(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Opuscula varii argumenti: oratoria, historica, critica, nunc primum conjunctim edita"

Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc 

publishcr to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc 
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to 
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. 
Wc also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of 
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs 
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb 

at |http://books.qooqle.com/| 



)h.'^ 



WYTTENBACHII 



-^yMSCtJLORUM 
T^OMUS SECUNDOS. 



/^ 



\ 



\ 



T^ 



DiN. WYTTENBACHII 



O P USCULA 



VARII ARGUMENTI, 
ORATORIA, HISTORICA, CRITICA, 



NUNC PRIMUM CONJUNCTIM EDITA. 




TOMUS SECUNDUS. 



X.UGDUNI BATAVORUM, 

Avon S. «« J, LUCHTMANS. 



r e» P* 



AMStELODAMI, 

Diji HENGST iT FIZ» 

* ■ • 

M D C C C X X'.It ' 






• * .* 



ip 



•' 1 



t 



\ 







«( 



/ I • • • ■ 




. *t >■ r 



• « . 

• • • • 



• • • 



• « » 



• -••..; ' 



; :..: 



V 



S E R I £ S 



OPUSCUI^ORUM 



QUAB VOX* II. CONTlNBNTUa. 



Epistola ad P. G. van Heusde* , td pMg 

Epistola ad Boschium 

De oVuu VilloisoDi; ex fiibU Crit. XL 127. 
lyt oVitu Santenii; ex Bibu Crit. XI. 133« 
Prokgomena ex editione Phaedonis Platonici. 
Pncf^do ez seciind^ editiope Selectorum Princi 

pum Historicorum. • * . • 
Epistola ad Lyndenum. . • , • 
De obitu Saxii, Hanae, Jaegeri et Bangii; ex 

Bibl. Crit. XII* 94. • • • 
De obitu Wynperssii et Ravii; ex Epidiortfaosi 

Bibl. Crit. XII 

Praefatio libri primi Miscellaneae Doctrinae. 
Memoria Sanctocrucii; ex Misc. Doctr^ !• 169 
Addenda ad hanc memoriam. • • 
Annotatio ad J. Bakii librum de Posidonio. 
Proptrepticus ; ex Misc. ^octr. II. 173. • 
Diatribe de Philoxenis; ex Misc. Doctr. II. 64 
Memoria G. L. van Wassenaer; ex Misc. Doctr 



IIL 



Praefatjo libri tertii MiscellaneacL Doctrinae^ 
Parentaija; ex Misc. Doctr. UL 009. 



74* 
8cx 

144. 

14*« 

ai4, 

ai8. 

226. 
^o. 

244. 

»73. 

ay4* 



309« 

325- 



«ERIES OPUSCULOIU Vol. n. CONTENTORj 



Disputationcs duat praemio ornatae. 

Disputatio de Unitate Dei , ad Lq;ati Stolpiani 
Curatores • ^^ P*S* 373* 

Disputatio de Ifninortalitate Animi» ad Legati 
Tcyleriani Curatores 493 , 



Index utriusque Volutninis. 
^lddenda et Emendandai 



it • 






rjjtr 






fiiANIELIS WTTTENBACHIt 



E P IS TOL A 



A D 



^HIt.. GUIL. VAN HEUSDE. 



BX SDITIONS 



SPECIMINIS GRITICI IN PLATONEM 



H S U S D I I, 

Praef. pag. xxv. 

V^uod roganti Tibi receperam, nii Heusde, me 
tno iibello aliquid literularum et judicii de locis a 
Te tractatis additurum: ecce, ubi ad rem ventum 
est ,nil habui quod addefem. Nam quum de anim- 
adversionibus tuis inter nos ageremus, Tuque» 
instar illius apud Platonem nostrum Theaeteti y iis 
judicii severitatem adhiberes , falsum quodque et 
m€puaJw abjiceres, nec nisi, si quid probabile et 
^ivifiov videretur, retinlbresi non profecto opus 
est, ut nunc eas denuo recenseam , et singulis 
meum judicium» pukre^ benc^ rtcte^ apponam* 
Ergo primum hoc literarum nobis argumentuu/ 
pcriir. An igitur , ut saltem tuae voluncati meo» 
VbI. IL A que 



^ EPISTOLA 

qne promisso satisfaciam , hoc ipsnm nnnm ^d 
Te scribam , me non habere quod scribam ? Alii» 
hoc sit concessum, a nostra quidem abhorret 
conjunctione, cui numquam vel sermonis vel epi* 
stolae materia defuit. Ergo et alterum hoc mihi 
ereptum est scribendi genus. Et tamen scribere 
me cogit et tua volunta^ et mea fides. Ecquod tan- 
dem nobis argumentum superest 7 Superest unum 
certe , idque minime tenue aut leve. Tu ipse , mi 
Heusde, Tu mihi hujus epistolae eris argumen- 
tum. Te quum dico, dico ingenium animumque 
tuum, dico commune nostrum optimarum Lite» 
rarum et Platonis studium, Quibus de rebus co* 
gitanti quamvis indiserto copia scribendi deesse 
nequeat. Quo certius hoc mei de Te judicii do- 
cumentum Tibi accidere debet; quod, quum li« 
bri tui ubertas mihi de eadem re docte disserendi 
facultatem praeripuerit, malim indoctius et aman- 
tius, ifinihnpw xcA (pi^uKinpoy ^ quam nihil ad 
Te scribere. 

Seitus hic annus est cum ad me Amstelodamum 
venisti incensus studio Literarum , earumdem co- 
gnitione sensuque jam imbutus Rotterodami in 
schola Cl« Nodelli , elegantissimae doctrinae viri : 
ostendebas Te Platonis amore captum, ad cujus 
Intelligentiam nt Tibi adjutor essem , candide me 
nodesteque rogabas* Hoc primum mihi novum 
et inexspectatum accidebat, adolescentem modo 
ex puerili disciplina prodeuntem , Platonis et co« 
gnitione tinctum et stndio ardentem, ad me ve« 

ni« 



AD "HEUSDIUM. 



, »» 



nire: Phtonis, inquam : qaem quotusqiiisque 
noD modo discentium , sed docentium , legit , aut 
si forte inspexit, non continiio relinquit? Nam 
discentium quidem iste dudum est mos, ut si 
paucos Graecos versus , paucas Latinas Elegias 
dicticerint, jam haec ubique crepent, sibique do< 
cti videantur. At vero Tu , in hoc etiam similis 
Plntonici Theaeteti , 0^91^ iKalov fiiifi» i^j^T) fiw 
vof , sine strepitu , sine vento , quid scires , quid 
nescires, ingenue prae te ferebas. £x quo in 
primis judicavi) Te vere a Platone captum esse, 
et, ut ipsius dictione utar, rh n\ir(»v» rii¥ i^n* 
In vA i])Ji^mi Xa&^v^ Platonem verfl Te ansft ap« 
pTthendisse. Hunc enim qui legunt, intelligunt^ 
in ejusque se doctrinam ac praecepta insinuant» 
hi profccto primam omnium legum sibi imponunt 
firvuli rourriv huic perpetuo et volentes paretit: 
hufus ad adventum et imperium omnis ex animo 
expellitur expurgaturque vanitas 9 arrogantia , m^ 
perbia. Unde fit, ut homines vani et ventosi 
Platonem nec diligant, nec intelligant. Tu pro- 
positum iter ingressus , cum in meas de Graecis 
Literis scholas ventitabas , tum domi assidue Pla« 
tonem tractabas; ut facile animadverterem , Te 
eum in dies magis et diligere et intelligere. Ita 
biennium traductum. Interea multa , quae rerum 
mearum statum mutarent: obiit Ruhnkenius: vel 
bujus necessitudo» vel mei fati necessitas, me 
migrare Lugdunum coegit, Tu adhuc annum 
Amsceiodami monsisti, inchoatum opus urgens, 

A 2 d^ 



^ BPIS TOLH 

domi legens rel^ensque Platonein , caetemm ta 
Jurisprudentia operam dans Craso , in Philosophis 
Swindenio, clarissimis nuper meis collegis, ec 
utrique cum Athenad Amstelodamensis , tum suae 

disciplinae,doctoriceleberrimo. Tum ipseLugdu^ 
num ad nos venisti. 

Mihi vero , mi Heusde , quum temporum meo- 
rum varietas et stationis commutatio , multa iffoi* 
knra attulerit ^ quae nunc narrare nil attinet : r^ 
yip h fJo'^ a^tyS rix^f ^r* Edpi^RHy* cujus et 
hoc mihi subjicere soleo, ^n irirvi» Xiiiyi rwv m^ 
mSv^ &^ iJ ffo^ii — * in his igitur unice me con< 
•olatur conscientia recte factorum 9 aervati officii , 
et restitutae in hac nostra Academia disciplinae 
Literarura 9 quae jam per aliquot annos prostrata 
jacuerat. Disciplinam dico scholas^ drscipulos, 
liorumqHe studia et progressus: quae non numero 
censentur, sedpondere: quamquam et numerus, 
pro hujus saeculi ingenio , probabilis est. £t jn 
his 9 qui pondere censeantur 9 discipulis Tu quo- 
que in primis mihi es 9 mi HeusdCr Sed Litera- 
rum studiosi alii aliud proposttum habent : alti 
eas, ut adjumentum aliarum doctrinarum, adhi- 
bent:^ alii ad ingenii ornatum: alii ad animi oble- 
ctationem: alii alia de caussa: paucissimi ipsa* 
Tum unice caussa et amore^ et ut in ipsarum scu* 
dio vitae tabernacula ponant. His equidem sem- 
per solco auctoresse, ut studia adolescentiamque 
suam aliquo scripto in optimam partem ad civium 
notitiam commendcnt. Quod et Ciceronis est 

prae* 



i 



AD HEUSDIUM. $ 

l^rteceptuio , et his ipsis diebus , ut nosti 9 a no« 
bis ia scholt de Offieiorum libri& tractatum. 
Qaamquam enim subinde fit, ut adolescentes vant 
et ventosi modestis doctisque adolescentibus et 
laudem et laudis praemia praeripiant: estUlanon 
laus 9 sed opinio et error ezigui temporis : magna 
est vis veritatis 9 quae diu latere nequit: maxima 
est virtutis efficacitas 9 quae sui cultores certissi- 
mo doctrinae conscientiaeque fructu beat« Sed 
ostendenda est vinus^ et ad publicam notitiam 
producenda. Etenim si cognita virtus nonnum^ 
quam negligitur^ quid ignoratae vhrtuti fiet? Et» 
ut isti ventosi non nisi ri loKiJy consectantur 9 hi 
nodesti unice r$ iJpM contenti sunt : ita 9 quam* 
vis modestus virtutis cultor, virtutis muneri sic 
sitis/aciet, ut ri ioxilw ne prorsus negligat, sed 
ly iiwM addat^ et qualis est^ talis baberi velit, 
]u et superiore «nno recte fecit Lyndenus noster, 
documento progressuum suorum 9 Disputatione de 
Panaetio edenda ac defendenda: qui quum et ge« 
neris nobilitate et opibus omnia summa consequi 
posse videretur^ tamen extema ista bona adeo 
levia ducit , ut in his nihil 9 omne decus in ani« 
mi bonis ponat. £t nunc Tu recte facis prodendo 
tuo Specimine, mi Heusde: qui, nec ipse illo^ 
Tum inops subsidiorum 9 iis ^posthabitis 9 omneoi 
vitae suavitatem laudemque ex Piatonis optimo* 
rumque veterum lectione petis, £t communif 
noster amicus, vester condiscipulus^ Sluiterus^ 
duq) jpse «imilis editionem documenti mediutur, 

A 3 an* 



f EPISTOLA^ 

•nte paucos hos dies in Daventriensi cathedra po^ 
situs, ipse documentum exstitit, suum adhuc me« 
ritis constare honorem. 

Caeterum nostros de Platone sermones , Amste* 
lodami inchoatos , Lugduni instanravimus: quum 
Tu quotidie Phitonem tereres, non huc illuc va« 
gando 9 sed unoquoque dialogo ab initio ad finem 
perlegendo» perlecto iterando, singularum dein* 
ceps sententiarum nexu indagando, teque omni 
mente et cogitatione in philosophi dicendi dispu* 
tandique consuetudinem insinuares, itaque veram 
scripturam multis in locis, quamvis obliteratam, 
perspiceres, plurimaque librariorum menda corri- 
geres* Quae Tu inventa ad me deferens , materiam 
adferebas de qua jucunde colloqueremur , non so« 
lum mifiCpiXoXoyoymg 9 sed etiam wfATatoitifTeq et vvy^ 
iviouviSmgy quum dictionum, sententiarum , ima* 
ginum, suavitate, veritate, sublimitate in admira- 
tionem Piatonis abriperemur. Est profecto divi« 
vus scriptor Plato , neque diyini cognomen terne- 
re ei venit. NuUus enim est ex erudita antiquita* 
te scriptor , in quo major sit ubertas et copia ea- 
rum virtutum , quibus legentes in quemdam divini- 
tatis sensum auferantur: aut, si qui sunt , qui in 
ejusdem laudis ac similitudinis societatem vene« 
rint, hi ab ipso Platonis fontefluxerunt. 

Mihi vero nostri sermones saepe in memoriam 
tevocarunt adokscentiae roeae teropus , quo ille in 
tnimo meo sensus et recentior et acrior vigebat : 
(^uem nunc usus et aetas vel refrigerarunt , vel ra« 

lio- 



AD HEUSDIUM. f 

tione coercuerunt. Ego viz dum adolescentiam 
ingressus eram , quum mirificuB me caperet et qua- 
si hufiiyto^ amor Piatonis : cui legendo quum om* 
ne meum tempus impenderem 9 tum in primis otit 
capubam . qoibus per anni tempestatem in sylvas 
montesque excurrerem 9 et nunc viridi membra sub 
arbuto stratus^ nunc ad aquae lene caput sacrae^ 
promerem , non ut ille veteris pocula Massici , sed 
librum Platonis, in ejus me lectionemconjiceremae 
penitus demitterem» Ibi tum fieri solebat , ut , quem« 
admodum ipse in alto editoque poaitus in circum- 
jacentia infra me loca veluti parva et humilia prospi* 
ciebam, sic Platonis genio repletus purior levior* 
que in coelestes regiones sublimis evolare viderer y 

Ut miki jam summam sapientia panderet arcem , 
Unde hominum errores longe lateque per orbem 
Despicere , atque humiles possem contemnere curas. 

Sed hoc somnium , saepe mihi inchoatum , quam^ 
vis breve, quippe mox abruptum corporis admo* 
nitione, animum e coelo in terram detrahentis, ta* 
men ita crebrum refertumque fuit mirabilium Vi« 
sorum sensuumque varietate, quae veluti myste- 
ria, nemo, quamvis initiatus, oratione enarrare, 
nemo profanus, quamvis enarrata, intelligere pos- 
sit, initiatus ab initiato paucis verbis ^dmonitus 
continuo sentiat, Igitur et Tu sentis , mi Heus- 
de. Et mihi satis sit, hoc dedisse recordationi 
somnii illius et frequentis et mirifici , tamquam 
anticipationis et gustus verae et a cOli)oris vincu* 

A 4 ' lis 



> PPISTO^A 

lis solutae vitae : atque , ut cum ipso Platone to^ 
quar, (Phaedro p. 346, DO t«5t« fih <njv fii4^ 
§ifl KMX»pM^ i<' ny vii<^ rfiy rin ftMpiTep» ilp^rai. 
Interea dum in hac vita sumus, hujus vitae officia 
ne negligamus. Quam ^uisquc norit artcm y in 
hac sc cxcrccat , ut est ip Graecorum proverbio : 
per eaijnque aliis prodesse studeat» Qui in Platone 
plus aliis videt , ad hujus inteliigentiam studiosis 
prosit : et profecto egregium viue munus suscepe- 
XXt^ Ho^ tuum est , mi Heusde. 

Equidem ipse adolescens icutiowl^ illo Platonis 
tmore incensus, eum aliquando edere constitue* 
bam : mox Julianum , Synesium , denique Plutar* 
chum eodem amore et edeudi proposito complecte- 
bar: nec dubitabam quin studium meum vitaeque 
spatium vel qu^tuor edendis his scriptoribus suf- 
fecturum esset. Veni deinde ad Ruhnkenium , ^i 
me a reliquis ad unum Plutarchum convertit : Pl.v 
^ tonis editionem ipse cogitabat : in caeteris scripta^ 
ribus unus omnium Plutarchus maxime emenda-» 
tricem explicatricemque interprctis operam et desi- 
derare et mereri videbatur: et brevi animadvcrtere 
ccepi, hunc taDc^in habere matieriam, quae meam 
quidem vitam operamque omnem consumere pos« 
set, sive operis magnitudine, sive virium mea^ 
rum tenuitate, sive temporum iniquitate* Quin« 
que sunt anni , quod Ruhnkenius noster diem 
obiit: quatuor, quodLugdunum migravi^ Horum 
quinque annorum quotam partem putas me Plutar- 
cho tribuere potuisse ? Sex menses , ne hos qui« 

dcm 



AD HEUSDIUM. 

km cootinuos. Hoc sex mensiuin spatio confeci 
Animadversiones in Moralium paginas priores cen* 
rom, a libello De Educatione ad Consolationeoi 
Apollopiir £t hucusque profeceram his ipsis die- 
bns , quum ecce , denuo belli tempestas intonat » 
post brevem paqis usuram nondum recreata pa« 
tria, imnio tamquam primae quietis dulci somnio 
lacuta et mox excussa. Igicur Piucarchus meus 
rursus commeatu cum Oxoniensibus excludetur« 
Sed hoC) et omnino meum omne negotium, leve 
est prae patriae damno : quod quis tandem bonus 
civis non lubens vei suo incommodo redimat? Uti* 
nam, qui populis praesunt, Platonem legerent! 
mallent prof^to diiKiMai quam Is^iiiuivj injuriaai 
feiTe quam inferre aut referre; et, siquidem beU 
lum €$i malum 9 ut nemo dubitat , mallent philo- 
sophaiiy quam bellare: studerent suo ipsi exemplo 
ratam ficere et implere nobilem illam Platonis va« 
ticinationem ^ (RepubU V, p. 466. B. ) iatp fftl|| 
i} oi ^i?J^o<poi ffxffi^eicmiv h T»h voXetny ^ 9 ^2 
^offOMq TB wiy >,iyi(um xoii iwivTM <Pihovo^ivoi9i 
yy^flaq tb kcH litayaq 9 Ko} ToirQ iU rowrov ^\^firhii 
iivafM Ti ToMriKi xai (pihovo^ot — ovk Ivn KaxSh 
wauKa 9 u 0l\i VKaiKav 9 raU Tihivtv* ima il oi^ 
}li r$ a^dpmTlv^ yivn. At nos 9 qui non regimus , 
sed regimur» in hoc certe philosophemur, ut pa» 
reamus rectoribus nostris, cum hominibus, tum 
supremo omnium rectori Deo : quidquid nobis 
praeter nostram culpam acciderit 9 ut ab illo ioip 
aissuip, aequa mente accipiamus^ semperque in 

• A s prom* 



fo EPISTOLA 

promtu Iiabeatnus illnd Cleantbis: "Ao^w li pt,^^ ^ 
2«u ^ KeH vi y^ ^ liiirpaythn 9 "Oiroi xof if^Tv elfjti 
itarirarfilvo^» 

Et quandoqnidem quod quis agat , nil superest 
qaam suum cuique officium , age , et nos nostrum 
tgamus, et ego me protinus ab hujus tcmporis 
cogitatione ad recordationem adolescentiae institu- 
tamque scriptionem referam, Igitur ego illa aetate 
cogitana Platonis editionem, solebam mihi ipse 
Justae editionis formam, designare ; quam Tibi , jam 
depositum a me hoc opus suscepturo , cognoscere 
Bon inutile sit. 

Editoris munus duabus constat partibus, emcn' 
datione et interpretatione. Hoc nunc verbo mo- 
Uuisse satis est; quandoquidem de utroquc ofiicio 
tiberiua exposuimus alibi, et nuper in Praeratio- 
tae ad Plutarchum. Nunc aliud volo. Nam mihi 
adolescenti accidebat , ut, quum utrumquc ofli- 
cium Platoni adhiberem, tamen multas eorum par- 
tes non perspicue cognoscerem : sentiebam, mihi 
aliquid deesse ad eorum accuratam cognitionem: 
nec, quale hoc esset, intelligebam. Venit mihi 
tandcm in mentem » totum argumentum in suas par« 
tes distribuere. Haec me distribucio sponte ad sin« 
gularum cognitionem partium ducebat , mentis in* 
volutam notionem explicabat , ut jam intelligerem 
quid illud esset quod mihi defuisset, multaeque 
novae et judicandi et inveniendi viae mihi ape* 
tlrentur* Erat autem distributio a simplici mani« 
festoque boc principio ducta, omnem emendatio- 

niS 



AD HEUSDIUM. tt 

bis interpretationisque sylvam duobus locis conti^ 
neri , altero in ipso scriptore , altero extra eum tn 
aliis scriptoribus. 

Ipsum scriptorcm bifariam dicimus : primo ipsum, 
homincm^ quis^quando, ubi, quibus parentibus^ 
qua gente, patria, vitae actione et factis fuerit: 
ddnde, cfus scripta. Prioris generis cognitionedn 
saepe etiam ex Literaria Historia percipiunt homi- 
nesy qui ipaa scriptoris scripta numquam lege- 
runt; quomagis ea nobis et primo loco, et dlli« 
genter, tenenda erit. Alterum genus, quod ipsa 
uripta continet, in quorum lectione et accurata 
intelligentia nobis finis omnis nostrae opetae posi-> 
XQS est, in tribus cemitur partibus, dictionc^ ma* 
ttria , forma. 

Atque, siquidem ita naturft comparatum est, ut 
a verbis ad res proficiscendum sit , primum dictith- 
»/ studebimus : consuetudinem scriptoris , cum in 
singulis verbis, tum in constructione caeterisque 
panibus orationis , figuris , sententiis , exemplis » 
comparationibus , notabimus, indicibus consigna* 
bimus, ut paratum habeamus Lexicon , cujus ope 
scriptorem secum ipsum conferamus et ex ipso in« 
terpretemur: quae prima et certissima omnis in- 
telligentiae est vla, et totius grammaticae inter* 
pretationis fundamentum, Qua in re saepe officiuoi 
desideravi Editorum, qui suis editionibus nulla 
verborum Lexica addunt , itaque eas tam necessa- 
rio intelligendi judicandique subsidio Krarefe sinunt, 
UabeDt pleraeque Latinorum editionea Scriptorum : 

Grae* 



^ EPIS TOL A 

Graecorum paucae : caret Plato : et Aristoteles alU 
quid aiuplius desiderat quam Sylburgianos indi* 
ces, quamquam laudandos caeterum, ut omnia hu« 
jus viri^ In Hippocrate exemplum dederat A. Foe* 
eius 9 egregio opere Oeconomiae Hippocrateae : 
quod utinam secuti essent editores Galeni; qui 
quum propter librorum multitudinem et doctrinae 
varietatem copiosissimis et verborum et rerum in- 
dicibus opus haberet , utrosque adhuc exspectat, 
Poterat et Wesselingiani Herodori quamvis magna 
commendatio tamen augeri addendo locupletando- 
que Lexico Herodoteo Aemylii Porti. Igitur Pla* 
tonis quoque editor glossarium Platonicum con« 
ficiet, verborum dictionumque, cumeorum, quae 
in philosophia, tum eorum, quae in reliquo liu« 
guae usu versantur. £t prouti Ciceronis in hoc 
genere duo e^stant subsidia, Thesaurus Nizolii 
et Clavis Emesti, ita Platonicum glossarium utri» 
lisque dotes habeat^ immo superet etiam, copiam 
illius, hujus diligenuam, Atque hujusmodi singu- 
laribus Scriptorum Lexicis paulatim materia conge;- 
xitur 9 unde posteri aliquando Stephanianum Orae» 
cae Linguae Thesaurum expleant , vel certe auge- 
ant: qui quandocumque et quicumque exsistent » 
certe non solis hisce singularibus Lexicis freti 
opus aggredientur , ehi vyv fifiorol il^i , Stephani 
Compilatores , ad eum reprehendendum promti, 
ad imitandum infirmi; sed vere Grammatici ex he^ 
rpico illo Stcphaai geu^re et aevo^ magnas ipsi 

suaa 



AD HfitJSDlt7M/ H 

SUs bgain doctrinaeque vires ad inateriaiit loca« 
pletuidain digerendamque adferent. ^ 

lo hac lectione neeesse est multae se kgenti of* 
ierant cogitationes ^ quibus vel sententiae difficul« 
tMs expediatur^ vel scripturae vitia emendentut : 
etiamsi unice dictionis rationem habuerit. Sed , hac 
finiu lectione , releget scriptorem ; nam saepius 
legendus est. Et priora quidem inventa cum cor« ' 
riget» tum confirmabit: nec dictionls rationemi 
umquam negliget; caeterum, jam ad mattriim 
quoque animum propius attendet* Haec uiliver* 
ie duplez est , vel * philosophiac , vel fcliquae do^ 
ctrinae^ quae pertinet ad historiam^ antiquita» 
tem, mores, leges, instituta, opiniones, artes 
ac disciplinas oranes in omni vitae genere versa- 
tas. Philosophiam Platonis cognoscet ex ipso Pla- 
tcxie : cavebit sibi ne judicium ipse suum occupet 
dque inculcet aliquod compendium Philosophiae 
Platonis^ qualia feruntur et Veterum quaedam, 
veluti Apuleji , Diogenis Laertii , Alcinoi , et plu« 
ra recentiorum Atphilosophiac historia Scriptorum. 
Nanc ipsum Platonem kget: illa compendiornm 
adminicula relinquet minutis ilh's et acutulis jk«« 
tiupo^ha^ij sublimis scilicet sapientiae captatori-* 
bus : qui quum sibi et philosophi et nescio quid 
videantur, tamen desiderant, saepe etiam postu* 
hnt ab iis , qui Platonem diligenter tractant , nc 
breve compendium ejus philosophiae conscribant^ 
circumcisis omnibus ambagibus; nam eura habere 
tm multa a proposito aliena, ut magni laboris 

sit 



^, EP IS TOL A 

sit ad sententiae cogDitionem pervenire, Equident 
ineniini me aliquando in istiusmodi flagitatorcs in* 
cidisse. £t Tu fortasse quoque incideris » mi 
Heusde. Nec desunt qui istorum desideria pro* 
bent. Vidimus aliquando viros doctrinae tuendae 
socios , certamen ac praemium proponere disceptan- 
dae quaestioni, quomodo poeta Belga, id est, ho» 
mo Belgica lingua versus scribens, vel scripturus, 
Graecae linguae expers , ad Homeri intelligentiam 
pervenire possit. Haud mirer si aliquando propo« 
natur, quomodo pbilosophus Belga, Graecae lin« 
guae expers, ad Platonis intelligentiam pervenire 
possit. Tu , si forte in certamen descendes , vi*» 
debis quid respondeas. £go non descendam. Sed 
inter nos respondeam , ncque Homeri , neque Pla* 
tonis scripta, quemquam intelligere nisi Graecae 
linguae accurate intelligentem. Si nil nisi facta 
quaerimus, ut in historia, possit sane scriptor in 
vulgarem linguam verti: sedita, ut pereat omne 
orationis lumen et acumen , omnis affectus sensus- 
que dictionis, omnis gratiae venustatisque flos: 
quae omnia singulis verbis et constructione con» 
tinentur, nec alia in lingua pariter exprimi pos« 
sunt : veluti ex magno intervallo pulcri corporis 
non nisi universam faciem extremis quasi lineis de- 
sigpatam videmus: peculiares pulcritudinispartes, 
os 9 oculos , obtutum , lineamenta , vultum , co« 
lorem , animi morumque significationem , non vi- 
demus. Neque adeo facta ipsa recte intelligere 
possumus , sine cognitione opinionum , instituto- 

rum> 



ADHEUSDltTM. »9 

hm, aoruoi, omnium omnino rerum illius ae« 
tatis. Neque vero nos invidemus hujusmodi in- 
terpretationes hominibus Graecae linguae et anti^ 
quitaiis ignaris : sed eosdem inde de scriptoribus 
Kbusque Graecis judicare^ vel ridemus, vel mi« 
seramur, certe miramur, qui ignorantiam ignoran-; 
tia cumulent , nec vereantur prodere se nescire « 
quid sit judicare. Jtt y inquiunt , quaerimus m^ 
ckum^ non putamina. Vos vero, ut pueri, nu» 
cibus luditis : quasi vero ista similia sint : aut 
quasi ad nucleum nisi per putamen aditus sit : aut 
qnasi id, quod vos putamen vocatis in scriptore^ 
id tst^ vestitus et forma oratioais, non item sit ^ 
pars sententiac et nutrimenti. £t vero, cum ipse 
Plato est poeta, tum multa assumsit a poStis, ut 
a nemine intell^gatur, nisi'Graece legatur. NequQ 
tamen omnis Graece doctus inteiliget Platonem. 
Ad linguae accuratam cognitionem accedat oportet 
proprium quoddam legentis ingenium, studium^ 
judicium: quibus instructus esse debet Platonem 
vel intellecturus , vel editurus. Hic igitur phi» 
losophiam ejus cognoscere studebit , ut primo cu- 
jusque dialogi et argumentum et consilium perspi- 
ciat: deinde tres antiquae pbilosophiae partes di- 
stiuguat, et unicuique suum ac proprium det lo- 
cum, Logicae, Ethicae, Physicae: subjectas sin-» 
gulis partes discemat : Logicae , Dialecticam » 
Oratoriam» Poericam, Grammaticam, Criticam; 
Ethicae, locos de Principiis, Virturibus» Fini- 
^uiy Officiis» Summo Bono: Pbysicae^ de rebus 

Di- 



i» lif^lStOLA 

D^vinis» Hutnanis, Antino, Corporibus etcom^ 

ibune fundamentum Metaphysica. Platonis de 

|>bilosophia sententias quasque in hos locos di^ 

geret: expletis singulis locis, sententias in iis 

liotatas inter se comparabit , ordinabit , et ad 

^uamdam doctrinae rationem disponet. Reliqua 

materia multiplex , nec solum taetera^, prsieter 

philosophiam 9 disciplinas, sed omnem historiam 

tt antiquitates, omnium in omni vita terum va* 

rietatem , sacrarum , civilium , bellicarum 9 do« 

mesticarum , complectitur : quae ipsae in Exccf « 

ptis suo quaeque loco notandae sunt. Hanc ego 

xationem in Platone mihi sequendam designavi 

breviter adolescens: postea in Plutarcho factita* 

Vi , non sine magno meo quidem fructu. De uno 

ctiam indice monendum gcneris histodci illius, 

quo continentur nomina propria hominum, non 

modo Scriptorum , sed alioruin qui vel colloquen^ 

tes inducuntur, vel alia quacumque caussa me*» 

morantur. Horum nomina et res , cum ex Plato^ 

ne^ tum aliunde, colligendae, et ad quamdani 

iiotitiae perspicuitatem constituendae sunt : veluti 

in Prosopographia Codicis Theodosiani factum a 

siagnis viris Jac. Gothofredo et D. Rittero. Ha* 

bet haec opera magnum momentum cu^ ad au- 

ctoris intelligentiam , tum ad multos historiae lo* 

cos explendos. 

Tertium eorum , quae in ipso scriptore cemutf- 
tur , tst forma. Plato usus est /orma dialogo^ 
rum. Hac offenduntur minuti philosophi com- 

pen^ 



A D' II E S D I U M. if 

p€9idlorBHi anguitiis assueti: eamqu^ pUMleni, 

noti viritem esst rath>neili dictitant. Imperit^, 

ut omnit. Non intelligunt quid in docendi ^a 

sit Tiriie ^ quid puerile t et dialogum confUil- 

dunt cum catechismo. Nunc tidetnus istos viri- 

les stilicet pliilosophos suam saplentiatti libellis 

coBscribere^ ubi magisf^ breviter, ut ignorand^ 

interro|at y disdpulus docte et ^opiose respon- 

det. Inepte, proFectb, nec nitUrae convenieii- 

ter. Nisi forte dicant, interrogationem magistri 

nil aliod esse^ nisi titulum capitis. Quid igitAr 

attinebat hoc dial^gum vocare, quod potius iti- 

cuicamentum vocandum erat. Videmus eosdem 

istes, quum in reprehendendis tontemtoribus suis 

faceti et festivi esse volont, coUoquia scribere, 

inficeta quidem illa et horrida, Uec eliim aliter 

possunt: sed colioquentibus ahtiqua nomina im- 

ponentes, subito sibi suisque germani Socratici 

videntur: a doctis tldentur', ut ilie in proverbio 

asinus ad lyram saluns* Ne igitur aut dialogum 

pro puerili lusu , aut puerileUi stultitiam interro* 

gindo respondendoque distinctatn pro dialogo ha- 

beamus. Sed hoe docendi geun^ quam ob caus« 

sam et qua ntione Plato usutpaverit, accuratius 

exponendum videtur; si forte reprehensores isti 

tUquando rectius judicare discant» 

Ante Platonem qui dialogos scripsefint philo^ 

sopM, incertum est« Alexamentim Tejumpii- 

oos scripsisse Socraticos dialogos prodidit Ari« 

stoteles libro perditp de PoStis , unde hanc men« 

Vol. U, B uo. 



^8 E P I S T O I. A . 

tioBefli retulerunt Athenaeus XI , p. 505, C^ eC! 

Diogenes Laenius, III. 48 : qui idem primm: 

dialogos fecisse perhibet 2^nonem Eleatem , aod ; 

nullo ille auctore: itxxS^ouq tolvwf $m2 vrpSrm 

^piifM Zii¥w» riu '£A«ir)fy« Plato an XenophcMI 

prior Socraticos sermones ediderit, quaeri pos- 

sir. Sed baec nunc exquirere nil attinet. UlHd 

inter omnes constat 9 Platonem primum omnea 

philosophiae partes adbuc dispersas complexum ^ 

vno doctrinae vinculo ligasse, dialogorum formi 

. consignasse , eamque formam ad artis rationeBl 

et verisimilitudinem communis vitae excoluisse* 

Nam, ut aliarum rerum, ita philosophiae primi 

scriptores fuerunt poetae , Itgata certe oratione 

scripserunt. In quibus ne memoremus Orpheum, 

Musaeum ^ Hesiodum , quorum sub nominibus 

spuria ferebantur carmina: certe germana fuerunt 

XcnophaBis, Parmenidis, Empedoclis. Sed hoc 

. scribendi genus, quippe adstrictum necessitati mo- 

dorum , quum excluderet facultatem subtiliter dis- 

.«erendi, definiendi, argumentandi ; factum est, 

. m philosophi paulatim prosa scriptione uterentur. 

. £t antiquissimorum quidem in hoc genere, quos 

aliquid scripsisse constet 9 Pherecydis, Anaximan« 

dri, /naximenis, Anaxngorae, Zenonis Eleatae, 

Gorgiae , Melissi 9 Protagorae , Prodici , aliorum , 

Itbri ita perierunt, ut ne tantum quidem snpersit 

.vnde eoriim de oratione judicetur. Aliquanto 

. plures exstant reliquiae Heracliti , qui legentibus 

.cententias magis divinandas^ quam intelligendas, 

ob- 



(tlfa)ei^. Multae «ont Pytiidgorecrruitt DUputatia» 

te, Logtcae^ Ethicae, Phy^icae, cuin dissereii« 

filigentia et orationis gf avltate. Haud paucae 

id nos yen^unt ^ non quidem disputatioAes , sed 

\iitviores sditentiae^ Democrlti: cujus de omni 

philosophia , ezcepta Logica parte ^ fuerunt libri , 

insigm orationis ofnatu ; ut essent qui hoc noml« 

ne eum et Platonem^ potius quam Comicos, ih 

pottis habendos censerent : quod est apud Cicero^ 

nem , Oratore ^ 20 : Itaque video , visum esse non» 

nulUs^ Platonis et Democriti tocutionetn^ etsi ab^ 

sit a vtrsu^ tamen^ quod incitatius feratur^ et 

tlarissimis verborum luminibus utatur , potius 

pocma futandum ^ quam comtcorum foetarum: 

npud quos , nisi quod versicuU sunt , nihll est 

aliud quo'tdiani dissimile sermonls. Sed Plato 

nullam fccit Democriti mentionem : quamquafai 

poterat peir aetatem. Hujus silentii quaecumque 

fuerit caussa , certe in orationis omatu consectan* 

do, habuit quorum exemplum sequeretur^ Demo" 

critum et Pythagoreos : et aliquanto plus hac 

etiam in re Vidit. Vidit prosam philosophiae ora« 

tionem nimio intervallo a poSseos similitudine 

avulsara , propius denuo ad eam revocandam esse* 

Hoc effecit dialogo adhibendo : itaque philosophiae 

institutioni motum vitamque adjunxit: nec dis« 

serendi diligentiae quidquam detraxit: immo ac^ 

curatius eam ad humanae captum naturae accom« 

modavit. Exethplo in primis ei erant sermones 

magiscfi aui Socratis: exemplo poStae^ tragici^ 



ko EPISTOLA 

comici, mimici. Igitur et poeseos gecera in dU^ 
logorum va][ktate apparefit« Alii enim , ikt ep!« 
cum genus, sunt infyfifiaTixo) 9 narratione contw 
nentur, interposito inquam tl inquit: alii ipetpuh^ 
rm)j m quibus colloquium agitur, non narra^ 
tuc: alii ad tragoedlae sublimiiatem assurgunt^ 
alii ad comoediae similitudinem et vitae quoridia» 
nae exemplum composip sunt^ Floc debebat co« 
gitare ^ excellentis ille ingenii doctrinaeque scri« 
ptor Dionysius Halicamasseus , sed idem in Pla« 
tonem iniquior , vetere oratorum erga philosophos 
odio, in primis If^latonem^ cujus, et alibi, et 
maxime in Gorgia, judicium de civili eloquentia» 
omnibus deinceps et oratoribus et rhetoribus se£t 
alta mente repostum. Hic ergo Platonem in ge« 
nere tcnui summis laudibus afficit , in sublimi ut 
puerilem reprehendit: ejusqae caussae documen* 
. tum adfert dialogum Pbaedrum , in qua utrumque 
genus exstat : illud egregie , hoc perperam y tra- 
ctatum afiirmans. Quod , nisi invidia occupatus 9 
affirmare nemo possit. Quis enim integro judicio 
ad ilhus libri lcctionem accedens, non sentiat 
omnia apta inter se et continuata eodem verisimili* 
tudinis nexu, omnia in utroque genere cum argu* 
mento , loco , tempore , re ipsa , pariter conveni« 
re tantum , qnantum in ficto colloquio fieri pot« 
est ; ut legentis sensns nusquam quidquam vel in-^ 
eptum , vel absurdum , vel intempestivum oSen* 
dat, sed ubique Platonem, jcfxj^AjyA^/vc^ xoLi avvnf 
9miu¥ 9 delinitus eodemque divinitatis spiritu af- 

fla- 



ADHEUSDIUM. ai 

flitas 9 sequatnr. Sed Tu Dionysil locum , jam 
antea Tibi lectum, in tuo ipse exemplo relege; 
est enim longior quam qui hie apponatur : exstat 
in Epistota ad Pompejum Cap. II, p. 203. ed. 
Hadson: tt partim repetitu» in Judiclo de De* 
mosthcne Cap. VI, VII, p« 1171: et eumdem lo*' 
cum jam posuerat in parte nunc perdita operis de 
Oratoribus jltticis* Tanti ei videbatur istam PIa«' 
tonis reprehensionem ubique inculcare. 

Et quod dixi , Platoni exemplum colloquii etlam 
poetas praebuisse : certe utrumque genus jam phi* 
losophiae adbibuerant scenici, tragicus Euripides, 
comicus Epicharmus, Et mimorum scriptorem^ 
Sophronem diligenter lectitavit Plato ; quo magis 
dialogos ipse suos ad verisimilitudinem et com* 
manis vitae speciem formaret. Quam quidem lau- 
dem mirifice expleVit. Differunt enim hujus dia- 
logi ab aliis et Socraticorum et aliorum omnium 
phQosophorum dialogis tantum, quantum viva 
corpora a sutuis. Nam ut Xenophon sententiam 
Socratis verius sinceriusque tradat : certe Plato ra- 
tionem Socratlcam disertius exprimit : dico iro« 
niam , urbanitatem , facetias , imaginem quotidia- 
nie consuetudinis ac sermonis , tum illam disse-* 
rendi viam accommodatam vel ad errores vanorum 
hominum confutandos , vel ad studia discentiuiti 
javanda, et, quasi obstetricis instar, ex partu* 
rientibus eorum ingeniis notiones - involutas eli* 
ciendas. Porro , dialogus Platonis habet • fere j u- 
iti magnitadiaem dramatis , partes » descriptio- 

B 3 nems 



M- E^PISTOLA 

nein 9 ingreKSuni , progressum ^ digressiones , eadk. 

tiim : habet interrogandi nespondendique vices ic^ 

p.rQlbabilfs, ut ex ipsa humana n^tura expressae 

videantur, nil de industria quaesicum appareat) 

habet fensum aflTectumque^jocandi viam urbanamt 

venustam, verecundam. M,t credibile est» jan^ 

ipsi us Platonis aetate lectionem librorum ejus fre^. 

questatam multum valuisse ad conversionem ve^ 

teris comoediae^ ut sal Atticus^ quem Eupolbf 

^tqt^e Cratinus /Iristophancsque poetae^ Jttque^ 

aiiiy quorum comoedia prisca virorum estj muU 

tum quidem et acrem, sed aceiba suffusum biie^ 

gerebant, paulatim per mediae poctas comoediae, 

%\xm novae in primis Menandrum , ab his labibust 

purgaretur , ec ad germanam Atticam festivita«^ 

tem elegantiamqu^ rcdigeretur. Plato iu plerisquo- 

omnibus sujs scriptis dialogi formam tenuit, ex«i 

ceptis Epistolis et duabus Qrationibus , Apologisi 

Socraus et Epitapbio: quamquam et hujus prii^^ 

cipium et caussa repetitur a coUoquia Socratiii 

cum Menexeno. Qui postea fucrunt philosopU 

multum ex illa dialogi frequentia remiserunt : veU 

• 

ut Speusippus , qui Platoni in Academia succesi^ 
sit, teste Diogene L^ertio , IV, 4, 5, lua-aAaPi^ 
Wf iraiJiT?iitffT» irofiifii^ctTa f KOb^ iix^Jyou; vXilovMf^ 
feliquit plurimos commcniarios , et complu,rcs dia* 
Io£os : non , ut vulgatus intcrpres reddit , complu* 
ra commentaria , et diajogos piurimos : neqi^e 
^nim %}^lovoi> plura sunt quam nrdfAvXtKTTa • valQC 
)iujuisa)odi hypcirbole apu4 «0^9 ^ui «mQrie Iq- 



AD 'HEUSDIUM. 

^tnmtiir, in signiflcanda praecipue amoris magni« 

tudioe: veluti illud ftiit, quod in clausula libro» 

ram de Officiis vidimus: yale^ mi Ciccro^ fiti" 

que persumde^ esse te mihi quidem carissimum^ 

ui wuiito fore eariorem , // talibus monumemit * 

freeceptitque iaetabere. PHnii TDinoris, quem 

primis his* feriardm diebus relegi, Panegyrici, 869 

6: ut maximo fructu suseepti^ita majore depositi 

ofdi gtoria fruitur. 92, 5: principem ahftuUt 

ftssimum^ dedit optimum^ meiiorem optirko gCm 

mt. Epistolamm II 9 6, 7: quae cum sint tur^ 

fissima discreta ac separata^ turpius junguntur. 

V, 189 I : Neque enlm duMto esse amoenisiimam' 

lillam V in qua *se compotuerat homo feUcior antc* 

quam feUcissimus fieret. In Laettio qui proprie 

loqoi solet, alia est ratio. Subjicit enumeratio. 

sem dialogorum, et iTropunifciraif multitudinem 

numero versuum 43475 definit: qtio in t6co no- 

tandum est, &iFOf£»iifcaTm esse Ubros hondum acf 

tditionem expoUtos^ et in hfs quoque censendos 

csse T9v^ vTTOfivfffMTiKou^ ^ieLhtyov^. Scd et hujus 

et deinceps reliquorum , excepta parte librorum 

Aristotelis et Theophrasti, ac nonmillis Epicuri 

ct Chrysippi fragmentis , reliquorum igiiur ad Ci- 

ceronem usque philosophorum scripta perierunt, 

ncctantum ex iis servaium est, unde eorum de 

oratione et forma judicetur. Ex horum numero 

complures fuisse qui dialogos scriberent, credibi* 

le tsu Et nominatim quidem omnes recenscre, 

fion esc hujus loci: sunt certe, quorum dialogi 

B 4 me« 



^ EPISTOLA 

m£iporentur, praeter Socraticos : Hcractides Pon* 
tifus^ apud Ciceronem, Attiq. XIII , igi Dica^ 
arcAus , apud eumdetD , Tusc, I , lo : forte jtrim 
sto ChiuSy apud eumdem De Senectut^, i : Char^ 
chus^ in Evis^bii Praep. Evang. IX , p. 409,'ex 
Josepho contra Apionem I, 22: Stilpon^ apiu} 
Diogenem Laertium II 9 12^9 ^t Suidam. 

D^ Aristotele diligentius dicere juvat ; quod 
bUQc locum brevius attigi in Praeceptis Philpso^ 
pbifie Logicae III, i, 9, et meam s^tentiam « 
DQnnuIlis non recte inteli^ct^ animadverti. Aq 
primum q^iiem ei^ Ammonio , Hcrmiae filio » cui 
4ebemus accuratissimam librorum Aristotelis dis^ 

« 

tributionem , in Commentario ad CatQgorias prp^ 
pp3itam p« 4* edit. Ald. eam descriptionis partem„ 
quae ad dialogos pertinet,^ Latine et $umma;iia 
apponamus. Igitur ^ecundum formam usumquQ 
scripta Aristoteli^ bifariam divideb^tur ^ ut ea« 
M sent , ve) trvvra^f^xTifci » id est 9 opera corn^ 
^ posita, descripta, ahsoluta ;id editionem alio^ 
^ rumque cognitionem: vel ifTOf^yiifi^riMij quae 
,, Latiqe dicantur commcntaricnsia aut comtncn^ 
^ taria^ quae aondum ad editionem conformata^ 
„ tautummodo adversaria et materiam scribendi 
9, libri continerent. ^MVTOL^yi^TiKk duplicis fue* 
9, runt generis: alterum, a^oTpij^vot et ixpoafi^'- 
^ TtKk dicta, in quibus e sua ip&e pcrsona disse* 
^ rcns ad germanos auditores iKpooLTagy senten- 
ff tiam suam explicabat per accuratissimas demon^ 
9, strationes, ac difficillores illas intellectu alii$ 

M ho- 



• A D H E U S D rU M. 25 

(1 lioimfiibiis : alterum itakaj^iKa et l^otnpiKSk di« 
Pf ecoiD» in quibus sub alieno Domine, veiuti Pla« 
^ to factitaverat » alienam personam agens , suaoi 
,1 sententiam exponit non accuratis demonstratio- 
n nibos , sed facilioribus rationibus ad commu« 
^ nem multorum captum comparatis.** — Haec ita 
sunt tccipienda, non ut omne l^mipttAv genua 
dialogis conscriptum fuerit, sed ut omnes dialogi 
t^mtmy generi^ fuerint. Eodem valet testimo* 
mumSimpUcii inCommentario ad Aristotelis Phy« 
sica, Ubr» I9 p, a, lat. a: Ai;tv ^^ ^mf^^ 
0iiTcy rm wyypttfi^ni/rwf 9 mU t$ rm ^vtnptnit 9 ab 
fk Irr^piuk m) rA hmXoyiM^ 9 m) SAm^ rit (lii titpm$ 
iKptfUm^ (^pwrU^m^ kcA iU ^k iitfomfMtrtiti y 5» 
mi oiSrsf hr)¥ 4 Tpaiyfiar§tm j h roU i%poot(MtrtwiU 
i/rJkptmo hriniiiuvoy itm rctynio roho fotiufi^ipou^ 
iroKpovifuwof 9 io %atf ixWyj/^ p^ yiypaCpdat h^' 
9i!9* quibiis in verbis ultimis ixolm mutandum in 
btilnio^ id est, pcr illam^ proptcr illam obictiri^ 
tatcm. Nosti enim hunc usum Praepositionis t»- 
f« cum Accusativo. Locum sic reddam : ,,Quum 
^ autem Aristotelis scripta bifariam dividantur, 
n in c^oterica^ veluti historica , dialogica, et 
„ omnioQ ea 9 in quibus non summa demonstran* 
,1 di diligentift adhibetur ; et in acroamatica 9 ex 
n quibus et haec Physica sunt; in acroamaticis 
M obscuritati studuit , per hanq inertes a se rqi*« 
yi ciens , ita ut propter hanc ipsam obscuritatem 
» oe scripta quidem videantur.'' illud iwottpoyi^ 
Uim plane convenit cum Ciceronia dicto ad Tre« 

B 5 ba« 



a^ «PIS TOL A 

batium in Topicis , i : S$d a libris ( ArismeliC) - 

tt eiscurisas rquit. Et qaum de his , quae ad « 

nos servata sunt, Aristotdicis scriptis dissentiant 

homines docti, quae sint scripta in acroamatico, 

genere censenda , quae in exoterico ; minus incer- 

tus erit census secundum perspicuitaiem : qua 

quidem censu pleraque scripta in genere acroama« 

tico vel hypomnematico erunt habenda. Neque 

dubium est, quin hypomnematici generis major 

etiam fuerit obscuritas ; si quidem hoc genus nee 

ab initio ad editionem et perspicuitatem confomnH 

tnm ab Aristotde, ddnde cum hujus ac Theo* 

phrasti libris in Asiae urbe Scepso situ ac putre- 

dine corruptum , ita Athenas , inde Romam venit : 

abique primum editum est ex laceris istis ac de- 

rosis voluminibus. Equidem in hypomnematico • 

genere quoque censeam libdlum, qui hodieque 

ekstat, de Poetica^ inchoatum illum ad modura 

commentarii, postea tribus libris Tip) Tottiray ab 

Aristotele conscriptum et editum , nunc perdids» 

Sed de ista calamitate librorum Aristotelis ac 

Theophrasti , luculenta exstant testimonia Strabo- 

nis XIV, p. 9o(S, et Plntarchi in SuIIa, p. 4^8/ 

B': nec plura dicere attinet. Illud non est prae- 

tercundum, libros • Aristotelicos ac Theophrasteos 

per illam Romae fiictam editionem jam Ciceroni 

cjusque aequalibus innotuisse : ac deinde frcquen* 

tatos fuisse, exotericos quidem usque ad exstin- 

tt9L vetcris philosophiae studia jussu Justinianf 

Caesaris, ac ddnceps: acroamaticos etiam diutius 

per 



AD -HEUS DllTM. 

ptg tomay Medii Ae^\ spatium , subinde non mcH ^ 
do a Gnecis maatos 9 sed ab Arab^te^ et Lati« 
nis m suas opriKae linguas conversos et insano^ * 
imdio cultos. Igitur qui hodieque exstant libii^ 
Aristotelis in . genere Logtco , Etbieo , Pby^ico ^; 
loDge maximam partem sunt acf oamatki : exotericir 
perienmt plurimi ^ in his etiam Historici veluti^De: 
Rtbuspuhlicis^ et Dialogi. £t ;ex his adeo non^ 
Bin duo servad sunt longtores loci, nec tamenr 
tttis ad Aristotelici formam Diatogt cognosceo^' 
dafli: alter^^ex Eudemo, cui libro argumentuai 
ftiit wifi iHfx^ , servatus a-Piutarcha in Consola-^ 
tione ad Apollonium p. 115: alter ex ilk> wipi ii^. 
ftvilm^ 5 s^ forte spurio , relatns a Stobaeo Serm«;^ 
LXXXIV et LXXXVL £t si qui alii Aristotelitf 
dialogos n^eroorant , breviore sane defunguntutf 
meotione, quam ut inde horum cum Platonicia 
aliisque Socraticis dialogis simililudo aut dissimi^^ 
Jinido definiatun Nam aut verbo eos^attingunts 
veluti f )io Chrysostomus Orat^LUI, p. 553 , C: «- 

futrtKiip ipx^ X»0s7p9 h woXXoTg iiXKfyoi^ wipi ro3 

wciiiTcp hi^im j $cwfii^ay avrivj tif ri xoxii x») u^ 

fit6¥* hinc iiil aliud colligatur, nisi Aristotelem 

multis in dialogis de Homero disseruisse: noii 

item , boe fuisse ipsrum illis dlaldgrs nomen d 

trgumentum. Themistius Orat. XXIII , p, 29$^, 

B, meminit Aristotdis dialoguth nomine Corinh 

fhktm^ inque eo inductum agricokm Corinthium, 

i|Vi jMatooia^ Gcfl^iaa I^ssen Plutarchus Advei^ 



28 EPISTOLA 

«tis Colotem p. 11159 B, narrans Aristotdem 
ubi^ue Plitonts sententiam de ideis exagitasse, 
scribit : Ti^ ye iiii¥ liimi 9 »pi &v fyKohel rf IlAi* 

ym Awoplw airMfj h roT^ itiKoT^ irofMfifim^n^^ h 
.vtS^ 0tf9iuo79 9 iiit rS¥ i^9trepiiM¥ iia^Jyap^ (fkXwf 
TtinipM hfloi^ tio^tw 9 0iXoao^>Aripo¥ tx^vicu rfiy ioy^ 
ItdtMi roiirti¥ 9 io Tpotifimg r^ Tlkdrmog iTnpih 
wii¥ (Pi)^o^a¥* ita corrigendus hic locus: quem 
m nostra editione ita posuimus, ut pro haxiyM 
daremus haxiywtyi antiquis codidbus : caeterum 
IpCl^ftou pro Ik^ et impilwHif pro iiripiSilv corri« 
gendum moneremus. Ne vero aliquis per hanc 
Plutarcbi mentionem inducatur in eam .opinionem » 
Dt putet 9 duplex fuisse genus dialogorum Aristo^ 
telis 9 cxotericum et esotericum; nam eadem ratione 
quis colllgat 9 Aristotelem tantummodo in ethicis 
€t physicis commentariis , iirofiv4puiffi 9 non item 
in ethicis et physicis ^vriyfiMi 9 editis iibris ^ 
ilkm Platopis sententiam reprehendisse. Falso^ 
Nam dixit Plutarcbus. Anstotelem hoc factitasse 
wawraxoy 9 deinde amplificandi caussa quaedam ge* 
nera librorum Aristotelis recepset : nec opus erat 
<MDnia recensere genera : neque exigenda est ab eo^ 
tamquam a jurato teste^ absoluta omnium gene- 
rum enuroeratio et quasi confessio. Quamquam 
frequens est haec iniquitas et iitptala etiam apud 
.eos9 quj seCriticos haberi volunt, 

Cicero denique^ qui bis Aristotelicorum oratio- 
nem dialogorum memoravit, ejus vix unam par* 

tetQ 



AD^ HE USD,IUM. 

tem significavit;' et hane qooque tam breviter, ut 
alter alteri locus repugnare videatur. Sed opene 
pietiam est , ipsos apponere loccs , si forte eoruoi 
cootentione tliquid huic argumento lucis eliciamus* 
Igitur in £pistolis Ad Div. I9 9 « S* ^7 9 scribit ad 
Lentulum : Seripsi igitur jlristotclco more , quem» 
admodum qtddem yolui , tres libros in disputatio^ 
ne ae ^aUgo De Oratore : quos arbitror Lentuh 
iuo forc non inutiles ; abhorrent enim a communl* 
bus praueptis 9 et (^ ita recte £mestus reposuit 
pro vulgato ac ) omnem antiquorum , et Aristor 
tcleam et Isocrateam rationem oratoriam comple» 
ctuntur. Hoc loco nil apparet dilucidius posse 
^i : Aristoteleam et Isocrateam rationem orato* 
riam dicit ipsa eloquentiae praecepta ex his dua^ 
bus principibus schoUs sumta: quarum laudes 
praedicat ipse De Inventione II » 2* /frisfote/eo 
rnorc in disputatione ac dialogo 9 significat ipsam 
disserendi ac dialogi formam: cujus formae certe 
ea pars Ciceroni cum Aristotele communisest, 
quod scriptor non ex sua ipse persona loquitur^ 
sed alios loquentes inducit : veluti Cicero in libris 
De Oratore Crassum 9 Antonium , Catulum , Cac* 
sarem, disserentes facit: atque item Aristotelem 
{ictitasse, ex illis Ammonii verbis colligi debet:-^ 
^aXoyiKit Hj ha fCHf iS olKiloy ^poauTtou awiypa» 
9» , iAA* , S^wit I UXiruv , iiroKptvifievoq Mpufit 
wplvuwa. — Nam et Plato nusquam in suis ipse li« 
brissuonomine loquitun Altero lococontrarium vi- 
d^tur iisererc Cicero, Attic. XIII 9 19 9 quasi 11-^^ 

bros 



'3* E P I S t L A 

feros De t^lnibii^ tiidfe Aflstotbleo scriptos affir^ 
mtCt eos 'De Oratore contra: SumtiiOm bc Ora^ 
tore nostri tres , mihi vekcmcmer prthati t in ds 
ifuoque cae pcrsonae sunt , ut mihi tactndum fue^ 
Yit. Crassus enim loijUitur , /srttonius , Catului 
tcncx^ C. Julius fratcr Catuli^ Cotta^ Sulpiciust 
fucro me hic scrnio inducitur^ ut nullae cssc pos^ 
Sent partcs mcac^ Quae autem his tcmporibus scri^ 
psi , *Api9T0TiXii6¥ morem habcnt : in quo sermo itt^ 
inducitur cacterorum , ut penes ipsum sit princi^ 
patus: ita confeci quinquc libros vep) rexivj u^ 
Bpicurea L, Torquato^ Stoica M, Catoni^ vepi'^ 
wniriKct M. Pisoni darem* Hic locus, ut eK 
Epistolis ad Atticum , corruptiasimo omnium Ci<-^ 
ceronis operum , cedere debet priori loco, ut ope ^ 
tis multo magis emendati, praesertim confirmatc^ 
auctoritate Ammonii* Nec difBcile est excogitar^ 
mutationis aliquid, quo haec verba ciim illis lA 
consensum redigantur. Nos quidem istud aliis re-* 
linquimus : neque enim ii sumus , qui omnem mu^ 
tationem emendationis instat censeamus. IgituC 
hoc unum tenemua : in ista duorum locorum repu* 
gnantia auctoritatem prloris graviofem esse repu<* 
tandam« In reliquis MxfifAiVi 

Caeterum diversitatem dialogi Aristotelici a Pla-* 
tonico insignem notat erudicus ac disenus eccle-«> 
siaedoctor, Basilius cognomine Magnus, in Epi^^ 
stola CLXVII, Tom. Opp. ill, p. 187, C: — 

tif^ ^Apt^ToriMig ft,h x«) ^ii^pMTO^ iiitf^ Myrsoi^ 



AD H£USDIUM« .^ 



tSp W^ufniSp x^pi^f^ tiiv hinaw. Uhdrm U ff 
{{Mf/f re9 xiyw ipui pth ToTg liyfiMt pdxttm" 
ifoA tt nmk wapmuifAffiit rk wpi^mm* BpMuiiix^ 
pk» t) f^M^ m) fra/B6oy hafiiMM* ^lmrlou H tt 
Boikpo» r9f iianfolct^ ju») ^«SyMf* x«) Upmrceyipmi r> 
^xo^^wxiy jca} iwipoyKO¥* !roy H Hptrrm xpiTotim 
himiyit ro!o itmKiyotq 9 r9^ A^ oixptvilao hgtm rHv 
tpxyfiirttv xixfinTM rolo xpoohaKiyopihoto 9 oMhf 
)) hipo9 itc rSv frpoviwinf ixmimKtt rcfl^ iroih^ 
owj hnp irohivtw h rolq l^ipuotq. Ex hoc loco, non 
satis iotellecto , fluxit pervulgatt opinio, Aristo^ 
telem primo dialogos scripsisse, deinde scribere de^* 
siisse, quod Phtonis et Xenophontis copiam et 
venustatem aequare non posset. Quam opinionemy 
nt probans , repetiit vir , quamvis magnus , J. A. 
EmestDs in notula ad Ciceronis 9 \, c. Attic. Xni , 
19, nulla tamen alicujus auctoris facta menrione. 
Latinus interpres Basilii iit\^q auray n^avroruvTpmy^ 
fMr«y, reddit: mox rectam tractationem rtrum 
^ggrcssi sunt : perperam , certe ambigue ; quasi bic 
sit sensus : mox relicta dialogorum scriptione , sc 
cd alteram disserendi formam 9 quae res ipsas sim' 
fUciter et continua disputatione persequitur , retu^ 
lcrunt. Atqui Basilius loquitur de forma dialo^* 
gorum Aristotelis ac Theophrasti, quaenon, uc 
Platonis , drtmatico artificio ab initio ad finem de- 
ducu et personarum morumque notatione disrincta 
erat: sed ipsum argumentum statim adgrediebatur: 
qualem in Xenophontds item dialogis exstare vide- 
' mQSs 



^ EPISTOLA 

mus 9 iis quidem , qui in Memorabilibus SocratM 
consignati sunt. 

Sequitur , ut de iis dicamus emendandi interpre» 
tandique fontibus , qui extra Auctorem ex aliorum 
lectione Scriptorum proficiscuntur. Igitur aliorum 
Scriptorum triplicem sequemur distributionem ; ut 
eos spectemus primum universe , deinde pecuUari" 
tcr in duplici aetate; altera eorum, qui post Au* 
ctorem ^ altera eorum , qui ante eum fuerunt. At« 
que totus bic locus, quamvis late patens, omneai 
antiquorum Graecorum Latinorumque scientidm 
monumentorum complectens, nunc brevi admoni^ 
tione contenttts erit. 

£t primo quidem , qui Platonem cum fructu per« 
legere velit , nemo ad eum accedit , nisi lectis poe« 
tis , Homero , Hesiodo , Pindaro , Tragicls , Ari« 
stophane, et ex prosae orationis scriptoribus cer« 
te Xenophonte. Lecto demum Platone, reliquos 
omnes persequetur : in iisque , ut item in Pktone 
factitaverat , duplex cognitionis genus colliget , 
Ufiguae et rerum. Ad utrumque recte perspicien* 
dum adhibebit etiam recentiorum libros, cum Gram- 
maticorum et Criticorum, tum Antiquariorum. De 
illis plura dicere nii nunc attinec. De his unum 
satissit monuisse, borum delectum accommodan* 
dum esse ad argumenta ea , quae Plato , vel tra^ 
ctavit, vel attigit. Igitur et omnis historia tenen« 
da est 9 et formae civitatum , leges , mores , ii^ 
stituta, consuetudo in omni vitae genere, cum pu« 
blico, tum privato: et artes a Graecis cultae^, 

cuui 



Ai) HBltSDIl/M. IS 

tQtn mtthematicte ^ tum aliae ^ si ve bellieae isi V6 
tiviles, nusicae^ gVmnasticae, similes, cogno^ 
aceodae sant ad eum certe modum ^ qui valeat ad 
t^latonis frequentes in his argumentis locos inter* 
pretandos. Nam de philosophia ^ quae est proprium 
ct perpetuum PUtoni argum^tum^ quid monea* 
musfttturum editorem? £t monuimUs supfa, eam 
ex ipso Platone coiligendam esse^ Neque verd 
colligere eam poterit^ nisi ipse adferat aliquam 
philosophiae cognitionem exercitationemque jam 
antea perceptam. At cujus philosophiae^ antiquae 
in novitiae ? Utriusque ^ si fieri possit : sin mi^ 
Otts, certe Antiqute^ ut magis conjunctae cum 
Platone* Sed volo in primis dialecticam: cujuA 
eipers tv^^ M^Wf oberrat ^ ut ipse dixit Plato i 
voio item phyaica et mathematica ^ volo etiam 
ethica: sed luec omnia hactenus, quatenus vel 
ixplorata vd verisimilia sunt^ et ad vitile usum 
conducunt s nam quae supra hunc modum ad in^ 
tdligibilia abstracta^ue ^ uti vocant , rerum prin* 
clpia adscendere se profitetur metaphysica doctri« 
ti9 magia bistorice quam dogmatice assumenda^ 
Qt magis videamua quid alii statuerint » quam ua 
^i aliquam statuendi necessitatem suscipiamus^ 
Igitur is, quem quaerimus, Platonis interpres^ 
philosophiae^ veluti aedificii, partes ac membrt 
iu teneat 9 ut sciat quae sit eorum magnitudo et 
qttasi supellex, ut judicare possit, qui in iis vel 
instrDendis» vel amplificandis operae pretium, qui 
MCQs /ecerint p quid actum , quid agendum , sit# 
Fil. th C EC 



St BPISTOLA 

£t hujustnodi cognitione satis munitiis , noif stf 
moveri, aut a proposita via deduci patietur clamo« 
ribus magistellorum novissimae cujuaque sectae, 
Taticinantium , suam demum seaam solam et uni« 
ce veram esse, hanc tenendam, si quis Platonetn 
interpretari velit. Tale memini esse saeculum in« 
euntis meae adolescentiae. Intereram sermoni do« 
ctorum hominum : incidebat mentio Aristotelis : 
erant qui dolerent, eum contemtum jacere, nec 
nova editione omari : horum aliquis, jftquinovus^ 
inquit , AristottUs tditor dtbtt simultt Gratcat Un» 
guat tt philosophiat btnt ptritus tsst: is nuncums 
est J. Am Erntstus. Tum alius, isque juratus 
Wolfianus , Immo ^ ait , Erntstus Gratcat quidtm 
linguat ptritissimus tst , std philosophiat ignarusm 
Mirantibus reliquis temeritatem hominis , et com* 
memorantibus, quos de philosophia libros scri- 
psisset Emestus; Enimvero^ inquitiste, Ernts* 
'$us subindt Wolfium rtprthtndit^ qutm cum ra» 
tiont ntmo rtprthtndtrt pottsi ; igitur prodit se 
mut non Itgisst Wolfium , aut non inttlltxisst ; 
utrumvis sit , ptritus philosophiat habtri nt^ 
quit. Hic alii acutiores indoctam hominis sim- 
plicitatem ridere: umis eum leniter admonere: 
Htus tu , inquit , o bont ; philosophiat ptritum non 
eum dicimus , qui unius aUcujus magistri se* 
etam cognovit , in tamqut juravit : std tum , 
fui plurimas , quoad tfus fitri pottst , cognovit , 
iisqut tractandis tt ctnstndis judicium ac dtle^ 
etum adhibuit. Et in aiiis disdpUnis tamdtm ra^ 

tit^ 






» ' 



A » • tt A U 1$ t) I U M* j4 

HtfMi tenemusm Veluti in Medicina^ Jurispru^ 
itntta^ atque adeo in Theologia^ ut itcm in Phi* 
hsopUa multae deinccps fucrunt scctae: si quif 
igUur^ ut hod utdr ^ in Mcdicina^ reccntissinU 
cUcujus et famigeratissimi medici methodum am» 
fltxus^ hanc solam dictitct vcram ^ rcliquas igno^ 
ret et eontemnat^ is incptus sanc sit ct a pru* 
dentioribus rideaturi Ipsa quacquc doctriha ma* 
uct : seetae nascuntur et pereunt ut homincs. Re« 
cte Ule et Vere* Ita fuit , ita et nunc esse Yiderous ^ 
fti erit* Semper novitatis cupidi erunt homines4 
Et quod de musica dixit Homeras, Od* A , 351 1 

^Hri^ ix»dtfTiff9t viUTirn ifju^tjrixitrau 

ttem de aliis valet studiis , valet de philosophia ^ 

quam Plato noster TiKiioTimp fcov&txiiv appellavit* 

Quot quantaeque fuerunt in Graecoruin philoso« 

phia sectamm varietates? Quot quantaeque in qua^* 

tissecta novae sectae, tamqUam ex majore rivd 

ninores rivuli? Harum nulla fuit tam tenuis eC 

aih'8) quin ultimus quisque ejus doctor a dis« 

cipulis admiratoribusque suis victor aequalium 

ic priorum omhium, et solus veritatis inventoif 

ferretun Medio Aevo in Scholastica philosophiA 

foenint Realistae et Nominalistae : utrorumqud 

iimltae sectarum subdivisiones: uniuscujusque Se^ 

ctae antistes supra quam humanis honoribus cele« 

bnbatar: alius erat doctor JngclicUs^ alius do« 

ftat Seraphiitis ^ aliu^ doctor Irrcfragabitis : allf 

Ca m 



Sfi EPISTOLA 

«liis nominibus, omnes deorum iostar, coleban*' 

tur« Sed erat haec divinitas brevissimi temporis : 

dtjecto prioredeo, novus inducebatur: qui, quum 

fuam aetatem explevisset, item desertus» novo 

ipse deo locum fecit. £t recentiore aevo eadem 

fabula 9 aliis actoribus , deinceps repetita est : vi« 

derunt eamdem agi majores nostri, vidimus ipsi, 

yidebunt posteri. Spectatores prudentes fabulam 

tgi sciunt: imprudentes, tamquam puerili in sce« 

na 9 veram rem videre se putant y moventur , insa« 

niunty damant nunc demum veritatem ostensam 

patefactamque apparere» Adeo verum est quod 

dixit Cicero de historia , eam nescire , idem esse ^ 

ac semper esse puerum. Et isti omnino dupliciter 

pueri, ut in proverbio est, 3>^ %tCik%^ reperiun* 

tur. Primum, historiam ignorantesphilosophiae, 

« novissimae cujusque sectae auctore capiuntuf: 

deinde^ prouti pueruli ^ simiarum instar, viros imi* 

tantur , sic isti illius auctoris verba crepant. Sed 

inissum faciamns istud imitatorum servum pecus. 

Videamus peculiariter de scriptoribus 9 qui antc 

et post Platonem fuerunt. Adhuc quidem poste» 

ms magis genus^ ut copiosius et paratius» adbi« 

bitum esty cum a Criticis^ tum a Philosophis. 

Nosti enim quanto studio postera omnis erudita 

Oraecorum Latinorumque aetas legerit triveritque 

scripta Platonis : non modo omnium sectarum Plii* 

losophi, sed Grammatici» Rhetores, Historici^ 

caeterique omnes , ut quisque maxime dicendi co« 

gitindi^ue degandam consectabaturt Habes in iDa« 



AD HEUSDIUM. 37 



idbos Timtet Lexicon Vocum Platonicarum , cum 
comaienttrio Ruhnkenii nostri, cujus Tu ratio* 
nem tuo hoc in libello laudabiliter secutus es. £t 
DC in omnibus illis acriptoribus freqaentes sunc 
Platonis loci, vel ad verbum appositi, vel imi- 
tando ezpressi, qui valeant ad Platonis cum scri» 
pturam emendandam , tum sententiam interpretan* 
dan : ita in primis ratio habenda est philosopho* 
rum, non solum Phitonicorum , sed reliquorum 
inde ab Aristotele ad extrema fere Byzantina tem* 
pon omninm ; quippe in quibus multi adhuc k« 
tent tales loci, nondum a novissimia interpretibua 
animadverai et excussi. Neque boc ita dico, qua^ 
ai Platonis de philosophia aententiam velim cogno» 
aci censerique ex posteriorum commentariis Philo« 
jophomm. Unam spectamus grammaticam ratio« 
nem, qnid scripserit senseritque Plato: vere nec 
ne senserit, suum cuique judicium relinquimua. 
Quot enim i unt hominum capita , tot sunt diver* 
u ]udicia : et ad judicandum fere inclinare solent 
capiu inania hiatoriae philosophae , et unius alicu* 
}u$ magistri decretis occupata. 

Superest, ut de iis moneamus Scriptoribus^ qul 
ante Platonem fuerunt, quos a novissimis hujusr 
fditoribus interpretibusque parum adhuc cognitoa 
adhibitoaque animadvertimus. Sunt vel solutae 
prationia scriptores, vel poetaef vel philosophi» 
vd utrumque: eorumque scripta vd supersunty 
vei periemnt. In citandis auctoribus priraiis fre« 
loens esse coqiit Aristoteles : neque tamcn inrre« 

C 3 quens 



E P IS TOI, A 

quens fuit PlatOt Hunc multa e prioribns su« 

sisse, nulla eorum facta mentione, non solum e^ 

probabilis conjectura , sed certa res o)ultis doci 

mentis ac testibus conGrmata. Ergo ratio du< 

debet diligens priorum Scriptorum ; cum philosc 

phorum , nec modo eorum , qui resensentqr a Dio 

f ehe Laertio , sed aliorum ^b Aristotele memora 

torum 9 in primis eorum qur carmina scripserunt 

Xenophanis, Parmenidis, Empedoclis, Epichai 

mii tum vero, Historicorum , Sophistarum, Ora 

torum, aliorumque omnium* Sed plerorumqui 

qiium libri perierint , nec nisi leves reliquiae ii 

filiorum i^criptis sparsae lateant ; has ipse quisqu< 

interiorum Literarum studiosus coIliget« Nan 

quae adhuc snnt colkctae, et paucae sunt et pau 

Cissipiorum 2 et qui hac laude in primis fertur li 

bellus H. Stephani, Poesis Pkifosophica ipscri 

ptus 9 ut incboatus , eadem }aborat inopia : quen 

VX aliquis doctus homo augeat suisque numeris e]^< 

pleat, et omnino ur omnium perditorum Scripto^ 

rum reliquige congerantur, et sub suo cujusque 

nomine digcstae vulgentur , vehementer optamus; 

quo facilior expeditiorque reddatur fontium cognii 

tio , sine qua othnis interpretandi labor vanus q\ 

fnanis est. Caeterum in iis , quae exstant integra^ 

^criptis, promta ac parata, certe minus difficilis, 

fst observatio« Homericae quidem et Hesiodeaa 

ipiitationes cuique Platonem lcgenti -sponte in ocu<i 

Iqs ipcurrunt : aliac magis Utent , ve)uti cx Lyri<r 

Cls, Tf«g|ci#, CeinlCM| WpreffslKJ^ eqnJdem iq 



AD HEUSDIUM. 39 

hoc geoere complures imitariones nondtim ^ quod 
sdam, a quoquam animadversas 9 annotare me me- 
ouDi: et credibile est , multo plures me fugisse. 
£r profecto iu se res habet , ut maximum Criticae 
feiidter tractandae momentum positum sit in co- 
gnitione fontium , unde scriptor quisque et res ec 
verba hauserit ; qnippe ignoratia fontibus , pluri« 
iDomm locorum et sententiam et venustatem latere 
necesseest. 

Sed baec pleraque Te ipsum 9 mi Heusde , jam 
te et osa expertum esse, multis in tuo libdlo 
documentis comprobaijti: et mea haec scriptio ma« 
gis pertinuit ad Te admonendum, quam ad do« 
cnidum. Tu igitur, qui Platonis omandi sta* 
&xm ita ingressus sis^ ut primum hoc specimen 
edideris non modo tironi decorum , sed neque ve* 
terano poenitendum ; fac reliquum cursum gnavi« 
ter persequaris 9 ut tua ex opera fructus et ad Te 
Itodis, et ad multos doctrinae, perveniat uberri* 
mos. Vale. Scripsi Lugduni Batavorum, d. vu 

WfAm MDCCCllU 



C 4 KPI< 



EPISTOLA 



A D 



B08CHIUM, 



SX BDITION 



PARTIS UNPECIUAE 



iPIBJilQTHECAfi CRITICAE. 



mm 



9 ^y 



HIERONVMO deBOSCH^ 

AMICO GRUDITISSIMO, VE^i 
TERRIMO, OPTIMQ, 

St P. P. 

DANIEL WTTTEHBACH, 

fy rbis amatorem BoscAum salycre jubcnwt 
^uris amatorcs: -p^ 

Ohe! jam versum abFumpere cogor. Ecce« ml 
^oscbi 9 hanc ad Tc epistolam scribere institueiiis ^ 
)io(: Horatianum exordiuqj nactus , et ut pire op^s. 
portunum ^jpotxe^e per|;eqs, prot^nusi offi^do iq 
|>rpximis » 

•_. «^ jl^ in rc sclUcct una 
fi^ultum (fissimihs : at qa^tcr^ pacnc ^^nfcUi. 



EPISTOLA AD BOSCHIUM. 41 

Keque enim gemelli , nec hac in re una multufn 
dissimiles , sed in aliis multis sumus. Jam dein« 

ceps, 

Fraternis aninUs: quidquid nega$ alter^ et aher: 
Armimus faritcr , '^etuU : — 

eonvenit in nos hoc , Fraternis animis yetuU: at 

BOD item altenim : neque enim quidquid alter, ne- 

gatet annuit alter: sed, ut multis in rebus con-» 

sentimus, ita in multis rursus dissentimus. £t 

Umen , et Ta me amas , et ego Te : et vetus est 

iic amor: nec, nisi ita esset, banc ad Te publice 

q)istolam scriberem, Quamquam et aliae mihi hu« 

jus scriptionis caussae fuerunt, Quae tandem il* 

ke? Primum : Tu vis Tibi tale quid a me scri^ 

bi: idque saepe mihi et significasti et declarasti. 

Deinde: ego volo; intelligo enim, me Tibi tale 

quiddebere; quandoquidem Tu mihi politissimum 

tuum carmen dc hominum aequalitate ante hps 

duodecim annos dfcasti. Saqe , ex illo tempore 

aaepe observavi et quaesivi , si quid in mearum 

proventu Musarum h^iberem , ^ quod Tibi dooarii 

loco reponerem. Nihil reperiebam. Nam Blutar^ 

cluis^ qui mihi unum et perpetuum opus erat, 

Oioniensi Academiae debebatur. £t si quae alia 

ennt subita et subseciva j haec ad alios spectabant, 

Fait in his 9 liber Seicctorum cx Historicis Grac^ 

ds: hujus praefatio pertinebat ad lectores disci^* 

pulosque meos. Fuit Fita D. Ruhnl^cnii nostri : 

toae ipsius xaanibua integira illibataque servatida 



ta EPISTOLA 

videbatnr. Et quod nuper rependno impulsu 9 'ef 
quasi ipsius Platonis instinctu , ad ejus Phaedo* 
nem edendum me conjeci : nolui Tibi librum in* 
acribere, cujus nobis non esset communestudium. 
Neque vero privatus fuit infrequens proventus» 
in antiquis Scriptoribus vel ad meum usum ita re- 
legendis , ut mihi viderer multis locis ad intelli- 
gratiam et emendationem profecisse: vel interpre* 
tandis ad discipulorum institutionem : quo in ge« 
nere Horatianos quosdam libros, veluti illum De 
Arte Poetica » Epistolam ad Augustum, altos, 
quosdam item Virgilianos, tum Ciceronianos De 
Officiis, de Legibus, De Oratore, De Divinatio- 
Be, De Senectute, De Amicitia, Paradoxa, ne 
dicam de Orationibus et Epistolis : hos igitur Ii« 
bros in scholis meis interpretatus sum ad euni 
modum , qui fere novae editionis instar esset* Ez 
his quum ante biennium , illnm De Senectute Ti« 
bi inscriptum edere constituissem , Tuque illam 
spem lubens praeciperes , mox intellezi , si qui* 
dem non modo aliis, sed ipse mihi, satisfacere 
vellem , apparatu variarum lectionum ex antiquis 
libris opus fore ampliore, quam quem ipse tem* 
pore tam multis laboribus occupato colligerem. 
Itaque boc editionum aut abjecimus consilium^ 
aut certe in posterum rejecimus: et si quid in 
scholarum nostrarum dictatis novae lucis inesset^ 
totum hoc in Bibliotheca Critica , si quando eam 
instauraremus , prodere decrevimus. Huc accede« 
bat Hengsuus noster» subinde flagitans ut sibi 

615- 



AIV BOSCHIUM. 



