlneiniTSnatF 
netriam'tranfcamoty & ad mufifiain : nihil 
18 inueoitf/qiiod veter timere.^ retec cupe* 
qnisquis ignorat,. alia fruftra firit*. Viden- 
ufd doceam ifti virtutefn-, an non. fi non 
nectraduiitqnidem: fidocent^ philofbphi 
LI fcire, qoam non ad docendam rirmtem 
inr? adfiirice quam diffimilia inter fe omni* 



& 



t. AnHAit 9Miejit 




perfuadenij cum, his ipiis quibui eoUigunt, negcai 
N«in mo do Scokum ilJam facitint , vtrtutcm 

Srobanien], & voluptatei refagtenttm , & ftb 
to ne icnmortiiititii quidem prtxia recedentcm 
do Epicurentii, liudantcin (latum ^ietse cimtidtt 
inter CO nuiiiii canrusque viism exigontii; modoFi 
pitcticum, bonorumtrii getieri induccDtem 
Acadcmicum) incona omnia di ceo rem. 
nihil horiim efleinilio, cui omnia infunt^ iilicniA 
inter ft difHdcet, Demui ill is Homensm |^hibf<K 
f hum foifTc* ncmpe fipietii fa Sat eft , tntei 
carmint vjla cognofceret : ergo ilia ditcamaii 
Tiomef um fecere fapienttm/Hacquidein meq^ 
re, vtram malor aetite fucrit Homerui aoHelio 
Honmagiiadr^mpcrunet; qiijimrcirean minor 
Cuba Aitrit^ qoam Helena i & qiiare tarn male lU' 
«etitem, Qufd^ inquam, annoi Patrocli & AchiUis 
qairere^ ad rem cxiflimit pertinereJQaierii^VIyi 
Vbi erraucritjpetiui.qaam efHciif^DenQifeinp^ 
mus? NTotivacat aadire, vtrum inter IcaliamdSii 
flmiaftattis (htm extra nocum hobit orb em; ni 
cn^m pdmit in lam angui^o «rror eHTc tam^longi 
Tempeflfltei itiimi noi qnoiidie M^tnt, & nc^aitii 
in m El i a V ly Af 1 mal i im pcUic* non dcefl far ma gi 
Iblicitet oeuloi, nonhollit: hi*c monfiri tfttn% 
Imffiano ctfQore gaodeotia : bine inGdio£a blandim^ 
fa iuritim ; hinc nitif?agia,& totFariet^tei mdoruta* 
Hoc me doce, quomodo patriam amem , quomodo 
^^arem^ qaomodo patrem, quomodo ad h^ 
h meH:! vd niufragua nautgcmi Qnid inquirrl* 
P ndapaimpudicafaerit»an verba ^culo fuo da 
tn Vlyffem illuni efll; quern ridebat, antequam fi 

f, Giirivf , kfs ipfii qni^us ctlligunt^ t^^cMi^ hit IpBt 

peatii ex ^uilrat c^fl^ndimt JPiiii«>fil^m& hiSk^ eui 






E i I f T ft A 1. 



It? BoC€ mcj quid nipudidcii,^ qtunmm iit 
i: in corpore, an in anlmo poGu fit Ad mu^~ 
ieo« Docei me, qaoinodo inrer fe icurse ae 
oceiconfonenL quomodo B^cterum difpa- 
jeniium fonum fiat concord b,F«c potins^quo- 
Itnuiiecom tneui conronetjUcccoiifUiainda 
itMonftrf f mihij qui finimodi flcbjlti.mon- 
It} qiiottiodo inter aduerfa non emittam flebi- 
m, Metif J mc geomecrft ddccr latifiiridifl, 
ceat.quoniQdo metiar quamuin hooiini iit fa- 
inted ocec mc aritlinieticaj ^autrid^ cotn* 
ligito«>4} potiui doceat^nihil ad rem per tin e- 
impataiioiici. non cfTc fcliciorcm^ cuim pa- 
lm tabuUrioi f) lailai : imo quam rupcruacua 
* qui infeiiciffimui fnturus eCl^fi quantum ha- 
[ecomputare cogatur- Quid mibi prodcftjfti^ 
LftiJiipartet dluidere^ li ntfcio cuoifratrcdi* 
Jpid prf>dcfl colljgerc fobtiliter ptidei iugerl, 
iprehendere etiam fi quid dcccmp^dam e/Fu- 
Um me facit vicinui pdteni^&aliquid ex mto 
TDocei me^quoraodo nibi) perdam ex finibiis 
<gO ditcere f oto, quomodo totoa hilaris amit" 
mo agro, in quit, ^ auito expe!br,Qi]id? ante 
im qais iiltim agf nni tcnnit? Ctiiui|non dico 
fed popuUfuerit, expcdire potea? Non domi- 
id coionus hirralii^cQiut colonuft es?(i bene te- 
ir,heredij.7) Ncgant mriaeonfuUi quidquaai 

F4u) RMTo. digtiii nninerabaat, &iLufiteroi ipiosex* 

- ^ipf- 

UHqi) i4^«/4f etani «ccerti Sc cjcpenli, vedsgaLiiun 

qni pr^ertnt tahthrii ctifti. i^. 
i«^?ri> RegionuiB iit partes dittifionun dtctm pedis 
pedibuique iugeri colie£l:ii cou^ciebaot 

^i>) £ bsne ret fuccedaE proUi (u#, vel tkermi 

edii. ac&t7rinjii potcieffe cobnuif TdhoiHi<j4i 

» a^rq ia eiti* po^IIidnem veo|at* 

y 5 irGi- 



33S I^ Annabi Sknvcab 

vfijcapi, qnodpabllcumeifi: pablicuiQ eft hocl) 
tenes, quod tattm dicii ; pablicum e(l, & qaidiB 
nerishumani. O egregiam trtemlfcit ronurii 
tiri : in qutdratum redigis quamcuoiqoe icco| 
formam. interualla (iderum dicif: nihil eft q^i 
menfuram tuam non cadat Si ertifex u, metin 
minis anininni« die quam niagnua (it, die qaaai 
fiUus fir. Scis quz rcAa (it linoe : 'quid tibi pr» 
. fi. quid in vita re£lum fit, ignoras ? Venio nin 
lum qui c^Uftiuoi notitia g;):(imtoci 

Frigida Saturm quo fefe fttUa rtceputy 
^uos ignis cdli Cylleniui errei in m^es. 

Hoc fcire quid proderit? rtrolicitaA(im,coniS 
nut & Mars cxcomrario ftabuut, autcuniMcrd 
verpertinumfaciet occafttiu vidente Satorno?P| 
hoe difcam, vbicumque Cant iftaj propitui eflei 
polTe n)ucari« Agit ilta continuut otdo fatoni 
ineuitabilif curfui : per ftatas vicea rcmesnt -} 
dui rerum omnium aut monest, aut notent. Si 
ve quidquidcu^nitfaciunt. quidimmutabiliin;! 
titia proficiet ? fiue fignificant » quid refcrt pi 
dcre, qood cfFiigerc non pofliiS Sdas ififtjiid 
fitnt. 

Si ^erO'filem rdpidum fieUstpu fitfrneniet 
Ordint refpicias^ numifmam te trAfiins fsU^ 
Hpr/ty nee infidiii no&ii CMpiere'firtnd^ 



Satit abundequeprouiftmefi^n lib infidiiti 
fern. Nnmqnidme crafttna non fUiithortffidl 
nim, quod nefcienti euenit. Ego , quid fbtoran 
ne(cio: quid fieri po(fit,(cio. Ex hoc nihil dd^ 
ho I totum exfpedo. Si quid reaiittitur>^ boni c 



TCMi luKoriaQ miniftrot, <Slque la&to- 
I oleo ac Ittto conftantcm fcieotiam ex- 
tQdiia liberalibua : aut Sc vngucntarioa re- 
coa, & ceteroa vcluptatibus noftria in- 
modantes fua, Qoid enim , oro te, li- 
t ifti icioni vomicorei^ .9) quorum cor- 
I, aniini in macie^ veterno rnm?Anli- 
101 iflad efleiuuentotinoftrxcredimua, 
Ml noftriredam |Q)exercaerant,ha(lilia 
1 tonqaere^equum agitar6,arnia traSare? 
I (qoa docebant quod difcendum eflet ia- 
i QQC hz nee ilUe docent,alunnie \ irtutem. 
>rodcft equum regere 6c curfiim eius frs- 
»,affeCtibna effrarnatiffimia abftrahi?Qaid 
coa vincere hiQatione vcl cxftu, ab ira- 
? Quid ergo ? nihil liberalia nobia confe- 
Ad alia maltuni^advirtutem nihil Nam 
profcflb artea, quae mano conftanr, ad 
vitaepliirimam €onferuiit,tamenadvir- 
urtinent Quareergolliberalibaaftudiis 

•XT :.-.:-^* J /r.-^-.A.J 



34 Q ^' AwwAig i Sbnscas 

qaia animuai ad accipiendam virtotem pntpani 

Quemadmodam prima iila» it antiqoi vocabii 

litteratura , per quam puerif clcmenta tndimn 

noti docet liberales artes, fed mox pnedpieni 

loctum parat : fie liberalea «rtei non perdaciiQI 

nimum ad virtutem, (ed expediunt Quataor 

cfTe Pofidoniut artiom genera. Sunt Tolgarci 

fordids, funt tadicrs , uint paerileti Cunt iibc 

let. Vulgaref opificum > qus mann conftam» 

id infiraendainvitamocciipats(ant:in quibmni 

decoris , nulla honefti fimnlatia eft. Lndkne b 

qasB ad volaptatemocalommatqQe aaritifn tendv 

His annumeres licet machinatorei, qiti peginatt'i 

fe fargentiaii) excogitant, & tabulara lacite inli 

lime cre(centia, Sc alias ex inopinato varietitcfi i 

dehifcentibut qus cohsrebanc,aat hisqux difliba 

fua rpontecoaantibus» ant hisquseroinebant^ptf 

tim in (e refidentibus.His imperitoirum ferinntor d 

li, omnia fubica (quia caufTas non nonere) niirantia 

Paerilei (ant, & allquid habentesltberaiibnsfiiiii 

h£ artes quas fyxtwAi£i( Grsd, noftri libertlea roca 

Sol» aotem liberales funti imo (vt dkam Terim) 

berse, quibus cms virtus eft. (^emadmodom , i 

quit, eft animi aHqua pars philotopbisB nttaralis, 

aliqua moralis , eft aHqua mtionalts , (ic ft fa 

quoque UberaKum artinm turbt locum fibi in phil 

fopbia vindicat Cum ventom eft ad naturalea qa 

fiiones, geometric teftimonio ftatur. Ergo ei 

quam adiuuat, pars eft? multa adiuoant noa ne< 

deo partes noftrs fiint: imo fi partes e£rem,nons 

sunarent. Cibus adiutQrium corporis, nee tam 

pars eft. Aliquid nobis prxftat geometrfssmiiiifl 

u. Pegtnata per fe fiirgentia) michina in thcatrit nsBii 
jyici4 appare«t, maaum admoneiue fubito prodcHotei. 

rioii 



% per qtifts dcfcendunt ^alicuantar, ae 
srdam fUntiumprsbont, cam caelcfti^at 
rest, colligit mfltbemiticuf* Quxctuflii 
niginei exprimat, (cit fipient : illad tibi 
)tcft dictre, qaantum abeflfe debeat cor^ 
;ine; & qualii forma fpecQli,qualea imfl- 
t. Magnom eflrefoiem pbilolbphui pro- 
ms 'fit > mathematicQf, qui vfu quodam 
)ne procedit: fedvtprocedaC) impetran- 
lamprlncipia font Non eft aatemarsfoi 
recarium fondamenmm eft. Phiiofophui 
pedc, totum opaiafolo la) excitat.Ma« 
n ita dicam) luperficiaria eft> in alieno 
iena accipit principia, quorum bencficio 
pei\iemat:fi per leiret ad venim,fitoti- 
laturam pofletcomprebendere, dicerem 
laturam menfibua nofthSiqute trtdatu ca^• 
euntj trahomque tliquid ex illo. Vna r« 
or aniitouif fcientit bonprum ac maloram 
, qoc foii philofophis competit. Nuik 



343 L Akmaii SvitieXi 

cei&tatead fallendum cogicur, naUo Gommi 
prsmto. Vre, inquiti csdc, oftcide, non pro 
fed quo mtgit fccreta qaasret dolofj 13) hoc ill 
QS condiiTi. ntiinqaid liberalia ftndia hoitniin 
cerepoffant? Temperintii voluptatibot impel 
Hat odit itqae abigit, alias difpenfiit, & ad I 
modam redigit,nec vnquam ad illal propter ipl 
nit. Scit optimum efle modum cupitoram , 
quantum vclii , fed quantum debeaa, fomere. 
manitat vetat (iiperbum cffe aduerrus (bdoi, v< 
varum: verbid, rebut, aflFcftibut comem (e,fa( 
qtte omnibui pratfiit: nullum alienutn malum 
botium autemfuumid maxime,quod alicuiboi 
turum eft, amat. numquid liberalia ftpdia hoi 1 
prccipiunt? non magtt quam fimpliduitctii ^ 
modehiam ac moderatlonem, noti magia quao 
galiutem, ac parlimoniam : non m^ife qoain di 
ttam,qu£ alieno (anguini tanquam fttopdrdt, 
homini nonefTehomineprodigevtetidnm. Cu 
catit,inquit,iine liberalibut fti&iit td virtttteii 
perueniri , quemad modum negatit ilk nil cot 
virtuti? quia nee fine cibo ad virtutem pentei 
cibut tamen ad virtutem non pertinet* Ligtia 
naui confetunt, quamuit non fiat nanii fine 1 
Non eft, inquam, cUr aliquidputeteiilt adimo 
ert> fine quo non poteft fieri. Potefl; quidemi 
iliud dici)fineliberalibut ftuditt Vetiiri adfiipici 
poflet quamuit enimvirt^diicendafit* tamci 
per h«c ditcltur. Quid eft autem, quire exiflii 
nonfnturum (apientemeum qui litteru neicit 
fiipientianoufitinlitteritfRettraditi non vol 



ij. Qngmagis fecntaqnarit dBlor) quo magU dolor ^ 
danu ad txtor^aenda fecrcta intendentar* 



; I > T I. Ai. 943 

kiiorit 14} fir, <]u^ nullum cxira 
Msgni & rpattQiA rci eH ^ ikpl- 
to optis eil:de diuinis hujuinii- 
t do pra^EerirJs, defutum, deci* 
rtempDfe : de quo vno vide 4^ u am 
^rimtimi an pcrfe fit all quid :da^ 
tempus fit : ft lempiii com munda 

EduitJi quia ft leru aliquid &cnt & 
ei quxAiones fvnc de in^mo can* 
il fir^ qiiendo efle tncipi«t,quaiii-* 
ilio trankir, Sc domidlium fun- 
itnfDrmai atiilqueconitBut: in 
Mnd ferutat ; & emifTui vtgerur in 
fit* an nan fit : quid fit faf^ums, 
face r c defie rit I quo mo do h be r* 
\ eK hac cflfugeric ctueatonobiK 
rillic tiofTe fe incipiat^ podqutm' 
§ in fablimc ficfffit Qi.arncum- 
itimanarnrn dltiinarumgue com* 
copia qu^rcndf^rum ac dif^endoi^ 
^^c t^nt iTiuii^^ fam mtgna, vt hi^ 
I h jfpitium> fupcrvkacufl ex animo* 
labitf^inba* anguftiai virtus. li«> 
gna dcfiderar, expcllsntur omnia! 
et. Atcmni d;le6lat artiumno-c 
antum itaq^uetxiUifrctmeamut,' , 
arium. An tu cxiftimai reprc- 
ipcruacua vfa fibi compatat, * 
poinpan) indomo cxplkat^non 
cuparui e(l in (uperuacua Httcri*^ 
lui fere veils quam (it ratiSfinteiii^' 
Quid quod iAaltbcraliumilt'' 

I nam qui difcunt Utteris confiii mintia ^ 
e apud PlatoaamquoqueinCratylolit* 
rhigicm:* 

tium 



1 



i 



J44 If* Anmaii Simccas 

■ II ■■! ' • \ I- - I 

tinm codftditio nioleftoty verbofosj km 
fibi placentei facie, & ideo non dilcentes 
quia (iiperuacui didicernntt Qpataor mi 
rmn Didymut grammaticiif (criofit : mil 
iDultafaperaaCua Itgiflet. Idhialibrii de 
meri qaxritur, inhitde^neai^matreVera 
bidinofiolr Anacrcon, anebriofiorvizerit: 
Sappho publica fuipjrit: & alia« qu» er>mt 
da, (i ^ircfl. I nunc, & longam efle Vitaib 
ad nofiroiqupqaecumperaciierii, ofteoi 
{ecnribuf recidenda. Magno impendiD u 
magna alienarum iioriam inole{tia)Iaudati( 
flat: O hominem litteratatn! Simui ^oc titiil 
recontenti: virum bonam! Itan^^T t 
voidam omniom gentium, & quit primoi 
(crip(eritj qusfam: quantum temportt int 
inurfit &Homerumi cum bftos nbn babe 
puubo: & Atiftarchi notai, quibut alien 
cooipunxitj recognofcaiii: &^tatem in^] 
tpram. ttane in georndtriie puln^re haerel 
mihi prsceptumillud ralntareexcidit:Ten 
ce ? Hsc (ciam, & quid ignorem 1 is) Appi 
maticufl qui (iib C.Cx(are tota circurolatui « 
&in nomen Homerii6)abomiiibnt cinitat 
ptatuf, aiebat: Hotnernm IrtraqUe materii 
mata, & OdyfTea, & Iliade, prihcipium ac 
peri fuo, quo beiium Troianum complexul 
ios ^ei atcrumentum afferebat, quod dual li 

* If; Hac fckm & quid ignorem*) Senfiit cftt i 
H teneor ? quid itaqne eft qifod ignortre fiUuo 6 
fiima pofiim. 

iS. In tnmtu HtMeri adoptatur) alter ttememi 
nfttuf. Lipf. 

17) Duas litteras) ^ fcillcet Sc n, qiue COAiu 
44« qui eft numerus iibrorom Homeii 



at (upcroiicai ? quantum ab v(u rece* 
uoque ad ryllabaruni diflin^liones ^ ik 
1 ac praBpofitionum proprietatea de- 
inutdere grammadcis , inuidere geo* 
quid in illorum artibui fuperuacuum 
reindiam. S^ cfFeAum eft, vtdili^ 
: ioqui y qaam viuere. Audi, quantum 
lit fubtilitai,& quatn infcAa veritati (it» 
de omnl re in vtramque partem dUpa* 
squo. & dehac ip(a, an omnil rea in 
:em dirputabilli fit, Naufiphanea ait, 
lentur efTc ^ nihil magis effe , quam 
irmenidea ait , ex hit quae videntufji 
niuerfum« ig) Zenon Eleatea omnia 
rotio deiecit: ait nihil efle. Circa ta^ 
rhonii verrantur,di[ M egarici , & Eretri*- 
ici, qui nouam induxerunt (cientiam^ 
Ise omnia in ilium fuperuacuum (kvt^ 
linm gregem coniice. llli mihi non pro* 
tiam tradunt , hi fpem omnii firientiae 
HI eft (uoeruacua (cire, quam nihil. U* 




346 L. Annact Sbmbcai- 

credo , nihil in rcrom natun eft, n^fi dn^iom : \ 
(ipbani , hoc vnum certum eft , nihil t(£c certi : 
menidi , nihil eft practer vium : ii Zeiioni > nc 
qutdcm. Qliid ergo not fnmus? quidift»qi 
circumftant, alum, fnftinent? Totarernin 
vmbra eft, am inanis, am fallax. Nonfacil 
rim , vtrum magis trafcar lUii , qui not nib 
voiuerunt : av: illis , qui ne hoc quidem nob 
querunt, nihil(cire« 



E p I s T. tXXXIX. 

?hilo[ophU (f Sapientid difcrimen: tS iUim Mm 
ria;- partiumque iterum Muijio^ & dejcriptio 
nitum deinde , hdc & taUa ad morts atifue d 
referenda : 6f obiter in male diuites inuebUur^ 
que Jimul & duaritiam cafiigai, 

13 Em vtilem de{iderai> & ad fapientiam pro| 
-^^ vtique neccftanam , diuidi philo(bphiamj 
gem corpus eius in memt:ra difponi. Fa^ iiiu 
per partei in cognicionem to&ui adduciinur. 
nam quemadmudum vniuerfi mundifacies inc 
£lumveDit, itaphilofophiatou nobif poftec 0( 
re , iimlllimum mundp (pedaculiim ! Profedc 
ompcs mortalei inadmiracionem fui nperet, ] 
hit qa2 nunc magna, magnorum ignorantit, 
mus. Sed quia contingere hoc non potefl 
erit a nobii adfpicienda , quemadmodam i 
lecreta cernuntur. Sapientis qUkdem animua 
molem eiUs ampleditnr , nee minus illam vel 
obit , quam cslum aciet noftra : nobis aatera 
bus perumpenda caligo eft, (k quorum viTus i 



;ait > faciliiis agnofcitur , (i difccflir in 
I (vtdixi) innumerabiles effe, & par* 
)ortet. Id fill enim vicii habec nimiti 
iu.fio : fiinilc coiituro eft, quidquiu vs- 
Tem fcdumcfl. Priinum itaque, iicut 
dicain , inter Capieniiani & pbiiorophlam 
:. Sapicniia pertc£luiii bonum eft 
lanaa : philofophia fapiemis aitior 
tio. H.vc oft.*ndit, quo ilia peruenir* 
vnde didi fit, apparet : ipfo enim no- 
. Quidam fapicntiam ita iinierant, vt 
1 diulnorum & humanorum {cientiam. 
: Sapientia eft , nolTe diuina & huma- 
m caaflas. Superuacua mihi vldetotf 
, quia cauflaB dioinorum hamanoniin* 
nt. Philofophiam quoque fberunt qui 
iliter definirent. alii > ftudlam illam vir- 
erunt ; alii , fiudiuin corrigends mcntif • 
n dlAa eft , appetitio re6kx rationia. lU 
nOet , aliquid inter philofophiam Sc fapi- 
^(Tft Menue enim fit*ri nnreH- . vr idem 



||48 I'* AnNAII SENt'CAl 

Quod &tog«t£ i) tibi antiqus probtbantj ft 
ptusDoiTcnniij mooumento titalus ; 

Hojpes re lift e^ tf fiphiam Vajfenm Uge, 

Quidam ex nodrii , quamuii philofbphia fti 
virtutis effec, & hsc p«tcretur , ilia peteret, 
Don putaaerunc illas diitrahi pofTc. Nam nee 
fophiafinevlrmteefl:, nee fine philo(cpliia ^irl 
Philoropbiafladiura virtutia ef); y (ed per ipfam 
tern : nee virtui autem eflfe fine Audio fiii potef 
virtutis ftudiamfiiieip(a. Nonenim qnemadm 
in his qui aliquid ex diflanti loco ferirc conanr 
libi eft qui petit , alibi quod petitur : ncc quem 
dum itinera qu£ ad vrbei perducunt , extra ipfa 
ad virtutem venitor per ipfam. Cohsrent erg< 
(e phiioCpphia, virtusque. Philofophix tres 
cffe dixerunt & maximi & plurimi andlorea 
lem, Naturalem, & Rationalem. Prima con 
animum , fecnnda rerum naturam (crntatur, 
proprietatet verborum exigit , & ftru£^am , & 
mencationei, ne pro vero talfa furrepant. Ce 
inoenti (lint > & qui in piuciora philofophiam > 
in plura didqcerent. Quidam ex Peripateticis 
tam partem adiecerunt > Ciuilem : quia qoai 
propriam exercitationem deiideret , Sc circa 
materiam occupata fit Quidam adiecerunt h 
tern, quam Grsci otHonfMatt vocant, adminifti 
rei famiiiaris (ctentiam. Quidam & de generib 
ts locum (eparauerunt. Nihil autem horum 
parte moraii non reperitur. Epicurei duu 

I. Togata) comGediae veteres qtue fcriptft font ivxti 
Romflnorum , quemadmodam paUiata diAse faot Gn 
coniffidiie , qn'oniam hi in paUioy illi in toga incedebt 

3. Dojjknni) Fabiat Doflennat AteliaAarom fcriptor 
tloeiaiapudFlia.XIV, ij. ■ 



Hr KfifroLae^ 349 

phis pQEaucrunt elfc , Ntturftkin i itquc Ma- 
Rfttioiulem rcmoucrunL Deindc cum iplis 
tigtjrcntur ambigui fecerner«, fal^fubipme 
eneu amrgucte i tpii quo que iocnin , quarn 
icio^reguLijipf^ellanti ftllo noitime fAtiont- 
induxcniot : fed cum acciniontm eiTe natura* 
lexUlliiiant CyreniLci natural ia cum ratio* 
ruftuJerunt, & cmuenti fuerunr morallbui: 
gaoque qui refnouent , alker inducunt In , 
s tziim part€f TnaraUa diuiduut: vivm fit de 
1$ & cxpctendii J akem de a^edibus , tertja 
Itbo^j quanta deeauffii^ quinrtdeargumen- 
Ws tertim en namrab parte fun^arguiiienta esc 
iiatlionese?cmorali ArifloChius non tan* 
icmacu^i ttle dixit naiurakiti & ratio nalem, 
Tk coorrariif : morttem quoque , quam (6~ 
liqaeraf , cifcumcidu. Nam cum kcum 
nidonci contbet^ 4) ilrftuUr , Sc p^da- 
e' dixit J non philofofhit lanquamquidqut^m 
t fapteni ^ quam bumaui generis psdago* 
rgo cumjtfipertiia fi t philofo p b ia, m or* 1 em 
tern pricnum incipiamua difp^nere. Quam 
mrfus diuidi placuit : vt prir^a cffet itiipe- 
fn cuique diUribuens , Sc f^ilimtas quanta 
rdignum fit, maxime vtilii, quid enim 
ilecefiariitin , quara pretii rebua imponere? 
I de impetu : tertia de adionibus. Primum 
, ▼tquantl qttldquefit,iiidicei: fecundam^ 

nomitie rationahm^ MtnftKv enIm Eri^'tirt flbn 
le ab ea quam Seneca rationalem b.e- XtyttaStyM 
\ vocant , differc. 

monif tones contintt) rv irtf^MriTiwin* 4e qua 9p^ 



z 3 



9(9 Li. ANKACI bSMBCiUI .. 

• ^ 1 1 1 , ■ < ^ 

loquor , qaoram sque {pauofe Inxoriti qiMin 31 

flvaritia difFanditur.Vobts dico$ Qaooique null 

lacvis, cui non villarum veftranim tafttgia immic 

nQllum fiumen , cuius non ripai sdificia veftra 

xant? Vbicumque fcatebunt aquaram ct^entium 

ibi noaa diuerforia luxuriscxcitabnntur.Vbia 

in aliqaem finum littus curuabttur , vo$ protim 

damenta iacietis, nee content! folo, niii quod mi 

ceritii^maria agetis introrfus.p) Omnibus licet 1 

^a veftra fplcndetnt, alicubi impqfita montibui 

Atrni terrarom ir ariique pro(pe£tum, alicubi ei 

in altitudinem montium edu£la : cutn malta s 

verit1s>cnmingenti8; tamen & (ingula corpoi 

& paruufa. Quid prodint multa cubicola ? 

iacetiff. Non tA vefirum|io) vbicumque n< 

Ad vos delnde tran(eo , quorum profupda & 

bill's gula>hinc maria{crutatur>hinc terras. Alii 

alia laqueis , alia retitum variis generibus cam 

labore perfequitur : nuUls animalibus^ nifi exi 

pax eft. Qutntulum enim ex iftis epolii, q 

totcomparatismanus, feflb volaptatibut orei 

quantulum ex ifta fera, periculofis capta , d 

crudus ac nauCeans guftat ? quantulum ex tot c 

liis , tarn longeaduc6(is, periftumftomachni 

plebiiemlabitur? infelices etiam, quod non 

gitif , vos maiorem ft mem habere, quam vi 

Hsc alihi die : vt dum dkis , audias ipfe. Sci 

dum fclifbis , legas ; omnia ad mores , Sc ad fee 

rabicm aflFe^Eiuum referens. Stude , non vt | 

quid Ccm, fedvt melius. 



f, Maria agetis introrftis) terrae flggeftione in ai 
fpatia illud cogctii« 

19. No» efi vtftrnm) quid enim ad aoi ea qoibiis 
pofiiimai, 

£ 



rmriam , muajijwt * rtegtn; jpjr^ HBnirA J'O- 
& inferior a hdc maiefiate illim effe ; tf 
'um Juperuacua. Non corporis, fid Ammi 
lla g9rity ^ gfjfit. Tiudi tuani jkculo^an 
'entts ? Nip», Jed fapientibus fimiUs, benefi- 
oBrinayfediiatur^. MuUa inhis bcva,^ 
ut Ut£ fru&uofr, 

biure, mi Lucili , poteft, quin Dcorum 
rttliutn munus (it, qifod viuimut : philo* 
I bene viuimus ) Itaque tanto plai nos do- 
qaam diis, quanto mains beneficium eft 
quam vita? Pro cerfo deberetur, nifi ipfai n 
)hiam triboiflent : cuius (cientiam nuili 
w:ultatcm omnibus. Nam fi bane quo- 
vulgare feciflent, & prudentes na(ccrc- 
itifl quod in (e optimum babct perdidifTct i 
ca cffet. Nuncenim hoc in iUapr^tioIiim 
lificum eft, quod non obucnit, quod il« 
ique debet,qaod noeab alio petitur. Quid 
od in pbilofophia fufpiceres, (i bench'ci- 



354 Li Annabi 81NICAB 



aliquamdio inniolatmn manfit , antequam focii 
aiiaritia diftraxlc , & paupertatit caUfft eciai 
quoa fecit locupletiffimoi, fuit. Deiierunt er 
mnia poffidcre , dum volunt propria. 3) Sed 
mertahum, quique ex hii geniti, naturam inco 
fequehantur, eamdem habebant & dncem ^ & 1 
commiffimeliorii arbitrio. NacaraB efienim, 
ribus detcriora fiibmittere. Mutit quidem 
bua aut maxima corpora pr»(unt, aut vehemc 
ma. Non pra^edit armenta degener tauras, fi 
magnitndine actoria ceteros mares vicit: eUp] 
rum gregcm exceKiffimus ducit : inter hominc 
fummoeiioptimut. Aiiimoitaqaerc£tor elige 
ideoquefummafelicitai erat gentium :in quibi 
poterat potentior elTe, niii melior. Tantunl 
qusntum vult poteft^qni fe, ni(i quod debet, nc 
ut pofTe. Illo ergo (sculo, quod tureum perh 
penes fapientes fuKTe regnum Poiidonius iudic 
continebantmanu5> & infirmioret a validionb 
cbantur : fuadebant» difTuadebaotquej & vrilla 
inutilia monftrabant. Horum prudencia , ne 
declTrt (ills, prouidebat; fortitudo arccbat per 
beneticentia augebat or^abatque fubicQus. ( 
um eratimperare, non regnum. 3) Nemo qua 
pr»(ret f ducrfus eot cxpcriebatur, per quos cce 
p fTc. Nee erat eutquam aut animus in iniu 
aut caufla: cum bene imperanti bene pareretui 
hilqoe rex mainsminari male parcntibus poHet^^ 

3. Defierunt omnin poffidere, dum volunt propria) fell 
ipnia omnium fu<'t m (^xta nacuraii, &i Cipicn> c^ui fri 
mnibui qnancum opoi omnium Domjnni eft, dam pi 
antem (ibt cfT^ vnlunt <]a»dam monales, hoc ipfo rc 
quae fibi non vii!dt^.4iU, fua non eif.* farent!<r. 

3. Officium erat imperart , non reffium') h. e. CM 
imp^rare, non pr^iogatimL 



itno,{edinPythflgor» tacito iliofandoque 
lic<runt lura, qus Horenti tunc Sicilis, & 
1 Grscis ponerent. H^denus Pofidonio 
artet qaidem a philofophia inuentas, qui- 
tidiano vfii vita vtitur,non concefreriin,ncc 
cs afTertain gloriam. lUa^ inqoit, fpar- 
luii xc6to»i aut aliqua rupe fufFolTa, aut exe- 
trunco,docuLt tecla moliri. Ego vero philo* 
idico, non magis excogitafle has machina- 
orum fiipm teda rurgemiunij &vrbcipre- 
quain vinaria pilciom in hoc claafa, vt 
m pericuU non adiret gala, d quanmis a- 
lago fsuiente, haberct luxuria portusfuof, 
diAindos pifcium grcges faginaret. Quid 
ophia docuithominei habere clauemA fe- 
uid aliud erat, auaritix (ignum dare ? Phi- 
xcy cum tanto hibicantium periculo,ini- 
edafufpend^t? Parum enim erat furtuitis 
( arte & dfHcultate naturaie fibi inuenire 
;ceptaculum« Mihi crcde , feiix illud &- 
e archite^onat fuit. Ifta nata funt, iatn 



3^6 L. Amnabx Scnbcak 

Nan enim tcdta coenadonL epuhim fcee 
rabantar : nee in hunc vfuoi pinus ant 
bfltur iongo vehicalorum ordtne , vicii 
bus, vt ex lUa lacanaria auro grania pen< 
c£ vtrimque (lifpenfaB fulciebant cafam 
tnaiibui, ac fronde congefta, & in prod 
dccurfui imbribus quamuit magnis er 
testis habitauere fecori. Cnlmns liber* 
marmore atque auro (eruitus habitat, 
que dilTeqtio a Pofidonio, quod ferram 
excogitata a faptentibut virit iudieat« Id 
do dicat, licet> (apientes, per quo» 

Tunc laquek c Apt aire feras , ^ fuller e I 
Inutntum^ &* fhagnos canibus circitmddrt 

Omnia enim ifta (agacitai hominum , n 
inuenit, In hoc quoque diflentio , fiip 
qui ferri metalla &a»ir inuen«runt: cu 
iiluarum aduda tellus^infunimovenatia' 
fida fudilFct. Ida talet inueniant, qu 
Ne ilia qutdem tam fubtiltt qusdio m 
quam Pufidonio : Vtrnm malleut in v(ii 
forcipes coeperint. Vtraque inuenit al 
tati ingenii, acuti, non magni, nee ela 
quidahud corpore incuruato,& animo 
dante, quanrendum eft. sapiens facili 
quid ni?cuinhocquoque{»culoe(rcqut 
fimus cnpiat ? Quomodo, oro te, coo 
Ihogenem mireris, &D»dalum?Vtere 
tibividetur? qui (erram eommentuieft 

%. Citniitioniepuhtmreeeptitra^ ctun^tio cone 
epulam initruiror, 

6. Onomodt conttenit?^ qiomodo h«c fimur 
v( %9m diQcriie profeffionit ¥irof tt^ne magd 



I if-o L M m, 5f7 * 



fee pucf um caua manii Jibeiirem aquanij 
iuvi% exempeum c periib caHcein j btc ob'* 
iui : Quani dia horrm iluJmi fuperuftcu^i 
lAbuiF^uifecompIicuit m dolif),& tn co du-* 
lodie vtTum lirtdem fapienticreni putii, 
rqaemidmodtiafiin immenfam ahiiudinem 
tentibns fiAuUi exprlmac 7) ; qui Enripoi 
Urum impeto impkt, }j) aut flccai; verlk. 
nttbuam itqueiria iia coagmcntit, vi ^b^ 
met aique alia fuccfdatj ^ lotiea t«£li^ 
tcuU mutcntiir ? an eumi qui S[ aliia & iibi 
ra t} qoani n ihii n obit n at u ra d ur am ac di f> 
raizentt PofTe nos habtrarefincmarmofa^ 
fDiTenoiveftitoi efTc nnccomincTcioSe- 
£ not habere vCbui noftrf* nei^cflarlat ft 
aerimaa his, qiis terra pofaJt in runittio? lo} 
Qdire hamaoum gcnui voiueriti ttm (uftt* 
del Hbi coquain tffc^ qutm militem* 11] 
tea tu«fntif^ aut cene fapicmibtit (imi- 
ai expcdita eric mtda corporit/ SimpU* 
]n0ant nfc&narid : in dcliciaa laboramr* 
ierabii ardfices, (i fequere naturam.iilano^ 
eftridos : adqnaecuimque not cogcbat,in.« 
Prigui intolerabilc cfl corpori nudo. Quid 
mquid non peliea ferarunn, & alioriim ani- 
frigorcfadi abondeque defendert queunt? 
:ibus arborum plersque gencci tegunt cor-^ 
n auitiin plains in vfum vcflis ci/nAruntur? 

tihus fifiuiis exprimat) quod in tbefttrii fi^kat ad 
-Lipf 

nripos is^c.y hoc quoqnc in fpeflacults ft^uin. Nam 
fo<fii peroeCUitos canales ex acjine du£^tbus, tb« 
I inundabant, ad naumachiam aut talia. Lipf, 
tilia) de quibui Suetonius Nerori. c.31, 
wrut) lion in imo vtm&calia. Lipf* 
tm) btlia CAim ex auaiitia/ 



luto , dcinde Itipola aliitqu^ (iluefthbai 
re faftigiam, &piauiii per deuexi labeni 
memtrar.iierefecuri? Quid ergo ? non in i 
tent Syrticae gentea ? quihus propter nimioi / 
res , nulla in teguincntum f^tii rcpeliendit 
(blidumcfty nlii ipfa arena humus. Nor 
inimica natara, vt cuinoranihus sliis anim 
cilem a£lam vits daret , homo folus non p 
tot artibns viuere. Nihil horoni ah ilia nul 
ratum eH:, nihtlsgrequaerendum^ vtpoQii 
duci. Adparata nati luinui: noa omnia no 
cilia fac Hum taltid:o tccinuis. Tcda te^ 
que, dc fi^menta corporum, & cibi« ik q 
ingens neqotium fadtafunt, obuia erant> & 
& opera leni parabilia : modus enlm omniui 
poftulabat neceifius, erat : noa ifta prctiofi , 
ra , nos magnia muitiaque conquirenda trti 
mas, SnfHcit ad id natura, quod pofcit. i 
luxuria defciuit> qus quotldie (eipfam incii 
(sculis crefcit; & ingcnio adiuuat vitia. Pi 
peruacua coepit concupifcere , inde contrai 




Inc niollcf cor pom tumus docentium, mol- 
^ntui S^ infra£lai, RecttiHt enim i tie natun- 
lat, defiderit ope necefTaria iinicni : iim rufli- 
5k mifer** eft , vcUe quantum fti tft, lucre* 
i(l, miLLicLiif quam iiciie ccJam ojagnoi vi- 
Scedo ' ration Is a^dtiait ■ vcro, Eice Pofido- 
't meafen opinio ^ vntist^xiis qui plurimmm 
phisE coiiulerunt, dum vuli defcribere pri- 
l^uemadmodum alia torqii^intur fiUf tlia ex 
bluinqiie ducanvur : deinde qoenLadmndum 
'pcntii pooderibua rcfVuin ftamen eKtendat, 
jmodum fiabtcmen infertuni , quodduririam 
lie Cf'tt^primcntii tratna rcmoUiat 3 (path a col- 
ntur & iungi textrmi quoque ariem a fapien- 
[jxit iouenram , obUtuj poftea repertum hoc 
i genu I V in qao 



I 



f iftgo imnBa tjl , fl^mtn fictrnit arun^o^ 

'iinr medium r^dm fahimtn MHtk^ 

d ijsio fnmnt inftBi peBtne denus, 1 

' i 

^ntigifTet illK vldere has nDflri tempofiit telai^ 
vcAii nthii ceUTuraconficicur ^ in qua nun di- 
lam corporl auxilium , fed nullum pudori cfi t 
t deinde ad agricolas,nec minus facunde dcfcri- 
rdflum a^atro folum, & rteratum n) quo fola- 
ra facilius pateat xadicibui : turn fparta fcml-. 
:olle£las manu herbai , ne quid fortuicum & 
; faccrcicat, qno4 necetfegetem. Hoc quo* 
put ait efle fa'pientium : tanquam non nunc 
& plurifTia cultoret agrorum noua inueniant, 
s fertUiua augetur Deinde non eft conten- ^ 
artibua> fed in p ftrnium fapicntcni fubitiit* 

tratum) agricultar« Vox. Co^umeV a. _Aratwum itt* 
[nifnr\ 'Vt vtrmitum redigafur in fHherm. JUpf 



360 L* Amnaii Semicai 

tii. Narrat cinm\ qucmadmodum , rerum. imk 
rim imitatui, panem coepic facerc. Recepusjiii 
quit, in os frugei, concurrcns inter, fcduritia den 
u(n frangit, Sc quidquid excidit, ad eosdemdeoi 
lingaa rcfertur : tunc Vero i[aliu£ mifcetur, vt faci 
luper fauces lubricat tranfcar. Cumperacnitinvc 
creiHy aquaiiculi feruore concoquitur, tunc dciDV 
corpori accedlt. Hoc aliquis fecutus exemplar »! 
pideni afper;:iin afpero impofuit, ad fimilitodiiM 
dctitiuni, quorum p^iri injuiobilis motum alterini < 
{p:cl.:t: deinde vtriutque attritu grana franguno 
&fi£pius rcgerumur, donee ad minutiam frcqacoi 
trita redigantur, Tuncfarinam aquafparfit,''d:al 
dttatra£iatione perdomuit, finxitque panem :.qiu 
primo cinls calldus, ^ferueni teftapercoxittdein 
furni paulUttm reperti, & alia generay quorumfi 
¥or fcruirec arblcrio. Nonmultam abfiiit,qiiiol 
trinuni quoque iiiuentum a (apientibua diccret i 
mniaifla ratio qoidem^fed non reda ratio commc 
ta efl. Hominii cnim^ non (apientit inuenti fan 
t£in inebcrcul'.s quain nauigia, qaibaa amneaiqi 
busque maria tranfimus, aptatia adexdpiendamfi 
torani impetam vclitj & additia a tergo gifberiiac 
iifi qux hucatque iliac carfuinnanigiicorqueaot: 
exemplam a pifctbus tra£lum eft, qui caada rcgp 
tur, S: tcui eiut in vtrumque rooinento velocitatc 
{iiam fle£lant. Omnia hsc quidem, inquit>(apic 
inucnit: (ed minora > quam vt ipfe tradaret tore 
dioribut miniftris dedit. Imo nonabaliia excogb 
la ifta fiint, quam a quibua hodiequc curantiir. (^ 
dam noftra demum prodifTememoria (ctmnf! vtqj 
cularicrum i3)vrum, perlucente tefta,clinuntni 

1). SpecularioYV'.n) orbei feneftrii inierti ad loCem !■■ 
tendam & exclud.ndum vencum. d\Qtt a Upide' fpecdarii 
^(ig conficiebautur, cui hoc aomea a nacura crtlKmb4 



mus 15; r qum verDorutti notas, qaibof 
ita excipitar oratio , & ceterltatein linguse 
litort Viliflimorum mancipiorum ifia 
unt : (apientia altiui (edet , nee manus e« 
loram magiftra efl. Vis (cire > quid ill« 
Idae cfFecerit? Non indecoroi corporif 
variof pertubam actibiamcantus, qui* 
ifpirituf, ant inexitu,i6) aat in tranfi- 
natur in voccm : non arma , nee niurot> 
tilia molitor , paci fauet , ^ genus huma- 
cordiam vocat. Non eft, inquani) in- 
im ad v(as neceflairios opifex. quid iUi 
I aflignu) artificem vides vit£. Alias 
s tub dominio habet. nam cui vita; illi vi- 
>manienta (eruiunt: ceterum ad beatum 
it, illo ducit , illo viaa aperit. Quae fint 
idcantar»oftendit: vanitatemexuitmen- 
agnitadinem&lidam; inflatam vero, & 
aofam reprimit: necignorarifinit, inter 
1 interfit Sc tumida-:.totins naturx notiti« 
rradit. Quid finf^^ qualesque, decla- 



dk , & sternam rationem toti indium , & lir 
urn feminumfingula proprie figurantem« *! 
animo coepic inquirere > vnde eflTet^ vbi, qaac 
qaot membra 19) diuifus* Deinde a corp 
i»ad incorporalia tranfluLit, veritatemque 
menta eius excuflit : pofthsc, qaemadmo 
fcernerentar vits ac necis ambigua : so) in vt 
nim faUa vem immixta funt. Nonabduxit, 
re,vtPofidoniovidetur, ab iftiiartibni (api 
fld iilas omnino pon venit. Nihil cnim d^ 
vtntu iudicafTet , quod non erat dignam per[ 
iadicaturas. ponenda noa fumeret. Anacha 
quit, inuenit rotam figuli, cuias circnitu vafa : 
tar. Dcinquia apadHomeruminuenitur fig 
inauult videriverfiisf&lfot e(re>quamfiibuhi 
nee Anacharfin huius reifuiffe auQovcm com 
fi fait , (apiens quidem hoc inuenit , fed nan t 
fapient: Gcutmulta (apientet facinnt, qua 1 
Tnnt^non qua (apientes. Pata velociflunum efli 
tefm: curfu omnes ante Ibl^qua velox cft^non c 



npdfidanio aliquem vitrariuni often- 
itu ritrum in habitui pi urimoi format, 
itia intntium efflngcrcntur^ Haec in* 
nqnflmrapientem umenire deftuinriui* 
n quit 3 InuEfntfTe dkltur fornkein, VC 
tiira paullatim indinatorQm medio &" 
Hoc die am falfum cfTc. "Ncccffe eft 
Qocritum > & pontes , & portas fuifTcj 
tnitii curuantur. Kxcidit porro vobii , 
locrlttini inuenifTc , quctnadmodum 
r, quemadmoduin decoAtis calcutui in 
nmerteremr « qua hodieque coftura in- 
^€£lilei colorantur, Ifls lapkns licet 
n qua fapieiis eral , inuemt. rnulta ^* 
[ ab iTfiprudenaflimis aut ^que fieri VK 
citiuj, autexercitariuf. Quid fapicnt 
I quid ill hicem protraxcrit , qu^rig | 
macuram, quam nonvt cetera animallft 
eft , tardis ad diulna. Deinde vit^ le^ 
i vniucrfa direxit; nee noffc taneuni| 
It deos J & accidentia non a liter eKci- 
nperata, Veriiit pnrerc opimonibui 
i quidqiic e0ct , ^'^era sdimadone per- 
mit mixtas pcenitentiae voluptatcs. Et 
ilacitura kudauit^ &palamfeck, fdi- 
cui felicitate opus non d\ : potentifli* 
fehabetinpoicllate, Non de ea phi* 
r , qu» ciueiri extra patriam pofuit^ 2 j J 
I dcos, qufE virtutemdonaujt volupta* 
^nullum bonum putat, nifiquodho- 
Li^ncchominisj necfortun.'E muneri- 
nell : cuius hoc prctium eft , nonpofle^ 



s pattUm pofi*iO ref^icitadEpiCBrum, <jal 

aa a ^1%^ 



364 I^* Aknabi SsKicAi 

precio capi. Hanc phiiofbpliiam fuiflfeillo nidi (scut 
quo adhuc artificia deerant , & ipfb vfu difcebant ii 
lia , non credo : (icat ante fortanata tempora , cami 
medio iacerent beneficia naturae promifcue vtenda^ 
tequam auaritia atque luxuria diflfodauere roortik 
^ ad rapinam exconfbrtio difcurrere, nOnerant i! 
fapientef viri , etiam fi faciebant faciendafapientibi 
Statum quidem generis humani , non alium qui 
quamfufpexeritmagis; need cnipermictatDeustt 
rena formare, ddare gentibns moret ^ aliud prdb 
verit , quam quod apud iilos fuilTe memorator 1 a|ii 
quos 

« . . nuUi fihigebdnt arua colani, 
Nis fgnare quidem , aut partiri Ikmti Cdm^um 
Tm erat: in medium qudrebant , ip/kfmeteUm 
Omnia liherius , nulla pojcente y ferebdi. .. 

Qaid hominumillogenerefeHcias? Incommonei 
rum natura fruebantur : fufficiebat ilia > n.past 
intutelam omnium : ha?c erat publicarum opum Ck 
ra poffeflio. Quid ni ego illud locupletiffimv 
mortalium genus dixerim, in quo pauperem inoeni 
nonpofles? Irrupit in res optime pofitas auaritia: 
dum feducere aliquid cupit, atque in (bum verta 
omnia fecit aliena, &inangufium ex immcnfi) red 
da , paupcrutem intulit , & multa concupUcencJ 
omnia amifit 21) Licet itaque velitnunc eoncorre 
3^) & reparare quod perdidit; licet agrotagris td 
ciat^ vicinum vel pretio pellat seri8>34) velinioft 
licet in prouinciarum (patium rura dilatet, & poi&l 

22. Omnia amifit ) fie fapra p. ;oo« 

sj. CuncurrereJ re^as occxrrere veUoiff lurert. 

9^, Fr€ti9 p€lh$ms) cmcioiit ficini Ibadam acqvta 

OM 



Kper fuam longain peregrJnatLonemt nulla 
i-propagado eo reducet ^ vnde difccilimutp 
14 fecerimu9 3 mukum habebimui : vniuer* 
>imus. Terra ipfft %ciUQrcrat illaboratftt 
lopuloruii] non didpientlom krga. Qpid-^ 
i promlerat, id non minus inyenilTe, quam 
Donftrdrc ahen', vDluptai cr at : nee auc vLIi 
oterat : aut dee He. uiEer concordet diuidc- 
ndum Vfllemior impofucrat Infirm ton rat- 
idum suarQs obfcondendo quod fibi bee-* 
I in neceitartii quoque cxduferat i par crat 
tu, cara. Anna cefTabant incruentarque ha'* 
nine maoui, odium omiic in fcras venc- 
jtios all quod nemus denfum a fble protexe-* 
lerfus faiuitiam hiemiSjautimbriSt vili re- 
nd Tub frond c viucbant , piaddas tranfige- 
fpirio no^es.SoUicicudoiio3 in noflra pur* 
^^ accrriniis cxcitat ftimuUs ; at qaam mol- 
m illis dura teJlui dabat. Nonimpende- 
laquearia : fed in a perl iacenies nderafu" 
tur,& infigne ^cf^acnluni no^fum ; mun* 
eps agcbatur. Jilcndo tantum opus dticeni- 
Q illis, quam no^u, patebat pro(pe£lus hii* 
rims domus:libebat intucri (igna,ex media 
ergentia, rurfus ex occulto alia furgenda. 
laret vagarl inter tarn late fparfa miracula *i 
»mnem te6lorum paueds (bnum ^ Sc inter 
tras fi quid increpuit^ fugitit attonid, Non 
)mot inilar vrbium. Spiritus ac liber intec 
(^&leuis vmbra rupis autarboris,&BCJ5- 
$,riuique non operc,nec fiftula,nec vUo co- 
obfolefad^i , fed fponte currentes, Sc prata 
mofa,intcr haec agrefte domiciUum,ru(lica 

H kfcreP) fine yMSc frnda abfcoadittuBu Lipf' 
aa 3 poU- 



)66 L ANNA^r !|iN«eA« 

• -.^— — >— ■ - --^— _- — 

politum mtnu« Hsc erat (eciindiiin bttimii 
mus, in quaUbebat habitare, necap{am«jic 
ip(a tunlciitcm : nunc magna pars noftri inetQa j 
flint. Sed quamuis egregUiUis vita fuerit, & < 
frande, non fuere fapientes , quanda hoc ian 
pere maximo nomen eft. Non tamea n^aner 
ifTe alti ipiritus wos, & vt ita dkani^ a diia 
tea. neque enimdubiumefti quin meliora mi 
nondum efFetus edidefit. Qaemadmodom 
omnibus indoles fortior fult, &adlaborespti 
ita non erantLngenia omnibus g^nfummata. 1 
jiim dainatura virtutem: ars eft, bonom fiei 
quidem nonaurum, nee argentum, nee pirri 
lapides imaterrarum f£cequsrebant,parceh 
adhuc etiam mutis animalibas : tantnm abei 
homo hominem non iratus , non timens > tantv 
jlaturus occideret, Nondum veftis ilUa oral 
nondum tcxebatur aurum : adhuc non eroi 
Quid ergo? ignorantia rerum innocentei 
multum autem intereft , rtrum peccare.aliquii 
an neicial. Dcerat iUis iuftitia , deerat prs 
deerat temperantia ac fortitudo« Omnibus 1 
tutibusbabebatfimiliaqusdamradis vita: vin 
, contingit animo y ntfi infiituto & edofio , 
fiimmum affidua exercitatione perdn^o, J 
quidem , fed fine hoc naicimur : & in optimi 
qneantequam erudias, virmtis materia > n« 

E 1^ I s T. XCI. 

24tgdiMenfis cohmU iuctndiwn trifle y (f fihi$u 
inie&ieney eogitandnm de in^pin/ttiSy ff fitf 
f^ffnnt acddere, Fonit dntt oculos inceria t 
h4K reritms msxima ft frmiffima tmmi , a 



P I ^ 1^0 % Am, |9y 

iict , terrdm&fH , A^m , fiAmmk, OmntM mw^ 
m mtrte dsmmAfJi iffk, Erg^ m€^ ifiam hemim j Hi « 
mtisfft iiminds, 

^alis iio(tcrnunctri0itcftj numlflto Incendio, 

Lugdunenfis colonu exuib eil. Mouer^ hie 
^upmiibetpoffetj nedqmhominein patriae iujE 
ifnoium. Qus: rcf ciHdi, vtHtmhntem sntnil 
prat I quam vkkiicet td ca quae timcri pofTe |iti- 
exercuit : hac vcro um inopinatum Ttialumi 
\ ttHudimm J non miror li fine mem fait , cum 
le eseinplo, mulrai enim ciuiiarci incendium 
!, nulUtn abfluUt. Namcdam vbl honil^ ini- 
s£ta rgnisiminifruie^, niukiiiocii deficit: Sc 
lii fubindc cxckctur , raro umen fie cun^a de- 
r, vt nihil ferro rdinquat. Terrflruifl quoqtie 
^tiim tatti gratlis & perniciofui fait motus ^ yc 
pida eiierteret, Nuiiquam denique Cain infe- 
lli exarlit iiicendfnmj Tt nihil alter 1 fupercflet 
to> Tot pulcher rima Optra ^ qiisc iingu U ilLu* 
rbct lingulai poCTent , voa nox ilrauit ; & in 
ice, quantum nc bello quldem timcri poteft^ 

Quii hoc credatj vbique arm is quicfcentibuij 

1 to or be tcrrarum diffofa fecuritas iit , Lugdu- 
nod oftendcbamr in Gallia , quaeril Omnibuf 
t , quot publice afflixit , quod pafTuri erant , ti- 
:rmiiit : nulla res magna non all quod habuit 
ux (patiam : in hac , vpa nox fuit inter vrbcfn 
am i & nullam. Denique diutius illam ti)>i 
, quam periit , narro. Haec qmnia Liberalit 
ifedum inclinant , aduerfus fua i) firmam 
urn. nee fine cauffa concuffus eft. Inex(p^- 
ai aggrauant : nouitaa adiicit calamltatibvs 

) pitta kgtt Lipfius & ex faqncatiboi firmari patat.^ 
aa 4 ftOA* 



'|S8 t.'AKifAM StvtUti 

pondus : nee quiiqaam mortaliam non ta$fg§t 
ctiam miratui eft , doiuit. Ideo nihil nolm '' 
vifum elTe debet, in omnia przmittendint eft 
cogitandumqne , non quidquid rolet> ied 
poteft fieri. Quid enim eft, quod non fortana«Q)ii 
Ittit, & florentiflimo detrahat ? quod non eo magiii 
grediatur & quatiat , quo (peciofius fulget ? Qmd 
ardaum > quidue difficile eft ? non vna via fiunptr, 
tota quidem incurrit. Modo noftraa in not n 
aduocat, modo fuis contehta viritms, inncnii 
cula fine au6lore* Nullum tempni exceptam 
ipfis voluptatibus cauftaa dolorii oriantn^. Adha 
in media pace confurgit, &auxilia fecnritatif in iM- 
tom tranfeunt : ex amico inimicna , hoftifC; 
(bcio. In fubitas tempeftates , hiberniaqDC m^, 
iores , agimr aeftiua tranqaiilitas. Sine hofte fl*' 
timur hoftilia : & cladis cauflaa , fi dia de&cHqN^> 
ntmia Hbi felicitas inuenit. Inuadit tempemiiE* 
mot morbus , valididimoi phthifis, innoc^fr 
snot poena , (ecretiftimot twnnltuf. Eligit alJPt 
quid noui cafus , per quod velut obiitis virct ft* 
as ingerat. Quidquid longa feries , iqiiltif laboriboib 
inuka Deum indulgentia ftrnxit , id vnus disifytfjt 
ac diffipat. Longam moram dedit malis propcna- 
tibus> qui diem dixit; hora, momentuniqae tempo- 
ritj euertendit imperiis fu^ecere. Eflet aiiquod in- 
becillitatis noftrs {biatium , rerumque noftrarom , fi 
tarn tarde perirent cun£la , quam fiunt : nunc i^cr^ 
snenta lente exeunt, feftinatur in damnum. Wai 
priuatim , nihil pubiice ftabile eft: tarn hominiUBi 
quam vrbium , fata voluuntur. Inter pladdiffimi 
terror exfiftit, nihilque extra tnmultuantibua canffii^ 
mala, vndeminimeex(pe6labantur,eranipuDt. Qvc 
domefticit belli s fteterant regna , qnaa extemit,. 
impeUencc nulto ruuac Qa6te qustque ftlicita- | 

tcm 



llUtUmiCb VVAIUIUV |/WA««lk%U . AA«W V|U«n" 

tercucnit, fed quantum plurimnm poteft' 
{umatnus anifno,fi nolumus opprimi, nee 
STelutnoniiobftupefierL In piennm co- 
ana eft : Quoties AGx, quoticii Achaic 
emore cecideront ? qnot oppida in Sy- 
n Macedonia deuorata (iint *{ Cyprum 
Unit h«c cladet *i quoties in (e Pa- 
it ? Frequenter nobis nuntiati (unc 
hum interitus : & nos, inter quo(| 
fla nuntiantur, quota pars omnium (u- 
iirgamus itaque adUerlus fortuita : & quid- 
rit» iciamus non efletam magnum^quam 
etur. Ciuitai arfit opulenu, ornamen- 
itiindaramy quilmf & inferta erat» & ex* 
am(Miinpofita,& boicnon altiffilnio mon^ 
mifiaramctoitatcmi, quu nunc mignifi- 
ka ai\dis, vefligia ^tioque tempus oia- 
ridet, qnemadmpdom in Achaiaclarifli* 
ium'iam fqndameotaconfimiptafihtjhee 
xftet) exquoappareatiliasfiiltem faiflfot 



..r. n.- t .1 .. 



370 L Anmavi Sbnicai 



fiudibus,. qusproculaeon(pe6a mariiftabinl'; 
Hauit ignitcoUes, per qoos elacebat : erofil&fMj 
dam altiflimos vertical , (blatia nauigantifuoac Ijl 
caUs; ad humilem arenam dedaxit. IpCut natni 
opera vexantur : Sc ideo xqad animo &rre debea 
vrbium excidia. CaHira omnia exftant : omiiibi 
«xitusmanet: fiue interna vi ilatuque pr«clu(a 
lenti 3) pondu8> (ubquatenentar,exco(rertnt; fia 
torrentium in abdito vis obftantia effregerit ; 
flammarum riolentia compaginem (bli roperit; 
vetuftat> a qua nihil tatum eft , expugnaueric 
tatim ; fiuegrauitasc£liegeflerttpopalot»&fitiildi 
lerta corruperit. Enamerare omnes &torum M( 
longum eft. hoc vnum (cio : omnia mortaliom 
ra,mortaiicatedamnata {iint; inter perimra Tiuionii 
Hsc ego atque eiutmodi (blatia admoueo LtberaliW 
.flro > incrcdibili quodam patri» Cum amorc A _ 
qasfortafTeconfumptaeft, vt in melius cxdiareM 
S»pemaiorifortun2 locum fecit iniuria: mnliaci ' 
derunt, vtaltiusfargerent, & in mvios. Timagi 
n^s 4) felicitati vrbis inimicus aiebat > Roras 6bi i 
cendia ob hoc vnum dolori efte , quod fcir et maiiM: 
refurre£lura , quam arfifTent. In hac quoqae nhi 
verifimile eft certaturos omnes efle , vc maloraeerti^ 
raque^ quam ami(ere , reftltuantur. SintftiitfA 
-diuturna , & melioribus aufpiciis in saum longii 
condita! Nam huiccoloniz ab originefiiacenicfiinu 
Minus eft , stas ne homini quidem extrema. A Plm- 
codedu£la inbancfrequentiam, loci opportuiiittf% 
conualui t : quai tamen grauiftimos ca(us intra (pal ' 



J* Vi ftatuque frutclkfi vwUnti^ nulla in fenfa dlfficilBM( 
fi legal cam Lipfio : ftatnsque praclnfi viohmt &c, * 1 

4. Timagencs') ferinis^ Aqgnfii obtreattor, & prvfad 
Aattti infoifai. vicL $eaecampauremL.X« coatrov.y* ^t . 



v 



Epistolax. 371 

ittolit fent^uis. Iraque formctur ani- 
[leftum , patientiamque form (itae, Sl Cciit 
im cfTe fortiui^. Aduerfiia jmperu iilam 
e mrjgj quod aduerfui iwpertntes : aduer- 
rmpoffe^ quod id uerfus homines. Nihil 
Lgnindum eil. in eum incratiimui niua- 
{uo hU legibus viutmn Placet? pir«, 
' qn^ciimque vii, exi. Indtgnare , (i quid 
jroprtc 5)con(tictJtnm efl' ; fed it hdecimos 
f neceiHtas Mg^l , in gr atiim ciatn fato re^ 
juo omnia rcloluuntar. Non eft quod 
ifncclarii, Schis monumentli^ quxviam 
prsctexunt: aequat onmes cinis» Imparci 
pares mo rim Dr. Idemdevrbibus, quod 
IncoLiidicoi lamArdiia cipta^ quamKo- 
auditor ille turii htimatii , 110 it nacalibiit 
tomiiiurn claritatc diflinKit] niS dum iii^ 
ero ad Bnem mortal] um ventu m c£l : DiSo 
it J ^mijitio ; pmniam qu£ t err am pre- 
mpt 7) lex efto. Ad omnia paticnda pa* 
nemoaUerofraglliorefbi nemo In crafti' 
tior. Alexanxler Macedonum re^ difcere 
ttinfelix cceperat, fckurus quam puiiiU 
ex qua minimum occupauerat. Itadicq^ 
hoc , quod intelligere debebat fai(um (e 
lomen. quis enimefle magnus in puiillo 

*) pcculiaritcr , pracipue. 
mtis qutt viam') Nam vtrinqne tdviarumpubll- 
» monumenta flatuta, qna tranfeuntes morm 
Sed ea magna , parua , modica , ornatu 6c tH 
jam coiusque) diuerfa : at mors vna omnibus^ 
nns lUaB difpares , qnidquid natales , opei , vita 

r) dicitnr ^uafi fimiiii rci ipfa. Vid.Feftam 9t 
u a viris doftis^ 



f«* y 



^J2 Is. AifirABi SkmicAi 

poteft? Eranc ilia qqas tradebanturj (bbtilia, i 

gentiintentione difceni^a: nonqusepercipcre 

vefanos homo , &. trans Oceanum €ogitation< 

mitteni. Facilia, inquit, mc doce. Cm ] 

ptor. Ifta^ inquit, omnibus eadcm funt^ aequi 

cilia. Hoeputarernmnaturam dtcere : Iftad 

bus quereris, omnibus eadem font: nulU dari 

era poffunt : fed quifquis volet, fibi fpfi ilk i 

faciliora^ Quomodo ? ^quanimitate, £t. i 

oportet, Sc fltias, & efurias, & fenefcas, & 

longior contigerit infer homines mora| & £g 

& perdas aliquid> Sc, pereas. Non eft tamen 

jflis, qus te circafnftrepunt,credas : nihil horoi 

lum eft, nihil intolerabile, aut durum. £x ci 

fu iftis mettif eft, fie mortem times, quomo 

mam : quid autem ftuhius homine, verba men 

EleganterDcmetriusnofterfokt dicere, eoden 

fibi effe voces imperitorum, quo ventre reddhc 

pitas. Quid enim > inquit> mea refert^ furfii 

an deorfum fbnent ? Quanta dementia eft rcn 

in&meris ab infamibus ? Quemadmodum fama 

timuiftis fine caufla : fic & tUa, quss nithqaam tii 

tis, nifi fama lufiinet. Numquid detrimenti fi 

vir bonus>iniquis rumoribus afperftis ? nee mon 

dem hoc apud nos noceat : & hxe malam molidi 

8) tiabet. Nemo eorimi qui iUam accniant, e 

tus eft interim temeritaseft, damnare quodnc 

At illud fcis, quam multis vtilis fit, quam,multoi 

ret tormentis, egefttfte, qtierelis, fuppticiis, t 

Non fumus in vUius poteftatej cum mors in n 

poteftate fit. 

X. Molitismem) leg. opiniouem, Gronov, -Scafiif : 
quo^ue lama taatom ft opkuoae mala eft, 

Er 



n , $rrsft9nMaum ponmm. m pgjfg JMfmm 
mdf qud /ettmdumNnhtrdm fim$1 fid.m^ 
' hoc tunc in Us Bonum tfft^hem iUff, Ni* 
(f fine its J /qU ^irtttit buitumyimo Bes^ 
Hiqu€m ijfe. / Atcedert bdc fo(f€ ; 99m $4H 
re mUitMy nee minuert detrs^s Be/UiiMtumm 
9ec Tnnfusaliyndfotifi^ Dw djjmdknmr^ 



vt me ceque conuenit, exteriM eorpori t^ 
»rput in honorem animi coli^ in animo e(r 
iiftras>per tfuai moucinur alimurque, pro* 
»rincipalei) nobis data^. Inhocprinci** 
uid irrationale) eft &. rationale. 'Iliad 
; hoc vnam e(^ quod alio non refenor* 
1 fe perfert Nam ilia qaoque diuina ra- 
I prcpofita eft> ip& fub nuUo eft : & haie 
ra c^dcm eft, quia ex ilia eft* Si de hoc 
innenit, (eqnimr vt dc ilio qnoqnecbnue- 
rao pofitameffebeatam ficam, vt in no« 
rfe^ fit. Hff c eaim (oh non fiibmittit a« 



J74 . .^' Anica«i Sbnbc'Ab „ 

xtlip fuftinetur , poteft cadere. $1 aliter eft , 

ent in nobis muluim valere non nodraf. Quis 

' volt conftare fortuna , aut quis (c prudent o 

miratiir ? Quid eft beata vita> (eeurius & p 

tranquiliitas. Hanc dabit animl magnitudo 

conftantifl bene iudicati tenax« Ad hoc qn 

peraenitup ? ii Veritas tota perfpeda eft, fiCatvi 

in rebus agendis ordo , modus , decot , &innc 

luntas, am benigoa, intenta rationi , nee i 

tfb ilUf recedeni, ainabilisfimul, mirabilisqu 

nique , vt breuiter tibi formulam £cribain , ti 

iiiu^ fapientif effe viri debet, qualis Dcum* 

Quid poteft deliderare isj cui omnia honefta 

gum? Nam li poflimt aliquid non honeftp coni 

optimum ftatum , in iis erit beata vita , fine 

hon eft. Et quid ftultiui , turpiusue> quafn 

rationalis animi ex irrationalibus ne£^re? C 

tamen augeri fummum bonum iudicjiint^ quia 

plenum (it, fortuitts repugnantibus. Ai>tipal 

que J inter magnos (eds huius audores , ali< 

tribuere dicit externis , fed exiguum admodun 

des autem quale fit , die non efte contentum , i 

quis igniculua alluxerit. Quod poteft in hac 

te (blis habere (cintilla momentum? Si non 

honeftate contentus , necede eft aut quietem ac 

lis, quamhefychiamvocantGrxci, aut volnj 

Horumalterum vtcumque recipi poteft: vaca 

animus moleftia , liber ad infpeflum vniucrfi 

que ilium auocat a contemplatione naturs : alte 

Ibd , voluptas , bonum pecoris eft. Adiicimui 

hali irrationale, honefto inhoneftum. Magfi 

tarn facie titiilatio corporis ? quid ergo dubit 

cere, bene effe homini , fi palato bene dl ? Et hi 

non dico inter virosnumeras, fed inter bomiD 

jtorfammnm bonum fapoxibui j ac coloribus^ n 



: banc neceflariam beats vits puunenint^^ 
ftbic^m. Huic rationem femire iuB»* 
f runt aninialis generofiffiini bonum , d«« 
gnobilc' Praeterea mixtnin , portento^ 
i ex diueriis animalicuii congruentibinr 
) nam, naitVirgiUtiimofterimScylrt 



Mr, pofirtms im m m mi anfrf pijhixi • - > 
Hi amdat, 9tno oitmmffs Imfontm^ 

Scylle feraaiiimaliaiundaiunt, horren*! 
L atifti (apientiam exquibutnam compo« 
m ? Prima hominls pars ^ eft q>(a vir.tut > 
itticqr fucilia caro , ^ diiida^, & receptaiK^ 
ubis habilis » vt ait PoQdoaiiis. Virtu*: 
il^bricitm definitj ^fuperioribufl eii«r 
leranditatquQCslaftibua, animal ineraMi 
tttfKitur« Ilia vtcufaique alta qaics, ni^ 



376 L AiTKAci Skmbcai ^ 

^ m » ' ' 

fans vfque ad incefl:a.Qaid ergo ?inqiiit:fi rat 
hil impeditura fit bona valetudo, Sc quiet, & d 
Tacatio; non petes ilia? Qpid ni peum f non qi 
(iint, fed quia fecundum naturam' funt, & qui 
me iudicio fumuntur. Quod erit in illii tuncl 
hoc vnum, beneeligi. Nam cum veilem quaU 
fiimo, cum ambulo rt oportet , cum coeno quei 
dumdebeo: nonccenaautambulatio, autvef 
funt, fed meum in his propo(itum,{ernantis in 
re ratipni conuenientemmoddm. Etiam m 
clam : Mundae veftis ele£Uo appetenda eft hoii 
tnra enim homo mundum & elegans animal ei 
non eft bontun per (e munda veftis, fed mum 
deOio: quia non in re bonum eft,(ed in eledio 
fl£^iones noftrx honeftas (tint, non ip(a quza 
Quod devefte dixi, idem decorpore meexil 
cere, nam bocquoquehaturaj vt quamdam 
animocircumdeditt velamentuip eiui eft. 
tern vnquam veftimenta aeftimauit arcula?^ 
bonufn, uec malum vagina gladium fadt, I 
corpbre quoque idem tibi refpondeo : Cnm 
^uidemme» fi detur ele£tio,&(aniutem&vi 
num autem futurum, indicium de illis met 
]p(a» Eft quidem^ inquit, (apiens beatni 
mum tamen illud bonum non a(requitur> v^ 
Baturaliainftrumentarefpondeant. Itamifer 
cfle^qui virtutem habet, non poteft; beatiffi 
tem non eft, qui naturalibt^s bonis deftituitoi 
IctndinCi & membrorum integritate. Quo 
dibilius videturjidconcedis, diqnem in mi 
continuis doloribus non efle roiferum, eJOTe eti 
tum : quod leuius eft, negas, beatiflimum el 
qui fi poteft virtus ef&cere, ne mKer aliquis fit 

i.) Affnla) in qa« alfeniaiitiir. 



E 1 1 I T a t A r« 377 

itiflimus fit. minus eium incerudii a bti^ 
[mum refbt, qciam ami&ro ad bcatamj 
mrum valet , vt ereptum calamieacibQi in^ 
^t : non poteft idiiccre quod fiipcrcft, vt 
facial? mfummo deficit ciiuo? Cornmod« 
: incammQda ; vtraque extn not. Si noil 
bonus , qtiamuii omnibus preniatur in- 
quomodo non beatiflimcs, <& fi aliqulbuf 
^fidturPNam quemadmodum iiicomino* 
e viquetdmiferuiii nondcprimiturj fiQ 
m inopia non dedtidtur abeatifliiiio : fed 
imadtf beatiflimus e0 , quam non efl fub 
mifer. Aut potcfl illi edpi bonum ruun>,ft 
Paulo antedicebiinjgniculum nihil cou« 
foUi: clarj tat€ enim eiu$,quidquid line eo 
iditur. Sed quxdam^ inqait, ^11 quoqua 
Ih vii & lux Integra efl^ettam inter oppo- 
uii aliquid inter! aceatjqu oii noi proh ibe* 
£iu J in op ere eft , curfu fuo fertur. Quo- 
silalitxitj noneftfereno minor, necur- 
: qaoniam multum intef ell , vtrum ali^ 
tanruiTtj an impediat, Eodem raodo 
fita nihil detrahunt non eft minor i Cci 
t : nobis forfltan non sque apparet ac ni- 
lem eft, & more (blis obfcuri, in occul- 
exercet Hopica()ae aduerfus virtutent 
(nitates> Sc damna, & iniurix , quod ad- 
I poteft nebula.. Inuenitur qui dicat , fa- 
pore parum profpero vdim, nee miferum 
;amm. Hie quoq^iefailitur. exsquat e«* 
I virtutibusi^tancumdem tribuit hone- 
m honeftate carentibus. Quid autem fce« 
indignius , quam comparare venerands 
? Veneranda enim funt 9 fides; iuftitia, 
icudo, prudontia: econtrAriQ villa ftint, 
bb q)i» 



Deinde, (i damna corporis miferuin ] 
beatum ^{[e patiuntur . Nam quibus pot 
in peiorem transferendi ihtum , nee 
quidem optimum Frigidum , inquit) ali( 
dum nouimus: inter vtrumquetepidam c 
beatuseft^aliquismifer, necbeatus. Vol< 
nos pofitam imaginem excutere. Si tej 
frigidi ing;e{rcro,fict frigidum : fi plus cal 
fietnouiflimccalidum. At huic> nee mi( 
tOj quantum cumque ad mi(erias adiecei 
erit, quemadmodum dicitis : ergo imag( 
lis eil. Deinde trado tibi homineitl, n 
nee beatum. huic adiicio cscitatem , 
ier: adiicio debilitatem, non fitmifer: 
lores condnuos & graues » non fit mi 
tarn multa mala in mifdram vitam noii 
nee ex beata quidem educunt. Si no 
dicitis , fipiens ex beato in mi(erum dc 
poteft in non beatum. quare enim qu 
alicubi (ubfiftat ? quae tes non patir 



, E P I. 9 T L A S, J29 

2, Ke^jUi vivt&tf oportef , v( befttiuf 
inonpoteAj ne bratius quidem. Non 
as : ergo ne beata quidem vita , qnx tx 
itut enim tantum bonam rf^ ^ vt illas 
ciataf nonremistj brciiitacem ^ui, & 
r po ru m va riai o ifen fi ones ,. Na m v o • 
ligna J ad quam rcfpiciat. Quid eft in 
mm ? fumro non indigerCj nee dieifu^ 
, in quantolib^t tempore seterna con* 
;redibilia nobis hasc vidcntur , Sc fupri 
ram excurr€iitia« maieftarem enim e- 
mbccillitate metimur , & n\m noftriji 
imponimus« Quid porrfl j non aiquo 
etnr , aliquetn in Turn mil cruclatjbui 
•c, Beams fum? atquib^c voxinipft 
itis eH; audita, Oeatiflimum , inquirp 
n diem ago , EpiciiTu^ : cum iltum bind 
i corqi:teret , hiiicinfanabilis exulcert* 
I. Quire ergo incredibiUa funt lila. a« 
irtutam colunt : cum apud eos qiioqu9 
pud quoi voluptas imperat? Hi quo* 
(& bumillimae mentis aiunt , infummis 
xtrnmis caiamitatibus ) fapientem nee 
am t nee beattim. Atqui hoc quoqua 
imoincredibilius. Non video ctiimj 

in infimum agatur , e faftigio fuo dc^ 
.ul beatuffl praeftarc debet : aut , fi ab 
, non prohibebit fieri miferum. Stanf 
ici. a«t vincatur oportet , aut vincaU 
immortalibus foils* virtus & beata vi- 
obis vmbra qusdam illorum bonorum 

aocedimus ad ilia , non peruenimul. 
Is hominibusque communis : baec in iU 
ta eft , in nobis confummabilis, Se4 
lem nos vitianoitra perducunt^ l^^^ 

bb 2 ^ m 



'386 V. AknAii Sfif«ei& 

ille alter (ecandas, vt aliquis parum confta 
fiadienda optima , cuius iudicium labat etia 
incertum'eft, de(iderat,oculorum atqheaui 
film, bonamvaletudinem, ^nonfcdum a 
corporis , Sc habitu manentem (uo , statis 
longius fpatium* Per banc 5) poteft nonp 
agitarc, vt in impcrfc6lo viro, Huic malitiac 
dam ineft , qua animum habet mobilem ad 
te agit carens malitia j & ea agitatio abed 
Kon eft adbuc bonus , fed in bonum 
cuicumque autem deeft aliquid ad bonni 
eft. 

Sed fi ad ^ttm animtisqwf in torpore prdj 

bic deos siquat , illo tendit , "originis (uae m< 
moimprobe eoconatur adfcendere^ vnde 
rat. Quid eft autem , cur non esuftimes in 
•liquid exiftere , qui Dei pars eft ? totum ho< 
tinemur, ^ vnum eft , & Deus 6) : & (bcii ei 
& membra. Capax eft nofter animus : pej 
lo , fi vitia nan deprimant. Quemadmo 
porum noftrorum habitus erigitnr> ScCpa 
lum; ita animus, cui, inquantum vult, li 
gi^ in hoc a natura rerum formatuseft, vi 
velit , dc fie vtatur fuis viribus , ac £e in (pad 
cxtendat. Nam fi aliena vi ad fiimma niter< 
gnus erat labor, ire in cslum; redit. cun 
jia^us eft, vadit auda£^er, & contemptor 

/, Per hanc) leg. f«r hune Gronov. (enfat : 
putt, qaamuit non td fummam grtdum ftpientia 
ied in fecundo fubfiftflt. feqneiitit vcro ita legit I 
Fotefi non pctnitenda ugiturt. At imperfeSo 9 
vis quadam ineft: qim animum hahet moHUm\ 4 
km agit hterens malitia, ^ea agitatio abeftahmu 

4. E$ Dtns^ nam 2c mimdiii Steidt Deu. £i>, 



E F I i T E A t. J$l 

^uniamrefpicir: aumm argenttamquc » ILlii 
iacuere tcnebm digntHima , non ad hunc 
jjlendoremj quo impcrkorym vcrberant 
?dt crui c coeno, ex quoilU fetTeuitcnpU 
xa & cfFodic, Scil^^iriquatn , aiibi poiitaj 
a$ , quam quo congcrantur 7) : aniraum 
ebere, non arcam, Hunc imponcrc do- 
inium rerum licet , hunc in pofTeffionem re- 
»induccre, vcfiibriim. Oriens Occidcni- 
nusHat, deorumque rita cun^bpoHidtat; 
u% fail diuitcs fupcnie dcfpiciat: quorum , 
I JfECUf cfl fno, quam triflisalieno. Cum 
fubiimitatcm mlit, corporis quoquc , vd- 
lecefTarii^ nonamator, fed procnrator e(l: 
:uiinipofituseft, fubiicit. Nemo liber eft, 
ri fe ru Ih n am vt allot d o aii no s , q u os nimii 
licimdo inuenit, tranfeas j ipdus morofum 
delkatiimquc e(t Ab hoc, modo xquo a- 
modo magno profilit : ncc, quis dcinde re* 
I funirui fit exitusj qu^rit. Scd vt ex barb« 
tonfbs negligimus : ita ille dioinus animut 
hominem , quo receptaculum fiium confis- 
is illudexurat, an ferae diftrahant, an tcr- 
t , non magis ad k iudicat pertincre , quam 
d editam infantem. Vtrum proief^am 
rant, an confumatur. 
:ambtis data prada marinis, 
im ? Qui tunc quoquc, cum inter homines 
minas timet: vllasne timebit poft mortem 
im , quibus vsque ad mortem timeri parum 
)n conterret , inquit , me , nee vncus j ncc 

tgeruntur) non pofitai efleverai diuitiai in area, 
ncor ifts qu£& valgo diuitis audiunt. 
M^ mortem timeri parnm efl') iat«iUgit tyrannoi, 
sraqao^ueniortttoruni fsuluat* 

J)bj ptO^ 



^0 L. AVVAMI SlMieAl 

proiedi ad contufncliam cadaoerls laceratio . 
fiiris. Neminem de (upremo officio rogo \ 
Kquias mcas commendo, ne qnis infepoltai 
rumnaturaprofpexit. Qaem fceuitia proie( 
condet. Dilerte Maecenas ait/t 

Nee tumubtm cnrafepetit nature reU^os. 

Altc cindum 9) putci dixiffc. habuit cni 
urn & grande & virile 1 nifi illud fecum 10) 
fct. 

E p I s T. xcnr. 

Dff morte Pbilo/opbi Metro»M&k , qui ik 
Parum id refert : ST^itd nonjpatia ^fid i 
da eft. Ornnk bona ea^ hniga : dmif 
hnffm^ 

IN epiftola » qua dc morte Metronaflis 
quxrebaris , ranquam & poraiflfetdiutiii 
debuiffet, squitatem tuam defideraui : < 
omni perfona, in omni negotio iupercft; 
deed, in qua omnibus. Multos inueni 9 
irerfus homines : aduerfus deos neminem. 
inus quotidie fatum : Quare ille in medi< 
ptus eft ? quare ille non rapitur ? quai 
tem & (ibi & aliis grauem extendit ? Vtrun 
te, squius iudicas, te nature , antibi parer< 
quid autem intereft quam cito exeas , vnde 
cundum eft ? Non ut diu viuamus, curandi 
vt (atis. nam vt diu viuas, fato opus eft : vt (i 
Longa eft vita^ (i plena eft. impletur autei 

9, Alte c'mdnm^ iadnftrinm* fbrtenit taiet 
Ipwcingi foleiiu 

19. StiHm) i,e. YjucamTefie &corpore cni i 



£ f I i T € t A 1, sg} 

imu$ fibi bonum ruum reddidit , Sc ad (epoteilatcm 
icr^nflulir. Qpid ilium o^ogims anui iuuam, pec 
lertiain exa£ii ? nonvixit i^c, fed in vita moratui , 

t ; 13 ec Zero mormui f ft^ Ted diu, i) 0£^aglnta an nil 
itir» Inierefl, mortem ems ex quo die num^rei. At 
Be obiit viridis : fed offieta boni ciuii, boni amici, bo* 
iifilii cxfccnrus efl : in nulla parte ctfTauit, licet <iui ^ 

Has imperfe^a iit ^ viia perfefta cA, 0£logint« anrnt 
||ir: Imo o^^oginta atinii fait : niG forte fic vij^ifTt 
tm dieiSj qttomodo dicuntur arbor es viuere. Obfe* 
ro te, mi Lucili J hoc agamus; vt quemadmodurti 
iredofm rerym, a) fic vira noftra noa pateac multum^ 
cdmialmm pendat: Ada illam mctlaniurj noii tern- 
me. Via fcirci quid Inur hunc intermit vegetum * 

lapcenipcoremque fortniue, fan^am omnibui vntfi 
lumanae lljpendiis^ atquein fummum bonum eluji 
raeftum ,d'illumau ratilti anni transinifll fuat? al- 
to: poll mortem quoque efl, alter ante mortem periin 
Uudcmiis ttaque ^ Sc in numero felicium reponamii# ^ 

mm ^ cm quaniuluiti cum que temporis contigit ^ be- 
ne coUocttum eft, Vidit enim I'eram lucem , non fuit 
rnus e multii. &viuit, «^ vixit, & viguit, Aliquan- 
io fereno vfbf eft; aliquando, vt folet^ validi itde- 
Ns futgorpernubtla emicuit. Quidqu^ris, quam- 
ik rkerlt? vixit ad poilcroi viquc: tranflliit^ & 
e in memoriam dedic. Nee idco mihi plures an* 
101 acccdere reciiQuerim : nihil umen ad beatatn 
'itam defuifTe dicam, ft (patium eitii inciditur. Noji 
'mm ad eum diem me aptaui , quem vltimum mihl 
pisM auid a pro m i ferat : fe d n u Uti m no n tam q u am vl d-* 
Duoi ad^e^i. Quid me inrerrogaa , quatido natut 

I. Sid din) fa licet inotEi^ui eft^ vcpote cuiai iota viti mor- 
ti inftar hibuerit. 

I. Fftthfd tttumy gemmx, & aarain ^uc U brcDkai;|i 
retiajn & poactai babem. Lipf. 

. . bb 4 fim? 



tim ? vfqne ad (apientiflm viuere. Qui 
peruenit , attigit non longiffimam finem , i 
mum. ille vero glorietnr anda£ler , Sc diis a 
•s : inter que eos , fibi & rerum nature impu 
fttit. Merito enimimputabit: meliorem 
reddidit, quainacceperat« Exemplar bon 
fuit: qualisquantusqueefletoftendit: (iqv: 
let, fuiflet (imileprsterito. Et umen qu< 
vimus ? omnium rerum cognitione frut 
Scimuf a quibus principalis natura ^) fe atto] 
%lmodum ordinet mundum ; per quas vie 
areuocet , qvemadmodum omnia quae vfqu 
clu(erit > Sc feipHim fiii finem fecerit. Scimi 
impetufuovadere: praster terram nihil fta 
continua velocitate decurrere. Scimus qc 
dum (blem luna prstereat : quare tardior n 
f>oft ie relinquat: quomodo lumen acci; 
perdat : qu» caufla inducat no£Vem , q 
cat diem. Illuc eundum eft $ vbi ifli 
«d(picias. nee hae fpe , inquit fipiens il 
til esfeo . nund natere mihi sd dene mens it 



p r f T O L A B. 385 

^ . » -^ 

i&UTC z xque magnum animism hab-^o, ctiara 
Oi tranfitumsexcedD, Non cam muHjsvi- 
, quam potuit, Et pauconim vedLtini 
& quidem kudaiidut , atque viilis : annaks 
fi:if quaai non liecori fmx^ Sc qaid vocen- 
squeell vka quorum dam longa^] & quod 
Icquitur annalei, Numquid fdiciorem iu- 
n, qutfummodie munerii^ quam cum qui 
cciditur? numquid all quern cflc tam finite 
tvkxputas, vC iugulari in fpoli^nOj^) quam 
malit? Noo maiore fpatio aker aitcFiim 
Dus. iBori per omnes it : qui occidit , con- 
occifiim. Minimum eft* de quo fblicit:!- 
mr; Quid autem ad rem pertinet , qtiamditi 
God euitare non pofHs ? 

E p I s T. XCIV. 

h s ^tram DogmAtka j Mn PjtrMmtks pars 
Iphid ftik&r^ tf^m Mhera fine altera fiffficmi? 
' prt&rem prgftrt^ ^ fiUm adminit: emsque 
gumenta : aIH ^ ^Utram adiungum ^ jic md- 
^us ^fis ofiendunt : ff Seneca diducit elegantery 
p a fru&uofe. Lege , ^ oble£iari. 

partem philofophiaE,i)qii2 dat proj^ia cuique 
bnac praECcpta,nec in vniucrfum Gomponit ho- 
(ed marico fuadet', qaomodo fe gerataduerfus 
: patri,qiiomodo educct liberoi : domino,quo- 
roos regat : quidam folam receperunt, ceteras 

quid vocentut') nempe quod illi Cacddiani . Anuales 
' cacata charta. Lip^i 

Hario^ ptrsA^phitheatri, in quo tndui eqm Tolent, 
deinceptinntilcf occidi. Lipf. 
i ftnftm fhitcfiphia) wa^nrm^f f. prccepti?am. 

bb ; qua& 



1 



t 



386 L. AlfNAlX SSNECAI 

quail extra noftratn vtiliutem vagantes reliqnenmrij 
tamquam quis poflit de parte fiiadere, niii qui fimi^] 
mam pr ius totius vit£ complexus eft. Sed Arifto iStofc 1 
cus econtrario hanc partem leuem exiftiinit,&qoil 
non defcendat in pe£las vique : at Ulam non hahcih 1 
tern praecepta , plurimum ait proficere , ipfiqae det ' ^ 
cretaphilofophiie, conftitutionem efle (ummi booif \ 
quam qui bene intellexlt &didicit, quid in quaqoi \ 
re faciendum fit, fibi ipfe precepit. QuemadtDoduni \ 
qui iacnlari difcit, deftinatum locum ctptat , ft ^ 
manum format ad dirigenda quae mittit: cum banc i 
vim ex difciplina &exercitatione percepit, qaocn» \ i 
que vulc, ilia vtitur: didicit enim non hoc aatil^ 
lud ferire > fed quodcnmque voluerit. (ic qui fi ii 
totam vitaminftruxit, nondefideratparticulatimajk 
moneri , dodlus in totum : non quomodo cum nOi 
re aut cum fiUo viueret, fed quomodo bene yfaw 
ret. in hoc eft» & quomodo cum Fxore ftc liba^ ^ Ic 
▼iuat. Cleantlies vtilem quidem iudicat & banc par- ' t 
tem> (ed imbecillem nifi ab vniuer(b fluft, aifi de- i 
creta ip(a philofophiae & capita cognouit.- In diui ^ 
ergo qusftiones locus ifte diuititur. Vtmm TtiliSi iC 
an inutilis fit : & an folus viruni bonum poffittffr \ 
cere, id eft, vtrum fuperuacuus fie, an omnct ficiit jb 
(upervacuos.i) Qui hanc partem videri vohlntfiipc^ t 
vacuam> hoc aiunt: Si quid oculis oppofimm roof^ !(i 
tur aciem , remouendum eft : illo quidem non abieAt 
operam perdidit, qui praecepit: Sic ambulabiijiUt 
manum porriges. Eodem modo, vbialiquareiob* 
cscat animum , & ad offidorum d^jciendmn ordr b 
hem impedit , nihil agit , qui prscipit : Sic fioa 
cum patre, fie cum vxore. Nihil enim profident 

s. .^M om«(f fatiai fupetutcms) ^u aa foiaa bSEna^ i> 

Yt carera reliquif poffimiu. 



E 1 I S T L A I, 387 

imdiu menti error obfufui eft : fi ilk di- 
'cbit quid cuiqiic d ebei^tur ofHda. Alio- 
om, quid fano faciendum Ht, non fanum 
rij vt a gat diuitem ^ monflr^s : hoc quo- 
lie pa u pert ate fieri poicft ? OfteBdii 
lid tamquam famr faciat : Hx^ju potiat 
lem dctrihe. Idem tibl de ommbtit 
j rcmouenda font ; non prff cipkndum, 
s ma [ic n t ib Qi non po tefL N i It opi nl 0- 
aiboa laboramus J ^xpuleris* nee aaa- 
[0 vtenduijj pecunia At ^ cxaudiet; nee 
imodo pericula contcmnat Efficiai o- 
iat pccunUm nee bonum j nee maluin 
silU mirernmos din Its s. EfTidas, vt qnlc* 

expauimi^s , id at non eiie Cam umeti- 
iama circumfert, nee dolerc qaoqut, nee 
i in morte , qnam patl Ux eil j magnum 
J quod ad neminem redit: in dolore 
faturam obftinatigneni animl, qui leuiug 
idquid contumaciter pafTus eil. Opti- 
cfTcnamrainj quod nonpotefl ncc qui 
lagnas eOe ; nee qui eft magnus, exten* 
former accipienda , qus nobis mundi 
perat. His decretis cum ilium in con- 

conditionis adduxeris, dc cognouerit 
1 effe, non qas fecundum voluptatcm 
ndumnaturam: cum virtutem vnicum 
inis adamauerit , turpitudinem foium 
:it , reliqua omnia , diuitias > honores^ 
udinem , vires, impcria , fcicrit cflqi 
tern , nee bonis annumerandam , ne^ 
torem non deiiderabit ad fingula, qui 
cede, fie ccena: hocviro, hocfeminxj 
hoc caelibi conuenit. Ifta enim qui di- 
nonent ^ - ipfi fscere non poflfum. Hasc 



3gg Ll Amnaki Senicab ' 

p»dagogu$ puerOjhaec ania nepoti prscipit 
damnonelTej magifler iracandiffimirs di 
ludum litterariam mtraueris , (cics ifta qi 
fupercilio philofbphi iadantj inpuerilief 
pto. i) Vtruin inanifeAa demum, tndabia i 
nondefiderammamfeftanionitores: prsc 
bia, noncredicur: (uperQacaum eft ergo 
Id adeo fie di(ce. Si id mones quod obici: 
ambiguum , probationibas adiuaandum e 
batnrus es , ilia per quae probas , phis valer 
per fe (bnt. Sic amico vtere > (ic cioe , fie I 
re ? quia iaftatn eft. Omnia ifta mihi loc 
tia tradit. lliic inuenio sqoitatem per i 
dam , nee metn nos ad illam cogi y nee mc 
duci : non efTe iuftum > cai qaidqnam in 1 
placet, prsteripfam. Haec cum perfiiai 
perbibi , quid ifta prxcepta proficiunt^ qu{ 
decent 1 Pr^cepta dare (cienti , fiiperuacni 
icLenti parum. Audire enim debet, n 
quid fibi praecipiatur , Ccd etiam quare. ^ 
<}uam , veras opinionei habenti de bonii 
funtnecefTaria, annonhabenti? qui non 
hit a te adiuuabitur : aures eius contraria 
bus tuis fama pofledit. qui habet exadum ii 
fugiendis petendisqtie , fcic quid fibt facien 
iam te tacente. tota ergo pars ifta philo(bpl 
ueri poteft. Duo fiint, propter quae delinqc 
ineft antmo prauis opinionibus malitia con 
ctiain fi non eft falfis occupatus , ad fali 
eft , Sc cito fpecie , quo non portet trab( 
Tumpitur. Itaque debemus aut percurai 

3. In puerUi effk prafiripf) io gaomit & i« 
defcribencUB & edilceads proponuntar. Prafctip 
emplar. lu infira : Paeri. ad prsferiptiiin diicont 



P 1 S T O 1 A f . 38$ 

VJtJLS Hherare; aut vaca n tern qu idem, fed nd 
mam, prxoccupaf e. Vtrumque decreti phi-' 
iciiint , ergo talc praecipiendi genus nihil «- 
"eajd pf^cepla fi ngiitls d am us,incoiiiprchai«- 
t eft. AUs enim dare deb em us fcneratiti^ aim 
rufn, alia negotiafiti, alia regum amlcitiai &* 
ia piret, alia iiireriores amarura. In matti- 
secipiai , quomodo vhiat cum yxore aliquii 
pjiem duxit , quomodo cum ea qnx aticuius 
imoniuin e^peria el^ , qucmadmodum cum 
,qucmadmodum cum indotatt. An nonpu- 
i e0c di^crtmiais inter fleritemj^ fccundant 
uctHorem^ & pudlom ; inter matrem, Sc no- 
Omnes fpedei compkdi non poCTamus : at- 
l« propria exigunt Leges autera philofbphia 
ni, ^ omnia alligant. Adnceniiinc, qaod 
praiccpti finita elTe deb en t , Sc certi i H qua 
I pofltint^ extra ftpiendam funt: fapiencm 
rrminos nouit Ergo ilU pars prxceptiud 
nda cfl: quia quod paucis promiuit, pne* 
nibus nonpoteft: /apientiaautemomncste- 
tcr inftniam publicam j) , & banc quae mc- 
licur, nihil intereft: nid quod hsc morbo 
ilia opinionibus faliis. Altera cauHa furo- 
ex valetudine, altera animi mala valetudo 
quis furiofb prscepta det, quomodo ioqui* 
quomodo procedere, quomodo in publicd 
; , quomodo in priuato ; erit ipfb , quem 
, infiinior. bilis nigra curanda eft , & ipft 
aaftii remouenda. Idem in hoc alio animi 
iciendam eft« ipfe difcuti debet: alioqain 
in vanum moncntium verba. Harc ab Ari- 

\iam puyiiapn) h, c» earn qoa onmei laborant qui 
non conuaitteranc. 



39' L. Annaii Sbnbcab 

ambitum , (citis : & hoc vos (cire , omne 
Sds amicicias fande coiendas efTe : (ed nt 
<£cif improbamefle, quiabvxore pudiciciai 
jpfe alienaram corruptor vxorum. Scis vt illi 
•daUero,(ic nihil tibi cflTe debere campellicc 
facis. Itaque fiibinde reducendus es ad mei 
non enim rcfpoiita ilia efle opprtet, fed in pi 
QuKcumqueraiotariafant) fiepeagitaridebe 
peverfari: vtnontantum nota fine nobis > & 
parata. Adiice nunc , quod aperta quoque, 
,ora fieri (blent. Si dubia funt^ inquit, quar p 
probationes adiicere debebis: ergo iUSj m 
cepta, proficient. Quid quodetiam fine pj 
nibus, ipfiimonentiaaudoritasprodeft? fie 
do iurisconfiiltorum valcnt re(pon(a , etiair 
non redditur. Praeterea , ipfii que prsdpiun 
fe multum habentponderis : vtique fi aut can 
textafiint, autprofa oratione in(ententiam c 
Sicut ilia Catoniana : Emas , non quod opas< 
quod necefie eft. Quod non opus eft, afle eai 
Qualia fiint ilia, aut reddita oraculo, aut fimilia 
pori parce; Te no(ce. Numquid rationem 
cum tibi aliquis hos dixerit verfus ? 

imurUrum rtnudiMmifi^ •bUnh^ 
AudeTUes fortuna itmst, 
' JPiger fibiipfi obfiat, 

Aduocatum ifta non quadrant : afFedus ip(bs tl 
Sc natura vim fuam exercente proficinnt. Oi 
honeftarum rerum feminaanimigerunty qaa 
nitione excitantur : non aliter qcum (cintiUi 1 
vi adiuta , ignem fuum explicate Erigitnr 
cum tada eft & impuUa« Prasterea > qusdamfi 
dem in auimoj fedparnmprompti: quxin 



E P X £ t I A E, 393 

s mm diila Turn. Qiijcdim dmcrfii 
(fij qii2 coiitrahcre inexercitata mens ^ 
MjHe in i^jiijm confererida fuiit , & iim» 
vakant} animumqae inagti all Client. 
pta nihil adiuuant ^ gmnis inilimtLei 
& natura cont«nti cife dcbemui Hoc 
1 vjdent afium ingenii^ne inabilis Sc 
irdi ik hebeds : vciqus dins alio jti- 
IngeniiviiprascepiisQlimr (^ crclcit^ 
ifiones adticjc in nans, (^ dcpraua^ 
tiif , inqaiCj non habet ri£Va decrc* 
idmonitiones liiuabunt vitus obliga- 
%tl vtJlUslibcr&tun non eiiuti t^Klltn- * 
rs natural'^ eft : fed obfcuraia » & op- 
iqae tcntat rcfurgef e , & comra pra- 
la vcro prrfdimn, Sc adiiita praeee> 
: * n tarn en iilam diucina pt:itLS non Ui'* 
tiit. Hanc cnim nc difclplina qaU 
B^ tOEoirnpeiufuoconnixa, rcfliiu- 
\ 1 II tereit inter dccrcta phJlofopbi^, 
nifi quod ilia gcncralia prarctpta 
alia? Vtraqucrespracipit: fed alte- 
irticulalim altera. Si quis, inquit, 
honeita decreta , hie ex fuperuacuo 
ime. nam hie quoqiie dodus quw 
quae debet : fed adhuc non fatia pro- 
iniiTi -tantum afFet^ibus impcdimur, 
)anda faciamus, fed imperitia iniie* 
equ^ res exigat. Habemus interduin 
imum : fed refidem , Sc inexcercita- 
idam officiorum viam , quam admo* 
It. Expellc, inquit J falfas opinio-^ 
malls : in locum autem earum vcras 
Ihabebit admonitio quod agat. Ots 
jdubio rationc animus, lid non ifta 



prscedere , vt non hsc (equantur ; & ha 
fequantur fuuin. Vnde apparet ilta prsc 
finita, inquit , prncepta funt. Falfiiine: 
midxiniis ac neceflariis rebus, non fiint infi 
es autemdifFerentiasliabent, quas exigut 
loca , perfonas. Sed his quoque dantur pi 
neralia, Neino> inquit, prscepcis curat 
ergo nee malitiam quidem. Diflimile e 
infaniam fuilulerii) fanitas reddita eft : fi 
niones exclulimus, nonftatim (equitur d 
ram agendarum : Sc vt (equatur , tamen 
corroborabit re£);am de bonis malifque I 
lUnd quoi|ue faUhineft, nihil apudiniano 
prxcepta. Nam qaemadmodum fola no 
fie curationem adiuuant: &denuntiatio, i 
gatio infanos coerciiic. De ilils infiinis nu 
qaibui mens mota eft, non erepta. Lege 
Vtfaciamus quod oportet, nonefficiunt : 
ud (unt» quam minis mixta praecepta? F 
mniam , ob hoc illae non perfuadent> qi 
tnr : at hasc non cocrunt. (ed exoranr. De 



breutm c^Te oportet^ quofacUius ab im-^ 
itur, vdat^HiifTi diumirus vox fit la- 
difpuEet. Nihil videtur mlhi tVigidmn^ 
Ei$ J quam lex cum prologo. Mane , die 
\is feeiflc ' noii difco, fed parco. Profici- 
tiolm moribuf J vti vidcbis cmicatcs , vfas 
it, 6) Atnonapudomneiproficium. Na 
quidem ^ ncc ideo inutilis , & formau* 
^cfficaiteft* quid autem philofophia , Di- 
li Sedpuccmusnonproftcere leges: non 
ir , vt ne tnonitionei quid em proliciftnt. 
infoiaciones ncga praftcere , dilfuaGonef^ 
omtiones f obiurg4tioncs,i& Uudatiotien 
cno ni tio n 11 m genera fun r: per ifta ad per* 
ni llarum peruenituf . Nulla res magii 
:{la itiduir , dtiblofque & in prauuni mdi^ 
}cflt ad re^tiirti > quam bonoriim viroriim 
, Paullatim cnim defcendit in peflara : 
«pCorum obtinct » frequenter audiri, ad* 
rnter* Occ\irfus mebercub ipfe (apicn- 
: &eil:aliquid » quod ex magno viro vel 
ficias. Nee tibi facile dixerim , quemad* 
»fit (ic vtillud imelligam, profuifle, Mi- 
im, vt aitPhaedon, animalia, cum mor- 
fentiuntur. adco tenuis illia Sc fallens in 
^ised. tumor indicat morfum , <& inipfo 
Hum vulnu^ apparet. Idem tibi in con- 
arorum (apientium eueniet. non depre* 
madmodum, aut quando, tibi profit : pro* 
;hendei4 Quorfum, inquit, hoc perti-^ 
pr^cepta bona, fi fspe tecum (Int, pro- 

ehis cinitates^ vfas walls Ugibus') Cenfas eil : legit 
Dribui malisque medentur, vbi vidcmui corru« 
ret lA ciniutibut malii legibus vfii* 

cc a futti« 



39^ ^* AnnAEI SCNECAA 

futiira , quam bona exempla, Pythagoras 
um animum fieri intrantibustemplutn, do 
fimulacra cic vicino o^rncntibus , fk alicuiT] 
oppcrientibiis vocem. Quis autcm negauer 
quibusdam prsceptis efHcaoiter etiani in 
nios ? velut his breuiflimis vocibus » fed mn 
bemibus ponderis : 

- - - - Nihil nimk, 
AuAfm animus nuUo fatiatur lucro. 
Jib alio ex/pe^eSf dUeri quod feccrk, 

Haec cum ida quodam 7) audimus , nee vUi 

bltare, autinterrogare, Quare? adeo etiam 

tione ip(a Veritas ducit. Si reiierentia frsnai 

flut vitia compefcit : cur non admonitio iden 

Si imponit pudorem caftigatio : cur admon 

faciat, etiamfi nudispraeccptisvtitur? Ilia % 

cacior eft, & altius penetrat, quae adiauat 

quod praecipit; quae adiicit, quare quidqu< 

dum iit , ik quis facientem obcdientemque p: 

frudlus expeftct. Si imperio proficitur, & adi 

neproficitur. atqui proficitur imperio : ergo I 

nitione. In duas partes virtus diuiditur> in cor 

tionem vcri , & aftionem : contemplation em 

tiotradir, aftionem admonitio, Virtutcm . 

cet, <& often ditre£la fl6tio: a6turoautem fi { 

qui fuadct ; & qui monet , proderit. Ergo 

a6liovirtuti necelTaria eft , re6Us antem a^io 

monltio demonftrat , & admonitio iieceffii 

0u2 res plurimumroborisanimodant, fidej 

fiducia : vtramque admonitio facit. Nam 6 

tur illi , 5c cum credituiti eft , magnos animus 



^. CnmiStu quodam') ftriuflt anioiaiiit 



idprt, ac fiducia Implenir ; ergo admonitlo hon 
ftiperaacua. M. Agrippa ^ vir ingentii animi , qui 
isexliisquDs ciuilla bellaciarospotcntesqiic fccc- 
t, fclix m publicum fuitj diccrc iblebat, inul* 
k hiiic df berc ^nren^^e : Nam concords parus , 
crefcunt, dircordia maxirasE dilabuEimr, Hac 
aiebat) &fcatremji3camkum optimum faftum. Si 
'modifententiae, femibanterinanimiim receptXi 
Tfiint eum : cur non h^c pars philofophise , qu» 
fibos fentemiii coiiftac idem poflit *i Pars virmtis dl- 
ipHna conftat , pars exercitationc ; & d'i(cas oportefj 
quod didiclfti, agenda confirmes. Qi^od fi ita eft, 
J0n tan turn fcita fa pie n Hit profuntj fed atiam pr^- 
lepta • qu^ affettus iioftros vdut cdiAo coercenr> 
t alliga nt . g) Phi !ofo pb i<i , in q u i t j d i ii i d i ra r in 
aCj (cientmm J ^hibimm animi. 9) Nam qui di- 
leit, & facienda ac vita 11 da perccpit^ iiondum ^- 
iens eH, mfi in ea qux didicit, animus cius trani- 
guratas eft, Terria pars , ifb prscipiendl , ex vtro- 
Mecli; & ex decretis, Sc exbabitu: itaquc fupcr* 
fecua eft ad implendam victutcm , cum duo ilia fuffi- 
Eiant. Lfto ergo moda ^confolatio fuperuacua ell; 
torn haec quoque sx vrroquc eft; Sc cxbortatio, & 
jbafio, Sc ipla argumentation nam &li^c ab babltu 
Wimi compofiti vaLidiquc proficifchur, Sed quam- 
^s ifta exbabitu animi vcniantj optimus animi ba- 
nnis & ex bis eft ^ & ex illis; Deinde iftud quod di- 
i$^ iam pcrfe£li viri eft, ac fummam confccuti fe- 
Edutii hmBanae. Ad hoc autem tardc pcrueaitur ; 

F - ■ 

f. AUigmf) pltcec hoc vet bnm Senecae pro lights i^ colli* 
mi. Sic de BGnef.IV,2j. ^,K.i2. &c, Cromv. 

y. Scientiam nSt habunm unimi ) rcientiam , qu£ decretit 
onftat: Habitnm qai abt^one &exercitio illoram parttur^ 

cc 3 X intc* 



impediettir , quo minus ad iUudperue 
iit (e efle contentus : regi erg;o debtt 
poffe & rcgcre. Pucri ad prsfcriptu 
giti illorum tenentur , & aliena manu 
jimulacra ducuntur: deindeimitari io 
lita , & ad ilia reformare chirographu 
nofter dum eruditur ad prx(criptuin , 
iiinc per quae probatur , banc philofbpl 
peruacuatn non eflfe. Quxritur deind 
^ndum fapientem CoU (iifHciat. Hiiic 
Vin diem dabimus lo) interim omiiH 
nonne apparet nobis efle opus aliquo ] 
contra populiprscepta prscipiat? nul! 
Aras voximpune perfertur : nocent qui 
^ui exfecrantur. nam Sc homm impreca 
metus inferit, & illorum amor tnale do< 
do«Mitttt enlm nos ad longinqua bona, 
rantifl, cum poflimus felicitatem domo 
licet } inquam , ire redbi via. trahunt in ] 
tes, trahunt ferui : nemo errat vni libi, I 
ibarair in nrnvtmnx. flcrinirnne innic 



E p I f t I. A E, 395 

nquiriaj congefto in vnunis quod cuique pcfli- 

imfiirur. Sit ergo allquis cuflos, ^ aurcm fubinde 

iruellat, ftbigatque rumdrci^ {k rcckmet popults 

idantibtts. ErrflS tnlm ^ {i cKtfllinss nobiscom 

mmki ; faperueneru nt , ingefla font, Ira que mo- 

lOmbaicrcbris, opiniones qu^nos circumfonant, 

ipefcaniQi. NuUi nos vitio naturaconcitkt ; noi ih 

inKgros k libcros genu it. Nihil quid em quod a- 

itbm no dram irriiaret ^ pofuit in apcrto : pedibtii 

&«rgenmm fubiccitj calcandumque ac pte- 

nmdedit] quid quid eft, propter quod calca- 

Kpremimur. ILla vulcus iioflros ert^xit in c^* 

1 ^'qaidquid ma^nificum mirunir|iie feceratf 

ffderi a ftifpicieniibus voluit I orrii« occafutque , Sc 

pwpcrandi mandi volubiieni curfum , interdiu ter- 

tm apcricntcoi j noHu caeleftia : tardos fideruiti 

mtim 5 fi CO m pa res to ti ; 1 1 ) cita ti Jli m o s j fi co g p* 

^ 3 (|QanEi fpfltia numquam in term! Ha \xlocitate 

tiiCiimeaat: defc£tus foils <3t lunie , inuiccm obftan- 

unnn. Alia deinccps digna iniratu, (itie per drdi- 

Uffljfubcunt, fiue fubidicfluffii motaprofiliuntj VI 

•D^lsrni ignium tra£!iis, Sc fine vllo i£tu fonituque 

i' iijigorci csli patifcentisj 13) colutTin^que ac trabcsi 

«^am (imulacra flam mar um, Hiec fupra nos itura 

'difpomt: turum quidcm (St argcntum j Sc propter i- 

i flinamqiism paccm agensfcrnim j quafi male nobi* 

consmiricrcntur J abfcondic, Nosinlucem, pro- 

P^cf^Uipugnaremusj cxtuUmus; nos&caufTaspc- 

nculorurn nollrorutn j & inflroracnta , disiefto tcr- 



ClBt 



«. Titi) I e. fommo orbi , quod primum mobile to* 



tt. hlgarts uli fatifceftfis ) chtfinata int€lliu.iu 

cc 4 raroor 



hunt , dc a f<ece f ua (eparantar , ini'ormiw 
queipfosopificesintuere, perquornm mai 
terra? genus dc infbrmc pcrpurgatur j vidcb 
fuliginc oblinantur. Aiqui ifta magis inq 
iiimos, quam corpora : &in poflcfforc corui 
in artiHce , plus eft fordium. Nccenarium i 
•dmoneri, & habere aliqiicm aduocatum b< 
tis > equc tanto fremitu tumultuqae falforu 
denique audire voccm. Qua erit ilia vox 
cet, quaecibitantis clainoribus ambltiofis e 
falubria in fufurret verba: qusdicat; Non 
inuideai iilis, qaos magnos fclicesque popu! 
Hon eft quod tibi compofit» mentis habito 
tatem plaiifus excutiat : non eft quod Cibi tra 
tis tus faftidium faciat ille , Tub illis fafcibut 
cultus : non eft quod feliciorem cum iudices 
mouetur , quam quern \\£kot femita deiici 
cxercere tibi vtile , nulH autem graue imperi 
moue vitia. Multl inueninntur, qui igneir 
vrbibus , qui inexpugnabilia (eculis , Sc p< 
aetatis tata profternant , qui squum arcibus 




'IplItfOtAf. 

ip ■ ■ ■ 

I, vt vinccrent lioftem ,. cupidftafc vi^U 
ifiio illis ¥enkmibns rcftitit , fed ncc ipS 
[cm dell tan que reflicerant: time cumag^ 
:ilioSj igebflnttir, Ageb^jt infdicem Ale- 
fiiror flliena deuaftandi ^ & ad igiiota inir- 
n ni putas ianum^ qui i Grs^ci^ prunum 
in qua cruditus eft j ipcipk : qui quod 'cui' 'j 

am efl ; eripitit ? L^ed^monafcrairc lU- 
na» tacere. Koii coniencus tot ciuiramm 
2»i auc vicerat Fhil^ppUi, aiit cmcral ^ & 
oco pro licit ^ & to to orbe arm a circum- 
abllitii viqiiam lanTacmdcHtas, imiiianium 
todo , quas plus qiiam cKigit fjimet , mor* 
n invmim fegnum nmka regna coniecic* 
Ferfaeque enmdem tlrncnt i tarn etiam ^ Da* 
nationes T4) iugum accipvunt ; hie taitiea 
Jceaimm folemqucj indi^natur afiHcrcii- 
ue vcftTgiisvi£toriamfletiere , ipfinamr^a 
Non ilia ire vult, fed non poteft flarc^ 
i quam in pracceps dcieOa pond era, qui- 
I finis eft, iacuifl'e, Ne Cn. quidem Pom- 
na bella aut domeftica virtus aiit ratio flia- 
inftnus amor magnitudinij* falfae, modo in 
1 <S:Sertcfriana arma , modo ad colligendo's 
maria pacanda vad6bat. Hge^ prstexebantur 
i continuahdam potentiam. Quid ilium 
n, quid in Septcntrioncm, quidinMithri- 
Armeniam , & omnes Afiae angulos traxit ? 
licet cupido crefcendi : cum fibi vni parum 
ideretur. Quid C. Caefarem in flia fata, 
publica, immifit? gloria d'ambltio, &nul- 

irio libera nationes^ h. e. Perfico dominatui oaa 
leque adeo barbarae feruituti alTueta?, 
amtn^ forte leg. U ttimn, Li^Ji 

cc 5 iui 



vunt , fed ipfi ante voluontur , Sc ob bsc a 
peta incarrunt, quia nullum illis ruiregim 
deoque cum multis fuerunt mail , peiFifei 
vim J quaplerisquenocuerunt, ipfiquoquc 
Non eft quod credas , quemquam fieri aliei 
tate felicem. Omnia ifta exempla • qus oc 
fluribus noftris ingcruptur , rctcxenda fai 
num malis fermonibus pedius exhauriend 
ducenda eft in occupatum locum virtus : qu 
cia contra verumplacentia exftirpet , quae 
pulo, cuinimiscrcdimus, feparet, acfinci 
onibus reddat. Haoc eft enim fiipientla» ii 
conuerti, Sc eo reftitui > vnde publicns error < 
Magna pars fiinitatis eft, hortatores inianias i 
Sc ex ifto CGctiiinuicem noxio procnl abiifte. 
cfte verum fciai , adfpice^ quanto aliter vnu 
populo viuat , aliter fibi. Non eft per £e ma 
litudo innocently , nee fhigalitatem docc 
fed vbi teftis ac fpeftator abfceflit, vitia fi 
quorum monftrari & con(pici fru61ns eft. ij 
cam . nudm nulli oftenderet . induit ourDori 



oius eifeceris, Ambitio, &iuxaria, & 
fcenam defiderant: (anahis ifta, fi db* 
Itaque 1! in medio vrbium fremitu col- 
, fiet ad latns monitor, & contra lauda** 
ium patrimoniorum laudet paruo diai- 
ipes metientem« Contra ilios , qui gra« 
itiam attoUtint, otiam ip(c fufpiciat tra«- 
I, & animam ab externis ad (ua reuer(uni^ 
cconftitutione vulgi befftos , in ifto in* 
rio fao trementes&attonitos,longeqat 
^inionem habentC9 ) quam ab aliis nabor 
uae aliia videntur excelta , ipfis prsrapta 
e exaninuratar, & trepidant, qaotiet 
in iUad magnitudinia fas prscept* Co- 
ariotcafua, &in(ublimi roaxime lubri- 
ppetiuformidtnt, &qax ^illoa^rauet 
grauior jpfia felicitas incumbit Tunc 
n lene & mi ioris : odio eft fulgor , & fa* 
IS adhuc ftantiboi quaeritar : tunc demum 
fophantes metus j ic mgn fortons fata 



404 L. AnNABI SCNECAf 

tos eius tf tjim cUros 9jus. Negat , & arpm 
epi£ adferuntur ponit , ac refellit. Dogmdtic/m 
tur laudjLt , d ah iUo fonte manure Pr£ceptd , t 
tdm ea contineri ofitndit. Florida mifiet , t 
Luxum , Libidinem , Ambit um obiter excurrit, 
tapulcra & fruQuofa efi, 

PEtis a me , vt id qaod in diera (uum dixeram d 
re difFerri, i) rcpraEfcntem , & fribam tibi, 
hxz pars pbilotophiae , quam Graeci nr^egasofrixyf 
cant , nos prsceptiiiam dicimus , (ads iit ad con( 
inandam ^pientiam. Scio te in b&nara partem i 
pturum, fi nc(rauero. Eo magis promitto, & 
turn publicum pcrirc non patior : 2) Poflea noli 
gare , quod impetrare nolaeris. Interdam enim 
jiixc pctimus ,~ id quod rccufaremus , fi quii ofFa 
Haec liue leuitas eft , fiue vernilitas , punienda eft | 
mittendi facilitate. Multa rideri volumns velle , 
nolumus. Rccitator 3) hiftoriam ingentem atti 
minutiflime fcriptam, ar^idime plicatam , &ma 
parte perle6la : Definam, inquit,fi vukis. Acclama 
Recita> recita, ab his qui ilium obmute(cere il 
cupiunt. Sxpe aliud volumus, aliud optamus; 
verum ne diis quidem dicimus ; 4) fed dii aut nen 



2. Qvod in diem fitum dixeram dehere dijferri'y Ep.pnn 

2. Verbtim publicum perire non patior } ipfe quoqne i 
aliter acvellcs rerpondeo,& facioquodnolies, pens tax 
interea , prouerbium conftrmo , non efle petendt qoe in 
trare nolueris , quod faciunt noanolli honorii caoft «ou 
quam rogantes. 

^. RicitaUr') veteres fua (cripta in amicornm coroflt k 
bant , vt approbationem eorum haberent. 

4. Vtrum ne diis quidem dicimus } vbi nempe pnblice 
cipienda funt vota , qns pro eornm fsepc incolimiitate CM 
pimus , qooi perditos cum maxime ? eilemaf« 



(Axa AA\JM.t ai. t.w ul.^J•4»• vvv«.u pwkiti)Uii.VA viwiailk • 

malorum fuorum compotes. Sed vt , b- 
ipio, rem ipfam aggrediar ; Beata , inqui- 
inftat exa6lionibus redlis: ada£liones re<* 
ta perducunc : ergo ad beatam vitam pr^- 
innt. Noil tamen {empcr adai5lioncs re- 
taperducunt, fed cum obfec^^ucns ingeni- 
[qiiando fruftra admouentur^ ii animum 
^blident praus. Deinde , etiam (i rede 
fciunt faccre fe re£^e, Non poteft enim 
ifi ab initio formatus , & tota ratione com* 
mes exfequimimeros, vtfciat quando o* 
in quantum ^ dc cum quo , & queraadmo- 
ire nonpoteft toto animo ad honefta co- 
nftanter quidem, aut libcnter: fed rc(pi« 
iicabit. Si honefta, in quit, adlioex pr»- 
, ad beatam vitam prascepta abundeuint: 
id ; ergo dc hoc« His re(po;idemus , A- 
edas ex decretis fieri , non tantum prsce- 
i« , inquit , artes contentae Tunt prasccptis, ' 
it & {kpinnua : nam dc hie ars vits eft» 



4K)6 L. Annabi Sbnicai 

timor. At hsc qus artem vits profeflii eft , : 

qao miaus (e exerceiat, vetari poteft. difcu 

impedimental Sc tra£lat obftantia. Vii fcin 

diflimilis fit harom artium conditio, Sc huios 

lisexcufatius eft, voluntate peccare , quam c 

hac , maxima culpa eft , Q)onte delinqiicre. 

dico , tale eft. Grammaticui ndn erabeftiT 

mum , fi (ciens facit: erubefcit, (i uefciens. 

cui fi deficere aegrum non intelligtt , qaanto 

tern magis peccat, quamfi fe intelligere dif 

At In hac arte viuendi , turpior volentiom a 

Adiicenunc, quod artes quoque plerseque, 

omnibus liberaliftims, habent dccreta (ua ^ i 

turn praecepta : licut medicina. Itaque alia < 

pocratis feda, alia Afclepiadis, alia Theniifbni 

terea nulla ars contemplatiua fine decretii fuis 

Gr£civocant^<V/tair«t: nobis decreta licet ap 

vel Icita , vel placita : qu£ in geometria & in i 

snia inuenies. Philofbphia autem Sc conten 

eft,&a6liua: (pe^at, fimulque agit. Erra 

li illam putas tantum terreftres operas promiti 

tiui fpirat. Totum , inquit , mundum (crutc 

me intra contubernium mortale contineo , i 

vobis, ac difluadere conteiita ': magna me 

fupraque vos pofita. 

S4m tUfi defumma edit rathney deumque^ 
Diffcrert incipiamy (i rerum prhmrdis pdn 
Vndeomnis natura creet res , auSet y aUttju 
Supque eademrurjus natura per empt a rtfolm 

vt ait Lucretius, fequitur ergo , vt cum cont 
tiua fit , habeat decreta fiia. Quid y quod fii 
quoque nemo riteobibit, nifi is cui ratio erict 
qua in^quaque re omnes officiorum ntimeroi % 



• non feruabit , q ui in rem prwrepta tccc^ 
n omne. 5)' Imbecilk funcperft, ^^vt 
ine tadice j qnx prtibuir dantitr. Decre^ 
munianr^ quEefeciiritatem noftranij tran- 
[ne tueantur , qua; totam vitam , toiamqus 
ram ftmul conci ncant Hoc intereft incer 
lofoph/^, & pra:cepia; quod inter dc« 
mfara* hsc exillls dependent: ilia i!^ho- 
rune& omnium. Antiqua> inquitj^pi* 
tiud, quam fadenda ^ vttanda^ praece- 
longe nieliorcs crant viri : poAquam do- 
tot, boni dcfuEit. Simplex cnim ilia & 
IS inobfcuramiiiblenein fdentiam ytxfk 
iirque difpytare^ non viuere. Fuit fine 
\mxh , vcctis ilia fapicntia , cum max4mc I 

dii ; non m tnus quam cetera artes , qiit- j 

ceiTu fiibtiLkas crcuir, Sed ne opusqui- 
erat rcmcdils diligentibus, Nondum in ^ 

attla furrexerat , t^ec tarn late fc fparferat : 
tiif fimplicibui obllarc remedi^ fimpli- ^zv 

nccedc ell tanto operofiora cfTe inuni- 
anto valentiora funt , quibus petimur* 
Qondam paucarum fuit fcientia herba* 
; fifteretur flucns fanguis , vulneracoireilt 
ieinde in banc pcruenit tarn multiplicem 
Nee eft mirum, tunc illam minus negotii 
:mis adhuc, (blidlsquccorporibus, &fa- 
icc per ariem voluptatemque corrupto. 
m coepit, non adtollcndam , fed adirri- 
em qusri| & inuentae funt mille conditu- 



rem pracepta ticceperit , non in omni) qui prcce* 
id rem h. e. ad finguligia qua?dain pertinencia ac* 
rero in omnibut o&ciii fuii earn dirigcntia^ 

rat. 



4o8 [^ Annaki SbnicAi 

— —— I ' ■ — j^ ' 

9Qtj qnibns auiditas excitaretiir : qoaedefiden 
aliaientacrant, onera funt plenis. Inde pal 
neruorum vino madcutium tremor, dcm'iCei 
ex cruditatibus , quam ex fame macies: inde 
labantinm pedes , & femper qualis in ipfii ebri< 
tubatio : indc in totam cutcm humor admifl 
fientusque vemer, dum male afluefLit plus 
quam potcrat : inde fufFufio lurids bilis , & < 
vultus , tabeique in fe putrescent! um , & retort 
articuiis obrige(centibus , neruorum fine Yenfc 
tium torpor , aut palpitatio fine inter mi (lione 
tium. Quid capitis vertigines dicam ? quid oc\ 
auriumque tormenta, dc cerebri zftuantis vc 
tiones , A omnia per qo» exoneramur , intcri 
ribus afFe^a V Innumerabilia praetereafebriun 
ra, aliarum impctu f?euientium > aliarumteni 
repentium , aliarum cum horrore & multa mi 
ram quafiatione venientium ? Quid alios r 
innumerabiics morbos , fuppl cia loxurias ? Im 
crant ab i(Us nialis , qui nondnm fe dcliciis foli 
qui fibi iuiperabant, fibi miniftrabant. Cor| 
pere ac vero laborc durabant, aut curfu dei 
autvcnatu, autteilure verfata; excipiebat illoj 
qui nifi cfurieiitibus placere non potcrat, Itat 
hil opus erat tarn magna medicorum fiipelled 
tot ferramcntis , atque pyxidibus. Simplex • 
iimplici cauila valetudo : multos morbos mu 
cula fecerunt. Vide quantum rerum per vnam 
tranfiturarnm pcrmi^ceat luxuria, terrarum 
que vadatrix ! nccefie eft itaque inter (e tam < 
difiideantj 6c haufta male digcrantur^ aliis i 
tentibus, Necmirum, quodinconftans var 
cxdifcordi cibo morbus eft: & ilia ex contrai 
curs parcibus in eundeta compaUa redundat; 



' E » t f T & A I. 40^ 

grocamui gcnere^ quam viuimur 6} 
; medicomm ^ 7) & huitii rcientiw con* 
Inif n€€ capilios dcflaere dix[t ^ nee 
ire. Atqui hs km dc cap i Ills deflim* 
:dibiif Sj^r^e CunL Non mutate fcnii« 
i^ fed vita eft, nam cum virciruni H- 
iiiertnt, corpdtum quoque virilium vi* 
mt, Non minus peruigitaiit, g) npm 
:i & oleo & mcro viros prouocant : li^qua 
:a vifcerlbai per ot redduntj ik vinum 
EI rcmeiiunnir ^ s^qucniiicm rodunt^ (q* 
ichi fffhiimis. Ltbidine vera , nee ma^ 
n cedant ^ pati natae. Dii illas dc^que 
1 1 tdco peruerfum com men ti g^fi^i 
: vIfos ineiHit 9) Quid ergo mi ran* 
LXtmum medi^orum, ac ntturx pcriii& 
msndacio prchcndi, cum tot f^minft 
alaxque fint? Bcneficium fcKUs fui vl* 
-unt: ct quia f!m main txuerunt, dam^ 
Eorbis vkilihu% Antiqui m edict ne£cie« 
?um fepius, 10) & vino fulcirc vcnas 1 1) 
lefciebant (aniem emittere, 12) Sc diu« 

Uo^grottmms gettere , quam viuimus) umytrntm 
z fim^lici , quflin neque v]£iui ed e certis oc vnit. 

s iUt Afedicorum) Hippocraid in Aphorifmit 
men non diferte hoc dicit , qutmuii Q'x verbit 
poffit , vt obferuat ad ilium locum Galenult 

'ant ) in conuiuiri ill^f intcmf eftiuiu. Lipf, 

ttunt^ non male Lipf. Virifmty ineunt, 

fapius") conf. L. 5. debenef. c.9. 

«/cfre veuns) tide I. c. Ouidiui: at foUt infufQ 

nero. Lipf. 

I emittfrt) d« fudoribat loquitur per balnea ttait/* 

d4 tiiifua 



. . ■ ■ . ■ . . ■ I ■■ ■■ 

tinam aegretationem balneo (udoribusque 
nefciebant crurum vinculo, brachiorumque,! 
▼im , & ill medio fedentcm , ad extrema r 
Non erat necelTe circumipicere multa tuxilic 
nera , cum elTent periculorum pauciflima. 1 
TO quam longe proceflfecunt mala valefudii 
vfuras voluptatum pendimus , vltra motur 
concupitaruin* Innumerabiles eifTe morbot 
ssaberis : coquos numera. Cedat omne flue 
liberalia profefli , fine vlla frcquentia , dei 
gulis prsfident. In rhetorum ac philofi 
icholis, rditudo e(l: at quam celebrcs culii 
quanta circa nepotum focos iuuentus premit 
feo puerorum infelicium greges : quos poft 
conuiura , aliae cubicuU contuitielix i)) ex 
TranCeo agmina cxoletorum> per nationes gc 
14) defcripta , vt eadem omnibus leuitas fit 
prims menfura lanuginis , eadcm (peciei 
rum , ne quis , cui re£^Ior eft coma , cri( 
iceatur. Tranfeo piftorum turbam> tran( 
ilratorum , per quos figno dato ad infcren 
nam difcurcitur. Dii boni, quantum homin 
venter exercet ! Quid ? tu illos boletos , v 
ttm venenum , nihil otculci operis iudicas fi 
tiamfi praefentanci non fciranti^)? Quid? 
sftiuam niuem non putas callum iecinoribus 
re? Quid? illaoftrca, inertidimam carnen 
iaginatam, nihil exiftimas limo& grauitads 



ij. Contumelia ) vt aut patiahtnr ant fadant obfco 
i^. Ptr natimts cohrtsque ) ita folent imo dc p 

^d. debreuit. vit. c. la. Lipf. 
I/. Etiamfi prafintauti non furanf) etfi ftatti 

noa infiarant. 



Memini fuiiTe Quondam ii^ (ennpne nobilem 
I in quam quidquid apud lautos fblet diem 
17) properans in damnum fuum popina 
rat: Vencrias 18) fpondyliquc, & oftrca ca-, 
camcifi , qua eduntur > interuenieritibus di« 
antur echines ; tord diflraflique (ine vUia of*' 
illi conftraueratit. Pig^t iam efTe (ingulai 
r in vnum (apores. In ccena fit , quod fieri 
aroinventre» Ex(pe£to iam vt manducata 
r. Quantulo autem hoc minus eft , teflas 
e atque. olTa , & dentium opera cpquuni 
Graue e(i luxuriari per fingula : omnia fe» 
n eumdem faporem verCi , ponantuh Qua* 
Ivnam rem manumporrigam? plura veni* 
i: multorum fcrculorum ornamcnta coeant 
cant Sciant protinua hi > qui iadUtionem 



'.omm gammy ptrwm fanies crat criienta ex iote« 
iom prasci^Mte Kombroram eliqnata* Qua id arta 
iacct Aotor Geopon. L. :o. cap. vlr. pag. vTt. Landa* 
antem maictmiaiie oretii erat, Qucd oarum fociornm 



412 CT AiiMAii Sbnicai 

ex iftls peti & gloriam aicbant , non oftendr 
confcientis dari. 19) Pariter (int, qus diipa 
jarevnopcrfufa: nihil inter (ityoflret echin 
dyli perturbati muUis concofliqae ao) p 
Is' on effet confufior vomendom cibuf* (j 
iftaperplexa funt, ficex iftis non fingtilari 
na(c»ntur, fed inexpUcabileSy diuerfi, mult 
' aduerfas quos &.m€dicina armare le coep 
generibus , multis obferuationibus. Iden 
lofophia dico. Fuit aliqtiando fimplictor i 
nora peccantes, &lcniqaoque cora reme 
aduerdim tanum morum encrfionem^ a 
nanda. £t vtinam fie deniqae lacs ifta vii 
Non prioatim folum , fed publice fariim 
inicidia compefcimus , & lingulas csdcf : < 
k, &occi(arum gentium gloriofum (celust 
varitia, non crudelitas modam nouit: & ifl 
diu furtim, ^ a fingulii finntj minus noxia , n 
mondrofafunt: ex fenatui confuitis plebiac 
£eua exercentur, Sc publice iubentor, veti 
ti(n« Qu» clam commifTa capite luerent, etc 
paludatifecere,laudamus» Non pudethomi 
tidimum genus , gauderefanguine aiterno \ 
rere,gerendaqueliberistradere: cum inter 
mutisacferispaxfit? Aduerfus tarn potente 
citumque late furorem operofior phiio(bp 
eft, &tantum fibi virium fumfit, quanmm 
verfus qu» parabatur , acceflerat. Expediti 
cbiurgare indulgentes mcro^ & petentes d 
rem cibum, non erat animus ad fragaUtateo 
vi reducendusi a qua paululum diicefferat: 

If, Nottoftendi ifia ^ fed cwfiinitue dart) noniafl 
til fercalii illtta , fed in Tnum cooj^ faftsi ft Cfl 

j9« CmQ9iiMi) vM co^ 



f I s T <> L Am 4I| 



jUmsc mjm^Mt TApdk opm^fi^ nunc arii mMgififd^ 

slapusab omm parte qtiseriturtniTllom intrt fc mi« 
K nuuin« In auariciam prjeceps luxurk efl : hone^ 
uis obtiulo inuadt : nihil rurpt eft , cuiui placet prC" 
itn. Hompjfiicrares J homitii iam per luium ic 
bin occidttur: & qucm erudiri ad inferendi accipU 
Ki^que vnbera nefas erat ^ is iam nudui intrmisqne 
jldttcimr : ii) f^iisque fpedaculi ex hotnine , moff 
; In hac ergo morum peruerfiTaEe , delideratitir 
ico vchementiiisaliqultl, quod mala jnucterata di* 
mt, decremagendutneft, vt reuellicur penitut 
forum recepta perfu^iiD^ His/i adiunxerimus pra* 
III, cDnff^ltEionef , adhortationei % pocerunt ¥a- 
1 1 per Ct iiicfEctce$ fun t. Si vo lu m n s h ab e r e ob- 
Itoi , & oialis , quibut jam teiientur ^ auelkre \ di* 
pt quid malum ^ quid bonatnfic: fdant , omniaj 
RTcr virmran p mutare nomen ^ mo do mala fierl^ 
odo bona, Quemddmodum primiim militlae vin« 
lum efl religio » & figiiorum amor, & dcfercndi 
fai; tunc dcinde facile cetera CKigontur mandan- 
rqueiusturandumadaflis : ira in hii, quos vclis ad 
atam vitim perdu cere j prima fundaments iaci en- 
fant 5 & inGnuanda vinus* Huiui quadam fupcr* 
done tencantiir: hanc amcnt: cum hac viucre ve* 
It , (inehac nolint. Quid ergo ? non quidam (ine 
(litutione fiibtili euaferunt probi , magnosque prolix 
tea affecaci (tint, dum nudis tantum praeceptis/ob* 
;]iiQntur? Fateor: fedfelix ingeniumillis fuit, & 
utaria in tranfitu rapuit. Nam vt dii imrnortalea 
illam didicere virtntem, cum orani edit! ; 32) & part 

3t. Producitur) ad fpeflaculnm , in areoam , n gladia* 

ret. 

»• Cum §wuu9diti') omnibni firtutibtti abipia natiniute 

d d 3 liatu« 



4t4 * *I" A'NMAlI Si NEC ^« 

— I » ^ ■ . ' I 

nature eorum eftjjpflcbonos.'ita quidani ex hot 
egregiam fortici indoleni , in ca quae tradi folei 
veniunt (inc longo magiflcrio ; dc lionefta cc 
funt^ cum primum audierunt. Vnde ifta tarn 
virmtisingeniajVelexfcfertUia. Atillis am hi 
& obtufls , auc maia confuenidinc obfcHis , dii 
unifnormn cffricandacft. Cctcrum vt ilios in 
pronos citius edncit ad (ammli , & hos imbe 
adiuuabic, malisque opinionibut cxtrahet, 
philofofihise placita tradiiderin qux quam fit 
iaria , fcilicet , videaau Qusedam infident no 
noa ad alia pigros , ad alia temerarios faciun 
hxcaudacia repriinipotcft, nee ilU inertia : 
jiifi cauflTs eorum exiitiantur , falGi ad 
falfa formido. Hsc not quamdia poffidc 
cas licet: Hoc patri pra^flare debet ^^ hoc 
hocamicis, hochofpitibus: tentantem auar 
xicbtt. Sciet pro patria pugnandum efle : ( 
bit tiinor. Scict pro ami-, is dcfiidandum cfl 
trciTium vfque fudorcm : fed dclicise vetabui 
in vxorem ^rauiflimuni efle genus iniuris , p 
iedilltim libido in contraria unplnget. Ni 
pi*oderit dare praecepta , nifi prius amoaerisi 
praeceptis: non magis > quam proderit arma 
ipe£lQ pofuiflc, propiuiqueadmouiflc , nifi v( 
nus expediuntur. 2)) Vt ad praecepta qn$ dar 
dfic animits ire , fbkiendus efl. Putemos aliqv 
re , quod oportet. non faciet aflidue, non faci 
liter : nefcitenim quarefaciat. Aliqua vcl c 
cxerciutione , cxibunt re^a: (ed non ertt i 
regula , ad quam exigantur , cut crcdat re^a < 
fecit. Non promittct (e talem in perpctuu 

aj. Nifi ifunt mauHf tTtfUiyntur) nifi xnana$ ^n 
trmii adiiibe4ncur« 



ElF 1 I TO t A». 



4»* 



s efl. Deinde ^ prsftabunt tibi fortafTe 
n qQod oportet facids : non prsfiabunt, 
Imoduin oportet : ^ fi hoc non praeftant, 
n non perdu cunt. Faciei quod oportet 
concedo« £cdidparumeft. quoniam qui- 
nfa£lo laus^ft^ led in eo quemadmodum 
eft ccena fumptuofa flagitiofius , &eque« 
iimconfumente? quid tain dignum cenfo- 
iquis, vt ifti ganeonesloquunnir,(!bihflec 
Dprsftet? &totiestainenreftertio24) adi- 
Gens frugaliflimis vijris conftiterunt. E«« 
;ulxdatur> turpis eft: fi honori, rcprc* 
efFugit. Non enim luxuria , fedlmpenfa 
:. MuUum ingentii formae (quare auteni 
s adiido , & aliquorum gulam irrito ? qua-^ 
o & ad felibram fuifle aiebant) Tiberiui 
Lim fibi , cum in macellupi deferri & veni- 
; Amicij inquit, omnia me faliunt, nifi 
ufh aut Apiciu&emerit, autP. Oftauius. 
iUi conicftura proccffit. licitati funt : vi- 
is , & ingcntem confecutus eft inter fuoj 
m quinque millibvis HS. 26) cmifTet pi(cem> 
rvendiderat^ neApicius quidem emerat. 
tantum Odlauio fuit turpe, nam illc qui 
Tiberio mitterct , (quamquam ilium quo- 
enderim) admiratuscft rem, qua putauit 
ignum. Amico argro aliquis adidet : pro- 



«^« r.a.,.*.w w«i 



lA'tOTo Atrortm 



Jhoc ell» quod decretum toco, i^alis hxc p 
fuerit , tfllia erunt quae ageotar, qascogttal 
qnalia autem hsc fuerint , talis vita erit. ] 
culas fuafifTe , totum ordinanti parum eft. 
tas in eo libro , quern Tig) ac«^i!««yr^ in(cri| 
multa prscepu & parentibus & liberia & fi 
fcsc nemo faciei quemadmodam debet » nil 
rit quo referat. Proponamui oportet finem (a 
Xii , a J qucm nitamur> ad qaem omne faduin 
di^iumquerefpiciat: vcluti nauigantibas ad 
iidus dirigendus eft curftis. Vita finepropc 
g^eft. Quod fi nique proponendum eft; 
unt neceffario efie decreta. Iliud , poto , c 
fuhileflTeturpiusdubio, diocerto actiniido 
gnodo referente) tnodo producente. Hoci 
bus rebus accidet nobis : ni(i eximantnr > qu 
bendunt 27) animos ac detincnt, &coniri 
Cant. Quomodo fint dii colendi , folet priec 
cenderealiquem lucemam fabbatts ig) prohi 
^aoniam nee Inmine dii egent, & ne hominei 



.mm I>« *»«!•««• /I«M•*'^ *<1ai 



iTfTOlAB. 417 

f fuUgine, Vetemus falutatlnnibus m^* 
g i , ^ for ibta s t (Ii d ere tc m p lo ru m : humt- 
> iftis ofHcib cup i tun Dcum cdU? ^ qui 
eterni^a lintea & ftrigiles 29) loui ierre , & 
coere |o) lunoni. Kon qu,Trit miniflroi 
i nVl ipfc hmnano getieri imniflrat : vbl* 
Hbm pr^ito efl. Audt^t licet , qu€m«d- 
gcrcre in fieri fie iis debeaE , qyam pr ocul 
nolediii ac fuperlliclouibus : iminquam 
ium crit j nili qualem debei Deum , men- 
fiij omnia babentem^ omnia tribucntcmi 
ratisdaniem, Qu££ caulTa til diis bencfu- 
tura* Errac , ii qQis purat illoi nacere vel^ 
(Tunc, necaccipcre iniuriam qacuntj ncc 
sScte etenim lirdiqiie ^ coniun^^uin eft, 
I ac pukhernma omnium iiamra , quoi 
icmit, nee peri culofea quidem fecit. Pri- 
onitn coitus 1 deos credere*, djsindcj red* 
naieftattm futm ^ redd ere bonitatcm , fine 
laieftas eft. Scire , illos efTc qui prjefidcnt 
|ui vniuerfa v i Cua temp^rant , qui bumani 
elam gerunt,interdum curiofi (ingulorum. 
It malum , nee habent : ceterum caf^igant 
& coif rcenti & irrogant poenas , ^ aliquan- 
oni puniuiit. 31) Vis deos propitiare ? bo- 
Satis illos colait> quisquis imicatiis e(l. £c* 
[uaeftio , quomodo hominibus fit vtendura, 

t &flrigiUs) quafi lotiottc DiJ cgcrent , funt enim 

a ijiftfumenta. Lipf. 

lunt /«fjere / Seneca apad Aoguftin. L. 6. de d- 

nt quct lunoiii ac Minerua eapilhs difponaiit , long* 

n tantumfimnlacro y fi(mus J digitat mouintaman^ 

funt^ quae fpeculum teneant, 

ioni pftniunf) daat bona externa , qac inmaloiii 

dd $ iQmd' 



1 



naiic roniiuiaiii uuinaiii umcu iraaere : v^i 
quodvides, quo diaina atque humana cone 
vnumcft: inembra (umus corporis magni. 
nos cognatos cdidit, cum exii/clem &in ea 
gignerct. Hxc nobis amorem indidit mui 
fbciabiles fecit : ilLa squum iuftumquc comp 
iliius confliuuione mifcriiK eft nocere , quan: 
illius imperio parats (unc ad iauanduoi naaa 
Ycrfus , & in pcdorc , di in ore fit ; 

Homo (urn ^ hummi nihil a me Alicnumpu 

Habeamus in commune, jj) quod nati fun 
cietasnoftralapidumfornicationi fimillima 
cafura, nifi inuicem obftarcnt, hoc ipfo A 
Poft dcoshomincsquc difpiciamus, quomoi 
(it vtendum. In fuperuacuum praecepta ia^ 
nifi illud praeceflcrit , qoalem dequaqnereh 
bcamus opinionem, de paupcrtatc, de dio 
gloria, dcignominia, dcpatria>dc exilio. 
nius fingula, fama remota: & qusramus <; 

:j..^ «,^ AJ..:«*..^». » Al 



[oam pantomimo , de arte faltandi. Omnet 
s fe (ciunt ; nihildeeft. Non enim ad totam' 
itvitam: virtus & alioram fcientia eft , dcCuw 
am de ipfa eft , vt ipfa voluntas difcatur ; adio 
n erit , nifj rc£ta fucrit voluntas, ab hac cniin 
K Kcirius , voluntas non erit reita , nifi ha- 
timi re£ius fuerit; abhocenim eft voluntas.' 
porro animi non erit in optimo , nlG totiur 
:sperceperit^'&qyid dequoque iudicandum 
gerit , nifi res ad vcrum redcgcrit. Non con-' 
anquiilitas , nifi iminutabile certumque iudi- 
leptis; ceteri decidnnt fubinde^ dc reponun- 
inter omifla appetitaque alternis fluduan^ur.' 
luiua iadationis eft> quod nihil Jiquct inccr- 
regimine vtentibus , fama. Si via eadem fein-* 
^, vera oportet velis.' Ad verum fine decretis 
ruenitoV ; continqnt vitain« Bona & mala,' 
Aturpiai iufta&iniufia, pia^impia, vir- 
uqqevirratum,reruinconimodarum 35) po(^' 
a^ni«tio ac dignitasy valetudo, vires, for-- 



1 

QamitA 



A20 Xi» AnnAii Siirseirg 

dmitix, gratia, potentia, ieftertionmnmojQ cfr 
manda funt. Hoc ne(cies> nifi ^onftimtionw i^% 
qua ifta inter fe sftimantar, infpexeris. ^ 
modam folia virere per fe if on poffiint ; moiQiii iA ' ■ 
derant> cui inhsreant, ex quo trabaht (occuib: fie' 
ifta pritcepta fi Tola funt, marcent; infigt folmt- 
fedas. Prsterea , non intelligant hi qui decve* 
U toUunt » eo ipfo confirmari ilia , quo tMmh' 
tur. Qmd enim dicunt? pneceptia iatitntam tt" ^ 
pUcari , fiiperfloa efle dccreta .{aptentiat , id efl^^ ^ 
dogmata. Atqui hoc ipCum qiied dicnnt j decrt*' ^ 
turn eft : tarn hercnle^ qaam fi nunc ego diccrc0» 
f ecedendum efle a prstceptis fijpervaciiit|& iaha«6» , 
la ftudiumcoDferendusi: hocipfaqooDcgaceoiaK 
i<andae(repraecepu, praedperem. QaacdMU adnO"' 
pttionem philolbphiie defiderant , qamidua pvohati^ 
nem : & quidem multa; quia inuoluta fimt j Tixqat 
fuinma diligentia acfummafiibtilitate aperimicv* S. 
prbbationes neceHtirisefunt; & decreta» qncvcriti- 
tem argumentii colligtmt. Qu^dam apcna fmUt' 
qusdam obftura. Aperu, quat (enfti comprdiah 
duntur , qax memoria : obfcura^ qus^xtra hM fiinU 
Ratio tutem nonimpletor mantfeftis : maier AwMftn 
pulciiof que in occultis eft. Occulta pro^batiooMi 
exigunt , probatianon fine decretiseft , neceflbriacr* 
go decreta funt. Qu» rea commoncm CtBGun 6A 
cadem pcrfe£ium, 37) certarum rerum perfiiafio:^' 

5^. 5«j?errio fimfimo} valet, minimio. Cominaaitttaftnit \ 
^veluc formula in imaginario pretio , auc nnno. <^fac;.Ll9» i 

37- Q^^ refcommtmemftttfimfacii^ eaitrnfirfUhm) M - : 
ret Bicit , vt omnes de aliqut re idem fentknt, n omniuB iim ^ 
fit dc re conceptos » ea etiam perftdom & eviAntcfli conce 
prum faeit, de eaidentibiu enim cadem omniom pctfittiio: hlfA 
vero prcAat p«rliud&o de xebut ^vm certa fiiou , 



fitrotAf^ 



t, omnia in anfmo narant; ncfTtrii ergo func 
a J <|U^dantani[nis inflc^ibile uidiciniii, De* 
cam monemtts altquem , vt atnicum cad em ht^ 
)co quo fc , vEc?£ inimico cogitct pofTe iien amU 
tnillo amoretn iadtct, in hoc modercmr odi- 
idiicimus , iufltim eft Sc hcnefluiti. JuJhini 
hofiei^uTtiquc decreroroni noflroram contiiiec 
ergo h^ecneceiTamcfl, Hue qua nee iHa funr. 
raquc iungamua. nam que & fine re dice inutilei 
unt; &ip& radices his , qu^m gcnucre , adlu- 
; Qpantum vtilitatls manut habeant j nefciro 
icet; apertc meant: car, illud qaoinanus vh 
ex quoimpctuni fUmuntj quo mouentur ^ latet. 
Lf ccf c^e praeccptii poflum ; aperta funt : decre* 
I {ipi eiitia? In abdito, Sicui fanSiora ficronim 
1 jnidaci fdunt: in in phikrophia , arcana ilLi 
is fcceptisque InGcra^Ocndtintur: adpr^ce* 
: alia huiasmodi , proBnfs quo que nota funU 
mint nonttntum pra'ceptionem , (nihil enim 
c verbo ni prohibct) fed ctiam foafioncin , & 
ationem, Sc exhortationem ncceiTiriani iudi* 
Irs tdiicit catinartun inq^ilicionem > quamctic 
giam dicere non aQde<siTius , cum Grammatici, 
cf Latini {ermonis , fuo iare ita appelicnt , non 
Ait vtilem faturam cffe drfcriptioncm cn» 
r virtutif. banc Pofidonius aetiologiam 38) vo- 
quidam x/»pmxrn^(rfuf appellant > ligna cuius- 
rtutii Sc vicii ac nbtat red den tern , quihat intec 
ilia difcriminentur. H?sc res carndem vim ht« 
[uam praecipere. Nam qui prsecipir ,^dicit : lU 
:% , fi voles temperans cffe. X^id defcribir, 
*einperans eft , qui facitilla , qui illis abftinet, 

^iohpam) Lipfint legit tfhohgiam , a moribai. 



lentis animi notas elie, quas ex aho m le 
perinittitur ? 

Continuo pecoris generoji puUtis in aruu 
Altius wgreditur , tf ntoUia crura reponit, 
I^rimtis wire 9iam , ^fluuios tentart min 
jludet^ ^ ignoto fefe commit tereponto, 
Ne^^anos horret firepitua : illi ardua cerui 
Argutumque caput , hreuk aluui , obefaqu 
Luxuriatque torts animojum peQus : 
• - - turn y fi qua Jonum procul Atma a 
Sfare loco nefcit , mical auribui , Cf trem 
CoUe&umque premens Muitjith naribm i 

Dum aliud agit Virgillus noAer , defcripdt 
teiii. Ego certe noa aliain ima^ineni magr 
dcrim^ fi mihi Cato cxjprimcndus inter fra 
iorum ciuilium impauidus , & primus incefl 
tos iam exercicus x\lpibu9, ciuilique fe bi 
obuium : non allum illi adignaueriiti vul 
alium hahitum. altius ccrte nemo ingr< 



^^ E F I S T L A 1. 433 

Ir ^. .. -.- , II 

ftliu Caefarianas opes, aliis Potnpeianst fo- 
vcrumqueprouQcauitj oftenditi]ue aliqaas 
partes, 40) Nam parum cfl inCatone, di* 
c vaiios horrec itrepiiai. Quid nr , cum re- 
ofqiic non horrcat? cum contra decern Ic- 
I: Gallka auxiiia ^ & mixta bsrbarica arma 
J voccm liberaui fnittat , ^ Retnp, horfctur, 
berc^ite decid^t^ 41) itd omnia cxperiatur^ 
t In fcnmiucm cafura, quam itiira? Qpan^ 
ovigoris ae fpiritus , qua>iriim in publica trc» 
s fiduciae eft? Scit fi: vnum elfe ^ de cuiqs ilt- 
jamr: nonenimqii^cri , an liber Cam , iid 
Uberos fit. 41) Inde pcdctilonim gladio- 
contcmptus, Libct admirantcm inui£lain 
im virl, iiitecpublicas ruinas non bbanti^, 
,oxurtatq*3e toris animoftnn pectus. Proderit 
am quaks etic folcantboniviri , dicere.fur' 
eortim &lintaiiu'nra d^dnccre: fed qiialei 
arrare, ^ exponcre Gitonis illud %*ltin]urn 
imumvnlnus, per quod liberrii* amifit ttnU 
Eliifspientiam, <5ccum iuo^cjpione concor- 
icrius Catonis domi forifque egregia fatla : 
is ligneos lec>ulos , 43) cum in publicum 
itur , hccdinafquc pro ftragnlis pelles , dc an* 
louis cellam 44) propofica conuiuis vafa fi- 



fuas ejfe Reip. partes^ habere Rcmp. adhoc non- 

i nee Caefariani fint nee Pompeliiai , fed eini libena- 

:ar. 

idat) cedat, animum abiiciac. 

an infer liheros fit') an alios cjuoque habsat libcr- 

cum ipfo defendentei. 

eronis ligneos leSlulo: ) vide Valeriiim L. VII. c. ^, 

e ipfins louis alUm ) epulo publico in Capitolio, 



(tiVia, 



aumm ai^entumque firadam eft, A iiulli< 
cam : ic omnibas &ciiUt Tobcronis BSd 
bunt. 

E p I s T. XCVI. ^ 

ifjitur indignamur% Faremmm ifiit ^ sut f9\ 
tutmur, Bona^ 

TAmentu indignant aliquid, aatqaererii 
inteliigis, nihil efTe iniftia mali, nil! h 
quod indignaris &, quereris ? Si me interro] 
puco viro mi(eram , nifi aliqoid elTe in r< 
tura pntet miferum. Non feram me > i) 
aliquid ferre non potero, Malevaleo? par 
Famiiia decabuit ? fcenos oiflTendit ? doi 
puit? damna \ailnera, laboret ^ nictiis incu 
Solet fieri, hoc param eft: debuic fieri, d 
tur ifta y non accidunt. Si quid credit m: 
mos afFedus meos tibi cummaxime deteg 
mnibas qux aduerfii videnmr & dnnT, fie 



E f J i T I A B, 49| 

^rom^ mi Lucille nccfperMieritlmmunititeiD, nee 
l^eris. Veficx te doior inquiecnult : cpulx fuerunt 
jrniti dulces: detrimenta continue, propmi acce- 
ip ; de c^rpite dmuiilit Quid tu j nefciebas hxc to 
itarCi cum optarcs fene£iutcm ? Omnta ifta in Ion* 
Mviu funt , quomodo in longa via ^pulujs & lulum 
cplunia. Scd voUbam^ mquU, viuere^ carere 
Dcn incommodis omnibus. Tarn eifcmiriaCa vqk 
^m dedecet. Videris, quem^dmodum hoc vo- 
^m^um CKCipias: ego ilJud rnagno enimo, noil 
ibono facio* Ncque dii, neque des faciant^ 
Tii fomma tn ddkiis habett iplc tc inurroga , (t 
iipQceilatem nbi Deaifaciat , vtrum velis viuere in 
»IU», an in caftris. Atqui viuere, tni Luclii militira 
Itiquc bl qui ia£lantur , Sc per operofa sktque 
idururfum atque deorfam cunt, Sc expeditions 
ofifiimas obeunt , fortes viri funt, pnmarc^ 
Ecallrortini : illi qtioa publica qules , allis laboran- 
S| moiliter baba^TiircurnifefunCj a) turl coji-» 

Epi s T. XCVIL "" 

ffCt 0* p/(iw, fftffe mMhi. ^xrmpimn a iudicim 
Ckdijifi^ 3 i^u^d ills nmmmi^ & Mdukerm corrftpitM 
p€ ^i dfinde Cenfiienttd '^ Jamnati ^h fs maLtf #1-* 
ft€ tt^rnn puniri intirno fijtgtllQ aut mor/k^ » ,^^> 

Rrai , mi Lucili I ii eKiitimas noflrl Ccmll tCk vld* 
um , InKKiriam & negZigeneiam boni moris. & ali4 



E' 



I* Tjtrtuntii^ [unt ) i, c^ in \^qq illo vax tmtftrillts nomeii 
Ic^tEdcQitt, TufturUix autctn dic^batur locus , vbi corrupts* 
tcfiebftntt f^uod ibi tarcuri opera daretiir & gAne«, vt ed apud 
t&dorDrn bi GloC TiliiAutem Joca&hommei tudf coa pQf 
bmorcm 1 fed coatumeJiam % & quit fpefna^cnr* '^if/^ 
i^v'a^^ -■■■ _ ^ i>,w..'«j 



42S .X. AhMAII SsKt^Af 



dus obilcit (liis quifque temporibiis. Hominumfll 
iua , non temporum : nulla aetas vacanit a calpi. ! 
fi seftimare licentiam cuiufque (eculi incipias: pnJ 
Ulcere , iianqaam aperuas , qUatn coram Cm 
peccatam c(l. Credat aliquis peciiniani efle vtcfiu 
in eo iadicio, in quo reus erat. Ciodiot , ob idi4 
f erium , quod cum Cavfaris vxore in operto coimmI 
tat , viola tis religionibus eius facrificii, q^^Pf^ 
pulo ij fieri dicitur , fie (hbmotis extra confpen 
(Dmnibus viris , vt pldur^ quoque2) niaftulorn0| 
niinalium conteg;antur. Atqui dari iiidicibai iM 
tnifunt: &quodhac etiamnum padipne tarpiac 
ftupra infuper matronarum & adolefccntoloron ■ 
bilium, falarii loco exada fiifit. Minus crio^ 
quam abfolutlone , peccatum eft. Adolterii rtti 
adulteria diuifit ; 9) nee ante fuit de (alme lee>^ 
quam fimtles fui indices (iios reddidit. Hcc inenj 
diciofaftafunt, in quo, fi nihilaliud} Cstotefiiii 
Ihiuin di'xcrat. IpGi bonam verba Ciceronis4) )f< 
res (idem excedit : Accerfiuit ad fe, promifit, W 
cefllt I dedit. lam vero , 6 dii boni , xtm perdin^ 
etiam no£bescertaram mulieruni> atque adolefisi 
tulorum nobilium introda£Hones , nonnallii idi 
bus pro niercedis cumulo fuemnt. Nonfictft 
pretio queri , plus in acceflionibus fiiit. Vis fa 
illius vxorem ? dabo itlam. Vli diuiria I hmfi 4* 
que tibiprseftabo concubitum. Adulterium nifii 

I. Propopuh ) pro quo facrt Borne Des a VtflalW 
Ibant, quorum occafione corrupu Caftrii Txor 6iiL 
J. yt pi^uYit quoque') Inuenal. Sat. 6. 

vki velari fiBm$ hAn 
Qnacuuque alterius fixut imitsta figurMm nfi. 
J. Adulttria diuifit) affignaait iadiciboi, fintattiM 
ventem eis iibi pa£tui. 
<^. Ciccrpfiif ) adAtdcom, yM omnia ezTcqiDittr. 

at 



E^rffTOLAi. 



4^7 



pru , dftmna. IIU formoft qusm defldens , venlct t 
^ai dbi naf^em promitro , nee di^ero ; Intra com* 
irendinatioiiem, f ) fides promifH mci ilabit PLuf 
I diilribuere adulterli , quam ficere : ilbd eft m&~ 
^uifamjli»denuntiare;6) hoc> Uludere. Hi iu« 
KesClodiam d fenatu pcticranc pr^ddiam^ quod 
DQ cnt nin damnarurls nece0anuni ; Sc impetraiie* 
iQtt itaque elegante r illis Catulus, nbfQlQtD reo! 
jnidvoi, jnquit, pr^fidium a nobis pctcbatlii ? an» 

EaimvQbiieriperenCur? Inter hoi taxnen iocos, 
c£Qlieanteiuikium adulter, in mdicio leno: 
till atton em p e i us c ffugit ^ qua m in e r ul t Qu id- 
UEt fulde corrupcms illis moribus credit, quibui U-> 
pnoniacria inliibcri^ non indie Its poterac?quibut 
jpilfa qux^one, qa^ extra ordinem fcnatui * con- 
pexercebdtur, plus qu^nnqu^rebamr admifluoi 
It Qu^rcbaEur , an po^ adukcriam aliquii pofTeC 
Disefk : apparaic, dne adukerio cucum ciTc nan poC 
j Ho£ inter Pompcium & C^farcm , inter Cicero- 
Kq Citonemque comniifll] m eft : Catonem , i nquani| 
em, quo fedente ncgacur popuius permifi^e (Ibi po> 
tlirt Floral C9 iocds ntidandarummerctricum. Cre- 
ijȣtaflc tuncreueriushommes, quamiudicafTe? 
imtjSchStz funt ifta : iSc licentla vrbium, aliquuidci 
^i pli nam etuqut'^ nu m r^ua m (pont c c o nil d e t, N^o n 
itaque quod credai j nunc plurlmuiu llbidini per* 
Turn effe,kgtbui minimum. Longc cnim frugaliot 
z iauentus, qaam illa> eft , cam reus adulterium 
d iudices negaret , iiidices apud reum coniite* 
tur : cam ftuprqm committeretar rci iudicandas 

Intra comperend, y i. e. ancequam ilU definat. 

Bfittun^iare) velut inipeiium in eai exercere , & per 
If a(j tiiatH mictere: quod pint eft quam per blandttiat 
ipere & illudere. Li/^ 

ee a cauftk; 



pfopam eit ctntoin aa vrnt , lea pnicc|S 
^jplierofqaeinm^dibiUt fide , onminii 
tiam peccflta amfieibm pndori (iint,' oi 
decrrantefh : vim peccata deledant ] 
naoi^o gobernator euerib , non gandet 
'feitfcblto, jiongac^det orafor> fi patroa 
'ceci^t: at contra, omntbiu aifnen fiii 
eft. Laatatajrilleadiilteriojinqiiodirrtt 
diffictdute : Istatur ille ciraimfoipi 
qoe : nec.ante illi colpa , qutmcidpc fe 
cult. Id praua conwetadine enehit 
iciafl, (abefle animit > eciafn mpeffima th 
feiifiiin , nee ignorari turpo, (ednq;!^; 
cata diffimulant , A <{Qaniiiit fiUdter cdflE 
illoriiin vtuntur, ip(a fubdacont Ai 
icttntia prodirc vtdt , it cunTpid: ipfia o 
hraa timet. Eleganter itaqne ab Epicvn 
to» Poteft nocenti contingere nlattat, 
non poteft. g) Aut fi hoc modp mdint h 
ri pofte ladicai (enfiun : Idco non mode 
^ncibus, quialatendictiamfiftliatateii 



: & expaUefcere, & (ecarkati diffidere. 
boc (upplicio nequitiam liberem? qua- 
cr illam in (ufpenfp relinquam ? illic 
cum Epicuro, vbi jidt, nihil iuftum 
& crimina vitanda elTe > qaia vitari nie« 
lir. Hie cojnfentianias i mala facinpra 
Tagellari , & plurimum ill! tormento« 
) qood perpetua illam fblicitado vrget 

quod (ponfpribus (ecuritacia (us non 
re. Hoc enim ipfiim argumentum Epi- 
ara nos a (cekre abhorrere y quod nulU 
Iter tou timor eft. Multos fortune li- 

metu neminem. quare % quia iniixft 
i auerfitio eft » quam nature diamnauit. 
am fidea Utendi fit etiam latentibus: 
itiUos con(cientia» & ip(ba fibi often- 
turn aucem eft nocentium > trepidare» 
la aSum erat ^quodmulta fcelera legem 
ugiunt, &firripta fupplicia la): nifi il« 

oc adaoittii affeftom Dcrtinet. tuta adiofiini 



4^0 ^ . ■ L. An A^A vt -S t iri«iyjfc- ', 

h namralU Agrtutt de prafimtibtit ftUmM 
locum pi^efltiai tknor c^ckaet; 

Epi ST. XCVIII. 

midiUndum^ & MR«fa»"9/ fi^scU sdfi 

smifionem taHtm iffsd sikrsnMim ^U 

" dm.. Si^dmit mM ti^knmi, i St^mre't 

vm ipfe ifio^exmfktm. TUm tH$ir hiMt i 



citate/Q^enfiim I ) fragiUMli inaickiir; 
Tchdtio Isetus ^ t adbftgta£iiin\ qoo41 
At illud exTe ortam^ fidcile*, firtmmqiMBcftf 
icit » A ad txtremimi iitqiit p|pdftt|iiiciir : c^ 
ram admirattb eft VQlgo^ in diem bma (bn 
€rgo Y noii vfiii ac vohiptati eflfepoflbnt? (^ 
fed ita> Ihiiiacx nobis pokientyn^n ex iUia n 
snnia qns fbrtnnam iiimenfar a}^ ita firtifi 
iucnnda fiunt ^ 6 quis habent jRa , fe quoqti 
siec inrerum (iiarnm poteftate^ft/3) Etrai] 
miLuctlii qaiaQtboniaUqUidiioiMa, ant in 
cant tribuere fbrtunam: niitoriim dat bom 
malorum > & initia rerom ap«d nos in mal 
.numue exituranim^ Valehtiot enim omni 
animus fft: in vtramque partem ipfe res (iu 
beataeqne ac*miieraB vitc (9h canfla eft Malu 
" " ' " ' — -■> 

I. Ex ftBcit€iw fitfpMfnm) fie paoOo p^ft : Jf Hb 
f anient , mn ex iBis nw. 

a. J^ftmum MMciiMr) « ibniMB Qota pendcoi. 

det, nancaicbat. 



brtuni pofitum, nifi certui aduerfus Hicer- 
ae alios obferuare volueris (Uberia& ehim 
ji iudicium ei^b) fiaetaiplum fauore fepb^ 
nties hoc, & cojnfiteberis ^ niUx^ls ^P^* 
:aris vtilc e^e , nifi de contra leultatem cii- 
nque cafomfeqiientiumiinftruxeris: Jiil| 
ienter& fine querela, inter fingnla damna 
}ii$ aliter jiuim eft • Imo roehercule , vt 
rtint ac iaftiiis Mtao} , quo animum tuum 
:ia»j*lioc dicito'/quoties aliquid alitec 
Itabai eaenerit : Dii melius 4) ! Sic com- 
1 accidet, fie antem componetur , fi , quid 
m rerufn yarietas poflit, cogitauerit^ aa- 
iferit. Si &liberos , & coniugem , atquQ 
am fi^ habv^rit , j^mquam non vtique (em* 
rus : ^tarnqnain no*nfut;urus ok hoc mile- 
sere 4efi.ei:i(t«''|CaUiiutofu$ eft* animus fa- 
I, & ante iptTprian miter, qui tolicitDseft,^ 
isieieftatiir»4d extremum ufque perma<? 
luUo enim tiempore conquiefcetj' &expe« 
ituri, prsfentia, quibus frui poterat, a- 



itnil SnfSfctofo^tamtct in fpflfinifeiiiffiint q 
liu.'" Phiiwlet quamnepeflcefl^^cnte 
ne^eilbiic, Etdemenimin&mttatfdok 
jftiniat , c;ftm non exfpedit. Badem ini 
fioeit fibi perpetuam Micitatem , fingit I 
dcDcre qtixcaiiiqaeconti^cniiit» noa tim 
ft oblltut bains petauri 6) ; qHb hamai! 
fibi mi formitorum ct>nihiidaki (ponde 
Itaqae videtor mihi MecroHomi dixiffe in 
qaa fbroreui > amiflb optiiur ihdoUi filia. 
Monaleeftomnemortalluniboniim. da 
bonis / ad qux concnrritnr. Nam illad 
jsmnnoiimoritor: certameftiaqpitenii 
cnda A virmt : lioc vniim condn&it iron: 
talibui, C^tmim tani im|nrobf £iint> Cfl 
•^0 earn I ^oiUoafingalidieatzabant, 
diqoid fevmittere, amifihri vho die om 
^pU eft, cni do^inni inftcjberia » apud l 
' noneft: mhilfirmaminfiribb^iiihilfragili 
iiraifinni eft.Tam neceflbeffjperire qitan 



• 'Ei 1ST t z At, 4?3 

I y fi intelllgimus , iblatiufn ef^ , ^quo t- 
iJ i quod perimmm eft. Quid ergo id- 
lirtlonei a03£ilii inue:iteniU5 ? Hoc.vt me- 
nuiamifTa^ vice cumipfis ffi>6litm exd- 
ar , quern ex UHi percephnus. Habere, 
btiifTej numquam. Fcringratps eft « qui 
c, pro accepm nihil debit Rem nobii 

vfiim fru^umquc apitd nos relinquit; 
liquitate dcfidcrii perdimiTj* Die tibi* 
I terrtbiiia videnmr, nihil eft inuiflum. 
f e iim maUt l ignem Mudus , cruceni 
scnum Socrates , exfi liu m Ru til ius mor- 
la£tain Cato : ^ nos vmcamus aliqaid* 
\xm VI fpedoJ^ &'feUcia trahunr vialgi^m, 
faepe coiitemta futit. Fabricius diuidaf 
Biecitj ccnfor notault: Tuber o g) P*'^' 
fe dignam Sc Capitolia bdicaait^ cam 
3ubLic3 ccena vfus I oflendiir> debere his 
fe contennim , qui bus dii etiamuum vtc* 
mores repulit pater Sextiua , 9) qui ita 
!ip. deberet capefTerei latum clauurtiio) 
ante , non recepit. Intelligebat cmlm^ 
)ffct , & eripi polTe. Not quoque aliquid 

animofe : (imus inter cxempla, Quare 
}uare defperainns ? quidquid fieri potuit, 
inodo purgemus animum, fcquamurque 
quaaberranticupiendum timendumque 
tis feruiendum. Licet reaerti in viamy 
rum reditu]. Refiitnamur , vc poflinius 
ocumque mpdo corpus inuaferint , per^^ 
tuns dicere : Cum viro tibi negotiunt 

fnpra cp. 9f. 
vid, Bp. 5-9, 
kftfttn) mgne (enatorimn > peAore demiirani 

fc5 ^ 



434 , ^' Amkaki Si{f|C4s 

ett , quaere qHf^jrinctl. Hii (ennDdi;)9»»9 AIm 
milibut ii; , hnitur iU(i vi| vlceru :.^qiuun opto tm 
hcrcules midgwri, & am fimari,. tvtfitt^^ ft 6n» 
ip(p {ene{cere« Sed fecttrai deipfb {m«; de nofli^ 
d«i]Ano agitur,quibus{eii«xegr9gii^«ri|^tor. Nift. 
ipfe vitaepieniis eft , cuiadiici nihil defidtfitfiiaoNfii, 
6 » fed eormin q^ift^iis vtUis eft* UberaliM fackj qi^' a 
vinit. Alius iaip hoi crjaciatus finiftet : hie nni (Uft a i 
pDtat mortem fagere, quam ad mortem coi^KigafV^. i 
Quid ergo? iion, 1 fiiadebit rei , exiUt T/^ytd ni wik * « 
fi nemo iam eo vti poterit \ -fi nihil alind, quani do|fl||J >i 
ope^m dabit f Hoc eft , mi I^ncili , phiWbpUiiBJt.^ \ 
opere difcere, <& adverumexQrceri;u) ,fideKeqi#^ ^ 
bomoprudensanimihabeatcontmuMmenii oMfi K 
dolorem: cum ilia accedat, hie premat.: (^dflck»" d 
dum fit, a fadente di&endum eft. A4bxi^ Mf^amc^ : t 
tia adum eft^ an poffit aliquia dolofi refiftiif , « i, 
viora magnos quoque animos admon (obQiimit . \ 
Quid opus eft •verbis? in rem pr»(entein ramm. astf ' ^ 
mors ilium contra dolorem facit fqrtiorcm , nfed#? .ft 
lor contra mortem, epmira vtrumqueGbi ^ditMMS ^ 
ipemortiipatienter dplet^ ncccasdipdolfMrialibam \ 
moritur. hune fett> iliam ek^e^t* ]i( 

E p I s T. XGIX. ii 

ConfiUtofU in m^tufiUu Sapiens , Ha me 1km ^ 8 !^ 

diferta. 



ii 



jj. His fermonihw &ej) omaino hiatam Idc M wem^ 
ftam. fiiiffe aliquid de fene logenta & fo|atii i|MHfO paitf 
Lipfijni , qoi de eodeni de quo in feq, Vp. BianiUo hic waM* 
ncoi-^neqe fuiife fufpicatnr. • Vemm feqaeii^ fbrtfH p^ L 
tiut virum & fapiencem, quam mollem ac .MarpQi fiadfB r* 
nobii fiftnnt. ^| 

M. Ad vermn exentri^ noo per lafain* j^ 

Efi* 



E ? 1 S T L A B. 43 

^Piftolam ^ quim fciipfi MaruUo , cum filium pai 
^ vuJum amiriiret , ik dicerctar molLIter ferr« , mif 
^, In qua noa fum iBQrem rolimm fccums , nee 
tooi leniicr ilium debere traSari, ciim obiurgido- 
uefTec quam con relatione dignior, AiBi£lo entm 
■lagnum vubui nmle fcrentij pauUifpcr ccdenduin 
f exratietfej Autcerteprimumimperum effundat,. 
f ij 111 fi bi lugcre fumpfe runt, p r ot iiiu s ca fti g en tu r, 
diTcint, qiiasdsm erlam lacrinmcnm incptiafl efTe. 

iiiu e^rpf^ta^? nonuida accipe. tarn niolliter m 
■moj tern fill i? quidfaceres, fi amicutn perdidif 
Deceflic filial inccrtse Cpci , paruulus ; pufillutn 
Iporiipcrnt Cau {Tat dolorli conquirimui, &de 
■QiiaeDamimquiqueFivoIumus : quad non ill m- 
Iquercndi c^ulTasprSErhittira. At mehercuk fttis^ 
hi lirfi vid^baris aniini habere , etiam aduerfusfo-. 
itnaU I ncdum ad iftas vmbrai ipalorum , qiiibui 
^mifcunc homkiei morii cauifa. Quod damtio* 
a Ofnnlnm maximum e{l, fi amkum perdidiffes, 
da opera erat , vt inagis gaudercs quod hsbueras, 
tti mcererea qaod amiferas. Sed plerique non 
putam, quanta percepeiint^ quanrumuc gauifi, 
Hoc habet inter rcUqtia mala dolor, quod nan 
-uacQUS taiitum, fed in grams eft* Ergo quod 
iAimlemamicamj pcriit opera? totanois* ran- 
ifunclione vit;% ^ tarn familiari fludiorum (oclc ' 
ihil aflumeft? Cum amico cfFersamicitiam : Sc 
lotes amifllTej habuifTc non prodcft? Mthi 
magna pan exUHs quosamauimui ^ licet ipfoi 
bllalcr it , apud nos manet. Nof^mm efl quod 
it tempus: nee quidquam efl loco tutiorc, 
uod fuic. Ingrati aduerfas percepta, fp^ futuri, 
quail non quodfuturumed, fi modo (uccef- , 
)i%, citolnpraeteriutranfiturumfi^. Aiigu- 

ftc 



Irenes fine lacrymii extalerint : qni in jfen 
aliquod publicum officium a rogo redie 
tim aliud cgerint : nee immerito. Nai 
fuperuacuum eft dolere, (i nihil dolenc 
deinde iniquum eft qacri de eo , quod vr 
omnibui reftat. Deinde , defiderii ftnlti 
eft, vbi minimum intereft interamiflum < 
tern. Eoitaque squioreanimoelfe debc 
quos amifimus , fequimur. ReQnce celei 
diftimi temporis : cogita breuitatem Y 
per quod citatiftimi currimus : ob(erua h 
cum generis humani , eodem tendentis , i 
teruaUis diftin£ium,. etiam vbi maxims 
quern putas periifte , praemiflfus eft. Qui 
mentius , quam cum idem tibi iter emet 
Here eum qui anteceffit? Fletaliquis fa6 
Tion ignorauit futurum? aut fi mortem in I 
cogitauit, fibi impofuit. Flet aliquis fa61 
siiebat non pofTe npn fieri ? quisquis ah'que 
mortuum efte , queritur homiliem fuifH 
cadem conditio deuinxit : cut na(ci conti 



& 



piSTOLAS. 



'4n 

bntar cun^a t Sc in Contrarium tranA^ 
re fortune ; & In tania valur^tlone Tcrom 
1 , nil cuiquam , nifi mori , ccrtam. Ti- 
IKicninmr omnei , in qoo vno nemo dcci- 
puCT d^ceOlt Nondum dico mdiii* 
qaivita dcHingitiir: ad cum tranfeamut 
lit : quint uLo vindt infatirem ? Propone 
Ttiporii Tailttatem^ Sl vniaerfuin compter 
idc bocquod mfitem vocimui hTamanamj' 
iRicnfo : vidcbis quain cxiguumnrj quod 
i|aod extcndimus, Ez hoc quantum ld< 
mtum ^Ucinadines occupant j quantuni 
:jU4m veniat , optata : t]uantani valetudo, 
nor, quantum ti^nerl autrudes aut iuuiildm 
fdiuin ex hoc edormitur. Adtice Jaborer^ 
icuk : Sl intdligei, ctiam in iongjfUma 
imcfTequodviQimr* Scd qtiii tibi con- , 
melius fc habere turn cui cito reuerti li* 
te laOitudlnem petailiim eft iter ? Wlti^ 
I nee malum eft ; boni ac mali loan eft^ 
rdidit ilk , nifi alcam in damnum certio* 
lit cvadere modcflus ac prudent > potiut 
a in mcliora formari : fed (quod iuftias ti* 
uitHeri pluribus {imiUs. Advice lUos lu- 
»i exnobiUHimis domibui in arenam lilixttW 
c; l) odfpice itlof , qui luam alienamquo 
percent, mutuo impudicii quorum nul- 
rictatCj nolJus fine aliquo infigni ftaj^;ti» 
plus timeri quam fperari potuiflc , manifib-' 
Non dcbes iraquecauffas doloniaccerfe^l 
cuia incommoda indignando ctunulare.' 
€ f vt nitarii dc vrgeas : non tarn male do 

am iHTLHTia pfQiedf ) ^ui bociii diiapi^Ilii gltdiftf 



MMorbitfte jieawt* ^ Nemo ^oiiii 

^i«i f fiquoi gfuitauitfaruiili iocps cnii 
, aiar«f » fitpjiat r^ctc: pbtuliTe iUqiq 
.«|ir^ cpmirpf tenia mente conceperae ^ 

;C4v9OTibtue^e^£e>^&d|Fufiffimeflercf,ii 

.^ffinieybihiiipaniJiniiniefi. Ste^iaa 

/tol fuc$ ctiligttiit : qiuiriim cmiditituf c 

ne fiibidii3 ^l^^oi ^finiffii toms jBxffiii 

prndei^tem variun turn deixt : ineix^nij 

lagf re definat . lUud flitillo mc^o pic 

Metrod^nis » fiSe aliqaam cogvialain 

: ptaieniy banc ip&m capbmdib liifitii 

re. Ip£iJMeti^4ori verba Ihbfoijp^ : j 

J^ qnWm iioa dttliii»/ jqii^< &X^ 

ioiD per hifibba; Artoter laprrai^iu^ 
tet; q««rercif JHU&nt gm A^^ 
. ritforem« ^ittfiuBan^Drflfceeofeini^^ d 



idtudicis? inircendam ipfi doiori volu** 
confblamiir cruflulo pueros , fie infanti- 
iufo la£le compefcimus. Ne Ulo quidem 
filios ardet , aot amicus exfpirat , ceffaro 
tatem , fed ipfiim vis titillarc msrorenu 
lias dolor abanimo £ubmouetur, an vo* 
irem quoqaeadmittitur ? admlttitur^ di« 
& quidem ex ip(b« Eft aliqua , inquit, 
nata triftitis. Illud nobis licet dicere: 
monlicet. Vuambonamnoftis,vo)u« * 
m malum > dolorem. Qus poteft inter 
lum, elTe cognatio ? Sed puta elTe. nunc 
ruitur : ^ipfum dolorem fcrutamur an 
at iucundum circa fe, Sc voluptarium? 
lediaaliis partibuscorporis (alutaria, ve- 
decora, adhiberi aliis nequciiilt : dc quod 
:t finedarnnovcrecundis, idficinhone* 
neris. Non te pudet loduiii voluptate 
:riu$ifta pia(;acurandaelt. illud potius 
Luin mail (enfum , ad eum qui perir, per- 
fi peruenit , nOn pcriit. Nulla, inqnam^ 



44> L.AUVAtiSn\lniiiiSi 

qaantum ad hlreuitatem »ui , fi viiiuerfoo 
iuuencseKcfciiesinxquorumus. Minus e 
ex omni letate venit , quam quodminimu 
^ixeric: qutiniam quidem minimum aliq 
hoc quod viulmus , proximum nihilo efl 
(6 dementiam noftram!) late difponitui 
fcnpli, non tanquam exCpe^anirus cfTes 
a mc tarn ferum : liquet enim mihi te locui 
qui Jquid ieOurus es : (ed vt cafligarem il 
amtnorain, qua atereceflifti! &inreliqi 
rarer , contra formnam tolleres animos y • 
ios tela non tarn quam pofTent venire , &\ 
Vtiqaeeffent rentura> profpiceres. 

E P I S T. C. 
De TApirio Tdbiano pbilofopbo Utdiatfm^ < 

FAMnniPapirii x) libros, qui in(cribi 
Hum , legiiTc to cupidiflime fcrihis : 
(pondifTe expe£^ationi tu» deinde, obii 
lo(bp'io av;i , compofitionem eius accufas 
quod dicis : & efFundi verba , non fing 
. mum > hj»bet ifta res fuam gratiam : & efl 
prins orationisleniterlapfs. Multumen 
fe cxiftimo , vtruin exciderit, an fluxerit. 
hocquoque, quod di£(urusrum, ingens 
eft Fabianus mihi non efFundere vide 
<iem , fed tundere ; f) adeo larga eft , ( 

1. PAHani Papirii') fbft de eo Seneca Pater lib 
pi»f 

2. ■ fundi ^ non fingi ) |iae dele6la , ordine ^ 
ierri. 

5* >/os effunden , fed fundere) iUad eft cnm 
kaiter ft com ordine fudcre. 



i"^f ;' ' y ■ - ^^ 

I QOii €ae^ur{u tamen, venient. lUadl 
ir &pr«fert, honeffejle tr^datim, ^\ 
mn. Scd i(a , Ft ViS» ejle credamos,: mo* 
.verbtcofnjppfiiit; ^animis (cripiit ifia^ 
I. PnecerM, if Gy diecnte 5) noa vacaf^, . 
» umtcri : adco te (iunim rapuiflet; ^. 
letaplacenc, minuaprsftam id manam, 
fed iUad quoqnc midtom eft , primo ad^i 
a occnpaffe: etUmli contemj^atio dili-^ 
tra eft y qa6d argnat Si me ipttrrpgaa, . 
jqoiiodkiiHnabftiiUtf 7) quamq&i me^ 
aobumttutipreiQeflfeiKioaudrciQafi-. . 
promittere* 9) Oratio (bliduphijlo(0- 
ecet. Vbiiian^emeritfditia&coiiftana^ 
n (hi faciei Ik ^tti timet vecba? Pabianoi 
rli£enainoratione> lediecarua: itaqap 
:tlordidam.^ £leQa verba (anti^jionc*- 
uioi iecali more qontn fi^toratii fiiam 
xUj fpl0ndidatamea>qaamiiis (iiinan»\ 
: £;n(ua boneftos &mtgnificos habenr> 
iniententiam^ 10) led Uciui dadoa. 11) 
)ttid parum recifuni 1 2) At > quid parum 



m ) (|iis fi'igi enim 6c comta efle opoitet t maU 

iradart opOrcct. 

fc) fi recitantem inHiref. 

m reiata ) in mtnum fumta & releda minui pit* 

ita Lipf. 



444 ^' ANKAfi SfNirCAB^ 



itra6lum, i^) quidiionhuiusrecenttspoUrarstcnB' 
drcumfpexeris omnia , nullas videbis anguftiu iiii< 
lies/ Deiit fane vari^tas marmoniin, ftcondfin 
•quarom 14) cubiculis interfluentiam , & paaperil 
cellt, 15"^ eiirquidquidaliud luxuria, non contenii 
decore (imphci , inifcct : quod dici folet, domai re» 
€ta e(h t6) Adiice naiic, quod de cotnpofidoM 
non xronftat Q^«idain iliam Volunt efle ex horrido 
compraiii : qaidaai vsqae eo afpera eaudent, vt etim' 
qu2 nuiUiufl c^Gxi cKplicuit, ex induftria diflSpen^ ^ . 
& claufulas ahrampant, ne ad cxTpedatom tcffOOf ^ 
deant. Le^e Ciceronetn compofido eias vnaeftr.i . 
pedein fcruat , curata , lenta, & fine infamia moHBu , 
At contra. PolUonis Afinii (alebrofii ^exfiliem, ft 
vbi minime c^fpedles , rdidura. Denique apoi' . 
Oicoronem omnia deiinunt: apodPolUonemcadiiot:'] ^ 
cxccptis paucifTimis , quaeadcertum modaiiij ftal . 
vniim exemplar, adftri^afuni. HrnnUiaprflRem'^ " 
tibi videri dicis omnia , & parum ere^la: quo fide ' ^ 
carer e earn iudico. Non (unthumilia ilia, ted plad* ^ 
da, ^ ad animi tcnorem quietum compeHramqW " 
formata* necdeprefTa.fed plana. Deeft illis orm* 
rias vigor, flimulique quos qusris, & fubididoi 
fentcntiarum : fed totum corpus videria; quimuiiiit 
incomptum , hone(lum eft« Non habet oratio dnii 
fed debet 1 7 digriiitatem. AfFer quem Fabiano fot 



P 



i|. Stru^m') compofitam* 

14. Concifiira aquarMm) refert ad aqoai & minvtot BoripOlf is 
inci£ii4tionil>bflpraiertiincftiaif» daqnittuSaBtcdcTnui^ g 
C.L &qv. Nat, III, 17. Lipf, ; 

«f. Pauperis cella') habebant dinites diftioAam oonida*'! 
nem 'juam pa< peris c<- lam ▼ocarent, vbi cerda diebotfdtf/ ^ 
tenncm 3e pau, ercm viAum imittreniur* vicL Ep, ig. Lifft t 

16. UtQaeft^ (iDevitio&iiianda. GfOMov. 

17. Dtbtt) dabit legit Lipf. ninimm tOM firtvtii pkaa ai 
lUmo earn iaferec* 



ot At. 445 



iij praeponcrc Die Ciceronem , cuius Jibn id phi- 
bfophiam pcrtinemes , penc totidcm fum ^ quod Fa- 
bkni. Cedam. fed tion ftattm fufillom eft, liquid 
niAJCiRio niintis cfl. Die Allnium PoDioneiu . CedaniJ 
^r^lpondeimus : In re tama emincre eft , &poft du- 
H edTc. Nomina adhuc Liuium. Scripflt enim & 
liilogoti <Juos nonmagisphilofophts annuncrare 
poflis , quam hiftorise: &cx profeflTo philofoj'lnam 
Ifintinentes libros, Hiiic qaoque dabo locum ; v^de ta- 
nen ^ quam muhos itntecedatj qui a rribus vindrur^ Sc 
nhm cloquennCTimis.Sed non prxilat omnia, non eft 
orris oratio cius ^ qtiamuis cbra fir : non eft vioknta> 
lec torrens, quamuis cftlifa fit : non eft perrpHU% fed 
mr§, Defidcres , inquies j comra vitia a liquid ofpc- 
e did^ contra pericula animofe , contra fortunam 
jpcrbc, contra ambitioni^m connimelinfe, Vol0 
iKiirbm obiurgari , liHdinem traduci, iinpotcnnam 
:«ngi fit aliqoid oraione acre » tra^^ice grand c , co- 
ike cKJle ViS illnm aftlderc pufiltae reij verbis ? II- 
Sf emni fe ma^n itud < ni sddtKit : eloquemiani, veluC 
aibranij n04i hoc agen^ , trahit, Non frmit iino 
ubioilnguta circnmfpe^a^ nee in fe coUudh ncc 
mnc vcrbum excitabit ac puii^cc : fatct^r ; cxibunt 
lulta J nee fericnt , & intcrdum oiiofa praeterlahctiic 
ratio: fed multum eric in mnnibusir>ci5 4& ing^^ni 1i- 
; c^dio fpatium. Ueniquc iUnd praefbbit j vt li- 
icut tibij ilium fenfiile qiiar fcnjillt, IntdUges a- 
nmhocj vttu fcires'quid illi placeret ; non vt illc 
aceret tibu Ad profetlum omnia tendunt, dc ad 
inam memem ; non quxriuir plaufus. TaJia elTe 
ripca cius ^ non dubito > etiam fi ma-^is ceminircor 
lam teneo : haeretque mihi color eorum, non ex re* 
aticonaer&cione familiaricef) fed fummatini, vt 
let ex YCtepe notitia. Cum audlrem ccrtc ilium, 
U mibi videbantur; non folida, fed pleiia, qua^ 
f f 3 ada- 



E p I s T. CI, 

Dfifibita nforte cuiujeldm mti: & ex $ee 
fdendum aut Jpondendmn nobU, On 
ideoque Uta boHA mn differcnda, i 
non optand4 ; ^ (xagit4t Mdimstk 

OMnis dies , oinnis hora , qnam nihil 
die , & ali(|uo argumento recenti adi 
litat^ oblitos , cum sterna meditantcs rei 
ad mortem. Qiiid (ibi ifhid principium \ 
Senecionem Cornelium , equitem Rocnai 
dam dc ofHciofiim , noueras ; ex teniii 
ipfe promouerat» & iam LUiciecliuis er 
cetera. Facilius ^nim crcfcit dignitas , c 
Pecunia qut^que i) circa paupertaten 
moram habet , dam ex ilia ereptat. Hv 
ciodiuitiiiimminebat, ad quas ilium di 
-bantefficaciflims y &qu»rendi , & cufto 
da : quar6m vel altera locupletem face 



[ne.^ iicenti) vique in node *^ ifTcdiflet^ 
iBGoenaflrerygenerevalctudinis pi xcipitiftb- 
igina , vis comprefTam a» 6Uut taucibtis (pi- 
dt ia kicem. Intra pauciifimat ergo horaa» 
I omniboa emc iani ac valentir officiis fan- 
effit. lUe qui & mari ik terra pecuniam a« 
[jiii ftdpublica qooqae, nailum relinqncng 
im genns qiueftiis , acceflerat ; in jp(b ate 
ntiumreroin^inipfbprocunendfpacunuB , 
raptnaeft, 

\vam eftstatem diiponere ? necraftino<^« 
iinamon O ^nu dementia eft, (pea 
dioantfumf Eifiam , adiiieabo , credam, 
>noriek ^enmiititni demom laflanr A plenam 
n in onum r^eram* Omnia, mihi crcde^ 
ribua dobiaftnt. Nihil fibl quifqnam de 
let promittere : id qnoque qaod renctar;pGC 
it, & ipiam qnam premimus horam , cafiia 
Volaitur tempos , rata quidi m lcge,it:d per 
: quid autem ad me , an naturae certum iir» 
i incertum efl? Nauigacioncs longa^ , di 
Itttoribus alienis, fcros in patriam r<:ditut 
us; mibtiam, & cafkcnfiuni laborum tar- 
jretia; i) procurationcs , officioruinque 




** W fc W.WlMIMm «B#attUU« lIUpUMU^^ tlWU IIMU 

Tc * Jljc/htc antiein, indigoatia.tiiDorflAfi 
pidiMsfiimri^exedeiitAniiituiii. NHuli 
eubitationeveniOTiiuni) quorAm euadai 
turn fitilhia quod refiat > aut qulikVc<^ 
inexpltcabili fonnldine agiumr. Qupi 
-^emus bane Tolntadonem ? fna, fi #M9i 
prominebit 9 fi in& (^oUigetut^ Illc enin 
.fiifpendittir , cal irritvmtcAptfBfiaia. Vh 
/quid miht debut, redditi|in «fty vbt fb 
icit, nihil iiuefcfleinter diem Aftculnm 
jdeinceps dieram rfcniroqa^vefaliiiwiiiefi; 
-ipidt^.^cum multo rifis (^<an tenfMi 
.Quid emm varietas rndbilitiaqae! cafilalBi { 
£ certua fit aduerfiit incertaT Idea, mi 1 
«jpera viuere : & fingolos diar> fingiriaa 
<2?ihocmodoieaptabit9 cnivitafiiaqitoi 
fa , (ecuriia eft. In (pe viucauibos , proxii 
que tempaa elabitur : fubuque auiditas, 
inumacquemi(erriina omnia efficiena, m< 
Inde ittad Maicenatia tarpifiunom vomm : 



En 9 Y 



O L AV» 



44» 



rhilem fddiia tnanUj 
X>ebilem pfde ^ coxa: 
tber 4ulfirue fibberum^ 
Lkbri^of qu^te denies, 
ta dumfiferefi , bene eft, 
Hanc mwi , ^el acutA 
fed^am orffCf j^ fufiine^ 

[ernmiitn erat, fi incidiifet, optatur t & 
vita petitur, ruppliciimora. ContetnptiC- 
tarem, ii viuere vellet vi^ue ad crucem. Ta 
iit> me debilites licet j dum (piritus in cor- 
& inutili maneat : depraues lic^t , dum 
>&diftorto temporis allquid accedat: Tuf- 
. & acutam feflToro crucem (iibdas : efl tanti, 
m premere,& patibalo pendere de{lri£^um, 
rat id quod eft in nialis optimum , foppHcii 
ft tanti , "habere animam , vt agam. 5) Quid 
8, nifi deos facdcs? 6) quid fibi vult ifta 
fFeminati turpitudo ? quid timoris dcmen- 
Ho ? quid tarn foeda vltac mendicatio % Hiiic 
uam rccitafleVirgiliura, 

\e Mdeone mori miferum efi^ 

na malorum : & quae pati graulflimum eft, 
fuftineri cupit. quamercedc? fcilicctvita 
Quid autem huius viuerc eft? diumori. 
aliquis, quimalit inter fupplicia tabefcere, 
nembratim , Sc toties per ftillicidia 7) amit- 



flint: ctUm amicum prodere> vtdiudasi 
liberos ad (lunram mana fua tradere , vt coi 
ccni vidcre , tot confciam fcelcrum Exca 
t« cupidoeft: difccndumquc, nihil intcref 
fatiarisquod quandoquc paticndum eft : q 
viuas rct'crre , nonquairidm; ikfQ autemi 
bene, nediu. 

Ep I S T. CII. 

AUquid de immortalUati- anim£, turn ^m 
An clariias poft mortem Jid nas faciM : 
tmuiier prima (fJchoUfiice: fttm inextn 
git , (f ad Deum ac cdUfiia dnimitm ducit, 

. ihoc^ fATcinsm aut ^eUmenrum ejfe i Jpt 
& exui, cum Dem 6^ dies tie %ocAn$^ 

Quomodo moleftus eft incundum rbitinic 
.ti, quiexcitat: aufertenim voluptaten 
fal&m , efFcftum taroen verse habentcm : \ 
la tua mihi fecit iniuriam. reuocauit enim 



EEFI9T0LAI. 45' 

em omntsxuitranlimrus: ciimfiibjtoi 
ijgn y cpiilok tua accepE0] & lam bcl- 
pcrdidt' quod rcpelam J fitedimifero, 

^cgas tnccpiftoU prima lotam qu^efti* 
(Te, iji qua probarc conabar id qdad 
idaritatem qui« poll mortem contiii- 
fc. Id enim mc non fokuffe, quod 
U: Nullau], inquiuuE^ bonum «xdj- 
; lute m ex di fla ntib u s co n f h c. Qu od 
pLt^cili? eiufdem qua^flionis eft, lod 
D noil hoc Tantum > fed alia quoque eo^ 
ia J d i ftiil c rj m , Qii ^aed i m c Ji im , \t 
I ralianatia I) immixeo funt Itaque 
)e£la ad morci pcrtmentem trafl:aiii, 
turn fit a€ fuperuacuum , vltra extrc- 
H tranfiiviitere. An cadantboivano- 
, njhilqpc fir dus qui nuHys eA* An 
km crit, renfuri non ii mils, antequam 
hia per dpi auc ped poflit. Hiec an- 
nores fp<:£lant ; itaque fuo loco pofiEa 
t a diak^idi contra banc opinioneoi 
tganda fucrunt: i3ff idco fcpofita func. 
Ilia exigisi omnia qux dicunt perfe- 
lingulif occurram. At n\Ci aliquid 
:eiligi non poterunt qu:« rcfeUentur, 
pr;£dicerc vdim ? Qiisedam contiitoji 
rt hominem 1 qusd^m compafictj vC 
IB J omnia denlque quorum diucrfie 
i n vnu m fu nt c oa Bx v q u an da m ex di- 
'um adbuc membra iaparata funr, tan- 
, pQpulus, fenatiis. Illienun, per 
'i effidimmrj iure aut offido cohac* 



•* M 



Logici. 

ubincelUgG fii t^ tutni^^ 



rcnii 



'40 L. AvmAii Si^HieAs 

rent , lutora diducH & finguU (unt. Qaid ell 

cdam nunc pnedicere velim ? Nulhim 

puumns etk , quod ex diftantibns < 

¥no enim (pirim vnam bohnm contineri 

debet , vnum efle vnias boni princi| 

Hoc fi quandodefideraueris, per fe probahi: 

rim ponendnm fait , quia inde noftra tela mil 

Dicitis» inquit, nullum bonum ex diftantib 

Claritas autem ifta , bonorum virorum fecun 

nio 4) eft. Namqnomodo fama noneft vr 

ano, nee infamiavniusmalaexiftimatio: fie i 

vitas ^ Tni bono placuiiTe. Con(entire in hoc 

infignes & prsftantes viri debent, vtcbr 

Hxc autem ex iudidis plurium efficitur , id < 

Aantium. ergo non eft bonum. C4aritas, 

laus eft a bonis bono reddita: lam bratio: 

vox eft, aliquid (ignificansr vox autem, lici 

srum fit bonorum, bonum non eft. Neqne enir 

quid vir bonus facit, bonum eft. nam &pUu 

fibilat: fednecplaufiim quisquam^ nee fibilu 

cet omnia eius admiretnr & laudet , bonun 

non magisquamflernutamentum am tuflim. 

claritu bonum non eft. Ad fiimmam , dicite 

vtrumlaudantia, an laudati bonum fit? Si lai 

bonum efte dtcitis , tam ridiculam rem facitis> 

fi affirmetismeumeCfe, quod alius bene vakai 

laudsre dignos, honefta aciio eft: ita laudan 

num eft , cuius a£Ho eft , non noftnim qui laud 

atqui hoc quaerebarar. Refpondebo nunc fi 

curfim. Primum, an fit aliquid ex diftantik 

$, Prmci^ ) ^Bim eOk debet Tniot boni tfyf^i 
4- SttgMdM f^oM) amici ft ftaeiu . JU^f. 



r 

inc quaerirur J &parsvrraqae femetid* 
khi^ej clarius deliderat mtiUflfu^a^ 
rnms boni viri iudicio cOe contciita*' 
mos bonus vnus iudicat. Quid ergo | 
leritvnius homiiiLi exiftknedoj Scm* 
lit gnus fenno ? Gioriam quo que , in* 
tarn intcLligo : confanfum enim mul'- 
Dlnerffi hornm coiiditio efl, & iUiar* 
i de me bene vir bonus (entk, eodem 
i, fi HI nei belli idem fentireni, o- 
ic cognouerint , idem fcntient. Pic 
tdtcium ell :^quc veto itififHnirabhi*, 
^n poffunt. lea pro eo eil j ac ii omties 
quia alind Itnnre non pofTunt Ad 
•m I non efi fati^ vmus opmio, Ulio 
lius fententla ^ quod omnium i quia 
?tOgemrj vni edt: hie diuerfa didi* 
ifunt J diffimile^ affe£l'os. Duhia o* 
, leuia , fufpc^ta. Puus tu poiTe ftn- 
omnium eflTe? non e ft vnius vna. II* 
n : veritatii vna vij , vna facies eft : a* 
mt, quibus affentiuntur Numquam 
iftantia eft : variantor & diffident. Sed 
lihil aliud quam vox eft : vox autem 
t Ciim dicunt claritatcm laudem cfte 
onis redditam: iamnon advocem re- 
fcntentiam. Licet cnimvir bonus ta- 
lem iudicet dignum laude, laudatus 
, aliud eft laus , aliud laudatio. Haeo 
it. Itaque nemo dicit laudem fiine- 
udationem , cuius officium orationo 
1 dicimus aliquem Uude dignum , non 
gna hominum , fed iudicia promitti* 

liiffragia. 

fnui^ 



m 

1 



^ , ^ ^ 

corruinpit artes nihil enim squc & eloq 
omne aliud ftudium auribus deditum Vidi 
popularis afTenfio. FairiA vtique vocen 
claritas non. potcfl: cnim citra vocem \ 
contenta iudicio : plena eft , non tantum i 
tes , fed etiain inter reclamantei . Quid 
ter daritatem & gloriam , dicam» Gloria 
iudiciisconftat> claritas bonorum. Cni 
bonum eft claritas ^ id eft , laus bono a bon 
vtrumlaudati, anlaudantis? Vtriufque: 
laudor > quia natura me amantem omnii 
& bene feciftc gaudco ^ & gratos me inuei 
turn interpretcs i»cor. Hoc plurium t 
quod grati funt > fed & meum. Ita enim ai 
pofitus Him vt alioram bonum > meum ii 
tique eorum , quibus ipfe (am boni cauiTa 
laudantium hoiium : virtute enim geritur : 
tem virtutis a6lio bonum eft. Hoc conti 
non potuiftct ) nifi ego talis eflfem. Ita 
qne bonum eft, merito laudari ; tarn i 
nnam hen«2 iufliVflflfe . indiranfiii hnnum e 



: fibi poni ni(i communet dc cam Deo ter- 
ir. Primnin , humilem non accipit pa^ 
efam aut Akxandriam , ant fi quod eft 
*equentius incolis, latius te^ (blum. II- 
, qnodcumqnc faprenia dc vniuerfa cir* 
ngit: hoc omne conuexum , intra qaod 
cum terris , intra quod a<ir humanis di« 
ins 6) etiam coniungit , 7} intra quod 
numina inad^usfuos excubant Deindc, 
em (ibi dari non (init. Omnes , inquic^ 
It. nullum (teculum magnis ingeniis ciu* 
ilium non cogitationi peruium temput. 
t dicsiilequimixtumhocdiuinihtimani* 
: corpus , hoc, vbi inueni , relinquam ; 
reddam. nee nunc fine illit fum, fed gr:a« 
icdetineor. Per has mortalis sui moraj, 
.ricse longiorique proluditur. Qi^iemad- 
lem menfibus nos tenet inaternus vterui^ 
ion (ibi , fed illi loco in quem videmur e« 
donei fpiritum trahere > dc in apertn du« 






&fufFu£iii fiinguis, dUcarrensqne pert< 
hentar oflaneruique^ firmamenta fltdc 
bentium. Dies l&e, quein tamquam ea 
fbrmidaS) s^terni nataUs eft. Depone 
cundaris; tamquam non prios quoqve 
quo latebas, corpore, exieris? Hsres < 
tumquoquemagnonifuQiatris expulfus 
ploras : de hoc ipdim flere , nafcentii e( 
debebatignofcL radii &imperitusomni 
ex maternorum vifcerum calido mollic 
emiflnm , afHauit aura liberior» DeiiK 
dur» manustaaus: teiierqae adhuc » i 
gnarus obftupuifti inter ignota. Nunc 
nouum (eparari abeo, cuius ante pari fi 
quo animo membra iam (uperuacua dim: 
corpus inhabitatum diu , pone« Scinde 
tur, abolebitur* .Quid contrifliris? it 
Pereunt Temper velainenta natcencium. 
fie dtligil y quad tua ? iftis opertui ef« \ 
reuelet, dies eS: ex codtubernio fcedi atqu 



iic nunc quoquc m quantum pote*^ 
etiain lo) iiece0iirlis) qua^ cohftre* 
Urn bine , altius allqutd fubliiriiu^ 
Aliquando oatune tibi arcane reto- 
ttir »fla caiigd , & Iuk vndique dtrA 
ginare ceL'Um, quflntna Hie iic fulger^ 
[(^r fe loinen miTcemibua. Nuik fa* 
nrbabit: ^qtaalker rplendebit oinni 
s ^ nox j aerii mfimi vkci funt 
is vixifTe dk« , cum tqtam luccm 
I : quam nunc , per auguflifOnias ocu^ 
^fcure imueriv , 4^ tamen ^dmiririt 
|iiid tibi videbimr diuma luK, cam 
i d eri s ? b«c cogit a tio nihil tbrd i dti en 
e fiiiit r nihil bumile , nihil crudele* 
■crum cflc tefte* ait > iUis tios appro^ 
iCurum parari iubet j dc ^lernicatem 
im qui menic conccpir,nuLlos horret 
tcrretur cuba, nulliiadtiinDrem mi* 
iid nt non timeat, qui mori fperat? 
1) qui ramdia animu^ii iudicst ma^ 
I retlnetur corporis vinculo ; exfoiu- 
irgi; id agiti vt etiain poft mortetn 
« Q^amuis enim ipfe creptiif iit ocu- 



lih nobis ekehlpla bdtia Ji^roKint i (cii 
Drum ;^ non biinuspraefentia^ eUe yu^ 

ri ut J ' i f rr 1 f i r i T n j ^ 1 " " t 

imp Gronouiui legit : caris fuo^nt fiitigh* 

le} EpicBmm iittelligiti 



aico, nunam, aiiaqae, qas noon inc 
infidUntar : ilk potioi iride , UU deaht , q 
(eruant , quae ctpttnt. Riri (iint eaTus » i 
▼es, iMufrtgiamfacere, vdiiculo eiiert 
ne homini qaotiditnQin pericnlam. A 
te expedi, hoe intentis ocnlti intuere. N 
nialam frequentini , nallum pertinack 
blandius. Tempcftu minatur, anteqn 
crepant sdificia, anteqnam cormant : 
fiuniu incendium : (bbita eft ex homine { 
codiligenciuf tegitnr, quo propina accc 
li iftorum tibi qui occumint vnltibttt cr< 
nam effigies habent, animoaferamn: i 
laram i) pemidofior eft primiia incodbt , 
fire non quennt. Nnitiqaam enim illai 
dam niii neeeffittt inigit: aat fiune, aai 
gantur adpognam: homuii perdere hoir 
s) Tu tamen ica cogita y quod ex homiiM 
fit : vt cogttes , qaod fit hcimtnii dSidan] 
intuere J ne laedaris« alteram, ne Uedat 



'ft«d^: ii&r^ V"^-™ Po^L"' """^ ftrf" 

U'^^efJ'/^- CIV. 






bMfpui qooniim cgp ib 
trb J vtinefortitiftjiiKiet;0]i. unpetcirii 
dUigentim amfm. iivlfttgondQiD eft 
liflfcdibiif : & interdam •tiam 6 pranii] 
rititt inhohoremfiioniiii vdaun tona 
das, &in ip(boreretinendfif eft: canD 
veadam (ic,noAqtiamdiiriiiiut,ftdqui 
UIcqufaonvxorep]»iionamiciim.tinti; 
'vsinrictcominoremr, qaiperfinienti] 
.eft, HocqaoqueimjiaretfibiilniiniBt,! 
rum exigit : nee tantum fi viUt mori/ed 
mittats&fuif fecomnu^det* Ih^ti 
Uqna cenlfii a4 vium jrcaecd t quod m 
/oieraat Sedhocqaoqaef^mmaa hq 
ffima J {enedutem taam , cahii inaxiii 
(ecarior (ui tutela , A vim y(xm anmmf 
con(eraare , fi (ciu alicni monun efle d 
ftiMM. HabetpaetcfeiinfiiiianiiM 
gandiam, dcmercedem. ' quideahn ioc 
wkori tarn canim efle ^ npropcer heic ti 

• 1>M»«A •ftAMBIA D<in1«ff«« flMMA mA«i tMtl^Mn* ( 



E f I s r £ A E. 4f f' 

mihi GOntilium profeflionls cefferit ? Vt 
;rftuitateni vrbii e^ceflj , & ilium odorem 
fufnantkin , qux moiff quid quid peftiferi 
raeranr j cum pu lucre efFundunt , pr()tiiiuf 
valetadinem fcnfi. Quantum delude ad- 
At viribus j poftquam vine as attigi ? in pat 
[Tus, cibum meom inuaii. Kepit(uierg0 
} nc ti permanli r marcor ilk c or p o rii dii* 
e cogittndi^ inctpio coco aainio itudere. 
im ad hoc locus coBferi) iiiH fe flbl pr^flet 
HI Icscretum Sci^ oecupationibuf mediif^ 
ibeblr. At ilie qui regLonei eligit » Sl oii« 
, vbique qtio difbrlngaiLirifiuenier. Nam 
|U£rend cuidam , quod nihil fibi peregrin 
rofuiiTent 3 re^ondiffc terunt : Non im- 
, tibi euetiit : tecum enim peregFinabaris, O 
! cum quibusdam agererur , ii a ft tbcrra* 
primi fcipfos (olliciEamjCorrumpuntjterri* 
, prodefl mar€ iralicere^ & vrbes mutarel fi 
bus urgent eifugere} nou alibi 11$ oportctj 
utfl venilTe te Athcnas, putaRhodou : elige 
3 duitatein ; quid ad rem pcrtinat,qoos ilia 
:at1 cuos adferes^Diuitias ludicabii bonuiii? 
Q paupenai ^ & ( quod e& miferrimum ) 
imuisenim multum poffideas ^ tamcn qui- 
us habet) unto.tibi videberis deiici> quf n- 
. Honores indices bonum ? male te ha« 
onfulffldu^, ille etitm refe^fcus: ringerit, 
|uegi infaftis fepiuslegeris. l^ntus erit 
fuiror> vt nemo tibi poft te videatur, li 
ete fiierit* Maithnum malum iudicabia 

iam m) muperaai antca amifluin* Sq^ ^^ 
gg 3 • mor- 



Mliinu vAt$'f 

filucbfiicifilMbibitlk ttrnkvalmilfu 
,wfnftii iifrtii ff limMnwMiiWii 'wn.n B. "i 

tel ^n tnmim Imc tm-faMMm «tii 



mod ifboiilMi 

SieidiiitfoUi. QgiitpiAigM^lm4 

get, vtiridertfi din ftnMt «rfl^iM 

ift, q«it rtiMrcnntartfieMnrm qwM 

Iftta^j^Mefii Ulcmcrii.' MAii«itti « 
^iteaMttgpwo^fitAJBJufciWiiiil'li 



imiir. Hot urn nihil eogitabis , net reme^ 
IS apponei ^ (ed if fe ribi feres ro!Lclni<^ 
ttj tlk rperando^ alia defperando? 
:ram altcri miiietti : tifc fperau^ris d* 
oe , nee defperaueris (i ne (|»e. Q>ud p ef 
^regfinatlo cuiqiiam potuit? Non va- 
empcrauit ^ non cupiditaies rcfrenauit| 
sIRc , non indomitos amoris impetus fr^- 
mique animo mala eduxit , non in- 
, nonexcufliterrorcm : fed vt puerum 
em I ad breue tempui rcrnm aliquA ao- 
lc, Cetcrum inconftantiam mentir, 
jincvgraeflj Uceffit, mobiUotem le- 
iddit ipfi ia^atio. Icaqtie quae pccie- 
nae loca , ctxpidlat defcrnnt , Sc auluin 
}lint f dtiusquc quam vtnerant ; abe- 
inatio notitiam dabit gentium, nouaa 
formaj oflendet^ inumata fpatli cam* 
igoai pi^rcnnibut aquls vallcf » Sc alicu* 
lb obferuationc namram : fiuc, vt Nilui, 
lento tumet; fiiiCj vt Tigris, cripitur 
(ko per oeculta curfu , integr^ magni- 
ir J Cue , vt Meander , poctarum o- 
itttio & lodus i impLicatur crebrii an- 
iepe in vicinuni alueo Cno adinotni > an* 
Auat^ fleftitur; cetcrum neque mello- 
leque faniorcm. Inter ftu<Ua verfin- 
titer ao£lores ^pientiz, vt ^mrfitfi dir 
uminuentaaaxrimus. Siceximendnf 
fibrriou fexttitute, inlibertatem aflferi: 
iuquidem nefeieris, qttidfugienduiii| 
m, quid necfiilarium , quidfuptnM* 
afhim , quid honeftum (It : non erit lioc 
(ed errare* Nallam Ubi opcm &ret i- 
88 4. . ^ 



ftcxtortutii , credis lo coram rtintatlone pc 
niaii\s efl IfluA malum, quam vt ^edatiot 
lO P^jrcgrinatio non facit medicum^ non 
jmlU ars loco difcitur. Qmi ergo? Sapic 
pmniuit] maKitiii in itinere colligcrarf Nu 
crede, iter eil , quod teexira capidLtatet , 
extra metits fiftat : ant fi quod cfler, agmine 
iliac huniana pergerct Tamdio ifta vrgd 
piacer^buntque per terras acmariaFagum 
malorum geCt^rls cau^ast Fugam libi nc 
pjiraris ? tecum fiint qiix fagts. Tc igitc 
onera tibi detrahe Sc aendcrii : falretn int 
contme. Omnem ex animo erade oeq 
Til p<;rc^n«tionet habere &qiindai» tinifl 
fiuia. ' H»rebit ^bi auaiitiij^miap)^ m 
dpqa^ 'conalxerit : hserebh! tl^^l fV^ 
Ifprbo^boiieri^^ tiani^mimmn 
<;aiitiiSerhio |>ones^ incimde^fTlbfdin^ti 
^or^m (bdklitia. S(vdt[svft8iiBftiln^ longe 
#3^eippli| recedendnm ettj V^ttaMiy con 
vnt , Ihitf4ii96nml , -moltfioi' ifecttorl fl i 
fpiflent , infra u fani; Acl liridioref tnmi 



i«.« UaVm «.. 



tonibnf vine , mm Lxlio , ctim Tubfrone : quod il 
conuiiiere etiara Grxcis iuuat, cum Sacrite, cum 
Zenone vcr fare. Alter t€ doccbit mori , fl ncceffe 
€rit; 12) alter antcquamneccffcerit 19) Vlue cuot 
Chryfippo , cum Pofidonio, Hi tibi trad^nt dmlno* 
Tutn humanorumqyenormani, hiinbebuntinopcr© 
etCc : nee tantum fcite loqui , & hi oblcf^ationctn au- 
dientmtn verba ia£lir€ , fedanifnum indurarei <Stad- 
verfui tninss crigcre. Vnm eil eni m huiut vjiae flu* 
duantit & turbid^ portui, cnepfurt contemn erc^ 
Jlar^ gd enter ^ aperce 14"^ tela for^n^ adQcrfo pe£io* 
fceKcipcFCt nan Utitantcm j nee tcrgiuerfintem^ 
Magnanimot nos natur a produ^tit : & vc qui bus dim 
tnimalibtit ferum dedit, quibusdam fubdolum, qui* 
busdam paaidum , ita nobii gloriofum & esccelfunn 
fpirjtiam, quacrentcm vbi honeftiflimejUonvbi tutit 
fitneviuat; fimillimum mundor 15) quern quantum 
moFiabbus pafKbus Jicet , {equitur aemuld^urque-. 
Profcn (e. Uudan & adfpici credit, 16) Dommui o- 
nrniumcftt fnpra omnia ei^. itaqucnulH £erei fub- 
mtttir: nibiliUividetar grauc, nihil afpcrum , quoj 
tirum incuruct. 