43: 



oiiii I li -< 



Criticae Volumen Tertium ne inchoa* 
tam fdioquerem , sed additis duabus Partibus ex« 
plerem. Agnovi caussae vim et honestatem : proit 
nisi me , si quando aut Piutarchei operis perpetui« 
tate^ aat aliorum atudiorum satietate, ut fieri so« 
let, defatigatus, materiae novitate et variandis Isu 
borum vicibus animum alia scriptione recreare vel« 
lea, materiam acriptionis Bibliothecam Criticam 
siunmrum« Sed hoc ejusmodi erit, ut, si forte, 
apleto boc Volumine, In eodem scripcionis gene^ 
xe pergere velim , non me rursus in eamdcm qu»* 
dripartiti Voluminis explendi necessitatem conclu» 
^m, sed integrum mihi reservem judicium de Par« 
tiam numero; ut in poatrema quavia Parte, tam- .^ 
quam finito opere, desinere liceat, ^Awit rtn 
fOf Tovra 0ih9q iiiU^ara Svfid^ ; tam diu intermisso 
etvixresumto penso, novum etiam animus som* 
siat? Atqui cum exceptione haec dicuntur, 17/« 
sf quid accidcrit ; et , ut omnia nostra , U^y h 
ytinfsffi mlroin 

Caeteruai ,. reaumta subito per hoc fcriarum 
odam Bibliotbecae Criticae scriptione , Tui mihi 
continuo, tni Boschi, in mentem venit, Age, in« 
quam, faciamus, ut eadem opera duplex nomen 
solvamus: et librum diu studiosis hominibus de* 
bitum absotvamus, et eum Boschio inscribamusa 
ct quidni Ooschio eodem jure Tertiam Partem^ 
quo Primam Fonteinio? praesertim meliore con^ 
ditione. Nam ut Fonteinium , tamquam commu« 

Qem parentem, paterno bQaore coluimus, ita me 



44 EPISTOLA 

'tt Boschium earit^s et familiaritas qnasi fratei 
Junzit : et debeo ei vicissim munusculum : et c( 
tentus erit eo ^ quod dabo : nec novum repon 
coi ego rursus novum et ipse reponere debeam. 
Fonteinio scripsi gratuita pietate : nil ei debeba 
nec mihi rescripait, sed opus imposuit, Th 
phrasti editionem.^ Haec est illa in superiore hu 
Bibliothecae Parte (*) mihi dicta adoptiva et in( 
tata filia : quam dictionem nonnuUi perperam 
Cepenmt. Nosti , auctore Herodoto , 1 , 93 , I 
dis morem fuisse filias prostituere, ut, corp 
quaestum facientes, dotem sibi futuri matrimc 
colligerent. Ab hac ratione mea pietas abhoi 
bat: quamquam non dissimile in aliorum 8cri[ 
edendis subinde usurpatur. Ego adoptivam fili 
prostituere nolui : nemini eam venditaW , i 
utendam concessi: nuUam ejus floris partem i 
Ipse delibavi, nec aliis delibandam permisi: ic 
grara virginem, pudice, liberali septam custo 
servavi : nec nisi in adolescentum doctorum , 
rumdemque castorum et modestorum , conspect 
et colloquium eduxi; si forte aliquis eorum 
natrimonium sibi eam expeterer. En! inqua 
baec est adoptiva mea filia , quae dotem quid 
non habet eam , quae vulgo dos dicitur , sed ali 
longe majorem: quae nunc nondum apparet, 
parebit autem, si ad eam coUigendam studi 
et laborem contuleritis : coUigenda est per Gi 

C*} [Cf. Vol. IH. Part. 11. p. 103—10«.] 



AT> BOSCHIUM. 45 

uxtm Romanarumque Literarum scientiam , cam 
ez Vetmim libriSf tum apparatu et commentario 
patris formando et expoliendo: iu vobis puella 
mgnim gloriae dotem adferet : ego vobis dux et 
idjutor operis ero. Adhuc nemo fuit, qui ejus 
tmore caperetur: nec tamen desunt, qui prae se 
&rant, se conditionem non repudiare, sed delibe« 
rare. De quibus, si^ quod nolim nec fore opi« 
fior, spes nos defecerit , puella ad Teleobaptistaa 
leabituram minatur^ubi alatur et fortasse^quaokt 
Tisvecttla» in matrimonium coUocetur. 

Tecum » mi Boschi , alia mihi caussa est : noa 
netuo ne Tu quoque adoptiva me filia ferias. 
Scribo banc ad Te epistolam, ut duplici officio 
defungar , ejusque debiti conscientia , quasi one« 
jv, animum levem et religione solvam antequam 
td plures abeam: quod Socrates in Fhaedone di- 
xity kfipaXtmpcftf ilvM (lii imhf»t vpiv i0ovtivM* 
Hu. Sed et ipsa per se amicitia hoc a me sive 
monus sive monumentum postulabat. Quae si, 
secnndum Veteres, virtus est, nec virtus sine 
prudentia esse potest , prudentiae autem est se 
ipsum noscere; da Te mihi parumper, mi Bo» 
schi,redi mecum in memoriam priorum temporum 
nostrorum 9 ut cognoscamus a quibus initiis pro- 
fiecta nostra amicitia , quibus officiis culta et confir* 
iBau,et adbud floruerit, et in posterum se tueatur. 

Annus erat mdcclxxi quum ego adolescens, 
Iiac in Academia Literis studens , principum inge» 
nio doctrinaque virorum , Ruhnkenii et Valckena« 
lii> consaetudine et amicitia fruens » nec aliud ni« 

si 



40 EPISTOLA 

fti finito tnno redltuin in patriam cogitans ^ cathd^ 
dram Literarum et Philosophiae in AiDstelodamensl 
Remonstrantium Collegio^ commendatione duum^ 
virorum nostrorum mihi oblatam 9 eorumdem hor-« 
tatu accipiebam* Uterque hujus mihi stationid 
opportunitates praedicabat , in his urbem frequen« 
tem Literis et studiosis earum hominibus , quorum 
plerisque meum adventum haud ingratum fore 9 cer«i 
te Petro Fonteinio et Hieronymo Boschio : illunt 
multae lectionis senem, Theophrasti Characteres 
edere parantem , me sibi adjutorem expetiturum s 
hunc juvenem Literarum amore ardentem , luben« 
tur mecum in earum studio versaturum : 6$ BoschiuS 
facit boms vcrsus , ajebat Valckenarius , ct pro* 
sam orationcm mclius scribit quam solcnt vulgo 5 
qui vcrsus faciunt : cnl librum^ qucm modo cdi* 
dit^ G. Hooftii Carmina Juvcnilia: erat enim li- 
ber prae manibus : inspicio , video praefationeoi 
pure et eleganter scriptam : continuo de Te bene 
sperare coepi. 

Mox Amstelodamum excurro, habitationem alias*« 
que commorationi necessarias res prospecturus« 
Quibus prospectis , Fonteinium adeo : qui me co- 
niter excipit , erga hominem non ante visum pro« 
priam sibi gravitatem humanitate temperatam ob« 
tinet : gratum sibi meum adventum esse ^ gratam 
consuetudinem fore; quaerere de meis studiis ec 
Plutarcho, ego de illius Theophrasto: ille mihi 
harrare deHemsterhusio, ego illi de Ruhnkenio ec 
Valckenario : tum mittit qui Te arcessat in vicinia 



AD BOSCHIUAl 47. 

Ittbttanteiii. Peif o narrare jeni. To tdvohs , alt^ 
ccr, fervidusy antiquo more candidns^ slmplex^ 
tpertos , insignis ad benevolentiae effiisionem , iftl 
ieotentitm pronunciandam promtus : alloquens uc 
diu cognitum : ^ Sahe ^ mi WjttenbacM , gaudeo 
te ad nos venisse , spero nes amicos et familiarm 
f^rt^ spero Literis una operaturos^^ y^ Et iu^ 
ioquam, nU BoscM ^ sahe^ et spero ita fore^ ut 
msJ^ Tnm Tu de studiis tuis narrare , Homero ^ 
Hctiodo 9 Tlieocrito , Iios te legisse , sed ad Ho« 
neram rediisse , hunc iterum et stepius et semper 
legendnm esse: et intonas illud, hunc esse^ a 
ftfp, ceu fonte perenrd 9 Vatum Pieriis ora rigan' 
tur aquis. Ego , cui hic impetus et sonus plane 
novus accic^erer , ,, Agnosco te , inquam , mi Bo^ 
schi^pknum Homeri numine : etritefacis: nam^ 
nt Aratus carmen suum ab yoye orsus est , '£« 
tA; ipx^f^^^^ 9 ^^^ Quinctilianus praecipit ini* 
tium studii Literarum ab Homero ducendum esse: 
hoee semper regia yia fuit: quam tu viam secutus^ 
pantoi progressus feceris cognovi nuper ex libel^ 
Ittuo^ quem vidi apud Valckenarium : qui ait ^ tc 
hms yersus facere^ et prosam orationem meHus 
seribere quam vuigo soleantj qui yersus faciant: 
€t sane mihi yideris Gceronem , Nepotem 9 Terern 
Aim diligenter lectitasse.^ Ad haec Tu : „ Air^ 
tondem^ hoc Valckenarius dixitf airf tandem^ 
hot tujudicas? atqui sunt hi auctores^ quos quo^ 
tiiic lcgo 9 ad quorum exemplum stibsm ipse meum 
firmare studoo: tu yero^ an etiam yersus facis ?^ 



EPl S TOL A 

^ Nondum , iflquam." ,, Qiiare nondum P^ ^ QfiiM 
mndum alia satis didici^^ ^ Tu alia nondum sa^ 
$i$ didicisti ? quaenam ilia ?** y^ Et prosae serU 
ptioncm , inquatH , et alias multas Literarum par^ 
tes^ M ^^ tamen^ inquis, pulerum est versus 
facere ! *^ ^ Est omnino , inquato ^ pulcrum , puh 
cros yersus facere ; nec modo pulcrum , sed paene 
divinum; quodpoesis in altum evolat sublimis ^ prou 
sa autem^ ut yocatur^ ita est pedestris oratio^ et 
humi incedit : me quidem nemo inducet , ut diyi^ 
nitatem appetam^ antequam humanitatem satis 
perceperim.^* f^onteinius placide subridens , „ Ita 
est , inquit : suum cuique judicium in his studiii 
leryandum est: qui bonos yersus facere potest^ fa^ 
ciat ; est enim egrtgium : qui non potest , nefaciat : 
est enim non modo molum poema ^ sed mediocre 
etiamj intolerabilis res^ judice Horatio: medio^ 
eribus esse poetis , non homines , non 2)/, non con^ 
cessere columnae : in aliis rebus mediocritas fer* 
tur : prosa scriptio , quamyis mediocris , tolera'* 
tur: quare? quia cogimur prosa uti : yersus face^ 
re nemo cogitur: mediocres yersus non nisi in 
pueris e% adohscentibus ferendi sunt^ quibus pensi 
loco datur haec exercitatio^ utilis sane ad nume^, 
rorum modorumque cognitionem faciliorem , ad 
studium excitandum ^ adingenium exhtlarandum : 
semper equidem ita judicayi^ bonum poetam essc 
non posse , nisi cui , praeter ingenium et linguae 
scientiam , etiam doctrinae copia adsit , cujus ya^ 
rietate doceat et delcctet : tali demum homins con* 



AD BOSCHIUM. ^ 

Uiatur vcrsui facere ^ si taleat componendi faci< 
liuiu^ nec totos dies in pariundis paucis yerHbui 
dcsudes^ sed tsd Oyidii simiUtudinem acceda$^ cul 
iponit %ua msmeroi catmen ytniebat ad aptos : igi-» 
kif inter enUlittssimos etiahi yiros et in poetatum 
luiime versatissimos pluHmi fuerunt ^ qui a p^^ 
matibas pangendis abstinerent: yeluti nostrates J^ 
F. Gronoyius^ J. PeritoniuSi T. Hemsterhusius ^ 
it qui nunt sunt^ L. C. Valckenarius ^ et D^ 
Ruhnkenius : escteri , ut puto , J. A. Ernestus ^ 
et R. Bentldus quamvis omnium furpiKiTaToe» Ad 
haec Tu videtHiris ^ Qt dum loquebatur , et qaum 
desient , quaedam objicere veUe ^' sed senis ver^» 
cuii<ti& te ipsum cohibere: denique, i, Sit ui 
yultis , ajebas : nunc a te peto ^ Fonteini , ut mi^ 
ii tVyttenbaeliii copiam facias , eumque hanc ye^^ 
speram mecum esse sinas ^ si quidem yult et ya^ 
cat.^ „ £t yoloj inquam^ mi Boschi^ etyaco.*^ 
Ita Fonteinio saWere diximus^ ad Te concesaimus* 
Ibi Tu quasi libcrior ec Tibi redditus, naturae^ 
obsequebaris tuae, tuorum mihi bonofum cognj« 
tionem impertiebas , clausos adhuc sapientiae the« 
sauros recludebas; ut mihi Socratis in mentsm ve« 
niret , quem Alcibiades , apud Piatonem in Convi« 
vioy cum statuis Silenorum comparavit^ quae bi« 
&nam apeltae intus habere deprehenduntur iyih^ 
fun-tf Uuit 5 deorum signa« Ostendebas fiiibi an« 
noutioiles tuas in Homerum^ Hesiodum^ Theo>« 
critum: ostendebas^ in Ciceronem^ Terentium^ 
Horatium , alios : quas ego miraus accurate et ad 
VoU II. D graift^ 



1 



f 

w 



S^ E P I S T L A 

gramtnatictni diligentiaiii factas ,, Nae , incji 

mi Boschi^ licet jam tibi impune versus foi 

qui nil remittis ex grammattca seteritate^ 

mu/tis^ qui versus faciunt^ accidere yiden 

Reliqaum .teiDpos ad focum » inter Socratics 

cula , id est minuta et rorantia , et literatos 

roonea traduximus* Erant baec inter nos dein 

perpetua : „ En illum Homeri locum prorsu 

yinum ! En tibi illum in atio genere non n 

diyinum l Quid hvnc dicis , longe omnium di^ 

simfsm 9 quem Virgilius plane divinitus reddi 

Jih ! Virgilium mthi dicis : qucm ncmo ^ nisi 

Homerum edidicit , intelligere potest: quen 

fttum puer tanto siudia et admiratione legissen 

nil perfectius , rnl mihi magis intellectum puti 

Virgilio , magis eiiam admirari et intelligere 

fi , postyuam Hoinerum lcgissem. Sine Gr 

Literis nulla est salus in Latinis^ dimidiu 

lucis et suavitatis abest , et plane illud Hot 

cum accidit , ^HfUtfv yip r^ ifnrijg iiroxlvutatt e 

waZiiit.** Haec fere simul ambo et coiBmunite 

tebrabamus. Tumego: y^Recteais: nam quid 

Latini Scriptores sine Graecis Literis fuiss 

Cicero^.qui nunc in aliorum Latinorum jac^ 

unus nobii instar muitorum est , quem et in ot 

ribus Demostheni et Isocrati , et in pMlosopkis 

toni et Xcnophonti opponimus ^ quo nec doctrina 

fia^^ec orationis perspicuitate ^ suavitate^ gr 

iate^ quid excellentius esse potestj numquaff 

hanc taudem peryenisses^ nisi a Graecis Lh 



VMd iUa b9ha in Latinas LU&rds transtulifset.^ 
Hic To ! yi NoH 9 ik Qcerone secus quid dicere t 
fsem ego dies noctesque iego^ nec efus ^ iection^ 
ianquam satiari possum : ut hoc in Epistolis ele^ 
ganier disit/ ut Ulud in Ordtionibus feiti^^el ut 
tarsas illud egregie I Dii toni / qui ita scribit , 
kunc ipsum Deum esse oporiet^ ^ Est ita ^ in^ 
quaiD, optime Bosc/ii: nemo omnium me magit 
tccum consentit in amore Oceronis : nec eum solA 
doctrina^ sed Hatura etiam yaluiss^ afo: nec sine 
utriusque pracstantia et confunctiofte tantam diyi^ 
nitatem consequi potuissd : est illud ipsum quodPla^ 
to iixit in Matdro ( p. 354 , C* ) Awbq 9 huq 31 
tai iavfiuiS09 , Ix/stt S^inp ri^Ka* «I fiiv vot irip* 
tCit ^ijst fjiTOflx^ thou 9 Iv^ fiirap lhhiyi(Mq ^ vpov^ 
haffif iwtar^ptHP Kot p^xirnv^ otov V ir ihhlTqjiit 
vArm i rair% inX^^ l^fi* tria esse , quibus quis 
aliqao in laudis genere ^ item in eloquentia ^ ma* 
gnus fiat j rtaturam ^ doctrinam , exercitatiohem i 
doctrinam appellans iirtTrJifiijP 9 scientiam^ ar* 
tcm^ ratioHem dc yiam^ quam alii methodum ei 
theoriam dicuntJ* Tum Tu : ^ jtpage , mi fFyt'^ 
tenbacAij omnes methodos ac thcoriast quilus ho* 
dic quoqUe multi^ qui sc philosophos esse yolunt^ 
ms poetas alBgare cupiunt: nil est impuderitius 
illis hominikis , qtii nec Latirtam linguam , nei^ 
fcrtus facere^ sciunt^ et tamende his judicant^ 
et sccundum leges ab ipsis latas rios ccrisere et re^ 
gcre audent*^ ^ Omnium rerum ^ inquam , etiatit 
^imarum 9 ptrftrsus usus fieri potest : sed Oce^ 

4' rt^ 



^ EPISTOLA 

nmtm quoque msti illa tria quasi fundamtnta p^ 
ncre chquentiae: et de hac ipsa methodo et lari 
egregios illos rhctoricos libros scripsisse , Dc Ori 
tqre , Brutum , Oratorem , alios*^ ^ At cgo tt 
inquis, ipso dcerone auctore confytabo^ qui i 
his egregiis De Oratore libris alicubi aprmai 
fiaturam atque ingenium vim ad dicendum afei 
re maximam.^^ y^ Credo equidem ^ inquam; ma» 
mam dicit^ non omnem^ ut artcm et exercitatii 
nem excludat : et ego te confutabo auctore Horati 
tuo 9 qui dicit y doctrina yim promoyet insitam. 
y^Vahl Horatium mihi opponis? quem recte mem 
4licis y quem in oculis fcro , quem de manibus nun 
guam depono / quasi yero is illo loco » yel dc eii 
guentia aut poesiy aut aliarum rerum scicntii 
4ic non de yirtute loquatur^ yel doctrinam atta 
dicat quam educationcm et institutionem : tune pi 
tas Horatium carmina sua composuissc secundu 
^praecepta alicujus philosophi aut grammatici , c 
fion ista ista yincula bonitate naturae contcmsisst 
€t ingenii impetu in altos nubium tractus eyola 
seP^* » £go , mi BoscU , inquam , in judicio i 
Hotatio 9 ut de aliis magnis Scriptoribus , seqm 
Platonem meum: dicoj Horatium natura yalui 
se^ tum doctrinam et exercitationem assumsisst 
ita magnum poetam exstitisse : item judico t 
yirgilio^ ct omnibus magnis poetis: dc Ciceroi 
in eloquentia , et de omnibus magnis oratoriSm 
€t itcm de aliis generibus : nam , quod dixisti i 
praeceptis artis , Horatium iis studuisse rcs ipi 






A D B O S C H I U M. 5$ 

f^ ^ut 4fi PocHca lo^uitur : jam vero eum Grac*- 

€U Liseris non mode excultum 9 sed repletum fuis^ 

U9 ettetum a Graeeo /onte manasse^ et singuU , 

fcrms et t$ta pocmata produnt : igitur , ut in ejus 

Osrmifdtus sublimitatem et mafestatem^ in Sati^ 

ris et Bpistolis sapientiam et urbanitatem miror ^ 

Ua video unde haec fluxerint : agnosco in illis Lj» 

ricos Graecos^ Alcaeum^ Pindarum^ Sapphum:. 

in his Socraticos , Platonem , Aristotclcm 9 Theo* 

firastum , Bioncm : in utrisque omnem Graecorum. 

emdiiionem : fuis enim hujus ignarus Horatiun^ 

intelUgaS? sed exercitatio ac doctrina e^trinsc'^ 

eus rcniunt ^ ingenium intrinsecus ab ipsa natura, 

insitum adessc debet: cujus nisi tamquam dgri bo^ 

siitas subsit , exercitationis ac doctrinae quamvis 

bena semina fsmstra in eo seruntur^ ac pcreunt.^^ 

« Plane tecum , inquis , sentio : modo ne in do* 

etrimu instrumentis numeres ista compendia rhe^ 

iericae et pocticae 9 non dico antiq'sorum aut ad 

untiquam rationem scribentium , sed noyissimorum 

jgune et misere philosophantium^^ ^ Non fa* 

ciam^ inquam; modo tu mihi yicis:im concedas^ 

kdieque itcm comparatum esse ut antiquitus , ne^ 

pe posse quemquam ufla in Literarum scicntia 

et facultate magnum existere , nee bene prosam 

scriberej neo bona poemata pangcre^ nisi ad na^, 

turalem ingenii facilitatem accedat exercitatio et 

doctriaa , id cst , ut Fctcres perpetuo legamus , eP 

saepc multumque scribamus^ nostraque scripta se* 

duJo cum VeUrum scriptis comparcmus ad corum'^ 

D 3 quo 



(f^ EPISTOLA 

fu^ exmph conformcmus.^* „ Atqui hoo ipMfnt 
cst quod ct cgo factito^ ct alios factitarc hor4or^ 
fam nuper aliquot impuli adolcsccntes ad haeo 
Literarum studia capcsscnda: hi tui diseipuH 
trunt^^ I, Mactc yirtutc: qui tantopcrc dc Li* 
teris mcrcris: sane audi^vi^ tc hac in urbe haud 
dissimilcm Socrati itcm oUrc ct adolcsccntes ai 
hona studia incitare: scddc Sacratcfucrunt qui di^ 
ccrentj eumfuissc ad irp^Tphnorixi iKay&TOtrov^ non 
itcm ad irpoaiyaytTv^ efficacissimum ad impc/Icn* 
dum^ minus cficaccm ad producendum^ id cst^ 
^d lcniter duccndum^ ct quasi doccndum: sie 
enim Cictro ad yarronem accommodarit 4cad. I , 
%\ philosophiam ^ inquity multis locis inchoasti ^ 
ad impcllendum satis^ ad edocendum parum. Tu^ 
foftassc , m^ BosM , utraquc facultatc valcs : ego 
inipellcndi facultatc parum valcrc mc fatcor^^ 
y^ Haud cquidemy inquis , miror: nam vidcris 
mihi aliquantum frigcrc ^ ncc pro co^ quantum in 
Litcris profecistiy earum amorc arderc^* ^Unust 
guisqucj inquam, suo more ardet: alius vehe-i 
mentiuSy ut tu: alius lcntius^ ^t cgo: vclim modo^ 
istudy quantulumcumquc mihi cst ardoris j eum 
fliis commumcarc possim : nam scmel inccnsun^ 
paud dcsperem in ardorc scrvarc , doccndo ct doi 
0rinay tamquam olco^ infundenda: quarc^ mi 
fioschi , etiam atque etiam tc rogo , ut istud disci^ 
flifiac munus mccum quasi partiaris: tu primas 
fartes easquc breviorcs , scd tamcn primas^ susci^^ 
$ftts impu/sorts f seu n^avis inc^/^oris f cgo sccun^ 

dois^ 



A D B O S C H:I U M. gs 

das , ihcforis , motum regentis , et ardortm alen» 
iis: $cd narra mibi^ sodts^ tjuomgdo quem incen^ 
das: juyat hoc scire et proderit ad meum mi/U 
mumss rccte tuendum^^ y^Fide^ inquis^ quomo* 
doagam: adoleseentulos studiis desiinatos moneo^ 
ttt attendant quod sit mamentum studiorum ; sine 
lAterit Graecis et Latinis nullam essc in ullo ge^ 
nere salutem : estendo exempla , homines qui hae 
yiaadsummam gloriam yeneruntj et rursusj quij 
negkcta eadem yia^ inglorii et contcmti manse^ 
funt : fidem ct auctoritatem mihi facio apud au^ 
Mcntcs: credunt: tunc ptilcrum aliqucm poetac lo^ 
cum iis praelego , ut movcantur et attcnti reddan'^ 
tur': hunc iis locum intyrpretor^ yerborum yim 
eperio^ constructionem necto^ sententias deciarOy 
mafdfeste et significahter : ecce^ illud^ quarh ye^ 
nustum ! en hoc 9 quam sublimel yiden* hanc irhagi^ 
nem , quasi picturam oculis subjectam ! sentisnc ? 
Locum ita pertractatum^ denuo iis praelego: et 
pkrumque ita afficiuntur^ ut cum poeta in altuni 
evolcnt^ nec relinquere eum yelint donec perlcgi' 
rita^ „ Nae tu , inquam , Boschi , ^hilosophus 
ts^ licet te esse nescias et nolis.*^ „ Qtiid ita?^* 
ti Qssi^ adolescentibus alas addis , eosque yolare 
doccs: lege Platonem in Phaedro^ docentcm !ioc 
isst piiilosophiae proprium munus , excolere et in^ 
ftruere alas animi^ quibus ex his terrcms rcbus 
od coeltstia evolet: sed cedo^ locos quos adolcsccn* 
Uhuspro alarum quasi remigio adhibes?^^ „ Ha! 
Vctercs phihsophi : hi alii fucrunt atquc isti ho^ 

D 4 aie 



5^ EPISTOLA 

^ie dicti philosQphi^ qui dc Vctcrihus judicant i 
fiec cos legcruntn'^ ,, Sic cst: scd ccdo illos vrr- 
^us quibfds tu adolcscctUcs ad studia incitas.^'* Hic 
Tu , mi Boschi, recitab^is ejusmodi locos, ea vo« 
ce et vultu , ut fairile agnoscerem Te ad receotes 
juventutis animos movendos haud parum valecc, 
debere« Caeterum ex alio in alium locuqi incide^ 
l^amiis, qui nobis quasi manum injiceret, nosque 
retineret vel admiratione pulcritudinis , vel dubita^. 
tione de vefa septeptia et scriptara« Itaque con^ 
tipua dejnccps nobis inviccm erant haec : Ut hic 
tnirificus cft locusf Ut illud cgrcgri^ dictuml 
floc vcro itaj ut nil supr^! ^omodo tu huna 
locum int^rprctaris ? ego ^c. Cfiticus aliquis ita 
^arrpxit. Jmmo corrigerc yoluit^ ct iocum cor^ 
fUpit. ffon amq istam mtitandi liifidinem.** -^ 
Ita aermones nobis ad multam noctcm fluxerunt^ 
Aderant duo quidam tui fapiiliares, haud iQdoctij^ 
qui nos libenter audirent, 

Abii a Te ita /rfSJ^w» ita Tui amore captus» 
^ta aflVctusy ut me a neminis umquam congressu 
aQectum abiisse mciniperam, Tum reputans apu4 
m^ quid illud fuisset , quo me tantpperQ cepis« 
fiesy etiamaljud» pr^eter studium I^iterarum» re-i 
perisse niihi vic}ebar, Nam erat boc quidem va^ 
)idi$^imum ^i amor^m invitamentum , studioruni 
compiunio, Placuer^t mihi, quod Tu, quamvii^ 
V^r^us faciep^, tameq pros^e et Cic^ronis esse^ 
^tudiosus; Tibi, quodego, quamvis nou faciena 

versusi imw po^tii muitum mbuer^m, Quod 

Tu 



AD BOS C HIUM. 

To legens auctores » hos et ego legeram : igitur lo- 
ci , quos alter proferret , alteri non erant ignoti : 
et tmt ejusmodi, ut nostruu) utrique placcrent: 
baec Dobis fuit materia ^(ircttiUg , qtiae est pars 
aooris. Tu Graecarum Literarum eras cupidis* 
siisus: ego aliquantum in iis profeceram. Tu me 
amare videbaris : hoc amorem erga Te mihi facie- 
bat; ut est proverbium , jpu^ ivripairx rlxTti. Huc 
accedebat,quod Tu bonus homo eras, et meitem 
esse haud dubitares : dicerem , cl ego itcm bonus 
tram^ niaideseipso haec professio speciem levita« 
tisbabere puuretur; magnum enim quoddam hoc 
est, honum homintm cssc^ et yere dtcitur ^ahtviw 
M^ lltimm* ab aliis tributam sibi ba&c laudcm 
accipere licet: eruditum se esse, et ipsum profi'» 
teri, pueriljs est vanitatis: nec , ab aliis tributum 
accipere^ invidia caret. Certe auricitia, nisi ia« 
ter booos , esse nequit, 

Migravi Amstelodamum , eodem anno exeunte. 
Statim et quotidie una fuimus, et in studiis, et 
ip omni vitae consuetudine. Mox tertius nobis ac« 
cessit studiorum socius Matthias Temminkius , vir 
optimas, Wesselingio doctore eximia Literarum 
^Historiae scientia cruditus^novam editionem Ae* 
tbiopicorum Heliodori moiiens. Hic nobis plane 
erat, mitss sapicntia Laclf: cujus cum lenitate 
taus fervor, nescio quomodo» congruebat. lut 
^Fcs, loagna voluntatum consensione, sodalitium 
jumipms , et sermonibus de omni Literarum ge^ 
9Wf im vero lectione Sophoclis , Euripidis , et 

H S Ari« 



5f EPIS TOL A 

Aristoplianis frequentavimus. Hanc rationem per 
biennium tenuimus. Temminlcium respublica si« 
bi asseruit: cujus compluribus muneribus ma« 
gna in temporum varietate , magna fide functum , 
nunc Leida nostra fovet in otio literato et pio se» 
nescentem; omnibus Itteratis optantibus, ut He« 
liodoro 8U0 , aut ipse, aut per alium, publicam 
lucem impcrtiat. 

Neque veroalterum reticeamus sodalitium , quod 
a diebus Martis, quibus singulis habebatur, mar^ 
tialc cognominare solebamus, non quidem illud 
unice nostris Literis earumquecommentationibus, 
sed universe doctis et jucundis confabulationibus 
dicatum^et peramanterjunctum: cujus,nobiscum 
tribus , quinque alii fuerunt sodales. 

Fuit Fred. Guil. Boersius, vir ad omnem ele* 
gantiam natus , Ruhnkenii nostri disciplina ad po^ 
litiorem Literarum scientiam excultus , clarus do« 
cta disputatione De Anthropologia Stoicorum: qui» 
bus dotibus accessit multiplex lectio, et homi* 
num, cum in patria, tum apud extcros, usus: 
animorum observatio: sermo utilium et jucunda* 
rum rerum commemoratione frequens , idem per« 
facetus , sine offensione et acerbitate : immo in 
omni congressu urbanitas, et cum benivolentiae 
$ignificatione amabilitas. Difiicillimis reipublicae 
muneribus ac negotiis magna cum laude spectatus, 
communi rerum conversione afilictus, temporum 
iniquitatem sua ipse constantia vicit: nunc ani« 

mum 



AD B O S C HltJM. 5^ 

%vm iogeniuioque vetere Masarum commercio re« 
creac et sustentat, 

Huic coDJunctissimus, ingenio et temporum for< 
tona perslmilis 9 Nicolaus Paradysius, medicus tck^ 
h&ifiniiiof ikxm¥^ jam tunc juvenis eleganci Lu 
teruam et Latinitatis judicio valebat; usu et ra-« 
tione medicinae excellens assumebat hiscoriam ar« 
tis, ut sciret quid antiquae esset doctrinae, quid 
receodoris: Veterumet simplicitatem sequeretur et 
auctoritatem tueretur, eamque ab novatorum cala- 
nistris et cinclnnis integram servaret ; ^imilis hac 
inresciSca Tibi,miBoschi, antiquum obtinens: 
caeterum sermo^ Tovp» iih^ &\>m /liKx >ayiaqj 
^ audiendi silentio et cogitandi acumine existebat 
subtiUs, perspicuus, suis panibus nexus, inter- 
spersus Jeporibus et aculeis» Nunc ex vetere so^ 
dali Dovus coUeg^, saepe mibi sodalitii illius duU 
cedinem et narrat et refert, Sed pergo ad caeteros. 
Henr. Const. Cras, eodem , quo ego, tempo- 
re, privatus item , Leida Amstelodamum ad ornan* 
dam catbedram vocatus: quae fortunae commtinio 
primam notitia n^s , tum consuetudine et amiciti^ 
conciiiavit : ad Jurisprudentiam docendam duo ma« 
gna adferebat 9 quibus eam et Qrmaret et ornaret , 
adjumcnta : alterum , usum Ciceronis , indeque 
ductam I^atinae orationis bonitatem : alterum , Phi^ 
ksophiae cognitionem; ut inter principes Juris-t 
pnidentiae et ad ejus laudis similitudinem perve^ 
nerit, quam Servio Sulpicio tribuit Cicero (Briin 
1040, 41. ) : et eloquentiae assumserit tantum ut 



^ £PISTOLA 

Jarisprndentiaiii facile ^ttiferetur : et arteio adhibuetf 
rit otDnium arttum maximam, quae doceret rem 
universam tribuere in partes, latentem explicare 
interpretando ) ambigua primum videre, deindedi* 
sdnguere , postremo habere regulam , quo vera et 
falsa dijudicarentur, et qaae quibus positis ea* 
sent , quaeque non essent consequcntia. Huc ac« 
€edebat comitas blanda et sermocinatrix, ut et 
Tulgo libenter audiretur, et perspicue intelligen* 
terque docendo indiscentium animos facile inilue- 
xet; unde factum est ut, cum sua ipse fama, tum 
discipulorum habiris editisque disputationibus » A- 
thenaeum nostrum celebraret» 

Jam in vicino nostro 9 tuo postea in graphiario 
nunere coUega» Henrico Calkoenio multa erant 
naturae bona: sensus veri pulcrique acer: animus 
rlsus et bilaritatis socius, ut euro numquam in vi- 
ta plorasse diceres : certe dissimillimus HeracUto » 
Iiaud dissifflilis Democrito , ineptias vulgi ridens : 
at miseris succurrere discens , in eoque officio nec . 
operae, nec rei ipae suae, parcens: igitur quum 
magno fori usu patrocinium caussarum tueretur, 
omnium consensu laudcm non roodo prudentiae et 
fidei, sed et beneficentiae et liberalitatis adeptus 
est. Ipse quoque civilibus mersus undis, maluit 
aua constantia munus amittere^ quaro. inconstan» 
tiae opinione suscipienda retinere — ^ justissimus 
utmsQui fuit in Teueris^ et senantissimus aequim 
fiis aliter yisum / • • 

Denique Abr^i Ar» Meerschius , meus in SchoU 



A D B O S C H I U M. 

Henoostnmdam collega , fuit sane moltis vir ia^ 

nli dotibu» ornatus, idemque, ut in materiae va« 

riente, perdoctus^ Nam ipse antea Literas et Pbi» 

losophiam docuerat, tunc Tbeologiam et Histo- 

nam Ecdesiasticam docebat; ut utriusque cathe- 

dneptnes cognius babere deberet» et baberetad 

eum certe modum, quo et discentibus satisfaceiet^ 

€t ipud alios homines docti Profesaoris existima* 

tiooem tueretur. Natura ei eam sermonis facuka* 

tem, cum vultitm oculorumque aignificationea 

tribuerM, ut dictis suis multum vel gratiae vd 

aoctoritatifl addere posset : praeterea in scribeodo» 

icribebat autem Belgice, ejusmodi vakbat compo» 

sitionis proprietate , qua argumenta ab aiiis jaat 

tracuta , sua ipse doctrina et ratione ita retractar 

let, ut nova et ipsiu» ingenio nata viderentur*. 

Nam ct sale abundabat et festivitate: ^uibus quua 

frequeiia uteretur , subinde quoqiie abuti puuba» 

tor. Aliquot ante obitum annis, oculorum visflL 

captus , calamiuiem patienter tulit : quod magnum 

profecto fuit in liomine, qui vitam in Literis 

ac libris trana^isset 9 semperque aliquid scriberet^ 

qood vel suo , vel alieno , vel nullo nomine ede« 

let. Hic unua t nobis fatum jam suum imple* 

vit : ait illi xoy0il nift^ I Reliquis npbis Ckus 0« 

M. et mutuam benevolentiam servet » et reliquam 

fitam exitumque facilem duit 1 . 

Igitnr cum iUis frequens nobis fuit consuetu«« 
do: at nobiscum duobus invicca quotidianus usus: 
coqpuB nnum amicorum par: aeria» joca, pn* 

blU 



$4 EPtSTOLA 

ommuin, quod, dum juvenes fuimus: nam ntme 
provectior aetas a juventutis erroribus nos, oredo ^ 
KbenLvit :. Tu meas ineptias tulisti, ut ego titts# 
Deinde, quod mihi multis partibus prodesse stu^ 
duisti. Recens me cognitum , ut ipse amabas, 
ita operam dabas ut alii amarent, quibus me con*^ 
ciliasses: meas laudes praedicabas, meaeque existi- 
mationis, ut ipse soles dicere, bucinator eras. £c 
si quando aegrotarem , quod propter caeli et aeris 
Hovitatem haud raro fiebat , tanta me diligentia et 
soiiicitudine invisebas , tractabas 9 curabas, utnii 
tmantins cxcogitari posset. Neque mihi ipsi tan« 
fummodo, sed et disciplinae favebas meae, nequc 
desinebas adolescentes bortari, tit ei se darents 
eoque majorem percipiebas laudis et voluptatis fru« 
ctum 9 quo majore meae scholae frequentia disci* 
pulorum florerent. Porro quum res roea ageinetttr^ 
in decemenda mibi nova, in Athenaeo Amstelo« 
damensi, Philosophiae cathedra, tuum inter cae- 
teros amicos in primis eminuit studium, agende 
ct omnibus vitibus contendendo. Cunique aliquo* 
ties Amstelodamo ad alias stationes invicarer, Tu 
continuo me convenisti, suadens, hortaas, flagi« 
tans, ne obsequerer, £t bac poscrema Leidensi 
conditione mihi oblata , ut rursus mihi praesto 
fuisti! docens, monens, postulans, ne luculen* 
tam stationem , urbcm gratam et quasi adoptivam 
patriam , multos mei et amantes et studiosos re« 
Jinquerem: nec prius meis raiionibus concedens^, 
quam intellecto condicionis bujus momentoadcaua* 

san 



ADBOSdHIttM. 6f 

\kjti ftiniliae Ruhnkenianae obtinendam. Quod si 

m 

\fAic prievidissenius 9 id quod ne pe^ somniuni qui- 
im sperare poterainus, Te post piilucos menses 
CoTatocem hujus Academiae fore, alia omnia eve- 
nissent : caussam illam per Te a Curatorum Col- 
k^o ct Senattt Reipublicae obtinuissemus : nec 
iliis iugiatum fecissemus mutanda statione, uec 
Amstdodamensis vitae suavitates desideraasemus. 
Sed hoc ita dico » m me neque consilii mei , quo 
ho&esuteoi voluptati et utiiitati anteposui^ nec 
stitioDia Leidensis suis item laudibus commenda* 
Ue, umquam poeniteatb 
Ninc aos Leida habet , Te Curatorem , me Pro- 
fiessoremtTe Amstelodami, meLeidaehabitantem-: 
longius edam a vetere convictu disjunctos, eadem 
anioiorDm benevoleotia conjunctos. Tu subinde 
Lddam venia. Adventus tuus omnibus jucundus, 
iDultis fructnasua est. £go ejus fructum et jucun- 
ditatem in usurpatione veteris nostrae consuecudi* 
Bis et beneyolentiae pono. Contencus mea sorte, 
tuaoivis modica» nil amplius opto, quam ut ea 
nihi constans et perpecua sit; 

Hcc erat in yoti$ : modus agri non ila magnus , 
tlortus uHj e$ tecto yicinus jugis aquae fonSy 
Et paulum sylyae super his foret : auotius atque 
U melius fecete. — — 

Scd mrsui aliquantum in his ofiendo : quippe 
)Dae nonduai plane ex votis ^ nee nisi partim y nc* 
ioi auetius ^ obtigeruQt : attamea 

r^u II. S «#• 



i$ , fi I^ I $ T O L A 

benc esti nihil amptiut o 
Mafa nate , nisi ut propria hatc mihi mi 
ra faxis. 

Veteres Deoruin immorttlium efga mortales 
mines beneficentiam tribus muneribus cenaeba 
primo, ut easent datorea bonorum: deinde^ 
rumdem conservatorea et custodes : denique, a* 
Tunci, kworpiirmct xaHSv^ fiMrxavtag ka) 0U: 
malorum, calumniae et invidiaet comitum vi 
tis et fortunae. Mihi aervent ^ quae dederuni 
triplici bonorum genere^ animi, corporis» et 
rum extemarum : in extemarum rerum magna 
te Dii avermncos Professoribus dederunt C 
tores. 

£t quod Curatorii tui muneria mentlonem f 
si qui fuerunt, qui haud scio an fuerint, 
hunc Tibi faonorem invideient; nec invidiaillo 
obesse Tibi potuit , et Tu . apud omnea recte 
tientea eam confutasti doctrina^ virtutfe, bet 
ctia« Doctrinam quid memorem tuamf tir* 
xa)i1ifisv iiramr nec repetam, quae supra 
de tua adolescentia in Literis facultate. Hanc 
turior aetas auxit, multisque documentis ad 
blicam notitiam prodidit: cum disputationibus 
bus proposimm praemium apud Societates Er 
tasVetu^sti: tum largo cultissimorum poema 
proventu , in quibus nemo nec antiquitatia c 
rem , nec orationis Latinae elegantiam 9 nec lui 
doctiinae, nec modorum concinpitatem deaide 



A 1) B O S C H I tJ M. Mf 

IttA denique HugotifB Gfotli , immortilis Tiri ^ Lt^ 

tioi interpreu^tiQne metrica Anthologiae Bpigram* 

mttum edenda , eique ipso contextu Graeco cum 

tnis annotationibus addendo» doctis, ut cuoi Ca* 

tBlIo loquar, et laboriosis* Et quo ipse ardes 

LttenmiB atnore, eodem alios incendere studes^ 

hsin omni sermone laudans et celebrans: unom 

flbenfea ingenii cultum in Graecis Ltftinisque LU 

tcris positam : unam hanc esse tftudiorum sala^ 

tem: ab his profectum alia omnia facile consequi} 

iicentiorum Jinguas non nisi wi iritae necessitatent 

liferri: novhiorum argutula et frivola fai dtscendi 

afdoae cominenta onmi modo cavenda et avcendi 

tb juventutli institutione : veterem viam tenen» 

dim, uDdeSrasmos, Scaligeros, Grotios, et to^ 

tm ittum heroum apud Batavos chorum ejsstitis- 

r* Ita multos adolescrates ad nostrarunr studit 

Lheramm impulisti , taque in prioiis Amstelodtf* 

ni ftequentasti* Omnino virtutem , ut est , in ac* 

tiooe ponisr ocUsti ignavas linguas; valere jube9 

titiocuiatiores illos , qui non ipsi discunt , sed sub* 

tilifer disputant quomodo discendum sit. Tu ad 

Km ipsam properas : 

eia/ 
Qjdd statis f — Atqui Ucet esse beatis. 
iHmidium facti ^ qui coepit^habet: sapere audc;^ 
Ifieipet qui recte vivendi prorogat horam^ 
Austicus cxspectat dum defluat amnis : at tlh 
LsHtur « €t labetur in omne yolubilis aeyum. 

£ fl Haec 



; 



4» E P I $ T O L il 

Haec Ta^ cesfandbus» quast 

Jupitcr ambaS 
Irdtus buccas inflct: 

Socmts, ABtisthenis, Diogenis tnstar^ cum 

hortationis vehementia , Ttt^flf , sMvffiifiosu 

rpmxinrrr libere loquens : scaphain scapham 

pellans , aspere : sed salutari asperitate : quam , 

€|c lenissimo mitissimoque animo profectam , qi 

que Tibi ignoscit. Sf porro interrogant ^ quoc 

do inciptendum sit: Morc maferum^ inquis, 

ita cgcfccil Atque aic in caeteris vitae partil 

veterem sequeris morem, vestitu^ eultu, habit 

ut qui Te videat^ vetera florenti» tempora reij 

blicae cogitet. Nam ex reipubiicae commutati< 

Tu, quum posses, privati commodi nil cepis 

immo jacturam fecisti muneris graphiarii salario 

minorem modum redacto: gratia, qua valebi 

iisus es ad afflictis bene faciendum. Haec enim in 

caeteras virtutes in Te eminet. Hujus Tu tai 

studio ardeSf ut si quid alii bene fecerint, t 

Tefecisse maUs: et slquod Tibi benefactiim ci 

tliis commune sit $ id proprium Tibi esse cupi 

Haec est illa virtus , quae cemitur in officiis ei 

alios 9 quam Veteres uno Justitiae nomine appel 

rant: omnibus beneveire, omnfbus bene facet 

meminem laedere, nemini nocere: suum culque t 

buere: miseris succurrere: non sihi soli natum 

putarc: partcm nostrivindicarc sibipatriam , pt, 

Um. amicos: non vivi cumpcrfcctis hominibas^ j 

ct 



A D B S C H I U M. d» 

ium iis in quHus benc agitur^ si sint simulacrm 
yirsusis: neminem omnino ossc negUgendum in qu^ 
elifus significasio virtutis appareat: colcndum 
astem ita esse quemque maximc^ ut quisquc maxi^ 
m Us leniorikis yirtutibus sit ornatus , modestia ^ 
tmperantia^ ct ipsa justitia. £t beneficia erg^ 
ilios toa per oiniiem vitam malta et varia exstite» 
roBt. Oe quibus ut nil dicam» et ut omittam ea» 
foae Tu in munere Curatorio communiter cum^ 
CoUegis tuis, Viris Illustribus» cum in univer* 
nm Academiam , tum in singulos complures Pro« 
fessores contulisti: in tuos quantum contuleris^ 
cgo Tibi sum testis : in his, ut patrem, matrem» 
doas soiores , fratrem , et vivos tutatus sis ac fo* 
veris 9 et mortuos pie dolenterque luxeris. Sinas 
me duoruffl ez his nominatim mentionem facere^ 
latu minorum , sororis Judithae , et Gregoril 
&itrlst quorum mihi Tecum communis in vita. 
foit amor t communis in obitu luctus. 

IQa erat Integrum naturae opus» ut animo ita 
KnBODe et cultu» sincera, aperu, ab omni si« 
aolidone et artis affectatione abhorrenst nativo 
decore » pueUari candore et simplidtate , affabilita- 
teet comiute, amabilis: similis.Tibi, insigni be- 
Btvolentiae laude et significatione ; unde fiebat , ut 
dm unam in caeteris tuis maxime amares. Sole- 
Ut cum marito jam ab aliquot annis, apud me 
msdcari: quod quum item hilariter, suo more^ 
&cisset anno mdccxciii, domum redux gravi 
iorbo intm p^ucos dies apud Te obUt. Qui tunct 

£ 3 M 



7« EPISTOLA 

tni Boschi, tuus fuit, qui meus, dolor? Scrlpd 
continuo ad Te, consotaii Te studens» moneni 
ut ^regias illas consolatorias epistolas Ciceronis , 
Senecae , Plutarclii , quas quondam iilaesi et intoi 
gri admiratl essemus , relegeres nunc ubi ad rea 
ventum esset: caeterum quantocyus ad me venires, 
ut una lugeremus. Venisti: comites Tibi esm 
Gregoritt^s et Nieuwlandius , uterque heu! jan 
jDobis ereptus : qui tunc mecum Te lugentem so» 
tentabant, post a nobis una lugendi erant. Nieuw 
landius, mox sequente anno: Gregorius ante hoj 
duodeviginti menses : illius manes bonoravimui 
in Viu D. 'RuhnK;enii : huic in hac ipsa epistob 
satifaciemus, Sed redeo in illud tempus, 

Veneras ad nos cum lacrymis : has nostrum al 
loquium abstergebat, Nos Te a recentis cogitatio^ 
ne casus abducere tentabamus: Tu eam consecta 
baris : quaerebas , quibus locis soror ambulare . 
norari , delectari consuevisset. Haec Tu loca it 
petebas, iliius veatigia relegens, pedem poneni 
*ubi ipsa posuisset : arbores , quas ipsa amasset 
specuns et contrectans : prata , unde flores colk 
gisset , obiens , lustrans , indeque aerem captana 
ai forte aliquam dilectae animulae auram adhac ii 
hia terris vagantem spiritu ipse tuo exciperes. It 
te tractabas , tibique satisfaciebas : et prope coo 
firmatus domum redibas. Ibi vero ipsa domos la 
ctum renovavit : solitudo , vacuitas , absentia cn 
capitis ,ejus imago ac desiderium , ubique occum 
|»t;boc loco^hoe soiita erat agere, illo illud: ho( 

tem 



AD BOSCHIUM. 7/ 

m 

ftttpore hoc» illo illud : quaevis pars domus , quae* 
Hsbondld recordatioue veteris consuetudinfs no^ 
vOQi vulnus infligebat » rivos lacrymarum ej:cutie* 
htf Teque ad tantum luctum incendebat^ ut alil 
foie valetudini ilietuerent. Omnes tubc ad T6 
cbnsolandum venerunt amici , omiies amicae : mul« 
d etiam viri docti: ipse ad itae scripsit Leida 
Rahnkeiiitts » ut Te suo nomine , suisque verbis ab 
^so adscriptis, consolarer» Sed quum omnium 
coiisolationem vinceret magnitudo doloris , Tuque 
8li jam jamqne auccumberes : ecce I divinitUs me« 
ddam anulit tua Musa , spe meliorls post hanc 
Yitae^et divinae providentiae coramentatione: Te« 
que ipse consolatus es scripta in obitum sororlf 
degii, pleni doloris , plena amoris : ut ipse do* 
lojem amor sedasse videretur. 

Gregorii mors minus acerba nobis accidit , quocf 
ninus immatura censeretur; quamquam fUit miht 
ciim ed non mihus vetusta , quam Tecum , amici- 
tia. Td mihi eum paiicis annis me minorem in 
disdplinam commendaveras : qua ille sex annos 
Meos, in studiis non quidem ardebat, sed tamea 
dlebat, Platonis et Xenophontis Convivia edere 
iopatns 9 jtmquQ commentarios annotationum con« 
ficere ihstituens: deinde paulatim refrixit, sive 
qdod dimius apud parentes aleretur et mollius fo« 
fcretnr^ aive aliaui ob caussam: taediiim certe 
aimcepit studiorum; ut aliquando illos commen"» 
^os in rgnem conjiceret , et videns prudensque' 
(ODboi^et« m omTiis efusus labar : nostraqueT 

£ 4 «P^ 



/ 



f%, E P I S T-0 I, A 

spes sitnul eutn fumo evanuit. Tamen , gutt iis-^ 
mcl crat imbuta rccens testa servayit odorem : ich 
tinuit amorem, non ut scriberet, sed qt legeret; 
veluti lectitabat Homerum, Euripidem, Aristo- 
phanem» Lucianum, Ciceronem, Virgilium, Ho« 
ratium, alios: qc recentioribus in primis Mur^ 
tum , ErnestuQi , Rubnkenium , elegantiam et La« 
tinitatem admirans, cujus baud ineptus erat judez» 
Taceo alia hominis bona , quae Tu item pie et po* - 
lite cecinisti in elegia funebri manibus ejus dicata« 
Reliqua vita inde ab aliquot annis ejusmodi fuit^ 
Dt labefactata valetudine , amici ei non tam vitam 
longam, quam facilem exitum optarent: qui d 
obtigit subitus , d. ii* Februarii superioris anni^ 

Nos vero , optime Boschi , ita vivamus , ut 
amici nos nostri diutissime vivere cupiant* Cum« 
que multorum nostrorum etiam juniorom funqr» 
fragilitatis nos nostnte et mortalitatis saepe admo* 
nuerint, reliquum, quodcumque superest, spa« 
tium ita exigamus , ut ne dubitemus yirtutem es^ 
tendere factis. 

£n ( epistolam diu Tibi debitam : quae si loii- 
gior et loquacior fuit, Tibi imputabis: si quid 
praeterea aliud in ea Tibi aliisve displicuerit , nu> 
sus Tibi imputabis : utcumque bene aut secus 
meritus fuero , hoc totum tuum erit« Tu me dor« 
mientem ad scrlbendum excitasti et impulisti: se* 
mel quidem excitatus et impulsus, facere non 
poteram,quin meo more scriberem et excurrerem: 
tut dormire me sivisses, nec excitassts. Accede* 

bat 



A D B O S C H I U M, 73 

tat t^menti , quod est de amicitia nostra , uber- 

m et soafitas, quae me inducebatt ut pluia etiam» 

qum initio constitueram , scriberem. Tnm , haud 

absonlnm pntabam» scribendi tarditatem longitu* 

doie seriptionis compensare , et quasi debitam pe« 

dmiam cnm duodecim annoram foenore referre^ 

Denique est boc amantium ,ut , quos amant, haud 

£icile alloqui ordiantur ; semel orsi , haud facile 

desinant. Veluti Socrates sermones et congressus 

cmn Aldbiade diu intermissos repetens dixit apud 

Flatonem p. oSt O: gp» H* c6 yip roi tt¥ sU tmt^ 

wfmmlmff* Sive coQUQun|bus Qostrip deliciis^ 
HoiatiOf ntaTy 

Onudtmi^c yiiium est eanioHbus , intcr amicas 
Vt ntmtqfMm inducant animum eantarc rogati , 
bfussi mmquam desistant. 

Neqne vero solis cantoribus hoc est vitium : sed 
a soiptoribus , et oratoribus » et Professoribus. 
Hinc longae epistohte, longae orationes, quas Tu 
flUDiDe omnium amas. Et jam ipse Horatiua 
aoi aonet 9 prouti orai sumus in Ipso, ita in ipso 
desinere, et nt antea aemper, ita nunc suum illud 
oga se uaurpare, 

friwta dictc miU , summa dicendc Camocnom 

Vilc Scripsl niri d« XIV Julii a, hdcccv. 



B5 DB 



Dte OBITU VILLOISOI^ 



SX BIBI.4 ORIT» P. XU p* 127^ 



V illolsonum , heu! nuper nostrum, mod< 
bis ereptum, silentio praeterire, nec recen: 
dolor, nec ipse hic liber patitur. In quo : 
ttt alioruiB ebitus d6ct6rum hominum r 
nd», de VUloisono hon referre, nefas sit: 
cum nobis quamvis A^sente vetus studiomi 
iciorumque necessitudo intercedebat. Tr 
mus hic est annus , quod me in Parisiorum 
studiorum communio compluribus doctis ho 
bus, in primis Villoisono, Sanctocrucio , 
cbero » ^d mutuam benevolentiam concili 
^ae postea ad amicitiae constantiam evaluit : 
duobus illis, propter aequalitatem aetatis, q 
diana tunc familiaritate floruit, Eraht enim 
8olinn eruditissfmi homfnM, ut seMnbni in; 
numquam deesset: sed et modesti et juci 
et» quod praecipuum est, viri boni ac prob 
me amabant, et amorem multis officiis comp 
bantt nec ca commemosando aut exprobraj 



DE OBITU VILLOISONL y^ 

le est fliiiltoruQi ituUitli , confiitabant, Uimot 
neo fiiit in quo gloriaretur Villoisonus ^ e€ vert 
rttri posset, se mihi periculpse aegrbttori vitaoi 
vasae , quod medico me commendasaet ^ ddent 
inae artis et nostrarum Literarum peritiasimo, 
G. Lorryo , qui et per artem me dextere , et 
)pta Literas amanter curaret. Ac Lorryi qui^ 
D in me beneficium , ut vivente ipao testificatut 
in hac Bibiiotheca Vol. II , P. IIL p. i<^.^ ita 
ic, utroque mortuo^ utriusque beneficium gra« 

cdd>ro. Horum igitur viromm erga nie hu- 
sititem gfatiorem reddebat nativa et popularift 

nibaidtaa ; ot et tunc , et postea , de ertiditift 
Bis nsnrparem illud, quod apud Platonem Leg« 

P* 57* 9 C 9 Lacedaemonius Megillus de Athe« 
asiboa cdebrari dixit , Ag hw rSv ^Ahivmlw iU 
iymM t ha^ipirrefg shh rouHTOi* qui et Athcm 
fSMus fiiU boni , eos excellefUer esse bonos. T^m 
ennt illi viri, et in his Villoisonus, cujus to» 
fita constabat bene faciendo. Quotidiannm et 
oa erant atudia doctrinae et officia erga alios* 
xfiorum fructus in scriptis editis apparuerunt^ 
scriptorem principtbus Literarum asseruerunt, 
ick erga alios cemebantur, cum epistolis ad ab« 
ites , tnm sermone et congressu cum praesentl- 
s: ntriqne generi quantum operae temporisque 
bnerir, incredibile dictn est. NuUus dies abi* 
t,quin aliquot epistolas scriberet; quippe qua« 
o commereium cum plurimis et civibus et exte- 

cMm. £t quum una stt in hoc nostro tei^ 



76 D E B I T U 

nrum orbe nrbs Parisiorutn , quam spectatum pld» 
rimi undique coDfluant hospites et peregrini t ho» 
rum nemo erat , qui quidem non prorsua esset ak 
pmni doctrinae cultu alienus, quin ViUoisonuni 
tdiret ; nemo eum adibat , cui non aliquid consilii 
et operae ad rerum hominumque cognitioneni inip- 
pertiret. Nulla fere ars erat, quin et eam factitan« 
tes aut docentes , et eam sibi suisve requirentes , 
ViUoisoni commendationem expeterent ; unde fie» 
l^at^ ut^ Socratis instar, communis esset dpcenr 
tium discentiumque conciliator, et gratuitus in^ 
stitutionis moderator. Omnino» qui magis offi* 
ciosus, magis ad promittendum benignus, in pro^ 
missis faciendis diligens et industrius fuerit, fa» . 
teor me cognovisse neminem. Ita :tunc vivebat* 
Insigni Literarum scientia, Graecarum» Latina* 
rum, Orientalium, jam puer celebratus: vigesimo 
aetatis anno collega Academiae Inscriptioaum P^ 
risinae additus, mo;c duas praelegit Disputationes » 
alteram de Ludh Ncmcis , alteram de Acra Gra&» 
corum vulgari. Tum Apollonii Lexicon Home^ 
ricum edidit^ a« 1773: indeque se ad Eudodae 
Violetum omandum dedit. Quod dum ageret, 
frequentes in eo libro loci ex Cornutt de Diis li« 
bello, ad hujus editionem suscipiendam eum im* 
pulerunt. A quo eum proposito, Ruhnkenii ad- 
SDonitio avertit. Magna deinceps secuu est et pri- 
vatim et publice vicissitudo* Editis l;ongi Pa.'* 
storalibus Parisiis anno 1778, Venetiam profe* 
.ctuft» quatuor ibi annos coosumsit codicibus scri» 

Pti» 



VILLOISONI f% 

l^ blbliothecae S. Marci ezcadendis* Cujut 
opene fructum prodidit « cani in libro /kneedotot 
luiD Venetorom Gr. duobuB voluminibus formae 4^ 
•• 1781 : quonim priore, Eudociae Violetum , sed 
cJDe desdnato Editoris commentario 9 exstat : tum 
in primis in locem protmcta Uiade » cum Scholiia 
ireterum Giammaticorum adbuc ignotis, optima- 
rnm leram plenis ad cognitionem cridcae bisionac . 
earaiaum Homericorum : unde ad hoc studium re* 
aiactandam, quasi aigno sublato» viri eruditissi^, 
ni, Heynius et Wolfius, consilium sibi quisque. 
ceperunt faciendarum edidonum , quae nunc ma* 
zime celebrantur. Villoisonus-rinde Germamam 
obiit: apud Ser. Ducem Saxo - Vinariensem , prin« 
cipem et ipsom eruditissimum , et erudicorum hom 
minum faotorem, sibi jam antea Parisiis cogni« 
tmn, m anla Vinariensi, a. 1782 et 1783 » gratua 
xceptasque hospes commoratus. est : ibique £pi«. 
itofais j^nnarienses conscripsit , editas Turici a^ 
1783. Reversus Parisios, mox anno 1784 majui 
iter Conatantinopolim et in Graeciam suscepit:. 
iiiqoe perlustrads, multarum! rerom nemini anteai 
aniinadversaram cognitione auctus , in patriam re^. 
diit a. 1787* Proiimo anno edido Iliadis , de qusi 
ifiximnsy piodiit Venetiae: ipse gravissimum lu«; 
ctmn auscepit obitu uxoris , nuUis relictis natis ^ 
qoKaoi per undecim annos conjunctus fuerat. — ^ 
HocasqBe, rerum q'us testes^ habeo epistolas ab 
ipso.ad me scriptas. Secuta sunt tempora sangui- 
•ricDta et optuQo caique perniciosa. Horum ini« 



^ t» E O B r T l> 

tioL9 atino i^s^o^ nt bomo nobili^ et populariMI 
intiditt petitus , voluQtario ezilio sese aggr^vtf 
liobtiitati ConflueDtiatn profugaei Mox Iias ptn 
tes improbans , Parisios redux , incidit in mediud 
MU civilis incendium et proscriptionis tenof 
lem. Cui se subducens , in Aurelianonim urbeoi 
coBcessit, ibique septem annos^ occulte vixit ii 
IfiterarBm studiis^ bil^tliecam firatrum Valeaioi 
Tum» Henrici et Hadriani, tractans^ eorumqiii 
adversariia excerpens. Denique sedatis rebus ParLi 
*ios rediit , parva patrimonil parte velm ez naufni 
gio servata; speraai annui vectigalis vigind et qiw 
tuor millfum Ubrarum ^ non nist sextante* Adoi 
lescens , rebus florentibus , docendi munera , quai 
illi ut prae caeteris digno vel destinabantur vd o& 
ferebantur, ut aliena moribus nobilitatis recust 
bat: provectior aetate^ rebus lapsis restituendis , 
€adem ante hos fere tres annos, sociiis Instituti 
{"rancici aUectus^ accepitt primum, Unguai 
^raecae Novacj dsind^, Linguae Graecae Vet^ 
9H. Quo temporis spatioaliquot scripsit libeUa 
^Uica lingua*, in Millii^' Horneo Encyclopaeden 
tlco , ni^ fallimur , editos \ qui fere continentu] 
^atuor £piatoUs> ad erudttissimum Akerbladium , 
Suedicae Legationis in Oallia comitem ab Actisi 
quarufn tres sunt de Inscriptione illa Rosetimt, 
nuper in Aegypto rBperca:. quarta^ de signo duo 
fum leonum cjusque-insoriptione, quondam Atbe 
nis a Venetis Venetiam translato« Nemo eoimj 
qaod sciasHis ^ fuit, qui Graecarum Literanin 
amms aevi » antiqui , medii » et novi , simul tanu 

scien 



VILLOISONI. ^ 

lciflntii ?alerti« Epistolarain nostnunim viie^^ 
dia iDtennissae 5 ante sex hos annos instaaratae , 
satis frequentes faerunt. Ad postremam nostraoi 
leapondendi officium desiderantes , perculit noa 
tiiitis de ejus obitu nantitis] isque et eo magis 
inopinatus » quod aliquot ante menses eum opti« 
me Valere ex ipso et aliis cognoveramus i et eo 
magra acerbus, quod optimus Tir, quem ipsae 
Musae caedibus civilibus subtraxerant , et sua 
lintt abscondituffi servavecant, et saniute corporl| 
Id long»e spem vitae confirmasse videbantur, i» 
ixspectato hepatis morbo nobis ereptus est 1 ei 
tnnc occidit ^ quum fiructum doctrinae smie ei ipae 
peidpere^ et aliis docendo impertire^ coepissets 
et post ^mumas calamitates aliquam facultatem 
sactos esset, qua adventanti seneccuti subsidiun^ 
ic Itvamentum prospiceret. Obitt d. xxvii Apri^ 
lii hujus anni, aetatis quinquagesimo quinto. Re^ 
liquit multa commentariorum volumina: de PaIaeo« 
gnplua: de itinere et peregrinatione sua per Grae« 
ciam, rebusque ac monumentis ibi a se repercis: An« 
notationes in complures Graecos Scriptores : £xcer« 
pta adveraariorum Valesianorum. Quae ne in he* 
icdmn Dumibus pereant, sed publico usui vipdi« 
ceatur: et uc vitae rebusque viri, qui doctrioae 
a virtutis caussa plurimis et civibus et exteris 
fld)ilis occidit 9 scriptor doctus ac diserxus obtin» 
£it: id yero vehementer optamus* De rebus ejus 
tt sctipti» , adbuc vivo ipso , prodidic Saxius no« 
tter jn Onomastico Literario Parte Vill. p. 381. 

-Aob MDCCCV; 

DB 






DE OBITU SA3?fTE]Srit; 



|:x BIBL. CRIT. 7« XI. p. l35^ sqq 



Jl# t Stntenio quondam nostro locus debetur il 
hac Blbliotbeca,quamip8e degante symbola cen 
aurae Tibulliahae orhavit ( * ) : et fuit nobis Li 
teranim amore coi^unctus , inde fere ab illo nostn 
Leidensi studiorum anno : et admonet nos mentl 
Villoisoni nostri, cui conclliavimus eum Parisio 
invisentem tunc, quum nos ibi degdNimus. Na 
tus Amscdodatni , usus disciplina ?• Burmann 
Secundi , condiscipulus et amicus Boschii nostri . 
item poesebs Latinae studium laudemque consecta 
tus est. Hinc Leidam veniens , Jurisprudentia 
operam dedit , ducibus Voorda et Pestelio : Literi) 
Graecis et Latinis , doctoribus Valckenario e 
Ruhnkenio, quorum utrique in primis carus fuit 
£t 'tiodierQ3f um assumsit Literarum cognicionem 
non modo Belgicarum, sed et Gallicarum, quii 
et Germanicarum et Britannicarum , in eum cert 
finem, ut ad saeculi sensum politus videretui 
Omnino , ea in eo erat elegantia ingenii ac doctrl 

nae 

( * ) [ BlbL Crit. Vol. I. P. «L . p 53 — 88. ]. 



fiAHTBNir. ff 

^ tit 6intkiam judicio ei deberetur vel etthedrt 
emica, vel ptaefeetura et institutio filiorum 
>rum mut principaiium , Vel cene laotutn ali« 
d et ctim illa eieg&ntfa coiigruens civile mu« 
. At Ybrtuna i^dignis etiam favens, Santenio, 
imvis digno , semper adversa fuit. Accedebat 
etudo incommoda, studiis inimica, fere medi- 
et gytnnastico victu regenda. Accedebat ca« 
s parris^ rebus nondum composltis, mente la- 
ifactati , filio non solum patrimonii spcm adhuc 
&tensam adimens, sed necessitatem etiam senis 
tndi imponens. Quo lilc officio yiipoTpo^l»^ ita 
oBctus est, ut omnes*, i^uuln antea ejus ernditio- 
Mi agitovis^ent , Y)un'c pietatem amarent. Ven« 
Mt rerum suarura et librorum quantum potuir, 
amqoe pecuniam ad patris curationem alimoniam- 
lae contulit. Hoc unum , si nil aliud , bene fa« 
mnn ei onmium potentiorum civium animos ad« 
jongere, eumque ad luculenti muAeris adeptionem 
ctNBmendare debebat. Nequicquam. Nil profuit 
pietas: nil profuit coinmendatto quamvis diligens 
tt perpetua Ruhnkenii , Valckenarii , aliorumque 
roiDmorum virorum. Igitur acqUievit in opere vo« 
luntario Repetitoris: adolesccntes , mpre Acade* 
Dico, in Jurisprudtntia gradum t)octoris peten* 
tei^ scbolis repetendis, disputationibus thesibus* 
9K commentandis , ad iprobationem instruxlt. 
Sed nulto etiam latius hoc in genere patuit in* 
duitria Santenii. Nam, juventute continuo ad 
Graeas Latioatque Literas horunda et institueiN 
K#/. U. F da* 



H i>E€BlTt> 

Si , earum stodia frequentaTit ; iuque » et de fptffll 

Literis , et de Academia egregie meritus eat^ 

Quidquid ei ab illo qnasi alieno negotio «uperba* 

set otii 9 hoc suis ipse Muais tribuebat : maxime ^ 

carminibus pangendis^ de quorum laude inter 

iomnes constat : sed et severioribus et criticis sto* 

diis. Quo in genere exstat Propertii cditio, quaoi 

a P. Burmaniio Secundo institutam , ejusque oU' 

tu intermissam , ipse suscepit ae perfecit. Ezatat 

CatuUi Elegia ad Mantium, in nov^e editioni» 

^pecimen adomata^ memorata nobis superiore ha« 

|us Voluminis lU^ Parte II ^ p. laS. Sunt €juai 

Notae Prosodiacae in Mureti Carminai, editionti» 

Rubnkenianae , Tomi IV , p. 30 praefationia. Sunt 

Animadversioues in Hieronymi Balbi Carmina , in 

editione operum hujus, quam Vindobonae curt^ 

tit a. 179919 Josephtts de Rmer, ad quem Ruhii* 

kenius epistolam scripsit in eodem libxo editam ^ 

laude Santenii insi^m : quam cunr illis Animad- 

versionibus denuo edidit eruditissimus vh:, C« 

D. Beckius^ in Commentariis Societatis Pbilo- 

Ibgicae Lipsiensis, Voluminell, p* 145. Suat 

alia. Exstabit etiam, ut ^peramus, Terentianns 

Maurus , quem eruditissimo commentario iUuftra« 

re ingressus ^ jamque ad medium opus progressus, 

moriens docto amico absolvendum reliquit. Nan 

quod eum rogaveram , et Rnhnkenuis , ut ad cii- 

ticae et stili exercitationem utile, ei suaserat, ut 

socium se mihi Cibliothecae hujus seribendae ad- 

jungeret; ejua cotlatio intra unam TibuUianaoi 



■,«r A i4. T K |t I t ^^ 

leustoiii substkit. Caetertinis studiorum indus*. 

triaeqae suae « praefer liudent et vitae suavitateoi ^ 

faufic in primis fruictum percipiebat ^ quod res suas 

td lionestau» mcdiocritatem restituisset ^ in qu^ 

ad aliis bepe faciendum voltintati facultas non 

deesset. Fuit enim iu ipso animus beneficus , U* 

beratis, ab adulatione alienuSA ^t cum libera con* 

tumacia, magis Sui judicii tenax, quam alieni se» 

fiuax. tta factus , et jam in Burmanniana disci- 

^lina abalienatus a partibus eorum , qui reipubli* 

cae gnbemacula tenebant, accedente indignatione 

lepulsarum et deceptae spei fautorum» magis 

^m adversarias partes secutus est. Neque ta* 

men minus vulgo ab omnibus diligebatur« Ref 

tnutata est iDciinte anno 1795, non solum publi* 

ta universe, sed et privata peculiariter multorum. 

Santenius a sua s^cta, jam victrice) in novum 

SeDatum Leidensem lectus, et in Collegio Cura^ 

tonim Academiae constitutus est. Hanc ad suum 

judidum reformare instituens^ de rebus homini« 

busqne nonnuUis durius consulens, complurium 

etiam suae sectae homihum animos ofTendit. Quam- 

quam fuit haec non tam ipsius culpa , quam tem'- 

poram: quorum tanta erat vis, ut non modo ho- 

&iDes ab aliisalios, etiam conjunctissimos, dis* 

jmigerent: sed singulis quoque errorem objice* 

rent, eos sibi ipsis dissimiles^ ex mitibus duros» 

ex lcmbus asperos redderent. Tempora rursus 

mitigata, ut nunc sunt^ eum sponte ad naturae 

laae bonitttem dementiamque reduxissent* Nam 

F 2 , Bcc 



DE OBITU SANtENlt 

fiec pltcabilius qus vindictam cupiebat, nec 1 
beralius privatum commodum quaerebat. Di 
illa munera , honorifica quidem , at minime luci 
fica, integre et laboriose administravit , nec val 
tudini parcens ; cui superveniente pleuritide coi 
•umtus est, die lo. Aprilis, anni 1798, aetat 
qutnquagesimo et tertio. Haec nos scripsimus 
iit rationem baberemus et laudum opthni viri , 
costrae cum eo conjxmctionis. Qui de cjus d< 
ctrina, scriptis, et rebus, plura cognoscere ci 
piunt, legant J. H. Hoeufftii praefktionem t 
Santenii Poemata, edita Leidae a. mdccci: < 
Saxii nostri, doctrina et aetate venerandi senis 
Onomasticum Lit. Part. VUI, p. 408» Ac 
MDCCC\r. 



PHC 



(ROLECOMENA! 



t BDITIOJfB 



FHABDONIS PLATONICI4 



PRJEFATIO^ 



E 



t SDbiti haec editio , et brevi opere confectt ^ 
1MC nisi td insuntem paratutnque scbolae nostrae 
luam composita , haud sane longam praefationem 
postolit; certe non eam, quae vel in auctoris lau* 
de pnedicanda , vel in editoris consilio excusan* 
do, consumatur. Ecquis enim adeo expers hu^ 
manitatis est, ut ignoret Platonem ab omni aevo 
celebntum esse non intelligendi solum , sed etiaoi 
diceDdi, gravissimum auctorem et magistrum, id 
€st, ettmdem et philosophiae et eloquentiae prin« 
tipeiD ? et quis , qui hoc non ignorat , dubitabit » 
quifl idolescentes optimis studiis destinati, Iectio« 
&e tinti auctorit imbuendi sint? Itaque, ex quo 
Gnecas Literas docui , subinde mihi in scholit 
Platooem interpretandi argumentum sumsi; siqui« 
deio idonei mihi obtingerent discipuli , qui , noQ 
comenci pervulgato ac puerili Graecae linguae 
JDodo, altius tpectarent; cum orationit cleganMai 
dissfiendi qugque diljgcptitm coatccureotur, ^u^i^ 

F 9 qm 



68 PRCLriGOMENA ex EDITIONE 

que consectandae laborem ferre possent , atquQr 
tdeo per dialecticae sttl>tilitatem ad ethicae hum»» 
nitatem, et physiologiae divinitatem, percipien* 
dim contendere vellent. Hujusmodi disciputot 
quum mihi nuper nactus viderer, proposui iis in^ 
terpretationem Platonki libri. Quod illi proposi« 
tum quum grati lubantesque acccpissent , ecce co^ 
pia exeraplorum deerat, Ibi tum statim decrevi 
unum aliqucm dialogum edere, sive ego ipsius na«« 
mine Platonis instinctus, sive studiis optimorum 
tdolescentum abreptus; quimearum ipsererumvel^ 
pA ignanis , et immemor veteris ac pcrpetiii PIiitaT'^ 
:chei oneris, ndvum etiam et extraordinarium onutt 
flCdendi Platonici dialogi susciperem : praesertim iiH 
*telligens idem mihi eventurum , quod in Selectis Hf« 
sioricorum evenissiet, ut gratificandum esset libra« 
rio aliquid additamenti et annotationis postQlaati » 
quo libellus ad alios etiam , extra meam schoiam, 
lectorea commendabilior redderetur. Itaque has iii 
^haedonem , ut illae in Selecta , annotationes ab ae^ 
^quis judicibus ita velim accipi , non ut elaboratasec 
iocupletes, sed ut subitas ac tenues, accommodat- 
-tas tamen . explicandis Platonicae disputationis di* 
ctionisque locis difficilioribus, eoque nomine tiro* 
nibus certe utiles , nec veteranis fortasse inutiles« 
£t tunc quidem continuo Graecum opua nudmn^ 
iquem conteztum vocant, typis exprimendum cnra* 
^, ut scholis nostris exempla suppeterent: anno» 
Cttiones , praefationem , aliasque partes per aeativas 
f erias ficribeie destinabam. Sed propositom primo 

Bi* 



I^HAEDONIS PLATONICL «f 

I ftbliothecae Criticae scriptio intercepit : ti^oi prodi* 
> ti iW Vol. Ill^ V. III, p. 175» «ipectatio subsi- 
48on]]D 4 viri^ doctis impertiecuoruni. Cujusexspe* 
ctttioQi^ qui fuerit eventua , quia haec scribens non« 
dov. sciebam , quum sciero dicam in exordio anno« 
Ottionis: ubi simul meas, quas ipse attuli, copiat 
dedarAo, Nuncillaexspectatio ne nosdiutiusmo- 
nretari praefationem et reliquas editionis parcea 
ctdem, quaGraecum contextum, festinatione ab« 
solv^ institui, Atque Iiuc pertinet illud , quod 
initio dixi , editionem lianc brevi opere confectata 
esse, Nam intervallum utut longum fuerit , tem« 
pus timen operis exiguum fuit. 

Quod vero Phaedonem maxime sumsi , haec ra« 
tio fuit» Qoaerebam unum dialogum eum , ex quo 
potissfme Plato cognosceretur, certe in omnibus 
doqiientiae virtutibus, perspicuitate, suavitate, 

gnvitate: cujus argumentum et momemo, et ma« 

tcrii, ct ratione, discentium fructui captuique ma« 

yime conveniret ; qui denique personarum actio- 

nisqiic varietate ac dispositione , tamquam drama^ 

t» verisimilitudine , in ipso dialogorum genere ex^ 

cdieret, Jam qui omnes has dotes afTcrrent, quo* 

rDmqne adeo in hoc delectu rationem babere pos- 

lem, duo erant , Convivium et Phaedon : illud co* 

Bioediae, hic tragoediae Qnitimus : quorum utrum 

snaierem , optio difBcilis erat. Nam , ut caeter^ 

paria, autnon multum diversa, essent; PhaeJon 

mofeht gravitate et aflfectu : Convivium alliciebat 

^ilitate, festiviute, et vero subsidiis, quibus 

F4 ^« 



(^ PROLEGOMEMA %x EDITIONC 

qnillitate, de hoc argumento sie disserit, non ni 
tfd fflortem , sed ad beatam vitam cum diis immor« 
tilibus degendam se abire demonscret. Sive caete* 
nsj tamquam draroatis , partes considereraus , 
omnes hae partes, actioncs» sermones, initium, 
progTes^sus, exitus^ eam habent rerum ac disposi* 
flnnis veritatem, quae legentium animos incredi* 
biliter capiat, teneat , et vario deinceps affecta 
verset, sollicitudinis, commiscrationis , admira» 
rionis, benivolentiae, atque in rem praesentem ip« 
8umque in locum auferat , ubi ipsi in carcere So- 
cratem et loquentem audire, et morientem videre 
vfdeantur; ut hic dialogus non modo justae tra« 
goediae numerum obtineat , scd omni quamvis fle< 
^ili tragocdia eiGcacior sit ad communicationeni 
ftffeccus ac doloris , quippe nullum poSticum oma'* 
tum dt^iderantis , nullis verborum vel numeris 
constricti , vel fuco obliti , ab omni artis suspicio* 
ne remoti, sua ipsius natura valentis, ex sola re« 
rum personarumque veritate nati : et in quemvisr 
non inhuroanum lectorem conveniat, quod Cot- 
nMi dicentem facit Cicero De Nat. Deor. III , s3 
QfiiJ dicam de Socratt ? ct^us tnorti iflaeryma 
soleo^ Platotiem lcgens. 