Terribiiis 3ifitfirm4t Utumqui Idhsqv^: 

C^tninie quidem J H quil re^ia oculii inmerl lUapoC 
^ • ' ■ " ■' 

11, Alter te dQctkit mm , Ji mctjf^ erit) Socratea, ^ui mai* 
tfm fi tdaeaerit equo animo fcrre doceu 

q, Alttt antiftMm n£€eff0 etjt") Zeno. Stotci enim ?Jtfo 
I iocdr«Te mortem, dtptxiienire ni[iiram vel necelfiutem d&> 

1^ Start fdenttTt uptrn ) y^iire ^eUnttr m n^fm^ 

If. Mmtdty cttilo, 

il Lsmdari ^ adf^id irfiity kt agit ic fi omoiiun oeitll 
il fe fim lotcnti. 

Bg 5 fit; 



4^ L. Ann All Si$HEtAm 

Qt , & tcnebrai pcrnimpere^ Mqlta per fioftem hi- 
biu tefTori> diet vertit ^d riTum. 

fgrcgie VirgUim nofter. Nou re dixit terrihilcs t[> 
C$9 fedvifu: id eft, videri, non eile. Qaid, !» 
qu«m, in iftit eft tamfonoidtbile^ qnem fWna yiA* 

Kuit? Quid eft, ob&cro te, Lucili^ cor UipeetU- 
rem vir , mortem homo ? Totietu mihi occurmnt 
ifti , qui non puuiy fieri pofte quidquid facerc noa 
ppffont, & aiuntnosloqui meian* qvamqnvnatus 
re humane ruftioea^ At qnaqto ego d^ ilUi meliiii 
exiftimo? ipfi quoque haec poiTant fiicere> (ed no* 
tent. Denique quern vmquam ifta deflitaere tentaa* 
tem ? cai non faciliora appamere in ado ? Non qai4 
4ifiiciliarant, nonaudemus: fed qnianon^udcmnii 
^fficiiia funt. Si tamem exemplum deliderftia , ap- 
cipiceSocratem perpeftitium 17) fenem , per omnii 
a(pera iadatum , inoidam tamen A paopertate^ 
foam grauiorem ilii dooieftica onera faciebant; ft 
laboribus , quos militarei quoque pertulit , & quibiil 
iile domi exercitus. iiue vxorem eins fpedes mori- 
bus feram , lingoa petolARtem; fine UbarQ« iadpci- 
\fis , & matri quam patri fimiliorei . Sic fere ant in 
bellofuit, aut intyrannide» aut inlibcreate, bcllii 
ac ty rannis &uiore, Viginti & (eptem annia 18) pa* 
gnatum eft : poft finite arma , triginu tyrannii noza 
dedita eft cioius > ex quibua pleriqoe inioiid eript 
Nouiffima damnatio eft fiib graoifliniia nminibtV 
Impleta. obiedji eft & religionom violado , ft iaiiaB- 4 
tutis corruptela y quam immictere in deoa , in patrei^ ; 

17. Pirptsfifimm ") endvn vox e^ i^ ep. 5| ^ 

i|. yiginti & fiptm annis') qoibof kmbat bdllvNo* • 

ifl 



\ 



E F 1 I T o t A I. 4$jr 

in remp* diSus eft: poft haec career, dvemnmn. 
ttei. rf^uc CO ammum Socratii non mouer unt , n ne 
vultum qiiidcm mouerint Illam mirabikm ku- 
dem , & fingukrcm , vfque ad cxtrcmum ferufluic : 
EOH biUriortm quiiquam , non iriftiorem SocTireni 
vidkC : sequilis fuit in caiita iiisqudiTttcfortuns* Vip 
ikerum txcmplnm "i acxipe huiic M. Caconem if - 
centior^m > cum quo & mftftiuj fortuna cj^t ,j& pcf * 
ttnacfut. Cui cum omnibui locii obftjtiifct , noulf 
fiioe & in moite : oftendiE um«n virum forterri 
joffe inuim fortuna viuerej iniiita mori, Toti 
illi £tai aut in armb efl exa^lsi ciuilibus , aut in stat^ 
foncipiente itm duile beJlumr Ec buns: licet dica^ 
fion minat » quiin SQcraum , in fcf tjitutc vixifTe ; n|* 
t forte Cn. Pomfeium , & CsEfarem , & CiafTum pa« 
tai Uberutu &doi 19) fuiffe. Nemo mutatum Ca- 
toncm^ letiei muta£a rep. vidU: eumdem it in o^ 
mni Aatu pr^ftitit. In prsctura^in repulia^maccufa^ 
t|one I in promndap in condone , m exsrci cu^ In mor^ 
top deniqae in iilareip. trepidanQne, ci3m illinc Qm- 
fir eilet decern kgionlbui pttgnacifllmU fiibniKni^ tot 
iHternirtini gentium praelidLJi hinc Cn. Pojnpeiut, 
&i5 irnus adaerrui omnia. Cum ^li ad Csefar em in- 
cUnarent , alii adPompetum , folua Cato fecit aliquas 
& reip. partes. Si animo complci^i volaerls Ulius 
iomginem tempori^ , videbii iili nc 20) plebpni & 0* 
fpnem creSum ad j:es itouas vulgum : hincaj) opti- 
dates & equeflrem ordincm , qu i d quid era t j?t dui- 
tare fan^i & let^i : duos in medio reliflos » Kemp. 
ic Catoncm, Miraberis ^ inquam , cum 9nimadiier' 
teris 

j^. Idhrtatis ficm} eoi tiberttdt cuendc laiz&rodeu- 
tem ittiurSf, d^ triumuirstum coaftitiu^ 
i». IJ?nw> 1 partibuiCftftfSf. > ' *^, • 1 

n* Hm) apambuf Fompeii, ' '^- ^ 



Joterant? Periitit^aeexdecretofuo. Vide 
ominef laborespati? per medial Africse fblir 
pedes duxit exercitum. Videspoflfe tolerare 
AincoUibusarentibus, fine vllis imptdifnent 
exercitui reliquias trahens , inopiam homorts 
tustulit: & quoties aqnsfuerat occafio,noui 
bibit. Vides honorcm & notam poffe contemi 
dem qnorepulfus eft die, in comido pili hifii 
des pofTe non tinieri potentiim fliperiorun; 
Fompeium & Caefarem , quoram nemo il 
ofFendere audebat > nifi vt alterum demen 
fimul prouocauit. Videa tarn mortem 
contemni quamexfiliam? &exfiliDmfibi ind 
mortem , & interim beltam. PofTamos itaqae i 
{lit ifta tantum habere animi: libeatmedo (lit 
re iugo collum. In primis antem defpuendae fii 
luptates: enernant, ft efFeminant, & multai 
tunt mnltum autem a fortomi petendam eft. 
inde (pemends opes: audoramentasi)(ant(e 
mm. Aurum & argentum , ft quidqafd aKin 
cesdomos onerat, reiinquatar* non poteft 
conftare libertas. Hanc fi magno sftimas, omni 
vo sftimanda (unt. 



Tu camen 6t tudias cenfeo ifta pracepti ^ qua- 
il tibi priEciperem , qua ratione bonam vakeu-^ 
I in Ardcatino tucrcf is. Coiifidcra , quae fint 
lominem in peaiiciem hominis iiiftigent : in- 
s fpetn , iniiiidiatn , odium ^ mettim j contempt 
Ek omnibus iftiij adeo leaifli mum cfl cantemp* 
n muki in illo remedii C9U0a delituerint l) 
I quis contcmnit j catcar fine dubio , fed tranfit* 
} homini contempto pertinaciter , nemo dili* 
r nacern Eciam in acie iacens prsterlrur : cum 
puguatur. Spem iinproborura vitabii , (i m» 
bmcr i s q u d d cnp idi tat em a Hen a m & i m probant 
: , fi ni hi infign e p o f fed ens . C o neap i feu n tuc 
inilgnia , etifttn fi pamm nota Cunt Sic verd 
iam cffagics j fi te norringerteriy oculis , ft honsL 

n ia^au er i s , ii fci c ri s i n ix nu gau de re. O di a m 

1 ex offienft fie vitabiSi nemtnem lacefTcndo gr** 
; t qiaotefirnfiis com munis tucbinir. fuitemm 
mkis periculofiim. Qui dam odium habtierunt^ 
litnicuni. lllud , ne ti means , prscftabii tibi & 
nsmediocrltas, &ingcnii lemtas: cum te cfle 
tics (cicnt, quern oJffendcrc Cmt periculo poffint; 
Kiliatio tua & facilis fit^ <^ccrtt. Timed au* 
am domi moleftum eft , quam forit ; tarn t fer- 
quam aiibeds. Nulli non ad nocendum latli 



Umefiii cm^n delituerint ) vt brutal qm R«gei dicilv 
Liaxtn babet in fvnttmH tutm tmf, 



»iifc 



470 L. AnuAtt Stirrc it 

virinni eft. Adiice nunc , qaod, q«i liflwtiir , dmet 
nemo potuit tcrribilis eflfe kcure. Gontemptoi fii- 
f«rcft: cuiatmodum infuapoteftatt kabct, qui ii« 
ium fibi adianxit : qui contemnitur, quU ?olQit| non 
quia debuit. Huiui incommodum & artet bone di« 
&tttionty & amiciciii cprufH^ qui apud aliqmn po- 
tentempocentesfiint. quibuiapplkarifspcdiet,non 
implicari : ne plurii remedium , qatoi pericukMn 
confiet. Nihil tamen aque proderit , qaam quiafce- 
re, &niininiuin cum aliililoqnij plurimuai fecoiik 
Eftqusdamdulcedo (ermonia, qusimpit, Ablan- 
diuir , & non aUcer quam ebrtetaa atit amor ftcrcia 
ptoducic. Nemo quod audierity taeebit: nemo 
quantum audierit,loqQecur« Qui femnontacueric, 
non taeebit audorem. Habet vnuaqoiaqiie aliqacn 
€oi tantum credit , quantum ipfi creditooi eft : ft gar- 
rulitatem (iiam cnftodiat > & contentua fit miua aari- 
bua, paputum faciet. a) Sic quod inodo liecrecuii 
erat , rumor eft. Securiutia magna portio eft^ ai* 
bil iniquL facere. Confutam vitam & pcttorbaUMl 
impotentea agunt; untummetuunt, quantum no- 
cent : nee vtto tempore vacant TrepUlant enim 
cumfccerunt, hsrent > conicientia aliad agere non 
patitur , ac (ubinde refpondere ad & eogk. 3) Dat 
pcenaa > quit quia exfpeSat : qniiquia autem me- 
ruit , exQyef^flt. Tutum aliqua rca '4) in mala 
conl^ientia prxftat , nulla (ecttrum. p«tat cnin 
(a , etiam ii non deprefaenditur , pofle dcprdieih 
di : & inier (bmnos roouetur , & quotiea alkuiaa (ce> 
lui loquitur , de Tuo cogitat. Non (kia ilia obliiar*- 

T 

s. Populnm faciet') dom fcilicet yni elicit* qal nrfoi di* 

Mt alteri , & hie certio , donee omaet Tciaiit. 
). Rffpmint ^ ft cgit) dttoi leipftai iiiianogtts q»< 

6ci I quid fiet? fkdpttiarf Gf§m9. 
^. Tutnm nU^tM us ) fid. cp. 97. 

• tUQ 



hIius relcribo ad epiftolal tnas. non qnii di- 
:idus occnpationibas (iim : hancexcufationeth 
udiai : vaco, & omnei qui volunt / vacant, 
lem res (equantur : ipli illas amplexanttir , A 
entum cflfe feltcitatis occupationem pntant. 
rgo.fiiit, qaare non ptotinus re&riberem ei^ 
> qusrebas? Veniebat in conte^tum operis mtfi : 
[m me moralem philo(bpbiani vellecomplefii, 
let ad earn ptrdnentes quaeftiones explicare* 
dubitaui vtrum diJfFerrem te, an ^ donee fiitis 
veniret locus , ius tibi extra ordinem dicerem ; 
lius vt(uineftj tam longe venientem i) nOn 
re. Itaque & hoc ex Hla firie rerum cohsereti* 
sxctrpam ^ & fi qua erum huiufmodi, non que- 
.bi vitro mittam, Qu« fint h«c , intertogas ? 
:ire magisiuuaty quamprodeft: iicut hocde 
aaeris , an bonum corpus fit. Bonum prodeft : 
lim : quod fiicit > corpuk eft : bonum j tgitat 
m, & quodammodo format &continet: quae 
ropriauint corporis,ea corporis bona (unt: cOr- 
rgorunt,&quxanlmi(unt. nam & hie corpus 



472 L. AnNAII SlNBCAft 

quoquedequononqiisris, infaldim: tanqiiaa: 
rnnor^ triftitia, ii dubitas , vide an voltum nobis 
tent, «nfrontemadftringant, an faciem difftinc 
«n ruborem euocent , an fugent finguinem. ( 
ergo? ummaniteftascorpori notascredisimpr 
tiiu acorpore? Si affedus corpora Cunt^St morl 
nimorum, & auaritia, crndelitas, indurate vitii 
in ftamm inemendabiiem addacbi: ergo &mal 
& (pedes eius omnes^ malignitaSi intiidia, (iipei 
Ergo & bona, primiim quiacontraria iftisfunt: 
inde , quia eadem tibi indicia prseftabunt An 
videa, quantum oculisdetvigoremfortinido? qi 
tarn intentionem prudentia? qtiantam tnodelliai 
quietem reuerentia ? quantam (erenitatetn Icti 
quantum rigorem Teneritas, quantam remifSoi 
Veritas? Corpora ergo (unt, quasaoloretnhabir 
que corporum mutant, qu^inillis regnum fi 
cxercent. Omnes autem qilas retail virtotes, h 
funt, &quidquidexilliseft. Numquid eft dubi 
an id c^uo quid tangi poteft, corpus fit? 

Tdffgere eHim ff Ungi , nifi (9ffm ^ mdU potff 

Vt ait Lucretius. 
Omnia aUtem ifta qiis diki, tion mutafetiC cofj 
niii tangerent : ergo corpora (unt. Etiamnum , 
tanta vis cH , vt impellat & cogat & retineat & int 
corpus eft. Quid ergo? Non timor retin^t? i 
fludacia impelUt? non forcirudo immittiti d in 
turn dat? non ihoderatio refrs^natacreuocat? : 
gaudium extollit? liun triflitii adducit? Deni 
quidquid facimus , aut maliti^ , ant virtutis t;^i 
imperio : quod imperat corpOri, corpus eft: q 
vim corpori affcrt, corpus. Bonum corporis coi 
raleeft: bonum h«miiuf»& corporis bonum eft: 



w 



E p I s t L a£ 4^1 

corporals «ft. Qponiam, vt volnifti, inorein 
tibij nunc ipfedicaoi mihl} quod dititurum ^C* 
rid eo. Li tru nc u 1 ii 1 u d imui : i n fu p cru acui i fab* 
irerimr, nonficiumbonoiifh. feddo%Jt A< 
i^r ret eft , fipere : imo ftinplicior. paugis opui 
! mencem hontin litteris. Scd noi it cetera in 
Hacuum di/Fundimus 3 uapbilofophum ipfam* 
Hfldmodum oLUnium rerum, dc liULrrarum quc^ 
titemperintia kWramui; qohvUk^ fed^holx 
bus. 

E p I s T, evil 

rLudUum &' erigifj in frga fifmrum, Tfis tf 

\ere. Fattrt igitut ^ qmd mn imendat, Bosa tf 
Hen£ Epifi&U, 

H iUapmdemifltna? vbi in dirptdendts rcbui 
iibtitifai? vbi mtgnimdi)? Tam pufiEl^k te an* 
! reruioccupacioneiCLias, occanonem fugs pa-* 
\mi. Si amid dccipE^fent, (hibeant enim (a- 
imeiij i) quod illi* Epicuma noihr 21 impo* 
& itfl vocaitur) qu) turpi us non Imr omnibus 
I mis, 3) defiiit ilU) qui <ftoperam tuam con* 
lant > & tc aliis molefhim effe credc^ 
Nibil boruminrolirum , nibil inex(pe6latuia 
Offcndi rtbus lAis tarn ridUulum eft , quam 
i, quod rpargaris in publico , aut inquineris iit 

Hab$mt enm font wmmji Stoici folot fapientet inter ft 
>t, celiqaos (ociotdicuni. Lipf 
Epicurus ntfiif) noffir qaia Rpicureu«^ieratLnciliuf. 
Jvo turpius nonfint tmnilnts rebus tuirfl^i'^fAegh : ^id,l 
ntisnt fint omiiihus tihus tms? fenfu perfJcuo t fi oC \« 
quod matut eft, 4le(eraot» ideonc tngare & rtt UM 
tu pnubia? 



474 ^* An K A EI SlNSCAi 

lato> Eadem vicae conditio efl: , qos bilnei 
itineris: qusdamintermittentur, 4) qusd 
dent« Non eft delicata res , viuere. Longs 
ingrelTus es : & labaris oportet ^ & arietes , 
& latferis , & excUmes , O mors ; id eft : m 
5) Alio loco comitem relinques , alio efFeres 
mehis. Per ciusmodi oflTenfas emetiendum 
fragofum hoc iter. Mori me vult ? prspan 
mus contra omnia Sciat fe venifle , vbi pati 
men ; fciat fe veniflfe , vbi 

Lu^us ff Htfices pofuere cubilU atrd^ 
PaUeniesque habitant m^rbi ^ trifiisque fina 

In hoc contubernio vita degenda eft. EfFuj 
lion potes , contemnerc potes : contemner 
ii {^epe cogitaueris > & fatiira prsefampferis* 
non fortiui^ad id ciii £e dia compofuerat , acc( 
durisquoque, fi praeiheditata erant, obfti 
contra imparatu , etiam leviflima expaait* I 
du'H eft , ne quid nobis iiiopinatam (it : & qoi 
nouitate grauiora (unt > hxc cogitatio afllidua 
bit, vt nuUi (is malo tiro. Semi tereliqueront 
compilauerunt , alium accufaaerunt, ilium 
runr, alium prodiderunt^aliam caicauenint, al 
fieno, alium criminatione peticrunt. Quidqcu 
ri8>multis accidit. Deinceps qus molta &, varifl 
nos diriv,untur. Qiisdam in nos fixa funt , q 
vibrant , & cum maxime veniunt , quzdam \ 
peraentura nos ftringunt. Nihil miremur cc 
qux nati ftimus : quas idea nulli querenda, qu 
funt omnibus. Ita dico paria (iint. nam etiai 

4. Intermittentur) f. immiitiUiw, hdc fenfa : alii 
Isdent, alitcafu. Lipf, 

f . Id eft ^ mentiaris ) optaac enim nortem qotboi; 
k4t^K • mcAi abhonet & fiigit veoicateau l4i>f 



t f t L kn. ^fj 

it aliquis , piti patuit. JEqaum autcm \m efh 
[tto onines vli fam, fed quod omnibus hium eft, 
remr ^qtihas animo f Sc iinc cjuaerela moEtalitt* 
buta pendflmui, JHkini frigora ad duett : %U 
am eft, slbi €alor«:srcfcrti aftuandumcft. in- 
cries cxli vaktudincm eentat : sgi^otauduin cH^ 
a nobii loco occurrct j Sc homo pernkloficvr fe- 
mihiis* Aliud aqua J aliud ignis eripici Haue 
1 couditionem mutarenon polTumus : id poHti* 
magnum rutitcreanimumj^ viro bono dignumj 
foniKr formica patiamur , & narurae confenti* 
Nafura ititem hoc , quod vides , regnum 
uonibui retnpcrit Nubilo (irena fttcccdunt : 
ntur maria , cum quieucrunt : Haiit inuicem 
: no^em dies fequitut : pars cdli confurgi-t^ 
ncrgimr i comrarib i erutn ^ternirai conflau 
iHc legem animus nofler aptandusefl ^ htnc fe- 
r, huicpareat; &qti:Kcumque fitiut, debuifTe 
>utec : ncc veli^ obiu rgare naturam. Opcimum 
El J quod emendare non poOis ; Sc &eum , quo 
re can£la proueniunt, fine murmuratione co- 
L Malusmikstji, qui imperatorcm gemeni 
tir, Quare Impigri atque alat res excipiamua 
"iaj nee d^iferamu* htinc operls pukherrimi 
!n> cui quidquid patjmur, intexcum e(l : & fie al- 
murlauem, cuius gubernaculo moles ifla diri- 
^ quemadmoduin Cleanthes nofter vcrfibus di- 
imis altoquitur. quosmibi in noflrum fermo- 
Tiatare permittitur , Ciceronis viri difertiiTimi 
;)lo. Si pUc'uerint , bom conitiles : (i difplicue* 
cies me in hoc (ecutuln Ciceronis exemplum. 

c me pMrehs , 6) celjtque domifjafr poli^ 

— » • ' — -— — •" p ' ' ■*■•— 

>«c me fatenf) GrccDt vaHiit habei fab fiilcmlnchirU 
aeti« 



47^ ^* AnkAsi Sbkicab '• 

' ■-• : 

Quocumque pUcuit, fmlls parentU m9rs eft. 
jiffiim impiger, fsc noUe comitdbor gemems:- 
Ducunt ^oUntem fata , mlentem trabmni, 
Malmcpte patiar , quod pati tiemt bono. 

Sic vinamuf . (ic loquamur. paratos not inQenitt atqot ^ 
impigros fatum. Hie eft magaus animvt , qoifeDeo ^ 
tradidit : at contra ille pufiUui ac degener , qai ohln« ^ 
Aatur & de ordine mundi male exiftimat , & cmcD* ^ 
dare mauult deos , guam to. ^ 

E p I s T. CVIII. - 

guomoJo Pbilofiphi Ugendiy M audienJi fimt f Om ^ 
dileHu, & ea maxime excerptnda & imbibemda , fK# v' 
faciunt ^itd, ObleBamenta qui qudrumi^ firuftiii 
Junt : tu emendationem^ Nee id difficile. NalurOi ^ 
enim ipfa ^ocat ad Honefium, Stmina eim & fi* T" 
mites in animo nofiro funt : frrgunt tf excitamtur^ f" 
oum do£ior ^ irritator acceffit, A Juo exonuph^ , 
cum apud Attalum difceret, Ofiendit deinde^ 9a^ ^ 
rio fine at que animo ad auSores hgendos %emn: not ^ 
intern debere iSo Pbilofiphi, Patoamtu: ff kgfioM* ^ 
que audite 9os o Pbiiologi, 

TD de quo qusris , ex his eft, qu» Ccm , tanmni eO| ^ 
•"-ytfcias, pertinet. Sed iiihiiominas qaia pertineti ■ 
pertinaciter properasi i) nee vis ex(pe£bare iibroS| - 
quos cum maxime ordino continentes totam moralem ^' 
philnfbpbiae partem , ftatim expediam. Iliad tames 
prius fcriham , quemadmodum tibi ifta ciipiditas di* 
iccndi , qua Hagrare te video, dirigenda m, ne ifCk 
ie impediat. Nee paflim carpenda (ant » nee auide 

z. Fertinaciter pr»peras) QttdSo pmhuuf$or GiOBOBiBS 
kfit: d* proper os^ 

iniuh 



T 6 t A E. 477 

denda vniuerlfl: per partes peruemtor ad totum* 
iri onus viribui deber: iiec plui occupan , qoflin 
uificere pofTumus. Non quantum vm , fed quan- 
CflpiS] haQriendum eft, bonuni tantumhabe a< 
im I capjcf J quamiim voles, Qiio f\m recipU 
lUSj hoc f^ inagjs laxat. Hsc no bit prxcipere 
lum memini, cum fcholam eius obfidereintii^ 
imi veEiircinus, Sc nouiHlinii exircmus; ambti- 
m quoque iUum ad aliquai dlfpuuiiones euocti- 
t% non tantum pararum difcentibus , fed obumm, 
F, tnqiiit^ ^docenti^^^ difiienti debet cOe pro pofi^ 
vt ille prodeife vcUt^hJG proficere. Qiiidad phllo- 
Dmin ichobs venit , quotidie fccum aliquid boni 
; a ut fan io r d o mii m red ca r, atit fan abil k o r. R edU 
iccm, Ea cniro philofophi^ vi* ell , vx non folum 
;ntes, fed ettani conuerfantes iirnet Qui in folem 
I licet non in hoc veneritj colorabitur ; qui in vn- 
taria taberna re^derunt , & paulo diurius com- 
ufiintj odoremfecum lociferuin: &qui apud 
{ophum fuemnt ^ traxerint aliquid nece^e eft, 
prodefretetiam negligcntibus ^ttendc i|uid 
n ; negligentibus , nmi repugnantibus, Qoid 
? non nouimas quofdam ^ qui multli apud phi* 
hum anniff pcrfcdcriot, /k iic colorem qotdem 
rint f Quid ni nouerim? perdnaciffimos quidem, 
iduos : quos ego non difcipulos philofbphorum, 
[iquilinos 2) voce. Quidam veniunt vt audi- 
on vtdifcant : (icut in theatrttm voluptatis caut 
dele£landas aures , oratione , vel voce > vel fa- 
ducimur. Magnain banc aaditorum partem 
is , cui philofophi fchola diverfbrium otii fit* 
Id aguntvtaliqua iiiic vitia deponant^ vtaliquam 
iVitxflccipiant, ad quam mores (uos exi^ant| 

nquilims') qni velut htbitent ibi , fad in alieiio : & ideo 
ictoiitBr nee proficHuit. ^il»/^ 

hhj fei 



drcudileribe^ ^^ibm ft voitrcni. Inde m 
dftii»pmticii(cre; LucSL .Mt^no enkn 1 
, impetu Waieram : dclndc $A ciwtatit vitam i 
€X bene cceptis paucft fcmauL In4e oftrdi 
ique io.:OftMlein yinm reilvtitUtatIi i&i I 
cibi , i(MT'fyb!fiE^E*BTfrtti*'intit , to ^wsAoth 
cogeniid: <jyQd gratifTiiritimefledacibuSf ^ 
quain capiuiit farctendbus , faciU dflcenfu: 
^edimra. Inde in omncni viram vnguencc 
I11U5 : quontam obttmQS odor in corpore cj 
Inde VLiiii caret floniachui : ind« in oinne 
balncaiti fugimiis. Decoqucrecorpcij atq 
iiirc fudoribus, intjtik fimul delicarumque c 
Cetera proic8^3 redierum : ita tamen , vt , 
abilineutiam inter m pi , mod urn feruem, Si 
tbflinentis proximiorcm : quomiain qu^dar 
duntur fAcilios animo , quam tetnperarttiii 
niam c<?pi tihi exponcrc, quantum malor 
ad pttilofopbiam inueiiis aCceiTerLm. quatn {< 
gam J noii pudebit fateri, qucm mi hi amG 
tha^ora^ iniecertt Sotion, Docebat , quart 



I S T O L At* 481 

Ui vtrique cau0i erat, fed VErjque magm^ca* Hie 
hoinini bris alimetitomin citra Qngiiineni cfl'e erede* 
bat, & crudclitatis coiifuemduiein fieri, vl>i iji vo- 
lupcatem cffct addu^a laccratia, Adiiddbat, con- 
trihendain uiitcnam eiTe luKiiriae : coiligehat ^ tan^ 
falccudtni conttaria effe alimcnta varia , & iioflrii i- 
iieiia corporibuf. At Pythagoras omuiiim inter e- 
tnnia coi^nationem cfTe diccbat , ^ alionam commcr^ 
dum to aliai atquc alias rormas traufeuntium, ^'ul- 
la (ft iili credos j aniiriA intent j nee ceffai quidem^ 
nilt tempore ex igUQ , duminaUud corpus transfun- 
ditur^ Vidcrimui 7) per quai temporum vkes, & 
qttando pererreds pluribtti domiciliii, inhominem 
reucrratur : inEcrini fceleris homintbus ac parriddii 
ftif rum fecit > cum poHint in parenEis aniinam mfcn 
inmrrere , ^ ferro morfuue viola re , in qtio cognami 
aiiquli fpiricds horpitaremr. Hxc cum cxpofuiiret 
Motion , it jnipieflct argumentis Cult. Non credii , in- 
quit , animaa in alia corpora atque alia defer ibl ? & 
mtgratiouem eflc , quatu dicimus qife mortem ? Noil 
credis In his pecudibua ferisue, autaqua merfis, il* 
lutn quondam hoininisanimam morari ? Non credit 
nihil perire in hoc uiundo, fed mut^re rcgioiiem? 
nee tantum c^leflia perccrtos circuitus vertt , fed i^ 
ntmalifl quoqiic per vices ircj t^fanimci per orbem 
agi? Magni ifla crcdiderunt virj^ itaquc ludicium 
^uidem tuum fufline: ceterum omhia tibl integri 
ferua. Si vera fun t iita , abftinuiCTe animaUbua inno- 
centia efl t fi falfa , fcu^raJitas cJh Quod iflic credu* 
Htatis tuae damnum cit? Alimcnra ribt leonuin Ji 
TOlturum eripio^. Hi* infUn£lus , abflinere animaii- 
but c(£pi I Sc anno peraffco non taiitum factlii crat 

fr*^— — • I — ». — *-^- ^_ 

7, yidtrimns} viMimns leg. Gr«io»firf,^iiod feme* die 
Cl £p- ilQ* & ii6« jbblMT, 

' * , kh c inihi 



48d L. Annavi Scnicai 

mihi con(uetado , (ed dulcif. Agiliorem tnibi ani- 
iniim elTe credebam : nee tibi bodie affirraauerim an 
fherit. Qusris , quomodo defierim ? In Tiberii Ca- 
faris principatum iunentae tempui incklerat: alieni' 
genarum (acra moiiebantur : g) fed inter argamenta 
fbperftitionis ponebatnr quoromdam animalium 
abftmcntia, Patre itaque meo rogante , qoi non 
calumniam timebat, fed philo(bphiam oderat, ad 
priftinam confuetadinem redii : nee difficulter noihij 
vt incipcrem melius ecenare, perfiiafit. Laudare fo- 
Icbat Attalus eukitam , quae refifteret eorpori : tali 
▼tor etiam (enex , in qua veftigium apparere non pof* 
iit. Hsc retail, vt probarem tibi, quamvebemen- 
tes haberent tir uneuU impetus primoa ad optima que- 
que, fiquisexhortareturiHoa,(iqaiaiinpclieret Sed 
aliquid praBcipientium vitio peccatur^ qui noa docent 
difputare, nonvinere: aliqutd di/centiom , qui pro- 
pofinimadferuntadprseeptoreffiios, non animum 
excolendiy fed ingenium. Iiaque quse pbilofophia 
fuit, fafta pbilologia eft. Mnttum autem ad rem per- 
tinet, quo propofito ad quam rem aecedas. Qui 
grammaticus fatnrus , Virgiliamfcrotatur, non hoc 
animo legit iiludegregium, 

Fngit inepMrMhik timpm. 

Vigilandum eft: nifi properamus, relinquimnr. 9) 
flgit nos, agiturque velox dies : in(cii rapimur. Omnia 
in futurum difponimus Sc inter pnaeipitia lenti (u« 
mus Sed vtob(eruct, quotiesVirgiliutdecelcritatc 
temporum didt , hoc vti verbo ilium, Froir. 

i, AlieHig*narum faera) Indasi nimiram 6c i&gypdi f rbo 
ptUebaiam. Tacitus Aonal. IL 
S» Rtlinfuimur') a tempore fiigiaiue pmncrtimiif. 

OfH* 



ugere^ quod currendi genus concitatKfifnum 
>tinios qao$que primos rapi. Quid ergo cefTa- 
ipfi concitare> vt velocitatem rapidiflims rei 
s aequare? Mdiora prsteruolant , deteriora 
nt. Quemadmodum ex amphora primum 
I (incerifiimum effluit, grauifliinum quod* 
sidum^tf fubfidit: fit in aerate noftra , quod 
n^ inprimoeft. Id exhauriri in aliis potius 
, vt nobis fiscemreftruemus. Inhsreatiilud 
& tanquam milTuiti ortculo placeat: 

ts ijiudqm dkt miferk fmrtdlibm dnl 
ifngit. --- ; 

ptima? quiareftatqDodincerttfmeft, QoMre 
' quia iuuenes poflamus difcere, polTaniiis fa- 
imum, & adhoc tra£l:abilem> admeltora con^ 
: quia hoc tempus idoneum eft laboribusi 
aagitandis per ftudia ingeniis, &exercendif 
ra corporibus. Quod uipereft > fegnius & 
us eft , & propius a fine. Itaque toto hoc a- 
nifno» &omifl[]sad qusdiuertimus , in rem 
>oremvis : nc banc tcmporis perniciflfimi ce- 



4^4 ^* Annaxi Semscab 

quemque primuin efTe diein»qiua (bbeant morbi,qoi« - 
{ene£tas premit , & adhuc ^dolefcendam cogitahtibui 
(uprflcapateft: (edaitt Virgiliuipfempqrvnapone* 
re morbos & (ene£latem. nonmeherculeimmerito: 
ienedus eiiim infanabilis morbus eft. Pr^erea , in« 
qoit , hoc rene£luti cognomen impofiiit, criftem it 
Urn vocat; 

• • - fidftmt mrii^ trtfikfn femSm^ 

Non eft quod mirerii , ex eadem fiMterIa Cm quern- 
queftudiisapta colUgere. In eodem prito boa her- 
*bam qusrit , canis leporem • ciconia kccrtum. Cum 
Ciceronif libros de Rep. prehendit hinc philologus a- 
liqoia , hinc grammadcns ^ bine philofophix dedims : 
alius alio curam fiiam mittit, PhUofophusadmiratur, 
contra iuftitiam dici tarn multa potuifle. Cum ad . 
banc eamdem le£lionem philologus acceffit , hoc fiib« 
notat, duos Romanos reges efle, quorum alter patrcm ^ 
non habety alter matrem. Nam de Seruii matre 
dubicatnr : Anci pater nullus i lo) Nunue nepos di^ | 
citur. Prsterea notat, eum quern nos diAatorem di- 
cimus , & in hiftoriis ita nominari legimua , apud an* { 
tiquos magiftr urn popuU vocatum . Hodieque id ex- 
tat in Auguralibus libris: & teftimonium eft, quod ^ 
qui ab illo nominatur , magifter equitum eft. £qiie 
notat, Romulum perifte folis defe^one. Prouoca* |> 
tionem ad populum etiam a regibus fuifle^ Id ita in :| 
Pontificalibus libris aliquiputant,&Feneftella. Eos« 
dem libros cum grammaticus expLicuit , primuin 
REAPSE did ab Cicerone, id eft> reipia, in com- • 
mentarium refert; nee minus sspse, ideft» fe ipfe. ^ 
Peinde tranfit ad ea , quae confuetudo (eculi muuuit: 



If. Ami paur mllus^ qui (ctlicet ftffls tradttas cjdtec 

tn* 



E f I I T e t A £; 4f{ 

ijnod ah Cicero j QuDniam fumus ab ip& 
rincerp^llacione reuocari : hanc quam nunc 
retam f i) vocsmus j caicem amiqiu dtce^ 
:ind« Eiinianos colilgit vet Cm , ^inp rinui 
fricano (cdpcoi: 

jOui ntm& ctMk tteffii hefk 
p70 fadk nddere opfjtpreiimi. 

t imelllgerc, apmd antiquoa noil ttnttim aa« 
lifictfTcoperam, fed opera, titenitn nemi^ 
i0e Scipioni neque ciucm , utqnt hoflem 
>trie preclum. F^Ucem deinde fc putat^qtled 
, vndc vifum fie Virgilio dicere ; 

• ^Memfifier ingem 
Mmmi eetUf - - 

oc ait Homero ii) furripuiffc ; Ettnio Vif- 
[l enim apud Ciceronem iii hij ipHs dc Rep. i . 
imina: 

fido 13) ;>/^|i*^ cdleftum aftendere euiqudrn: 
oli c^di maxim/i porta patet, 

CO cretam ) ab ipfa fe , qiiia , vt Pliniat tit, 
{ praducere fiient y at! vi^oria not am. id eft, me- ' 
je , vt conipicpa eiTet. Idipfum caice hOtvaa : 9C 
loraan. Luaetins: 

prafcripta ad Candida calcit. 
Lipf. 
ro^ flpnd qaem domuiOIympi eft,dcportit (il* 

I aati^uatum proifti YkdqEndHperaf or prompt' 

Sed 



48^ L.' Anmaix Sinecai 



Sed ne Sc ipie, dum allad ago, in philolognm tnt 
gnmmaticum dilahar , illud admoneo , aaditioncm 
|)hilo(bphoruiii , le£Honenique , ad propofitam bea« 
tsvitstrahendam: nonvt verba prifca autfida cap- 
temus , dc transUtiones improbaa figarat que dicendi, 
(ed vt protbtura prscepta, & magnificas voces , & 
animofjs, qus mox in rem trantfcrantor. Sic i(la di- 
fcamus , vt qux fuernnt verba i (incopera« Nullos 
autem peius mereri de omnibus mortalibus iudicO| 
qusm quiphilofophiamvelut aliquod artificiom ve» 
nalc d i dicer unt: quiaticerviuunt> quam vioendnm - 
effe pmecipiunt. Exempla enim feipfos inutilis di(ci- * 
plinae circumfcrunc, nuUi non vitio quod in(equon* * 
tur , obnoxii. Non mag is mihi poteft quisquam ta* ^ 
lis prodelTc pr2ceptor,quam gubeniator in tempefta* - 
te naureabutidus. Tenendum eft, rapience fludn^ ' 
gubernaculum, iu^andum cum ipCo mart , eripienda ^ 
funt vento vela : quid me poteft adiuuare redor na- ' 
vigil attonitu^ & vomitans? Quanto maiore putai ^ 
vitam tcmpeftate iadari , quam vilam ratem ? non 
eft loqucndum , fed gubernandum. Omnia qoxdi- <^ 
cunt , qu£ turba audiente iad^ant , aliena funt. dixit ^ 
ilia Plato , dixit Zeno , dixit Chryfippus , Sc Pofidoni- ^ 
us , dc ingens agmen tot ac talium. Quomodo pro- < 
bare poilint ruaefte> monftrabo: faciant qns dixe< - 
rint. <^oniamqu»volueramadteperferri^ iamdi* ^ 
xi , nunc defidcrio tuo (atisfaciam , & in alteram cpi- ^ 
fiolam integrum quod exegeras transferam : ne ad ^ 
rem fpinofam , & auribus eredis curioGsqae andieor > 
dam , laiTus accedas. 

E p I s T. CIX. ^ 

S«dfiiuncuU > An fapkni fspienti > ~ (f iputmAl ^ 
frofil ? Caufa MitanM , jmm 9m9U fmmms m ^ 



E^istoilAi* 4g7 



fipimie J ne€ ajiie&wfsi hcsis^ Rtfpvndtt fjtmtmi 
fT^deJc , fif difiin^f txfifmiur. In jtne dsttfi^Umw 

♦• 

A N Gpient fapienti profit, (ciredefideras, Dici- 
^mus pknum omni bono cff^ fapieiuem j ik Cma-* 
na adcprnm : quamodb prod die siliquis poflic fum'^ 
Qum bonum habenti^ qiii:rimr. Prorunt iniet A 
loni ; cxcrccnt cniin vircutej , & ^picntiait] in fiio 
bim coiitinenr, dcdderatvierquealiquem, comqua 
onfcrat, ctiin quoquaerar. Feritos lu£Vindi , y(]i% 
xercec : muficum ^ qui parit didkit, rnoiiet Opus 
ft & fjpiend j agitations virtutum Ita ^ttcmad mo- 
lutti ipfc fb mouct , fie mpuetur ab alio ftpientCt 
Juid iaptent (aplcnti prodenc ? impeEutn illi dabit, 
>ccalJon€3 adionuin honeAarum cotnmoiiilrabit. 
'niterh^c, aliquas fu a i cogitation ea «xprimet j do- 
ebit qu^ inucncrit. Semper enim rapientj rcftabit 
uodinueniit, id^quo tnimuseius excurrat. Mains 
nab noect, fiiclt pdorem , iram , metum incitando, 
riflLttae a^iitieiido ^ volupraces laudando : & tunc 
[lAKime laborant xnali, vbi plurium vitia mlfciiere, 
If in VI mm collata ncquitia eft : ergo ex contrario, 
lonus bono {s^od^it. Quomodo? inquis. Gau- 
lium illi afFeret , fiduciam confirmabit , ex con(pedu 
nutuac tranquilfitatis crefcet vtriusque Ixtiria. Pc»- 
erea , quaramdam illi rerum notitiam tradet. ndn 
!iliin omnia (apiens (cit : etiamfi fciiet , breuibres 
lit rerum aliqtiis excogitare podic, 6i has indicare, 
ler qiias facilius totum opus circumfer tur • Proderlt 
apienti (apiens r ' iton fciiicet tantum (uts viribus, (ed 
pfius quem adiuuat. Poteft quidem ille etiam rdi*-| 
Sua iibi , explicarc partes fuas. Vtetur propria re- 
ocitace : fed nihtiominns adiuuat etiam , qui cntrenr 
ccc^orutur. Nop prodisft taotum fiipi<e«s6piiinti, 
\ ft4 



•ri (vperuacaum eft : ^ in fummum produce 
fuperuacuum eft, quod profit. Numquid m 
omnibus rebus agricola^ab al.o inftr«i quxrii 
quid armatus miles quantum in a«. iem exiturc 
ampliusarmadefiderat? Ergonccfapiens. (a 
vits inftru6h]s^ {atis armatus eft. Qui in fui 
colore > ei non opus eft adiedo > m fummur 
Ip(e Ce , inquit , calor continet. Ad hsc re( 
Primum multum intereft inter ifta , qus co 
Calor enim vnus eft : prodefte varium eft. 
calor non adiuuatur adiedione caloris , vt cd 
piens non poteft in habitu &x mentis ftare » r 
cos aliquos fimiles fui admifit , cudi quibus vii 
«s communicet Adiice nunc , quod omnit 
{e virtutibus amicitia eft. Itaque prodeft ^ 
tntcs alicutus pares fuisamat, amandasqne i 
pracftat. Similia dele£^ant : vtiqne vbi bone 
& probare ax; probari (ciunt. Etiamnum. S 
animum perite mouere nemo alius poteft , i 
ens : ficut hominern mouere rationaliter na 
nifi bomo. Quomodo ergo ad rationem mo 
ratione opus eft t (ic , vt moucatur ratio 
opus eft ratione perfedla. Prodetre dicuncu 



p ^ ' ■ "^ — ^ — ^ — ■■ ^^^^^ ' 

imirfltem , ilia in vftii ^itx car^ attr necenaFJa : lit 
1 dkentr etiini flultu^ rupienti proddf^ FrodefI« 
ffcinell, ftnimum £e£tindum na[ura[n mouerevir* 
te (ua , aut eiui qui mouebitur. Hoc iion fine i|»& 
9UQ<:]ae , qui proderit, bono fict : ntctH'c eft enim, 
ena m virtu t« m cxercend o j exer g ea r & fiiam . Sci 
r^movediiftaj qu^aut fumma bona funt , atititim- 
iram ^IHciauta , uihilominus prodcfl'c inter fc fapi* 
tet pofTonL Inaenire enim (apiencem^ fa pi en ti per 
res p€tenda elt: quia natura bonum omne cartiiT! cA 
no: & He quisque coiiciliarurbonQj qucmadmo- 
^ Hb L Neccdc eft , ex hac qiisefliqne , argumea* 
^auffa I in alteram tr^nfemt}, QuserkUr enim , an 
liberaturus fit fapiem i an in coniiUum a!iquem id* 
^Ctirut: quodficereilli neceflarium cft> LUiti ad 
j: ciuijia k domeftica vemtur* Sc (vt ita dicam) 
Irtftlift. In his dc illi opuj eft a Lien o conliUo ^ quo- 
ido medico, a) quomodo ^ubernatori, }) qQ<K 
ido adaocato^ & litis Drdimtori. 4) Proderitcrgo 
lens iUquando ftpienti: fuidcbitenim: fed in il<* 
quoquti magnis 3C diuinis, vTdtximii5> comtnil* 
^f honefta traftai^do^ Si inimo5 cogitationesque 
fcendo, vtilb trit Prstt^rca fecundum natural n eft 
imieos coinpkf^i, ficamJcorumaiiu, vt Tuo pro* 
toque latari Nam fi hoc nni-i f.'ccrimus, ^; ns 

i« gHQiftpifo fi»iifa^ qui Jket ^nis fus (ir ^i^rkitfitnatt 
u tiinen hibetf Ttalii jnorbiCDnditifmeni , ptgro c^mperg^ 
tflcum difcubant ^ coniiija cum ipfo htc tm pirit camiof. 

j. Gn^ffM^f^r) qui Infaudbiii igflDtiimomtore a* 

e , *bi fcopuii & fynej delitefrint 

^ Li^t^ itrdiuaferi ) qai drcrnnfUntiti Csuf« ab Uf ^cias 

ccfTe •ilt. 

/. Nam fi hoc non ftQetimni) ifia mihi cum prscedcnribaf 

rnm apce cohcrere videntar. Nafcio igiciir an non liuUt( 

iodiiDmodo hie fit oratio. 

t0i9. n. ii firtui 



iL^ ' m 

virtofl quidem nobis permauebit , qxix in exercend 
(e , vfu valet. Virtus autem (iiadet pr2(entifl be^ 
collooare, in {utamm con(alere, deiibenre, ^ h 
tendere animutn : facilios intendet explicabitqt 
qui aliqucmfibi aiTumpferit. Quaerit itaqueantpe 
fcCtum virum , aut proficientem , vicinnmque pe 
fe£^o Proderit autem iiie perfedos , fi confiliui 
communi prudentia inuerit. Ainnt homines ph 
inalieno negotio videre , quam in (uo : hoc illiseu 
nit, quos amorfui excxcat, quibus 4i(pe£hini vdl 
tatis , timer in pericuiis excutit. Incipiet fapere I 
curior , Sc extra metum pofitns. Sed nihiLomini 
qusdam (unt> qus etiam (apientes in alio> quami 
(e, diligentius vident. Prztereaillad quoddulcifl 
mum honeftiiHmumqne eft, idemveile atqueidd 
nolle « (apiens (apienti przfiabit. Egregiam opi 
pari iugo ducet. Perfolui quod exegeras , qnan 
quam in ordine I'amm erat, quas moralis philofophf 
voluminibus compledimur. Cogita, quod Col 
frequenter tibidioere: In illis nos nihil aliud qdi 
acumen exercere Totlesenim illo ^c^^e^to^^^ 
iftame res iuuat? fortiorem faciet, iaftiorem,te 
peraciorem ? Nondum exerceri vacat : 6) adf 
medico mihi opus eft. Quid me duces fi:ient 
inutiiem ? magna promififti : exigua video. D 
bas intrepidum fore , etiamii circa me gladii n 
rent , etiamfi mucro tangeret ingulum : dicebi 
curumfore, etiamfi circa me fiagrarent ince 
etiamfi fubitus turbo toto nauem meam mari 
ret. Hsc mihi pr»fta tu , vt voloptatem » vt git 
contemnam: poftea docebis iraplicita fbiuere 



6. Nondum exerctri vacat) nondnm ezercitiis Tacar 
ffobufkioruin oerponun ft&ffliorif faletaduuieft» lie 



E ^ t s t o t A ff« 491 

a diflinguere, obfcura peripicere : nunc docf^^^ 

1 neceiTe eft* 

E p I s T. ex 

9J Jingulk daus : ^os fiumus hsh^t ^ ^i M^ 
im mtmim haitft, VotA nofira & mdkijt tmffrt^ 
t ejfe t res n&n ex 9er9 a^manriwrn. F^na t^pijt^- - 
I ^0fSM ttmeri, Rtmtdiit^ ^irmiquff a Phihfi^ •' 
ns : quQ rses 9ecMt Jpntk fuperuMuk. Luxmm 



[ Nomentano meo teftlnto , & mtco tc hd^eri 
nentem bonam hoceA^prDpitit^S dcos omnes 1 1) . 
I habet piacitas ^fauentcs, quisquig ftbi ft pro* 
Gtir. Sepone inprsfentiij qu?^ quibu&dam pU> 
; Vnkuique fioflrum p%dagogiim dart D^ticn^ 
quid em or djnanum , ftd hunc inferior is nDt«| > 
irum numero qaosOuidiusait, dc pkbe d«oa. 
imen hoc Tepoms volo J vtmeminetis iriait^rcs : 
ros J qoi credidergnt hoc , StoicOi ftiiflc ; (ingu- 
nim&Genium df lunonemt) dcdcruiiL PoOcfl 
bimufj an tamum dill vflC£t, vi priuaiorum ne*\ 
I procaretit: interim tilud Ciw 1 ITutr a(1igii!itl 
us, j) fiue negktti. A' tormnsE dati , nulli te poflb 
:ecan qnidquam graubs, quam H imprecatusfu- « 



qa} DMd f5ropitiQin htftet , fc>^;e«*» ▼cro & fdm ^* 
mente fruitar« ; . .^ ' '*i 

Et Genium & Ittnonem ) vii-ts gciiititn , fcainlnii !ua4* 
,&dHbiirv^iuaiTJ hoc loco VJinluliet. J* 

Asfignatt fumus') fuo aohqaa bVnjoni , qno^ /orta 
am A' 'xA«>^ fitti ^ ttUUikt, Viide i^ed< ^il;^f' At' 



am 






] 



49a LrANii^fii 1Sin^'4km 

ens , vt (e htbeat iritam. 4) Sed non eft , qnare dip - j 
qnam, quern dignam poena puuverit, optei, vC in* f 
feftos deos haheat; habec, inqaam, etiamfi vidcmr - 
eorum cura ^fauore product. Adhihe diligentiaoi 
tcum I Sc incuere, quid (inr ret noflrz > noa quid vo« 
centur : & fcies plura mala contingere nobis, %'.) quam 
eccidere. 6) Quoties enim fdicitatis cnnffk Ainid- . 
uaituit, quod calamitas vocabatur ? Q?oties magna t 
gcacolationecxcepta res gradumfibi ftraxic in pr«- j 
ceps , & aliquem iam ^minentem alleuauiCetiaoinuOi ^ 
tanquamib't adhucftaret, vndetutociderec?7) led « 
ipfum illiid cadere non habet in fe m^ qaidquanii :'| 
finexitum rpe£tes> vltrc qiiem nttun Remiiierti dpi-' ^ 
cic. Prope tdrcrvLm omnium terminui , propecSt ii 
inquam , & illud mde fdix ciicimr, & iUail vnd« ioft* 1- 
lix emtttirar. Nos vtrtque cxtendimut i ft loogii \ 
fpfi ac mctu facimus. Sed (i (apis> oinnia h^miuM ^ 
conditionemetire: fimul & quod gaodet» ft quod fr V 
mes contrahe. Eft ranti , diu nihil gtudere, nequij ' ^ 
dintimeas^ Scd quare iftuc malum edftcingo toon L 
eft quod quidquamtimendumputes. VaiufiiolifiA ^ 
qn:enosmouent, quxattonitoahabent. Nemo no* ^ 
ftnim quid veri effst ^ excuflit , fed metum^ier the* ^ 
ritradidit g) Neinoauluseftadidqc^operturb^tir ;j. 
eectdere, ft nararam ac bonum timoritfiii noflCL ^ 
, Ittqne res fal(a ft inania habet adhuc fidem , quia noa s. 

.4. Vt i% habeat iratnin) alias imprecandi fbmda wnu ^ 

vf iU$s qms haht/u. iratot. .<|iiaaudinod9m A: iarabcat; dB ^ 

me dii awent, "i^ 

/ Confingere ) tppetita ft procaratt. ' }. 

if^ Accidere ) ctfji nobh •bncnire, 

, 7 . Tm^ua m ibi adhufifioftU vnde tuto cgiertt ) f^nde lapfitt ^ 

son adeo graQii. ToUwtnr in ahmn vt Upf* grMuifirt rMMMt^ -' 

1. Tradidit') per tradi.ionem mcci .niu . ^Iiit.da mcti- ^ 

adit credentti, noa eiaminaawt ipfi aa metneoda ifocm : 

^-» ;; ... 

coar^: 



« 



itiir, Taini py teniitt aeulos intcndcre : km 
titquflm breuU J quiin incerti , quini tuU ti- 
If, Tflttt cl! atihnoruni noflronim confafigi 
tUcretiQ vifz cfl : 

§eltifi f*ifri irepidant » mt^temn'm €£ck 
uhk metmmi: iis n^s in hu timtmm. 

JO? Non omni puerofhiltiare* fiimus j qtti 
iimemuf ! Sed filfum eft, lucrcti : non u- 
inliice, omnji nobis rccimus tenebras : nihil 
tj nee quid noceat« nee quid expedmt. toti 
^ramus J nee oh hoc refi^itnui , frutcircuiti- 
pedem p o n i m U9, Vid ei a u tem quam lit fii- 
, in tenebrit impetut* At mehercuJe id ^ 
Vt longiat reuocandi (imus * d- cum ignQ* 
ao f cram u r,vclocit€r tame nillo q«o inEcii- 
re perfeuerarnn s« Sed b c efc e re , 11 vthm tifi 
Vno aurem moda poteft , fi qtiii hanc hnma^ 
Liuinorumque notitiam acccperit : (i ilia ft 
bdcrit , fed infec ent i fi esdem, quamuis fq- 
iauerit, ^adfc ixpe retulent: fi quasficfit 
>ona| qux line mala : quibus hoc fit laifo no^ 
ripmm ; H qu^fieric de hoAcHis , de mrp^- 
rotiideiiEJa, Ncc intra hschuinani ingenS 
iiftitur, profpicere &vlTra mundum libei^ 
^r, Tode fiirrc?cerit, in qucm cxitum tanc^ 
locitas properet. Ab hac diuina contem- 
ibdu£(um animum in fordida Si humilia 
lus, vt auariti% feruiret , vt relidlo mundo 
ue eius, & dominis cunfla verfantibus , tejc- 
iretur > & quxreret quid ex ilia mali 
, non contentus oblatis. Quidquid no* 
futurum erat, Deuc 6c parens noftei^'in 
pofuit. NoncxfpeaauitinqiiifltiOiicft) w 
ii 3 firioi 



.11^4 ^* ANN AST OSNSCAl 

»— iiBiiiiB I ■ ■ ■ . I m ii H i 

ilram ; vitro dedit : noeirara tltifliine preffit. 
nifi de nobis qa»rt polTufiins. ea qaibat peril 
nolente reram natora & abfcondente , protu 
Addiximus animum voluptati ! cai iiidiftlgere,ii 
omamm tnalorum eft, Tradidiinus ambition 
ms, ceteris sque vanis Sl inanibas. Quid erg( 
te horror vt facias? nihil noui: ncccniin novi 
remedia quaomntur : fed hoc primum > vt tecu 
difp>ciaS) quid fit necefTarium , quid fapema 
KeceHfaria tibi vbiqneoccurrent: faperaacua 
per, JJl:totoanifnoquaerenda(unt 9) Noneft 
quod te iiimis iaudes, (! contcmpferis aureoi 
4^ gemrheam fupelleditem : qu£ eft enim virti 
jperuacuacontemnere? tuncteadmirare, car 
Cempferis neceflfaria. Non magnam rem fads 
triuferc finerefto apparatn potes : quod non de 
milUariosio)apros, nee linguas phoenicdptei 
ti) 6i alia portenta luxuriae, iatii tota animali 
clients , & certa membra ex fingulis eligentis. 
te admirabor, (i non contcmpferis etiam for 
'j>aneih * fi tibi perfaaferis, herbas, vbi neceflfe e 
pecoritantum. fedhomini na(ci: fi(cierisca( 
€rborum explementum eflc ventrts , in quern I 
tio(a conger im us , tanquam recepta (eruanteti 
faftidio implcndus eft Quid enim ad rem p( 

a aid accipiat , per d itor us q uidquid acceperit ? 
tant te di(po(ita, quae terra mariquecapranti 
CO gratiora , fi recentia perferuntur ad menfan 
fi din pafta & coa£la pingue(cere , fluunt , ac vi 
nam continent fuam. Dele6^at te nitor horun 



f' 22f<^<n^A fitMt ) puto hflfic ineerrogatTnc proferea 



' — ^ . — ■ ^ » 

las. At mehercaleifta folkite firutpta , varieque 
:a j com fLibierint vcntrem j viia acque eadem 
s occupabin Vii ciborum voiapcatem con- 
re ? dximm fpe£ka, AtTdlum mcniini cum ma- 
[mtradone omiiimti h^cdkcre : Dm mihi , in^ 
impDfuerediaidf. flupeham, vbi aliqaid cjc 
o atqueaiiolocofiitfertr: exiilimabani fimiltft 
ae tater^nt , his qux oftcndercntur, Scd in quo- 
kparatu is) vidl iocaic opei vrMs^ ca^latas c^ auro 
nto,&hi3 quae prerium auri argentiqiie vke- 
squiiitdi coloret, tSi: ve0C5 vtcra non tancuin no* 
fid vlcra fin em hoftium adveftas; Hinc pucro* 
irfplcuos ctiku atque fonna greget, hinc feini* 
& alia quae res fuas recDgiiofcens fumnit impe- 
una protulerat Quid hoc eft, inquam^ aliud 
mmre cupiditatcshominum per fe incitaiai? 
bi vuU ilia pecnnife pompa? ad dtfcendam aua- 
:onueiiiinU5; At mchercules minus cupiditatii 
fFero, qiiamattolcram* Contcmpfi diiifttaSj 
lia fuperuacusB, fed quia potiDa: liint. Vidi-^ 
]UQm intra paucas horas ille ordoj quamult 
lifpofitusqiie , tranficrit? hoc totam vitam no- 
iccupabit, quod toium diem occupare non 
Atceflitiliudquoque. tamiuperuacuae mfhi 
It habentibus , quam fucraiit fpef^antihui^ 
que ipfi mihidico, quoties tale a)iquid prop- 
*it oculos meos. quoties occurrit domua fplen* 
ahors culta feruorum , le^ica formofis impo- 
nibus: Quidmiraris? quid ftupes ? Hompa 
lenduntur iftae res , npn poflidentur : & dum 
, tranfcunt Ad veras potius te conuferte di- 
difce paruo ede contcnms : & il^m vocem 

paratuy CircenC, vt ex fqq. patet» ajWI'^ordi*' 
omptm ft«minat. Lipf. 

ii4 ««#•: 



49S t- ^P^M^tt Stul cAt 1 

r agnas atque animofus exdtoui : Habeaaraa aqnaqPi | 
babeamus polentam , loui ipfi de felicitato contco* J 
verfiam faciamas. Faciamoa* oro te« cdam fi ifia 
defUerint, Tnrpeeftx beacam vitam in aiuro &uf» 
gentoreponere : sqae turpe eft in fqua ftpokota. 
Qnid ergo faciam , fi ifta non fherint ? Qa»rif , quod 
fit remediam inopi»? fimem famei finit. 13) . Alio* 
qqi quid intereft, magna fint, anexigua, qam fir* 
«irete cogunt? quid refertqoantcim fit , qnodtibi <> 
poflit negare fortuna? Ibcc ipGi aqaa & polenta in j 
alienutn arbitrium cadit : liber eft autcm , non in ^ 
queni parnm licet fortnnsQ, ied in qneoi nthiL ha 1 
€&x nihil defideres oportet, fi via louem prouoca* i: 
re , nihil defiderantem, H^c nobia Attain:, dudt; ; 
natnm omnibua edixit. Quae fi voka frcquenttr \ 
cogiure > id agea> fi fia felixj non vt fidcuii: ft . 
It tibi vidcaris , non aliis, . 

E P I s T, CXL ; 

CsmB^f , ^n4m (f hwmUm pbihfifbUm ijfif ft* - 

Quid YQeenmrLatinefopMfinata , qnsvlifti a ma : 
^Multi tentauerunt illii nomen imponere,niilliim 
lisfit : videlicet quia rea ipfi non recipiebatur a nobif, i 
nee in vfu erat, nomini quoque repugnatum eft. A- 
ptifliirmm tamen videtur mihi, quoQcerovfiiseft: 
Cautllacioncs vocat quibus quisquis {e tradidit, que- \ 
ftiunculaa quidem vafras nedit : ceternm ad vitam , 
nihU proficit , neque fortior fit , neque temperannor, . 
neqne elatior. At ille qui phtlo(ophiani in remecB- 

%% Fmm fimtsfm$^ vU momrn fdlicac aoccriiBcrit 



b f I s T o t A B» 497 

uin cKercutt , ingens fi[ anitUD , p!cnii5 fiduci^^ 
perabilis, dJc maior adeunti, l) Qnod in mt* 
uenit m on rib us 1 quorum procetttai minus ip- 
longe intuentibiii j cum accefief ii , tunc niani- 
1 lie, quam inardiio fumoialinr: talk dt.iili 
J verusj &' rebus, non artificus^ philofapbus, 
Iro fht admirabilis , c€lfus « mflgnUudinls vcr^. 
:xfurgit in plantas ^ nee fiimmif ambuTat digidSj 
n more qui mendacio flstui'am adiauant , Ion- 
^ue quam fum, videri volunr: coitfenrui tft 
itudine fua, Qiifd ni contcntus fit eo vfque 
To I quo tnanum fortuna non porrkit ? aj ergp 
rfl humana e(l. Par fibi in omni H^tu rerum^ 
rcundo curfuvJEaproceditf Hue Bu^atur per 
fa ac difKcjUa. Hanc cooflantUm cauinatio- 
rs^ de qaibui paullo ante loquebar j prseflare 
^offunt Ludit iftii animut , non proficii : & 
ophiam ^ faftlgio dtiiucit in planum. Ncc te 
sucrim abquando iftn ager^j fed tunc cum 
nihil agcrc. Hoctamenbabenc in repefTimumi 
iinem qaandam ful faciunt, Sc ammum^ecie 
Itans indoOum tcncnt, ac rcmorantur! cum 
rerum moles vacct , cum vix tota vica fiifBciati 
: vnum dUcas , vitam contemnere. Quid rege- 
iquit. fecundnm opus eft. Nam nemo illam 
reicit 2 nifi qui contemplerat. ^^^ 

E p I s T- CXH. 

'4$ d^ smcQ refgrmandQ , ^ure annorum (f^ri^- 

taior adevnti) qnem diiiciVM tdorlttor, qai inua^e^ 

^:cilli l&cere velit. 

uo mawim firtimd tm forrif^) Sapiens enim fiMtimt 

rtfl. 

ii 5 Cupio 



.'49$ _^ E.. ANiiAit SiNVcAJt 



-^ 



^Upio mehercule amicnm tomh fbrnUti , vt d 
'derat ,Ainftitui: (edvtlde durus capinri^ 
potins , quod eft moleftias, vdde mdUis capitur, 
confiietudine mala ac diudna fradfbs. VoLo tibi 
noftro artificio i) exeroplum referre. Non qiuelil 
jnfi^onem viris patitur. fi vetns & exefii eft > fi in! 
ma gracilifque: autnon recipiet (iirculum, aUti^ 
•let, necapplicabit fibi, necinqoalitatemeiasni 
ramque ^anfibit. Itaqae (blemus (iipra terrain pra 
dere: vt,.fi non re(ponderit, tentari poffit (econ 
fbrtuna^ & iteram repedta infra terram inferad 
Hie de qao (cribis & mandas , ndn habet Tirea indi 
fitvitiis: iimul&emarcnit, &indurait NonpoQ 
recipere rationem , non poteft nobrire. At col 
ipfe« Noli credere, non dico iitnm mentiri til 
putat (e cnpere. Stomachum illi fecit loxoria : '6 
tamen cum ilia redibit ^i gratiam. Sed dicit fi i 
fcndi vitiaHia. Non neganerim. qoisenim non r 
fenditur? homines vitam foam & amantfimnl: 
oderunt. Tunc itaque de illo feremus (entendi 
cum fidem nobis fecerit> inni(amiamfibi effchr 
riam. nunc ilUs male conuenit. . 

E p I s T. cxni. 

Sa^fi^^ 9 "^ '^irtutes Jmt JbiimslU f Sioke MJjmi 
itemque Vitia ^ d AffeStm, Pofi ridetuUm 
hodie difputdOuncuUm j M tdlibms SMoatt , dd 
fiid ^ocdt, 

DEdderas tibi fcribi a me, quid fentiam 
qosftione iadata apud noftros : An iufti 

i< Ex noftro arpifcio) juun coltor koni Seneca, f 
■04. Lii>f. 



& f i i ¥ t A 1. 499 

Mtado, prudeiidaj cetcrvque vtftutcs, ammt* 
(Int. Hac fu b ri li-ute eff eci mii s , L u c ill cari (Tim c, 
exerc^r^ ingenlum incer irrita videamur^ Sc dirpti« 
ioiiibui nihil protuturis otium tcrere, Fadam 
od defideras , di: quid noftrls videatur , cxponani* 
d me in alia faitcntia proficeor elTe. Puto quaedain 
ba quM decent phaBcafiamniOpalUaturnquep Qu« 
t srgo J qusantiquos mouerint , die am. An i muni 
nftat animal eflc: cum ipfc diidaCj vt fimui anU 
ilia J 4^aimabillo animalia nomcn hoc traxerinf, 
rtus dutcm nihil all udeil, quamanimui quodaiti- 
ido (c habens : i) ergo animal eft. Deinde : Vit- 

agit aiiquid : ai^i autem nihil fine impetu pd* 
t ; a impetum ha bet ^ qui ndli ett , nifi antma* 

animal e(h Si ammal eft , inquit j virttig| 
>ct ipGm virturem. 5) Qaid ni ? babct feipfiia. 
omodorapienf omnia pervirtutemgerit, (ic ?ii> 

pfff &« £['g<^) inquiti & omnei artes animalM 
It , Ss. omnia qux cogitamus , qu%que mente com' 
^^imiir* Sequitor, vt multa animaliuiti millk 
3item in his angufbis peftoris, ^ finguli multa 
lUi antmalia , au[ mulca hibeamus animab'a* Qu^ 
, quid aducrfut ifta re/pondcamr ? Vnaquaqu© 

ex iffif animal erit, multa animalla non eruot; 
lare? dicam, fi mihi accdoimodaaeris rubtiiitt*> 
1 Sc intentionem tuam. Singula animalia finguks 
>ent habere fubftantias : ifla omnk vnum animuin 

. Phaeafifttifm ) id eft Grccum , cniot gentis eSt pbacafia 
^alliant^ vt Ronanorum calcei fttoga. Qusdam igitnr 
icia* Oraaif Pfailofbphis relinqaeada • dc ignofccadt dft 
\u .' r- . :' r. ■•••' :•;■".: . • - , :. 

!. QM§dammBil0 fi htthenf) MlNtn ^aodlmi ladHtDti^ ^ it 
dIs loqnuatur, modificati^f. . ., -.. ^ , 

. Habet ipfkm virtutemy ObieAib eft: Si Yirtns adtaiafr 
▼irtatem eft animal* attjot adc* ipfa habet feipfan. ^ 
KreipoAdei. 



909, L. AiffKAtx Ssjri^kB 

Iwbent. Iraquefingiilteflre poflfiuity rnnltt cffemNi 
pofliint. Ego&animtlluai&hoinovnontunendiioi 
cfledlcfs. Qaare? qaiafeptradeflcdcbentlttidicOi 
•her ab altero debet elTc didudua, vt dUo fioL Quid* 
quid f mmi multiplex eft » (abrnam cadet namram: 
itaquevnomcft. Etaaimoameua animal eft # ft ego 
'inimal film, duo tamennonfiimatyquare? qniaan- 
flnni met part eft« Tunc aliquid per & iramarabttiiri 
tmn per fe ftabit I ¥bi rero akerioa manbriuii erit, 
non poterit videri alind. , Qnare? dicam , quia qiiod 
•altad eil , (bum oportet eflfe , & proprtam , & tocorii 
41: intra fe abfblntam. Ego in alia eflfe me (emeiitia 
profeflos Turn. Non enim tantom virtntea animalia 
cront , fi hoc redpitnr : fed oppofiu qaoqne iliii ^ 
vitia & aflFe£bit , tamquamira, tinior»kifiDa» fii^ ^ 
do. Vltra ret iftaprocedet: omnes (cntentoi, o* *^ 
miles cogiutionet animalia emnt : quod nttllo Eiodo 
recipiendum eft. Non. enim qnidquid Jb faomiai 
lit, bomo eft. luftitta quid eft? inquit Animoi ^ 
iqiiodammodo (e habenn Itaque (i animna amoud 
«ft, & iuftitia. Minime^ hsc enim hibitnt ifliou ^ 
cft> & qusdam vit. Idem animut in varias figurii ^ 
ii:onuertitur , & non totiet animal atiud eft , qnodei a- - 
liud facit: nee illud quod fit abanimo> animal eft. ^ 
Si iuftitia animal eft ^ fi fbrtitudo , (I ctt»» firtntei : ^ 
Vtrom definunt animalia efte fnbinde , ac rnrfiit Ind- ^ 
piunty an (cmper font? Definere virtntet non poffant: ^ 
ef go multa animalia , imo innumerabilia in hoctfii- ^ 
mo ver (antur» Non funt , inquit , multa : quia ez v- ^ ' 
no religata {ant, & partes fniusac membra mnl. T** ^ 
lem ergo faciem animi nobis proponimus » qualia eft ^ 
Hydr2 , multa habentts capita , quorum vnumquod- ^ 
qu . ■ per fe pugnet > per fe noceat Atqui nnlfaim et f 
iUiacafitibttsammaleft|iedanimalif caput: cctenun ^ 

jpfi f 



E ^ I Tt « t a t. 



Ill tnimil efl. Nenio in Chimera Uonem 
hil dixit 3 aut dnconem : hac partem erant e- 
tetnonfuntaninitlia. Qu tdcft^ que caUi- 
i«in aniinal eCTet flgit» inc;uu;flUquid, ^ 
qood aut^m ag it all quid , & prodefl , imp^ 
It; quod iutetn impetum habci, animal eft, 
ft, fi faum iinpetum habet i fuum auccm noa 
Itmmi. Omne animal donee inoriatur^ id eft^ 
»t homo donee monicur.homo eih equm i« 
Hii: iranfire enim in aliud non poQunt. lufii^ 
mimtis quodammodo fc habens, animal eft^ 
\% Dcinde animal eft fonimdo, id eft, tnUniiii 
nodo fe habens, Qtiis animus ? Ilk qui mcM- 
a crat? teneturin pnoreanimalii inallod 
Ltraniire non licet. In eoilU, in quo pri* 
I ccepit, perfcuerandiiTn eft, Pr^cerea vnut 
[aorum animaHum tiXa non poteftj multo 
arium. Si tufticia , foFlirudo^ temperamiaj 
tfTirtutetanimaUafum: qmomodd vnum a* 
Itbebunt? Singulo* habeant oponet, aut 
animafia. Nonpf>teft vnum corpus pluri^ 
aFiumeffe: hoc & ipfi fatentur/ luftir^ 
:6rpus? ifnimtts. Fortrtudinis quod eftcw* 
n animus. Atquivnum corpus effe duorum 
m non poteft. Scd jidem animus > inquic^: 
abitum ioduit , & fortitudinis , & tempe*' 
Ho<!'ficripo(rct, fi quo tempore iuftitia rf^ 
tudd noneflfet; qao tempore fortitudo eftet^^ 
itia non cflfet. Kunc vero omncs viitutcs fi-^^ 
. Ita qttomodo erpnt (insula animalia, ci;i1S 
au8 fit, qui plunquarnvnum animal nonpiK 
C? Denique nullum animal pars eftalterim^ 
fiui^tjskamj^in pars eft animi: non eft ergo 
Vid^r onihi in vc cohfeflTa pf r^qpj: openini.t 




\. 



joa L AirifAii Skni eifi ^ 

Migif cnim indigninduin de ifto , qoam di 
dam eft. Nullum anigial alterius pars eft. ( 
Ipiee omnium corpora: nulli non & color p 
eft, Sc figura (ua, Sc magnitudo. Inter cetera , 
qas mirabile diuini artificis ingenium eft » hi 
que exiftimo, quod intantacopia rerum na 
in idem incidit: etiam qu» iimilia videntoi 
Qontuleris , dtuer(a funt. Tot fecit genera fo 
nullum non (iia proprietate fignamm. total 
nulli iimilitudo cum aiteroconuenit. Vtiquc 
intereft. Exegit a fe j vt quae alia erant, dc 
Iia eflent , & Imparia. Virtutes , vt dicitis , 
pares fiint : ergo nonfunt animalia. Nullum 
uimal per fe aliquid agit Virtus autem p^ 
agit, fed cum homine. Omnia animalia an 
nalia funt, vt homines, vt dS; aut irrations 
pecora« Virtutes vttque rationales funt : at( 
homines funt, necdii: ergo non funt animal 
mne rationale animal nihil agit , nili primur 
alicuius rei irritatum eft , deinde impetum ae] 
inde affenfio confirmauit hunc impetum. i 
aflfenfioj dicam. Oportet meambulare: t 
mum ambulo , cum hoc mihi dixi , & approba 
opinionem meam. oportet me federe: tunc < 
ledeo. hsc afteniio in virtute non eft. Pui 
prudentiam animal 4) efle : quomodo affentie 
portet me ambulare. hoc natura non r^cipit : 
dentia enim ei cuius eft profpicit, non Gbi. 
nee ambulare poteft, nee (edere: ergo aften 

4. Animal) hanc ▼ocem qoidam oiiiictiint> im 
Co fenfu : puta prudintium tffa , fabiateliige : ««. 

f . Non recipit : ) non pracipit % interrogatine le| 
HI , feitu* ; non enim hac pradcotia iaba ant ca 
ifpfii natnra ad id ft^, 



L 



E f 1 # T I A E- ' %0f 



quod aileriJionem non habct, ratiomli 
n eft* Virtus fi animal cfl:,rationak eft: ratio* 
1 non eft, ergo ncc animal. Si virtus tnvmtl 
tiAtem bonijm eft: omiie bonum animal eft* 
i fatcncur. Pitrcm fcruarc,bonum eft^ ^ fen* 
!udenter in fenatu dkere^boniam eft: & iufto 
^bonum eft. Ergo & parrcm Jeruare> animal 
deiiter dicerei animal eft. to vfque res exec* 
m tcnere non poifis. prudentcr tacere,^^ coe* 
, bonum eft i ict & tacere & ccrnare, animal 
eherctik tUtltare non definam^^ lodoi mthi 
itiUbus ineplus facere luftitia & fortttndo fi 
u ntj cer te t c r r eft tia fu nt, O m n o a n ihi a ] ter- 
^,efarlc,fidt : ergo inftitiaali^cc, fortitudo e- 
i entia fi tit . Quid porro non i ntcr r o ga bo iL< 
figuram habcantiftaanimaliaj hDminit^ail 
r^ ? Sitotuiidamillis > qualemDeo , dede- 
irti! qusram, andtauadtia, ^luxuria, 4l 
^eqtie cotiindxftnc? fuTiC€nrm&ip& ani-. 
as quoque corrotundanerint: etiamnijin iti- 
r^ aiiprudeniambulatio animal Ht, nec ne? 
ur neccfTc eft Delude dicant j ambukdO" 
nimali&quidemrotunduin. Ne putcsau-* 
irimum ex ooftrit jnon exprxfcripto loqui, 
bntentia eftc: inter Geanthem , ik dif^ipu- 
]hryfippum , non conuenk quid fit ambu* 
eanthcf ait : fpiritum cfte a principali 6) 
cdcs pcrmiffum : Cbryfippus j ipfum prin- 
2uid eft ergo , cur non ipiius Chryfippi cx- 
i quifque fc vindicct, 7 J & Ifta tot amma" ' 
mundus ipfe nonpotcft capere, derideatl 
, inquil, vtrtutcimuka anlmaliaf dtamea 

^^WJk?^^*P mcatem ft capwi inom fa 

toit 



()Uin<!!Sr omnia verba cruntADiinalit, ^om 
Nam fi fermo prudens bonom eft : bon 
omne animal eft- fermo ergo animal eft. Pf 
ftti , bonum eft : bonnm autem omiic amn 
(us ergo animal eft. Itaquej 

JrmA^intmcpie un$^ 

tnimat eft: qnod 8) tion poffunt rotUndi 
cym fex pedes habeat. Textorinm , 9) ii 
turn mehercule. iftud eft, quod cum max) 
diflilio ri(u , cum mihi propono (blcEcifini 
efte> ^barbarifmum, & fyllpgifinam) A 
fades , tamquam pidlor , amgtlo. Ha 
mut , attradis fuperciliis , fronte rugoCtu 
Turn hoc loco dicere illud Csecilianum : O 
ptias! ridiculs funt. Quin itaque poti' 
vtile nobh ac falutare tradamas , &qori 
modo ad virtutes venire poflimus. qa» noi 
adducat. Doce me, non an fortitudo x 
fed nullum animalfelix efle fine fortimdin 
tra fortuita conualuit , & omnes ca(us anti 
iWT-'Ull i ciperet , meditando prsdomuit. Quid i 



ptnianiiiietituni humane imbccUUtldslilcscjHignt* 
Ik; quod qui circumdcdk fibi> (e^uirutia tuiejrittb- 
>Gciione perdurat Vtimr enimfiiit viribits, (tKiAtclif; - 
be loco tibipDiidcoii nofiririsiiteQdftinreferre^roloi . 
fan di qmd Tiaqiumibjtaas ai^ pate^ 
iin:tiiif:pvigna contra ipfiim. forraiu nonannant» 
iqoecontraiMKftesiaftruftiyicontra ipfim ipermts' 
P^ig}.;JU«Jttii4erquidem Perds^^ Hyrcanot, 6c . 
riwr^qoidqutd gentium vfcftie in Oceanmh ex-^ ^ 
fdtc'Oricn^y va^snat, fogabatqne: fed ip(^ modo 
3cUb i^nicO, moido anii(ro,Jaceb4tin tenebris /alias 
Blua<i i£a« defidisriiim fiiom msreni; viSor tot 
pim aequo popnlbrum, int triftitixque locihibiiit. " 
eni^ eger^vtoiiiniapotiusbaberetin potefbt^ 
(ftm^Sfaut. Oqnammagnithominfitcrroribut c 
kt^tur^qui ibs dominanji.trant maria cupiinr ' 
)ff)9it£ero: feUcKSmoaqne Ce iadicant/fimultafpOP:? 
llMpKiiiiheias obtinent, & nouat veteribug adijBV-, . 
Mb'ignari.quQd fit illud ingent parque diis reg-l 
|ttLliQperarefi]H maximum imperium eft. Doeeat 
^quam^facra res fit iuftitia alienum bonum fpe£bnt» . ' 
liil ex fe petens; nifi vfiim £ui. Nihil fit illi cum am* 
ionefamaque:fibi placeacHoc ante omnia fibi quls'* 
e perfuadeat. Me iuftum eOe gratis oportet. Parum 
: adhuc illud perfuadeat fibi Me in banc pulcherri- 
im virtutem vitro etiam impendere iuuet: vttota 
gjitatio a priiutis commodis quam longifiime auer« 
fit. Non eft quod fpe^es. quod fit iufts rei prsmi* 
n maius , quam iuftum efte. Illud adhuc tibi afti' 
, quod paullo ante dicebam: nihil ad rem perti. 

rp. Contra hoftn inftruffi, centra ipfam inermes fnnt) arma 
m ft gUdii, qaibui contra hoftes nuntur, fortiuta funtt 
a eorttm propria, adeoqueiif /ar^iiMA, caioi font, impugna* 
leqoit. 

tom. II. kk net, 



y>6 L. ANNAEf Stuttkt 



net J quam multi ^oitatem tuam noueriot Ott 
virtutem fuam publicari vult) non virtati Ubontifoi 
gloriae. Non vis efTe iuftus fine gloria ? - 1 mehercn- 
Jes&peiuftuscfTcdcbebis cum iofamia* EttonCjff 
ikgis, mala opinio beut: parca deledaC 

E P I S T. CXIV^ 

£loquentiam alUs aliam ejfe , ff pUcere : $ti mmi 
publici funt^ feueri^ foluti ^ fraStu Jib dothm C9» 
lorem illam Jumerc : idque exemplo Mdcenatis ih 
at. illtim igitur curandum & formMndmneffe: J 
quo fenfus ^ 9erba deinde rtSta, Obiter comtrd k* 
xuriam, 

/^Uare qnibusdam temporibus proneneritcorni- 
V^ pti generis oratio, qnieris : & quomodo in que* 
dam vitia indinatio ingeniorom fa£lafir,vtaliqiian« 
do inHata explicatio vigeret. aliquando infraSa, ft 
in morem cantici du^a. Qiiare aliai (enfus anda- 
CCS, 6c tidem egrcfli i) plaeuennt, alias abrupoe 
fententiae JSc (iirpiciofx, a) iii quibus plus intclUgen* 
dum eft, quam audiendum : quarealiqaa aetas fiie- 
rit, quaetranslationis iurc vteretur inuerecunde. 3) 
Hoc, quod audire vulgo foies, quod apud Gnecos 
in prouerbium ceCIit ; talis hominibus fiiit ontio^ 
qualis vita. Quemadmodaoi aotem vninscuiuiqu^ 
alf^iodicenti limihseft> iic genus dicendi aliquando 
imitatur publicos mores. Si di(ciplina cinitatis la* 
borauit, (k fe in delicias dedit, argumentom eft lu- 

I. Senfus audaces if fidem tgrtff) h]rperbo1flB. 

3. SMfpici§faJ in quibuf aliqaid quod fufpicarii ft ipftil'; 
iiani«t l^eac. Gaili appellant ^eii/eei delicates, 

), Inuerecunde) mecaphorat adiubarec aadadiu , qw Ifl 
mmmxfiiftii degenerarcnu 

miria 



^cjblicn I ratio nis lafduia : fi modo non in 
t m dtero fait , fed approbata eit , & rec«- 
|?Qii poteA alius ede ingenio , atius animo 
Ei ille fanius eft, fi compofitus , grauit, 
ans J mgetiiiini qua^ue ficctan] ac fQbrtiim efl : 
aco, hoe quoqu^s aMatur. Nonvides^ Ha* 
iknguit, trahi m^nbrav Scflgvt moucri pe* 
1 iUe elfeminatoi ell , in ipCo incctlu appi- 
QlUtiem ? fi tUc actr efb & Tckix , concitari 
1 j iifurit , ant (qood furori fimJie eft> ir4fd- 
rbstutn eiTe corporiE fnotufii j tiec ire . fed fer* 
lanio hoc ttiagis accidere ingeniopmss ^ quod 
mini Q perm Lxtum eft? abillofiiigttarf illi pa- 
le legem petit. QuomodaMaecenas vjsteni, 
^ft , ^tm vt narrari oanc debear ' qtiomodo 
,u<?rit J quam delicatui fut^rit , quam cupie* 
nri ^ quam i^itia fcia latere noluerit. Qpid M 
noB oratio eiui £quc foluta eft , qiimi ip{« C 
US t non tam Hifignita iWms verba iiintj 
trims , qtiam ceinitatus . quam doirras , qtiain 
Magni ingenii vir fucrat , H illtid cgiflVt vii 
?, iinonvitafleimtelllgij fi nonetiam inora- 
iffluerct. Vidcbm itaque eloqueniiam et*rit 
s involtitam , Sc crraTitcm, Sc [\ctj\t\^ pknam. A 

as in cuIeu Too 4) Quid turpius amne lit* | 

ripa comantibus? Videvt alucum iinTvibtii . ■ 
v«rfoque vado remitttfnt^) borrow. Quidii 

itcenas in cuhu f*o } legerem ^ In etttidt pknaiHi Mtt* 
^xiihufno, Quid turpius I amne ^c. h ' vdrbif 
m dignam Mscenace ita vr ^e Luim & d^^nmit. 
ptui iuo orationis'gen^e 2 nrnn^i^c, ftc^u^d i- '•b' 
'ationiidiflneAtitexempla. force ca men tubm poems 
inacii. & ifta : Maeenas-m cnltu fm alkgitio (imc mar* 
iHquo primam adfcripta. * 

mU0f$^ f0d4tianij, tipf: 



56g L. ANNAiBi SstficAi 



qaitfeminscirro crirpataB,6) & tabris colambi 
7^ Incipitque fufpirans , vt ceruice laxa ferati 
nemo 9) tyranni. irrem^diabilis 10) h€tio rii 
tar, epullf , lageoaque tentant domos', & fxpe 1 
tern exigunt. Gcnlum fcfto 1 1) vix fuo teftem 
nuiscerei iila dccrepacemmolam, fecam mate: 
vxor inueltiant. 12) Non flatim hxc com leg 

^. Cirro crifpata^ cuiui cirri pcndalicriipentiir, & 

lati funt a calami tiro Lipf, 
'7. Cp/tfm^Afur^ notaofcula colombina. Id. aliictM 

fciltctit & iitai beiiias arfte iongi QOtnn eit. 

j. Firatur) finntur^ fiirit, infanit vnde fmutUi, J 
^ Nowo^ Tim ir«c<^4d iun^it & legit : uecntore. 7 

nt irremediabilis &■ vt fenfuf (u : vltra morem bacchari. 

10. Irremediabilis) implacabilif. Sermo aatem eft d 
nlftris tyranoidin , qui in rotiuiniit poculu infidiantiir^ 
ba ibi liberiora c^ptaat. Lipf 

11. Geniumjeftois^c) p«rcam homiaem de(cribit,qi 
genium genii flfto placat Lipf, 

12. Inneffiunt) tvefie. Sigiiificatarin aaari illiutw 
ipfo genii fl*fto esnginis focus, quern afliderent aut 1 
reoc mater &vxor, &dcmilCB, vt folent » Teftibu deg 
Lipf qui ift4M«cen«ti«f'rsigaieiit;aitadirponft9 

Commation primum de cymbis inter horcoi: 

Amne, fihisque ripa comantibnf 

Vides vt aluenm lintrihus arettt, 

Verfoqne vaio rem iciunt bortos, ' 
Commatoii alte* um Venereum : 

Quid , fi quis fotmina cirro - criffMtM 

Lab^is c^lnmbatur, 
Teniom de Bacchabunda : 

mcipitpufm 

fpirans, ifaruice lapfufanamr^ 

Nee more. 
Quantum Ju ♦er tyrant- id'! : 

Tfranui irremediahitis fa^io 

Rimantur epulis^ tagengqite fenUanj^ 

Domos , ^fape moritm exigunt^ 
Quint om 

Geniumque fefto %ix ftto teftem 

Tenuis cerei fila , ^ crepacem ntolgm^ 

FtQum maferaufvxn inrnfimt* 



t 



>M^ ' ' ■ '-; \ I l it . . ' T 

i^pccpf r e t J trmiccffcqwfolatti mnicii in vrbt 
iacefferit? NitnetuvncumabrentiiiMnrttbiv 
rfungeretur j'figBiun k dUcinfio petebatnr^ 
;fle qui in tribtuuiU^ inroftris, In'oinni piii» 
cetii 6c apptm^t, frtpiUiovdtretdr ctpBt; 
lofii tt^mqu^ auctbat » non riitcr qnaoi » 
Unites fugitioi 14) folent? Htmceflecniyeufi^ 
eckulibQi bellit ftrepentibiit , &fi>licita'wrbi 
tay comitattia Ucfiieritjiii pablito: (padkitiCi 
n^tumenviriqiiafiiqpte? Hnnc^eSe^' qui ir- ' 
[DiUietdtixit:i5) cnmvntiAhabtteijn^ Hue 
nnimprobeftnida, tamnegKgetttetibiefltt 
dtra confiietudkicnf^iMiniDin (K>fita » oftoi" 
nqres qndqiie dor mimit nemos & pranos , 4: 
res fbiffB» Maxinia Uns ilU tribnitiinnaoiM-' 
: peperoit^ladjOyianguineabftinUitt iieti>V 
d,'qaid|Kmetrqiiamlicentiflpfteiidit Hane 
mdan fiiam corrtipit iftis orationis portento>> 
delTctis; Apparet enim mollem fbiflfe, nott 

' Hociftic ambages compofitionis , liocm^ 
lierfa , ho . f^fus magni quidcm fiepe , fed e- 
dam exeunt > ciiiuis manifeflum facient. mo* 

felicitate nimia caput: quod vittuiti hominie 
erdum , interduni tctnporis folet. Vbi luxii!^ 
te feiicitas fudit , cultus primum corporum 
gentiof incipit ; deinde fupellcfliUlaboratitr^ 
in ipfas domes impenditurcura , vt inlaxiti^ 



f//io velaretHr caput ) qnoi) imbeeilli ant delieatril 
lam reliqvi capite intcAo^ Ldpf, 
fitm in mimo Mititts fugitiui") in mimo iiniH iMk 
IS citttlui fiieritMinii* Inintinit cnim & cottiosnis 
Tgitiui contefto in homerot pallio A: capita feiaso 
bafttur. » 

iti%ts dnxU^ Terentiam foam , cam qua alEdiit. lor* 
orda kcraapqaa coaiugia. .^dc de froaid. cf. ^ Uffi. ,* 

kfc } tem 



iu.cifi>aiiaei]ic animus laiuaire qux ex more 
illi pro (brdidis fblita (unt; etiatn inorado: 
nouura eft, quanrit: Sc modo antiqua verl 
cxoleta reuocat & profert: moda fingit , i 
■defledkit : modo id qnod nuper increbuk , f 
liabetur, audax tpanslatio, ac frequens; i 
ftiifuspraecidant, &hincgratiflm(perent, f 
tia pependerit> & audienti fiifpicioncm (iii 
iiint qui iUos detineant, ^povcigant: (iuit 
vfque ad vitium accedam (neceffeeftenim 1 
re, aliquid grande tentami) fed qui ipfiim 
«menr, Itaque vbkaiTK|iie videris orationec 
ptain placere , ibi morei quoqoe a re^ di 
noil ericdabiuai.. Qaoinodo conwiiiorfun 
^uomodbveftiom, aegrfl^ciuitatis indicia (iin 
yationif liccHtia (A modo frequens eft) ofl 
siunos quoqiie> a quibns verba exeunt > pn 
Mirari quidem^ non debescorruptaexcipi> i 
Cum a corona fordidiore , 16") Ced ab bac tut 
^necukiore. Togis enim ioter (e i/ti, noniac 
flant. 17) Hoc magis mirari potes ,. quod 11 
tumvitiola, {ied&vitialaadantur* Nam iU< 
per fadlum eft:nalhira fiiie venia placuit inger 




■ ■*■■■ • ' r-T— / • [ ^ {» • , 

Iqaemciiniquevif'fnagninoiiiiiiitvirani. ai«\ 
qidilU.flBttt fiiaignotteritj quid uiiHo(ciena 
Imerit; Mohot dtbo , quibut fitui non n^, 
; quosdtnn , qtiibai profnerint^ Dtbo , in- 
nmidrtisthmx A inttr mirandt prdpofitoi^ 
quit ^l:orrigit , deloc. 19) Sic cnim vitia Virm* 
iRiixttfiinr, nillinfecaintniQiirifint Ad- 
ic, qaod oratib cemm regulam non htbet; * 
tado iilam cimitadt , q'u^ numqoam in eodm 
it , verfat. Multi ex aliaho' (eculo petiint ver«, 
idMmtdbolasloquiinttir: Gracchu^illii||k 
, & Corio > nimis tm)ti & vcieniei CtOkt : ad Ap* i 
[que, & ad Gorohcanuni redennt; Qwdam 
dum nihil nifi tri^m & vfitanim Volant , in^ 
ncidttht VtnmAine diaerfb genere corra* 
1$ tpm mehercnles , quam fi vellent ipifndi- 
ac fonantibtit, ArpoSticit; nectflaritj Aia 
tayitare: tam htinc dicam peccare, qoanfU- 
iilterfeiafio^pius colit, alter {e'iafto plusne- 
Liledicrara,do) hie nee alas ai)qaidem vd- 
compofitionemtranfeaiTius. quot genera ti* 
I in hac, quibns pbccetnr? Quidam pr^fra* 
aCperam probant; diflurbant de induftria, 
placidiui efRaxit : noluntfine falebra effe ian- 
; virilem putaht'&fortem, qus aurem inas* 
epercutiat Quorumdam non eft compofi- 
dalatio eft : adeo blanditur, ^molliterlalH* 
aid deilla loqnar, in qua verba diflferunturj 
fc(pe£tata vix adclaufulas redduntur? Quid 

quis corrigit ,"" deUt ) quoi fi qnii accurate examinet 
at , nihil in eii eile qood approbattooem mercator 
adeo qna delet & ex coram qui fiinuun meicaaiac 
eximont. 

i iSt crura) quod effcminatf fblent. L\pfi 
: use *Ias) atque ita hircum olet* ii« 

kk 4 4e 



912 



1^. .A-ffNASI OINK.CAB 



de ilia in exitu lepta , qualts Ciceronis eft , d^oc 
molliterdefinens, necaliterqaani(blct> admc 
fuum pf demqae refpondens ? Non tantum in gc 
fententiarum vitium eft, fi aut pufillsfunt &pi 
lei , aut improbs , & plus auCx quam pudore I 
licet: fed fi floridae (unt, & nimis dulces, 
vanum exeunt, Sc fine effedu, nihil ampUui <; 
fonant. Haec vitia vnus aliquis inducit « fub 
tunc eloquentia eft : ceteri imitantur , & alter i 
tradunt. Sic Saliuftio vigente , amputate fente 
& verba ante ex(pe£latum cadentia, &ob(curfl 
yitas , fuere pro cultu. Arruntius vir rars fri 
tatis, qui hiftorias belli Punici fcripflt, fuit^ 
ftianus , & in illud genus nitens. Eft apud Sal 
urn : Exercitum argento fecit : id eft, pecunia pa 
Hoc Arruntius amare ccepit : poftiit illud om: 
paginis. Dicit quodam loco : Fugam noftris f 
Alio loco : Hiero RexSyr^cufinomm , bellnm 
£t alio loco : Qus audita Patiormitanos dederei 
nis fecere Guftum tibi dare volui. Totus his ca 
tur liber. Qus apud Salluftium rara fuerun t , 
hunccrebra flintj & pene continua , nee (inc c 
ille enim in haec incidelat : at hie ilia qusrebat. ' 
autemquidfequatur, vbialicui vitium pro ext 
eft. Dixit Salluftius : A quis.hiemantibus. Arri 
in primo lihro belli Punici ait ; Repente hiemaui 
peftas. £t alio loco , cum dicere vellet frigidui 
num fuifTe, ait: Totus hiemauit annus. Et al 
CO : Inde (exaginta onerarias, leues , prxter mi 
& neceffarios nautarum , hiemante Aquilone 
Non definit omnibus locis hoc Terhnm infc 
Quodam loco Salluftius dicit : Inter arma ciuilii 
boni famas petit. Arruntius non temperauit , 
minus primo ftatim libroponeret: Ingentes e) 



r 



fi F I s T o t A r/ 513 



^ulo, H^c ergo Sc huLufmodi vitia ^ q^m 
prefEt imitiuo ^ non fupt indida luxuri^, 
i^ cornipti. Propria enim eflc debent , & €X 
J ex cjuibui lu ariimes Aticuiu^ affl^ilus Ira* 
iminis iracunda cratioeft: cDmnit>ti fiimif 
ddicati tcnera & fluxa. Quad vidls ifloi 
11 ant velltnit barbam ^tut mct^rtiellunt : qui ^ 

flim ton dent d^ ahrBdunr, feruata Sl iubmiflk 
ine:23) qui la cernas color! B improbi^i) fu' 
m pednccKcm 24) togam; q^ii noluiit fa- 
tquam quodhominum ocutit trinHre Ikcat, 
lloif Si m fc aduennot: volunt vel r^pre- 
,11111 coiifpici. 3^) Talis ell or alio M^ccriatii , 
qtte allorutu , qui non cafu err a in ^ Cad fcieii- 
icefqiiq^ Hoc a magrio anbra mtb oritur. 

m vino non ante Kngua tlmbalqtJani meni 
m i & inclmaca vel prodita ci\: ft a ifia ora- 

1 aliud qiiani cbrietai ? } ntdli molefta eft, 
ms labat, Ideo iUe ciirettir : ab illo fenfiii, * 
rba exeunt , ab ilio nobis eft habitus , vut- 
i(rtis> Illo fano ac valcnte , oracio quoquf 

fortis^ viriliscfl! H ilk procubult, S[ ce- 
nmur rpinani« 

- RegeinccUmi^ mensomnibm 9na eft, 
*y mpere fiJem, 

er eft animus, hoc incolumi , cetera manent 
, parent ftobtemperant: cumiUepaullum 

f*-' I ■' 11 ■ I I I 

vatai^fitkmijpi cetera parte) puto mAgUcerta partep 
rema & quam ficiretxM vocioyus. Lipf, 
rohi') Purpurei aut coccinei. Ideo autem iinprfe- 
notidum tritua , & impndentis it\ andaciaB aliquid 

upf. r . 

iHcenttm'i wrictm «nt bombycintin icmiaarem 
U,f. . , 

« Hi^W^ mMo cenfpidaanft -^ * 

kk f t|. • 



5T4 • I" AirirAix SsirscAB 

vacillfliiit , (imiil dnbitant 2^) Com vero cc 

luptad , artes quoque eius , a^fqae mtrcen 

snnis ex langoido fluidoque conatus eft. Qt 

liaciimtlitudine vfus film, perfeuertbo. / 

noftermodorexeft, modotyrannus. rex» a 

siefta intuetur , (alutejnfibi commifn ccfrporii 

& illi nihil imperat turpe , nihil fordiduin : y 

impotens, cupidus, delicataseft, traniit in i 

deteftabile ac dinira , Sc fit tyrannas. Tuni 

cxcipiuntaflFeflusimpotentes, inftantque: qu 

quidem gaudet, vt foletpopulus largitione n< 

fruftra plenus , & qa» non poteft haurire, cont 

Cam vero magis ac magis vires morbus exedii 

medullas neruofque defcendere delicix : cor 

corum, quibus (enimia auiditate inutiiemre 

tetus, pro fiiis voiuptatibus habet (pedacului 

jiarum , rubminiftrator libidinom tefttlque, q 

fibi vfum ingerendo abftnlit; nee illi tarn grat 

abundare iucundis , quam acerbum , quod 1 

snnem ilium apparatum per gulam ventremque 

mittit : non cum omni exoletorum feminan 

turba conuolutatur: mceretque, quodmagn 

fiisfelicitatis exclufa corporis angufliis, ceflat. 

quid enim , mi Lucili , hie furor eft , quod 

xioftrum mortalem C6 cogitat? quod nemo im 

lum? imo quod nemo noftrumvnumefFefe CO 

Ad(pice cnlinas noftras , dc concurfantes int< 

jgnes coquos noftros : vnum videri putas ven 

cui tant€ tumultu comparatur cibus ? Adfpice v 

Iiaa7) noftraj & plena multorum feculorum 1 

a^. GHiitant^ nimirum dohiure non animi tanto 
fed ad quodcnnque etiam incertum & dubium adhibetv 

97' yeteraaa) vbi vina Tetora , aut rt veterafceren 
ponebant. firmat Schoh Horatit ad L. \, od. 21. jfocmt 



-■ ■v>B ^ r k < • 1 At,-- * ^ 

i!iAf vsom ptttis viden iremrem, ciiitot G^ 
sg^HHUDqnevinacondamiir? AdipicoquiC 
rtribw term, quot i|iiUi« coioiioram uml^ 
mum potas tideti vcntrcm^ cni ft in Sicili%.' 
iatiflritar ? Sani erimiit ^ ft «iodica conoor 
i;fiTniiiqui(que(enQmeict: OMtiatiirfiii^ ' 
(ctttqnc^ nee niidram eiperc'; aee^dhi foC^ 
lulcunpucqueubi profMrit id tempemiti* 
mm nmtni qatAinreqatlitcogititui brcuii 
hiwf uicca9Kl ' Quidqmd ftoct-i tdfim 

emi} .:•■• ■: :'L - ^' •: ■ 

• ■'... . _• 

E 9 isr. > CXV. , 

mKm^filfMnt Mitt piB MWCMS •* cT IM WI Itff Af^ 

f^, ' Qmi fUheis firihemimm Uipunimmr 

^mUs ilb^ Ui Vktmtes imi^. exe^burmttf 
in Mmorelff rsptMt ^ fi confpiei poffit, .At ix^ 
%ftt Jpltnthr faljm y out mbik efi : item dth • 
tmne &* pecunid > qnd mirdnmr. Non fsei* \ 
xfeliceSy autjecitr^s: imo & mijkros^ ff mi* 

'•OS. 

anxinm eflfe te eirc« verba ft compofido* 
I , mi Lncili , nolo : habeo maiora quae curet. 
^uid (cribas , non qnemadmodum : ft hoe 
on vt fcribas , (cd vt ftntias : vt ilia quae fcn- 
igis applices tibi, ft velati fignes. i) Cu- 
ae orationem vid^rit fblicitam ft politanii 
unum quoque non minus eflfe puiillisoccu* 
Magnus iile remiffius loquitur , ft fecurins t 
]ue dicit^ plnshabentCduciae^ quam eurae. 