• Nam istud quidcm per est putidum et obsc 
^fn-, quod vulgo crepant, illa immortalitatis 
gumenta longe abesse i demonstrationis evidc 
et firmitate, ipsumque Ciceronem Tuscuh I. 
iKc judicasse. Quasi vero nil probandum sit. 
^uod td iUftm-evidenti^m firmitatemque demo 



PHAEDONIS PLATONICI. 90 

|i possk. Aot quasi locus de iiniDortsliute illani 
dpDOQstrtcionem capiat, quae ratione matbematioi 
imo aigmiento certo conficiatur, ac non ex mul* 
Cis probabilibus colligatur argumentis, quoruui 
coDjuncu vis ad eum gradum augeatur, qui satit 
filieat id persuadendum » post mortem bonis bene 
fm« Aut quasi Cicero id , quod volunt , ex sut 
jpse, ae non ex discipuli persona dixeriti quem 
quun sdmonuisset, Evolve diligenter Platoniseum 
Ukrum^ qui cst de animo; ampHus quod desid^ 
fts^ mhil erii: eumdem respondentem facit: Fc^ 
€i fBeicrcuIe ^ et quidem sacpius; sed^ nescio qu§ 
modo^ Afm lcgo adsentior: cum posui librum^ €$ 
mecum ifse de immortalitate ardmorum coepi co^ 
ptart , adseusio illa omnis elabitur^ Hanc disci- 
puii coofcssaoncm Cicero sine notatione praeter* 
sitteiis, ita 4isserere pergit, ut qui locum de 
sniiortalitate antmorum non modo persuasionis ^ 
aed et demoastrationis capacem judicet, cum alio* 
cttm philosophorum , tum Platonis ex aliis libris ^ 
i^BBciiu adferens. Neque vero Plato in Ph^edo« 
JK onei «promsit immorulitatis rationes , quas 
ioaKisIibris exposuit; quippe quarum et numeru$ 
•qor, et explicatio longior futura videretur pra 
aodo9tempore,acpersona Socratist Nos quidem^ 
qiKiido Plttonis rationes omnes, cum aliis in U- 
bds, ton in PfaaedonCt proditas, singulatim no« 
Ufini in Disputatione anno mdcclxxxiii ad ju^ 
djees Teykritnos scripta» dc quaestioncy qua^ 
fmim fmawu pAiUsopAortsm 4 TA^lac ct Pythof^ 



91 PROLEGOMENA %x EDmONB 

gora usque ad Stnceam senteniiife de vita et statA 
animorum post mortem cofforis ; operae pretiunii 
et hujus editionis leetoribus gratum, nos factiii 
ros ezistiroavimus , si ei ex illa Disputatione cti 
put, quod est de Platone, adjieeremus. 

Hgptenus de materia. Sequitur , ut de dictiom 
Platonis moneamus : quoad quidem haec quaesttc 
ad ejus vtl perspicuitatem vel obscuritatem pertl 
tiet. Constat enim , antiquos fere Platonis di^tio 
nem divinis laudibus affecisse, et ejusmodi ferr 
tfikta haud pauca , quale illud apud Ciceronen 
Drut. 3 1 : Qtiis enim uberior in dicendo , Plato 
Jie : Jovcm , ajunt philosophi , si Gracce kq^atur 
'slc loqui. Quod item memorat Dionysius Halicai 
'msseus in Jndicio de Demosthene Cap. xxi, p 
itSp : if 3if ii Tiveiv ^tuvv» fyu Xiyivrci^ 9 if^tlKa 
h»pi i€o7^ iiihexriQ hrtu 9 K rd rSv M^wt xi 
^pyirou yiyo^ , oix iK^oig i PavtXsv^ &¥ airii¥ S(«Ai 
^irat Zivi 9 $ d^ IIA^ray* sed hic quidem, ut pk 
tique alii rhetores, hoc effatum explodens, et PU 
'tot)ls in dicendo divinitatem multis exceptionibu 
circumscribens. Illudcerte, cunctis approbantibus 
afiirmamus, Platonis dictionem in omnibus tribu 
eloqu^tiae dotibus , perspicuitate , suaviute , gra 
vitate , quamvis egregiam et prorsut tdmirabilem 
hujusmodi tamen esse, ut aliquando pertpicuittl 
bbsit gravitas : quam ubi vel augere ttodet in n 
'bus magnis , aut addere parvit 9 accidit interdum 
lit audacia tralationum , verbonim tifijectioiie 
' eompositionis incontequentia ^ tjagictm gctndia 

tCfl 



^liAEliONIS PtATOl^lCt i f t 

ieiD aActans» ttitnoreid et obscuritatem contrahat* 
Qaod vitium in paucis libris est frequens , veliH 
tiLegibdS) Timaeo, Epjstolis: in pluribiis nri^ 
DosiTequens: in plurimis prorsus abest , ubi per-i 
tpicoitas et ipsa aibi constat in docendo ac narran- 
do, et suavitatem gravitatemque illustrat in de* 
lectaodo et commovendo i et eum servat orationts 
ondorem coloremque, qui sft apcrtus, simplex^ 
liiicenis, limpidus , ^r^?^/^^ simillimus amnl. Quo 
in genere laudis ac perspicuitatis censendi etiam 
soDtPhaedon etConvivium: quorum si quaedam 
pines vitiosa obscuritate afTectae sunt , Iianc ve« 
liQslibrario quam auctori tribuemus. SedPIiae* 
donii dictio convenit etiam captui tironuro ; quip« 
pe simpki et uniusmodi ^ usitata Atticis, commu« 
Dis coDoquentibut hujus dialogi personis. Convt* 
vii dictio paulo magis exercicatos lectores postu- 
lat; qaippe varia et multiplex , pro numero et 
varietate disserentium , quorum cujusque non mo« 
doingeDium, sed etiam propria dicendi forma et 
ctiaracter eiprimitur. Quod etsi non magnopere 
difficnltatem objicit ad intelligendum quid dicatur, 
itt obest ad observandum quomodo et quam diver» 
se dicatur t nec animadverti potest ntsi k sensu au- 
ribosque tritis notanda varietate generum orationis* 
^t hae igitur mihi rationes Phaedonem ad prae« 
tentem scholae meae usum commendabant: et ac« 
cedebit illa cogitatio, posse quasdam argumenta^ 
lioDes mtactas praetermitti , si forte ad quorumdam 
iuditoniiB facultatem modumque difficUiores acci* 

de« 



^4 PROLEGOMENA ex EDITIONE 

jcrait. Et oovenm inagistros, qui sic facdttM 
Mit : et me ipsum semel fecisse memineram : nequtf 
quidquatn discipulos ad delectatioiiem dialogiqu^ 
ilit^ritatem desiderasse. 

• Est enim hoc Phaedonis tamquam iter; ut iii^ 
troitus et ezitus sint narrationis quasi amoena vi* 
Jttt : medium , dialecticae veluti dumetum » Heced^ 
farium quidem illud » nec prorsus tenebricosum et 
impervium, sed raro ac sublustri et lumine intef^ 
ipersum ^ et tramite patefactum : at dumetum ta^ 
taen: in quo verendum esset, ne tirones reruni 
ebscoritate ac disputationis subtilitate defatigatii 
•cholas desererent. Quem metum augebat iptius 
cxemplum Platonis^ cui hoc accidissc, legimus 
•pud Diogenem Laertium III, 37, ut, ^ialogum 
Pbaedonem in auditorio recitans, solus relinquere-^ 
tur, omnibusdeinceps abeuntibus, unoAriatotele 
cxcepto. Sed ad istam compendiariam epitomen 
qnominus nunc descenderem cfTecit reputatio stu« 
dii facultatisque plerorumque discipulorum ^ qui 
constantes et permansuri viderentur; quosque illa 
cognitionis et laudis fructu defraudari, iniquumi 
csset; quippe in epitomes facilitate, remanentibus 
-omnibus , praestantium laus et constantia non eml* ' 
4)uis8et: at eadem hia integra servabatur, servata 
•libri integritate: et erat haec quasi obrussa futura, 
qua, ut auri, sic ingenii probitas cognosceretur^ 
tc , ut Homerice dicam , quasi },ixo9 $ M» auUiot^ 

r' iAJc/fcof i^i^dyiii' neque proponehatur "iTti ^ 

fm 



p tAfom* ^Ev U 19 ^'/^9 if*^ ^^ ^^ ^ MkSc0 
Necspem nostrain exitus feMlit^ Major melior* 
qoe aaditoram pars ab initio ad extremum perlon* 
gim illam ^sputationis subtilitatem et rerum ob- 
icuriutem studiose fideliterque perseveravit, Ta« 
limn igitur discipulorum studiis me vel per tempo* 
tit dperisque mei dispendium consuluisse, ne^ue 
intea umquam poenituit : neque nunc, edito Phae« 
done, extraordinarii laboris poeniret; quo inagis 
baec est Itbri materia , in qua non modo ingenium . 
id ¥cri pulcrique judicium excolatur , sed per haqc 
ipsam culturam animus ad exemplum Socratis , ad 
su cogmtionem , et rerum divinarum humanarum* 
qne scientiam , convertatur: indeque profeccus» 
.sdoanem virtutem instruatur: temperamiam ia 
oodeiaiidis cupidicatibns et affectibus : justitian 
ac beneficentiam erga alios : fiduciam divinae provi» 
deotiae et gubemationis : fortitudinem in vincendo 
dolore, ferundis aliorum injuriis , tolerandis vitae 
calairitatibus^ contemnenda denique morte. Qui 
profecto ex omni Literariim studio fructus et dis^ 
centi et docenti longe est uberrimus» Scripsi Lug* 
<buu Batavorum d. xxiv. Decembris a« mocgcvi^ 



PRO- 



PROtiBOOMBNA ik BDItlONff 



f' ■- 1 



DISPUTATIONIS 

iPK QUAESTIOHB, QUAE FUERIT VETERUM PH 1- 
LOSOPHORUM, INDE A THALETE £T PTTIi ^ 
GORA, USQUE AO SE^ECAM» SENTENTIA I> I 
VITA ET STATU ANIMORUM POST MORT&M 
CORPORIS» 

S E C T I O V- 

DB V h A t fi Zs 



o 



mDiuni , non solutn eortim qui ex Sodratis schcy 

Ifl prodierunt, sed omnino Antiquorum, plurimum 

in philosophift excelluit^ plurimumque famae it 

tuctotitatis nactus est plato, Atheniensis. De 

quo viro uberius copiosiusque exponendum est » 

propter duas caussas. Primum enim, bic est PU« 

tOy qui ex omnibus philosophis maxlmuid studium 

in Animorum Immortalitate demonstrand& illustran* 

dftque posuit. Dehide ipsius scripta td nostram 

Tenerunt aetatem ; ut de doctrini placitisque qus 

eo plura certioraque documenta proferre possimus. 

, Quod quidem secus fuit in iis , quos adhtic idemo* 

ravimus , philosophis ; quippe quorum , excepii^ 

paucissimis, scriptt perierunt; ut eorum seDten< 

tiae DOD Disi ex raris vestigiis ac reliquiis,. mul< 

to labore collectis et digestis , verisimiliter consd 

tui pOSSCDt. 

Sed videtmus summatim doctfiuae priDcipit , I 
quibus Pltto td Animorum Immorttliutea pro 

fe 



\JitkA 



PLATONICL SKT 

fietoi csu ^ Trk suot reram ' principia eaque. 

tecefDf, Dms^ IdeM^ Maferia. Materiam vafio. 

et incmo motu fluctuan^em Dcus in ordinem re*. 

ckgit,ad Ideamm exemplum conformavit » er Mun* 

dua lei ei coaposuit : Mundo Animam (^v;^iify) » 

Animaeqne Mcnum (y^Sv), indidit (vid. Timaeo^ 

p. 517. A* BO' Haec Anima mixu est ex Materift 

biperdci;.alteTiA, simplici ct immutabili: alterft, 

torpireJj dpwkidy et mutabiU: est eaJem Anima 

per toauB Mundum extensa, et, quamvis creata 

i saoima Deot tamen intelligens . ac divina, et 

qiusi secunjiis Deus (vid. ib, p. 528). Porro^ 

tmDmus Deua opifez Deos coelestes creavit , qul. 

tuQtastit ignea (p* 530. C D^): immortales^ 

aou quiden suinaturi, sed aummi Dei volunta* 

te« Ddoceps, summus Deus effecic Animas Km^ 

mliaffly eAdem rattane, qufl effecerac Aaiinani 

Muodif non tamen ita perfcctas ut Dw^os coei;;:* 

itts»ied secaodo ac deteriori gradu; quippj quie 

imooieQi partem ihaberent Materiaa illius siinpiicis 

tt ifiiBtttabUis ( vid. p. 551. A. B. seq. ). Has 

AnimaHnm Animas idem summus opifex Deus 

IKis codeslibus distribuit; ut ipsi illis Corpora 

&bricarentur, iisque Corporibos illas incluierent t 

iaqnibna si beoe vixissent, reiirent quaeque in 

mirale;Buam astrum: sin minus bene vixissent, 

tenm in generationem abirenc, viri in muliebria 

corpoit, post mille annorum spacium reiireaty et 

ipuesibi vitas eligerenc; ubi fieri, ut humana 

qooqae Aninu in bruU Cprpus migret , atque iq 

V^M Q bra- 



fB PROtEGOMENA bx EQrnaH& 

brutorum geoere per mulras aeindeps,generitioiief . 
nlaneat, donec pravitatem, quae ei ex corporel 
contagione, ignis, aquae, aSris et terrae., adhao» 
serit, penitus eifugerit, atque ita in primum sti* 
tiim , in quo fuerat quum ex summi Dei officint. 
prodirct, restituatur (vid* ibid, p. 551* seq. j^ 
. Haec breviter, sed ad nostrum propositum sa« 
t|s, tx dialogo, Timaci nomine inscripto: ubi 
Blato sententiam suam de rerum principiis et ortii. 
eiq>licat. Vidpamus jam peculiares de ImmortalU 
ttte disputaciones; iu quidem^ ut eaa 4 fabulis 
4istinguamus, Nam tribus dialogis» Gorgiae^ 
libro ultimo de Republicft., et Phaedoni^ Plato 
Qusmodi epilogos adjecit, ubi de conditione Ani* 
marum apud inferoa ex populari opinione et poS« 
larum fabulis exponerer<» Quos locbs m\ attinei 
irferre ; et si quid habent ex proprift et interioro 
pbilosophi doctrinft, boc postea notabimus* lllud 
et in primis et maxime quaerendum , quiboa n» 
tionibus et argumentia Piato Animonim Immoiw 
talitatem conficere ac demonstrare studacrit. Qaatt 
quidem argumenta in« pluribus proditn sunt dialo« 
gis , Timaeo , Menone^ Phaedro , decimo de Ra« 
publicft, et maxime in Phaedone^ 

^«!!L^ ' ^^ ^" Timaeo quae exstant, modo protuIiiBii8« 
$unt vero illa noQ concluaionibus demonstrata^ 
aed probabili explicatione ad doctrinam de reruoi 
principiis et ortu accommodata. Quare progredia^ 
jDiur continuo ad reliqua. 

vSSiJ!^ ^^ Menone p. 16^ P^ G. seq. oatenditur^ 



PHAEDONISr feATONrCI. ^' 

ftaoeD disciplinam esse recordationeni i homineii 
rfl novi discere, sed veteta recordari; nam, st 
qiiis de rebos incognitis recte interrogetur, eukn^ 
ift respondere , ut apparett, se harum rerum no»»* 
cfonem in* mente involotam tcnuisse; sed hanc- 
ilbtionem qoum in praesenti Vita numquam acce«' 
perit ) necesse esse ut eam in priori quadam vitft^ 
teceperit« Igitur eifici, Animos nostros, antea* 
qoam in hane' vitam venirent, in aliA vitl degis^^ 
le, cxeAqoe rerum nottones attulisse, quae nunc 
fidoDe disciplinae , id est , recto interrogandl mo«' 
do faisraarentur, Sed hujus argumcntationis prin« 
eipium , animum hominis esu immortalem , altef 
i^t ineorporc esse^ ex eo per monem migrare^ ei 
rumishasei^ Socrates ait se accepisse ii sacerdbti« 
b» THi> et mnlieribus , poStis mulcis , praectpuc^ 
iPindara. Hoc spectavit Lactantins Instit. Div; 
Vil, 211 — Plato de anima disserens^ ex hoo 
sit posse eognosci animas esse immortales atque dt^ 
iinay quod ih pueris mobilia sint ingenia et ai 
tereipiendum facilia ; quod ea 9 quae discant , itk 
eeleriter rapiant , uti non tunc primum discere iU 
U yidtantur , sed recognoscere atque reminisci» In 
qoo rir sapierfs poltis ineptissime eredidit. Quod 
Lacttadns, vir minus sapiens quam disertus ,ips6 
laai^ etiim ipepte pronunciavit. Eamdem ratio* 
Ban in Phaedone demonstrare conatur Plato , Arg« 
IV« Utmmque locum laudat Cicero Tusc. 1 , 94« 

bPbaedro, quem juvenis scripsit, ingenio vel- ^^1 ti 
«ti lomriteti obsecutus , miram quamdam Animi ^^^ 

G % in« 



igp, PROLBGOMENA sz EDITIONS 

informat imaginem» quum dicit ,| eum. simileiB 
esse aurigae jugum equorum regenti: alis quoquc 
instructum, cum Diis per totum coelum vehi; 
amissis alia in terram labi, corpori includi: ia 
deinceps nasci , et hanc usque ad reditum ad suoi 
Deos migrationem optimos animos tribus » dete 
riores decem millenorum annorum intervailis , ab 
solvere.'* In quibus quidem figmentis, si quii 
htet veri et philosophae sententiae, hoc postn 
explicabimus. Nunc exordium illius loci referen 
dum est , quod demonstrationem Immortalitatis ha 
bet. Hoc igitur ejusmodi est p. 344 : ^^ Oporu 
primum dt naturd Amtnat cum dMnac tun 
humanae , ejus aciionilms passionibusqufi vcram 
nosionem conscqui. Initium autem domonstraHc 
nis hoc est : Omms Anima est ImmortaUs. Nam 
quod se ipsum moyet , Immortale est : qu$d atttcM 
pon modo altam rem movct , sed ipsum quoque a 
alid rc movetur^ quia movendi fincm babct^ fi 
ncm etiam habet yitae. Solum yero ilbtd^ quot 
sc ipsum movet^ quia sc ipsum nois rcUnquit 
numquam desinit moyeri: sed omnibus re/iqui 
rebus , quae moyentur , foHs ct principium movcn 
di est. Prirtcipii autem nulla cst origo. Nat^ 
cmnCf quod fitjd principio \debct nasci^- ipsut 
^autcm principium ex nuild rc alid potest nasd 
^rincipium quippe omnino non esseij si ipsum c 
aiid rc natum esset. Sed quandoquidem prina 
pium nullam habet originem , conscquitur ut m 
intcritum ^habeat. Nam principio extiticto^ m 



- PttAEDONIS PL ATONICI. 161 

fpmm aUtindCj nec ex ipso atia res ampJius oH^ 
ft foiorit; siqmdem omnia i principio dcbent 
oriri. Ergo motis pHncipium est in ed^^ re^ 
fooe se ipsu movet: haec i^ero nee interire nec 
oriri poteu ; hoc enim si accideret , consequeretur 
«^ eodum ac terra eollaberentuf et d motH cessa^ 
:renty nee ulld ratione ad motam redigi possent. 
igimr quum esppareat , Immortale esse illud quod 
u ^sum moveat; minimd d verd ratione aberra* 
fcHt qui -Aanc essentiam et naturam Animae 
^sse dixerit. Omne enim Corpus , quod extrinso» 
<ss mofetur^ inanimatum est: quod autem in* 
tfimeeus es se ipsum movetur^ animatum; quia 
4n hte proprio motu postta est Animae natura. 
Atftt^ cum ita se res habeat^ ut nulla res^ ex'» 
ecpsd Ammd^ se ipsa movere possit; necessarid 
^eonscqiritur^ ut Ardma nee ortum nec interitum 
kekat.^ Hoc esc celebratum illud laiiDortalitatis 
«rginieatuiii , quod inde a Thalete cognitum qui« 
JoB, neqoe tamen accuratius explicitum erat: 
qood, Platonis auctoritate, secuti sunt plerique 
postea Veteies , in primis Cicero: qui illud egre- 
|ii laude omavit et vertit, Tusc. L 23. Quod 
:« haoc argumentationem ad dialecticam brevitatem 
lefocemus, reperiemus, eam his fere syllogismis- 
<<vs<uc: ^Q/iod se ipsum movet^ non habet ird^ 
Aai: Afdma sc ipsa movet; Ergo Anima noh 
iokt initium.*^ Assumtionem , quA dicitur Ani* 
WB se ipsam movere, nemo facile in dubium 
*liKimit 9 qui quidem libertatem agendi tueri vo> 

G 3 Itttt 



)uerit« Ergo propositio, qu4 dicitur, qu$d 19 
ifsum moyeat , non habcre initium , probuda eati 
Quod ita probat Plato: ^ Ql*od sc ipsum mitfuif 
Principium cst: Anima sc ipsa mo^et; Ergo jimif 
ma est PrincipiumJ** Pergit : y^Principiam nom 
iabeC originem: Anima est Principium; Ergo 
jtnima non haba origincm** Concludit deoiqQe 
«rgumentationem ita : „ Q(4od origimm non bap 
hct , illud nec interitum habct : Anima non hakot 
arigincm ; Ergo Amma intcritum non habo$^ 
Sed, ut brevius etiam demonstrattonis nenuB 
complectamur , tribus illa continetur his Enaik> 
fdationibus : ,, Anima cst principium^ quia se 
ipsa movet : Principiunt nec originem nec interi^ 
ium bdbet ; Ergo Anima sempcr fuit ct scmpof 
arit^^ Equidem et ipse miror ct alios minuuro» 
arbitror^ quae sit necessitas, ut illud, quod se 
jpsum movet , semper fuerit. In primum quidem 
jDotorem Deum creatprem, hoc valet^ in Animo» 
caeteros, ab illo et ereatos, et movendi se ipsot 
facultate instructos, non cadit per ipsorum natu^ 
ram, sed per voluntatem creatoris servantem his 
iianc facultatem et aeternitatem: ut ipse vult in illi 
in Timaeo p. 530 , C , «eq* summi Dei ad Deoft 
creatos oratione: 8^0) <«»y »• r. A. £t qttum 
koc idem argumentum Immortatitatis ex «ir»mir 
fU^^ facultate se ipsum movendi , ductura rursus 
apponatur in Leg. X » p. 668 , 669 , idque unive»* 
ae ac simplicirer ad i^vxM^ quasi ad omne ^fn^Ap 
g^us referatur, tdem illud adjudicatur Deo m^- 

to* 



«llAE60Nl!( f^LAtOtHCL 1 m 



ifdliaH^ et crettis ab eo dfis^ qxi\h\A 
ipte fibriciiQ hMninieim et aiidaUYim mandaverttt 
ttg.XIli 1^^696^ C^ fit qtii acerrime Anitei 
nenttem def^Unt , eamque in proprifl internl^ 
qoe agendi factiltate^ id est, ut veteres loquun* 
tnr , in faculttite sc ipsum m^^tndi ^ ponunt ; ic^ 
dico mfaiinie negant Animum k Deo esse cret» 
tttOi Neqoe qiiidqnam sentimus aut repugnantiat 
imer bis dnas notiones, lihtrum tsse^ et crtatum 
msei aut tiecessariae conjunctionis 9 ititer crtatum 
esn^fX sc ipsum movtre non posse; quo minuS 
tkxA creator naturis creatis facultarein se ipsaa 
inoraidl impertire qucat* Forte sint quoque, qui 
Platonem hoc noihine reprehendant , quod sibl ipse 
i^ngnct, quum in Timaeo pronunciaverit Ani^ 
iots a Deo Creatas esse* Sed haec quidem repro^ 
kniio ita dilui potest, ut dicamus Animas AomU 
av» ex ettJem sabsiantid compositas esse atque 
Aiimam Mundij eam vero substantiam ab omril 
Mimtiaie semper in motu fuisse: ex Timaeo^ p« 
8>7- A*9 Sa8. et 331. A. Neque neces^e est eanl 
tdbibere machinam , qua' usi sunt nounulli Plato- 
Idconun ^ qui conteoderunt , Muhdum , secunduni 
Ritonem, non esse in tempore, seu & quodam 
ioitio, i Deo factum: et hanc quasr in tempore 
crettiQnem non nisi ad humanum captum il Plato* 
acSctam ease. Quorum opinionem verbo nota« 
^ Angustinus Civit. Dei XII, ifti accurate con« 
ftUfit Plnurchus De Animi Procreaiono in Ti- 
>) p. ioi3f A: et singulari^ nuiic perdito^ 

O4 



«Bf PHOLEGOM^NA -R ,EDITI0NB 

librot cultis .tkultts exstat in 'Lampriae Catalogoi 

Num. LXIV9 Tif) tou yiywhoi uarck UhATmf» r)» 

fj^fm» £t reprehendit Philo Jiid* De Mimdi 1» 

corrupt. p. 941 9 A. Uberius etiam istum disseA* 

iium enarravit Proclus la Timaeum^ II, p. 84, 

$Sj ad iUa Phtonis verba p. 526, Dv^E: mr< 

r/«y ev¥ iil vtfi airw wpSrov f Swsp uviumM W€fi 

WMrii h itixS ^nowiJPf winpw $y ii)^ yipiviaq 

inc^ Sx»¥ itiii(dcL¥^ 9 yiywiif^ iw' ipxH^ mk 

k^ifuyc^. Ttym¥* ifHTig yap iwri^ n Im^ mi 

mifut lxi»¥* %• T. A. Quae profecto ita manifesu 

sunt, ut nullam dubirationem admittere videantur^ 

Sed nimirum » quaesiverunt interpretes non an fa^ 

€tus csset Mundus i Dco ^ sed utrum tempore a 

quodam initio , an ab omni aeternitatc factus esset 

i Deo. Quorqm prius k Platone statui, tota dia- 

logi disputatio evidenter ostendit. Multo eciaoi 

plura attulijC doctissimus ex recentioribus Tiqaad 

Platonici interpres, Sebastianus Foxius Morzil- 

lus, Commentarii Part. II, pag. 50, seq. Quod 

tutem k Proclo etiam Plotinus in iis aumeratur, 

qui Animae et Mundi generationem sine initio 

esse statuerint: certe hujusmodi est quod pronun^ 

ciat Ennead. IV. Lib. III, Diss. IX. p. 378 , 6« 

seq. et V, I. IV, p. 487, B. £t Jamblichum: 

in eadem sententia fuisse, prodit Julianus eum, 

«equens Orat. IV, p. 146, A— -C. Ipsum Pro- 

dum aetemitatem Mundi tutatum esse constat^ 

in ^wixi^fiiifiavi iutri XfiiffTictmy' quae sibi confu«^ 

tanda sumsit Joannes Phiioponus in opere edito :. 

■ ■■■ • • ■ • ' . ' ■ . .-•-■• 

de 



.«HAEDONiS PLATO^QGL :^ j^ 

ft qno Tideator Fabricius Bibl. Xiu VoL yiU^^ 
p»5a29 et IXf p« 3^^* ConsuUtur etiam Cii4* 
worthiu» et ad eum Mosbemius Sy:sien. IntelU. 
T.L p. 368. Quare, si quig hoc teoeat^ Ani« 
me substantiam semper et fuisse et in motu fuis« 
se, amque k Deo non ex ntfailo creatam , sed raw, 
tammodo conformatam c$st^ is haud aegre Plato<^ 
nem i repugnantiae crimine absolvet* Ergo appa« 
ret, toum hanc in Phaedro cxpositam demonstra» 
tionem parum habere firmitatis , nisi si cuai aliis. 
{hcitis in Timaeo expositis conjungatun Piato 
qoidcm eam postea non assumsit in Pbaedone». 
Cieteram poterat alil ratione^ ex illil proprietate, 
etficulttte Animae seipsam movendi, argumen«* 
tum daci minime contemnendum , quo efficeretur , 
Animim non esse corporeae naturae , igitur cor« 
nipriooe dissolutioneque partium non intcrire. Ii«. 
qoeegit senex in Leg.X» p. 668, C, -*6699 C^. 
obi Animi et Corporis naturas piane divcrsas et! 
contnrias esse ostendit 9 illum propria sua et inter^ 
nivise movere, actiones suas efficere, cogitatio*. 
nes, volunutes, recordationes , studia, curas^- 
noresyconsuetudines: Corpus extrinsecus move* 
rii snasque mutationes ab aliena vi accipere. Naoi 
quumin Corporibus mutationes exsisiant cenisle*. 
gibas ponderis ac motAs, et fere necessitate m*^ 
thinie;Anima, siquidem sitcorporea, quam pai^. 
tem libeitatis habeat, intelligi nequit. 

l^cdmum de Repuhlicfl librum Phto concludit;^ ^^ ^ 
nimtione fabulae de Here quodam Armenlo, qui;^^'* 
<t morte in vitam rcdiisset , ac de praemiis poenis» 

G 5 que 



qck d^enictaruiii retulisset. Sed antequani ad fit^ 
iStltm tcce^t , praeinittit gravisshnam disputaticw 
geni) 4ui Animae Immortalitatem demonstrare stu^ 
dfct, Quare fabulam nunc quldem pi^etermhta* 
Ibus» demonstrationem vero consideremus : eam-' 
qne» quandoquidem longiuscula est, noii ipsis 
PhiloSophi Terbis referamus j sed summatim exhw 
beamus , ut e|us tamen vis et consecutio appateat^i 
Htec igitur summa est disputatiouis , quae habetuf 
pw 516 et 517. „ In rcrum naiura sunt vel re» 
bonae , vel malae , Vel indifferentes< Bonae sunf 
quae eas res» quibus -insunt, servant: Malae^ 
quae eas destruuntr Indifferentes , quae neutnim 
iaciunt. Ita corporibus animantium malum esf 
norbus, frugibus aerugo^ ligno putredo, ferro 
fUbigo 9 aliis alia ; quibus malis res afiectae pere^ 
imt. Atqui Antmae malum est injustitia» intem» 
perantia, timiditas, insipientia: de qulbus nuUa 
pacto ostendi potest, eas talem vim habere, ut 
Animae mortem adferant. Porro res omnes, quae 
ifon interno suo morbo et malo, sed extema vi, 
pereuttt, non tamen ita pereunt, ut externa caussa 
sufficiat ad interitum : sed fons et origo interitus esc 
ih malo intemo, quodansam praebet atque cediC 
Vi extemae. Sed Animae malum non ejusmodi est^ 
Ht vel ipsum solum Animae mortem adferat , vel 
i(b extemfl vi ad Animae interitum converti possit« 
Ergo Anima nec ab intemfl nec ab extern& caussft 
ad interitum dedud potest« Praeterea illud anim^ 
•dvertendam est : Animanim numerum nec auge- 



MABDONIS ra.ATONICf. ^ 

Hm niDiif. NMn.nec pereuiir , tt vidiaia» : mc 

ptores fiunt , quia tx naturi mortali numerus e»> 

rom augeodus esset , et ita paulatiin <iania niorta« 

Jit ad Immortaliutem traducerentur. Anima qu<i» 

f oe, siquidem est aeterna , ut profecto est ^ ita dtf- 

fcetconstituta esse, ut nuUus sit partium ejus dis» 

SQDsos, sed maximus consensus." Hactenus per* 

tinet hoc argumentum* Ejus duae partes postre»' 

niaey de numero Animarum nec augendo nec mi* 

«auendoy et de partium ipsius consensu, adjectat 

«unt Yduti ex abundanti : et uberius expltcantur in 

Piiafidooef nt mox videbimus. Prior vero pars 

4Mnnino acumf nis iaudem habet , et ad magnam ve» 

«iiiiiilitudinem explicari potest; si quidem ex coio» 

^aadoneverum corporearum ostenditur, non ha« 

feereAnimam in se ejusmodi malum, neque ex« 

«insecos accipere posse, quo exstinguatur ipsa et 



Videamus jam de Phaedone; qui ab omni antH Arf. 
qoitate is habitus est liber, in quo rationes Im* ^^ 
Bortalitatis Animorum gravissime luculentissimeu 
^ae expositae essent. Quae quidem libro laus et 
loaoritas conciliata est , non tam firmitQte argu« 
■emorum, quam eloquentift Platonis. Habetur 
cmn disputatio ex personi Socratis , qui ultimo 
Yitae die in carcere ad amicos disserit, tantft animi 
Hanquillitate ac magnitudine , tantfl fiducift ac peiw 
msione futurae felicitatis , ut , non ad mortem , 
^ad Deorum Immortalium domicilium abire vi* 
deitur, Quare, quod dico^ si quid est in ipsftar* 

gu* 






^ FRiQLlSGOMCNA sx ^DmONE 

^menttti.one vd erroris vel obscuritatis, hoc apott 
.lq;ente8 cogiutione et veluti conspectn Socnttit^ 
.atqtteorationiaPlatonicae graviute ac suaviuteob» 
.ruebatur. Caeterum , quum ipsa Placonis disput^ 
4io baud parum habeat difficulcatis ad intelligeiH 
4um; operam dedi, ut eam in comp^dium redigo- 
Tem et argumentorum summis breviter ac perspi* 
€ue exhiberem. 

Principium igitur hoc est ( nostrae editionJ» $* 

«• p. lo. edit. Lugdun. p^ 377» C)s „ Mortis 

.tempus exspectandum est; nec cuiquam licet.se 

jpsum interficere. . Homines enim , tamquam aer* 

vi, k Diis» umquam dominis» in hac vitft collo* 

•cati sunt: nec abeundum est, nisisi Diiipsi not 

.ex hac veluti custodii^ liberent. Itaque et ego mm- 

•tem aequo animo fero ; Dii enim me jam . ex Ime 

icustodii revocant. Ac spero me ad meliores ho- 

mines venturum: certe, ad optimos dominos, nie 

mirum Deos, me perventurum, hoc vero, si quid 

aliud , summfl asseveratione affirmo." Hoc dei» 

xeps demonstratur. 

Arg. I. Pergit (ed. nostr. J. tf, — w, p. a«. 

J-ugdun. p. 378, B^ — 380, G.): „Pbilosophia. 

est commentatjo ac studium mortis. Philpsophi 

(tnim munus in eo positum est, ut Animum i le» 

bus cprporeis et fluxis avocet , et ad res tntetligi» 

.biles ipsamque puram ac sinceram veritatem eufla 

converuc. Atqui quamdiu in hac vitil et in cos- 

pore degimus, hujc muneri sacisfieri neqnit. Ani^ 

JDUS enim tum maxime vigec cogitando, quum se 



PKASOONIS PLATOMICr. j^r 

Buime i Corpore segregaverit et in se ipsum col* 7 
1^'t. Unde apparet, eum ad cogiundi vim ac 
pnestintiam adeo noja opus habere Corpore ; ut 
potios illius yinculis solutus et per mortem libert^f 
tos,natuniesuae perfectionem obtineat. Corpus, 
fios a?ocat A purae sinceraeque veritatis indaga» 
tione: sensus» eorumque vicaria, phantasia con«^ 
tJDUo ibiimi cogitationem turbant , eumque ia. 
ftlMs opiniones erroresque inducunt. Corpui^ 
iiumicum et pontrarium est virtuti. In Corpore 
{pDi est omnis labis et corruptebe. Corporis nui 
trifliento et Foluptati servire cogitur Animus : il« 
\fQfiopt soUicitatione ad vitia et scelera abducitur» 
I^ar verisimile est » Animum , post Corporis 
Donem, veri cognitionem, pleniorem consecutu- 
nuD^ etcom Diis habitaturum; siquidem jam ia 
Juc viti se, quoad ejus fieri potuit , k Corpo^ 
ris contagione purgaverit per commentationem ve- 

# 

ritatis et studium sapientiae, justitiae, ac forti« 
tadlnis,'' 

Arg. n. ( ed. nostn %.tv^ p. ad — nr » p. ft6. 
Lugdun, p. 380, C. — 382, A. ) „ Ne vero quis 
objipiaty Animum extraCorpus non subsistere pos* 
<e, bis moneatur argumentis, Animum jam fuisse 
lotci^uam io Corpus veniret. In toti naturft re- 
nun haec dominatur lex, ut, quidquid fit, id a 
tmcontrario fiat. Veluti, quod majus fit, id ex 
BiDori fit majus, velox fit ex tardo, firmum ex 
Infiniio, calor ex frigore. Ita quoque contra , ez 
li^orc fit minus , ex firmo infirmum » ex velod 

• ttr. 



%t 



11» PROLEGOMENA sx EDITtONE 

tifdaiD 9 tx calore fric^s. Eadem tiecessitite eoik^ 
jilDctae sunt vlta et mors : atque , ut ex vivo tt 
ntortuus , ita ex mortuo fit vivus. Nisi forte pn« 
tettiua, hac unft in parte naturam deflcere, et ex 
cH&nibus rebusduas ab hujus legis vi exemtas es^ 
gCf vitam et mortem. Quod argumentum ut acca« 
n^ius etiam percipiatur, animadvertendum est^ 
6mnem mutationem triplici contineri statu. Primos^ 
est, ex quo res mutata diseedit: secundus, qaeai 
permeat res mutata t tertius , ad quem pervenit res 
ffiutata. Veluti , s! quis dormit , is ex vigilii ia 
I6mnum transit : duo sunt status ; pritnus 9igiBae^ 
tertius somrd: inter hos medius interjectus est se*^ 
tundus status et transitus ii primo ad terti6m , nl« 
ibirum obdormiscere. Ita si qois i somno ad vU 
^liam redit, is inteijectum permeat statam , quem 
vocamus expergisci. Quare, ut quis vivat, ne* 
cesse cst eum permeet statum , quem vocamus na^ 
^sci: et ut quls mortuus sit, necesse est eum per« 
meet statum , quem vocamus mori. Ergo morian« 
Ido non exstinguitur^ Animu3 , sed in alium traasit 
«tatum.** 

Arg. III. ( ed. nostr, J. li , p. atf , 27 : Lug« 

dun, p. 382, A — C.) „ Porro si generatio habe« 

xti viam directam . non in orbem , id est , si omnes 

^yivi continuo in mortem abirent , neque flexu viae 

ex morte in vitam redirent; tota paulatim naturi 

'iDoriundo consumeretur, et somno vetemoque op« 

. pijmeretur multo graviore quam ille in fabulft En- 

dymion* At vefomtura «ui ipsa est conservi* 

xsxu 



MiASOONIS n^ATONICL h^ 

iiz. Igitur «e non ccnsuiDJt pariundo , §^ io^ 
luunt ex morte i^taiD , producit ex tnortuit moA* 
£x his irgumeQtifl cfficitur , post hanc vitmralkiii 
fefcvitani^qufl bonia mdius» oudis pejua futuv 
luinsit**' 

Arg. IV. (ed, nostr. $. «}, p. 27 — 34: Lu»» 

don. p. 38a, C — 384, B.) ^ Deinde, Anknol 

fiiisie inteaqnam in Corpus veniret, magtaetiaiia 

Ippiidiit» $i ad originem notionum nostrArum sth 

tmdeiimos. Nam quod disifere voczmiis^. niliil 

slind est qntm. necordari; quippe, qui rectft iftr 

tioDe de lebus incognitis interrogsntur, iu respo»> 

dent, ut penpicuum sit eos remm esnim noiioacs 

jim antci animo involutas tenuisse. Quod fiKifii 

pitiMt, d animsdverterimus ," qoid fiat reeordki» 

tiooe et judicio rerum. Itaque nimirum qubtidit 

experimur » nos in unius , ex alterius * rei cOgi« 

tuioocm dfifeni. Veluti si quis videt Cebetem]^ 

ii qooque in Simmiae cogitationem incidat : et ii 

qoea videmus hominem similem . Cd>eti , eum cogi« 

tmdo comparamus cum Cebete^ et judiqimus taci» 

te, quam prope vel accedat ad ejus similitudinem^ 

idab eft deficiat. Neque hoc in iis tantum fit re« 

bos^ quas Corporis sensu percipimus: sed in aliis 

tfaiL^ quae sunt intelligibiles ( id est, abstractae) 

(t i corporel natur^ remotae. Nam , ut hoc utan» 

Ji tm pulanam. videmus , unde orieur iUa cogita* 

ciQ, rm ess^pulor^mf Non aliunde profecto iii« 

•f hioe» quodillan rem tacite <$um ipsft pulcritu- 

^in ide< comptraipusy ct judiCTnms. quam jagpo 

ik 



» 



W PROLEGOMENA ek EDitlOSE. 

ffla reft td hujus ideae exefnplum accedat. lu, st 
^ofd fiictuni judicamus esse pium vd impiuni, 
ln>c factum ^nsu Corporis perceptum referimus 
id iiieaa universales pietaiis vel impietatis, Jas 
vero unde hausimus ideas umversales ? Non st-' 
9V ut tionnuni volunt, sensibus Corporis. Nam 
jfais 4|Dfdcm haurimus ideas rerum singularium ^ 
qua& sd ideas rtrum universalium exigimus et di» 
jUdicftmus. £t vero) nisi prius habeamus idess 
iiniversales , ne intelligere quidem possimus ideas 
ttogiilares. Nil enim baberemus ad quod , tam« 
^«Mtn ad exemplum, eas referremos, et ex quo eas 
•|iiasceremu8« Unde efficitur, noa per<sensu8 
Coqkoris primum notitias rerum in Animum infer- 
tivsed in eo jam «ntea fuisse; igitur Animum pri^ 
«fci viguisse ac vixisse quam Corpus nasceretur.*' 
•i. Arg, V, (ed nostr. $.«}, — a), P* 34 "^ 45« 
Jtngdun. p. 384, B. — 387, D.) ^ Sed quao* 
ifti^kiem plerisque alte hic scrupulus infixus estf 

• iir potent Animum morte Corporis dissolvi , et stib 
«dis^essum ex Corpoie evanescere , ac veluti veot0 
^ispergi; videndum est, quid sit illud dissoM^ 
•et in quam naturam cadere possit. Atqui dissBM 
«il aliud est, quam partibus suis ita privari, ot . 
Juiediscedant i se invicem , et utillud totum , qnad ; 
ihis^partibus constabat, non amplius sit, Igitor J 
'dissolvi nil pote^t , nisi quod ex parribus constau ^ 

• Sorro animadvertamus , rerum omnium duo esie ] 
•gttierae horum akerum ex parribus est compoiii 
itmM continuo jnumtionum turtuoe. sgitatnr , no» 
Wi lUJH 



PHAEDONfS PLATONiCL tf j 

mqitiDt eodeid statu manett alterum simplex^ 
quodnullls constat parttbus, neque ptopterea taa^ 
tis ootattonibos subjectum e$t , sed suum statum 
obtioet. Compositum contrectatur Corporis sen^. 
nbns : simplez Sub nullum ctdit Corporis sensum^ 
Kd soli Animi. cogitatione. intelligitur» Jam Ani« 
Dus ipse quin ad simplicium Terum genus perti-* 
Deit,'iion est quod dubitemus^ Animus enim nuU 
lo CDrporis sensu contrectatur , sed sui ipse actio* 
ne et cogitatione sibi innotescitt Animus, quan* 
miovis Corpus mutiletur, et sensibus eorumquc 
iottrumentis corporeis privetur , ipse tamen cogi^ 
tuidi vim non amittit^ Animus notitiam simplicii 
et immutabilis naturae consequitur : Corpus non 
nisi iuxanun et mutabilium rerum notiones tftiu« 
rit. Animos puram sinceramque veritatem tum 
huiffle assequitur , quum se maxime in se coil&p 
pritct i Corpore avocaverit; atque ita in sui si« 
nileoi naturam concedit, ac pascitur certA verita» 
di omtemplatione» Animus imperat , Corpus obe« 
fit: hoc servi, ille domini^ partes tenet; ut hinc 
tian iotelligi possit , quae sit divinior hominis 
nis, Animus an Corpus. Atqui contrariarum r9< 
ra contraria sunt attributa}^ itaque consequitur^ 
inioum esse indissolubilem ^ si quidem Corpus 
issobibile est. Ergo, ut post mortem partes 
*orporis dissol vuntur ^ ita Animus subsistit atque 
I pBrum et invisibilem locum abit, ad sapientem 
eofli: ad quem ita quisque certius citiusque pet^ 
Diet^ ot sc in bftc vici maitime purum dastum« 
F9I. IL H 4Ui 



114 PROLEGOMEMA »X EDITIONE 

que servaverit* k Corporis voluptfttibus. Qui ?e 
ia htic yitii Corpori servierunt efusque contagio] 
afiecti sunt ^ hi post inortefif alia quaeruiit Corp 
ra in quibns denuo nastantur/' 

Arg. VL (cd- nostr. §. A? — fif, p. 48 — & 
Lugdun# 38ft, 6. — 391^9 C.) ^ Quod si ve 
quis hanc opinionetn tueri velit, jtmmum esse ha 
fttoniam , et cogitandi vim esse Corporis qualit 
tem , quae oriitur ez justo temperamento humor 
€t siccititis, caloris et frigoris; huic ita occa 
ritor, Ht ostendatur, tali temperamenta sanitate 
•qBidem Corports effici ; cogitatio aotem quomoc 
fainc efficiatur, hnelligi non posse: repugnare qu 
que communi ex]^erientiae, cogiutionem constste 
in taK temperamento et harmonid $ quijppe in pl 
rimorcm hominum cogitatione potioi discrepi 
tiam quam harmoniam inesse." 

Ai^. VII. (ed. nostr. ft^ » irtf 9 p. 6ft — 8^ 
IfUgd. j). 394, C. — 396, G.) ^ Neveroqi 
.ki eam opinionem inducatur , ut putet fore ut A 
mus , qnamvis praestantior Corpore , non tamen i 
ji diutumior eo, nec ipse sempitcmus sit^i 
nuttts deinceps vitis ac per corpora migrationib 
idefarigetur, vires amittat auas» ac dentque iati 
«at et eisdnguatur; anlmadvertendum est, Ani 
tamdera esse naturam ac remm intelligibiUBmy 
•sty IdearUB atque Essentiaram. Nam at i 
quaedam sit pulcra » requiritur pulcritudinis pr 
■ientii: ut calida sit res, requiritur caloris pt 
Mntk ; ut animata ait res et vivat ^ requiritur A 






PHAEDOMfS PLATONICL nj 

■i pfttMndt: itque ita in omnibus allis rebus 
tfU JaiB vero res , Verbi caussft ^ calida potesc 
fijgida fieri ; ipse calor DuoiquaQi > potest frigus 
fiem Res pulcti potest turpis fieri : ipsa pulcritu^ 
do Dumquam potest fieri turpitudo* Nam super* 
taieDte frigore^ calor abit^ nec ipse in frigus 
Hatatur t saperveniente turpitudine ^ pulcritudo ArgameiH 
lUt^ nec Ipsa in turpitudinem mutatun Ita sa« ]udii^«f 
femniente morte, Animus abit, nec ipse in mor« 
tea matatun Nam Animi praesentii Corpus fit 
ifiimatnm et vivum ; et est Animi natura eadem 
itqoe Uearom Essentiarumque, quae semper subi^ 
ttttoDti nec umquam k suft vi secedunt» firgo ' 
Animus ot Immortalis.** 

Htec est argumentorum in Phaedone explidito* 
fno sDmma, brc;vi et perspicuo, quoad ejus fieri 
tK>tait^ compendio designata. Sed de singulis 
doDceps verbo monendum est. 

Primnm nititor Divint Providentift et repreheu'* 
laaoit Corpotis. f^ Animus in Corpore non potest 
cooseqd veriratem et Virtutem. Atqui res humanae 
lobernantor ii DivinA Providentii, quae in primis 
cnrun ac tutelam eorum gerit^ qui in bAc vitt ve- 
fitati mr virtuti stnduerunt. Qui quidem haec bona 
post Corporis mortem consequentor.^' Habet om«* 
binoaigumentatio magnam verisimilitudinem ; si ii 
Divinae Providentiae demonstratio adjungatur* 

SecoDdi Argumenti haec est vis , ut ex compS'- 
atioae omnium 9 quae in natorft sunt, ostendatury 
ionm non esse transitum in nihilum , sed trans^ 

H a itum 



116 : PROLEGOMENA kx EDITIONE 

itatn in alium statum. Hujus mionis efficadai 
egregie perspexit atque explicuit Mendelsohnus 
elegamissimus philosophus, in libello drlmma 
talitate, P Aaedoni s nomintSLpptlluo» Nam quBi 
omnis in rerum naturft mutatio fiat paulatim * 
successione graduum, mntatio quidem ea, qui 
fit ex vitft in mortem , id est , ex rc in nihilum 
Bon fit succcssione graduum : et quantumvis lei 
jninuas, semper eodem intervallo k nibik) distabi 
Igitur AnimQS naturae viriblis exstingui nequit." 

Tertium superstructum est duobus fundamei 
tis» certo et incerto« Certum est et i PbiloBophi 
cam Veteribus tum Recentioribus probatum) i 
naturft nil novum oriri nec interire quidquam : ii 
teritum et ortum non fieri ex nibilo et in nihilun] 
scd composittofie ac dissohitione partium. Ince:^ 
tum est, Animos omnes jam amea fuisse^qijam ii 
Corpora venirent, nec vei ab ipso Deo creari nc 
vos Aninos, nec exi&tere quadam qompositioc 
materiae. Sed Animos , siquidem h, Deo creentv 
continuo , . non interire cum Corporibus consi 
quitur cum ex reliqui Platonis doctrinfly tum-< 
e& ejus parte, quae est de Providentia. Igitui 
vt boc fundamentam ex incer.LO certum fiat, di 
monstrandum est, Animi vim cogitandi non posi 
oriri ex compositione partium materiae. Quc 
sexto Argumento conficere studet Plato. 

Quartum eo valet» ut ostendatur, Animosja 

. anteaquam itt Corpora venirent, notiones rerui 

miveisales faabuisse* Quod quidem acutum » n< 

t 



PHAEDONIS PLATONICr. xi? 

tincti omni exceptione majus e^; siquidcm nil 

ioipedic, quominus animus in hac vita notiones 

universales praeceperit , cum sua ipse observatio* 

iie,tiiin jdisciplina et admonitione docentium. Nam 

de fonte et initio notionum duae sunt eaeque con- 

trmae Philosophorum sententiae: altera Aristotclis 

ct LockU , qui statuunt cognicionis initium posi- 

tum esse in sensibus Corporis, per quos primum 

notiones rerum externarum inferri in Animum nu« 

dam et vacuum ab omni notione: alteraPlatonis^ 

qui tuenir fulsse jam notiones in Animo antequam 

iB Corpns ventret: quippe qui non possit susci* 

pere et yeluti aguoscere imagines rerum externa* 

rum sensibas oblatarum , nisi alias prius habeat 

Boiiones^ ad quas illas imagines cxtrinsecus obla* 

tas referat atque cxigat. Haec est Platonici argu* 

nenti vis, quam vuigo non satis perceperuat In» 

terpretes. Platonis sententiam secutus est Lcib- 

ikitztus , eamque sub nomine doctrinac dc Ideh 

innam celebravit. Scd Plato quidem conficere 

-hinc voluit, Animum antea in aliis porporibus 

inisse: Leibnitio hoc unum satis fuit, Animum 

: iiotiones habuisse antequam in Corpus veniret. 

V Quinti Argumenti efficacia repetenda est cx uni* 

pmi Pktonis distributione, qui omnem rerum 

[substantium roultitudinem in duo contraria genera 

dividit, simplex et composiium^ ffvvlirbp et ijMs^ 

m' quomm ^ hoc dissolvatur et continuo mute« 

itor, illud dissolvi nequeat et sibi semper con- 

[SKt. Uujus divisionis veritatem restriugunt Stoi- 

H 3 ci. 



ti8 PROLEGOMENA t% EDITfaME 

ci , negant Epicurei , et ex recentioribus qul vqpi 
cantur Materiaiistae. £t sane in promtu estr»* 
prehensio, Nam compositum sensibus Corpofii 
percipimus, incompositum non item: nec ulIacH 
idonea ratio, quare potius statuamus esse, qnm 
nonesse, genu^ rerum ifwtHrw^ nec venim estg 
omni generi aliiid esse contrarium genus. Cojoi 
erroris arguit Scoicos Plutarchus De Solert« AQh 
mal. p. 960, C, D: Adversus Stoicos De,Coai- 
jnunibus Notitiis p. ic66. D, £• seq.: sdllcetfl 
fuia sif bonum^ necesse esse^ ut sit etiam fNH 
fum (*); quia quidquid sit genus, huic aliqoad 
contrarium genus esse debeat : de quo etiam Chryt- 
ippi disputationem adfert Gellius VI, i, £l 
ejusdem formae argumentum Stoicum cohftitatCi* 
cero Fin, IV, 24. Qui simile commentum, Iwr 
^ofilav Epicuri reprehendit, Nat. Deor, I, 39 
^ Confugis ad aequilibritatem ; sic enim Uotr 
t, fAlav^ si placet» appellemus: et ait, q^ofda^t 
^ sit natura mortalis^ immortalem etiam ^ 
I, oporterom Isto modo, quoniam homines mw 
^ tales sunt , sint aliqui immortales : et quoiuaa 
M nascuntur. in terra , nascantur et in aqua. JEBj 
n quia sufit quao int^rimant^ sint qnae con$m 

(*^ Hoc a Stoicis jactatnm, quia srt bonum^ neeai 
fsse 9 ut sit pialum , jam eadem de cnussa stacuerat |tal 
|n Tbeaeteto p, 128. F: *AAA* «ur' itnaXMak ^^md, 

flyci ifdrun^ C G2( Addeq4i9 ad pbao^pQem 9 p, 3351- 



PHAEDONIS PLATONfCL jij 

^Hta^ Et Herodoti illud, IV, 36: A li Atrl 

fflwf ^wttfiipto^ Mfictwoi 9 tM im} ixipvinor quod 

Erarostliefies, quamvis Stoicus, reprehendit apud 

Soib(»iefD I9 p. 106 j et 107, ubi Casaubonus 

kgator. Sed, si hoc concedatur Platoni, duo 

CDotrma haec genera Myirro» et vwigriv^ re 

foa esse, nec tamummodo cogitatione fingi; nuU 

h erit ratio quare non concedatur illud quod in- 

de sequitur, Animum «sse simplicem nec morte 

CoipoTis dissolvi» Hoc enim Plato diligenti com* 

paTadone Animi cum Corpore conficit» Revocat 

denlque hoc Argumentum ad Divinam Providen- 

tkin , ot doceat Animos ad veritatem ac virtutem 

faaos esse h, Deo. Igitur, ut quisque in bdc 

viti Divinae huic legi paruerit, ita cujusque fu* 

turoiD sutom fore. Nam qui veritati ac virtuti 

studoissent , eos ad Deum perventurus auctorem 

veritatis: qui vero Corpoxis voluptatibus serviis* 

sent, eos denuo Corpus quaerere, in eoque nasci. 

Seitum Argumentum pertinct ad confutandam 

eonun opinionemy qui Animum in quidam Cor- 

poris aSiectione , et humoris catorisque , siccitatis 

ac frigoris 9 tcmperamento posuerunt ; veluti Par« 

■enides, Zeno, et alii. In hoc Argumento ma* 

gnaestvis, quam uberius explicuerunt posterio- 

! les, qui Platonis vestigia persecuti sunt, atque 

^ egregiam nobis dcmonstrationem pepererunt, qufl 

cfficitor , Cogitandt vim non posse inesse Corpori , 

qtripfccujus omncs actioncs passionesquecomincaum 

tur psrsium mutatione ac motu» 

H 4 Sep- 



IM PROLEGOMENA ex EDITIONB 

Septiinum Argutnentum equidem probace co: 
possum, ac verbo notandum estt Hoc ^o debi 
valere: ,, Esaentiaa rerum esse constantes et in 
mutabiies : atqui , Animi Essentiam positam ess 
in cogitatione; ergo fieri non posse» ut Animu 
nmquam cogitationem amittat. Itaque effici, Ani 
mum esse Immortalem.*' Haec» inquam, argu 
o?enti conclusio mibi non probatur« Nam , ut ni' 
fail dicam de aliis partibua quae repjehendi po5< 
fiint^Plato confundit genus rerum ex$stcntiumc\m 
gener^ rerum posuHHum^ Etenim, ut res, qua< 
movetAr, non potest intelligi nisi ita» ut locum 
suum mutet; nulla tamen hinc necessitas conse< 
quitur, ut res illa semper moveatur^ aut seropcp 
€xistat. Itaque concedo , Animum non posse ia'* 
telligi, nisi ita, ut vivat: neque tamen propterea 
concedo, hinc necessario consequi, UC Aninuj^ 
«cmper vivat, aut semper existat* S^d nimiruiQ 
Plato in hanc opinionem suis ipse initiis ob^ecu^ 
tus venit. Nam , quum statueret , Ideas existerc 
€t aetemas esse, quumque A.nimas ad Idearum D4« 
turam retulisset; consequens erat, ut statuereti 
Animos non magis vit& posse privari , v. c. triai^ 
gulum tribus lateribus privari , et tamei\ triaogd* 
lum manere* 

Vidimus de philosophd hujus loci parte, quf 
demonstratur , Animos esse Immortalcs^ Altevi 
para, quft ostenditur, qualss sit illc post hanc W^ 
tam ^atus , fabulose ac poetice i Platone tracuta 
cst{ ut eam tQ(am rQferre alicnum ait ab bujtti 

dit 



• PHAEDONIS PLATONICr. im 

diq)iitationis consilio« Sunt vero quatuor locl 
ubiPlato huoc quasi fingendi campum nactus, ia 
eo ezcurrit» eumque poeticft facuUate exomat. lo 
Pbaedro, Pbaedone, Gorgift, et decimo de Rcpu- 
blicl. Nec vero mihi quis objiciat, PUtonem has 
oarraciones non ut fabulas , sed ut veras res , re« 
tulisse; quippe ipsum in Gorgifl p, 319/ £, ec 
Rep, X« p, 518, F, has narratiunes ordiri ejusmo- 
di iotroitu , quo dicat , se non fabulam sed vcrum 
leferre. Nam primo quidem , haec non scrio, sed 
ei Socraticd ironii dictaessc, facile quivis unus 
non alienus k Platonis consuetudine intelligit. Oein- 
de in ei narratione de regionibus apud Superos et 
iQferos , quae est in fine Pbaedonls 9 Socrates di« 
serte pronunciat p. 401, A. ^ Statum vcro Ani* 
m post mortem co modo sc rc ycrd habcrc , quo 
tff^ narrayi , non decct affirmarc sanac mcntis y#- 
fum: eum autem ycltalcm vcl similcm debcrc es* 
u, quand^quidem jinimi nostri Immortalcs sint^ 
hc duct ct affirmarc ct huic pcrsuasioni fidcrc^* 
Quare videamus, quid in bis fabulis insit, quod 
ipsePlato probare potuerit, et cum ejus Pbiloso- 
pbiie sententid conveniat, 

EzGorgii igitur haec sunt: ^ Anima posc mor* 
temad Inferos abiens judicatur nuda, ut nil pos* 
sitimpedire quominus eam judices interius inspici- 
iot. Nam Aniniiac i sceleribus in hac viti commis* 
sii olcera et vibices contrahuat. Judices , perspe- 
&X ulcerum ratione, judicant utrum sint sanabiles 
iUum^c nec aef Saqabiles corriguntur ac purgaq- 

H S tiir 



laa PROLEGOMENA £x EDITIO^m 

tQr multis doloribus. Insanabiles puniumur in te« 
temuin vehementissimis cruciatibus , quibus ipsae 
nullam utilitatem pereipiunt, sed aliis in exemplum 
proponuntur. 

Ex P,Iiaedon(S : », Unaquaeque Anima suum ha* 
bet ductorem Genium ; bic eam ex Corpore disce^ 
dentem ducit adlnferos; prudentem quidem volun* 
tariam , atultam et Corpori deditam vero invitam,. 
A Geniis in certum locum conductae, ibi judican- 
tur« Qui mediocriter se in vitft gesserunt , male fa« 
ctornm poenas ita dant, ut simul purgentur ac sa- 
nitati restituantur , ben^ factorum autem praemis 
tccipiunt» Qui majora sed sanabilia taroen pecca- 
ta commiserint, veluti horoicidae et parentum vio- 
htores, gravioribus suppliciis vexantur: a quibu 
non ant^a liberantur , quaro iis , quos injurii alfez 
cerint , satisfecerint ac persuaserint. Qui vero in 
sanabilia peccaverint , multis , et injustis caedibw 
patrandis, hi in Tartarum conjiciuntur, ex qiK. 
cnmquam' liberantur. Denique ii , qui sancte vix^ 
runt, veniunt in coelestem regionem : et in prim^ i 
ii, qui vere philosophati sunt, semper ibi hat>i 
tant, nec umquam in Corpora redeunt. Caetenii: 
haec beatorum habitatio est quidero in ipsft hac tev 
rS , sed in sublimi ac coelesti loco. Nam quo< 
nobis aqua est , boc ipsis est aer : quod vero no 
bis aEr est 9 hoc ipsis est aether : ibi omnia sant 
puriora» dilucidiora, ac subtiliora: acutioribufl 
sensibus sunt praediti, majore intelligentia valenr^ 
ft propiore Deorum consuetudine fruuntur, Nos 



PHABDONIS PLAT6»lGn tij 

rero, tamqutm pisces Inpfofundo mari^ iu !n in# 

fimo aSre degimus : pauci caput efferunt in purio^ 

fem aetherem ; omnla apud nos craasa ac terrent 

SDot, iiebetes aensua^ urda intelligentia» nil vei^ 

«mcereque bonum.*' 

Ex Repub. X t Duo sunt in tertl » iisque h r&% 

l^one oppositi duo in coelo, hiatus, per quos Ani^ 

nae adteendunt ac descendunt* In horum medio 

Mdent Judlces , qui de Animabus judicant, iisque 

aigna addunt bene vel male factorum : pias ad de^ 

xteram sursum , impias ad sinistram deorsum ab^ 

legant. Circuitug Animarum iit mille annis : quae 

- mala commiserunt , centenis quibusque annls pu« 

piumar; ut male facta decies luant, si in alios 

aede injastitilque saevierint : eadem ratione bonl 

bene factorum praemia decies accipiunt, Sed aunt 

insanabiles quoque malefici , quorum poena mille 

innorum circuitu non absolvitur, sed deinceps in« 

stauratur, veluti sacrilegi, tyranni, et similes. 

Caeteram, expletis mille annis, Animae ducunnir 

id sonitionem novarum vitarum : ubi maxime opus 

est prudenti consilio ; ne specie deceptae pejorem 

vitam meliori auteponant. Pleraeque tamen studia 

prioris vitae sequuntur in electione novae vitae^ 

Poiteaqiiam vitas elegerunt , abducuntur ii suo qnae* 

QQeGenio in Corpora : prius permeant Letbes cam« 

pQm ac fluvium: ex quo ut magis minusve bibe^ 

nmt, ita rerum ante actarum memoriam amlttunt^ 

Kec vero tantum hominnm vitas sibi eligunt Ani<^ 

8iiC| «ed brutorum quoque. Cenius autem iiiua 

Ctti« 



1A4 PROLEGOMENA ex^ EDITIONE 

cuique permanct , custas et effector earum rerum - 
quae in novi vttA constituta sunt/' 
. £x Phaedro : ^ Anima similis est naturae z\m. 
tac, quae constat aurigft et duobus equis, meliocr 
ac pejore. Hae sunt tres ejus partes: auriga, t^ 
Xoyiuhj pars rationalis: equi, pars irrationalir 
r) £a^ov* mclior, iv(iiq* pejor, iTtSvfJa. QuaE 
libet Anima pertinet ad chorum ac tutelam unitM 
ex undecim Diis , qui in Coelo versantur. Nac:^ 
Vesta domi manet. Animae, quae in cujusqiK 
Dei choro sunt, non possunt orancs Deum suur:: 
.aequali roodo sequi. Quae quidem sequi potest 
cxtulit caput supra coeli verticero , ct conspexit 51-^ 
sinceram aeternaroque veritatem , atque incolumr 
xnanet usque ad secundum Deorum circuitum : i ^ 
quo, si iterum bene Deum suum secutaW^uerit, e - 
si idem sequentibus circuitibus seroper fecerit, sem - 
per incolumis manet. Nam in doniicilio illo sinc9 
Tae aeternaeque veritatis nutriunturalae et corrobo" 
rantur, Sed Animae, quarum equi aurigam turba.^ 
runt, in terram delabuntur, fluentibus fractisqu^ 
alis,.et in Corpora ingrediuntur , non quidem brii.- 
torum primo , sed hominum ; cacterum in varia in- 
grediuntur Corpora, pro vario gradu modoque sa« 
pientiae, qud praeditae sunt. Optima et quae plu- 
rimimi viderit in sincerae aeternaeque veritatis do- 
xnicilio, venit in Corpus Philisophi: quae minus 
vidit, in Corpus inferioris gcneris venit. Iji eum* 
dtm statum, in quo priroo fuerunt, non redeunt 
ante expletum deccm mille annorum teropus; nam 

hoc 



PHAEDONIS PLATONICt 125 

boc iotervallo redeunt iis alae, Eae solae, quao 
vere philosophatae fueritat , tribus deinceps genera* 
tioaibusy trium mille annorum spatio alas recipi^ 
vst, et in primum statum abeunt. Reliquae Ani* 
mae, finitft primS vitft , judicantur: et partim poe- 
nas daturae mittuntur sub terram , partim praemia 
mcceptnne toUuntur in coelestem locum/ Mille an- 
nis praeterlapsis f utraeque redeunt ad electionem 
«ecimdae vitae: quam sibi quaeque libero judicio 
digit. Ubi fit 5 ut humana saepius Anima in bruti 
Corpos ingiediatur , et ex bruto in humnmum Cor« 
pns Anima, quae ab initio fuit humana.*' 

• 

Htec fere sunt , quae ex his fabulis ad philoso* 
pbiie aententiam revocari possint ^omissis pluribus 
figmentis ec nominibus poecicis, vehiti Minois^ 
Rliadaoanthi , Stygis, Acherontis, et similibus« 
Ceteruni , si quis ea , quae exhibuimus 9 conferai • 
ciuniis, quae Plato disputat in Timaeo p. 531, 
is Terisimilite» hanc sententiam Philosopho de sta« 
tu post hanc vitam tribuat: ^ Animas, ut antea sonmm 
fuenmt, ita postca futuras. Post mortem Corpo- Piacoms^ 
risy jadicium earum fieri apud Inferos, poenaset 
pnemia constitqi. Poenas proprie in medicinae lo« 
com iis adhiberi, exceptis insanabilibus ; quae sem« 
perin Tanaro maneant in exemplum , quo aliae i 
>cderibas absterreantur. QuaeAnimae in hAc viti 
Philosophiam vere tractarunt, seque in veritatis 
comcaplatione exercuerunt, et ^ corporearum vo- 
iuputam contagione puras castasque servaverunt, 
^ igitur manent apud Deos , nec ia Corpora re4« 

eunt* 



165 prolegomeNa ol Bnrnom 

tnnu Quae Vero magis afieette fuertiiit pecctti 
ec voluptatum contagione » bae purgantur pritnui 
et poenaa dant; praemia tamen quoque accipiunt 
•1 quid bene fecerint in h4c vitft« Sed post loii 
gum onnorum circuitum ad nova Corpora redeuni 
)ta nt optio cuique dc;tuf quodnam vitae geni 
eli^ere velitft Htoc Vitam prduti vel cum virtu 
td cum vitiis degerlt^ ita detiuo post Corpor 
faortem ei fiet. lii primum et antiquura felicitat 
itatum tiulla redit Anima ^ nisl quae pet Philos 
t>h{ftm se ab omni rerum corporearum contagioi 
purgavcrit**' 

' De numero aDHofum , qtio circukus Ablmaru 
ibsolvatur, Plato sibinon cotist^t; naro aliis mille 
aliis tria millia) aliis decem millia tribuit; ut fac 
k appareat , eum de numero nil certi constituiss 
Rationes autem , quibus Metempsychosin confi 
ttmvit» intelliguntur 9 cum ex tot& doctrinft in s; 
stemate Platonis» tum ex peculiaribus Iocis« N 
que enim ita nude et simplicitef posuit seutentia 
iilam, prouti Pythagorici : sed ejus caussas ex ij 
8i naturfl Animi explicare studuit* ^^ Nam Ai 
tna, prioris vitae consuetudine ad voluptatum c\ 
piditatem adstricta, sponte quaerit ejusmodi Cc 
^us , quod maxime accommodatum sit ad cupiditat 
Hias explendas : fallitur etiam ignorantift boni , u 
in electione novae vitae^ roeliori pejus anteponat 
Atque ita Platonis sententiam posteriores acce{ 
rtint: ut monuit Wyttenbachius ad Piutarchuro 
SerftNum* Vind. p. 113, 

1 



PftABDONIS PLAT0NK3. uy 

trgo fidemiis Plttoiieffl egregie meritum esse do 

doctrml Immottaliutis ^ enmqae non tantum elo« 

qoeodl id plurimonim adaensum cdebrasse, sed 

ujDinentis qnoque confifmasse : quprum argumen-* 

torDiD ) nonnulla sutit valde probabilia , nonnulta 

obscnriora ^ sed quae tamen quasl semina contineit 

int» qmbus excolendis posteriores Philosophi buic 

doctrioae majorem firmitatem adjunxerunt. Cete* 

tom» qualis esset ille post hanc vitam status, ab 

eft qiudem parte probabiliter significsvit, ut inteU 

ligatnrt hms bcnc^ malis mak^ futurum: fcUd^ 

tatem comis$ere in yeritate et yirtute , in earum 

contrario positam esse infelicitatem. Quae vero 

aVia peculiarieer praeterea de hoc statu prodidit f ea^ 

xk\ incerta et obscura, non nisi ad fabulae verisi« 

JBilitodinem adducere studuit* 



Qaod autem in tota illa Dispucatione Animum 

et iniwum promiscue usurpasse videmur; ne quis 

fone hac synonymia turbetur , sic habeat. Nam 

stroque nomine eamdem quidem rem significavi- 

B«t| sed babita ratione varietatis facultatum , par- 

tittni, quUtatum, attributorum. £t Anima qui» 

g:i teaesttotum iliudt quidquid est, quod in nobis 

atl ^o^i» sentit ^ agit , appetit , sibi sui aliarumque 

RraoiCQnsctum est: genus onmes naturas , i. e. 

tobstuirias cogttantes , complectens : Graecis ifntxk 

^iir,atque omnibus xxihviiva Aoimalibus ^l^^io^' 

&ec 

i 



1-8 PROLEGOMENA ex EDlTIONl!: 

Htec autem sunt^ vel rationatta\ XoyixA* vtlJr^ 
tatknaUai ix$y» 5 h e. truta. Rationaliuin qoft^ 
tuor -censentur genera gradu diversa : Dii ^ daem&^ 
fiesj herocs^ hointnesw jlnimae autem^ ^i^f 9 
tres facitiDt slve [Jartes sive facultates Platonici t 
duas irratlonales iitiivpLlav ^ cupiditatem 5 et iuft4¥ ^ 
impetum : tertiam rationalem ^ xiyw , rationem s 
quae si spectatur non ut facultas ^v^9^ , sed ut 
ejus pars 9 eaque praestantior et imperans ^ dicitat 
jrov^ 9 JlnimuSk Ergo hanc pracstantiorem parteni 9 
adquamin primis ImiAortalitas^refenur, Animufn 
diximus: totum autem genus Animam.' 



Caeterum in illa Di^putattonis Settione recogno^ 
scenda et ad Phaedonis accessionem componenda^ 9 
in mentem mihi venit scholarum metaphysicaru ni 
olim ^ me, per duodccim annos Philosophiam AO'^ 
cente, habitarum: quarum iinum certe Caput de 
hoc ipso argumento , simplicis naturae e$ immof» 
talitatis animorum ^ opportunum hujus editionis 
auctarium fore videretur, quQ Phaedonis lectorei 
nexum partesque ipsius quaestionis praecipcrent» 
efusque cognitione instructi paratiores ad kctio* 
nem acccdcrent. Quod quum nuper in Bibliotbeb 
cae Criticae Parte XII, Praefat,, p, xiv, me.fo^ 
tasse facturum professus essem , nunc omnino fit* 
ciendum esse judicavi; cognito freqncnti hominum 
degantis et^ ut iia dicam, patriae avitaeque Phiio- 

so« 



PHAEDONl^ l>LATONlCt t&f 

« 

lepUaeinantium studio ac desiderio. Ne vero quem 
kujui Capitift brevitas offeodat ^ is legat et judicet. 
CootiDetar enim designatione totius quaestionis et 
irguffleiitonim } brevi quidem illa» sed» ut puto» 
^erqricua et suis partibus apta: cujus^ ut reliquae 
iostitutionis metaphysicae ^ numerum quemque au« 
ditoiibus primum dictare, deinde dictatum sermo* 
fie explicaffe et fusius aropliusque interpretari ^ 10« 
kbao» 



i 
ii 



8CH0L\RUM METAtHVSlCA- 
EUM, FSYCHOLOGIAB, 

C A P U T V. 

ttl ANIMI SlitPLICI NATURA 
£T IMMORTALITATS» 

Constituth Loch 

l^nae hucosque exposuimus Psychologiie Capl^ 
ti» primum universe de Aaimi natura, facultati« 
bos^cogitatione, cognitione ejusque fontibusi se« 
coadum, de faculute intelligendi ejusque partibus s 
teitiao, de faculute appetendi^ i. e« voluntate^ 
Volojptate , dolore ^ de sensu veri 9 boni ^ pulcri % 
de iffecUbus et perturbauonibus : quartum » de 11« 



iSO PROLRGOMfiNA ^x EDITIO^ 

bertate voluntads : htec ergo , ut Bmpiricae n^ 
chologiae pars , si quidem aliqui d habeant duUti 
tibniS) haud dtfficuker confirmari pos^unt; quo 
fentes^ex quibus ducta suuc , experientia et obsei 
vaicio sttt cujusque ipsius , unicuique patent. Nuui 
ad proxima v^ioius Capita^ quae plus haben 
difflirliltatis : quintum ^ de siuiplici Animi natu^ 
ra et immortalitate : sextum , de vinculo et cooh 
mercio intef Animum etCorpus: sepcimum , deot 
tu Animi: octavum, de aliis naturis cogitantibus, 
praecer i\nimos humallos: quae, ut RatitmaU^ 
pars Psychologiae , partim ejusmodi sunc, uc mi< 
not^m habeanc evidehthm , ec demonstracione tl 
tius repeticA constita^da sint : partim ea obscuri' 
tate premuntur, uc omnino de iis certi nil statui 
possit, et fere Philo^ophorum conjecturis conti- 
neantur^ de quibus facilius reperias quae sit falsa 
quam 4uae vera sit statuaa. £x priori geaere ea 
est quaestia^ cujus xractationem nunc ingredimur 
quae licet multis gravibusque vexetur dubiis , ta« 
nen vMl et ratione ad exitum satis certum perduci 
potest. Cujus viae baec aunt officia , ut ostendi' 
tur: pnmum^ Animum non esse corporeum ei 
compositum, sed incorporeum et aimpiicem: aUl 
Tum^ igitur Animum Corporis morte non itefl 
mori , nec in eamdem intereundi communionem 10* 
plicari , sed suft ipsum naturft post Corporia mof 
tem rcmanere: tertium^ nec modo remanere, stt 
etiam vigere , cogitatione aliisque propriis natura 
suae viribus valere: fuarium^ etiam, si natur 

su 



fmsnom PLATONicii i$t 

tot torporats tc mortalis esset , tamen immorta^^ 
ko et permansurum fbre voluntate Dei^ cujus aa-* 
pimtta et juatitit in gubemandis rebua hujus uni^ 
itnt aliter constare non possiti 

$• IL 

DuUfaiiones dc stmplM Animi naturi. 

Qnod si ergo arctissimam illam , quae Animum et 
Coipiis continet , conjunctionem spectemus , multt 
lenobis offerant necesse est,quibuseoinducamur^ 
nt Aaimi ntturam corpoream esse putemus. Nant 
et ttsci et crescere et decrescere atque exstingut 
cuin Corpore videtur : viget et languet cum Cor-* 
porC) laetatnr cum eodem et dolet , ejasque om- 
fiibtis fere casibus et calamitatibus obnoxius est s 
vbo et Corporis intemperie ad insaniam usque 
perturbatur. Corporis somno Animus, quum sen- 
sibus Don f ulcitur et sibi so^us relinquitur , temere 
Mt et praeter veritatem vagatun Sanguinis etiam 
^ temperatio varios Animorum impetus , habi« 
bttes et proclivitates efficit. Praeterea , ut toto 
Corpore sentimus, ita Animus quoque per totum 
Corpus diffusus atque distentus esse videtur* De«f 
%ie,quum vires naturamque materiae atque Cor« 
pormDvixminimflparteperspecus habeamus, cum^ 
que generum individua inter se non nisi graduum 
iotemllis differant, et ab infimo gradu ad sum^ 
iunn Dsque deinceps adscendant : cumque planta* 

I ft jrum^ 



Hk PROLfiGOMeNA »x EDmaKE 

ram , arboruiii ^ aKarnmque rerum qvme ex 
procrescunt , quamquiim admirabilem naturan 
mea carporeamesse sciamus; haec igitur quu 
sint, quis illud nobis pitestet, homines k p 

* 

alia ratione differre, quam subtilitate fabric 
gradu ? aut quis deniqUe contendere possit , 
tationem conscientiamque non posse effici an 
compositionis et machinae? 

His alia addantur , quae exposuit et omavii 
cretifUSy III 9 vs. 440, seqq. Ex quibus om 
cffici voluBt , um arctam compagem intercedei 
posse, xrisi inter ejusdein naturae res: atqt 
ibaxime probat)iIe esse et fere cogi y Animum 
corporeum» 

$. IH. 

DistribuHo argumcntorum ^ quibus istOi 
' dubitationcs confutcntur. 

Atqui dubitationibus istis omnibus nil effic 
nisi hoc unum, quod nemo negat^ arctissimai 
se Animi et Corporis coiiH>agcm , quae quoi 
inter duas tam diversae naturae res intercedere 
sit , difficile sit intellectu. Jam vcro nulla e: 
dubitationibiis tamam habet vim , ut per tm 
ciatur Animum et simplicem naturam repugn 
esse. «Denique omnes simul uno lapsu corru 
«quum demonstratum fuerit, cogicatlonem non 
ae caderc in naturam Corporis. 



PHAED0NI5 PLATONICL 133 

Aigamentt vero, qQibus Animo simplicitts et 
iocoiponlias ( r) irKoiiy , ri dTifiaro^ 9 ri irtiy* 
km) yindicetur» duplicis sunt generis: vel justea 
demonstnitioDiSy vel huic proximae probabilitatis* 

S- IV. , 



r 



Justac demons$ratiofds summa. 



HoiDS baec est forma. Quod si Animus corpo- 
xeiecit naturae, Corporis vero essentia consut 
quilittte partium et modo compositidnis , et ex du* 
plid hoc fonte omnes Corpornm vires oriuntur , 
tKprobatum est in Ontologicis, VI » 41; necesse 
est, cogitationem effici^ aut ipsis partibus, aut 
nodo compositionis, Quorum cum utruinque re- 
PQgnety eificitur Arumum cssc simpUcis naturae. 

$. V. 

Hcsmstratio prioris partis , qua ostenditur cogi^ 
uaioncm non posse effici modo compositionis. 

C(^tatio9 certe est mutatio in Animo. Itaque 
si Animus est corporeus , cogitatio alia ab alii nop 
potest difTerre nisi modo compositionis partium et 
figvl. Jam vero quum Animus de pluribus rcbus 
co^t, habet et suam conscientiam , et notiones 
pluriQm variarumque rerum^ de quibus cogitat. 
Igimr et plures varlasque figuras eodcm tempore 

1 3 Iw- 



IS4 PROLEGOM£NA ex EDITiaNB 

habebit, Quod «um repugnet ; efikitur eogitatic 
pem non const^re modo compositionis partium. 

Praeterea ex partibus » quarum nulla vim cog 
tandi habet , cogltatio oriri nequit. Quod si enii 
Honnumquam videtur in Corporibus sola compos 
tione partium nova oriri vis aut affectio , quae i 
partibus singulis non est, veluti Musicae et Picti 
rae ett negotium » ea Animi cogitatione exsistii 
neque rever& est, itaque nullae ejusmodi vires ai 
iffectiones » quae compoMtione partium oriuntuK 
possunt cogitandi vim efficere, sed ipsae potius s 
Animi vi efficiuntur. Qua de re egregia est ol 
servatio Mendelsohni in Phaedone, p, iiset $eq< 

$. VL 

Pemonstratio aJtcrim partis , qua ostenditur cog 
tationcm non posse ^ontincri singulis partibus. 