2 



imfireflb figno mamas ne eltbantar. Meta* 
> ^ figiiarafbteiiMi^CQftodic. Uffi 



fi6 L; Ann All Simbcai 

Kofli eomplares ianenes , barba & coma nitid 
.capfula 2) totos : nihil ab illis (peraueris forte 
jCblidQm. Oratio vultus animi eft : fi circni 
eft, 9) &fucata, Sc manufadta> oftendit illur 
que non efte iineeruoi > 6c habere aliquid fradi 
t& ornamentuin virile > concinniras. St nol 
mum boni viri licerct infpicere , o quam pale 
ciem , quam faodam , quam ex tnagnifico p 
quo tulgehtem videremus ? hinc iuflitia , illin 
tudiiie , hinc temperantia prudentiaqae luce 
Prster has firugalitas, & continentia , & toU 
&libertas, comitasque, & (quiscredat?) ir 
ne rarum huipanltai bonom, fplendbrem il 
afFunderent. Turn prouidentia, mm elegai 
ex iftis magfianimitas emineatiffima > quanti 
boni! decorisilli) quantum ponderis /gnuii 
tdderent : quanta eftet cum gratia an^oritast 
ilium amabilcm , qui non (imtil venerabilem 1 
Si quis viderit banc Aciem altiorem fulgen 
que , quam cerni inter humana con/neuit y 
yelut numinis occurfti obftupefa6Ki$ rcfiftat , 
fit vidiffe, 4) tacitus precctur? Turn aduo< 
p(um vultus benignitateprodu^lus , adorctac 
cei: & diu contcmpjatus multum exftantem 
que menHiram (blitorum inter nos adfpici , 
oculismitiquidem, fed nihilominus viuido i 

9. De capfuW) eft id ipfam quodfermo nofterh 
srcuU prodire. Scilicet veftei , & qn« mnnda hab 
mui , capfa aut area claudantur : toti ab ea fiint , qm 
bitas fie politu* , vt orodire fe recenter cltmet. Lipf. 

|. Circumtonfa e/r) vtconuu 

4. Vt fas fit vidiffe ) fslennit in occarfa deoi 
catio. Apud Liuium L. I. Procului con(pedo I 
Venerahundns adftitit precikus petent , vt contra intrnt 
fetf Sic Ebrsi mortem mctoebaat, fi vifio dioiiia cflcc < 



'^* If T oY km. ' ; .. ^: 

1*1 II / ' ■■..,.) fti ifii I r-mi I Z 

tunc domain ilbm Virgilii noftri ro^&gSt 
OMT attoniitit emitttt :^ 

I ummanm Uifof malmfm im$d iM 

y tufirtimptixUmis qmdom^ Uhrtm, 

ifebitquOyGcolere earn voluerimufl. C99 
I noil taarorum opimis corpoributcontrv^ 
si; niiiro i^rgcbtoque CufyctM y- 5) Hec xf| 
iipclnfoffl^ (ed pia^ rd^ vokinttte. Nib 
m ^ non ambrc etus arderet , fi nDbit UlaQi 
iting^et NimaeniminuliuobftrigiUiii^ 
nq^ttnim Mit(plendore nindp reperevii- 
>&urp reiinent. Se^ i! 7) qoenuidinoduiii 
»rum quibosdam medicaiiKin^s acni ible^ 
ri: fie dooa, fi acieni aniini iiberare ixxh 
ivoltterimus, pot^imiisperipicer.€ vina* 
aobrotam corpore, etiam pauperute ep^ 
humilitate & infamia ohiaccntibuj. Cer- 
)uam, pulcritudinem illam , quamuii (bf" 
kain« Rarfas £que malitiam , dc aerumno- 
eternum perfpiciemus : quamuis multus 
ianim cadiantium fplendor impediat , & 
, hitic faonoruin , ilUnc inagnarum pote- 
a lux vcrbcrct Tunc intcUigerc nobis li- 
im contemnenda iniremur, (imillimi put'* 
omne ludicrum in pretio eft. Parentiboi 
lec mkitts fratribu^, praeferunt paruo sre 

fi) intar dontria. 

[itlani') obfunt , fefe opponunt. Vide Noniont 

elent quidttn. Sed clegans eft eiot repedtiar 

cmpti 



rum. imramiir pariccci icnui marmore 
ctimfciamus quale (it, quod abfconditnr! i 
firis imponimus* £t cum auro te£hi8) 
mus , quid aliud quam mendacio gaudcmu! 
cniin fnb lUo auro fceda ligna latitare. N( 
parietibut aut lacunaribus ornamentUBi t( 
tenditur ; omnium iftorum quos incedere a! 
bradeata 9) felicitas eft. Infpice, & di(b 
tenui membrana dignitatit , quantum ir 
H£cipfarestotmagiftratu8y tot iudicet dc 
qu2 magiftratus & indices facit , 1 1) pccu 
ex quo in honore eflfe ccepit , verus rerum 1 
cidit : mercatoresque dc venales invicem fi 
rimus, non quale (itquidque^jfedquantL 
cedem pii fiimus , ad mercedem impiL 
quamdiualiquaillisipesineft, (equimur: j 
trium tran(imri» fiplus fcelera promittant 
rationem nobis parentes auri argentique fee 
teneris infufa cHpiditasaltiufl{edit> creuitq 
cum. Deinde totus populus in alia^tfcor 
conuenit: hoc fiifpiciunt, hoc fuit optanc 

/. Tecia) interiora, i,e. kqoearia^ qnamvisi 
ac ipfas regnltf inaurare foleant. Upf 

A n^tiPfm/tt/i \ \ tk avtamm fanfntn Cnmritk Ismmm 






Lt, confecranc Deniqae eo mctrqr ndifii 
t ^QpcrM mittdido ^robcbque fit , com; 
littitibof > innifi iMiuperlbiit../Acc!edaiit iiH- 
iim poeurncn^ tjttaiifieQibiu nofffit Aeeib'' 
i- qoibtif dioitiai velut vnicutt. vim decoi 
itomqiie Itodantar. Nibil Sfis incUni* 
e videntor dii kniQOtulct j^olSb, sic liar' 



I cominr tdfpice; ' 

m sxk ttsff tm9 Mt^m$t mmMfk 

MMfjMT, TtMmmm Mrftmem^Nh. 

I ilood'opdNi^ videri vdumfmilsni; m^ 
p^Utnt Nea apiMi tragicoi de(ant> qui !«• - 
K^BtMOii filutem^ epinionem boomn duh ; 

9e 1 3) ^ocdfi pefptnum , 0/ Jiiirvf 0k^. 
vef , 0i»»fx qt/drimttt: nemo ^ at^4fmui, 
}U4rr€ , 0* 9;iie ; ^wi 6^6^ i«# , tantum rogtmtl 
\e tanti tjuuque , ijuantmn babuit , fuit^ 
bMbere nobk turp€ ft ^ tju^is? nibU. 
Uu9S 4>pt0 9iuire y out pauper mori. 
moritur , ^ui , dum moritur , lucrum fMUl 
zumn ingens generis humani Ifonuwy 
ion Muptdt matrix , AUt blanda potefi 
ffe proUSf nonjacer meritis parens, 
duke fi quid Veneris in 9uUu micaty 

iUa amores caUtum atque bominum numiC 

1 m*) noa font voiiu Fecui lii verfoi » fed plnrimii. 

Cum 



jtdo L. AVMAII StMICAt 

Cam hi noviifluni verfiis intragcediaEpripidii pro-, 
nuntiati cflTeiit , totui populus ad eiidendum &«fto- r 
rem & carmen confiirrexit vnoimpeto ; donee Enri- j 
^des in medium ipfe profilnit, petens,^tex(pjeA«* T 
rent, nderentque quern admirator auri eziram ii* 
ceret. Dabar in ilia fibula pceiias. Bellerophontc^ 
qaas in fua quifque dat. Nalla enim aoaritta fine 
pcena efl i quamuis (atis (it ipfa pcenarum, O quan- 
tum lacrimarum , 6 quantum laborum exigit ! quam 
mi(era defideratis, quam mifera partis eft! Adiice 
quotidianas fblicitudines , quse pro modo habendl 
quemque difcruciant* Maiore tormento pecQnit 
poflidetur, quam qu2ritar« Quantum damnii in- 
gemifcjant j qua & magna incidunt , & maiora vi- 
dentur! deniquevt nihil illiifortunadetrahat, quid- 
quid non acquiritur , damnum eft. At felicem il- 
ium homines , & diuitem vocant ^ ,& coolcqu 
optant , quantum ille pofGdet. Fateor Qoid 
ergo ? tu vllos efte conditionis peioris exiifr 
mas , quam qui habent Ik. miferiam , & ifluidif 
am? Vtinam qui diuitias appetituri eftent, com 
diuitibus delibcrarcnt \ vtinam honorea pedtiip 
ri , cum ambitiofis , & (ammum adcpds dignitatis 
ftattim ! profeflo vota mutaflent : cum interim iili 
noua (ufcipiunt, qtii priora 13) damnauenat. Ne- 
mo enim eft cui felicitas fua, etiamfi Corfu venil; fiti^ 
faciat. Qucruntur & de confiliis ,&de procdflibiis 
(bis : maluntque (emper ^ quae reliqueront. luqoe 
hoc tibi phiiofophia prsftabit , quo equidem nOuI 

2j. QuipriQra^ Lipf. legit: qnot^ Hoc enim vnk 8IM- !; 
ct : ideo non paenitet tmbitionii , n qai TOtii ad hMOffW^ 
ulem vcnerit , aiia fufcipiat vt itemm peraeniac , akunqne ^ 
adfcendat. Nimirum bomiuis voftt 4am$tmi can coBipettv 
eoruRi fiuat. 

ma* 



I exi^iiTio : numquam tc poenitebk tui. 
; ttni folidam fdicitatcinj ^uam tempeflas nullah' 
lidatj non perdu cent te apce verba coateKtii^ ^' 
& flueils kniter^ Etnt vt volent, diim anitno* 
k>fitiQ ixxt coniletj dutn fit ttiagnus , Sc opinio* 
IfecuruSi & ob ipft qtaae sXm dSflkenty fibi pU% 
[qui profcdurti fuuin vita asfliinct, Si tantutn fd- 
iiidicer^ quanlum nort cupic, qumtoii} noa 
U 

fifffirf^tt^ jfflffff^ffffff if^f^ftt ) ' ' ': . '.?-. : ; ■,. „fi\ ' 

tiiiitid^4kM(i0Bi^ turn )ridep» fo^tiQ^o 
viiedii idtvtiliiii^St vUn itiediociliM iiiodui 
. diti^. nilm coBiim, quaBuUnon'y^ wpA^ 
• i ftctleiti me > mdulgeotetii<)ue .pr^ebo r^ 
ad qans tendis^ & quas autvitxneceflr9rias,aai; 
I y aut Sttcundas potes : detrabam ?ititini« Nann 
tibicapere interdixero, veUe permUtam: i)y% 
in ilia imrepidut facias , vt certiure coniilioj v^ 
ptates illas magis (etitias, Quid ni? ad temagi^ 
enmrdc fiiQt, ii Ulia imperabis,quam (i (eruies.Se^ 
raie cftjiiiquis.vt defiderio amici tprquear : da iu^ 
(pis tarn iufte cadentibus. Natmrale eft opinio.- 
t homfnain tangt,i& aduei:fiscQntr.ifl;ari:qi)ar^ 
permittaa mihthoncxain b9neijun) ipals opini- 
memm ^ ^^idluiayitittni eft fin^ pAtr ocinio: juul- 

' ' I I , ' ■■-" 

V9IU Pirmttgrn) Volantaf enufi Stoicii bona 9^ inter 

feiki eft; at tfot da j^ud. L. 3, mg: u ^ 
mil. nr '*^* ' u 



ftatem natura neceflariis rebus tdmifcti 
lam peteremos^fed vtea,line qaibni m 
viaere, gratiora nobii illiqs fiureret tec 
Teniat iure, 3) iuxuria eft. Ergo intri 
iUmus : quia facilius» vt dixi^ nonrecipi 
exeunt Aliquatenns, inqais, dolere, 
timere permittee (ed illnd aliqutteniis U 
dtur, necvbivis,accipitfinein/ Sapieni 
tecafiodire (e tutum eft : & hcrimas t 
ptates , vbi volet, (iftet. Nobis quia n< 
di facUe, optimum eft omnino non pn 
ganter mihividetur Panxtios relpondiC 
tolo coidam qnasrenti, An fiipiena ama 
De (apiente, inquit> videbinius : mihl 
adhuc a lapiente longe abfiimnt , non 1 
tendum , vt incidamus in rem conuno 
tentem» alteri emandpatam, vilem fi 
nim nos refpexit, homanitate dui irri 
contempfityftiperbia accendimur. JKi 
amoris , quam difficultaa nocet: fiidlitfl 
cumdifficidtate certamua. luqne confc 
bedllitatis noftrs, qaie(camai. Nee 



"■■-■'-Y ' •• ;• - " • - • ^1? ' 

oeaVlfii rebus ^lande thdientiboi. Quo^f- 
I cle ttnere qnMjctiti tetpondft, hoc ^ate 
I dico. Qaftiitiim ]|^fli|itiiu jeiOi> ilab^ico 
itat:.:Ifi £cco quoqaepattun fittrtite^i^itiiii;^ 
S9 hi^loeb mihi ilU pubUct COtiCrt StOlOtf 
EiqU.nMigAft pA>it]ittitis,ilU!nti iilhipMi^cipK 
iKbbkuicioiiietfitniat, omniaWtUAneg^V 
ivaaj^^ ": DoIeUmtis, (ed |Kuram i tcficnpU 
fed tciiiftitiktt. irt^emor , fed pheibrititu\,^ 
tf^ nba pofliiititui ilh^: qaia not p6(fe tuira' 
i, Imo ipeherciilef> aliad eftin te. Vltieiio-l 
ft^ii^iinliu^, defetidiintu, ft midamtit txciii 
'4ii4Q(ii exoiltre. . Satii niita^a hotmAi dev 
iv^l^ Q)o miiiur , fi ^ira noftm orfHgf^^ 
te^. j^o aobii, ifene non cotiM ft^^ 

mJ*^J»i \cm ^UMm hcnmm jit » Hum 
^ ? <S^oi^ i^#^ Mgp mgdnt : M ntferttHty fi 

tarn mihi ttblque negotii toticintubiiift^ 
m ne(ci8,in.fnflgiiflin meiiteiti «cmoleftuifil 
»9 'qid mihi ulet qua^ftiuticalas ponl«, in qui*' 
I oecdilTentlrea noffarisfalaa gratia, netted A«' 
^laa eonfeientia pofTum. Q^aeris, anvetUttl 
dScoias placet, Sapieiltiam bQhUmelflre,i[t^ 
lum lion e(fe.? ttimum ei^ponatti^quid Stoitkr 
r: VXtA dlcere fentehtiam attdi^bo. PlMet nd^ 
od bdnum eft^ eiTecorpoi^ quia quodbbtiuni 
t quicqidd Acit; cotpm eft. Quod boilittilMrfl^ 
ti I jpCO- 



qoid flb idiis re(pondeatur,audi,anteqtis 
{ccedere, i) & in alia parte confidere. 1 

?uiunt, nee bcate viuere bonum eft< Ve! 
jondendum eft> beatam vitambonun 
viuere bonum non efle. Etiamnuiti quo 
lud 0]^ponitur« Vultis fapere ? ergo exp 
fapere: fi expetenda rei eftj bonum eft. < 
firi verba tor quere, &vnamfyllabaffi i 
terponere, qaam fermo noftef infer! n 
iUam,(i pateri$,adiungam. Expetendun 
quod bonum eft: nd expedendum.d) qv 
tingit : quod, cum bonum confecUti fiir 
tur tanquam bonum^ (ed petito bono i 
non idem fentio, & noftroi iudico in \ 
le: quia iam primo .vinculo tenentuf, 
lisformulam non licet Multum dare : 
fiimptioni 3) omnium hominum. Ap 
tatis argumentum efti iliquid omnibn 
quam deos effe, inter alia fie coliigio 
mnibus de jis opinio ihfita eft ; nee vila 



I. Secedere) a Senatn fufntoin , vbl dift 




ojfMibm tegJHi moraqix«proiedft|?t noa li&ij 
r»^« ~ (Sun de imin^rnte gcternitatp. i " 
mtaiejnoiiiemgin lyHuinbt fafib^ con 
Wnl am; tiliieniiiini inf«roi| ant 'cdilentiiifi^ 
M« . pttblioi p^v^rm X QefDin^ni imiciiic^ 

4^ yifti 4) £q^t^ vit prouoccm nfl popp^ 
^iiofiHl indj^^iiWfi^B^ confligqre. Qjki^d 

idltf, Si jn.iKir^piii tcci^i^ inncorims d^ 
Up^fViiC«^'4it,t JS^i^ ^tfm acpdece £^^^^ 
ffa|i|ModtwM^j^ Siex^til^ 

mM^denti r<M:<^: 4ii|od ra;^(&t,m«fiiyii 
qgf^4li9tu|n habet , corptis eft, Speref me 
E|t^^imi'()ft,ii|iud curium, aliudcurrere: nee 
ptoraati {(tfin4 cakre: nee aliud lucem, tliud 
: CoiiCf^ iHk alia e(T€, fed non lartis alee- 
t vUlefUdo {Q^i^t-^rens ehl k Yalereindiffe- 
V Si IbnQH to^flFcrens eft : & formofuiTLefTe 
tai jlslk. j%|«(lida boiiumeft^ & iydom eiTc , 
jDftni.Si-tiirpimdomalaiTi eft: AmrpemclTe 
tft. Um meh^eill^i qiiam fi Uppitndo 111)1- 
^ftlippirefiiiiUliiLieR. - Hoc vt fcias, n^« 
Te iSne nkerp^^toft, ^od (apit, iapieni d^# 
pieng <eft,6pit. Adeo non poteft dubitariy 
silliid iit> Ulehoc fit,yt quibusdi&m vtnim- 
tti yideatur atqnc id^iyi. Sed iliad Ubentcr 
tin: Cam oomia ant bona fint, autmda, 
flPeremtia , fiipere in quo numero fit! JBonutn 
effe, malum vtiqueaoneft : (cquimr,Vtm^ 
» Id autcm medium atqueindifFcrenrfptt- 
o4 tim malo contingere qqam bono pQtcil : 

^- > . • ■ I. ■ -V 

»>.in arena. gUdtatorOs psaaii^ «ifil (MIn»- 
li miftricordiam implorabat, 

113 taH^ 






fee 



1(2$ L. AvfNABf StMBCAl 

tanqnam peconia, format nobilitai. Hoc,ftfc ^ 
plat, contingerenifi bono nonpoteft: ergo indifc *" 
Tens non eft« Atqui ne malum quidem eft^qiil ^ 
condngere malo nonpoteil:erg6bonameftiQMd 
jiifi bonos non habet^ bonum eft: fiipere non niE 
bonus babet : ergo bonam eft. Aceidena eft , iafpkt 
lapienrias. Hoc ergo quod voces fiipere , Ttmm It- ^ 
cit {apientiam, an patimr? fiue facit illud, finefi'^ 
dtur^ vtroque modo corpus eft. Nam & quod in ^ 
&quod facit> corpus eft* ii corpua eft, bonumcfc [^ 
▼num enim deerat iUi, quo minus bonum efliBt,qiwd|' 
Sncorporale erat. Peripateticis placet, nihit, inw* p 
cfle inter fapicntiam & fiipere, cum invtroljtct co« 
rum & alteram fit. Numquid enim queroquam a- 
siftimas fapere, nifi qui (apicntiam babet? Numqaid 
quemquam qui (apiat, non putaa habere fipienunl . 
Pialedicivetcres ifta diftinguunt:ab ilib dhiifofH j 
que ad Stoicos venit. Qualis fith«cdicom. Aliiddl. 
aiger,aliud agrum habere. Quid ni?cum habereif;nHB 
aid habentem,non ad agrum pertineat. Sie a&udcftft* 
pientia, aliudfapere« Puto concedes duo eflbfaati id 
quod habetur,& cum qui habet : habetiirfipieiitiitbii- 
bet» qui fapit. Sapientia eft menspcrftOi, fdad 
fiimmum optimumque perduch: ars enknnttc^^ 
Saperequid eft? hon'poftumdicere^ mena;^erfeAB» 
fed id quod contingit pktfedam mentcm bsbenti. 
Ita alteram eft^ mens bona: elierlim'quftfi haboe 
jnehtem bonam. Sunt, inquk, naturas: corporan: 
tamqnam, hie honio eft^bic equus : haa dondefi- 
qnunturmotusanimoram enuntiatiuico]^onmi.Hi 
Sisbent propriura quiddam, Sc a corporibuf iedft* 
^m ; tanqiiam, video Oitonem amlmlantem : bee 
ienfus oftendit , animus credit Qirpna eft quad 
▼i^eo, c9i ft ocqlos, & a^mum imendi Picode- 



ttia tiidmlit : non ^rpus qnideim eft qtoA 
ftiuDrj Yed jenmituittiiuiii qaiddam iteorf^ 
^4 flUi effatiun voctnt, alii enuntiatuin»ilit 
^ Sic cam didmiu fapientiam, incdfpdrft- 
iddMni6tdttigimiis:ciimdiciiiiii%Sapic:4t . 

lodnimitf.. t^lnrimum atitm mterei^y<- 
iidditiUy mdj^illo. Piitetiiiisih.pnrfiiitift 
bile! ncindwi rahi. quid mihi videttor jpro- 
gnid prohibet^qao miniisaUiidqtiidem fit, 
tpnuaut lK>n|iio ? Dic«bas pntilo inte, alind 
utf, alipd^h^faer^Agnmi. iQuidni?itiaIiii .. 
W* ^qiii Im^, in ]di« ^uoihA/^.fiiM ' 
biehomocft. Atinbocdc»quoa{^tiir,ef 
MtonefiuitvMquc^ &qmhib€tiiipientitfii» 
m habetor. ' Prmeroi ilUc •liud eft qadd 
alios qiiiliidiet:hic in codcm eft, ft.qood 
r ■ 41^ qid Ittbet Agar lore noiEdecnr ITw* 
mra. ilk abafienari poteft/ & i^eri tra$: 
,di(cedit a domino. Non eft itaque qq^od 
K inter Co diftimilia. Coeperam dlcere, pofle 
efle, & ttmen vtraqoe bona. Sapientia , ' & 
ao funt : & vtrumque bonum efle concedit. 
o nihil obftat, quo niinu» & fapientia bo- ' 
& habens &piendam : iic nihil obftat , 'qa6 
(apientia bonum fit, Sc habere (apientiamj 
pere. Eeo in hoc volo (apiens efte^ytfiipi- 
id ergo Y non eft id bonum, line quo nee il- 
imeft?Voscertedicitis, {apientiam>(ifino 
, accipiendam non efle. Quit eft Yfiif &• 
Sapere : hoc eft in ilia pretiofiflimum : quo 

(uperuacua fit. Si tormenta mala funt^ 
malum eft: adeo quidem,vt iUa nonli^t 

orali) fafof omnino dE ptttcedcntia fokma n 
Bgttar* 

U 4 malaj 



$2% U AkSaei SiTi%CA« 

inaia, (i qaod requitar> detrtxeriji. Saineiitia 
bitui perfedae mentis t(t ; &pereyT(uif perfcS^n 
tis. Quoiiiodo poteft vfus eius bonam non circ,< 
finevfu bonam non eft? Interrogo xt, an iapie 
iit expetenda. fiiteris. Incerrego^ anvfiit (apiei 
jit expetendtts. fateris. negai enimte ilUuhrece 
iram> fivtieaprohibearii. qaddcxpetenduin eft, 
pum eft Sapere,{apienti2 vfus eft: qtibmodo 

guentice, loqui ; qupmodpociilornai, vider^:c 
pere^ (apientis vfus eft. vfus autem fipientix 
petendiis eft; fapere ergo cxpetcndnm eft: fie: 
fenduin eft, bontim eft. Olim ipfcm'e damno, 
illos imitor diimaccq(b,& verba apenaereiimpei 
Cui enim diibium poteft efle^quin G ^ftus malam 
^ iftuare malum (it? fialgor malum eft, ma 
(it.algere ? fi vita bonpm eft, 4 viqere bonam eft 
Itinia ifta circa fapientiain , Hop in Ipfa fiinc: ai 
bis in ipCk commorandum eft, ctiaihfi quid ciil 
libbt^amplos habet ilia fpatiofbsqde feceflbs. 
deorumnaturaquaeramus. de iideramaliirientc 
Ills tarn vgriis ftellarum difcurfibus: aii adillai 
niotus noftra moueantur corpora, an corpdribi 
irihium, animisque iilinc impetus Veniat. A 
Jitoc qnsefortuita dicuntur, ceru lege conftri^ 
pihilqu^in boc mundo repentinum, am ezpen 
dinis volutetur, Ifta iam a formatione inoniiii 
ceflTerunt: fed leuhnt animUm, Sc ad ipfanim i 
f radant rerum magnitudinem attolluiit. Hzc ver 
quibus piuiio antedicbbam,mini)ant,&deprim 
nee vt putas exactlunt , fed extennant. Dbf 
. vo$, cur tarn necefTariam curamifaaioribusmiel 
busque debitam, in re nefcio an faUa, certe ini 
ferlihus? Quid mihi profnturum eftfcire, an a 
lit (ajpiientia^ ali^d ^^re ? quid m jhi prpfqturun 

fi 



E » t t T L Ae. |1^ 

Uud bonum ciTcj hoc non ciTc ? Temerc mc " 
»^ fnbibo huius voti tleam. tibi iflptentia , m}- 
$re condngat: parei erunns, PoEiiii id age, 
tiviim moiidres, qui ad iflaperuemam. Die 
|md vita re debeiim , quid appcterc : quib^ 
im laban^m Had lis iivmtm : qaemidmodam^ 
ItffiMMHirlb ferunt aguntqu^j pracuU mc 

.iftwc4|ittifi|tt« rtimotiinr; meimi. 

tt«iottM4d^yi|f«l,«} ^ eg»ii-nipi. 6)00r 

4^ fiMiUeiidrqaoifab^ilbiiitfmiwe^^ 
09 t enhtftWititiii exupe£Ubiti(iMljiMfiictytaiii 
tji^t, |Mfll|i«n^ Nihil floMxl vidMnr tuTpitii, 
^j^ 'IpimMlU Ntiiti a ti« ffMre, quid ». 
MKi? 4nmi tiV^ «iaa 4edt itogH^ qt<H} tfti 
ill 7) dMiiikiuitrNiittin^^iapqiitn^ 
InnHvpifiMtti^! #t dMk vdcisilitliiiikmi 
Mtehm^i lii^« efb, altMMfi Uclt TM^ 
urn liirdicMib (raid|»ium diftrti mcbierciilii 
Igi ': Iti, inqoit J qckatoprimmti moHar. Ho- 
CftKshs, b^tto rem tua^, g) Ittlqiianipriintiiii 
r. FottaiTe inter has voces filnex ft Aus e8« A- 
quiiel ihmora eft? tieiho te (enet> enade qmi 

^, Elige qtiamHbet remih naturae partem, 
bipraeberiexttokniubeas. Hzc nempe ium'ele« 
I J quibttii hie liiundas adihiniftratur, aqua, 

fpiritas. 9) Omnia ifta tarn dialTa viaendi 
quam irisa ittortis, Ita ^uarnpriibuin moriar. 
^^-^— .- - ' ■ . • '. 

rrKpi) ad cftau fponte ittei prdraf. 
rUd nafcitot) ab iip& nadoittte, vt pahuidam noofa* 
iQiais cnim hoc liabec n poflk mon fi Ttlic. 
)ptat rm tnam) qiod calm noftmmtityain MMmA^ 
dbit ipfii id pimra poffimna. 
^firi$Hs) acr. ... ,1 

U; QQtun- 



fnole impen^ente capiti tuo ? Non dnn bdnigtmn ie ^ 

iiberaletempusiiatura nobis dedit» rt aliqtlip exib ^ 

facet perdere :& vide> quam mnltft cHimdiliceiiA- j 

ifimit pereant. Aliad taletudo (hn cikfa^e aDftnft^ 

idiud (uorumraliud neceflaria nejgio&r, iUbd putili- 

ca bccupauerUnt : vitam nobiicttm dUddft Cbmott. 

fex hoctempore tAih angufto^ ^fapido, & noi~A> 

^Srente^ quid iaaat maiorem partem inittere in A- 

'^um? Adiice nUhc>qoodafrue(citatlithiiii deieAiie 

fepotius, quam {anare : & phib^pIlUsii obldtth 

,|nentuni faceire , curh remedium fit, Ihter fi^iedfi- 

;(im , & (apere quid interfit, lieGrio : (cioii^lea Qonfr i 

ferelTe , (ciam* ift4 , ah nefciam. t>ic inihi,' cniii 

^uid inter {apientifthi & jfapere ititetfitj^didieero^ft* 

piam? Cur ergo ^dtias inter vocabtdiinefi^endk 

defines ^ quam inter opera? Fac tfafefottior c ifajBi i. 

ine fecurioreth , fac fortuiis ptfM, fiie fupiecii- L 

rem. poflfum amem (nperipr etTc', fi '66«cb otA p 

.(juoddifco, ' P 

E ipi s T. cxvnr, S 

'jnMnes epifielMi mie fi firiiere : p^Hm mMf nmi* |^ 

£^4 tra£l-4re\ a Tor tuna nihil fftn/t^ nee ^fiiii t^ 

' pendere, VeHmi t^nnm qwtrendnm ; ^ qmiir , r 

' lud fit, defifitm^: Itemljne iftdd ^ IfUMJh H^ * 

rat. Onme -homtm^ fecundttm Naturam ffi;fff^.^ 

•pamen quidfmdficundum Natur^m^ JUmm^ . 

"E^Xigisame/requentiores eplRoIas. jRJitiiMiidcttli ^^ 
''^feramus : tblueiido non eris^ Cohuehent qnir : j 
|Sem,vttiui>pr2orae&fit; tu (criber«s, egafcfirM'C' tv 
tpn; led Miiisre ^cilii^boie qredi tibifiio:iit' J 



£ p I s T o L A 1 is) 

!■■ ■ ■ ■ 1 11 ' 

IceccfTum i) dabo. Nee facom, quod Clt 
lilcrtiffimus facerc Atticartj iubet^ vt criam 
tfam habebitj qnod in biiccam veneril^ fcri- 
Hquam poicft deeffe quod fcribam^ vt omnia 
SIceronis jmplent epiilobs^ tranfejm : quis 
^ laborer, qaisalienii ^ quis fuii vinbus pa* ^ 
tconfuktum liducia CaeGris, quis Pompeii^ 
Ipciat ; quam diirua fitfencrator Caedljui,a . 
irii ccntcdmispropinquinumiTiuni mouer® 
NIL Sua faCius cfl mail qoim allciia ira^a- 
cutGrei &' vidcrc, quam mukarum rerum 
m£i!t^!p)^XM fySt$gitaJu3) Hoi til, tot 
jt^ttf fcoc ^%1lrl^tl lie Jihc^ sSk^ 

IcfMMi f triMpM tg<^ 

> 6)Mft€fli«iittmquji4qiiiiM^ Dtic yoiideiti' 
lanto hie mtiore giiudip fmi W , qtu lidli 
iant CQtidilaria comitit Jie^uHis intaetur/cd 



fiCi/lMmi fu-genttrionun Ttrbmn t folnen print- 

' THuttanmrtritm eintdidatnt) qnonltfflytfiiaitiMit- 
io tt: fatiohe,.'ecfi indinatio eo voccc, ' 

fMJfrngarO t^li^^* pctitiooi r^ram;inaBiiuii. 
npHsjm^ totiu ciun^^pt martini templis^pnlil^ 
s erat idd^ni: ta propinqua itaqiie templt canAdt- 
»tnt, dcihi eutiim cosutiQnijn fizptStPtnt. Lipf^. 
'eqtuftvftm) non tantnm promicut, fed & depooai 
1 fidei canila. /^« 

{nr/f/ j vetfii eft viu? emu nundiaii eoBiper«do,tbi 
OTi alii veodcn^. 

mii^ 



5)4 ^' AMKAtt StNieAt 

magna ilia, in quibtu alii honbres anninerfiii 
petunt) alii pecpctnai 8) poteSatet, alii bdl 
eaennis pro(peros triuniphosque> aliidioitiai 
matrimonia ac liberoS) alii (alatem faam (aoroi 
quanti animi res eft^fblum nihil petere, ntilti fii| 
rC} &idicere: Nihil mihi tecum forrana : nOn 
meitibicopiam. (cioapud de Catonea rcpellii 
nlos fieri: nihil rogo. Hoe eft priuatamftca 
tnnam. 9)Libet ergo haecinnicem (cribere,^ 
integram femper egerere materiam , circnii 
cntibus totmiUiahominum inquieca tqoivta! 
peftiferi conrequantur, per mala nimntur inn 
petnntque mox fugienda, autetiamfiiftidiend 
cnim aflecntofitis fait,qaod optanti niminni 
batur ? Non eft) vc e3dftknant homines » anid 
citas 9 fed pa(illa« itaque neminem latiat 1 
credis exceUa, qaia longe ab illls iacet: ci vei 
ad ilia peruenit, hnmilia fimt Mentiofi ntfi 
qusrit adfcendere. Iftod qaod m (ummum 
gradus eft. Omnes autem male habet ignorar 
ri. tanquam ad bona ferannir,decepti rumo 
Deindemalaeffe, aatinania> aut minora quai 
rauerint, adepti ac multa paffi vident : maiorqi 
miraturex interuallo fallentia, Sc vulgo magi 
bonit (unc«Moc ne nobis qaoqueeaeniat,qndE; 
quid fit bonum. Varia eius interpretatio fa 
niuit hoc alius alio modo, alios illnd aliter estf 
Quidam iu finiant : Bonvm cft« quod inuit 
mos,qoodad (erocat. Hoicftatimopponitor 
ii inuitat qoidem, fed inperliictem? fds quar 

7. Anniuerjkrios^ tributittiif « pnttnru f coorolatl 
^. PerpttMos) regnfl , principatnt. U. 
9. Priuatam factrt fortnitwO Oiire eampoW 
.iA0c4iBamrcdiiert» 



i hV i ^j i i» h ■ II 1 .. I II II ■ I j 

idi fmu Verum , ^^ vcrifimik , intec 
at: Quodbontim cflj vera iuiighur: non 
um^ nin verum clti At quadinuicaiad 
icie > vcrifiniilc eft : fubrepii f folici- 
^dain jti fimerunt; Booum efl:^ quod 

fill motiec j vel quod impcmiti animi 
i mouctt Et huic idem opponitur: 
mpetiim gnimi moucnt; qum pemntut 
do, Melms IIU qui fic finicrunt : EdciQin 
le impetmn aiiinii Tccandum mturam 
kmuinpf^lendum eft^cutn ccepit cfTe est* 
tim & honeflum cfl : hoc eniiti pcrfefle 
I, Lqcus ipfe me admonet, vt^ quid iti* 
Dimm honefiumque, dtiam, Aliquid 
It mii^tum, St> jnfeparabik : nee potcft 
iifi rui a! i quid honefti in^ik : & bone* 
tonum eft. Quid ergo incer duo intef- 
neftperfefhim bojiumj quobeata vita 
mm conca^u alia quoque bona Bvmu 
tie eft. Suntqusd^m iiequeboaai n^ 
inquam militia, kgado^ iurisd]£liO« 
neue adminiflrau funt, bona cfleind- 
dabio in bonum tranfeunt. Bonum (b* 
ti fit, honefttim per fe boniAn eft. Bo- 
fto floit, honeftum ex fe eft. Qpod bO* 
urn efle potuit t quod honeftum eftj ni- 
b non potuit :'Hancquidam€nitionefn 
Bonum eft, quod fecundum naturatn 
:quid dicait). Quod bOnUih eft^&fe- 
iram eft : nod protinus quod (ecnnduin 

&bonum eft. Multtf quidem naturae 

fed um pufilla flint, vtnon conueniat 

men. L^via enim funt, & comemneh* 

ic« minimum comcmn<^dwi bonfltii. 

; Nm 



5^8 t. Aknaei Ss'ttfceAft 

Efurio : cdendum eft. vtrum hie panis fit plebei1i% 
flii (iligiiieus>ad naturdm nihil pertinet. iliaTcntrcm 
non dele£tari vult, fed impleri. Sitio« vtrum baie 
aqaa (it qnam ex lacu proximo excepere^ an eaqnam 
multa nine dufero, 3)vtrI^ore fefrigeremr alienoi 
ftd naturam nihil pertinet. Ilia hoc vnum inbct, fr 
tim exftingni. Vtrum fit anreum pocnlum) an-crjr* 
fiallinntfl, in murrheuiti, an Tiburtinns calix,an mi- 
lium (*oncaua , nihil refert. Finem omnium Fenun 
fpe£la» & (uperuacua dimittds.- Fames me appellat} 
ad proxima qusque tendatur man^s : ip(a muii coin* 
iilendabit,quodcamqiiecotnprehendero. Nihil con^ i 
temnit efariens. Quid fit efgo, quod me deledtfiieH^ 
qusr it t Videtiir mihi egregie didnm : Sapieht,- SM^ ' 
tiarumnaturaliutneft qu^fitor acerrimus. InimiiiDlili 
inquis, lance muheras. Quid eft iUud in comfiiiiA^4)^ 
iam ego paraiiei'am fifiros t cifcumfpiciebam in qMl^ 
me mare negotiaturus imihitterem,qaodptibticiiiii' t 
5^) agitarem, quas accerfereitl merce».'Decipere eft' I 
ifhia>docerepaupertatem> cam dinitiai promi&ili: ' 
Itatu pauperemiudical,cuiiiihildeeft?Sao>inqQifjfl: ;: 
patientis fuse beneficib, non fortilnz. Ideo ergo illBfli ; 
non iudicas diiiitem quia diuitis eius defincre wad k 
pofTunt ! Vtrum tnalis habere mulmm, an (atit fqtii * ^ 
multutti habet> pins ciipit) qqod eft argumentb^i' i^ 
nondum ilium fatis habereiqui (atis habet,con(eciinil ji^ 
eft^ quod nunquam diuiti Condngit, finem. An faff' |r 
ideo nonputasefTe diuitid^, quia propter illas flemo' -^ 
pro(criptus eftt quia propter illas nulli venennm fill*' i:^ 
- - ' " - ^ 

;. Qifero) ntm ▼aiiprumctrciidiiiariliiiiepoiefi;vt ftiga ]f 
capiat, niaisipfinf&vittiexparteliqoore. Idffi • k 

4. h commune) ibilicet Uipri dijMrat Senm fiib iaitiapl 



Epiftols fe aliqoid inueiUfle m cmmuiu^ / |^ 

5. Quod publicum) nam vcdigaUum iHtrngndi^fwam. i 

fiipeaaopes via» JU/;/!: ' \m 



E t i 1 T t A li lU 

f 1 — * — ■- 

I vxQt impegit ? quia iii bdLo mix futlt^ (^uli ■'. 
^fulk? quli nee habere iliaipcricialofum cft^ 
Bpigiti difpDn^re ? AnpamtD htiber, qnitAn* ' 
i«]^etj noil efurk, noLiildt? pla^lupicernott 
^anquam parLim eii:, quod fatU c(l : imiiquttTi 
^cfl, quod Ads npn ett PoA Oarium ^ I tidos 
eft Ak?£aiider Macedo ; quxrtt qood fuiiiu 
||utttur maria igdoU^in OcciinuiTi chiTas nnt* 
itj &, vt ita dkam^ mandidauftra pcrrampir. 
ftuiTx fsds eft, horn till noR i^ft. inucnius «ft 
eupifcerct ^liquid poft Ofi^iiiaHTAtiUeft ci^cl'^ 
itium, & tanta initiorum fiiormn vniciii(|ue, 
oceflit, obllaio. Ilk itio4d ignDhilJ£ aiiguU 
i concroitcrCia domiiiu^, de ranro fine t^rrarmil > 
g ixditurQi orb&tn 6} trifUseft. Ncmjrieiti 
dmit«tii fecit: imp cantraij nuUi non maiorent 

luo Eiono^ne^) i)imi^ri^tii|v in ipeaiuin 11^ 
:ra1ia&^ afferat centum;^ quid quid hibet, & 
Atj^mi (tiilUl toitiwitdtrifte, fi rtilhi cV cdis, 
fetfj B tibi, jjptert? effe. 85' At'hfe ^Ui f6 dd ii 
itiira ^ici^it/ehinp.d{h^> non tantUnl 6xcrsk 
eft patipdrtati$ , ie(f**iE*tfa ttietuftt. Se3k[ 
y qbath difficile (it tes Rial ^d natUr^eAt; 
r'eDiifdareV J^H* tpfi qd^ni citci iiaturaih 
i y quem m Voc«ii'f»tipe^6m, li^ei aiiquid^ 

' fukmriShnrm or fern) naita alienit & nouit impend "^ 

io«kpio&ik;4.IoaeiiaW(at. iul fftatiiffebdlWt^ 
a pom m paapw* oi^lr :i .. - . . . ..iti 



540 L. Annaei ScNccAC '^ 

cffertur, fimultnm aari te€to qaoque eiof ilUnitvi 
(ifamilia tut corporibus ele6(a, aut (pefiabflit cnkn 
eft. Omnium iftorum felicitas in pubUcum fycSni 
ille qaemnos&populo& fortunae (ubduximut, b» 
tus int^orfum eft. Nam quod ad illos pertiner, apod ; 
quos ftUb diuitiarnm nomen inuafit occnpata pauper- | 
tas: fie dittitias habent, quomodo habere diciinw ; 
febrem> cum ilia nos babeat. E contrario dtcered^ J 
bemus:Febris ilium tenet, eodeuo modo dicendom i 
eft» Diuitis ilium tenent. Nihil ergo ttionnifletemf ' 
lim,quam hoc, quod nemomoneturfitif : vtomoii 
jfiaturalibus defideriis metiaris> quibus am eratii fidi 
fiat, autparuo. Tantum mifcere vitia defickriiinolL 
Qusris , quail men& , quali argento, qnani paribu | 
itiinifteriis,9) & leuibns, lo) afFeratur cibas? inh3 s 
praeter cibum natura defiderat« 

Nrnn tibi, cmnfiuues urU fitk ; surtu tpunls 
P^cula f num tfiriens fafiidis omnis frdtir 
Pauonem rbombunupte? 

Ambitiofa non eft fames : c6ntenta dcfinere eft: quo ^ 

definat, non nimis curat Infelicis loxuria iflatti- \ 

menta iunt. qusrit qnemadmodum poftfituritatem , 

quoque efiiriat; quemadmodum non impleatTCfi- ; 

trem, (ed farciat ; quemadmodum fitim prima potio- ~ 

ne fedatam reuocet. Egregie itaque Horatins ne- i; 

gat ad fitim per tinere^qno poculo aqua^aut quam cl^ \, 

gantimanu miniftretur. Namfi pertinere ad teia* ^ 

^cas^quamcrinitua puer^ ii) &quam perlnddaai ^ 

* " ■ ■■■ ,■■» , »»^ X 

;. Qnum parihns mkifitms) state fcilioec & colon. Sil ^ 
de breait. fit. c. la. ftaKbiinhii Bpifiolii. Liff, 
'0, UuUms) gitbria n alibi vocat, & fine pUit, 
II. Qnam ermtm pktr) qata ptcalii , maliabri plenunftf ^ 
lubita mat, capUlitio loirgo & floante. Idff. ^ 

obi 



14 ^ J.... ■ ■ ■ ■ ■ - • ■ ■ .I ' . ' . - . ■ ' 

mil^Vmigi«;i»op(|d^ inter rdiqali^hae 
invtpfcftitj|pr8i^q^iilun,qaod netcffitiu fr 
iP^gpffit^- i(ccipiiwt,iupeniiciui ddefiiuii^ 
|ifll4cc«Di|iUudpii«mkiidamm^oc^^ 
idk»> Id afiniD ^ab ille mnhdi coodkorv 
ipfijUEodiitin df<c4p6^^^nt efleinui,no9 
^AfifiUiitni i>ipiMii pirttifimty & inpron^ 
idift gmiik mijftre tciQljcite compinntan 
im hocninira boo^kie inter negneonp^ 
>^ CjpgiieaiiVyimUo- nooune mcline iDioi 
hd^tfDM# qipini quit anidqaid ex ac»e& 
fMHJMr m iin#ifiHnnii^ umitiur* 

, Ef rax. CSX ^ 

iis fmmNk sd iiif tmarhf J^fir^km^V 

W» , ■ -..- • . ■' f.'^ ;'■.:.■ .:.» 

it ttti per plaree qucftiunciilitvigati eft/ 
1 mt conftidr, & hancexpediri defideret; 
lO ad not boiii honeftique notitia pertiene- 
96 duo apad alios dinerfafiint, apnd nos tan* 
£L i) Qaid'fit hoc, dicam. Bonumpmant 
11, quod vtile eft. itaque hoc & diuitiis, A 
rinoi & calceo nomcn impondnt: nmta fit 
»s boni Filitai>&adeo v(qile ad (brdida de- 
Honeftum putant, col ratio redi officii 
tanquam pie cnratam patris fencAutem^ ad- 
nici paapertatem, fortem expeditioneniy 
I > ■ .11 ■ ■ • ' I ■ 

tttt fdntnm ^nifi) ^mode Acqattannthiap* 
medium coplofe. 

mm I pro 



*«4d L. Ai«na«i S^cvt^Af 

prudentem inoderatainei^Qe fenMit^an^. Ml dna 
quidem facimus, fed ex vno. Nihil eft boiiuiAy itiK 
quodhoneftum eft: qaodhoneftum eft, vtlqutj^ 
num. Superuacimm iadico adiicere^ quid intf^m 
^ifcriminis fit , cum fepo dixerim.- Hoc'VfHifndi* 
cam: Nihil nobis bonam videri, que quili ft iMfe 
vti potcft. Vides autem , diuitiis, n<^biHMf/wuf 
bos, quammtilttmatevtantuf. Nun^etgliMidMf' 
vertOFj de qoo dclideras dici : Quomodo ad notfri* 
ma bonihoneftiqoe netiria peruenerit Hocnoi^Ai^ 
cerenatura nonpomit: femina nobis fcientiat dedil; 
jcientiam non dedit. Qdldam akintpeiih^MMii 
incidifTe : quod eft incredibile , virtutis alicai tp^ 
ciem cafu occuFrKTe: Nobisvideturdb&roatiocoi* 
)egi(re,& r^rnm f^spe fadarum inter (e CQllatio^pcc > 
finatogia^ noftro intel(edii & bonefton] & bornuA ^ 
ludicajTite. Hoc verbiim cum Utioi graoinia^d clbi« ^ 
tate donauerint^ ego damnandom non puto , nee is b 
ciuitatem fuam redigeoduiq. Vtar ergo, iltb lAni t 
tamquam recepto , (ed tamquam vfitatQ. '(^& •' 
iiaec analogia, dicam. Noueramus corpbrh'fini- « 
t9tem 2 ex hao cogitaiiimii» effe aliquani ft t} t 
aaimi. noueramus coppopia viFet : bis< coMegjidhtt -V 
cfTe & animi robur. . AUqua benigna fada > ali« .( 
qua humana, aliqua..fartia,.. not o1Dfi«pcfcc^ ) 
Taut : hfl^c ccepimus tamquam perfcda mimL ^ 
Snbcrant iJlis muka .ritia ^ qn» fpeciea aficnini I 
coiifpicui &&i fulgorqoe celabat : daec -diffimii- i 
lauimus; Katura iubet augere laudanda : nemo 
non gioriara vltra verum tulit. Ex hia erg0 fpe^ 
ciem ingentisboni traximus.Fabricins Pyrrhifcgia 
ayrum repiilit, maiusqve regno iudicauit, regiaio^ 
J>C8 poflTe contcmncre. Idem, medico Pyrrhi pro* 
n^((«AtQ ycuQaumi^reg;! dftturuoiaQoaai^Pycrbuio, 



E P I « T 6 I A s; *^4j, 

€au€ret infidits, Eiusdcm animi fuit , auro non 
wind, vcneno non vincere, Admiratt iiimui ingen- 
'^tem victim , quern non rcgii , non eoittri regein 
vpf OfnilTa flexiflentj boni cxeinpji tenaccm : quod dif* 
"lidlihiiiim eft, in beiJo innocentem ; qui aliquod cfle 
^rederer ttlim inhoftenetas ; quiinfommapaupcr- 
^iaiej quim fibi dec«s feccrac, non aliter rcftigit dj- 
WiiiM qtiam venenum, Vmcjnquitj bcneficio meo, 
Pyrriie^ ^ gsiKic, qnod adhuc dolcbas, Fabncium 
*mou poflTc corrympj. Ho rati us Codes folus iniplc- 
(Hiipontis angufbas, idiirttque a cergo (ibiredttufn, 
;jduminodo nerhofti aufcrrctur^ iu&t.- ^ turn diu 
jircft i ti c p reinc Ji t i busi d o n e c r e liulfa i n gen c i ru loa ti- 
^na ftuuerunt. PDftquum cefpexit, & extra pcrica- 
3uin efTs patriam poriculo fiio (infit: Venial, fi quia 
|iruk inquif J He cunton Ccqiii : dedirque fe in 
prasceps: & non minus folicitus in illo rapidoalvep 
Utiniiiiia, vt armatuf^ qiiAm vt faluiis exireti r^tento 
■rtnoriim vi^ricium decorc, tam tutus reditt, quam 
6 po n te y eoi (let, H^c . & h ui ufniodi fa tla i m agine iti 
nobii o fiend ere virtutis. Adiiciam quod miruisi 
ftfrt&^e videatur : itiala iiirerdum fpcciefn honei^i ob^ 
loieruiitj St optimum qk contraiio njtuit« Sunt e- ^ 
iiil^.yt fcis, virtunbuE vitia confinia, & perdidi 
IM^Mac mrpibwi i»Qi.£imlitudDe& Siememi- 
mk^fioi&ffm ^brcttbtt: caiii.plurimiiniincecfit; v* 
^BMPifQtui dar^io^ tt&raare iMfciat : . Mak»in* 
liMv^iiUliKUiK, :^:fioa donaac, Ad^HToiiieit 

gierc J&fici&qiu4cm vidniy re autem pludmuiaiv-' 
|aCfc|;rQguim opus&ceAit,c(Bpuniis«i|iiauiib9iMI' 



in his qos agenda, prndentiam. Vidin 
buendam e&t, plena manu dantem. v 
dam, pertinacem Sc obnoxiuni> a) & li 
corporis animo (ubleoantem. Pr^etcrei 
iemper, & in omni adn par fibi, Um i 
bonas, fed more eo perduftm, 3) vt i 
refte facere poflTet, fed nifi rede fiicere 
Intelleximos inillo perfedam^evirmti 
partes diuifimns. Oportebat copiditate 
inetu$comprimi,facienda prouideri,redd 
bni : comprehendimus temperanciam, fbi 
prudenciam, iufticiam, ^ foiim caique d< 
ciam. Ex qao ergo virtutem inteUexim 
dit illam nobis ordo eias, A decoo & coi 
omniito inter feaftionam concordia,& 
fiiper omnia efferens (cTe. Hinc intellea 
nu vita,iecando defluens carfisyarbit 
Quomodo ergo hoc ipfom nobis appari 
Numquam vir ille perfeAos adcptnsqai 
fortune mslcdixit : numqiuun aeddend 
cepit;ci«em eflfe (e vniuerii t& miiitem c 
bores veiat imperatos (abtit; Qpidquic 
non uihquam malum aTperitatw efts&ii 









! J ftd quaG dek gatunt ii bi Ho c q ualecum quf 
[j iiiquitf meum e(l; afperum tAy durum efl: in , 
fo nauemas operam, Necenkri0 mqne inagfiiii 
pATuit^ qui niimqiiam malis iitgemuit, niiniquiii| 
ihxQ fuQ queftus cfl^ fecit muldi Inrellectum fuif 
ISrnotiilLterqviamin lencbni lumen cf^liit: ad* 
nitque infe onioLum inlmoij €um cHti pkcidus Sc 
aii^ & huminii diulnifque rebus par iter ^quuf* 
abcbat pef feffcum anlmum, ad fumniatii fui adda* 
u^fiipra quatn nihil efl nil! mena Dci^ ex qni part ( 
umhocpcfhit mortale defluxil : quod nutnquani 
igis diumum cA^ quam vbi morcatitateni fuam co* 
6ilj&&innhoc natum hominem, vt vita defun? 
sceeur; nee domum eUehoc corpiUj fed hofpLtiuiUai ' 
quldein breue boipittum : quod relinqueadum eflf 
}i tegratiejti efl^bofpiti videas. Maicimuni} fn- 
aam a mi Luelli, argumentum ell animi ab altior| 
^oientii lide, fi haee in quibtis verfatur^ humilia iiHj^ 
LCftt, ^ anguAa^ mre non meruit Scit enim 
10 exlturus fit, qui vndc veneritj memiait. Non 
demua, quam multa noi incommoda exaglrinc, 
jam male no bit conueniat boc corpQi ? Nunc dfl 
^itre,iiunc de ci^it^i ^^"^ doft&ott ac faucibni 
OMrimur : aliu ncnu nosialiu pcdcf ifixtnt: noiia^ 
SUsdib, 6) nane d^Uatio : 7) aiiqaaodo fiiperm 
i^IjUs, aliquando deeft : hinc at^ue illina tentamor, 
esqpeaimur. Hoe cuenire&let in alieno habitant!- 
m' Ac'iioeeorpiistsam putre(oititf, ttihilomtiiiif 
tenui proponUptt$^.ft in quantam poteft «tat W 

■ y III I ■< - H -H I»il ■ •! ' ■ — ■ 

^' tf&fh^ ifttUHt Mtt$3mn fiu) multii virtnte faa iaooti^Lu 
f. JEx fM f«fC Stokomm opinio, aiuffloi nofiioi tsiUd 
Mo d^ifbatoi effit i:i/;(: 
i:i>€u&Ui) Mtgdo im, ^nsdc 4iK^ j|nipUdtir dfetac 

lib in pimE&L, 4* c 14^ ^ 

f. DejMltttkii qniriidttinm efi, catafrfia|il faljiii focaat. ' 
nin 5 mant 



•.T 



f46 L^ANkAEi SiwECAB 



ihanaprotendi, tantum (pe occnphmus, nullt con^ 
tipecnnia, nulla potentia, Quid'haC re fieri imptif 
^entiitsr, qtlid ftakius poteft? Nihil tiitis eft mod- 
tariijimo morientibus. qtiotidie tenim'propius ab 
vltimo ffamnsj dc illo vnde nobis (Dadendnm-'eft, hort 
Bosomnisimpellit. Videin ntiantii csecitate mem 
noftra (kF Hoc quod famrum dico, commaidmefiC 
8) & pai*s eius magna iam fa£Hi eft/ nam' qnod vbci- 
mus tempua^ eo loco eft, quo erac aiitcdnam viximni 
Erramuii auteih, qui vltimuii^ tifndmaa diem ; caai 
tkiituindehi in mortem fitiguU y) conleraniL 
Non ille gradiis laflitndinem &dt/in qilb defe^ 
cimas, (ed ille profitetur. 10/ Ad mortem dtei 
cxtremus peruenit , accedit omnia. Carplt ii) 
lios illr>' non corripit. Ideo magiiiia anifin^ 
con(eiu9 (ibi ' -melioris nanirsj- diat quidehi'ope^ 
ram, vt in hac ftatione, qua pbfitas eft, honefttiS 
atque indiiilHe gef at'ceteram nihil Hohim qnz'dtrca 
ipfiim funt, faomiiidicat^(edvt Cotnmodatiavdti&rj 
peregrinus & {^roperans. Cum aliquem hnlus vid^ 
jrimtts conftantise; quidni fubiret nos fpecies nodt- 
£tacae indolis'? vtique fi ^anc, 12) tt dixi; magnhop 
dihem veram effe oflendebat; Qoriitads vera tenor 
permanet, faUa non duraiTt. Quidam ahernia Va*' 
tinii, alternta Catones (tint: ^modo parqm illirfe 



^ |» Qumnum^fii) ^oddie enuQinoriiwii^h.eiadiMW- 
tepi tendtmns. '_ ..,,..- 

9. Singilij diet ntmfranrilnguli vitaB aliqniddetrahBBt 

JO. Profitetur,}. la illo apparet laifitndo. 

v. Catpi$ ^^.) panllaiiini mors ad (a duett, aon iaipdi 
ffpit. /-?/»/ ■ .... 

12. Vtique fi hanc fTc,') ifta ita reftitqit Grtmon. Vtifj»,. 
fi hanc^ vt dixiyma^mfudinem veram fjff ifitntl^kgi 4efH§Utv* 
Veri tenor permanety falfa non dnrmt^ itii obieroandDrnJ?- 

rediwdarQ proaraf caafla , n alibi flepe. 



«» 



e; 






'**"^^^^^^i^^^^;:^ 






'l;4t t.. Amvaim 5i|ii«[At 

^ 

fi miinis, vt tgnolci. De aUqno, qaem vidiK 
|ieri» merito dicipoceft: Hie ^ais«ft2 tinlim 
fttio ^ 

Ep I? T. capo, 

uiuid fro 4irffUns frdtenJit : HmfrftAy A 

jllommhtu Sfdrndlihtu con/Hmthnis fisjmfiut id 

efiyjpontt €f nMtfnra ednt, qw Mtmi iffimtfih 

Qs, Didf effif if exemp&s r^MmAmppt Urit 

T Idgtbis, ego video: cnin tibi hodiernun ijoar 
J-^ftiunciiliia], in qua fids diu befimos^ cspdiim. 
Iterum enim ckinabifl,Hocqiiid.adinoffeifSedcK- 
clamaydom dbi primiun alios qppoiitin,€iun quii 
bus litiges, Pofidoniom & Ardudemoiii. i)Hi in- 
dtciuin acdpient, a) deinde dipam. Non quidquid 
snoraleeft, bonos mores itcit. 3) AQiad td mbi- 
nem alendom perdnet^alindadcxercendiiiiij aliol 
ad Teftiendam, aliod ad docendam, idind ad dder 
Aandum. Omoia umenad hominemfcrdneiil^ ct^ 
iamfi non omnia meiioremcam &ciiint MoctssU^ 
iUter atdiu^nt Qnadam illos corrigiutt & ocdi-! 
sunttqncdamnatnram eorom ft originem (cratan- 
|ur« Cum qnsrimr, quare homincbi oatnraprodo*. 
xerit> qnarepraBtuleric animalibns ccterii^longeme 
iudicas mores rcliquifle ? £d(imi eft. Qaomodo e- 
nim feies, qui habendiiintjniii quid hominifitoptl^ 

1. P$fiimi* d* ArcbU,') Yterqne iaior 8ioicof«dekriifafc. 
9. Jaiieitm MccipUnf) litem tecum ooBteftabwtBr. £4^ 
J. Nm quUfmd nmrMie e/?, hottos nmes f§dt^ mxmojA 
VI effarri wbAi Lipfiot. Nam ex fequentibiu hoc TtUe dHur 
Monlit edamcfle, qne fi non apcne ft IMib flen ftHiib- 
£dio aliqao dncaat ad boaotnoici, Mihi tamcifittoraU- 
mt. Tidcii. 




^ff' 



;tn J inueocris ?nili naturam cms inipexeris^Tiin^ 
hnvim intdligeij quid faciendum cibij quid vitan- 
ilm fit, cum didiccrifi quid naturastu* debeas, E- 
bj in quit, void dlfcere^ quomo da minus cupiaciig 
iiiUi umeim. Saperilitiontm tnihi excufetdoci 
ue cfTe vanumque hoc, quod fcHcitatdiciturtvnam 
lifyilabani 4) fadllime accedcrc. Defidcrio ctja 
idsfaciam j & vir totes exhortabor** f) & vitia coH-i 
S-bcrtbo, beet aliquis nirtiium immoderatumquciit 
|C parte me iudicct, non defiJbm perfequi tiequU 
|m, k tffeaus efFeratifllmos inhibere^ ^ voluptA-^ 
i imrai in dolotem compcfccrc, & vetis obflrcpcr?", 
inidiiil cum maxiitia mBlorumoptauerimus,ifi^e3^ 
ratolatiotic natum fit quid quid obigquimur. 6)Iii- 
irimpcrmittemihiea quae padlo remotioraviden- 
|fj eKcuterc. QuKrcbamus, ati efTet omnibuf ani- 
llibusconfticutionii j)fiix fciiiusP Sen film auiern; 
(c^ ex CO niaxime flpparet, quod membra apte St' 
^pedite mouent , nun titter quam In hoc eruditt. 
fuili non partium fijirBm agilitai eft, Artifcxin- 
rctmenta fua tra^at ex fadll : re^or nauis (lit gu- 
nmacalnm fledere : piftor colorct quot ad redd«ii« 
on fimilitudinem mnltos yariofqiie ante (e pofiiit^ 
lerrime denotat^ Sc intct ceram 8) opusque faciU 

7Z : ,1 T' 

4. Vnm Uli fyllMhain) vt fiat inftiidtai. JUpf. 

f. yirtutis ixbortahmr) non infraaocni diceadi£eiiit«lUl/ 

mii« XIV. 1 • helium omnes h$rtari dicit. 

6, Ex patulatioM ngfwn fit quidfftUoblofum$tr) a ap. 
ifiBtibaii boab qoc indcpti grataUttioaat acoepimnt. M 
Ml mala la'Ttra artni* natnm qoicqnid «gra maun. 

7. Confiitntmis) Scoica vox, ftttam & conditioaavjB- 
rcf* Gr. 9vrm^, Diogenci in Chryfippo ; mmSW Jim 
■rr) i^Jf'TnV dvTu rJraWf >g tw rmirm wvt4^iim^ ' ^. 
I. CrraiMj ctrit coloratif vctarai piagcbant. 



55^ L. XnnAKI SlMBCAS 

nem hthet teneni, &vix eminens (bko : aliam cum 
conualuit, & moUi qnidein culmo, (ed qui ferat onni 
fiiain, conftittt : aliam cum flauefcit, &. ad aream (pe* 
Sat, lo) & {pica eins induruit : in quimcunque confti- 
tutionem venit^ earn tuetur,in cam componitnr. Alia 
eft 2tas infantis, pueri,adolefceatis, (enis : eeo ttmen 
idem fam, qui dc infans fui, & puer, Sc adolclccns. Sic 
quamuis alia atque alia cuique conftitudo fit, cenciU- 
acio conftitutionis fiiC eadem eft. Non enim pucrum 
mihi auc iuuenem^ tut (enem , (ed me natura com" 
mendat. Ergo infans ei conftitudonifiix concib'a- 
tur, quae tunc infand eft, non quse fbniraiuaenicfi. 
Neque enim, fi aliquid illi maiut,' in quo tranfiat^ re* 
flat; nonhocquoque inqoonafidtor,(eciindumni- 
tnram eft« Primum (ibi ipii condliatur animal: de« 
bet enim aliquid efte« ad quod alia referantur. Vo« 
luptatem peto. cui ? mihi. ergo mei euram ago. Do- 
lorem refogio* pro quo? pro me. ergo mei coram 
ago. Si omnia propter curam mei fadOianic omnia 
eft mei cura. Hsc animalibns ineft canfib : nee 
in(erimr,red innafcitur. Producit fcetns (iiosnaturii 
non abiicit: &quia tutelacerdflima ex proximo clli 
(ibi quifque commifTus eft« Itaque vt inprioribui 
dixi,tenera quoque animalia e materno vtero vel quo- 
quo modo efl[u(a,quidfitinfe(himip{is>prodnusno- ^ 
runt,& mordfera deuitant : vmbram quoque traniuo- •' 
lantium reformidant,obnoxia ii) auibus rapto viaeih 
dbus*Nullum animal ad vitam prodit (ine metn mo^ ' 
tis. Quemadmodum , inquit, editum animal intel- ( 
ledum habere, autfiilutaris aut mortiferz rei potefl? '; 
Primum quaerinir^ an intelligat> non quemadmodutf V 

intelligat. Efte autem illis intelle£him, exeoap- <: 

^ I — — ., 

49. Ad aream fpe^at) tritum cauila eo deferendnm. '^ 

11. Ohn^a) illt animalia qu* obnoxia foot rapacittd ali- -^' 

onuD > vmbram quoque iilorum traafnolamium fagiunt. ,;i; 

ptrei, 




I 



; 



E f I S T fc A t* , ^51 

|»aret, quod nihil ampllus, R iutcUieKerinrj faciatit« 
Quid e(t quire pauoneniiquare atiferenigallina nem 
irefBgiatjCamtantommorctn, & nc no mm quid em 
fibijacdpitrem fugiat? quart pylli fclcm timcntjCa* 
ncni non dmeiic? ApparetilH^indle fclenriam nod* 
turi> non cxp crimen to coUedaui, nam antequam 
jaoQinc expedri, caueiit. Dcinde, ne hoc cafu eicifli^ 
meifieri^ nee metuunt alia qaatii debentincc vnquam 
bbliuifcuntur hxt'ms tuitinE fSc diligenti^s , ^qiiaUs eft 
Ulis a petniciofo fuga, Praeterea, ndnfiunt tiuiidiord 
^itiendo. Ex quo qtildein apparel , non vfu ilia ad 
hoc pcriiemrCj (cd natural! aoioreraUitisruaa.Et tar- 
dam eft ^ vanuin, c[itod vfus docet: quidquid namrft 
trftdU, & equate eft omnibuij Sc ftatirn. Si tameti 
femgis, dicam quomado oititic animal periikiofa jr^ 
telligtre coneturienritfecafneconftare: Itaquefen* 
titj quid fit, quo Ccntl carOj quo vri, quo obteri poflit 
Qa« fiintanimaliaarmiraadnoccndumj horum fpe* 
Cicm trahit inimtcam & hoftilem Jntcr fe ifta coniun^ 
fla fiinti Siinul cnlm conciliator faiucifua; quidque:& 
qus lumnt^iHa p«it;[^fura formidat,Nataralesa con* 
trarlis a(|>ernationei funt. {ina vlla eogitationcj fine 
eonfiiio Htj quidqutd nature praici pit. Non videj, 
^tnta fLihtilttas fit apibut ad fingendadomiciba? 
qaanta diuidui laborii obcundi concordia?Non vidcs 
^am nuUimor tali urn imitabilts fir ilia aran«^ texm- 
f%% qaand operts fit^fila dirponcre? alia in reftum 
iDimiffa firmainentl ldco# alia in orbem currendaex 
denfo rata, qus^ minora aniinalia^in quort^m pernici- 
em il\^ tenduntuTj vein t rctibui implicata teneant. Na- 
titurarsilla, non difcitiir. Itaque nullum eft am- 
mat altcro do^iui videbiiaranearuin pares teias^par 
in faafs angulorum omnitim foramen. Incertum eft 
it iniE<3«alCjquidqtti4ftritjradit:ex seguo veoit^quod 

torn. n. ^* 9^%^:'\ "*^^' 



xiatura diftrlbuit. Hsc nihil magisj ^aam cuceliin 
fui, & eius peritiam tradidit : ideoqne etiam fimnl 
incipiunt, Si dUcere& viuere. Nee eft iiiimiii,ciim 
CO nafciilla, fine quo fruftra nafcerentar. Primani 
hoc inftrumentum illis natura contulit ad permanen- 
dnm in conciliatione & carltate (iii. Non poterant 
ialua efle, ni uellcnt. Nee hoc per (e profuturum ecat: 
{edfine hoc nulla res profuifTet. Sedhinuliodepr*' 
hendeil vilitatem fui, i2)ne negligentiam qnidenit 
Tacitis qaoque & brutii ,qaamuis in cetera torpeanti 
fld vmendum folertia eft. Videbit qxnx aliia inatilia 
font, fibi ipfa non dceffe. j 

E p t s T. CXXII ' 

Ingenium luxurU, dduer/k morihu fdtfn. JtSfif ) 

cctnare, bibetey dormire, Jurgenl ff t^les 4£fMl ; 
jintipoddS factti defcribii. 

DEtrimentum iam die) (enfitt refiltih iliquurtii* i 
lum: ita tamcn , vt liberale adhuc (patinnii fit (i ^ 
quis cum ipfo>vt ita dicam^die fiirgat, officiofior,iDe- ^ 
liorque, quam fi quisillum exfpedat, vt ioce prima r. 
exeat, i ) Turpis>qui alto fole (etnUbmnis iacet, ciiiiit ^ 
vigilia medio dieincipit: & adhuc multis hoc ante- b 
lucanumcft« Sunt qui ofiiciaiuci$ no^iaqaepe^le^ ^ 
tunt : nee ante diducunt ocnlos heftema graoea era* t 
pula,quamappetere nox coepit Qualis illorum eon- -^ 
ditio dicitur, quos natura (n ait Virgilius) fidibni ^ 
noftris fubditos e contrario poftiin .^ 

1 n pii '.*• 

12, Vtlitateni Jki) vc Tile fe htbeat^ ^ 

I. Vt luce prima exeat) ftlntatortt^ qii ofiidofi diotbta* ^ 
tnr, prima luce exibant. Swdu hommverboramcfti Uci 
qnidem ipiauit & urdior lox eft : tamcn Tel fie fatb loligBti ft ,^ 
qnis cum luce fnrgat, feil mcUoril oSdl caoiiki qoiB vt flhi* \^ 
tatnm aliat cat. Lijpf. , \ 




£ » t S t I A t. f Jf 

H^iqUt ^hi primus eqms oruns ^^mnt MnbtUs^ 

UUt ho rum contraria omnibus noii rcgiOjted Fitft efti. 
Bunt ^aidamin tadcm vrb^ oncipod^i, quiJVt^f, 
Caio akj nee of ientem vmquam folem videruiVt, nec 
Dcddcntem. Hostucscifltmiis ^ire, qucmadmodtini 
Tiuendumfit, qui ntfciunt qtittido? Si hi tnof tcm ti* 
ment, in qnamfi vi«i condiderunt; tarn mfaufti 
ominis^ quam notluni^ aucf funt? Licet in vitlovn<i' 
^jKicntoquc tenebrai fuas CKiga^Wj Meet epulis^ & \tk 
HpiiiUa quidetn fereula difcrecli, toram peruerr<e v^igU 
^B^ t^ttipuf cducant: non cf>fiuitiantur,red Euflalibi fi* 
^pSant Mar tais t^tu interdiu pofCDtatur ArmehercQ* 
Ici null^j tgenti dies loligus fift* Excendatrius vitam; 
boiDi 2) t^ officium, ik argitmentwm, iSat eft. cir- 
cnmfcdb^tur nox & aliquid «>C illd in diem trdmt^ra- 
tnr, Aticsj qu^ con'aiuuj'cttmfarQntur, ttimmotfe 
ftcikpingaefcantj in obfcuro conrincniruf : SttOne 
vUt excrciwriane iacentlbur, tutu or pigrtiin cofpui 
inuad t r, ^ (ii per m em b ra i tiers figLitd fu ccr^fci t I H 
ifloram corporsj qui fe tcnebris dieauttunrs fccdft vi* 
funtur, Quippc fufpc^ior illis^ quam morba fz\* 
lentibuSj color eii : languidij & cuanldi atb^m^ ^ In 
viuii caro i n r ti ciu a e ft . Hoc %^ m c n m t n i m u m i n 0* 
lifmilorumdlKeriin; qtijinm plus tencbr^rum linaf* 
nimo elt ^ iUe in ^eftupctiille^:4Li^at, inuidei oicb. 
Quit vmquilnoculos t(lnebrdtunicau{rib^buk?[tl<« 
terrogaSiquomodo haectniinO prauitas tiat,auerrandi 
diem^ Atotflmvitam in noftcm transfereiidi.? Omr 
ftji vltia eontr* natiU'am pugnautt omivU deblturtt 
ordiiiem deftrunt. hoc efl liixuri* propofitumi gaii* 

1 . — i i II — ' — ^ — ^- — ■ -: .a. 

i^ tiuins) fciticct vita oSldam & argiimei^tura eft aAai^ 
mn^Q eoini^ fiatr« noAcoallttt&viuenuiim ofiiciam&* 



fudorem, quem mouerunt potionibi 
feruentibiiSj(ubiadedeftringflnt. 3)P< 
aut coentm bibere, vulgdre eft : hoc 
. ruftici fadunt)& vere voluptatis ignari : 
dele£kat, quod non iniiatat cibo, quod li 
ad neroos : ilia ebrietas iuuat, quae in v; 
Nonvidenturtibi contra naturaiti viui 
mutant cum fsminis veftem ? 4) Non 1 
naturam^qui ex{pe&ant, 5) vt pueritia ( 
.pore ali^no ? Quid fieri vel crudelitis. 
poteft?numquam vir erit, vtdia virui 
&cum ilium contumelis fexuseripuifl 
aetai quidem eripiet? Non viunnt cor 
quihiemeconcupifcunt rofam? fbme; 
rum calenttum,&>calorumaptamutati< 
Hum, florem ver nnm, exprimunt ? No 
tra naturam, qui pomaria in (iimroii tni 
quorum filus in teftis domorum ac fai 

j^Snkmde deftrmgant) ad ftrigilei adfped 
de> fiCfadorem defHcabtnt, ft linteii deinde 
Cit eft dvn^uiS-af. Lipf. 
;- 4. Commutant cum faminis vtfttm) qui a 
loxum incceniivtimtarvefte mnUebri. Lipfiw 
leai communuant, vt haSoM fit, qoi .Sericis ( 



^^ J^ 

tnde ortit ridicibui, quolmprobe 6) cactiji^ina cgis^ 
fem? Non viuunt contrt namrftin, quL fundsmeiirt 
tlieniianim iii mare itciiint : 7) nee delicate natite 
ipfi fibi videiniir^nificatentianagtitAyduactenipe* 
date fcritntiir? Cam innitueruntoni nit contrt iifttu- 
r« confuecudinem velle, nouiflime in totum ab'tUi 
dtfci/cunt, Lucetr romAtmnfmsefl. quiet <ft: nunc 
exerccam ur, nunc ge/lemur, nunc prandeamas. Iftnr 
lux propiut tccedir : tempus efl ccen», Non oportct 
id &cere, quod popnlus : res fordida e(^, trits ac vuU 
g^ri via viuere. Dies publicui relinquatur : propri-. 
urn nob j 9 ac p ecutitt'e m ant fiat. lAi ver o m ihi d e- 
fim^orum loco (unt qoanmlum enim a fnncre ab* 
fimi. Sc qui4em acerbo, qui id faces Sc cereos ^inunt? ' 
I) Haiic vitam agere eodeiii tempore multos memi* 
simus : inter quoi Sc AtiUutp Butam praetorium , cot 
oft patrimonium iiigens confuinptum , Tiberlua 
jpertatcm conBtenti iSero, inquitjCXperre^ltis ci. ^ 
Reeitahac Montanus lulius fatmen, tolefabilis poSta^ 
il amicitia Tiberii notuS; & frigore* g) Ortus 6c oc* 
ai^sio)libentiflirnein(ercbat itaque cum indigna- 
retur quidam illan] tota dicreckane^ & negtret acce- 
dcndum ad recitaCiones eiuSjNatta Pinarius tirNum- 
foid 11 beralinspo {Turn agere? Paratuftiim ilium an- 

, -p — — - 

IL huprahy qao fi cicumfaa egilTentinoiifiniiBhtberent, 
itt ntcnra reccderent. 
7. Jii mmr9 iaeiumy quod BaiiiaatillotrtAafiebiterebro^ 

t, AdfuH ^ ttfics vitttrnt) id qnoi fnneia foldbint e& 

9> Bt frignt) quem ftftididt paflea Tiberiut^ n aatct 
iintiienf. 

19, €hrtMS ^ eteafuiy fit ctrmiiubiif Mm oilmiUijk^ccU 
tetia dicL fcpememJnefati 

nn J dire 



Varus eqnes Romanus L. Vinicii coiner 
bonarum affe^tor^ qua improbitate li 
fcatur, exclamauit : Incipit Bota dormii 
cum fubinde recitafTct: 

Jdmjua fdfiores fiabuUs 4rmenta hcdn 
Jam ddfeJofUis mx nigra filentia t^rf 
Jndfit X 

Sdem Varus inqoit: Quid dicit ? iam i 
fi Butam falutabo. Nihil erat notiutha 
^ontrarium circumadla : 13) quam ut < 
i^odem tempore eg^runt. CaufTa autem ei 
^uibusdam > non quia aliquid exiflimc 
ip(am habere iucundius, fed quia nihil iqi 
'3) & grauismalae con{cienti»luiceft:& 
cupiicenti aut contemnenti) prouc inagi 
cfppta funt, fadidio e^ lumen gratuitun 
luxuriofi vitam foam efTe in (ermonibus,( 
yolunt. naufi fi tacetur, perdere fg pun 

■■ ■■ ■ H I I I ■! — ■ ■ " »■■■ ■ ■ W ■ 

u. /Uf tartn 0d oceafum) flBquiiioee didun . q 
re poteft Pinarium eum audi re velle per diem tc 
re velle donee gbroluerit reciua^o ferfof, qnib 
cccalbm Tiqne procedebat. 



E f t s V t. A ir ff9 

"Ttiique male htbcnt, quotiei non faciunt, quid cx- 
ciiet famam, Miillj bona comcdant, multi ami* 
€u habent : vt inter iftos nooitn iniienias, opus eft 
non tan mm luisiirLoQni renij fed notabilem face re. 
In cam occuptta cinitatc , fabolas vulgaris nequitU 
'kx^n inuenit* P^doncm Aibinouanum narrantem 

* aodieranmi (erat tatefn fabtiiitor degandinmiii} 
Oibiial&. fe &pra domiiin Sp« Papinii, is cf at ex bac 
Utrbfl lucilbgartini. AnJio j itiqulc , circa boram 
tertitm nodia^tiageUoram fbnosi4); qiwro, quid 
&ciit ; Dicitui^ rariones acdpere. Audio » circa 

' bdram fextam noSii, dafnorem concitatutn: qu^io, 
^d £itf Dicltur vocem eitf rcerCp Quxro circa oBa- 
lim horam nodiiiqaia fltiUe fonoi rotarum?i^)v«lle 

i^hri dicitur. Circa lucemdircBrriturjp0crivocan- 
lltrjCdlarii, coqui mmultuantur Qu^ero quid fit ? Di* 
dcur mulfurn ^alicatn 16} popafcifTej a baltico exiffe, 
Excedcbat, Inquitj ccena citls diem ? Tuimine. vaidee* 
nim frugaliter viuebaE, nihil confumebat nifl nod em. 
luque crtbro dicentibus iUuin quibuidam aitaram, 
fticirdidum; Voi,inquit, lUuni ^ lychnobium j/) 
die«fii, Non dcbei admirari, ft tantts iuucnia viti- 
Qmm proprietatcs: varia runt,& innumcrabileiba* 
bent facies : comprebendi eorum genera non poiTunt 
Simplex re£^i cura efl;miiltipkx praiii,& quanrum* 
nis nonaa decHnat jones capita Idem motibus cuemt. 
mfuram fcquentium , facUes funt , fotuti funt, exi- 

14, FlageiltfTum fon&iy nimSrum dtarna ante baJjieuatTt- 
iwtuf accepiiTc, & turn femi fcpe vipukVint. tipf. 
If, Smus relarwn) ptlant de effeilo, in quo gefUndui erit. 

if, Mulfum ^ atimm) hxc proimtlflt ^it, & fumibttur 
fab ipitm cccnam. alict aatem optiau txttici pollen erac & 
io« tpfe. Id. 

17. Lycbno^ifimy qui id Iwcer Btm Tiiii, fiintit^aUiifaiii ad 

Un 4 guai 



|6q L, AnnAbi SiMEiCAi 

it ^ ■ ■■■ ■ ' ' t' * ' m 

guai difFerentias habent: ab his diftorti piTuriQinifli 
^ omnibus & inter fe diffident. Caufi umenpned- 
pua mihi videturhpiusmorbi,vita^conimunnifiifiif 
dium. Quomodo cqUq (e a c^eris 4ift>ngaiiiit, quo- 
modo elegantia ccenarum.munditUs vehiculoram^ii^ 
volunt (eparare «tiam tempornm difpolitionc no- 
Jnntfolita peccary > quibus pcccandi przniioiniii£i- 
mia eil. 1 8) Hanc petunt oipnes ifli, qai.vt itn dicam, 
retro yiaunt. Ideo,I!^cili,tenendanobis via eft,qiiaiii 
mturaprzfcripfit, nee ab ilia declin4ndain«illioi fei 
qnentibas,omnta faciiia & expediu fiint : contra illam 
pitentibus, nop alia vltn ^ft^ ^uam ^ptm wcpm 
femigantibvst 

E p I s T. CXXIII, 

Tenuem sut 9iUm ^iStim dfcreto unimi^ (f fsmiy h^ 
num optdndmnque fieri. Hoc ^firrpi^nditm eiidprn A 
^itibus : quk fcit nn fion 9pus bMtmis ? ComfiumM 
& dlieni moreSy n^ 4^ditf4Ht. Sf^me CffmkcU dffi 
^oces dlieffdf, 

1Tin^econfe6hisincommo4Q niagis qaam loiigO| 
in Aibanum meum no^e nriqlu peroenu Nihil ba^ 
beo paratuip, nifi me, Itaque in leAo iaffitndinem 
pono ; hanc coqui, hanc piAqris moram boni confii- 
)o. Mecum enim de hoc ipfo loquor,qiiam nihil 
lit graue,qaodloviter excipins: quam indignandnm 
;iihtl, niii ipfe indignando adilruas, i)Non hAtt 
f anem mens piftor : fed habet villicus, (ed habet t- 
trienfis^ fed habet colonns. ^fal1un panem, inquii , 
g. ■ ' ■ — ■■ ' ■ ' ■ '■ ■ I. ■ 

i|. Qiiihus ptcemufi pramium iufamia ffi) ^ni hoc ipfion 
pro prsmio habent, qaod foa peccata in ore homiaim fintf 
|. ^dftruas) ^ngeati fl( indipnationc dij^amn reddas* 



f 1 S T € ;, AI* 59f 

i , bojxut Utt : etiam ilium tenerum tibi Sc fi~ 
n fam ts red det, Idconoiieila iitc cdt nd a m ^ 
J^ imperct, Exfpedabo ergo : nee anic edim 
lit bo main ])anem habere ccepenf^ autmalurri 
5 delierop Neccflarium eft , paruo alTuefce- 
iikae diiiicnkatcs locorumj mxikm tenipomnT, 
>cupleiibai & inflrudis m dm optancem 2) 
tnt S occurrunt. Quid quid viilt> habere n«- 
:efl:iULrd potcftj nolle quod noii habet : re- 
atli hilirit vtu Magna pan libcrtalis eft, be* 
auis venter S^ coiitu meli^ pacienf. ^ftimari 
teftj quantam voiuplatem capiame3ceo,quo4 
met fibi ipfi aequiefcit Non vncliooes, 
Inenm , iioii vHum alitid remedium quam 
ig quxrp. Nam quod labor contraxit, 
>Uic ; h^c quaibcumque c^na aditiali |) iu* 
r erit. Ahqaando enim experimenttim animi 
iibinim ; hoc enim eft liinpheius & verius« 
rife praeparauit, 1^ Indixit fibi paitentiani» 
ae ipparet, quantum habeat yeras iirmitatit. 
C ccrtiffima argumenta, qu» extempore dc- 
on tan turn squui molefta^ fed placidus fldfpe- 
non exeanduitj non tirigauit, fi quod dari de- 
pfefibi non defidctando ftipplcuit, & cogita- 
uld confueiudini fu^e, ilbi nihil dee^c, Mul« 
n {tiperiiacua eflent, non intelleximus , ni(i 
eeOe cceper^nt. Vtebamur enim illis > non 
bebamus, ^dquiahabebamus. Qyani mqlta 
paramus, quia alii ptrauerunt? quia apudple- 
funt ? Inter cauflas malorum noftrorum eftj, . 

liis optmtttm) inoFbai apertns, medela non fteiHi!. 
legit « iiu optdtis. 

Halt) dc qua rap.ep«9$. B librii tamcn nagiTcft 
iM/iifltca^Iouif epulnm in Capi^Up^ .^ 

nnf ^uo4 



j62 I'- Akkasi Senscav 

quod viuimns ad exempla: nee ratione componimari 
fed confiietudine afaducimur, Qaod fi paud face- 
rent, nollemus imitari : cum plures facere coeperant, 
quad honedius (it, quia frequentius,'(equin)nr: & 
redi apud nos locum tenet error, vbi pubUcus fiidai 
eft.Omnef iam fie peregrinantur^vt illosNomi jtrum 
praecurrat equitatus, vcagmencurforum antecedat 
turpc cft,nullos cfTc, qui occurrcntcs via deiiciant, qui 
honefhim hominem venire magno puluere often- 
dant. Omnes iam mulos habenti qui cryftallina & 
murrhina, & c»lata magnornm ardficum manupor^ 
tent, turpe eft, videri, eas te habere farcinas, qus toto 
Gohcuti poffint. Omnium paedagogia oblita 4) facie 
vehuntur,ne Col, ne frigus tcneram cutem Isadat tar* 
pe eft, neminem cfTe in comitatu pueroram, coios 
fana faciei medicamentum deiideret, Honim o- 
mnium (ermo vitandus eft. hifunt,qaiviriatradiintf 
6c alio aliunde transferunt. Pedimum genus homi* 
num videbatur, qui verba geftarent ^) : uint qoidam 
qui vitia geftant 6). Horumfermomultum nocet 
tiam etiamti non ftatim oflicit : femina in anime re< 
linquit, fequiturque nos etiam cum ab illis di(ceflcri« 
mus, refurre6(urum poftea malum* Quemadmo- 
dum qui audierunt fymphoniam^fcrunt (ecum inaa- 
xibus modulationem iilam ac dulcedinem ctntQS,qii» 
cogitationes impediCj nee ad feria patitur intendi t 
lie adulatorum, & praua laudantium fermo, diudus 
lisret quam auditur : nee facile eft, animo dnlcemg 
{bnumexcutere. profequitur Sc durat, & ex inter- 



4. Oblita) fucco ant ofia, ant alio contra (blem : 
mento , ne tenera cutis ladgtar. Upf, 

5« Qui verba geftarent) de calamniatoribnt, fnfiirreBibiii 
vd delatoribnt accipit. Lipf, 

^. Cfftant) circnmfenuiti in alios tranitectf^a. 

vaUo 




t 1 1 T 1 A ft. 581 

tillo recur rit Ideo ciaudendst futit fiureimdiiyo* 

. cibuij 5r qiiidem prin]is*Nam cum inkiutn fcccrunt, 
mi m ifl>e qu e Iti nt^ plus i u d e n t . I n de ad h^c p eruen i - , 

, tor verba : Virtui & philofophia, & iuftitii^vcrbomm 
Illinium crepittis eft, Vnt fdicitAi eft , bDm vka : 
Accre omnia libere^frui patriinoiiio. hod eft viuc* 
n^l|06cft & tnoittlein effe tneminifte. Fluant dtf% 
Ajrnf^nibilit vitfldeciirrit. ;^DQbiUimui quod iuutt 
fipcrc^ A ctiiti non'femper volaptttes decerptarsB, 
ioteriin dum poteft, dam pofcit, ingerere ?Quld 
f unit ficngditftte vitro mortem prseGurrerc,& quid* 
^pnd ilia tblahira eft, iam iibi intcrdicere ? Non ami- 
C8mhab«^ non paernpn, qui amicse moneal innidi- 
Wi;^ qiioddie ftbrlus prodit: iic ccenai umqaain 
afhm^dem 7) patri approbatamt. Non eft iftud 
Vbwrc^ ftd aliens ^vitss mtereflel Quanu demen^a 
cft^licredBa (id rei procurare, &fibihegareomniat 

'ft tibi ex amico inimicvm magnalaciat hcreditat? 
Mor enim gavdebit tua morte»quo plat ace^erit* 

' IllbrtriftesSfupercilioros aliens vitae cenfbret, (iiii 
bqftcf, publicos psdagogos, afflsnefeccrii $): nee 
4abitaaeris> bonam vitam, quam ppinionem bonam, 
mall^. Hx vocei non aliter fugiends (iin>, quam 
ift^, qpas Vlyftes nifi alligatus 9) , pneteruehi no- 
Init; Idem poftunt: abducunt a patria, a parenti- 
l)at; abainicis, a virtutibui, &in turpem vitam mi* 
ieros turpius illidunt. Qoanto fitius eft^ re^^um (e* 
qoi limitem , ^ eo fe perdiucere, vt ea demum^fint 

7» Epbemtridem) diarinm rationei complexnm. 

I. Atfiint fgetrii) videtar alinderead lUad Catollii 

Viuamut mta Leshia atque amemnt, 

JlxffMoreff Me /en^m ftueriorum^ 

Omnes vmus aftimemns affi$, 
ff AUij^atns) pro liEacai, aures fcilkat, Qnai ligando 

tibi 



ijfi^ L. Annaei Senbcab 

fibi iucunda> quae honeftt ? Quod aflequi poterimuSii 
(i feccrimus lo] duo effe genera rerum^ qu2 nos aut ' 
inuitent, aut fugent. ItiMitent^vt diuitue, volnpta- 
tes,forina>anibitio,ceCQrablanda Sc arridentia.Fagent; 
labor, mors, dolor, ignominia, vidus adftrioior. 
Debemus itaque exerceri, ne h»c timeamoi, ne ilk 
^upiamus» In contrarium pugncmus, ftabinuiun- 
tibus recedamus, aduerilii petentia 1 1) concitemar* 
Nonvides,quamdiuerfus{it afcendentium habituSf 
<fc de(cendentium ? qui per pronum euiit» refupinant 
corpora : qui in arduum , incumbunt. Nam (i de- 
fcendas, pondus fuum in priorem partem daretd 
lifcendas, retro abducere, cum vitio 12), Laciii, 
Gonfentire ^. In voiuptttes defcenditur : in ret 
tfperas & duras , (ubeundum eft. bic inpeUamus 
corpora, illic refraenemus. Hoc nunc meexiftimai 
dicere eos tantum pernieiofbs efTe'aaribus noftrij» 
qui voluptatem laudant, qui dolorit metum^ per(e 
formidabilis rei incutiunt *i Illoa quoque nocere 
nobis exiftimo , qui no^ Tub {pecie Stoics (eds 
bortantur ad vitia. Hoc epim iaftant:(blam(apien- 
tem & do6lum 13), eiTe amatorem. folus apte I4) 
lidhancartem, $que combibendi & conuiuandi, fi- 
piens eft peritiftimus. Qpzramus, ad quam v(qae 
aeutem iuucnes amandi fint. Hxc Gvxcx confuetu- 
dini data fint : nos ad ilia potius aures dirigamus: Ne- 
mo eft cafii bonus : difcenda virtus eft. Voluptat 
liumilis res & pufiila eft, & in medio habenda pretio. 

If. Fecerinms) eft bic idem fac€r§ qnod fingera doocndi 
ctniTa, coailitiiere, proponere, vt ipad Cic. de Nat. Jhou 
Fiato fncit mundum dedificari a Deo &'c. Grom§v, 

II. Petentia) qnsnot pettmt, n irrctitnt aUidiiflt; 

Z3. Cum vitio) pnfcipitio legit Gronov. 

1;. DoBMm) do£tus Stoiconim lingat idem eft qui (apkai; 

4* Af$€ aiut kgit Upjins & inuqneni irf •• c«llit* 

com- 



_^ — --- ^ ^ -— ^ ^-- • - . ». 

£ > I I T a L AG. ^f\ 

communis cmnmutis ^nimaltbus, adquimmlmmd 
& conrempdilima adiiolanr. Gloria vanum ^ volacile 
qmddam eft^auraque mobiiiiif * Faupertas nuUi mt« 
lum c^, nifi repy giiantt. Mors malum nun ell :quid 
quercrii? fokias zquum e{l generis humanJ. Super- 
Mdo error inlaimsefli amandoi timet; quos co[it» 
Violat. Quid eiiimiuierefi, vcrum deos neg«s, tn 
infames? Hxz dlfceiidaj imo edifccnda funt, noii 
^debci excu{itionci vitia phibfophia ruggercrc^ 
fKuilam hab^tfpem falucis^geTj quern ad imempe* 
^antiam medicus hortatur^ jm;^,^ 

l:^ /y^'t'iis:^. CXXIV. / 

^ Jtoywf mfiimisiuvubm eims tspMces: ne^pltmrik 
* ^, ml^Hi flkms Hstio. gmmd^ iMijpvviA 

^en rebml^ tateni, nee vlla tc fubtilitit abigit Noo 

ftdegantift tu^, tancam magna ic£Uri. Sicatillu4 

robo, quod omnia ad aliqiiem profefhim redigia» 4: 

netantum oflFenderityVbi fiimma fabtilitate nihil 

itor: quod ne hunequidemifieriUborabo. Qpia* 

iTi vtrum fenfo an intelleSu compirehcndatnr bo- 

n. Huk adiunchim eft^ in tnutis animalibua 6i 

ntibusnonefTe. Quicumquevoluftateminfum- 

ponant ; (eniibiie indicant bonifm : nos contra 

lligibile,qaiilludanimo damiii. Sidebonofcp^- 

idicarent, nnllam voiuptatem reiiceremnt : nulk 

non inuiut, nulla non deledat. £t econtrt- 

illam dolprem volentcs fabiremns: nnlliif enirn 

flfendtt {enfum. Pr^terea, non eflent digni re* 

afione,qiitbus nimium voluptu placet^ qoibnt- 



566 L. AMKAti SlKlBCAB 

*wi l ■ ■ I H H i ii l I f • III mm 

que {ummus eft doloris tiint»r. Atqui improbamuf 
guls aclibidini addidost & contemnimus ilios qui 
nihil viriliter aufuri func doloris metu. Quid anteiti 
peccant> (i fenfibas, id eft, iudicibus boni ac inati» pa- 
rent? his enim tradidiftis appetitioAis & fiigaearbi* 
trium.Sed videlicet ratio ifti rei prspodta efl:,queinad'* 
modum dcbeat de vita, quemadmodum de virtute, da 
honefto>{ic Sc de bono maloque conftitui. Nam apvd 
iftos viliftimas parti datur de meliore (ententia, Vt do 
bono pronuntict feiifus, obtufa res & hebes, d in hO« 
minequam in aliis aniinalibus tardier. Quid R qaii 
velit non oculis> fed ta<^u minuta difcernere? fubtill- 
or ad hoc nulla acies, quam oculorum, & intentiot 
daretur , bonum malumque dignofcere. Vides in 
quanta ignorantia veritatis verfetor, & quam humi 
fublimia ac diuina proiecerit, apud quern de fiimmo 
bono maloque iudicat tadus. Quemadmodum, in- 
quit, omnis {cientia atque ars aliquid debet habertt 
manifeftum,{en{ucomprehen(um, ex quooriaturft 
crefcat^ lie beata vita fundamentum & initittm a ma- 
nifeftis ducit,<& eo quod Tub fenfum Cadit. Nempe vol 
H maitifcftis beatamvitam fui initium capete didtis* 
Dicimus beata tfft, qu^fecnndum naturam Cuntt 
quid autem fecundum natnram (it, paiani &prod* 
fiusapparet, (lent quid (it integrum. Quid eft lecun* 
•Aum naturam! quod contingit&protinns nato^nott 
dieo bonum/ed initium boni. Tu Tummum bonuiil 
Voluptatem infantix donas, vt inde inctpiatnafceni> 
-quoconfummatus homo peruenit. Cacumen radicil 
locoponis. Si qufs diceret ilium inmaternovtero 
latentem fexus qUoqueincerti,tenerum> A imperfr 
Qum Sc informem,iam inaliquo bono efte, aperte vi* 
dereturerrare. Atqui quantulum intereft inter eunl 
qui cum maxime Vitam accipit, & ilium qui materno' 

run 



» E J IS T L At. 167 

tiin4ri(cerum latens onus i) eft ? Vcerque, quantum 
id inteUe£hiin boni ac mali, sque maturus eft: Sc 
non magis infans ad hue boni capax eft, quam arbor, 
•atmotuin aliquod animal Quare autcm bonum 
in arbore animalique mutonon eft? quia uec ratio, 
obhocinin&ntequoqucnoneft: nam &huic deeft. 
Tunc ad bonum perileniet, cum ad rationem peru«- 
nerit. Eft aliquod irrationale animal : eft aliquod 
nondum rationale : eft rationale^ fed imperfedlum. 
In nullo horum bonum : ratio illud i^cum afFert« 
Q?td ergo inter ifta, quae retuU,diftat? Mumquatn 
erit bonum in eo quod irritationaleeft: in eo quod 
nondum rationale eft, tunc efte bonum nonpoteft: 
inimperfeflo iam poteft efte bonum, fed non eft. Ita 
dico> Lucili, bonum non in quolibet cdrpore, non in 
qnalibcc state iouenitur: & tantum abeft ab infanti9> 
qoantnm a primo vltimum ; quantum ab initio pei** 
feftam. ergo necintenero modo coalcfcentecorpuf^ 
colo' eft. Quid ni non fit ? non magis qtumin(emi* 
ne. Vt (i dicas, aliquod arboris, aut (ati, bonum no- 
vimus : hoc non eft in prima frondC) qus emifla cum 
maximefblum rumplt. Eft aliquod bonum tritici: 
hoc nondum eft in herba la£lente t nee cum folliculo 
ieexferit fpica mollis, fed cum frumentum sftas & 
debita maturitas coxit. Quemadmudum omnis na- 
tnra bonum fuum nifi conftimmata non profert : ita 
hominis bonum non eft in honiine, niii cum inillo 
ratio perfe£la eft. Quod autem hoc fit bonum, di« 
cam. Liber animus eft ac re£lus> alia fubiiciens fibi» 
(e nulli. Hoc bonum adeo non recipit infantia^ vt 
meritia non (peret, adolefcentift improbc fpcret. 
Bene agitnr cum fenedlute, fi illuc longo ftudioin- 
entoque peruenit : vbi hoc & bonum, & intelligibilo 

z. Onw) hnmir leg«a4am cITe coniicit. Gtwqv^ 

eft. 



570 L. AnnAii SiNicAS 

velocitatem paraueris , par lepufculo non eris. Vil 
ta relicts inquibui vine! te neceffe eft, dam inafio 
€naniteris,adbonuin reuerti tuum ? Quod hoc eft? 
animus fcilicetemendatus ac purusj aemulator Dei| 
iiiperhamana feextoUens, nihil extra fe fuiponeni* 
Rationale animal es. quod ergo in te bonum^eft? per- 
fe£la ratio. Hanc to ad fummiim finem euoca, in 
quantum poteft plurimum cretcere. Tunc beatnm 
eflfe te iudica, cum cibi ex te gaudium omne nafc^ 
tur. cum in hisqus homines eripiunt^optant, cu^* 
ftodiunt, nihil inneneris, non dico quodmalis^&d 
quod veUs. Brenem tibi formulam dabo, quateme' 
liaris, qua perfeCtum efle iam fentias:Bonuai 
tunc babebis tuam^cumintelligetipfeli- 
ciffimoseffefelices. 




Li An- 



r 

L. AnNjEi SeneSLe 
L D L V C I L I V M 
Naturalium Quacftionum 

' LlEER PrIMVS, 

Argumentum, 

t£fMt/*y ^ Mhipmam & itnimiift^mAm phihJhpbtM 
Urtem tffe , ^ff£ t^kfim (^ Dcmm ttintempUiutj mc 
UiM m&raii pBti&remt Earn ametforisigmiis ofdi" 

dtinde ad Coronam ^ndiqm in orhtm aptriri^ 
^^dnwdum ciriuUfiUnt^ cam iapis m Ucum Mut 
warn dinciinr^ Iridem a fhle toigraTty ^ fiiri 

form At A in rrn^dum cnntAui fptcuh ^ rutundi^tHi 
\M fit pMTth € piUfiBa^ quoditmrn cenjmrat Fof^ 
us olim. Hie muitM ds JjjecnHs cuiniilAf ^ & its auM 
9rum reflfxiani dut refr^Bhne ^fdmtar. Ah Af' ■ 
d Virgas t^ PariUatrnnfi^demde^dnoBtirnosfM^ 

J thafmatA , fie Mas dijcf/rrenies ^ &' lettiier alt^uid 
'ometh deiihatum. Specula ei memoriam. Hojlii 
miffimi nebtdonis excitauerunt, Inde legitimum 
I Jpecukrum docet d abufum, 

P R ^ F A T I O. 

Wantum inter phllofopbiam intereft, Luci* 

I li virorum optime, A ceteris artes : tantum 

intereffe exiftimo in ip(a philofophin, 

r iUam partem quae ad homine9 i) & hanc 



Jn$9r iltam farttm ^ua ad homints) i, e. Elfamm. 

o a • ^*>» 



573 t. AWNAti SBtrteAiBi 

qu£ ad deos 2)(pe£bit. Altior eft haec, ik inimofi* 
or: multum perinifitfibi:non fiiit ocalis contenu. 
miius efle quiddam fufpicataeft^ ic pulcrius, qood 
extraconfpedumnatura pofuilTet Deniquc untum 
inter duas intereft,qaantuni inter Deiim & hotninem. 
Altera docet,quid in terris agendum fit : alterijquid t* 
gatiir in cslo. Altera errores nofiros djicatit, & la- 
men admouet, quo difcernantur ambigua vitae: altera 
multo banc fupra caliginem in qua volotamur exce* 
dit; e tenebris creptos, illo perducit> vnde locet* 
Equidem tuncnaturs rerum gratiasago , cum illam 
non ab hac parte video, qus publica «ft, fed cum 
lecretioraeiusintraui: cum difco, quas vniucrfi ma* 
teria 3) fit, quis audor^ aut cuftos: quid fit Deus> 
totus in (e intendat 4)) an ad not aliquando reipiciat: 
faciat quotidic aliqaid 5), an femel feceric : pars muo- 
difit 6), an mundus 7): liccat illi hodiequc dcccr- 
siere,& exlege fatorum aliqoid derogate ; tn mait* 
flatis deminutio fit^ &. confeiHo crroria, mutanda 
fedfTe. NecelTe eft enim ei eadem placere , cui niii 
.optima placere non poftunt : nee ob hoc minus liber 
&potens eft. ip(e enim eft neceffitas fna« Nifiad 
li%c admitterer, non fuerat tiafci* 8) Quid enim e- 
^ - • ■..--■■. 

2. 9ji^ ^^ ^^^^ ^^ ) Phyficatn, ad qnam etiam thum n- 
fernnt Stoici^f t videre eft ap. Upf. Phyfiol. ftoic L. IL DifH V. 
imo Phyfici veteres deos appelltbant reraitt jprincipia & dc* 
meata, vnde ^loAtyk rf^s*A«y«^ni phyttca eorai dkr 
bttnr & ipfi Thcologi. 

5. Vnikerfi materia) Drimnm principiam* 

4. Totus in fe intendat) vt Epicnrei dooeat. 

5. Faciat quotidie aliquiJ) conferoando , 6t pfoaidaidt 
fttt tuendo, an femel fecerit^ nnllam coram gSKiiBy nihil cfli- 
ciens in iii qus femei fecit. 

6. Fats mundi fit) aoima eini, vt Stoici qoidam voktob 

7. An mwidns) qua tliornm ex Stoids crat flaiflirta 
|» Koff fuerat nafci) non futni car wtev* O nm^* 



1 



NAtvRAL. Qvahst, Lib, L 571 

ntj cur in nixcnero viucntiam me pofitum eO'egaudc-* 
rem? Anvrciboa& podonet percoUrem? 9) vtlioc 
<orpm ctDfTarmm io)acfluidiim, periturumque ni- 
ji fiibindc impleaturj farcircm, Sc viuferem sgri mU 
niftcr? vt mortem timerem, cui omnes iiafcimurl 
Detrahe hoc inj^ftimablle bonum, non eft rita tanti, 
vt fudeBi J vt Kftucm. O quam contempta res eft 
homoj nifi fupra humana fQinxxem I Qiiamdiu ciioi 
iFe^ibus collu^-amur, quid magniffcj faciraus ? eci- 
«mfi ,fuperJorej fuiniia j portcnta vincimui, Qjid 
t&^cur fufpiciamus nofinetipfot, quia diffimilci dc- 
ternmis fumtii ? non video quarc fibi placeatj qui 
lobuflior eft jn valemdinario. ii) Mulcum intereft 
inter vires & bonam valetudinem, Eflfagifti vitiaa- 
nimiT non eft tibi frons fi^, nee in altenam volwn- 
titem {ermo compofims, ncccor inuolutufflj neca- 
Varitifl, quae quidquid omnibus abft u lit, fibi ipftnc- 
gir: ncc hixyria petuniam turpiter amitcens, quam 
tarptus reparet ; ncc ambitio , quae te ad dignitatem 
nil! per indigna non ducet. Nihil ad hue confecutus * 
CI. multa elTugifli : te nondum. Virros enimquam ' 
affe^musj magnifici eft, non quia per fe bcamm eft, 
intlo caruifte, fed quia animiim laxat, ac prseparat 
id cognicionem ca:leftium, dignumque efficit, qui 
IB confortiumDeo veniat. Tunc con fum mat um ha- 
bct plennmquc bonum fortis humane, ciun , calca* 
to omni malo, petit altum , *St in interiorcm nature 

>. Fetcoktrem) eleganter. Nam cibi potnsque perventri- 
:iutioi, mefenterH venas, hepa^, & tot corporis [tnfirt&it 
tniiciiintar cen per coluia. Frmond, 

to. CauffMfium^ «grum & affcaum, a ntilitibus e&njfariis 
iaOttin, qui morSi caujfa militia abfoluebantur. HiQcip& 
goqne flBgritado ^ujfatio dicitur tp. Ptllad. L, i. Tifc IV. 

Mf yahtudmm^) loco ?bi curator vtletudo. vid. X,i.d« 
«c.XVl.atEp.32^ 



574 ^' A.NNAEi Sknkcab 

finum.venit. Tunc iuuat inter (id era ip(avagintciD| 
diuitum pauimenta ridere,^ totam cum auro Solo ter- 
rain : non illo tantum, dico, quod eg«flitj in occulto 
(eruat pofterorum auaritis. Nee poteft ante conte- 
mnereporticus, & lacunariaebore fulgentia, & tonfi- 
les iilvas 12 ;, Sc deriuata in domos Rumina, quam 
totum circumeat mundum,^ terrarum orbem fuper- 
ne dcfpiciens, anguflum,^ magna ex parte opertum 
niari, etiam qua exflat, late fqualidum, & aut vfiam 
nut rigcntem. fibi ip(e ait : Hoc eft lllud pun^nij 
quod inter tot gentes ferro & igni diuiditur? O quam 
ridiculi {utit mortalium termini ! Vltra Iftram Dacus 
non exeat: Stry mo Thracas includat : Parthltobftet 
Euphrates : Danubius Sarmatica ac Romana difter* 
minet: Khenus Germanic medumfaciat: Pirenaeus 
medium inter Gallias & Hifpanias iugum extoUat in* 
ter^gyptum ^^thiopias harenarum inculta vaftltas 
iaceat« Si quis formicis det intelie6(um hominis, 
nonne ^ ills vnam aream in multas prouincias diui- 
dent ? Cum te in ilia vere magna fuftuleris ; qnotieni 
videbis excrcitus fubrc^lis ire vexillis , & quafi ma* 
gnum aliquid agatur, equitem mode vlteriora ex* 
ploraiitcm , modo a latcribus afFufum 13), Ubcbit 
dicere: Jt nigrum campis ngmen. - - - 
Formicflrumiftedi(cur(ii8 eft, in angufto laboranti- 
um. Quid illisd nobis intereft> nifi exigui menfi^* 
ra corpufcuii ? Pundum eft iftud in quo nauigatis,in 
quo bellatiS) in quo regna difponitis : minima^ cti- 
am cum illis vtrimque Oceanus incurrit. 14) Surfiim 

n. TonfiUs filuas) recifas ornttns caofla. 

15. AJatmhns affttfnm) Polybioi; elites at UUfMivmeih 
tU adtquitant Fromond, 

14 Etiam cum illis vtrimque Oceanus tntnrrit) tb om & 
occafii. Minima, inquit, regna font, licet ab ortino ad 00- 
ciduum foltin inter vtrumqne OceamuD porrigaacar: qail 
orbis totus eft punanm. U, 



:1 



J ■ • I > ■ ' ' ■ ■ " ■ 

ingentra (pttia riint>iii quofrum poQeffibncia «minut 
fldmittitur : at ita (i mimmumfecum ex corpore tulii; 
fi fprdidum^^inne detciriGt, & expeditus leuifquc ae 
contentus modicp emicoit. Cum ilia tetiglt> alitnrs 
crefcit: a^^tau(.viacuUs Uberatus, in originem re- 
dit.' £t hoc habeir arg^Ojentum diuinitatis (oaB,quod 
ilium diuiiia deledant: Jlecvt4ilienisintereft,(edvt 
fuis. Secure (pedat occafus fi^um atque oi^tus»ft 
tarn dliuerfii concordantjttm vit^. Obleruatybi qux- 
qu^ ftella primum terris lumen oftendat, vbi culmen 
eius fiimmum,qua curfiisfit, quou(que defcendat. 
^Curiofiis fpedlator excutit fingula, &qu2rit. Quid 
ni quxrat ? Scit ilia ad ft pertinere. . Tunc con- 
lemnjt domicilii prioria anguftias. CJ^uantum 
cnim eft, quod ab vldmis littoribut HKpantiiyi^o 
md Indosiacet^Pauciffimorumdierumfpatlvm^fiiia- 
veoi fiius ventui impleuit At illaregi<rfskRisper 
triginta annos, velociflimo fideri 15) viam praeftat, 
nuiquam r eiiftenti, fed aequaliter cito. IlUc. demum 
difcit, quod diu qu^fiuit ; illic incipit Deum liofle. 
Quid eft Deus ? Mens yniucrfi. Quid eft Deus? Quod 
vides totum i6)i & quod non vides totum. 17) Sic de- 
mum magnitudo fua illi redditur^qua nihil mains ex- 
cogitari poteft, ii Colus eft omnia, opus ftinm Sc extra 
& intra tenet. Quid ergo intereft inter naturamDei^ 
Sc noftram? Noftrimelior pars animus, eft: in illo, 
nulla pars extra animum, totns ratio eft. Cum int^ 
rim tantus error mortaliateneat, vthoc, quo neque 
formofius eft quidquam , nee difpofittns, nee in pro* 

pofito conftantius, exiftiment hominei fbrtiika^& 

. — ■ I ■ ■ • ■ ;, ^l i •■ i 

\ • . ■ 

If, Vtfocijfimtf fidirty Siturno. ^ •"'".v . v 

1/. Quod 1/idei tittnm) totus hlc mun^m cidiLt tnimi c0f 
& qm totnt proinde, n mlmum 1 Deui ^U. 

17, j^f}d m^ vidti ntum} ve aain^t ealm mundi Deni tift 

004 cafit 



t7< 'X, Ann All SRNseAs 

2L :— £ » ■ • ■ »- . 

ca(ii volnbile^ ideoque tumultooAin inter fahnini^ 
pubei, tcmpeftatesy & cetera quibus terror ate territ 
vicinapultantur. Ncc hs^c intra vulgum dementna 
eftj %ientiam. qat>que prof^ffos ig) contigit. Sunt 
quiputent, fibi ipiis animnm effe, & quideiiiproui-! 
4tup gc difpen&ntem fingula, & (iia , ^ ali^na : hoQ 
nutem vniuerfiim, in quo uos quoque fbrn^s, expert 
^e cpDfilii, &. aatferri temeritate qaadam , aut ngt 
tara nefciente quid faciat. Quam vtile exifiinias 
ift9 cogno(ccre, & rebus terminos ponere ? qaan^ 
turn Deqs poffit : materiam ipfe fibi for(net', an 
^ata v^tur? vtrumidea materi» prius fiipenieniatA 
|in materia ides? Deus quidquid vult effictatj ania 
inoltis rebus ilium tra^nda deftituant: ^ a magna 
lirtifice pvaue formentur mulhi, non quia ce({at ars^ 
fed quia ifl in quo exercetur, &pe inobfequens afti 
•«ft? H^ecin(p^cerc> haec difccre, his incubarc, noo- 
xie trlRnfiiire eft mortalitatem fqam > Sc in mcKorem 
trans(cribi (brtem ? Quid tibi, inquU, iftft prode-: 
runt? Si nihil aliud, hoccerte (ciara.ojtpniaanguiU 
cffcj menfas Dcum. Sed. haec deinde. 

Cap, |. Nuncadpropofitiim veniam opus. Au- 
di quid dc ignibus i) piilofbphia velit, quos acp 
franfneribs agit. Magna vi illps excuti argumen-. 
futq eft. quod obliqui ^runtup , & praeraplda 
celeritate. Apparet iilos non ire, {ed proiici; 
Jgnium mvXtx varisque facies ^nt« Ariftotelet 
quoddam gei^us illorum Capram vocat^ 2} Si meini 

l|. SapifiVli^ q^oqme frafeffoiy Eficnreos^ qai aegatt 
fronidenti) omnia cafai ioputanc. Fromond, 

I. De iffiibmy l^anc materi^^i tra^at Ari^te^i MettO« 
f ©log. I. 

a. Caprm voc^t) a vnl^o nomiae ifto accepte^ nen prit 
|nom tnueiito, capra aotem di^qi i}Ie i^li vel a t>arbala 
^oam pendentem prcfert , vei qoia ftltat l^lcife ^na in-v 
fy\t Mwep. Lipf. Frfmv^A. 

•0 



* NAfVRAL. QvAf ST. Lib. L fff 

tcrroganeris, quarc? prior ihihi ridonenn rcddaso- 
porcct, f]uar« Hcedi ?occnmr< Si antem, ^tiod com* 
piodI{?uTium efl, conuenerit inret nof,ne alter aire- 
mm interroger. Quid die it iile ? farius erit de re ipft 
quasrerCj quain mirarij qnid ita Ariftotdes globum 
ignis appcllauent Caprant. Talis fuit forma ciuSj 
qui bellum aduerfui Perfeum Paulo gereiirerluiiad 
magtiitudine^ apparuit 3), Ncs qi^oque vidimus no 11 
femcIBammam ingemis piiasfpeciC} quae tamen in 
ipfii cttrfu fuodiflipara eii Vidimui circa diui Au* 
gufti exceffum 4) fimile prodigiuin : vidiinui cum d? 
Sciano a£iam efl f ) t nee Germanici mori finedenun- 
tiationc tali foit. Dices mihi : Ergo tn in tanrii erro- 
rihus et J vt exiftlmcs deos niortium jigna pr^mit- 
tercj & qnidquam efie in |erris um magnum, quod 
perire mundus fciat? Erit alitid ifti rci tcmpus. Vi- 
dcbimus, an certuB omnium rerum ordo dticaturj& 
•lia aliis ita complexa fint^ vc quod antecedit, aut 
caflTa fie ftquentium j aut figmim. Videbimus j an 
diis humanafunt cur^; an feries ip{a, i^uid faflura 
lit, ccrtis rerum notisnuntict. Interim illudexlfii- 
mo, liuiufinodiignes cxfiflerCjairevcbememiustrir 
to> cum inclinatio eius in alteram partem fa£(a efl,& 
lion ceflit, fed intra fe pugnauit. Ex hac vexations 
nafcuntur trabes , & globi^ & faces , Sc ardores. At 
cumleuius collifus, &(vt ita dicam) ftri£lus eftjmtt 
poralumina excvtiuntur^crinemque volantia fidera 

5. Lumri mag^fitudiue appamit^ illob^Hotaleqoidvifbm 
fralpiam legitnr, lunam eo def^iffe Lioiui & Pluearchni tra-i 
dunt : niii forfan hue fpe^iare dicas « quod ][ulius Ol^fec^nens 
)iec bello Lauinii fafem ^rdentem in cqilo liifam ait. Ltpf, 

4. Qna G.A^gft^i exceffwn) hunc tamen Comettm fiiiiff^ 
J., VII. c, XVir. dicit. Fromond. 
. f, Cnm fif Stm* actum ifi'i in Senam mpri n 4ecret«, 

pat 4u«rfbt. 



f79 I^* AnnAIL StNECJiS ^ 

4ucant. Tunc ignestenuiffimi iter exile de(ignant> 
Sc cslo producunt. Ideo nulla fine huiusmodi (pe- 
dlaculis nox eft. non enim opus eft ad efticienda ifia 
magnp aeriB motu. Denique, vt breuiter dicain, 
eadem ratione fiantifta,qua fulmina, fed vi miho- 
re; Quemadmodum nubes mediocriter colli(ae,fu^ 
gurationes efiiciunt; maiore impetttpul&,fulmiaa» 
Ariftoteles eiufmodi rationem reddit: Varia & aiulta 
terrarum orbis exfpirat, qusdam humida, quasdam 
ficcaj qusdam algentia 6), qusdam concipiendis 
ignibus idonea. Nee mirum eft, fi terrft omnis ge- 
neris & varia euaperatio eft : cum in cclo quoque non 
vnuiappareat color rerunij (ed acrior lit canicnl^ 
rubor, Martts remidior , louis nuUusj in lucem pu- 
ram uitore perdudo. Necefle eft ergo in magna co- 
pia corpufculoriini, quae terrs eiedanl^ & in fuperi- 
oreai agnnt piirtem, aliquainnubes peruenire ali- 
fnenta ignium7)« qus nontantumcolliiapoflintai:- 
dere, fed etiam afflata radiis foils. Namapudnoi 
quoque, ftramenta Sjfulphure a{per(a, ignemex in- 
teruallo trahunt. Veri ergo fimUe eft , talem mate- 
riam intra nubes congregatam facile fticcendi^ & m«- 
iores minorefue ignes exfiftere, proutUliafiiit plus 
iut minus virium. lUud enim ftulttflimum eft exr 
iftimatrej aut ftelias decidere, aut tranfilire, aut 
aliquid iUis auferri &abradi:namfi hoc ffuiTet, iam 
defiiiflent. Nulla enim nox eft , qua non plorimat 
ire, & indiuerfum videantur abduci. Atqni, quo 
ftflent, qusque inueniuntur loco: magnitudo fua fin- 
gulis conftat. Sequitur ergo^ vt infra iUas iftana* 

(f, Algentia) algenc qoae funt aqnes natnrs. 

7. Alimtnta ignittm) h. e. materiam ignibni glcadii a- 
pttm. 

|. Stramenta) rmwtM mauiilt Alb.RiibeiiiiitcxMartiaL 
(. X. Epigr. III. 



Natvkai. Qj^AiiT. Lib. t 

fcfliimr : Sc citQ jnterddinrj quia {itic fundaments 
litnt & fede certa, Quare ergo ctiam non interdm 
tMnsfcrumurlQuldfi dicam itdks interdm non efTe, 
quit non apparent ? QuemadniDdiim illii latent, & 
foli$ fulgorc obumbrantur : fie faces qooque rrans- 
eurrunt edain interdtu, fed abfcondic eag diurnilu- 
mini! chritas. Si quando tanien tanta vli eitiicuit, 
Vl:frtiafn aducrfui diem vindkare libi fuuin fylgorem 
pofllint^ apparent. Noftra certe mas non fcmcl vidit 
diurnas faces, alias ab orienrein dcctdentem verfis, 
alias ab occafu in Drtam. Argumentum tempe/lfttis 
jiauiseputantiCUtrimiilr^tranruc^ant flell». quod H 
lignum ventorum efl; ibi eft, vbj vcmi ftintj id eft, 
in acrCj qui medins inter lunam & terram «fl:« In 
magna tempeftate apparent, qua(i ftellae velo inli- 
identes. Adiunari^ Eunc periditantes exiflimant 
Pollucis (^caftorisnumine, CauiTa autem melLOris 
ipci eft} quod iam apparet frangi tempcflatem , & 
definere ventoa. Aliquando feruntur igncs,non 
fedenL g) Gylippo lo) Syracufas peiemir vifa eft 
ftcUa fiiper ipfam lanccam conftitiffe. In Romano^^ 
rumcaftris, virafunt arderc pila, ignibm fdlicct in 
lik dc]ap(is: qui f^pe, ful^Tiinum more ajiimalia 
ferire folcnt & arbufta. Sed fi minorc vi mittQUtur* 
defluont tantum ^infidcnt, non fcriunt necvulne- 
rant» Alii inter nubes diduntur^ flliifereno, (i al^i' 
ad exprimendum ignem aptus fuit. Nam fcreno 
quoquecaefo aliquando tonat, cK eademcaufTa, qua 
nubilo J acre inter fe coUifo* Qui etiam fi eft Juci- 
dior ac fiecior^ coirc tameuiSc faeerc corpora qu^* 
* 1 . — ^ — — 

p. Non fedent'S fedent enim flamms ifta Pollacia & Ct« 
fioris nomine cetebrtte. 

10. Gylippo) Lacedaemoniornm duce, cum (yrtcnfams iup- 
|>€cias aduerfui Niciam ftAthenienfei fierr^ Frmwi. 

dam 



jgO L. AnnXki Sskecai 

— - — ■■ ■ " '"' ' ■ I 1,.^ ■ 

damfiniilianubibuspoteft, qiias percufTa rcddantfo* 
num, Quandoque igitur iiunt trabes^ quandoqqo 
clypci, 1 1) A vaftorum imagines ignium, vbiintt- 
leva materlam incidit fimllis caulTa, Ccd maior. 

Cap. II. Videamus nunc, qucmadmodam fiat 
is fiilgor> qui (idera circumne^^it. Memoriae pro- 
4itum eft, quo die diuqs Auguftus i) vrbem,exA* 
poUonia reuerfus, intraait, circa fblem vifhm colo« 
ris variicircu)um,qaalis eflein arcofbletihuncGraB- 
cillalo vocant^ no^ dicere Coronam aptiffiipe poflu- 
mas, Quemadmodum fieri dicatur, exponam. 
Cum in pifcinam Upis miff(iseft,videmu$inmultQS 
prbes aqu^im djfcedere, & fieri primum anguitilB- 
mum orbem,deinde laoorem> acdeinde alios maio- 
res, donee euanefcat impems, Ainplaniciem im« 
ihotarum aquarum loluatur. Tale quiddamcogtte- 
mus fieri etiam ina^re. cum (piffiorfa^uSyplagam 
iencire poteft,lux fblis autlun^ vel cuiuslibet fideris 
incurrens, recedere ilium in clrculos cog;it« Nam 
humor, ^ aSr, ^omnc quod ex i^u formam acci* 
pit, in talefn habittim impellitur , qoaiis cff eius 
quod impellit. Omne autem lumen romndum efl; 
^rgo & a^r in hunc modum percufTus lumine, cxibit, 
Ob hoc tales fplendores Gr%ci Areas vocauere : quia 
fereterendis frugibus loca deflinata funt rotunda. 2) 
^on eft autem quod exiftimemus, iftatj fiue 
lire^ y fiue corons fint, in vicinla fidenim fieri, 
Plurimmn enim abfiint, quamuis cingere ea&coro« 
xiare videanmr. Non longe a terra fit talis cQigies; 
quam vifusnofter folita imbecillitatedeceptus^ circa 



ai. Clypei) tdde Plin. H. N.II. 54. 
I. Quo dip Dn 4uguftm) plinini L, II. c^ ag. W, Obfr 
aaent c. 129, 
4« i^Qtmda) ib & Varro Kei Koft. t.I.c./i. 

jpfiun 



iim fi du s p u Itt pofi ta m , In vkini a 3U tern fbUs & 
ilarum nihil tale pmefl fieri; quia illic ^ther tenuis 

Nam formx craffis demum (piffifque cotpori- 
s, Jmprimi folent: in iubdlibus nDn habent irbt 
itidantj aut hixream. In bahicis qnoque circt 
eniam tale quid dam adlpici foier, ob ^erl^ denii 
curitatcmi tVeqiiencKHme anteitiauftro^cumcSB^ 
1 maximc graiie &fpj(lum eft* Konnumquam 
illfltim dJluanEUr^ deHnunCj nomiuinqnamaba'^ 
la parte rum putuur: & inde veLitum nautici exTpe- 
itj vnde contcxruj corona perit^ Si enim 1 (epten^ 
ne diice^erii^Aquilo crit ', fi ab occid€nte>Fauoni* 

Quod a r gum en turn eit , iixura earn partem c±U 
£cri coronas } nura quam venti quaqde {blent* 
efiora autem non habent coronas : quia ne ventoi 
itm. Hii flrgume litis & illud adiice, niimquanl 
snim colligi^ uiH lb bill z&t^ ik pigfo. Atitef 
, folet fldfpid. Nam qui ftat aer, nnpelli & dedud^ 
1 aliquam facicm fingi poteft. Is autem qui flDit, 
feritur qiiidem lumtne. Non enini formatnr* 
rcfiikk : quia prima qnaeque pars eiUs difTipatur, 
nquam erqo vllum fidus talem fibi cfRgiem cit- 
Edabit> niH cam acr crit denfti^ fltqtie immomsj 
b hoc cuilodieiis incidcntem in fe rotiindi Uneattl 
inis : nee fine cauHTa. Repete eniiil exemplum^ 
d paulo antepropodii. Lapillusih pifcinatn dut 
m &aliquam alii ga tarn aqu^m 3)mi0ltsr^ circu* 
iacit innumerabiles : Sc hoc idem lion facitinfltt;^' 
z, Quare ? quia omnem iiguram Aij^iens aqtiH 
irbatt Idem ergo in aere euenit, vt ilTe qui mt» 
podit figUrari : at ille (}ui rapitur & currit, niD>tl 
fui poteflatem, Sc omnem iftuxh Veniehtemqut 
— ■■■ - .- »~ . , , I , .... , • i " I I ■ < 
^lligatt^ ainam) eoatlafami contrti^iftiogiito likttr« 

for* ' 



584 L. A^KAEi SfiNECAt J. 

Videinus in eo aliquid flammei , aliqaid lutei 3 alj* 
^md cxralei, 6c aliainpi£(ar2inodum(ubtilibusli« 
neis du6ta,rt aitPo6ta,vt an difGmiles colore (inti 
Icirenonpoffisj ni(i cum primis cxtrema contulerisA 
Mam Gommifluta decipit: vfque adeo itiifaarte tubl* 
tlirae, qUdd a fimillitnis ccepir,in difHmilia ddinit 3} 
Quid ergo iflic duo colores faciunt Inminis Htqtie 
Vmbr^yCum innunlerabiliuiti ratio reddenda (it?Q^« 
dam ita ekiftimant aixum fieri, dicunt in ea parte ill 
qua plait, fingula ftillicidia pluuisb cadentiSj (ingulf 
ipecuUelTe: a fingulis ergo imaginetn reddiTolil 
deinde mUltas imagines, imo iniidmerabiles,^ deue« 
^aSj^inprSBcepstranfeuntes confutldi;itaquedfi:af* 
cum efle multamm imaginum {blis cdnfuiionetn* 
Uocficcolligunt« Peloes^inquiontyinilledie fereno 

f)One,& omnes habebunt imaginem fblis. {niingU* 
it foliis difpbne iingulas gottas : (ingulse habebunt i« 
maginem (blis. At contra ingens ftagnum noil habebit 
niii imaginem vnam«Qiiare?quiaomniscii^cum{cripUl 
l?euitas &circumdata£uis finibas»fpecuiuRi eftJtdqUtS 
pifcinam ingentis magnitudinis , infertil parietibus 
in plureiB diuide c t6tidem ilia habec imagines foliii 
quot lacUs habuerit.Relinque illam ficut eft difRifa: fe« 
tnel tibi imaginem reddet.Nihil refett^quam e^Kiguus 
{it humor autlacus. Si circumfeptu^ eft^fpeculnm e& 
Ergo ftilHcidia ilUinfinita,qu^imbercaden$ defert^ 
totidem fpecula (tint, totidem (blis fades habent. H^ 
contra idtuentipertui^bdta^ apparent, tiec difpiciun* 
tur interualia, quibusfinguU diftant, fpatid prohi' 
bemedifcei'niv Deinde pro iinguUs dppiret vihi fa^ 
cies turbida ex omnibus. Ariftoteles idem iudicat* 

^. iff iii^mUd ^efinit) nam ptmicc 1 ft f iH Jis id am . 
color ftaoa &-iSmiIi coiiinifliira coetint, a qua deinde in'dij^ 
fimllia abennt. li eft hie in viridem d«fceadut» ilh feuadk tiL 
{[uiucenm. ^rvmn^ 



NATVRAt. QjAEST. Ll|. L Jgf 



' Ab omni, inquk, leuicatc icfes radios Tuos replicat 
3) Nihil AUtetn Ixuius aqua cSr a^re. Ergo cciim ab 
aci^e fpifTo vifm itofter id not rcdii* Vbi vero hebcs 
& intirma efl acleS) qualislibet aeris ]£tu deficit 4) 
Quidam hoc genere valetadinisUbortHtjVtjpiifibi 
viileflntur occurrercj vt vbiqtic imigmefii (liam ccr* 
tljint. Qn^re? quia infinna viioculorum nonporeft 
neproximuni quid em fibi aiircin per ruin pe reefed rei- 
fiftit, Itaquffi quod ill aliis effidt dcafus a(Sr, in hit 
fflcit omnls. Saiis cnlm vaier quaUrctunque adim* 
becillem acicin fcpclJendam : ionge autem nrsgis vi* 
fum noftrum nobis rcmitdt, qui crufiior eftj&per- 
Vtncinonpotcfl^fcd radios Inaiinum noflrorum tno-^ 
riXMti Sc CO vn d e cxicrin ti r c fl e £i it . Erg cum mu U 
ta ftillicidia fiiU, toddem fpecuk fum, Sed quia 
paruafuntj foils colo rem fine tiguKi cxprimunt. X>t* 
indc cum in flilUcidiis innumcribilibus, & ii* 
ne inter uflllo cadoitibuSj reddatur idem colore 
incipic fades elTe non multarum itnaginum in* 
terfniflarunii fed vnius Long»atque continue. Quo* 
itiodoi inquis, m inihi multa millia ifttc itnaglnam 
e{le diciS] vbi nulkm video ? Et quai-e cum foils color 
Vitus fit^iinaginuin diuerfiis cft?Vt & h^c quae ptopo* 
fuifti^rcfellatii & alia qu^ non minus refdlenda (tint| 
illud dicatn oportet : nibilaci^ noftrafillaciuS) noa 
tantum in hit a qmbus fiibliliccr pcruidendis illara 
colorum 5)dmerfit3s fummouctj fed &m his quo* 
quC) qu^ ad nianmn cerni t Kemus integer in tentii 
iqua fia£ti fpeciem redd it. Pom a per vitrum tdfpv 
eientlbus mulio maiora funt. Columnar um iote^ 

;J_ ^ ., ■, < • ■ ■' '. ■ ' ■ '" ' ■■ ■ - 

^*Eepika$yt f|^ccnlo cnttmptngftaf tnfeft ocukmrfftt* 
4fct» Siimt* antetn K^c ftjut ex Ariftot* L.TII, M«£{oi« 
4« Deficit) ne repLicafi Be re dire ad ocatim pofitt* ^ 
J* Cohruttt) lege /ofotwm* GrtfJUn^ 



5S6 L. AmtAti SiMSCAt - , ' 

▼alia perticus longiores iiuigunt. 6) Ad ipfuin Coleafi^ 
reuenere : hunc quern toto orbe terranmi maiorcra tl 
probat rado,aciet noftra (ic contraxit,vt (apientes vi« 
ri 7) pedalem efle contenderint. Quern velociflimum ^ 
omnium ^ffo fcimus, nemo noftrum videt moueri; 
nee ire crederemns, niil appareret iffe. Mundum ip* 
(iim praecipiti velocitate labentem, & ortus occafiii* 
que intra momentum temporis reuoluentem, nemo 
noflrnm fentit procedere. Quid ergo miraris> fi o* 
€uli noftri imbrium ftiilicidia non {eparant)& ingen* 
ti (patio intuentibus minutanim imaginum difcrimea 
interit? Hind efTe dubium nulli poteft, quin areas 
imago (oils (it, ro(cida Sc caua nube concepta. Qood 
ex boc tibi apparet. Numquam non adaer(a (bli e(t> 
fiiblimis aut bumilis, prout ille (e (ubmUit, aut (h- 
ihilit , contrario motu. lilo enim de(cendente ai* 
tioreft, alto depre(lior« Sspe talis nubes a latere 
fblis elt, nee areum efHcit^ quia non exredoimagi* 
nem trahit.Varietas autem non obaliam cau(ram fit| 
quam quia pars coloris a (ble eft, pars a nube ilia : hu* 
mor autem modo csBruleas lineas, modo virides,mo- 
do purpurse (imiles, Sc luteas aut igneas ducit, duobus 
coloribus banc varietatem efHcientibus, remUTo dc in« 
tento. Sic enim & purpura eodem conchy lio non in* 
vnum modumexin Intereft quamdiamacerata (iC| 
craflius medicamentum, an aquatius traxerit; (xpius 
mer(a (it & excod^a, anferael tinda, Non eft ergo ^ 
mirum^cum dnae res (int, (bl & nubes >, id eft> cor- 
pus Sc (peculnm, (i tam mulu genera colomm expri- 
inuntur,qus in multis generibus po(rant aut incitari» 
aut relangue(cere. Alius enim eft color ex igneo 

€. Imgfmt) n innat appareani(, difiantia & longicnda 
fiidt. 
7. Sa^im^ viri) Episord. 



^ imnine, alius ex obtufo & leivorc. In tilis rebus 

Vaga inqutiitio efl^vbi nonhnbcmus quud manute- 

' Here poffimtaSj & late conkttura mittcndii ef!: hie 

qui A nee fereno vmqOMn fit , dcc ita iiutilo , vt 
fol liEeat» Ergo vtique e)chis efl^ qnonsm finei^- 
tcro lion e0b 

Cap* IV, fam lilud ^ccedit , quod xque manh 

fcftiim eft, fpeculi ratio ne itnaginem reddi, qda 

numqu^m nifi « eoiitrario retUi mr : id eft, nifi ex 

laltera parit: ftetcrit quod apparet, ex altera quod 

oftendit. Kfltiones quie non perfuadcnrj Ted coguiitj 

N « Geometric adferunmr. Nee duhium cuiqum rc^ 

linquimrj qwin areas imago folii {tt male exprefli, 

ob vitiumfiguramquc/peculi. No& iiiccrimtcntemus 

tllas probAtiones , qua: ds piano legi poffinr. Intet 

ftrgumenta llcnafcenrisarcuspono, quod cclcrrime 

nafatar ingcna cnim variumqtie corpus caelo intra 

tn omentum fubtcxitur, Sc seqtie celeritcr aboletuf . 

nihil autcni tarn eito rtdditvir, quam a fpeciilo Imi- 

go. Noil cnim facit quid quam > {ed oitcJidit* Pt- 

tianus Artcmidoriis ftdlicit , Sc quale genus nubil 

cfle debeat , quod takm foils imagiviem redd it. Si 

fpcculum, inquitj concauum fecerit, quod iitfeftat 

pil» pars, ii extra tfiedimn cbnfHtcnsj qiucamqac 

iuxta te fleterint, vnlucrfi ate videbuntur, propio* 

res tibi quam fpeciilo. Idem^inquity eu en it, cum 

rotundam & cauam nubem inti\emur a laterc,vt folis 

imago a nabe difccdatj propiorque nobis fiti &itt 

not magis conuerfa. Color igitur igneus a folt eft> 

taruleus anubc: cete^i vtriufque mixturiKk 

Cap. V. Contra hsc ilia dicuntur. De (peculiS 

dins opiniones fum; alii enim in hisiim^iacri ccrnl 

p P a p»* 



588 L* AnnAei Shnicas 

pQtant, id eft^ corporum noftrorum figuras, antH 
ftris corporibus emifTas ac (eparatai t alii imagind 
aiant noA elTe in fpeculo , fed ipfa ad(pici corpora^ 
retorta bcalorum acie^ & in fe rurfut reflexa. None 
nihil ad rem pertinet, quomado vldeamiia quod* 
cumqiie vidtemns: fed qaotnodo imago fimiiif da* 
bet e rpeculo reddi« Quidnam eft tam diffimiie) 
quam (bl> Sc arcu$,inquo nequecolor^ neqaefiga- 
ra {bliSiHeque magnitudoapparet? Arcua enimlon* 
gtor ampliorqne eft, longeque ea parte, qua fulgeti 
rubicundior quam fbli ceteris vero coloribua di* 
verftis. Deinde cumvelisfpeculumaSricomparare^ 
des oportet mihieamdem lasuitatem corporis, cam* 
dem »qualitatem,enmdem nitorem. Atqui nulke nu- 
l»e8 habent (imilitudinem {peculi , per medias &p< 
tranfimus , nee in illis nos cernimus. Qui monti* 
um fumma con(cendunt, {pedant nubem : nee ta- 
menimaginemfttaminilla cemunt« Singula ftilUd- 
dia fingula ipecula flinty Concedo : (ed illnd nego, 
ex ftillicidiis conftare nubem. Habetenimquzdam 
ex quibus fieri ftiUicidia poftunt ^ non ipfiu Nee a- 
quam quidem habet nubes, {ed materiam futuraea' 
qus. Concedam etiam tibi &guttasimiumerabilef 
in nubibus efTe, Villas faciem reddere: non tamen 
omnes vnam reddunt, fed (inguls (ingulaa. Deinde 
inter fe (pecula coniunge: in vnam imaginem non 
coibunt: (edqusqueparticula in ferei (imilitudinem 
claudet. Sunt qusdam Q)ecula ex multia diinntia" 
que compofiu: quibus ii vnum oftenderis hominem, 
populus apparet, vnaquaque parte faciem Gum ex- 
primente. Hxc cum iint coniun£^a & fimul cdUoca- 
ta, nihilominua feducunt imagines ftiaa, & ex mo 
turbam efficiunt. Ceterum cateruam illam non con* 
fiindunCjfed diremptam ini^ciei-fingiilaa diftrabvflC 

areas 



Natfral, Qvaiit, Lib. L 5|g 

•reus ?no circumfcnptus eft dufluji^natoduseflft- 
' cics* Quid irgo ? non (!fe aqua, nipta fiftula j fparfi, 
^remo€xcu0a, habere quiddam {imiie hisquos vi- 
detnuiin area, coloribus folct? Venim eft: fed non 
ex hac cauiTa^ e% qua tu Fideri vis : quia vtiaquasque 
fiilla rcciplt imaginem CoWs. Cidus enim caduut 
lUllx, qtiam vt conclpere ioiflgifiCTn poflint Stan^ 
dura cfljVt id quod imitanturf excipiant. Quid 
ergo fit ? Col or cm, non imagincm ducimt ; allo^uin> 
vt ait Nero Cacfar diiertiHiiuc. 

O/f^ CytbirUcd fpUndtnt ^gitMd cdtrmbd I 
& vanis coloribus pauonum ceruix, quonei aliqua 
deRcfiimi: , nitet. Numquid ergo dicemus fpecula 
. ciufinodi pluraaSt quarum omnis inclinatio in colo^ 
res noiios tranfit ? Non minut nubei diucrfam fpeca- - 
lis naluram habenti quam aues quas reculi, & clift^ 
mxleontes , & rellqua animalii , quorum color aut 
ex iplis mutatur^cum ira vel cupidineaccenfa^ cu* 
lem fuam variint butnore fii^ufo, aut pofitioae ladt« 
quam prout rcdam vel obliqtiam receperint, ita 
colorantur. Quid enlm iimile fpeculii babent 
nubcs : cum ilia non parluceant^ hx transmittatic 
lucem ? ilia denfa & coafla , hx rarsa fint ? illt 
eiiiTdem matenae tota , hx e diuerHs temere 
compofits^i & ob hoc dKcordes, nee dm cohaefurx? 
Prsterea viderauf, ortu fob's partem qtiandant exU 
f ubeve: vidcmus nubes aliquando igi^d col.orif.Qoi4 
frgo prohibet, quomodo hunc colorem vnum aceiT 
pitint folia occorfu , fic multos ab illis trabi, quam- 
via non habeant fpecuH potentiam 1 Modo inquii, 
itiicr argumentaponebasj Temper arcum contra fo- 
Um eKQiiari, quia nee afpecuio quid em imago red- 
deretur, in0 aducrfo. Hoc, inquit^ commune 
nobif eft. Nam que ma dm o dam opponendum eO: 
pp 3 fpc* 



590 L. Aknaci Sesccas 

fycoAo id, CQiuf imagineiD in fe transferal: fie ft 
Babes infici po(nnt; ita (blis id hoc opus eft radionim 
idoneos iSus. H2C dicantar ab iis qai Tideri vo- 
lant nubem colorari. Pofidonius, & hi qui fycat' 
lari ratione cffid indicant vifum , hoc refpondent: 
Si vllus effct in arcu color, pernianeret>& Tiferetiir 
CO manifeftios, quo propius. Nunc imago arcnsGC 
longin(iuo dara eft: interit,cam invicinoeft.Hiiic 
comradic^ioni non confentio, cum ip(ani iententi- 
am probem. Quare? dicam« Quia coloratur quidem 
niibes : (ed ita, vt color eias non vndique appareat 
Nam neipfa quidem vndique apparet. Nubem enim 
nemo qui in ipfii eft, videt. Quid ergominim> fi 
color eius non videtur ab eo, a quo ipfii nonvifitui? 
Atqui, quamuisip&nonvideatur, eft : ergo & color, 
lea non eft argumenmm falfi coloris: quia idem ap« 
parere accedentibus definit. Idem enim in ipfis eue« 
nit nabibus : nee ideo falfe (unt, quia non videntur. 
Prasterea cum dicitur tibi, nubem fole efte (uffe- 
&m i), non dfcimr tibi, colorem ilium immixo 
turn efle vclutduro corpori ac ftabili & manentijfed 
vt Hutdo & vago, Sc nihil amplius quam perbreuem 
fpeciem recipienti. Sunt etiam quidam colores, 
qui ex interuallo vim fuam oftendunt. Purpu- 
ram Tyriam, quo melior (aturiorque eft, ep opor- 
tet altius tencas, vt fulgorem fuwn oftendat« Non 
tamen ideo non habet ilia colorem : quia quem 
optimum habet, non quomodocumque ex^licetur, 
oftendit. In eadem fententia ftim, qua Pofidonius, 
vt arcum iudiccm fieri nube formata in modom con* 
caui fpeculi & rotund i, cui forma (it partis epUtfe- 
^ae. Hoc probari, nifi Gpometrac adiuuefint, non 
potoft ! qui argumentis nihil dubii relinquentibus 

I, Suffedam) idem qMOd infeStatn. 

do- 



r 



NATVRAt. QjAlITi LiH. t 591 



dooenr, folis il!am clTceffiglemj non iimiiem. Ncque 
cnim omnia ad verum fpecula refpondcnt. Sunt^qnae 
videre exiimefcflsi tanta deformkalc comiptam fa< 
ckm vifeatitim rcddunt^ feruata fimilimdinc in pc* 
im, SuntjqaaecuihvideriSjplacerctibiyircstu^ fos* 
fiiit; in tantum laccrti crefcuntj & toriat corpori* 
fapra hutnanara magnimd incm habirus augctur.Sunt 
qu£ dextras facies oftendaiit^ Cunt qu£ finiftras, Tunc 
qux torqueam vd euertant Quid ergo miroin eft, 
ciafccmodi fpccuUim qao (blis fp€Cies vitiofa redda- 
daturj in nube quoqtie fieri ? 

C A p, VI, Inter cetera argumenta & hoc crit, 
qaod nunquam tnaior areas dimidio circulo appa- 
ret : & quod eo minor eft , quo altior eft fol, 
- - - M£ Mit mgem 
Arcus^ - ~ ■- 
vt iit VirgLlius noftcrj cam aduentaumber : fed non 
eafd em J v nde c um q u e appa ruit, mioas affert, A m e- 
ridie ortus magnam vim aquanim vehet. Vinci enioi 
nonpotuerunc vakntiffimofbJej cantum eft illis wi- 
lira. Si circa occafiimrefulfit^rorabit, & leuitcrim- 
{fluet. Si ab ortu circaue fiirrexitj ferena promittir- 
Qua re tamen j C\ imago (bUs eft a reus, longc ipfo fo* 
le maior apparct ? Quia eft aUcuius QjeciiU natura ta- 
lis, vt maiora mulco quara videat, oftcndat , & in 
portentofain magnltudinem tug eat format: alicuiut 
inuicem talis eft, vt minuat. Illud mihi die , quacc 
in rb em € at fa ci es, n t fi rbi re dditut ? i ) Di ces for- 
tiffcj vndefitille ct»Ior varius: vnde talis figurafit, 
non dtecsj nid aliquod exemplar, td quod forme^ 
tUfj oftenderis* Nullum autem aliud^quam foJit 
eft , a quo fatearis illi colorem dari : rcquieur vt de 
mt Sc forma, Dcnique inter mc & te conucnit,co- 

I, Quare in orhm tat fadtsig^c.) qmi^iiiirottmdi Gt^aiS 
P p 4 *>'«« 



59* L. Annaii SiHiiCAf 

b^resUlotquibiuregio cxW depingittir , a fole effc; 
iQud vnum inter nos non conuenit : m dicit ilium co- 
lorem efle, ego videri. Qui fiue eft,fiue videtur, 
t {ble, tutionexpedies, quarc (ubito definat, cum 
omnef fulgores paullatim difcutiantur. Pro me efi 
^repencina eius fades, & repentinus interitus. Pro- 
^ prium enim eft fpeculi hoc,quod non per partes ftmi- 
tuTy quod apparet, fed ftatim totum fit. Mqjae ci* 
to omnis imago in illoaUoletur, quam compom* 
tur. Nihil cnim aliud ad ifta efficienda vel remo* 
venda opus eft, quam oftendi & abduci. Non eft pro- 
pria in ifta nubefubftantia,nec coi^pusifedmenda- 
cium , & fine re fimilitado. Vis (cire hoc iu effe? 
Definet ar€us,fi obtexeris (blem. Oppone,iuquaiD| 
ibli alteram nubem ; huius varietaspieribit. At ma* 
ior eft^aliquanto arcus , quam Col, Dixi modo, fie* 
fi Q>eculayqu£multipUcentomne corpus quod imi- 
tantur. Ilhid adiiciam , omnia per aquam vidend- 
Ibtts longe efle maiora. Litterse quamuis minute & 
obfcurae , per vitream pilam aqua plenam maiores 
dariorefque cernuntar. Poma formofiora quam 
fint videntur, fi innatant vitro. Sidera ampliora 
peruubem ad(picienti videntur: quia acies noftrain 
bumido labitar, nee apprehendere, quod vult, fi- 
deliter poteft. Quod manifeftum fiet, fi poculum 
impleneris aqua, ^ in id conieceris annulnm« Nam 
cum inipfofundo iaceat annulus, fades eius 2h dm* 
mo aquas 3) redditur, Quidquid videtur per hu* 
fnorem, longe ampliusvero eft. Quidmirum, maio- 
rem reddi imaginem foiis^qipixinnubehumidavifi- 
twrj cum de causfis duabushoeaccidat?qui^ in nn- 
l>e eft aliquid vitro fimile, quod poteftperlucere,eft 

.J _ ■ - ■ I 

a. h fitmm apta^ reftaftio anim attoDIt pocnll fiuubmi. 



aUquid & aquas ; quam (i nondurti habeti tameniam 

ap p a r c t eiui i latura , in qu a m ex fn a vertanir. 

C A p. V 11. Qaoniam , inquii , vitri fccifti mcn- 
tioncm, ex hocipfo contra teargumennim fiimamp 
Virgula Coki fieri vitrca , ftri£la, i) vel pluribws an* 
guUs in modum clauw torofa : haec fi €X tranfberla 
S>leTn acclpit , colorem talem qualis in fircu rlderi 
folet, reddit: vt fcias hie non imaginem Cells elTe, 
fed colorit imitacioiieni ex reperciifliip In hoc argu- 
mento ntulta funt pro me, Primum , quod apparct 
quiddam lacue e(le debere ^ {imile fpeculo , quod Co- 
km repercutiat ; dcinde> quod apparec non fieri vl- 
lum colorem, fed fpcciem falfi colons > quiieni (vt 
dixl) columbarum cerujx & Himit ^ponit, vtcuinque 
deflcftimr hoc iiitem &infpcculo eft, cuius nulL&i 
videtur color > fed fimutatio quscdam calorjs alicni. 
Vnum tamen lioc folucDdum eft , quod non vifltor in 
iUa virgula folis imago , cui«s bene cxprimend^e ca* 
pax non eft> Ita conatur qoidem redderc imaginciti, 
quia Ixmt eft materia ^ ^ ad hoc habilis : fed non po- 
uftj quU cnormltcr fa^Ucft. Si apie fabricata fo- 
ret 5 totidem rcdderet falei, quot habuinet infedu* 
rat. Quae quia non difcernuntur inter ie , non (atii 
in vketn fpeeuli nitent : inchoant tannim imagines, 
itcccxprimunt: i!^ob ipfam viciniam turbantj &ij| 
Ipecieni color is vnlus adducunt, 

C A p* V 11 1, At quare arcus non implet orbem^ 
fed ditnidia para etUi vidctur, cum plurimum porri* 
ghur , incuriiaturquc T Quidam ita opinantur, Sol 
cum iit multo akior nuhlbus , a fuperiore tannim il- 
lis percutit partc^(cq u itur vt inferior pars earum non 
rangatur himine. Ergo cum ab vna parte folem ac* 

Mnris » %^^ ^^^ i^lud ^vamfiria hnt* 

' ' pp 5 dpi- 



1(94 ^' Amnabi'Sinicax 

cipiant, vnam partem eius tantum imitantur^ quas 
nnmquam dimidia majpr eft. Hoc argumentum pa- 
rum potens eft. Quare ? quia quamais Col a (uperio- 
rl parte fit , totam umcn percucit nubem. Ergo Sc 
tingtt Qpid ni ? cum radios tranCnittere (bleat , Sc 
omnem denfitatem pcrrumpere. Deinde contrariam 
rem propofito fuo dicunt. Nam (i (uperior eft fol^ & 
ided tantum (uperiori parte nubium affanditur> num- 
quam terra tcnus defcendit arcus. Atqui vsqufi in 
humnm demittitur. JPraeterea numquam non contra 
folem eft arcus. Nihil ad rem pertinet , (iipra iifra- 
Te (it: quiatotum, quod contra eft, latus verbera- 
tur. Deinde aliquando arcum & Occident facit, cum 
ccrtc ex inferiore parte nubej ferit, terris propin* 
^uus. Atqui & tunc dimidia pars eft ^ quamuis (b-. 
lem nubes ex humili & fordido accipiant. Noftri qui 
ftc in nube^ quomodo in {pcculo, lumen reddi volunti: 
nubem cauam faciunt, Sc (ed$ piix partem : quae noa 
poteft totum orbem reddere , quia ipfa eft pars orbit, 
Propofito accedo , argumento non confentio* Nam 
(i in concauo (peculo tota facies oppofiti orbis expri- 
mitur , Sc in femiorbe nihil prohibet adfpici toum 
pilam. Etiamnum diximus circulos apparere (bli 
lunsque in fimilitudinem arcus circumdatos : quare 
in illis circulus iungitur, in arcu numquam ? Deinde ■ 
quare Temper concauo nubes (blem accipiunt^ neca- 
liquando plans & tumentes ? Ari^Epteles ait , poft au- 
tumnaleaequinoSium, quiUibet ho^a diei arcum fie- 
ri, xftate non fieri, nifi atit incipiente antincUnato 
iam die. Cuius rei caufTamanifeftiLeft, Primum, 
quia medio die {bl calidiffimas nubes euincit: nee 
poteft ab his imagincm (nam recipere j quas (cindit. 
At matutino tempore « & vergens ad occafiim, mi- 
nus virium habet ; & ideo a nubibos & (uftineri Sc re* 

perco*; 



Nattral. Qvaest. Lib. h 595 

• — ^ — ■ - — 

pGrcuti poteft* Ddnde cum arcum faceie non fole- 
' at^ Qifi aduerfus liii , in quibua facit , mihibua ; cum 
breutores dies funCj fanper obliquus eft, Itaquc 
qualibet dici parte , etiam cum aktfTimus eft , hibet 
aliquas 11a bes , fjuai ex tduerfo ferirc poteft. At 
temporibui seftia^s ^prt noftrnm vcrticem fertur^ 
Itaquc medio die cxcelilftimus terras rcfliore adfpt- 
culinei, quam vt vUis nubibuspofOtoccurri. Omnes 
cnim tunc £ub fe habec. 

Cap, IX. Nunc dicendum eftdevirgjSj quas 
non minus piftas varfiique , ik xquepluuiarum figna 
{bleinui accipcre. In qui bus non mulcum oper^ 
confumendum eft: quia virg^ nihil all ud qua mim- 
perfefti arcusfunr. Nam facics quidcm iUiseft pi- 
fej fednihilcuraaEibabent. lnre£lum iaceut. Fi- 
wnt aiitem lUKtafplem fere in mibc humida , &iain 
(k fpargente. Itaquc idem eft mlllts qui itiarcu co- 
lor, tAntgmfiguramaratur: quit nubiiim quoque, 
in quibui extenduntur , alia eft. 

Cap. X, Similis varietasincoroniseft: fed hfic 
difFcrum i quod corona vbique Hunt , vbicumquc fi* 
im eft : arc us non nifi contra folem : virg^ non nifi 
invicinia fclis. PofTum & hoc inodo difterentiirn 
omnium reddere, Coronam C\ djuifeds , arcui erit : 
fi direxeris , virga. In omnibus color multiplex eft, 
«x CKru leo ful uoquc va rius, Virga^ fbli tantum adla- 
cent, A reus fo lares lunaresque omnes funt Co- 
rona omnium {iderum* 

Cap. X I, Aliud quo que Tflrgamm genus apparet^ 
cum radii per angufta foramina oubiura tendei , in- 
tcnti diftantcsque inter fe dirigiinturr & ipfi figna 
imbrium ftinr. Quomodo nunc mc hoc loeo geram T 
l^uid eai vocem? imagines foUs? Hiftorici folci vo- 
cantj^ bines ternosque apparuiftememorix tradunt 



7 . , m f ■ ■■ I ■ . 1 ■ 111 

Grasci pftrelia appellant: quia in propinqub fere ^ 
Iblevifunturj ant quia accedunt ad aliquam finiilitu- 
dinem(bli$. Non enim totum imitahtur, (ediinar 
ginem eias , figuramque« Ceterum nihil haben^ ar- 
dpris, hebetesac languid!. His quod nomenimpo- 
nimus? An facio quOd Virgilius > quidubitauit de 
nomine 9 deinde iddcquo dubitauerat, pofiiit? 
- - - ^ ^Ho te nomne Mcam^ 
Hhetica? nee cellis ideo eonundeTaUmU^ 
Nihil ergo prohibet iUas parelia vocari. Sunt aa* 
tern imagines folis in nube {piflfa & vicing , in modum 
ipeculi. Quidamparelion itadefiniunt, Nubea ro« 
tanda > & (plendida , fimilisque foli. Sequitnr enim 
ilium , nee vnquam longius relinquit, quam fbit cam 
apparuerit. Numquis noftrum miratnr, li folia 
dfigiem in aliquo fonte aut placido lacu vidit? 
Kon, vt puto. Atqui tarn in (ubiimi faciei eim 
poteft, quam inter nos, reddi: ii modo i4one|i eft 
materia , quae reddat» 

^ C A IP. X II. Quoties defefiionem (blis volamus 
deprehendere, ponimus pelues, quas aut oleo aut 
pice implemus : quia pinguis humor miunt facile tur* 
bamr , & ideo q^as recipit imagines, (eruat Ap« 
parere autem imagines non poflTunt , tiifi in liquido & 
immoto* Tunc iblemui notare , quemadmodum 
ie lunafoliopponat, vt ilium tantomaiorem|fiibie« 
Qo corpore ab(condat , modo ex parte , (i ita contigity 
vt latus incurrerit , modo totum. H$c dicitur per* 
fe£ladefe£Uo, quasftellasquoqueQftendit^ & inter- 
dpitlucem^ tuncfciiicet, cum vterque orbis i) (ub 
eodemlibramento ftetit. Quemadmodum ergo v« 
triusque imago in terris ad(pici poteft: ita in aeret 

I. Vt9tiim wtkis^ Inoc fttans. Vd n alii aaiBnt Solit 
Alniie, , 



Natvrau Qtaist, Lii, r. 597 

com fit 2} coa^us a^r & limpiduSj conflitit, vt fa- 
cie m foils accipcrer , qiiam dt aii^c nubea flccipiuiit^ 
fed cranfmitumc I iiaut mobiles (unt> auc raraij aot 
fordid^p Mobiles emm fpargtiiit illam, raraeeinir* 
tunt , for did£ mrpesquc non fenttunt j Ckhi apud nos 
tmagiticm macuLofa non reddum. 

C A Pt X1 10. Solent & bma fiei:! paretla > eadem 
tatione. Quid cnim itnpedit quo mbui cot Itntj 
quod nubes ftierunt aptae ad exhibendam efHgictn fo- 
lii ? Qiildam in ilia fentemit fnnr ^ quotleni dno Cc 
tnulacra talia eicfiftunt ^ vt tudkent ^ vnum cffc folis^ 
ml terd m i magi nis, Na m apud nos qu que cum plu r a 
fpccula difpofua Gint ita ^ vt a!tcri fit conrpeflas alt^ 
tms^ omnia impkntuff dvna imago avcroefl^ ce* 
f^raeimaginutn etHgies funL Nihil enim refert quiil 
£t, f uod Qjccuto oflendatut. Quldquid.cnim vi* 
detj reddit Ita iilic qaoque in fublimii It nubei 
fors aliqna difpofuit, vt tnter fe adfpidant , iltert 
nubes folli imaginem > altera imaginis reddit De- 
tiait autem hae nubes j qux hoc pr^flant , d^nCxcSc^ 
Itu^St fplendi diij plane naturx (blii. Obhocomni^ 
^u% buinfmodi iunt fimnlacra, Candida fiint« &fi- 
iniiia lunadbus circulis : quif. ex percutlu oblique ao* 
tepto fok resplendent. Namfi infra folem nube£ 
fuerit 3 Sc propior , ab eo diffipatur : longe autem po- 
fita radio 1 non remtttit , nee imaginem efficit Quti 
apud nos quoquc (pecula cum a nobis procnl abdu* 
Sa flint , faciem non reddunt j quia acics noilranon 
lltbet vfque ad nos rccurfum. Pkuiarum autem A 
hi foki(vtaraiim hi (lorica lingua) indicia funt: v« 
tique fi a part€ Aiiflri confliteront : vnde maxim m 
tiubei ingrauercnnt i cum vtrimque folem cinxittiUi 
^HigieS} (Ci Arato credimus) tempeAaa furgit, 

^i Sip^ fie iigliGrfrnv^ 



598 I" AnKA£i SENfiCAfi 

■ ... . ^^ ■ ■ ^.-^-..^ -"-r^ 

C A t. X I V, Tempos eft , alios quoquc ignei per* 
airrcr e , quorum diucr fae figurae funt. Aliquando c- 
micat (lelU , aliquando ardores funt , aliquando fix! 
dc haerentes , nonnumquam volubiles. Horum plu* 
ra genera confpiciuntur. Sunt Bothynoet) , cum 
velut corona cingente intrortus ingens c»li recefloi 
eft (imilis eSbfTs in orbem fpeluncz, Sunt Pithis i) i 
cum fnagnittido vafti rotundique ignis dolio fimilil}. 
Vel fertur , vel in vno loco flagrat. Sunt Chafmata 9) . 
cum aliquod csli fpatium difcedit) & flammam deluir 
cens velut in abdlto pftentat. Colores quoque horum 
omnium plurimi funt. Quidam ruboris acerrimi^ 
quidam eu^nids ac leuis flamms^ quidam can* 
dids.lucis, quidam micantes , quidam squall* 
ter & fine eruptionibus aut radiis fului^ Vide*, 
tnut efgo 

StelUfUm longos a iefgo dthefcere trJ^^t. 
Hs velut ftellaeexfiUunt & tran(uolant , videntOfqui 
longum ignem pbririgere , propter immenfam celeri* 
tatem : cum acies noftra noii di(cernat tranfitum efl* 
rum , fed quacumque cucurrerunt) id totum igneutn 
credat. Tanta enim eft^ velocitas motut > vt partes 
^ius non di(piciantur , fed tahtum fumma prendatuf. 
IntelligimUsitlagis. qua appareat ftella^ quam qui 
e&t. Itaque velut igne cbntihuo totum iter fignat: 
quia vifus noftri tarditas non (ubfequitur mottienta 
turi^entiS) fed videt fiitiul & vnde exfilierit» & quo 
peruenerit. Quod fit in fuimine t longut nobis vide« 
tut ignis eitks: quia cito fpatium (uum tranfilit) &o* 

1. Bo%no#) Bo^oJ, caue«. 

a. Pitbut) Pitha vel Pitbida legit 6r6liOTk qaomm ilia 
Apuleius , hoc Pliniai Ttitiur. Trl^ei autem Griecia dolioM 

|, Chufima) rJ^t^ hkiwm Aotat. 



Natfral. QvAEft, Lib. 1/ f99 

culis noftris occurrii vniuerrum per quod dciectu* 
eOr. Aiillc noncd e.xtentl corporlsi per omiifi qua ve- 
Jiit, Ncquetarn long4(S[ exten^atainimpemm valent. 
Quo m d o erg o p r o fi Uuii t ? Attri tu aSf i s ignis incc n- 
fiis, vento fraceps jinpdUnar: jtoii fetuper tamen 
vento aUritvme ht. Nonnnmquani ex aliqtia oppof'^ 
tunicate acris nafcitor. Malta enim fnm in fublfmi 
ficca f calida^ terceiia ^ inter qu£ oritur^ & pabulum 
iuum fubfequens defluitj ideoquevclocitt^r rapitmr. 
At quare color diuerfus eftt Qpb refer t 4) , quale 
lit id quod incendltui: , & quam vehement quo in- 
cendicur. Vet^tum auteui ftgni^cat elurinodUapfas, 
^ quldem ab ea parte qtia erumpit. 
,' Cai. XV- FulgoreSj inquit, quomodofiuiit, 
'quos Gra;d Sda appdlantl MultiSt vt dunt. mo- 
dis. Poteftillos ventorum vli cdcre , poteft fuperio- 
rii c^li feruor. Nam cum late fufus lit ignii , infe- 
riota aliquando , fi futat idonea ^ccendi , cordpJt, 
Poteftflel brum moms i) curiii fiio excitarc ignem^ 
^ in fiibiefla tranfmitterc, Qind porro 'f non po- 
refl fieri vt acr vim Igneam vfquc m lEthcra dfdat , ex 
qua fa Igor ardorilc fit ftcU£e>vel fi mills cxcurfut ? E^ 
his fulgoribus quaedam in prxceps cunt, fimiliaprd- 
Clieatibus ftelUs : ^ju^dam ccrio bco permanent , Sc 
tantum lucis cmittunc , vt fugeut tenebriis , & 
diem reprtefintent j donee confumpio allmcnto ^ pri- 
mum obJfcuriorafint} deindefiairmiaemodo^qusin 
fc cadit J per afUduam ditninutioneni redigamur in 
jiihiltim- Ex his qu^dam in nubibus apparentj qu«- 
dam fupra nubes , cum act fpifliis ignem , quem pro- 
pior terris diu paucratj vfquc in fidera expreffit Ho- 

f , Qnia nfitt ^cj quU a^ niatcriae qua incenditar opa* 
cicflce, & Tiribiri flammx iDCtndedcil color i^dfirifigimf am 

1. Sisttarnm aiotitf^ quts folutai orblbui per Itquidiun i&- 
tlitracircuitiflgi & eain a»«r«re Seocci isit^u ^^pl^ 



6oo L Annaii Senbcai 

rum aliqoa nonpatiuntur moram, (ed tranrcumidc 
ant exftingutuimr (ubinde qua relnxerant. Hi fiilgo- 
ret dicnntur : quia breuis facies illornm & cadaca tit, 
nee (uie iniuria decidens : fspe enim fulminum noxas 
cdiderunt. Ab his te^a videmus ifta fine fulmine,qii2 
Aftrapopleda 2) Grxci vocant. At quibns longior 
mora & fortior ignis eft , motamque caeli feqacnl, 
autpropries curms agunt , Cometas noftri putant: 
de quibus dicendum eft, Horum genera (lint pogo* 
niae 3)^ lampades, & cypari{fi2 4), &alia omnia: 
quorum ignis in exitu (parfbs eft. Dubiom , an inter 
hosponantur trabes, &pitbis, quae raro funt vifs. 
Malta enim conglobationeignium (e coniungens il- 
lornm orbis aliquanto matutini amplitudinem (blia 
cx(upetat Inter hsc ponas licet , & quod firequefi- 
terinhiftoriis iegimus, caslumardereviftim: ctiitia 
nonnumqnam tam fnblimis ardor eft ^ vt inter ipia fi- 
dera videatur: nonnumquamtamhumUia, vtiped* 
em longinqui incendii praebeat. Sub Tiberio Qefare) 
cohortes inauxiliumOftienfiscolonis cucurrerunt, 
tamquam conflagrantis : cumcsli ardor fuiftet per 
magnam partem no£lis , parum lucidus y craffi fumi- 
dique ignis. De his nemo dubitat quin babeant 
flammam quam oftendunt : certaillis Uibftantiaeft. 
De prioribus quaeritur ) de arcu dico & coronia^ ill 
decipiantaciem , &mendacio conftent: aniilis quo* 
que verum fit quod apparet. Nobis non placet, in 
arcu aut coronis fubefte aliquid corporis certi. Aifail 
enimiudicamus in(peculis, nififalUciam ttte^ nihil 
aliiid quam alienum corpus mentientibua. Non e* 
nim eft in (peculo, quod oftenditur* Alioqoio 

i. AflrapopUe^a') fiilgnrlta^ (ta fblgore aflOata. Id, 
!• Pogwia ) LatiiiflB pArbutos dicerea. 
^^ fi ^tfrtf^ir ) a comli cyparitfi arbarii iabai ittHmtdiai^ 

tton 



non exirct ^)] iiccatia protiiiusimagineobducere" 
tur: n«c iniiumerab lies mod o intcrirciitj mod o ex* 
cip eren tu c for m». Qui d cr g o ? Si mulacta ifla fu iir^ 
&inani^ verorum corporum itnitatio ; fliiitque ifla a 
quibu&dam ita compofiia, vt po{lint detorquere m 
prauum. Nam (vt dixi) funt ^ccubj qnm facicm pro- 
fplcientium obliquent : runt, qux in infinitum au* 
^eant, ^ haniaiium babitum cjtcedaat^ modomque 
noHtorum corporum. 

Cap, XVI t Hoc ioco volo tlbl narrarc fabellanij 
vt inteliigasi qiaam nujlum inftrumcnttimirrk^n^ds 
voiuptatia libido contemtiar, Sc ingciuofa Utadiiici^ 
tandum iiirDrem fiium. Hoftiusquidamfiiitobfcoe- 
nitatis vfquc in fccnam products i) Hunc dimtein 
auarum , fcftertii mjllies feruum i)^ diuus Augufhii 
mdignum vindi£ta iuJicauit^ cum a fcruis ocdfu| 
eSui & tamen non 3) pronuuciauit iurc c^Cumn- 
deri. Non erat iUe tancumaiodo ab vno r^xiiiinpu- 
rus, fed tarn virorum quam feminarumauidus fuiti 
Fo:uqiie fpecu[a cius not^^ cuius inodo rctuli, ima* 
gines ionge maiorcs reddeatia , in quibus dtglms 
braccbii menfuram & longitudinet^cFaJTitudmeex- 
cedcreL Ha^c atitem ita difponebatj vicum virum 
jp(e pateretur, aucrfus omnci admfnarii fui moryi 
in rpeculo vidiem , ac deinde i^Lfa magnirudziie l- 
pfius membri tamquam vera gaudtiret. In omnLbui 

/) Nott i*i«#) non pterinet, & delcfccur* ;^ j^, 

( 2. OhfieniioHtvs^t in finutmf^oJuifa^ ]^. ^. obfcanTtatis ^ 
wtqat adeonotc, vt impnneab iuftrionibut & miiiiif ini^ 
aa tradooeretar. Grimov, 

f a. S'efterHimiVttrfermun) fdUieet f vcnais turn feraus c- 
tat* quia anami: 

I, Et tanun nony Gtoikoum 6l MxttQim laguat ; ifia^ 
#Ihm Hou •."<■.. y ' 

i "i ; . f:- ■ - ,»'„ .-..I 



602 L ANMASI SlNftCAt 

I ■ I l i ■ ■■ I II 

quidem balneis agebatille diledum 4), ft apertt)) 
menfura legebat viros: fed nihilominwa mendadit 
qaoque infadabile malum deleflabat I niinc&diCf 
ipeculum mtmdidanim caufla repernim* Fceda di* 
au (unt, qtue portctitmn illud lacerandam ore (aO 
dixerit 6), feceritque, cum illi (peciila abomnipar« 
te opponercntur, vt ip(e flagitiotum fiiorum ^eflatof 
elTet : ft qusfecreta qooque confcientia premaiitiir> 
' ft qu2 accufatus quisque fecifTe fenegat » non in oi 
tatitum, (ed in oculos fuos ingererct. At hercnkf 
icelera con(pedum firnm reformidant Inperdidi 
qnoqiie, & ad omne dedecus expofitif» tehanima 
eft oculornm verecundia« Ille aotemiqaafipanmi 
effet, inaudita & incognita pad, ocnloa (aos ad ilk 
aduocauit: nee quantum p^ccabatvidctc contcntiii» 
fpecula fibi per quae flagitia fua diuidereti difpOIlere^ 
que» circumdedit: & quia non um diligenter inm* 
cri poterat, cum compreflfus erat, & Caput mcr(entf» 
inguinibusque ab'enis obhs(erat, opus fibi (bum per 
imagines olFerebat. Speculabatur illam libidincm 
oris fnl, (peftabat fibi admiflbs pariter in omnia vi- 
ros. Nonnumquam inter marem&feminamdiftri* 
btitus, &toto corpore patientiaexpoiituSyfpeAabit 
nefanda. Quidnam homo impurus reliquit> quod 
in tenebris faceret ? Non pertimmt diem>(ed jpfos 
concubltus portento(bs fibi ipfe oftendit, fibi ip6 
approbauit. Quid? non putas> ep ipfii habitu fO- 
luUTe pingi ? Eft aliqua etiam preftituda modeftia : A 
ilia corpora, publico obieda ludibrio, aliquid,quo 

4. Agehat sffc diU^tm) diHgdMt cos qnlkparttobtaas 

commendabilet ob magnitndineai videbtntiir. 
/. Aperta) apta legnnt noaaalli, n Gnmov^ 
4. Laeerandum ort Ju9 dixtrit) jReUttor erat HoiUai iB^ 

atque hinc ifta czpUctnda, vt & qua poft ieqaaaoor.MiM 

m m$nmy fid m nuhi fins mgtnn$* 



liiMtx ptdentja lateat^ obt^dnnt: adeio qnodiqik 
ttoi0 liiptnar queque vtrecundum cfK Atfllud 
tomiArum ob(ccenititeinfiian]^ ^'tdaculnmlteerifj^ 
t&cifibf oftcntabat, qaibotabfcondcndil nvii$ hidM 
ajta iKHc eft. Simula uiqiiit» ^ violin & femiDaiii 
pador: nthilODiinua ilk qnoqne fuperuactta miU 
IMtte».aUctiiii8CoticiifBflia inarem esferceo'. 7) O^ 
nuttt iHembra ftupria occupaui fiint > Ocnli quoqui^ 
in partem Ubidiiiis ?eniaiit> 1^ teftes eiiiaescadordia> 
tfkt &qt. Ed^m ea qxm ab $Cfe&Q corporia noftri 
pofitiil (bbinoait^ arte Vifantur, ne quia 0m pntel 
iDcfini^ quid ftdam. Nihil egit natiura, qii6d im* . 
manftfibidini^oiiaifieria tain maligna dedit^ quod a^ ' 
lioflifii animaliimi concnbitna melius inftnixit In^ 
Vtmwii ^n^nadmodttm morbo mco imponaiQ A 
Gideftcianiv . Q^o neqoitiAiti meam ^ ii ad \iianirfi 
m>Hl«ftipecco 8)f IdgeniisrpeculQnimcir^iipipo- 
tiam iiiilii» qaodincrembilem invginnm magnim* 
dtaem reddar. Si liceretmihs$ad?enimiftaperdaa^ 
cdremc qaia non licet ^ mendacio pafcar. Obfcae* 
nitas mea^ plus quam capit, videiEiti dc patieiitianl 
fiiam ipi^ miretur. Facinus indignum. Hie for* 
taflfecito, & anteqnam videret, occcifiil eft« gJAd 
ipeeulum futim immolandus fuit. 

Cap. XVI L Derideantur ntine philoibphi^ 
qaod de (peeuli natura dilTerant, quod inquiran^ 

7. Alkuins tUtiiwmlm mir«m txirteo) legt alkqni cmihf^ 
aUkcm mamtm extrcto, Puttbtt cniin rnperaacaneani nUt 
fii iUa quoqna vt^cbir kotiio cleteftabilii. driaiUvi 

%. Qj» neqnitiam mum ^c.') fie pasfim Vetr. Qai^. ^^ i» &r 
1^. £leg. 4. Qni tin formfamj fi Hfnnifi cafia ptattMi 
fit ndfter de Trtoqnill. aniin. c. 9. Quo mht mntimirat^hk 
fibns if MHoibttai^qmrumDmitiks vht^aiihdfiU^U^ 

9« O^cifni $fi) a fcnOf i nfub ialtiiiih (to^iUtdteebac 



6o4 L. Anka'ei Sbnrcak ^ 

2uid ita faciei noftra nobis, &quidein in nosobaer- 
I, reddatur. Quid fibi rerum natura volnit > quod 
cum vera corpora dedilTet, etiani fimulacraeonnn 
ad^ici voluit. Qaorfiis pertinuerit, banc compa- 
rare materiam, excipiendarum imaginum potentem. 
Non in hocfcilicet, vt ad fpecuiumbarbamfaciein^ 
que velleremus, aut vt faciem viri polirenras. In 
nulla re ilia negodum luxuris concedit : fed primma 
omnium, quia imbecilli oculi ad faftinenduro conri- 
nuis folem, ignoraturi erant formameius,hebetato 
ilium lumine i) oftendit. Qoamuis enim earn or^ 
entem occidentemque contemplari liceat:tamenha* 
bitum eius, ipfitm qui verus eft| non rubentii, s) 
fed Candida luce flilgentis, ne(ciremus, nifi in aliquot 
nobis humore Isvior 3) & adfpici facilior occnrre- 
ret. Praterea duorum fiderum occurfiim , quo in* 
terpolari 4) dies fblet, non viderediutj nee (cire 
poflemus, quid eflet, nifi liberius huiiii fblislanM- 
que imagines videremus. Inuenta (iint fpecula, vt 
homo ip^ fe nofceret. Multa ex hoc confectita: pri* 
mo fai notltia,deinde&adquaBdaraconfilkim. For- 
mofus, vt vitarctinfamiam : deformis, vt (ciret re- 
dimenduih eiTe virtuttbus, quidquid corpori dceflec 
iuuenis, vt flore sutis admonei^turj iUnd tempiii 
clTedifcendi, & fortia audendi : ienex, vtindecora 
canis deponeret, Sc demorte aliquid cogittret Ad ' 
hoc rerum natura facukatem nobia dedit^ aolmeti- 

2. Hebetato tttum lumini) in tqut, o!co» pice & aliis qwi 
fpecnli inftar habenc. 

3. N0K mbtntis) orieni enim & ooddeoi Col rabtni & orftf 
ampliore apptrct^ obvipomm coptam. 

^.Leuior) leuior leg. RMhentus, 
i^lnttrpokri) dinidi iatericfta acUpl. GfOwnuM W 
mauHlt miiffiBtirU 

pfoi 



j, Orkii) rotnndii cimirum Hter«t fpecnlii vwbintuf* 
^, ArgenH nkw) prclm ftrgenteft fparatt , ^um primoi 

dp. ?. 

i[q J mil 



NAtVRAL, QTAEIT. tlB, 1 C^f 

pfos videndL Fonicuiqueperlucidtiiautieueiaiciifii 

iitidgincm reddiL ^] 

Cum pUfidftm Mentis J^Ant mare: - - - 
Qualetn ftiKTe cultiim ptitas ad hoc rpcculuiti fe CO- | 

mentium ? ^tas illj JimpUcior, Sc fortuitii conten- j 

ta, nondum in vitiam beneficium detorquebatj n€C | * 

imiemum nacune in Ubidinem luxutfiqae ripkbiU 
Pf imo faciem CuAvn. cuiqiie cafus oilendit > deinde 
cum inCnuM fiii mortatibtis ainor^ dulccm adfpeQtifti 
for mm fu£ faceretj fsepius ea defpexere , iti qntbiii j 

priui effigies fuas videbaiu. Poftquam deterior po- 
puluf ipCas fubiic terras, effodurua obriienda, ferrum ^ 

primo invfu fxittj & id homines impune erueranc^ii 
folDm eriiiCTcnt. Tunc dctnunn alia terrse inak^ quo* 
ram latuitas aliud ageiitibua ipeciem fuam obnilit> . 

quam hie in poculo , i He in aerc ad alios vCm compa- i 

rata ndit^&moxpropriut huk mini fieri opraapara- 
tus eft orbis: 5) nondum argcntinitort 6) fed ki- 
gilts rihfque materia. 1'unc quoque cum antiqvi 
Uii virl incondite viucrenci fatls nltidi, H fquaioreoi 
opere colledum aduerib flumine eluerent, curaco^ 
mere capitlum fuit^ ac prominentem barb am depe^ 
ft ere: & in hac re ^uJsque fibi, alter i que opera m dt- 
bat inuicem. Comugum quidem manu crims iLle^ 
^uem efFundere olim mot viria fuit, ettreflabatur: 
fed ilium fibi fine vllo artifice formofi quatiebant^ 
non aiiter quam iubtm generofa animalia. Poflet ^ 

rerum iam potiente luxuria ^ £petuk tqtfs pariacor- 
poribt}5 auro argcntoque caelata fiintj deniquc gem- * 



iiA 1. Ankasi SiKsoAi 

mis adornata: &pluris vnum ex hisftminasconttn 
tit, quam antiquarum dos fuit ilia, qa£ pubKce da-> 
batuir imperatoriim paupeFum filiabos. An ta exb 
jtihAas, exauro niridumhabuifTeScipioni^ fiBat(p6« 
fulum, cum illia dos fuiflf^ s&gra«e? 7) O paaper^ 
fa felix, qas&tanto titulo locum fecit I Non feciflct 
illis Scnatus dotem> fi habuident^^ At quisquis ilk 
fuit, cui {bceri loco (enatus fui;,. intelkiat>(eaccr> 
pifTe dotem > quam faa non effet reddere. Gun 1»- 
bertinorum virguncuiis in vnum ipecuium non (ufit 
cit ilia dos, quam dedit (cnatu$ pro Scipionc Pro- 
ceffit enimimmodeflius,pauUalimopibus ipfia.inuj<« 
lata luxuria } Sc incremcntutpi ingena vida accept- 
runt. Adeoque omnia indifcretamntperoerfiffiaua 
urtibus , vt quidquid mnndua muUebria?ocabaiar|^ 
iarcin^ virilea fintt^ minus dico,, eti«un miiitareiit 
lamfpMulumornatustantumcauffa adhihitmB,nul^ 
^ non viua neceflarivun fiiQum qIL 



7. Aej grAfte) coaf^ noftrain id; Hehiicp c. 1^ Acs grfi 
«e appcllatum , qnhi numini terei nidei & infbrmet fnino^ 
In pretioni rerum veoalium ftpptadebaBtar* vtdk Plin. k fl|. c|. 
^eternm qatati srit grauit aot illt fnerit Valeriat ezpfiT 
Stf^ ai^ mpdifs, ftfodxaginta. mJfy ^ftk fm^^ frmwk 




LIBER 



LIBER S E C U N D U S, 

Argumenmm, K 

JOBrinsm ru nMuralis , in fsm quM ule/liM, am- 
ttorM^ tf tfrtms ptrtrsBM^ psrtiitfr, De aert 4U* 
id pr£mi(iiif qui^ meuor^rttm ^ omnium fMimmm 

its cofmrnunis frf. Emm ex diftMntihm cQTpufcuUi^ H 
htfTfm^ c^nfirmBtm^n^n iffh^ I^iuijiadusmires regi&* 
$. In MreffttigurSifitlminjti t^niirua t:&7%{ipi. AnsXM* 
rsf fefutMiuSj qui fulmins credit fid^ttm €wmn* 
ma ^ difiiUaUQms tfft^ ArifiotcU itiam , jinjtxi-^ 
»rf J Anaxim^ndro , Diogene ApQllomate reie^ifj 
fimt mdium coilifane fieri &' ilidi t mdxim^a» U- 
n e&rmn fitn ptms fidetA effi^ quorum mgenSf Mfj 
confeffd p&tmtiA qtf, Vt JuBierrMnci ignis ^ inJkUm 
iorum duo in mart ^geo ^ tf alteram Jum mem&fiA 
it am e^e, TonUruerum ^ fulminum SmffiniSy 
w ex phjffieM raii&ne , quam fsna difdpUnM Thufit^- 
5. FuhUnum 0* auguriorum figmficathmt n^n 4- 
ii Jkcrifidis yfid b£€ 4£grM mentis fiUtia e£e, fsm 
m nulla price Aut m^jferkordis co*nmoueri »* qud' 
n iamema Diis tmrnartAlihus itafufpenfk reiiitMcp 
U in hnnum 3ertAni^ fi adm»i£ Diis preces ffterinf, 
QiafuJceptA^ ^um ^er& moMus fulmins nan time- 
qUMm noffe^ dd mnietitptum fulminujn £^ mortis * 
reditur. Hane qui non timet ^ nee fuhnina^ nec 
tfragiAj nee heU^y nee feras metueL Moriem au- 
I cur tantopere metusmm ? O^mei sd earn prodi-^ 
^rnnm^ & metius tfi ^kmmum irlj f^im mmtmm 



f q 4 QA- 



(oi L. Annabi Sbnicav \r 

C A P V T I. ^ 

OMnis de vniuerfo quaeftio in coeleftia, (ubli* 
mia, i) & tecrena diaiditur. Prima part 
naturam fiderum {crutatur, &. ma|iuradi- 
nein,& &nnainignium ^uibus mundus inctuditiir; 
^slidum ne 3) fit caelum^ ac firms concretaequema* 
teriae, an ex fubtUi tenuique nexum : agatur, an agatt 
& infra fe fidera habeat, an in contextu fiu fixa: 
quemadmodum GA aqni vices fer net : an retro fled^at: 
cetera deinceps his fimilia, Secunda pars tra£Ut in* 
tcr caelum terramque ver&ntia. Hapc funi nubila, im» 
bres,ntues,& humanas motura tonltrua mentes: qaasr 
cumqne aer facit patitanie. Hasc fiitSUmia dicimos, 
quia editiora' imis fiint. TertiaiUapars dea^ris,tev- 
tU^ arbuftis, fatis quaerit, & (vt Iuriscon(ubDnim 
y^f:bovtar)de omnibus quae (bio continentur. Quo* 
Oiodo , inquis, de terrarum motu qusftionem eopo- 
fuiftiloco, quo de tonitruisfalgorlbusqucdi^hirusT 
Quia cum moitus terrsfiat^piricu, fpiritus autem fit 
aer agitatus, & fi fubeat terras , noh ibi (pedandus 
eft: cogiteturinea (ede, in qua ilium naturadiipo- 
fuit. Dicam quod magit videbitur mirum ; inter 
csrieftia & te terra diccndum crit. Quarc ? in* 
quis. quia cum propria tcrrae excutknus fiio loco,v- 
trum lata fit 8c iti^qualis 9 & enormiter proieda, an 
tptd in formam pilse {pe£^et, & in orbem partes fuas 
coj^at, alliget aquas, anaquis allige^ur ip(a ; animal 
iftaninerscorpus^&fine fenfii, plenum quidemfpi* 
ritus, fed alieni; ic cetera huiufinodi quptiens in 
ipanus venerint, terram fequentur^ 9:inimiscoilo- 
cabuntur. At vbi quaeretur, quis terrae fit fitos^qaa 

r. SHblimia) h. e« meteora. 

a SolidwnneS vt Ariftoteli & Homero fifaiiit qql aheae* 
am illR4 credebtt, Fr^mond. 

par* 



r ^ j ' '■ ' — , ■■■ " ■ . '■•■''..•■■;' •," 

' Natvaai. QvAiiT. Lit. DL <Sfsr 

mi« ■■ ■■.. ' . . . , ■' ■ ;. » .' ■ > ■■ ■ ■ ■. » 

parte mundifubfederki qnomodp tdverfin fiaer% 
c^luxnque ppfitt fit, tec qtueftio casdit fiiperiori* 
l^i^> 3) & (vt ic» dicam) iqeUoreiii conditiipiiem 
J^guitur. . 

Ca(. 1 1. 1 Quoniflin dixi de partibus , in quas 
Oinius rerum naturs tnatuBnaidiQiditur; qu^edamin 
^onunarie (901 dicenda > & hoc primom j>raBi]b^n- 
dafn» 1) inter ea corponi, a q«i||iu nutaaift^ 3), 
tCra efte. Quid fit hoc & qc^ure pr^dpictidmi fiie-^ 
fit , fcies ^ fi paulio altius repetierp ^ A dixerp aUquid. 
eflecontinii9inj aliqoidcoininiffuin. Contjnuatio, 
eft panittii^ inter fe non intermifTa coniunjSdp^ Voi- 
Hpi eft fine commifTura continuation 3) & 4^^™. 
iinter & coniunSomm cerppr,am cafihu* Numquid 
di^bii^p dd , qnin ex his cprporibus quse videmos tni- 
damnsque, qus aut (eotiunlti^ mi{ ientiant / qocdi^m, 
£nt«pfnpofim? ilia conQant a|it nexu^ aut icerpa*' 
tipne: vt piita fiinis, ^menttmi, nauis. iftiu^sr. 
non Gompofita: 4) vt arbor , lapis. Ergpco)t)^j^as^ 
oportet,exhi< quoque qns (enfum quidem eiSilgiiinr,, 
ccterum ratione prenduntor^elTe in quibuOam vnita- 
tetncorporuin. Vide^quoknodoaqribustuiaparcam. 
Expedire me poteram^ fi philofophomm lingua yti, 
■ill 'I ■ ' ■ ■■ ■ ' — I II. .■ ' ,,. 

). Ceiit fup%rkftbu5) inter faperiora & caieftia tiaftanda 
tft. 

I. Pr^fntHendum) tnte famenduiq , habendum pro jbypo* 
tiiefi Ac, con&fTo. Sic & inf. L. 64 c. 9« Frommid. 

a. A quUfus vfdtas eft') vt nihil in piundo dehilcat, ^ee [ 
Tacuo locui detor , aere vbique (k infinnante. Fromond. 

9. Vnitas eft fine eommijfura eontinuatio) h. e. ewtinnath 
dicitor, di $ii ttt conHnuutn^ qaandoaliqaidittvanm eft, ▼( 
partes eiat nonfint per commijfuram comun^lm ^ n dno afle«> 
rea v. g. commffttra innguntnr. 

^. Noa (0»i^ai^l») qnccontinnafuntt 

qq 5 VO.' 



^10 X. AnrAki Senicas 

— ^— • ■■ I k 

voluKTem, vt dicerem vnita corpora: 5) hoc cum 
tibi remittam , tu inuicem mihi refer gratiam. Qua- 
reifind? R quando dixero vnum, memlneris 019 
non ad nnmerum referre, (ed ad natoram corporis, 
nulla ope externa , (ed vnitate fiia cohaerentii. Ex 
hac noU corporum a^r eft. 

Cap. III. Omnia qua in notitiam noftram c»* 
derc po0iint, mundas comple6(itiir. Ex hif qiu> 
dam rant partes, qusdam materiae loco relida« Defi- 
derat omnis natura materiam , ficutars omnis que 
manuconftat. Quid , fi hoc apertius faciam? Pars 
cftnoftri) manus, ofla, nerm,oculi: materia >fiic« 
cus retentl cibi iturus in partes. Rurfiis , quafipara 
noftri eft (anguis : qui tamen & materia eft. Prsepa- 
r^t enim Sc alia : i) Sc nihilominus in humero^eft eo* 
rum , quibus totum corpus efiicitur. a) 

Cap. IV. Sic mundi pars eft aar,&quidenrnf- 
teflaria. hie eft enim qui cslum terramqoe cdmedir, 
qui ima acfiimmaficfeparat, vt tamen iungat. Sepa- 
rat J quia medius interuenit : iungit, quia vtriquo 
per hoc inter fe confenfns eft. Supra £e dat » l) quid* 
quid accipit a terris. Rurfiis vim fiderum in terrent 
transfundit. Qnam fie partem mundi voco , vt ant> 
malia & arbufta. Nam genus animalium arbufto- 
nimque, pars eft vniuerfi: quiainconfiimmationem 
totius aftumptum: & quia non eft fine hoc vniuerfiim. 
Vnum autem animal, Scvna arbor , quafi pars eft: 
^uiaquamuisperierit, tamenidexquoperit, totum 
eft. A^r autem , vt dicebam , & cclo di terris co- 

5^. FatM wfwra^ ifl^fhm^ iniblentit fignificadanls i> 
ec« opctenerMaoref Isderet. 
1. Fraparat enim ^ alia ) & hoc ipfo pais eft; 
9. Qmibus totum corpu efficitur^ tamqaaiii materk, 
I. Supra fi dut} fiuGm emittit vtporit ft axhaladMif 



fiaeretu Vtriqueitmimseft. Habttau^invnittteni, 
d)qaidquidaliciiitttritiittioa|^eft» NUuieaim 
naicitiirlmevmtale. \ 

G Aip« V. Tent & pad eft vrandi ;«lhMteKa. ^ 
Pirtqutrefit, nonpoco teinterrogitantin , eat ttqiie 
inteirrogei J qcuure oHhiiiFftrt fit : quia folieet non 
intgil^finehoey quam fine ilia vniuerfiiineflepoleft, 
quod CQin his vmnerfuin eft, exqoibo9,ideft» tarn 
(^iiloj qnamex^fta, alimenfii omnibus anifnaiiliuf^ 
dmiubus Ads , omnibus ftelUs i) ditiidtii|tiir. Hinc 
qoidquid eft virium fingulis , Une ipfi iniundo tarn 
innltapo(centiftibniiniftratar: hinc pr6fecsiir quo 
(hftineantnr tot fideraV nmexercitata, a) tun iul- 
Ik V per diem noaemqno, 'vt tn opere, itti & in pifiu. 
"it omnium qnidem rerum hatura, qaantuni m Mtri- 
inentnm 6A (atis fit , approhehdit Monditii fetem, 
. qiUnttnii in aeternum deflde^ibat , inuafit Pufitfam 
tibieKempl^mmagncrdponam. Ouatautumtom- 
^leftunturhnmorif, quantum adefFeftum amimalia 
cximri Atis eft. 

e A p. V I, Afr continuus terra eft , & fie aroo* 
fimil vtftatim ibi flitarMsfit, vnde iUa difcesfit.i) 
Tar3 eft totius mundi : fed idem tamen, quidquid terfa 
In alimentum i) mifit, recipit: vt ftilicet materisLi 
ponpars intelligi debeat. Ex hoe omnis inconftan^ 
tia mmuhusque eft« Hunc quidam ex diftaqtibui 

S« Vnipafem) i.e. fine commifibrt concinoatioaem n cs 
$••« pttet. 

I. Oiii«s^ai#i//i>)qBamparQiviporibotatenracBit&8oi« 
fipnunt, 

J, TammtrtitMtM') velocia. 

h VtfttHim iki futurut fit v%d$ ilia difc$ffi$^ vbjeaflqoa 
oalm aliqtid terns effbflumfiierk, cgrfuccedit. 

a. In aHmentnnK) i% $Jmi9f9m Ufhftmm eKmembnuUf 



' 6it L. AvNAEi Senicai 

■ < i :■ - • - ■ . . 

corpiifculis , vt pulverem ftruunt , 3) plurimumqiieft 
vero recedunt. Numqaam enim context! nifi per vni- 
Utem corporis niruseft, 4)cuinpartescpnrentire ad 
imenfiomsm debeant, &confeF|re vires. Aerantenii 
fi inatomosinciditur, fparfaseft. Tencri voro dif- 
UStti non podiint. Intenfionem f) aeris oftendei|t 
tibi inflata , nee ad lAum cedentia. Oftendcnc poQ- 
dcra, per magnntn (patium abUta, geftante ventQ. 
Ofiendent voces, qusremiiTaselatdequefbnt, proQt 
i|er (e concitauic» Quid enim eft vox, nin intenfip 
aSris, vt audiatur, linguae formata percuffu ? Quid 
curfus&motus omnis > nonncintentifpiritus opera 
iiint? Hicfacitvim neruis, .& veiocitatem currenti* 
bus. Hie cum vehementer concitatus ipfe fe torfi^i 
trbttfta filuasquf conuellit , Sc sdiiicia tott cprripf- 
eni in altum frangit. Hie mare per (e laHgui^um ^ 
lacens incitat. Ad minora veniamns* Quia cmagt 
fine intenfioi^e (piritus cantus eft ? corniia & tub«, f: 
ea quas aliqua preftura maiorem (bnitum reddunr> 
quam qui ore reddi poteft , nonne aerii intcniion^ 
partes fuas explicant ? Confideremus quam ingentem 
vim per occulmm agant parutila admodum (emina : & 
quorum exiiitas in commiftura lapidum locum inuQ- 
nit, intantumconualefcunt, vt ingentia (axt difi^ 
hant , & monumenta diflbloant; fcopulot rapesque^ 
radices minutisfims , ac tenuisfims. Hoc quid eft 
aliucl, quaminten{io(piritU8> fine qua nirvalidniD» 
& contra quam nil validius eft ? Efie autenrynitatem 
«■ ■ ■ ■ ' ■ I ' I I ^1 

J. Strumr) i. c. compofitam ftftrnftam aflc ftat«mi& 
4. Nunqtiam enim contexH nifi per vnitatem eorporis «^ 
tJT) exnifu, ft elafticitate , qutm Tocant recentiortt « ilrif 
oftenditexdiftantibot corpufcolii iSrem non componi, um 
nid 9 ft elafticam vim ezercerenon pofl*e ait coipus^ qaodfa^ 
unit cooteztam, h.e. condnnom non fit. 
/. hfenfionem) nifiiin dc elafticiutenu 

ia 



Natfrai^ Qvaest, Lib. Hp fiig 

■ I ' — "^^ — — — 1 

lA a£re, vel ex hoc intclligi potcft, quod carport 
iioitrt inter {e coherent, Qpid cmm aliud efl quod 
tenet e^ ^ quaiTi fpirltus ? Quid ed aliud quC animtit 
nofter agiteiur? Quis eft Ule motuij fiifi tntenfiot 
Qua intenfio j nili ex vnkate? Qi^ise vnhas , nifi h^^ec 
eHcnnaerc? quid autem aliud praducitfruges &{f> 
getem imbed Ham , ac vlrentes cri^it arbores, acdi- 
fiend It in rani as , tut in altum erigit , quam iplritut 
ilLtenOo Sl vnitas ? 

Cap, VI L Quidam a^ra diicerpunt* i) din 

paraculas diducunt^ iia vt \\\i inane pcnni&e^nt A^^ 
gu men turn autem exiftimant non pleni corporii» fed 
multum vacui habentis^ quod auLbusinillo tarn fa- 
cHis motus, quod maKimis minimis que per iliuni 
traa^urfus eft. Sed falluntur. Nam aquarum quo* 
que Cmilis f:icitltas eft , nee de vmcate illarum dubi-^ 
um eft , qu^ fie corpora a ccipiu tit , vt lemper in con- 
ctirium acceptis rctiuaiit 3) Hanc noftri circum- 
ftantiam , Grace i auteni -xt^kmif appellaat , quae in 
lerequoque ficutin aqua fit, Qrcumftat enim omoo^ 
corpus a quo impeUttur. Nibil autem opus erit •' 
inani admifto, Scd hoc filial. ^ 

Cap, Vm. Nunc autcni cffe quamdam in re- . 
rum natura vehementiam , magni impetua, eftcolil* i 
geiid um. Nihiienininoninteniionev ehcmen tiui cfh r 
&iarn mehcrcule quain nibii intendi ab alio poterit^l^ 
nifi per femetipfiim fucrit inteiitum. Dkinius eiiim^' 
eodem inodo non poik quidquam ab alio moueri^ nifi '^ 

r 

y. - -- - i' 

1. Quiiam sera difier^mt^ Demgcritui , Epicui'iii & fis^o^ ' 
«*' ^' 

*3. In tontrariMm naeptis ftfiumti} irtpifciiiftlapid^itt ui*s ' 
ie£lam accipkad Tndi^uc in orbem ab ea re^g^ii. Fr^ 



6i4 L. ANlrAfii SstrteAt 

ftiiquid facrit luobile ex fenietipfb. Qaid uitcnl 
eft, qaod magis credatur ex femetipfb habere inteo* 
j^onem^ qnainfpiritus? Hunc intend! quit ncgabit^ 
cam viderit iaftari terrain cum momibns ^ te^^ mu* 
rosqile plurei , & magnas cum populis vrbct> cum 
todsmarialitcoribus? Oftenditintenfionem^irituii 
velocttas c iua & diduclio. Oculus ftatim per multi 
millia aciem fuam intendit : vox vna totat vrbei fimu! 
perciftit: lumen non pauUatimprorepit^ (ediemd 
vniuerfis infunditur rebus. 

Cap. IX. Aqua Auteiii iitie Ipiritu quemadmo* 
dum poflfet intetidi ? Nttmquid dubitas , qtiin (pAtfid 
1)11111 qtl^ eicfutid^mcmiii medi^Arenae drelcens iti 
{iimmam altitudinebi amphitheatri pertienit j cuiii 
lAtenltotie aquae fiat? Atqdi net tollenO i) tnagia 
tiec vlltim idiud tonfientuih dquam ]potetit mittere^ 
aOtagere, qttiimrpiritul. Mtticfe eommodit: hbd 
iiifoto & cogente attollirar ^Jk contra natUratn fiiata 
multa conamr , & a(cendit, Aata defluere. Quid na- 
uigia (atdnadeprefTa^^atukhoftendutit, noilaqbam 
fibi ted&ttc quio minui mergahnlr ^ Ted fpirituiti ? A' 
quaenimced^rett nee poflfet pondeira (uftinelrej nifi 
ipfii fiifiineretur. Difctis e^ Idco (npetibre iti pifbi<» 
namnnflha, nondefiendit, (ed fefilit qucmadmd* 
dum, nifi fpirim referente ? 3) Vox autem qua ratio* 
ne per parietum munimenta transmittimr ^ nifi qiiod 
Iblido quoquea£rineft> qui fbnumextriniecut mifi 
\_ - ' ' • * " • • -"^^ ^ 

'r; Sporfio^ odbrad imfcrii ^i ia attphitfteittd pdrfifiH 
lu fpargebator. conf. ft Ip^ 90; vidt Lipfiot de aonhithi 
e.ia. 

a. Ttf/Z^ffd) atollendd, ihtchiaa ^ua ^ nl^eftnt UAcC^ 
trahitm aqaa , alteram partem prsegtaname ponderer £r^ 

5v Sfkan nftnHt4) aera iack ditoii fta^aitt ciNidas» 
Mto cumrqpeccaiiaati* 

Am 



inm Sc ^cQi^it & remitclt? ialicet^iritu nonaperrft 
tfltitum intendens , ^d miktn abdito & indufa. Qpod 
illi fflcere expedicum cfl , quiannfquanidiuilus, fed 
pcripCa. <|uibas ^parari videtur, coit iecum, 4) la- 
tcrponas licet ma rot & incdiam ■Jtttudinem monci^ ^ 

rnn f per omnit ifta prohibetur iiobis ed'c pemms, 5) \ 

tion Rhu id enim iiic^rdydltur can cum , per quod it- . 

kim 1101 feqoi po^rumui^ ^ 

C A f, %. Ipic quidetn transit per iplum quo 
fdnditttr , ^ media non circumfundit tatitum, 
& vtrimqae chiglt ^ fed permeac^ ab ^chere lucidiiH^ 
Rio air J in tfirrim vsque diffufus: agillor quidem^ 
tenulorque ^ Sc nldor terrii » tiec minus aquis : cet««^ 
rum asthere (piflior gr auiorqae^ frigid us per ^ & ob- ^ 

fcurui. lumen ilH caLorque aliunde Cmit ; fed ptr 0- 
mne (padum ftii ilmilia non eik : mutflC^jr enim a pro* t 

ximis. Sum ma pars eius efl iiccintma calidiffima^ 1 

^Q€t Sc ob hoc e[iam renuiiTima, propter vleiniaut 
leternomm ignium , Sc iUoa tot motus iiderum , iffi- - « 
duiimquec«lidrcuma6lum. Jlia pars ima & vie int * 

terris ^ denfa 6c cailginoA eft : quia terrenaf exhaU- 
tioncs receptat* MedUpaistempcratior, fi fummii 
imisque conferas » quanrum ad ilcdtaccm tenuitatem- 
que petcuict : ccterum rtra que parte frigidior. Nam 
iuperiora eiui calorem ridnorum flderum fentiuut; 
inferiora quoque t^pent ^ priinum cerrarum halitUj 
qui muttum fccum calidi affert , delude quia radii ib- 
lis rcplicaiKur , & quoufque redire potuerunt, du- *" , 

plica CO calore benlgmuf fouent Deinde eciam itlo 
^iritu t qui omnibui anlmalibus ^ arbuAisque tt 



4. Ctitficnm) langkurpar coeci rpiriculat ^oibui 
fblida pertbrantur. F^ommd. 

J* Pntbitet^T mMttft petnius) qa© mijHii feiJicitUbtfa 
•baAbttUrt ptr lirem f alMiiilik 

frtil 



6i6 L. AtfNAii Senecai 

fitiscalidaseft. Nihil enimviueret fine calore. Ad- 
jicenuncignes, non tantum manu fa£ios &certoi| 
iedopertos terris: quorum aliquieruperunt, innu- 
inerabiles in ab(condito flagrant & obfcnro Sniper. 
Etiamnvm tot partes eius fertiles rerum , habent 
^liquid teporis : quoniam fterile eft frigidum , ca- 
lor autem gignit. Media ergo pars aeris ab bis (nb- 
mota in frigore (uo manet. Notura enim teris g^ 
lida eft. 