. ' At vero ut cogitatio singulis corporeae naturae pa: 
^ tibus contineatur , alterutra ratio valere debet, t 
quaevis corporeae naturae pars habeat cogitationei 
^el totam » vel ejus partem^ Prior ratio manifest 
tepugnat experientiae« Etcnim unusquisquenostrut 
jntemo suo sensu percipit se esse unum , et unicai 
lion multiplicem habere cogitationem. Posterioi 
vero ratione positi , conscientia quidem et cogitati* 
essent unicae nec mukiplices, sed tamen haberen 
tot partcs quot sunt partea ejus substantiac corpo 

rea< 



y 



6 






PHAEDONIS PLATONICI. 135 

feie, qna Aniaias constat. Neque tamen vel sic 

toti cogitatio efficitur.. Nam requiritur ut omoes 

cogitationis partes ab und aliqul parte coUigantur, 

CQDjungantar , et ita ad totam cogicacioncm cousti- 

taantar. Haec autem pars ejusmodi debet esse , ut 

BUlhs habeat ipsa partes , atque adeo simplex sit. 

Qo^ profecto pars ipse est Animus : eftque reper- 

ti, caeteris partibus adeo non opus erit , ut potius 

«desse neqaeant. 

Pneteret conscientia tota non constitui potest 

cx partibus , qaae separatim exsistunt , ita ut ex 

mulds obscuris quasi conscientiolis unica integra 

disUQCtaque constituator conscientia. Neque hoc 

Bugis fieri potest ac v. c. ex multis obscuris no« 

tiooibQs una eaque clara componi. Vid. idem 

Mendelsohnus 9 p* 215« 

$. VIL 

Ncquc motu cogUatio tffici potcst. 

Qood si quis expositae demonstrationis e(5cien« 
^^ ita subterfugere conetur , ut contendat , non 
'^^ t^ptandi^ sed actioncm cogitandi in motu cs« 
^ positam : et varietatem cogitationum non ex va«' 
'icutefigurarum et collocationis partium oriri, sed 
^ nrietate motuum ; is sciat , se in eamdem su« 
Nori irgumento confutatam repugnantiam incidc* 
^* Natn: 

L Acdo cogitandi non aliunde » quam cx vi co« 

I4 gi- 



%i6 PRQLBGOMENA sx BDITIONB 

gittndi , oritur. Et quum vis cogitandi iUi d 
monstratione modo expositi teneatur; luq exo 
ptione nil proficitur. 

tl. Cogitationem ia motu positam esse, nul 
niodQ intelligi potest: immo tntelligitur, cogit 
tionem nullo modo in motu positj^m esse poss 
Nam » quidquid tandem sit motus , Animus quu 
e( sui copscienti^m et simul multas variaaque c 
gitationes habeat, simul multos vario^que mot 
habere debeat ; quod in ipsam illam sup^ra £• Y 
VX conf(it9tam repugnantiam incidit^ 

$. VIII, 

^gum^nta frobaMia^ 

Caeterum praeter illud , quod modo exposuimu 
argumentum , alia^ sun^ ratio^es , quae simplici 
ti Animi magnam non modo probabilitatem sed 
nec^^sitat^m ^djungat^t, 

L Res quae ipsa sibi sui est conscia , et ad sui 
ipsa coDScientiam rdiqw omnia vcluti ^d caput 
f^rt 9 potius sub^tantia sit quam accidens^ £^t cc 
scientia ei^ciatur potius ita, UY Animus se i] 
(oUig^t ^t in se intepdat, quam ut se extend 
Itaque suo quisque proprio et intimo sensu pet 
pit sc ipsum ut substantiam. Cumque omnes cc 
tftiones^ sive sy^ ips\us, siye suarum et aliar 
Terum, sint accidentia, accidentia autem nisi 
«UbsiW^t lO^^e ^equeaQtj efi^citMr , Aff^mw 



PHAEDONIS PLATONICI. jif 

^i in Dobis cogitat^ t%%t substantiam , et qiiideai 
esiroio sensu ex eo genere substantiantm , quae 
nuilas habeant partes. Vid. $• VL et Ontelog. 

Vli, 45t 8. • 

n. Quum cenissimis Pliysicorum obsenrationU 
bu8 constet , Corpora continuo ita mutari , nt 
ieii»m partibus veteribus secedentibus novae suc- 
cedact} quomodo in ejusmodi commutationum flu- 
Kuulla esse poterit aut conscientia» qua ipse Ani« 
mui sibi se eumdem semper conservat : aut mcmo* 
lia, quae est instauratio veterum perceptionum ? 

III, Miteria se ipsa movere nequit: sed om- 
Bes, qoae in eam cadere possunt, mutationes ex 
antegresso motu proficiscuntur; Itaque, qui Ani« 
num corporeum esse statuunt, simul eum liber- 
tate sol spoliant 9 et necessitati machinae adstrin* 
gunt. 

I^.Quod si Animus est corporeus^cogitationes 
i se invicem non nisi fignra et motu differre pos- 
sunt ; ita quidem , ut quaelibet cogitatio suam sibi 
babeat figuram , qua discernatur ab aliis cogitatio- 
lu^bus. Porro in rerura externarum perceptione di-' 
visa inter se habent oflicia Animus et Corpus : hoc 
tttemum sensum, ille intemum sensum confert. 
Atvero, si Animus cst corporeus, consequitur, 
^taolius sit internus sensus, ct ut tota sentiendi 
tctb conficiatur ab uno eztemo sensu continuato 
rtcertbrum et Animum. Jam vero quomodo fit,ut 
(oteidemque perceptione plures eaeque variae no* 
^'^i aui pluribus iisque diversis perceptionibus 

I 5 una 






13« PROLEGOMBNA bx EDITIOME 

imt eademque notio in Anuno exdtetur.. Vduti » 
si audias aut scriptum iegas nomen Bomo » vel Pto^ 
JoMioeuSf plurium diversonimque individuorum co« 
gitatio in Animo oriri potest: et si contra v« c 
dicas singillatim nomina Marcus , vel Tultius ^ vei 
Gcero^ vei doiique si unius ejusdemque rei nomi« 
na variis iinguis audiveris ^ una tamen eademque 
notio ia Animo fu(sistat ? 

S. IX. 

J)e Immortatitate jtnimorum. 

Atque his quidem rationibus iilud efiectum est, 
Animum non perire morte Corporis. Etenim mors 
Corporis efficitur cessatione motus intemi, ac dis» 
solutione partium : quorum neutrum in Animi sim- 
plicitatem cadere potest. Quare si quis amplius 
contra Animi Immortalitatem obluctari velit» al» 
terutrum statuat necesse t&i , vel k Deo ipso Ani- 
mum exstinctum et in nihilum rejectum iri , vei eum 
sponte suil naturA, quum semel corpore solutus 
fuerit, in somnum atque torporem incidere, ut 
cogitatioiiem prorsus amittat. Ac prius quidem 
confutare ad Theoiogiam Naturalem peninet , ubi 
€x virtutibus divinis colUgitur, Deum Animi vi* 
tam non solum non ezstincturum , quum eam Ani* 
*mus per suam naturam producere possit , sed 
etiam ex abundanti largiturum , si Animus corpo- 
me foret naturae. Posteriori vero reprehensioni 

hoc 



• PHAEDONIS PLATONICL 135^ 

fcoc loco respondendam est» Sunt enim > qtii ^ 
etiiiDsi concedant Animum Corpori siiperstiteoi 
esse, tamen statuant eum ita ad Corpus esse ad« 
ithctum» ut sine ejus adjumento vim suam exsere^ 
lenequect; unde effici eum spoliatum Corpore» 
«eittti inatrumento et admonitoref vitae , actionem 
conscientiamque amittere, letbali sopore perfun* 
di, ac sempitemo lethargo consopitum jacere. Cu- 
jusopiiiionis testimonium ab experientii repetunt: 
saepius enim Animum vel vivo Corpore cogitatlo» 
nem ac memoriam amittere , et veluti obbrutesce* 
tt: neque repugnare » quo minus in ejusmodi in« 
ertiie languorem incidat, quo conscientift omnl 
prontts carcat » certum fieri exemplis eorum , qui, 
vel saflfocati vel vehementer icti ex deliquio ad se 
redieroDt. Deniquet etiam illud afierunt ^ neminem 
Doqiiam ez morte in vitam rediisse » qui de iis rebut 
quae ei mortuo obtigerint, sanus quidemet pru- 
dens, aliquid meminerit vel memoriae prodiderit* 
L Et primnm quidem , ut nii dicamus de iis 9 
qaidifino consilioex morte ad vitam revocatisunt^ 
de iii certe , qui vel humano artificio vel sponte 
vitam recuperarunt , firmiter statuere licct , Ani« 
nQm nondum ex Corpore excessisse» ct motum 
tnimalem , seu vitalem , non destructumr, sed im« 
pefitum fuisse. Jam vero quamdiu Animus in Cor« 
pore babitat , tarodiu vim suam aliter exserere ne« 
qoit, nisi per leges fabricae hujus Corporis. Ita« 
que cessante motu cerebri, credibile est animum 
iosacto casu attonitum torpore perfundi, Quum 

ve* 



140 PROLEGOMENA ex EDITIONB 

vero ad se rediens noxt recordatar , quid in deliqaid 
cogitiverit ; non inde efficitur nuUas el ob versatas 
esse cogitationes : immo hoc unum colligi potest, 
' cogitationes adeo debiles et obscuras fuisse , ut v» 
stigium nullum reliquerint. 

II . Deinde experientia quoque testatur, Animniii 

€xtra Corpus cogitandi munere mdius perfungi« 

'Nam , qui serio et diligenter quid cogitare vult ^ 

operam dat, ut Animum, quoad ejus fieri potest, 

' i Corpore avocet , et in se ipsum colligat : solim- 

dinem igituret tranquillitatem consectatur^ utcoa- 

templatio strepitu , visis alienis » et omnino sensi- 

• 

Mls Corporis, ne perturbetur. 
- III. Denique esse quidem Animum, sed eumden: 
vi SU& penitus spoliatum ^ non satis acute dicitun 
Animi enim essentia posita est in cogitatione: cum.^ 
que idem sit simplex, ut modo vidimui, vis co- 
'gitandi habenda est constans et princeps. Quari 
sublatfl cogitandi vi , ipse Animus sublatus eric< 
Ita certe in verum natura fieri animadvertimus 
Corpora omnia habent vim motus » soliditatis , gh* 
tensionis : tolle has vires, ipsas res sustuleris. Cr 
Mendelsohnus in Appendice ad Phaedonem , p 
90 1 et seqq. 

. De Auct^ribus et Interpretibus hujus quaestiih 
ms de jfnimi Immorialitate , et in fri* 
mis de ejus Simplicitatc^ 

Hanc totam quaestionem iis^ quae sibi firmisst 

BU 



PttABDONlS PLATONrCl. i^t 

M vidmntiir^ trgumentis ^eganter et subtilttec, 
expIicDit MendcIsaAms in singultri librq PAaedo», 
ms ooffline inscripto ,, nobisqjie in hac ipsa ScIkk 
hrem parte siepe laudato. De bistoria hujus 'qu;^ 
•dcmis» nostra exstat Oisputatio compleft^.aep- 
tttem, quae fuit k Thalete.ad Sfnecaoi :* unde 
Stctioiiein de Platone supra apposuimus. , £x po8« 
teris Philosophis plurimum Plosims incrementi 
ittollt, lationibus ex communione Animoruoi hu« ' 
naiiormii tc divinae naturae repetendis: tum in 
primis accuratius demonstranda Animi simplicita- 
te, ez iilo argumento , quo efficitur vim actionem- 
que cogitandi in corpoream naturam cadere nooi 
posse, Enneade IV, Libro Vil: quo valet ejus* 
dem ifgttmentatio adversus Aristotelis hrt/JxMi^ 
BontM in £usebii Pracparatione £vangelica, XV, 
10. Uhid i Plotino inchoatum et obscurius adum- 
bntum argumentum recentiores demum Philosophi 
lode i Leibnitzio planius dilucidiusque sic fere cx« 
p&uenmt, ut a nobis relatum est $. IV — $. VII« 
Qoosomnes recenseredifficile sit j siquidem quorum 
iciipta vel mihi ad manus sunt » quiqiie aut totam 
qoiestionem ImmortaUtatis ^ aut locum de Imma^ 
terieHtatc ^u\go dictum, tractantes, hocargumen- 
tUD attigerunt , quamvis multi, tamen ex multis 
ptucisunt. Suntautemhi: Clr/i/')i^(7rM£//»Systemate 
lotellect. T. II, p.485,seq. ipsum Plotini locum 
'^tfereos : item Car. Ladm Struyius in Historia Do« 
ctrioae Gr. et Rom. Philosophorum de Statu Anir 
^m post mortem p. 93 , seq. dePlotino. Sh 

ne 



t 






PRAEFATIO 

1 



BJt SECl^NDA BDITIOl^lS 



SELECTORUM 
PRINCIPUM HISTORICORUM 



\^uae Tulgo libris causda repetendae editionis 
se solet, eadem liuic iterando libello caussa f 
Bibliopoia, divenditis exeroplis , nova desidera 
Dos rogavit , ut iis conficiendis rationem curain« 
adhiberemus. Nos illi gratificantes fecimus 
tionem, ut titulus profitetur, auctam et co[ 
€tam. Cujus professionis qnae sit vis et sente 
si declaraverimus , praefandi oflicio satisfcceria 

Ergo aucta est haec editio Annotationc^ 
item novis locis selectis. Quaniquam enim e 
homines haud indocti , qui alios etiam eorum 
Scriptorum locos addendos censerent, nosque 
admonitione obtunderent: et quamquam nos 
aliquando cogitaveramus novum caput adjicen 
tium , ex brevibus sententiis , apophthegmatil 
fabulis , narratiunculis undique collectum , in 
tDcntum argumentumque ineunti studio et aetat 



PRAEF. Ex SEC. EDIT. SEL. PR. mST. 145 

comiDtdatum ; Veterem taineo modum .delectum«. 
qoe, in prioris editionis jpraerationedemonstratum^ 
Rtioeodum duximus. Nam aliorum hominum, 
aHos ac deinceps alios locos desiderantium , ju« 
diciis obsequi infinitum erat* Novum caput, in* 
hacqnidem discipulorum facultate supervacaneum. 
fuisset. Utraque accessio librum jam satis gran* 
imj praeter mediocritatem babilitatemque scholi* 
coDgruam onerasset» 

Annotationem igitur, ubi res postulare videre^ 
tur, auiimtis^ notis vel veteribus corrigendis aut 
toofiraandis f vel novis aildendis; ratione habita 
facaltatis et militatis discemiuio. Et hoc^ quidf 
quid tst accessionis, maluimus seorsum in fine li« 
bripcHiere^ quam Annotatibni interpouere; cum« 
ut scatioi appareret quid noyunl accessisset t tum., 
utbt, qui priorem editionem legendo^ excerpen^ 
do, cirando, uaurpassent, ne hujus operae fru;^ 
ctQiD , mutatis paginis ^ amitterent* Itraque prio- 
lem paginarum ordinem materiamque servavimusj^ 
Qcepto If9dic€ ; quippe qui notatione novae mate- 
riae, in Annotationis Supplem^to proditae, locu- 
plctandus erat« 

Correcta autem est haec editio duobus ofGclis : 
quorooi alterum refertuir ad noscros errores^ et in 
Sopplemento praestitum est : alterum ad typogra« 
pUca menda pertiner. Ad quae corrigenda ecsi tan« 
^ laborem contuleramus in priore editione , ut 
^tegritatis laude excellere videretur ^ tamen pauca 
qnaedam vel in iiteris vel in jaccentibus perpeirtei 

r^i. i\. K cx. 



E P I S T O L Jfc 



A D 



LYNDENUM. 



EX XOITION 



PARTIS DUODECIMAE 

BIBLIOTHECAE CRITICAB. 



ViaO. KOBiLISSJMO. ERUOITISSIMO 

FRA^CISCO. GODARDO 

fiARONI. VAN. LTNDEN. I. U. D 

ACAD£MIA£. fRANEQUERANAE 

CURATORI 

S. P. D. 

DANIEL. WYTTENBACHIUS 



Extremum huv.c Arcthuia mihi concedc laborem 
Pauca meo Ljndeutf — 



A, 



ge iineiii et fastigium Bibliothecae Criticae hn 
ponamus! Nam et amatores ejus tandem e& tot 
potiri cupiunt : et ipsa propemodum clamans ii 
di(,natur, se per nos tamdiu, ut fabulam capit 
carcntem, obire: et Lyndenua noster prcnnissui 

$il 



EPISTGLA^^M LYNDENUM* ^ 

fiU iraniiscQluiii ezspectat : et nog omnibiis gni« 

tificiri studemus. Amatores dico 9 cum legentes 

ean, tum habentest quos ego dudum eosdem ts* 

le pucans, sero nuper errorem meun^ agnovi. Ac* 

ddit enim saepius per iHa intermissae editionis 

tempora, ut hominea Literanim nostrarum studio* 

ei eime quaererent , an mox rursas'Partem Biblid^ 

theae Criticae editurus essem ? Quibus omnibus 

eodem roodo respondere solebam : - ^ Paciam , in^ 

Vi ^Qim, otium naetus ; scriptio diiigentianl ae 

^ teiDpns postulat : edK hfik riv tfMiyrav 9 iA*- 

n kk rif ixpt$9vinw quod professus snm in ipsb 

Y, libro , Volnminis Tertii, PaVtisPrimae exordio.** 

Hnc illi caussam, probare Videbantur: ^ Sahe^ 

„ij*ant, praestat vetercm diligentiam retihere, 

» qQim aliud ex ea festlnando remictere.** Eg6 

ilios omnes et amatores et lectores esse putans , 

coroni responsum in meam laudem intcr{)retabar': 

ethomo simplex saeculiqne fgnarus ita cresi:ebaai 

gloriola) quasi illorum judicio jam jamque subli- 

loi feriens -sidera vertice. Incidi deinde in alios 

iDioQs faciles , qui me ab tlla sublimitate dejice* 

Rnt: ^ Heus tu, inquit, ecquando nova Pars 

9) Bibliothecae Criticae exibit?*' Bgo solito illo 

nodo respondebam. Tum ille : ,, Tu vero potius 

ntliquid minus elaboratdm }usto tempore, quam 

n oagis elaboratum sero da." Ego rursus et hoc 

Bneamlaudem accipiens, ^ Perhumaniter^ in« 

n ^am, fiicis, qul meis nugis tanti:m tribuas, uc 

iieu vel immttucas kgere velis.*' IUe, „ Vihvl 

K 3 « ill<* 



Xgm^ E P I S T O l. A 

n inquit , censeD* me omoes meos Ubros l^ere 
IP magnam babeo bibliochecam ; quae si mtbi 
p genda easet, mallem» ut Homericus 
n pauperis domini operarius rusticus esse, Sem-* 
n per novos libros emo : genera continuare , ixt^ 
^ choata opera partibus deinceps exeuntibus ei«^ 
n plere pergo : vix unum et aiterum legi totum ^ 
I, nec eum nisi parv^Ium : caeceros obiter insi^* 
j^ cio, evoivo: sic vivimus, et tamcn habemur 
II erudici: habeo quidquid est hujusmodi, Diana» 
n Ephemerides I Menstruos libellos, Annaks» 
n Acta Literaria, Bibliothecas , Syllogas, omni« 
M no quas vocant periodicas chartas : in his toaiQ 
n Bibliothecam Criticam : quae , ut fatear , valde 
n mihi est molesu , quod tamdiu inchoata et iffi<* 
^ perfecta manet: sic mihi per pulpita vagantor 
I, singulae partes , ut saepe eas requiram : vdim 
,1 tandem quatemio absolvatur , saltem ut em 
^ uno volumine complecti possim." Haec ille* 
Cui ego: n Macte, inquam, virtute esto, qui 
n me diutumo errore liberasti , quod adhuc puta« 
n vi eosdem esse /imatores et lectoreslibrorom; 
II pro quo tibi bene6cio hanc gratiam promittOi 
^ utpostremam partem propediem edam, quam 
n tu cum prioribus vagis partibus in unum vol^r 
n men concludere possis.'' £t faic quidem hujus* 
xnodierat. 

Fult alius qui facetus esse veUet : ,, Quomodo» 
II inquit i valet proxime edenda Bibliothecae Cri^ 
^ ticae Pars f » Nondum ^ inquajn i valct , quip» 



AD t yNDENnM. 151: 

'^ ^peooodirai nata*** ^ Sume, ioquit, AmnS» 
^ fMT) Dt tandein parias/* ^ Vereor, inquani,n« 

> ftdcfaa exeat insignis ad deformitatem , quem 
I, m ex Xil tabnlis necandum judices." ^ Atqui ^ 
n iDqiut, duduB peperisse debebas , si datam fi« 
n demsennre, ac boni viri persooam tueri, vd« 
kv* Tum ego:' 

ip f§raus ista viris tamen objicienda mcfmnto : 

* 

nqoftdem dedi cum exceptione, quantum ec 
N qiaodo eam per alia negotia praestare liccret i 
D KDper pauca habui , sed nemini umquam debui: 
» 1M0 pauper in aere fui : nescivi voa librorum 
ntautores debitum librarium acerbius etiam exi* 
ngmqaam pecuniarium $ sit ita! nolo tecum 
n cootcndere ; ne me in jus ad Praetorem rapias , 
nrin» tnsuetus litigandi^ caossi cadam: sine 
Npaalnlum temporis me abs te auferre, et babe» ' 
% bis quod petis/' Conceasit t abiit ; sic et hunc 
daBOfiQiiis* 

IVanc, mi Lyndene, dub nobis agenda sunt: 
iltenni , nt continuo pnesens debitum aolvamus , 
kic postrema Bibliothecae Criticae Parte edenda : 
ilterom , nc caveamus , ne quis amator rursus ex-» 
ittorn creditorisque adversus nos personam aus^ 
^tre possit, Ergo si quid aliquando simile hu^ 
j« Btbliothecae scribemus» primum, singulares 
libdlos edemus 9 quos ille volumioum coactor stt« 
tte tiogiUiti» Ugaft possie, nec per pnlpitt V9« 

K4 gw» 



gO^terreguirerecpgjitur: deinde, ne quid m pes- 

terum promittamus, quo iste librarii debiti ezt« 

c^r no3 ex jure manum consertum vocare audeat* 

Se4 pcrgenti, mi Lyndene, coeptum opus per« 

agere, ultro mibi cogitatio temporis inter hujus et 

priroae Partis scriptionem inteijecti occurrit : quae 

cogitatio, tristis ne an jucunda, .certe ejusmodi 

est, uc silentio eam praetermittere haudquaquam 

pOMim. Triginta hi sunt anni. Tu nondum oatus 

eras. Vivebat pater meus, virorum optimus: cui 

non modo ri ^y, sed et r3 iv ^yy» debui. Vive« 

bant alteri patres mei » Rubnkenius et Valclcena- 

rius, quorum ez lumine lumen ipse mihi accende- 

rem. £go Amstelodami Literaa et Philosophiani 

docebam , in otio quamvis tranquillo , tamen dein-« 

df quot qiiantisque commutationibus turbato? Ec 

illos tres viros fatum ezstinxit : ec amicos , quibus 

florebam , multos aut mprs mihi eripuit , aut tem^ 

porum varietas subtraxit: quorum amissionem^ ut 

assolet, si quando unius alteriusque boni viri ac« 

cessione supplere licet , fortuna praeciare nobiscum 

egisse videtur. In his et tuam , mi Lyndene , et 

P^tristui, nobilissimi prudentissimique viri, mi«« 

hi amicitiam obtigisse , in praecipua felicitatis meac 

P4rte pono^ Equidem in hac vitae tamquam navi* 

gatione iu ventis et fluctibus jactatus sum , ut ta« 

men in puppi gubernaculum moae ipse cymbae r&^ 

tinerem, eamque neque i magnis navigiis obrui» 

nec parvis nocere sinerem : sed in utramque par« 

tem consectarer ri iS TrouTv H0i iy vi^xi^uf^ bcncfi^ 



ADLYNDENUM. 15^. 

tU dart a accipere: saepe mecum reputans illud 
Pythagoricum , 

et jndicium de me ipse instituens ex illa fonnult^ 

mufactU lactatus sum^ secusfactis dolui^ Om« 
niflo» nisi mea sorte contentua Wvam, ingratus 
erpjovem reperiar: qui ex duobus doliis in ejus 
itriopodtis, UDde fata Iiominum miscet, altero 
pleoo Inmia ^ altero malis ^ plus mihi ex melioie 
^UQ pqore infudit. Sed satis de me; ne qms Da« 
yas objiciat : id populus curat scilicet. 

Pania, si umquam, tunc certe florebat; si hoc 
est florere, ut profecto est, divitiis et opibus per 
Dencitnram affiuere* Bello flagrante Britannorum 

j 

tdfersiis suos colonos Americanoa 9 eorumque de» 
faisores, ipsa se neutrarum partium gerens, fru- 
ctom commeatus ab utrisque percipiebat. Cum di« 
vitiis apod multps crescebat luxuries et superbia : 
Quld sqrgebant vi6%kwToi 9 qui sibi terrarum do- 
Bioi videientur, nos doctrinae studiosos alto sa» 
pcrdlio despicerent , et fere illud creparent , 

cins^ ciycsl quaerenda pecunia frimum est : 
Piftus p0st nufMmos. 

Fixm tamen erant boni viri» iri^xsuiirs^ma 9 divl- 
I& assueti et recte utentes , apud quos frugalitasy 
Wdestia^ liberalit^i^» beneficentia» vigeret, do-' 

K 5 cttiR 



iS4 iPISTOLA 

i^tiliuiiii vd colentes vel certe honorantes , tdmo* 
neates illos superbos , ne nimium confiderent fof* 
tuiae nidentibus aptae^ quam aubiu belii tempe- 
SU8 sternere et affligere posset, Itaque mox eve> 
Hit. Botri yiri ac docti stabant : superbi cadebant, 
jamque makbant, .mediocri fortuna contentf , do* 
ctrinae studuisse. Biennio postea pax restituitur; 
iiec sincerailla, sed civtiibus discordiis tnrbata: 
quas compescuit anuus octogesimus septimus, ve« 
terem felicitatem promiftens : cujus spem quinto an« 
no intefcepit novum bdlum et calamicosum et ditw 
fumum, saltem intermissum pace Ambianensi^ 
^nam somnia^mns magis quam percepimus« Ergo 
instauratum bellum 9 cujus ingravescentia damna ad- 
huc toleramus , finem nondum prospicimus, Naoi 
jndie i, principio illius temporis , seditionum caussaa 
ac semina ex Americanis ad £uropaeos deferri , sen-» 
sim gliscere, incendii materiam arripere: aestuaro 
populi, veterem suarum civitatum formam indigna* 
rly novam quaerere, eamdemque aliis populisiih 
ftrre. Qui aestus , quae bella ab alio adalium po« 
pulum continuata, quo evaluerint, quem adKoe 
eVentam habuerint, Tibi, mi Lyndene» haud igoo* 
ranti qoidnarrem? 

\ £t qnaai non satis esset illud turbarum, qnod 
populos agitaret, ecce novitatis libido mox etiaa 
philosophorum scbolas invasit : nova exstitit se* 
cta , nimirum et ipsa aliquid esse volena 9 nec quie* 
Ik sedere sustinens ^ et 

TaUbus in rebus cmmtti decsst saUtti, 



AD' L TNDE NUM. tgS 

ml mmoltiitrl 9 tlias sectas ad ipsius fonnBfaoi 
id%eit eonari , se solam veram profiteri, inillgnafi 
RimilMiciilis suia indasam teneri, nec iniperiufla 
mni per terrarum orbem latius proferre posset 
BecqnicqBam ; qutppe ipsa se suisi acuminibus coia* 
fngCQSCt labefactans : tortuosisconclusiuncolisee 
im nriyomm obscuritate, (PiXpxiioo^^ dilucidaft 
fracmoiaeqoe sapientiae amantc^ , avertens: quam* 
vis daniosa ec ventosa» similisque ventis, qoot 

vasto rcx Aeolus anir^ 
Imperio premit^ ac vincUs ct carccrc fracnat. 
HU indignafacs magno cutn fnurmurc momls^ 
Grcum claustra frcmunt. 

Qdbus de rebus quum nuper apud me, pauto 
pott mom ab exteris in patriam reditura , suaviter 
coa&bolaremur 9 Tu, mi Lyndene» sic suscepistis 
Opportmie mentionem fecimus Philosophiae : 
mm quum apod vos stadiorum canssa degens » 
et fmquens ad vespertinos sermones tuos veo- 
titaiis, aliquando ex te quaeterem, quaenc^vt 
ilia esset Metaphyslca ^ quis eam colentium iec^ 
m^ qoae caussae quod veteranis non probare* 
tor, tu argumentorum quasi puncta breviter no^ 
iios mibi satisfaciebas : uberioris cognitionii 
toipos, finitis demum Academicis, ut dicuiH 
t», studiii, mihi fore ajebas. Nunc tempo» 
ikd idesi, ut recusare neqoeas , quin pluta mi» 
U de hoc argumento narres.** 
Vix dum liaec dizerasi quum ad oios intrabant 






a56 EPISTOLA 

Pbilalethes, Agroue F. , et Critobulus Asdepli" 
^s F.9 multae politissimaeque homines doctri* 
nae, et studiorum communione, et amicitiae v^ 
tustate 9 mecum conjuncti. Qui subito Te coB> 
^icatiy.reditumque Tibi gratulati , qupm cqbAi 
nuo quaerere coepissent ^ ecquid apud exteros a^ ^ 
yi ? ecquos claros viros vidisses ? ecquid iilum ii - 
illa terra , ecquicl alium in alia? Tuque iis^ita i^ \ 
iipondisses , ut et bumanitate tua et dtligentia do» ' 
lectari viderentur , sic perrexisti : „ EnimveiOi 
V» praestantissimi viri , alio vobis tempore de cic« 
i^ terts, quas quaeritis, rebus satisfaciam: nw 
V, mihi hanc veniam date, ut conflcram qaod 
„ coeperam , et a W; nostro vetus debitum ezi* 
^ gam y quod ante complures mibi annos proni^ 
^ sit 9 se de novissimo iilo philoaophandum &r« 
^ vore narraturum/' Illis inter se subridentibust 
et assensum invicem nutu significantibus , affict 
mantibusque opportunum sibi accidere id arga« 
xnentums et libenter audituros; habitus inter nos 
est hic sermo» quem ut conscriberem ederemque^ 
yobis hortantibus , ego me facturum et ad Xe scrip 
pturum promisi; et nunc fidem liberans , editns 
Ct hac ipsa comprehensum epistola Tibi mitto* 
$ic autem refertur, quasi ipsi loquentes indoca? 
miir; ne inquam et inquU saepius int;erponatQrt 
|q quo Tu auctoritatem Ciceronis tui agnosceii 
Qui in Laelio item fecit, Platonis svi, ut no8d| 
exemplum fecutu^, . 






• •. i 



40LTNDENUM. tff 



, Rem stne requiris» Lyndene, non modo* 
im, sed amtiquatam. Nam et tunc apud Ger«i 
I novt ista Meuphysica jam obsolescebat , et • 
obsoluit. Quare sinamils eam , ut in pro- 
> est, dormientem dormire. Nostri homi«> 
nt scis 9 pauci peregriqa studia captant : sed 
iptantf vebementer id agunt , et. fere omnia 
rina vera pulcraque putant : caeterum sero ea^ 
Mcunt, at semel cognita cupide amplectun-> 
ic tarditatem cognitionis insania et diutumi- : 
mitationis compensant; unde fit, ut tunc 
ine f erveant 9 quum inventores jam deferbue» 
: etUla apud nos studia vigeant, quae apud 
Tinos 9 ubi nata sunt , dudum vetustate eva« 
int. Quae et Tu recens inde redux meministi, 
) Philalethem nostrum saepc dicere memini. 
L Quis enim dubitet de re quotidie ante ocu« 
4Mtky cum in vestitu et supellectile, tum in 
isetartibus: in quibus nostrates , qni supra 
ci?es elegantes videri cupiunt, nova peregri- 
e eiempla consectari solent, eaque fere pro 
B habent: ut novum esse quid putent, mo« 
cregrinum sit:.et peregrinum, modo.novum* 
fuit negotium istius Philosophiae: jam duode» 
iti annos nata erat , quum nostri homines eam 
i no8 producerent , et Bdgice crepare coge« 
: apud Germanos tunc vetula habebatur, et 
sane pro ingeoio sacculi efioeu : {labebat iilias 

graa- 






i^ r BPIS TOL ik 

logiae; de Animi simplid natura et immortalitite^ 
adjimgam Platonis dialogo Phaedoni: quem^.oc:* 
nostif ad editionem instrucrc coepi, deindcaiiis 
negotiis, et tiis duabus postremis Bibliothec« 
Criticae Partibus , et horribili denique nostrae ur^ 
bis dade meaeque domus vastatione die XII Janoa* 
rii, hujus anni) intercipientibus » in proxtmQV 
otium rejed. 

PH. Atqui illam Psychologiae partem tunc lei^ 
gemus, quandoGumque cum Phaedone prodierit: \ 
nunc totum libellum cognoscere cupiens abs tepe* 1 
to, nt mihi ejus legendi copiam facias* . j 

W. Unicum mihi est ezemplum , idque tnictui« j 
do scholisque habendis attritum ac paene lace* 
rum $ quod vereor ne manlbus cupidi lectoris^ 
eommissum penitus conteratur et pereat. Sed op^. 
portune in mcntem mihi vcnit Scholtenii nostri^ ^ 
qui has andivit scholas ac descripsit, et» qua est 
humanitate, earum Tibi usum facile commodabiu 

PH. Bene mones , et faciam : at nunc saltea 
distributionem ac partes totius materiae, rece&« 
seas. 

W. Modo possem , Philalethes , facerem : noBC 
nec singillatim ita omnes ex ordine panes memcH 
^ricer reddere facile est: nec liber in promptu eitf , 
ut ex migratione cum aliia confusus et latens. Ntf ] 
vero omnino studium festinationemque tuam d^ 
atituam , satis quaeso habeas me universe et bie» ^ 
visslme libelli argumema faabitumque significarei • 

PH. 



hbc9 quamvis parum, satii^ mifii dt$ 

plus non licet« 

:o mateHae quadripeftitilm descriptioileoi 
tatologiae, Psycliologiae, Cosmologiae^ 
!: singulis eam notionlidi topiam com* 
<)'dam et Metaphysicae officium profiteri 
I et in accuratissimis locupletissimisque 
jTum libris tradi animadverterem. In 
em bim rationeib et litriusque methodi 
iitus sum, quem in Logicis Praec^ptis 
ip. L S* ^9 notavi. Porro, quum Me* 

omnium aliarum fiindamenta principia* 
ntrum contineat , operam de ii , ut haec 
srem^ nec tamen trac^tando in ipsarum 
Boes invadereiii: deinde, ut Heituiti con* 
nque notionum inter se significarem^ 
tts haec doctrina ad siqiilitudinem firmi* 
netricae conformaretUr : tum 9 ut , quoad 
^osset , termihos facultatunl co£i;nos(^en- 
m cognoscendarum inte)* se cdmparafem^ 
mparatione, si deri posset, appareret» 
! progredi liceret, et iibi subsistenduin 
nceps 9 quod in Logicis Praeceptis specta« 
aqiie in Praefatidne professus sum (♦), 
m novis ita conjunxi, ut disccntes cdm 
tiorum decreta rationemque cogAoScen- 
DQ ad antiquorum intelligentlam , voca* 
iqne, ut imaginem rfei numquam Visae ab 

Honim 6pusc« Vol. t. p^ i/tfO 
IL L 



i6ft- EPISTOLA 



• « 



exemplo rei yisae yel aliis ostendere , vel ipsi imM 
cipere solemus , fingite vobis roetaphystcum illui 
libtllum, excepta materiae diversitate, similei 
esse libello, quem uostis» Logico. 

PH. Satis hoc est ad laudis praesrantiam. 

W. Immo ad mediocritatem ; amplius enim n 

spectavi. 

CR. Non satis est similitudo: accedat oporti 
tequalitas; non enim genere solum, sed grad 
etiam laua censetnr. 

W. En solitum propriumque Critobuli aci 
menl sic est, ut ais: et ego aequalicatem quoqi 
spectavi. 

CR. Atqui s\ utramque assecutus es, a|o 
fupra mediocritatem adscendisse. 

W. Quid ita? 
. CR. Quia mediocritas est dimidium : et initiu 
cst dimidium ; judice Horatio enim , Dimidiid 
facti^ qui coepit^ habct: tu autcni non modo cc 
pisti , sed etiam perrexisti : sed dic , sodes , qu 
fe libelluQ) non edidisti? 

W Quia solum perrexi, nec perfeci. 

CR. Vahl Quasi vero nullum nisi perfectu 
librum edi fas sit! .ita sane nobis carenduin i 
illo novorum proventu librorum, qui nos quc 
tnnis beat. 

W. Tu quidem acutulo tuo genio obeequerii 
et, qui ipse nil scnbis, scriptoribus etiam ifl 
dis: nova tamen scripta captans, si quam fofl 
in iis deprehendas ineptiam ^ ridendi exagitafidiqt 



AO /L VNDE NU M. z6t 

i: durufl bomo) qui scribentium aeruuw 
noveftrisi nil condones* 
). Enifnvero frugi bomo & secta Horatill 
ndo ')^€rum Mccbat j scribentes corrigebsit » 
\{unus et officium nil scribcns ipsc doecbah 
\ nondum respondisti, quod Critobulus 
it, quare ilium libellum non edideris» 
[oratianam vobis auctoritatem vicissim re* 

si fuid iamcn oUm 
\cHs , in Mett desccttdat judicis aurei ^ ; 
r/m^ et mstras^ ndnumguc prematur i 

in annum^ . 
^ranis intus p ^sitis : dclcre liccbit , 
' ncn cdidcns; nescit vox missa rcvcrti. 

: fortuna sic evcnit, ut nono, postquaib 
1 Metaphysicamque institutionem cdnscri* 
» anno» illam expolirem et ederem. Ita- 
lianc edendi maturum videbatur tempu^; sl 
eam itcm expolivissem : quod quo minus 
erem, intervenerunt aliae scriptiones, vef- 
is voluminis secundi BibliothecaeCriticae: 
m de pjrpetuo Plutarchi opere, cui reli* 
»mne otium tribuebam. 

IIL 

[D. Nonne illorum temporum etiam dispu-> 
s fuenint, cum tuae, tum disc^pulorum.? 
ttidem duae f altera dc Uniiatc JDci » aitera 

L 2 de 



164. E P I S T O L A 

Je Placlto Imfnortalitatis Aritnorum: dlseipn 
Tum item duae, Scholteni de Theologia Ciceron 
Nieuwlandi de Musonlo. 

W. FuertiDt , Lyndeoe : et vero ad barum m 
tionem tuae quoque Panaetianae recordor dispu 
tionis , quara Tu item , ut duo priores dispntai 
res suam uterque , in publicft disceptatione ita ( 
fendisti, ut mitii» quamvis Praesidi, magis au 
toris quam adjut^ris partes relinquerenrur« 

CR. Olie! jam rursus extra oleas vagami 
Scimus omnes ct novimus : et ego in illis trib 
disceptationibus auditor adfui: et, si vultis, j 
ratus testimonium dicam, tunc,.ut fere assolet 
re bene^gesta, omnes auditores judicasse se nui 
quam simite quidquam audivisse: sed nunc salK 
sinamus narratorem nostrum pergere. . 

W. Recte facis , Critobule , qui Praesidis pa 
tes suseipis , nosque in disserendo abemntes , 
ordinem cogis^ Scilicet narrare instituebam 5 qu 
mihi caussae fuissent , ut illius libelli editione 
difTerrem. Et illae mihi fiierunt, quas dixi, cau 
^ae ; et alia accedebat. Nam ego quum illo ten 
pore novos exterorum de Philosophia libros aniii 
advertere et Tegere solerem , aCcidit ut eodem ai 
no , quo Logica Praecepta edidi , MDCCLXXXI 
Kantii liber inscriptus Critica Purac Ration 
prodiret, jam antea denunciatus et exspectatioi 
jMraeceptus , quasi veterem omnem MetapRysieti 
eversurus, novamque allatarus : et noveram aucix 
lem ex aliis quibusdam ejus scriptis ot acutua 1 



A D L Y N D E N U M. jSg 

Igeniosum , sed eumdem csiptatorem novitatis et 
dmirabilitatis , uec mihi probatum in argumento 
le Ufiitau De{^ et judicio de Palsa Argutia FU 
prarum Sjlhgisticarum ^ ut suis locis notave« 
Mi , in Diaputatione de Unitate Dei p. 63 , ec 

■ Logtcis Praeceptis p. 183. Attamen illam efus 
Briticam Purae R^tionis raihi cognoscendam judU - 
■ahao; si forte aliquid adferret, quo ego doceree 
vd, repadiatft me^ vetere Meuphysicfl) novam 
^c esae sequendam , vel certe partes quasdam ia- 
«petere eircumscribi , routari, aut addi, oportere. 

PH. Ecquid igitur attulit? 

W. Pro ezspectatione parum: sed dicam quid 

«nihi acciderit, Librum aimul ac prodisse fereba» 

tur, areesso, .legere incipio. Pratfatio arguta^ 

primo res notas referens ^ deinde magnifica pro* 

IBissa ezpromens. ^ Puram Rationem, inquit, 

n esse animi facultatem cognoscendi res , per se 

n solum , sine sensuum corporis et experientiae 

n communione : Inventarium notitiarum inte!ligi« 

,1 bilium i Pura Ratione profectarum , esse *iiy« 

n steqia Metaphysicae. At hoc in libro id Syste« 

nBM nondum exhiberi: sed criticam, id esc cen^ 

9 smam , agi Rationis Purae et nocitiarum ab et 

« proficiscentium : Inquiri , an Metaphysica ca» 

n dere possit iii facultatem ingenii humani : pos- 

■ % lilrilis nee ne sit : quatn -superiore aetate regi* 
p n Bam scieotiarum habitam , nunc saeculi errore 
i' « comemtam jacere, et quasi Ovidii Hecubam 

r^ ^Qoi -*r modii maxima rerum^ tat gejtcris m^ 

L3 n^^ 



Jr - 



tttk .EPISTOLA 

^: iisfye poUns — nvnc trahor rxul^ innps. 
^ bnc in libro quaeri sitne omnino qnaedam i 
Yi taphysica^ ejus Hmites fontesque designari 
I, principiis : Rationem difficUIimum suum i 
^•iius, se ipsam cognoscendi, denuo suscipe 
,,itribunal constituere, quod ipsius justa pos 
^.lata tueatur, injusta repudiet, istam litem i 
^ fmperiosis ed>ctis, sed ad aeternas et immut| 
^ les ipsius Rationis leges decidat. Hanc ui 
M adhuc relictam viam se ingressum profiteri 
n dere, nuUum esse Metaphysicum problei 
yi quin per hanc Criticam aut solutum sit , au 
,1 solvondo via aperiatur , et quasi clavis prael 
^ tur,** — Talia, priores reprehendens , t\ 
Q>sum praedicaos, et alia similia, in Praefai 
ponit. 
^H. Satis hoc» ut cuilibet in mentem ve 

iiyid tanto dignum feret hic promissor hiatt 
Parturium montesl 

W. Caute agiSy quod caetera omittis, 

— nascetur ridiculus 

iieque enim tam parvulum animai prodiic, 
.tam timidum et fugax. 

CR. Dicam vobis ex historid naturali : fuit 

.horrens spinis echinus, aui creber flagellis polj 

W. Mihi videbatur item OviJiana forma ( 

ee^ non quidem reginae Hecubae, quam Ka 

volebat, sed anus fatidicae Sibyllae querent 



AD LYNDENUM. ttf^ 

sibi teiDpus veDisse» quod veoturum ipst an* 
ca erat^ 

w crii cutn mc de tarUo corporc parvam 
ra dies faciat , consumtaquc mcmbra scnuta 
Btnimum redigantur onus : nec amata vidcbor 
phcuisse Deo. Phoebus quoque forsitan ipsc^ 
mm agnoscct , vel dilexisse negabit ; 
u adeo mutata ferar; nulUque videnda^ 
r tamcn noscar : vocem mihi fata relinqucnt. 

R. Et haec ei convenit f orros , vocsli , incur^ 
capite huini demissae, in terram tuenti,.et 
isft oculoruni acie uitra experientiae cetminos ^ 
d ipsa fatetur, prospicere haud valenti» 
H. Neque illud vere dixit Kantius , Metaphy* 
m ruDc in contemtu jacuisse( qutppe quae ia 
mania eomplurium intelligencissimorum libriff 
rum recens ornata colebatur: quorum, ut alios 
am, Lambertus in Archiiectonicd eam recen* 
rat, Platnerus in Anthropologid et Aphoris* 
descripserat et explicuerat, Federus in Com« 
dLiQ populariter et suaviter scripto ad comniu» 
inttlligentiam commendaverat ; ut nec ipsa 
orum frequentiam desideraret , et cultores tra« 
m adhuc ejus probabilitatem aequi bonique fa^ 
ites, ei majorem firmitatem evidentiamque addi 
ercnt : quam . si quis adferret , is unus homi« 
I fttudia augere posset. Ita calentibus dudum 
linum desideriis , exstitit Kantius , qui deside^ 
jn bonum se adferre pro&teretur; isque in prjl^ 

L 4 xuit 



A D L YNDE NUM. 



169 



tegro rdego , xndeque reliqua perlego : permanea 
in priore med de libFo sententift : itaque ab eo dis« 
cessi , ut caput caussae improbarem ^ quasdaoi 
panes singulares probarem, earuroque in gratiam 
aim non abjicerem, sed ut rursus legendum sepo- 
Berem. Quarrus post illum annus me, mutatd ca« 
thedri, ad Literas iiistoriasque docendas tradu- 
zit, et necessitate, cum edenJi mei libeili, tum 
idegeodi voluminia Kanciani, liberavitt 

p— ficme scryavU 4polh. 

CR. Invidens scilicet Apollo tibi aemulo coiw 
snetudinem cum amatft suft vetere, SibyllA* 

W. Haud scio: gratias quidem ei tunc habuiy 

qui roibi ingrati iaboris gratiam fecisset. Ergo to* 

tus in iiteris versabar, et quod \ quotidiano do« 

cendi munere superesset otii, Plutarcho tribue* 

bam: Philosophiae recentioris hactenus rationem 

ducd>am , ut , si quid in efl novum ac praecipuum 

prodiret, id cognoscerem. Kantianus liber vix am« 

plius in ephemeridibus Germaniae memoratus , ot 

neiDini intellectus , in oblivicmem abire videbatur» 

At vero , 



1 Intcrca magno misocri murmurc tcrram 

Gennaniam. Kantianus liber adhuc neglectus , jam 
produci , celebrari : cjus studium primo latius ser- 
fere, tum obique differri , denique per totamGer* 
JBaoiam pervadere, fervere. Auctor iliud con<* 
imam fteptcntrioBali frigori opus y tamquam Cim« 

L5 ine< 






ifo EPISTOLA 

tBeriis tenebris et boreali glacie concretnm , | 
tulerat: quasj ejus iDgenium isto semine inSa 
Boreas ille dictus equa^ afflatu fecundare. 
prouti Ixton amore Junonis , reginae i;eor^m, 
ptus, ab eftque elusus objectft nube ipsius dea( 
imaginem conformatA , cum eft congressus Cent 
ros genuit , cuncta transsilientes et Thessaliae 
getem conculcantes : sic Kantius scieotiarum n 
nam deperiens Metaphysicam , ab ea deceptus C 
merift caligine, eam iniens , genus scientiae proci 
vit Centauricum, transsccndcntalc appellitatu 
sepimenta priorls Pbilosophiae transsiiicDs , vij 
fructumque vastans. Pater suumfoetum in libr 
inciudens, et, tamquam Pandorae dolium, p 
ponens , non dubitabat , id sua ipsum admirab 
tate philosophantium et mentes in se conver 
rum, et studia sibi conciliaturum. Avus Bor 
adspirans coeptis, dolium sustulit, adversus \ 
phyrum conflicturus; si forte beatarum sub 
«itarum regionum teporem floremque arefacere 
glaciare posset: et supra Germaniam transvol 
in Saxoniam dolium dejecit* Quod ibi aliquot ; 
nos neglectum jacuit. Philosophantes unus et 
ter accedunt, patris nomine, et praefationis , ta 
quam bperculi, fescivitate invitati: tollunt op 
culum, dolium interius inspiciunt, videntpleni 
•materift piceae nigredinis et gravis odoris. Ve 
rani operculum rursus imponunt: monent no 
^tios item facerej ne materia colore aSris effer 
•scens » in eojcum jcapita erumpat, Pater inglori 



. A D L YND E N UM. 171 

doHf sortem tudiens, faces ad illustrandum sab« 
mittit: qoibus admotis dolio aperto, vapores k 
iMteria exhalante surgentes ignem concipiunt, et 
snbiro cnm fulgure sonitum edunt. Ecce! novi« 
tii puerique ad rumorem novitatemque spectacuii 
aciuri, adcurrere, adstare, stupere, mirari,gau« 
dere , irestire , i^nem quisque et materiae partem 
npereet auferre: massa picea concutiendo agitan- 
doqne exardescens crepitansque dissiluit, rapien« 
tion vultus atrd fuligine opplevit, capita furore 
iostinxit; ut sibi pulcri et sapientes videremur, 
per?ico8 oppidaque discurrentes dehaccharentur, 
deonnn hominumque fidem obfestarentur, se pris- 
tinis liberatam tenebris Pbilo^ophiam , ipsamque 
▼eritatem, adferre* Pater, qui Fortasse foetum 
louo diutius neglectu ignorationeque oppressum 
ipse abdicaturus erat, nunc eum celebrari, seque 
ipsum divinis laudibus ferri videns, laudem lau« 
decamulare, novosque natos procreare instituit: 
foetui duas subroittit sorores Criticas, Rathnis 
fncikacj et Facuhatis Judicandi^ tum alio^ et 
tiios novos natos : qui omnes , ut novae et inau- 
ifitse sapientiae pleni et coelitus delapsi, % bac- 
chintibus suscepti, et in eumdem divinitatis cho- 
niiD aggregati snnt. Sic per decennium haec sola 
viguit veritas , in scholis, libris, ephemeridibus 
<lecamau, et Criticae Pbilosophiae nomine cele- 
knti* Atque, prout in civili conversione fieri so* 
kt, ut ejus patroni non sint unius generis^ sed 
kiui civibw cottSHunem salutcm ipectaotibus ad« 
r . mis« 



«^ 



J7t EPISTOLA 

misceaiit s'e mali cives , proprium commodum qua 
rentes , inquieti et audaces , quibus tranquillo ri 
rum statu in humilitate latendum fuisset , jam tu 
batis rebus emdrgentes, populo se ductores, 
est demagogos, ferentes, per conciliabuia , sod 
litia, coitiones, stationes, stabula, cauponas 
tabemas, plebis studia praedicantes : sic in hi 
scholastica conversione exstiterunt demagogi j ni 
lo aut mediocri ingeniOy per obscuritatem ant 
ignorati , et infra omnes mortuos amandati , hai 
inclarescendi occasionem arripientes, pervulgat 
novae docrrinae formulas brevi tempore discent 
et memoriae tradentes ^ easdem mox in conveni 
culis, circulis, stabulis, cauponis, thermop 
liis, imperito et miranti vulgo, tamquam agyn 
medici collyrium lippitudinis , panaceam eaecutie 
tis ingenii ostentantes et. venditantes. Jam no\ 
tii ac tirones fere Kantiana castra sequebantur , 
veteranos item facere hortabantur. Hi responc 
re : n Ifnmo vos nostra sequatnini castra , ut cc 
y^ firmata vetcris dtsctpKnae spectatd bomtate 
y^ veritate^* IHi: ,, Atqui nos veram eaussi 
y^ tuemur^ Critham scilicet Philosophiam.*^ H 
^ Vos autem , quandoquid-.m ipsi Criticae nom 
y^ profitemini , cjus etiam officium agatis ^ et a 
y^ teaquam iltam judicatricem Philosophiam ai 
y^ plectamini , judicate de ipsa primum utrum i 
y^ ra sitj nec ne.^^ Tum ilii: ,, Jam Kanti 
y^ pro nobis judicavit: non opus est ^ ut tantu 
n fahrm mscipiamusy et rcm aciam agamu 

» 0U 



AD LYNDENUM^ i7|, 

^ mit^ rf faffe f satis est nobis ^us judicium co^ 
^ gmcert es subscribere.*^ Veterani : jy Enl ut 
^ parum yobis ipsi constesis , CrMcam d Critica 
^ t^Uaiii 9 es PMlosophiam i ratione ad credulU 
y^talemredigaSis.^* Jlli: „ Erga Kantium quidcm 
^ ucjus fasque est: qui unus omnem Rationem^ 
n idfic erisice ^ complexus est : cufus doctrina ^ 
n tamquam Palladium , coelitus delapsa ad nos 
n wit: nobisque yeram yiam ad veritatem ostenm 
^ ^!* Ad haec veterani : ,, Enimvero illa yia 
j, ioUc est dificiiis et impeditaj'* Novitii : ^ Si 
D flana et facilis esset ^ non duceret ad interio^ 
% rm veritatcm.^* Hi: f^ Et vero illa doctrina 
^ndre est obscura.** Tiun illi : , «, Nisi obscura 
n essUy non esset divina: ipsa obscuritas est pars 
91 ct dmmentum diyinitatis e/us : et oracula sunt 
noiseura,^^ lu veterani coromiserati novitios, 
ioiffli morbum agnoscentes, eos unico medico, 
ttmpori, relinquunt. 



V. 



PH. Haud abs re narrasti : et mihi sane et Cri« 
M^olo» invicem subinde rem reputantibus , simi- 
ttrvisom est: sed tu nondum» id quod maxime 
Qipectabam , retulisti quid in illa Critica Purae 
JtttJonis improbaveris* 

W« Loogi sermoniS) Pbilaletheft, initiun» mo« 
^t qui materiam habeat libri ipsam iUam Criti- 
ta numero paginarum superaturij si quidem il« 

lam 



ciili mon ; ut nil magis conimcndaret libr 
hoc n^men in titulo positum. Veluti ai 
brabaiitur hotnina philosoihicus et prag 
neque liber placefe poterat sine alteriuro 
que ; jam otnnes Histotiac exibant philosi 
pragmaticac: compendia aded , artiuAi p 
rhctoricac , grammaticac , coquinariac , ( 
iosophica et pragmdtica : sic tunc in isti 
i^em sucdesserat nomen Criticus , quod Dbi 
gi studia jnnuaift aperiret. 

)§• ^ Sed, ajimt, hanc ^nium desij 
^ superiores frustra tentaverant, perfec 
y^ Kantius: hic ostendit, Metaphysicae 
^ esse i)otiones mere inteHigibiles , ai 
' ^ notionibus sensibiiibus ab Experienti^ 
^ sus corporis in Animum illatis, ab i 
^ ras ac genere ipso divers^s : lias in A 
^ ditas, per Experietitiam demum evol 



^•«M^AM<«M m^ ^S ^ r9M mtmm » 



A D L Y ^T t) E N tr M. f 77 

i^ he:^ Modalitaie^ his umquim generibttS siib* 
ii jectts e^ has formass Qaantititi^ Umtatem^ 
^ MuMtudinem^ Omnitudinem: Qaaliuti, Kea^ 
j^ Utatem , Ne^afionem , Limitatidnem : ReUtlo* 
« 01 9 Substantiam et Aceidens , Caussam et £/>« 
^eitm^ CMfiintfxrfo/iffisii 9 Id est^ Keciprecationem 
i) fiil^r ^^fu ^/ patiehs : Mbdalitati , Possihilita^ 
^tcmet Impossibilitatem , iS jj^ et iVe^fi ^j>r , Ne^ 
^ ccssitatem et Contingentiam. Hae sunt, ajunt^ 
D nottones antiquissimae et priiicipes ^ quasi scrhi^ 
^ nales eonceptus Jnteltcctus puri^ tamquam for* 
i mae togitands ; quibus accedunt formae Tcmpo*» 
D Ti% ec Spatii , per quas Experientia sensibiles 
AlK>titias« id est, sensuum visa, intuitioiics sen* 
A UUtss dictas 9 Suscipit et in Categoriarum fot^ 
D vm inlkni quibus formi^ Visa quaeque Ifitcllc^ 
y, ctus noster accomniodat i exinde nova duo no« 
Dtiooam intelligib^ium genera eflingens: Cenci^ 
iifius AeflexioniSj et Idcas: caeterum invenien- 
% do oumqilam extra terminos Experientiae pro* 
h gRdiois , sed intra eos indusUs 9 notionibus 
), lcorpords ad&trictus : neli valens ad inveuienda 
% pbdta ultra ho§ terminos posita ^ quamvis gra- 
ii vissima et maximi illa tnomenti 9 de Dco e^uS'^ 
^fuc firtutibus ct providcntia 9 de Ahimi Auma" 
]i fi Libertate et ImmortaJitatCj in Metaphysicike 
% iDkmeHbua neces^afiis desidtrata et celebrata ; ad 
te haec igitur placita reperiunda ac demonstranda 
% caecus et infirmus est IntellectuA no^ter; quip- 
% pe quibus iion in Meuphysica ^ sed in Practica 
Fol.iL M Pbi* 



^f^ 



EPIS TOL A 



I 



^ Philosaphia locus -est ; ubi in principip ^ iit ff3^ 
ff demonstrabilia postalata ponuncur ^nit^i Aunuu 
ff ni IsbcrtaSj ac Divsni numinss yirsus tt proyU^ 
99 dentia; unde consequi Ansmos homsfium css4 
y^ immortales , et ad propositam iis k Deo felicita^ 
^ tem porro contendere.^ Haec est , si lecte m 
mini, summa doctrinae^ brevissime, quoad ej 
fieri potuh , et paucissimis quasi punctis nptatas 
)b auctore autem ipso subtiliter et fuse expliqt|r i| 

CR,, Immo implicite et contorte, multis etaci^ 
mitiibus compacta^ et spinis contexta: tu vero pi|f 
hac brevitate saiis ditigcnter. Nunc ^ quid mfVf^, 
fees, narra# 

y. W. Finium illa designatio accantta ac t^ j 
Bti circulo et centro circumscripta , quod k Grae* \ 
cis dicitur, xhrp^ xoJ hxa-TiifAXTi vi^tyftt^iihm^ \ 
nondum i quoquain philosopho confecta videtur^ 
Kantius quidem , si sibi constare et consentane 
esse vcllet , ne coiiari quidem eam debebat. Qv' 
enim cognitionem humanam , nec modo sensim. 
lem ejus partem , sed et intelligibilem , i scieuai: 
et veritate ad opinionem ac speciem traduxit, seui 
Qt nunc loquuntttr^ ex obfectivd subjectiyam fcM^ 
qui et ipse hpmOf et ad eamdem naturae cpndi 
nem, ad quam caeteri omnes homines, adstrict 
sit : quomodo is cum subjectiva sua cognitione 
nes veroSf quos vocant objutivos^ cogmoscat 
Quamvi» enitn concedamus cognitiofiiemF nost 
esse opinabilem , mbjeetivam , tamen is , qui i 
fie» eju» se nobis designaturum profiietury veri 



A b .«t V N b B N U j^; , ^ 

^KS. eok vA iaht^ nbn qui videnttir tantum» 
[hiodo^ olfectiv^^ non subfcftivof^ praestare de» 
'1«h Lfeebati Pogmaticis boc prdficeri, Pytha« 
l^nNB» Pbtonii Ete^ticisi Aristoteli^ Stoicis^ 
cuPtiSf Oine^Q, («eibtvitzio ^ Wpjfioi ISfeinO 
f nifadlf ct iMgpifice prqfessus est ante Xan* 
: sFDicec, fk ttibu?fpJ imtitfiissc ^ gutk^ secun* 
ifsm$ Mjftiomi apcrnas cf immuta^fcs lcgcs ^ 
iffitfS cautsa ju4ic4.r^tar ^ jus yin^icarctur ^ fir 
«to cQMincnntut» Quae undem ilia est KatioP 
ifSitBt^ hiiaia^s Opioabilis, sti^cctiia. Hujus 
){ges Iginir simt 4!^tcrnac et iffimfttabiics l It^ 
^^dem de dfvina (Utione loAUUQtur alii PIiil03Ot 
plil) ff fiia ^ ita loqui: non de Ijumaiia: n^uni 
de bac infii Ifuitianae integr^a^ niodum k K^ 

tiondacti. 

•t « • ■ ■ ■ 

L Hetaplif sioe vfafiH esse 4 priori 9 id e^t ^m, 

(BHe i primis ad postera ten^at , ab intelligibili^ 

tiiad sen^bilia ducat^ k maxime universalibu^ 

Idminoa universalia, k supremis generibus ad in« 

fcrioit €t particularia , k caussis ad efiecta , omne^. 

jjKle ab ejus incunabulis consensere Philosophi; 

llfec aoteffl prima utruln antiquiqra sint £xperienr 

II9 j4mque ante qiis adventum in Animo lateant ^ 

lli per eam coUig^ntur et conforutentur , de hop 

[|tn> dissensernnt i ilUm Stententiam tenuerunt m%» 

\im^ Plato et Leibnitaius » ideis istum principa^ 

i tribuentes : banc Aristoteles » Stoici , Cpicujr 

i Lockius, alii post eum mulci, in his ille ip 

sebolis celebratus Uumius • cognitionem 



tiHinaiiam otnnem unice i sensibus corpons 
sratuentes. Fuii etiam tertium genus Pliiloso 
mm inter utrosqae interjectum , notiones iilas 
versales alias antiqutores sensibus , alias k s 
bus ortas, censemium. Et ^uidam angusi 
quidam latins Metaphylsicaie fines aperiebant 
vel solft Ontologlft eanrcircdmscribbrent, vel 1 
logiam , atque adeo Psychobgi^ et Costiriolo 
ei adderent. Omnes autem in eo consentieb 
ut eam scientift principiorum ekmentorumque 
gnitionis hamanae definirent; ut, quemadfDc 
Pbilosophia omnium caeterarum scientiarum 
Metaphysica totius Philosophiae semina ac fu 
nenta contineret. Atque hac ubertatis auctc 
tisque existimatione adhuc florebat , licet pl 
que ejus partes firmhate evidentiaque scientiat 
rerent. Quam firmitatem Kantius Metaphys 
conciliare studens , et animadvertens se id cc 
qui non posse^si ejus et amplitudinem, et c( 
tionis veritatem , quam obfectiyitatem vocant 
tinere vellet, eatn primum ad pauca eleme 
deinde ad oprnionem, subjtctivitatem vulgc 
ctam, revocavit: elementa igrtur Experientii 
tiquiora constituit duodecim Categorias^ ac 
intuendi conditiones Tempus et Spatium; qi 
ekmentiS) veluti formis^ visa sensuum per 
perientiam infusa suscipiat et accommodet 1 
lectus ; ut ea percipiat et co^itet non quaha r 
sa suiit , sed qualia in illis formis formata v 
tur. lam ut isto de commentc^ recte judici 



A D L Y N D E N U M. m 

tria sunt spectanda : an tss^ possit , nec sibi ii>8uni 

repugnet; an isvera sit; an illud efficiaf^ cujus 

caussa excogitatuoi es.t» 
t, Ac primo quidem , repugnantia quaedam su» 

pn jam In y^ nobis animadversa est. Succedunt 

aliae cepugnantiaeu Nam Categoriae illae k Kan» 

^ si^ inforp)antur , ut proprium Metaphysicae 

jofficium^ quod in yid d priori positum est, ever* 

t|nL Dicjt ^nim ess ante sensibilium visorum ad« 

«entum in Animo esse » nec mmen cogitari^ sec) 

periUa denium 'Cxcicari^ Hoc possumus intelii* 

|ere in Platonis opinione de Reminiscentia notiop 

pom qt priore vitft servatarum ; in Leibnitzii Har- 

inoniaPniestabilit^: ip ooxionibus ac visis memo* 

rift iecon4iris; in facultatibus Auimo jt naturd tri- 

biitis 9 necdum actione vigentibus: in istis Ca* 

^oriis intelligere non possumus. Aristoteles Ani* 

Dum comparabat tabulae rasae, in qua nihil scrU 

ptam esset , sed postea demum illatis in eam sen« 

SQum visi^ notioue3 quasi iQ$cribereutur» Hoc» 

olsi cQjusmodi sit » saltem ut sibi ipsum non re« 

pugoms cogitare possumus, Sd& Kantianis Cate« 

{oriis plane accidit illud Arislophanis de Euripi* 

: iie; de quo aliquis interroganti an domi sit, re^ 

; ipondet : Iviw ««) oitc l^iov , cst (fomi » et non esP 
^mi. Aristoteli quidem Animus tabuU rasa , ea« 

1 queplana, e^t: ICantio item tabula rasa, non tai» 
iDen plana^ sed quasi distincta parvulis vel oHis 
flstintibus, yel receptaculis depressis, tamquaiu 

licttais , aut cellis apum » duQdecim Categorii^ , 

M 3 (st 



iid E P I S T b L A 

fS dnihbk conditionibus ihtuttionis 'femiioK i 
Spatft). f ingite vobis cogit^ndp taleid tabulam d 
atlnctap quatuor ordinibus lemarum cellaruro, i 
iuper hos t)Mihes positasi duas cellas Sp^tii i 
Teroporis» per qbas ifiateria vlsoruni ab £iperiei 
M extrinsecus recipiatur, et in fllas duodeeim ce 
las influat , earamque figuraifi accipiat. Nisi fo 
te istam tabutam solis verbi^ non sati$ diserte i 
Vestrmn sensum designo , et potius lineis ejus m 
ginem depingi vultis. 

PH. Atqui petspicite oktendisti ac prbbabifitei 
inihi quidcm , qut dudum istud Categoriarym n( 
gotium comparare solebam cum negotio pistnciMi 
tabemariarum , quae , quotidle in foris et compit 
sedente; , popana coquunt ip sartaginibus item d 
stinctis per complures ordines recepcaculorum 
quorum singulis infund^nt roassam liquidath cyt 
thp ey^ cracere bau^tam. Sic pistriccm fado E: 
perieiitiam , cyatho Spatii ac Teroporis ex crate 
terum sensibilium corppreas notitlas haurienten] 
itk singvla duodecim C^tegoriarum receptacubf i 
fundentem, coquentem, Animoque apponenteii 

W. Dilucide tu sane et Socratice, rebus pbsci 
ris ex r^bus obviis et vita communi lumen adfen 
neque crarer iste tuus k cratere Platonici Tip 
ftbludit. IHud aucem volebam , Kantium per iiu 
Categoriarum inanitatem , ipsum hoc spum ^ pri 
ri natum ppus elementarium , han^ , «ive Mei 
physicam, siye Puram Rationem , funditus tol 
^. K[am illae profecto fot^iae, i\la receptaci 






AD LYNDEN U M. ilj- 

moa sunt, antea quam Eicperientia quid in ea in- 
fbderit: et nihil habent. Hoc autem nihil aliquid'^ 
csise, Uceat Criticis philosophis afCrmare; nobis; 
qoi aUo ex genere critico sumus , et communi ra« ' 
txmiobsequimur, non licet. 

?. Ddnde , Categoriae istae nequt ortu , ncque 
wmen suni id^ quod dtbcbant esse : id est , non 
habeot justum ortum ; et numerus duodenarius te* 
jam iis , ut necessarius , affingitur. Categorias 
eAtm volumus esse elemchta Purae Rationis , et 
u&ipationes primltus ante Experientiam in Ani* 
abhmiiano abditas, et quldem in Animo quovis^ 
itidiadeo ac recens nato: non volumus Logicas, 
led Metaphysicas , ut vulgo loquuntur, redles^ 
vixtk fumnales ^ non Logici quadro ordinatas ,sed 
inte oainem non modo Logicam institiuionem ^ 
led Ex^rientiae actionem* et rerum externarum 
ad lensns corporis appulsionem , in Animo ini- 
pressas. Cui autem bono fuit , aedificium ad ae« 
tennset Jmmutabiles, utipseait, Rationis leges 
exacram , tam vago Logicae de Enunciationum di« 
visione praecepto superstruerc. Et haec tralatitia' 
inLogicis fertur distributio Enunciationum , se- 
c^um Qpantitatem , Q/tahtatem , Relationem , 
bodaUtdtem : Et alia est tripertita , minus defi- 
oens, secundum proprietatem intemam^ exter^'' 
«iw, usum evidcntiamque in disciplinis; ihter- 
lil complectente tres notas species, iiisignitas his 
libminibus, Quac^ QualiSj Quanta: quani dis- 
Cributionem et ego secutus sum in meo libel*' 
h. Neutra ssme congruit acciiracile diligcntiae et 

M 4 pa^ 



t94 EFISTOL^ 

paritatl^ qni species in praedicato positae sfiior 
nam subjecti exaequenf^ id est quod yulgo di« 
cunt| subfccttim ^ fra^dicato cxhauriatur. Est 
jilia accuratior, qua diversae Erunciationum spe- 
cies ducuntur ex diversirate trium Enunciationia 
parrium , Subjecti , Pra^dicati , Copplae, Sed hoc 
alias. Nunc fac , quod negaipus, illam quadriper» 
tit^m esae integram et plenam : tjus tamen \ Kan« 
tio facta a4 Categorias accommodaUo non astoi 
faabet repreben^ionem : veluti, quod Limitatio^ 
qpye e$t specicy Quantitatis, et eadem quae Par* 
tipularitas^ QuaUtati subjicitur: quod eajiem Ur, 
ntitqUo dpcitux ex En^nciationc Infinita , et litee 
ipsa noQ satis accurate ab Enunciatione Negantf 
d^stinguitur : qypd Relatio suis finibus non di; 
$tinctc circumscribituri^ et a^d ^ias eti^m Catego? 
2i|is pertinet : quod Kelationis et Afodalitatis^ quuiq 
sex utriusque Categoriae recenseapitur , bie noi\ 
nisi pro tribus i\umerantur; scili.cet, uc numeruf 
dvodenarius e](torqu^atur : quod, praeter illas i 
K» positf^ 9 aliae sunt in Categoriis cenaenda? Q0«. 
tipnes principes. 

f, Nam si naturae auctoritatem sequentes quai^ 
rimuS) quae sint vel esse possint Animi notionesi 
Experientift antiquiores, d^beo^us Animum infon 
nare quasi extra corpu^ degent^m ^ et in i\ullo li^. 
buc versatu^i corpore , aut in corpore ita recenten 
et novum , ut nplla adhiic rerutu e:(terparum coqi^ 
munione et Experientii quidquam notionis traxerit. 
Cujusmodi Animus quai^ sit^ cogitare difficile 
cst. Sed tamen» quacitious caussa^i fingamus ta^ 



ADLTNPENUM, tf^ 

lem po1)|s Anirouin yiventeiq et vigentem spectan^ 
dum observandumque darif Prima certe pmniuq» 
cogitatio vigeat oportet conscientiq sui , penitus 
i se ips^ exjstens ^ non profecta distinguendo sq 
ibaliis extra se rebus; quippe quas AnimjLJs non« 
dum novit, Haec igitur conscientia ^ hoc Ego^ 
habet in se involutum sensum notitja^rum complu* 
riom confusum quidem, sed qui animadvertenio 
cc tractf ndo darescat ^ et ad distinctam cogitatio^ 
nem pergat: in i)i8 protenus sensum Durationis 
mde^ Successionis ^ Tet^poriSy Libertatis: succe* 
dit cogitatio roJi Esse^ vel Non esse^ alia qual^ 
ifsuM sit , aut diyersa : baec alia aut revera exi^ 
sttrej aut tantummodp esse posse: /V/, ^uoJ sit^ 
esse: quod non sit^ non esse: nec posse simul quid 
tsseetmn esse : hinc , Aliquid et Nihil: Ens et Non 
I>ns:Verum^ Falsum: Totum^i -P/jr/ ; Principium 
Repugnantiae , et Exchisi Medii 9 inter esse et mr^ 
^se nil essc medium : porro Necessarium et Con-^, 
tingens: ut quid fiat, requiri ut sit possibi/e, noc 
tamen hoc satis esse, sed ^liud .quid debcre ac-r 
cedere, scilicet caussam: Principium hoc, sins 
cmtssa nil fieri: quod jaro in iis omnibus, quas 
&imus, notionibus suberat: Inde mutari^ age^ 
^* f^fiy ^orum<}ue coqtraria: Cat^ssa vel pro« 
pior, vel remotior, et prima, Deus. Ipsum Ego 
protenus infixam potionem, habet Substantiae^ i 
IQi distinguit Accidentia ^ua, cogitare^ dura^ 
ff^ caet. Genus comparandis similibus venit, cu« 
jiu frofrietatcs sunt necessariaef J^odi et Ke/a* 



iSflf fe # I S T L X 

ghnei contingehtes. Accidentis suprema (fistrlbu 
tio in Qfiantitatem et Qtdalitatem : illa praecept 
ix l(Higiore aut breviore duratione sui» ex ma 

fbre aut minore niimero cogitatiohum : haec po 
fterior, Accidentibus , praeter Quantitatem, om< 
&bus 9 uho genere comi^ehendendis. Indidem ej 
Quantitate, Materia: Fimtum^ Infinitum: Per 
fectumj Imperfcctum: ex (^ualiiate, Formd^ Or 
d0 et Tcmeritas^ s. Confusio^ Bomm et Malum, 
^uayett insudye^ Pulcrum et Turpc. Hae suoi 
Botionea praecipuae Ontologicae , id est Purai 
lUtionist Nam de notiohibus Moralibbsy or 
tis ex altera Animi parte 9 Voluhtate , quam iU 
Practicaol Ratibnem vocant, dicere non attinet< 
|£t Adhuc Animum spectavimus purum k rerum 
cxtra se communione. Jam h solitudine in so* 
eietatem et consuetudinem rerum externarum in« 
^ucatur: cujus nobis una conditio cognita est^ 
haec vita et habitatio in corpore animah'. No- 
va jam animo aperitur sceha: priores notiobes 
yitae solitariae locupletantur et confirmantur: ac« 
cedunt novae, Corpotum^ Extcnsionis^ Solidit& 
tfSj Spatii^ Motus: quibuscum priores, et suaoQ 
ij)se et Divinam naturam comparans, suae CQH 
hac similitudinem et conjunctioncm, ^ terrenii au* 
tem et corpored materj& diversitatem ac disjua 
ctionem , agnoscens , futuram immortalitatem cer 
tfl spe praeciprt , et ad omnem virtutem capessen 
dam excitatur: qui Ethicae fons est. £t omDi 

Qo veterum inteingibilium et novarum sen^ibiliuic 

.. -■* 

fiOfl 



f ** ■ - r * f 1 

inaiii temheramento et quast mutub ttitti , to^ 
gnoscendi facultas excolitur, uiodiGcatur, et 



ovafuiri reriim inventioucm iiistruitur. Nos 
I hanc viam ^ prioribus pTiilosophis bsteir^ 
zt accuratius ordinatam , hdnc brevissiibe ap 
oatim retulimus, Haec est im^oyovlx tMx^ 
mtiomm generatio naturaliL 
[. £t res mihi placet ct nomcn, Sed rem tu 
eps cum Kantii Categbriis comparabis. Adl 
31 autem hoc iii ineritem mitii venit Kantia* 
)mipi8 noogoniaej quo eamdeiri rem riotarunt; 
ivis ab ca alieno , iiec notionum , sed mcntis 
radonem significante. fit quod ipse diiit 
Duflcis literis noiimena id est vooifuy» » intei» 
iHa^ inde voi[iivct fecehint qriidam ejus cui« 
i; ot eos yovfiiivl»9 hovilumumy voluisse pur 
ek mali sit ominis, ^ cogitandi verbo abei> 
. Ipse Dialecticam antiquo cognomine ««• 
(b, i. e. remedium purgam^ dictam, ca» 
r/i^dicens, arctum^ uf sibi domicilio con* 
tam, et magis cognitam, cogitasse videtur. 
^riae autem nomen ab Aristotele sumens, 
ice eum reprehendit, quod perperam decem 
Categoris^s statuisset,^ et his postea quinque 
adjecisset; temere ipse Categorias et Catc^ 
nena^ scienter ab Aristotele distinctas,, com* 
^« Omnioo, ultra quam Philosophiim de^ 
Literae ei defuerunt; ut in Historia Philor 
iae vix supra Spinozae et Carteaii aetatem 
ressus vidi^atur. Qui si priores et antiquo$ 



ttf S P.I S T O L A 

* 

cqgnitos tc pertnctatos b$buisset , k multis 
^rroribus cavisset. 

.CR. Fortasse : nisi eum novae 3ectae condei 
gloria decepisseti 

iy. W. Inhaci^iturennoCogonia priorum^qu 
vis brevissinie adymbracft, notiones apparem 
Cat^oriis censendae, et k Criticae Philosop 
auctof^ omissae : veluti Conscientia sui : Princip 
JRef&gnanfiae : Jlliquid et Nihil: Verum et j 
' sum : Bonum et Malum : Pukrum et Turfc: 1 
futum et Imferfectum: Ordo et Confusiop ( 
iiq ime) iraila^i quae profecto et theoreticac 
maxime universales sunt; nec facile illis duode 
famquam partes subordinari possunt. lo eaii 
Philosophia Crittca ex illis duobus omnis co; 
tionis fundamentis , ^t omni paturae cogttanti p 
sentibus c|uasi lup^inibus, Principiis^ Repfign 
tiae et Caussae^ ut illud omittitur, sic hoc 
tegoriae Relationis subjicitur^ ex illustri locc 
angulum abjjcitur, et ompina quasi ludibrio 
betur. Nam datur ei in Categoriis jnecessitaj 
auctoritas unlversalis: eadepi ei in Experie 
adimitur, nec relinquitur nisi probabilitas ex ii 
titudine et iteratione exemplorum nata. Ucr 
que temere. £t quum Metaphysicaip non u 
pnes Experientiae pertinere vult, in primis hi 
Priocipii vim labefactat. Negat enim illud 
^dducere ad co^nitionem Caussae primae omn 
rerum, id est, Dei: negat iUud locum haben 
l^ibert^te human^e volunt^tis* Ita^iie similliQ 



feit Epicuro, qui sine caussa dedinationenr ttot^ 

nloram induxit ; scilicet , ut et Mundi ortus Dea 

efeaore liberaretur , et Libertas necessitate caus«» 

sie solveretur : cujtis opinionts vanftatetn dudunt 

aplosani ^futare non opus est. In iRa autem Ve^ 

; msdoram ennoebgonift Principium CausMe habet 

' oeceidtttem et auctoritatera uhiversalem , certa ra-^ 

ttone analytica , <^ priore notione Possibilitatis dit« 

cum ; quod & posse ad tsse pervenlri nequit , ni^ 

diUqQid antea accedat, quod aliquid tsi caussar 

et in Experientia colligitur dupllci observatione r 

flon tantum per multitudinem et iterationem exem* 

plonnD : sed etiam per cognitionem nts&s antece* 

tatiiini.et consequentittm , id est, caussarum et 

eSecrommr veluti remedii salubritas cognita et ex 

nQitis sanationum exemplis, et ex interiore ejus 

aatura, et ad morbi genus ratione et efficientti » 

adenm veriBimilitndinis gradum confirmatur, qui 

prope ad summam evidentiam accedat. Quam n^ 

tioneo sigtlificavimus in Logicrs, III, 7, 8. 

I. Et quod ubique inculcat, et modo memor»» 
vi, furam Rationem non ttUra fines Emperienh 
^iee^ nec ad res^ qaae sensihus corporis attrn^ 
fitfucant , progredi posse; et proinde graviisimo* 
tm dogmatum , Diyinae Naturae ac Proyiderh^ 
to, Libertatis et Immortalitatis Ammorum hum 
Manorum , protationem nort Purae Rationis , id 
w Metaphysicae , sed Practicae Rationis esse ar* 
tltmcntum : pluribus partibus k vero aberrare vi* 
detur. Primnm: noa consentaneua sibi est in eo» 

quod 



qpod , quum Gatc^orias i priori , intelligibiles t^. 

■ 

aptiquiores esse Ezperieutii statiiit , ab his nulluof 
progressum ad nova inteliigibilia cdncedit. Nani 
jpsi illi Pbilosophi , qui nil ^nte sensuum impul- 
sionem in Animo esse volunt , veluti Aristotelea ^ 
Stoici, Lockius, et p^erique, hi tatnpn adituid 
ad illas notiones^ Dei, Immorta{itatis » Libertar 
ki$9 r^)inquunt, earuinque demonstrationf» tiien* 
tnr. Et recte quidem. Nam hoc est Rationii 
^umanae , k rebus cogtiltis ad res incogQltiis p^ 
xenire: ut in omni fit disciplina^ arte^ fet yita 
communi* Quid igitur impedit, quominus i Prin^, 
cipio Caassae ad cogitationem cognitionem^ue Pri^ 
tnae Caussae effectricis Mtandi hujus p^rv^nlafpusi^ 
(amque Caussaia ^ITectricem pdtentifl et iptelli^ 
gepti& parem et idoneam huic tanto operi confi-s 
^iendo judicemusf Npn mpdo pil Impedit; 8e4 
^ogit etiam Rado^ sana quidem; frustra vetante 
ILantiana Ratione. Idem valet de Itnmortalitate ^ 
et Liberute. Deinde, quod supra diximus, qa) 
Aletaphysicatti spoliat £acultate perveniendi ad ^es 
iiltra iines captumque Experientiae positas , is ip^ 
$am toUit Metaphysicam ^ et frustra quovis itt^f 
4U suuQ i(lud 4 friori ac tramscendcfnale jact^c^ 
Tum, quod illa tria placita, Dei^ Immoif^ti^iti;' 
jtis, Libertatis^ ex Metaphysica ad Etbicam^ e^ 
^h^otetica Ratione ad Practicam relegat) non mor 
do hacc ipsa placita labefactat^ ex lucido firiQQr 
. que intelligentiae fastigio in lubricam et conf usaacB- 
intemi sensus latebram rejiciens: scd i(biKo9i^^ 

agit ^ 



•l^, €t ipsmn prifiiutn Philoaophiae officiam ne^ 

gUglu Hoc eniqi jubet quterere de rebas non sa« 

UdD an et piSt^ sed etUm quarc^ sinxi jubet 

aiiMM leram indagare , quousque fieri potest : ve« 

tit subustere in illo hi 9 ^uod sin( ^ quandp adi« 

tps ad eamm itirti quarc sint , adhuc patet« Nant 

ffia prdecto via Cricicae Pbilosopbiae j^ Habeor 

ti io 9t Imperatiyum Categoricum jubentem re« 

^cttigm: bic non cst nisi a Deo; ergo vo* 

^ Umtift mea est libera'^, et Defus ratioiaem babet 

nbcneet secus factorum, remunerando et pu« 

)yllieodo$ qaod quando in hac vita non fit, ii( 

9, fimrn fiet; et Animi sunt immortates'^ sic enioi 

faeimapretanturillam formulam supra^ memo- 

tmiit illa igitur via certe praepostera judicandt^ 

est; juimam, quod Theoretica dogmata ex Practi« 

codiicaotar^ contra naturam Philosophiae, cujo^ 

QtPnictica ex Tbeoreticis ducere, K ab hotxm, 

600 sittpliciqne fonte omnem reliquai^m rennni 

cogDitionem repetere, nec principia multiplicare: 

tankf quod illa tria Theoretica dogmata Ipnge 

dtackliort et minus incerta sunt , quam ille Senh 

Htt Mortlis dubius et controversus , et antiqi4* 

tos et patrum memoria diversis disputationiboy 

igitatas, necdum dijudicatus , nunc ^ Kantio^ 

V indubitatus 9 nullis novis argumentis » scd oa» 

To habita iroperatorio f inaudito nomine Imp^^^ 

M Categorici , in scenam revocatus ac produ« 

<tQs< Nonne hoc est Dcum cx machina inducc^ 

»»tt ctt« Deo Libertatem atque Immortalitatem? 

£f 



I^ . - E P I S T L A 

Et quod Epicurus reprebendebatur, Deum 
reliquisse, re sustulisse; quod nuUameiin c 
do knundo fiartetn concedens, ejus notionem 
animis hominum k naturft inditam et imi 
ajebatt nonne simile in tribuiS illis placiti 
tius fecit? Quid est aliud, judicium viri 
ratione ad sensum irrationalem et mystican 
ritatem transfcrre, si hoc noh est? Pueris 
bi istae species ostententur: sapientiae s 
argumentis et rationibus doceantur. Quai 
tem illis placitisr antinomiac litem intendit 
lud agit, ut ostendat eorum demonstratioi 
hiic ii philosophis inventas et usurpatas ] 
cere, in utramque partem valere, nec maj 
jnonstrari posse illa vera quam falsa esse : ] 
tur cum agit , nihil agit. Partim enim dem 
tiones ilias philosophorum non satis pleni 
curate retulit: omnino autem non cogitass 
te non curasse Videtur, eamdem machinam 
se ipsum cOnverti posse^ eamdem esse c 
t>mnium theoretnatum , exceptis mathen 
^uamvis recte exacteque demonstratorum 
contrarium converti possint, et in utramq 
tem de iis disputare liceat : et in haiic anti 
caussam magis etiam plurima sui ipsius dec 
cidere , quo plura ipse siae demonstratioHe 
lans dictansque posurt, 

7. Sed singillatim pridcipia videamus. 
omnes ab omni aevo tenuerint philosopli 
sinsibilis ad Tempus ct Sfatium cssc adfi 



Aft L YNDE NUM. 



m 



l^*tiOTi Critid boc ita jactarailt, quasi soli sci^ 
xmt €t reperissent : et sane aliquid adjecerunt : 
hoc scilicet conclusionein : Ergo res non sensibi* 
ks non ad Tcmpus tt Spaiium adstrictac sunt. 
Quodaeque deganter conclusum est atque illud: 
Omnes canes habent quatuor pcdes ; Ergo , qui 
MA sufu cancs , non habent quatuor fedes. Sci- 
Kcet Don adtenderunt ad daagnitudinem subjecti et 
pnedicati^ eommque proportionem. Sed hujus* 
modi t»aralogismi apud novos istos Criticos non 
sunt infrequentes. Quanto meKus erat simplicem 
Vetemm mionem seqni : duplici via ad hoc theo* 
lenn pergentem *, Ontologica et Psychologica. 11« 
h hiqusmodi est: Res (^tk Svrx} sunt vel^mere 
possibiles, vel existentes : existentes sunt vel cor- 
porales vd incorporales t corporales nobis inno* 
tescant per sensus corporis, ut ad Spatium ac 
Tenpos adstrictae : incorpotales quoque esse ra« 
tio progressu Intelligit, item eas ad Tempus ad*> 
Btrictn; 8i quidem esse pergUnt ac durant: ad 
SpaumB^ nec ne^ neutrum intelligit, P.<ycholo*i 
fica laec. estt Notiones sunt rerum vel sensibi- 
lium, vel intelligibilium : illaecum notione Tem» 
porisac Spatii conjunctae sunt: hae an item, non 
Bqoet ex hac distributione ^ ergo pergendum : res 
intdligibiles sunt vel singulares et concrerae , vel 
^ioiversales et abstractae : hae extra Tempus et 
Spinum sunt: illas esse, ratio progressu intelli- 
|it« item eas ad Tempus adstrictas esse, si qui- 
.'eni i^ pergunt ac durant : ad Spatium 9 causaa 
* r#/. IL N Dul« 



t^ • EnSTOLA ' 

Mlfai^ i)u«e Impcditt ^ tppaiet; hniBO saidi 
detaf aotlogia T«Dpofis et iliarain renmi e: 
thm i i€ pmicipc» esse utrtosque oon omn 
les Mnsttrtfc^^ sed svo sibi modo et tatlone. 
isti te boc exsmplo: iioa oumia quadruped 
deiii modo quatoof pede» hsbeBt, quo ctne 
idia genefa diter^ ei quodqae genos suo si 
do^ Sk in mteUigibitibus liit, natints c< 
tet rA inferiotes , yel tdperiores , vel supfi 
Deom f caussam omntum rerum , Spatii 1 
litque ptrddpet esse par est conreniente 
qof sqne natufte : ac Dei quidcm Tenpns e 
dum esse non mutatione rerum et snccessioi 
mentorum, scd coBstanti et immutabili d 
ne^ tingulit ptrtibus totam aeternttatem < 
te : Spttium attem ^^} itfinita praesentnr, \ 
quadam Deo dignt rationcr Quae oamityets 
fia siQt ignoramus» tamen necesse etse,. ut 
modo &kiXt inteUigimus, Quo de trgiiment( 
gie disaerunt Ptotinut VJ , 8 , 165 Plutarcl 
XI Delptico p« 392 y 393 : et alii , quos tl 
davimus» Jam ipsa Cacegoria Spatiiquao 
MiBfbimaf t esti £ -^ 

VIL 

. CR, Hem tuf totumne spiaariim effundei 
cnm^paras ? 

W* Kgo vero putabam me flores sptrge 
gratiw^ wbjt.bcere :^ ain concca tccidit, 1 



AD LYNDENUM. 



19^ 



v;is 



li^ estis i qai lA hoe tne argumemum coTtipUJ 
Ikdsk £t multo plura habebam; Nam quae att-i- 
le bOB ttas et viginti annos notaveram , aec jiiosteA 
feiipeimim^ miper mihi in boc rus ejecto, ac tttr« 
iMtiS meas chartas lustranti , forte in manus inci^ 
fauit j ilKqBe ad legendum , et quaestionem m6* 
Mrit Rcokndam ^ advertentnt* Unde illos vobis 
lorc9 inspersii 

VfU Qtiod nuiid Sparsisti , satis est iin^ liiihl 
ioiifiiiBetiir id^ qiiod aliquando^ lecta illa Piirae 
Rationis Gritica^ judicavi^ melius esse retinerd 
Hterem Dostram $ siVe iiapuram sive mixtam quis 
IrooK^ Mttaphysicam ^ et fecundam iUam retum 
lAiMaie^ ct ratiODe summopere probabilem^ quait 
tevam itaa adoptare pro criticft et purft se ven^ 
9 non valentem ad veteres possessid»^ 
) aedttm ad novas acquil^endas^ vdi>k 
tlvidifliu de Deo, Immortalitate ^ Libertate: it 
das desiddhnnos : iti c. de rerum extra nos vera 
tabitantia'^ de Animi et Corporis nexu , de impe- 
jrfo iH se ipsum ^ de eodem confirniando advefsus 
pemirbaiiolies et calamitates , de aliis quaestioni^ 
kus cz Metapbysica proficiscentibus. Haec enit 
Mll professio, nullum esse problcma Metaph^sU 
tm , fuin ei s^henth copiam fecisses Critica /'«- 
roiRa^ionisf Scilicet gravissimas quaestioneS es- 
lia fines Eiperientiae retegare , et ei Metaph^rsi^a 
dtcmnscribere! Unde factum est, ut nemo adhtlc 
ia liic 9ecta Metapbyslcam probabiliter com(:tencQtf 
\A systemate conacripsisee dlcatiir } quippe qme 

N a 9«4 



ig6 ' B P I S T O L A ^ 

omnia dekt tc diruit^ nec aedificandi HEiateraia 
relinquit. 

CR. £t mihi satis ests qui et ipse aliquando i»- 
tiHB legens libruq^ ^ quum argufBentum de Spatic 
cognovissem ^ eura abjeci } quod mihi appareret ^r- 
guia pictorum , yeri nihil^ omnia ficta^ nec reliqiu 
disputatio, ut il falsis initiis profecta, vm estf 
posset. Idque multo etiam magis nunc judiavi^ 
explicita ista Categoriarum vanitate. Quare , age ^ 
relinquamus t^ndem istos Cimmerios lacus, ac diai 
lunjinis auras repetamus. 

LYND. Mibi quidem , quamvis bujiis^ seientiai 
experti , si pace vestra dicere licet quid sentiam 
•ic videtur« In Metaphysica constituoida, ut ii 
aliis disciplini&,non idspeetandura esse,iit fecun 
da, sed ut vera sit: et, si nulla omiiino sit, ne 
jisse possit, ut boc ipsum , nullam esse nec ea& 
posse, Bobis perspectum exploratumque iat. Deia 
de Kantiuffl tanti y ut fertur , ingenii vifura , nihil 
ste utilitatis attulisse dicamus ? 

W. £t modeste et prudenter mones , LyndcM 

v£go jt vobis rogatus atque adeo coactus dicere qui 

-JQ Critica Purae Rationis improbassem , homc 

quaedamenumeravi. Sunt vero etiamquaeprobeoi 

.nimirum singularum quarumdam partiura expo}itio 

^erayet acutas nonnulias animadversionesT Atuai 

versam doctrinara , principia et exitum , probare 10 

non posse fateor. Omnino , ut ais 9 nil nisi veniii 

quaerimus : sed hoc ipsum ab aliis nobis obhicuiia 

aA verum sit , nostro ipsi judicio 9 non aliena aii 

cto 



.- * 



A D L Y N D E N U M, .197 

etorititt, probare (tebemus. Et quod quaeris de 
orilitate, duts certe attulit. Akeram , quod alios » 
^uie ipsi deessent, requlrentes , ad quaerendum eic« 
citavit. Alteram, quod confirmari vidimus vece^ 
Rm queidam , homines semper esse fueros , nec 
pfiorua exemplis discere sibi cavere. Nam quum 
inde i nata Phiiosophia, .per bis mille et quadrin* 
geDtos annos, quaevis fere generatio novam se- 
cum mlerit , quae verum antea frustra quaesitum 
avemsse putaretur; tamen proxima quaevis gene« 
ratioy quasi oblita errorem prioris generationis , 
•tti sibi viee eumdem errorem rursus erravit« Er- 
(0 vir quidam quem nostis , aliorum judicio valde 
doctos, et meo non indoctus, me' serio monuit 
ne porro fidem Platoni, Aristoteli, allisque phi* 
losopliis haberem; Kantium enim jam veritatem 
faodem invenisse et patefecisse. Itaque, inquam , 
koDc legisti. Non legi, inquit: &ed adeo multi 
sic deKantio affirmant, ut dubitari nequeat. Te, 
niLyndene, qu\ esse tt yideri distin^uere nosti, 
popaltris damor non auferet, nec h judicii via 
dgiciet, Sic nos etiam, qui docti dicimur, siml* 
lesreperimur pueris et puellis, novissimam quam* 
qoevestis et omatus speciem puicherrimam , prio« 
leiB autem inficetam judicantibus. Adeo nec ad 
Pliilosophiae , nec ad stuliitiae , finem pervenii« 
&D8. ' Sed , ut ad rem redeam , qui^ mihi porro 
Kciderit, audiatis. Horum igitur in Kantii do« 
ctrioa et admissorum animadvcrsio, et omissoruoi 
(bideratiQ j ^ffecit , ut tianc Purae Rationis Cri« 

N 3 \in 



f»| EPI6T0LA 

m 

\ 

lictiD rqmdlarenu Cujiis ne r^udUtionb <6 wi 

pus poenituit, quod po8te« cognovi item facei 

et feciise veteranos , et in his compiiires doctos < 

lntelligentes viros ia Metaphysicte tcientia dudut 

laudem adeptos , Eberhardun ^ Mendelsolinum 

platperuQ^ 9 Garviqm , Hefderum , Federuai » Me 

neraium , Tiedemannum » Scfaw^bf u8b , Nki 

laium , Wielandum , Reinhardum , Falcluum , Hei 

pingium 9 W^abaiiptium , Stattlerum : f uorum i 

ifid f^ufloi^ unua mibi potior est decem mttttbi 

novitiis imperitia sua captis , novitaci applaudei 

tibuSf £t nostratium paucissimi novae aectae sti 

. debant , et hi novitii , nulla antea Pbilosophtae cc 

gnitione subacti, £x quibus unus aut alter faai 

liaris pie hortabatur, ut ipae quoque Criticae hi 

jus beneficio uterer, meque Kantianum facereti 

^ui fere respopdebam : ^ Ego et in Litens cc 

^ Philosophia, meam mihi dudum Criticani et h 

^ beo et servo : legi Kantianum librum , aec pn 

y bare potui, quae quidem intellexi/* IUi i 

docere vcile: ego sermonem ip aliud convertc 

^rguraentum , dp quo inter nos conveniaret. Sic t 

ignorantiae et tarditatis obtentu i^ moiestm eoru 

sedulit^ie liberabam, Quamquam ne novitti qt 

,^em omiies ingenii studiique laude parent. Laf 

, 6unt, saecuii illec^bris et clari viri nomini^que a 

, ^iifatiotie judicium praecurrente et occupante. C 

. viro quod novitatis et admirabilitatis captatio t 

■ fuit^ Liter^rum scientia ec Philasophiae Histo 

. ^u^ ^ 9i) ci 9l?fvit np^ povos, igm^ro?, I 

m 



'ttiintdvertentes : tt condonftnduin caeteris ^us inir 
genii dotibits: cogttaodumqiie illud, tiofi ^nls 
poswmus §mnes. Et fuit sane eaeterum Kantius' 
eiceMens unirersae scientii Philosophiae : exerci* 
titiis Metaphysicarum tractitione rationum 9 sin* 
gahris acnmine: oratione argutus, nec sine sa« 
I^ Neque tamen ideo ejus doctrinam probamus* 
Et ipse k magnis viris , Platone 9 Leibnitzio » 
ATismde , Lockio , aliisque dtssensit. Et nobis 
liceat i Kantio dissentire. Amicus Pltu^ , std ma^ 
^'5 amica verUas. -« Jam vero , me tandem <fi* 
nittice. DixiJ 

VIIL 

CR« Istud vero Dixi nil tibi proderit, qtto ma^ 
^s te sermone defunctum putes : neque nos hanc 
fonMlafli accipimus; qnin te adhuc debiti reum 
teDemus, qui nondum declaramis quod quaereba* 
BQs, quare tuum ipse Metaphysicum libellum non 
etfideris; siquidem nova doctrina nil ejusmodi tibi 
tttriit, quo tuus tibt foetus tot rdbnnandus, 
lot ibdicandus , vidcrctur. 
W. Id quidem sponte inteUigere poteracis cx eo, 
qood dixi , me tn LtterariHa ottliedrara traduitum , 
ii^mis etiam bunc comtDUtationis fructnm ce« 
pii8e,quod me libelli iUius edendi oecessiGkte Mln- 
tiB viderem. Quod multo etkm magis posoea sie 
itfic«vi( quumtouGermaitiacumulru Kantiano agi* 
tuetur , et pauci veterani , adversus nmumerabileiii.' 
ooviiiorum muUitudinem , pristinam possei^siuiidm 

N 4 a^- 



««• 



ico EPISTOLA 

t^re merestun Quid enim mihi tot partibus 
Rantiana ratiooe dissentienti , bunc libdlum eden^ 
ti accidi&sct, nisi ut in mediam belli scholasticm. 
flammam inciderem ? Ergo cautus mihi ipse |^ro<- 
spejUy domi mansi: sic 



LYND. Neque tamen satir. tutus i 
telis mansisti, 
W. Quibusnam illis? 

LYND. Illis, inquam 9 quibus Belgicu^ 6Cii«. 
ptor Critici Horrei te petjir , eorum nomine» 
quae in Vita Rubnkenii de Phiiosopbia Kantiana 
posuistL 

W. Nunc memini, abs te admonitus: et rect6. 
dicis petiit; non enim feriit nec attigit; nequc 
tunc animadverti » nec postea cogitavi. 

CR» Nec mirum; qyippe ab invalido jaciilator^ 
missa tela usque ad te pervenire non potuerunt. 
An vero aliquid simultatis tibi cum homine fuitji 
qui te peteret. 

, W. Nil quidquam, quod quidem sciam. 
. LYND. Isovistine eum et vidisti? 
' W, Cognovi et vidi adoiescens adolesccntulun , 
primo Amstelodamensi tempore meas scholas au« 
dientem^ Metaphysic.:8 et Graecas: quarum iUaa 
privatim domi meae, liaa gratisin Remonstrantiun^ 
Collegto habebam. 
LYND« lune discipulus tuu» fuit ? 



A D JL Y N D E N U M* tot. 

W. Fuit jioditor : discipuluin dicere noD audeo^ 

LYND. Quidita? 

% Quia d|scipuli sunt, qui discunt: iileauteni 
19 quid didicerit , nescio. 

PH. Attamen haec, quaecumque fuit, disciplif 
qie Decessitu4o satis v^lere debebat 9 \it pe publf« 
c$ te reprehenderet. 

CRt Kantianum videtur, gratuitam benevolen* 
tiim professum 9 ingratam malevolentiam exercere, 

LYND. An vero alius quis Kantianua iila de 
caossi te reprehendit ? 

W. Nemo prorsus, quod noverim, 

LYND* Quid ipse I^antius, cui tu, ut vete4 
Ruhnkeuii condiscipulo et civi f Vitae illius ezem« 
pluin Qisisti ? 

W. Ipse per senectutem ad scribendum infirmus, 
icscripsjt per amicum suuip Rinckium , eruditissi-^ 
&1U10 vinim 9 pe^humaniter adeo : et alioa quideni 
K locos memoravit , illos ab Horreario poste^ 
icpidiensos, ne hilum quidenu 

CR. En fanaticutn Horrearii ingepium 1 qui i 
KiflnQ ignoratus 9 nedum rogatus, sua sponte de^ 
fiasorem se illi 9 inquisitorem nobis , obtrudat. 

LYND. De illo yutem Horrei sgriptore, r&f 
Sctis tais acholis , deinceps quid factum est? 
1m nunc quidem eum Amstelodami degere, Pro-» 
Gssoremque salutari , audio, adeptum tuam quon^ 
m m Remoxistiantium CoUegio veterem catbe<? 



N5 Wt 



^ ' ' E F I S T L A 

* W. Neacio: noYerit Pfailalethes, qoi naas i 
paucis Dostratium plurimos homines novit. 

* PH, Hunc qnidem non nimis. niud dunmaf 
cnm Leidae Theologiam didicisse : deinde ruri coi 
tiontle sacerdotium factitasse, et adversus Bonnc 
6um 9 clarissimmn Theotogum , pro liberute cc 
gitandi sic scripsisse, quasi pro aris et focis d< 
eertarett per qnam Utem ptimo ejus nomen cognc 
0ci mihique innotescere coeplt, 

* CR» En comentaneum sfbi hominem! qni i 
Tbeologia liberutem cogitandf tueatur , in Phiic 
«ophia migret , ac dissemlentes vexet. Sed narra 
^aeso 9 Philalethes , reliqmis res qus , qois nosti 

* PH« Pancae snnt, Nam , abdicato sacerdotio 
Amstelodamum venit , ibique senem nostrnm Meer 
icfitum obseqmo demulcens 9 hujns cotnmcndatio 
fie illam cathedram obtinnit. £x qim eom dttat 
onitiones Latinas habentem a«dife me meqrini: tl 
teram atispicando m«neH, akerarn fuliebreni k 
obitum Mecrschii : cum quidem in tttraqde ifiCdO' 
4itum quid et «nbsgrestfe clamaret, quasi ad sur 
dos nisticos dioens. Oratiomim Latinitate i scrf* 
ptore cujusdam Ephemeridts Belgicae ifeprehensi. 
iib hoc gradu dejectns , se ad &etgice scrfbendaa 
recepit, Paucts post annis , abdicata cathedra , il 
Wcstphaliam habitatnm abitt, Mox inde rednx 
Kantiano afilatn instinctus,doctrinam in Germani 
tunc jam labcntem , sed sibi nostratibnsque novani 
quasi post festum venditare ac divulgare co^pit 
Ctlticum Horreum-in^ituit^inde veluti h superi< 



1 



fe toeo, ftfttrf^i isstar vatis ▼ocfferans : ^ inagfm 
^ exsHtit Kofahts propheta ^ et ego hujus inter 
n Bmaf9os excrior hypopAeta : tueem ille aceendtt 
^tntenehris; surgite tandem^ o cives^ ex igne^ 
9 ratuiae yeterno , et tantam ad' htcem mentef 
„ cmertite vestras.^* Quo clamore qimin peritis 
risum, imperitis admrrationem excitasset, perge« 
bat vaticinari, privatim in circulis, publice ex 
Horreo^ obtestans et incusans voluntariam caeci- 
tatem hominuro , qui non omnes Kantianum lumea 
<ospiceitat et colerent: scriptorem quemque, qui 
de hoc lumine non satis honorifice ac reverenter 
locntus viderctur, producens et reprehendens : ec 
quorom numero, tu quoque nominatim fuisti, W3 
et, nt tantum nostrates nominem^ Wynperssii, 
Xfuntinghius 9 Ypejus, Calkoenius, Nieuhoffius, 
^eirhiQS, Alphenus, clari suo quisqiie in genero 
viri. Porro , inique ferens suam virtutem non sa** 
tis agnosci , neque se novae luci spargendae in Ba^ 
^vas Academias acciri, eas Nyctopolio et Scoto* 
l^olin appellitare i indignari eas non ita beatas es^ 
tCf ut i se tam pulcro et lucido Sole illustrentur, 
biterta pauci eum homines sequi et probare: legen* 
- tJQm numerus minui: plerique continuo clamore, 
; tt qusdem materiae formaeque perpetua iteratlonen 
[ iitiati, et cramben toties recoctam fastidientes , 
'.. alit studia requirere: Criticum Horreum extabe« 
I scere: Kantii cultus evanescere: diutius quideia 
ille duraturqs , si claros auctoritate, et Mctapby^i 
U($ do^end4 spectatos viros, veluii WynperSsios, 



^ EPI S TOL A 

HeonertiutD 9 Rossynium» Swindenuin, Nieuhi 
£uro, similesque potius patronos, quam Horr 
fium praeconem nactus fuisset. Uaec habui qi 
jecordarer, Lijndene; pjura si nsquiris, Wyu( 
J^achiMm urg,e« 



IXt 



W. Quas! vero Qi non ita me hodie urgeas , 
tiullum Lyndenp urgendi locum relinquas. Eqi 
dem vobis affinpo , me isto de negotio nil digni 
vestra cognitioi^e praeterea scire, 

PH« Age, age, nisi digpuoi , ipodo aljqutd, ' 
Sndignum. Certe de Orationibus illis cupio s 
Te quid judices; quippe quas te cognovisse 
tis memini. Scin* tibi hodie non esse recusa 
facultatem, teque nostrum esse , nisi xrjym, 

men xpi^^^* 

W. Haec vero non ^pnfrtq est , sed drixP^ 
qui patientia mea prorsus abutamini. Nam qi 
modo de crambe dixisti , UQnne putas tpihi quo' 
ea iteranda nauseaip fieri. 

PH. Esto : hodie totifm hoc tibi exhauriend 
est: cras liber eris. 

CR. Immo jam hodie liber eris, et symbo 
tbs me feres; si quidem id unum adhuc, q 
Philalethes quaerit, nobi$ expleveris, 

FH. Ista conditione et ego tibi auctoramen 
promitto. 

W. Hoccin^ ^rat, ^uod initio hujus serm 



AD LYNDENU^. itff^ 

irviceni' subridebads , affirmantes^ cum vobis op^ 
ponooam accidere ? . 

tH* Sic est: nam paulo antea, quam ad te itf«i<. 
tnbamus, hac ipsa de re locuti ecamus; et eg<^. 
Critobulo dixeram ,, me per otii lusum aliquando 
tuaiD caussam meditatum esse: et hic mihi respoo^ 
derat, se simile quid suum memorift tenere, 

W. Ergo vobis ^orem geram ; m ^meae ipse 
dipiditati vefaementer i yobis iiicensae satisfaciam/ 

LYND. £c illud, quod sub ipsum tempus ediw 
tie m Horreo iHius reprefaensionis me alii , et ego 
te ioterrogabam , an ad eam responsnrus esses f ' 

W. Ent huncf quoque Lyndenum oneri oHus 
addatem 1 Nam tibi quidenr jam tunc , ut puta^ 
atnsCiciebam dieens , n Quid enim respondeam fe* 
9( bricitant» , miserando potius quam refellendo? 
ly 000 magis qiram caniculis , quae antea me ttU 
» htrarunt.'' 

PH. Sed , age ! dic tandem de Orationibus. 

W. Er|[o^ quod Latinitatem, et alia subinde^ 

deaideravit ac notavit ignotus censor , non fuit dai 

Dibiio. Ipse in qnadam Ephemeride respondens 

feofori^ pronundabat , eom nil scire, stupidum 

Ufttt Belgice appellans : affirmans , bonicatem orist 

tioois suae doctissimis Amstelddamensibus pto* 

M. Qood quum aliquis mirans mifai narraret^ 

if^U me , inquam , in ilUs doctissimis Amsnhda^ 

mnsibus numerare. Equidem ^ consilio nuper ca^ 

pto censendarum Orationum nostra memoria ha« 

bitaram^ iilas quoque ad earum» quibus cedsu« 

a 



MS^ . BriS TOL A 

cttinplo Ckeronis 9 non vidlt res prorsus ess^ ^^ 
versas : Ciceronem primuni diserce de Phiiosophia 
Bcribentem, verba, quae nondum erant, Latiua 
de GraeCis fecisse , itaqiie res verbis illustrasset 
Kantium nactum Imguam Germanicam abiindantis^ 
aimam et suflScientem coivis philosdpbae notioiii 
ac sectae, veteribus rebus nova nomina posuisse^ 
tortuosam sent^tiarum constructionem instituis* 
se , itaque ex luce tenebras fecisse. Et vult Hor^ 
rearius se doctum et elegantem facere citandis ve« 
terum dictis ac versibus, et facetum conforinancio 
dialo{(o! Quae omamenta in homine aliena, vel 
Xractdum varium i vel saltantem auritulum, ez f^ 
bula nobis referunt. Satin' haec vobis fordter? 

W. Satis fortiter; sed breviter, ut festinantia 
ftbire. 

LYND. Equidem et de Ciceronis canssa , no^ 
vis verbis Philosophiam augentis , aliquando haoe 
ipsam thesin ad disputandum posui : et recens Lei- 
dam vetiiens , dissertationes petend6 Jurisconaolti 
gradui scriptas perlustrans, videns plenas citatis 
^nultorum auctorum locls, earum scriptores loogs 
duditissimos homines esse putavi. Postea inteili- 
gere coepi unde, plurimarum quidem, illa doctri^ 
nae copia venirer : scilicet in Jurisprudentia ex paiH 
cis recentiorum interpretum libris : in Literis twsf 
tem saepe ex Langii Polyanthea, Erasmi Adagns^ 
Lexico Poetico, aut^ si forte, ex Vossii libiis, 
Ftbricil Bibliothecis , Bruckero, aliis: nec Us 
mediiate legendis, sed torum indicibus pervola< 

tau 



AD LYNDENUNi. jto» 

: locts citatis ^ublegendift, Neque tameA 
^nere ^cfiptorein Horrei Critici esse dico') 
jus scripu numquaoi legi. . 
tqui hujusmodi fere sunt. In Philoso^ 
n non nisi Kantiaha tenet, etque quaii. 
enus oracuia resonattalios, priores et vd^ 
:o non legit, ut Historiam quoquePhilo^ 
;norare videaturi * 

• Quod ad Phiiosophiam attinet, equi- 
ejus scientem, nec philosophum me fero; 
B hoc noroen jam sapUntem 9 nec ampilus 
n sdpientiae ^ qobd onlnes ttst volumui, 
:; ut si errorem consuetudinis corrigei'^ 
^ amator saj^ientiae lion philosophus , sed 
^4fSophas diCendus sit.' Sed in Philosophiae 
empef hic frequens trror fuit 9 ut magls 
uam Philosophiae studeretur i et ut homi* 
rai acuti et laudis cupiditate inCensi , casu 
tm magistrum incidentes, ejusque auctorU 
)ti 9 nil nisi hujus decreta tetterent, his 
is superblrent ; aliorum placita phiiosophd* 
inmvis ignorantes nee inteiligentes 9 abj{« 

Modeste, ut serope^, de te judicas, Lyft. 

!t poteras certiore etiam cum ratione Philo'^ 

scientem te ferre^' t^mxA tnUlti noVitiae 

le seetatores. Nam , ne de mds dicam scho- 

quibus Historiam Phiiosophiae cdgnovisti : 

ico certe studio LogicUni meuui llbeiUim 

cisti : Giceronem , Xenophontem , DiogenMi 

II. O Laer« 



«a . BFISTQLA 

tracrthitil, fegendo contrivisti: pnecipuas PUkH 
^hiae partes tradentem audivisti Wynperssiain ^ 
Tenerandum senem^ acumine et scientiae copia m^ 
Afif Jtvrd^ni i?Ju$u novitiohim : denique faculiatis 
tuae specimen exhibuistl Panaetianam disputatioif 
Hem 9 de qua Homerice affirmare possumus , 

XI. 

< 

PH. Immo et hic totus sermo^ credoa cjnsmo» 
di fuit 9 ut nuUius ei lectoris acumen reformidan^ 
dtim videatur. 

W. Vestris in hoc sermone partibus facite %aotf 
Tultis : ego meam 9 eam quidem de Horreario ne^ 
f otio 9 partem in publicum protrudere nolim* 

PH. Quidni? 

W. Quia neque ad priorum latratiunculas caiH--^ 
cularum 9 aut commpvi me 9 aut omnino convert|s 
ct hanc postremam dudum oblivitme sep^veniB;^ 
nec 9 nisi ik vobis admonitus 9 umquam rccordata^ 
essem: deinde quis velit sermoncs de his nogifr 
habitos etiam conscribere , et bona stttdiis^ue d^ 
6ita tempora perdere ? 

PH. Audin' quid dicam? 

W» Si dices 9. audiam, 

PH. Tu nimium intentus tuis es studiis; IC 
ad malevolorum in te maledicta obsurdueris et plft- 
ste obtorpueris : sic homunculis ad porro maledi- 
(endum animus ciescit 9 ut identidem nostne ali^ 



1 
i 



A D L V N D E N U M. ft» 



pttfcntiae thsult^nt^ luque bunc sqhiio^ 
tan conscribere ^ mininie est tenipus perdere : sed 
tipas utile ac necessarium facere* Neque vole te 
kliriun inferenti refer? e , sed ei bene facere admo* 
tado et corrigendo» Volo te Plutarchi tui prae^ 
cq^obsequi. 

W. Quem tu nihi Plutarcbum^ quae praecei 
yta, objicis? 

PH» llla nimirun^ de Divinae Tarditate Vindir 
coe: quam nobis imitandatS: esse» tarde quidm , 
sedtamqi ponieDdo^ medicime jD6tar( ne nocetiiiv 
tM^ qMSsi prospero successtt e|ati et exsultantes 
liocere et peccare pergant , sed reprehensi et eoer* 
eiti mdiores reddantnr. 

W. Mirabiliter quldem y nec umen ngn probi» 
Uliter^ Mrra^» 

PH. S^ est» Scio te oumquam ^ogit9s$e d^ 

Horreario rcfellendo; neque^ qua^vis 4 me ^ 

diis admomtun , tnis studiis aliquid S4ibsecivi tem- 

y»fis snbtrafaere , et ad istam cogicatioQera scr^ 

Itioieaift confcnre ^ operae pretium duxisse» 

Nuflc viden^ quantam unus Jhic pomeridianus ser* 

■o iiflbit materiam pepererit: quam tibi certe fa« 

cile sit verbis et oratione vestire* lllad etiam a^ 

tftare debes , argumentum esse convenieas , atque 

debitum » Bibliotfaecae tuae Criticac : quo 

conscribendo ac prodendo omnes intelligant ^ tua^ 

blochecae et Horrei diversas esse Criticas : qiuod 

quidaoi ioept» faomipes eas qyuidem generis 

O a es« 



in E P I S T O L A 

esse puta¥erunt, et Horrearium te per aemtihtk^^ 
fiem ac nvaliutem sugrllasse. 

W, Ineptos profeeto istos fuisse oportet. 

PH. Ita fuerunt , et adhuc sunt : quibus tM^ 
foen hoc dandum sit: et simul rationtm haberede-i»' 
bes prudentum , qui multi ez illa , in Vita RuhiH»" 
kenii, facta mentione Metaphysicae Kantianae^ 
exspectant, ut tuam de hac sententiam disen^' 
proda^. 

W. Caetera haud scio an vere dicas : ilhid yt^ 
reor , nt Horrearius nostra scriptione corrigitar. 

PH. Aut hacy aut nulla AtA mediciflt, corvi-i-* 
gtmt. 

W, Esto: sed scin* quid vos veHm: datemil 
Mttm hanc veniam , ut ego meam , vos vestfaiD 
sermonis partem conscribaiis: deinde, utme m( 
£ynd€no ditate sinatis, ciii dudum aliquid licenw -* 
larum promisi'^ 

' PH. Totum conscribes, et totum Ljpndeno 
cabis. Atque sic habeas , nos nobis imperium Li 
te prorogasse etlm in diera , quo die sermo 
totus editus prodierit. 

W. Sed dubito an vestra meftque diet» 
n oumia possim. • ^ 

PH. Si quid oblitus fueris, nos tc ffloneb' 
iDus, propediem ad te redituri et pensum 
cturi» f ii 

W. Ergo mihi optimum erit, sapientes imitar>#°^ 
^uos ajuntjibertatem in summa servitute retineiw^^ 






l 



f~ 



A D L Y N D E N U M. ars 

I3)enter faciuAdo id , quod cogumujr «t oqmino fibi 
fitnidaiD est. 

PH. Ic4 fac, et sapienter facies. JSed uunc, 
^oia advesperascit , nobisque in urbem redeundum 
cst, haec hactenus: jamque vale. 

Wm £t vos valeatis imperatores. 

CR. Siccine abeuntes adhuc lacessis? 

W, Dicam verius , £( vos valeatis amici. 

CR. Video quid velis, quia sciiicet libent^ 
ruri manes : dic totum vefsum » Et Lddac turrc^ ^ 
fX m foUatis amici. 

W. Malo hoc & te , quam i me, cUci, Tu au« 
tpn sic )rale , ut id vere dixisti. 



. Hic nobis exitus fuit sermonis: idemque mihi 

jit finis epistolae. Quam ego ad Te, Lyndene, 

scriptaoi , eo consilio edidi , ut amoris erga Te 

md a^ume^tjim Q(staret. Sic enim Tibi persuai» 

.^ns ?f lim t Te mihi cuip antea carissimum fuis- 

.se,tuiD auper carior^m etiam redditum ^%t% quod 

Te i peregrinatione redncem , exterarum patriao 

fuove rerum neq laudatorem nimium , nec repre« 

.kosorem, sed utrarumque justum existimatorem, 

lediisse; nativum animi candorem 9 Literarum no^ 

stranim studium , gmorem denique veterem erga 

oetuum» integFum sinccrumque retuliss^» agnp-i 

jcerem« Ita et Tu vale. Scripsi ruri d. xxiv, 

i^^cembris Ai. MDCCCVII, 

0} Oft 



rxi6 DE OBITU SAXII, HANAE, 

Jtcobuin Ja^eram , insigni scientiae ingeqiiqoi. 
laude florentem juvenem. Hic me docens, Hisio« 
riam » Geographiam , veteres Linguas ; plura etiia ] 
volens docere , quibus nondum maturus eram , vek \ 
Qfi Mathematica , et Latinos versus pangere ; dao 
certe bona, quorum prorsus adhuc ^pers eranii 
8U0 exemplo in me vel excitavit vel ingeneraviCi 
sensum pulcri , et assiduitatem studii ; unde b^ j 
cxum est, ut Scriptores Latini , in primis Virgi^ 
lius et Nepos, et placerent mihi summopere, ct 
ad legendum relegendumque me allicerent ac tene" 
rent. I^uarto anno ille publicum docendi mimus,^ 
TQox cathedram Matheseos in Acade^iia Rintelen^ 
81 adeptus, nqstram dom\im reliquit: ego scholia 
Professorum operaqi dare cQCpi : quibus qu^drieni 
Dium partim perceptis, partim degustatis, quiflta 
anno relictis, totum me Graecorum lectioni dedi; 
ip eaque rursus quadriennium versatus , EQistcdim 
Criticam ad K-uhnkenium scripsi. Hoc intervii^ 
I09 casu in Bangium incidi, eadem in urbe de« 
gentem, nobilis familiae paedagogum, quindecim j 
&re annis me majorem , omnis liberalis doctrinae \ 
peiritum , Graecarum- autem Latinarumque Litent j 
rum accurata scientia excellentem , et plaue ad Ei^ J 
nestinae rationis eleigamiam exciiltum. £t huju$ ! 
H mihi viri fnictuosa fuit consuetudo ad cognitiO" - 
lem in primis bonorum librorum in Latinis Li- 
teris, in quibus tunc novus et hpspes eram. Sa*» 
cerdotium rusticanum femel nactus, in ejus uoh 
br| latuit; Academ^e luce^quamvis unus omnium 

. di- 



JAEGERI ET BANGn. aif 

igiQ; , fjamien careos per eonim vel iffnotau 
fel erroreoi , paeiies quos aut comi&endan^ 
Ity4 , z$t de&ren4ae Cathedtae potestaa e8« 
[^aeterum domi suae ad Literarum scien- 
udiebat filios jp&e suos, et alios subinde 
:ntes ejus discipiinae praestantiam expeten- 
quibus etiam fuit Fridgricus Creuzerus» 
EIoqQentiae Literarumque Graecarum ee 
im Professor Marb^rgepsi^ , nung. HeideU 
is, vir elegaptis doctrinae, compluribus 
ibris cognitae et probatae. Scriptis 9^ni* 
quibus verbo dlximus BiMiothecae Critlcae 
U P. 138 , et Vitae Ruhnkenii p. 165 ( * )» 
randa est disputatio Latina in Actis So« 
Theologicae iiaganae edita, secundi loci 
• 9 ar^enteo nummo, condecorata anno cir- 
[DCCLXXXVUI. Uterqn?, ef Jaegeru^ 
ius, jam provecta aetate, paralysi la|)efa*p 
uxore orbatus , liberorum pietate et cura 
tU3, yitam tral^ens mo^tam nec vit^em^ 
summi beneficii et unici remedii instar ha-y 
arque nobis eo magis dolendus , quo magi^ 
^ongruam ipsorum virtuti vitae obitusqu^ 
optare solebamus^ Ao. MDCCCVIII^ 



Horum Opusc. Vol.I. p.(S78.] 



OS OQ 



» ' 



9 



DE OBTTIT D. WYNPERSSltl^ 
ET S. F. J. RAVII. 



rp 



:ir 



£x EniAiopensi 



PARTIS DUODECIMAE 



BIBLIOTHfiCAE CRITICAJS. 



1:11 
bp 



* iV ynpefssiiis , venerandus senet , quem p, '; 
luxx (*)» honoris caussa nominavimus, obiit d« | 
VIII , Octobris a, MDCCCVIII , aetatis octogesW ? 
fiio et quarto; quum hanc Academiam quadraginu '< 
•nnos fkraa et Philosophiae institutione omasset: \ 
ct in dira illa hujus urbis clade d. xii , Janilarii a, 
HDCCCVII , mirabiliter , ex ruina ruentis supit 
fpsum domus , solus vivus et incolumis evasisset, 
• Atqoe 4k)c loco nec optimum Ravium taceri» ] 
sortis conjunctio sinit^ Hic , paulo ante feralis \ 
ictum fulminis, domo exierat sua, ad quamln*^ 



fernum navigium stabat : mox , fragore audito , ad^ 

currens, domum subversam, uxorem ct natos sA^ 

vos, afBnem ac domesticum exstinctos invenit, 

Con- 
.""(*') [ Hiijus Voluminis-' p. aio, ] 



I 



OBITIJ WyNPERSSn , ET RAVII. ti^ 

k>9 AeglB adventu ac liberalfcate recreatua 
ilatus 9 brevem hujus beneficii fructum per- 
^em anoo, Decembris d. i, sublto mor« 
8 ereptus , floreas ec aetate et publico fa« 
iQtum universe sui luctum reliuquens , ut 
1 esset, cui civiutis pstfti, Academiae^ 
le^ communi vitae, cuiordini, utri se« 
•^s desideratus decessfsset, Sed ecce 1 haec 
onomemoratio io memoriam revocat duos 
iies ctarissimos, Kiuitium et Luzacium» 
ttaite itngf s exstioctos : revocat alios eju8« 
[ coDSortes; revocat omnino totum illud 
mm tempus. De ^uo nunc hoc unum ad<« 
lufficiat 9 nos ei narrando alium logum ^^ 
itvisse. — * Ao, MDCCCyiU. 



PRAE4 



• t 



PRAEFATIO 



I,|BR.| P^IMI 



fflSCELLAMEAE DOCTRINAB 



D. W. 



I.IT£11A%UH STUDIOSI$ 



&. D. 

xVnnus hic est trigesimas secundus, qnQdBi 
bliothecam Criticam scribere coepimus. Neqa 
tnm putabamus fore, ut eam, vel tam multosi 
annos extraheremus, vel extractam um panci 
iroluminibus coqtineremus. Materiam nobis Afl 
liquarum I^iterarum amplam et variam sumebi 
iDtts, novas Auctorum editiones, interpretui 
commentarios ac disputationes , omnium ceoii 
ram et explicationemt nec laboris magpitudioe 
cum facultatis nostrae otiique modo satis compi 
rabamus. Itaque per septem priores annos h 
tibus octo editis , reliquae Partes quatuor spat 
vtginti et quinque annorum prddierunt. Qt 
tarditas et intermissio quibus de caussis acci( 
rit, ut saepe nobis dictum, repetere nil attin 
^pnc Bibliothecae Criticae pigesimo primo ai 



PilAEF.LinR. PRIM, MISC. DOCTR. 221 

ftiitae, hoc proximo ei hanc PhilomatMam sufll« 
diDus, non solo nomine, sed re ipsa, novuni 
opitt. Solent quideoi editores libellaruoi hiijus 
generis, quod vulgo periodicum dicitur, quuai 
voliinina ad satis magnum numerum crevisse vi« 
deDtnr^ eos aHo sub noroine continnare; ut, tf« 
tiili iiovitate , lectorum et satietatem faUant , et 
smdia retinetnt. Nostra alia est caiissa , alia ratio. 
Et Bbliothecae quidem nomen non , qnasi dfr^ 
tritum et obsoletum , abjecimus : sed , ut propo» 
tito nostro minus aptum , cum aptiore comniiiita^^ 
▼ifflus^ Habet enim Bibliotheca fere significatio^ 
neffl nnltitadinis librorum suis partibus expletae, 
ct quati professionem refertum quid et locuple» 
prondttcatis. Convenit v. c. in Pabricii Biblio^ 
tiiecas, Graecam et Latinam, et alias aliorum^ 
qm'biis orones In aliqao genere editi libri recen« 
lemiir; aut, si forte^ in periodica scripta, per 
qoiedeHbris novissimi», sive uno in genere, 8i« 
veplmribus, sive omnibus^ refertur* Non con< 
fCDidiat nostrae scriptionl 3 qua tantum abfuit ^ 
st-omoes novos libros persequeremur ^ ut pro 
HDta aultitudine non aisi paucos nostro sensn 
[ jadicioque delibaremus. ista autem nominis pro* 
&asioni8que opinione nonnuUt subinde ducti, plu- 
n etiam , quam quae afTerebamus , i nobis postu» 
labant. Age, inquit, qui Euripidem Musgravit 
fuse tractasti, tracta item Sophoclem Brunckii: 
CC qui Scbweighauseri Appianum recensuisti, r&b 
ccnse qooque. qa% Poiybium et Athenaeum ; qul 

VU. 



W4 PHAEFATI LIBRI PlUMt 

Jhctrinae cofia homo: quae nomina qaam nCftdO 
doctus , sine arrogantia , vel aumere sibi ^ vel d«tt 
accipere posset^ his ^Koptmt^if et ^Kofimtlm sulw :; 
stituta sunt. Sic et!,nos ex Blblsotheca Critkoi \ 
quae fere instat erat Polylnathiae , fiecimus Pkh* 
mathiam^ Eodem acfcommodavimus additum m^ 
fi^inv^ sparsiiH: ut boc^ quidquld sit, doctrinae 
Hberfl manu spargeremus , nec tamquam Certuni ae 
debitum pensum kctoribus annumeraremus. Eo^ 
demque nomine scripta quaedam Veterum iDsigoiai 
jeperimus* Veluti Hieronytui Rhodii Itber secuD* 
dus rov rsrppoSyy u:roM^feir*»y memoratur apud 
Diogenem Laertium 1 9 • 2,jD t Aristoxenus h tnH 
kmopminy^ ibidem I^ 107; et Plutardius se sut 
Symposiaca o-iropiSiyy habuisse et consciipusse te« 
statur p. 6ia, £, et 629, D« 
• Neque vero rursus nos ad necessitatem volooi* 
num quatemis deinceps partibus explendomm id^ 
stringimus : sed : singu lares libellos poUicemur^ 
quorum quovis edito, ipsa Philomathia finita coi-' 
seri possit) et nobis, eam vel relinquere, vel coo*' 
tinuare, integrum sit« 

- Distributionem tripartitam retinuinius, in Gfii^ 
suras , Jintcdota , Narrationes Breves dt rd^ ^ 
fibrisque memorabilibus noyis , qnas antea Reiatio^ 
mes Breyiores usurpare solebamus. Hai^um qmia ' 
eit varia et multiplex maceria ; longiora capiu iV 
iis segregabimus ac peculiari loco tituloque poo^ 
mus; siquidem eorum argumenta magis de alis 
rebas, Iiominibus, factis, quam de libris, f» 

fiflttf< 



MISCELLAMEAE D6CTR1NAE. c.^s 

Hnt. Cemurac aiiteiii , uc antea fuenipt , sic post^ 
ca erunc, de libris in hoc Licenrum genere, vd 
tom^ fel anciquis denuo edicis. Harum nnni lo« 
com occupavic argumeiitum tfimmv tane, sed le- 
ctorom desideriis concessum, flagicantium ut per« 
leremus» quod nuper inchoassemus , ejus fiou9f 
Bif traccandi racionem oscendere. Anudota quam« 
qBUB dicuncur omnid, qUae adhuc inedit&fuefattCy 
in his ec (^ensurae ec caeceri nostri iibelli , tamen 
proprie intelligimus cum Antiquorura libros ec 
locos hoc usqufc ad cempus'fn'SOttft codicibus scri« 
ptis servacos : cum Recenciorum scripca nondum 
cdeodo vulgau. £x illo rgenere ad^dimus huitf 
libio duts Disserutiones Musomi^ Sxmci q.obilis 
Philosopbi: de quo Nieuwiandius quondam noster 
disseroit docu dispucacione, k nobis commemora« 
ti Bibliotbecae Cricicae Parce VIII. 

Sic igicur prioris nominis professionisque et 

viocalis soluci , ec oneife levaci , ad hoc munus ^ 

01 &ciliiis ezpeditiusque, alacres accedimus. In 

qoo etsi nil cerci promiccimus : libeUorum edendd* 

rooi oec numerum , nec modum , hec tempus defi* 

nniBs; tamen speramus, lectores, qua fuerunt ad« 

koc erga bos voluncate et humanitate , eadem por* 

10 fiitnros^ et hanc nostram operam , qualem eam 

caoiqiie afferemus ^ grate studioseque accq>turos. 

Scripsi rari. d« zxx Augusci Ai« MDCCCiX. 



F0i.VU P M& 



M E M O R I A 
SANCTOCRUCIt 



kz MISC. DOCf R. LIB. I. p. I($9, Sqq. 



o 



bJk et Sttctocnicitts noster • et fnmit optt^ 
Vimu» , Bibliothecae Criticae Pane Undedma , ot 
^slas ad annos tccederet quod Villorsom) detn^ 
ttum^esset: obiit, triste sui desiderium tdiflqoeni 
omnibus virtuti» doctrinaeque amantibvrs , et fef4 
mihi ', quamvis Ibtagis toct temporisque imemUis 
disjuncto 9 tamen studiorum sensmifiiique cottini^ 
Hione et amicitiae vetustate conjuncto^ Ergoquol 
Villoisono mortuo tunc tribuimusVnanciremSin^ 
ctocmcio tribuamus, et hujus de ^ta rebnsqdb 
breviter memoremus : quarum cognitioneAi paitfal. 
^b ipso acceptam recordamur, partim nobis iMt. 
iquantum auxit vir eruditissii^BS , idemque Lin^ ;3 
yarum Orientalium princeps, edito hujus aTguinciH 
ti brevi libeHo (^). £t quamquampo^ tancma 

ti» 



•. 



(*) Notice sur M. Giiilhem de Clennont Lod^ve da 
jaintc-Croix, insc^rt^c dans le Cacalogue de$ Livresde'^ 

sa 



MEMORIA SANCTOCittJdl. w? 

iism Rn acum agere videamur, el Sanctocru* 
cius iioster suis ipse doctrioae monttmentis ad om«. 
Deai posteritatem commendatus sit; nialuimus ta« 
Mcommptttfe^ ut in liac nostfa scriptione ec 
Kdolitate potius judicium et facult^s^ quam ia 
likDdo pietas et officium ^ desideraretur* 

Nttus est Mormoirone , in vicino urbis Carpen* 
Koncris, Comitatus Vindauscensis , gente nobili^ 
iie V Januarii , anni MDCCXLVL Hic enim an« 
Dos in libello laudato editur.: qui si vere editur» 
le goo Bon statuimus ^ nos et alios errasse opor« 
n^ qui SanctoCrucium vel decennto, vel mini* 
ium qtttnquennio 9 antea natum credidimus. Li« 
tttis ae disciplinis insticutus Gratianopoli in scho* 
tt Jcaoittrum, illius institutionis modo ac tempo» 
re confecto 9 milttiae nomen anno MDCCLXt 
kdit. 

£rat enim ei patruus Sanctocrucius ille, Lega* 
taiLegionis, insigni recens famfl celebratus , Bell* 
laioli, Gallorum ia Aremoricae orft propugnacu* 
hj adftrsus Britannorum diutumam et acerrimam 
eppugnationem defendendi , nec prius dedenda 
laaai ultima quaeque et tenusset et tulisset. Cu« 
ps fortitttdinis commendatione, Rex eum Praeto* 
mfecit Martinicae, coioniae Gallorum in Antil» 
icis insulis florentissimae : et provinciae Praetori 

in 

I Biblioth^que. — Juin. par M. Silvestre de Sacy. Prae- 
nDinn Sanccocrucli fuerunt , GuilUlmm ^ Emanuel% J$^ 



isft : ^ MEUOtLiA 

in t>tiinls tociilentae. Ipse illuc proficf scens 
fratris sui filifim in' cahonem suam assumsit , 
nere Adjutorera Castrenaem , ghidu Centuri( 
Eqiittatuft. At speraftum provindiae fructum ei 
tnno patrui obfras int^rcepit.* S^nctocrucii 
patriam rediib^ patmi ncta pfaetorisT Regi tedd 
afar eoque, donec centuriae praeficeretur , 
Grenadario^ Franciae allectus est ; sic tum di 
tur una ex Legionibus , quibus flos peditatus 
lici censeretur ^ quae corporutn robore tc pn 
tate,- moihim urbanitate» |>risciim junctae cun 
manitate fortitudinis etemplum referre fiden 
Qua in Legioiie, ut per tempus tranquillui 
pacatum , otio abundansr , totum Iroc ad recol 
Literarum studia contulit; omni Historia et 
grapbia pertractanda , omnt Antiquitate ejt 
partibus cognoscendis , Graecis et Latinis 
ptoribus legendis. Sed quum stationibus m 
dis in loca saepe veniret illiterata » in quibus 
nendum et tibris careildum esset, hac in priai 
causaa» militiam pertaesus ^ ea* se abdicavit , i 
bem natalem ad patrem rediit amplis .et aviti 
nis fruentem , et in bujus filii spe acquiescei 
Filius in Literarum stU(fio pergens ^ patrem 
quio et pietate colebat: tQm Vera, ut mt 
tem ejas magia etiam oblectaret et exhifarare 
hujus voluntate, et sua ipse animi sententi 
MUCCLXX, uxorem duxit egregiis animi 
niiqne dotibus commendatam: ex qua roox 
filios et filiam suscepit* Neque tamen rei fa 



S A N c T O C R u e 1 1; fi^ 

fto cnt se 4 suseepco doctrioae amore et com« 
; seniitjofle avocari passus eet : quin , tamquani 
I m ffiijori otio» alacrior coeptum iter persequens^ 
9plicaiidis qMaestionibus ab Academia Elegantioi* 
, nuD li^iterarum ec Inscriptionum ad disceptationis 
(otamen positis , ter yictoriaie praemium retulitt 
Quanim quaestionum altera fuit de censendis Scri- 
pioribus R^um Alexandri Magni. Cujus quaestior 
ais esplicatipni 9 ^nteaquam ederetur, locupletan* 
dieet eipoliendae , tum pognoscpndis doctis horni* 
sibns, ompique iibrorum et editorum et scriptorum 
geocri usurpando, Lutetiam Parisioriim se contu-» 
lit: CDram familiae, patris , liberorum » fidissiinaft 
mtodit lucori, relipquens. Ibi ti|m ei degen:i, et 
ViUoisoDOy ego per annum meae cojpniorationis 
SirisieDsis MDCCLXXV, ad eam, quam dixi» 
fiuBiliaritatem amicitiamque cqnciliatus 3uqi. Qqos 
liinc qudes cognovisse mihi visus sim , fortass^ 
IK aliis scire ingratum sit { mihi certe recordari 
JDamdum est. Magna erat in Sanctocrucio reruoi 
tckoria, magna judicandi facultas; et quasi §e ia 
Bilitui vita ad imperatoriam artem cpqformasset » 
lic eamdem rationem ad int^lligentiam doctrfnan 
nn accommodabat i ut cum iu universae Historiai 
ct Aniiquitatis cognitione, tum in sipgularium ar^ 
luoieotonim tracutione, totam materiae tamquao) 
aercirus magnitudinem uno in conspectu viderct, 
sois terminis designaret, generibus disg^rneret, 
fsrtibus distingueret ; quid qu^eque valeret, qu<a 
potiiieret, ^uo loco pouQuda e^sQt, ait^QdQret; 

P 5 fOft^ 



S2# MElfORtA 

fbmes et aaetores omnes , et accarate teneret , ei 
verissime acBtimaret. Sed rerum haec ent^aon ver« 
bomod acientia : deerat Graecae linguae grammati* 
ca (cognitio : quam vel puer non satis perceperat, 
vd milea neglexerat: tunc autem, qnod Plutir* 
clium in Latina lingua factitasse kgimus, sic ac- 
quircre et recuperare studebat , ut ad Scriptoniai 
Graecorum lectionem adfcrret materiae cognitio« 
nem ; itaque ex argumento et rebus verba et on^ 
ijonem disceret , in iisque ad eum grtdua profi« 
ceret , qui rerum cognitioni satisfaceret. In Vil^ 
loisono majoi erat doctrinae non quidem pmestan«« 
tia, sed varietas: multiplex rerum scioma es 
omni librorum genere hausta: grammatica etitm 
et critica linguarum cognitio insignis; ordo et 
fatio in disserendo et argumento explicando, noa 
item : ut judicandi facultas quamquam ei minimQ 
deesset , tamen subinde non appareret : exquisittft 
doctrinae copias fere confertim eflfVindens 9 ad eis 
intelligendas legentes ipsos judicium suum adferiQ 
volebat: contemnens merito scriptores doctrinie 
inopiam judicando compensare ac dissimiilare solti 
tos , et comparans fabris sine materia opua ucik 
teetari ingredtentibue ; ipse nimis in contrarimft 
inclinabat. Ad scribendum non nisi patrium SQt^ 
monem usurpabat Sanctocrucius , cum d^antiaf 
decore, eteloquentiaeluminibus: Villoisonus etiam 
Latinum , utrumque, ut perspicuitate ^omentui 
esset, De hujus moribus suo loco diximus» Si« 
miiia d erat Sanctocrucius fide erga amicos ^ be< 

ne< 



S A N C T A G R U C I L 93% 

eodft^ga cives ec exteros^ in primis hamh 
Ktosi caeterum excelsus aniintts, honestuoi 
romm appetens, tnrpe et indecorum aver« 
cujus in omni sermone frequens gen^rosQt* 

promebat; si cujus juste, recte, bumam«T' 
it secus, facti mentio incideret» In primis 
UrMs, ut tunc em^ luxuriem indlgpaba». 
t verisstmam morum cprruptionem iQterpre* . 
'y qusque quamvis dudum sibi cognitae,ta« 
lovis pqvo exemplo ipse ut novus et reCens . 
ivebatuTf Quam quum aliquapdo dpctus, 
Cinnine Latino haiid iuficeto ^ sed lascivo ^ 
isset y idque Sanctocrucio et aliis praesenti* 
dtaret, hic recitatorem ita corripuit, ut ob« 
:em; Siccine, inquit, lascivi amor^ po^ 
ipu satis sunt fallaces ac lubrici 9 ut iis il« 
I etiam poesis addere debeat? lile» hpc ita 
tsse apud Latinos , sic Antiqyos et povos 
se» Quasi vero, inquit, Latinus sermo 

decorique legibus solut^s sit« 
EUH: sensuum altitudinem accedebaC mpruoi 
m quaedam simpUcicas ac puritas^ ab oipnc 
a faatuque immunis; ut extfsma, quibus 

poftset, bona, nobilitatem, divitias» ho« 
gratiapi aulicam, u^ msst quidem vldiere* 
w^m nossec laudem virtutis ac doctrin^e: 
is sibi propositas haberet , et propter ipsas 
iretur » earumque adeptione et su^m et alio« 
icitatem censeret. 

Q ngs tUQc eum cognovimus, et postea. 

9 4 fuis# 



fiiiMe noviiDiis. Proziipo anno ad soos MQDri(aI« 
ronem rediit. Altero Helvetiam ac vicinas regicuiei 
lustrayit : et Bernae dies aliquot apud Itliium no« 
stratn fuit 9 nnper Parisiis nobis comitem et comOf 
bemaltm, tum BrbliotIieci(e Bemensis priefiBcnin, 
oun^ Sacrorum Andstitem insigpi ptetatis ac d<h 
Cfrinae laude florentem^ Laeti^e diu res fuenint^d 
•emper fpre videbantur. - Quod i rei familiaiis co* 
fl et amicoruip negotiis tempus superesset, qnod 
sane mukum erat , Literarum studiis dabat. . Dfr 
iroo victor renunciatus e&t propositi , - ab eadeoi 
Academia Inscriprionum et Elegantiorom Literai 
Tum 9 ceriaminis literarii de mmintbus a enbu C0- 
reris et Proserpinae a. MDCCLXXVII. Pro» 
mo anno secutus est sacer Indoruii^ Itber dlctiu 
Bzaur^redamj ^deat, f^tus CmmenSarius V^ 
'dami contir^ns expositionem opinionum religios» 
rum et philosopharum 9 Indorum. Ehrodurd t 
MDCCLXXVaU, duobus vo^uminibus^ fbrmtf 
duodecimae. Rursus proximo , De Statu et cofk 
ditione Coloniarum apud Antiquos. Philadelph^t^\ 
formaoctona MDCCLXXXI: item Annotatim 
ad^tae editioni nHi Sequestris OierJinianae. £< 
de his quidem duobus illius anni operibus verlK 
di^^imus in Bibliothecae Criticae Parte IV, p^ 132 
et VI9 p. 116: uberius autem de utraque editioni 
Censurae Scriptorum de Rebus AlexandH Ma 
gniy ibidem: de prima, Parte 11, p. lap: dei: 
tera, XI, p* 139. Porro gravisslmum* argumei 
tum dc Mjsteriis Feterum 9 jam antea affectum i 

Di 



SANCTOCRUCII. 23 j 

Disimtitione de nutninibas Cererfs et Proserpinae^ 

aagaJin libro fasius diligentiusque mctavit , edl« 

iDArisiis s. MDCCLXXXIV, fonnt octontrit.' 

Qdcid librum quum Villoisonus edendum recepis* 

let, sic edidit, ut ipse de hoc argumento com« 

neDtariam scriberet, commentario Sanctocrucii 

(uQkeret atque inter^ereret , cumque fere obrue** 

nt. Quod non sine ratione aegre tulit Sanctocru* - 

dm: et improbarunt etiam commiines amici ViU- 

bHsonom, qui tantum stbi juris in alieno sumsia* 

aet opere; quamvis caeterum non ingratum iis ac« 

dddMty hujus copiam cum illius philosopha ra« 

tione conjunctam exstare. Fuit haec levis offen- 

iinocala , quam utriusque moz ienitas , et amid* 

tlie OBtufs officiis et studiorum communione con« 

firmiiae integritas, obliterayit. In baee temport 

addenmt aliae seriptiones 1 duae politicae : alte« 

11 , Observationcs Pacti Pacis faetae inter Oalh$ 

U Britannos anno MDCCLXill , edita Ebroduni 

tllDCCLXXXII , forma duodenaria : altera , /ft- 

iMfii incrementorum potentiae nayalis Britannth 

fWy ibidem , ^dem forma , duobus voluminibus 

doodenariis: tertia literaria, Hypomnema ad Scri'^ 

ffores Diarii Eruditorum^ defacienda nava edi^ 

tf§ne Geographorum Minorum: forma quartana* 

fia: nulll addit& tituli paginft singulari^ nec anni 

lecive notatione. Illas non vidimus : hanc ab ip« 

jo nobis missam legimuii , et in manibus habe» 

aos, et agnoscimus indidem illam ejus ingenii fa« 

cslcttea^ mtterite quamvis variae suis et finibut 

P 5 «QHb 



ii€ MBMORIA 

ceptam , ddnde per totum vitae cursum qnod 

diana observatione, tum Hiatoriarum et Philoso 

phiae commentatione, ad certam judicii scabiliu 

tem corroboraverat. Itaque de injuriis sibi illiti 

placide et senttebat et narrabat , ut quae divinitu 

accidissent : et earum auctoribus ignoscebat , c 

qui magis necessitate fati^ quam sua voluntat 

fecissent. Mansit deinceps Lutettae; quippeai 

hc libris Literarumque subsidiis adfluente, etd( 

ctis hominibus frequente: intermissa doctrinae stt 

clia repetivit, in iisque recemium calamitatuo 8( 

latium et quaesivit, et invenit. Opera Dhcrs 

•y. Jf SarfAe/cmji duobus voluminibus fomu 

octonariae, addito ejusdem jS/(9^'0 , edidit Parisiis 

anno Reip, Vl , id est , MDCCXC VU : proxin 

anno ibidem singularevolumenejusdemformae,i 

amiquis RebuspubHcis Foedcratis : altsram editi 

nem Censurae Scriptorum De Rebus Alexandri 1 

anno MDCCClVe de qua retulimus BibliotheG 

Criticae Parte XI, et votum hoc apposuimu 

,, Itaque optamus , ut egregio viro , quae adfi 

*studii intentio, animi corporisque alacritas, o 

aliarumqiie rerum abundantia , ad hoc de Ale» 

dri historia opus omandum, eadem ei suppetat 

librum de Mysreriis Veterum , quem nunc maxi 

In manibus habet , nova edicione locupletandum 

frequentandum." Quod item vanum fuit votu 

quamquam reliquit exemplum primae editionis ] 

num lituris , correctionibus , et additionibus ; 

4e alteram ^irionem se facturum prQfitQtur S 



SANdTOCRUCIL 257^ 

i ttdMdi todalis, vir doctus, ciii legdvit sciipta 

sin faieditt et adversaria. Puerat autem ipse 

aodflii Acaderotae Iiiscriptionum : qua ezstin** 

cn inno MDCCXCIIl, deinde instaurata anno 

MDCCCU, sub nomine Classis Historicae ct Li* 

urariac Instituti , tiujus item Classis sodalis 

foit: ec utmmque sodalitium, vetus et novum» 

onaverat, traditis ad praelegendum et edenduni 

disputatiODrbus comoluribus: quarum quae ad 

Jkadmiam pertinuerunt , in hujus /lctis brevi 

prodibunt. Instituto tradidit disquisitiones copio^ 

«e scriptas , dc Scpulcro MausoH ^ et dc Chronom 

kfjus Rcgum Cariac: et duas parabat commenta* 

tioDei, alteram dc Historia Philosophiac apud Ka^ 

fums^ alteram dc vcro tcmporc natali Christi. 

iUiie ettam ejus scriptioBes proditae sunt in aliia 

S]rllogis Periodicis ^ veluti in Diario Bruditorum y 

Harrco Encyciopacdcutico ^ Jrchiyis Utcrariis^ 

Hb annumerandae sunt quaedam k Silvestro me- 

Mitae : Elogia , Abbatis Poulci , CardinaUs 

Umlsii^ D. Clcmcntis: Cogitationcs dc Frovi^ 

desitia: Commcntarium dc cursu fiuviorum Araxi^ 

a Cjri. Ex hac librorum multitudine et argumen* 

tb de doctrinae ejus magnitudine et praestantia 

aospicari licet. Et materia et forma congruebjic 

aoiffli cum generositati ^ tum humaniuti* Mato- 

- ria erant rcs , earomque praesuntisaimum genus » 

liistoria ingeniorum , Literaram , doctrinarum , re- 

ligionum , morum , relrumpublicarum et regno- 

fum f lationls civitatua constituendarum 9 gubeiw 

nan* 



tfi^ MtB M O fi.1 A 

nndaruin ^ legiim ferendarttfD , juri$^ubHci et geii 
tiuin, prudentiae civilis* Forma et ratio fuit 
qualis it uobis dedarata est iii Censura Scriptonio 
de rebtts Alexandri^ Bibliothecae Criticae Pan 
21 , p. I4d , ubi sic diximus : „ Nos ot in qoi 
busdam tocis ab auctore dissentimus , ita univers 
cum omnes historici muneris partes explevisi 
judicamus. Nam et materiae coliectae tanta es 
copia, ut nulius accessioni relictus videatur lo 
eus, et quasi theisaurus sit historiae Alezandri 
nullus qui ad eam pertineat homo 9 locus , nullun 
fieictum, opus,- tempus, nuUa res et actio, null 
cujusquam scriptoris mentiodesiderecur: sedomni 
'bus etiam scriptoribus percensendis , omnium sac 
culorum et aetatum vinutes vitiaque notentur. E 
materiam quasi spiriM inuts aHt^ atque anifM 
distributione , judlcio, ratione, sensu magnitudi 
fiis et hoilestacis, ac religione reverentiaque mu 
seris hiatorici t horumque cogitatorum diserta t 
gravi declaratione.** Quod in quibusdam locis i 
auctore dissentire nos dijtimus , referebatur ad hao 
editionem : in qua frequenter laudat effau Bossoc 
tii y^ de Historia rbetorice magis quam critice dij 
•erentis, et}udicinm idigione occupantis: etmi 
}orem , qaam antea Canoni llebraico auctoritatei 
chronologicam tribuit : in quo item Larcherum 
ViUoisonum per civilem illam conversionem mut 
toscognovimus. Viiloisoni obitum continuodole 
ter amanterque mihi perscripsit anno MDCCC1> 
de caussa morbi prudenter et utiliter monui 

m 



tj A i» C T O C R u c i i s^ 

tnox gos Memoriam ab InstituM socid Daciierio ; 
V. Ch, scriptam transmisit, et iniquius de Vil« 
lolsom' doctrina judicatum improbavit. Adeo do;^ 
loirefli magis in amicorum, quam sua^ caussa pro^ 
dere splebat. I^am quum biennio postea filiam ^ 
qine tina ei ez natis supererac, jam vfro nuptam^ 
morte amisisset , eaque orbitate ad veterem filio^ 
nio loctum renovaretur , suum sibi casnm ut fa- 
takm tacitus tulic, nec ejus notitiam absentibus; 
qatmvis amicis , nec mihi , ad qdem illo tempore 
ilii de caussa scribebat , impertivit. Idem , qunib 
feodem tempore ageretur de Republica nostra in 
Regnam mutanda, nll prius potiusque habuit, 
qoim ut me per literas moneret , quibus rationi» 
bos meie fortunae , quam periclitariputabat, con* 
soIereiD. Quod consilium licet insecuta tempcv- 
TDftlenitas Supbvacaneum redderet, magnum ti« 
aen ejus erga me fidet et amoris doctrttreritum ex^ 
stitit. Ineunte proximo anno MDCCCVII, quum 
nostnm urbem terribilis illa clades die xii Janua* 
rii afflixisset , faic id primam rc^ famam percul- 
sns, nolli mor& Interposita, domo exiit sciscita- 
tiiffl'ap»d coaifiiunes famillate69 sl qiiid mttii ac» 
cidisset : comperto , me vivere et valere , literas 
imntocyus ad me dedit, postulans, ut se de 
Kis lebos ipse certiDrem fa^feUK PoArem&s ab 

literas mihi Luteti& redux adtulit Ravius rs^ 

■ 

Ecr^ mox ipse dfe l Dicdmbris ilobis morte adeifl* 
ts« Quae) profecto V tiln crebrae hominum no- 
8 CiioraiB -iBortes nos^ quoqUe «dmonent, ut 

bre* 



^o MEMORIA SANCTOCRUCIL 

breve et incertum reliqaae vitae spatium bene fin 
ctis eztendere conemur. Saoctocrucio autem no' 
s^ro eiitum adtulit aifectio corporis, quae migis. 
cum doloribus quam vitae periculo conjuncta fi« 
deretur : qua laborantem dum amici spe et codoiw 
inoratione repetendorum studiorum, absolvendi^ 
rnmque scriptionum inchoatarum , recreant et coof j 
aolantur, inopinato mors eum abstulit die xiMiftii 
tii, hujus anni MDCCCIX. Talem tantumqoii 
virum amisimus Sanctocrucium , qui non soloB 
familiarlbus et amicis triste suavitatis et consi 
dinis suae desiderium» sed omnibua docttimetj 
virtutis, magni et in adversis rebus invicti a 
egregium exemplum reliquit. Et unus oona cf 
illa Parisiensi aetate atque consuetudine nobis tii 
auperes, Larchere^ Ne&torea vigens senectotes 
quam Tibi porro laetam fortunent Musael A0$ 
MDCCCJK. 



A D B E N D A 



AD MBMORIAM 8 ANCTO CRU C lU 



Ez ilise. Doctr. lAh. II. p. atfi i ttfii 

\^uum desideratissimi Sanctocnicii Memi 
scribebamus, dudum frustra ezspectaveramtts 
quam materiae accessionem k Larchero noatro 



I 

\ 



hat 
te 

DCtl 



ADDEND. AD MEMOR. SANCTQCR. 041 

)m iapmiendain: quae, Memorid nostrl demam 
editly idnos venit: sero quidem : nec tamen mit« 
ttoru conctatione ^ qui mature eam dederat : sed 
Idraentis retardato adventUk Adjecta erat Noti* 
lif Silvestri SaCyi: quam ipsius humanitate ac« 
cqrtam jam ad scriptionis nostrae uaum adhibue* 
ftiDiis. Nunc , quae ad hanc supplendam perti« 
ftai, ez Larcheri literis, Latine reddita appona* 
«os: M Gratum mibi feceris, si aliquid scripto 
aandtveris in hudem Sanctocrucii nostri. Ec 
hoc tvo officio plane dignus est, qui te multum 
Imavit. Aegrotantem invisi iere quotidie t et 
AutAfttus JFuit morbus ab exitu Octobris a. 
llDCCCVill ad d, XI Martii MDCCCIX: et tu 
iKiibiseris unum & jucuniissimis sermonum argu- 
■entis: neque ille de te loquebatur sine interiore 
lidmi motu; ut ^acile app&reret, quam erga te 
liocere afTeCtus esset. Principio morbu3 nil ntsi 
ftioguria , nulio cum vitae periculo , esse videba- 
tar. At incidente bis deinceps cruditate, secuta 
ctt febris continua^ et malum ad obitum usque 
iovaiuic. Quod autem in Notitid Sacyanl facca 
cit mentio ejus uxoris, dign^ sane est de qua 
phira cognoscantur. Est profecto foemina multi 
ingenii» animi optimi, fortis, constantis: aingu« 
liris in consuetudine ac sermone amoenitatis : nec 
vulta et habitu gratiae expers* Haec furiosis ci« 
.idbns strictos gladios sibi intetitantibus , ut mari* 
tirai ipsis demonstraret, imperterrita mansit, ma« 
itumque servavit* Uac uxore Sanctocrucius no* 
Fo/. U. Q «tct 



d4t Al)l)ENDA ad MEMORlAKf 

ster felix fucuras erat , nisi fatalis Regni Frane' 

conversio ejas re9 foftunasque afflixisset. D 

fiiii adolescentes , praefecti militares , initio 

muItuS) civili ferro trueidati, Unica filia, pos 

tiro nnpta biennio ante patrem mortua , comp 

ribus relictis natis : ex quibus uham neptim p 

Vulam secum domi alebat Sanctocnicia , eamdc 

que tredecim annorura egregiae spei puellam , 

tero post mariti obitum mense, morte sibi e 

ptam yidua amisit. Atque illis omnibus in ca 

XDitatibus, carissimorumque capitum aikiissio 

()us , foemina virilem constantiam f etinuit : qu2 

ipse praesens et antea saepius miratus sum, 

postremum eam salutans piridie quam Parisiis c 

tnuvtk profeetura esset. Neque hoc reticendiElm e< 

eam esse postremam propaginem inclytae nobilit 

familiae Delbenae ( Delb^nc ) , origine Flortntin 

ex qua bujus majorcs primum coniites Catbarii 

Mediceae nubentis Henrico II , Regi, in Gallis 

venerunt : qaorum posteri deinde snb nostris S 

gibus, complures cum imperiis excrcituum, ti 

amplissimis Archiepiscopatfis et Episcopattis i 

cerdotiis , inclaruerunt. " Hactenus Larcheri 

Alia, recens edito lectoque sibi priore PhiloQ] 

thiae Libro, me monuit doctissimus adolesce 

O. L. Wassenarius, is, de quo dixi in Adde 

dis ad Phaedonem p. 337. ,5 Sanctocrucii Jnii 

adyersiones ad Vibium Sequestrtm prodieru 

a. MDCCLXXVIII: liber De Coloniis 

MDCCLXXIX. Est etiam Commentatio 

C 



'tpMtSs XftiopAonfta ifi e4itidne J. 0. Schnei» 
irnmim Barthelemyi Anachai^side , TomoIX^ 
ula Hotttimtn fllustrium: den^que Refif/atia 
aJosi Literarii F, A 'tFolfii^ V, Cel. de Ho^ 
\p«ematihs} Harisiis ^. a^MDCCjtCFlil, 
II ipse Wolfius meinoravic in Praefatione Ilta^ 
a. hUHJleiVk 8. niii. Lipi« ap. QpesebeA 
I cditae.** — Ao. MDCCCXI^ 



1 «•-»•■• 



» 



» •■ 



o 



Qi 



hm « • m 



AN« 



I 



ANNOT Atl d 



A D 



X B A K^I I L I B R U ik 
DE POSIDONia 



r 



\ 



, I» 



tX BDIt. POSIDONIAHA» pag. ft^^8# 



V^uidni gratificl»* tibi , optioie Baki , et ps4 
liiodeste, et promissa juste petenti. Nam qoni 
tu Itbeiluni hunc tuutn jam totum perscffptuiii id' 
hi legendum tradidisses ^ ut , si quid in ea deaido 
rarem, te admonerem; accidtt eodem tempoie o) 
i legendo me et aliae occupationes avocaie&t , 6 
scriptura manusque tua rejiceret , elegans quidei 
illa et concinna, sed tentiior minutiorque qotfi 
pro meorum captu oeuloruni. Itaqde tibi suasi i 
libellum continuo typographis describenduifr d^ 
res ; sic enim foie 9 ut , eum facilius commodMJ 
que legens ,' aliquid haud inepti additamesti eoj 
llgerenr. Etenim qui te tuamque industriimJ 
longo ittde tempore perspectam haberem, non dl 
Bitabam quin si quid iL te, et vel solis tuis < 
Aanibtts exiret, id ejusmodi futurum esset, 1 



/ > 



ANNOT, AD J. BAKII LIB. DE POSID- 



n o 



B R U lll 

)Ni a 



> pag. &6oj 



nie Baki , c 
tenti. Xaa 



Aeyeri quamvis |udicis acumen non refonnidai 
Axqac s(c evenit: Ubellum tuum yt perlegi, 
tum ralem cognovi , qui meae manus accession 
aoD itquiceret« Est igitur ejus confectl , inte; 
propriaque tua laus, Et quod nunc adscribo , i 
^s illud honorarium quam necessarium , non t 
•d q;>erae tuae supplementui^ » quam ad biblio] 
Ift emolumentum pertineu 

Nam et hujus apnd nos , honestissimi viri , 

lioDes valuerunt, cujus caussa veUe debemiis, < 

Utantis cdendo libello sumtus chartae operari 

que impendere , et metuentis ne emtorum stuc 

Vpvius Dominis tui obesset , rogantisque i|t qi 

iheri bibliopolap in Heusdii nostri Specimine I 

|tMiic9 tribuissem , idem sibi in tuo scripto trib 

EipBy et aliquid mearum litcrularum adderem ^q 

indicium in titulo ponereturp Quod eo 

Umaps monendum est, ne forte alii meae ratio 

\9. viiae igqari in eao) opiniopem inducaqtur , 

fufientf me cupide occasipQemcapt^re, qua noa 

VjBim scriptis discipuloruni meorum praepons 

EfD vero, exceptis Disputationibus me praef 

iPoblice habitis , id semel feci in Heusdiano scrip 

oonc in tuo iteriim facio. £t, ut antea, w 

(tmimp mflvi disclpglos istud a mecQmmei] 

ilioiiis genus non requirercf Sed hoc cuicuiai 

|flit,lubeft hqc mei de te juJicii testiiQQnium , < 

tuus se nunc in publicam lyceiq prodiens libel 

ifueieur. Nam semel quidem cognitus ipse se t 

\fux; ut item sc tutati suut prior^ nostri di 



^i ANNOT. Aii J. BAKH tlBR.OM 

ptili , et ex primo specimine caetera deinde «ite kA 
pta lectoribos approbanint. £t tu sic fiides, e 
iA postemm sine isto cortice meo natabia« 

Bst igitqr , mi BaKi » bic de Posidonio commeili 
tarius prima pensto spei^ quam tu de te oiibi rt 
cfeils conciliatus excitasti. Alii enim sunt disciptt* 
Ii , qui hoc Litemrnm stndium in nostris demu 
scholis concipiant : alii , qui afierant. Tc| id ati 
tiilisti ex discipiina praeceptoris tui , F. A. Bosi 
sei, Gfymnasii in hac Urhe Latini, tunc Coore- 
ctoris , nuqc Rectoris , ^inridoctissimi , opdme saqe 
iteriti, et de te,etomnino de illo Gymnaslo , cuni 
stccurata elementorum institutione , tun^ ingeoii^ 
elegantiae sensu imbuendis, tum vero anlmis ad 
studii constantiam cOnfirmandis ; per quam u^icct 
constantiam &yigsq igntfi^irii^ Ti}Jloyvi* Hiscira^ 
dotibus quiim tu naturale etiam bonum adferres, 
industriae , rationis, judicii ; sic meis scho* 
lis operam dedisti , ut nil ex^idere, nil in temq 
defluere sineresi eamdemque viam dotnestieo stu« 
dio legendis Scriptoribus Graecis et Uontanis per^ 
«equereris. Itaqiie tertio jam anno, qiii abliift^ 
jtem fuit tectius: quandoquidem hic est aextai 
nostrae notitiae et flmiliaritatis: tertio igltur annq' 
jam eam facultatem assecuti^s eras , ut insdrueres 
progressuum tuorum specimen conficerey qooeoa 
id doctorum hominum cpgnidonem pfoferres, fSii 
tes fortunasque tuas honoratis viris taendas conH 
inendares. Cumque de argumento scriptionis ca«< 
git^^ COSpi^i^s 9 coi^tinuQ ^bi oc^urr^^at cogo^ 



D E P O S I D O N I O. . 24f 

tBS ex I^yndeniana disputatione Panaetius , quasi 
^raescns praesenti persuadens, ut discipuli sui Po* 
l^sidonii rationem liaberes, ejusque res ec scripta 
jUasttandb tibi sumeres. Respondtt eventus coe^ 
Opus ez tua tibi officina sic exiit , ut et ma*- 
iaeaua copia, et descriptioni ratio, et orationji. 
las ac diligentia constarett argumentumque 
aiiit antea, et k Burignyo in Memoriis Acade« 
Inscriptionum Tomo XXIX, leviter affe* 
ftOBi, i te demum accurate confectum exstaret^ 
^ Sit igitur haec , ut dixi , prima tua nostrae de te 
; ipei pcnaio: quam deinceps caeterae sequentur; 
i ct ^idme Cieomedes : quem tu argumento Posi* 
r doDtano tractando , multum versasti, cognovistiy 
L cmeDdaati; ut, etipsius, et tuo merito, ejus ali« 
quando edendi consilium ceporis. Sed hoc tu tua 
fempore efficies: meum jam est in rem praesen* 
tOD venire, promissumque annotationis munus 
fq>lere. 