Cap. XI. Qui cum fie diuifiis fit , ima fiii parte 
maxime varius & inconftans Sc mutabilis eft. Circa 
terram plurimum audet , plu'rimum patitur, exagitat 
&exagitatur : nee tamen eodemjnodo totos afficitur, 
fed aliter alibi: acpartibusinquietuseft acturbidus. 
"Cauffas autem iliins mutationis & inconftantiae alias 
terra prsbet , cuius pofitiones hue aut illo verik^ ma- 
gna ad aSi^ tempericm momenta fiint : alias fiderum 
curfiis. Ex quibus Coil plurimum imputes. Ilium 
-lequitur annus : ad iliius flexum hiemes scftatetque 
vertnntur. Luns proximum ius eft. Sed & ce- 
^teraB quoqucftcllae non minus terrena quam incum- 
bentem (piritum terris afficiunt , & ortu (uo occafiiue 
contrario, modo frigora, modo imbres, aliasque 
terrarum iniurias turbidas mouent. Hoc neceftarium 
fp[it prsloqui, diduro detonitrno ac fulminibus & 
folgurationibus. Namquiainaerefinnt, naturam 
^eius explicare oportebat : quo facilius appareret, quid 
facere aut pati pofiet. 

Cap. XII. Tria fiintergo qux accidunt, faf« 
gurationesj fulmina, &tonitrua: quae vnafafta^ fc» 
rius audiuntur. Fnlguratio oftendit ignem : fulmi- 
natio emittit. Ilia (vt ita dicam) comminatio eft, 
& conatio fine i&n : ifta , uculatio cum idu. Qs»r 
^ dm 



NAtVHAt, Q^VAilT, Lib; H, 6i^ 

dam {\xm ex hi3,dequibus inier omne^ coiiuemi^qua- 
dattif in quibui diuerfie fcotcmiae funt Cenuenii jllis; 
omnia iila innubibui ^ enubibus iieri: eriamnum 
conuciikj Si fulguranones &' fulminationei, aut igtie* 
as eife ^ am ignjea {pecie. Ad i Ua nunc tranfeamuSj in 
quibuilis eA. Qui dam putant Ignem cRe in nubibui^ 
q^uidam ad tempus tieri : nee pnuscflcj quam mittL 
Nee inter tilosquidem quid pro^Vat ignem , conue^ 
nit Abui enim a Imninc ilium coUigit, Quidain 
tutem radios ib lit in rcrctirrenti ft rccurrentisqae, fk- 
pins in fc relates i) , ignem excitare dicit. Anaxa- 
goras ait ilium ex aetfiere diitiUorej Sc ^x tanto ardore 
saEli multa decider e ) qu^nnbes dtuinclufa cuAodt- 
snt Arifloteks 3) multo ante tgnem coUigi non pu* 
tat t Ted eodeni momenro exIiUre , quo tiai« Cuiuf 
fententialaliseit: Du^ njitndi partes in i mo iacent, 
terjra Sc aqua : vtraq ue ex Cc reddit aliquid* Terrenui 
vapor fi ecus ell, ^ funio fimiUs j qui ventos^ ioni- 
rrua, &fulminafai:it: aquarum halicus humidus efl, 
A imbreft St niuei creat. Scd ficeus ille terra rum va- 
por, vndc vends origo eft j quia coiccruatus elt^ cum 
coitu nubjum vch em enter impafiarum a latere elidl- 
lur : deinde, vbi latms ferit nubes proximas , plaga 
ik eum Cono incutirur , qiialis in noftrls ignibui red- 
ditur , cumfianimavitio llgnorum vircntium crepaL 
Et vtiUe^irittishabens all quid humidifecumj can- 
globatusque^ rumpitur Hamma; eodem modofpiri- 
tus ille, qucm paullo anteexprimi colli (ii nubibus di^ 
xiJmpiLilusaliis, neerumpi nee exHlire filentio po- 
teft. Diffimilis autem crepittit fit, ob diiTimilem 
impa£lion€m nubittm. Quare? altse matoremfinum 
habenCi ali£ minor em. Ceterum ilia vis exprellt 

i. Siffpikt in ft rttaUi ) i. e. r^plicatai ft t^^Qh '^ 
3, ArifiotfUs) Lib, Up c,y* Mneof^ 

torn. II. tK ' ffi" 



6ig ' L. Annaii SSNYCA-S 

{pirinis ignis eft , qui fulgurationis nomen habet / k^ 
vi impetu accenfiis Ovaries. Ante autem videmui 
fiilgiirationein, quam (bnum audianans : quia oculo* 
rumvelocior eft fendis /& mulmm anres antecedft. 
Cap. XIII« Falfam autem efteopinionemeorunii 
qui ignem in nubibus feruanti); per multacolligi 
poteft. Si de cslo ca^it, quomodo non quotidie 
fit J cum tantumdem iilic femper ardeat? Deinde 
nullam rationem reddiderunt> quare ignis, quem 
natura fiirftim tocat, defluat. Alia enim conditio 
xioftrorum ignum eft > ex quibus fauill» cadunc, que 
ponderis (ecum aliquid habent. Ita non de(R:endit 
ignis, (ed prscipitaturs) ^dedudtur. Huic fimile 
nihil acciditinignepuriftiino, in quo nihil eft quod , 
deprimatur: autfi vllaparseiusdecid^ritjinpcricnlo 
totns eft : qtiia totum poteft excidere, quod poteft car- 
pi. Deinde illud )) quod quotidie Unitas caderc pco« 
hihet, (i illud in abdito fno tenet graueiqnomodoillic 
eftepotuityvnde caderet? Quid ergo? Non aliqat 
ignesin inferioraferri (blent,(icnt haec ip(a de quibus 
q^uxrimnsfulmina? Fat0 4) enim noneunt, ftd fe- 
runtur. Aliquaillos potentia deprimit, qu2 non 
eft in sethere. Nihil enim iniuria illic cogitur, nihil 
rumpitur , nihil prater (blitum euenit. Ordo rerum 
eft , & expurgatus ignis in aiftodia mundi , {ummat 
{brtitus oras J operas pulcherrimecircnmit: hinc di- 

I. Seruattf) qui non gigni in nubibui, fed ax «thare itr 
lapfum •(Teniar) dicunt. 

i. Prtpcipitatur') a mtteria cniffioft cni inhsrat. 

5. Deinde iUud &c.) fenfoieft: qaodfidicatip^iieBiqaCfli 
Ituttas foa cadere prohibet , hie quoqna matenab craffiori* 
qu« abditum qoafi eum teneat , prcdpiuri ; oftendendom 
erit, quomodo materia crafllor ia «ther«, vnde dcdderet* 
potaerit eiTe. 

^. Fato^ /afforlegaatno/mirili. UQa Grtn^v, 

(cede- 



NATVRAt; QjAtir^ t'li. n, £ig 



(cedere nonpoteft, fed neabeKterno quldiin expri^ 
mi : quia in stbcre nulli incerto cprpori locus eft. 
Certt enjm Sc ordinata non pugiiftnt 

Cap. XIV. Vos, iiiqiiam i) ^ diciciSj cirni ciraflat 
Aellamni trantxiolantinm redditii , polfe aliquas par* 
tes tens ad (c trahere ignem , ex xihere decidentetiiy 
& ex eo (iiperioribiiJ locis ardore hie accendi. a} Scd 
plurimam intereft^vmun aUquif dieat ignem ex xihc' 
redecidere, qiiodnaturationparitur: andicat, ex 
ignea vi caloreminca, qua^fubic^a fmit, traniiJire, 
in 3) hie accendL Non enim iWinc ignii cadir> 
quod non potcft fieri fed hie nafcitur, V idem us certe, 
apud EOS late incendio peruagante , quisdam itirutas^ 
quse diu concaliicrant , ex fe condperc flammam. I- 
bique reriiimile eft^ in a<^re jmntno, qui nam ram 
rapiendi ignis habct, aliquid aecendi calorextherii 
£«perpoiiri Neccffc cil enim , vt& imus aether ha- 
beat aliquid acri limile , dc Cummws aer non fit difE- 
miiis itno istherl : quia noii Bi Itatim ck dlucrfo ttt !? 
liuerfum tranfitus. PaulLatini ilia confinio vim fxmai 
mifcent ica, vtdubiwre poflisj an aetj aiihieiam 
Ether (it 

Cap. XV. Quidam ex u o ftr is i ) ex ill i rnant , a€^ 
ra^ cum in ignem da aquam mutabilisilt, nontraharo 
lliundccauiras flammamiii nouas; ipfeenim fe mo- 
^endo accendit i ^ cum dentos eoinpaf^Qsque nubi* 



/. biquntft} hg, intuit, fiimirum interrogado tllomm qof 
iȣ^eniis confLitatiin fcncentifun cam /inixigcira smplc^un* 
;nr, proponkur* 

^. Ex ^tthwe decidentem ^c.^ ifta verba fporia tiSi viden** 
ur , totus locnt vero ita. legendoi : dd fe trahere iffum 4i$ 
Otis fuperioribus 9 dc hoc ardore aciendu GrW9V* 

;. i4ff) onuiinolegenihim: af, 

I. Exiufiris)$XQiGitp 

. '. ■ . iU.. _.,^ . 

rr a um 



620 L, Akvaci SstficAi 

pm finus diilipat, necefiario vaftum in tani ma^QO* 
rum corporum diruptione reddit fonam. Ula por- 
ro nnbium difiiculter cedentium pugna^ aliquid 
con&a ad concitandum ignem: iic, qaemadino- 
damferro aliquid manus adfecandum confert: fed 
f^care, ferri efl. 

Cap. XVI. Qpid ergo inter falgurationem & 
f ulmen intereft ? dicam. Fulguratio,eit late ignis ex- 
plicitus : Fulmen> eft coados ignis , & impetu iadus. 
Solemus duabus manibus inter (e inndis aqoam con- 
Cipere , & comprefTa vtrimque palma in modum 
fiphonis I) expr inxere. Simtie quiddam Sc illic fieri 
puta. Nubium inter fe comprefTarum anguftisB me- 
dium fpiritum emitcuntj dchoc ip{b infiammant, & 
tormencimodo eiiciunt. Nam baliiftao qupque & 
fiiorpiones tela cum Cono expellont 

Cap. XVII. Quidam exifttmant» ipfuml^iri* 
turn per firigida atquehumida euntem ^ (bnom redde* 
re. Nam ne ferrum quidem ardens filentto tingi* 
tur. Sed quemadmodum, fi in aquam fement maf 
i«de(cendtt, cum multo marmure exftinguitor : itsj 
vt Anaximcnes ait , (piritus incidens nubibus -toni- 
mia edit, &dumlndan]r, per obftantia & iutercift 
vadens , ipfa ignem fuga accendiL 

C A p» X V I II. Anaximandrus omnia ad (pirituni 
retnlit. Tonitrua, inquit, funt nubit ide (onus* 
Quare inaequalia fimt ? quia & ipfe idus inxqoalis efl. 
Quare iic fereno tonat ? quia cuAc quoque per craflfom 
i) & (iccuiti aera (piritus proHlit. At quare aliquan- 



i. Sipbonis ) fiphones erant , qui fobtcrraneis mtarib"f 
du^am acjuaai cxprimebant. 

z. CiaJfHin ) crajfus non potefi cfic idem aijr qai firnmst 
legendum igitur quaffttm. Nam fudo edam calft jBoacati & 

fciudi poteit tar« Gnmv, 

do 



NAtVRAt. Qfaiit, Lib, IL ISili 

do nonfulgiirat JtronatV quia tenuior & iiifirmior 
fpidtus I qui in fliinmam iion valuit , in fonom va- 
luit. Qaid eftergoipfa fulguratio? acris diducen- ' 
tis k y corrtientiiquc i ablatio ; langnidum igncni| 
jiec exiturum ap^riens, Qiud eil fulmen 1 tcrLOiii 
dcnfiorisque fpiritus curfut- 

Caf. XIX. AniximandtDS iit, omnk ida fie 
fieri, vt ex^therc aliqaa vis iniDferioradcfccndit, 
Ita ignit impafliis nubibus frigidis fonac. At cum 
illai imerfcindit , fulg;«t: & minor vis ignium , fulgH- 
ritiQiiet facit, niaiorfiilmina. 

Cap, XX. Diogenes Apollonktes ait, qugedam 
tonitroa igne , quaedam fpiritu fieri. Ilia ignts facit, 
qiiaa ip£e antecedit Sc nuntiat ; ilia fpiritus , qu9e 
fine iplendore crepueruTit* Vtmmque fjne altera* 
fieri J dc cffe aliquandoj concede i itatamen, vf " 
non difcrcia illis poteftaf fit , fed vtrumque ab vcrO- 
qae effici pdilit* Quis eniin negabit fpirimm magnci 
irapeni latum j cum efHcIt fonum ^ eiT^c€turum & 
igo^m 1 Quis ^ hoc non concedet , aliquando 
ignem quo que rumpere poO'cnubes j &niE>n exfilirej 
f] plunmarum aceruo nubium , cum paucas pcrfcldir 
fttj oppreOuj eft ? Ergo Sc ignis ibit in fpiritum , per* 
detque ftilgorcm ^Ipeci^m , dam fecuta ifl terra in- 
ccndie. I) Adiice nunc, quod necedc eft, vt impe- 
tus fulminis ^ prsmktat fpiritus , & agar ante fe , ^^f a 
tcrgo trabat ventum, cum ram vafto i£tu a^ra inci- 
derit Itaque omnia ^ ameqiwm feriantur, tntremi- 
icunt vibrata vento , qt^m ignis ant« fe pireffit. 

C At. X X L Dimifes ntorte praecepwi^ibiis g klkSf^ 
piamus per nos moueri , & li confefliU ttznG^Mii ild^ 

J. DttmficKta in terra ineefulif^ Vsg, iumpffa Wiifilh 
inceitdU, ^afi^f^i^^; pisrdeci|^iii^Ofeii»> «ppMM mi- 
biiim qoas penetrare npnpotieft crailttie, CMmmimTH^^^^ 
CM ^ai feeat dcpcnetrat, iacen^t. Grpaov.v ! 

rr 3 dtibir. 



foa L. AVVACI SSKKCAX 



dabia. Qaidenimcoiifcflicft? FiriiiieBigneaDC&: 
sque fiilgar Jtioocm , qns nihil aliiul eft, qaam Bmt\ 
ma; fbmnfUmeny fiplmfirioinhabiiiffet. Nes 
njtara i(U , (ed impcto diftant. ElTe ilhun ig^icni» 
calor ofteiidit:qiiifinoncirct,oftcndkcffiBdas. Mmt 
gnoram tmmdpc iDceodioniai canffii fbtmeofiut. 
SihueillocrcniatJiy&irrbiQm partes: cdam qiuBiioa 
pcrcufla fiuit, tamcn adufta ccmiinnir : qiuedain vero 
▼elm fuligine coloraatur. Quid , qaod omnibaf 
fiilguritis odor (alphareus eft? £rgo & vtramqoerat 
ignemefleconftaty &vtraniqae rem inter (cmeando 
diflare. I) Ftilgiiradoeftfiil0cn,nonintccfain- 
qnc perlatom. Ecmrfiu licet cUcas, fidmcacffe 
fidgarationcm , ¥(qiie in terras perdoSam. Non 
«d cxercendom verlia h»c ditmns pcrtnfiD : ied 
vt iita cognataeflc, &eiiifdeninotstctiatarsi>pre« 
ben. Falmen eft qoiddam plus , qnam Tnlgvnoaio* 
Verumns iftud. Folgoratio eft ptne fiilmcn. 

Cap. XXIL Qnoniam conftat efle Ytramqne 
rem ignem^ Tideanms qaemadmodiim apnd nos fieri 
fblcat ignis. Eadem enim ranone &. fiipra fit. Duo- 
bos modis : vno, fi excitatar ficut ex k^ide pcrcoflb : 
akero> fiattrituiniienitar, ficut cum dnoligna inter 
£e diutios trita {ant. Non omnis hoc dbi materia prx- 
ftabit^fed idonea eliciendis ignibus : ficut laums » be- 
dcrai>& alia in hunc vfiun nou paftoribas. Poteft ergo 
fierijVt nabes quoque ignem eodem modo vel percot 
fie r eddant; vel attrits. Videamus quantis proceUas vi- 
ribas mant, quanto vertantor impetu turbines. Idin 
quod tormentum obuium fit > diAipatur, & rapitiir> & 
longe a loco (uo proiicitur. Quid ergo minim, fi tanta 
irif ignem excutit, velaliandq,vel fibi? Vides enim 
* III 

I. Mean^o diftar^) idem eft quod aatea dixit aoa aanw^a 
fid mfttu Hfinu 

quao- 



NATVRAt, Qviim Lib. IT, 62^ 

quanmm feniorfMn fenfura corpora fmit , ho ruin 
traiifitii trita, exfluimata. Njhil tamcn tanium in 
*li is debet credi , ac in vl lidcrum 3 quoiuni in gens 
& confcfla potcntia eft, 

" Cap. XXIJI Scd fortaiTe nube s quo que i n nu- 
^bes incitati j frcmcnte rente , Sc leu iter vrgcnte , i- 
gnem cuocabontj qui exfpJcndefcat j ncc exiiliat. 
Minore enim vi ad ftilgurandam opus eft, quam ad 
fiilmmandum, Superiorjbus collegunu*, in quan- 
tum feruorem qu^dam atirita perducereinur, Cuiri 
autcm aermutabilfS iniguem , iiiaximis viribus fuss 
in Ignenn conuerfus , atteraturj credibile eft & veri- 
fimjiej ignem caduaimexcuti , d' ctto interjturiini^ 
quia non ex Jo lid a maieria crirur » nee in qua poflTu 
confiftere* Tranfit itaquc : tantumque habet morapj 
quantum itineris & curfus , lineBlimenio conicQus. 
• Cip. XXIV, Quomodo , inquis , atiTi dkatit 
lianc ignis efte naturain , vt petat fupcrlora , fulmcn 
tamcn terram petit? an falfiim eft , quod de igne di- 
aciftts ? Eft^enim ilLi fcque fur Aim iter, atque deorfum« 
Vtrumque verum poteft cfTc, Ignii enim natura in 
rcTti c em fu rg i r J & fi n i h il 1 1 lum p ro b i bet , afcendir* 
Sicut aqua natura dcfertur: Jltamenaliqua vis acccC 
fit, quae iilam incontranum ageret, iHo intendirar, ' 
Vnde imbre dciefla eft. Fulmcn autem cadit eadem 
xiecefEtate, qua excHtitur. Id his ignibus accidit 
quod arboribus : quarum cacuminafi tctiera (untjtta 
deordiin trahi poffunt, vt etfam terram attringant, 
fid cnmpermiferis , in locum (uum exfilient Ita- 
que non eft , quod < um {pe^es cuiusque rei habimm^ 
^ui ilH nom) ex voluntatccft* Si ignem pcrmittis 

J. NfiN ) MpcStum mihi iflu<i ntn. Senfut tntm cITg t1- 
detur ; non afl quo it in tf^o negotio refpiciit rci htbimin ha* 
turalcm, &qui CK vofuaciti&ilti efl, prater naturim cnim ft 
Yolnniiieni ru abcxteriu* agenubiit impelti pc^uat. 

rr 4 ire 



f , 
f' 

M^ 



_•> 



6a4 L* Ankabi Simkcai 

' ' ■ *'■' ., ■ ■ * ■■ ■ 
ire qao velit, cxlum, id eft, leaiffimi euiusqae dp-' 
dem repetet : vbi eft aliquid » quod eum ferat^ & tb 
impetu (iio auertat^ idnonnaturaj (edleraitaseini 
fit. 

Cap. XXV. Dlcis, inquit, nubes attritas edere 
sgnem, cum fint humids , imo vdae : quomodo ergo 
poftuntgignereignem, queni non magis veriliim- 
le eft ex nube, quam ex aqua generarit 

Cap. XXV I. Ignis qui na(cicur,priinuiniaiiii« 
bibus non eft aqua, fed aer fpiiTus, ad gignendihn 
aquam praeparatus j nondnm in iliam matatuay (ed 
iam pronus & vergens. Non eft quod earn exiftimet 
tunc coiligt , fed eftundi« i) Simul % fit, & cadit. 
Deinde fi conceftero humidam efte nubem, conc^ 

Itis aquispienam: nihiiumen prohibct^ ignem ex 
umido quoque educi , imo ex ip(b (quod magis mi- 
reria) humore. Quidam 2) negauerunt , in igoem 
quidquam pofte mutari, priusquam mutatum effet 
in aquam. Poteft ergo nubea, fiilua, quam con- 
tinet, aqua, ignem parte aiiquafiiireddere: vt (aepe 
alia pars ligniardet, alia (udat. Ncc hoc dico,non 
contraria inter fe ift» elfe, & alterum altero perimi : 
{ed vbi valentior ignis, quam humor eft, vincit. 
Rurftis vbi copia humoris exfiiperat , tunc ignis 
fine 9fkCt\x eft. Itaque nan ardent virentia. Re- 
fer t ergo , quantum aqus fit. Exigua enim non re^ 
fiftit, nee ignem impedit. Quid ni ? Maiorum no- 
firorum memoria, vt Pofidonins tradit> cum infii- 
la 3) in ^geo mari furgeret, fpuraabat interdiu 4) 

I. Sed effuttdi^ (enfut pofcit : dem effundi* 

a Qttidam ) «t Theophmftoi , qui diferte (cribit tftv 
vy^dTUTA^ }iia tiftu xmffcf' Muret, 

3. Infnla^ de qna Surabo L. i. Plin. H.N* VL%y. noftcria- 
fti VI. 21. 

^. htcrdin) aHf9 dm leg. Grviiw, 

■lare, 



NAfvAAtr QjAitr. Lib, IL fisf 

fnarCj&fumu* e^t ako fcrebitur. Nim d em urn prode- 
bat igncm^ non conEuiuumi fed €x tot eru alii s emietn- 
tem.fulminum morc^quoricns ardor infcjriui iacemif > 
fuperiim p o n d u t eu i c erac. D ein de ^ xa rciic4 uta, tVL^r 
p§squtparcim ilbefae, quaifpirituv, antequaiQ v«t* 
terecur 5) , expulerat 1 partim exefk, 1^ in imiitatem 
pumicis verfa : naiiiilifne cacumen exufti montit 
etniculti Poflea alcuLidlni adie^um ^ ^faxumlUud 
in magnitudiiiem infiilx creuit. Idem 6) noftri iiifr* 
tnoria, Valerio Afiatico confule itcrum accidiL Quor- 
fus haec retuli ? vt apparcrct , ncc exftinthim ignem 
mad f«pcrfufo,necin:pctutn cimSjgrauiiateingciitif 
vnd X pr oh ibitu m ex ire, D u c en tof a m palTu um fii - 
iHc alutudiaem Afclepiodotuf Pofidonh auditor tra* 
didit, per qaanij diruptisaquis, ignis eincrUfi Quod 
fi immcnfa aqua rum vis » fybeuntem ex uno Bam- 
fnarum vim non potuit opprimtre : qiianio minuf in 
acre exflingaere ignem poterit j nubium tenoU hu- 
mor & rofcidus? Adco res ifta n&n habet vUam mo- ' 
ram , quae contra cauITas ignlum fit j qtios non vide- 
mus emicare, iiifi impendente7) c3elo, Serenum 
fine fuliniEie eft. Non habet iAos metus diei purus, 
ncc nox qivtdenij nifi obftura nubibus. Qi»id ergo % 
Kon aLiquaFido etiam apparcnUbui llelUs , ^ node 
tranquilla fulgurat if Sed fcias licet nubes iUic efle, 
vnde fplendor efFei^tur : quas vidcri a nobis terrarum 
tumor non fi nit Ad i ice nunc, q aod fieri poteft , it t 
nub CI fudx 8) & humilcs attritu fuo ignem redd ant : 
qui ill Superior a exprcffus , m parte fincera puraque 
cxU vifacnr : fed fit in fordida, 

f . Aniiqnam l>9t$9fe^ry Spiritnt , qui agitatipiia is igncxn' 
Tertebatpr. v' * 

^. Idtm&c.') conRPlin. H.N. L.II. c^^. 
7* Impehdentey npote nabibas grad a%c>|]iic1biBlilitf* 
8, Siviir) fiAir leg, Gtmov. L^ 

J xr 5 - Cap; 



5a5 L AlfNABf SlNlCAS 



Cap.XXVII. Tonitroa dimnxere 4mdam itt, 
Vt dicerent, tnum elTe genus, cuius (it gnue'inar- 
mur, quale terrartim motum antecedit, claufb ven- 
to & frcmente. Hoc quomodo iliit videatur fier^ 
dkam. Cam fpiritum intra (e daufere nubes, in 
Concauit|Nirttbus earum olutatus aSr j fimilem agit 
fnugitibus fonnni» raueum dcxqutdtmj A continu- 
um. Itaque etiam vbi iila regio humida eft, eixitum 
ctaudit. Ideo huiosmodi tonitrua Teoturi prsniun- 
tk imbris fnnt. AUud genus eft acre;quod acerbnm 
Oiagis dixerim , quam fonorum : qualem audire fo- 
lemus , cum fiiper caput alicuius dirupta vefica eft. 
TAUaeduntnr tonitrua y cum globata diflfoiiiitur nn« 
bef , & ^iritum » quo diftenu fiierac, emk^t Hoc 
proprie fragor didtur, (hbitus ^ vchemena: quo 
cdito conddunt homines, Sc examinantnr , quidam 
vero viui ftopent , Sc in totum fibi excidunt, quot vb* 
camui attonitos, l) quorum mentes fonus iUe cstle- 
ftis loco pepulit. Hie fieri illo quoque modo poteft, 
vt inclufiis titr caua nube Sc motu ipfe extenuatut dif- 
fundatur. Detnde cum maiorem fibi locum qusrit^ 
a qnibus inuolutus eft, (bnum patitur. Quid autem ? 
jion quemadmodnm illifas manus inter (e plaufiun 
cduntj fie illifiirum inter fe nubiumfbnus poteft efle 
magnus^ quia magna concurrunt? 

Cap. XXV I II. Videmus, inquit> nubesim- 
pingiinontibnaj nee (bnum fieri, i'rimum omnium 
non quocumque modo i)Ii(ae funt , (bnant , fed fi apte 
iuntc^mpofitxadfonumedendom. Auerfk interft 
manus coili& non plaudunti Ced palma cnmpahna 
collata plaufiun fadt. £t plurimum intcreft , Ttrum 
cauaa concutiantur, an plan^ & extents. Ddnde 
non tantumnubesireoportet, fed agi magna vi, & 

f. Aftwif9s^ nam actoiiaM eft tooitni perteere. 

pro- 



r 



NAt?RA^ QjAiJT. Lib, II, 627 

procellofa. Etlum mons non icind ie mib^ni ^ fed di- 
rigit, i) &pnnianiquainqucpariciTi ejus foluiL Nc 
vejfica qtildcm, quocumqtic iiiodo fpintuni emlJit^ 
£inat. Si fetr o dmifa eJlj One vUo iuritim fentu exit. 
Eampl iliani oportet , vt fbnet , nonfecarj, idem 
de nubibui dico : niO multo impetu difUluere ^ uon 
fonant : Adiicc nianCj quod ixubes in monte aBx^ 
non fratiguntur, fed circamfunduncur in altquas par- 
tes 1130 mi 5 1 arboris ramot ^ fruticei , afpera fax a & 
eminent I i« Et ita dKcutlunmr , Sc fi qu^m habem 
ipiritnin , imihrfanatn emiutinc t qui nid iimuerfus 
^utnpit j tiec crepat Hoc vt rciaa^ vemus qui dr^ 
arborem ftuiditur j fibiUt , non toiiat. Lata {n i[ft 
dicam) idu » & totam globtim lemel dif^pamc opuS 
dlj vt {bnimserumpat: qualia aiTdicur cum lonat. 

Caf« XXIX, Pneter h^c namra apcus eft acr 
ad vocei. Quid ni ? cum vox nihil aliud tit , quam 
itlus aer+ Debcnt ergo nubes vtrimque diiTecari, Sc 
cauas & intent* 1) Vides eiilin quanco vocaliota 
iunt vacua qu am plena ^ quanta intenta quim remiG^a* 
Ita tympana Sc cymbala fonanc t quia ilia rcpugnan- 
tern ex vlteriore parte fpiritum pulfant, baec ad ipfiira 
aerem a£la , nifi concauo , non tinniunn > 

Cap. XXX. Quidam> inter qnos Aiclepiodo* 
tus i) eft, iudicant iic , quorumdam quoque corpe^ 
rum concurfu tonitrua Si fhlmina excuti potLc. Mtr 
na aliquando multoigne abundauk: ihgentem vim 
aren^ vrentisefFudit. Inuolutuseft^diespulaere;;po* 
pulosque fiibita nox terrbit. Illo tempore aiuntpla- 
rima fuifte tonitrua &fulmina : qus concurfu arido* 
• . . 1" -,-- — ^ 

• I. Dirigit ) circa (e difponit. forte re^BS digtrih 
I. Intents ) Spirita ranlto turaidB. 
1. Afilepiadotiu) auditor fe^&mi^ ^ libsoa dfe qntiftio^ 
nam natHralinm cauflif foipfit. 

. ram 



6«S Lr ANNiti S%fiieki 

« II • I ■ i ■ ••• ■■ 

rnmcdroorumfafta {itnt,non nubtnm : quat veri- 
fimile tft , in tinto ieraor e ai^ris » nuUas faiflfe. Alt* 
qUindo Cambyfes ad Ammoneifi tnifit exercitum: 
quein arena Auftro mota > & more niuis incidensj te- 
xit^ deinde obruit. Tancquoqae Terifimile eftfii- 
ilTeConicrtfa falntinaqae, attritu aretic (oft aflfrican* 
til. Ndn repugnat propoiito noftro ifti opinio. 
Diximus enim, vtriusque nature corpora cfflare ter- 
ras , & ficci aliquid ^ humidi in toto a£re Tagari. 
Itaque fi quid tale interuenit, nubem fade (biidio- 
reni'Cra(fioremque,quam{i tantam fimplid fpirita 
intexeretur. IHa frangi poteft, & edere (onum : Ida 
qtias dixi , fiue incendiis vaporantibtii aSra reple- 
uerunt> fine vtntis terras verrentibns , neceflfe eft 
nubem fadant anteqaam (bnum. Nohem antem 
tarn arida qnam hiimida conferant. i) Eft aotciB 
nabes (vt diximns) (piflitikda iSria craffi. 

Cap. XXXI. Ceterum mira fulniinis>i) (Tin- 
tueri velis, opera Cunt, nee qaidquam dubii relio* 
quentia^ quindiuina iniitillis&(iibtiiispotentiaLo- 
Gulia integris ac illaefis conftatur argentom. Manen^ 
te vagina , gladios iiqoefcit Et inaiolaco ligno, cir- 
ca piia ferram omne diftiliat. Sua frafio doiio vi- 
nam, nee vltratriduum rigor illedurat. Iliad sqcie 
inter announda ponas licet, quod & hominum, & ce- 
terorum animalium qu^ i£la (iint, caput (pedat ad 
exitum fiilminis: 2) quod omnium pereoflbmm ar* 

. - ■ 

3* Confsrunt') componunt, tin ttmen ifiafaut ctnferfmt, 
7. Mira fklmmit') fimilia PKofOthtbct L.x. c. fi. 
1, Caput fptBai ad exitum fkfmmis') m eam ci^ regio- 
ftCm , quo fulmen corpore estrtcatum caafit : oaia fbrufTe 
pvomtot eft natoerotro ctaalit afophago aot aipera arterit 
per Of exeat, Frmond. 

bo- 



NATVAAt. QjTAH T, L I %. IK 629 , 

borum contri fiilmina htftulaa rurgunc. 3) Quidj 
quod malotum fecpentiticn , Sc aliorum animaliami 
quibus mordfera vis ineft^ cum fulmine i£ta Cnnt^ 
vciicnum omneconramitur? Vnde, inquit, fciit 
ill veiienatis corporibus vermis non nsfcirar, Ful* 
mine i^i , intra paucQi diet verminant. 

Cap, X X X 1 1. Quid , quod fiAtura portendont : 
|ie€ vnius tantuni tut akeriiis rci %na dant, fed facpc 
totum fatorum fcquentium ordinem nuntlantj &: 
q u i dem dec re tis eu I d cndbus > 1 on gequc clarioribuf , 
qyamfi rcnbcrencuf ? Hocautem inter nas iSTTufcaf ^ 
quibus fummapcrfequendorum rulmtnumeftTcicn- 
tia,' intefcil. Nos putamus , quod nubes coiliiae 
runt J ideo fulmina emitti. [pfi exiflimanti nubes 
colli di , vt fuimma emitunmr. Nam cum omnia \^, 
ad Deum rcferant ^ in ea ftint Opinionej tamquam^ 
non quia fa£ta Hint, (igmficentj {ed quia ilgniHca- 
tura funt, fiant : eadem tamen rationeHuni^ (laeiUit 
iignliicare propofitum eft, fiue confequens. Quo* 
modo ergo fignifigantj iiifi a Deo mittantut? Qgo- 
modo aues non in hoc 010 1^ , vt nobii occurrcrent, 
dcxtrum aufpiciutn^ nniftrumiiefecertint. Et illa^t 
inquit, Deus moait. Nimis ilium otiofum , ik PJifil* 
1;^ r«i miniilruni fads, fi ailis fomnia i), aiii^exri 
difponit. Iftanihilomlnusdiuinaopegenmtur Sed 
non a Deo pcnna& aiiium rcguuEu r ^ nee pecudum vi' 
fcera fub ipCa fscurl formantur. Alia ratlone fatorum 
fecies txplicatttr]lndjdtventuri vbiquepraemittens, 

> T-. ; . -_ , ^ ,» p., . n |. | '. -1 ' I. ' ' I ^ ^V--o ■ H P- 

f. Cmitra fuimifia htfjfnfa fttrgmit) httftnls rAtnenEt Hgnch 
rum func. qaalia doliciorie abraduiittir, Surgunt Tero in tr- 
boribut ftilguriyt ecijitri fulmini , cjuia a pares fuperioH & 
TEide i^ui incubuk iperiuacuf & auelluatar a Ijgna. Fm- 

t. Smnnk) leg. ^muis \ kmc %nm , u<m /omnia ex iitibtti 
eapttntur. Cuin^v, 



i^o t. AitKAf I Stviitki 

^x quibus nobis qusdatn faniiliaria , qti?edam ignoti 
{tint. Quidquid fit , alicuius rei future (ignnm efl : 
fortuita, &fineratione vaga, diuihationem non re- 
cipiunc. Cuius rei ordo eft, etiam praedidlio eft. 
Car ergo aquilse hie honor datus eft^vt magnaruni 
rerum taceret aufpicia : aut coruo , aut ^aucifliruia 
Aoibus : ceterarum fine praefagio vox eft ? Quia qux- 
dum in artem nondum reda6b fiint. Qusdam vero 
<ie redigt quidem po{runt> ob nimium remotam con- 
yerfationem. Ceterum nullum animal eft, quod 
non motu Sc occurfii fiio prsdicat aliquid. Non 
omnia fcilicet, ied qusdam notantur. Au(picium 
eft obieruantis. Ad eum itaque pertinet/ qui in ec 
idirexerit animum. a) Ceterum & ilia qu»pereunt.3) 
Quinque ftellarum 4) poteftatem Chaldsomm ob- 
leruatio excepit. Quid tu? tot millia fiderum iudt- 
cas otio(a lucere ? Qjiid eft porro aliud > quod erro- 
rem incutiat peritis natalium , quam quod paucis not 
lideribusaflignant: cum omnia qusefiipra nosfiinc» 
partem fibinoftrivindicent? Submiffioraforfitan in 
nos propius vimfuam dirigunt: &ea qusfrequen- 
tiusmota, aliter nos, aliter cetera animalia prolpi- 
ciunt. Ceterum & ilia qu£ aut iipmota fiuic, aut 
propter velocitatemvniuer(b mundoparemimmotis 
fimUia, non extra iu$| dominiumque noftri fiint. 

3. Qui m ta dktxtrit ammnm ) Plin, K aS* c |i. hi Mugn* 
wwn.certe difciplma (wftat^ nequt diras neque vUa aufpicia 
ptrtineti ad eos^ qui quamqut rem ingrtdienies^ ohferugrt 
fi eantf^mmut, 

;. Ceterum ^ iSa qna pereuni ) legit Erafiniu : €€rta fuH^ 
if iUa qua pereuM. Id eft qas fine obferuatioQe fiuit, see 
notantur. fVomeiu/. 

4. Qninque fteUarum') PUnettrom, crnn qnibtu folem & 
iiwam noacompuut , quod alia etram qoam oeceramm flel* 
Uffum fit appareatia* 

AiiutI 



Aliud t^ieo, * diftributit rem cffi^it^'triAM. 5) 

Nonmagisatttemftdlecft, fttcc^[taidfd&ir^gttaid[ 

dtibitari debet, impoflfm. ■ *'\ - * ? 

Cap.'XXXIIL Itoie^dfoloiiwniiertafi^ 

^orum art m tria j^)'^diaiditQr ; ' ipicoiiadiiiodiiiii 

cxplpremuf , quemadaiodotn intivpretefntiry qaem* 

i»d^odain cxoreititif . Prima j^mid fiicmolam s) 

ipetec; (econda, addhunationem; terda; adpro* 

piiiandot d^ r quo! bottt rome oporteo, mabi 

deprecari. Ro^re, ▼tproikiiffiifermtnti'dqprecarii 

?t ronittint muiu. ^ 

Caip. XXX-IV. Sammam^eflevfan^himimiiii 

Indicant: ^via qntdqnid alt*porieadtiiit» iateraei» 

tut fiilmini» tdilit. 4^Hdqnid ab hoc portenflitofs & 

imm eft , nec;a)ttriut ofteadi figntiioaijpne mimiitur;* 

' Qoidqu^ exU , quidqaid auei minabnntor , ficindai 

^fblmlne aboleHtur. Quidquid fiilmiM'^enlimia- 

tam eft, neeeKtisv nee aae conoparia tefirilitor. lit 

qno mihi 611i videntur. Qijare? qnirfiro veciiui 

nihil eft. Si anes famra cecinerunt, nonpoteft hoc 

anfpiciumfulmine irritum fieri: aut fi poteft, non 

I futara cecinere. Non enim nunc auem • comparo ft 

' fillmen , (ed duo;veri figna : qnm (i ▼emm fignificanr^ 

paria funt. Itaque fi faiminis intcrnentut mbmouec 

exioram vel augurum iudicia, male inlpedaextaj 

u I. Aliui adfpiu.ist diftributis rem ffficis, frdBas,) Gton^f 
^ vim legit: AUuradfitnfy & diftribuHsnwfffciit tnUtant, 

. I. Jn ttfay mirnm cur son ftpro qaarto addiilerit aiten 
' fnlminam eliciendorom , de qua A apud OuM* Vaftor 1. 9* de 

Vlininm L. 2. c. $4. 8ed illam fbrtiiCi MHqntm aimii peri- 

cnloram abiecerant. M*rit* 
2. Ad formnlam) Ffqmondui intcrprdCamr riinai t quotiA 

|ttr ex arce capice YeUto lituo regiooet aeli, & ttnipUi ?c 

Yocabant , ad c«ptaa4«ni eugnriam contemplilbatiir ft aou- 
. bit. Grmmui dc defcripuope ft Mpiuaat iai#git. 

male 



€$2 :L. AUNAlI SfiMBCAt 

male obfcruata tagarit funt Non enim refert^ v- 
trios rei maiorpotentioraenaturafiti fi vcraqae rei 
ireri attulit figmim^ qaantum sid hoc par eft. Si 
dioaa^fldininx.viin maioremelTe, quam fiiini> non 
men'tierii: (ed ad indicandam ignem , idem valet 
flamma^ quod fiiniQs. Itique f\ hocdicunt, quoties 
^taalind fignificabnot » aliad fulmina, fiilfpiniuB 
crit au3orita« inaior> fortafle con£entiani : fed fi hoc 
dLicuntyquamuis altera figna verum ptcdixerint, fill* 
Ihinis idos prtora deleult , & ad (e fidem traxit , fal- 
ibm eft. Qpare? quia nihil intcreft, quam molta 
an^icia fint fatum vnum eft : quod fi bene primo 
i|u(picio iutelle^tum eft , (eeundo non interit : 
idem eft. Itt dicOj non refot > idem an aliud 
fit, per quod quxrimus : quoniam de quo quxrimusi 
idem eft. 

- Cap. XXXV. Fatum fulminemutari non po- 
left. Quid ni ? Nam fuhnen ipfiim fiKi pan eft. i) 
Quid ergo expiationea, procurationesque, quo per- 
tinent » li immutabilia Cunt fiita } Permitte mUii illam 
rigidam (edamft)tuerieorum, quiexcipiunt ifte>3) 
A nihil aliud^iTe exiftimant, quam aegrs mentis fola- 
tia. Fau'aliter ius fuum peragunt, nee vlla comroo- 
ventur prece» non miftricordiafleSunturj non gra- 
tia. Seruantcurftun irreuocabilem, ex deffinatofln- 
unt Quemadmodum rapidorum aqua torrendum 
^i {e nonre€urrity necmoraturquidem, quiaprio« 

— — ■ ■ 

^ f. Ftiti pars eft') qaiddam edam a ftto mifliiBi. toico 

aiori. Pronumi. 

■ 1. Rigidam feBtm)^o\covBm, 

5. Qui excipiunt ifta) intdligendahseqnafidiAnmeflet: 
qui ckciphmt ifta, unqnam asgne mentis folariai ft aihil a- 
liud efle extftimaat. De atpiationibat antem ftprocoratio* 
aibai loqoitiir , noD da fatif , qaibsf ifti riftda MEs BUiqiiafli 
«bcre^nit, <arm99^ 

rem 



NAT?H4t^ QvAiiT, Lib. IL 63} 

rem fuperucmcnsprasdpitat: (icordinem renim fa* 
ti leternt feriei rout ^ cuius h»c prima lex eft, ftare 
decreto. 

Cap, XXX VL Quid etiim Ititelligis fatum? 
ExjfHmci neceffitiieiji rcrmn omnium a^hcnumquc, 
^uam nttUa n$ mmptt Htnc ii facri^ciis , Sc capi*- 
ic niueia agn« ^ oxorari iudicas : diuina non tiofVL 
Sipiendiquoque vhi fetuentkm negaiis poffe muta* 
TL Quanto magis Dei ? cum fapicns quid fit optl- 
snum in pr^l^ntla fciat^iUms dminicati omne prtiEfcnf 
fit. Agere tamen nunc €orum volo cauflTimj qui 
procuranda e^iftimant fulmina : Sc expiationes non 
dubitant prodelTe, aUquando ad Abmouenda pe^ 
iricula^ aliquando adlcuanda, aliqaando addiife* 
renda. 

Cap. XXX VII. Quid (it quod fcquitur , paul- 
}o poft profequar. Interim hoc ha bent commune ( 
nobifcum , quod nos quoque exilHmamus vota pro- 
ficere , falui vi ac po reflate fata rum. qu;cdam ^nim 
a diif im mortalibus ica fufpenfa rcU£la funt ^ vt m bo* 
numvertantjfi admot^ diis preces fuerint , fi vota 
liifcepta. Ita non tdt hoc contra fatum , {ed ipfum 
quoque in fato efl, Autfuturum , inquit, eft, aut 
non. Si faturum eft ^ criam fi fufccperis vota , fi- 
€t. Si non eft futurum , etiam ft non fufccperis vo- 
ta , non fict. Fal(a eft iftn iqteiTDgatio : quia illam 
mediam inter ifta exceptionem prxteri^. Fmurum, 
inqttam , hoc eft > fed fi vota fufcepta ftierint. Hoc 
quoque necefte, inquic, eft,fatocoinprehenfiimiit^ 
aut fufcipias vota , aut non. 

Cap. XXXVIII. Pura nie tibi manua dare, ft 
faterii hoc quoque fato elfe comprehenfum , vt vci- 
que fiant vota. Ideo fient^ Fatum eft , vt hie difer- 
tut fit, ftd (i litteras didicerit: ab codem fiito con- 

tom.II. 9B tine- 



6)4 L- AKKAsiScRfcAt 

tinenir , vt litteras difoit : ideo diktt. Hie diqef 
crit , (ed fi naoigaucrit. At in iUo &i ordinc, qot 
patrimoniiini illi grande promitdtiir, hoc qiMiqBC 
protinntfiitcuDeft, vtnauiget: ideo nanigabic. Idem 
dico tibi de expiadonibos. Effogiet periciA ^ fi cx- 
piancrit przdidas diuinitiis minas. At hoc quoqac 
in fato eft, n expiet : ideo expiabit Ifia nobis op- 
ponifolent, n probetarnihil vohintatiooftrae reli- 
^iD 9 & omae ins £ito traditani. Gooi de ifia re 
•getar , dicam , qaemadoioduiDy maneDte fato, ali- 
qoid fit inhominis arbitrio. Nunc vero id de qno 
^itur, explicaui, quomodo fi t$A cernu eftordo, 
cxpiationes procuratione(qae pTodigioniro> pcrica- 
k aaertant : quia cum fato non piigiiant> fed ipia lege 
fati fiunt* Quid ergo, inqnis, araf^ex inifai prodeft ? 
Vtiqae enim expiare , etiam nonfuadenteiUo, mibi 
neceffe eft Hoc prodeft, quod fati minifier eft. Sic 
cum fanitat vidcatur efte fato, debetur & medico: 
quia ad nos beneficium fati per hoias manos venit. 

Cap. XXXIX. Genera fblminom tria efle ait 
Cxcinna: l) Confiliarimn > Audoritatis, &qaod 
Statos dicitar. Confiliariom ante rem fit > (ed poft 
cogitationem : com aliquid in animo ▼ertantiboi, 
antfuadetur fulminisidfii, aut diflbadetur. Aa- 
doritatis eft , vbi poft rem fa^m renit , qoam fbtn- 
rambono maloue fignificat. Status eft, vbiquieds 
necagentibot qaidquaro> nee cogitantibus qiudeiD> 
fulmen interuenit. Hoc aut roinatnr, aut promittit, 
aut monet. Hoc monitorium vocat : fed »efcio qoa- 
re non idem lit, quod coniiliaricun. Nam & qui 
monet , confilium dat : (ed babet aliquam diftinSio- 
nem* Ideoque (eparatur a cpnfiliario : quia illud 

1. CacMM ) Ciceroni fiuaiii^if , Tide & inf. dc eo c 5^. 

fu«- 



KATVIAt. QjAitf. Lib. fl, SjJ 

^idet dUfu^detqtie } hocfoUm im|)ehd£Dti3 perkU' 
11 etiirarionem continer, Vt cvm timemui i^nem 
mit fratidem a proKimis ^ itit hiOdtas a knxis. Etmm- 
tium tamen aliam difUinSyonem vtriiifqiK video: 
Confiliiiriunieft) qtiod cogit^nti faduoi eft: moni-^ 
toriuin , quod nihil cogitant!. Habct aiircin t? Era que 
tes fuam propnctateni, SiiAdetur deliber&ndbu$, 
it vitro tnonentuf. 

Cap. XL. Priino omnium non fiant flilmimint 
genera ^ fed ngnificatiomim» Nam flllminum gens'* 
ra flint ilk , quod terebrat j quod difctititj quod vrit. 
Quod terebrat, fvtbtiltefl&flammeunij cui peran- 
gtiiliHimafn fuga eft, ob fincctam ^ puram Jlamm« 
tenuicatem. Quod difHpat i conglobitum eft , £c 
haber admixtani vim fptriEus coa^i & procdloii* 
haqae ilhid ftilmen per id fori men ^ quod ifigreftiam 
eft, rcdit& eiiadit Huios late fparia vis, nimpit 
i£bi> i) non pcrforflt. Tertium illud gcnm , quod 
vrit I multum ttrretii habetj Sc ignetim magis 2) eit 
quam H am m eu m. ka que r ell n quit magims j gni urn 
notas , qnx pcrcufTi^ inli^reanc. NiUhim quidem 
fine ignifulmenve^k: fed hocpropric igneiim di- 
cimus, quod inanifefta ardorii vefligja impnmit. 
Qiiod, ailtvritj aurfiiil-at. Tribxis modis Vrit; aut 
enimefflat, dleni iniuria l%dit, autcomburit, auc 
accendit. Omnia ifta vrunt , fed geiiere & niodo 
difFerunt. Quodcumque combuftiim eft, vtiqtietfii^ 
viltim eft. At non omne quod vftum, vtique & com* 
buftiim eft. Item qtiod acccnfum eft. poteft cnim 
illiid ipCo tranfitu ignis vftiiTe. Quis nefcit qusdam 
vri qnidem, nee ardere ? Nihil tutem poteft ardere, 
' » ■ ■■■...■■.■■ , 

L Rumpif iSta') ^aia per angnftiu poromm erafiitieia fa- 
am traiicere non potelt Fr^Mon^. . 

,a, Iituum magis') iniUrigais quiincaii)«QevaitiUa«iiatc* 
iWdeaTaardcc Id, 



63ft L. Annaii Sinbcas 



quod nonvrttur. Vnum hod adiidam. Poicftali- 
quid vdc coinbaftum, quod non (it accenTum. poteft 
acccnfum effc, nee combuffaini. 

Cap. XL I. Nunc ad id tran(eogeniiifulfninif| 
quo itU fulcantor. Hoc aut decolora t ^ aut colorat. 
Vtrique diftin£Honcni fiiam reddain. Decoloratur, 
id cuius color vitiatur, nonmutatur. i) Coloratur, 
id cuius alia ficquamfuitfaciet: tamqnam csrulea^ 
vel nigra > vd pallida. Haec adhucEtrulcis ^phi- 
]o(bphis commnnia flint. In iUo diffendunt, quod 
fulinina dicunt aloue initti, & trea ilU manubias 2) 
dant. Prima (Vt aiunt) monet, Aplacataeft, & 
ipiiua confilio louis mittitur. Secundam mittit qul« 
demlupiter, fed ex confiUi (entenda. duodecim 
enini deos aduocat. Hoc fulmen boni aliquid ali- 
quando facit» fed tunc quoque non aliter j quam vt 
noceat Ne prodeft quidem impune. Tertiam ma- 
nubiam 9) idem lupiter mitdc : (edadhibids incon- 
filium dils, quos (iiperiores 6c inuolutoa vocant Qp« 
vaftatdlcincludit, &mutat (latum priuatumvd que & 
publicum J quern inuenit. Ignia enim nihil cfle» 
quod (it , patitur. 4) 

Cap. XL II. In his prima (pecie fi intneri velit, 
errat antiquitas. Quid enim tarn imperitum eft, quam 
credere fulmina e nubibus louem mittere^ columnas, 
arbores , ftanias fuas nonnumquam petere^ vt, impu- 
nitis facrilegis, percufTis ouibus, inceiifit aria, pc« 
cudes innoxias feriat, Sc ad^fuum concilium aloue de- 
os > quafi in ipfo parum confilii fit, aduopari : ilia \x* 

z. Non miaatur) manet idem , licet macnlofot. Frmrnnd, 
2. Manuhias) ipfot fblminttm tadnt Hetnifci fie tccaot, 

quia crtido nianu & vi tiane Ikitur. "NamttMS. 
5. Tertiam manvkiam^ adde Feftun y.MiamHM, 
4. J^ihil ejc, quod fit ^ itainr') OBBOM i«iA.llia^ ft 

confumit, Frtmmd* 



NATVJtAt. QjAlIT, Lit. II 6%f 

ta^'ptiCtraciTefulmma, qu» folui excutlat : penii- 
ciofa , qui bus mittendis maior ntiininum turba inter- 
fuitl Si qu^ris a me^ quid icntiflm, nonexiflimo 
tamhebercsftiiffe, vt crcdcrcnt loucm j autnon x- 
quae Folunlatii i), aut cerre miimf paratuin 2} eHjs* 
VEram enim cum emilit igoes , quibus innoxia capita 
pcrcuteret , icdcrata tranfiret , aut nolait iuftius rait- 
tcre^ autnon fuccelfit? Qnid ergo fecuti fun t, cum 
hoc diccrc n t ? Ad co er cen d os a mm os i m pcritoru m, 
ApLcntidimi vin ludlcaiterunt iiieuitabileni mecurib 
vt fiapra noitliquid rimer emus, VcUc erat intantt 
audacia Teeter urn aliqaid cOCt^ aduerfum quod nemo 
(ibi (km poceni videretur. Ad conterrendos itaque 
cot, quibUB tnnoccntift niii metu non pkcet^ pofuece 
fupcr CApu| vitidicem , ik quidem armattim. 

Cap. X L U i Qua re ergo id fulincn quod folus 
Tupiter mittic , pUcabilc eft : pernicioritm id ^ dc 
quo deliberauit , & quod aliis quoque diis auclori- 
bua mifit t Quia louem j id eft ^ regem prodede 
etlam folum oportet , nocere non j nifi cum pLuri' 
bus vjfum eft. Difcam hoc ii , quicumque maguain 
pmentiam inter honiin»s adcpii funt , fine con fill 
nee fulmen quidem mitti : aduocenti conndercnt: 
m alto rum fencetitias f placita tern per entj & hoc (ibi 
proponent, vt aliquid percuti debeatj ne I oui qui- 
dem fiiuin &tis eflfe confilium. 

C A P. JC L I V. In hoc quoque tarn imperiti non 
futtt, vt rouem exiftimarent tela muttre. i) poiiti- 
mm ifta Hcentitm decent. 

I II I ■ I I . 

!• M* ^put winmatis ) iniaftoin. 
' a. Mams pmratnm ) impoccBteiii & inopcm » Vt til! la eon- 
flbm a^Qocanili cflent alti dii. . *■ 

; < . I. Tkk^mttgfi) yfwhk teUi vti, modo hnhlii modeal- 



6si L'AiiiiAii SfKjtcAti 

■ I — ' — f— ^ ■■ ' " " ■ ' ■ '■ ' ■ ' ■ " ** " ■ "" * 

Eft aUitd temtUfidrntn^ qn iextrk Cjclopkm^' "^ 
SduUid flMmmdque minus ^ mnm ddduUi ff # • 
TiUfewnds Vacant Jt^eri, - - - • 
fflos vera alttffimoi r iros error ifte non tcnuit » mt ex- 
iftiiiiarent,, louem mod^Q leuioribus fbb]iioit>us & 
lu(briis a) vti : (ed volaerunt admonere cot qnibus 
. sducrfiu peccata homirivm falminandom eftj^ npn 
codem modo o^nia efle percutienda : qusdfOn fran- 
gi debere, quaedam di& & diftringi 3), ^[luedam 
admoneri. 4} v 

Cap. XL V. Nehacquidefncredidcnint,rpBein, 
qtulem in Capitolio & in ceteris adibus coUiQUf » init* 
tere manu fulmina , (ed eondem quern noalpnein in- 
telljpunt , cnftodem re€(orenique vnitierfi 1 anftniim 
•e ipirlmm 1 mundani huius bperia doa^ofli A ar- 
tificem, cui nomen omne conuenit 1^ iBom &• 
torn rocare? noh errabii : Hie eft, exqiu^ 0i({i^m& 
font omnia , cauflfa canflarum. Vis. iiUxm pr oiuden^ 
tiam dicere? rede dices. Eftenim, cuiiii tenfiUo 
bnic mundo prouideturi vt inconfa'fas cati i^^i^ai 
iiios explicee* Vis ilium natoram vocare 2 non pec- 
cabiji. Eft enim } ex quo nata funt omnia, com (pi* 
rim viuimus. Vis iUum vocare mundum ? non faU 
Uvii. Ipft enim cfl> tomm qi^od videi, toms fnia 
partibusindims, &(e(uftinenii vi(iuL Idem&tru* 
. icis (^uoque vifum' eft : & ideo (olmina ^ loue mittl 
dixenfnt, quia fine iUp nihil gerin^'. 

s. LftforUs) <]iitlibiis ezsrcebaaiar ra4es h piMbjii » ft 

^uibui c^cr'-Torift opponuniBf* *' 

J. Ehdi i^ dijtfiitgi} aBidi mauiiit Gronoy* «llidiintaf 
vefo flcdillrmguntur fulniintbui poinarum , qiu illii Nngim- 
lur t ftd umezi mtati parceme, iu n noa pcreaat dc ^ta- 

4* AdmQUifi) propiyt ponj & ofiendi t4ntani,.ita ftJi 

Cai 



Natfrai* QjAisf. Lii, H- 639 



Cap. XL VI. At quare lupiter ant furienda 
franltCj intinnoxia ferit? Inmabrem me qua^ftio- , . 
nem ?ocas: cmfuutlocuf^fuusdici dandus e(t» In* 
terlm hoc dico^ fulmini nov\ mitti a ioue, fed lie 
omnia difpofita , vi ea ctiam quae ab ilia iion fitint i) , 
tamen fine rati one non fiant : quai iiUus eft Vis eo- 
rum , illms permiffio eft. Nam etfi lupiter stla nunc t 
nonfacit, fecit vt ficrcnt. Singulis nonadcft: fed ' y. 
fignum J & vim , Sc cauffam dedit omnibus. \ 

Cap XLVil Huicillorum diuifioni nonicce- V 

ic. Aiiintaatperpetuaj iutfimtaeftefulminaj aut \ 

prorogitiua. Perpeiut , quorttm fignificatio in to- 
^m VI tarn pertinec i)] nee vnam rem id cnuntiat, 
fed contextum rerum per Qmnem delncepi leiat^ni 
fumrarum complediimr. Hate fiint fulmini, quae , 

primt accepto patrimonio, d' in nouo hominie aUt 
vrhh ftatu fiuni. Finita ad dtcm vtique refpondent. 
2) Prongaduaftjnt, quorum minae difF«rn poflunti 
au^rti tolltque non poffunt 

Cap XL V III Dicam quidfit, qoare huic dt* 
Ifiiioni nonconrcntinm. Nam & quod perpctiiutn 
vocani falmm , finitum eft. JEque enim talia fld 
dicni refpondent. Nee idem finiia non lunt, quia 
mnltafn tempus (Tgnificant. £t quodprorogatiuam 
vidctor, finitutneft. Natnillorumquoqueconfcffio- 
jie cerram 3ft, quonfque impetretur dilatio. Pri- 
vati enim fblmina negant vlcra decimumanin]tnl)> 
pnblica vltra tricefimum poiTe deferri. Hoc modo 



I, Qn^ ak iUo nm fiunsy folo fdUcet & immecliite, fed 

a caufHt recaadis. 

1^ Fertinet) htc TOcc fepe dcgintgr pro pertingit vtitM* 

.«. Ad diem yifpmHent) tempai ctftum dc cou&itniDm 1 
ttttari ftruflnr. 
jtj^fra diiimitm mtmm) M<k^lia. LJI, e*fa. 

31 4 & 



Natural. QjAtit* Lii. II. £41 

minfttur* Infernij cutne terra exJiltuntignei. Ho- 
fpitaiift , quae facrificus ad not louem tccefTant » ^ 
(vt verbo eorum molliori viar) inuitant. fied li ira^ 
^enie 3) domino inui cam j tunc venire cum magno 
snuitannum periculo afHrmat. AuKlliaria, qm ad^ 
tiocaia , fed aduocannuni beuo veniunt. 

Cap* L. Quanto ^mpliciordiuinoeft, qua f te^ 
batur Attabs nofterjCgregiiis vir, qui Etrufcorom di- 
fcipllnamGraecafubtilitateinircucrat* Ex fulminibua 
qaxdnm funi , qux fignificant id qaod ad nos perti^ 
net: quxdtmautnibiliigmficam, aut idcumsinCfU 
le^us ad noi iion peraenit. Ex hii qus ilgnificinti 
qu»dam funE laeta^ qu^dam educr^, qua^dam ncc ad* 
utrfa nee Ixta. AdQerforum bs fpeciet fum. Aut 
ineuitabilia mata portendunt, aut euicib ilia, aur qua 
Diinai poOunc, iutqu^prorogarl Lxta ant manfu^ 
ra OgniRcant , ant cadtica. Mixta aut partem haben« 
boni , partem mail ^ aut mala in bonum , aut bo< 
na in malum vertunt. Ntc adtier& nee l£isa funt, 
qnae aliquam nob 11 a£lionem ftgnificant ^ qua neo 
terr^ri nee laecari deb emu 1 : vt peregrinationem in 
qua nee metus ^ nee ipei qnldqtiam (iL 

C A F, L L Reuertar ad ea fulmina , qt3£ (ignifi^ 
-Cint quidem aliquid, £ed quod ad not non pertineat. 
onnqtaam , vtrum eodem aimo idem futurum h ful- 
mtn J quod factum eft. Nihil iignifieant fulmina^ 
aut id cuiui notltia nos effugit : vt ilia quae in vaflum 
mare fpargunrur , aut in defertaf folitudlnes : quo* 
rum fignificatio vcl nulla eft , vcl perit 

C A p . L 1 1 . Pauca act h uc adiicLam ad etiarr an d am 
vim fulminLi , quxnon eodem modo omnecn mate* \ 

|. Irafitntt') irtf/ceflf «fn legtt ft louem iacclJijit Grmtav, 
qui mdeinuiuiuiiufcitur domino r h. dnuiticori, nXuUdp 
UaftUiuA fjEfercm «&? (juivna cam ngit cojifiigribac, 

ii S liam 



§4*\. tL\Jkmli'Ait StKieAi^ 



rhtn "i^exit Vtteiitiort^quia rerifhint> veKMen^i 
tins diflipaccedenttt nonntunquam fine imuria tran* 
fit.Caiphpi^elcrraqo%ft darii&mis qUilHitqiie,con- 
fifgit: qaia'viam iteccOeeft per illaimpetu quserat. 
Itaquefadjcviam qua efFagiat teneris & rarioribus 
pafcic, 'quamquam^flammisopportana videantur: 
^uia tranfim parente mintia faBuit. Ltxmlia itaque» 
vt dixi, inte^> pecunia qiucinhitiber^t. confla- 
Ibreperttur: qniaignia tenaiiltitias per Occulta fbra- 
ijbina tranicurrit. Qaidquidautemmi!igno*^idani 
Mueidt, vtconnimax vinck. Non tmofeuttdi, n 
dixi, modcKxnii^, 6A quidqusqoe vit fecerit, ex 
i^ genere iniuriot intelligii, & ftdmeii opere co^no- 
^. Interdum in^dem materU, nmita dtnerfi, 
ttuideiDmfoliBiniifacit: ficatinarhoce^quodari- 
Affimunieft^frit: qoodfoUdiflhiifiia^ftdDrifiiiiinfn 
«ft,terebratA^angit: fimunoBCOftieetdtflfpat^iote- 
viores Kbroa interkrit arbongTQnipft ac icindit, iblia 
perftringit ac mndit : vimun gelat, fknum 0c aes fbn- 
die. ■ ■ -• 

CiiF. LI 1 1. Iliad eft miruni , quod vintiin (bU 
mine gelattini» cam adpriorm habitninredit, po- 
men ant exanimate antdenientcf fiicit. Qaare id 
aoeidat quanrenti mihi, illad occnFrit. bieft fbi- 
mini vis poftifera. Ex hoc aliquem remtnere fpiri« 
turn in CO hamore quenrcoegic gelauttque, Verifi* 
mile eft. Nee enim aliigari i) potuiflet , nifi aliquod 
ilU eftetudditiun vinculnm. Praetere»olei qnoque^ 
A omnia vnguenti, teterpoft fuhneii odor eft. Ex 
^o apparct) inefle qUamdam (ubtiliffimo igni, &. 
contra nataram afto , peftilentefn pottntiam » qua 
Sion untum ida cadunt, (ed ettam afflata. Prai- 
tcrea quoctniqae decidit fylmea. ». ibi odoreiy 



••> ,»>'-;., -If-' 



■ f"» •'''' .^ 



;J 



NATrjtAt. Qvaest- Lib, U, 643 

ralphuris ciTe certum efb : qui quia iiatura grams 
eft, fspms haiiflus alicnat. 2j Sed ad hoc vacui |) 
reuertemur. Fomnc enim libebk oflenderej qutii- 
tuin omnia i/la 11 philo£aphia ardutn parente £axe^ 
re. 4^ Ilia pfimum & qu^eHuit cauflas reruiii| Sc 
obitmatiic effcflui : ft quod ful minis iii{pe£tione 
longc melius cd^ inltiis rerum exttus concuHt, 

C A p. LIV. Nunc ad opintonem Pofidonii rcuer* 
lat, lE lerra terreniiquc omnibus pars humida cfflt- 
tur , pars iicct Si fumid^. H^ fulmtnibus alimco- 
turn eft I lib Imbribiis. Quidqiiid in a^ra Jicci 
fumoJique peruentt , id incjudi fe nubibusnonfcrr, 
fed roitipit claudentia, Inde efl fbnus ^ quern nos 
ton ttruum vocamus. In ipfo quoquc aere quidquid 
attennatur , limul flccacur Sc calet. Hoc qooque ix In." 
clufum eA, a^quefligamqusrit, ^ciirn Tono euadit. 
Ec inodo VEijU€r£am cruptioncm facitj coque vchc* 
mentius lutonat ; modopct partes & mlnutatim. Er- 
go ronitrua hie iplritus €Kpnmit] dtim aut rumpic 
nubes, ^m peruolat Volutatio autem ^irlruf ^ in 
nube conclufij valcmifTimum eft accendendigcnus- 

Cap. LV» Tonltrua nihil aViud funtj quamficci 
tcris fonirus, qui ^erlf nift dam auc terit ^ aut mm- 
fituFj non poteft. Et {[ collidontur, inquir, im* 
bes inter fej fit Is quern deilderas iflui, fed non vni- 
verfui» Nequecnim tota totlsconcurruiiti fed par- 
ttbus partes. Nee fonant mollis, nifi Ulifa duris hnt, 
Itaq uc nan au ditar i^u6luSj ni^ impa6Vus. Ignis , in- 
quit , miffus in aqua m, fonat, dum ex H in guitar, Pu» 
ta ita Qffe, pro me eft. Non enim ignis tunc f onum 
fffidtj fed fpiritus per cxffingucntia e^ugieiii+ Vt 

3. Sifpmj havfius alienat ) ttience monet Ji fepiui bibttiuv 
#« ^kxeti ) omiJIo aatea qMmnm flascJlTc kgic Cnmv. ^ 



i|4 L; JkKKAii Sekbcas . 

jemdbt^ ftfieri^picminimbe,&exftiiig;iii»eipiri- 
to^uilcitlirftttltim. Quid ergo tinqiut noapote(f 
ipUqna ex bit trtnKcarreitdtmt fteUii incidere m nu- 
^m>&exftingiii? Byiftiiftcmofi poflTe tliqnaqdo St 
^bc fieri. Nunc naturtlem caufltih quanrinms & 
cflidiMiiirnoii ranim & foitaium. Putt me confitert 
vvrana efle> qiiod dicis : tliquando poft tontti^iia emi* 
cpr^ ignei > Aellit thuitueros & cadentibot Cmilef. 
I^on whoc tonitnia fiida (out: (ed cttm hoe Mcnt» 
*«^Mtraa fiilbi fiint/ CUdtmuaa) ait^ |ygiiratio« 
siem (pedemiiiahemeflei nouignem. Skttdmper 
tiodem Qdendorem mom remoruin vidoii* ' DilK- 
HiUe eft exemplnm. lUicentmQilendoriiitreip&m 
i^epIMvet': hie qui fit m a6ce» eron^it ft ex* 



Ca»- LV |. ' Heraclitos extftimit fhlgimidonem 
dftivtlatMud noaincipieiitiamigiiiam conamt, ft 
yrimam flammam incertam , mo^o ibtierettiitem, 
nodprefiirgeiltem. H2camiquiiSilgetradicd)ant^ 
tonitma noa plnraliter dicimuft. Antiqui ant toni- 
^um dixeram, atiit tonom« HoeapndCcdhnam 
inaenio, iacondiimvirmD; qm baboifletaliqiiod in 
doquendanomeh, nifi ilium Qceroniavmbra j^rel^ 
ftTct l) Etiamnum illo verbo vtebanmr antiqui, 
compto 2) y quo not produda ma fyUaba vdraur. 
I^dmua enim vt (plendere , fie fiil^ere. At iUif ab 
fignificandnm banc e nubibut fiibit^ iucia eroptio- 
nem moa erat^ media fyUaba ccffrepti^Tt dicmnt 
i felger^, ." 

uSmok km) aoaiibhaccaafla, icUjqtt fltOalaaikM 
eatott ibiqoa CKCioda. SfmmmL 
1. aHnmu') ftiitadi qi^qaa aw R aatw , VlMer. U 

1. VmhApnM^^ 4uaum. finWaaidai to mxi ca^ 




Jy^^t^yjIfgBm ' 






t 



Natvrai. QvAift. Lti.lL' ^41 

Ca p. L V 1 1, Quid jpfc eKifilmein ^ qu^rli T Ad- 
liQceniin tljenis opimonibus a^commodiuiinantiin. 
Dicam : falgurtt > cum repeiittnum Utelutn^n emi^ 
cult. Id euenit, vbi inigfiem cxtenusruiin nuM- 
bus a£r vertitur , nee vires , qulbus iongius profilmi, 
inueniu Nou mirariij puto ^ (i aera aut monis extc* 
ntut, aut extenuatio incendit. Sic Jiquafcit i ) excuflti 
gUnj funda » & attrim ai^rii veltit Igne diftillat IdcD 
fclbteplurii^iJiuiitfuLmina, quia plunoium calidi 
cfl. Fidliui aurtin accritu calidormn ignis cxfltit. 
Eodem madofic fulgor qui tanttimfplendct, AfuU 
men quo d m ltd cur. Sed ilti leu tor vis, alimcntiquc 
eft minm, Et j vt brciiiEer dicam quod fcntio : Ful- 
men cA fulg;ur intentoni. Ergo vhi caUdi fumidique 
natura, emiflk tef ris ^ innub^inddiCj &diu in ilia- 
rum Gnu volutafa ed , nouiOifne erumpit Et qUii 
Vir« non habet^ Splendor efl. At vbi fulgura pltit 
habuere matcriaci , & maiore impeni arlerant^ noa 
apparent tan turn ^ fed decidunt. 

Cap. LVIII, QutdamniqueexrfHmantfulmeU 
icuerti : quidani fublidere , vbi aiimenta prsf graui- 
uerunt j ik ful men i£lu languid tore delatum efl. At 
quare fuLmen {ubiatm apparec, nee condnuatur afTi^ 
duus ignis? Quia aelerrimimoEuseil* limul Scnvi" 
bes rumpic^ Sc aera incendkt. Deinde definit i!amnit 
quiercentemotu, NonenimeHafTiduusfpiritusctir* 
uii f vt ignis pofTit extendi , fed quociet fortius ipfa 
iaftatioDe fe acceiidit , fugiendi impeturn capit. De- 
lude €tim eualit, & pugiia dcfiic, ex cadem caufllil 
modo vfque ad terram profertur , modo difTolui^ur, 
fi minorc vi dcprcffus eft. Quarc oblique ferturf 
Quia (piricu conftac. Spiritus obliquus eflj flcxuo- 

I. L$fH»fe^} idim trtdu Arittdtetei de Meteor. L«3. c«f. 



04t» I4., ^tVNAlt 5ENICAB 

■ I. I li I . Mf > . , ■ I ■ ■ , 1 .1 • ■ > 

ifusque. Et quii| ntmrft iguem (ardm yocntj ihiurui 
1) deorfinn premiti incipic obliqaQreflfcd) Inter* 
^am dttinneotravitalteri cedtt, & ignis infuperio- 
ni nititur • & In inftriora dcprimjitur. Qnare fre- 

Jointer cacomina montium feriuntur ? Quia oppo- 
ta^ Cunt nntlibas^ & ^ cado cad^n^btu^ par ha?c 
fxanfp&ndom eft. 

' Cap. LIX* Intelligoqaidiamdudumdelidere^ 
« ^d efflagiteSi Malo , inquis , fiilmina noniiniere» 
(quam tioue. Itaquealios dpcCi qutmadmoduni fi- 
tnt Ego mihi metunt illoriim ea^coti vole, qoam 
naturam indkari. Sequar quo vocm. omnibuf e- 
lum rebuts y omnibnsque&ntionibusaliqQid Alotare 
^) mUcendumeft. Cu0 imns per occgwi satnra?, 
cum diiiiria traftamut, vindicandui eftainalb fuis 
•ninins , ac (nbinde firmandas : quod ettam eruditit, 
fthoc vnumagentibiQS, neceOarium eft: non vt ef- 
ft^iamus iffais rerum (vndique eniin tela in nos ia-' 
dnntur) (ed nfortiter confbnterque pariamnr. In* 
Yidieffepoflumus, inconcuffi non poflamits : 2) 
quamquam interim ^s fubit, inconcoflba quoque 
cfte nos poflfe. Quemadmodum^inquis? Coiitein* 
ne mortem ; & omnia qus ad mortem dncunt , con- 
ttfBftk funt : fine iUa Sella fint , fine nanfragia^y (ea 
^loriiis ferarttm,(eu ruinarum fubito )ap(ii prociden- 
riom pondera. Numquid ampliui Tacere poffiin^ 
^uamvt corpus abanimare(blaan(? HxcnolUdili' 



I. huMrid') impaois GOBtianatiifaiD. 

a. huipit 9klifim§ ift ^c.) luec ft ftqaantia ka Mt Gio- 
aoniot : mifis okli^imm t£t interim^ dim nUitrB vu Mkiari 
€%ii$^ iS^ igms im fupfrhrM mHtnr^ m mfitma. ie ffimatw r . 

I. SalntariS qood vk« coadoctf. 

a. jHc§ncuffiiuHp9Jlkmns) vc non motteatar aataras ft 
concutitmr ioriaafluit, notai taaopdmi wMifimt fa &•- 
Or a poi^«i«. 



k 



Natvrai; QjrAiii Lib. n, 647 



gemid euitat\ nulla feUcttis donat)), nulla poteil* 
tia euindt Alia Vjim fprte d^fpotiuncur : mori 0^ 
nines ^que vocat. Iratis diia prQpililsque moriea* 
dusndl: animus txipradeipera done rumatur. Igna* 
vitiima an maLia » qu^ nacura ad fugani genult j vbi 
exims non patet, tcntant fugani4) corpore imbd* 
li^ NuUui perniciolior hclFis^ft, qaam quern aa* 
dacem anguftiaefadunt: longeque violentiu^femper 
ex neceflitatc , quam ex vlrtute corrnitut. 5) Maiora, 
aut ccrte paria , conatur animus magnus ac pcrdl- 
tns^ Cogicemuii, nos , q uanmm ad morcem, prodi- 
tos ciTe : & fumus, tta eH , Lucili, Omnes rerer'^ 
vamur ad mortem, Totum hune qucm vides p&« 
pulum, quos vftfuam cogitas c^e, dto ziatura re- 
vocable ik condct : nee de re , fed de die qusritiir. 
Eodem dtius tardiusue vetiknduni eft. Qiijd er-* 
go ? Non tibi timidiHimm omnium videtur, & infi- 
piendiHmui, qui magno ambitu rogat moram mor- 
tis ? Nonne conccmncrei eum j qui inter pertturoi 
conftkuttii, bcneJicii tbco peteret, vt vkimus cer- 
vkem prMbcret? Idem facimus. Magno ^ftimi- 
mus 3 mori rardius. in omues conftitiicum e£t capi-- 
tale fiipplidum^ & quidem conititutione iuftiilima« 
Nam, quod maximum (blet efTe folatium extreme 
paduris , quorum eadem caulTa , (brs eadem eft. Se- 
queremur rraditi a iudlce aut magfftratu , 6c ctrnifici 
noftro pr«ftarenius obfequium : quidintereftjVtruui 
ad mortem iufli «amus , an vltronci? O tc demen- 
tem,& pblitum fragilitatis tuae, (i tunc mortem times^ 
cumtonat! Ita nefalus tuainhoc vertitur? Viues^ 



J, Uonnt) remictLt mortem 1 & qnff ad mortem docQiir* 
4. Fugam ) pu^am frnA/i requirit. Oramv, 
f^ QftruitFtr ) ib acicbuf ^daerfif coii^rc^ieAdbHi , ft la 
f$ matao Irfueatlbai rumtiu&*^ 



U#9 jM^f&iriv Asi ,aBnscii» 

■ ■' ' i» ■ ■ ■-■ I— — d— — — 

fi folmeti effbgerii ? Petct te gkdiat , peut lapis, petK 
4bbrif . Non mncifniiin ex perieulis , (ed fpeciofiffi* 
«iiinifulfn«neft, Male Iciliceteritadani tecum > fi 
(kaCum mortis nis ccleritas infinica 6) praBiienerir> 
It mors tua procurabitar, 7) fi ne tunc quidem cum 
ex(piras> fiiperuacous> (ed alicuius ihagnae rei fignum 
«s. Male (fiUcet tecum agitdr , fi cum fulmine con- 
deris. Sed pauefcis ad c^li fragorem , (k ad in^ne 
unbUum treptdas, A quoties aliquid cffulfit , exfpi- 
Yfts; Quid ergo ? honeftius iudicas deiedioite animi 
perire quam ftUnine } fio itaque fOrtidr aduerfiis cult 
minasfiirge, &cnmmcmdusvndiqueexar£erit, co- 
gita te nihil habere tanta mole perdendiua. Quod 
ti tibi parari era dis illam oeli confnfionem , illam 
tcmpeftatnm diieordiam, fi propter te ingefts 
illifoque nubes ftrepunt, fi in mum exitiuips un-^ 
ta vis ignium excutitur : at tu fi>latii loco numera 
tanti eife mortem mam. Sed non erit huie cogi« 
tationi locus. Gifiis ifte donat metum. 8) Eft in- 
ter cetera quoque hoc comlhodum eius, quod sx- 
<pe£(ationem tuam antecedit. Nemo vmquam ful- 
tnen timuit, nifi qui efiugit. 9) 

6. Celmtas infinita') qotlis ia fhlmiaa. 

7. ProcuraHnir} folenni in fblmine taftU rdigiaM. 
%^,Cafiu ifte donat nutum) Cafiw, qno fillmiiie iAos fo- 

.bito obruitur, donat , i.e. condonat ftrefluttitniatiiai. Spt- 
tinm eaim ei timendi non dtt« cnm repents teniat , Aprs- 
Verut mali expe^lttionem. Ftmmd. 

9, Mfi qui effwfft^ qoi non cffngtt eniin » n ante ote* 
fanit timere n,on potaiu 



•MI(o)|^.' 

IIBBR 






LIBER TERTIVS^ 

Qui eft de aquis. 



9 



I 



Argumentunh 

Nitia dokt tarn fir^ md fiudium nAturd auf^0^ 
cum fktim Jit Dei Optra p quam ^hiUppi aut AUx^n- 
dri iAtrodma ttkbrati. A^uarum deinde tr^Baiio' 
msm J a diitifioBe in dalces ^ medkatM , infiituit. Ne^ 
gMt fQntfi ^ fiumiifii ex tmhri^Hi nafci ^ qum expert^ 
me^to propriif didicit maxm4^ pitmUrum non Uirs 
dnem pedes t err am madefjiart. Terr am igitur pO" 
iim in s^nof mutaUlem f^dt^ Thaietem ^ qui ter* 
ram Mqua^ more nMuigii $ihit^ ineptire dkit: fed i^U 
iurk corpm infi/tr Immafsi ^jf^ f i^ f^^ ^en£ aquafum^ 
ceujkniumis^ arttriM fpiriim fnt c&ncept^cula, S^i- 
d^un etiam fonUi imphntur &ut depleniur certk h^rk. 
ata mtnfhm , qttomoda quart Ana ad h^ram %tnif^ 
aut podagra ad tempm rejpondei, Ab aq»k adpijcei 
tranfit J ^ aiiquantuiuTn circa w^nli&s adbartt ; quos 
iuxuria Romana Euripii Jhb menfas fluent ihm exem* ' 
piof , & 9ifreis oUi€ inclajhs ^ 9arh tf macuiojo colorCj 
id eft y piSa &' formofa morte exfpirantts Jpedabat^ 
oculosq^e pafiebat ante gulam, Redit dein ad aquas, 
6* de earum medicamintbws & miractilis plurhna ex 
Ariftotefle & aliunde permifcet. Ad diiuuia pofiremo 
tf fat ales aquarum inundationes grejfum momS. 
£4 eue^ire , cum mare , flumina , cdlum in exitium 
humani generis conjpirau^rint, Oceanu^ deinde & 
^mnis aquarum ilia eluuies in Jedes Juas reuocatur^ 
redditurque iterum terris homo infiim fceUrum; qui 
tamen in innoientifi fua non diurnat , & cito rtdit in 
»equitianK ^ ^ 




650 L; AK NAgi SEnicAi 

P R iE FAT 10. 

NOn prateritmei Lucili vironim optimC} quam 
magnarani reriim fundamema ponam (enex, 
qui mundum circuire confHtui « Sc cauflas 
fccr^taque eius eruere, atque alitt nofcenda prode* 
re* Quando tarn malta confeqoar? Um fparia ool- 
ligam ? tarn occulta perfpiciam ? Prcmit a tergo (d* 
nedas, & obiicit annos inter vana fl^idia combm- 
^cos. tavito magis vrgeamus, Sc damna static ma- 
le exempts i) labor fiurciat Nox ad diem'aCcedat. 
Occupationes reddantur : patrimonii longe a domi* 
no iacentissicurafoluatur: (ibi totus animus vacet, 
& ad contempbtionem fui faltem in ipfo^fogiii im- 
petu]) refpiciat. Facietiaciibiinftabit. ftquotidie 
breuitatem temporis metietur. Quidquid amiflum 
e^ , id dtligenti vCu praefentit vits recoUiget. Fidelif 
' fimus eft ad honefta ex popnitentia tranfitua. Liber 
mibi exdamace ilium poSts indyti verfiim : 

ToUimus ingentes animds , & msximd pMrtt§ ' 

Tempore molimur. - - • • 
Hoc dicerem , fi puer iuuenifiie molirer. NuUam 
enim non tarn magpis rebus tempus angvftam eft. 
Nuncveroadrem (criam,grauem,immen(am, poft 
meridianas boras 4) accemmus. Fadanius qnod 

I. MaU extmpta ) eximere diem eft deripcre A: abftrahe- 
re negotiit « fii|e feriaram catdTa , fiae oe qnooopof , ant quod 
snftttutom artt r agatar & perficiatnr. Sic Cic. Philipp. a. 
Hovam eximere uuUam in tali cine Hherando fine fiehre nm ff- 
fumus. GroHov, 

3. Patrimimii limge a Domino iiKeniis') pfttdlonun pater- 
noram iiii£gypto tor Britannia fitorom. 

;. In ipjb fuga impetn) dam propent abitom ex hoc cor- 
porc' 

4. Poft meridieuat bous ) aon iaaainif amplim, led faa 
& Yergente leate^ 






VV;"!: 



in itiilcrc fieri folet <^i tardius exierutiir , veloci* 
taTepenrantfnoram. Feflineniui^ » &opui nefcio an 
iuperabiJe, magnum certe, fine ^tatis excafatione 
tra£fcemns. Crejcit animujE , quotics cccpri magni- 
tudineni attend it , & cogiiat , (juantum propofito ^), 
non quantum fibi6) fuperfit. Confuniferc fc qui- 
danij dum a£ta rcgum cxternorum componunt^quae- 
que pafii inuicem aufique iunt populi, Quanto fa* 
ttustfl, fiiamalaexfljngueie, quam aliens pofterls 
tra^ere? Quanto pmiua deorum opera celcbrare^ 
quflin PhiUppi aut Aiexandn tatrodniajmerorum- 
que, qui exitio gcntiuin clari, non minores fuere 
peftainiortaliuni , quam inundatiOj quapUnum 7) 
oinne perfufainelt; quam cooHagratio , quamagnft 
pars animantiuni cxanjit?Qucmadinodufn Haiimbil 
fuperauerit Alpes, fcribiint : queinadmodum conHr- 
malum Hifpani^s dadibus g) bellum Italis inopinA^ 
tus intulmt : frafttfque rebus etiam pofl Canbagi- 
nem pertinax, regeiQ) pcrerraucrit, contra Roma- 
no^ ducem fepromiitcns, ciiani fine exerdtu, 10) 
quemadmcdum non de fieri 1 fen ex omnibus aiigulis 
belltim quaercrc, adcofinepatriapatiji) pocerat|fine 



f, Propofito") opcri hnic. 

4. N#f( quantum fihi ) in hac vita exigendum, 

7, Plantint) mm loci mstgli cdiEi raro perfunduntur. 

f, Hifpauia d&dihki) ntm Sigtintinrs & Hifpanii firfldif, 
fniique adco rebus InHiipania iirmatit, Icalne bellum Han- 
nib*! imwlir* 

p. Rcges^ Antlochum emm priinom Afis, mox Prnfiam 
BiiJiyiiJie flegem adinit , & m bellum aduerfus Romanos per- 
trahcre ccnaiut eft. 

to. Etiffvi Jitte extrntn) pro iftii tx^itunt ftttnstx Codd» 
tjaibuidam reftitait Ctcmv, 

lu Futi) h. e. vltain toUr^re. Sic Marcni pater Controy. 
9. Kan peffftm , inquit , ^nti fme patre. tie ttutem fiiu'^U 
pitfas pati poffe ? AJit pGfTtm ^tamquam putns fat^ fink lUft' 



052 Lt. ANMAKI 9IN1CJIV 

— . — — ■ ' III ■ ' J ' ■ 

hofte non poterat. Quahto (ttias , quid fikcienduat 
lit. quasi quid fiiSamfit, querere; ac docere cos 
qui fua permiiere formns , nihil (Ubile ab ilia damm^ 
cflfe, eius omnia fluere aura mobilius? netcit enim 

' quiefcere, gaudet Ixtis triftia fuftinerc, ^ytraquc 
niifccrc. Itaque in fecundit nemo eonfidat, in ad- 
ueriis netno deficiat. alterns (iint .vicea reneini. 
Quid ex(ultas? Ifta quibus veheriiT in iiinimuin, 
iie(cis vbi te reliftura (int: habebunt (iium , non 
tuum < 2) , finem. Quid iaces ? ad imum dekriiiis t» : 
nunc eft refnrgendi locos. In melius aduer A , in de- 
terius oputa fleOuhtur. lu concipienda eft animp 
varietas, non priuaurum tanmm domuum, qoaf 
ieuis cafiis impellir,(edetianipublicanim. Regnacx 
infimo cooru lupra imperantes confl$cerunt, 13 . Vc- 
cera imperia in ip(b flore cecidereJnsri non pottft nu- 
merus ^quam multa ab aliis firafta (intnunc Cttm inaxi^ 
me Deus alia exaltat^alia fubmittit,nec molliter poniti 
fed ex vaftigio (uo nullas habitura reliquias iadatMa- 
gna ifta,quia parui fumusjCredimus.Multis rebutnon 
ex natura fuajfed ex humilitate noftra^maghitudo eft. 
Quid prscipuum in rebus humanis eft? N6n clafebus 
maria comple(Te> nee in rubri maris littore figna fi- 
xifle > nee deiiciente terra ad iniurias aliorum errafle 
in Oceano , ignota quaerentem : (ed animo omne vi- 
difte , Sc qua nulla eftmaior vi£loria , vitia domuiffe. 
Ihnumerabiles (unt , qui vrbes, qui populos kabnera 
in poteftate : pauciffimi > qui fe» Quid eft pntcipn- 

. urn ? Erigere animum fupra minas ^ promiflafortn- 
nas. Nihil dignum putare quod (peres. Quid enim 
habet 14) dignum > quod concupifcas? qoiadi- 

13. Nmi tuum ) non eum qnem proponii tibi It dcfttaaf • 
i| Supra imperantes C9t^fiitertmi^tupa9rm909 qnlt — 
fki imjpertbtnty qmbntque tdeo inbie£U eraoti 
M» Uipd enim Me$^ ftbiotelligi : fm^iui^ 




NATVRAt, Qj'AlST, LiB. III. fijj 

ulnoruni coiiuerfitione quocies adhumana recid«rif| 
non aiiter caligabis j qoam qaorum ocuii in dcniam 
vmbrflinexclarofblerediere. Quiddipr»dpuiim? 
Pofre laeto enimo aduerfa tolerare : quidquid accide- 
nt J fie ferre , cjuafi tibi volueris acciderc. Debuif- 
fes cnim velk , H fciffe* omnia ex dccrcto Dei fieri, 
Flerc, queri, ingemere, defcifccre eft. Quid eft 
pracipuuin? Animus contra cakmitites fortis & 
conrumax , luxuris non aduerfuj tancum y Ted 
& infeflui : nee auidus perkiili , nee fugax , qyi fci- 
at fort a nam non exlpeOare, fed fa cere: 15) & ad- 
uerfijsvtramquc intrepidus meonfufusqne prodirCj 
nee ilii'us 16) tUTNultu, ncc huiuffi7) fulgore per- 
cuifus. Quid eft pr^aecipuum ? non admitterc i n am- 
mumnialaconfilia J puras adc^lum manus tollere: 
nullum peterehonQm, quod vt ad re tranfeatj tliquii 
dare debet, aliquis amittere: optare, quod fine ad- 
uerfario optatur ig), bonam mentem: cetera ma- 
gna ^ftimaca mortalibus , etiam fi quit domum ca(us 
attuler iti fie intueri , qnafi cxrcora , qua vcncrinr. 
Quid eft prrccipuum? Altos fupra fonuita fpiritus 
actolkre: hominitmemiuifl'e, tg) vt, fiuefelix eric^ 
icias hoc non futurum diu; fiuc infelix, fcias hoc 
te noneffe, finonputcs.20) Quid eft praecipuum ? 
tu primis labris 21) animam habere. Hsc res efficit 

If, Non expeStare , fed facere ) non a rebni externtt tdueni- 
cntem expef^are , fed Tirtute fua fibi facere fortantm* 
it, JlHus ) aduerfa;. 

17, Huius) feconds. 

18. Qnod Jint aduerfario) fine compecitore , vel«Ho, qui 
CO qnod ip(i carendum iit» fi ad te Yeniat, bono oblu£kari 
Yotif tnif poOit. 

/^. H$mtnis meminiffe) memorem efTe homanflc conditioRit. 
20. Si nonputes) opinio eni^i eft qua infelicei funt h9« 
minei. 
2i, In primis lahis) parataih femper exire. Fromond, 

tt 3 non 



654 ^ Anhai I Seki cAi 

■ ' '" ' . ' ■ " " " ' »■ 

non eiureQairitianiliberuni,fedeiurenatars. Li 
ber autem eft, qui fernitutem efFugit fiii. JH^ec eft a 
fidua feruitus, ik in elefluabilis^^ per diem ac noda 
squaliter premens , fine interuallo, fine commeati 
fi2) Sibi feroire) graaifiima feruitus eft : quam di(ci 
fere facile eft j fi defierismulta tepofcerey fi defiec 
tibireferremercedem^sj) fiante*oculos & natural 
f0ampofi]eris^»ti|t€m, licet prima fit> ac tibi ipi 
dixeris: Quidinianio? qaidanhelo? quid (iido 
^idttrramyerfb? quid forum vifo? NecmultO( 
pus eft y nee din. Ad hoc prdderit nobis infpicei 
rerum naturam. primodifcedemoa a (brdidif , deii 
de animum ipftun , quo maeno ftunmoqu* opus el 
feducemus a corpore. Demdeinoccultisa4) exei 
. ciuta fubtilitas > non erjt in aperto deterior» Nib 
autem eft apertius his &lutaribns, quai contra neqv 
tiam noftram fnroremque difcuntur, qoxdaom 
'snus, necponimus* 

Cap. I. Qnsramus (irgo de aquis, ^inueftig 
tnusj quarationefiant: fiue , vt ait Ofiidiusj 

Fons erdt ilUmis nitidis argerUem ^mUs: 
£ue> vt aitVirgiliuf, 
^ Vnd^ per ord nouem ^afto cum mummrt m§ptu 

If msre prdruptum » &>pel4go pretmt aru^findnti 
fine vtapud te^ l\xmot2^) carifiimCj.inueniOj 

^ieus SicuUt de foniibus exfiUt 4mnk. 
quae ratio aquas ftibminiftret; quomodo tot flumii: 

. ,r 

tt^ Oimmatn') fpttio, diktione» Hoc fig^iificttn Te 
tnllitno Vox eciam familiarif^ 

3/. Tibireffrremerceiem^ qnamDeo, patri«ctiiibosd< 
Bet. Verbo infos eft: fi ddkrit ad te mate omnit, i 
tui ctulSk ficere. 

^ 34, hi occnltis) in rebos natirtlibni prtnadm ezerctnu 
tBgeniom , magit edtm in publico ▼alebit. 
% ^/•lai»9r}l4ici2iiao0ieB» cbafiftpmCinLf^^ 



Nattrai. QjAiir Lii, III. 655 



ingentia p^rr diem rio£temqiie decurrant : qiiare alia 
hibernii aqciisintumcicanr, alia in defc^u cetero-' 
f utn amoium crcfcaat* Nilum interini repDnainus 
fl curbt ^ proprm nature dc iii igularls : iUi diem fun m 
dabimus, nunc vuliT ares aquas proiequatnur , tam 
ftigidas quaft] cateiitej. In quibus qu^rendum erit, 
vCrufTi calidai nafcaniur, an fianc Dc ceteris quoque 
diifer^mus , quasinlignes aLitfapor, autaliqua red- 
dii vtitiras. (^aedam enim oculo5 j qu^dam ner- 
uos iuuanc» quyedam muecerata «5t defperaia a medi- 
cis viria pcrcurtint. Quardain medcntur vkenbuJ» 
qusdam interiors fauent pom j & pulmoiiJi ac vjfce- 
tum querelas leuant Qu^dam iupprimiint fangui- 
ntm I Cam varius fingulis vfus j quam guflus %i\, 

C A P. I L Am flam i ; amnei aqu£ i aut cant 1) « 
tut colliguntur , aut vtrias habcnt venai * AUk funt 
dulces , atiae vari^: afpcrtir quippe intcrucniunt, fal- 
fae amaf £que aut tnedkata' : cK quibus futphuratai 
dicimui, ferratasr aJutntnoiits. Indictt rim iapor. 
Hab^nt praeterca mulra difcrimina. Primum taflus : 
frigidsB calidaeque funt. dcindeponderis; leues Sc 
graues funt. deinde colons : pur^fuut ^ turbid x, cae- 
ruieae, lucidx. deinde faluhritatis : font eniin ialubres 
Avtiles, funtmorjiferae, font quae cogantur inlapi- 
dem, ^ardam tenues, qua?dam pingues : quaedara 
slum, qug^dttm fine vlla bibentis ope tnwifeunt , quae- 
dam haufts fecunditatem afferunt. 

Cap. III. Vt ftet aqua, ^uc ftuat, loci pofitio 
cflicit: in deuexo fiuit, in piano cominetur & ila- 
gnat, ^ab'qu^ndo in aduerfum fpiritu iuipelUtur: 
tunc cogitar , non fluit. CoHigitur cximbribus : 
ex fiiafonte natiua eft. Nihil tamen prohibet) eodem 



1. Stant^ marc ^ la^f. 
?. E«nt) flaniL 



tt 4 ^ loco 



6$6 L. Annaei Senscas 

loco aquam coUigi , & nafci : quod in Fucino vide- 
mus, in quern montis circumie£li flaaii deriuantur. 
Sed & magnx latentesque in ip{b vndas fiint. itaque 
etiam cum hiberni dcfluxere torrent^s 3>> faciem 
iuam feruant. \ 

Cap. IV. Primum ergo qu9eramiit> quomodo 
fld concinuandos fluminum curfus terra iufBciat,vndc 
tantum aquarum exeat. Miramur, quod'acceflio- 
nem fluminum maria non fentiant. iEque miraii- 
dumeft, quod detrimenta exeuntium terra nonfin- 
. tit. Quid eft > quod ill^m fie impleuit , vt prsbere 
tantum ex recondito podit , ac fubinde fiippleat? 
Quamcunque rationem reddiderimus de flumine, 
eadem erit riuorum ac fontium. 

Cap. V. Quidamiudicant, terram, qaidqoid 
flqnarum emiiit > rur£us accipere : & ob hoc maria 
npn crefcere , qui qi^od influxit , non in fiium ver- 
tunt> (ed protinus reddunt. Oculto enimitinere 
fubit terras^ ^palamvenit^ fecreto reuertitur j cola- 
turque in transitu mare : quod per multiplices an- 
fra^us terrarum verberatum, amaritudinemponit^ 
&prauitatem {aporis in tanta (bli varietate exult, & 
in finceram aquam tranfit. 

Cap. VI. Quidam exiftimant, quidquid exim- 
bribus terra concipit, in flumina rur(us emitti. £t 
hoc argumenti loco ponunt , quod pauciffima flami- 
na flint in his locis > in quibus rarus eft imber. Ideo 
ficcas efte aiunt ^thiopis fblitudines ^ paucosque in- 
neniri in interiore Africa fontes : quia feruida csli 
natura iit^ Sc pene femper sftiua. Squalids itaque 
fine arbor e> fine cultore arensiacent; raris imbribuf 
fparfie ^ quos ftatim combibunt At contra confiai^ 

I. Defluxere) ezhaufti rimt,.vt a^oai aoa nmplimh^ ^ 



•. /*K<' 



NATVRAt, QjA^iT, Lib. in. 657 



Germaniam Galliamque} ^proxlmeab his Iraliatu^ 
abundare riuis & fiuminibus : quia cxlo humido v- 
tuntufj Aneseftas quidem iinbribui caret. 

C A F . VII. Ad uerfus hsec mulra dici pofTe vides « 
Priinum ego tibi vinearum diligens foflor affirtno, 
nuUam pluulam c0c tam magnam , quae terram vUrt 
decern pedes hi alcitudinem madefacia^ Oninii 
bumor intra prtmam cruOam coiifuniitur , nee in in- 
fer] ora dcftetidit. Qijoitioda ergo poteli iifiber fug- 
gerere amnibus vires , qui fummam humonri tangit t 
Pars maior eiui' per fluminum alueos in marc aufer- 
tur, ExlgQum cd quod fbrbct terra , iiec id fertiat. 
Aut enim arid* eft, ^-abfiimit qnidquidinfcfufum 
efl: autrauara^fiquid fupra defiderium cecidit, eK- 
cludic. Et ideo primis imbribui nonaugeiuur am- 
ines: quia toto s in fe iitien s terra rra hit. Qu id, qu od 
<]U^dam Ramina erumpunc faKls i5S[ montibus ? His 
quid conferentptuuipe^ qu£ per nudas mpea deferun^ 
tufj nee habem terrain cui infid^ant, i) Adiiccj quod 
In iicciffimis locisputei inaltum a£H, perducenum 
aut trecenuin pedum fpatia^ inueniunt aquarum 
rberes v^enas j in ea ahirudine , in quam aqua non 
penetret : vt fcias illic non caelcftem cfTc , nee coUe- 
fliciuni humocenij fed quod dicifolet^vjuamaqnani^ 
lUoquoque arKumento hwc opinio refellituTj quod 
quidam fonrci in fummo montts cacumine redun- 
. dant Apparet ergo , iilos furfum agi , aut ibi con- 
kcjjpi, cum omnis aqua pluuialis d ecu r rat. 

Cap* Vin. Qtiidam exiftimant , queinadmo- 
Jiim in exteriore parte cerrarum vaAa paludes ia- 
em,Tnagm&naufgabiles laeas^quemadmodum in- 

h Ctd infideant^ cuius porii iccipiantitr ; rdpet tnim 
[ dc adiiri£^ humorsin refpunQi & efondunc per faper* 



6(g L. AknAII SlNECAl 



zenti fpatio terrae nuria poiredi (unc, in6a£t valli- 
DQS : fie iuteriora cerramm abundare aquis dolcibui » 
nee minus illas Aagnare, quam apnd not Oceanuni^ 
Ik Unas eins : imo eo ladus , qao plus terra in alrom 
patet. Ergo ex ilia profunda copia ifti amnes ege* 
runtar:qnosqQidmiraris (i terra detraaosnonun- 
tiac , cum adieclos maria non fentiant ? 

Cap. IX. Qutbosdam hsc placet caaflfa. Ainnt 
baberc lerram intra fe caaos re*. elTus, & multum fpt- 
ritus: qui necefTariofirigefcit, vm bra gram pr efTus. 
Deinde piger & immotut. in aqoam , cam fe defiit fer* 
fe, i) conuertitur. Qpemadmodum fiipra notma- 
tatio aSris imbrem facit, ita infra terras flnmen aut 
riuam agtt. Supra nos fhre non potefl fcgnis diu 
Sc grauis. AUquando enim fble tenuatur, aliquando 
▼entit expanditur. Itaque interualla magna imbri- 
but font. Sub terra vero quidquid eft , quod illnm 
in aquam conuertat, idem femper eft , vmbrt perpe- 
tua, frigussteriftim, inexercitata 2) denfitas : femper 
ergo praebebit fonti aut flumint canflas. Placet no- 
bis terram efTe mutabilem. Hoc quoque quidquid 
cfHauit, quia non aere libero concipitur^ crafTefcitj^ 
protinus in humorem conuertitar. 