P. 7. Kat* ifia^ 9 frequenter valere nostra aeta^ 

U^ pervulgatum est; at non item constat, quous-v 

^ne hoc spatium pateat: quod ex locis Scriptonioi 

coostituendum est, £t sane hinc apparet illud 

[: ^omplecti etiam ea quae in nostram infantiam , au£ 

s JD paulo antecedens eam tempus incideranc. Stra* 

r boXVII, p. 11869 A) de Numidiae regibus nar<v 

•fmriatmTo^ *lov0x * i. e. nostra autem aetau h^no 

regioncm tcnuit Juba , pater Jubae nuper mor-^ 

.S0fd: p^ter est iS| ^ui j^ Caesare vict^s heUa Afn^ 

Q 4 ««^ 



04» ANNOT, AD J. BAKII LIBRUM 

ctno perilt A. V. 708 : filius autem notus in ] 
rls scriptor. At Strabo anno Tiberii qulnto 

V. 772., libruni quartum operis sui scripsit 
que postet demum» nec constat quanto sp 
edidit. Cumque fllius Piv^r) mortuus (ficatur: 
tuit profecto ille nat* ijfia^ dictus patris obitu 
te Strabonis ortum accidisse. Posidonio 
Athenaeum VI, p. S75, A, hujuslibelli p. 
KMt iifiZ^ 9 ut de re praeterita dicitur. Saepe 
Plutarchum, cujus locos adscribere longum 
notasse satis est: sic igitur, Moral. p. 118, 
124, C: 404, A: 410, A. Vitarum, p. . 
A: 1079 D: 109, £; 123, B: 132, B: 1 
E, bis: 318, E: 335, E: 37^» C: 378, 
524, F: 668, F: 849, B: 1052, D. Paus 

VI , 5 : Mf&9Wf rSs¥ ««tf * i(ji,xq * opponit her 
aetati : qui saepe hoc sensu usurpat xat^ ifii 
c. p. 386, 408, 495, 527, 531*535» 592, < 
641 , 688 , 881. Ejusdem rationis est xar^ d 
Mr* airoig , Aujus , horum actate. Sed naf 
etiam apud Diodorum Sic. I, 10, 84: Lucis 
T. II. p. iJ79; III, p. 68: eteosdem et alios 
pe; unde formuiae illa potestas iutelligitur. 

P. 17. De conversione oraiionis obliquae i 
ctam , diximus Bibliothecae Crit. P. XI , p 

P. 34. Seneca Ep. XC : Solon , qui Atl 
oequo jure fumfayit^ inter septem aevi sapi 
notos. Assentior Pinciano corrigenti -^ intet 
tem ilUtis aeyi s. n: non item alia mutanti« 

P. 43. Piutarchi verba DePrimo Frigido p. 



D E P S I D N I O. 1243 

U f , sic nos plurium etiato, quam iilorum trium^ 
mictotiatt librorum edicKmus. 
'Pf4S* Diogenes Laenius, VII, 159: pMm^ 
g|r ifMTiifM Ti9cc¥ 0x9iv 9 m) wpivciw ehM. Sic 
VDlgo libri babent: at 9 mutandnm iA jjf, ut jan^ 
Kohnias monuit ad h. 1. i. e. : dicuaf totam Dim 
finatienem comtarc^ cadcm rafionc^ gua Proyi^ 
ieiuiam — *» 

P. 54 — 57. Est hic Physiologiae Stoicae locus. 

t lecentioribus nondum satis explicitus, quo or*^ 

dioantar siblque invicem accomraodantur species 

mpS» W9A^ M oiajag^ Koitf^g wotigj Wuig xQii^* 

qui locus quum late pateat in Stoica ratione , ad 

ejosqoe partes complures intelligendas valeat; bre« 

viter enm, quoad ejus fieri potest, describamus. 

Eifo woAg , ccrtus , quidam y dicitur unusquisque 

lioiDOy et omnis rcs singularis^ quae bodie vulgo 

indiyidua nominantur. Igitur unusquisque srdiAc 

spectatur bifariam , vel per se proprie , iS/^p xoiig ^ 

certum individuum , tyoiia » Socratcs , Dion , Thc^ 

i0« caet.: vel ut individuum alicujus generis» 

JBNWf mlg 9 Ttpo^nyopla , homo , y/r , milcs , caet» 

Diogenes Laenius VII, 58: lor/ 32 wpoafiT^opla pthf^ 

tmrk xh tkioyhniv 9 iiipoq xiyou oiiiiaTifOv noiviflf wqid^ 

fyr« 9 o7o» ivipc»TOO 9 txiroo * Svofi» ii im (lipog 

Xiyou in^uv lilav xoiirnra , olov Aioyivfio 9 X(uicpinf ^« 

Jtique statuebant , unumquodque individuum ^ 

flrwiy, subjectum, vToxilfitvoVf duplcx csscj lilug 

jtt uHvug. Sed duplicitatem istam Stoicorum sic 

jflterpreutus est Forpbyriu^ apud Simpiicium Iq 

Q 5 Ari^ 



^. ANNOT. ao J. BAKII LIBRUM 

i^ristou Categor. r» i, ut utramque iroikHr^ 
filMf xa) m^kvj pro uno disjuncto geminae di8tri« 
biicioDis acciperett qi^od cujusmodi fuerit, diluci* 
diu8 fiet ipsiu$ verbis «appositis : Tamip )i rifi 

mlfUifOy 9 oif fcdm Kotra rc\fi iri rv^ ^Toi$ 9 iAA^ 

Mr^ rcir^ vpiyfivripQu^* $r« yap 4^oiog 8av 9 n^h^ 

pifiu MXil i ^Apiororikfiq^ TrparSv iju roti imm^ 

fJifOU fftifimyipbivo9* xai ioirspov Koivug woiivf 9 QA^ 

^orarai* x. r. A. Atquc est haec intelligenda Di* 

Visio et Subdivisio ; iiroiuifiivov Divisio » in oifU»ti 

irofiv* «ipiMl Subdivisio , in xoivig Toiiv, etI3/#ffWi'* 

tioc significat reprehendens Stoicos Plutarchua Dc 

Comlnunibus Noticiis p. 1083, C9 in declannda 

mat^riae hac ipsa coromutatione : r/ d^toii^iv ol rph 

^iKOi riio iy»pyila^ ovroi na) Knvivto rav ivvoikfX 

y^-ixoiOTov ifAuv iliufiov olvou Kx) ii^uij K») imiv*^ 

$iX ckrvip o\ voiHTCi) '^obo MGhmllaq , o\ifum fvft 

fiiv ijvpifiivouo fiipi7i9 t(^q U iTTOKpivoptivouq* ifjA 

7iio vifiara raurov fxoifr^i ZPSp^r rairriv ii ^pui% 

^ictfriv li fiipoq Ka) rirov* kx) raZra iwi ptiiini^ 

yi'JpciTO)v ipifUKX wpinpov * ih}^ oiroi fiivoi iJUn. 

riiv aMiviv raurtiv x^p) 3iTAc^y Kot) ifA^i^oXtorv 9 k 

%io iftSiv iKXorio ivriv ivoKilfAiva 9 ri fih oio^ta^ f\ 

)i iroiiq * ka) ri fiiv ( scilicet oivl» ) ii) pu jui) ^« 

"porai^ fArin ai^ipuvov^ fAviri fjLiioifjLivov 9 fAigri Skm 

%Uv iTTi iiafjUvov * ri ii hxfiiun Ka) ai^ivirmi ud 

$i§itvrdi9 xa) xivr» xioxn rivavrla Cariptfi^ &uf¥t 

^i0vtoo Ka) ffvviipfiofffAivov Koi vvyKixufjUvov 9 xA 

rnq hcc^opif rji aloDijoii fmlof/toy wapi'xov a\lfaotai» 

Sic 



' D E P O S I D O N I a 35C 

Sitt et&m tcripsisse videtur Plutarchus. Ad eam- 
4eo tenteiiti^m pertinent dict^ Posidonii et Mne-f 
Mfchi e^ Siobaeo huc gpposita , et cum his coiv* 
lereiKfau Valuit eadem r^tio ad loci de Critcrh 
ttn qtiaestionem quae est de imUscreiis ; quod 
iwvitii Primipium Indiscernibitium usurpant. Nam 
Hiitioi Academici contenderent 9 duas aut pluret 
ftt fingulares adeo ^imiles et aequales esse posse, 
)rt nullo Criterio distingui possint; Stoici con^ 
tn affirmabant^ illo concesso fore h» woth M 
hlh 9Miy •' idque fieri non posse. Sic Plutar-r 
dias De Communibus Notitiis p. 1077 , C : 
^htmnu TOlwv ierh airSy m) ypifipiAm iwrvx^Tif 
tiUil^ sr^ Tcifg ^AKainfAaiKob^ hxCf^pofUmv nA 
p>tnfm „ i^ vhna vpiyfictra ovyx^ovvi rx7g 4« 
^ npMXka^lxiq Itt) ivoTv odrtay %va iroiby thxi ^tx^i^. 
D giMT-" KalfOi rdvTO fih ovk Ijtiv l^rtg ipipixmw 
iiitx90t7Tai^ Koi touvxvtIov oUreu txvfixvrh^t etvxt^ 
id n^xk^oiv 9 eJ fdtre [^irTX (pxrnt , fnin puKlf^ 
f| iiiXiTTx 9 fiin mp^ vvpig 9 $ (niK^ 9 r) tov kh 
tm 9 eixov 9 Iv r$ ifxvt) XP^vcp yiyoviv ixxpiKhxt^ 
nr. *EKi7vx li hrug vxpot tIiv twoiiv ivriv & AJ* 
ftmv oSroi kx) irXirTovviv^ „ Irl fiiixg ovjlxg itSo 
ttag T^nicrlai TOioiig, x^) '''^^ ^Srifv oMxv hm 
9 taih lilag txovaxv 9 iinivToq Mpou Hxff^lxi Kxt 
fi iui(pvXdTTiiv ifiola; ifACporipw.** El yxp Ho^ 
ftd Tpi7g Kxi Tirtxptg lcrovrxi kx) icivTi , kx) Brovg 
h ng elroi 9 irip) ytixv oMxv * xiyu li ovk iv ptJpt&i 
ix^ipotq AAAi 'scxvrxg Tr^p) ohyiv ovtrlxv iicitpovg. xir 
§f loSv lf^iJ?»3fW n i^^^*k T$ ii^v ivipitv rin 



tg» ANNOTw AD J. BAKH LlBRUM 



» riv ^l» T&¥ tsQvy ivcLx^p^iv ix\ tkv lifiivoimt 
^ iJr» ifioli ynfOfAivov^ ijr) (iiciq Tilg teti altipog oir 
.91 orlag hmXih ^ifi^Tipovg.^' Ita Chrysippus « 
:Contrariain non minorem repugnantiam incidehtCp 
llt i6o iVtff iroiobg M Tijg airrni; ourlaot ^^ U^ 
yidua in cadcm substantia , admittcrct. Eodoi 
.nomine Chrysippum reprehendit Philo Judaeus Up 
^Mundi Incorrupt. £d. Mangey. T. II, p. 501: 
Xpy^tWTOO ouv i iofCtpuoTotTog riv xaf oMlo^ k 
Tciig jrtp) ai^avofiivou 9 TepsTiiieral n toiAtoo* mi 
wpoxaTetaKivaffftg ou iuo ilioTOiobg ix) rv^ aitio o^* 
^lao ifJLiixavov tnjffTiivai 9 cpndv 9 t> '^Earm Umpln^ 
99 iVixa^ Tiv fiiv Tiva iKixXfipov riv H x^P^^ ^^ 
. 99 voiJo^iat Tou ir//9cp xo^g * xakiXaiai il riv fuv ikh 
. 9, K^iipoy Alava 9 Tov ii iTikij Qiava ' x^rnTa itf* 
9, Tifiviaiai ^iuyeg riv hipov toIv Trdioiv. ZifmpA^ 
. 9, vcu li vinpcq l^aprai , r^y 8^My« 0a9Xitv i(^ 
99 xiiinpov ihai* " ToSr^ ii Trapaio^okeyouvToe pubr 
^Jv cVr/y S d/^iiiivovTeg. Tlccg yap i ptiv eiiiv ixfir 
. Tvipiaaitio fiipa i Biccv aviipTa(rTai * i ii iwoxorHf 
^rev rola Aluv eijci l^iapTai ; n AiivTuo 9 ^fr* 
. 9, avahipafinxt yap e ixTfAijii^g Tiv vSis Aluv l|t 
99 Thv ir«A9 Tov eimeg oiolav * xa) ide ilieTOitH M 
y, Tov avToy ixoxiifiivov ci itivavT iivat. Tetyapok 
9, Tiy fiiv Aluva fiivav ava^xatov^ t^v ii Qiftva t^\ 
9) laptai.^* Tai' oix vr' aXXav^.ix^^a to7o aino] 
^WTfpoJg 'AXtanifAiva — ^o)v i Tpa^txig. 'An|i«>| 
iifuvei yip Tt§ tIv Tvwgv Toy he^ev 9 m} i^ap^iiTm 

m 



\ 
J 



1 



D e P O S I O O N I 0. ftj) 

rmnA MUftq^ 9 itl^u va^hratti , jca} aMi¥ (pia^ \ 
^ i^ Tp6mxy. l,%iwti V Sii. ^TroKtMm I 

^i§§¥^ i Ti/u xi^fioy ^t/zii* itir» toO f\ou ri fU* 
ixmtroif ' umk iitpaiptMoi 9 &9ittp iwi rw Alwo^ 
W^ oSrm m/ iiri tov xdTfoou ioou syroti VdfiA* 
M^* Oiwiwf iviyKni Xhfti» iu i ft,h xiTfio^ oiic. 

BfTtU 9 i Ti ffSpUt i^MptttU 9 Smp O&ii XTTO^ 

§)o r)y wOtt A/«y * iAA* i roi uirfiou i^u^ 9 &^ 
^ittp^ i ptfiih 7rtt.iw¥. 'O fii¥ yip xivfiog ht^ 
\rT00tt oirltt» i¥iipafAt¥^ icpMptli^ro^ xut^ t§So^ 
utrooMk * i^ipn V 1} ^tjxk )<^ ri ftii iu¥etolM 
tUowoto^ thxi Ttp) ri ttiri i^0Kttp§t¥O¥, "Exlt* 
» M rd ?Jyti¥ ^ltlpitrltu r^ rpi^cM^ * i(pliprstt 
ir§ifXI^6ffil4 9 ivi^n»! Ktii riv xitrfiO¥ S0l»pTO¥ thtUm^ 

lec quamvis longiara appooenda fuerunt , ut ra« 
qoaestionis inceitigQretur, Videtur autem 9 ut 
i, banc Chrysippi repretienAionera 9 pdtlus ab 
y Scriptore descrip^iase^ quam k ae ipse habe» 
Philo. Quod aliquoties scribitur tliowotoitq 9 de* 

bit Stoice scribi lUtio Totoiq. Caeterum dedi- 

■ « 

is xoi tiiri§¥ Olttpofii^n^ rl)iv vpi^ottof 9 omisso r^ 
te ttiriy» £x eadem ratione lux accendenda est 
. Antonino X9. 7» ubi de ortu et intericu, !• 
, de permuutione, materiae disserens, hunq 
tum disputationi facit: m) ri 9rtpif/i¥iO¥ ^ xei) ri 
yfiaruA^ fOf (Pti¥ri^y r^ ixi rnt yt^ivtotq* xift 
I r^Sr^ isi/IU i^) rplni^ iipUpx¥ ix Ta¥ cirio§¥ xtil 
9fiU¥0u kipo^ rijfy iiripfoii¥ lKti^t¥. rovro ov¥ 3 Ikxj' 
furttfiiMMi' ^X 3 4 ft^rfip trtxt¥. ivilov l\ 



f 

iS4 MitHOT. Ao j. BAKII tlBRUl^ 

iti buftpi 99 ?Ja¥ ^rp^9ir}jKH rf lltctg m{i, «A^ Jk 
9Y wpi^ ri yHy xni(MW¥* Quae sic eKpUnanda vk 
dentur: SQUdum autcm ct spirabilci quod mutari 
diximus , ne putcs iliud essc » quod Hasccndo accc^ 
pisti; h$c cnim omnc hcri ct pridic cx aUmcnSis, 
ae tracto aerc afiucntiam cs itkrcmenwm aeeepit f . 
at ea pars , quam accepit , mutatur , Hon ea fuam 
matcr pcpcrit : ssc autem statuc , iUud. iticremen» 
tum tc nsmium ad te ipsum 9 ad tuam singularila*, 
iem ct unitatcmj omnino ad tuum individuum^ 
sdstringcrc; quod individuum nonperitnet adprac^ 
scntcm disputationtm. Priora ex dtsMadi ne« 
zu intelliguntur : postrema aliunde lucam itqm« 
funt. Igitur, r) iwl if^ ywiwss^q^ tt t i^ pdjivn^ 
fr»My»est ipsa anima^ quae secunduoi Stoieos iu 
titero matris oritur : quod annotavimus ad Plutar^ 
chum De Sera Num. Vindi p. 84: quibus addato/ 
Porphyrius Adv. BbSthum, apud Eiiseb. Praepi 
Evang. XV9 p^ 8135 C, Di et Gatakerus ad Mi 
Antonin« p^ 107 , et 357^ Jam vero oMa conti« 
liuo motu et mutatioiie agitatur; non anima^ quauH 
tis extemo adfluente alimento nutrita; haec'eniia, 
eadem manet , et hominem r$ litu^ iroi^^^a^ wfoe^ - 
t}JKit9 suae singularitati et unitati , 'et ';' ut ita di* 
cam , individualitati , adstringit , facitque ut sem^ 1 
^er idem maneat« Neque hoc titm ^eth pertincJbat i 
iid praesentem disputationem ; quippe cujus pro- 
positum erat yhe&t^ xa) ^opk rijg oMa^. Porrdr 
'Miw reddimus sic statuc^ vi Verbi Medii, quaA- 
subjicc tibi , admonc tc* Quid autetf' illud vocf« 

bn- 



fiE f> OSIOO N^IO. »55. 

am Stoicis valeat ia definitioDe Muadx , ISiW^ 
iw eam nominantibus , jaio apparet eoa dicere: 
fnkm kuHc esse^ ex toto genere Mundorumk 
cum iridiyiduum ^ in quem omnis materia fioni 
tta sit* Pb^idonii utraque snnt apud Dioge* 
Q Laert. Vil, tam 137, quam 138: Aiyow 
rh whpm rpixS^* aMif re riv isiy. riv i^ iird^ 
etrlae IS/o^ iroii¥ 9 i^ ih t^xprie iart xai iyh^ 
9fj itifuovpyi^ Hy t9c iiaKoaf^iiciOi^ 9 xari XP^^ 
k^ wofMoug iycLXloKtn elg iavTiif rijfy SiTracra» .^ 
y, «lA wdMv i{ ixuTOu yewivm — ^ xai hn nivfU9 
^ae 90iig r^e tHv oXmv oMag^. Dlsertius haee 
Itt aliquanto Areius Didyibus' apud EusebiuiH 
«p. Evang. XV, p. 817 , 6: ^oxov Ik riy uifr> 
' oim TOiO iavToH pUps^i Tpoaaofopeio^i itiv. rfir 
a Im m) pJvoe sTvat cpa^t nai werepaaiuvov j nak 
fj nai iTitovi xa) Mv' iv yap roit^ vavra ts^ 
sHoi ri ffifAara 9 aeviv tt /BD^y wwipx/uv iv ai^ 
t) ykp Ix vi^g tffo oivta^ voiiv xpova^opsve* 
I «i narit rlfv iianiefnieiv riiv rotair^v na) hi^ 
tv Ixpv^ ~ nai ri (liv in rfie wioifo oieiao wof 
wlefufv ifitcv sfvxt »a) Isiv. QUam unitatem 
Ddi reprehendens Plurarchus De Orac. Defectn 
23, E, Stoicos perstrlngit, loco adhuc inqui* 
»9 panitii i nobis purgato in Annotation^ no'-' 
^editionis, sic aiitem plenius purgandot^ '£• 
tai rhv 0fieiv Ipijxev ri nat^^ haera yiveeiv neH 
tv (Jev ij^yelotq , 9 napTcug ft^ipfixrt , wepdxoti^ 
eiihf yip iv iptSfi^ , rSv tvrav irriv 9 ovye 

fyof irdfx^ ^^vie • Mi Tvy^ciwi rne roiMe 

wpov^ 



tur pliircs es!.i: ftHmdos, ik'c liiinc un 
viduuDi iii gijiicri: MiinJoruni. Dktio 
«Tiw* respondet individuo; quo nomiiie 
liti «imus uil, quod Gnecis quoqne 
hoc seosu usurpaium reperitur, qvi %\ 
stngu)ares,irviu«» tppellanim. Caeier 
cito de hidiscreiit ^ quod bodicn^s dJc 
eipium Jndiiterttiffilium t Cicero Acad. 
c6, relicu Stoica subt)litate« qusestio 
)ari ratione ad RomaQorum his io rebi 
rudia ingcnia accommodavit. 

P. 53. De quinque .his. corporibus : 
■ciB, k Platoni in condendo Mundo ceh 
ximus in Annotatione ad Phacdonem : 1 
lujnvnc 9<pti{fa p. 85 y Dostrae editkm 
plscito interpretanda est. 

P. 6r. Heraelidea Ponticus quem sigi 
jus patronum seotentiae, Sole etiam 
Terra aulem mfftat apparentem Solis in 
tem sertari potse, quaeri posset. Nai 



BE POSIDONIO. «57 

r 

Inni, temporam ntiones obstare videntur; si* 
fiidai Arisurchus hic aetate Cleanthis Scoici 
fiut^ Bt apparet ex Plutarcho De Vultu Lunae p« 
923,A: post Piatonem, quod diserte colUgitut 
(iPIatircfao Quaest. Platon. p. 1006 , C, anto 
[AicUaedem, certo eonon posterior^ quippe ci« 
futnsabeojn Arenario p. 319, 331: Cleanthes 
Mn^^eDoni in Stoa successit Olymp. CXXX^ 
JfA.C. a6o: et Heraclides fuit auditor Piato* 
A, cqua mofs intidit in dymp. CViU ^ i ^ 
K C. ^. Praeterea hujus placiti patronus ab 
Bnclide dicitur wapiTJiiv n^ u e. atiquis prac^ 
kfbniy qui siycre 4cHit^ quo indefinite praeter« 
biui tempus significatur* Sane fuerit hic aliquif 
PyAigoricus qui inventum ft Philolao inchoatum 
ttpficiKrit. De cogniu Veteribua ratione Coper- 
licana multa exstant testimonia, quae apposuit 
loctissimus . L. Dutens , in libro Gallice inscri* 
KDt Rxchcrchcs sur Porigine dcs ddcoufci^tes a$^ 
fUoies sux Modcrnes^ T» I, p. 193 9 seq.: et 
los boc argumentum ad Plutarchi dictum locum 
tt^ifflus. NunC) ne tacendo errorem probare 
ideamur virorum de Hist;oriis bene meritorum ^ 
iQOtuclae ia Histon Disciplinarum Matbemati- 
inua T. I9 p« 110, et Xylandri^ eumque se- 
Dcntis Corsini ad librum Plutarcheum De Placi« 
S Philosophorum , £4: ^Aplfirxpxo^ tip "HMoif 
V0i §u!fk runf iwXauSv 9 tnw ii Th¥ nml wifi ri¥ 
Xuu^ witLko^ — . qui pro .r^v perperam ex Buse- 
o honc locum citantt Zthiitf^¥ kgi Volunt^ 
r^l. IL K 4UU9 



tst ANNOT. AB }. ^Akft LlBkOlt 

quum r9y et res| ipsa 5 et Stobaens Pb^« p. 
ei ottkies nostri libri, scripti edirique^ tueim 
qoafliquin!! ratio pleniorem sentenriaiit bajusi 
requirit '— tiiv 3) Tffv %m1 irsp) rip ixiakivtk^ 
rj>y 3} Zf ^jf vifv irsp) r^ I^v — . niad tmm « 
pi7y ut alibi saepe^ ita boc loco est star^ctm 
hiOVeN cernn : xiiiam signtfkationem illostn 
T. Hemsterhusius ad Thom. Mag. p. 187- lf« 
. Heraclidis opmio.de Motit Terrae est \Tt Hbro I 
t^chto De Plac. Phit. ill, indeque item apQd( 
tenum Hist. Phil. Cap. XXI, at apud Euseki 
Praep. Evang. XV, 58, recti^js exhibit»:? 

vovtri fHi rhv T^v» oi fiify >^ fierafiatinShJ^* 
TixSf , rpoxoy VkH¥ h i^ovt orpe^fAivftv JM ho^ 
Ix' imroKi^. Pnucis eum tangit Prbclus at P 
Tim. p. 281. 

P. 65. — oi tSl oAfiarx riq ^tjx^i vwtxjii , i 

rnl fvx^ ^ot, vifidra» K e. non corpord ank 

coniinere , sed anihiae corpora. Et verbum i 

%it9 proprium hac in re, servare, confincre^ 

tinercj ne ditabahtur: et placitum , ut vere 1 

tonicum , a Platonicis celebratum. Maximus ' 

rius XV, 5, p. 169: El yitp r$ ft&(i»n f$(p 

0liipofih(ip ( 1} ^vx^ ) irmpixfi ri fiil (pielptii 

^plx' XV air^ vvvjji* roXAoS r^ ii7 ^xfiiim sA 

"^v yotv rH tfwriflTfi rh^fiiv trSifia ^tif^itm 

"^lk inix^imixet. El ^i $uit r^r im^ frtpi 

fuvix^^9 A^^^ Pt^ airii'' »^ilv rt reiBro Itrrm 

rfc h itt904va$ iwxfiv ^pujjfifr; «• ri- A. Ploti 



V iMeib' Ar r$ 0>«iMtf Jytfi * if AA^ h r$ Ku^ictrtp(^ rh 
4TN0inHr, JUk) /y 1*9^ Mixom ri &yp9x^fmw 9 kcA h 
IMM^M /i0V- Porpfayriua apud Euseb. Praep« 
twg. XI^ p. 556, A: 1; ^uxil — h r$ tnir9^ 

8 inUs^^ 9 MJ iimfitmt sU f^v r94 i9»K§la^ 
N|bx(f ( &&(JL»rt ) KMropupviffihii 9 a&r^ r« 9rdi#r 
d iM(jpi9 ««) ri^v iaurij^ M»v ivahlxhvai oi^ 
il»— ^ hi: etdetti re dixit xarixfty Numenius 
iillnr^ p« Sipt tiptiXify^ de Anima continen* 
• tt drcdttidame Mundum, Plutarchus Quaest. 
ht. p, 10039 fit ti ^tpttxifnyoif Ixarriv tvrt 
tnpi^wro^. Oiymt)k)dorus in Plat. Pfaaedoh. 

^U P* 74* <M i^^Z*i &wttXit th tSpuij irpit 
^ Sm oifftaUotipa tvrh airbH nsA KVptcntpa — •' 
ipitinus De Quantitate Animae T. I9 p^sis, 
— Aalma — corpas hoc terremtn atque morta^ 
ftaestmid sud vivtfieaty colligit in unum^ atm 

9 in ano tenet ( u e. &wix^t ) 9 diffluere atquc 
uhsetre noH sihit. Seztus Empiricus Ad« 
8. Mathem. IX, 7^^ StoiCam disputationem 
m EpicVreos promens: m) oix^ ^^ ixtn^ 
inafpoo irofHfliTvat ( aJ 4^u^x} ) rup oafiirenf 9 
wA iBpflf WKliitapTat* oiti yip ^pinpov ti crafim 
ipmnrnKi¥ h airSv iAA* aSrat r$ oifiart ovp^* 
U ita¥ alrtaty wo^h ti Tptnpop aa) lauraJt* 

curi opioionem^ de corpbre animan ut vas 



£f« ANNOT. AB J. PAKII LIP,RUM 

tliain nrateriatn-crtitjneme, prodita ex>t»t in-Di^l 
gcne LaSnio X , 64. Lucretius scholae finesni-^J 
grans, ut peeta, captat compariitieneiii huic de^J 
creto adversantem : Ntnne vides aiam , quam m 
rtQ pendere nobit Sustineat corpus tenuissima 1 
ammai ; Propterea quia tam conjuncta , ai^ 
vniter afna ett, 

P. 67, 68.' In loco Cleomedis, ratio tibiqtf 
GOSdcm numeros postulat 300; igitur Balfotei 
rectesic lestUuit in editione sua CuEdigaUefacti|l 
p. 19. 

P. 08. Sofetn Mathematici amplius dutien^n- ^ 
ii partihus conjirmant majorem esse guam Ter- 
ram : quod ait Cicero Acad. II , z6 , videtur ac-_. 
cepisse ex aQiiquisstmis Arati interprctibus , e 
quibus item fiuxisse credibile est id quod ] 
quoque Icgitur iu Scholiis ad Phaen. 541 : i 'Bu 
w»fk raJf Mx6ii/tvrnulf IxmtvSti Tjjt t^t iKreu 
iticenrXafflm Sw xai i ra» Tv nu /it^iScut a 
iitroiuuiiicariw iazi —. Prope accedit Achilles Tt^ 
tius in Commeiuar. ad Arati Phaen. Cap. XX, 
S2 i Mio-iitt 'HA/«tf ftfitjiv Tijt tpxvi * x«l cl fi 
rtiiaJavf el H dKTafr/^uv, el H im»Ka,iitKa*t4 
wm. Attigic et P. Faber ad Cic. 1. I. 

P. 71. riinii H. N. II, ai : Jnde ad Soln 
fainguies milUes: ex ftutecedentibus siibaudiend 
sunc centum millia stadierapt; ut summa sit i 
dlorum, 100,000, multiplicata ciim 5,000. 
^uidem nuda ratio grammatica suadet. 

P. 74. versu ukiioo, in aimotittojic uostra i| 

m 



B E l^ O S I 6 O Bif I 0. 

yhttfcbsm De Vultu Lunae p. 932, C, legtcur^ 
qnod ics po6Culat ^Ksji; non ^xii^. 
' P, 82. De Tiera et Theraua^ diximus adPlu« 
Jvcliam De Orac. DeFect. p. 399, C. 
r P. 85. Rationem Graecorum V-eterum de Vcnd 
pb, qosque cura Recentiorum ratione compara^ 
dom nuper docte expllcuit Corayus, natione 
Gmcos , vetere Graecia dignissi^rus , ad Hippo^ 
«fiifr Hbnim D$ ASribus^ yfqaif^ Locis (editum 
Pttiiiis a. MDCCC.) p. 73, Proleg. 

P. tf. *H oh *?ih9 xcA a ""AKi^Mpiix i)ri irf 
«frj» Kihrat (igv}ffi(3piv$. Sic et Calforeus ^didit 
f.50, etlegendum monuit, Commentar. p. 215« 
P. 91. Et haec est acuta Bakii correctlo, ift 
'Stnbone II, p. i6i, A, pro zSp^ legcntlsZJ- 
(fip^^ ncc animadversa Tyrwlritto, in Cohjectir- 
'rii Strabonianis, digna sane hujus acumineviiam 
.Itfnrissimum editorem Lipsiensem-.-hoc praetermi* 
Msse, minus mirandum est. 
' V. 101 • In Strabone II , p. 155: irXn^ 9 if^rouif 
nk fivikorrm ?Jrti¥ " lc?! mutatiohe j| mutail- 
'ihm 10 «I. 

' P. loi. 'BtpraTcv iiJir^fi» » nomen ab Aritiphane 
Bergaeo vcnit, notac scriptore 'fabubsitatis : db 
^4110 nM dicemus in Addendis ad T6mum i , Anim- 
^adfers. in Plutarchum , qui illflra slgnilicace vt« 
daur in libto De ProgKsau Virtutis S^ntieh'io 
^ 79» A. ' 

P. 10$. Iq Strabone Ifl, p. 261^ B» uitofii^ 

. K3V . -l^ 



ii4 ANNOT« AB J. BAKn LDBllUMr 



wifunU 9 hkbet proverbii vim : de quo flonniillt m^ 
tavi in Adversariis ad Platpnem Rep. III » p. 443 , 
F : quaedam RuhokeniQs ad Scholiastam Pht^ p. 
S^: dixit et Erasmos Adag. p. 751. \ 

?• 144. Initium Regni Parthorum idem VaiBaa* 
tius in Imper, Arsatldarum T. I , p. a , pom'e 
anno Aerae Seleucidarum 57, Ante Nostram Aeram 
^56. At H. Valesius ad Ammianum Marcell^ 
XXIII 9 6 , p. 396 , Olymp. gxxxii , 2 , qui ind*' 
dit Ante Nostr. Aer. in 251 — 250 , Aer. Sel. ta 
Sed variant docti vh-i iterum , quamqu«m consen* 
tientes in annis Consulum M. Atilii RegalierL. 
M^nlii Vulsonis. IHam Vaillantii rationem leqmtup 
etiam novisstmus scriptor Car. Fred. Richteras 
in libro Germanlce scripto De Afsacidarum c$ 
Sassanidarum Djnastia^ p. 25. 

4n* Videtur paroedia Tragici cujusdam versos es« 
•e, sic fere concepta: "'Ev^nXi l\ 'Ayr/io^iyfi^r 
tip90$ jmb) lUtth 

V. 1^9. iitoisn^ acute corrigit Balcius : sed pro» 
kimo loco Athenaei V, p. ftio, F» acqaiescamfli 
Casaoboni ratione. \ 

^ V. 158. Athenio apud Mithridatem, iMi^ 
IMV rh fiMiPJa^ riiif ^/A«y iU iyipsTOf fuyi 
tvx^v Tfoayuy^^» Sic enim legeiKlum w(i$aiym9^99 
maximam apud cum nactus promotionem^ ut 
jfo loquuntur, i. e. ad praecipuam ab eot pron^ 
ttus dignitatem: non» Tpovayurnq^ quod Dale» 
vertit 9 facilUmum ad iUum accessum 



' ITE POS.IDONia \ %6$. 

; Plotaicbiis De Animt Tnnquill. p. 4M ^ . 
'fmymyi^ h rat^ aiXtiS^ iiAnmm. Instituc* 

• Notarunt hunc usuro Stepbanus Thes. L* 
r« !• p. 85 9 et Wesselingtus a4 Diodor. Sic. 
9 P« ^93 9 ^t 304* TraQStulerunt Stoici ad^ 
'0mTf^^* V^^ '^ genere fuisse suspicor Plu* 
i ftrba» nunc per lacunam imerrupta» Oe 
[Dpoibiis. Notionibus Ady. Stoiqoa p. 1072» 
»u|ertioF est Stobaei locus Eclog» £thic, p„ 
Mi ykp h abhi rav.vpoayofUyoiv that tiv fim* 
4 iXXi Toif^ fUT^ ctiriy TiTmyfUvowg. - Quae 
JEcttonis verba esse » quein Stobaeus Jescribe* 
)]kx , appaiet etiam & Cicerone De Finib. III^ 
// mim inquU k Zcno ) 9 nmo dicit in regia 
m ifsum produetum esse ad dignitatem^ id 
cs$ wfowidm 9 sed eos 9 qui tn aliquo honora 
quorum ordo maxi^e aQcedit ut secundus si$ 
egitfm principatum : sic in yita noneaj quaa 
lario Joeo sunt^ sed eay quae secundttm /#* 
oUncnSj wponyiibfm^ id es$ prodttcta^ momi^ 

. i6o« Qui sint Carthaginienses legationem 
klitbrMatem mittentes ; quum haec ut A. V. 
fiicta narrentur 9 Carthaga autem A. V. 608 
\m fuerit ; difficile est statuere^ Forte fuerint 
|iii in vlcinis oppidis Poeni, Adrumeto^ Ta« 
9 Udca 9 aliis. Nam de Nova Cartbagine in 
lania qoo minua cogitenuis qbstant temporum 

ns m 



^^ ANNOT. Ab J. BAKH LIBIUfM 

nntitiD, jaim i Plttone, etiinte etim k Pytbtgorf- 
eie yjcelebrttt eiat ; quod monuiiiftus td Phtedonena 

p. 17». 

. Ibid. Virtus doceri nec ne po8$et ^ qntestk 
iiitt inter vetusdores Philosophos : estqne hoc ip 
iiim trgunientum libelli Pluttrchei , ''Ori ithaaiv 1 
iftri 9 inter Mortlit p. 439 : ubi plurt dieemiu 
Ibid. sJvm 31 nmi rilif noMlav thtMfiicriif^j iii 1 
4»TiKiJ9iM r| iptrfjj» Sic Stoici originem mtli in 
terprettbtntur : quonim rttionem eKtgiutPhitti 
dius Advers; Stoicos p. 1066, 1067^ ubi tli 
t|ttoque nottmos. Fluzit autem istt rtdo ez Stoi 
€0 commento 9 cuique rei contrarram ^su aliam 
fle quo exposuimus in Diss. De Pltcito Immoi 
ttlitttis Animor. Ctp. V» quod praemisimus» i 

XXKVII (♦). 

.' P. ftoi. wtJT7¥(ifiiti ykp iytpdir^ yt im xat ifiOi 
vivoyrij ipaiiv ri. Postrema duo vocabult ca 
hipu esse, facile animadvertitur. Sic ttmen' 
Charteritiur editio htbit T. V. , p. 139, C: ul 
Interpres Lttinus reddit — condonandum em 
'»€5$ ei , quum homo sit , tt juvenile quiddam fi 
xet : quod non mtgis probari potest ^^ qotm Gn 
cum mendum. Multa in mentem veniunt,'ma{ 
-td lifertrum ductus, quam td sententiam, tccoi 
modata, 9 f^ii IpSmf 9 fAupalpouri ^ tlia: min 
lAspUceat nalpiiw n , peccofUi , trranti aUqutdfri 
eipuum. 

P. S03. ilp^aioi a^ay. Sic et Chtrteritnt , 

.... . » ' Mi 

% 

■*4*^ [Hujus Vol. pag. 118.] 



» D .E -P O-S 1 D O N 1 O; !. tj8$ 
: 151, C. SenteQtu tamea flagittt, W/t9^«M ti» 

Ibil lnmlwTsu Natum ex antegresso Tpop^Wimy^ 
Exqairicum Ixtrroir » acute expromsit Bakius.. 
Potent etiam scriptum fuisse frequeutitts Ijp» 

P. fl07» Legam fAfy» fthf iciio^ ii^^mlm ^ o6 Kon 

, P. floS;. fisTaffvysli!jifAi¥0¥ — ' proxima deincepa 
qpaedam excidisse videntur. 

. Ibid. fuff^ rfiy fisyixuv vofa^ivrai^^ Hls subje^. 
ctuffl fiiisse iJvou putem: L e. quidam carum^ quk 
sf magnos csse putant. 

P. 109. sustiiKii si mutetur in xsitiiKHjf 9 nonduoi 
tamcQ sententia expletur; quae plures desiderat 
piites ab librariis illas omissas. 

P. 811. — ixi^osyovrrotq j ik9 iwoXi^iat royri fsM 
i^ivfi^^u- £st senarius vel Euripidis, vel Me« 
aaodri; quem item sine auctoris nomine apponit 
Plntarclms De Virt. Mor. p. 446, A: cuz^ nrrws 

9 fut ^yfA^pipii * ** Tn¥ Kplffi¥ ixii T^ viisi vyvAivw^ 
m. Cuin simili eum dicto comparavimus ad li« 
troni De Superstit. p. 1689 3« , 

P. fti2. T» i^fjg. Est vel Galeniy Vt\ librariii^ 
^naedam se omittere significanus» , . 

P» 214. HxUrrsiTsu. Retineam 9 ut sanam 9 et 
sentenciae congruum , .quaj& valet 9 perturbatiotM 
$ssim scdarUur. 
' lbid« sr^fT^M r^y rpi! stiUm^ iKoylssif* accipio» 

BS^ 



tT* ANNOT. AD J; QAKU I^IB. DE POg, 

iiuiotirem : pauca sane pro ^us «fgamenti ampBf 
tudine et varietate ; quando alia mihl tua diligentia 
industriaque praeripuit. Reliquum est» ut tead- 
bortety non quidem ut institutum Literarum ittf 
perseq^aris; quippe quod facis^ et aemper faciest 
^ ut ne reurdari te sinas , si quid fortuna impoi 
4imenti tibi objecerit 2 eamque fortitudine et 
stantia vincas , ut ille i vate admonitus : 



Tu ne cede malis^ sed eontra oudeMor ito^ 
' Qjsam tua te fortuna sinet. -^ 

Scripsi ruri d. x. Mart. a. MDCCCX. 



o 



FRI 



t ^ 



MlOTAfePflCUS 



D I C T U 9 



VIll SEPTElViBR. A. MDCCCX> 

IMSTAURANDIS SCHOLIS, 
r DISCIPULIS AD LITERARUM 
STUDIA CONFIRMANDIS< 



ISC. DOCTR. LIB. !!• p. 173^ S^l* 



4m 



* Q. B. F. F. Q. S4 

t liic nobis , Auditores Ornatissimt , 4^otatl* 
Dsiirpatus mos ihajofum^ ut in principio 
arudi post exactas fcrias instaurandarUoi 
Oi M. gratias againus^ (Juod liobis sanis 
ilcDtibus reditum ad hacic studla celebrati* 
oneesseiit. Quam gratiarutii actionem si 
lam juste debiteque exsolvi, derte ndnC pi^ 
:»eque exsoivere debeo. M^ministis enitiii 
L O. O. , qui quidem tunc adfui^ct^^ iHd 
Sneai superiotum scholarum^ exeunte! pfd^ 
mense Junioi vobis taledicentem optass^i 



:fl. 



8 



«^ 



a74 PROTREPTICtJS, 

atque. adeo iib immoruli.Deo preeatDin esae, 

nobia nirsus ^ finitis feriis ^ hanc bonannn Lii 

rarum institutionem repetere liceret^ integra \ 

letudine , integris lebus noatris ^ salva Academi 

salva patrifl, Jam convenimus ad* banc Litenm 

institntionem repetendam, integra qoidem, 

videmur^ valetudine: rebus autem intqgris, sa 

Academia^ salva patria, affirmare non kem p< 

sumuB. Et arguit discipulorum paucitas^ pm 

tum angustiis discessum veteranorum fHultQ freqa 

tiorem accidisse qnam adventum novitioraiD. Qi 

enim interea evenerit ^ nemo nescit : fortmns pl 

rimorum afflictas : Acadcmiae dubiam sortem : i 

triam Francico provinciam Imperio adjeetan. i 

^ue hoc non eo valere debet , ut putemus null 

nos amplius patriam habere, nullam nobis q 

jam rationem ducendam esse, nullam porro cai 

sam exstare, quare Literis studere operaepretl 

sit. Qui error multorum animos occupavit: f 

iQiciosus sane, et diligenter confutandos cua 

caeteris doctoribus , tum & me : qui , et antca ^ 

ad Literarum studia excitans» haud postrem 

argumentum i patriae caritate repetere soldi 

£t recordamini profecto, Auditores veterani» 

siibinde vos hujusmodi fere orarione ad optii 

fum artium disciplinam cohortatum esse. 

Unicuique, inquam, bomini, in hac vitl^ti 
quam in civitate, k summo ejus civitatis priiN 
et rectore Deo sua persona ofliciaque impo 
sunt^ Et, utejKmeisvestrisqueofficlisnunc uoi 



l>iiOrtllE!>TICOS* nfi 

' ad iciD pnieseDteni attinet , meinorein ; neufti 
ilngtre^ vestrum discere^ Hoc autem^ quod 
"e iroctiDus^ quid est, quodnam propotfituni 
f Scilicet» nt mentem rerum praestantissi* 
n cbgnitio&e repleamus, ingenium ad veri 
kcientiam acuainus, animum ad omnis virto^ 
mcftlEtisque amorem formemus 9 ad omneur- 
ioaeictionem instruamus} utet nobis ipsis*^ 
stris ^ et caeteris civibus totique patriae , et 
is hofliiDibus, quoad ejus fieri potdst, utili« 
eflK^atneDto ^ et saluti 9 esse possimus. Vi« 
biflc discendi legem ab ipsa natura proficis- 
iflidemque cpntinere tria illa officiorum ge« 
Deum, erga iios^ erga alios: Contl* 
n boriim ofilciorutn eficctricem virtutem , 
ior fatrara partium descriptione ab Amiquis 
«taln» prudentia, fortitudine^ temperantia, 
ins quarum adeptione sUmmum boiium cA 
cntt censetur. 
BC et alia his conseiitatiea Vobis aiitea propo« 

toldMun. Nunc in praesentem veniamus 
tjolieni» an patriam amiserimus, et, slmui 
igiis amissione, ii discendi officio ac neces- 

uAntl simus. Quod si igitur illis conce* 
;^ qui putant nos iiullam amplius patriam 
M qucrum falsam ^st opinionem ^ et supm 
0089 et postea magls intelligeixius ? sed 
B concedamus lioc, quomodo tandem osten« 
liuic esse consequens, ut k discendi offi« 
Bccesiittte soluti simus? Nonne in illa 

S A ui« 



^7* PROTREPTICUS, 

Te^itrom officium est, indita vestris ingeniKi Deoi 
creatore semina virtutis sapientiaeque td haiW 
prorentum maturitatemque excolere : qui , lioc ip 
60 fructu propositOi i parentibu$ tutoribuave nt 
trisy in hanc bonaruoi artium ofilcloaiii) Ircida 
sem A^-ademiau|, missi estis, 

Ac ne quia noa arguat temere tgei^, qpodc 

patria disserentes, nec definitionem ejus» nec|i 

neris in formas distributionem apponamui; poi 

sumus sane in re perspicua coromunem sequi n 

tioncm, qu;i patria dicitur terra iUius n^uotan 

in qua quis ndtus est, (:ujusque iiatioius pam 

obtiuet* Cum notioQC enim patriae omiriDO co 

junctas esse notioues terrae ^t nationis vd Noo 

des documento sunt : qui nullius certte sedis 

domicilio fixi, tamen illum homipum gregem» 

quo nati sunt, illudque terrarum spatiqmi in q 

yagantur , patriam sqatp censent. Est vero 

naturalis cuique patria, vel adoptiva: vdoti Bi 

via vobis natura|is est , mihi adpptiva« £t At 

narum urbs fuit adoptiva plerorumque philosopl 

rum et hominuni doctorum patria, qui eao|i 

cendp illustra<unt: eademque causst et seq 

fuit^ et hodieque est celcbrioruiu scholaruiB: 

quibus uuam hanc Lugduno-Batavamg^ inqqe 

nnam Humaniorum Literarum cathedram menv 

mus; in qua hapc disciplinam fundavit Josff 

Scaliger, tutatus est VossiuSy Salmasius, J; 

Gronovius, Ruhnkcnius, egregiiviri: quoruo 

tavia adoptiya fuit patria: quae ^dem natiE 



PROTREPTICUS. 



^7P 



luit pttria magnorum vironimy qui tamquam Sca-' 

(ennie disciplinae propa^lnes eamdem cathedram : 

it, Perizonii, Burmanni, Oudendorpii, 

rakkenarii. £go vero Ruhnkenii Vaickenariique • 

ripulus ac successor , quod natus civis Helve- 

Itios, me civem Batavum fero, et hanc vobiscum 

^mmunem meam patriam appello, profecto non~ 

pttirabimini , A. A. Multi sunt anni quod Batavia' 

sibi civem , et ego mihi illam patriam adopta- 

M* Idque ego publice professus sum in Oratione 

hiblta Amstelodami a. mdcclxxxv , auspican* 

dte Litenurum Historiarumque cathedrae, his ip« 

»rii veibis ad Consules Curatoresque , Viros Am* 

iplisdmos, utens: £go^ inquam, cum pcr du9 

\dfitiups in hac urbc gcsta doccndi muncra^ tum 

ifcr msgnam ^usdcm cum natali mca patria simim 

9 , morum , lcgum , institutorum : his igi* 

caussis paulatim factum cst ^ ut ad hanc ur^ 

9 lictuti ad altcram patriam^ cum animo scnm 

adhacrcsccrcm 9 tum judicio ct yoluntatc mo 

^mffticarcm. Fuit autem haec applic^tio non so« 

iD Jore civitatis, sed sensu quoque et aSectu; 

quoties me naturalis repetebat , toties adoptiva 

ineret. Et tunc haec florebat , et nos cum il« 

[h florebamus : nunc , ut lenissime dicamus , deilo* 

kit, et noB deflorescimus : neque tamen idcirco 

kus eumdem erga eam animi scnsum aflfectumquc 

obtinemus. 

Age vero ! ab hac subtiliore disputatione ad hi* 
[ttoriam no^ ^ exempla convertamu&, videamus, 

S 4 quid 



-«ft PROTREPTICUS, 

dcderunt , novts sedes quaesivenint : primo Cor» h ^ 

iicatn insultm occuparunt : hinc i Carthtginiensh V^ 

6u8 pulsi , m Galliae oram delati , ad Rhodani fla- f^ ^ 

tii ostium darissimam urbem Massiliam condid^ 

funt: ex eaque cum bellica scientia, tum Gncci '^'^ 

kumanitatc, in propinquas terras mariaquedood- 

nati , ne nunc quidem defecerunt. Paucis postet 

anniS) Xerxe Persarum rege ipsam Graeciam mfi* 

nitis cum copiis terra marique invadente, Athe^ 

nienses, consilio Themistoclis, naves conscendO" 

Tunt, patriam hostibus vastandam incendendam* 

que reliquerunt , eosdem hostes & Graedt itpule* 

funt , patriam recuperarunt : quod inceptum nid 

illis successisset , iisdem animis, manibus» navi- 

bus frcti , uovam sibi p&triam comptrtssent. At^ 

que eamdem viam expediendae talutis desperacii 

in rebus dicitur Batavis suis ostendisse stttor na* 

scentis hujus reip. Guilielmusl, ut iDgratam si* 

tu terrtm Hispanisque potenribus obnoxiam relin- 

quentes, in naves se reciperent, iisque fidentei 

xneliores tutioresque sedes quaererent. Sed neqoe 

tunc opus illo facto fuit : neque nunc illo consit 

lio locus est. 

Tales igitur patriae amissiones novimns» quibui 

quis ez ea migrat , abit , f ugit : quibus autem qini 

in ea manet, vivit, servatur, migrttiones not 

XUyvimtis. Sed tamen , inquit , patrit multum ^\C^,^ 

namenti commodique amisit , quod ex regno ^^1 {T^ 

provinciam alterius rcgni mutata est. De hoc ^«K)^ 

nt nvnc est, nou stacuo; illud seio, hoc, qi ^ 

iti 




p 1t O T R B P T I C. U S. 98^ 

bos esterni3 k fortuna iamissiii dicitur Ininmm. 
nslum 9 non ita sitDpUciter et absolute se Iia^ 
sed ntcumque 6ene aut male suaceptum fue- 
sic, si iliam. mutationem reote. exceperimus 
lerimus^ utilis erit : si noa recte , damnosa» 
jus autem praecepti auctorem habemus gra<« 
Dum 9 et ^ praestantissimis philosophis pas« 
isurpatnm» £uripidem : cujus es^ BelleropliaO'» 
ic fertur seiitenti^ ( ♦ )• 

ka yk0 ayroU oiiiff ' iM* iirruyx^mif 

1 scite Grotius venit : 

m neutiquam homincm rebus itasci decet; 
l quippe curanU Verterc at in usus suos 
$od casus offert 9 optimum ac tutissimum est^ 

irchus vero sic interpretatur : Fontem tran* 
itatis animi in nobis insitum expurgtmus: ut 
9 res adversas extrinsecus nobis accidentes 

tam^ 

) Apud Stobaeum Plorileg. LII , p. sdo : CVI , p, 
utroque ioco vercit Grodus, p. 207, 451, poste>' 
recciiis» Pluurchus de Animi TranquilUcate p. 467, 
[arcus Anconinus VII , 38 , ibique Gacakerus. Spe- 
eodem Epiccecus Disserc. II , 5 , ad quem vidcacur 
nus p. 112. Valckenarius ad Euripidis Phoen. aau 
n|s locus est Rep, X, p. SH, G; unde TQCentius 
*, IV.7, 



13X14 PROTREPTIC U S. 

tamquam /mmiUares nec moleitas exdpiamas 

feramus.^ Est profeeto illud usurpandum: 1 

vpiyyMW ^kf se* r. A* Lude enim tesserat 

Plato vitam comparabat , ubi et jaciendum 

qaod sit optimum; et quod jaetu cecidit^ t 

ttfurpandum. Et jacere quidem quod volun 

non es$ in nostrapotestate : at hoc , si sapimus , 

strum est , res t fortuna oblatas recte aceipert 

suo quamque ponere looo , ubi et noceat minim 

et plurimum juyct. Haec ille ex nostra inter 

utione: plurai apud ipsum legatis. Nos vero. 

volumus esse Amiquorum studiosi^, aic illoi 

praecepta ad actionem referamus : et quidquid 

in vita, extra nostram potestatem in fortuoa 

situm, adversum nobis acciderit, id, ut 4 • 

na providentia nobls tributum, grkto erga 

animo accipiamus 9 et , quoadv ejus fieri pot 

ad nostram salutem virtutisque fructum accon 

dcmus. 

Sed, si patria per eam conversionem mu 
commodi aniisit , nos idcirco patriam non ai 
mus. Alioquin quaevis mutatio status pub 
Veluti ex rep. in regnum , et in ipsa reip. fo 
ex aristQcratia in democratiam, patriae an 
dicenda erit. Quod sane absurdum sit; ita 
.censequatur,* ut amissum amittatur; quum t 
nemo nisi id, quod habet, amittere queat: ( 
quod*semel amissum est , rursus amitti non 
sitt Nunc multi quodam civilis factionis ii 
ct errore occupati, tum demum patriam qx^t 



vigm pntant , sr ca obtinet foraa et constitdtio 5 
quafli ipsi probant. Metnini tne iiudlre xlerooera^ 
ticos homines , anno mdcclxxxvii aristocratid re* 
stitQti, lamentantes patriaro taroquam oppressam 
K perditam. Item vicissim fecenint aristocratici 
I. MDCcxcv, constituta democratia, claroames 
mincyeropatriarofunditus periisae. Memini utro« 
qoe inno patres ^ priore democraticois , posteriore 
aristocraticos , ita doluisse, ut nollent filios suos 
ad studia colenda in Batavas Academias mittere , 
sed eos aut otiari sinerent , aut in exteras regiones 
docendos ablegarent , atque adeo ipsi cum iis ad 
exteros abirent , dictitantes nil jam esse in Bata- 
Vii, quod quidquam boni discere quis possit* 
tii patria quid sit ignorabant: formaro et exter- 
OUQ) babitum pro re ipsa habebant: nesciebant, 
pttriae unum et perpetuum quasi corpus consta* 
it, forroas constitutionis pro teroporuro varieta* 
te, tamquam vcstituro, mutari. Quod nisi ita es« 
>n, patriae vis et natura nulla exstaret^ neque 
QQquam quisquam populus certam suam patriam 
iiaberet. Et ne de aiiis populis dicamus, Batavus 
quiodo tandero istoruro horoinuro judicio veram 
JDltiiDque patriae forroam appellationeroque obti* 
DDit? Primum, quoad ad ejus constat, fuit sui 
jnris: tum cum reliquis Belgis in Romanorum 
foedere ac ditione : deinde sub Francis reglbus Me« 
roringids et Carolingicis : quibus exstinctis, in 
rlientelam venitRegum Germaniae: sub utrisque 
uos habuit ptaefectos; unde Frisiae Hollandiae- 

que 



^ue Comites mtiterttnt : bis suceesserunt Ai^ 
tiiae Coinites : quomdi dominiuoi eieqdt gen» ik» 
varlca : porro , Burgundica , Austriact ^ Hi«pani^ 
ca : deinceps Respublica $ nuper Regnoffl : aune 
provioda Imperii Prancicu Quibua oanibus iil 
dynastiarum imperiorumque varietatibus Mc popu« 
Itts patriae nomine ac jure numquaili caniit* Eim 
go qui postulatnt patria semper efldem^ quam ip^ 
ae probat, civitatis fbrmft stet^ permanett, ft)« 
reat , postulat omnino praecipuam quaadam et so* 
prahumanumcaptum positam fortanam. Quis ves« 
trum nesdt praeclaram illam Ciceronis seatai' 
tiam, quo ipse in simili caussa se sustentaviti 
tum quum tesp. in nnius potestatem Caesarls ve- 
tiisset? Id enim ipsum^ inquit, & Platone^ih» 
sophiaque didiceram , naturales esse quasdam con» 
^ersiones rerum publicarum , ut eae tum i princi* 
fdbus tenerentur , tum h populis , aliquando i sin^ 
£¥iis. Quod quum accidisset hostrae reipublicac% 
tum pristinis orbati muneribus haec studia renevu^ 
re coepimus ; ut et animus molestiis hac potisuma^ 
re levaretur i et prodessettius civibus mstris qua rt 
€umque possemus. Atqui , quum naturales bae sint 
conversiones 9 recusare eas non debemus. Atf 
jnquit, durum est banc conversionem in meapo* 
tius quaro roajorum aut posterorum tempora ioci^ 
.derel fjaec omnia vidi 1 Quid miser merui^ utift 
lianc fortunam reservarer. Quin tu^ inquami 
istuffl tolle luctum , quo declaras, te non patriaet 
«fid tui caussa dolere: non patriami sed te v^ 



PUOTREPT I C'US; fitt 

B 9 wmttt et potius iH patte fididtttis ttiae pom 
ad ct tempon ce servamm esse , ttt iis te ig^ 
gare {losses civibas, qui re, opera, consilio^ 
iperanda » frugalitate ^ exetnplo , patriae nilnam 
nrent» 

[am Tero unius imperium ac principatum , qunt 
matchiam vocant^ Literanim doctrinarumqBe 
idiia non obesse, omnis testatur historia^ ec 
m^ etnova, atque adeo novissima ; siquideoi 
fictnt Caesar, qui nos Imperio suo adscivit, 
olta aoi erga Literas favoris studiique documen- 
: dcdit» in hls Constitutionem de Praemiis Dt^ 
imhtts: de quibus Kelationem Judieum nobis 
sisit cjosdem in his terris Vicarius 5 Dux Placen* 
»e,.Princep8 Archittiesaurarius Imperii , vir hu-' 
Dtoissimus idem et eruditissimus , affirmans hoc 
esse Caesari propositum, ut quemadmodum iii 
Fnncia institutionem publicam et utiles disciplinas 
itcretsset, sic etiam in nostra patria, doctorum 
iKmrimim, prouti omnium civium, prosperiuti 
coDMilefet. 

Nostis, A. H. , auream aetatem Latinanim Li<- 
tninnD in primis aevo Caesaris Augusti censeri 9 
^ Romanam remp. in singulare imperium con* 
^crdt« Quae quidem aetas profecta 4 Cicerone, 
CQJni divino ingenio non solum eloquentia ad sum* 
Mi praestantiam ezculta, sed caeterae artes ac 
diiriplinae inchoatae sunt : in his excellentissimoa 
niaores tnllt : poetas » Virgilium, Horatium, 
ribnllumy Propertium^ Ovidium: historicois; 



m JTtOTR E P T I C U Si 

Nepotein , Sallustlufn , Livium : et alios multit 
in aliis generibus ^ scriptores , et hoc aevum ^ et 
icquens oiunis Caesarum aetas^ tulit: quo* 0« 
censere nil attinet. 

Magis me advertunt Graeci , in primis Atbaii^. i 
eases 9 quibuscum nobis major lauiis et fortuotf 
ftimilitudo intercedit. . Hi ergo ^ quum 9 ut rdiqui 
singuli Graeciae populi, in liberae forma rdp^ 
degissent, in iisque et maritimo imperio et mer^i 
caturae ncgotiis* et Literarum artiumque studiii 
principes^ Darium et Xtrxem ^ Graeciae servitutem 
intentantes, incredibili virtute, acerrimis proe« 
liiS) ad Marathonem, Artemisium, Salaminem» 
Plataeas, victos fugere coegissent: tum Pdopon* 
nesio bello diutumo ac difficili se adversus ipsol 
Graecos tutati essent ; tandem , non obstante ttiH 
ta virtutum victoriarumque gloria, labefactati suiit 
invalescente Macedonum potentia , Philippi et h* 
lexandri ; in quorum et his deinceps succedentiuffl 
regum ditione fuerunt : quibuscum denique ac toa 
cum Graecia ipsi quoque in Romanorum potesti« , 
tem redacti sunt. Atque in tanta casuum couv 
versionumque varietate, caeteris jacentibus, sott. < 
Athenienses stare vidcbantur ; k MacedonibuSf 
aliis Graecis regibus 9 Romanis principibus in rep< 
viris, et Caesaribus, praecipuo semper honon, ] 
ac dignatione afficiebantur , vetcris cum vinuni 
tum doctrinae caussa. Atque ipsi se ad majoratt 
gloriam erigebant , horum victorias et heroes cek- 
brabant, Miltiadcm, Themistoclem , CimonemS 



iPR'0 T R K P T t C V Sj 9^9 

i nniic soleratts cirebris io sermohibus et ohH 
tis vsiuiMire tiDSCf os Goflieloios ^ Ruteros^ 
rios^ sic iUi-suis pitedicAiKils obsolecao 
is laiidis recehteni suavicatenl CKptabaot; ut 
rec ad tafitoruiii imitatioMiii ezemplorunt 
iliDOsilUsi sed fdrtunam deesse. Literaruoi 
doctriBammque laus ac poss^sio ita pro^ 
t pnecipoa inaosit Atiienarum } ttt guamvis 
t banun = scbolae per reliquam Oraeciam^ 
.4 Syriam i Aegyptum i eonstitubie e^senf 
rrimaev Aleioindriae, Antiocheaei ^eleuclae^ 
eae^ Laodiccae^ Pergami^ Tarsi^ RKodi^ 
mae, tamen sola Athenarum utb^ avitufd 
loiiium Terao ele;antiaej sola g^rmanam do^ 
e r^tlonem^ sdla antiqiium sincerumque ?e^ 
js liabitum , sonum, colorem, obcinere ceo-' 
r: ipsa fons et patria, illae autem ri?uli ejus 
)htte ht(berei)tur. 

?ero sub Alexandrd Mafedone efiisque inci 

nbiis niagnuiii concigit Literaram studiis iri^ 

otBni ; ncm nlodo prioribus ampUficahdii ge^ 

is , PoSsi , liistoria , Rhetorica , Philoso- 

^itfova f)rocleunce ddccrina, (^ramiriacica » 

iadeih Philologia ei dricica hoalinatUr , Lat{^ 

ufdturam dlxdre HdnnulU 4 qiiae interiorem 

lafe r^iohMi tfadit, antiqiiofuoi ifensuraih' 

hciorlini , hoi atque onlnettf Hiscdriad dc Ah« 

atem in^oiilt, eiplicac,- ihcer{yretachr« be« 

insi^tct auc^ esc PhfloSdpltia i <{\ii€ ^xxmxA 

Atkeaitf qnasi jieregrinant tinet ^ jam per^ 



i 



fPf F R OiT R E P T I <XV8. 

fttam •tftbikaqfie ia et mbe ifldeoi tccepit » 411 
pitf celebernmis Ibi coostitutis scbolia : Plttoi 
9C» ip Acadenic: Af|stotettca« in Lyceo: Stc 
ca» in Sto^ Epicuictt fai tloico« Tcntaa i( 
tut omoia doctrinae tim et copian Atbenae aii 
Wo cpmpleuet cum caeteria popuiia comiRmic 
veroiu j ut dMKtfps per multa aaeoait omnn i 
loto temrum oi be atudioai adoieaociitei » qni qa 
^em diligcnttmt locupletemt ct degiitom diic 
fliutFum Literammque rttioaem pcfdpett ^nUea 
|n hanc Urbem confhierentt quae ont feriaaia! 
^ cogitandit et dicendi, et viyendl^ ptma a 
ptgisqra esaet: atqoe mortalibus non $(Am bmai 
nitatis cognitioneiQ eiprometet , aed eciam ttfinl 
tatis communioiiem impertirett ct quod iBirifie 
c^init vttea » 



n 



summam sapientia pandtrct arumj^ t 
Qf^atuor ^^ntiq^fs ^uaf hcr^bas cft dafja ^m$r 
Unde hominum crrorcs loffgf latcqu^ ptr ariem 
jpespiccrp^ afquc h^milcsfqsscnfcfsucmstcrccunf^ 

• ' . . . . . 

Haec de Gra^ia et Romanis uberius tradiiiv 

In Historia Liter^rum: luinct brevissime diict)| 

i^ostro proposito suffidunt* Ulud c^im volot % 

^uando fortunft similes Atbeniei\simii aomust to 

rumden) np9 simitj^ animis praciatetaua* Hi ii| 

Ipribus orti , qui s^am Graeciaeque iibcsrtatem cyil 

^is. victoriia tutati essent , maris ijDjperiiiqi 6^ 

puisscGit t docuinae laudc floco|sa9^ ^ Soum fica 



]ML0TRE9TICU$, S9I 

fonniadMnittte» et &ti neceiaiute indttC^MU^ 
in eac^eromm ditionem popolorum red^ti» exterm 
bpaa amisissent; intem^ tedftuenmt et excoluef 
lUt , iisqoe excolendie noo nolom ia alioe victos^ 
led ia ipios victores populpt ingenii doctrinaequf 
Impedum aibiisseruerttnt^ Veatti majores » A« H«9 
j^um aunili uai ^iot fortuna « longum eat ttferi^ 
iii i(|it}mo annp , belii illiuf recentiore aet^te ajcer^ 
limi» atrocisaimif nuudme diutttrniy quippe por 
^opnta aanos gestii liu|ua igifur fere initio^ 
qniim Hispanos liuic urbi interitum et civibus elf 
trcfltt aqpplicia intentanteat incredibili fortitudint 
ft patimtia repulissent ^ moj^ i^ ^tc ipsa urbe bo(^ 
Mwtinw* Sacrarittm) Academiam^ auaore QtiU 
ttdiMl» conatituerunt, rebus quamvis^ ut vide^ 
batary dnhiis*^ tamen tadto animisensu, princi'^ 
patnm d Literarum praesagi^teSj et tamquam ia 
^rytaneo aacrum lumen accendentes et alentes , mu» 
de aiii populi lumina sibi sua accenderent« Atqua 
Ita evenit » et adhuc f uit t quantttm quidem peK 
pnUlcaa cabuniutea licuit* 

Qood bonum quum nobia t . amissis aliis , noil 
ipidem integrum , sed magnam ttmen partem , su^ 
pcrut^ age iUud colamus , alamttSt curemus* Vt 
iSognlorum hominum, sic universorum popalo« 
rmn, auae sunt vicissitudines^ sua o0cia. Iu« 
Ine et Bauvi populi est, utramque fortunam ma« 
kste fetre: secundam, qua floruit, et alioruui 
iut prinieps et arbiter populorum, non aupefbe 
( iiuolenter tulisse , laudi f uit i alteram $ qua ln 

Ta aQ«N 



S.^i 



PROTREPtlCO^. 



lliortmi potestateib redtcttrs est et imperianf , M 
liuiiiiUtct nec abjecte ferre^ non minoH Faudi erit) |^ 
si quideni fortitadthis munus non solum in sgeti* 
dOf sed et in fiatiendo^ eerilttur; et vtfuaiqM 
prudentiae est. £t id quidetd comttine tit tmf» 
toju^que nostram privatim, et univettff ^ntt 
publice, id est patriae, oficium. Hoc tefcffw 
ptitm uniuscQjusque ciiis ergt patriam, idqos 
^imccum debitmnqae, ifon se necessitudbirpatriia 
lolutum ferre, qirtisi miHa nobis amplio» patria 
s!t,nulIom erga eam sapersit officium. Qoaepro* 
fteco opiilio et rationi et pietati reptrgnjiCr Immof 
tit parentes nostfum quisque suos semptf ^ddeni 
ailigere et obserVare, mazime autem tum ohmaspio 
et cora prosequl deber ^ quum aegrotnites anii aliff 
casu quocumquie debilitatf , hostro* tuxilio indt* 
genti sic patriam communem parentem, per qaaffll 
fTorenteiir Ipsi florainms , muhtsqire vitte coaokh 
ditates prdsperitatesque percepimus, d!enide tfff 
ctametalieno iOipef id subjectam ignortre, neglige^ 
gere, nec amplius eodem jure nobiscum ConjuiH 
dtam putare, non modotttrpe ec ingfttum, sed im* 
piuok et nefas sit: contra, et fts, et piom, eC 
gratum, et honestum, et vero gldriosmd, jncOH 
ti laborantiqoe succurrere^ idque eb magis , qM 
magis ipsa nosTnmr opem desfderar, nosque ei odh 
nia debemus , et haec uniea superesf ejus servandiC 
ratio, si suo quisque officio fungatun Quodnam 
tntcm cx mers vestrisque officiis illud sit, quod 
ad rem praesentcin ^ nostnunque instkutionts neK ) 



PROTREPTie US. t9s 

Bitodinem pertineat, dixi in principio, meum 
edocere, vestrum discere: quamque vim habe- 
iUitd, quod discere vocamus, ibidem demon* 
ivi. Agite ergo, Humaniasimi Adolescentest 
enim vos appellans , rite appellem : qui nati in 
oanissi^^ pppulp BitavQ , i^d humanitatis stu- 
colenda in hanc Musarum sedem venistis : et 
avi populi cum Atheniensibus similitudinem 
ro toeamini : qui sub Macedbnibos et Romanis 
7era ingenii doctrinaeque gloriam principatum* 
I recinuerunt : incumbite toto pectore ad Litera* 
I artiumque studia: eamque laudem heredita^ 
1 li majoribus acejeptamt itra ^epotibus here- 
xitm tradite, qui eam ipsi ad ultimam usquc 
it^ pqsteritatemque propagent; ostendite Iu« 
1 vestrnm caeteris omnibus pQpults; compcov 
i wstTQ exemplo celebrat^m illam Platonis sen*' 
:itm, virtutem sui eis^ juri^, sub omni impe* 
Iqimunem , integram , in nostn^ potestate po«' 
iB, constare; ex humanitatis doctrinarumquQ 
dils effloresc^Qre prudentiam t ex prudentia 9 tem« 
totiamt justitiaoi) foptitudmemt ips^mque sa« 
itiamt cujus possessione summum bonum, i^ 
viu beata, continctur. Ita sit; t% ^ervet YQbia 
; iqeqteiQ D. Q. M^ 



T$ Ot 



DUTRIBE DE PHILOXENTS. 



llx Hiso. DocTiu L. IG p. 64^ sq^; 



J: lutafehei llbri « Quomodo Adohsctns Pmm 
dirt dtbtat^ boc esc priacipium \YX {i^b in Mi* 
l9m i TOiHfkt S^yt^9 ^ Miprff Z^imro^ TihnfoBf 
irA fiil xpi» (IhffTi i&ti 9 iuk) rSy Ixticn 0} fc| !)(» 
Ittf^f tKotvQig A7Fo^xhiv$M TapSfLtv^ oh I Un0 
Jkpif rfio KOtflila^ r^y iwip^M^ idMirtiiTorifimo i 
^ity, i. e.: Qi/od Philoxems poeta dixit^ M. S$i 
datt^ eas carnes suavissimas csse^ fuae oamH 
von sinS^ iiemque pisces^ qui pisces non sinS: Jf 
eo pronumiare sinamus istos , quos palato phis sm 
pere i quam corde , qfeiat Cato. Quo loeo edi* 
tionis nostfae lectores rejecimus ad peculiaiett dl 
Pbiloxenis scriptionem k nobsa breW e^eadMlt 
Camquc nuoc hoc loco edimua» 

Additum est i Pluurcho i imyrl^^ , ut ab alHI 
Pbiloxenis bic distingueretur : et simul sigoifici» 
tionem praebet^ in ea fuisse Plutarchum sententia, 
«00 plurcs fuisie boc nomine.poetas» sed qpum 



BIATRIOe <DE;PHII^XBins. 2^ 7 

M(trlA CytbiRUBi y * Oioaysii mj^ . Sjncniim ^ 
ramiliireBi^ Tulgo DithsrrMBbimiai^ ftonnumqtiaai i 
^yiicuiB^ TngicuBif aut Akliwm^' coguomina^T 



fampiures i Veteribut PbiloneninieiBonretttf 9 [ 

pt liblrorum scriptorum 9 aut festivp dictorum fa^ 

Bi orumve t auctores. In hia sunt quatuor gulae 

BBVcntri dediti^ i quorum ingenio hoc dictuoi^ 

DOD abhorret: Cytherius, poSts» nobilia: Eryjii*:^ 

dlB fittua: duo paraaiti^ Alter patria Leueadius^» 

Blter cogiiiiline Pteradtopia. Sed hoc diettlm tri« 

bBcadBa ett nobili ttli pt)etBC ^ cutB hac PluiarcM * 

BBMorlutey tum quod plane argutia haec convenit >. 

Ib^bb iutltva»^ elegans poS^a^ laudatura Athe*- 

Me6'tomplnribus inde sppositiB tociB 9 et imitan-^. 

dd c^ttsiinii ab Horatio Satframm U , 4 ^ Unddi 

€$' qm CmUusf Caetemm^ divenjos PhiloxenoBr 

]b* AflSiqoi adeo pertoiscuinint fet tfQofuderuii^t? 

tt eoB Bectirate daBtiiigu<Sre difficila ait negotiiaaii: 

CBl fteoitiorei nocidiiiii satiafeef Hiit. .I^ue id^ 

€g uuM. acriptores Hiitoriae Litecari^ eruditissi». 

aL Nbb G. J. Vosaluft De PoEtii Cr. Cap. VIU, 

Qpp. Tom. iU. p. Bofl 9 de uoo « Cycherto poSCB 

Kftn. J. MeursiuB ad Hc$ycb<. Ui\^ P* i^S^ 

ttBdOiibeti poetam CytheriBm ^ Leueadium pa«^ 

Mitttm » gfammaticum : utia ilte quidem : Sifidae. 

ttetoiitate contentus. |. A.: Fabriciua Biblioch*. 