C A p X» Habes primam aquarum Tub terra ns- 
(centium cauflam. Adiicias etiam licet, quod fianc 
omnia ex omnibus. Exaquaaar. Ex acre aqua. Ignis 
ex ajre. Ex igne a€r. Quare ergo non terra fist 
ex aqua, & ex terra aqua ? qus fi in alia mutabilts e(l> 
Sc in aquam : imo maxime in banc. Vtraque cogna- 
ta res eft> vtraque grauis, vtraque denfa, vtraque in 
extremum mundicompulfii. Ex aqua terra fit Cur 



h Cftmfi defiit ferre') cum niinit denfoi fiiftincre k 
plini neqnit. ■' ' 

2, Ituxtrcifaf^ ) filear & qoieta w vcatis. B w maJ L 



ISO- J 

-J 



\ 



NATVHAt. QjAEST, IlB, HL 6^9 



Hon aqiiaiiat c iccra? At magna fiumina funt. Cum 
viderU t quanta fun t : rurfus ex quanto prodeant , ad^ 
fpice, Miraris, cum labanmr aiiidue , quaadam vcro 
concitaiarapianmrj qnsrprieilofiE ilLis fcmperaqua 
notta ? Quid li mircris quod cum vend toiiim aera 
impellantj non deficit fpiritusi fed per dies no&fque 
acqaalitcr iluit : ncc vc flumina certo akeo fcrtur^ fed 
per vaftum cseli fpatlum lato Impctu vadit ? Quid 
fi vllum vndam fu pcrefic mtreris, qu^ fuperucniat lot . 
fluckibus fradls ? Nihil deficit quod in fe redi t Omni- 
um elementorum altcrni recurfus funt. Quidquid 
alter J peritj in alccr« m tranfir Ei natura panel fuaa 
velticinponderibcisconftitutasexaminat: ne pordo- 
num ^quitatc turbata^ mundus praepondcret. Omnfi 
in ommbtis funt. j) Non unram aer in ignem tranfitj 
fed nunpquam fine ignc eft.Detrabe ilH catoremi rigc- 
icct,ftabit 4), durabimr. Tranfir aer inbumorera Lied 
nihilominus non fine bumore. Et acra S( aquam facit 
terra : fed non inagii vmquam fine aqua eft^quam fine 
aerc, Et Ideo fiicilior inuicem tranfituscil: quia iUis 
in qu^ tran(eundum efl , iam mixta eft : Haber ergo 
terra bumorcm : banc exprniiLL Habet aera: banc 
Tmbra hiberni frigoris denfai.vi faciatbumoremjpfii 
quoque mutabilis eft in hum orem j natu ra fiia vdtur. 
Cap. XL Qj.iid ergo? inquis, fi perpctuai funt 
caufe , quihus rtumina oriunmr j ac fontes : qaare 
^quando ficcantur , aliquando quibus non lucre 
locis , exeunt *i Saepe motu terrarum itinera turban- 
tar» & ruina interfcindit aquas » qu» retcntas no- 
uos e;dtus qusrunc , & aliquo impeta faciunt, 
flut ipfius quaflatione terrae aliunde alio trans« 

J, Owmia iti omnihts fnat') virtute fcilictt. Nam n aaie 
dixit, fitmc omnii t% omnibui. 

4. Rigefctti jf^^i) ntn vbi motiif^ ifai €iIor» vM noa 
^ caloi t Ibt ace wotm^ 



666 £• An^ai I SiNccAB 

.......iMMMi^*..— ^ .11-1 li 

^femhtur .Apud nos euenire folet, vt flmiflb ctiudi 
fuo flumina primam refbndantur : deinde qait po^ 
dtdcrunt vitm , faciant. Hoa accidiflfe ait Theophn- 
ftas inCoryco monte, in quo poft terrarum tremo- 
tern nouavis fontium emerfit. Sed &aKoa quoque 
tAfiiiaintenienirequidain opinanttir, qui aliter eoo- 
€eat iqnaSy aut a carfii do deiiciant , atqae auemnt 
l^dit«llquando aquarutn inopsHsmusi): fed com 
eaUbfutn gens a Caflaiidro obfefla in ilium (e contn- 
liflet^ Afiiuas cecidifleti ingem aquarum copiaap- 
^aruitV <puui videlicet in alimentum (uum nemort 
dnccbant: quibuaekcifls^ biimorj qui defiitiAa^ 
buftaconrami,fuper{ufuseft. Idem ait & circa Mt- 
gbefiim Accidifle. Sed pace Theophrafti dixifleli- 
ceaty non hoc eft fimile vtri: quia fere aqobCffima 
fiint J qucGumque vmbrb6fliina« Quod noti eueiii* 
teCjfiaquasarbufta'ficcarent; quibus alimencuinex 
proximo eft a) : ftuminumTtro vis ex intimo manat^ 
vltraque excipitur , quam radicibuseuagari licet De« 
inde.fuccifie arbores plus humoris deiiderant. Npn 
cnim untnmJd quo viuant^ fed & id quo cre(bmt^ 
trahunt. Idem ait, circaArcadiam 3), qu«vrbs 
ill Creta infiila fuit ^ fontes & lacus fubftitifte , quia 
defierit coli terra, diruu vrbe : poftea vero quam 
cultures reqeperit , aquas quoque recepifte. Caiiffam 
ficcitatia banc ponit 9 quod obduruerit conftrifia tel- 
kis, nee potuerit imbres inagitata tranfinittere. Quo- 
modo ergo plurimos videmus in locts deferdiSmis 
fontes? Piura deniqueinuetiiitius, quae propter aquas 
coli cceperunty quam quas aquas habere cceperint, 
■ ■ .. I ■ J I I . ■ ■ ■ ■ 

I. H^tmus ") conf. Plinios I. ^i. c. 4. 
3. Etc prtximti^ ex tqoii fiiperficiem tcme & ftpcrfsW 
proxima irrigantibof. 

' ' ' 's^ 






'NAtVJtAE* QvAitT. Lib. ITL ' 66] 

quia oolcbanrur. Non cnim efTe pluuidem banc a* 
quam , qu^ vafliffima Humina a fonce flatim ^ ma- 
gnis aptt nauigiis defert , ex hoc iiiteliigas licctp 
quod per blemciii ^eilatemque par cil a caplie deio- 
^us, Pluuia poteft face re rorrcntein ; non poteit 
autcm 4) aequali inter ripas fuas tenore Jabentem* 
Aquam non faciunt itnbres J ^d mcitant.5) 

Ca?. XII, FaiiLlo repetamus hoc altlus^ li vlde-^ 
mr : & (ciea non habere quod quseras > cum ad veram 
amniiim ariginem acce^rcris. Flumen nempe fecit 
copia curfasque aqu« perennis. Ergo 6 qti^ris a mct 
^uornDdo aqua Hair interrogabo innicem, quomo* 
do aer fiat, aut terra. Si tcrum tlemcnta funt qua* 
tuor ] non poces inlerrogare vnde aqua ii[ : quarta 
enlm pari efl nature. Quid ergo niiranj , fi rerum 
naturi^ portlo nm magna^^ potefl akiquid ex fe (empei; 
eff under c ? Quo mo do a^r , & ipfe quana pars mtm- 
di , ventos ik auras mouet , lie aqua riuos Sc flumina. 
Si rentus eil fluent aer, & flt^men eft ilucns aqua. 'Sa- 
tti tnuitum illi virium dt;di » cum dixi , elemcntum 
eft. Intelligis , quod ab ilio proficjicitur j non pof^ 
Te deficere. 

Cap, XlII. Aqua, aitThales, valentiflimum 1) 
elemcntum eft. hoc fuifte pr imum putat , ex hoc Gxc* 
rexifle omnia. Std & nos quoque aut in eadem 
{ententia , aut in vltima; fumuf. Dicimus enim 
ignem eflfe, qui occupet mundum 2) , & in (e cunda 

4. Autem ) amnem leg. Gronov. 

f . Aquam turn faciunt imhres , fidmcitant ) n^o facitmft flo* 
BiBin , fed aagenc , & vt rapidiut decurrat efficiunt. 

f. ValentiSimum^ notam Thaletem aquam priactpiom re* 
rum onmtnmfecifle. 

2, Qni fcs9^tt miminm) ad \mitf»^^9 mtmdi Stoicam 
te%ktti' ■ ' ''::*• ' '■■■ *' ' -'>■ ' 



^62 t" AnnAci SsKfiCAl 

conuertat. Hunceuanidum con{idere,& nihil relin* 
qui aliud in rerum natura > ignereftin£lo , quam Jiu- 
morem : in hoc futuri mundi fpem 3) latere. Ita 
ignis exinis mundi efl , humor pf imordium. . Mira- 
ris anfines ex hoc poile exire Temper , qui pro omnt« 
bus fuit , & ex quo fnnt omnia ? Hie humor in didu- 
diotie 4) rerum ad quartas reda6hisefl, fic pofitusj 
VtfiuminibuscdendisfuiHcere, vt riuisi vtfontibui 
l^oflet. Qus (equitur > Thaletis inepta fehtentiatft. 
Ait enim, terrarum orbemaqua (uftineri^ & vehi 
more nauigii , mobilitateque eius fluduare , tunc 
cum dicitur tremere. Non eft ergo mirum, ft abun- 
dat humor ad fluminafundenda, cum mundnsin hn- 
mbre fit totus. Mane veterem &rudem fimtentiam 
explode. Nee eft quod credas, in hunc orbem iiquam 
iiibire per rimas & facere (eutinam. 5) 

Cap. XIV. ^gyptiiquatuor elcmenu fecere: 
deinde ex fingulis bina , marem & feminam. A&em 
inarem iudicant, quaventuseft: feminam, <](uane- 
bnloftis Sc iners. Aquam virilem vocant mare : mu- 
liebrem omnem aliam. Ignem vocant mafculum, 
qua ardet flamma : & feminam , qua lucet innoxius 
ta^u. Terramfortiorem marem vocant , faxa cku- 
tefque: femins nomen aflignant huic traftabili ad 
culturam. 

C AP.^ X V. Mare vnum eft , ab initio (ciiicet ita 
conftiratum : habet fiias venas , qutbus impeilitur at- 
que aeftuat. Quomodo maris, fie & huius aquae mitio- 
ris vafta in occulto via eft, quam nullius fluminis cur- 

|. Futuri mundi fpem') hcvv^aertv enim ex Stoiconun 
inentie axoKmrmg-utrte excxp^tt debebat. 

^, In didudione) com elementa confafa lodt fuit difpo* 
nerentur. • ., 

;:. Pacere fentmam) ficut in tfaaCi com qtiaThalci man- 
4Mm comparabat.^ 



NATVRAt, QVAilT, Lib. IE 66^ 

fus cxhaurku AbdiW cii viritim cms ratio. Tan- 

mm e X i 1 U, q u a n c u m fu pe rfluutii fit, em itti mr Qu«* 
dam ex litis ft iitj qui bus affentirc pofTumuj ; fed hoc 
dmplms cenfco. r) PUcet iiatura rcgi terrain : it 
quidem ad noflroram corporum exemplar^in qiaibus 
ik ven^ fun t & arcen« : ilk fangumis, hse ipidms re- 
cej^tacola. In terra qucque fiint alia itineraj per mx 
aquas &alia, perqu^ipiritus curritt adeoque illam 
ad {iniilitudintnilmmanorum rorporuin naturafbr- 
niaiiit , vt maiorcs quoque noikiaquaruni appcllaue- 
rbit venas. Scd qucii ladmoduin in nobis non tanmni 
Janguis eitj fcd multa genera humorisjalia nccenarii, 
alifl corrupt!, ac paulla pinguioris^incapire ccrebrtiniy ^ 
in olTibuimeduUae^fnuci, falm^quc dcUcrimTe^Sc 
qaiddam additum articuHsjper quod citius fie flan tur 
ex lubrico L fie in terra qiioque fun t hum oris genera 
compbra, Quaedam quae mattira durentur, Hinc 
eft omnis metallorum bumusjcxquibus aurum ar- 
gentunnque pent auaritia : Sc quae in lapidem tx liqua- 
te vcrtnmura) In quibufdam vcro locia terra humor- 
que [iquefcit: ficut bitumen, & cetera huic fimiliaHsec 
eft cauila aquaru m , f^cundum legem naturae ^ volun* 
tatemqucnafcefitium ^ Ceterum vtin noftriscor- 
ponbus, ita in iila fxpe humorei vitia coticipiunt: 
aut ictus » aut quaflado aliqua , aut loci fenium , ant 
fri^ui, aut jEftui, corrupere naturam j ik fulpbaratio 
contraxltbumorcm , qui mododluturnui eft , modo 
l>reuis. Ergo vt in corporibus noitris fanguis^ cum 
percuflfavena e(t,tamdiumanat, donee omnis efflu* 

r, Sed hQcnmpiiks tenftQ^ Seratoriuni iDqnendi geiliift 
CQtii qui Tiintsntiam di£luru> eriE ^ probabat tjuidem qum ab 
aJiij drfVi tyrant, led addebac etiam aliqiiiii de fuo, Muret^ 
a, la lapidem ear Hqmre ) vt chryftalh* , tophui flCC 
J, Votuntatim^ue ttiifcmtiufn'} tpindo n iiuri op^tu r noa 
impediu , & futm ^vrB, Tuluntatfim (fcuu. 



i 







SSf. 



I 



L 



NatvVai, QvAiST* Lib. ni, 66$ 



modum podtgrt adcempys rcfpondetj quemadmo- 
dum purgatio^jfiiiihilobftititjilarumdiem Cruat, 
quemsidmoduiii praeftd eft ad menfern Cnum partui : 
fie aquae interutlla habent, quibus £e retrahant,^ qui* 
bus reddaat, Quscdam auccin hiteruatk minora fun r^ 
^ ideo notabiHa: qusedam maiofajiicc minus certa. Et 
4} aid ho^ mirum efl,cum videaj ordinem rcrum & da* 
I turain per contlituta proeedere?Hiemf num^^uam al»>> 
? nniiit^ftas fuo tempore incanduit. Auimnni, Vcrit 
qucjVt foki/a^a mutatio eft.Tam Iblflkium^quafn m* 
quinofHum, (lios dtes remli t. Sum & fu b terra m inui 
not ft nobii iura nature , fed non minus certi« 
C red c L nf ra j q tii dqu id v id cs fupra , Su n t & i i li c (pc- 
cui vafti futit ingemcs rccefTusjdc (patla fufpenfis bina 
Sc iiide montibus kxa. Sum abrupt! in infinltuni 
hiamij qui fepc illapQs ?rbes receperum,& ingenteia 
in alto nil nam condiderunt Haec fpirttu pJena Cum. 
Kihil enimufquam inane eft ^ A ftagna obfefla tene- 
bris & locLS aiupHs. Animalii quoquc ilils inqafcun- 
tUFj fed tarda Si inform ia : vt in i^re c3?co 4) pinguu 
que concepta , & in squts torpentibus Jitu : pkr a- 
q uc ex his cs^ct, vt u I [i« & fubterranct mures, q m] ui 
deefttumen, quia fupcruacuum eft. Inde ?tTheo- 
phrafhis afErmafj pifccaquibusdatn lociscruuntur. ^} 
Cap. XV il Muka hoc loco tibi inmenrem ve- 
hient, qu» vrbanc in re incrcdibili fabulam dk^s, 
Non cum retibus aliquem^ aut cum bomis / (ed cum 
dolabra i) ire pifcatum. Exfpe^^o vt aliquis in 

;. ' |« Pitr|^0) menftraorum aut aluiapnd ^otdim homi* 
net. 

^. Gf CO) occnito & tenebrofo. 

f, Pifies erunntur') conC Plio. L. 9. c. 57. & i^'^^fSimilB 
' ^ Ab imt. life, 8. ' 

^ . 1. DQldbra) iotroiWtam t4 fcdiendi|% 

sojtn. Il« an auoi 



666 L ANKAti SeirfcAt ^' 

iDari vcnetnr. Quid eft aatem , quire pifcet in w* 
ram non tranfcant, fi not maria tranfiinns ? Permoti^ 
bimus fedes. Hoc mmris acddere. Qpanto in- 
credibiliora fum opera laxnrias, quoties natununint 
flnentinir , aut vincitt In CQbili natant pifcet : 3) ft 
ibb ip(a menGi capitur, qoi ftadm crantferamr in 
inen4m. Parom videtnr recens mnlliit^ nifi qni 
in conuiQse mana moricar. Vitreit oliia |) inckifi 
ofForuntur^ & oMeraamr morientiain color^ qomin 
moltasmutationetmorshiAantefpiricnFcrtir: afiof 
necant in garo« 4) & condiant ?iuos. Et fimt qni 
fibalas puunt t pitcem Yiuere poflfe fiib terra, ft effp- 
dii noncapL Qoamincredibileillia vidcretiir> fi in- 
dirent natare in garo pi(cem : nee ccraz caiifli5) oe- 
dfimrefle fiiper coenam, cam mulnim inddiciiifiiit> 
ft ocolos, antcquam gnlam, panic. 
Cab. xviii. Permittemihi, qnxffionefepofitti 
' caftigare loxnriaro. Nihil eft, inquit ^ nrallo exIJN* 
rante formofius. Ip(a coUodationc antni^ agtnd 
rubor primom^deinde pallor fiifiiindinir:quain ZffA 
varianir, i) & incerta facies inter vittm ft mortem co- 
lons eft. Vacatio" longa 2) (bmniculofie inortifque 

. s. H cmbili uatmu^cts) vid. qos de Enripit ft tiabptf 
cabicoU fttricliiiia advolupatem carrtBubnt iaprft£ fikL 
didtfunt. 

^ Viireis oZ/if ) cobF.HUi. L.IX. c. 17, H. N. 

4 in garo) tonentor eios rei Apiciot. coii£ Hiii. fifin 
aatcm cxcpiifid Uqaoris genot eft , de qao id. L XXXI* 

C 7. 8- 

f. N#c ctaue umgk^ fed n matad colorct mot k o uk 0^ 
Icnureacar. 

I. Qnim ^qw varittm) qnain cqaa macnlarmn qntnab 
$Xm vita , tli« nionit iachcef foat , tanpcrie variinr. 

*. Vacatio ionga') loziirit inquit mmii din doraiHutt & 
otfltnit a aooitia ifta f olopiact %cdatdi anUnm doaii» 

lilXB- 



NATtaAi. QjTAiffi Lib, 111^ 6^^ 

"■-■■'•■' -^^^ta>^_^« 

llixiiri^, Quamfero cxporrc^a, circuniftribi fc A 
frail dari tat^to bono fcniir. Hoc udhuc tanto (pc^a* 
diilo Sc tam pukro pifcacores ftuebamur. Quo 
io^liim pifcem ? quo exanimem ? in ipfo fcrculo 
cxfpirct. Mirabamur t^nrutrj in lllJs cfTe failidiuni| 
Vt noilcRt attiDgere , niii eodcm die captum pifcem : 
quijirt aiutit.fapi^retipltiinrnare, Idco cuiCn adue^ 
hebatur, idco gcrulis cum anhelim & ckmote prope- ^ 
jffltictbDI dflbacur Via. Quo pern en ere deliciis ? If pro 
putrido iem pifcis affcrfonqui non hodlc cdu6us,ho- 
dic occifus e(t Ncfcio de re magna tlbi credere. }) 
IpCe oporict mihi cred-gm : buc aiFeratur , coram me 
arrimam agat. Ad hunc falhim pcruenere ventre! 
deUcatorum, vcguftarenoDpnfliintpikenijniri quern 
in ipfoconuiuionatcintem^palpkAntemque vidtrint^ 
Qciantum ad foiertiam 4) tiisuri^ percuntii accedit^ 
tanto fubtUius quotidk^ ekganhtis aliquid excogi- 
tat f«ror, vfitatacontemneni. lUa audiebamti«j Ni- 
hil ^c mehus faxacill muUOi At nuni^ audimtis : 
Nihil eft moriehtc formoliui. Da mihi in miinus 
Vas vitlrcum, in quo exfultet , in quo trepidct. Vbi 
tniiiram diiique laudatus efl:> ex iUo perlucido viuiirio 
extraMtur i tunc vt quifque peritior «ft,monftrat : Vi* 
de qaombdo exarferit rubor,omni acrior miniot vide 
quas per latera Venas agat. ecC6 fangUinem putes 
ttntrem t quam lucidum quidddm, cxruleumque (ijb 
ipCo tempore ^) effulfit ! iam pordgitur & pallet, & 
ill rnum Colorcm componitur. Ex hi« nemo mori- 
tnti amicOflllidet, nemo videre mortem plnrif (iiUfi« 
■ * - ■ • - • ' ^ — — — '^ - ' • ' lit 

|. NtfcioJefiinipiAUHcftiere) Verba hntuti|ntb'lftll« 

^, Sciertittm) Ufelentiam Ugit Oron%v\ ^ 

f. 21fi^«r<^ ii^rH-<f?f capitis partem . 



t'L 



468 L. A^HJjkii Sbnicab 



flinet, qoam opuuit. Qjiotas()uisque funus dooiefii- 
<^iHii adrogamprofequitarl Fr^rum >'^roqliiqQ(>^ 
. cumque exuremt hpra de(eritur : ad mortem fnuDi 
OQQCumtar. Nihil enim eft Ulo formoiius. Noa 
teoiporomihi, quin vuc imerdum temerarils verbify 
<iS:propmetati$ modum excedam. Non {unt adpo* 
ptnam dentibus, & ventre, & ore cdntenti^ oculU 
* quoqae gulofi iunt. x 

r C A B. 3^1 x« Sed vt ad propoiitnm reaertar , ao* 
oipe krgumentum : magnaiQ vim aqturuin in £ubtc^ 
mncif octtli, fertilem fodorum fita pifciQin. ^ Si 
qiiiindo erupi^, aflTertlecum immenfiiin animaliimi 
turbam^ bonridam adfptci, &tarpen)acnoxit6rjgii- 
flii, iCei^te cum in Caria circa Lorymgm vrbmti* 
lit exuluilTet'Vnda, periere qoicunque ilioa edemt 
pi&es.t qaoa ignoto ante; ei|m diem c^lo nouus amnil 
oitenditNecidmirom. Erantenim pinguia-^ difo- 
ta, vtexlongootio^corppra: ceteraminexcrcifiilb|ft 
in tenebrit (agtnata, & locii expertia, ex qua (alubrini 
ducitur.Nalciautem pofle pifcea in iilo terramin pr^ 
fnndoi (it indicium > quod auguilix quoquc latebfO^ 
(ii loci9na(cuntur,graui8 dc ipfe i) cibutob igii|iiiaii% 
vtique fi altitudo Uias luti penitus abicondic. IbbtX 
ergo non tantum venas aquarum terra , ex qnUmi 
corriuatis flaminaefBci poffunt, (ed Sc amnea magai* , 
tiidinia vaft$ : quorum alits (emper in occulto -corfii 
eft, donee aiiquo (inu deuorentur: alii Tub aliqupkci 
emcrgunt lam quis fgnorat, eHe qu»dam ibgpi 
finefundo ? Quorfiis hoc pertinet ? Vt appare«.t^haafi 
inagnis amnibus sternam efTe materiam » cuiaa i 
t^Qguntur extrema , iicut fluminum & fontittro. 

Cap. XX. Atquareaquisfaporvarius*? propvf 

quatuor cauflas. Ex Colo prima eft , per quod feroB* 

'■' — ■'■ I < " * . «* '■■' f -j 

tp Ep i^fi) angniUat intelli^t. 



ttir* Secondt, cxeadcmfitnulatione 1) euii mfci- 
tur. Tenia ex ^irim , qui in aqutm trans Hgu rat us 
eft. Qu a r ta ex vi tio , quod f^p e concipiu m co r r u*- 
pt% per miuriam. Hx caulT^ (kporem datit aqa^s 
varium : hn inedkaUm potentiam : hx grauem 
ipirtrooi , odorcmque pdtifefnm : hx kuitatem 
grauitaEemquc » aut calorcm ^ aut nLmiain rigo- 
rem. Iiiter«fl , vtrum pec loca fulphurc , an ni- 
trOjan bitumme pkna tranfeant. Hac ratione cor- 
rupts , aim vitac pcriculo bibuniur, Hinc Ulud, ds 
quo Ouidius ait: 

Fiumm hahmf Ckona , i^ued p&tum JkxtA widdit 
Vifierji f ^md iaStis inducii mAtm^tA rthm^ 
Medicimentuincit, & eius natortr habet limumf vt 
eorpon ^ adglutinet iSc induret. QuemadinodutB 
Puteobnus puluis ^ (i aquam attlG;it ^ faxum efl ; {tc c 
conrrarjo , kasc aqua fi folidum tcti|jit, haerci & affi- 
gitur, Iiide eft^ quod res abicfts in cumdem lacum, 
lapide^ fiibiiide extrabuntur. Qpod in Italia quibuf 
dam locis euenic, liue rtrgam » iiue frondem demer^ 
fcris, lapidcm poft paucos dies extrabis, Circum- 
fynditur enim corpori tiious, aJliniturque pauHatim. 
Hoci)iinii8videbitartibimiruiii, fi notaueris, Alba- 
lam ^ ft fdrefuiphuratani aquam , circa canales (uos 
riiipfi)ile durari. Aiiquam harum hi^bent cauCfam 
nil lacus > quos quifquis faucibuf hauiit > vt idem 
poSca My 

jlmfimU, aut patitur mirum grauitate foporem. 

SimilemlMbetyim mero.fed vehementiorein Nam 

^uemadmoduip ebrietas, donee ei^ficc^ctir, demen- 

<td eft, & nnnia grauitace defertur in roronum : fie 

^qoas huiusfuiphurea vis kabet quoddam acrius ex 

* 1. Exeadtrnfimulatkne^UgkexeodifHyfimntationeGronQuiiis 

^iciN fcnfii : Secno^a caufl« ctitm eft £x folb , ex quo tqua 

trammtttatioaem (qaod fieri fupra docuiO f^^ eft. 

au 3 n^t^ 



<70 *' t.'ANKA«lS«NKOAl 

mtrmmtmmmmmmmm^ «aMiiMiBaMn^pw>«MMaMBBfaaB<MMHaMiMMnaM» «■■■■■«■■■«■■■ 

•Sre noxio viruf , quod mcntem aut in fiirbrein mo* 
Vet> aut (bpore opprimit. Hoc habetmali & Lyo* 
celfa'ns omnis! 

Qitem tpiummqu0 p/trum modirato gtiUuri trjnfii. 

Mata aUter titubat , quamfimera^ 9inM bibijje$, . 
. Cap. xki. In quofdam fpecus qui de(pexere^ 
moriuntur: tarn velox malum eft, vt tranfuolantei 
•uesdeiicidti): talis eft a^r, talis locus, ex quo le« 
. talis aqua deftiUat. Quod ii remiffior fucrii aSris 
ft loci peftis, ipfa quoque temperatior noxa, nihil 
implius quam tentat neruos 2) , veiut ebrietate toi^ 
pentes. Nee miror > (i locus atque aSr aquas ihfid^ 
fimiicrque regionibusreddit, perquaS) ^exqOibua 
Jlfeninnt. Pabuli {apdr apparet in la£te , & vini fis 
cxfiftit etiaih in aceto« nulla res eft, ^uz^non dns 
« quo nafcitur, notasreddat. ' , 

Cap. XXI I. Aliud'eft etiam aquarum gcnusj 
quod nobis placet ecepifte cum mundo. Siiieillt 
liternus eft, hoc quoque fujt feiftper: (iue inirimn 
aliquod eft iUi , hoc quoque cum toto difpofitmn eft. 
Quid ilt hoc, quserls I Oceanurn I } « ^ quodcuinqcie 
Bx iih mare terras interluit. Indicant quidam 6u^ 
mina quoque » quorum jnenarrabilhnatura cft^cutn 
ipfoinundo trdKllTe principia^ vtiftrum, vtKiluni, 
vafto s a m n e I J m ag i fqu c i 11 fign ei j quam v t d ici pof* 
£11 tj eamdemillii originenij quam ceteris eiTe. 

Cap. X k 1 t r. Hsc eft ergo aquarum diu i(io , tI 
quibufdam videtur, Poft iliam cwkftcs^ quas ex (^ 



j* Trmptolimiif met deikiat} n Aaernps. 

J, Ttntiit nerit&i ) fie tanei in ftroljem Ckvoniairi (hoilt 
fittraip C4jiuni) in iigra Piiteokao miSl foplaacar Etatiim » St, 
fxdtantur ni»!r*ione fie mi lacut. 

i^ Of^iryiUffj^ficneutrogeaereC^fafiqtioqDeUb 6^, dc Ml 
Qliii $ milio huim op«f ji lib, ^. c, $, TfurpAtU]-, Graufir^ 

peritii' 



NATVRAt, QVASIT. LiB. ID. €fi' 

perioribui nubik eiiciuot. Ex terr eni s aii^ funt , v t 
jCfl dkam, fupernatantes , qtjse in fiamm* humo ri* 
punt: ati£ abdttjc, quarum redtiitsi efl ratio. 

Cap. KXjr. Quarc quaedamaqux cakantj qu?^^ 
dam etiam ferueant in tantum, vt Jion poflinc c0b 
vfut , nifi aiicinipertoeoanuere i) , aut mutura frU 
gidx incepuerc, plurescaulfaeredduntur. Empedo- 
clei eKiitimaC ignibtts^ quosniulcis iocis terra opct* 
toscegitj flquam cakfcere , fi fubieitli iuntfoloj per 
^isiod aqui,^ tranfcurfui eft Facer e rolemui draco- 
ncs ^ miHana a) li coinplurcs icrmas, in qiubus 
xn tenoi fiOuLas Uruimus j pir dediue drcumdatai : 
yt fkpe comdeiTi ignem embiens aqua per eaiitUfn Bu- 
at fpam , quantum cfficiendo calori fat dh Frigida 
itiiquc intra c J eftiuic caUda. Idem fub terra Empe- 
doclcs exifhmat iieri : qucm non falU credent li, 
quihuf bainearia fine igne 9) cakfimit. Spifitus 
in ilia ^'erueiis loco seftuanci inftinditur. Hie per ttJ- 
bos lapHiit non alitor quam igiie fubdilo , parictcs 
& vafa balnel caicfacit, Omnis denique frit^ida 
tranfitumutatur incalidafn ; nee trabit f^porem cua- 
poratto4)j quia cUufa pertahittir Qnidam exifki* 
mant, per loca futphure plena exeiintc^s vel inrro^un* 
tei aquai , cttlorem benclicio materiie, per quaoi flu- 
nnt, irahere: quod ipfo odore guituque teilantur. 

1. EumufTtJ eleg^nter aittquim, caiuifcruidi i^iritm m 
liijat sxbiJarcnt & cuatmere ctiam cuaftuifTe, id ^i^ vans^m, 
ttiortPim ficfpiritn illo ifjimartce vicnam d^e Fmnton^. 

3. Di-9iontt ifmiuifi^} Ttraque vafa flint ad aqua m calo 
&ciendam. Draco nei a tort sofa i^^^ra cli£ti. 

ji 5iwff ifftf J h,€, igne tiQn inctu (ed foris irdema &per 
tuboi fp in turn fefuentem mfpirinte. 

4j Euaptn&fio ) aqua auaporan & ca1efa^> fuppofifo csnt- 
Ubui igBc non rcfipii fulphur 2t fnaimam igiti.v fubtcrmtd, 
^uia claa&peflibitiu-iaeedf«rntjrcetarmat€rii^ fronrnfi. 

u V 4 Red- 



Tst.. ^giat at aBTitferr mrgra, 

arts Tcr::k£S:t,i^;£s^«pr<b±:£jdi »•€ s^v-is son gatiuL 
HscjantD, !&£ t^paapssiio srct reaolL. a^nadomni 
Cdiarjjci; MuorrzTkjNi : Stcn rciricd>r }scis^ <^(aafi» 

lea ' '. ■': re <M'yj%^rv^ mr. dc a^^gsc rdcsEm E)4 ansa 
W.x^ s/|Ba Mt Tl'. £&ife-a circt Tospe : ^|«n 4k irta 

Vkf fiL incft. cuantdiira mc^crrci: bcl «««Ai^ah 
drm VSIa ati ^ dr herlns necac ^ 
oibfif ns incft mira. Alia cnini fiiat < 
OOnt gr?|$ti ofiiiifn : intr tqoe brcoe irmpmijiqpafc' 
ere nss;rjp, albam fcrontlanaai : qa» i ' 
nifi^ras abeam. H€PCCtiafninB(e''tiaaiiaiKi« 
tint : quomm alceri ah effcdu Mclai ihvicb 
qae ex eodeoi bca exeant , diuerfii tacbarL Ib Ma- 
cedonia qaoqoe^rt atcTheophraftns, eft iancotil 
«|tto4 qui f«rere albaa oaef vol Qfit ««Mai«m» Qp«4 
^f dmiioi pQtiucrCj non alitcr qaam mucrt ir^in- 
Cnf p Ar G > 1 1 i i Una of of fucr I r puila , paratns ^rttn^ 
tui infccVor eft: ad Ccroncm eumdcrti gregcm ip 
pciiunt An^orei nou^^i i ) htbeo , ciTe in Galrta 
flumen , qacid idem hi omnibat cfSciac ; e0e iiiCf p- 
pad acta , qun pom tqaii , titc tH» praircrea iiifiMl}, 
kobr miifAtur , Sc fpargiriir albo cutii* Qaofdim 
lacui efle, qui nindi iiupcritos ferant, nonun eA^ 



\ '\ ^^^^^^^^ ^'^ 



KArvmAt. QVamv. Xi^ ID. Sj^ 

Ent in Sicilia, eft adhac jnSjrria a) ftagnuia, in qua 
mum iatercfr, A mergi proieda non poflunt, \ku 
grauia (int. Huiutreipalam canflfa eft. quamcnm* 
que vis reihexpende,^ contra aquamftatiie, dam*' 
moio vtrinfque par tit modoa : 3) ti aqua grauior eft; 
leuiorcm rem, quam ip(a eft, fereti & tamo fiipra (c 
exrollet/quauto eritkuior: grauiora de(cendent^ 
At fi aquas, ^ eias f ei quam eontra pen&bit, parpon* 
duf erit: necpeftnm ibit, nee exftabit, iedflBquabi* 
tur aquas : & natabit quidem> (ed petre merft, ac nuk- 
la eminent parte. Hoc eft cur quaedam tigna (npra 
■quam, pene totaeflferantur: qoaidam ad medium 
fubmer(a iinti quxdam ad aequilibrium aquc defeern* 
dant. Namque cum vtriuique pondus par eft; neu* 
tra ret alteri cedit , grauiora dctcendoiit , leniori 
geftantnr. Graue autem & lene eft, non aifl!imatio» 
nejioftra, fed cOmparatione eius quo fathidebet. l» 
quevbi aqua grauior eft hominia corporCi aut (axi^ 
non finit id quo non Vincitur , 4) mergi. Sic eue^ 
nit, vt inquibufdam ftagnianehpidts quidem peP 
fum eant. de (blidis dr-duris loquor. Sunt enim 
multi pumicofi & leues, ex quibus quae conftant intii* 
laa, in Lydia natant. Theopbraftus eft auClor. IfCt 
adCutiliaf 5) natantem infulam vidt. Alia inVadi* 
monit liKU vehitur, alia in lacu Statonienii. Cutilia* 
rum infiila & arboret habet, & herbai nutrit , tameQ 
tqua fuftinetnr : & in hanc atque illam partem non 
tantnrn y^nto impellimr^ fed & aura. Nee Vnquam il* 
« M .per diem & nodem in fno loco ftatio eft : adeo mo* 
WMtlcmt&ta. HoicdnplexcauiTaeft. Aquae graui- 

'■ / \ " * 

.-^Jr *:?W.L-hS iMgaliadofcqaaiiritM, 

r) mnac fcUtcec > vbi Ifiiiorcft. adaoqiA 

vidaKa,LILc;95. 




#/4 . \ VAUMAXX S^INffCAS 

tas medicttiii 6) & obhoc ponderoft; ^^ipfius in- 
iiilse inateriave£ltbilif>qttsnon eft corporis fblidi^ 
quamuit arbores alat. Forufle enim leues trancos^ 
firondesque in lacu (parfiis^ pinguis hamor apprehen- 
dic,acvinxit. Itaqoe etiam ii qua in ilia Uxa fi^i^ 
sntieniea exefii & fiftulofa : qimlia Cm\t quae duratua 
butnor ciHcit, vtique circa medicatorum fontium 
ytuos : quae vbi pargamenta aquarum coaluer ^nt, ex 
^roa foiidantur. NeceiFario ieue eft, quod ex Ten- 
ioiCo inanique coficretum eft. Quorumdam caufla 
tion poteft reddi^ quafe aqua Nilotica fecjindiores fe- 
ininasfaciac, ideo nquarumdam vifceraionga fte- 
rilicate praaclufa, ad conceptum relaxaoerit: qoare 
qasdam in Lycia aquae conceptum feininarum ca« 
fiodiant> quas folent petere , qnibus parum tenax 
valua eft. Quod ad me attinet, ponq ifta inter temere 
imtgata. Creditom eft , quafdam aquas (cabiem ad- 
ferre corporibut, quafdam vitiliginein,&fGedainjex 
dibo varictatem, fine infufa fine pota fit. quod vitinm 
4icunt habere aquam ex rore coUedam. 'Quia non 
grauifiimas efte aquas credar , qus incryftallum coe- 
unt? Contra autem eft. tenuiffimis enim hoc euenit, 

3uas frigus ob ipfam tenuitaftem faeiilime gelat. Vn- 
eautem fiat eiusmodi lapis, apud Grscos ex ip(b no- 
mine apparet : k^oiilw enim appellant «que hunc 
perluciduin lapidcm , quam ilhm glTtciem , ex qua 
£cri La p is cred itti r . Aqu a e nim csl eiBi m i nimum in 
it terreni hibeni , cum indtiruit) longiont frigorli 
pertinaciarpiOratur magis ae magis : donee omni aire 
excluCbin{e totacomprefraeft, &butnof quifutraii 
Upis eflfcftus eft. 



ikmiinia milcelk ; '- 




NayvrAu QvAiST. ill. ITL 675 



Cap xkvi. .£fl:i}ce qii^dam flumina augenturi 
vtNilQsi Ciiius alias i) racio reddemr. Theophra- 
fly s cit au £l:orj in Ponto qaoque q uofdam an ■ nes ere* 
fterc tempore aertiiio: qnatuor auicm cife I'ydicani 
CsuH^s. Aur quii tunc maxime inhumorcin mutt* 
bjiis terra eft: aut quia miiiorcs in rcmoto imbref 
funr, quorum aqua per fccretoi cunicuins rcd£iitaj ta- 
dteliiffiltiditur, Tertia. ficrcbriorilus vtmiioftioin 
CPeditufi di reucrberatus flictu amnis reftitit ; qui 
crcfcere videtur^ quia no 11 efTundLtur. Quartaraiio 
€ft fiderum, Haecenim quil ufd^m mcnfibusa ma- 
gis vrgenc, &eKbauriuntlluniiiia: cum longius re* 
ceifi^runtj minus confmtmiu atquctrsbnnt. Itaquti 
^qod impciidio (olebat 3), id incrcmcnro acccdiu 
Qii^damHummapabm indiquem fpecum decidtint, 
^ fic ex oeuiJs aufcfuntur: qu^dam confuinuntur 
ptullatim , & intercidunt t eadem ex interuallo 
rcaertuntur , reclpiuntque & nomen & curfum. 
Ca«0a manifefta eft , fub terra vacai locus. Omnls 
sutem humor namra ad inferius p ^ ad inane defer* 
lur. tlloiraquc recepra flumina curfus cgcrc fccre* 
to; fed cum primum aliquidfolidi, quod obftarct^ 
OccuiTit , perrupta parte , qu^ minims ad e?atuin 
repugnabat, repedere curfum (uum* 

Sc ^^i ttrrena Lyon tfl epot^ hUtu^ 

Sic mod^ CQmhibiiHr^ tacit & mods gtirgiu Upjui^ 
KedditHr Argtyikis ingef^s Ersfinm in ^ndis. 
Idem^& in Oriente Tigris facit : abforbctur , & defi- 

1, Aiim^ Jihro nimimm fequente* 

3, QnibvfAam mmfihtt') Tt (6\ Iinio, lutlo fltAagnflo, 

h Q^*^ impindh fnhhsit ) rubmteUlgt ; accederei I, «, 

4cri- 



■ * ^ — ^ .' _ "" * ^" ' " ■ 

^rafos im > ttndem longe remoto loco , noh tamea 
^abius an in idem fit, emetgit. Quidam fontes e^\ 
t6 tempore purgtipenta eiedant : vc Aretlmfii in S* ^ 
tiiia, quintaquaqcic.silateperOlympia. Indeopi' 
auo eft , Alphaeon ex Achaia io vfque penetrarCi 
4fc^fe fab mare curfiim , hec ante quam in Syra* 
ca&no littore emergere. Ideoqne iis diebus qoibui 
Olympia funt, viftimaram ftercas (econdo Iradittun 
ftimini.iUic redundare. Hoc &^ a te tradttutii eft in 
fio^inate> Lucili cartiCme, & t.VIrgiUo qQiaUo^ 
qoitnr Arcthnfim : • 

Sk tibi atmfiuBm fibtir Uberi Skanos^ 
X)ork umATAfuMn mn intermfaJu 9nsUm. 
Eft in Cherfonero Rhodiorum fons , qui poft ma' 

Spnm interuallam temporis, foeda quaedam tnrbi^ 
ua ex intimo fundac> donee liberatus eliqaatdiqoe 
«ft. Hoc qalbufiiani locia fontes ftcinnt^ vt hen 
(antum lutam , fed folia , teftasque, & quidqoid 
putreiacuit> expellant: vbique an tern facit mare: 
cui h»c natura eft, vt omne inimnndunli ftercoro(bnh 
que littoribus impingat. Quzdam vero partes nuh 
xia id certis temporibas faciunt : Vt circa Mefladam 
Si Mylas fimo , quiddam fimile, turbulentum in littuf 
mare profert, fernetque & cftuat> n6n fine odore 
£edo. Vnde illtc ftabolareSolis bones, fabnkeft. Sed 
cUfBdlis ratio eft quorundam : vtique vbi tempos einf 
rei> dequa qusrituriinobferaatum&incgrtnmefi; 
Itaque proxuna quidem inueniri , &Vicina non po^ 
eft canfta « ceterum ptiblica eft ilia. Omnis aqoaroai 
ftantium claufiimmqae natura (e purgat. Nam in fait 
quibuscurfiiseft> non pofl!iint vitta confiftere^ q«c 
iecunda vis defert & exportat. lUaa quft nonenat- 
tiihtquidquidinfedit> magismtnuAe «Aitant. Ma- 
re ?ero cadanera, firameiitaque, & naufimgonrai 

rdi- 



Natvral, QvAiiT. Lib, IIL StJF 

rcHqniii iimilk , ex intimo trahit, nee Untum teni« 
peAftce Au£liii)uc, fed trinquiUuni quoque pUcidum* 
que purgatur, 4) 

C A f * K X V J J, Sed inoaet me locai , vt quaere m, 
eum faulLsdiesdilitau venerit , quetmdmodym ma- 
gna pars tcrrirum vndh obrtiatur Vtrum Oceani 
viriKus tidt. ^ cxtcrDuiTi in ni>spclagus exfurgat'^ ttk 
ere^ri fine intcrmiirione itttbres, dc eli(a asAite hlemt 
irertinaK, immen^am yim aquarQm ruptis nahibm 
ieriuat An Humina tdlns Urgius fundar^ aperjaCque 
femes aouoi : am non fit vna tanco malo cauHa , fed 
]>[rinis ratio conQntiarTiiiic: fimui imbrescadant ftumi'- 
n^ increfcanc > rnaria {edibus fuis excica percurran^ 
it omnia vno agmine ad exitiom hum ani generis in* 
lumhanc. Ica eft. Nihil diflSctie eft nature, vtique 
fbi in tinem fui properat Ad originem rcrilm parco 
irtitiir vtrihui , diipenfatque fe increcncntis failend" 
bui < ) : lubito ad rainam toco impctsi venic Quaiu 
iongci tenipDre opus efti vtcoacepcus ad puerperiam 
scrdttcamr iiifans? quantis laboribus untt educaturl 
^uam diligenti nurrimetito obnoxLum nouifllniift. 
corpus addUicit? at quain nollo negono {oLiiiiuf? Vr- 
1^ confHmii xtai i bora di0bluit. Momanto fit cinis : 
liu iilua, Ma^na tutcla flant ac vigenf omnia : cito 
tcrepcntcdiiTiiiant. Quidquid ex hoc ftatu rcrum 
latura flexaric, in exitium mortaiiam (atis. Ergo 
tam affocrit ilU neoeffitas temporis 7i , mulca fimu| 
'ata caulTas moaent : nee flne concuflione inun4i 
anta muucio eft, vt qaidam putant , imer quop 

4. TfUfwUUmi^^uqnepHrgatftr) quod flu£b taman Sfirl 
«CftC FfOBMndoi^ Gnm nuoanam tta fit tranqniUam HHi^ 
[Qin vndabundoni littat all^ioaty imofligettet, 

t. Fa/Z mrttarf iJ^gntibw. 



B^^ &.i AnH Allt SftKSCAfi 

"'" ■ " '' / ■ ■■■ ■ H I mmukttm 

Fibiamis)) eft. Piliino imtnedici cadunt imbi^ 
He fine vlUs (bUbus trifte nubilo curiam eft i nebuk* 
qae continua, dc ^x hamido fpifla caliginc; ninn^ 
qUain eidicCantibus ventis. liide vitium fatis, ft (c* 
getum fine t ruge fiirgeiitiam marcor. Tunc com* 

Etis quaefisruncur manu, palnftris omnibas campif 
erba fuccrefcit : ihox iniuriam jkyAlidiorafenfeiCi 
Soiudsqaippe radicibtiSi arbiiftaprocampantft?!* 
lis; atqueomnevirgttltumnontenemrrolaf quod 
tnoUe fluidamqtte eft^ iam nee gramiHa iucjptbttk 
beta aqnis4) IvAiatt, ftine laboratnr, ftmaniK ad 
ftntiqua alimenta porrigitor; quarie ilex ftquercm 
cxeutimr, & quccumqne in hit arduii arbor commif 
ikrd aftrida lapidam ftetit Labant ac mtdent tit6tM$ 
& in imam ufqae receptia aqais fiindameutft' defi^ 
dtiot j ac tota hoitiiii ftagnat , firuftra timbantiaiD ftif 
€ra tentantur. 5) Omne enim fandamentiuit in hn 
brtco figitur>, ft Icitofiihamo nihil ftabiic«ft/* Pofr 
qnammagit magisque nimbi ingruont^ ftcoiigeftai 
leculis tabueruntniueiy deuolatns torrens akiffiniis 
montibus rapitfiluasmaleharentts, (&&xa reiiolii« 
tis6)remifiacompagibu8 rout. Ablttityiiiaty&in* 
termtxtos Quium gregesdeoehiti vulfisqae minori' 
%vi$ tedis, quWin cranfini abduxit> tindetn in maiora 
violentus obenrat. Vrbes , & impllcitog trthit ime' 
nibusfais populoa , ruinam annavfcagiiiin querent 
tar^ incertos: adeo fimni, dc quod opprimeret, A 
qaod mergeret , venit. Audui deinds proceflii ali* 
^tto 7) in £e torrentibus raptis plana paffim popali' 

l^ FMmus) de qoo & fip.Lvni.fltC. 

4. L«#4 «4MrJ Mtnina apabnit qiw hBtaanr aqniif 
qtAbai proindeilUerorfan nonobcfleot^ iblam 
ttimii oifiiildam (sftiMre aeqnk* 

/. Tenfant9r^ tdhibeptur, fi tdrfaa 

4* Rtuolntif) leg.jcfelutit GrmtVi. 

7. Alii99) §lipm$ lfgi( Cfffwy. 



NATtllAL QjrAllf. lifi. in. €79 



fur. Nomflim? riiina magna gentium ckrtii onuflu£<» 
que diffunditur. Flumina veto fuaptc namra vaftf, 
Sc tcmpeHarjbiis rapta , alucos reliquerunt Quid 
tu eHe Rhodanum , quid potas Rhenum , atque Da- 
liubiuni , quihus Torrens etiam hi can^Li fno curfui 
efl, cum fupi^rfall vtou^s fih'i fecere rlpafi , dc fciffa 
liufiio fiiiitil excefTcre diueo ? QQ^nta cum pr^cipita^ 
lione voluuntur , vbiper campdtria fluens Rhcuus* 
lie Tpatio qaidem lan^uidi3£ g ) ^ fed btiflime velnt 
peranguftumg) aquas implcE? Cumque Danubiui 
non iarti radices nee media nlontiam flringit : f^d iu^ 
ga ipia foiicitat, ftfcns fecnm madefa&a id) monti- 
um lateral rupe^quedcie£l:a$i^niagnarumpromon^ 
toria rcgioimm j qus Eindamcncis laboranttbai & 
continence recefTerunc Dcmdc non inueniens exi- 
turn (omnia enitn fibi ipO; prsclufcrat) in orb era 
redit, iiTgentemque rerrarum ambitiim atquevr'bi* 
im vrto vorticc iniToluit. Interim permanent imbrej| 
fit c»]am grauLt]9 . «ic dc dju malum ex malo coUigit. 
Quod oUm fuef at nobiluiti , nax efl : Sc quidcin 1ior* 
tkdaSc ter ri bilii , i n tercu fTn Ui m i n i 9 diri. 1 1 ) cr ebr ft 
ettim micant f'ulmitiaipr0cdl:£quatjuntmaret tunc 
primum auclum fluminum acceiru, ^^ fibi anguHum, 
lam promouet littus * Don condnetur (lib Hiiibus, fed 
prohibent cxire torrenies^ aguntque ftu£lus retro: 
pats tameu miioij vt maligno oilio retenta, reikgnai^ 

f, N* fpatio qnidem IfOtgiiidHf') non rtmi^or to qmi fjsa- 
tiofo ilueo fluit^ 

p. Vslut ptr en^njfnm^ non minus iquii alneum implef 
•c fi eSjet tngufiiJJimui* pro aqnar ligsndam nqnu ctum Grs* 
M»uius puuc. 

20, Madtfa0a ) madefa^um eft qnod hnmord p^nit^i pe^ 
aetrante corruptum eft. Gronov 

- n, Inttfcngu Inminis diri) per nubiam iacerualla ficdehi- 
fccncet limM l§d|;iifrimi lomca iofivcgitti 4>t^ iT«»of ^« 

. ••■ ■ ■■ : ■■ " •/ ••■"■^ ■—'-'■ fit 







#: tupOM in fermam vnius lacos redi^it. Mm oiniiii| 
guiaiprofpicipOflum, aqtti$obfi5lentiir. Omnis m- 
mfiliM in prorando latet > & immenfa vbiqne dltitttdO/ 
eft, tanmm \n ftimmis montium \vi.p9 vadi (nnft 
[n en cxcelil^ma cum liber is cotmigt basque fugerc^ 
f ^ii ante fe gr eg thus : diren]pn;im tiiur miferos com- 
mercium ac traniitus : quoniam quidquid liibmidiai 

Cr, id vnda compleuit Edififl^mit quibufque ad^ 
reba n t reUqui^ gen er i $ hum an i : qn Ibus in cs tf«f 
maperdaSiS] hocvniam fbbeiafBit, quodirtnlierit 
in itaporem metut non varabai dmeremirantibui: 
ne d o lor qutdefn h a b eba t iocuni. Quip pe vi m Ibiin 
pcrdie In eo » qui vltra ienfiim mali mlQt eft. Erf^i 
tpftiUrum tnoda emiocnt moniei ^ & TparAs Cydi^ 
das augent, vt alt ilk po^tarum ingenio^fBiniii la} 
fgregie, licut illnd pro magmradine ici dixie; 

Omnis p&ntm erat : dtermm qm&cftte Uiwrm ^ent^ 
tiili tantum impetum ingemi <Sc maicd^e Ad pucfiici 
^icptiai reduxliTet. 

Nat kpm imter ma , fuh^s ^ehir $ndj$ Uamti, 
Jtfonefi res (kxk fobm, lafciuircdeuorato o^tK » 
racum* DiKitingentia, ^[tantacconfttfiaiiistai^ 
ueitl cepit, cum dixit: 

MxfpmtUtM ruunt per apirtes flmmm^t. CMnpn. 
^ * - - Pr€ffd€fMe Ubam Juh ptrgite rmrres, 
Mflgmfice hoc, linon curauit j quid ouea^lupi Ji* 
Clint. Natariancem in diluuio Si m ilia ripina f^' 
eft ? aut non eodem impetu pccat oinne^ quo ripi^iB 
crat , mcrfum eft? Concepifti imagtncm quantain 
dcbebts » obrtitk omnibus tetris , c^lo ipfb in tcrn^ 
ruente. Perfer. Sci^ quid deceat, li coc^itauent or^ 
bem terrarnni na&ire. Nunc ad p ropofiruci^ t^^. 

^■"■■' '' 1 -^ — ^ 



p. xxvui. Sunt qui exiftimentj lmmodi> 
bribui vexari terras ppfle , non obrui. Magno 
i magna ferienda (iint. Faciet plutiia (egetes 
, frudum ^rando dccatlec> intume(cent riuii 
la : fed reHdent QuibuOam placet moueri 

it niinc caufTam tantae cladis accerfi. Non 
torrentium, autimbriuni} aat fluniinum ini- 
ieri tam grande naufragiuni. Vbi inftat ill(i 
ies, muurique genius humanam placuit, flue- 
duos inibrei , & non eflfe modiim piuuiis con- 
m: fiippreffis aquUonibns, Sc flata fiodorc: 

liubes & imbres & amnes abondarc. 

Sed Mdbuc in dsmn^ ffftStum eft. 
ntmtmr fegetes ^ a dipUrd^td coknis 
t fnanty longique perit Ub§r irritm dnm, 
!di debent terrae, (ed abicondi. Deniquecuin 
iprolurumeft^crefcuntmaria^ (ed fuper foli- 
fluf^um vltra extremum tempeflatis maxims 
urn mittunt. Deinde a tergo ventis (urgenti- 
genssquoreuoluunt; quod longe a confp*- 
erioris littori5 frangitur. Deiade vbi littus big 
prolatoin efl > Sc peiagus in alieiio conftitit^ 
iinoto malo cominus procurric %flus ex imo 

maris. Nam vt aeris, vt xcheris» fie huiuf 
ici larga materia ed, multoque in abdito i) 
r. Haec fatis motfl> nonsAu, ( nam sflus 
nUlcrium eft) attoliit vado (inufrctum^agit* 
ce fe. Deinde in miram altitudincm erighur : & 
is hominum receptaculis (upereH: a; Ncc id a- 
duum eft,quoniam aequo terris fadigio afcen* 
3 j Si quia exccKa perhbre(> mania paria funt. 



akiito) In tbyflb fuliterranea* 
JMrcj?) rapcrjeminec. 



^g^ L. AknAsi SiNieAS 



Nam par vndique fibi ipA tellus eft. C«ui & pW 
HI vndiqoe Inferiora futif. Scd iflis tdeo in rotun- 
dum orbis squarascJl, in parte aatetn etiti & m^ 
rk ftint , qa^e in vnius squall tatetn pilx cotant. Sed 
quemadmodum campot inttiaiiteni ^ qu£ paulbtim 
dcQCXft flint, faUunt; iic non incelUgimiis curiafltU' 
ffls marii, & videtur planum qaidquid'appiret. it 
HI ud xquale ter r is eft. !d eoq u e v I efBn a t, nbn ma^ 
got mole fetotlct : dum fans eft i[li, n fapra paria ft" 
nittjeuiterexfurgcrc : ncc a lifiore rbi infcritis eft, 
led a medio^Tbi lUe cumulus efl, dcfluic. Ergo vt fol«t 
xftui xquino^iatiSi flibipfufnlanxibUsque coinmii 
omnibus alus maior irndare: He hie qui td occupan- 
das terras mimttir« foltds mticimisque riokuciorf 
plus aquarum trahiHnecantequam fupra ca^Dmina 
eorum, quos perfuTurus eft, moutmm creuit , deuot- 
liitur. Per eenrena millia quibiirdam Locts seftut CK" 
curriE innoKiuSj ^ordinem feruat Admenftiram 
enim crefdtf iterttmque decrefcit. At illo tempore fo- 
luni s I eg i bu 8 1 H ne m od o fer tu r . Qu a n rion e^ in^Qit ? 
Bad em , qua confiagrarlo futura eft. Vtrum^ ue fit» 
cum Deo vifum ordiri meliora , vctcra finiri. Aqaa 
^ ignis t err ems dominancur. Ek his ortus , & cK 
W tnteritus eft. Ergo quandtique4) placnere ra 
nouse miindOj {icinnosmare emittirur deltiperi ft 
feruor ignis j cum aliud genus eHitii pUcutt. 

Cap, xxtx. Quidam exiftinaam teixun qnoqiit 
concuti , ^ diruptO folo noua fluminum capita dete- 
gere , qu£ ampUui vt e plena pro fund ant, Eerolitfr 
qiiiBeluminterpretatu^eft^ ait curfu iftafiderum 6' 
'crl: St adeoquidem id iftirinat, vi conftag ratio n^ 
itque dfluujD , tempus aftignct ' arflira eniiti lerrens 
cuntenditjquando omnia fidt^ra, qu^nunc dtucrloti) 

J* 4' QH§ftd&qmy mo ^KiSHdotimiim «libi atiaamoilinrciiiif^ 

agtus I 



Nattrai. QjFAtlT. Lib. in. fig^ 



■gunr curfus , in Cancrum caiauenerjnt , fie fnb eo- 
dein podca vcf^ii^ig ^ vt reda Unea eidre per orbes O" 
mniufn zj pofTit; inundadonem fumtam , com ei- 
dcm fiderum turba inQpncorntimconuencric. 11- 

lic ralOitmmj hk bruiiia ccnfidtur. M^gnse po^ 
tentix {igna : quatido jii ipfa muutioae anni momen- 
ta rutii 3) £r iflasego receperim caulfas (Deque e-* 
turn exvnoeflidnta pernkies) &iUain qu£ m Con- 
flagratlonciioXlfis placet, hue qiioquc transfercndam 
puto : Hue anlma ell mundus , (iue corpai : iiamrft 
gubernincajVtarbores ^ ve lata, ahjnmo eius vlqac 
cd exinim qujdquld f«ccre , quidquid pad debeari 
inclurum ell : vtin fefnitie omnii tbturi ratio bom in is 
CO m p r ehen fa eft. E t legem b arb m & ca nor u m oon* 
dum natus infaiis habet. cotliis enim corporis j &. ft- 
qiientls statJS in p^ruo occultoque liDeamenca ftint; 
Sk origo mu nd i, non minus Iblt^m & lunam, & vkes 
fiderum^ & animal ium ortui, quam qulbus mQtarenr 
tur urrena, continuit. In hLi fuitmundatio, qu£ 
nonfecus qaam biemt ^quam aeftas^ lege mundj venire 
Ittque non pluuia iftud fict j fed plunk quijqiae : 4) 
aOn incurfu maris ^ fed marb qiioque jncnrni : non 
terrre mom, fed terr se g u o q ut m cu . O mn la ad iu* 
tiabonc natnram , vt na curse coniHrnta perigantur. 
Maximam tamen caufTam , ad fe i mind and am ^ terra 
ip& prsftabit : quam diximus cneinutibilemj ^ Ibl- 
ui in humorem. Ergo quandoquc erit terminus re^ 
bnsbomanls, cum partes eius interne debucrinr^ 
«bolef me fundi tus tot^ ^ rt de inregn) toix , rudes 

3. Ftrarhi omnium) per corporft ipf^Sphmnca. Flmeti- 
mm t qiKKl fiit, ii in «ddem peqTendicu^ & lemidUmetro 
fatinili difponintqr, Fr»fniftiJ, 

J. Aferseiifjs /««* j quic viirtant folis corniin. 
I 4" -^^^ finm4fmffut) ue. enr plauii etiun canfit fed 

H_ifl^dL-Ca]A^_ 



6g4 L. A mi A ft 1 StiftcAs 

^ ; ^. r . ,, „ , t ^ — : — -ii:^ 

innoxisqus^enereotur: nee&perfit in dtitlMm 
ihflgifters): plus humoris , ^ikm (empet foh^fict 
j^unc enim dementa ad Id, qtiod debefofy^'pcflifi 
fitnt AUqaid .opi>rtet alteti iiccedat , irt tjatt Kbrt* 
mento ftant , inaequalita» turtet. A^cedet )nii|iori. 
Nunc enim habet quo ambiat terri^, ifoii iqnorobnilt 
Quidquid illi accefTent , necetfe eft in alienQtn locnb 
exundet. Vndare ergo terra debet ?t vaiidibti hiSttm 
fuccumbat. Inciptet ergd'patre{c6i'e«debinc hsettttitt 
in humoretn, Sc aflidda tabed^iltiere. Tone exfilieiit 
{ubmontlbus fiumiha, ijpibf qiie imi^etQ ^Afiettr: 
inde/avira tacitaSj manal5tiht. .^ Soltfih- oiAne iqM 
reddet> foinnii fcaturietil montel: ^aeaitfdmMttta 
in morbum tranCeunt (ana , A~vfeeriTicit^ ctfqfiMl* 
unt : vt qusque projdma t^rrii fluetttibttk^dM; 
cUientur » fiiliabnnt , & delude current j. 'ft filtntb 
pluribus locU &xo , ^er'fr«{am fiitiieiltT) , ftitMcil 
inter (e component. KibH ertint HadtiA^d , nibH' 
SicuU ffquoris fauces, nihil Chary bdity nifiiliScyiii 
Omnes nouum mare fabulas Obruet, &hlcqiiit<ms 
dngit Oceanas extrensias , vefltet in medimii g). 
Quid ergo eft? nihiiomintU'tenebit alienOi tnttm 
hyeips \ aeftas prohibebita'r > Sc quodcunqoe term 
jfidus" exficcat , comprelTo ardore ceflTalHt pieribiiiit 
totnomina^ Cafpiiim Sc Rtibrum mare, Ambncfi 
Sc Crttici finus, Pr opontis & Pontus. Peribit omn 
dUcriQien. Confundetur qiiidqaid in (aat ptrtei 

/. Nee fuperfit in deteriora magifttr ) Framnd^dt elenct- 
tit intelligiti que'' intra libramcatom fedtOa, Icrodit aoi 
'tmpKat £beBot, GrtMiK da homHram motibnt. 

;v. Ann tucii» ) leni fluxa, qnaUi aarc flatia uckm k 
moUif. Fromond, 

7, Per fretitm fsKent') parmiopent ftctom. 
"** #/ Vemet m mednm') uaii«ttreqM90aipiM imt, OM^- 
tcoraaei^ qooqac occnpabic 



..■^;\: ^-..^:iii^r;-;f*J 



NATFRAtp QvAliT. L If. Ill, 685 

iiaturadigeHic. Nonfnuriqueitiquam^nonturres 
tu eb u n tu r> Non p rod cru tit tc m pU fo p p lie ib u^ , iiec 
vrbijutn fiimma: quippc ftigientei vnda pr^iacnkr, 
^ CK ipiis ftrcibus deferet. Alia aU occafu , alia ab 
Doiemc concurrent: vnns humanum genus condet 
dicit Quidqiiid Um longa formnM Indulgentia ex- 
coluitj quidquld fiipra ceceros extulit , nobiUa pa- 
rltcr atque adoniata J magiiarumqaegcnciumre^na 
^eflumdabit. 

Cap. khXm Sum omab^ ve dixi| ficiHa nata- 
ga& : vtiquc qua^ a priino facerc conilimit j ad quae noti 
itibuo t f^d ex denunciato vcn it. lain atJtem a pri mo 
die mundi> cutn inhunchabitum CKinfonni vniia- 
i« 1} difcederet, quanda mcrgt^renmr tcrrena, dc- 
cretum tit : & tie in quatidoque velu t in nouo opere, 
dura molitio, olim ad hxc inaria fe ei^ercenc. Nen vi* 
jde«,v[ flai£tasin liltpra> umquam exiturus, incurrflt ? 
Non vides^ vt selliis fines fiios tranfear^ & in pgiTefliO' 
nem tetiarum marc inducat ? Noii videsj vt illi per* 
petua cum claullris fuis pugna fit ? Quis porro iftinc, 
vnde canty m tumul turn vidcs, oierug eft e marlj ^ 
niagiio impetu erumpentibns flimiis? Vbi non hu- 
inorcm natura difpofuit , vt undique no<i , cuoi rolu- 
ifTcc, aggredi pollec ? Mentior, niil eruencibui t^rram 
humor occurrk] dc qtioties nosauatiria autdefadit, 
^QtaliquacauiTapcnctrarc altms cogit j cruendl fiiiii 
vnda eih Adlice nunc y quod imrnanci funt in abdi- 
to lacus i ik multum maris conditi , mulcum flumj- 
tmm per operta labcnciiiiu. Vndique ergo crunt cauf- 
(k diluuLOj cum ali^ ^(lu^rubinfioam terras j aUist 
circuinfiuant^ qu:e diu cocrctt« vincetit, ^ amnes 
aninibus iungent , paludibus ihgna* Ommum 

f , Ififirm vnitaU) chto. 
jl-- XX 3 ^ X>rC^ 



■! > mm '' " "-^ " ~ J \ ' " ' 

tune tMtt ora fontioin implebit 2) , & maiore hiata , 
ibluet Qaemadmoduin corpora noftra ad egeftnm 
venter exhaarit , quemadmodum eunt in fudorem 
Tires : ita telius iiquefiet, & aliis cauflis quiefcentibus, 
intra fe, quo mergatur , ihueniet : fie magna 9) 
omnia coitura crediderim. Necerit longa mora exi* 
tii. ' Tentatur diuelliturque cbncordia , cvm femei 
•liquid ex hac idonea diiigentia remiCerit mundusr 
fiatim vndique ex aperto, ex abdito, (iiperne> ab 
infimo aquarum fiet irniptio. N ihil eft tarn violen- 
tum dc incontinens (bi, tarn contumax , infeftumqae 
retinentibas. quam magtia vis vndae : vtetar libertate 
permifTa, &iubentenatura, qua (cindit drcuitqae, 
compiebit.' Vt ignis diueffls loc|s ortus, cit0 miicet 
incendiumj fiannnis coire properantibus : fie mo- 
snento redundantia maria ft committeht. Nee ea 
iemper licentia vndis erit : fed j>era£^o exitio gene* 
Iris humani, exftind^ifque pairiter feris, in quarum ho« 
mines ingenia tranfierant ; iterum aquas terra (brbe- 
bit: natura pelagus ftare, aut intra terminos fiios 
fnrere coget: &reie6his e noftris (edibus , in fiia (e- 
creta peltetur Oceanus: &antiquus ordb reuocabi- 
fur. Omne ex integro animal gencrabitnr, dabitur- 
oue terris homo in(cius (celcrum, &melioribas au- 
4>iciis natus Sed illis quoque innocentia non du- 
xabit, nifi dum nouifunt Cito nequitia (ubreptt: 
virtus difficilis inuentu eft, redorem ducemque d^ 
fiderat Etiam fine magiftro vitia difcuntur. 



i* Of a fimtimn implebit) per cooicnlos ft meatnt fiibter- 
raneos in et cxtnmefceni. 
j. MggjM') ndiQiniJiividetiurwariA 



LIBER 



LIBER QVARTVa -^ 

quo de niue , grandine ^ & -j 
pluuiaagiriir* 

Argumentum, 

ttione , ^ud Mttjfs ff iittiru tins fjfdtium darH, 
pr£ttr€A J n0 AduUtQrilfus prdhtst Utat. Ldu- 
intU GsUmnk frMrk iment&i^ , ^ ^dU* sd^ 

K I. S^^^ir^ ah erigint Nili mcfpiti&multAd^ 

nUa & smaenA ivierjpargit. Indt ad grdndi- 

tfifm, glMCiem^plmMi^m ahjeedit €f occjt^otie tsM i 

I* obUts , aduerfm mftAtat &" gUdrnTM p&mnes^ 

nmam luxutiam iiug4r€ imipit , mc lUigmm , - 

\hrum fnk, ' 

P R iE F A f I O- 

!lle£lat te > quemadmodum fcribii , LuciU 
virorumoptimc, Sidlia, &officiuinprocu- 
rationis otiofe. i) Dcleftabit, fi continere id 
lies (uos voluerisy nee efHcere imperium, cjtfbd 
icuratio. Fa6lurum de hoc, non dubito. Scio 
fis ambltioni altenus, quam famlliaris otio &. 
. Turbam rerum hominamque deiiderent^ 
p^ti ne(ciant. Tibi tecum optime conuenit. 
lirum paucis iftad contingere : imperioii nobis 
: moledi (iimus : modo amore noftri j modo 
iaboramus : infelicem animutai nunc {up^rbia 

— ^ — — . s li-j — • 

KttrafijmisQfiofie') ,nihil enim turiianiiii to tea^ii 



a. 



XX 4 infiti 



688 ^' Ani^A^iStKicAi 

inflamus, nanccupiditate diftendimus: alns Folaptt- 
te laxamus , alias iblicitudinc exurimas. Quod eft 
miferriinuin^numquam fumus finguli. 2 ) Neceflecfi 
itaqueanicluafit, intam magno vitioram contcditer* 
nio,rixa. Fac ergo, mi Lucili, quod fftcere con(beftL 
A turba,quancum potes,tc (l-para; nee adulacoribus It- 
tus prsbeas. )) artifices fant ad captandos (iiperioref. 
Par lUis^ etiam fi bene cauerii, non eris. Mihi credc^ 
;capieris , fi proditioni ipfe te trades. Habent hoc in 
(e naturale blanditias- etiam cum reiiciontur, pit- 
cent : fxpe exclufs , nouiffime recipiuntur. Hoc e* 
nim ipfum 4 imputant , quod repelluntur , & lubiff. 
ftecomumeliaquidem poflunL IncredTbileeft,qnod 
di6\urus (um, fed tamen verom. £t mtaume quii^ 
que patet, qua pctitur. Fortaffe enim ideo » ^u^s) 
patet, petitmr. Sic ergo formare , vt {cias non po& 
te confequi , vt fit impenetrtbilis cum omnia ctueris, 
per ornamenta 6j feriet. Alius adulatione clam 
vtetur, pari-e : alius exaperto, palam,rufticitate fimn- 
lata , quafi fimpiicitas ilia, non ars fit. Pltncos ard- 
fexanteVitelleium7; maximus, aiebatnoneflc oc- 
cnlte, nee exdi(fimulato blandiendum. Ferit, in- 

3. Singuli ) foil , nam ia freqaend victomm contabcnii* 
^hiiinni. Fromond 

5. Latus frdtbeas } ne illiBi propini admitttf, & a laiert d- 
W in'ceilere pttiarit. 

4. h*oe tmm ipfum) npnlftm inpiRaiit, tanqntm idel 
poitea iebeanr ^moetrtrc waccipere, qw>d aaict eipiabtat. 

f. J/J[«o 4»m) idem qwd kgiiGriuov, 

6, fJmamenta ornamenfu hic pro ipfii trpiit fiiinBBtiir> 
vt & Ep. 14. item apodSuecon. Titi c. 9. ft'tiiot. Uff. & 

J, yittlhhtm') Ve!l€hm eonitdt Mureint i 'Hktnimtin' 
lator maxioiai. t^Mlium Lipjim , qui (bam cofiieftartm £^ 

'Mk estatoii.yML 6.11. VWtttAniL VS. 

41 .^ - V^ 



p . "J * ■ 



quit, inrociriyf ) fi iatet. Plorimttin adulator c^m 
deprehenfiit eii, proficit ^pliis etiamnuarfi obiurgt* 
ivs eft,fi,erubttit. Fatnrosniult^sinperibnatuay) 
Flancof cogita : & hoc notk ettc remediiHB tanti osalL 
nollejatidari. CrtTpat Pasiienus^ lo) quo ego 114 
cogfloui fitbtilinsinomnihiis rebus ^maKimc io dir 
fiinguendis &carandi8 vittifyAipedieebat, ad«latioy 
fii nos opponere, non claddere oftkitn* Et qQidetai 
fie, quemtdmodimi opf^oni amicK (^let. Quxi 
tmpaltC) grata eft : grader, fi effiregk. Demetruifn x^ 
ijgr^tani iririMnfiieinmi dicere cnidam Ubertioo po- 
jMnci. :^cileiii>fihieffcad dkiitias vftm ^-ffuediepcenir 
jj^u^beiik mentis. Nee inntdeV> , mqnit, vobif 
^■nc arenii>)&d«doeeboeos qtiibusqueefisoc^aeil^ 
4i) qiieiiHNbBodBiii non duhiam forcvnam oitcii^ 
ntHR emendi Ttndendiqve aleam'Afcaami noaui; 
cenam fidemnuria, incertiorem fiMnMHentiqacms' 
adniodiiffi non (blam facili, (ed etismjiilari via pecn^ 
niatnfaciant, gaudentefqne dHpolienc.i}) Te>iiir 
jqnit, 14) longtorem Pido Aimco iiirabo» •& Apol- 



m >; ,#*«. 



g. Petit, pYffcarf") f. e. froftni procttU : nollat CfliiB ^10* 
cttionifl fro Am, li imat« fe amari neibaii. 

f. Jn ftfima i^tf ) idem ac fi dixiflec in pcrfoaam tiiaiii,i 
Sic Cic. priac. Lib. I. io Verr. Si fortis futritisineot ^utln 
-a^Nio Mnfiis fit defmdire, Gtono^, 

19. Cfiffus Pnsfiemis) Neroait fitricai^ 4% quo Pliaiuf 
l.t«.e.4^Htft.Nat. 

II. bemttifim') Cjnuciua , de ^0 ia Bp. "as. Jt 1» VH, 
e.t»deBeaef. 

/a. S^tihMt ^puefito4pMSifi) qui apai fibi ttfe^pattat,' n 
ycaaia m qasraAt. 

jj.'OiMauesfnt difpoli*$t) itafpolieat, ▼tgatideintiMk 

iui» l4l«to)<;3ral«M Almlniii. iid^aiarHti Kbastiai «m 






lonibPy^, qaamoitftaturtni htbcMTbredt 
Threce compofici. 15) Homing qQidem xwii eflii 
^Uamltbetaliorcin, nonmendar, campoffif vidori 
emmbasdoiiafle»quidq[uiddereUqiiiftii.i6> Ittiefl^ 
jjinilunior ; quo apertior eft aduktio > qua improbtOTi 
quo magis fronteni fiiam perfricaic , cecidk altenan^ 
Xj) hoc duns cxpognat. £0 eiiim iam demciitbi 
Tenimua, vt qui parce adulatur, pra maHgnp fit So- 
Ibbam tifa[i4iicere^ GidUonem fratrem mamn (quern 
liemo non parom aiiiat,etkm <|ui amjure ^hu nctt pot^' 
eft) aliaritia non nofle, hoc edamodifle j tlirooyii 
iHum parte tentafti. Ingenium fii(picere caoqpiftH 
#inniummaxunufn Adigniffimum, quodcimMBii 
Ufallct, 18) qiiamcomeri: pedeaabftnUt t9> FM* 
gaUcfltem liudare ccepifti , qua fic a nummis relilulti 
m illos habere 20) necdamnarevideatuc: prima ih' 
tim r erha praecidit. Cceptfti mirari coniitatcm & iih 
com poG tarn fuauitateni : quae illoi quoque.quos tran- 
fit^abdudt, gratuitum etiam in obuioi mentum, Ne* 
mo cnim mortalium vni tarn duldi eft , quam hie 
omnibus : cum interim tanta namr alis booi vit eili vu 
artemfimulatioHcmquc non rcdoleat. Nemo non 
impticarifibibonitatempublicamparitur. Hoc quo- 
que loeo bland idis tuisrcilitiCj vtexciamarct inuc' 

If. Thnch cum Threce aiinp»Jitiy Threcct genui gkdiitfl- 
tHnif qai in arena coinpugnaniei aunc fttcoUantfe, nunc it* 
fiiunt & in ptrmam fuam lof oi fe coHigont, ThreCiJ igitnt 
earn TKr^cc eompotiu , h* e. Intrt pirmtm fbam dam CUiA 
Threce pugnartt concraQi esiguft crat ftatitra. 

j^. Dertfiquijtiy qnicquid auMritia ma ad fe now r«|)Oit. 

17^ Ciddit ^tismm ) idaliciotie ccditur Sc f^igftUitnr from 
«lieaa, quia^ adulitorei pudorem faifttndimt tit i|uibiu tifo' 
livtar. 

tf. FeAit aktJutU^ alu^^aioHbdifamniRif recent &idiua 
foitautc* 
all yiiilMh^irt) wtilln^^^ kalert Gr«i«ir. 



siifle t;e inexpognabile^i vir ukn aduerfiis infidiit ^qnu 
jiemo non in finum recipit. Eo qujdem magis luuie 
eitis prudentiam, & in eniuindo ineuiubili mfllo per* 
tinaciam te (iilpkere ^nfeflui es y qnia (perauertt 
poffe apertis anribus recipi> qvamnit blanda dicerci, 
^uia vera'dicefoaii. Sed eomagis imellexit obfl|il» 
dam. Semper enim falfit a yero petitnr Teritaf . Il) 
Kolo tamen tibi di^liceas>quafi male eeeriimimiiini 
& quafi ille aliqaid ioconim aut doli m^eattit fic 
Non deprehendit te, aa) (ed repnlit. Ad hioc ex* 
emplar componere. Com qtiis ad te adotator acceif' 
f erit , dtcito : \^f tn ifta verba> '23) qme iam ab alio 
magiftratn adaliuhi comUAorib^tranftunt^ ferro 
adaliqaem, qui paria fadamt, 34; vult qttidqold 
dixerif , aadire ? Ego necdeqpere vdo , nee d^cipi 
pofTiim. Landari me a vobis, niii laQdaretta etiana ma* 
losy vellem. Qnid autem nccefle dt in boc dieicen- 
dere,vttepietereCominii8poffintf 25) Longimi inter 
vos intemalluto fit. Cum cnpieria bene hndaci'^ qoare 
hocvUidebeai? Ipfetehuda. die: L^beralibotme 
ihidiis tradidi\» qnamquam paupertas 26) aiiafuade- 
ret, & ingeninm eo abduceret, vbi prsfens ihidii pre- 
tium eft. Ad gratuita carmina deflexi me , & ad (a- 
Imare pbilo{bphiai ftadiiim conmli. Oitendi in 
omne pefhis cadere virtutem: dc eludatnt natalium 
anguftiaS) nee (brte me, fed animo men&s, par maxi- 

I it, . Falp M wro §ntitnf writas ) fiilfii qoibni ^tciei a vcro 
iadnicar , infidic ?enuti ftranntDr. 

J4. Nm dMprthindit ti) teDtantem icilicet. 
sf, VistnijU pwlf0 fim iS't.^ i. e. feus podoi ifta fitba. 
' 24r fi«i pmU fl&mtu^ qoi m ad adulationit toai GO«r 



jy. nupun tmrntmrpoJIhtf) vt fbas propint ad ta ae» 
jn4llMi a dBcapyaaaaAv' pettntes. 



^ 'L Anmaii SmufAm 

■■ . ■ ■■'■ ■ ' ' . 1 ,H"» . 

fliif ftcti. NoamihiinimicitU GctnUcjCaii a?) fir 
4enieripiiit> apn inalioram pcrroiiam infclidtcr t> 
iBi(oniai,98) Mcflkla&NarcifliUy 4ia pubUci ho* 
Act, antequflinXuii 89) propofitum minm potaerun^ 
/Micrtece. .Carniceai profidc-oppofiiL NuUom fOc- 
Jfmm mihi , quod non £du« confiicii^ ptofccderc^ 
OTCttfliiindl Pro MnicisMnnia tiiiiiu, pro me nihil: 
jDlfineparamboniif atnicusiiufGnA. N^n mihinra- 
tuBbret flntereitcrifiiaBj noo e manibus irllias fiippfey 
j^cpcndh Nihiiindtooruniieirbono, aecvirofeci 
Pericnlif meltfnttor, ptrttut ire ineaquflcminabw* 
tur,egi gratbs ftriunac.quod expenri volmfTcrjqQtii* 
4i sflimarem fideni. Non debebacmitu paruo rei tan- 
fa conftare. Nee eicamiiiauit me ^o) qQidegn diu: 
nequcetiifii^paria p«ndebatitf .vtirtim Jadui eflec MP 
f etire pro fidetaiifidempromc Nonprxctpitluii- 
pem iti f kununi conlliiutiiy quo m« cfiperem liirod 
potentiuin, mifi, Vidcbam ipad Caiii)^ torfnenm) 
mdchim ignes* Sciebam oUm fyb ilLo in mm ftarum 
res humauas dccid^Te $ vt mter i^iC^kordts open 
liaberetur , occidi. Non tacnetiiei^rp mcubui , nee 
In m^irc ap4f CO ore deHUii^ne viderer pro fide tanium 
«nori po0^» AdSice nunc iiuit^tm] niunenbttsani- 

U ■ '■ —. 'I -■- -^ ■ ■ . . .. ^ 

'^ ^,G^MUHCaii) HiftoricDi fl: h>i£ta de qtio Sii«tdn» Ci- 
■Kg. e.g. TftciCt Anaal. IV. fuU njmifuin «p. Caiiun iit gft* 
tia Gsmlicnt , hoftii LitciliJ , « Lodliui tamen aihUDimiiii 
fideni ia Ciloni rGctnult* 

Ciflit^ 1 ^uoruRi hie Claijdii liberfot extim, atter gtictDi «i| 

fnentn id tmicos quQidim meoi , qui ertrti «x MdTiliji^ 

i^. AnttquMVifMi^ fibi ipfii tnlm exitoin dsDi^ne ft}'*' 

\ I (J. Eaamht^uit mt^ (nTftnhtn ibid it, vt ezamen in libHt 
ipmarnnGfoadcfa* 



NATf RAt, QvAifT, ti». IV, dg} 

nnumj ikm tanto auaritise certafnmcDuinqutmfiip- 
pofitam manum lucro« Adiici^ nunc Tiftus parfimo- 
niatnjfcrraonisinodcftiainfldLierfiis mmores hum^ 
nitatetn^ adutrlbs maior^ti reueren clam. ¥oik hoc ip(e 
te confiile^ v^ranc an faifa mem orAuerU. Si veta funt, 
coram magnotcfte ^r) laoamscs: fi faifa, finetefle 
derifutes. Puflum ^ipfcndnc videritetutcaptarc, 
lUF experiri. Vcrum lihet credc^^ omne« titnerc a mt 
J 11 c i p e. Virg 1 1 1 a n u m iUud excu te j HupfHMm imsfda, 
Aut Ouidianum, 

- - - ^im terr4pstei^fera regfmt Erjfmis, 

In f acinus iufsffe putes. ^ - » 
Aut LUud Menandh : (qoisemm non in hoc magnl- 
tudiiiemingenliftiieoncitauirt dcte^atusconr^nfum 
humani gencriSj tcndentis ad vitia ? ) Omnet,flitj ina* 
los viuerc I & Ln fcenam yelut rnftiGUs poeCn proiilnit, 
l^on fcnem excipk^ non pucrum, non feminam, non 
virum: &:adncit3non fingiitos peccare^nec paucoSjftd 
iamfcdus efTe contcxmm. 33) Fugicndutncrgo, Ot 
in fe tedeundum eil. imo etiani ^^ recedendiim.Hoc 
tibi.ctfi diuidimur mari^ praeftare rencabo, vtdubitini 
vi?c, inie£ta m^nu, admeliorapcrducam, Et nefo- 
litudtnem fentjas, bine tectum mitccbo fermonei, 
Erimus vn3f qua pane oprimi famuit dabitnus in* 
vkem conlllia , non ex vuku audientts pendentia* 
Longe te tb ilta prouincia abducam^ne forte mag nam 
hif^oriis cffe fidcm crcdai , & placere tibi incipiai, 
quotiens cogitaueris, Hanc ego liabco fiib meo inr« 
proumciamj quse niaximarum vrbium cxerciras & fii- 
Aimiit^ fregiij cam inter Carthaginem & Komam 

1 1, Carmti ma£fl& u^^ ] tcipfo Fi oiw^r^rf, 
eonrpinrti d£ ?aA ^^%^i coatwcere Fnmv»d, 

in- 



§g^ .' Xi.AlkliAli SlvlCAB 

* "•' ■■ — '-'^. — ' — "—^ " . J , ■ 

. 4iigentui bfiUi prctUiin iacuit , cum quatnor RoniioiOii 
jnuii pnnqi|iiiai, 39) ift eft , todus Imperii viret con* 
«E«dis invnimi beam vidit, tltgmque Pompeii foiv 
.tnnam crcxit, 14) Cx£u*is fiidgaoit, Lepidi traofliilit; 
^5 ) omniumqae cepic : 36} qoc illi ingenti Q^edtcu- 
Jo interfuir :. ^ quo liquen; mortalibas poflet^ qoam 
fdoxforet; ftdiipttmUpfiit oiGimma, quamque di- 
llcri^viatnigiiampQtentitmformmideftra Vho 
fuum tempore vidit Pompefum Lepidomque , ^ mt* 
ximo faftigio aliter 97) ad extrema 'ddlefiof ^ com 
Pompeias alitmim cxercitom fog^ret, Lepidtta finuii. 
C A ?. z. ' Itaque n ft tota mente abducam > quam- 
iltitmttlu habeat'Sicilili m&% circaque ie mirabili% 
omnea interim prouiinciae tuc qufltftiones pnetciibOf 
ft in diaer(iim cogitationea tuaa abftraham. Qui* 
jam enim tecum id quod libro (bpcriore diflnll Quid 
ita Nilns aeftiuia menfibus abundet. Cni Danubiom 
Umilcm natnra philo(bp)it tradider unt, quod Sc (otm 
ignoti , & seftate quam hieme maior fit. Vtramqoe 
apparaitfalfam. Nam dc caput eius inGermania ^e 
comperimus : & sftate quidem incipit cre(cere » led 
fidhuc manente intra inen(uramfuamNilO| pritaiia 
caloribus, cum(bivehemendor inter extrema veris 
niucs emoliitj quas ante confiunit, quam intume(cere 
Nilus incipiat. Reliquo vero sftatii minuitur, St, ad 

5|. Qttauiw RawuoMim Prmcifum) fueit illi Angalhs, 
Antonius, Ltpidni, Triamniri. & Sax.FompeiBt, Pompeii 
Jdngiii fiiiai. 

. 54. Ertxit} fck Pempdi partei in Sidlia pjwualdMBC 
Vnde flkSicilia faHgauii Qm&m Angafti fbramaai , otri pa- 
nun felicitet«Hqaando , cnm partibM Pdnipaii» lao ft JLcpuH 
in Sicilia A: mari Sicnlo cooflixit. 

jjT. Ltefidi trM^ftnlit^ vi€ttt» enim in Sicilio ab Aagniko 
i^pidcu . & (brtuna eintad viftoram timnilata* 

5^. Ommumftu ctfit) t^itatnua ibiicet ft JUaa b^ i 
qnttuor illif Principibni gdU. . ' ^ 

, 17. Afifir) 4iiiarlbaio4o. 



fe. 



J 



NATTVltAX. C^VAIiT, Lll. IV, 69$ 



bibernflm magnitudmcm rcdit, ttqiie ck «a dlmifr* 
tinir. 

C A^, ix« At NHas tme ortum Canicul^ aug» 
tu r m ed iis afiHibu 5, y1 era -^q uino^iu m ^ I ) Hu n c 11 o^^ 
blliffimiim amncm natura eKtulit ante humant g©* 
nerii oculo^, & ita dilporu it, ?t eo tempore inttndfirct 
^gyptunijqtio maximcvftt fcraoribtjs terri vndam 
altius traheret^ 2) taiitum ha u fur a , quantuni Hcciiad 
anau^ Tufficere pofltt Nam in ea parcCpqa^i in iEthi- 
opiam vcrgit, aiit nulU imbres font , aut rart » d qui 
infuecam aquis caelcftibus terram non adiuuent, V* 
nam> vtfcvjjiEgjfprusiohocrpemfuam habet Pro- 
inde aut flcrilia anuui ;} tut fertiliseflj prout lilt 
magnuiInflaxUj autparcior. Nemo aratornm a^ 
fpick c»)am. 4) Quare nort cum pojf ta meo f ) io< 
«0F , & illi Ouidium fdum 6) impingo J qui ait : 
- » - Nee plu«iQ Jh^plicjtt hirkA hnL ^ 

Vnde crefcere incipiat {icomprc]iendiponet,caufIk 
quoque Increnienti inuenirenrurNunc vcro cpagnai 
folltudines peruapt;is , ^inpaludcsdiiFurus, gcntU 
bus fparfuSj circaPhilas primum ex vago & errantt 
CoUjgitur. Philac infuLa eft a^era & undiqae prsro" 
_ _ — _- ■ . _ 

F, Mtiik it^ihus, vltra teqmm^inmy cam menimi funt 
efbt, Tique<lim ^uinaftium prs^terifric, XL dicrum fpi- 
tio imu Straboneiti , LJuxca Herod otum. ka vc increitiexi' 
tam & decremeacum C dlerum iDterudio abfolaaEur^ 

3, AIHfis frahTtf) profimdim forberet* Fr^m^n^' 

%, Ani fieriiu mmti 4f(» } expUcat vlttriut PUnJui L. V* 

4. y4jpi«* edtlnm) Tt noftfi , fed Nilam vnde fertiliEa* 
pendet 

/. Foifd mto') Lucillo, id qiifm fcribiCf mzm enira Pofl- 
Mm futfle, CK i'rasf hultit iibii pacer. 
if niiiAivm fuaim} Adii OaidiU ftd TibaUi (imi iftt L.t^ 
J, 



ft«: dvwiismniomcoitarisamDibuscingtqnr, j 

Nilo matantur, & eiui nomen ferunt. Vrbcm |IHM 

«Hnpl«aiti&r^ Hiinf> 7) NUm ougous iiiagU,4}qifli 

^olontua, t{rQ0iitiEthiopiainjiren^uie, tm'VM^ 

iMT ad GOMBincrcianndici Jiuir^^j p^labicnr. : 1^ 

^iB^iint cum caiaraA^ • nohHiii infigni fpeaftpalo &h 

«w. ibiperii?diiat%xqi6(qtt^,plociba9jocLiriM.^ 

M^nllnfiu^4^vir«ifiV|•concitfll. FrangfOtrtiS^p' I 

^Qctthrcnubus (ivisi^ par tngQfb«loaatiii»vbic^ 

i|«e vlnek,ancviQQ(vr,fliidQat; &il]|c esM^Ud^prl- 

nmm aquiaiqiiaafijtHr titmulcu teni al^eo duke^ 

imtuf » & tmrrcat par malienoi tranjfiiiifi, prol^ 

tf fBmiHs ^^ Q^ipl^ «d id lutofua & ti»rbidoa ^9- 

•k. At vbi {ottpulos verb^rauit, %\ fpiimai T ^ lili i foa 

winattirftfiia^ (adaximum Laci 9 ^ color efl. Tin- 

demqiia ekifiatus^^^ntiatin vaftain aUimdinefri to) 

iubito deftituiua cadi^ eum ingei>tl circumiaccntium 

tagionmn ftrapttfl^ Quempert^rregensibi aPcriti 

^oUocaCa non piKuit> obtufii afltduo fi-agor< autkbusi 

A ob hoc (edibui ad quietiora transtatis, InuT m- 

Iracuia fluminia incredihiiam iacoUrum «ud«cfi|iii 

vccapL Bini paruub nai^ii^ia conlcendunt, qaomm 

4dter nauein. regit «. alter exhaurit. Deinde inDlfom 

jlnter rapid^m infaniam Nili, ^ reciprdcoa Badtii 

f. At vhfcopulQs vtrfera^t"^ Grta«v. «^. Mtf. fttitak: 
m vbi fitfpuloTHm faucts likeramt, Dixerat pr«ct4aad artah 
^•Iro: per ma/^aoi tranfitns prcfiUt di^miUsfiH^ .Id ifAa I 4 
•liter ifto pronuiiciac. fdmcts qticuit ancufttfli Latihit. /f^ I A 
Taxe varo Mgnfiioif eft <raufii^ aar, n decet ad SjoUa. Stt 

f. £;c iw'aria iEo^O ^ ftlHfiona ad laxa, qua actii 
aqaa, a^rem aa:ipit, & ebulUt ia fpimiar. Pfmmmd, 

10. In vaftm fb^Umim^m ) catifaatt Ula apad Qamhf^f 
ifithiopHi popoluA eft. vidaaa^rapiafl^MiJbU»I^ 
V. 9. Scepliaanm daVrbilb* & flliM* . 




NATVftAt, QjAi&T. tit. IV* $gf 



lr0 In rati > tandem ttinui0iiti<oscandes tetienc, per quod 

I fipguft^ rupium cffugiiint: & cutn toto fkitmue efi^ufi, 

II a ill i> i urn ru en s m a n a lem p«r an t ^ m ag n o q uc TpC" 

t Qanrjdm nietu tn caput nixi , cum iam adplorAuerJS| 

* fnerfofqu e atque obrutoj tanta mole ered iderif jk n gc 

■ ih eo J in quem cecideraiit ^ loco nauigant, tormentl 

» modo mifli. Ncc mergitcaden&vada, fed plflniiit'' 

^ qu i s trad ( t . P ri m u in J ii c r cm e n tu ni N i 1 1 ci r ^'H ill fu I ft iTl 

qiiam modo retuli , thilas , nodituf . Esiguo ab hac 

fpatio petra diuiditur , ii/?«Tiiif 1 1 > 6r$ct vocauc : neC 

iilam vlli J nifi antiftitcs cakant : llh ptimtim faici 

fiil£lum Huminls fentiunt. Poft inignurn deinde 

Jpotium duo eminent C'Opuli I Nil! vaias vocant in- 

ccilae ; ex qui bus magna Vis fuadilur j noo tamctl 

. quanta opcrircpo{£^tiCgyptiiini Inhsecorafbipem . 

facerdotes t ISl aurea doiid prsfecli i ciiin folenne ve- 

tiit facrum , iaciuut. Hinc mm manifcflus nouarum 

vifmmNilus.akoacprofundoalueoterturj nein la* 

tit u d i 11 em ex c e da c o bi c di u mon tiu m pr t^ \Xm, Ci r ca 

Jfjcmphim dcmum iiber, Si per campttftria vagus j in 

filura fcinditur Humitia, manuquecanaii^ua fadis ^ vt 

nt modui 12) iti dcriuaittium potelUtej per tatani 

difi^urritiEgyptUm. Inirio diducitur, deindecontL" 

tiuatis aquis m facierti lati ac turbidt mdris ftdgiiat! 

curfum illi violeiiCiaiwquc eripit latitado regionum^ 

inqU^extedditur^dextralstsu^que (otam attipb^uf 

^gyptum* Quanfuiii ereuic Nilus > tdnttlm fpei in 

imiium eft* Nee CdmptiUtio fallit agf icolajn * aded 

il4 menruMtn flaminis rerpptidet 13) ^ quaiti ferfilem* 

-/_ . ^ . -*-^ 

It* ufiat69) le. iiiacceifum* • * 

' ta. M^dMsy t<e. qoantitaf < nam ttinfl ladis cai^tli^tirf ill 
■^ i0t eK Nilr qnantum ▼iclebatnr derioare quis^oti pot^i^ 
19. RefpgHdtf) fQbin(«UiKend« fertQi .« 



699 L. AffNAti ScRveAi 

■ II " ' I i m mmmmmritmrn . 

fkcicNilus. Is arcDofo Sc fitienti (bio & aqt^am \of 
ducic & terran. N^m cum rvtrbulentos^^uflt, o-. 
mnem in (iccts itque hiantibiis locis fascem relmqoit: 
&qutdquid{^ngaefecuin tulit, trenttbus' locif alU* 
nit : iunatque a^ros duabns ex caulEs, Sc quod mmi- 
dat, &qaod obnmat. Ita qmdquid non adiit, fte- 
rile ae fqualidctin iacet. Si creutt fiiper debttimii no- 
ciiir. Mira aeqne natura fluminis , quod cum cctert 
amnea abluant terras & euifterenti4)> Nihtstantfr 
ceteris maior, adep nihil exedjt, nee abradtt, rt coa* 
tra aditctatvires> mtnimmnqueineo fitqnod fblan 
temperat. tllatoenim Umb, arenas Gmtnt acf inn* 
git. 15) Debetque illi ^gyptus non tantom fjntilita* 
tern terrarum , fed ip&s. 16) Ilia facies palcherrimt 
. eft, cum iatn fe in agros Nilus ing^flit. . Latent 
campt> opertarque fiint Vallts: oppida infaUmm 
modo exibint NuUnm in mediterrfiritia, nifipcf 
nawgta eomitierctum eft. Maiorqoe eft Intitia 
gentibus , quo minus terrarum (iiarum Vident. Sie 
^uoque cum fc ripis -continet Nilus , per (eptena 
oftiainmareemittitor: quodcnmquee)egerisexhis» 
mare eft. 17) Multosnihilominusi[j;nobiies raniosin 
aUud atque aliud littus porrigit. Ceteram belhias, 
marinis vel magnitudinc vel noxa pares , edacat. Et 
ex eo quantus fit, aeftimari poteft, quod ingentia 
animalia, & pabulo fufficienti , Sc advagandum loco* 
continet. Balbillus virorum optimus> in omni litte- 
xarum genere rariffimus , au Aor eft> cum ip(e prasfe- 

14, EnifiertHt ) elaendo qaicqnid ia peril foBcandam aft 
& p|ngue. Frvmend, 

If, Saturaf at iungit') h, e. pingaci.ftcit &affigat deafiu* 
que reddit. . 

tS, SeJ ipfaf") fc. terras qaai adie^lo limo cxtollit* 

17. Man efi") oua amplnm vtaurii ^ccien vafirat* 



k-Aif-.i 



KAifVuAt. QvAfiST. Lib, IV. 699 



^ui obdiief <^t ^gypmm , Heradcotico of Ko Nili, 
q u od efl m i Kimu I n J fp e £1 a c ul fi b i i uifl e d e I ph i n o * 
.mm aiDanoccurreatium, i^crocodilorum It fhitni- 
tie dduerfum agmcii agentium , vctut pro partrbus 
priielium, Cracodilos ab animaUbus pladdis mpr- 
faqae innoKlis vicloi. His fuperior pars corporii dix* 
ra ^ impenctrabdis til etmm maioLum animailunt 
dcHEtbus; ftt inferior , mollis ac tencra: Hanc dcl- 
phini fpinis i8)t quas dorfo eruincnre^ gerurit, Cuh" 
nicrfi vtilaerabant, & In aduerfuni cnix; diuldebanu 
Rec ifis hoc mo do plunbut j ceter* velut acie verii tt^ 
fygerunt. Fugax animal audaci , audaci^mufn ti* 
mido. Nee il Los Tenty ritas 19) generii aut fanguiiiii 
proprietare niperant^ fed concemptu Sc tcmetilate, 
VUro cmm inkquamur/uglentcftjuc miedatrahuni 
kqueo: pUrlqueper^unc^ quibus ntuiui praef^ns a* 
nimus adpcdequenditmfult. Nilumaliquandonift* 
ritiam squam detuUfr^y TheGphrafcai €(1 ati^lor^ 
Biennio condnuo , regnante Cleopatr* , iion afceii' 
difle , dedmo rcgni anno Sc viideciino , conical. Si* 
giiificatam aium duobus rcrum podentibus defcftio- 
iiem. Atitomi enim Ckoputrsiiqae defedt imperi" 
iim. ^er nQuein anuos noii afccndKraNilum fupe* 
rioribtti fccalis , Caliimachtii eft autlof. Scd nunc 
ad mfpictcndas cauHas, propter 4|uai isHatc Nilui 
crefcat, aecedftm, t^ ab antiqtiiflimis icidpiam* 
Anaxagoras ait , eKiElhiopiae iugis folutas niues ad 
INilumvfquedccvirterc. In eadem opinioiTComni^ 
vetuftas fuit. Hoc iEfchylus , Soplvodcs , Euripi- 
des, tradunt. Sed falfum eflc, argumcntis pluri* 
mis patet. Priino ^thiopiam ferucntffltmam cffe, 
•" ■' — •' ■• ' ■' "■• ^ , ii » 

if. Spinis ) de hii delphinorum contra Crododilot annis 
fid. etiam Plin. L. VIII. c. 25*. 

7>. Tentytitit^ de quoruni tdacrfoi Cfoc^l^i indicHi 
tliAim LXXUK. Ci. ftL. vm. c. 2SM 

yy a m4v^ 



7po L. Anka^i ScNicAt 

in4^c^( bomUium aduflas color^ & Troglodyte, qm- 
))Q^ fubterrane% dpinusfunt. Saxa veut igni fcrue- 
(tiuit, noil cantum, medio , fed inclinato quoque die: 
aidcns pqlu'tf, nechumani vcftigii patient: argen- 
tiiin replumbatur 2o) : fignortim coagmcnta (ilunn* 
tiir: nulliini materia foperadornatse manet operi- 
mentutn. Aufi .r qaoqud , qui ex illo tra^u venit| 
ventorum calidlfliinus eft. Nullum ex his^ anhnall- 
bus quae latent bruma, vnquam reconditur, Etiam 
perhiemem in (iimmo&aperto (erpens eft. Alex- 
. andriae quoque, qu£ longe ab huiafmodi imknodicis 
caloribus eft pofita , niues npn c^dunt : Aperrora et- 
urn pluuia careut. QUemadniodum ergo re^ibfantit 
fubie^la feruoribus duraturas pertotamjsftatem ni- 
ues recipit? Quas£ine aliqui montesiliic quoque ex- 
c[piant20: numquam' tamen magit quam Alpei, 
quam Thracix iuga aut Cajicafus. Atqui horum 
nipntium {lamina vere .& prima aaftate intumelcan^ 
deinde hiberhis minora fuiit. Quippe ver'nti tern- 
poribus 32) imbres niuem diluiint : reliqufas eiui 
primus calor diflipat. Nee Rhenus, nee Rhodanutj 
nee Ifter , nee Cayftrus fiibiacent malo 23) : aftate 
proueniu^t. AltiuimaB (unt Sc in illis Septemtrionali- 
bus iugis niuef. Phafis quoque per id tempus A: Bory- 
fihenes cre(ceret,{i nines fiamina poffent cdntr^ xfta- 
teip 24) magna producere. Praeterea II hsc cauiTa 

.2§, Replutn^afur') propria plambam replumkm dichnoff, 

Kn refohiitur plambi rcrromen, quod rei cuiospiam ivogebat 

&' alii gabst partes. Fromond. 
'2t Excipiant) h.e, pcmmui OLdpere^'- 
22. Tempmhtn) teporibus maoalt Gron^v. ' 
3;. Subiaceut malo ) turbarnni |^ic all quid potat FrmmL 

legi( : Jitbiacentes mah ^fiate proumiunt. nee fie tamea 

acqaijekit. 
jv^. Qifar0 ^fiafem') luqaic^QiaiB fouteatibiia «ftiais folia 

aellibus. ^ . 

. : •ttol- 



^NAlTFJlAt. Q?ABIT, Lll. IV, 70I 



ittdkre Nllum, ^ftate prima pleniflimus flaertft. 
Tunc enim inamnae di integr^ adhnc niucs, tx rnol- 
lilGinuque EaHeg eft. NiLus jiutein pet menfesqtu- 
tuorliquitar, ^illia?qualisacccflioeft*i5) Si Tlialo 
ti credis, Ktcfedifcedcntiid) NilorefiAunr, &cur* 
fus emi «do contra ofHa mari fuftinciit : itd reucrbc- 
ratus in fc recLirrit : nee crefcitj fed txhu proliibirus 
refittitjdifquacumquc moxpotuit, mconccifus 37) 
c r u 111 p ! e E uth y m e 11 es M a ili llcnfi s tc ftim on 'n ni d i- 
clt: NatiigauL, inquic, Atlanticum marc, IndcNi- 
111! flu It inaior p quamdiu Etetiae tempus obferuint t 
tunc enim ciidrur marc inflantibus vends. Cum refe- 
dcnnt, & pel»gus conquiefcii: mingrque difcedeniL 
iiide vis Niloelt C^'terum dulcii maris fipor eft, & 
ii miles Nlloticis bellu^e. Quare ergo jg") » H Ntlum 
'EufiM prouocanr, Sc ante iltoi indpit incrememum 
€iu9, &po(l COS du rat? Fr^tercanon iii maior, <^uq 
illi flaa.re vehan^-ntii/y? Nee remittitur incitatur- 
4]ue, prout ilUs Impetus fuit: quod ^cret.Ji illorum vi- 
ri bus crcfccret. l^iud qmiA Ecefias UtEus iEgy ptium 
verberant. & contra illos Nilusd^Tcenditjindc ventu- 
ruSj vndeillijfiorigo abilliiciTet? Pratcrcaex mari 
purus & c£ruleus efflueret, non \t nunc turbidus ve- 
nit. Adde, quod teftimonium dus tedium turoa coar* 
gultur. Tunc eratmendacio locus, cumignota cf- 
fent externa. Licebat illis fabulas mittere. Nunc 
Yero tota exteri maris 29) ora mercaiorum nauilus 
" ----—---—-----——— "11, 

2f, /EquaHs ,accej(f» efi ) pauUatim Sc aBqaalibus incr^- 
mentit ad plenitndinem venit , non prima ftatim sftate pjenif- 
fima«, <)aan<}o alciHimfe & integrs adhuc nines. FrUmond, 

26. ,Difceiltnti^ in mare d fluent!. 

ay. luconcejfkt) difcederc prohib'iot. 