Or. Tbm. L p. 686, libi de Cytherio poau agit,^ 

fetam Bddit, quem ab iilo distinguat, Philoxenuai 

lliBniocopio. Jdajote diligenUa', adBoretamen hk 

T4 P«- 



890 DIATHlBli V 

fmpienftitt, ti^tmientiia tmcttWt^ migiitis ifr, 
Jtc. Perizoniot td Aditn. Vtr. Hitt. X, 9: qm, 
tner ftdens Philoxenot , doos poSrtt, Cjptberitfli 
illam Dithyrtmbicum eumdemque helluonem : i^ 
lium Mdicum : daot helluonts , Cytbenuni inu 
Dit^yrtmbicuni 9 quem eumdem ette crcdit Ud< 
cHdium Philozenum: tiiura helluonam Eryiidii 
filium. Htec enim , quotd ejus persptcere po9« 
•oro , Periionii est sententit. Atqni hi non qm» 
tuor, sed tres, tinc Philozeni;' quandoqnideii 
Gytherius poEu est tlter helluonum. Deoique iui 
tddit tMum Philoxemim t Sfphnium , uade isi^Mk 
^mv dictom esc, rh w^ntn^u; fU^m xf^Hm^ tuctCK 
re Polluce IV, <5. Qut in disputaticH^ do.o mi% 
qnae mihi non piobet Perizonius : primum , qiio4 
Melicum diversum ftcit t Cytherio., idque propttf 
iHium cjus prodeos mc sohriom dic^m « apud.71o« 
ttrchnm , in libello de Vitwda Aere Alimot p^ tl\% 

itorrH 9 <^ir S f^M^^ M> jJSui^itf my m) it/mfilwi 
Irf xtff^iQwMT f ytk ' r0^ U§\k^ , ^ f rrsy.9 'm^ \w9^ 
rk ir^i 9i^M'ikd?ajif^\fyilrats^ KaA 9»xM* 
mk9 Mpw fh «Alj^.^t^Mii^ay. Qifaii. vera &«' 
ttim hoc in SiciUt et fuxa^i non mtnif<stf^ cmh 
▼enitt in Cytheviiim Ditbyrtmbicum; tut 4011I 
tb hom jnis toxnridsl ing^nior tbliorrett : dei qoo 
tamen cAnstec , eom in lapicidinid htbiurc^ mtldiii 
^V^QV ne Dionysio praeter deconioi tdoUtetur» 
^fusqM JottMint rltuJtrou Alterom cst cte 9^ 



DE fblLOXEniS. t^ 

lomo Siplmio} qaippe cujus nomen dubintn redt 
ditor varietate lectionis, qute e8C apud Suidam 
Voc« J[ii^i¥t quem i Kustero minus intellectum 
lecte interpretatus est J. Toupiua Emend. Suid. 
P.IIL p« 377: ubi voeatur Tkeoxcnides: quod 
aoBien pro vitioso i^ik^hmi in Pollucia loco re« 
ttitiicBdum monuit eruditissimus J. Jonsius De 
Scripcoffib. Hist. Phil. I, 149 8, p. 90: et veci- 
noiile est^ tb imperito librtrio nomen minus no^ 
tnm Tkt$x€niais in magis notum, et tb innovt«« 
tiooe Musicorum modorum et reltqi|a ftmt cele-* 
Imram , Phihxeni mutttum fuiate, 

Omntp! i recentioribns , edam ante hos nobi| 

jam hodttos , de Philozeno poStt egit Lilius Gy*^ 

xtldDi Histori A Potttruro , DitJog« IX 9 p. 478 » 

tddeu tllquid tdmonitionis in cognominibus dir 

idoguesdis, tc praecer hunc tres aliof prod^ns, 

HMim Cyrenaeum, alceruip £ressium par^siium» 

LeDCtdii filium ^ Suid^ dictum, Eryxidis 4 PIu-^ 

tiicto; tercium grtmmtticuRi. Depostremo hoc. 

Beso. dubittt ; tt in duobus prioribus Gyraldua 

cc ifdt curbtvit , ^t mepdosis lihrorum kctionibus 

deccptus est. Narrayit eti^m Muretus jucunde a4 

fcgfpdnms nec uimen td disc|nguendos cqgnomi* 

M fccommodate» in Commentario ad Aristote^ 

Ki Ethic. L« III. edicicinis Ruhnkenianae T. UL 

h 298. Denique posc Perijsonium 9 de Philozent 

fotae cognicione hene mereri vcduic doccus Gal* 

loiBureccius in tnnotttionibus td Plutarchi libruoi 

4^ Musica pcodicia in Commenc^riis Acaii|emi4C! 



tple- DrlATRlBB 

Iflfcripdoliliiii , ToipoXIH, p» ftco: uusBittm 
more iMkrrttorifl jocundi ptrtes egic : moaeDs in fi« 
ne disfiliQitioms » de divetBis Philoieius d^socsi 
sdndis consulendulii esse Perisooiiiai » loco as* 
frfonco, sdAdiao. Vsr» Uist. X, p^i 

Equidfcin noii id ago, ut baac nuBc nnirtn 
iiM pertractem ; quippe' quae ampliorem acriptis* 
ntm desideret: neque camen facere possm q^ 
tx sdversariis et depromatn » quae flituro tayil 
argUttiaiti scriptori prosint. 

: ^o sudt praecipQi htijus eognitionls fiMiMf 
Athenaeus ^ et Suidaflt. 

' We ito voee Wi^U^ tres nomerac : Cytherinity 
Lyricnm poStaa : grsmmadcum : Leucadium , pv^ 
rasitum. In horum postremo non habet psoptisto 
auctoritatem, qulppe totum locum ez Athenseoy 
I9 P* 59 ^ ^9 sutnsit. Et quae ibi tradBBtBr 
fmrtim cum dubitattone, utnim ad ^eucadioiD sflf 
ad Cytherium referenda sint , paftim dlserte C]P« 
therid adjunguntor , veluti illud in coeni Diinqfv* 
iii , p. 6 , E t ea Otnnisl Leueadio tribuit. PortV 
idem Suidu de utfoque siniilia quaedatn niMf 
q*osmodi , ut appareat ea fn unum eumdemque Ikh 
tainem convenire. Uterque dicitUr gulostls^ \MSt^ 
que apud Dionysium tyrannum degisse, nter^M 
Eptiestim abiisse, uterque dithyraftbieu^ fuissei 
^uamquafm hoc postremum diserte prdditua ab 
Athenaeo p. 6, A, Suidss caetera describens Oirt* 
Hu Cytherium quidero in Joniam venisse, ecClM 
tOpfaonem adiisse^ Hermesianax qooque teautoi 

«piid 



I At hmwH n xni, p. 568^ B» Bfgo ippa<» 

Seidam res Cytberii propriai cam Leocadia 
mttBicasae; et qnaeatioDia ezplicatiooem alr 
it Atiienaei anctoritate ejusque diligente inter* 
itioiie fq>etendam esse. 
k Leacadium non nisi dttobus nominat Io« 

V^9 If P« $9 Bs ToH ^i>^inu h ra Ami^ 
m Atlwvmf U?idvm¥ i M^f€^low0ii4 pUixnitm *- 
ongitur locus Platonis in quo simpliciter vo< 
rPhilozenus^ nuUoaddito cognomine: altero 

p. i4tf, F: ^iKi^tvo4 y i Ktitiipioq Iw r$ hn* 
kisMff tkilwy^* ^mp rwirM; m) i iMfi^loTOii§ 
nHf h.rf ^MVi ifitvivhi « a«2 ^^ r#& AeyxaUo^ 
|ter« U e.: si modo is PhUoxems cst^ atjus 
Mi Plato Comicus in Pbaone , ac non Lcucom 
j: dubitans dixit de auctore poSmatis Aoimw^ 
i^iciens ad supeiiorem Platonis locum: neque 
rqirehendendus erat interpres Latinus & Pea« 
0« Ac priore loco y quum multa veterum Scri« 
nm de Philoxem luxoria referantur testimo» 

nuUnm horum habet Leucadii nomen: quae 
fqni longnm nec opus est» Igitur eo indu* 

nc Leucadium alteium quoddam coguomea 
ciii PbiloieDi fuisse putem , ortum illud for^ 

i civitate l>ucade in quam migraverit : ut 
doto et Halicamasseo et Thurio fuit cogno^ 
I tut natum ex nomine Erjxidis patris alte^ 
Philoxeni helluonis : certe, Leucadiura eum* 
qnem Cytherium esse arbitrer, quod jam Pe« 
ios sosptcatos esu PoSqu Asim^ «ub no« 



f» ^ DtATRIBE 

itilneauctorii Philoxeni Cytherii et INthirnusl 

ipse citit Athentetis, XI, p. 476, Ei 487, 

XlVs p. ^a, P: XV, p. 685, Ds alibi ono 1 

oooiine Philoxeni, IX , p. 409, E: et Aristoti 

apiid eundem Athenaeum in libro perdito , n 

^U8 verba adferuntur, 1, p. 6, D. Nec di 

tandum, quin Veteres, ubi aimplidtcr Philc 

num m poStam aut gulosum memorant, en 

hunc Cycherium significent : nisi si iidem eam( 

rem aliis locis alii Philozeno cribuerint. Ve 

animadverteie licet in Philoxef$o Erjxiiis. Hi 

eptatum, ut guttur sihi gruis^ aut, ut alibi 

dtur, trium cubitorum fieret^ exstat apod l 

stotdem Ethic. ad Nicom. III , 10 : tS^Kti 

^iki^svct *Ep/$iof, i^icpetyH Sp* quidam signil 

etim caereroquin rainus clarum, ac diversufln 

illo Tiw poSta fiiisse : Eudem. III , 2 : intf 

X^§w i ii Sptio^^ quod Sylburgius recte con 

9 ^Epi^tio^^ idem optatum Problem. XXlX» 

'6, simpliciter Philoxeni nomine ponitur. £r 

dis appontt noraen Theophihis apud Athena 

1 , 6 , A. Tribuit tamen Cytherio Machon a 

eumdem VIII, p. 341, D. Eryxidis Philoxa 

Hfi(Paiyciu memorat et Plutarchus Opp. Mor. 

668, C: 1x^8, Bs et sine nomine Eryxidis 1 

Stobaeum p. 394. Aeschines Socraticus in d 

go Callia , ubi ^i>^t¥w rh ^p6Sitog 9 diacipi 

Anaxagorae fuisse prodtdit , apud Athenaeum 

p. aao, B. Aristophanes Ran. 934, ^iko 

1Spi;$fy nominaos significaFe videtur ^um hab 

filimn avi co^ominem. tiujus gulose fact 



l>g P iTlIi OXB N;i5. jdt 

iqtie fienqw in poCum Cytberiiitn^ tn ket 
qoal^ temppre.9 ec gulae studio non dissimi- 
m^ collata fiiiise, credibile est# 
Eigo nostra quidem sententia Iii distinguendi 
mt PhiloxenL . Primas ac prlncq>s i poSta Ms> 
:itt ec Dithytambicus» Cytberiua idem etLeu- 
idina cognominatus. Secondus» helluo, Eryxi*^ 
ia flUoa. Tertius, parasitu^» cognomine Picr* 
K§pis^ CQJoa fiiceta dicta ferebantnr multa: ut 
^Utgitnr ex Veterum de eo testimoniis apud eum- 
na Athebieniif VI, t^. ISP»^* MI9 ^^ ^2« 
9 Ci 246» A. ' Quartus, grammaticua satis iiie 
>gnitn^ /Qointus^ scriptor de Ventia^ quod su- 
picari licet ex Theophrasto De Ventia p. 410^ 
lisi forte poSta Philoxenus sigoificatur. Sextus , 
ledieoi a Cel^o ptoditils ifi piiiefailone librl VII. 
leptimos , Eretrius , pictor ^ aetate Cassandri 9 
ipod Plintum H« N. XXXV, 36, S. ^ Octavus 
abiceo, quem nominat Polyaenua VI , 10: modo 
valeat bigus auctoritas, neque auctor, quem se^ 
qtutor, de^Qptua ait opinione de Cytherio Pbiloxe* 
fio. Alioa non.scriptisy aut ingeiiio et ane, com-' 
Hndatos recensere nii attinet. Carminum i^ 
VUla« qua^ in Veterum monuBieBtia ailb Philokd^ 
liaomioe ferumor, uni potioa eidemqoe Cytbe^ 
ik» pogtae 9 qoam diTcrais ^ tfiboendae videotur. 
bi colligert f emendare ^ digerere , et auctoriv VS 
Bndiligemer eaarrare, operae sane pretium sic^ 
K aigomentum conveoiena «studio docti juvenia>y 
|oi eo pertractaado cum ipse proficiity um alUa 
miu— Aot MDCCCXL 



II X M O ft t 41 
GVLIELMI LODOVia tab WASaEKABI 



' SODALIS STTEtlORyM NOSTaORVM 

£GR£GII 

I 

SZSTINCTI D. XXYIII IVLII , A. MDCCCIE! 

AKTATIS, XXI. 

' P I C T A 

D. XXIY SEPT£MBRIS A. MOCCGXI 

INSTAYRANDIS SCEOLIS 

• rr DISCIPYLtS AO ILLIVS KXSMPIVM 
S£QV£NDVM COHORTANDIt. 



PapbDia ad Mtra feremus} amavil nos ^[ooqiie Dipbui; 



&x Misc. DOCTR. L. III. p« I9 sqq* 



AUDITORBS OMNIUlf ORDIKOM 
HUMANI86IMII 

^^^uum In bac afiuua scholsrHm iiittiuiitiofll 
idem nuac mibi, quod antea, exotdium usuifaB* 
ilum sit , ut Deo O. M* gratias agtm , qui nohif 
4alTis ac beoe valentibuA reditum ad baec stiuBl 
^fiderit, fiicioid qiiidem et pie et r^'glose, Deoj 
,quc immortali pro UBto beneficio justas ddiitai 
iff^ ct agQ gracias .et habere me profiteor. Ncqn 



MEMOftlA GJL. WASSBNAERII. |0| 

mmJMbo^ quinhtec ipn bcneficii xomiiiBiif» 
idoy m me, ita noumqueiMiHe veitnm. tacttk 
1 icceotQm dolorem itvoeet, admoneatqiie ilhid 
on iategrui sincerumque' conttithse beneficium t 
iK ad Minea pertinulsse auditoteS) sed unum ia 
pfiniis foisse , qui non modo hoc reditionis^ sei 
duB mtae^ fractu excideret. Imelligitis A. (X 
qoeaidicamt Omnium vestntm animi, vuttus; 
KuH denique ipsi quaerunt ac desidMnt optloiQm 
DOimrai Waosenaerium , repemino ac vebem^nA 
iBpemnorbi nuper nobis ereptBm. Adeo 'vemm 
Mtet in praesentem castfn nostrum ac dbloieiii 
^ofeniens Ciceronis dictiim (DeOrat.III, a.y» 
n &Uacem boninum Spem^^-ffaigilemque fortu* 
httia, et inanes nostras ^ontentionas I quae iii 
D Mlio spatio saepe fraignntur et corruunt » aut 
iiote in ipso cursu obHiuiKur, quam portum 
ntansplcere potuerunt. ** Nam luctuosisifimua 
Bte Wassenaerii obitns , - ^uim multorum «pem 
iKnunum fefellit? quam mulforam' animis acertiw 
icd(fitf Btiam Mnc pKaesentem nobis vldere v|- 
kBBr iUmn adolescebtiae florem ac vigosem , it- 
DB sanliafils colojem et -habltam , casti tempef#» 
ifaa vktw consuetudine firmatum : ettaA nunt 
ealis mentibMque nostvis obveoBatur illa momdi 
adulis comitas et mDdeatia^, illa* industfia ^nia 
[Rgtt atudtosiioficia stfenue obeuntis^ ik schc^ 
I audietdo, respondeado, dii^^utandoi domlV 
com et cum aliis mediiand^ 9 cbmmentando^ li- 
■dOf stvitMido': ci])«s'HKMdiifffncttts jam «plpii- 

ie« 



|P4 . KEMpRI A 

tdMUt.pri^titai in pnfcltris projrressibMy qvi 1 

ftceraLiii rLiteris^Oraects, LatiniSy ec plerisqot 

.dootriiuumai geoeribus^ magno cum incraiiems 

ftcuibibis 9 irttidnis et orttionis: et ia publiciim 

cxiturtiiiioz ennc htrum ftcultttum specimiM^ 

iduo. libdli» quos scribert instituebtt; ut ncM 

^quisqutm dubiuret^ quin, qui tdoleaeeos ttnt^ 

pere'<iccf:llerec, is tliquando vir td summotbo* 

Aores perventurus^ ttque insigne Litemf nii et Li* 

:terttorum hominum ^ ttque sdeo totius pttrite d^ 

cus tc prtesi(jium - futurus esset. . Verum eDifli 

hwc tsm Itettm omnem omnium spem tm opiiUH 

tt mors intercepit : et quem modo tnimo^ corpo^ 

.le 9 viu et exspfcwione ilorentem tc idgonesli 

.vjdertmus» hunc^ qutsi afflatu mtli dtemonis, 

xostrae feliciuti invideotis ^ trdeas febris invasil 

/et intra paucos ,dies tbstoliti 

oi. JiAQ^..4UKi prius conquertmur A. O^f mttrcfliiit 

;teriminosam , quam summa pietate eolebtt » in 6i 

^nilit luenda oegotii^qoe procurandit jDvtbtt, » 

.}us.tettstc viduitas in hoc gratissjmo 'filti oiEdt 

■tcquiescebtt? An frtfres et sorores^ qfi(KrC(m eoo* 

modis qutsi tutor et tlter pater protpioiebstf 

JiSiBfitrtmne scboltm « cujus egfcgium^^Ddrieai 

ego discipulum 9 Vos condiscipulum 9 utriquehfl* 

sevolentissimum tmicum^ tmisimus? AnActdfl» 

aiitm nostrtm 9 in qot ille eum pluds nnn» fUI 

t pripcipibus >uventutis ^ quorum exemplum qur 

sl lumen caeteris studiosis adolescentibus ti iih 

ittfliKluBi iaittadttffl^ txsuret tt^ue IneeRkf 

M 



, G. U WASSENAERin ^ 

t denique i^sam patriam, quae, tamqdatn com« 
imis mater, graviasime condolet morcibus fiiio^ 
Lin adolesceatum eorum, qui ad ae omandam il^ 
■trandaiaqtte ingsnia sua optimis artibus ezco« 

VBU 

Scd quun liaec jactura ad taita ibultos ptetineat^ 
Lanum non pertinet ipsum Wassenaerium : qui 
on modo mali nil passus, sed ingenti eciam bo* 
potitosy est. Ipsum dicimus non co^pus hu» 
i conditnm , sed animum ^ qui ex hac misera et 
OTUU viu in bearam et immorulem transiiti 
>rporis riocutis solutus adsuperoS:evo1avit» cum 
ique propiore jam summi Dei numine fruitur, 
mtstem scientiamque, cujus in hac terrl inss* 
abili amore et quasi siti flagrabat , ez puro lim* 
Idoqne fonte largiter et abunde haurit. Quare 
tjum quidem Wassenaerium ne miseremur, im« 
ro fdicem praedicemus, ejusque memoriam grati 
: lubentes cdebremus. In quam quando semel 
igressos sum^ sinite me diutius ei immorari: et 
Dod iostaurativa schola quotannis antea solebam 
obis de Literarum studio universe quaedam prag' 
^a et monita traderc, his nunc excmpium sub- 
mgemuS) idque in VVassenaerio nostro specta- 

Imns. 

Mstos est d. t. Martii^ a. mdcclxxxxi, gente 
IU in Batavis geniibus nobilissima: de cujus an« 
^cste et fimplitudine dicere non attinet; et quia 
Hmibus nota esc, et quia minime Wassenaerius 
oster es gloriabaturt et, quasi ipse eam ignora- 

IToL a. V ret. 



MSMORI A 



.^ ,m^ sos cofniniiniter irivebtt* Qt 
V 4uaiA^ ct tiiiino finniter lofixuni tencbtt 
.vkUuA efttmn^ soh virws noMitmt^ 
^gm aMua pttre orbttus^ cum daobat 
bi» Biisoribiis 9 tribusqne tororibus mttri rdic 
ttc, cximite illi noil solum nobilittte, qi 
Yttdmodenlte, sed ct ingenii tnimiqae 
et libcronim tOornm eductodorum enidit 
quc prodcnti tc diligenti moderatrici; qote 
mtzimum otta filium probttis prteceptoriboti 
procul k domo , in disciplioam cooviccomque 
didit. Ergo usqoe td xvi tetatit tooom t| 
duos deincept prteceptoret fuit ^ primoii Ci 
dte , pottet Nttrdae. Hic in domo et inadmi 
He doctissimi Anosi^ viri erudiendis tdoh 
bus ingenuis perqutm idonei , Stcerdotls Gilb 
Oi Rcformtti, tuditoris quondtm nostrt et 
gentis ct jucundi, non solum prioris orst 
olterius czcoluit, in hittoria, gcogrtphit, 
tbemttlcis, motlca, pictort, palaestrt; sed 
tinam quoque Graectroque lingutm td eam 
didicit , ut tptus htberetur scholis Profestoruo 
Actdemit tudiendis. Grtectm quidem tdboc 
bi iotactam tonc primo inchoavit , ec cognitii 
clinandi confugandiqire elementit , locos Gedil 
Kbri interpretttos , ultro td Litertrum fbnt 
Homerum , perrexit , sciticet miro qos h 
tmore flagraos, et egregit quaeqoe expctens, 
bujus lectionem horas subsecivts contulit^ 
ctts quamvis multts imdligentitc diflicoltates 



iMhtii tmdi} t>^rn%glt , Intra duos inenses librum 
Mtdis primam tt pjrtekn setundl Mc pertractaVit , 
m cc itrom nextiol et verborum rationem gramm»* 

mdHdriteir reddere poaset« Dotnum redux 
pluines me&seii anteqnam annuuin in hac Aca^ 

acholarum inidiim fieiret^ totum illud tenn 
l^ Ui addisciendi utraque lingfua contrivit : Latl* 
Uti ptt9t iolifS: Graecft, adjutoribua Viris Re« 
iW tdUl By primttm Schou^enburgio^ deitade BoN 
gero. Ad hunc qu6tninua bia per hebdomadem 
AsdeDdl canssft Cattovico Leidaih excurreret ^ neb 
^be tpitiiitn ^ ilec aeria inn>mperies eum abster* 
hndn MDx nbatras in schoiaa venit , et per hoii 
tHwU fe m nm vitae suae ttiennlum constaiiter veil4 
tittvit. Quod qua ratione^ quo fructn fecerit^ 
ftume anhnadvertamus , ita ot prius uniVerse de 
htudendi offido moneamus ; quandoquidem haed 
teimadVmio et admonitio utilia erit tum novitiia 
md ingrcdiendam studlorum viam^ tuin veteratifa 
Sui ingresaia eam ad auavitet recordandam atre« 
laueqnt peraeqnendant« 

Totom illud quod hoa studerB diciihus^ ideih 
^at ac Literia doctrinisque discendis ceftfl t^ii et 
^titlotae operam diire : idque piures Variasque habet 
'^artcs et formas! Atque, ut in omni actiotle1it« 
^na doo eemtintur^ agefls et res agenda ^ aic in 
^■accttdo, dlacena et rea diacenda. In discente, 
Tlk debeot adesae^ nacurai institutio^ exercita^ 
^tto# Res autem discenda ^ ut da nostro saltem stu-»' 
SRo diomus ^ aont Literae Graecae ei Laiiaae i io 

Va m^ 



50« MBM R.I A 

qtiibQs qvnin sit ftttitiplex partium viriefeu, 
ad quatuor genera et quasi pensa revocator. 
ffum constat ipsarum accurata cogniiioiie Lh 
rum , comparanda gnmmaticis praecq>tis ^ et 
ptoribus antiquis diligenter interprctandia t 
rum , Nistorifl populorum et rerom gcsuinia 
tiuib y recensione teterum auctorum ec aioDD 
toruQi : quartum 4 Antiquitatibus. Qut^ qo. 
quum nostris in scholis tndantur^ haa^iscea 
diet et assidueet atteme, et quotidiic domi 
tet; dico quotidie^ quia nisi repetitio eoda 
die , multa quae docens otilia ad praicieo 
disseruit , nec umen dictavit , recenti ncorda 
ne in mentem redeunt, et quasi k fuga retn] 
tur; dilat& autem repetitioney ex memoria 
unt, et, irrtvocabilia evanescunt. Nec sati 
cujusque diei seholam semel et eodeitt die repi 
ae: scholae quavis hebdomade babitae, iten 
aub finem hebdomadis : scholae cujusqoe mei 
iterandae. exeunte meose: scholae trimestris 
tii, sub hujus exitum recolendae: scholaedeo 
totius annui pensi feriis aestivia relegendae 
tandaeque sunt. Adeo haec repetiiionis exer 
tio, ut io oomibua rebus mukum , aic io sti 
plurimum valet: et paulatim in consuetudiD 
ex consuetudine autera in naturam et firmani 
discendae possessionem abit« Habet illa qui 
aliquid exceptionis et varietatis pro varietate 
centis et materiae : si qui tamen eam despexe 
ot tardarum subsidium Mturarum , cujusi 



V 



G. L. WASSENAERtl. 30» 

g[0BtcmtQTes haud paucos vidi , isti cuni sua sibi 
Idociate indocti loanserunt ^ et, ut Plutarch} 
pkcotitar^ 

t^0nitaiis ei arrogantiae peenas dederuns ^ dum 
£y9lliareruns tenues ceufumus in auras. 

Jtm fere hac scholarum repetitione, discena 
Km totum sttidiorum opus confecit , sed ejus ne« 
cssmrit fundamenta jecit. Restat enim domestica 
actio booonim librorum , veterum in primis au« 
tonim: qaae in scholis tota explicari nequit; 
piippe in qnibus Homeri , Platonis , Xenophon- 
b 9 CiceroBis , Horatii , Virgilii , aliorum , unum 
Iqaumque librum accurate interpretamur ; ut au« 
jitor td eamdem rationem totos scriptores illo^ 
ept. Qua in lectione rursus adbibenda est ite- 
iHa repetitio, intelligeptiam prioruoi confinp 
, sequentii^m aperiens, utrorumque jucutip 
UoTein re^dens; inveniendi facu^tatem acuens et 
d progrpliendum excitans. Discendi enim ea est 
■toit, ut se finibus praescribendis coerceri noq 
kat. Veluti si quis constituerit alicujus disci^^ 
teise cogtiitionem ad certum terminum gradum^ 
[seconsequi, si hunc gradum attigerit» mox in« 
Di eum labetur, et acquisitam cognitionem amit« 
St, nisi eam ^ontinui cogitatione recolat ac repe^ 
tr: contra , si eam recolat ac repetat , supra pro« 
Ifitum gradum adscendet , multarum partium 
itjoneSi quas adhuc implicitas confusasque ha^ 

V 3 buiW 



m 



If BMQHrA 



buh, evolm, eiplicabic, tllustnbit, ittqne 
gnidonem suam amplificabi^ Itt per aetemas 
turae leges pNerpetuo ^uctantur Memoria et 
vio: mraque Graecisdea: illi| Mu^osyiiey 
lestis» mater ^fusarum y Qmnium geoitriz anioB 
baec Lethet soporiferi praeses fluvii, onum 
actarum rerum cogitationem ex animis qKNrtQonni 
(Alue&tis, inde^ue rivum ad superos epUttCQSf el 
Tiventium mentes adspergens» nasceiiria ia ilB^ 
icientiae lumina ei^stinguens ; quae niai 
Mnemosyne repetendo accenderet, tota liBfflana 
ta sempiterno ignorantiae somno obruecctnr^ A 
gemina et cogqau sunt pegoti^ (olendi ipi ct i 
gimiit 

fatcr fyne eeknA 
Haud facilcm esse yiam vokiif 9 frfmusfs^ m 

artm 
'Jdoyit agrosy curis acuens mortaUa cctrda: 
ffec torfcrc grayi passus sua regna ycterm^ 

• Instat enim ubique et tacita obrepi( Lettiei 
jtima quteque semper corripiens 9 omnem pcoii 
vitae actionem cognitionemque ahsorptnra , iilld 
duce et auspice Mnemosyne , morta^ea d siae 
(ermissione resistant ezer^endo et repetendo ; 

A 

't^on aliter quam qui adycrso vix fiut/^im Aphff 
fiemigiis subigit , si brachia forte rcmisit , 
4^qt4e illum in fraccefk from rafit gfycus 



RA 



a L. WASSENAERIL s» 

Redeiaw ad Wassenaerium nostrum» Teniut 
c tiiniu ea( t quum primum ad me domum veCp 
it, aoditoiem ae profesaorua. Ibi tum spont^ 
I eo dttxir illud Htcoetum gencroso pectus Honesto^ 
aod atudiia non pervulgatum insigoe bonoris, 
d ¥erom lionor^m debitgmque meritia gloriam ^ 
3CtrinaBique noo propter emolumenu ejus et prae- 
lia 9 aed ipsam propter ipaius decua ac prae* 
antiani appeteret» Ingenue affirmabat , ae per ac# 
int«m Ifiterarum cognitionem ad Jurispmden* 
nm cc drilem rarionem ^ontendere. Proposui ei 
aemom 6atavi nomioia omamentum Hugooem 
rfotioms ^romsi ejus immorulem librum De 
Lire Bdli i^ Pacis , ostendi omnia ex Graecis La* 
ixiiaqae fonribua hausta 9 et praecepta ad docen*» 
um 9 cc ^rgomenta ad probandom , et ezempla 
d illoatrandum» 111$ librum evolvit , inapexit , 
t ingeori percussus admin^tione, vehemenriore 
dam qoam antea Ifiterarum amore inceqsus est. 
ioK in acholaa ventitana t jam tertio meQse tan^ ' 
nqi proftdt , ot ioter principes veteranoa eluce-r 
tu fftt miruml tria ilU d aderant disceqdi sub- 
fidia; tA natunim et inatitutionem adferebat exer« 
Citt|ioqeni r^eritionis iteratae cum in meditandia 
Idiolia» tum in l^eqdia auc^toribua antiquis, ad 
tw lationemt qoam aupra narravimus. £t ii| 
llBctQiibBa rite orsoi ab Homero, deineeps Ile« 
fiodumy ^enophontem, tum Thucydidqm legit: 
iHontm, quos mox totos e^cussurus erat, partes 
pq^^it, Hcrododt Platoqis, Pli|t«rchii Guriv 

V4 PU 



Sj^ . MEMQRIA 

pidUf Aristophania : nedicam de minoribiis» 
cteonte, Tbeopliraat! Cbaracteribus , aliisqne tiink 
libus* Latinarum autem Literarum sibi tam 
domiciUum, in quo babiuret, constituerat Cic 
roncm» cujus et doctrinft ingenium aleret, et 
ti^ae ^tylum exerceret: buic adjungebat, vel 
dlversoria, Terentium» Nepotem^ Saliiistiinay 
Caesarem , omnino historicos ; quod hoc geo 
maxime delectabatui: ; tum vero poStas principeif 
Virgilium, Hotatium, Propertium, Ovidiua., i& 
quibus libemer. Graeca vesugia indagabat initatio« 
n<;mque notabat. 
:Jam tempns erat, ot qui tantos progressos ba« 
beiet , eorum specimen ederet. Sumsit sibi &s^ 
ippum , cujus vitam , piacita , librorumque rdi^ 
q.uias expoheret: aliorum exemplo nostrorum qnor 
d^m discipulorum , qui similem operam navyufll- 
Musonio» Aristpxeno, Panaetio» Posidonio. At 
ii^gressus hoc argumentum , animadvertens Ih* 
tius patere quam ut brevi conficeretur, idqni-^ 
dem in posterum di^tulit, aliudque praeoptavit: 
Ciceroniani operis De Finibus librum tertium4l< 
q.uartum9 qui sunt de Stoica ratione.: eoque refe« 
rebac lectionem totius Ciceronis 9 Diogenis Ls&n- \ 
tii , Stobaei , aliorum : tum vero ad scnpturMH il- 
lorum librorum emendandam, et hos et «eliqoos 
tres libros, cum vetusto codice scripto Bibliothe* 
cae Leidensis comparavit, 

Atque haee hactenus memorata huius trienml 
tcta t tot tantgque fuerum 9 y t , si nibil aliud {b« 

cit» 



G. L. WASSBMAERir. sfj 

- mi fais sotis insignem diligentiae indu» ' 
ae^oc ItiKieai meniisaet Wassenaerius. Nunc * 
CT xempore alia multa magnaque confecit. Pri« 
n Jarifprodentiae operam dedit : ejusque Pro- 
oret assidue audivit , Institutiones , Pandectas , * 

Natiirte 9 enarrantes t nuper Candidatua fa« 
s^ mox summos honores adepturus erat.' la 
inifli qooqiie disciplinarum scholas ventitavit , 
fsiccfc» Botanices, Historiae Naturalis. Dein* 
ab his ordinariis studiorum pensis , subinde 
isi extnoidinaria digressione facta^ aliarum co- 
tioiiem doctrinarum percepit. Itaque quod Pla- 
prQnonciavit stgnum esse ingenii philosophi, 
odqoe Plutarchus in Ciceronem accommodavit, 
inem .disciplinam diligere, nec ullum ejus ge« 
s coDtemnere, hoc suo ipse exemplo Wasse« 
erius comprobavit* • In quo talis ingenii docu« 
siu qoom praeter ea , quae dixi , multa exstite* 
x; pauca» eaque cum ejus erga me amore con« 
acu, referam. 

Btsponte sua, etCiceronem legens animadver* 
ent, Literarum studium constare non posse sme 
dnpat scientia, quae doceret definiendo, divi« 
ICDdo, argumentando 9 verum ii falso discernerct 
ivenire, dijudicare, cum aliis communicare» om« 
ioo via et ratione disserere. Itaque legit nosrrum 
lieUum Praecepta Philosophiae Logicae inscri* 
:om. Cujus quum essent duae editiones, prima 
>strat altera Haiae in Germania k celeberrimo 
ulosopho Jo« Aug. £berhardo repetita, et, uc 

V 5 qui# 



SH M B M O R I A 

qaideoi timlM proitetur, sehohrum miks 
commodata^ Wmeimcrius utramqiie liictas, 
inter se contulit , quod ego facere tdbuc safM 
deraiD , anuoutionemque diversitatis diligenter < 
fecit» mibique tradidit; unde cognovi novuoi 
torem paucoa tocos, idque coptra msum^o] 
11^9 yel omiaisae ve} mutisse. 

Hoc libro le^to , ad pbiloaophiae Iriterann 
Hiatoriam , quam in schoUa nostr^a incboav 
accuratiua cc^oacendam excitatua» nuyoves 
d^ ea commentt^oa i me petlit » quos dtatpA 
et meditaretor. Omniqo supra vulgartm nc 
cum Universam Hiatoriam, tum illam <)iis 
tem tenebat , ut et pbilosophorum caeterora 
scriptorum vet^m vitas» placita, libros, < 
pulorum res coQversionesque » regum prind 
que facta in promtu haberet, Totiua tutea 
Ipsopbiae brevep et compendiarjaoi (ognitio 
sed praesenti propoaito aufficieQtem, pnec^ 
^x Cmesti Initiis Doctrinae Solidioris* £t 
bujus caetera, itemqu^ Mureti et Ruhnkenii 
pu multum lectitabat, idque propter dpc 
praestantiam orationisque suavitatem, quae 
tatCt compositione , et eleganti philotoplwr 
td antiquorum foroum accederet. 

Phaedoncm quam diligenter meditatos t 
fere totum in numerato haberet» oatendit 
loci imptditi explic^tio» quam ipse mecua 
IDunicavit, ego in Addendis commemorav 
umen editiuAem uostrim.quamvis saQ>ius \ 



G. L. WASSBNAERIX. Dxf 

tn^ tnnns legit ab inirio ad finem, \ me roga* 
tj, nt operarum menda notarec ; ad quod genus 
\mgalui joculorum cogitationiaque intentiong va« 
kai. Opus perhumaniter recepit» affirmans se 
. t|m «oi » quam mei caussa fiicere ; esst tmm 
norom }ibrorum le^cionem eju^modi negotium^ 
i dU iterum iterumque repecita semper novuo^ 
ttlQgentiae suaviutisque fructum adferret. 
Ejnadeoi officii bumanitat^ , cum sociis con^ 
acipnBa nonnullis, mihi praeatitit in Philoma'» 
ilae Ubro aecqndo^, Quoa ai ad primum item et 
ios aopjniores nostros Hbros adhibeie potuiss^ 
oSf Invldis et obtrectatoribus oostris, meoda« 
00 typographicarum aucupibus, reprehendend) 
c^candiqDe materiam praecidissemus. Caeterum| 
D eodem Philomathiae iibro secundo ab operaruai 
irroriboa purgando versans , animsdvertit, quae« 
^ Sanctocrupii scripta me fugisse, eorumque 
|K)ddam ipihi nil tale e^^spectanri ultro obtultt; 
Httie i me prodita ( p^ ^6^. (*) ) ommbus haruai 
peroo intelligentibua documento eat singularis cu« 
ne ic diligentiae , qua pmqes libros perlegere et 
afcetpere consuev^rat, 

Selecta oostra p^iOcipum Historicorum jam ali* 
inories legeritf quuip niraua ea (egere constituity 
t primam cum altera editione conferre. Qua io 
ectione non modo quid in rebus^ aed etiam quid 
D Latinis verbis mi^tiitum esset , animadvertebat , 
fOfqu^ rationepi ^ me exquirebat« Ernt eoim lA^ 

C*) [Hujui Voluo, p, 54« > «qiJ 



fi(5 - "memoria 

, • ■ • • « 

tlbltatis et cultor assjduus, et judex intelligeDtto 
^uam ab ejus aetate et brevi studiorum spatio e^ 
tfpectari poterat. 

^ Omnino scripta mea omnia valde eipetebaty 
frequentt cognitione et usu terebat , et si qoid eo- 
fum ignoraret, me interrogabat ; sive amore ille 
meii sive judicio, ea sibi ad propositam studiot 
rum rationem conducere ratus; semel autemcivr 
ghita slc tenebat, quasi in iis habiraret : quid qao« 
queloco dixissem » subinde melius norat quam ip* 
^e tgo,^ meque dubitantem* aut ignorantemy ce^ 
tforem faciebat, 

■ 

* Puit nuper simiolus litcratorem agens meque 
conviciis incessens. Hujus obscoenam gesdculi- 
tionem et absurdum clamorem Vos mecum ridebt* 
tis: Wassenaerius etiam materiam sibi eum fecit 
exercitii grammatici, ejus furta et sermonis vitii 
iiotans. Adeo pessimos quosvis libros in saaa 
iisum convertere norat, 
Venio ad novissima. Proximo mense Maio ht* 

m 

1)ita est auctio librorum magni Valckenarii , qao- 
rum in marginibus plerumque erant annotadoDes 
hujus manu scriptae, sed variae numero acmo^ 
'mento, multae vel paucae, verae vel falsae, proa« 
ti aut subito aut cogitate notatae essent* Igittff 
emtor ne deciperetur, ad pervolutandbs libros coa 
judicio et scientia etiam tempus et laborem adferce 
debebat. Hoc fecit Wassenaerius cum Vestnim non> 
tiullis, qui jamsciretis quid distarent aera lupinis; 
' nihique utilem indagandi operan pra^atitistis. 

Pci 



G. h. WASSENAERIL siy 



Per lnnc opportunitatein aHnd ^^noqtie 
nercuHile inventum, sive. fiffto/ov^ bonus Was« 
leoaerius attulit* Alias mnkas Valckenarii scIm- 
its apud ejus generum Stephanum Luzacium , vi- 
nm honorttissimum , servari noram : in Iiis t$A 
Ruhidtenii et .Vfdckenarii mutuas epistolas , non 
nonuB* Has Wassenaerius,. sciens quantum ego 
in cdligendis Rubnkenii BpistOElis-laborarem , pec* 
vestigaviti reptft, evolvit: eam» qua Valckemi- 
rio iilVentum suum in Pbotio nanat^ quodqueego 
qnondan b Rubtkenio auditafli^,:non jaccurate t^ 
cordans,-nniverse tn hujus Vita significavi (*>: 
hanc igitnr descripsit , descriptam; continuo cu»» 
tim ad fiie detdlit. Ego, hoc.indicio admonit09^9 
cictens omnes has epistolas k Liicacio » viro. bi»> 
manissimo, ^ petii et accepi. -> 

Qaum saepe ex me in scholis acsennontbus ai^ 
^isset, quanta inter Graecam Latinamqiie lin- 
goam coBipositionis diversitas intercederet , idque 
esperimento Graeca Latine, et Latina Gr&ece, 
^crtcndi certissirae apparere ; Graece autem reccii» 
tiorura eruditorum hominum Complures bene scri- 
Jiisse^ idque factu etiam aliquanto facilius esais 
qoam Latine scribere : boc igitur anfito , Wasse- 
Haeriiis cnm praecipuis Graecarum scholarum dis* 
«ipiilia me rogavit, ut ex quatuor scbotis.unam 
Grucae scriptioni tribuerem. Quod ego quum fo- 
ciMem Dostis profLCto , Vos , qui nunc adestis il« 
brom sodales scholarum, quanta cum industcia 

has 

(•) [Horum Opusc. Vol. I. ^.641.3 



ji$ M E M O R I A 

3lt8 dcribeMi ieieEcitBtiooes obierit . te peteefMti 
Ipse edtm hoc in genere suufti sibi , at 
•ejptntiin institAit pensum^ vertendo Ci 
Ptndozorum libella, tntet sibi in schdlis 
Lttinis pennicttto : efusque Bxordium I se 
i^sum mihi ostendit, judiciumqUe meumtt 
impenirem^ merogtvtt. Ego indefcssam dpM 
iddlescentis studium mtgnopote mirttosi noidi 
'id eum minore^ qutm ptr ertt, fmcta ctiaxBm 
te; sutsi ei ut initium vertendi ftceret in Histod^ 
co, ostendens qutstum td intdligendi^ctlititei 
interesset inter historicum et didtcricmi geoosi 
deprorosi ei eumdem Ptrtdozonim HbeDaa tb 
Adrisno Tumebo 6rtece redditum : jusst ena ^ U^ 
lios et suom ISxordiuro ititer se eompirtR: toa 
continuo Nepotero io oitnus dedi , ut coOtietif 
«um Oraece reddere* In quo quom slbi opeii 
quarovis subitt ftcilius, qutro in iilo medttais^ 
succederet , atque utriusque generis et iaiefpi etf 
tionis diiTerentiam tgnosceret, et porro ei dlci^ \ 
rem, roe puerom aliquot Vitas Nepotis GfteM ! 
vertisse; domi statlm idem tgere coepit. Sed fnit | 
bic quoque unus ex postremi tnni Itboribaif i 
^uos haud itt multo post mors lntercepit« 
' Disputtndi scholas ut haberem , ipse {oit ii 1 
primis bortatof: meroinistis qua industrit Bspiao* J 
tor prtefueriti ut nostrtm rttiohem' VobiscoA^ 
-probtverit et tliis tpprobtverit, jungendte dialii 
edcte et rhetoricae ezercitttionis : publicte tatoi 
<t privttae tctionis disjungendte} ut aimiil td \m 






C. L. wassbnA6ril 31^ 



idonfs facultatem et 'dfaTectlce 
I fi^rbficefetis* Meministis , at postiemt 
ittiiciie imerrogantis partes tgeDs eas z^ 
et facete concluserit ^ ponendo bujusniodi 
010: <]uidquid studiis hoe anno salutare 
Ideciani ^roxitno anno ^sequefidtadi ea^ 
sse anterii salutares dlsputandi sciioiiur 

ttndiis; efgo Praesidem rogandum esse^ 
•roithDO'etlam anno persequatnr^ At hMM 
icrfus voti hujus fmctum ipse non tiiHci 
boc exeunte Junio 5 Julio exeunte occic^t I 
mn est caetera refierre^ qiiae.vel pro ae. ip« 
do meditandoque dtdiciti t^d in hoc getie^ 
aUoi studiose ofiicioseiiie fecit. Ad .quaf 
dia multa domestica^ et vetera et non^ 

accederent, plane mirabife vld^tur ^uo- 
ua tam multis laboribos vires ac temput 
tare potuerit. Fostremus fuit ei hic laiK>r» 

vigesimum primum completurus cale&dip 
sMartiis, ac titulum dominiumque soft« 

1 erat utriusque Cattdvidf et Valcltw 
qoorum reditus mater^ ift tutor, adoMoi^ 
ty admimstrationemque» in qua filium bh 
t, eidem jam tradiderat* Quo ille hanoQB 
m gloriabatur, ut fere nemihi^ nisi qui- 
resse esset, ejus rei notitiam impertirec. 
m quomodo in hac refum commntatione 
itrimonii possessionem tueretur multun 
s 9 eiqu^ ezpediendo an oblatum sibi Majo- 
:oviceni munus acciperet^ varie deliberana; 

« 



/ 



tso 



Af E M O R I A 



ttmen^ iie Acidemica-studia noodum deenntaM 
rumpere cogeretur, recusans; interea morboc(Mwl 
ripitur , subitoque quasi f ulminis icta nobis cwf 
pitur! ff 

Epaminondaa . bello Leuctrico audiens ii^nH 
fitrenuum et lal)oriosum roorbo periisse, Hatrwm 
qpit, quomodo talp viro aegroiarc vMovit f im 
Iioc.nobis de Wassenaerio dicere licet^ et nahafl 
etiam magis illud, Quomodo tam occopatus oidiTV 
nariis studiis adolescens tam niulta extrtordinaiiiiV 
atque adeo tot tanuque k studiia alieni^ negodu 
tractare , quomodo denique triennii spatio in Li-T 
teris ac disciplinis tantos progressu» facere po*F 
tuit? Operae pretufm- est pauca respondere» qmfT 
ad^Vos monendos pertineant. .1 

Quum, quod snpni diximus» ad proficiendiuir 

discenti tria adesse deheant, natura institurio^f 

ezercitatio; saepe fit, ut in his, qiTarovii pari-I^ 

bus, dispares fiant proftctus; et plures disceiH 

tes, in quibus tria illa aequalia sint, donaeqwf 

iiter proficiant. Scilicet omne momentnm poiiJ^ 

tum est in ezercitationis labore recte gubemando;f 

'siquidem alius multo labore parum, alius parvtf 

multum efficere potest; Sequenda est certa ?ia fltr 

ratib , quae ii principiis et facilibus orsa aditoml^ 

-td difficiliora patefffcitt nec ulla pars nondumaiJ| 

tis pcrspecta sine animadverslone praetermittanu*«1 

'Veluri, ut hoc utaf exemplb, in Graects ct Lati» 

nis, verbum, noiiite ^ particula , constructiOf 

'ne praetermittatur quin ejus rationem et usum ift" 

da- 






G* L/\VASS£|^AEllII. fit. 

mus tc perspiciamus. Sic factitabat Wa8se« 
US9 probe sibi persuadens, se sic D6n in mi^ 
; rsbus 9 sed rerum ma^narum fundamentia 
ri 9 nec esse quidquam parvum 9 quod ad 
luiD Gnem tendat. 

>rro9 vi^ae agendae tonsrantem ordinem ad« 
bat ; nt totum et tempus in suas partes distri-* 
ini', cuiqae penso ac negocio sua pars consti-* 
esset; ut )et solitis rebus tempus superesset, 

subitis deesset. Atque hac ii\ dispensando 
pore diligentia et quasi oeconomia, iHud eciam 
(equebatur , ut nec accum quid ei periret , nec 
idum elsberetur. Veluti in legendis Veterum 
ptis quidquid in rebus vel verbis memorabile 
:ret, id continuo in Adversariis^ per licerarum 
iaeni digestis scribebat 9 unde postea faciie 
ique promeret: si quid autem ei aliud agenti, 
ito iti mentem veniret 9 si quid ettam ez alli^ 
rsntibus audiret 9 agendum 9 quaerendum 9 in-» 
itani % hoc stacim in libello memoriali notabat 9 
nde piouti opus esset 9 vel agebat , vel in Ad« 
saris referebac : adeo cavebat 9 ne sibi quid uci« 

semel cognitum 9 ex memoria efflueret» 
[>uo sutem in primis ei profuerunt^ quae et 
erili institutione in nostras scholas attulir. 
Itenini, cognitio elementorum Geometricorum 9 
lae qusmquam leviter percepta^ tamen eum ad 
lao methodum adsuefecit , ut etiam in Literis et 
iis disciplinis nil sibi traditom temere pro vero 
ciperet , sed definitianes ac di^olc^strationes re- 
rcL U. X (lui. 




3t» M E M O a I A : 1 

quiitm ; iDde^e ad DialectiMe praeeeptt dd4J 
tifs ^ hanc facultttem magia ettam confirmaret 
M)plificaret. Alterumest, quod non igDaros 
^oriae Geogrtpbiaeque ad nos venit; quaniminM 
tiain vulgaribus adeo scholis tradi solitt, in gysH 
Dasiis tamen , tive Latinis , ut voeantur , adM^t 
multis nimium nimiumque negliguntur. UoU 
saepe fit , ut hinc discipuli in Academias oiisst^ 
/Scademicos doctores Historiam docentes vel noi 
tudiant, vel audientes noyitate argumenti tn dis^ 
tribuendit aetatibus et distir.^^uendis tnilis se ipil 
impediant, denique hoc studkim, unumenmioii 
£icilh*]iium ac jueundistimnm , tamqutm Mcita 
ac molestum deserant. At WasseHaerius 9 qui jtfll 
antea Historiae suavitatem utilitatemque pma!^ 
pisset, nostras d^ el scbolas eo magis ezpetaed 
adamare eoepit; indeque profectus ad alias listo^ 
fiae partes, veluti I#iterarumy Philosc^hiae^ So^ 
Ctrinarum, bac luce» quae aliis essent obscorl^ 
sibi ciara et persfiqua reddidit; quum quamqtii^ 
rem , sive populorun conversiones , beila» pictt 
^ive leges, Senatusconsulta^ constitutiones , 
scripta et placita doctorum , ad suum temp 
locum^ auctorem, referre nosset« Vel extreni 
his paulo ante obitum mensibus^.jquum ad in^ 
riorem scientiam Juris Francici^ patrimoniuiDqi 
'suum tutndum pertinere judicatct, Prancici Rcgl 
bistoriam ^ cujQ8,brev£m epitomen: aostrts in scM 
<lis prtecepisset 9 tmpiiorem uberioreaique percipl 
.•re^ id exigu^i ttMpoxe^oQfiecutus est; qtodFitl 



m;:^« 



ci Rcgifi btlgitiem et progressum 9 ejusdem cuoi 
eeeriB -£irtotHie populis fieiam et conjunctioA 
m, odHnno Vetens^ Medil, Recentiohs Aevi 
\ ntionemque teneret, 

Nos ^XtBLf quidni moefettiius orbati sodtli taoi' 
:toV'^tt 9^^» t^^ fiosirQm amante? Moerea« 
\A stnel sed' moerorem «Hquando seqaatiir ae. 
iat raiTc^' Me vero ec adimc ilia » qoae nune. 
bla pff^fiosiif^ monita ddnfirmarum; et recen«. 
asu tekMenter afflictuhi erexit Vir^iltanaa MtW< 
'caiway^ ili Daphnidem 9 . nupor a nobis tracta^ 
1-' ptVcMsftte Wassenaerio:; mox , mortuo ipso ^,, 
:e Mlltf' ift menrem mWA veniens ; Dapht^idem jL 
ot^y * ptstorum principem^ cBjus in fMinere.uts 
n tota Sicilia luxit, sic ad famam de obitu 
isscDierii nostri^ omnis nostra Batava patria, 
:e nemo non in quo vel paufulum inesset tiu« 
litatiSy et condoluit et ingemuit/ Quod car- 
11 quum mirifice temperatum sit ad praesentem 
&tnim afiectum , et acerbitate doloris 9 et desi-^ 
ioamoris, et lenimento consolationis ; Vos ip- 
otum postea legatis: nos nunc» age, sertum 
! nectamus , et huic Wassenaerii nostri Vel 
Doriae vei laudationi» aptemus coronidisquc 
ar imponamus: 

uineium Musae crudeti funere Daphnin 
\ant , vos coruU testes et flamina Musis : 
m complexa sui corpus miserabile ftati 
uc Dcos atque astra yocat cruMia mater. 

X a N$$ 



SOf MEMOiUA G. L. WASSENAEHlt 

Nos aia^ ^ocumque modo illi nostra yicissim 
Dicemus: Daphmn nostrum tollcmus ad sstra: 
Dafhrdn ad astra foremus : amayit nos quofn 

DapAnis. 
Candidus insuetum miratur limcn Oljmpi , 
Sttlf pcdibusquc yidct nubcs ct sidcra DaphriSt 
Jpsi lactitia voccs adsidcra jactant 
Intonsi montcs; ipsacjam carmina rupes^ 
ipsa sonant arbusta 9 Dcus ^ Dcus illc icatusl 
Sis bonus fclixquc tuisj cn quatuor aras: 
Eceeduastibi Daphm^ duas^ altaria Pht^} 
Mace tibi scmpcr crunt , ct quum soicmnia nta 
Reddcmus Musis^ ei quum luftrabimus agmi 
Semi>et honos nomenauetuum laudcsauc maedn^f^ 



o 



t 



PRA 



PRAEFATIQ 



I.IB9.I TERTi; 



IIISCELXiANEAE DOCTRINA^ 



mm 



L. S: 



eptemanni sunt, quod hic liber scribi ac ty» 
! describi coeptus est. Quod spatium quum pu« 
ce et privajim in incredibilem temporum nostro* 
n varietatem incideret i ad banc argumentorum 
ificttts et explicatio accommodari debuit : quam« 
am- utrumque etiam » veteri nostro iostituto , 
istanter ad virtutis doctrinaeque fructum retu- 
lus, Sed in tanto spatio aq temporum varietate 
ile fieri poterat, m quaedam argumenta inter 
ibendum ac describendi^m necess^riam caussam 
)entia, justumque sibi hoc in libro locum 
stulantia inscquentibus annia supervacanea vi- 
'entun Atque hujusmodi negotium aliquis 
icus noster putavit esse duarum censurarum II 
m admonendis nostris sycopbantis scripta* 

X 3 ^^i 



3&6 PRAEF. LIB. TERT. MfSC. DOCTR. 

rum; quipp^ diidum ilUs contemtu et judicic 
doctorum virorum sepultfs. Hae vero ceosura( 
sec scriptae ^sent , et vel jam descriptie ab ba< 
jut libri editione ^zciusae , si Epistolae Sodiiiuo 
et Creuzeri ad debitam ipsorum doctribae et de« 
gantiae notidam venissent. Et nos nostris ly* 
cophantis tantum abest ut invideamus , ut iis ed- 
aiH summum bonum , >09y x»i (Ppivc^ ^ <ypfcsm$'^ 
Ao. MDCCCXVIL 



\ 



o 



T 

k. 



f /: 



* ■ 



f 



PA. 



PARENTALrA. 



liisc, DOCTR. L, iii^ pag. 2og, sqqi 



Lge vero , novissitnos ^micorum nostroruim 
nessalutando veneremur ! Incidit enim hoc , pro« 
Qum ab edito secundo Philomathiae libro, bieiw 
uastne funescum et frequens mortibus homi- 
im Dostri amantium , Literarumque studio no» 
s coDjunctorum , multorum, heu! nimium mul« 
ram , quam quorum desidcrium et jacturam no« 
ranos aetas ac tempora lenire et consolari sinant. 

• 

quibus quum nullus non meritis vel in Literas» 
:l in nos , vel alios multos , justae laudationis 
ateriem praebeat; nos, et animi dolore et argu* 
^ti copia oppressi, eorum commemorationeni 
ucis verbis complectemur ; caeterum cogitatio- 
nobis humanae con^itionis fragilitatem propo* 
ites , et illud , 

Omnes codem C9gimur^ omniun^ 
Versatur urna^ serius ocius 

Sors cxitura^ $P nos in aetcrnum 
£xfiUum impositura cymba^ . . ^ 

X 4 Q°*«^' 



828 



PARENTALIA. 



Quamquam horum versuum ut tres priores ve% I 
rissimam sententiam hahere judicamus , ita postre^ 1 
num nihll minus. Mortem non esse exilium 9 sed« 1 
contraadeo , reditum in patriam » poterat Poeta dii* I 
cere k Pythagora, et Platone aliisque GraecoraiaJ 
legendo sibi cognitis : poterat k Romatiis , Cicenh 1 
lie, et Virgilio suo: qui nobis magis persuadent, ] 
quam Horarius, caeterum ^dmirabilts, at hociaj 
argumento, vel Eplcurum vel plebem sequens. Sd | 
haec hactenus. 

I. Amicorum autem, quos memorare insdtu^ 
IBUS9 prima Hieronymi Boschii sors exUturM^\ 
die primo Junii anni MDCCCXI : quum ijQsdem 
anni die septimo Februarii, et quarto ApriUSf et 
superioris mense Junio , Leidam venieas sic apui 
me fulsset , ut miht prorsus veterem amorem re« 
ferret , affirmans frustra laborasse Sycophantas» 
iic animum ipsius d me abalienarent. Mambus hoa 
satis est. Nam de vivo bis diximus, duo amici- 
tiae nostrae monumenta posuimus : alterum , Epi^ 
stolam, qua Boschio Partem undecimam Biblio» 
thecae Criticae dicavimus : alterum , Narrationeoi J 
de ejus editione Anthologiae Graecae, in PbiIomt« | 
thiae libro secundo« Huc accedit , quo minus pla« \ 
ra dicamus , quod in altenam provinciam invadere 
nolumus; si quidem et publice proposito praemio 
invitati sunt docti homines ad Boschii Ehgium 
scribendum : et sua sponte id ageredicitur virhuie 
operi, si quis aliuf, idoneus, D* J. Lennepius, 
Professor Lirerarum in iUustri Amstelodamensi 

Athe» 



P A R E N T A L-r A* 3^9 

^t^enaeo. Illud fortasse non inutile sit iiitnro- 
criptori inonendo, quodque quosdam fugisse vi- 
Umns; bufus, ut Curatoris, nullas fuisse partea 
D me LeidaiB vocando; quippe qui, roe dudum 
Mto, Gurator factus sit: mihique, k priori- 
mz Cuntoribus vocato , oblatam catliedram recu* 
ire suaserit: ut ipse, illo vivo» aarravi, BibU 
!rit. P. xxviii ( ♦ )• 

IL Paucis post diebus altera sors exiit Jani Der« 
indereni , discipuli peramantis nostrum , quem an« 
^ bis memoraveramus , ut roagnos in Literis pro^ 
ressuM btbentcm : primum , in Vita Davidis Ruhn« 
enii, p. 277 ($), deinde in Annotatione ad Se« 
!cta Historicorum Graecorum , editionis alterius 
1.456. Pater cargator, yir spectatae industriae 
c fidd , Amstelodami cargarium ( f ) negotium 
ictitabat sane quaestuosum : eidem hunc filium. 
estinaverat , artibus idoneis linguisque hodiemis 
nidiendum curaverat, jamque adjutorem sibi ad« 
ibebat: quum hic forte, ut lectione libroram de« 
^tarisolebat, in historiolas Graeci Romanive ar« 
Dmenci incidit , indeque has Literas discendi mi« 
t cupiditate incensus est. Ergo magistrum quae^ 
vit: qnem solertem nactus, inde k primis ele<i 

men^ 

f • 3 [ Hujus Vol. pag. 65. ] 

f J ^ [ Horum Opusc. Vol. I, pag. 789. ] 

' f ) Utimur nomine vulgarl , quo fere djcitur pw 

acor navium onerandarum : haec et similia , non muh 

dlversa significationc , usurpata in Ladnitatc Mcdii 

u Vid. Ducangius T. I, p. 3^9. Ciarpenterius T. H, 

X 5 



SSt P A R E N T A L I A. 

priiha Grammaticae elementa, decliDationes et cob« 
jugationes inculcare, infra sane ipsius dignitatem 
ac dpctrinam , vespertinae tamen ei remanebant vu 
cuae, quas lectioni veterum Scriptorum tribue« 
bat. Quamquam et hanc ei felicitatis partem noz 

ad^mit matrimonium ^ in quod incidit , indotatum i 

• 

et multis liberis foecundum : quibus sustentin* 
dis , etiam vaquas horas privatis scbolis habendis 

consumere debuit. Si<; in scholis conttnuo doi 

• 

cendi )abore fatigatus, domi d liberis tuibastre* 
pituque exceptus , neque requiescendi , nedom ali« 
quid 3U0 sibi studjo legendi » tempus locumve re^^ 
periebat. Attamen hanc sortem patienter tolit, 
meliorem ei brevi successuram sperans. Quoddum 
j^perabat , et nos , ne frustra speraret , operam da^ 
bamus, liberos ejus erysipelas morbus. Invasit: 
quibus opcm pateri^o et effuso animo ministranSf 
jpse eodem morbo implicltus et cum duobus h & 
beris absumtus est. Caeterum in illa conjugialis 
aerumna vitae , quum in Litcris parum addisceie 
posset, cavit tamen ne quid dedisceret; sempep 
que illum scientiae modum obtinuit ^ quem aDttil 
babuerat, quemque supra declaravimus, ctduO' 
bus illis in libris sigtiificavimus : quoram in prio< 
re tests^ti sumus, eum praeclara studiorum ety» 
rlae simul accurata^que doctrinae laude florenteo, 
cum Mahnio in eo disclpulorum meorum parii 
Rubnkenio numeratum esse , ex quo hic sibi ahei 
\itrupi collegam obtingere optaret: in altero ac 
tem libro acutao^ ejus verisimilemque Xenophoi 

tca 



P A R E N T A L I A. ^^ 

• « 

eam coireccionem laudaDtes, diximus, eum dt« 

|num professoria cathedra, adhuc in snbsellio 

scholastico praeceptoris infimae classis acquiesce« 

je« Sed et alias ab eo factas essc correctiones! 

Beminimus. £xstant certe edita ejus industriae 

cpera duo : alterum ^ Rudimenu Grammatica^ 

Craecae : alterum , accessio , quam ipse , sodalis 

Jpbiiomathiae j Epistolis et Appendici Primae con« 

tulit. £z quibus omnibus existimare licet , quan<« 

tum ejus* sciencia nobis Literarum fructum atculis* 

set , ai vita ipsi et longior et facilior contigisset.' 

. UI. Tenius fuit.Wassenarius noster, cujus me-' 

aoriam in principio hujus libri edidimus. 

.IV. Quarcus, Frederlcus Jacobus Bascius, et 

Ipse bia a nobis laudatus » Bibliothecae Criticae 

^•ii. p. ii8, et Philomathiae Libro ii, p. s^S, 

L • 

Mtms d« XVI Martii, a. mocclxxi, Buxoviila- 
tue ( Buchsweilef ) , oppido ditionis Hasso- Oarm* 
ttadiensis in Alsatia : ubi pater erat Gymnasii Re* 
ctor, Praeceptor Seyboldus, alibi nobis nocatus, 
faeterum ekgantis doctrinae non expers, cujus 
diiciplinae puer multum debolt. Theologiae de« 
«tinatus, huic aliisque Literis percipiendis ado« 
lescens Jenam petiit, salario adjutus a Serenissi- 
fBaAmalia, Ducis Saxovimariensis matre, bona« 
rsm artium patrona egregie docta« Huc venit a* 
MDCCLXxxiv 9 quinquennium manens , audiyic 

j 

/riesbachium , Doederlinum , Reinholdum , alios, 
laxime omnium Schutzium» Literarum noscraruui 
xus 9 quo auctore ac dcctore se iisdem consecra* 

Vit, 



:•- 



SS6 



IPARENTALIA. 



Psrisiis Dannstadiain profectUs» in itineFe Htidd^ 

b€rfi;ae totum diem apud Creuzerum nostrum fiiic- 

Qui non modo ex ejus sermonibus, ingentes ip- 

«ius io codicibus ^criptis excutiendis labores, d 

Ubrorum edendorum propositam multitudinea ^ 

sed etiam ex corpQris adspectu inusitatum ririBB 

fobur ac valetudinem succo et sanguine quui tur» 

gentem, admiratus est. Unde,nemine quidem ta<^ 

k quid metuente, tamen mox apparuit illud Hip^< 

pocrateum, ^ jt* 4x/My ive^tn ^^xAfpif, svmmaot 

yaletudinem esse periculosam. Redux Ptrislis mi» 

sit nobis exemplar promissum Gregorii Koeniaaiy 

d. XV Octobris, adsqriptd paucis verbis salstatio^ 

ne. Mox d. XIII Novembris vesperi alicunde do« 

mum rediens, apoplexi concidit in via Honoreay 

indeque sublatus, mortuiis domum relatus esti 

Nos viri obitu eo magis doiemus, quo magisec 

nobis favit, et Batavorum in his Literis si 

ac rationem , quam quidam recentes ejus popi 

xes Hellenistae contemnere videri voluot, ipNl 

probavit , laudavit , secutus est. Vidimus cal 

gum, partem bibliothecae Bastii complexum 

<quae ad Litcraturam Antiquam et Novam 

tur : et vidimus optimorum librorum editionumqi 

inultitudinem nostra exspectatione majorem. Vi 

riae autem lectiones £ codicibus scriptis ab i| 

excerptae, non solum in marginibus editu 

exstant, sed etiam singulanbus inscriptae chartisi 

fasciculos Lxv explent, in quibus complures etu 

inediti libelU Graeci, et ipsius animadv^aiona^ 

con* 



l^ A H £ N t A L.I A» sif . 

inentor. Caulogas , conscriptus , ut videtur» 

lomine docco 9 mulca habet, qute id cognitio*. 

• «•, ..•••». ^ 

litennam vitae et studionim fiaatii pertineant«, 
tio horum librorum et fasciculorum proscrt^. 

■ 

in d. XXX Martii a. Mocccsuif ddnde indieoa. 
rtum dilata » jam i&cta ait » . nec ne 9 nonduoi . 
ivimus. Nam ipai quoqinus mandata ad emen« 
I daiemua^ et oculi nos nostri utendis illis. 

tis impares, et vero temporay prohibuerunt». 

• ■ . f 

\ Jam vero et ex Helvetia ^ nauli patria ^ du« 
is ncsr domestici funeria. acerbitas atiixit , ^c. 
Dici optimi et sororis optimae» Sed de illa 
15 dicamus, quando illius sora^prior exiit ur« 
joanhes WyttenbaChtus patrem habuit co« 
Hninem $ rerum sacrarum in Republ. Bemensi 
ODiem « auctoritate et prudentlae kude doren^ 
. A natura factus ad probiiatem , beneficien* 
1 et industriam , i fonuna destinatus ad reoi 
ilicam gerendam 9, huic cognpscendae mature 
Idt; adolescens ac paene puer in idonea huic 
dio poiitus statione , adscriptus officialibus 
lestorii 9 quam Cancellariam vulgo vocant , ut 
t per legitimos gradus in eum ordinem adscen» 
t^tx quo Senatores legebantur. Puitque haeq 
x^nido n^tteria non solum negotii , sed et otii 
oicae oblecutionis. £tquod ille in AndriaPamr 
118 juvenilibus adolescentium sodaiium studiis 
jbuft mediociiter obsequendo^.nec iis adversaiw 
nec alii^ se praeponendo , sine invidia laudem 
lic et amicoa sibi paravit: eumdem fructi^a 



iw 



PAH-teNTALl A. 



.•J 



ubfeirhss itktBr iitiM ^lii j sed veriorflriis' liutnKnE 

Yufg<ir vdiirpafitUr 9 tennri 9 plscari 9 Mcopirf, 
ecj(rlt£ni9 Wf^are;^ i^ila, alea , ch^trd^ 9 Ijuteej 
fllSnbdtf aot tlbi2 canere : vinum 9 aut sltBltt viU^ 
I^lte^; titb^f^: taSaeo , quod aichar^ttr: 4 
qnid^Qid lfu!ul^(liMiddi adventitium 9 pmetcr 
Aif tiecesslratem adsci^t hodiema cdtafsuenidb: 
ruffi omnium U16 nlhil , ne mediOcriier qdc 
cV tamen sl forte ifl coetus talia a^tiimi 

ret, compotantium ad^ et coi&esdantlttittt 
laetitiae obsecfindabat , et quanSvi^ abMUfttt 
sobrius jucundrsodairs partes tuebdtbr. AdKi 
lacilttatem comitatemquJEl accedebat idtra dildoriii 
tc bei\evoIentiae sfghiGcatio , sermo pletttis imJj 
scitu dignarum ^ civili prUdentia et hlstoriml 
vaVietate 9 qui eiitn et jiinioribus et senioribtistdtfi 
Ibi^dairet» Anno ifbccLxzXlr^ aetatis vigcM 
quibro^ atatlonis cantrellariae decimo^ comnMiMl 
kccepit peiregHnandi per e5^tenn tcfrrai in bm 
hiiim ; tit fere illic Ilberallter instittati jtiteiies 
lent. Priiiao Go^ttingim venienS , aittiam ibi 
moratns est 9 addlens cefeberrimonrm scfaohs 
fetsorum de Jurisprudentia , Historfai y&ieogitpi 
biplomatkl , kemiirpubficarum cbgiiitione 
di^tl Statii^tlea, Polirica; Oeconotnfi 61 
'et Techtioiogil 9 !d est de artibus bttcii 
l!(eckntannum : privatim quoque Heynii itostii 
stitutione stili Germanicl utens, bde pengntll 
)a Germtthie pme» lustratisque t^raecipub 



Liiftitv DNtMk , BeroIiBa» HftQburgo» tliia^ 
fud OQft Amstdodaai fuiii ; tiuD pleiiM 
ttibta Bitnvts obiens ^ potro in fidgkioi 
iciens 9 Lutetitm Parisiorum venk : iUqut 
DpHiriutt commoratione mewium ijttti , adi 
m Mdiit. AiqiM omotbus iUia in terris loeia4 
e ^fmm diligentev obserraaaety quae ad auua 
kcttdl toDtiiinin pertinerent^ aagnamque utti 
iB . lcmni cogniciicmem coHegiaset » banc conti^ 

10 td Mina actionemquo , patrikeque emolumeo* 
na, cbi wey t e r e coepit* Imque porro se ad om* 

11 Sdittdilicte partea perapidendas applicuit ^ 
m Miime^ quae td vectiKtlia et aumtut , eoranH 
IH iMiccm accommodandorum rati^em , apectt* 
llttt» Iffovemum frumenti » pecoris » viiu » mefi> 
ii, tidy aliarum rerum ei opificiorum: merct- 
inm, cxportttionem, et invectiooem: dedmaa^ 
lilNrtt 9 portoria : alia hujus generit inaumerab^ 
ia. Hoc in primia referebat onmiwn opificiorom 
itea, ^aa diligenter in Bccltmtonitnit acholis 
ogWVerat : eaque de causa frequena officinas ar« 
Ificum ingrediebator^ cum quoque de sua arte dis« 
Bcbtt} si qufd fdme noviab eo diicere, aut eun 
bccre « posaet* Ibi tiim saepe accidebat , ut ar« 
fiex fiiteretK» ae, quominus artem suam meliua 
iam trtctaiet, ex re familiari laborare, et alienp 
iiia|dio egere. Quod W« numquam surdtt turi^ 
nt todient , Itborantem semper coosilio , opertf 
i^ javlr. tJnde pauhtim factum est ^ ut aliorupi 
iaa lioiuiBuaH i^ n » consilio ttmoa cc opet» » fb 



dae operain daret: „ Huic rd quantl 
operaai dant frater et alii gentiles: u 
•doptiviifilii multt aunt, omnes ht, q 
Qpert egent et utmitur: vos vero nol 
^ vitie conditionem iocludere, qateii 
«nplius civibos meia, sed mUu tol 
Ddnde suo sibi.ttmpore Senitor ftc 
^cis fTUOtum cepie; Gallici mox it{ 
«ioQe ingnioite, Helvetiam quoque 
,£eraae opes «ffligentc. Quibui de xt 
•ciiiti menoiU et in lotios Europae 1 
dicere opus oon est. Ulod noii rttic 
in Huctiboa cum civilibos tum bellicii 
oatus BenieDsb. nwimum et raomentu 
-fiien easet, W. noatri fidem et consu 
(caeteros eluiisse, qusque aententiam 
bitim esse eam , quw & stno tinceroq 
ineqoe compto olia vel propriae uUlito 
• lortium studio, vel quocumque afiei 
■ cn esset. Ac veloti tranquiUus Ug 



rARENT ALIA; $4» 

lex et ipertus^ nil slmalatuin tectumve^alens» 
Dique Totus ad inspiciendum patebat , et e» 
nim Teram visa , fiurta alioruin ; actionesque ^ 
rtume casua, mediis in fliictibusi seveoo jftf 
aocipiebat , nil alieni illis vel amore aut odioi 
Biplditate ant metu 9 affingentie^' Rogantl mi^ 
■c Iftltts conversionls narrationem i se facuoi 
le nkteret, perscripeit eam;, sane lectu dir 
: 9 ' ex rerum civilmni-' scientia et caussiamni 
'vadolBe; ut plane scriptam Polybiaria rationo 
ety td"quam rationem^ aine imitatione, ano 
ingerio ferebatur. Senatu optimatum i pl«« 
dhdisfd, ipse tamen ab Iiia amabatur et c6lfl^ 
f^» nt qui ilemper ntrisque ac toti patriaeL:coV 
Inct. Reconciliatis ambabus factionibus, lo- 

ScDttor utriusque Senatus, universi et ufim^ 
Praefectiis Quaestorio Vectigalium , moderifb- 
ftcademiae Triumvir, his munerlbus^ per reft> 
tt iHltae tempus praefuit. Ad quae quuqi) vt 
a, alienorum procuratio hegotiorum acoeda» 

temmenta, tutelae, arbitria , -advocationesi^ 
lia cdjuscumque generis, ipseque baecomnift 
tdigione et cura administrarer , nec valetd» 
parceret, saepiusque rheumatismis tentatu^ 
dicia monftus', nt finem aut certe modum fa« 

Hli procurationi, eos ^ minusaudiitvquod 
na laborioaus viribus et consuetudini snaefi- 
, omniaque magnft cum facilitate tractatee; 
)e qui mhrifico cuncta ordine* digesta tene- 
;t negotii et agendi certumtempns 

¥3 $cr. 