2i. Qitare trgo ) iam Eurhymenem , cutns verba hadennt 
CXhibnijC, connitire incipit S&neca. 

2^. ExteA maris) Oceani Atfanttci qaem ^tehim mai^ 
t, n a mediterrtneo difttnguat. Fromond, 

jy } fttvtw- 



W6% ' L. AmkAbi S&n«ca« 



firingttnr : quorum nemo narrat nunc csfuleum Ki- 
lum ,^ aut mare (aporis alteriti» , quod & natura credi 

>vetat: quia dulciflimum quodque Sc ieuiffimam GA 
trahit, ^o) Prseteren quiire biem'e qon crefcit ? & tua« 
poteftventisconcitar^mare, aliquando quidem rat- 

• joribut^-Nam Etcfisc tempcrati funt.; Quodfic- 
iHari ferretur Atlaiitico , (emel oppleret JEgyptmrn. 
At nunc per gradus crefcit/ Oenopidjes Chios ait, 
bieme calorem Tub tcrriscontineri: ideo^fpecas 
calidos effe , dc tepidioretn puteis aquam : ita* 
que venas interno catdre (iccari. Sed in aliis 
terris augentur imbribus fluminl Nilum, quia 
liuUp imbre adiuuetur, tenuari> deinde crefcere 
per abAatem; quo tempore frigent jn^iora terra- 
Iniip » & redit rigor fontibut. i^od fi vefum tttet, 
acfiate flumina are(cerent , omneaque putd aftate 
abundarent Deinde noncaiorem Hieme^iiib terris 
ciTe niaiorem. Aqua&fpecus dputdl tepent: quia 
aera rigentem extrinfecus non recipiunt. Ita non 
calorem habent , fed frigus exc}adunt. £k oidem 
caufTa reflate ^E«frige(cunt: quia ilio remotns fidu* 
^ufque a^ caiefaSus non perueoit. Diogenes A- 
pblioniates ait : Sol huiporem ad (e rapit : hunc exfic- 
cata telius turn ex mari dtfcit , turn ex ceteris aquis. 
Fieri autem non poteft , vt vna ficca fit tellns , alia n- 
bundet. Sunt entm perforata omnid^, ^in itinera per- 
rta. Sicea abhumidisfiimunt aliquando. Nlfi aii- 
quid terra acciperet, exaraifTet. Ergo vndas fol 

9 trahit : fed ex his quae premunt ^i) , maxime faaic me* 

"*' ' - ' ■ "" ' '-'■"""■■«■■ .11^ I «.•«.- - . » 

^^ DiilciJlgmm^Mi^^u$^hu^mHm fiVtfMhi$'^ ptrticii' 
Is laIin«grauioret font, diilcifll^uiQ iu()ae qnodmi & adctt 
kuilfimum fol trahit, h. e, in ?4pores conoertit fiiaqiu adeo 
'MQan Talfedo relinqoitnr* 

|j. Br^rmnf) lego premimtur fdlicet aToIe » qal nasime 
mcridiaoii re^teoilbiu kkvm titrida iacomliit. 

^ -\ ridi- 



NAtFJiAt/QvAti'r. Lib. IV, 7&3 

Ti d t ana Cv^it. Terra cu m c x ar ult> plu s ad Te hu m o rls 
a d d w ci t. V t in 1 u cer n is oleu m i 11 o fl nit, v bi c xur it ii r : 
He aqua illo incumbit, qoo viscaloris & terras ^ftu- 
antis arccfliT. Vnde ergo trahitur? ex illis fcilkec 
partihui femperhiberms , Scptenitrionalibus , vnde 
€>cuHdat Ob hoePontus in Inferniim mare aiUdue 
Hctit rapid Lis , non vi cetera inaria^ ahernatis fltrn 
dtrosOibug, in vn am partem fempcr pronus & tor- 
re ns. Quod nifi faccret, bifque itmedbus, quod 
cuique deeft, rcddercturj quod cuique ilipereftjCmit- 
teretur; iim aut Hecata ettfnt omnia, am inundati. 
InterrogEreDiop^cnciij libet J qtiare^ cutn pontus i& 
imnescun^i inuicem commeem, nonomnibuilo- 
cig £Ellate tnaiora funi flumina ? iEgyptum fol inagis 
pcrcoquit. Itaque Nilus inagb crdfcit. Sed in ce> 
teri£ quoqtie terr is aliqua Aumtnibus ^t adit^io. Dc-^ 
indc qiiarc vlla pars terr^ fine humore efi , cum o* 
mnis ad fe ex aliis rep^ionibus trahic: coqae tnagii, 
quDcalidior efl? Deindequare Nilus duU'is tSk$ Ii 
dlt emadvnda till Ncc emm vlH i^aininiim dutciof 
gufhis. 

Cap. III. Grandinem hoc inodo fieri, fi tibi at 
£rmauero , quo apud nos gtacies fit , gelata nube to- 
ta, nimis audacem rem fecero. Itaque ex his me 
teftibus numera fecunds not£, qui vidiile quidem 
(e negant , (ed audifTe. Aut quod hlAorici faciuat, 
Sc ipfc faciam. Illi cum multa mentiti font ad arbi- 
tfinm Tuum^vnam aliquam rem nolont fponderc: 
ftd adiiciant, Penes audorcs fides erit. Ergo (i mi^ 
hi parum credls , Pofidonius tibi audoritatem pro- 
mittet , tarn in iilo quod pr»teriit , quam in hoc q«iod 
iecutnrum eft. Grandinem eniin fieri ex nube aquo« 
{a, etiam in humorem verfa, fie ^ffirntiatnt.^ tarn- 
^iHiin interfueriti Quare autem rotiin4*fitgFiindo» 
yy 4 ctiam 



Sro4 L.'Ai>iiA»i 5»kica«n" 

ttinin fine ipagiftro fcire putes/c«in flidnotaueciii 
' ftiiUcidmin pmne congldmerari. Quod Sc in fy^ 
cults apparet, qa« humorem halitu colligtiiit,&iH 
poculif (parfit , aiiaque omni laeutcate iinam & in bet* 
parum velarbornm (old$j ii qq^gtitta^a4haefeniiM| 
in^rocuitduni iaccnt. 

^Uma^k efi fsxe ibtrufn^ pptid moUim 9nds} 
Dutra tamtn mQHifaxs f^tuimur #jw#, 
gut, vt alius po^ta ait; 

StiUiddt eajfmj4pidem C4i(0t, 
|ch;ecip(4 ci^cauatio rotunda fit Eh quo apparel^ 
illud huic qnoque Smile efle quod cauat. Locum 
«nimfibi ad ibrrqam & habitumfuum eKfcnlpic Prat* 
fcrea poteftj eiiam ii non faerit |;rando talis t cum 
defertur • corrotundari i & tottes pet fpattQin mUk 
^enfi d^uolnta»quabiliter atque in orialern terl Quod 
nix pari non poteit *« quia non eft tam (blida, imo quki 
taoi h(k eft, & non per inagnam altitudincm cadii, 
fed circa terras initivni eiu$ eft. Ita non longius iUi 
-per a(^ra j f^ ex proximo lapTus eft. Quare non & 
ego idem mihi permittam , quod Anaxagoras , cum 
in^er nulloa magi« quam jnter philoibphoa etk debe- 
at asqua libertai ? Grando nihil aliud eft quam CuCpea- 
la glaciea. Nix > in prnina f) pendena congelatio. 
Ulud enim lam diximus , quod inter aquam & rorem 
jDtereft , hoc inter prninam & glacicm, nee non inter 
niuem ftgrandinem interelTe. 

C 4 ?. I V. Poteram me, perada qua^one « dimit« 
lere^fed bene emenfum dabo i) : & quoniam ccepi tibi 
n)oleftu8eae,quidquid in hoc loco quasritur, dicain« 
Quaeritur autem, quare bieme ningatyQon gtan^inet : 

■■ ■! ■ I I I I •■ ■n f— — **»w»*»iwwi mi m mm ' m i ■ i n i^^ ,m 

h Nix in prnina) hg, Niv ^ prwina. Piimm^ 




i 

K 



;''"/„c,J,i™«'Pr.pior ,«"!'";"• '»"«ur, 
^lortd istw.. ^"^'^fijfir Anil r"' c^Junic^ 



Vv ^ I ,f 









yys 



mi 





tkJH 

]c rsBBOCL line &ros 

£■ . £ rc-jasrs fszui. cxonkscs 

kflot aios, it ^]ask xaaeesee & fcnar , id 

fioSrorc::: iaepdas prcsfaraiu. QooibMr perinso^ 
jec&iDiUnun nnblxTs cfls lornwiK. Apizdioeit^ 
cam g;rasdo ficnm£t: A&ociiacLigcreviaipfop^ 
ta^i, cam cil&rec: cnbimn ooaflezir, qutni gntt* 
do todei inieqaebinir. lifaid incredilnky Oeonii 
j) foifle paWce pnepofim jp*^^^.*^^'^-^ fpfr 
cnlitorcs fumrx granduus. Hi ccm fignnmded^ 
lient , tdcfle iam gnndineo] , qnidGcQiedts ? fiho- 
minet ad peniks di£corrcrciit, ant ad (cortcmii^ 



9. liTf^Af ) OECiftiMibat taaea •iMozic Ibat. 

4, Fer/triMga') ODO firiMpt, warn ftrjhmien aHod ll 

1. aetttf) iiieaoi«i[Oeai.Al.SiitMi.VI vbt aii|Oi 
irecat tftot qui Cleoiiis fbere, gnii4*Bit r bicnMCOfCt. FnmU' 

%, ScwteMs) geaiiu peaals pdKoes ck jfcarM , li-e. pcfie 
womitBtm. adlias fcregnndiiia ivmiBentt difcaflbri fidebifl* 
car prcmonitiy n 6 adneriv ^nadiatm imaiMBteiB dn 

tot 



car pfcmoi 
iGuMKat. 



NAtrJlAt, QjAltT. Lip. IV. ^©7 



^mo pro fe quifque aliui agnum immoiabat,flUti5 pul- 
\,um, Protij^usitl^nubesafiodcclinabant, cum all- 
iquid guHaflfent fanguinis. Hoc rides Accipc^qaod 
f ideas in^^is. 6t quii nee dgnum nee pullum babe- 
5btt, quod fine danino 3) tkn pot^^rat, maims fibi 
Alfu:rebac. £t ne m tuidas aut crudeles exii^imes 
faubes , digitum fuum bene acuro graphio pnngebat^^ 
& hoc faugu ine litab^n Nee niinm ab huj ui agello 
jrrando fc auerteV at , quam abilloj in quo maioribai 
tioiiiis exorataerat. ^ 

Cas?, VII. Ralionembuius rei qoidam qu^rianf* 
Alter!, vt homines fap^cntifnmo^ decet j, negant 
poiTt fieri, vt ctiiii gradine aliqujs pacifcavur , & 
tenipeflatei tnunufculLS redimali quamuis munerft 
ctiam deos vincanr Alteri ilifpicari ipfos aiunt^ 
tffe in ipfii (anguine vim quamdam potenrem auei<« 
tendiE niibit, acrepellendae. Scd quomodo jnraza 
cxiguo fangume porcft clTc vis canta j vt in ahum p^ 
nctretj & earn fentiam nubei? Quanto expediiiui , 
(ratdicerei Mendacium & fabula efl? At Clconii 
iudjcia reddcbant inilloj, quibus delegfttacrat cu- 
raprouidcnd^tempcflatis: quod negUgentia eonnil 
¥ine^ vap u laflent , ant fegctes procidilleut. Ft apud 
nos in duodecim tabulis cauetnr , ne qtii^ alienos fro^ 
ftus excantaffit. Rudis adhuc antiquitas crcdcbat 
Sc attrabi imbres cantibus , Sc repelli : quorum nihU 
pofli^fieri , tarn palam eft , vthuius rei csluffa nulliut 
philofophi fchola intranda fit. 

Cap. viii. Vnam rem adhuc adiictam> Sc fa- 
vcre ac plauderc te iuuabit. Aiunt niuem in ea par- 
te aeris fieri , quas prope terras eft. Hanc enim phal4 
habere caloris ex tribus cauflis. Vni^ quodomntaf 

— ^ — ^ ; . '_. '^ 

5. Sine dmn^) fine ii^ara & impibidiQ^ /' ' 



. ^6% L/AnNABI StNI^Al 

^ ^ :^ ■ . ■ ;■ ■ 

terrarum euaporttio^uiD multum intra fe feraidian- 
.<Uqoehabett J koc eft calidior, quo recentior* Al- 
tfTf, quod radii (blis a terra refiltimt , & in fe 'reciup- 
nuit Horttm duplicatio proxima quaeqae a tenis 
calefacin Qaae idcoplos habent teporit , quia (b* 
lem bia icntiant. it) Tertia cauiTa eft^ quod magif 
jGiperiora perflantnr. at quaecanque deprefla fun^ 
m\an» Tends verbframnr. 

Cap. IX. Accediif hit ratio Democrit!. OmiA 
corpus quo (blidiiui eft ^ hoc catore^ citiof concipit; 
^ diutius 'ieruat. Iiaque fi in Cole pofueris sneom 
fas & vitrenm&argenteuin, asneocittoscalor acce* 
det, diutius, hzrebit,, Adiicit deinde, quarc boe 
fjipftimet fieri, His^ inquit, corppribus, que do- 
riora>&pre{&ort denfioraque funt, necefTe eft mi- 
j&ora foramina efle^'^S: tenuiorem in fingiilis fpiritflin. 
Sequitur vt queinadmoduin mihora^inearia &mi* 
nora miliaria l) citius calefiunt, fie base, foramina 
40cculta & oculos e^ugientia, & cclerius feroorem 
iebtiant, & propter cafdem angoftias quidquid re- 
ceperanty tardiusreddant 

Cap. X. H»c longe prsparata ad id perdacun^ 
dequo nunc quaeritur. Omnis aer quopropior eft 
terris » hoc craflior. Qaemadmodnm in aqua & ia 
omni humore &x ima eft : ita in aere (pisiiflima qu^ 
que defidunt, lam autem prohatuni %, omnia 
quo crailioris {blidiorifque materia funt^ hoc fideii- 
US cnftodire calorem receptum : fed quo editior eft 
aer , & quolongius a terrarum colhiuie ceceflit> hoc 
fincerior puriorque eft. Itaque (blem non retinet^ 
ied v^lut per i^^a^e tranimittit : ideo ibiAua calcfit. 

I. BisfettHma) ndiamiciliottaiiif difa^am ftitiatni. 
i» Miimm) nfiigcaiisdaqiioftfiipra. 

Cap. 



NATVRAt, QjrAtlT. tii, |V, jreg 

A F. X I, Contra aurem qui dam aiunt v ctt-timina 
tium hoc caltdioraeffcdcberej quo (bli propio* 
I or. Qui mihi irid^iuur crrare, quod Apeii' 
m, & Alpes^ ^ alios notos ob cximiiun altim< 
mtnomcs jntantum purant crelcerei), vt illo- 
magnitudo femirc folis viclntani pofHt. Ex-' 
fumiflaj quamdmnobiscomparantur; at vera 
niucrnim refpcxens^ m^iif^ 0a eft omnium hu« 
as. Inter fe vineuntur , ik viiicunL a) Cetc* 
i[i tancvim nihil attolUturj vt coUattone totius 
{ic vel inaxiinis portio : quod nid eO'^r , non dl- 
nuf , totuin od em terraram pUam cfTe, Pilw 
rietas e£l , cum squalitate quadam rotunditas : 
lUcaeeni autem hanc accipe ^ qtiam vides in lu-» 
pi la. Nan muitum iUicDrnmifTurae &rima: ea* 
noccnt} quo minus par Kbi abomnipariedka<* 
quomodo in hac pib , nihil ilia inraruaUa offi- 
f ad fpeciem rorvindi , fie nee in vniuerfo qui* 
or be t^Ttar u m cd / ti inomei , q uorum altituda 
I njundi coUaEionc conrumitur. g) Qui dicit ftl« ^ 
mmontcm, quiafolcm propius exciplai, mt'' 
ikre dtrherc : idem dicerc poteft , longiorcm ho* 
;m ciriuiquam pufilluin di^berecaleiierij &dd' 
I pot eiui quam pedei. At c^ifquii mundum 
(ura fua4) a^ltimauerit, iSrtcrram coguauerit te< ^ 
puiifti locum , intelliget nihil in ilia pofle it« : 
lere, vt ca?lcXliamagis fentiat, velutin propin* . 
n ilUs acci:0er i L Mo n tcs i ft i q u o s fu fpic i m uSj 



k tantnm put^aif trffi^n) uoum etrum alticudJnent 

Jniir ft vmcHHtHf ^ vm^t^ vaui alter i comptritai 
iis IT agis diciiur vel deprdFuj. 

ConfHmiiur) peric, & pronuUi fcputatar* fi adtotum 
1 cxiguai ift»a tnonciutii proinineatiM reftrtf. 
Menfftxti fm ) un. idta & vera« 






fiii t. A SIM Ail StKtcAi 

& Vertices ^erm time obfeffi, ni hi io minus m unA 
(unit ^ propius ^uidctii Ibli eft mom , ijuam camfita 
AatV«lUs ; fed fie, quo modo eft pilus p^la craiOor ltt$ 
«'nnfl modo, Sc arbor alia megts quarn aha dicenir n* 
dm c?eiot qaod fatjiifn eft: quia i titer pufitU mm 
f ot^ efl'c magTiQm difcrimen » niti dum inter & 
domparantur. Vhi id coliadanem Lniincnfi corpo- 
ris vetimtfi eft J nihilintcr^ft qutmo ilurtitn «tier9 
fit mains: quia eEiamii magno direr itntnef tamcfl 
minima ^ncanror. 5) 

C ATP. 3tM. Scd irtjid prbpofimm ratertir, pro- 
liter hai quAS rctuli^tiiffaSj plerlfquepliciiit, to ci 
pan^ a^rii niuem conctpi ^ quae vicma tenia tft: 
A idcD minm dligiri , quia minora frtgorc coiL 
Katti vicinuf i£r & ptui habet frigorts ^ quam vt in 
ttquam & imbrcm tranfeat, tSt minus qnam vt durctur 
iti (^randinem. Hoe niedio frigore noh niinii Inteit* 
to niues fiont coaftis aqais* 

Cap. 3tin. Qnidtftaf.inquti, ineptiai quibm 
nee Utter arior fit^uifquam^ nec tnelior , t»in oper o& 
per^querisl Qaoiiiodofiant nineSfdids: cafnmol^ 
to ill ag is dd not did a te pertineat^^ qaare emcndt L 
nun fint niaes. t) lubes me cum luxuria Utigare. !| 
Quotidianum iftud^S fine cffc£tu iurgium eft. Uti- ^ 
gemus tarn en : enamfi fuperior futtira eft, pugnamd 
AdieeMtantQivincat Quidporro? Kane ipiam in- 
fbeSioncin namr^e niliil iudicti ad id, quod vis, ce(^ 
^re? Cum qttsrinius, quomodo nirfiat, ^didrtiu* 
illam pruln£ fimilem habere naiaram . ptus illi rpiri' 
tus quam aqu^v ineOe » rtoa putns exproban iUiii 

'f . Etmrf^ wtft^ iififuniJiey tamtn minittm Hmemiim} iiceC i 
iuter ipit magnuni fit difcn v,en in^ Q fpttlatt ^ ^d i«! ruaiis 
f«lita; diCbnmen timen ipfirm ia mia* nri* eit 1 qntid 1 ' 
.totuin TwuBdiim reNtUro magniim kIH: ne<^iicit* 
\ r. Emmd^ umftfU nina) ^it{i4 fiiU« Wt liuint dtd^t^ ^ 
jr#j£tritiidt f ifiAp i 



NAtyttAx: QyAiir; Lib. IV. yii 

t cntn ttntre iqaam torpe fit , fi nee aquom qtiide^ e« 
^ munt 2) ? Not vertf qaisniitinil potins, qnomodo fi« 
\ . sntnmet, quamquomodofSraentar: qaoiuamnoii 
I* contend vina difFundere3)veterana, Arperfapores 
i iBtatetqae difponere, inuenimos quombdo ftipaire- 
:«. itius ninem , n ca o^atem eoinceret , & contra aiini 
s< feruorem djsfcnderetar loci frigore. Quid hac di« 
t Ugeiiti* confecdti fbniusf Nempe vt gratuitim nier« 
y cetnaraqnani. 4) Nobis dolct^qnodipirimm, quod 
iblum emere non poflamus, quod hie aSr etiam deli- 
V catif diidtibafi|ue ex ficili nee emptiis venh. O quam 
Aobif maleeft^ quod quidqtumi a reram natura in 
r medio reli6{um eft 5) i Hoc qaod ilia flaere & patere 
Omnibus volait, cuiui hauftum vii^ publicum fe« 
dt; hoc quodtam h6mini, quam feris aaibufquc^ 
C A-inertifCmii ahimalibus> in v(um large ac beato 
p'rofbdit, contra (eingenio(a Iuxuria6)redegita(l 
' pretinm^ Adeo nihil poteft illi placere, nil! ca« 
nnn. Vnumhocerat, quoddiuitesincqnumtur'' 
bcdeducerqt, quo oon poflcnt antecedere paupcr- 
rimum. IIU cui diuitias molefts (unt, excogita- 
tnm eft, quemadmodum etiam aqua caperet lu« 
-xuriam. Vndc ad hoc pcruentum fit , rt nulla no- 
bis aquafatis frigida videretur quxilcieret» dicam. 

9. Nee aqnam quidem') ftdmateriamtenuem mtgii&vi* 
Ifm t<(rcm IcUicet &rpirttam , culm pint qntm aquas nini in- 
I «fli pauUo ante 4ixit. 

§^ yhiaii^mkUft) diffiiadi Tiniiiii dicitar, com e malori- 
hm dolila ift amphCMlai cffimdttHr* quo «tatflni ftrat & fer- 

§0um^ niqiiaBCCian,£iie 

>iiyj09c3itiaB» fpia^i fiieiamai dC 

^If^aiiiirao 

Mr ^ 




yti% L. Annaii SENBcAt 



Quaindiu fanus dc ialubris cibi capax ftomachus eft^ 
implecurque, non premitur, naturaliHus fomeiidl 
contentus eft. Vbi quotidianis crudicatibus nod 
temporis iBflus> fed (iios fentit, vbi ebrictas continui 
Vifceribus infcdic . di praecordia bile y in quam verd* 
tur, torret) aliquid necefTario quaeritur ^ quo aeilasil* 
le frangatur , qui ipfis aquis incalefcit , remcdiisiil- 
citatvitiqm. Itaque non xftate tantum , fed &mc* 
dia bicme niuem hac caufla bibunt. Qus I}uius rd 
c^ufTaed, nil! inteilinum malum, &luxu corrupta 
praecordia, quibus nullum interuallum vir.quam quo 
interquiefcerent , datum eft, (ed prandia ccenisvi- 
que ill lucem pcrdu6lis ingefta funt, 7) & diftciuol 
copia ferculorum ac varietate comeiTatio g) altiol 
merfit ? Delude numquam intermiffa iiitcinperantiay 
quidquid antedecoxerat^ efFerauit, & in defideriom 
iemper nout rigoris accendit. Itaque quamuis cdS' 
iiAtionem 9) velis flc fpecularibus .0) muniant, & 
ignemulto domeiithieinem,nibilominus (lomachuS 
illc foiutus, dc sftu fuo languidus, queeric ahquid quo 
crigatur. Namficutanimorclidtosftupcntesquc fri* 
gida fpargimus, vtadfcnfum fuircdeant: ita vifcc* 
ra iftoruiii vitiis torpentia nihil fentiunt > nifi frigore 
ilia vchcnientiore perufleris. Inde eft, inquam, quod 
nee niuecontenti funt, fed glaciem , velut certior illi 
€X {blido rigor (it , exquirunt j ac faepe repetitis aqoil 



7« Prandia canii vsque in lucem-perduSHs ingefta fimt) praiH 
dtum ccenc ingeriti;r, qnando ventricnio, ccent la noBtm 
atmlcam aut laccm dici r.*qiientif proda^U^ graoato ft nil' 
feabiindo iniicitar. Frtmon^. 

i, Qmuffatio) eft proprie intertipeftinos cibi pofl ( 
irfef. 

9. dnatimum') cGtnaciiloai « qnod. fiepe i^ tn BOtfl| 
aoftro. 

i#« Sftc$tiainims) fkLtdlib*dipMiufLc.4,dc^ift,ftf* 



NATtTRAt. QvAfisf. Li». IV. 7x7 



mt: quaenon e {ummo teUitur , (edvtvini iti««. 
nhabedt^ ^ pcrtinacius frigu^ , eXdbdito effb« 
*. Itaque ne vnum quid^m eius eft pretium : fed 
t infticores aqua, ^annotiaiti^ li) pro pudort 
iti. Vnguendarios Lacedxinonii vrhe cxpiile* 
j Sc propere cedere Hnibus fuis iuflerunt, quia 
n difperderent. Quid iili fecifTetit, (1 Vidilfetit 
nendae niuis ofHciiias , & tot iumenta j^rtandad 
deferuientia , cuius colorem Taporeinqae palei$| 
us cuftodiutit, inquinant? At dii boiii^ q,uain 
; eft exftinguere fitim fanain ! Sed quid fentire 
int emortuse fauces,^ occailatae cibis ardentibus?-^ 
nadmodum nihil illis fatis frigidum ^ fie nihil 
iialidum eft. Sed ardentes boletos , Sc raptim 
imentofuo merfatos^ demittuntpene fiiitiantes^ 
deinde reftignant ninatis potionibus. Vide* 
inquam^ quoklam i^raciles, ^palliolo focali- 
2) circamdatos paltentes ^segtosj nonfbrbe- 
Ittcn niuetn , fed etiatn effe, 13) Sc frufta eiuik in 
10s fuos deiicere , inter ipfam bibendi moram* 
I iftam cfle putas ? Febris eft : Sc quidein co ncri- 
quod non ta£lu venarum « nee in Cutetti effxaCo 
e deprehenditur. Sed cor ip(um excoquit luxu- 
luidlum malumj Sc ex niolli flCiidoque durum at<» 
)atientf. 14) Non intelligis, omnia confixetudi* 
m fuam perdere? Itaque nix iftay in qua etiam- 

Afifumam'i prootenimhyemedeoraflDtraraconcreiifrec 
!8 , ctritas tiii» in sftate erat aot vilitaf. 
Pattkh focaiiaui) <ni« iiuit vefiet valetudiiiariorun* 
tgintilitn. L. XTr c 5, Horat U U. Sat IH. 
W») edere. 

Ex mdlH fluiJo^Mi dufUni aique pafiens^ lutariofi 
meUa ftftnii M dari tamen ae pertinacei adnerfna 
»daia.| .^.nNM it a4(aiiam> fluaten boa finuiib; 



*s . _t.. 



7iB L. Aknaii SiNiCAB 

num natmtis, co pememc vGiy & quotidiant do- 

machi ferainite > n aqaz locum obtineat. Alir 

quid adhuc qosrite illi frigidius , quia pro 

nihilo eft familiaris rigor. 

LIBER QVINTVS. 

In qyo de ventis &:aeris motu 
agitur. 

Argmnentum. 

Dlfferity quid 9cntiu. Democritwm refetit^ fd 
cenfct Centum tffi. Cum mulid & tmnftrtM 4fm 
in dngufio insnt its ft comfrimtaU^ ^t JitperfimisM- 
tur, Ignur Centum fieri ftius^ psritm mere sfiU 
extenuatQ mc diffufi^ pdrtim^ qmis d'er mmmdl efi^fi 
9imfi meuendi dc fldbeUdndi bdhet, TotM deimdi i^ 
Srifid ^intQrum , tdm communimm XII ^ ^fudm fro- 
mincidUum, Declirtdi denique fib fmem Jmo mort m 
hominum m9fes , qui Mentis dd cm/iodiindam cdU ter* 
TdTumque temperiem^ dd prudentidm eempsrdnddm 
& nofitndd trdnfwumnd d Beo ddtis^ dd 6elU^ dm- 
hitioncm, ff dudritidm dbuttmur, Vnde in incerf 
fonit^ dn ndfii mdgis Centos ^ qudm non ndfii^ prr 
facrit: quod deiuUo Cdfirc Limm ohm ditcU. ^ 

CAPVT I. 

VEntus eft flaens aer. Quidam ita definierant. 
Ventns eft aer fluens in vnam partem. Hsc 
deiinitio videtar diligendor : quia numquain 
A^r tarn immobilis eft , vt non in aliqaa fit agitatione. 
Sic tranquillum mare dicitar> cum leuiter commoQC-^ 
turj nee in vnam partem inclinator. Itaqocfi] 



NATViiAt. QcAMT. Lib. V. 719 

Cum piacitHm ^tntis-ftsttt mart: 
icitoillad non flare, rcdfaccuti leuirer: i&dtd trflifr^ 
quiUum, qaianechucnecilioimpetiinicapiatr Idem 
ii de aere iUdicandum eft , non efle vmquam imrno* 
fcilem » etiacnfi quietai (it. Quod ex hoc intelligas 
licet Cum fol iii aUquem claafiim locum infiiiui 
eft, videmaicorpufcola minima in adtierfum fcrri| 
alia rarram> alia deor(tim,varie concarfintiaJErgo pa* 
rum diligenter comprehepdet quod volt, qui diyeri^ 
Fiu£tuseft maris agitatio: quia tranqoillnra quoqu« 
flgitatur. At ille abunde fibi caaerit, cuius base defim^ 
ttofiierit: Flu^useft maris in ?nam partem agttatio» 
$ic in hac quoque re, de qua cum masdine quaerimus^ 
tron dtcumrcribetur : quiita fe geiferit^ vc dicatt 
Ventutf cftfluens aSr in v^am partem : aut,Ventiis allc 
cA flnisnsimpetu, auc visaeris in Voam partem eun* 
tisy iiutcnrfusa^risaliquoconciutior. Soioquidre* 
fponderi pro definitipne altera ppffit. Quid neceift 
dft adiicere te, in vnam partem fluensaer? Vtiquo 
enim quod fiuit> in vnam partem fluit. Nemo aquam 
fluere dicit, fi tantum intra {emouetur,^d (i aUquo 
ftrtur. Poteftergoaliquid m(Hien,&non^uere: at 
e contrario non poteft fluere , nifi in vnam partem* 
Sed fiue h«.z breiiitas fatis a calumnia tuta eft, liac 
vtamur: fluealiquis circumfpedioreft, vejrbo noa 
parcac , cuius adie^io cauillationem omnem poteric 
excludere* Nunc ad ipfam rem accedamus , quo* 
niam fatisde formula difputatum eft. 

Cap. 11. Democritus ait , aim in angufto inahi 

niulu funt corpufcula, quaeiile atomosvocat) fequi 

ventum^ At contra , quietum & piacidum aeris fta* 

turn efTe, cum inmulto inani pauca funtcorpufcula* 

^Kam quemadmoduin in for o aut vico quamdiu pau* 

msu efiyiuke tttmuittt ambulamr : vbi turbt in atigii« 

»» a ftum 



710 L. Annaei Senrcas 

ilum conciirrit,aliorum in alios incidentinm rixafit: 
iic in hoc quo circumdaci fumus fpatiOj cum exignum 
locum multa corpora impleucrint,nece(fe eft aliaaliif 
incidant> & impellannir ac repellantur , impliceDtur- 
que& comprimantur,cx quibus nafcitur ventus,CDm 
ilia qwe collu£^abantur> incubuere, <Sr diu flu^nataac 
dubia inclinaacre (e. At vbi in magna laxitate corpora 
paucavec|^ntur,ncc arietarei) pofTunt^ necimpelii. 

Cap. III. Hoc falfum c(Ie> vcl ex eo coUigas li- 
cet > quod tunc interim minime ventus eft , cum aer 
nubilo grauis eft. Atqui tunc piurima corpora fe. 
in anguftum contulere: & inde (piiTatarom nubium 
grauif as eft. Adiice nunc, quod circa flumina Sc lacuf 
frequens nebula eft , ar^atis congeftisque corpori* 
bus , nee tamen ventus eft. laterdum vero tanta ca- 
ligo efFunditur, vt confpedtum in vicino ftantinm 
eripiat : quod non eueniret, nifi in par^um hscum 
corpora (e multa compellerent, Atqui nullum tern- 
pus magis , quam nebulofum , caret vento. Adiice 
nunc, quod e contrario venitl)> vtfblmatutinum 
aera (piilbm Sc humidum ortu (uo tenuet. Tunc fiir- 
git aura , cum datum eft laxamentum corporibus j & 
ftipatio illorum ac turba reft»luta eft. 

Cap. IV. Quomodo>.inquis> ergo venti fiunti 
quos non negas fieri ? Non vno modo. Alias enim 
terra ipfamagnam vim a^ris elicit, & ex abdito ipi- 
rat: alias cummaQ|na &continua eximo euaporatio 
in ahum agitl) qux emiferat, immutatio ipGi hali* 
tus m ixti in ventum vertitur . lUud enim nee vt ere* 
dam, mihi perfuaderipoteft, ncc vt taceam: quo« 

7. Arietare') in fe motuo arierum ad inftar conccrrert, 
I. Qnod e contraria venit^ qard argnmentiim contnriii 
tft rare fa£to fcilicet vonas aere veatum orifi. 
I. Agit') egifoLfUSS, reftituit Grotfov, 

00- 



NjirVRAt. QVAHIT. Life. V- ftl 

modo in noftris corporibus exctbo ficinflatio, qua> 
-non Hnc magna narium inluria emittityrj Si venrrcm 
interdum cum fono exon^rat, intcrdiiin fccrctius: 
fic putant&hancmagnain re mm naturamalimenia 
mtitantem eraittere fpiritum. Bene nobifctJin agimtj 
qtiodfemperconcoquita): aiioquinimmnnduis ali- 
quid timcremiiS- Numquid ergo hoc verius cfV^ di- 
ccrc, multa cxomni parte terrarum & aflidua ferri 
-corpiifcula ; qnse , cum cojiccruata funt, deinde ex- 
tenoari Cole cceperinc , quia omne qtiod m angul^o 
diiatatur^ fpatiura mains defidsrat,vcntuscjdiftit? 

C A p. V, Qiiid ergo ? hailc folam effe caoiTam 
vcoti eiscifltmas , aquarumterranimque cnaporatio- 
nes? Exhisgrauitatem aeriafienj deinde folui im- 
pctti J cam qu^ denfa flcterant , vt eft necciTe , cxtc* 
nuata nituntur in ampliorem iocum? Ego vero (& 
hanc iudico.i) Ceterum ilia eft longe verior caufTsj 
valcnciorqne , habere acra naturalem vim mouendi 
fe: nea aliunde conciperej fed inelTc illi vtaliarum 
rerum, itahuiuspotenciam. An hoc exiftimaSj no-* 
bis qwidemdatas vires efle, qulbusnosmouercmus, 
a^raautem inertcm, inagitabilemreli£tum efle? cum 
aquamotum fDuniiiabeat> etiam vcntis quiefcend- 
bus: nee enim filter animaiia ederepofTet. Mufoim 
quoqoe innafci aquis , & herbofa qusdam videmus, 
fammo iniuitantta* 

Cap. vi. Eft ergo aliquid in aqua vitale. Dc 
aqua dico? Ignis i) qui omnia confumitj qusedam 



r ma 



2. Cmit^nit) qnsd nitura fic tetrpm venti o<!orem cen" 
Cumit^ o^a litter qoam in human]! corpori bus fiti Fro- 
fmnd. 

I, Eg'S vtfai^bmc iftdko') hjtac ^iiidem ftipfe caolTftni 

inofcD, led nou Iblim. 

i. Igm) plaae gemina habet Arifli^t* Lib, Xt, c. |6^ ^ 



7Ui L.' Ahmaii SiNicA» J^ 

ctiam creat : & quod videri non poteft fimile veri, (A 
tamen verum eft ; animalia igne generantur. Wbce 
crgaaliqnam vimtalemaer, ^ideomodo ipiflk(% 
inodo expandit&pargat: aliMcon(rahity«Ufltdidn- 
cit , ac differt. Hoc ergo intereft inter aera & nst 
taaa , quod inter lacum & fiumen. Aiiquando per 
ie ip^foi Cauda ventieft> fandensrigemem afira, ft. 
•xdenfocoaAoque explicani. 

Cap. VII. Invniner(uindeventiadixioiiu:iiiiiie - 
^ritii% incipiemus illos excutere. i) FortaiTe appr 
rebit quemadmodum fiant, (i appamerity-quaiida 
&. vnde procedant. Primum ergo antelucanoa flam 
infpieiamus , qui ant ex fluminibus , ant ex cmaaUr 
bus , aut ex aliquo finn feriintur. Nnllus ex hit pc^ 
tinax2) eft, fed cadit fortiore iani (bie : nec^fatnr 
vltra terrarum adTpedum. 3) Hoc vcntoromgaoni 
incipitvercj nee vltra sftatetn durat. Et iAdenia* 
' ximevenit, vbiaquarumplurimumdmomiaoidi 
Plana licet abundent aquis, tamencarentaarli: &K 
dico, quae pro vento valet. 4) 

Cap. viii. Quomodo ergo talis flatus condpi* 
tur , quein Graeci lysMA^i^p 1) vocant? QiM^^ 
«x {epaiudes&flnniina emittunt (id autem & inal* 

I. VinHm inctpiemus ilht necMt^re) dehit omniboi^ qia 
hoc loco d-f ventoram varictatenarraouir, vidLFliaiaaLl* 
a c 4f. viqneftd c. ^o« &Gdli«iD L.%. c.ai« A^§i^ 

4. Pertina^^ durahilit. 

J. Kef fsrtur vltrM ttrrmrmm adfpeShtm') aon vltra MffC 
adrpeAam , i. e. quatennt ocnhif in temt fapef€cie ad^ 
Aam extendit , fertor & exib Frtiund. , 



fit. Promond, 

I. lyiMAsr/«v} qott e fiflQ cmnpit. Meminit adam i 
lik demofldo. Id* 



I 



NATFRAt* QVAIIT. LiB. V, 72? 

turn eft, ^aHiduum) per diem roils alimentum eft: 
a) iio£k non exhauritur, fed montibus inclufiim, 
in vnani regloncm coUigitur. Cum iUam impleuit, 
Sc iam fe non capit, fed exprimitur aUqao, & In vmm. 
pftr£4^ni procedit ; hie vebtus cfV. haque eo tncum- 
bitj quo liberior exitus inuitaCj S: loci iaxitas, in <^t)ani 
coaceruata incurrant. Huius rei argmnencum eft, 
quod pnma noftis parce non fpirat Iticipit enim 
^ert tunc ilia coUeftio , qus cira lycem iain plena 
cil, dronerataquMritqtiodcfltiat: ^ co potiflimum 
exit , vbi plurimum vacul eik ^ & magna ac patens 
area. Adiicit lotemci flunulos orcus folit, fcriens 
gelidum a^^ra Nam etiam auteijuamapparcat, lu- 
luine ipfo valet : & tiontlum quid em 3 era radii s tm^ 
pcllit, ilm tamen lacefllttS: irritat j luce pnemilTa. 5) 
Nam cgmtple proce(Iit, aliafuperius rapmntur^4} 
alia difFun^nmr lepor e. Ideo non v) 1 ra itiacutinoni 
illis datu r flare, omnis tUorum vis confpeflu jblii ex- 
fttngLiitur: etiamfi V40kntiorei fiauere, circa medi- 
um tamen diem reUnguefcunt : nee vmqyam vfque 
in meridiem aura producirur. Alia autem imbecil- 
Jioracbreuiorcftj proutvalentioribus mmoribufue 
GoUccla cau{fis eft* 

Cap. IX. Quare tamen tales venti vere & aftate 
validiores funt? Leuiflimi enim cetera parte anni, 
ncc qui vela jmpleant, fiirgunt. Quia ver aquofius 
eft, &^cxplurimisaquis, lociftie ob humidam caeli 
naturam faturis ^ redundantibns , maior euaporatio 

eft. At quare asftate sque profandicur ? Quia poft 

* 

3. Per diem fills alimentum eft) afira enim yaporibut pa- 
fci Stoicit creditDin. 

^. Luce pramiffa^ luce q«s ipfiai adrcenfniii ftipra hori- 
.sontein antecedit. 

4, SHperiusrMpiunfHr) mmtei calore rai«fai&a. Promdnd. 

It 4 OCCtl* 



714 L. Anna*! Sewecab^ 



occafum foils reipanet dinrnas calor^ Sc magna noSi 
parte perdurat; qui reuocat exeantia, ac vchememip 
mtrahit. qaidquid ex his {ponte reddi (bleti): i> 
inde non tantum habet ririum , vc quod cuoanit, 
abfamat. Ob hoc diutius qorpufcula emanare &&? 
ta, &cfflari, terra ex fc atque humor emittit Ft* 
cit autem ventmnrol ortus^ iioncaloretantiiin,fid 
etiam i£lu. Lqx enitn (vt dixi) quae (blem antco- 
dit, nondum aSra calefacit , (ed percutit tantom; 
percafTps autem in latus cedit. Quamquam ego ne 
jllud quidem conceiTeritn , lacem ipfam line calore 
effc f cum ex calore fiat. Non habet forfitan tantom 
teporis, quantum aQn2) appareat. Opni tamea 
(uum facit , & denfa diducit ac tenuat. Praeterca io« 
ca , quas aliqua iniquitate naturas ita clau(a fiint, ft 
foU^m accipcre nonppflint, ilIaquoqQeunabila&in< 
fti luce calefiant, ^frper diem minus quam nodibDi 
ri^ent. Etiamnum natnra calor omnia abigitnebo* 
las,<!i^afe repcUit. Ergo fol quoqueidem ftcit B 
idco quibufdam videtucj inde flatus efle, yndefd, 
Hoc /alfumeflcexeoapparct, quodaqra in omnem 
partem vehit , & contra ortum plenif velit nauigi* 
tur. Quod non cueniret , (i fcmper ventus fcr* 
rctur a (ole, 

Cap. X. Etefi« quoque, qui inargumcnttinn 
quibusdam aduocantur, non nimi« propofitum ad* 
iuuant. Dicam primum quidillisplaccat; deindc^ 
cur difpliccat mihi, Etcfia?, inquiunt, hicmc 
non fiint : quia brcuiffimis diebus fol definite prins* 
quam frigus euincatur, Itaque mues & ponun* 



f . Quicquid ex his J^ente reddi folef) terra enitn Sc aqnl 
fcmpe i'.ionti fua corpufcuU qua^damheterogeoe ftleoioili 
ejihalanr * ' 

it AUu) ta^H legt Fromnd, 

tor 



NatvrAi. QJAIIT. LkS, V, fjf 



tur & durshmn iEftate mcipmnr flare, cum Sc Ion* 
gms extend lEUr dies, &: redti iti nos radii dirtguntur, 
Veri ergo ilmilc eft^ concuflas calore magno niucv 
plus hiimidi efflare. Item tecrai CKoncratas niuc, re* 
te£lafquefpijrare llberius, Itaque plura ejcSeptem-' 
trionaU parte c«li corpora cxirc, & inh*cioca quas 
iubmiffiora i) ac tepidiora funi^ dcferri. Sic im- 
petum Etefias fumere ; & ob hoc a folflkio illig initi- 
'nm eft > vUraque ortum Camculse non valent : quia 
iam niulmm e frigidaeali parte in hanc egeftura eft. 
At fol mutato curlua) in noftratn redHortenditur; 
^alteram partem sens actrahitj ailam vero impelUc. 
Sic iteEtefiarum flattis ^ftaiem fr aiagit ; A a meniiain 
fcruentifTimorum grauitate defend it. 

Cap. XI. Nunc, quodpromifij dicendum cft^ 
quare Etcfix illos non adiuoenr , ncc quidquam liuie 
tonferant caufHc, Dicimus aotem luce auram inci- 
tari, eandem fubfidere , cum illam Col anigir, Atqui 
Etcfo ob hoc fomniculofi a ntusis, Sc deiicati vocan* 
tur, quo4 (vuit Galho) mane nefciunt (iirgere: eo 
tempore incip iunt pr odirc ^ qtJo.ne pertinax quidem 
Aura eft. quod non accideret, fi vt auras , ira illos 
fol commiauerec. Aditcc nunc , quod fi caufla ilUi 
flatus eft, fpatium dici ac longkudo, etiam ante folfti- 
tium flarcm, cum longiflimi diesfuntjAcumma- 

1^ SHkmijJiifta ) ex opmbne Tetemm , qmm tradit Virgil, 

Mttfuhs Vt ad Si:ythmiit Riphemque Ardum ants 

Con/rtfj^if, pnmitHt Liby^e deni$(Uf in AyJlrQs 1 Gronov. 

3. At ft)l iHHt^o fiftfw) Seneca hoc vuk: st fit re^tfr 

(qoAtido in carcm dire^ioribus radiis nm ferit) ntnute €ftrfM 

: (cum tamverfos aquatorem fe FcflefliO fl ^mm Cp«rteScp^ 

i temirionali) aitertitJir, Tunc atueoi alteram patttm (Scptcm- 

Kiiofialem & noftraro) airii nttrakit poft fe » diiam ver^ Cm^ 

kdigaalem) mp%liu & aglt aace fe, Frmmd. 

\ zz $ xm^ 

/ 



i 



yi5 L. AnnAii Sinvcav 

I ■ — , ■■■.> 

xime nines ube(cunL lolio eniin.inen(e lam difyh 
lUta lunt omnia , ant cerce admodnm pauco iaceot 
adhuc fab nine 

Cap. XI t. Suntqnzdam genera ventoram, qaz 
rnptsB nubes ft in pr onam folataB emittont. Hos Grx- 
ci rentof U n^ $ Focant. Qai hoc (vc pato) mo- 
do fiont. Cum magna insqaalitas acdiflimilinido 
corpomm, qux vapor terrenus emittit, in fablime 
cat, ft alia ex his corporibus ficca (int, alia hmm- 
da : ex tanta difcordia corporum inter (c pognio- 
tiam,ciim in ynnm conglobata fiint, verifimile eft 
qaasdam cauas efiici nnbes, ft interaalhi inter ilbi re* 
linqai fiftulofa, ft in modum tibis angufta. His iOf 
ternailis tenuis indudirar (piritos : qui mains defidfr 
rat fpatinm, cum euerberacus cnrfu pamm libero in- 
calnit: ft ob hoc amplior fit, (cinditqne cingcntii, 
&erumpitinventam: qui fere procellofiis eft » qni 
fnperne demittitur, ft in not cadit vehemens ftaccr: 
quod Ronfu(us> nee per apertum venit, (ed libo* 
rat > ft iter fibi vi ac pugna parat. Hie fere breuii 
ilatus eft Qiiia receptacula nubium per qnz ferebi' 
tur> ac munimenta perrumpit; ideo tnmnltuofis 
venit aliquando , non fine igne ac fono csli. HiTCO* 
timultomaiores diuturnioreique funt, fi alios quo* 
que flatus ex eadem cauflTa ruentes in (e ab({Qlere,&m 
vnum confluxere plures : ficut torrentes modicsann* 
gnitudinis ennt , quamdiu (eparatis funs cur/bs eSt 
cum vero plures in fe aquas conuertere, flumimuB 
indorum acperennium magnitodine excedant. I- 
dem credibile eft fieri ftinprocellis, vt fint breocs 
quamdiu fingulaefiuit: vbi vero fociauere vires, & 
ex pluribus cxU partibus elifiis (piritus eodem (e con- 
tulit> ft impetus illis acceditj ft mora. 

Cap. xiu. Facit ergo ventum reielnti nubcs^ 
qusp ploribus modis foloitur* Noonnmqnam con- 



Natural. Qjr'AEiT* Itb/V. 797 



;lobationcm ilUtn tpiritus rumpit, indu il & in ejti- 
uin mtfrnci^ ludano : nonnumqti^m c^lor, queiit 
(loda fo\£iCit, Tnodoipraarkcacio magnorum inter 
s corporuirij iJfeattntus. Hoc loco, fi tibi videtur^ 
ivxu poEcd , cur turbo fiat. Eucnire in fluiTitiiil>us 
3k t , vt (|iiam d]U imi; impeditneiito ferumur, fim- 
Uk & ri^dum ilii5i[et{)t; vbl incuircre in abquod 
ixutn ad iatus ripae prQiniiiciis , retorc|Qcantiir , & 
H orbem aquas fine exitnflcdant J ira vt circymlata 
n (e forbeanttir} 6^ vorricem cf!icianc« Sic veattiip 
l^amdiu nihil obfUtit^ vires fuai cffandir, Vbi ali- 
[iiQ pf omontorio repercufTuf efl , tut v! iQcorum 
ocaniium 1) incanalem deucxum itnuemquc coUo- 
luf : fxpius in fc voluiatur, {imiiemqueillis, qiiaidu 
:imus couuerti, aqnis facit vorriceni. Hie veiitus 
ire u mi 61 us, & cuindcm ambknt locum, & ft ipb 
ertigine concitans, turbo eft. Qui fi pugnacior 
il, ac diutius volutatur> inflammaturj & cfficit 
[uem wt^^m 2) GrKci vocant. Hie eft igneui tur- * 
o. Hl ^) tere omnja pcricuta venticfupti de nu- 
ibus produnt , quibus armamenta rapianiur, & to^ 
£ naues in (ublime tollantur; Etiamnam quidam 
entidiuerfos ex fe generam, & impulTum aera in 
lias quoque partes , qaam in quas ipit inclinaue* 
e,sdi{pergum. lllud quoque dicam , quod mihi 
ccnrrit, quemadmodum ftiUicidia> quamuia iaol ' 
iclinenc fe & labantur > nondum tamen efFecece ia^- 
Cwtxit (edvbi pluracoiere &turba vires dedir, tqnc 
luere & ire dicuntur : iic quamdiu leucs funt aerit 
actus » agiuti piuribus locis , nondum vemua eAl 

], Coeuntium) fefe contrtbeotioxn* 

A. v^iwn^a') qmfi dicai ▼enium inflammatum. vid, 4f 
AnftQtfles Lib III« Meccor. c. I. 

5. Hi) fc. prefterei, produnt oiniutairgi|meiltjl« tKmii 
HI pateai CQI ex nttbibtti cropifle. 



^2$ L. AvKAEi SsirceAv 



tunc efle iocipit , cum omnet iUot fm(ciiit» ft m f- 
lium impetum contalit. Spiritum a Tcnco modvii) 
-feparit : vehementior enim ^iritus Fcntos eft; Im 
cem fptrituileuiter fluent aer. 

Cap. XIV. Repetam nunc qaod in primoijjt 
9Nram,«di efpecuventos, rccelTuqae interiontO' 
rarum. Non tota folido comexm term in wnam 4 
vCqat fundanir , fed nroltit pardbua caaa, 

• "' (f Cdeis fajpenfs Utebrk. 
^licubi habct inania fine humore. Ibi etum fi not 
la lux ]) difcrimen a^ris monftrat, dicam tamci 
nubes nebulafque in ob(curo confiftere. Nan ne bi 
quidem fupra terras > quia fidentar* lant: fidfi 
iiint, videntur. Illic qiioque nihilominua ob id 
ium , quod non videntur. Fiumina iUic (dai licd^ 
noftritparia, (iibiabl: aiialeuiterdada^aUainCOri' 
fragofis locit prxcipitando (bnantia. Quid ergo) M 
illud aeque dabisy efle aliquos & Tub terra ucoSfft 
qua(ciam aquas fine exttu ftagnare? Quaefiiufani^ 
Hecefie eft & illud, a^ra onerari4), oneratnmqae 
incumbered & ventum propuifii (iio condtare. B 
ex iilis ergo fubterraneis nnbibus (ciemus nntnri io* 
ter obfcura flatus, cum tantum virium fecerint, qum- 
to aut terrae obflantia auferant, ant aiiquod apertom 
ad hos efflatus iter occupent, & per banc cauemidi 
in noftras fedes efFerantur. Iliud vero manifeffaini 
eft) magnam efle ftib terris vim (iilpharis, &alio* 



4. Modus ) magnitudo & qnantitat. Fromond^ 
I. Inprimo') in priacipio, 9t m primo, Groaotr.* 

3. Vnnm) mum legit Fronwni, 

|. Etumfi nulla lux S'tJ) edarafi lacit defe^at diforimei i^ 
fb oculii ibi non fiihc, radooe tamen perfoafos dioo aabci 
ft nebnlas ibi eile« 

4. Ouerari') impIeri?apore dchalitaaqaammiOannifrb^' 
tpirrancarum.. Fnmond. 

turn 



Natvral. QvAtsT, Lib, V. yaj 

mm non mintis igiiem alendum. Per hocloca cum 
fc J exitQin quxrenj, fpirims tor (it , accendat flam^ 
mflm ipCo &ffd^\i ncccffe eft. Deind« Hamirus latino 
rdHs) etiam d quid ignaui acris erat, cxtennatuni 
tnouerl J Sc Vmn cutn fremitu v^iko acqiie tfnpeta 
ijusErcre, Sedhoe diligemius perftquar , cam qu^'^: 
ram de mottbus tcrr^. 

Cap. kv, Nancmibipermitte narrflrefabulam« 
Arclepiodonis t) au^or eil> demifroi quam pluri-, 
moi a Pbilippo in merailuni antiquum olim dcftitm 
tiim , vt eTCplorarec qu^ vbertas eats eOet, qui &ami# 
an allquid fumris reUquItret vetuf auarida; defceR- 
dlfTc iUos cum fnulto lumine, Sc multos duraturo 
dicst dcinde iongavia fatigatoSj vidiflefliiniina in* 
gciitia ^ & conceptus aquaruiti inerrium vaftos^- 
p^tc% noflris^ ncc compreifos quid cm terra fuperc-, 
mincnre 2) *, fed liberae lasitatis 1 non fine horrortt. 
Kifbs. Cam magna hmc Icgi voluptate* iutcilcxi c- 
[11 m feculom noflrumj nontiouisvtciis, fed iani in^ 
ie untiquitns tradicls taborare: nee noflra state prj' 
;num auar^ljam ^ venas terramm lapidumque rimi- 
ram , in tencbris male ab(^rufa qimfiffe, llli quo*r 
liiefnaioresnoflri 1 quo«ceIcb ramus laudibiiSj qul« 
bus difTimiles querimur nos efle , fpe dufti , men- 
XM ceciderunt> d^ fupra lucrum fub ruina fleterujir ;} 
^nte Philippum Maccdoncm reges fuere , qui pecu- 
tiiam In aUifTimii vfque latebriiieqaerentur , & reli* 

I. Afihpiodottis^ de quo & L. VI. c* 17. 

a. .y«^erf?ff i««irt ) leg. /«i»«m*»^fi'M W- Hoc eft , mjifeBi 
terra noti dep^roxi^o incumber^t, fed iageoti & aUo foroicfl. 
fapfirfufpenderctar* Gnrnv. 

J. Supra hicrwn fub fHtna fief erttni ) lu io^cuhut iUu fnhm 

(■rrftncii fupra aurnm quidem & metal I a j isd fab rumi im" 
endentJum fornicim cum pvicab iltccf im^ fr^fmnit ^ ^ 



grjo L. AnNAEt SskbcAs 



£to fpiritu libero , in iltos (e demittercnt (pccos, ill 
qaos nullum no£liam dieramque perueniret dilbi* 
snen> & a tergo iucem relinquerent. Qtuttaon 
ipos fuit? Quae tanta neceffitas hominem td fidoa 
«redluin incuruauit , & defudit y Si in fundoin td* 
luris tntim^ merfit , \t erneret anrum > non minofi 
periculo quzrendum , qaam poflidendam ? Propltf 
hoc cnniculos egiCj & circa pr»dain lutulentam ifr 
cer tarn que rcptauit , oblitos dierum , oblitus nature 
mcUoris , a qua (e aucrtit. Nulli ergo mortuo tem 
taifi grauis eft , quam iftis fiipra quos auaritia vrgcol 
terrarum pondus iniecit, quibus abftulit caaluiii^qiMl 
sn imo, vbi illud malum virus latiut^ infodiL lUv 
deCcendere aufifunt, vbinouam rerum pofitiono^ 
terrarumque pendentium habitus, ventofqae percfl* 
cum inane experientur, &aquarum nnlU fluendnfl 
4) horridosfontes, & altam perpeniamque nofieft 
^einde cum iftafecerinc> inferos metuunt» 
- C A p. X V I. Sed vc ad id , de quo agitur, reuerttfi 
irenti quatuor Aint , in ortum > occafiim , meridieiDi 
feptemtrionemque diuifi. Ceteri, quoa.istriisnofltt' 
Jlibus appeiiamus , his applicantur. 

Euros ddaurwMmNMbathddqueregna receffit^ 
Perfidacjue ^ (f rddik iugdjubdita matutink. 
Vefper & occiduo tfud linora file tepefiuni^ 
Troximajtmt Zephyro. Scythiam fepttm^me ifitMt 
Horrifer inusfit Boreas. contrdrU telliu 
Nuhiius afftduii y pluuioque madefiit db Auftro, 
Vel , (i breuius illoi complecli inauis , in vnam tem* 
peftatem (quod fieri nulio modo poteft i j ) coih 
gregennir. 

4. N«//< fluentium ) i. e. n^ipinit vfui fluentiuoi. 
I. Qnod fieri ntUk m»d§^0} nam tcaci eontrarii i 
iare ne^aeiint. 



NatvrAi: C^trAilt. 'Lib- V. - 731 

• AfriciU ; - - - • 

kqui locum in ilia rixa .2) nonhalniit, Aquilo, Qui- 
lam illos ddodeqitl fadunt* Q^atuor enim ccU 
lartes in ternas ditiidiint, & fingolis vends binos &£" 
bftos ji) danL Hac arte Varro , vir diligent j . illos 
)rdinat : nee fine canlta. Non enim eodein (eropec 
pco ibl pritqr , ant occidit. Sed alius eft onus oc« 
^{queaequinodialis (bisautemsquixiodiuineft:) 
^us {blftitiaiis 4) , aliut lubernus. Qniliirgit aD. 
)riente sqnlnodiali, fub(blanus apnd nos dicitur:. 
Srsci ilium •^«Wn9 vocant Ab oriente hiberna 
gorus exit : quern noftri vdcauere Vultumunu 
St l^ius hoc iUum ndmine appellate inillapngnia 
itonpianisparUmprofperai in qua Hannibal &coi)tra 
ptein oxientem exercitum noflruQ], & contra van 
^x^ con^ituit : cum venti adiutorio ac fcdgpris pM* 
tringentis oculos hoftium vicit. Varro quoque hoa 
lomen vdirpat. Sed Jlc Enrus 5) iam ciuiute tlpPt- 
us eft , & noftrofermoni nontamquam alienns in* 
eruenit. Ab oriente (blftitiali excitatum, Grsicc 
'jBuxUtf appellant : apud nos fine nomine eft. 6) jS- 
uino^ialis occidens Fauonium mittit : quem Zephy- 
um efle dicent tibi > etiam qui Grsce ue(ciunt ioqul, 

3« In iUa rixa ) qui omifliit eft in ifto qoem Peeu dsicribis 
entorum concurfo. 

^, SuffeBos^ quos coIUteralet qnidam ▼pcant. 

4. Solftitialis^ folftitium fere aeftiuam folli ftttiooem fto- 
It • qaamnit & hyberna detnr , qaam brmna nomine plenim- 
jBC defignant. 

/. Bnr%9^ namGrscum hocnomen origiaeeft. 

^. Apnd nos fine nomine eft^ Aqoiloncrt tainen appcUac 
GelJiut Lib. U. c. 22. ft Apnleiw : at Pliniai H. N. L. il. c. 47. 

eailonem medium in^r feptantrienam. ft onuia (Mftitia- 
1 conftituiu 



yyt L. Annaii Senecav 

' • - 

A fnlfticitli occidente Corus vcnit , qui apnd qi 
dam ArgefUs dicitur. Mi^i non videtur: quia 
ri violmta vis eft^& in vnam partem raptx; A] 
ftes fere mollis eftj & tarn eDiitibas communisj qi 
redenntibas. Ab occidente hibemoAfricas furit 
dus dc ruens, apudGrxcos Aa)/ dicitqr. . A (ept 
trionali latere fummas eftAquilo, mediusSept 
trio , imus Thrafcias. Huic deeft apod nos voci 
lum. A meridiano axe Euronotus eft , deindel 
tns, LatineAafter. deindeLibonoraSiqaiapud 
fine nomine eft. 

Cap. XVI u Placet amem duodecim vetitoi 
fe: non quia vbique tot iint (quoOam enimindi 
tio terrarum exbludit) (ed qaoniam plares nufqa 
(iint. Sic cafusfexdicimus: non quia omne nos 
{ex fecipit, fed quia nullum plures quamfcx. < 
duodecim ventos efle dixerunt,hoc£ccuti fimt, t 
dem ventorum effe , quot caeli difcriintnfl« Cx\ 
enim diuidlturincirculosquinque, qui per mui 
cardincs eunt. Eii foptemtrionalis , i) eft fblfti 
lis, 2) eft aequino6lialis , 3) eft brumaiis, 4) 
contrarius (eptcmtrionali. y) His (extus ic 
dit, qui {uperlorem partem mundi ab interiore 
cernit Vt (cis enim « dimidia pars tnundi femper 
pra, dimidia infra eft. Hanc lincani ^ q us inter 
perta & occulta Qft , Grsci o^i^6nti vocant : no( 
finitorem dixere, alii tinientcm Adiicicndoi • 
ad liunc meridianus circulus^ qui borizunta re^ 
angulii £ecat« £x bis quidam circuli in tranfuei 



u StpUmtf malts ) qninobi^ dicitdf Circului ArSicafe 

n. StiftittHlis') Tropical Cancri^ 

5. /Squinociialis^') aqnaton . 

4» Brumalis) Tropicus Capricorni^ 

/. GmfrariusftftmtriQnali) Qircolnt Antar^icof « 



^rrunt, & alios interueqta ftio (cindu^it* Neeefle 
inteip eft > totaeris' dircrimina:«(re^ quot parte*. Er* 
ij;o hoti2pniittefinienscitcalu$> ^uinqueillosprbeij 
qtkos mbdo dixifieri> 6 Cfllt^ $) & mdx decetti ptrtes^ 
qiiipque ^b brca> qbinque ab occafii..; Meridianiii 
genius I qui jQ borizonta incorriti regi^ndidaaii 
flf^ adiicit. Sicduodecim aer ditcriminA acdpit, de 
}giftidea^ £icicvetito4i Quidam {ttntquottttndain W*. 
fbrum ptoprii, qtunpntfanfitiittiuit) fed ioproxi* 
ij^mn ferttnt. 3) Non cit iUis a latere vaincri! ttmndi 
Jitipetiis. 9). Atapulus Apttliam infeftat, C^kbriam 
Ufy2L$ Athene Sciroti, Pa^pbyliatn Ca^gitf« 6al« 
:^|ai CuxiOit ecu aedi^cia quadG^hti* taitien incote 
'Ufittaaagiint ^ tamquam (alabrilatem mU (bi debc-* 
ijEbt 4bL Diuiis certe Augafhu temptum illi, cum in 
"" |[ui ftoraretur, i& vouit &fbcit Infinitum cft^ 
qngtdoa Vielin] per(equi. Nulla enim propetno* 
m.regto efty qu» non babedialiqttemflatom cut 

, ,Ca»« xvtiu Inter cetera itaque Prooiden^ 
opera » bocquoqueaUquisi vtdignumadmiratione 
i^Upexeritt Non enim ex vna caiiiTa ventos^ aut in« 
ijenit^ aut per diuerddifpofuit: fed primtim vtaSrai 
non finerent pigre(ccre^ fed aflidua vexatibne vtilem 
-^^dderent,viulemque traAuris. Deinde vt imbrea 
terris fiibminiftrarent, ildemquc nimios compe(cc« 
kfint; Nam modo adducunt nube$> modo diducunt^ 
yc per totum orbem pluuiae diuidlpoflent In Ita* 
liajrn Aufter impeiliti Aquilo in Africam rciicit : Ete« 

•mitnmm t ' . ■ ■■ . » ■ ' ■■■;■ ■ ' ' ' ' '* . 

6. Stcai') ia fphiU'^ nimii nm MIqub* , 

% Rtf^ivnesduds^ Septemtrionii ic&AnfttL Provmd^ 
it Fifmt) podvn fernntur , ibiquedeficiuot aceBtfpiraaC*. 

: 0, NoHifliUit A iatitilmiuirfimundihnpitnsy nOlk Vefll* 
Hil ah vkiakaVldrii^ntet fed e ndno luwnntiffr U4 
: tom.(I« jaa ^« 



794 I» Annaii SiNceAi 



\\x noil patiunnir «pud nos nubes confifterc SdoB 
touinlnditm&iEthiopiam condnnis per idtempvi 
■quis irrigant. Quid, quod fruges percipi non pof 
iuiit , nili nam fapcruacua admixu {eroandif vemili- 
rcntur, nificiVet quod fegeteinexcttflf:et«&liteotcn 
jfiru^^iri » raptis velamcntis (uis , quse fbllicolos asii' 
<ol« vocant , adaperiret ) Quid , qaod omwim 
inter ie populis commerciuin dedit, ^ gentes & 
ii|vitas locis mitcuit ? Ingens nacurds benefiduo^ 
it tllud in iniariam (oam non vertit honainnm fr 
ror. Nunc quod de Oefire olim maiore volgo 
diditatum eft , & a Tito Liuio pofinun, in inceits 
tflc , Ttrnm ilium mvp$ na<ci reip. profaerit, an 
nonnalcit); dicietiamdeventispoteft: tdeoquii* 
quid ex litis vtik Sc ncceflarium eft, non potcft 
his repcnfari , qu2 in pernidem foam geiieris idip 
inani dementia excogitat. Scd non ideo nod fimt 
ifh natura (ua bona , 6. %ntio male vtendam noccot 
Nimirum in hoc Prouidenda 9 tc difpofiior iDi 
mundi Deus aSra vends exarcendum dedit» ftillM 
ab omni parte, ne quid cflet iitu (qnalidnmy ft' 
fudit : non xi nos clafles partem fineti eccapanmi 
complcremus milite armato , & hoftem in nud 
aut poft mare inquireramus. Qn2 nos demcfltii 
exa^^itat, & in mutuum componir csddum ? Vdi 
rends damus bellum pedturi , & periclitaonir ft* 
riculi caulFa. a ) Incertam fertunam cxpctiami 
\-im tempeftatum nulla ope Humana fiqierabiki^ 
nicrtcm (ine fyc fepulturae. Non erat tand , i 
ad pacem per ifta veheremur. Nunc 



I. Vtrmm iiimm wM^is %Mfd Kafmk. frefimit^ m mm mfi) 
iUiid obaodom GalluRonur impcnoait hoc obi 
mxa opprefTtm. Grmuv. 

s. teruHtamKr ptricuH aȣk) per m 
^BCrianM. Bmmud. 



[erimus tot icDpulos Utente« , & infidias vadoft 
*is; cum effugerimus proceiloibs defuper mon* 
in quoB pr»ceps nauigames ventus Impingit) 
1 inaolutoa nubilo diet/& niifibis ac toniimi* 
rvndasnoSesi cam turbinibas diuuUa naoigias 
I eritfamus kbor]if ac metus fru^ua} quit noB 
Of tot malis portas^xcipiet? Bellum fcilicet, dt, 
MB in.lktpre hoftis^ ic traddandaa getitei tira* 
ra& magna ex parte vidorem » & antiquarnin vr» 
m flamma. Qpid in arma coglmiis popalos? 
d exerdtiularibimusi-dirediiros aciem in !»•<( 
I flv^ibost qvidnaariainqiiietamtti? Panun.vU 
icet ad mdrtca nofiras terra hte patet. Kimift 
icate ftrtuoa nos traflat: nimit dura dedit no«. 
corpora, felkcm valetadioeiD* Non depopm\ 
» ncMi qJM inGurrena ; tmetirt ^fxitfat annot 
>s ex c^OHnodo licet, & ad (enefiutem d^mrc^, 
baqueeamai in pebgus, & vpcemus in not 
I cefianda. MUeri^ quid qiiacitta % mortem* 
It vbique iaperefi ? Pctet ilia vos Sc ex ledulo ; (ed 
quein.nocentespetat: occupabitvos inveftradof. 
i; tkd occupet nuUam molientea malum. Ho^ 
:o quid aliad quia dixerit^ quam infaniam > cir* 
nferre pericula , dc ruere in ignotos , iramm fino 
aria occurrentia deuaftantem , ac ferarum mof ^ 
:idere , quern non oderis ? Illis tamen in vitionem^ 
: ex fame morrus eft : nos fine vUaparfimonia nO'* 
i dlienique(anguinis, mouemus maria, ^nauigia 
ducimus , falutcm committimus flu^libus , fecun* 
s optamus ventos^ quorum feitciras eft ad bella 
rferti. Quoiirque nos malos mala noftra rapuere*? 
rum eft X intra orbemtuumfttfeire. SicPerfaruni 
K ftolidifiimus in Grxciam traiicit, quam exerdtut 
ii vicit, cum iropleuerit 5) Sic Aiei^ander viteriDC 

j« hnfltumt^ tdiO aiminim tiat iiutticro(iil« 



-Jj* L, Anhaii Si^NceAfl 

Ba&ris Sc Indit volet qosrere |^' qaid fit vltra mtgnotf 
mare i & indignabitar aHquid elTe vlthnum fibL ' Se 
Parchis aoaritia Craflum dabit. Non horrc^i^ reoo- 
cantft diras tribani 4) , non cempeftatea longiffini 
maria , non circaEnphratem praeJaga fblihint 5) , A 
deot refiftentes. t^er hominam deor unit|Cie kit it 
wirttni ibitur; Ergo non immerito qub dixerit; ff 
rum namram meiioi a€Kiranl fbifle nobifoM^fitWi* 
toa flare venuffetj & inbibito difcurfa ftlr entivol » kk 
ifhaqaemqae terra ftat^einflUTet SiiiihUali«id#'«a<- 
te fao quii^ue tantilm ac (homm'mtlo mSetrtnats 
Nnncpanun ?i domeftica 6) , eittemi»qQoqtM Ub*- 
fandumeft. Nillb terra Umlongeratidu^Vqw 
non miuerealiquo fiinm mahini pbffiu'- Vnde fm 
'^n nunc aliqnii tna^mt genti^ in abdH&.diMlriiiil$, Smp* 
funs indnlgtntia tnroens ', non contiiMHiiIrt tcrmi* 
noanmiaj an paret daflea ignota moliete? Vn^ 
ftio, hfc mihi> an iUe veMus beHuni nMiittT Vttffi 
pars erat pads humatiaB,niariapraBchdt. Nontankn 
(vt paallo antedidcbam) queripoflfmmisileiiiQore 
noftriDcO, fi benefida diis cormmpttnuSt Aft 
fflfent cotraria . efficiinui. Bedit iUe Vcntos ftd ca« 
flodiendam wi terranimque tempmem , ad eoo* 
eandas (apprimendarqae aquas, adaloidosfitonmi 
iKque arboram fru^s : quos ad mataritatem , [cim 
aliiscanflii adducttipfi iadatio, attrabem dbtunin 
iiimma, &ne torpeanc, moueAs. Deditventos 
ad vlteriora nolcenda. faiflfet enim imperitum ask 
mall & fine magna experientia rerum homoy fi 



^ DkMS trihuni^ Attafi Mctelli » qnlOrv^Dmi contra por 
puu TolimcaiaiiijidocrA* Parthot a^cardtot'dacfmaai dirit 




NATTitAi. Qv4EiT. Lib* V, j^ 



[nfcriberetur nttaUt foli fine, Dedit ventos vt 
lodacuiufqiie regionis fierentcommunia : noii 
;ioiie5 equiceiTiquc gellarcnt , nee vt pernidola 
bus irmt trAnfuelierent. Si bene£cit naturae 
EUm praukate perpendimut , nihil noil noHro 
accepi m us, C ui vid er e eicpe d it ? cui lo i| u i ? 
ion vita tormenniin eft f Nihil inuenies tam 
^cflae ?tiUtans , quod non in conCrariuiti trans- 
:ulpa. Sic vcnCQs quoque nattira bonos futures 
erat ; ipfi illos comrarios fccimiis, Omnes in 
)d nos malum ducunt. Noneadem eft his & 
luffa foiuendi : fed iuAa nulli. diueriii* enim 
nends ad tcntandum iterlmpeUimur. Vtique 
virio naaigatur. Hgregic Plaro didr^ qui nobis 
eximm iam teftjum loco dandui eft : minima 
j£ homines emant vita, Imo , Lucili cariili^p 
a bene furorcm illorum sftimauerlsj id eft^ 
im (in cadem cnim turba volutamnr) magts 
s , cum cogittuerii vita parari ea g in qui bus 
Diifamicur. 7) 



"ita farMri eg i^c, ) i. e. vita pericpltt qnsri qus vit« 
axime nocent, (qualia foat omnit luxui iiiftrnintnt% 
ins inare qiuemntor. 




atts LIBER 



)738( 

^iKilJH I : -^ 



LIBER SEXTVS, / 

In quo de terrac mom agjtur, 

Argumentum. ■ 

NAtursm (f ^MuJfM t9rr4 motm d^^e £f exptki 
fnarrat, Ipjb iamfene Jub Imperio Ncronk^Fm' 
feii cekbre Ckmf4ni4 opfidmn t$rr4 m&tu defiiu ^ '» 
4uuentut9 em q Impnh Tihmi, Xli ^rhts jifiM psf 
d$t£, Non m(tuf9uiHS Umtn tcrrd motm ; quis mapi- 
fcrnn d tam magns-^jSHjfa fertre. Im cauffm j danit 
terrd mottts wtftdrii, tbsUs ttrr4im\ etu nMmpm^ 
4iqua ferri ff flnStuari^ dUi Miuarumjub itrr4 hunr 
$him fluBu agltkri freduier$tnf, Bdc occa^om sd fd- 
ftiontmfMmfamdip^ikur^ dtiOn^t$^ NiU. . jt^t 
Usy Tbeopbrajtus ^ CdUifibi$$is {dtermtm jiUxsn^^^ 
wm I 4 ^ imHrhfi necatm) Jpint$tm terr^ mei^m 
ptQutnt: qui$m mfler d€fedif. Ex m^iu CAmpana pf- 
ftiUntiA 9rtMt f^r omttm ibi greges iX^mm^mi: fo- 
dam etiam terror e fympbstici irrauen', jytni^ut in 9^ 
res reUpJue , non terrd pftm , non fiuBm ^ non mM 
metnends docttj qms rem pufiUmn , homimk (iu;* 
^mi$mn p^tuni , fuam MmeifU dohr , sift pu M^ 
9fmjut , Mtferre potefi, 

GAPVT I 

POmpeios > cclebrrai Qom^nht wbem , i^ 
qaatn ^ alteni partt Sarrcndnum Sttbit- 
naipquelimii, ab aMsraHerculanenfe, con- 
tieniunt , marequo ex aperto redufium i) amo^no 
fiiiacingunt, oofe^iflre terns incMfa , vtmmq^^ 

i. :^edu((nm') redafti dicttotiir iaterlon > tbdlca, n im 
iaftmioAC* ' 



Maytrai. QvAifT. tiB. yt 75$ 

cnmque aditcebaht r^giohibui) Lticili virorum opti« 

'nie,aiidiuitnns:& ^uidem diebQs hibernis ir): quos va* 

caire a taliperkulomaior^noftri (blebahtpromitte- 

re* Nonit Febr. fuit motusliic, Regulo A Vii^ginio 

^ Confolibus J qaiCainpaniaiQ namquamfecurain ha- 

-iat mali, indtmnem tameiij & totieris defiin£Uin 

-mem > magna ftrage yefiauic. Nam & Herculaiten- 

%s oppidipars niit^dabieqae ftantetiam qnxteli&sk 

fimt. fitNacerinonimcoloiiia,vtiineclade,itanon 

fine qtierela eft. Neapolis quoque prinatim mplta, 

'pttUice nihil amifit j leoiter ingenti maloperibrida. 

' ViHiatveroprxraptxpaffim finemiuriairemucre. Ad- 

'liciant hia {excentarum ouium 9) gireigem exatiima- 

' torn, & diuifiis ftatnas : mots poft hoc mentit aliquos 

aitqtie impotes (ui erraflfe. Quonim n tatiflfas excu- 

^rianflS} "& propofiti operis contextus e^cit , & ipCe 

'inhoct^ptis congruens ca(al. Qusnrenda fimt tfe- 

pidii (blatia » & demendus ingent timor. Quid 

'enim euiquam fatistntumvideri poteft, ii mundus 

ip(econeatitnr,& partes eius {biidiffiraat labant? Si» 

quod vnum immobile eft in illo fixumque , vt cunfta 

in (e interna (iiftineat> Huf^aat: fi quod proprium 

liabet terra > perdidit, ftare: vbi tandem refident 

metas noftri? Qaod corpora receptaculam inueni- 

ent? quafbltcita confugient,(i ab imo met us na(citur, 

S: funditus trahinir? Confternatio omnium eft,vbi te- 

Aa crepaere,&rutna (ignum dedit:tunc prsceps quis- 

que {eproripit, dpenatesfuosdeferit, acfe publico 

credit. Quam latebram profpicimua, quod auxilium, 

ji orbiaipfe ruinas agitet? fi hoc, quod nos tuemr ac 

inftinet> (iipra quod vrbes fits fimtj quod fundamen- 

2, Hybemis ) quo tempore rarioret terra motat efle ob- 
leruant. 
i* Sexcenfamm mrnn^ qntt htlitutteter interemit. 

aaa 4 . tMxa 



74^ L. Awif Aei Sikicas 



turn fiMtdamorbiftefledixeranc, di(ccdit ledtiilMi! 
QMiifl tibi effciiondtco auxiiii, (edfbUtii potcft, fli 
finior iujgflttt pcrdidit ? (^id cfl , inqaam , fisisao- 
liitiiirty quUliidfutcUfiialccriut ac (bi firaiam ? H»- 
Acfii nitito rcpcllani: praeruptx altitudinit ctfidii 
vtl mipjioK oxcrcituff difricultate aditut morabnntur. 
A tempcnuta noi vindicant portus; niinborum vuq 
tfliiffim , A fine Hnc cadciitei aquai tefla propfeUimt: 
fui^lcntcii non fcquitur inccndium; ndueriui tooi- 
trurt <\ iniiuicali , fubtcrranciBdomus , & defoffiin 
ulruitt fpccui I rcincdia fuiit. lR;nis ille caolcftis non 
tranKiici'bcrat Ictrtin , (ed exiguo eias obie^ r^ 
fuiulitur. Ill pdHlcntia muurc?ede$ licet. Nuttmn 
itialttiu (iiK ciTtigio c(l. Nunu)uam falminft pcya- 
Ifvi pcrurtcrum. Pcllilcns c«luin whaiifit vrbci, 
noil rt\>rtuUt. I loc 111 iluin Uuflimc pacet , uiaiiuabi« 
k, Auidunu publicc noxuiin. Non tnim daaaoi ft* 
luiii»MU AMu)i«t, tatvrbcsiingolas haarit, ftdgeo' 
tev ^Has t, i^ionciqnc (ubucrdt : & modo nuaii 
Of^fvii « modo in alram \ i>rJ4;incfn condit ; ac ne id 
^uidi ii> rclinqiiit, c\ quo appareat » quod aoo cA| 
|A1^'on Uwffc ; <cd inpra nobilitlhnas vrhei, £iie 
\ \V> yci\\y^\<t phoris habitos, folum ciaendixar. Nee 
A<UM\{ qmhooj^nut moriumagistimcant, quo is 
aWoprnni com Tciibat Uki$ csnt, & < vioonm ai- 
moiN') ^'ifk . an rortinnsr ^ tomquMn non -omne finuio ad 
<sati«^cir. c rminOTV) venial, i-ioc hi^ci inter cetera n* 
^/^iriA' i\^t ^arurii prfivipimfn , ^qoiid cmn ad csoub 
t*onrnn^. <i\ , ^mncs m 8*ou^ iQimia. Xihil haqaein- 
toreft. vrrnrr rnc t^^:$ I'nmdidat. anmomt towpt- 
Tnar vrr»rr in^^rf. c dntnw vniusonoi Tcniat . H 
ihh <\5^rr^.»iw iiiiTiuir »: complanationr exipirar., 
ar roinn^'sipn: moOTr. rcrraroir orhis^iconda: ir. 
)fKX bone A in apcrrr ipinmn: red^kam . an ir viftc 



irum dcMfcentium iinu; Ibliis inillod pifofiin^ 
I, an cum magho comium popuIbiHitn cone^ 
:iuin ferat. Nihil intttfeft ntea , qaaimis* ekck 
tem mopm tumuHus (it ipfii vbi€[Ue tanmm- 

eft. Proinde mugn^in fciinainiis anibi'utd «d^ 
lis iiUm diAlenf, qu^ liec evitart ; necprooideri 
ft« ]>e(inainu8 nadirs tfto« , qui Campanm jtc^ 
tiaoere, quiqae poft bunc caTum emigraoenin^, 
intque fe ytnqnitn ip(ani regionem Kccefliiroa, 
I enim illis promtttet inclioriba$ fiindamehtk 
aut Hlud (blmn ftare ? Omnia eiuOem (ortit^ 
:y&'6 notiduo iifOtt> tamen mobilia: bunc 
a^Te in qao fecurivi coniiffii locum ^ b«c not 
hie am« no£l<:m 4k$ icindet Vnde> icsoaah mc^ 
corum locoram con4itio fitj in quibui iaro virai 

fornina coitiiimpfic; Axjiitiriii facnriim riiiiuifiM 
1 (ttnc4) ? £rFttmis lenim, fi vlliiin terraruro ptfw 
I cKcepumimrnQnemquc nb hoc pericuio cred** 
I. Omnes Tub eadem iacerit lege. Nihttita, ft 
nobik elTet, natura concepit. Alia tsmponribda 
; cadnnt. Etquemadmodumia vrbibosmagniai 
ic h«c doma$> nunc ilia lufpenditur 5); ita iu 

orbe terrarum nunc hsc pars facit vitipm, nunc 

Tyros aliquando infamiis ruinis futt Afiil 

)decim vrbes fimul perdidit. Anno priore Acha- 

Sc Macedoniam , quscumque eft ifta vis mali 
nncurrit; nuncCampaniamUfit. Circuit fatomi 

quid diu prsctcriit, repctit. Quaedam rarius fa* 
:at, fzpins qu?edam« Nihil immune efle ft inno^, 
m finit. Non homines tantum, qui breuisft pa- 

' ■ >■ ' I I ■ » ■ 

. Rttina fua fulta funty vacua enim ante loca & hiandt 
riorom ruina implentor & falciuntur. Pf9mim4: 

Sufprnditnt) extra perpendiculam inclinata ta raiaan^ 

aaa 5 'duca 



742 L. AnkAii SekbcAc 

duca res nafciinur > vrbes orxque terrarum Sc littort) 
&ipruin marc in (erttitutem fati veniu Quo ergo 
nobis perman(ara promictifnusbonafbrtaiiae;&6- 
liciuteniy cuius ex omnibus rebus humanis velocis- 
fima eftleuitasj habituram inaliquo pondus memo- 
ram credimus ? Perpetua fibi omnia promictcndbus 
inmentem nonvenit, idipfom, fijpraquod fltmns» 
fiabile nen eflfe. Neque eaim Campaniaeiftudaut 
AchaiSi £ed omnia £bU viciumeit, male cohaererc^ 
4^ ex cauflis plnribus refolui; Afomnu maiiere6)» 
pardbus ruere. 

Ca». n. Quid ago? Solatium amierfiis pericu- 
la dare promiferam : eccevndiquetimendadenun- 
tio. Nego quidquam effe qiiietis a^ternae : quod & 
perire non poffit, & perdere« Egoverohocipfum 
folatiiloco pono, & quidem valentiffiimi: quando- 
quidem fine remedio i) dmorftultus eft rsdo ter- 
rorem prudentibus excudtt imperids fit magna ex 
defperadone fecuritas. Hoe itaque generi humano 
di^um puta, quodiilis fiibitacaptiuitate inter ignes 
&hoAem fiupentibus di£(um eft, 

Vndfilus ^iSiis, nulUm JperMtf JkUUim, 

9i vulds nihil timere» cogitate omnia efie dmenda* 
circum(picite quamleuihus cauflis d)(cutia«inr. a) 
Kon cibus nobis, nonhumor> non vigilia, non {b« 
mnus, fine menfura quadam (alubria lunt. lam in« 
telligitts nugatoria nosefle corpufcula^ &imbecilla, 
Auida, non magna molidone perdenda. Sine du- 
bioidvnum pericuiiGtis efTet^quodtremuntterrs, 

4^ Snmma mantre ^c.) hoc eft tottm terram maaere par- 
tes ^midtm eint fatifcere. 

I. Sin§ temtdio) id qaod remcdftun non admitdc , quod 
fontui neqnit, ftulce timetnr. 

9« Difiutiamnr) iatereamtti > anima & eoipore folotif. 

quod 



NAtVRAt, ^VAlSt, ill, VI 743 

quod fcibito diflipantur, ac fupsrpoOta diducunt 
Magnl fc jEftimat, 5) qui fnlmint &'niams rcrrarum 
tiiatus^ue tbrmidat : vutt ille iinbeciUiCam fuz Hbl 
confdus timerc pimltam ? iti videlicet nati fiiiTiui^ 
tam fclicia fort iti niemBra,& in hane magnittidJEem 
creulmus, &ob hoc nifi mundi parribus motis^ nifi 
cclum intoiiuerit 3 ni(i terrn fubredcrit^ perire nan 
poiTumiH, Vnguicnli noSj& tie totlus quidem do* 
lor, fed aiiqua a latere eius fci^ura confidt! & ego 
timeam terras trementeSj quern crailiar fsiUua fufFo* 
cat ? Ego exrimercam em turn fedibui ftiis mfire^ & 
lie ^fXuSt maicre quam &let curfu.plus aquaruin tra* 
hens ftiperueniat \ cum quofdflm flrangubuerit po-* 
tio, male Japfa per fauces. Quam itultum efl^ ma- 
re liorrere : cuin fciatj ftillicidio 4) per ire tepoHVI 
Kulbm ef^ niaius folatium tnortU, quam ipfa mor- 
tallus, nullum autem omnium iflorum qu^ extriii' 
fecui tcr rent, quam quod innumerabilia periculain 
jplo linu funt. Quid enim dememius, quam ad co- 
jiierua fucddere, ^fubterram CDrrepere fulminum 
metu? Quidflukiusj qiiam timere nutationcm aut 
fubitos niontium bpfiiSi irruptianei maris extra lit* 
tus eie^i j cum mors vbiquc praeflo liti & vndiqus 
occorrat ; mhiiqneiit tarn e7£iguum,quod nonin per*- 
nidem generis liumani (km vale«t?Adco non debent 
nos iila confundere^ tamquam plui in ie mali habe-- 
antj quam vulgani mura: vt contra, cum fit necei* 
^rium e vita exire, & aliquando emitterc animam, 
ma J ore perire rati one iuuetA NeceiVe eit morr vbL- 
cumqucj quandoque. Stet Hcet ifla humus, & (e 

^ ^' ■-■11 ^- 1 -^ I ■! 

J, Mttgnife ^ftimm is'f-) 4iimputac ab tfib miToribm cam* 
fis fibi iuterituin tanttim imminere, com leuiflTma <juaeui# 
f am , perdere poffint vt pituifa, ^mgniiMH dohr dec. 

4, SfiilUidk) paucji gnttii mile per iiaeei l*f^. 



744 L. Avif AKi Semicav 

imcat fiiu finilHiSy nee vllt iadetur iniarii : (bpn nt 
qiuuidoqQecriL Intereft ergOyillam ego mihi, mnitk 
icmihiimpoiiat? Didocimr ingcnti potendaocfeiii 
CQiof mali : nimpitor^ Sc mc in iimnenCiai akiiiidi* 
nemtbdtieit; QaidporrofMorsleniorlnphmocfl! 
Quid tiabeo qaod querar, 6 rernm nttom nonTiik 
mc iacere in ignobiU loco ? fi mihi iniicit fiii pirtcai? 
Egregie VageUioi mens in iilo inclyto CMTaip^: 

Si cdd€m£um $ft^ inqoit, mnhi cilo uddiffi Mnn: 
Idem licet diccre* Si ctdendom eft, cadun oito 
concuflfo : non quia fas eft optare pablicam dadeiii» 
ied quia ingens mords (blatiom eft, terrain qmn- 
doqoe vidcre mortalem. 

Cap. m. lUud quoqaeproderit .prcfiunere ai» 
mo, nihil horumdeos facere;necini nnmimimfaar 
cfldum concnti, ant terram. SuasiftacauftkshabenC 
nee eximperiofxaiunt, fed exquibuOam vitiis,ft 
corpora noftra, mrbantor : & tone, com facerefi- 
dentnr ininriam, accipiunt. Nobis antem ignonm- 
tibxis verom, omnia tcrribilia fiinty vtpote quomffl 
metum raritas anget. Lenios accidnnt familiarit: 
exin(blito formido eftmaior. Quare antem quid- 
quam nobis iniblitam eft ? qaia naturara oailis^non 
ratione comprehendimui : nee cogitamns, quid ilk 
facere poffit, (ed tantnm quid fecerit Damns iti- 
qne hninsnegligentiae p(Enas,umquam nonis terrid: 
cam ilia non fint nooa j (ed infblita. Quid ergo? 
M>n religionem incatitmentibtis> &qaidempobli« 
ce> (iaedeficere(bl vidis eft, fiueluna, cuius ob(cii- 
ratio frequentior, aut parte fui, aut tota, delimit? 
longeqne magis illae alis in trannier(um faces, Sc at' 
11 magna pars ardens,&crinita fidcra, it pluresfolii 
Orbes > & ftellx per diem vifs , fubitique tran(ciu> 
{us ignium, multam poft (e luqem trafatntiiiait 
MihUhorumfinetimoremiramur: &ciimtimendi 



/ Ni^yrRAi, (^4«iY. LiJu VI. ^4% 

fitcauflk, nefirire; nim eft tthci (cit^j ne tinieilt* 
Qianto fidusefti canffiiniqttircre, ft qmdem toco 
in hoc intenmni animo ?Ncc|ue cntm illo quidqiitm 
iiraeifiri dignins poteft,cai ft hon tannmi commode^ 
led ioipendat * ''• 

^ C'AV. XV. QP^Bnimtii ergo, qmdfitqtiodicnNurii 
A infimo immeat, quid tanti tiK^cm pohdemim* 
pffllat, quid fit ilia Taiciititif , 4^2^ imniin oxicit yiGnik 
labeftdet; car'modotreinal^modolaxttiifiibfidaty ' 
nunc infkirca diuifa dilcedat: & alias iilteniaBukn 
ruihkluti^'ditireruet, alias dto c<miprimat:.nliiietf^ 
tnnes magmtuidiinis ndta^coniiertitinffor^y nvnfc 
nodos acprimat: aptiriac iBqutndo ftqaamiit ol^ 
lendtini venas,aliqQahdordSt%erct:]gncsqQetitm* 
nttdiqttamjyeraUqaodippriicmiihameamonttt aoitu** 
phi foramen '^emitut, altqiUidb notes & per fecula 
nobUescomprimat. MiUc miracida mooetj fiidem* 
qoeiiratatkicis,&deferl»6iitesfibbrigiipkm^ 
kaextnbcras^nonalsinptofiindb in&laseri^'t Bate 
ex qdibns canfis accidant, digna res eft excuti« Qnoi^ 
inquiSjeritpretium opecs? quo nullajn mains eft; 
nofte naturam. Neque enim qviidqaam habet in £e 
liuittsinaterixtrac^atiopolcriiis, cum multa habcat 
fbtura vlai, qoam quod bominem magniiicentia fui 
detlnet; nee mercede, (edmiraculo colitur. In/pi* 
damus ergo quid fit, propter quod acddanc hsc: 
quorum eft adeo mihi dnlcis in(pe£bitio, vt quamuia 
ttliquando de motu terrarum volumen iuuenis edi- 
derim, tamen tent^re me voiuerim , & exp^riri^an 
srtas aliqnid nobis aut ad (cientiam^aut certead daLU 

gentiam adiecerit* 

•Cap. VrOHiflfam, qua terra concutitut j» aUi ina^ 
iquft ttk» 4ltt snignibus, alii in ip&terrayaliiinfpi- 
rim putauere : alii in pluribus , Jilii in omnbioHiif . 

r UptdtfttlltMePB ipfis aliquara ex {ftis cauflaro efte di« 



74^ L AKMAtti Ss witAg 

zcront; (ed nonliqaere> qux cfTct. Nunctingul 
jperfeqaamnr. Iliad tme omnia mihidicendnincC 
opinionef yeteres parnmcxadas eOfe^ &rudes.C!i 
caveraiB adbnc erra1)atiir. Nona omnia erant pr 
mo tentantibns y poft eadem ilia limau func: & i 
qoidinacmum eft, iUis nihilominos referri dcbc 
accoptom. Magnianimi resfiiityreroin natursl^ 
brat dimonere> nee conteniom exteriori eius con 
^edn, introfpicere, & in deonim (ecreta dcCua 
dere. Plorimamad inoeniendnm contulit» qui^M 
raaitpoflereperirl Cumczcnfitioneitaqae vetem 
audiei^ifiint. Nulla res confiimmata eft, dam in 
cipit. Nee inbac tantnmre omniam maxima atqm 
inuolatiSmaj in qna edam cum mulmm adnm a^ 
omnis tamen 2tas qaod agat^initeniet; fedinonifl 
«lio negocioi longe iemper a perfeAo fuere pri» 
cipii. 

Cap. Vk IniqaacaaflTam eHe^nec ali vno dl&m 
eft, necvnomodo. Thiles Miiefius coram tcrrii 
iubicclo iudicat humoie portari Sc innarare ; fmci 
lud occanum rocas, ffuc magimm mtre, fiue d£^ 
us nature fimpUeem hdhuaq^^tnikhumidum 
mentum, Hac^ ipquit, vnda fiiftmcnir orbis, 
lut aliquod grande nauigism Sc gmoe his aquis > 
prouit Superuacuuna.eftr&ddcrecauflas, pro[ 
qoas §xiftimat,graDifliiiiani partem mandi non pi 
ipiritu Earn tenui fiigaciquegeiUri i): non en im ni 
dc fini terramm , Lkd de moni agitur. lHod ^ 
mcnti ioco ponit,aquaieffeiii taafTa.quibushic 
bis agitatur , quod ia omni maiore mom crumpi 
ftre aouifontci: ficoE in nauigiis quoque cueoit 






NATVRAt:'fCtyitiiT/tiB,"Vt ?47 

inclinaufiint^ tcMeit inlatus, aqium {brbetnt; 
cide in omni onerc eorum qtttt vehit,(i immodice de- 
reffii iixnx 2), ant fiip^tfanditar^ ant certe dextra 
liftraque tolito ibagig forgit Hanc opinioncm 
Ifim etk, nou eft dia colligendnin. Nam fi tcr« 
m a^iia fiiftineret, tota aliquando concuileretur^ 
dap€ritioaeretui;:nac agitari illam ^irareiniir,(ed 
ttiete.. Tom tou (oncuteretur ; non ex parte: 
imtiiiam enim naait.;'^tt]idla iadatur. mtnc yero 
mterrahiiiivniiierfiinim, (ed ex j^ararmotiia eft; 
ubmodo ergo ileri poteft^ n qmod totom ?eM» 
if totum non agitetar, fi id quo yeUrar, '^'fP^^ 
meft? At quare aquae erumpunttPriimiinoninK 
|i fibge treinuitterra>& nihil humoria nouifluxit; 
elndct fi eK hac cauflb ynda prorumperet^a lateribut 
bto circumfimderettir : ficut in iluniiaibiis ac isari 
djemntaccideret vtincreinenaim aquarum, qud* 
m nanigia defidunt, in lateribua maximeapp*^ 
It Ad vltimum noh tarn exigua fieret quam didt 
(pdo^ necvelutper rimam fentiaa fubreperet, fed 
It ingensinundatiOj vt exinfinito liquorcj Sc ft*, 
te vniuerA« 

A p. VII. Quidam niotam terrarum aquz impU* 

'c: (ed nonexeadeincau(&. Per omnem^in* 

It, rerram,niulta aquarum genera decurriint* 

bi perpetui amne8,quorum nauigabilis etiam (i- . 

utorio imbrium magnitudo eft.Hlnc Nllus per 

n ingentes aquas inuebit:hinc qui mediua intet 

A hoftilia fiuit, Danubius ac Rhenus, aher 

Icoa inipetus cohibens, St Europam Afiam- 

termmaQft 1), alter Germanos, aaidam geii* 

) lego fntrif, penioet cnim hoc «d aqnam , quia 
|eotflijQiie onerti vei foperftnii, vd aliierefurgit, ,' 
%£m_A jkmpts dHUrminmi) uigcmefior, Diiiubifj 
' \ fmu 



f4| L. AnnAii SbkbcAs 



jtiii likll), rL*|ictldiii. Adiice nunc patentiffii 
nil, A IliiKiiii |M)|iulii iiucr fe ignotis circui 
A hitflii(-l«lMlcM hrtui|(iop«ludcfl,necip(isqaid 
i«i li»priiii«iN« (|uil>ui iucoluntur. Deinde t 
l«>ii UM vApiirt (luminuin , fubitos, & ex occ 
%\\\w% votiKMiiiA. Tot delude ad tempus co 
\%\\ I tf\\\i\Mii iiii|U'Uu: quorum vires quam repc 
umlMoiioi. Oinnis hxc aquarunii etiam in: 
isiiu » \\A(Ui-a ()icic!(qttc tft. tllic ^uoque alii 
%^v\\\ \\i(vvuut«ir,i\mpnircepsto)aat Cftis3i 
|*<\A^u\\U\ivt mva^tis retuiidunmr. &ie=3sar 

\Vitt xS^)Hm[^\^ «V octiare capitis octks ires 

%>H:yo< %AM» Nvjc,>: «^n: ttiaw3«:3aiuat«i' 
t^vrM \>r\vNi%, >^»?-. ex ^fi^f^fcT^ molmrue inr 
jc. >nN wnh*'^ C-; , r>NX^Se cc ftluuBnar Zli. 
♦www*. A vi^c:?!: r.p« vi^ijcims it rrJiii: 

^»* "^ v»'"*--''S. w *T-. :.^ .r, '"■:-r.:;r:ri 
♦!%.■• o • "^^^ *-•,**,. ^' ». .: .-^ -••-::* rrrrr 
««*«-^K ^♦'^ '^; . c ..- : -Ai:^ j"-.:^ ▼" ■: ~",i. : 
<!^>, O*' ■->■ V. '»*^-^»T«:^ ..--:•- i'.^" -Ji 



^. • 


..«i>'*'<i ** - . C* 


JX> 


^ 


.--Vt4.-> *V" *. 


'% 


.' 


*,--4^ ,:»S«V '- 


,>— 


-■«• 


< ~f«*. iT^- 



NAtVRjit. QvAiiT, Lib, VI. 749 

rchementius moucre. Nam apud tios qiioqu^ niult% 
|u« procul 1 marl fuerant , fubitQ elus ^cccifu vapu- 
nuere ; & iriiks in conQ)e£tii collocacas, fiu^^o$ j qui 
onge ftudkbatur , iiiuafiCp Illk qtioque poceft acce- 
Lcrc £ic decedi^re peUgu$ infer num : quorunn tien- 
rum fit lin^ mom f^perflantium. 

Cat. vhi. Nan quidem exifHmii diu te hxiltt- 
uranij an credascfTc fubterraneas amnes Sc mard 
llicondkum, Vnde enim ifla prortimpunt , vnds 
d noi veniunt , nifi quod origo ham oris iticlu& ell? 
Lge, cum vides inct;rrupmni Tigrim in medio id* 
leris ^ccari, Sc non vnluerfum iucrti> ^d pauUatim, 
on apparentibus damnis , minyi primum , deinde 
Diifumi I qua ilium pmas abire niii in obfcura ter ra- 
ti m^ vtiquc cum videa& emergere itcrum ^ no0 
ilnorem co qui prior Euscerat '{ Qriid cum vides 
klptieum, celebracum pui^tis, in Achaii mergl,,& ^^ 
1 Sic ilia rurfus tran&ieflo mari e^undere amcsmHi* 
num fontem Arethufam f Nefcis autem , inter opi- 
iloncSj quibuf narracur Nili ^fliua inundatio , Sc 
Lane e^e j a rerra illuni crumpere , & atigeri noil 
;ipernisaqUL5| fed ex intimQ redditis ? Ego quidecti 
snturionesduof, quos NecoCsfart vtaiiarum vir- 
atnm , ita ireritatls in primis amand(TimuS| ad in* 
«lligandum caput Nili miferat , audiui narrancei , 
frngum illos iter percgifTe, cum aReg^ i£chiopi£ 
Lftru£!iauKilio,comm€ndacique proximis regibuv, 
snecrAfTent, Ad vlteriora quidemj aiebant^ perue*. 
Lmus^ ad immenfas paludts, quarum exitum nac 
k colae noueratit , nee fperare quii quam potelt , ict 
nplicitJ: aquis hcrbae funt , Sc aqute ncc pediti elu** 
^^fbiLes, nee uaiiigLOj quod nili p^ruum ^^vnius c$rA 
IlIC^ limofa dfir obfita pains non f<;rar, Ibi, in quit, vi- ^ 
■ mas duas petras , ex quibus ingcns vis flumims eic- 
debaL Sed due oip uc ilia/flua acceflio eit Niii> Cue ' 



750 L. ^Anwaei, Senhcab^ 

■ ' ' '■ ' ' ■ f 

tunc iia(citUr , fiue in terras ex priojre recepta carfa 
redit i) : hoime tu credis ^ illam ^ quidqdid eft, ex 
magno Jierrarum lacu afcendere *i Habeant enim 
oporcet ploribus locis {par(um hnmorem > &iniino 
coaduin, vt eru6lare tanto irnpetu p^ffiAt: 

Gap. IX. Ignem caufiain motus quidaniy ^qoi- 
dem non eamdem iudicant. Inprimis Anaxagoras, 
qui exiftimat, iimili penc,ex caufTa ^aSra concutt, 
& terram : cum in inferiore parte fpiritus craflhm aiS« 
ra, & in nubei coa3um , eadem vi qua apud not quo- 
que nubila frangi folent, rumpit; & ignis ex hpc 
colli(ii nobianij curfiique eliii a^is, einicuit. Hie ifCc 
inobuia incurrit , exitum qusrens, acdinelUc repu- 
gnantia: donee