144' r A R B N T A L I A. ' 

parentibns pariter aniiri et curarf : lostiiD et 
laett et tristiti 'camtniinit habere: ihviceiD 
dbut anidefc , fieetibtts adflere : mijus etii 
euhini adfert sodetas institutioiiiapuerilis: 
intein-mazinrein 'comTnunio juyenflis dlBcii 
tt cognitionla elegantiorum Literarum , qn 
l^emnm ad veri pulcrique judicium , et anii 
Virttitem, excolitur; uiide existitffiomn 
•uom y studiorum , similitudo , et ipsa ae 
alterum nt se ipsnm amans , sine qua Teriu 
nos amor esse nequit« £go yero quum oqi 
tiem. et trea sorores. haberem^ frater tc 
sbror mejunioi^es nunc etiam sup^rsunt: il 
tt pacis anlbos Minervae alumnu^ , emerii 
'dabiUter longae biliria^ stipendns,sibiinvi 
ique se literulis * tuetur : haec conjuge sac 
*te tribus fiIfabuji"ftorer. Sed ejusmodi, 
'dixi ,' aequalitadf et condiscipulatos nec< 
'ttibi intereessit ciTin sorortbus duabus n 
'najoribos. Et in aitibus q^idem juventud 
^qne sexus nee^fturiis valde not mutao c 
bant Historfa ' et Geographia : quas itaet 
'inodum perdisicebamus , ut quamctimque 
partem invicem tiiteiifojtintes et Interrog^tl 
'riter redderemiis: n£c tantummodo es nosti 
'peiidiis, sed;i6Httt extra haeo io rebus 
* S&is , veluti beili septeimis , quod fn ith 
mn Incidlt , gesta et vidssltudines assidu* 
*'^Iis, quae clicuntur, epheineridibus p 
iegentes, Ac tebebamus, ut ea postet sei 



f A RE N T A LI A, 34^ 

doiD ordbem teiDpbris, qmimvis subito, re* 
e posiemus. lode mriasque ling^ae, id ese 
Dciete et Gehnanieae , pniicipdbs pbetas et 
pcoits, qui ad mores formandos ingokiumquo 
)lleDdaiD valerent , l^mus^ et iitilum exereiiU 
., Tertendis insignibus iUorttm locis ezaltert 
Iteram linguam 9 scribendia epistolis ad ezem« 
Sevigniae et Gellerti, pingendis cbaraeteri* 
tdiibitiitionem Bniyerii. Ihterea ego^ qui sei» 
tim Graece Lacineque discensi Virgilium et 
sermn cognovissem , sororibus : narraie , illafii 
>bis lectam ac -tancopere laudiittai Volcarii Hea« 
d|m fere ex Aeneide expressam esse» Aeiiel- 

ez HMde et Odyssea: illae mtrari, quaetat 
DOl Virgiliique carmina Gallice' reddita : I6ge» 

Box' ^ manibus deponere, praefeme Voltt* 
I, dioentes videri poetam quenKlue ipsum s^ 
oA utentem legendum esse. Quod si sors ncK 

not diutius iinfl manere sivisset, haud seib 
Sraece Latineque didicisseht. Et sic qiioqu^, 
midieres, doctae et erantet habebantur. Mi« 
m etiam formd commendatam multi petebaht 
:i : qnorum illa caeteros ut parum literatds 
^enmebat : uno excepto 9 qui et Literis et nfb- 
8 amtbilis videretur, Salchlii , collegae quon^ 

pttris mei in Tbeologiae catHedra Bernensi , 
:^cujti8t m^ poetae, haudezigua ezstitit ft« 

et nok earmen De Mah memortvimds-in fii* 
:hecte Crit« I^. z, p. i35;-qruocum nup/tt 
et qutdrtginu anoos in Helvetia , obiit d« ziv 

Y5 l^ 



fif P AR^NT A LIA, 



Vin« Diverst est torum caussa» qui alan 

diseipliflae nostrae ^ kk eaque egregie venantes 

OQcubuerunt ^teac^uatn industriae suae publican 

Suidhn tuiissent; qu! profeeto nostra opera e 

scriptione ab oblivionis injuria vindicandi sant 

Quo in genere futt Wassenarius. noster. Quen 

bidinio post ih ^imilis fati consortiuin secutus es 

t>avides Catharinusdc H^san, Petri |lilus,7ii 

1x1 primis internpstrates spectati, probitate, mei 

catura, familiaVAttbram cum felict proventn 

fum diligenti ih^itiitione. Hi tunc eraht nuioer 

Beptem /quuiii ahtca~6tto fuissent: eorumquequi 

tiior deinceps nostris quoque sc1io!!& iisi ^nt^noi 

soliim ut' assidiie commune pensum peragerent 

6^ etlam ut adjuTigereht proprium' ait! dDtnesticuio 

lectionem principis aliclijus scriptoris , ii cujns ii 

telligcntia deihde ad alios scriptores profidsc 

itntur. Hoc i tem alterum jam annuih oaviter f 

ctitabat Davides Cdtharinus , fratrum quartusbn! 

tte» perlectoqueHbmero, versabatur in Xenophoi 

te, ac siA)inJe prfvatliti ad me ' vehtitans . et ( 

locis difBcilionbu^ cjhaerens , valde inihl progre 

'sus industriamque* siisftn pi-obabat , qiium subit 

'eum bellici impetus turbinis ^ nostro suoruiDqi 

Smple^u conspectU()uisabstuIit. Anntiis erat abhii 

"tiertiiis , MDCccxni,' mensis Aprilis : putabami 

tes }atn ad pacem et apocatastasin ^pectate, carui 

^ que itflubritaTe tertarum orbem , lohga calamiu 

* fessutn , tandem recreatum Iri. Necqiiicquam : s 

vUi delectuS) pridiltiQs acrfor^ perFTancicum i 



oni»'populosque ei subjectos, denunciacttr; 
su^fenlis Alecto beUicttin intonac, ./ 

norwffus reeury^ 
tmremm iniMdif yocm ; qua protinu$ omnfi : 
\rumdt nomuSf ct yjhae intonucre profunduc^ 
trepUUte matres presscre adputora natos, 

oscnntur arma^ viri^ equi, apparatus: no* 
I instituicur , genus equitum, satellitcs hono* 
ii y nisi malis eos verbum verbo reddeas custO'" 
Aoneris dicere. Legebantur h filiis familianim 
onun et bonestiorum^ qui suum ipsi eguum 
que in militiam adferrent. Quod acerbius 
un peragcbaiur in pracfectura Arostclodamensji 
Higaoft » cui suberat Leida. Neque designato 
cedebatur mercede conducere volonem vtca.- 
D9 qui ipsius loco militaret: quod alibi ec 
B Ucebat. Neque certum discrimen observa* 
ar, ttt maxime legerentur aut validi corporir 
I9 aut animis feroces, petulantes, protcrvi^ 
aces t quales saepe sunt et haberi volunt ado* 
entes. Domus Haania tot filiis florens» quum 
dbus £ delectibus se expedivisset dandis vrca« 
I hujus postremi acerbitatem effugere non po* 
» Designatuz Davides Catharinus, inexora» 

imperiOf optimus adolescens, nec corpore 
istus» et animo mitis, lenis, placidus: pq« 

MouaMv ip^o^9 quam !^o^ ""Apw. Fratres 
•res ccrtatim se ejus in locum oITerre: ilfe 



«effWi bcBcSciiim:f€Der06(h aniiBo TMiMtrc, mu 

verans se , ipMun. snftcn sortenst feffre ▼dle^ N04 

eum hiUrare^ militiae oblecumenta memorantes} 

IkmMn^' ^pntorum locorumque cognitiooemi 

pri»¥erbiUai » phiAaM belU parres ease ilMKt, fi 

mMiii rtHi w0Jii»f mni * frequens otiirtn leditai 

td scttdRt eoncedtns: posiB& ei obtingeie fiaefilk 

ctum doctrinfl politum, Xenophonteae Anabiseoi 

studiosum, quales semper hiud pancos fiiisie: 

ih Francicis eiercitibus , tum id qood tnne fao>' 

batur, honorarios satellites Batavos non addetj 

jiugnae destinari 9 sed * pro obsldibol lervirf » 

^uos eorum in suppliementum veremds dimoi 

fri: denique notum illud : Aaee ottmmemUibHJfh 

yabit. His libenter auditis delectari vlsus t n 4 

^rofectionem componit, libros illos GraeeoSid 

Qiium alterumque Latlnum, sarcinis addit: ra 

ipse caeterique cotemintones abducuntur Hedtjl 

Xotharingiae caput, ubi exercerentur, donecctfi 

iris praelilsque idond fierent. Hic eum prim ft> 

fellit spes de praefecto doctrina polito : adfmqm 

contubemio decani duri et ferocis , cui hoc priil 

cipium muneris et antiquissimum erat , m sticl 

tas tironum inspiceret , ac si quid suo judido li 

pervacaneum esset, quod sane multum em^ iJ 

ferret : id his erant sine dubio hbri : abjiciuiinr 

denique servantur i domino ac domum rediitttf 

tur. Caeterum tironum hoc in negotio noQri 

fuit conditio; isu communis, Qt td ptuciottl 

tupellecdiis redigerentur; faiiiutos htbereiit fll 

k 



ipsl 9e, ves^iirenta sua, eqmim^ iniYrttttten»' 
equestrt ac niilitare totuifr, ^ifraf^t' et pur^ 
t , ' sfa^ulum everrerent , vitissima qiiaequ^ 
terit obii^nt: quod protect6 adolescehtibtfli 

natiffy iiberafiter educatis, Afusaruth arum^ 
h parentjim suorumque smtr a^breptla, ini« 
i et indignum accfdebat, eonimque antmoi 
i edain ab hiiju» milrtiae caussa abatienabat; 
i induciis , quae fuerant ii Catendis Juniis ad 
Mgustas , niittuntur MagoAtiacum 9 iiide ulte* 
iilttendi Lipsiam versusDresdamque, ubitiinc 
s belli impetus cohstiterat. ^feque tamen ed 
nenint , sed inter Moenum Saxoniaeque finei 
riiiit; aive quod ad belli usum nondum satl^ 
itati censerentur : sive quod mox Fhncicus 
iius 9 uiclinatis rebus 9 reditum ad Rhenuitt 
etur» Cujus reditus ptri fuit praelium ai 
viani, qirsque nrbis ineeudlum, ekeunte men* 
ctobri: de quibus ad suos Leidam scripstr. 
loviasim&e ejus fuere Hterae, Brevt enim po8t« 
ise et alii , qui una cum eo' ad Magontiacuni 
9 coromilitones, equis ademtis, pcdibus Tre» 

^re jubentur, Quo quum magna cum aeruni* 
3er coraplures pluvios deinceps dies , per itine- 
jvie stagiiamia, et amhibus condsa exundantf« 

tandem eluctati pervenisaent , Haanius couti^ 
in Ictalcro roorbum incidit. Ibi tiim insigniserga 
fides et cura comroilitonum exstitit, quirecu- 
!8 in militari valetudinario eum collocare, pri- 
n mundumque domidliuin el coaduernnt ^ 

co- 



I6« 



P^AHENT ALI,A^ 



cognitutp probatumque medicum adhibuenint, 
omne ministerii genua praestiterunt: at cisi 
xante atrocla. mali » et humanam opem respucme] 
in eorum manibus exspiravit. Hic non praeteiton^ 
da est Creuzeri nostri benevolentit: quitnobit^ 
To^tus, et in GenQaniam proficiacenti Heiddber«J 
gft ccmmendatitias literas submisit multts: etmo«(][ 
nitus eum Treviris aegrotare , conrinuo ejus ai 
sft ad Trevirenses scripsit amicost qotmqutm 
ra fuit haec opera, properante fato aegtotantis» 
commeatu tabelkriorum inter utramque Rheniripai 
intercluso. Ad nos autem in fiataiotm tUttDS nui 
tius de illius obitu optimum quemque giavitsimt 
^uctu aSecit , simul et commiseratione bom td< 
scentis, crudeli sorte et in miiititm tbiepd, 
frustrati cum vitae tum reditionis fructu , ejusqi 
praecipuo gaudio , quod mox commilitones 
tim reduces perceperunt, ut patriam libertm reci 
perarent , quam servam reliquissent* 

IX. £t proximus deinceps annus , quamvis 
tlssimus ille ad libertatem ac pacem , nec ipse 
'men caruit luctu ex duorum amissione disdpi 
rum 9 insignium progressibus ac singolari 
di cupiditate, quae utrique, per studii vigi&miii^ 
que quamdam quasi intemperantiam , vitte 

■ 

maturavit* 

Prior fuit J. D. Boudrit , Leidensis : cui qo 
irivo aliquoties testimonium impertiverimuSf qi 
diligentiam suam fautoribus approbaret , moi 
hujus publicae commemorationis expertem pi 



r A R E N T A L I A. ^^ 

Ittoe non deberaus. ttic natus A. xtsx Mar* 
. ija>ccxci , paene puer k Ravio, coUega quon^ 

noscroy Theologiae et Oratoriae Sacerdotall 
iliams» ecN|ue doctore antea orbatua, quaul 
eienqilo vocem habitumque ad yirilem firmi« 
n cKoloiaset , ae rerum copia ae scientia tuta^ 
ttu Ntm et complures diversarum Professo« 
ditciplinarum assidue audiebat « «t audita fide^ 

domi commentabatar ^ et praeterea dies no* 
qoe kk omnium lectione librorum conterebat ^ 
nuD»novorum , Graecorum , Latinorum , Ori« 
liofll 9 Philosophorum , PoEtarum , Histori« 
m , allorttm $ vix ut sibi quidquam laxamenti 
detis concederet. Nostris quidem scholis qoin-^ 
mAm studuit : intereaque , ut facultatia In tioc 
m Mae specimen proderet^ Scripsit Lectitwt 
urtcMs , idque sua sponte , me ignorante , ne« 
1 adhortante. Perscrlptum mihi ostendit spia^ 
1 volnmen , de quo illud valeret , cum fiucrt$ 
Uemtu^ erat qumi HlUtc ycUcs. Erant mt« 
la partem similes aliorum poetarum et scripto^ 
I loci , non modoGraecorum et Latinorum , seJ 
meoroB , Arabum , tum recentiorum , BelgiCo* 
I, Germanicorum ^ Anglicorum, Francicommf 
jaquaedam ab aliis nondum observata : erant eti« 
qoaedtm h nostris scholia suscepta , quae penine^ 
tad constituendam scripturam , et verborum ob« 
iriomm ex analogia et ofigine interpretatibnem s 
ledani etiam ad hanc ratioaem faetae ipsius pro«' 
le animadvcrsionea* Suasi ei » ut illud primi 
MIL 2 |»i 



^ JTiiSENTALrAS 

^DScertoiDMiochsciiinscribcret; boCMM 
^teriu^ OI9I» wipm tutgeret et excoleiet.^ h 
HU se fsaunim : iiioeie iogredieatefn fiom^ 
pWf ^ucd iDttItt)r4iii stodia disqlpiilomD tii 
9H9 pitria niFiiiicicte pronnciM ftMMtr 
cy«t nultoruv civium fortuois «flictli «nt 
m ^ Academica iu^titmione ad Fiin^jieMii pu 
ordiiiau » Liter^ivn iipatraruiH ^ol» dece 
IM tum et ipae i^pe «u^ ctt voluutaiK HUMitoi 
{erdotii Bii9ii^ervacap^^re,sera)o^fi9.«|flrq#< 
Pjopere et tea^^fp.^ r % novis labocibvAii^ nn 
Dff^edeptibua , mfgjs et;UA d^bUitaitqs^.iWK 
i^te morbo exa^iWCtM e^t, d^ «^«lOKfipk 

. ^ilter bievi ppstea aecutus est , d, iir ||DQi 
V Mpcccxv, Bfrtboleip^us ComeKus Tai D 
tjfjtus Delphis 'Batavoru^, pareoti]^^S fim 
Ivwes^ , d. vf. Japuarii a« hiBCCXfiini pfup 
"^ deinceps ia tutelis jactatus est. Fairem 
dripua amisit: cui sucees$it vitricns: boc 
qijiVftiim annufi)D[iortuo, aola mater fuit:f}itt 
^k^ot fmno mortul, puero praefuit avuoci 
tH9 psdruus Cornelius van Dorp , av^tor 
trmdamensis, fide et opibus spectatus^ qai 
tndidit dis4:iplinae et contubemio viii docti ^ 
denti^ J. Servaat, Med« Doctoris, enm^ttei 
iactitamia in pago Delphiportu i^Dclfisbm 
|bj t^m puer prjqimp in constanti discet¥fi vii 
J4tua, proficere coepjlt. Omnino saepe profi 
uti multniD se illi viip debuisse^ jcum ad 



P ARBNT ALI A^ |sa^ 

ite.liiiguae modum consequendum^ m Pro«. 
inuB achola3 cum intelligeatiae fructu audire 
x; uun ad initia philosophiae, mathematica 
yatcay tum vero ad judicii diligentiam et ob« 
tiooeni eiTorum vulgi et vitae communis. Ve« 
1 soi Leidam a« mocccxi, Jurisprudenua^ 
Mnw^ et scholas adhibiturus earum artium ^ 
apnd. priorem magistrum didicerat, patri^ 
■ JMi in Francicam provinciam redacta^ at 
ctdeaiis adhuc vetere more retento. Quo 
Hib proximi anni finem abrogato, et Univer« 
I Farisiensis ordinatione apud nos constitii^ 
iadpuU plerique veterem sQidiorum cursum 
e. coacti sunt. Ita et ipae, qui primo aniiQ 
aot scholis de Historia Universali , et Anti- 
fjbii0 Romanis operam dederat, jam omnc 

tcapus Jurisprudentiae tribuebat. Interea 
JoQi subeundae militiae satellitii honorarii ae? 
lec nisi insperato favore et commento con* 
oria» effugit; ad quam eo magis deligeba« 
IQod robore et statura commendaretur. Pro* 
amo, liberatft patriil, interceptas scholaa 
ritf et Jurisprudentiae.scholis adjecit mathe« 
% » physicas ^ literarias » nos quoque Ciceronia 
ie PiDibus interpreuntes audivit , et se propi- 
008 applicuit , stilo exercendo paraphrases z%^ 

iUiua operis scriptitana» easque dijudica» 
; probatun\ privatim ad nos ventitans, ma» 
iue progreasuum spem adferens. Quae spes » 
brevia ct vana iuit. Nam quiun tot Kholia 



tS^ r ARE NT ALI A." 

tssidae interesset , alia et varia ai^mcma se 
dotni tnctaret, nec sodalium officifs tbesset, 
tam multis rebus quum tempus non snppcditt 
fllad corporis curae, recreationi, tmbnlatk 
qnieti , somno subtraiit. Itaque Ttletudo a 
marl , inflammatione fkndum tenttri : ttqne de 
fectus ad me aliqnando yenit lectam tdrvAN 
^inamdam suam : suadebam el medicam adhflx 
jpromittebat se facturum : caeternm nil pericolii 
kiu!i tam^ studendum esse: nec enimsiiie! 
fliis Titam Titalem fore. Discessit k me dona 
tibi medicum quidem arcessivit : at illo ImkOf 
litam vitae studioramque rationem seqoMif ( 
Vins aegrotare, aanguinem ezspuere, siinnibfls 
affectionibus premi , quae' ipsi sero mbSA 
iqnaerenti mortem attulerunt. Reliquit apod i 
iies, qui eum norant, haud vulgarem moentf 
)qaod in moribas , vultu , et sermone, dec 
et humanitatis singularem habuiaset algnifia 
nem. 

X, Tandem nos tristi parentaUom officfo dei 
ctos sperabamus, quum rursus eodem revoai 
obltu Inctuoso Jani Petri van Heukefom, id 
scentis omatissimi , discipuli nostri stne pro^ 
Natns hic Leidaeparentibushonestrssi]bi8,hts 
torbatus, cum fratre minore relictus tatehe 
pinquorum , prudentiuro viromm , ab liortiD 
Y. R. van Geuns, laudatae viro doetriaae c 
cundiae, TeleiobaptfstaTum tnnc ipvtd heidxa 
Bunc apod Amstelodamenses , Ecclesittte , a 



A 



? A R E N T A L I A«; 357 

is indsque scholis commendatus est. Fuit 
Didssiaius Haanii , de quo diximus , sods« 
m eodem et assiduus in scbola, et privatitn 

ad nos ventitans consoltum de studiis: 
I <fiscidium mortemque acerbissime tulit» 
qoaoi illi tribuimus morum literarumque 
) cum hoc communicatam vqlumus» Bien^ 

qaod illi superstes fuit, Jurisprudentiad 

dederat , quum eum nobis subita mors eri« 
ErSt bic apud nostrates, ut aliqs septen« 
20 populos 9 mos , ut hibemo tempore flur 
nibusque glacie constrictis, iogens homi* 
r^ite juniorum , multitudo, eo confluat: kk 
eorum, qui in ferratis solds curraa(« et 
m vdocitate per aequor glaciei quasi vo^ 
lii trabis vehantur; alii aliud ludantt alii 
Dt et spectent. £t habetur hoc unum ex 
uiB hibemis oblectamentis. NequQ umen 
periculo caret ; quod multi sint loci, ubl 
icautorum falli possint fcaude et insidiis gla« 
d ruptae et apertae , vd tenuiter adstrfcta^ 
Is duratae ^ vel ab undis non sustent^ue ^ 
snbsidentibus et in alm fundum vergenti^; 
Hoc frapdi fuit nostro discipulo. Nam dia 
tioso X Decembris anni mdcgoxv pluri^ 
^minum millibus Rheno insultantibus , ip« 
qiie cum nonnuUis sodalibus eo venit car*» 

Ibi tum longius provecti, locum suspc^ 
releritate pervadere conantes, ecce! rupta 
libus glacie , in undas incidunt ipse et dao 

3 to» 



SS»^ PARENT AL I A. 

sodtles/ Atque lii qtiidein in terriin efaett] 
ipse vero tliquamdiu luctttus submergitiir : 
horte circiter qQtdrtntem extrthimr moniius . 
te ctlore et spirita itt- vel exstincto vtl oppr 
iit offlhibus qutmvit propere tdhibitki trtii i 
cte remediis resuscitari non potuerit. Sic i 
inus bonum disdpulum , omnibus commead 
hude industrite, progressuuro, humtnitttis, 
ioitttit , et vitte Itudtbiliter tctae , duos et ^ 
ti tnnos ntttim. Atque faoc loco ftcere son 
silmus, quin discipulos nostros monetmus 
in corporit exercitiis tlit potiut trtctent , ftl 
Ikestrict , vel bellict , ingenuis tdolescentiboi 
gis decort et utilit : istud sutem hibemiun et i 
itts frigidum , ut poette dictum sequtr , 9m 
ste plenum opus tlete , quo inceditur per a 
iubpositis glaciei doloste , tliis relinquann 

^AXXi 0S»fh ^tixwT» >jX»Uo 9 i mortuit « 
itw redetmus , hfnjus libri editionem ni^ ean 
Qt tntet exett , qtitm nobit fatalia necessitai 
tnm ptrenttle trgihnentum objiciat. 
• XI. At intnis fnit nostra spes. Jam enia : 
Vt necessitts nobis insciis novum trgumentan 
fecertt , nec prtetereundum , et ad tcerbitttem 
loris grtve , tmissionein eapitis in paucis ( 
Frederici Guilielmi Boersii 9 de quo ptuct iS^ 
BibHothecae Ctiticae P, xi , p. xxi (♦) , nec 1 
Biultt noster nos dolor et temporis togustite < 

O [HttjUS Vol. p, 58, gq, 1 



Animt, longte quamiVis tnaterieiA scriptiohlB' af-r 
rmte. Natiis gente faonorata Leidae, ibidem eda^* 
jns et otraqae. discipiina institutuft est, primum* 
lerifi , deinde academici , ut vocant , id est scho^- 
I Professorum; Quum mature solers ingeniuiii. 
i €o eiiiceiet , destinatus est ab avunctilo « apad: 
Qemildwtur, rei publicae aliquando gerendae, 
t id hoc proposituro studiorum suorum consilia 
Deoainodavit. Ergo Jurisprudentiae se dedit, ad 
UBqoe rite percipiendam , animum Philosophift et 
•iteris instruxit. In Graecis audivit Robnkenium»- 
iine JLeetorem , quem caeterae totius discendi ra- 
ioiiis aoctorem secutus est: in Latinis et Historia 
Nukfidorpium : in Philosophia Lulofsium : in Jo^ 
e Ctvill Scheltingam , in Jure Publico Weisium: 
ft Ftttelium. Ad hoc scholarum pensum » acc^ 
mt aliud domesticum et qdotldiaiiadi » muTtorum- 
^cdo tibroram eaque insatrabilis: non solum GraC'-' 
Omm et Latinorum , sed et nevitiorum , Belgl^ 
niram, tum vero exteronim, Gallicoram, Bri*' 
hDniconim 9 Germanicorum 9 hatiin^que lingtiarum' 
isas et meditatio eum in finem , ut iis et ad Ie« 
ItDdom et ad colioquendum vatei^t , Gallice etram 
fttie .et. aceurate scrib^et. Iherat praeterea jam> 
ta adolescente roagna oris comoiendatio , sermoni»* 
^irietas et jucunda Comitas, quae per totam vitant- 
lamsk, certe raro nec nisi tempore aegrotsltionis^' 
om reliquit. Tali ergo quum laude floreret , ac« 
eessit etiam eruditionis tama 6 scripto iibelioy et 
ttosequendo titulo Doctoris Juris addisceptaaium.. 

Z 4 pro- 



^ PARENTTALIA. 

propbsko t de Antkrofohgia Jurise§multmf0^ 
mamrum quatenus Sfoica est^ Lagduni Bjits 
ruin, MDCCLxvi. • Qaa in iibelkx qtuim tpp^' 
ficriptorii et philosophiini ingeniam , ec Phil^^ 
phiac Jurispradentiaeque diligens cognitio, et < 
g«os Litertrum doctrina, nemo erat qui diilta^ 
scriptorem , si modo id agere vellet , idooeai ^ 
cathedrae cujusvis barum disciplinaram tkmif^ 
Sed vetus reip. gerendae propositum eum ab \o^ 
taendo alio vitae genere «avocavit : et aon iti m 
tp post factus est Advocatus Societad» IsdK 
OrientaUs. Quod munus quam fuerit plouio ' 
lK)ris et n^otiorum , quam varium et maki^ 
intelligunt , qui norunt , quanta pars Rdpoblic 
Bauvae fuerint coloniae Asiaticae et AfiriciDi 
bujua Societatis regimini subjectae, quantnmq 
snomentum , cum ad patriae florem ac poteatiai 
tum ad fortunas aingulorum civium. Officiom ti 
vocati malumus verbis Pestelii, viri^egregii,ief 
tt ez Commenta^ de Rep. Batava p« i6a (* 
M Duo viri ex tribua quisque nominaris a Princ 
M Arausiaco eleeti, et Advecatorum nomineap; 
n lati, Curatoribus adsunt, ut eorum £de»d 
M gentia in exquirendis rebus Indicis ac como 
,1 dis Societatis» probataque prudentia In coi 
M liis dandis et decretis efficiendis » niti possiti 
Boersius initlo Secutuius Jdvocatus factus , in 

C*) [$. l<4- Edit. AL 1783. — VoU .1. p. 
{. 165. edit, Al. 17^. 1 



PARENTALIA. s$t 

y tempore in locnm Primi successit. Amste% 
m babiuns , ad me venit recens Professorent 
buflitniter salutatum , affirmans me sibi quam^ 
m ib diis comraendatum , tamen sponte con* 
itim esse ; quod ego , item ut ipse , Literarum 
pdtkmem ad Historiam Philosopbiae retulissem«, 
K fnb ioitium nostrae conjunctionis : quae dein« 
pi|dDiD ambo Amstelodami fuimus , mutuis offi*i 
>i moltis congressibus ac sermonibus frequen* 
tctt, Decem annis post (1781), patria subi« 
bdb 1 Britannis perculsa , naves nostras inter-» 
tetibDs , portus obsidentibus , Societas Indica 
lentalis, tpso suasorct 4uo8 Legatos^ quprun^ 
sooDsfuit, in Galliam misit, qui cum Rege^ 
siDistris , et Praetoribus , agerent de militibus 
dooendis , navibusque instruendis , et ft Gallia 
odiam emittendis , ad colonias Societatis advei^ 
faostium incursum defendendaa. Ibi quod ei 
lemt A legationis officio temporis, ad cogni^ 
m urbis, populi, morum, r^minls, homi« 
, in primis doctorum , contulit , et proposito 
tio dextre solerterque peracto, pace restitu^ 
[1783) 4pmum rediit, Interea dissensionet 
s inter duas adversarias reipubllcae partes in« 
rant; et deinceps ita invaluenint, ut ad ma« 
;uni bellum spectarent: quod praevertit, im<» 
am accensum ezstinxit, adventus Borussici 
nis praetore Brunsvicensi Duce ( 1787 ), Ve« 
;ip« forma restituta 9 partibus Nassavicis con« 
ia^ Boersius Societatis Indicae cauasa legatio* 

Z s neoi 



3^^ F ARENT ALI A. 

nem ih Bntannfarai obiit, siinileniqiie iodeatqtf 
t Gallift et laudem retnlit , et cogoitionis froctini 
percepit. Domum redux , inteijecto qnodaa ttm, 
pore^ munere Mrocaii Soeictatis Indicacwt ib» 
dicftvit, aliiid capessivit, magia illud cum fctt^ 
0tate et interiore reip. administratione cerioiH 
etum: factus eat Pensionarius dvitatii Ledot* 
sis : sic autem vocabantur tunc civitatmn Uoh 
bndiae singularum» jus suffragii Iiabentiam» le* 
gati ordlnarii ad senatum Ordinum HoUandiae, 
penes qnem summa potestas Popuii Hollaiidiie 
crat: hoc autem munus priori praeoptabat» uuod 
^iinus occupatum negotiis esset , et plaies opr 
portunitates ofTerret tuendarum partium Niisa- 
iricarum , quas ipse sequebatur , non suae aed po/^ 
blicae utilitatis caussa sic faciendum jadicaDtt> \ 
Jam enim tunc in Gallia fervebant istae lites ioKt 
lictiones Regiam et Popularem, mox in apertui 
vim enimpentes (1789), et victrice PQi>ulari»ia 
omnem atrocitatem promentes. Ad hujus &cdo« 
•is progressus frequentes aane et aagnoa» w 
strorum «hominum Antinassavicorum tnimi cri' ^ 
gebantur» ejus exercitiis ut datores libertadSya^ 
qualitatia, et f ratemitatis » qoas seallatnros pm* ] 
fitebantur» exspectabmt. Inciedibile dicta eit» 
quam late hic error serpere coeperit» qnamqoa 
tnuttos infatuaverit» seniotca etiam» veteres nHH 
gistratus» priore reip. conversione loco mocoif 
alios nil passos » tum vero juniores , qui sibi » 
fcio qnam cum libertate conmunionem intocedem 



FARENTALIAi %9$ 

CBt. In his fuenmt quidam atudio^l adole» 
esy qoi ad legom decorique eontemtum pro- 
i , Boerriiim in auditorium publicum audien* 
rationia caussa venientem cum irrbione exci^ 
t» occentantes dictum quoddam, qnod ip^i 
\ Natsavicat defendenti in Senatu Leidensi 
mtf indeque ad vul^ notitiam emanaTent^ 
am inandica petulantia commotus, et magia 
facinoris impunitatem indignans, simul ec 
item patriae sortem commiserabatur , in quaqi 
\ hostibus pararetnr , qui eam , nulla leguul 
tionumque habita ratione, libidinoso et su« 
snb imperio vexaturi et exhausturi essent» 
plane ita evenit. Nam quamvis laudans Gal* 
populum ut ingeniosum, bumanum, afia«i 
, comem , qualem ipse praesens expertus 
boc referebat ad eum, qui sub justo regio 

fuerat : ad eum » qui postea fuit , nil mi» 
Tunc vero istis cogitationibus dies noctes* 

l^us in gravem morbum incidit, eumque 
leilrio conjunctum, quod subinde in furo* 
liifet. Igitur custodiebatnr domi suae et k 
Nam quamvis caelebs, sua ipse in domo 
nt , eaque famulitio instrucu et supellecti« 
nnibusque partibus, quibus lauta domus 
[ir. Accidit paulo post, ut Gallico exer« 
nnem agrum urbesque hujus reip. occupan^ 
minarentur partes Antinassa vicae , et exau« 
B veteribus magistratibus novos ad novaa 

1 fapperii popularis conatituiereat t quosdaoi 

etiam 



S«4 



FARENTALIA» 



etUm Professores Leidenses, ut deditos mtiiil 

Nasst^cis partibus, suis cathedris privarent, Pe* 

stelium , Kluitium , et fratrem Boersii Ctiolmi» 

Ttieol<Hn^ Professorem , ipso minorem qoadrioh 

nto. Hic 9 ut princeps cognatorum , qBoroa ia 

jtutelt et curattone aegrotans frater esset, hiqos 

fortunis sic se consulere debere ezistioiavit, ut 

«om, relicta sua domo et familid, curaDdamala* 

4lumque collocaret certa annua mercede apnd m* 

•gistrum hujusmodi custodiae , quae Delphis csti 

Quod bic optimo consilio fccerat, Id aq^rMOi 

frater summam injuriam interpretans , vehemeik 

lius etiam quam antea animo ezasperatus et fato^ 

le incensus est ; ut malum trte insantbile dnbia^ 

medicinae temporis relinqueretur« Vicit tiDai 

naturae bonitas. Nam quum isti fervores et aet 

stus quinto demum anno aliquantum resedissenii 

ut erat ingenio actuoso et scientiae cupido, veto« 

ra sua studia desideravit, librosque suos arcessi- 

¥it« In his maxime eum ceperunt ac teniufoot 

Graeci» eorumque quotidiana lectione oblectittf 

et paulatim in quamdam rationis viam redoctBS 

est. Legit Aristopbanem et Herodotum. TiM 

quoque nostrum congressum requi§ivit« Veni li 

eum cum Paradysio. Excepit nos Iacrimans:mol 

td pristinam hilaritatem rediens multt narnKVit 

Dil de suo morbo , quippe se semper sanae memi| 

fuisse putans: caeterum ipse omnem semumot 

occupans , ex aiio aUud memorans » sttis prudes» 

ter dieseriibtt , uniiv saltem tlienationis vestidmft^ 

• • • 



PARE NT ALIA/ 5#«. 

\ f qaod se non ftoersium , nec patris , qi^ . 
laberetar , sed alicuju» Gerinani dynaatae, 
lominabat , filium esse dictitabat* Proxima 
solus enm invtsi , si forte solum magls au* 
sibique illum errorem de patre suo eripi pa^. 
; Ipse rursus sermone in omnia alia defere* 

ncc interpellandi ansam prad>ebat« Snrrexl 
nrua » et ^ Vale , inquam , spero nos pro* 
ilio in loco coHocuturos.** Ad baec ille^ 
folebam, erigitur: et „ Ecquid, inquit, 
I meis cognatis mandati , at mecum agas»** 
equidem, inquam, novi habeo; nam hoif 
noper fuit propositum, ut ez hac tatelft 
, qoamprimum constitisaet te plane sana^ 
ise : nosti enim profecto te aegrotasse : Tia* 
andlre?*' Quum se velle dixisset, narra* 
Dorbo , delirio , furore* Haec omnia ei no«^ 
inaudita accidebant, nil recordabatur , nisl 
mtate cognatorum , ipaiua boniainhiantiumy 
(iia domo abreptum ^ in hanc custodiam de« 
nm esse, .,, Brgo, inqUam, si vis sanatus^ 
9 deponi hunc de cognatis , et illum de pa^ 
orem. Neque eat , quod te istius morbi pu« 

Est haec k Graecis dicxa fu^tfrx^^l^f V^^ 
t tardos et hebetes , sed in veloces et inge« 

, homines incidit: de qua Aristocdes ia 
«latibus ( XXX » i ) : indeque Cicero in 
lanis (I, 33: III, 5). Favorinus autem ^ 
us philosophus, Plutarchi aequalis, his eam 

ornat 9 ut dicat , cam nM fanis nec abii^ 

€tSS 



1« 



PARBNTALIA« 



bant 8UU pecuntai , triente circumBcribltitr« Hoe I 

plurimorum civium fortunae everste. Accedit at I 

liuuris conscripcio : yectigalium tcerbitia : pablica> I 

aorum exactiones: veterum omnium renin coflhl 

tiiutatio : alia j quae recensere infinitum » ci sin- 1 

gularis scriptionis argumentum» sit« His in ca*| 

kmitatibus Boersius magis aliorom , qoam wia 1 

caussa, dolebat. Nam quamvis et ipse pabUd aeris 1 

drcumscriptione magnam fortunarum parteo ani<1 

lerat, tamen, quia solus erat,etressuas diUgenceC| 

dispensabat, habebat satis reliqui, unde Ubeealiteri 

viveret» at non sads unde aUis, uti soMitt» suc^j 

furreret. Fecit nihilomihus» ut nll ez nne sa%l 

^rga alios beneficientia imminueret* Omniao maiil 

gis specie iUatae indigniutis , quam ahlatae «tifit 1 

tatis , movebatur. Velutl ineunte Novembri aih] 

lu MDCccxii, quum Academia ad Prancicum moA 

dum ordinaretur , Professoribus novo Francico IM 

•titu , plane ilio abhorrente a gravitate moris ms*V 

jorum , tndutis , ipse praesens iu indignatas axA 

ut sibi temperare non posset , quin sensum anini 1 

vultu et voce promeret. Ecce vero 1 illo ipao teoh 1 

pore , quo Libertas Batava conclamatur , sepdi* 1 

tur , et Francicae dominationi in perpetuum snb* 

Jicitur, dominus in Russia ruit, indeque moK 

fugiens , proximi anni eodem mense Novemhii 

trans Rhenum rejicitur, et Libertas Batava revi*' 

viscit, Boersius hoc VirgiUanum in se accoia* 

modabat ; 



Lk 



PARENTALIAi j^ 

tJieriSs stro tameh i^cipcxH inertem , 
Candidior postquam tondenti barba cadebat: 
Kespexit tamen ^ tt iongo post tempore yenitm 

•ie etat : Franeico ilid lindeviginti «nnorum 
Bpote in priirata quiete acto 9 ejus aetas iliagis 
oiii qnam tiegotium postulabat. Attamen ad 
D|^. geraidaiii se J^evo<^ari passus tBU Et delata 
stitit aibplissima munera : lectUs est Statuum Ce* 
aliiim Collega Primi Collegiit et vero unus ft 
linquevlris curandae Academiae Lugdund«Bau« 
e^ JNbs ejus prudentiae doctrinaeque fructum 
xepittti eramus moderandA ab eo ad majoruoL 
ireai Academia; quem ejus fructum nobis abstu^ 
doni qoaedam fati iniquitas , non nisi biennium 
lieitsti lestitutae ipsum superesse , nec destina^ 
B flititiusinife,sinens4 Obiit septuagesimo quar* 
•etttts aimo, d» xxvin Decembris a« mdcccxv^ 
mflHift insigne desiderium suavitatis virtutumque 
uum telinquens« — Ao. MOCCCXVIL 



r^A It At PI&i 



4 ' 






r 

- » 



TA.TIONES DUAE 



\EMIO ORNATAE. 



D ISPUT ATIO 



PS 



PHITATE DBI (♦> 



M^ C09CMBNTAT. THBpL, LBG. 8T0LF< 

T, m. p. I , sqq. 



4P^ 



iv^om doplex aic laus» qua doctrinanim pnestan* 
m censeatur, altenit ipsarum, quae tradunturv 
feniiD mtgnitudo et momentum » altera , acientiae: 
tinitas atque evidentia ; reperiemus 9 neque do« 
tpnam ulUin ab utraque luc laude perfectam al>- 

so» 

(^^ [Ad Quaestlonem , Ao. itDCCLxxvm a Curaco* 
biis Stolpisms, V* V. Clarissimis, posicam, quae BeU 
he sic se habet: Is het door het enkele licht der Rt* 
r igf0oge/ijk , dat er niet meer dan Hu God zijn kan f 
tt is dai betoog? en zijn er ooit volken of wijigeereu 
pnestf welke tot de kennis van die waarheid zijn geko^ 
tn xamder behulp ofspoor eener QoddeHjko Qpenharingf. 
bic disputationi praenuum adjudiqanuai fft die XW QOf^, 

lyjs maccLxmn 3 

Aa 3 



r# 



DISPUTATIO 



%ebit ebim ipst inveotio censuraqae tifomeot»»] 

9um faciliorem eautum , si prius expositnm fbait| J 

tlianim gentium de htc re tenieDtit qoibiit imdii I 

orst quibutque grtdibus progresst stt« , 1 

Omnit disputttio , qute vit tc rttione suieipi^ 1 

tur, tb eftts lei, de qut agitur, definitkNie pio&-| 

cisci debet{ ne c$as Tis et notio fluctoec, cttabl 

lino quidem eodemque nomine, htud ttOND dsl 

iint eademqne re disputetun Ac definitio q*isM«| 

di 9 qute definiti ntturam interforem pasefiiciar, iti 

longe plurimanim refum , ita Dd effici BoQt po«^l 

test. Qutre contenti simus ttli ejut tltribDiOf 1 

quali tamquam cent aott secemttur tb lUis oiB«i 

nibus rebus, quodque eam vim habet, ot, eoiiib«| 

]tto , ipst tollatur divint nttum. Igitur in mam 

na variettte opinionum reperiemut omnet in tm 

consentire et consensisse hominet , ot Deum MM 

dicerent Naiuram (vulgo sutsunaiam} oiferJi 

nam » quae caussam m&vcntem omnium rerum tm^ 

iineat , eamque summe intelligeniem ac p0teti$m%% 

Mtm, ut ceterum dissensio sit mazimt, utful 

Deus sit corporete ntturae , nec ne , otrom ritl 

effector materiae , an conformator tantum ^ ntmn 

extra lumc rerum universitatem sit potitus, wk 

'fftt eam totam diflPusus» aut quaecumque ttndeM 

tit tlit varletas; omnes cene in eo attribdtl 

quod posuimut, conveniunt. £t vere Ltenvi 

tius, Instit. I, 5, tl. commemorttis pbiloiOil 

phorum de Deo opinionibus, itt prononciatibl 

19 Berum omnium sententiay quamyis sit incef»^ 



DE UWfrtATE DEI. ftf. 

^ ts 9 eodem tamen spectat , ut providentiam 
Bj mnam esse conseniiant. Sive enim Natura^ 
^ st9e Aether ^ sive Ratie , sive Mens , sive fa^ 
m talis Necessitas^ sive Divina Lex^ sive quid 
Bi aliud dixeris: idem est quod a nobis dicitur 
ig Deus : nee obstat appellationum diversitas^ 
0^ fuum ipsa significatione ad unum omnia re^ 
■I vohantur.^* Neque vero moramur Epicureogy 
■faBilesque iis bomines» qui Deum quidem non 
MUunt, nnllas vero in condendo gubemandoque 
■Mmdo partea ei tribuunt. Cum enim mundum 
froae ipsom naturae necessitate existere velint, 
Mdla omnino caussa est quare Deum esse dicant« 
" - Neque vero , ut plene constituaiur caussa , sa^ 
■i est 9 rem de qua dicitur , s. subjectum defini^n 
nt eadem est adhibenda diligentia rei , de qua di« 
llttir altero , s. praedicato ; ut perfecte intdliga* ' 
, quae sit vis hujus enunciatlonis Deus est 
s. Quid igitur? Num operam consumemus 
, pt unum quid sit definiamus, cujus na« 
;So et clara est et per se ipsa evidens, et sim^ 
ut nullae sint ejus partes, quibus ad notio- 
distinctaoi ap definitionem possit redigi. Su^ 
t igitur, ut qus varias significationes dK» 
lHDgaimus t ab iisque omnem ambiguitatem cir^ 
^Uiscribamus ; ne fort^ omnes eos, qui dicun^ 
pfsm esse Deum f iisdem verbis eandem rem dice* 
% putemus. Ac primo quidem omnis tts quae 
Itt vel ease potest a Metaphysicis vocatur Una^ 
l^ue tril>uitu]r Unifai ^^ quae prqficisgitur qi 

Aa 5 priivi 



w» 



DISP.UT ATIO 



principlo repugMntiae, quo efficitnr ut qutdibe| 
rca sit una haee res » . quae est , neque tlit et piih 
res : nequc vero htec est et unitts ^ qotoi boc 
loco quterimuSt Deinde Umm dicimr illud, co^ 
jus omnes ptrtes peuitus. coSunt » ut etro» ooi< 
It vtrietts sit , qutm unitatem mtzime io Deom 
otdere Veterum Recentiorumque monuemnt hand 

ptuci. 
Tum enuncittio itt potest tccii» : mqndom & 

ctnm esse , s. moferi te gubemtri ^ non t dai« 
bus, tribus, pluribusve ctussis imeUigentibos 
ttque tetemis , sed tb unt ; ut non ciitm tiarut» 
tor, utrum plures praeter .hsnc qusmodiaitUrM 
tint vel esse possint. Porro ht interprcttri pos- 
tumus enuncittionem 9 ut ejus vim td emsteotis 
Teferamus, prtet^Deum, qui hunc mundonfoj 
cerit 9 nullam aliam esse ef usmodi Ntturtm , se8«i 
ut Dialectice loquar, ex gencre De^rummiiui 
0xisicre indmduum. Denique vis enunciadooisi 
ipsam possibilitatem complecti potest; ut Iiaos 
tit sententit, prt^er Deum» qui iHinc muodnt 
fecerit, repugntre ut tlit sit qusmodi Ntninij 
teu ut idem Dialectice dictmut» ex gener$Ik9i\ 
rum unicum esse possibile ihdividuumj et ^f\ 
praeter unum , cogitatione informentur , esse m 
pugnantia. Nobis in argumentonim disceptatifl0l| 
ratio habenda erit posteriorum enunciadeoB>f| 
inaxime quartae et quintae. Hoc etiam io tW»\ 
cessum monemus, nominibus Vnicus et Vft^\ 
quamquam tliquid varietttis tdjunxerit vitse 



DE UNITATE D5L jTf 

ado apud Romanos , tamen in disciplinis eaii« 
tribui vim. In qua si qaid mutabimus, sua 
ique loco monebimus, 

P A R S L 



im primum omnium constat, Veterea, cuui 
lantorde multis variiaque numinibus, ex po^ 
iri loqui opinione : cum vero sqam ipsi ex ani« 

proferunt sententiam, tqm vero ita ab iii. ' 
nundari, ut appareat, eos statuisse, Deum 
iim supremum omnium rerum efiectorem ao 
»ematorem , non ease nist unum. Neque vera 
, quod ipsis eorum testimoniis comprobarem» 
D iis pjacuisse sententiam ; nisi essent haudr 
ciy qui boc in dubium vocarent, Quibus 
I respondetur, ejus sententiae vestigla per, 
im Veterum doctrinam expressa esse manife^. 
i illi locos requirunt, ubi boc disertis dica^ 
veiUt. Cum adferuntur loci, bos illi conti^. 
cahimniantur interpretando 9 neque aliquid ei^, 
effici voluiit. Qua quidem contentione et par* 
D studium produnt et antiquitatis ignoran* 
D. Horuip alii omnem Pbilosophiam repre*. 
idunt, ut revelatam religionem extollant: alii 
eiem Philo3ophiam exagttant, ut recentioreoi 
dent* At vero contra «e rea habet; doctrina 
m quaeque sua se prgestantia, non aliarum 
uperio tueri debet. Igitur et Vos, V. V« CL» 

:te et pro vestnt fecistis prudentia , quod pecu^ 

.... . ' ~ •• 



^lo OISPUTATld 

Uirlter 'de boc loco dispatarl yolaistis! et e 
j£a me vestrae volunuti satisfacturuin spero» 9 
£icto initio ab antiquissimis GraecoruBi» huj 
plactti veluti bistpriaoi per varias philosophoru 
familias usque ad recentiora tempora deducai 
Cognitis enim sententiis ejus gentis, ^miepla 
]6os fecit in Philosot>hia progressus , ftcile c 
de reliquarum gentium opinionibiis existimare« 
£x numcro eorum^ quorum scriptt coma 
iborentur a posteris, nemo est antiquior 
7HBO, qui Mysteriorum raiionem Gneds t 
didisse et versibus ad posteritatem propapisse fi 
tur* Patres quidem Ecclesiastici , qups in lepi 
faendenda Oraecorum Theologia, nemo facile i 
miae lenitatis accusare possit , aliquot versus ( 
phicos memorant , quibus diserte enuntiatur Ui 
esse Deus : veluti eU ht* aircywiig • Mq txyi 
itarrit riTVMTx. qui C8t apud Justlnum M. / 
hopt. p. 15« D. et plerosque ceteros. Alios 
eandem sententiam versus ex Patribas colleci 
cdidit Gesnerus in Fragmentis Orphicis: qi 
quidem omnes iis remittimus , quippe haud dul 
profectos ex pia Christianorum flraude. N 
linum volumus , hos versus , quamqtiam spuric 
ab Orphica doctrina non abhorrere. Primi 
quod ne Patres quidem iis usi essent^ si res i| 
et ratio eos repudiaret. Deinde quod alii hi 
dissimiles versus a certioribus laudantur scrip 
ribus: V. c. auctor libri (^^ Mundo^ qui, 
#op est Aristotelesy ita satis cst anriquus: 



toE-^Olf IT ATE DEI. jW 

itur ex Orphea tdfert: Zftfe 4m^» ^'S^ P^ 
1» Ai^ }' i« vhrm wixofnm. Quem versain 
odtQS Plutarchus de Defect. Orac. p. 436. D« 
I loquitur de Orphica Pbysiologia : cum duat 
M in rerum natura omtds or$us caussae^ Mettf 
fkicns a$que materia; hi potiorem duntaxat^ 
hnirum Mentem celeirabani^ omni rerum ess* 
Ueaiioni adhibentes hanc rationem: l,tyg i§xM » 
fSg ^UnMt Aiig V Ik wivrm wihowmi^ caussas 
tro naturales ac necessarias neglexerunt. Sunc 
uoque ez iis, qui ita recentiore tempore de 
ijateriia scripseruntf ac ai ipsi fuissent inititi» 
: C3L bis igitur multi sunt, qni diserte in iia 
raditam fuisse doctrinam de anico Deo perhi- 
nnt. De quo quidem nec assentimur magno* 
oe, nec repugnamus: quamquam eam doctri* 
lam a mysteriorum ratione minime abhorsuisae 
tttemusb 

Pleni iunt Patrum libri versibus SibyUinls. Et 
1.TTH1.ABAB quidcm siBYLLA£,quamTn^ 
ino beUo vixisse , cujusque ex carminibus versut 
irdrer mille Romam allatos ferunt : hujus igitur. 
iqoot versut adfert Lacttntius Inst. L 7. et ia 
I himc , 'ZU M9 U tt,im ieno iroffiiytlk^ j Jtyi^ 
rw PiS^t reliqua exscriberey quae omnia sunt 
I eodem genere : piget aliorum Patrum locos ad^ 
ne. Neque operae est pretium sententias pro* 
m ex Graeco libro , quem iidem Patres et alit ad 
iriqnissimum Aegyptiorum Philosophum, Heo- 
eo Tritmegistum itferre haud dubitarunt. Sci« 



sis remni naturatium versabantur, e 
Ciates apud Xenophontem 'Axs/tv. 1 , 

n¥ iviyxait Jxsn-a yhirtu t&v eipxtU 
niine iu est accipienduni , ac si omni 
ln materiae rerumque coi^oreanim 
nallam partem reliquiueDt caussae el 
ligenti. Nou est sententia thalb 
Cicerone Nit. Deor. I, lo. aquam 
emnium rtrum .' Dcum auttm eam m 
4X aqua cuneta fingeM» Ut fallatur 
Civ. Dei VII , 2. qu! ait , Thaletem i 
ex mente Divina praepotuiste: qui e 
tus videtur, qnod Thales Deum, noi 
di machinam positnm , sed per eftm to 
esae voluit. Aliorum , qni Augustis 
quuntur, opinloitea disceptat 1. 1. Bn 
Crit. Phll. T. I. p, 468. CiceroDO 
Mioutlus Felix cap. 19. et Lactantiug 



Dlt U ItlT AtlB DE.L ^85 

ecyde. Qoi secnti snnt Thaletem, non longe 
ejuB sementit discesserunt. ANAXiMsiefBS 
efficiemem tribuit airi quem ajebat esse et im 
*um€$ immensum tt . stmper in moHi ^ vx t&t 
dCiceronem N. D. I^ 16« Quod vero additur 
tg^nif esttib Epicurei Veliejifraude; tjuippe 
I loco Acadk II, 37. nil qusmodi memoratur^ 
loe etiam ab aliis scriptoiibus^i Anaxxman^ 
K eandem iianC caussam . Infiniivm vocavit^ 
1 mmi)rum hi dtssentiebant a Thal^te ia caussn 
iiedattv iti caussa efficienteconsentielnmt* At 
rOy nc de his dubitetuf , de ANAXAaoKAcer* 
dttbitari qequit ^ fui i Cicw N« D% I^ ii%y pri* 
s §mnium rcrum descriptintsm ct metum, mcn^ 
infinitae yi et rafionc dtsignari^et can§ciyc* 
tm Quod banc sententiam habere, viderunt Iio« 
nes docti; eum primum diserte motum atque 
linem rerum ttibuisse caussac inteiligenti tali 
lae |io«i pet totum muadum diffusa esset^ sed 
.tv^ W» babitaret. Itaenim pronunciaVit : 'OfMti 
in^Xfiit^T» 1i¥y vwjf ii a&rk itjjfti mcA ^Mxir/^v* 
r. vid» Plutarch. Plac. Phil. 1,7. Sed notior 
(t tes 9 quam quae pluribus a, me verbis explicari 
4eat. 

Hacteous de tonicis Philosopbis^ qui. ante Sp« 
ritem fuerunt, et rerum caussam inteliigentem 
atuerunty et de ea iu locuti sunt, ut eam unams 
ec plures ^ esse putarenti Quae sententia magis 
jam celebrata uberiusqUe ekplicita est ab ejus^ 
?m familiae alumnist qui ex Socmtis discipUna 



^S^ . DISPUT ATIO 

profecti mj^x^ De quibus antequam dicamiis, dt ^ 
ctnduni. cst dc pt.thagoreis, aquibBsta 
eeDreDtiam .ciare diseneque expressam icpericBnif 
f YTHAOORAS-'igitur, qui rerum tmamj» 
loeris significare solebat ^ dub prineipia im fD> 
Juic^^ez quibus omnia facta essent, ri^ IInAi 
unit4$em^ caussam efficUntem: ss ri^ AwBa ji» 
Htetim cmsiam-posientem es mar€riMm\'ist fH 
ejpngantfir ^mnia a eaussa epciense. Ita cst apai 
«criptorem , qui vulgo Plutarchus perMbetur, de • 
>I4acit.: I^failos. I , ?• et disertius adfcrov i Dii^; 
*|e)ie Lairt« V1Ii;'i25. ez Akxandro, depenlito 
'tolstoriae Phitosopbicae scriptore. Nonestqaod 
doetorum hominuniy in explicanda Pydttgoric 
iinentev argutias Vcl sequamur , vel refenm 
' Satis est intellexisse , hanc ejus esse vim. Mo: 
caussto) eiBclentem esse nnam: sive, ut pi 
eam nulla alia sit, sive non possit esse alia: 
' partes ejus omnes tam arcte sint oonheiae, tf 
nnitasr existat : srve ita sit una , nt paiteii fiQllii 
^habeat: harum igitUr iilterpretatioliuitf ' qilaAcBti' 
' que quis amplectatur, ilhid valeat necesse estf j 
^ ]^ Y T ir A G o R A M caussam efficientem hujus oni* 
versi , non in pluribus ejusdem generis indiTidaiifi 
'sed in uno individuo posuisse. Jam vero btoc 
caussiaim effidentem es^e Meotem, eamque pert^ 
tnm nrandum diffiisam (Cic. N, D. I, ii.)» ^ 
cain tamen unicam , verbis affirmavit disertis, tjfm 
exstant apud Clementem Alex. Adhort. p. 47 , Ctl 
ct Cyrillum contr. Juli«i. I. p. 30 , C. '0 w 



DE tJNlTATE DEl. 387 

^Ag^ %* oSrog ii di^ &q r^h ixwowi9l¥ , Urb^ 

i§mwo&pui'9$$4 9 ^^* <v otuT^ S^ogl ly Sx^ rf xJ- 

» Mmowog rif^ y^htoq^ npiv^ rSy '^aaw * M 

* h oipcofv <P»9riif ^ m) Tivri^y wariip * m^' 
ifrtfj^^am ri^ SX« xt;xA« * T«rrMr khomf. Neque 
unt •fiorum ejusdem £aimUiae efiata, quibu» 
S^tii confirmetur sentehtia* Onatus qul^ 
> mmmo Deo allos minores subjicit, apud 
faaemh Pbys. T^ 3. ioiuT ii ptoi ta) 9 ptii eU oh 

6<)V* *dx\* ^g pth i pUytrrog xa) KoiwrtpTepoq 9 
i tfOtftonf rS TMrrVg * 0I ii i?i^ot iro}>Xo) hx(ph 
&i Mmfk iti^»pti¥* hi alii Dii adeo differunt t 
iDo Deo, ut ab e'o creati sint^ quales sunc 
lofes Dii apud Plaionem in Timaeo. Exstac 
la hocce tHEARiDAfi apud Clementem Al. 
MB. V. p. 611, C. Mlet 3i ipa r£y tmi¥ dpxi^ 
trroH d/Ji9iyi'' pttct * mhvi yip h ipx^ ri hnv » 
noi puhw* Philolai qnoque dictum lauda^ 
taPhiloneJudaeo Mund. Opif. p, 23, A, '*£m 
^ i iyopti^ xai ipx»^ iirivrw BiU 9 efq 9 iot 
'9 pdmpiioq 9 ixl^fiTo^j air^ !ptotog 9 inpoq r£y 2a« 
w. Ne vero quis empI^doclem^ qui ex 
ttsor elementorum naturis omnia constare vo- 
1^9 iisqoe efficientem caussam cpiA/o^y^ et interi«» 
oeiii Piikcf 9 praefecit : hunc igitur ne quis pu 
9 vel his ipsis quatuor naturis vim tribuisse 
rinam , quod dicit Epicureus apud Ciceronem 
D. I, 12. vel 0/A/4K aut velKii' legat Aristo-» 
311 Met. III 9 4. et XII 9 4« Pychagoricae fami^ 

Bb a liae 



3» D I S P U T A T I O 

liae proptgo fuit schola Eleatica^ in qna xiir» 
BHAN). s, quamcumque tandem vim idjuniaJt 
Dco , cene unum esse eura pronunciavit ; vid. M» 
nagiua ad Diog» Laerr. IX, 19« et |. A» Fib» 
cius ad Sextum £mp. Pyrrhonr 1, 33. p. 59. Lo« 
€um ex ejAis carmine protulic Clemens Alenodr* 
Strom. V. p. 601 , C. «iS ycw tuti bM^kn^ I 
Vitko^¥i9q hliffmv Su iU «mb) iaifimm t Mi 
iwiCpiptt. eU iiis <V Ts tioTffi xai MpAnm fJfi^ 
€xoi 9 OSrt Ufit^ tmjrcli^iv Ificfio^ oStt nhiiu^ fl» 

jus diacipulus parmbnides^ qum fiieritii 

■ 

cadem sententia , non est quod dubitemiUi Nii 
€um .dieeret, rerum universitatem coBpIonlNii 
contxneri orbibus; medio eorum caussao tnl 
cfficientetn oronis generationis ac Divinitatem, 
cst apud Stobaeum in Physicis p. 50. Neqoe 
mere huo refert superstitem ex ejus poesi 
Clemens Alexandrinus Strom. V. p» 603 , il. 
.iyiifWiToy iiv uai ii^ihttpiv iffTtv. OvAoy, 
wi^ Tt Ktt) dTptiAif iy iyiifHTov. Atque eoden 
dit zBNONis ac melissi ratio, qui in 
schola clari extiternnt. Quippe,. teate Stol 
Phys. p. 2., Deum dixerunt esse ri h^ u!ith\ 
im) (livw £titov9 

In roagna veterum monumentorum jactonipli 
ra etiam, praeter ea, quae attulimus» sopersuii 
indicia , ex quibus appareat , philosophos coi| 
qui ante Socratero et Platonem fforuenint, pi! 
rosque in eo conscnsisse, Naturam eam^ qfl 
caussam eiBcientem moventemque omnlum rtisi 

coi 



D E U N I T A T E D E I. 389 

soDtineret» non esse nisi unicaQi. Verinn, ctim 
iit, quae diximus» satis efiectum arbicremur^ 
us ad Socratem et qui ab eo fluxerunt phi- 
kMophos, si pauca prius de euripidb dixeri- 
mus. Hic Anaxagorae disdplina repletus, pri« 
anut Plillosopbiam in hominum celebritatem et 
Bcenancduxit, multasque et dignas qus sapien* 
tlae fiiiM de summo Deo protulit sententias: quas 
ne Vobb, V. V. Cl. , exhibeam, ftcit diligentia 
wiwi Dostra aetate eruditissimi , L. C. Valckena* 
xii, qol in Diatriba in Fragmenta Euripidis, im- 
^aioitail opere, hunc locum copiose persecntus 
ttt: ejusque disputationis sumraam, facere non 
pQSf um 9 quin ipsis Viri verbis referam : Deorum ^ 
inqait p« s^S., qualcs a Graecis yulgo cQlcrcntur ^ 
^mniemtor Euripidesy unicum agnovisse yidetur 
-iAarai miTc0u^9 mentcm puram^ aetcrnam^ atque 
j0dce infinitam , nuUiasqttc rd indigam : non iUc » 
^fcac aliorum fuit opinio , Deum mcntem cssc tcn^ 
Sfdt^ quac matcriac yclut infma^ ac cum illa 
tmtc canjuncta^ hanc moicm instar spiritus agi* 
tarct: $cd puram ct a matcria longc scmotam: 
eui matcriac , natura sua quiescenti et confusae , 
Mcnt ista Divina motum indidcrit atquc orna^ 
r^tMi, crcatrix coeli ct tcrrac. Coelum autcm^ 
\'lhc acthcra^ ct terram » yclut duo clcmcnta con^ 
fiidcrayit^ cx quibus omnia in hoc univcrso na» 
^.— ™# — ^ ^f f^ ^^^ ofnni^^ cum yidcrenttir 



"^f^ori^ in suum quodquc rcsoiycrcntur ^ cet« Et 
^gitooiam de Euripide diximus, ne practereamu» 

Bb 3 cju» 



f 



19^ D I S P U T A T I a 

ct, ut est eorum ingeniuQi, eaoi ab Hebraeajm 
pbetisaa fluzisse contendit*. Possumua et alioi 
Socrati excitare testem, Scriptoren de PlaciQi 
Pbil.9 qui Plutarcbi nomine fertur, !• 7: S^cnh 
ies et Plati^ Deum esse dixerunt Unum, t) &» « it 
ifS9 existens 9 psiigeMtum , sipgulare j ftn h* 
num ; quibus omnilms nominiius Mens , sea. N4* 
tura quaedam intelligens significatur^ ist i^W 
Deus Mensj separata forma (^%upwi\9 cRoc) m{ 
est , AUquid ab omni materia s^crett(f^ 9 nuUifiit. 
fermixtum patiUfi rei^ 

A Socrate» tamquam fonte, multae in ODoei 
partes fluxerunt philosopborum familiae: quinioi 
auctores communem magistrum» Socratem , icn^ 
ptis celebrarunt. Quae quidem scripta cxccpdi 
iis, quae a Platoiie et X^nophonte suut, oomil 
Tetusta^ i(bsumfit. £x Socratis discipulis fidc 
etiam ANTiSTHENES, a quo Stoici profoti 
sunt : hic D^um naturalcm unum , populares wA 
Us esse dixit , qt est apud Cicerouem N. ]>^ I, j« 
Minutium Fel* cap. 19, Lactant. Iqst. I» 5« 

Sed omniuoif qui e^ Socratis schola prodite 
Tunt , ingenio , doctrina , auctoritate princeps fiiit 
PLATO. Hunc vel reprehensores Graecae Pbi^ 
losophiae Patres 9 de uno vcroque Deo magnifice 
et graviter propunciasse» consentiunt: v. c« Clt« 
mens Alex, Cobort. p. 44 » sq. et Lactantius Inst« 
I> 5f ^3* Primum hujus mundi fabricam acd^ 
acriptionem, atque adeo creationem reliquorumy 
qui v^lgo colercntur, Deorum, uni tribuit Deq 

sum^ 



DEUNITATB PEI. s9t 

imioo «c Principi ; in Timaeo p. 526. E. euqi 
Myrifv ^ Taripa Toyii tou Txm^ vocat; ratio* 
api qupque exponit , qua D^us ad efficieodum 
Dipdum fiierit adductus p« 527, A. Quem locum 
Iferre jitvat ei versione Ciceronis : Quaeramus 
^itur caussafn , quac cusn , qui hacc machinatus 
s^ imfvlcris^ ut crigincm rerum et molitionem 
Ofam qfsacrcrct. Probitate yidelicet praestabat: 
^^akfs autem invidet nemini: itaquc omnia sui 
mtlia gencravit : Hacc nimirum gignendi mundi 
9u$s(t justissima. Nam cum constituissct Deus 
>ms cmsdlfus explere mundum ^ mali nil admi^ 
'erc^ quoad natura pateretur^ quidquid erat^ 
tad is» ccrnendi sensum cadcret (!• e. matcriam^ 
' sibi assumsit 9 non trariquillum ct quietum , sed 
uitodcrate agttatum ct fiuctuans : idquc cx inor* 
^mtio in ordinem adduxit : hoc enim judicabaS 
%a pracstantius^ Fas autcm nec est^ ncc unm 
^am fuit , quidquam nisi pulcherrimum faccrc 
tm^ qui ^sset optimtis. Atque bic ipse sum« 
1108 Deus alios creavit Deos » quos ita alloquitur 
)• 530. Haec vos qui Deorum satu orti estis atm 
"tnditc^ quorum ego effector sum et pater. Quac 
%^efacta sunt^ mea voluntate mancbunt indis^ 
khtta; quamquam omnc quod yinctum cst solvi 
Utsit. Scd non rectum est illud solvi^ qttod benc 
ffmtiim sit* Sed qt^oniam generati estis , immor^ 
\alcs quidem ct indissolubilcs non cstis. Ncc ta^ 
fcm umquam dissolvemini ct mortis fatum subi* 
Ufh. ^^^ '^oluntas mea vobis est mqjor e^asf^ 

Bb 5 cior^ 



-W* pISPUTATIO 

^ioneio. £t priinuin illad est tenoiditm, ^ 
monuimus de Platone» nomen 0ti^ non uoaa 
consunter habere vim. Deinde in libris pncscf^ 
^m Exotericis Aristotelem se. ad popuUfCS sie* 
pius accommodasse opiniones, Tum hane iqN> 
iiendionem hoc ipso nomine parum valoe, (jDod 
sit profecta ab Epicureo Vellejo, qui caussie 
•uae inserviens alios philosophos libenter in e^ 
xoris suspicionem adducit* Porro, qnod Deini 
Metaph. XIV9 7 9 ^nimal beatum aiqtu aeur* 
num vocat , quo nomine reprehenditur ab Atto 
nagora Legat. VI, 11, hoc non ex soa jpseseoi 
tentia pronunciat , sed vulgari hominnm o^ooe 
ferri , dicit. In libro de Mundo « qui f^lso tri* ^ 
buitur Aristoteli, res tamen tradnntur minimesb = 
ejus doctrina abhorrentes; ibi capite ultimo dh 
serte dicitur Deum Ucct unicus sit^ variastmM 
hahcrc apfcllationcs. Sed ex germanis qus libril 
t^stimonia pecamus. Physic. Ausc. Libro VHL 
ita locutus est de caussa prima movente, Qt 
oronia ei adjungeret quae in Divinitatem caderent 
Cap. 7. %. 6* frobabilc csse^ ait, illam potiusessi 
fy j xo?<^ 9 cum froftcr rcrum in boc munJo con* 
scnsum » tum quod non dcfinitus carum sit mme* 
rtfs^ ct una tamen sujficiat: et $. 7. rationes ad« 
ferre conatur necessarias ejus sententiae : Motm 
enim essc act^rnum ct continuum^ adcoquc unum: 
ntotum ycro unum cssc non possc^ nisi si sit et 
isnum quod moycatur ct unum quod moycatm conft 

cap. i^, £t de cadem caussa prima movente dis« 

s^ 



DE UNITATS DEI. jjt* 

Uciis Meuph. XIV. hoe Ipsum dick <;ap. 7«' 
amimmobiUm cssc ipsam^ ^usquc naturampo» 
Uam esse in movcndi actionc^ non faeuisasc: 
t cap. 8. eam Mentcm cssc ac Dcum ct sumnsa. 
^dtmte pracditum. Hacceou» egregie et con^ 
cntanea laciQne. Quid vero est quod ddticeps' 
^P»9*4 tot taDtasque faciat caussas moveikesv 
qiioc siint genera motus^ et sideribus ejusmodi' 
naiusaa tribuat, earumque summamnovem et 
luadtaginta ease velit. fiquidem saepius miratus 
num , locuro liunc adeo apertum ad reprebenden^ 
dom i Patribus fuisse neglectum. Atqui tallt 
tnmqne manrfesta repugnantia vix in pinguissi* 
Baft mentis hominem cadat, nednm in Aristote- 
Im: qno, ne quid aliud dicam, nemo certe fuit 
•Ctttior. Qut quidem bunc XIV. Metaphysico- 
nm librum volunt esse eundem atque tertinm de 
niiloaophia, de quo Cicero loquentem facit VeU 
l^om, nuila satis idonea ntuntur caussa. Igitur 
ant ipae hic locus falso scriptis insertus est Ari- 
ptoteUcia , aut interpretatione ad senientiae sanha^ 
fem revocari potest. Qtiod age conemur efficere« 
Capire 6. universo mundo communem et simpli* 
cem motum adjnngit , enm qui fit in orbem* 
JiB vero, mundus ez Aristotelis sententia est 
tudcos: vid. de Coelof, 9. Igitur hic motQs, 
qoi fit in orbem reliquos complectitur , et horuoi 
ciussae ab illius caussa continentur , vid. cap. 9. 
Caussa motus qui iit in orbem dicitur Mens et 
|>cos cep. 8« rehquoram tnotunm csiussae noti 

item« 



^ . DlSfU t ATtO 

i^enij cap. 9. (Haec igitor cauxsii (BSt sop 
Deus 9 de quQ 4Griptor de Piadtis Pliil. 1,7. 
jlrisMj^ statuit^ suprcmum quidcm Ikum 
pirasam /ormam esse ( i. e. xupi^rh suio^j 
ra guae n$l AabeaS corporci^ superimmfmtnm 
spkaerac umyersi , fuac spAacra esf mikrmm 
cprpus; guifUum alb ilh vocatum. Qjsod mrpA 
e^m sit divisum h q^inque sphacras ^ nattsfa f(M 
dem copsiguas^ mcnte vcro ct ratione scparateSi 
quamlibct sphqerarum animal csse arbiiratuff 4 
^ima et corpofc compositum , quprum corpus jpA 
dcm a^Acficumjit 9 ac cfrcuiari meda meiftami 
Mcns ycro immobilis , cujus natura pedta est ia 
ipsa actfonf mottfs , anima corum e0^ . Qttod tiof 
dubio sun)tum est ex perdito Aristotdis libioi 
(^eterum Platonici quamquam frequentes simt ia 
Ari&totele repreliendendo, quod rerum Provide» 
tiam uon unicam fecerit , sed inter plures tMM 
distribuerit , nullam tamen bujus loci faciunt aesf 
tionem: vduti Atticus ap. £useb« Praep. EvnCi 
JCV, 12. et Proclus ad Plat..Tim, II. p. 90, Ncf 
que Jusiinus Martyr, qui peculiar^ libro ArisiO!* 

• 

teli3 placita ev|ertere conatus est, et p. i^a ii 
locum protuUt ex Pliysic. Au^. VUl^ 7. qui | 
cum loco .Metaphysicorum repugnaQtiam mmo- 
rat : contqi , alp Iocq, ubi ejus a Platone dissoh 
sum exagita^» tamen fatetur, Deum unum soof 
mum ejus sententia confirmari: ^AfiaxotiK^ — )vt 
J^^ 9 d^iv x^) yAvy A^ai ^nffi • k») furik rh wfSf 



DEUNIT A l^ft iftEL 39^ 

iiyH. Neqoe tandem acerriiQus ille Dogm^ 
i03ectator, Seicus Empiripus^ cum nonj 
B loco Aristotelis sententiaoi vel memoret» vel^ 
Mdieiidgtt istaq. ei^citat repugn^ntiam : v. g. 
iriioD* III 9 289 p. 218. ^Apivjotixiiq lih 4f(ii. 
wm Jlrm t)m 9^,i(f(} fripi^, rpd oiiH$¥cS. contr. 
iai^Dl.,lXt 33,. K«rA^^« 'AM(frcifiXfi¥j i zf»^ 
rOllf jf »Vtfif 70U od/wyoc;.^ £k quibus omnibu% 
c ^citur» locum AristptelisMetaph. XIV9 9, 
: «ptiquitus non extitisse in (g[us libris, .ai)t 
D p!Q lepugnaiite habituo) ffiisse» . . . ; 

iraijRm.08 adsTOicos» qui At^iathenis seqf 
tiiDt Quam si^pra mempraTiinius , constan^q^ 
w^mmU Nam cum Dei nooy ina variis tribue«» 
t lybua 9 pripcij>em ^amen at^ue aetemam unit 
p.C^se vpjuerunt; cujus rei. grav^ est testis 
wrchus Def. Orac p. ^ap». A. .T% £r«i^pfi}f 
ftnM#ify oA i(^v<ip MTA iaifiiywf $v. ^t^m 3f(^ 
ny^* .^i;a^ jMt) 4«£y /»yrAw rdff^rA^y rd 9rA9'«f ^ 
gtfijllipfil^ itflt^, $t»i:d0tipT9 * r«^^ M &\hw^ Im) 

f^^Mi mk.^^doipjiiriviou vof^^QWTfiif^ Hic est Ur 
Ppus. 4^ :quo scriptpr dc; Ploc^s.Phi). I, .7^ 
ifetfi^, ait, yocan^ J>c^5j ct Mutidumy U Si4c^ 
I «/ Terrftm-: -. ih^f^tn y^rp \smipiinin csfc Mf^ 
I in aaicrc^ llk adjung^miis^AFbenagoram L4- 
• VI 9 12« ol ii M tfiq Zfoii nj^¥ f.aJi. vpo^yar 
f; Mcnm tm wmpai^i^ic fic. &Mtc i h* h <P^ 
wwcviiM x^piiif roi Bsoi^ srAiftf lirflirr ri iimroifi 
tmn^ fi yovy tp^tf ha vofiBJMi rirBih. C^« 

m 9 cum imiversa Stoicoriua de Deo ^eptent^ 

no« 



i 



4bo DIS?UT ATIO 

notior est quam qnae explicaii hoc loco dd> 
tum etul ejas partem , quae est de Unitate 
diaerte iis vindlcarunt Justus Lipsius Pliysic 
Stoicor. I, 9* et Joach. Kuhnius ad Diogi 
LaSrt. Vill, 135. 

• Atque haec quidem sufit platita eirum ^ 

nim, a quibus Phiiosophia constitutt est, 

j^mque auctoritas et apud posteros florueri 

nunc in nostra disputatione valere possit ; ui 

«it , quod singulas singulorum philosopbonia] 

tentias peculiariter commemoremus. Neque ( 

ih hoc loco quidquam est mutatum , poseeac 

tliae gentes ad Graecorum PhilosopUam s\ 

tm adjecerunt. Horum *principem excitcnmi 

tERONBM, quem multi negant, certumet 

stantem deDivinaNatura tenuisse sententiam 

qnidem nomine -ah iiseum' reprehendi 9 qui de 

"etiam obscurissimis tamquam de eertis et < 

ratis pronunciare solent, mtnime est minu 

Omnino^ ut de aliis rebus, ita de Nitura 

na , pauca Cicero affirmavit. Sed htec ipsi 

ica ejusmodi sunt ^ ut appareat, eum hanc 

ter tentiisse sententiam , Deum et esse et fu 

esse. Nam -libro II. de Divinatione ^ ubi ( 

ipsementeloquitnr, ait cap. 72. sfse praest 

oliquam aeteffiamfuc Nafuram^ et eam 

'^mdam admirandamque homimm generi 

chritudo Mundi ordoque rerum coelestium i 

ri cogit. £c de Nat. Deor. II 9 i6. ex Ac 

•ci persona reprehendit Stoicos , quod plut 



D E U N I T A T E D E I. 401 





^fif DcoSy cutn in uno satis sit roboris atquo 
Porro aliis locis de summo Deo et rerum 
ium gubematore ut de unico loquitur: v. c. 
o Scip. C« 3. Nihil cst cnim ilU principi 
9 Hui omncm hunc mundum rcgit , quod qui* 
in tcrris fiat^ acccptius^ quam concilia cocm 
guo iominum jurc sociati. Ibidem 0. 4. Prin* 
Dd majcstas adumbratur jlristotclica ct 
Idca imitationc : Novcm tibi orbibus ^ ycl 
ghUs^ conncxa sunt omnia: quorum unus 
eoeUsils cxtimus , qui rcliquos omncs complccti* 
^#- , jimmus ipsc Dcus , arccns tt eontincns cctc^ 
'• Ddnde, Leg. I> 7. homincmj tAtj prac^ 
*a ^adam conditionc gcncratum cssc a summ 
Deo. Ibidem 8. homincs ct rcUquos Dcos pa» 
eeelesti huic dcscriptioni ^ Mcntiquc Diyinao 
^^aepotcnti Dco. Et ib. II, 4, cum ost^dit^ 
[Mt Naturac cssc Mcntcm summi ^us Dci^ 
pem lcgcm ait 9 illam ct ulthnam , Mcntcm 
emnia rationc aut cogcntis aut vctantis Dci^^ 
e yis mn modo scnior cst 9 quam actas popu^ 
ei eiiitatum , scd acqualis ilUus coclum ati 
terras tucntis ct rcgcntis Ddm Atque, ut 
partibus, ita hac, secutus est Platonii 
itatem x quod recte animadvertit Lactantius 
I9 59 ^3* Pt^^o^ qui omnium sapicntissi* 
jadicatur^ monarchiam planc apcrtcquc dc^ 
9 nec ActhcrUy aut Rationcm^ aut Natu^ 
9 sedj ut cst 9 Dcum nominat: ab co Mun» 
hune perfcctum atquc mirabilcm cssc fabri^ 
Vol. IL Cc ea^. 



4^ 6idpOTATra 

^atHm. Qttch ^cero sectitus asque imitatt 
^rtmis 9 Deumfrequenter confitetur ae supn 
vat in Hs hbris^quos de Legibus scripsit: 
^egi mundum argumentatur , quui^ diypuia 
Tura Deoffsm , 'hcc mada •* ,, NiAii est f 
Vi tius Deo : ab eo igitur Mundum re§ 
*^ est. Nulii igitur est Ndturae oiediens 
^ jectus Deus : ommm ergo regit ipse Nc 
^uie verba cHm sint ex secundo, de Nati 
him , et ex Stoicoruni ratione dicaiftttr \ 
iBolmiitis ipsiOiceroni triboere; ne forte 
Irthn acnte t)os agere arbitretur. Qmffiqi 
^quldem in re Ciceronr optime conv^t a 
%is. Nil enim est disertius eo loco , que 
liuo adjicit Lattantius , quo ex sua ipse 
)oquitur Cicero: ,, Qtiid autem sit Dem 
V^ solattone defintt^ Nec vero Deus ipse qu 
y^ gitura nobis aHomodo intelligi potest ^n 
^ soluta quaedam et Ubera^ segregata 
'y, concretione mortali , omnia sentiens et 
Non alieninn videtur ab hoc loco, moi 
glig^ter atque incaute agere eos , qui , cu 
ilerevolunt, vanam nullisque rationibus 
fuisse Antiquorum de Divina Natura sen 
iejus rei auctorem ipsum excitant Cfceroi 
bro primo de Natura Deorum« Quis enit 
'quitur? Nimirum Vellejus Epijcurensy q 
kam vim ab nniversi gubernatione remoi 
%aussae snae inserviens aliorum placita i 
'fkatis vaairatisqHe suspicionem addocere 



r. Hoclii Empedocl^ fecit. Hoc in Phtone 
Xenpphbnte. Hoc in Anaximene. Longum est 
Doia lecensere, in quibus non Veritttem secu» 
s, sed accusatoriae calliditati malevolehciaeque 
secutus hBU 

Neqne vero non frequens fuit haec obinio apud 
Iquos Homands scriptores. Exstat v a t £ r i i 
LRjiiri /dictum quod ex Varrone memorat Au« 
itinusvCiv. Dei, VII ^ 9. cujus quaecumque 
dem est vis » haec eo redit , Jovem unicum ec 
noioiD esse Deum i 

piielr i^fAnipotens rcgum reromqae Dedmqud 
^enildr Genitrix^ue Dedm , Deus unut et omnis^ 

am eciam Varronsm in eadem fuisse sen* 
da 9 toimque disertls verbis prodidisse, noii 
> loco tesiiCrur Augustinus Civ. Dei IV, 9, 714 

am quid suppares huid aetati memorem poetas i 
iti sudc in vulgus viRGiLii versuft Aen. VI^ 
(• duiiti illi vel ex Pythagorica disciplina, qua 
is informabatur , ut qui per totam mundi 
siuoaiB intentus esset, sive a Platone, qui et 
t Moiido animam a supremo Deo factam ad^ 

gdMC t 

^rineipi§ cotlum ac terras camposque /iquentes 
Imeentcmque orbem Lunae Titaniaque astra 
fpiritus intus alit ^ totamque irfusa per artut 
^ens agitat molem et magno se corpore miscet^ 

Cc 1 Uo« 



404 D I S P U T A T I O 

Uomtn sunt aimillimi Georg« IV ^ sfti. 

Deum namque irefir em 
terrasque tfactus maris coelumque frrfundia 

Quid porro illis horatianis subliarins toga 
stiusque dici potuit de Jove, Ctrm. I, is, ij 

Qui res homimm ae De§nm^ 
Qjti mare et terras yariisque mumbm 

Temperat Horis. 
Vnde nil mafus generatur ipso , 
Nec viget quidquam simiie aut secunduB» 

ct Carm. III. 4 , 45, 

Qui terram , inertem qtn mare temperat 
Ventosum y et urbes^ regnaque tris^a: 
Diyosque mortalesque turmas 

Imperio regit unus aequo. 

dviDius denique nonne mundi fabricani t IM 
rqpetit , Metamorpb. L 21. 

Hanc Deas et melior litem natura dirmb^ 
Narn coelo terras et terris abscidit undes^ 
£t iiquidum spisso secreyit ab aere coeha/f. 

Gravis in prlmis Philosopbiae auctor apud Rofli* 
^nos f uit s £ N £ c A , qui Stoicam rationem de 01' 
tate Dei pruribiis focis expficuit. Veluti de Ifc 
nefic. IV, 8. — hunc Naturam yocas^ fan^* 



DEUNITATEDEI. 4^ 

lunam : omnia gusdem Dei mmina sunt , ya« 
utentis sua potcstate. Quaest. Natural. II» 
Nc hoc quidem crediderunt^ Jovem qualem 
Cafitolio et ceteris aedibus colimus^ mitterc 
\u falmina , sed eumdem quem nos Jovem in* 
^gunt^ custodem rectoremque urdversi , ani* 
p ifc spiritum , mundani hujus operis dominum 
jrHficem^ cui nomen omne convenit. ris il* 
t fatum yocare ? Non errabis : hic est , ex quo 
icn^a sunt omnia^ caussa caussarum. ViS il' 
I Prcvidentiam dicere? Recte dices: est enim 
fs consilio huic Mundo' proyidetur ^ ut incon^ 
ts eatj et actus suos explicet. Fis illum Na^ 
7m yocare? Non peccabis: est enim ex quo 
9 sunt omnia , cujus spiritu viyimus» Fis il^ 

yocare Mundum ? Non falleris : ipse enim 
totum quod vides , totus suis partibus indituS;, 
c sustincns vi sua. Idem Etruscis quoque vi* 
\ est : et ideo fulmina a Jove mitti dixerunt , 
a sine illo nihil geritur. Neque minus sunt 
egia cjusdem alia testimonia , quae ex perditis 
s libris servavit Lactantius Institut. I, 5, 

Annaeus quoque Sencca^ qui ex Komanis vel 
n^imus Stoicus fuit , quam saepe summum 
$m merita laude prosequitur. Nam quum do 
tmtura morte dissereret^ ^ Non intelligis^ 
^uity auctoritatem ac majestatemjudicis tui^ 
cctoris orbis terrarum ooelique ^ et Deorum 
mnium Dei^ a quo ista smmina , quae singu-^ 
% adoramus et colimus 9 suspcnsa sunt.^ Item 



«06 



DISPUTATIO 



fft Exkortatitmibui : ^ Hic^ quum prima fiuiiA 
^ mcnta moUs pulcherrimae jacerct ^ et Aaec $tn 
^ diretur , quo ncque majus quidquam nant No\ 
n tura 9 ncc mclius , ut omnia sub dtteikts stds] 
^ irent ^ quamyis ipse per totutn se carfiu hteih | 
^ aerat^ tamen minisiros r£gni sui Dces ffm/it!^\ 
£t quia in Romanis versamur , noq pnotm&r | 
tcndus STATius, qui Theb, IV, 516« IhS^-j 
fis mundi summuns Dmm memoiat, qucm sdn\ 
pefastum stt^ in quibus verbis explicandis n«i 
riae sunt hominum doctorum opiniones. AtUii yd 1 
nd Mysteria yel ad imitationem Platonis refatodil 
videntur» Plato nimirum Tim. p. 526. £• dint: | 

rht (iky 0X0 woi^rii¥ %a\ wotrigtt rovie toH warrkf^l 
pth rt Ifiyov 9 %%) iufJyrtt eU wifrotq ilwaimikA 
^tiv. quo loco pro ilivotrov antiquitus iM/Mnfl 
fuisse in nonnullis libris apparet ei^ versioneQel 
ceronis de Univers. Cap. 2, ^tqui illum fim 
dem quasi parcntem hujus Vnivcrsitatis imcmrn 
difficilcj et cumjam inycncris^ indicare iaftk\ 
gus ncfas. 1 

Sequitur ut de f|.UTARCH0 dicamus, <iA\ 
ut ingenio nemjni est poiitponendus veterumicd' [ 
ptorum , ita haud scio an doctrinae copia et fcth 1 
tatis studio neminem habeat parem, £t hiqol| 
guidem sententiae cum multa in ejua scriptis m\ 
testtmonia, paucis, et quantum speciminis locQ 1 
satissit, utemur, In libro de Iside et Osir. ^ 
S?> ?• nsquc vcra , ait , alii apud alios sunt Diit 
0Ut uti Qrafcis , Bar^aris itcm sui y ct tfiii septcih 



DEUNITATED»!. ^of. 

UiUbus^ alii austrinis. Std qucmadmodun^ 

Luna 9 Coelum , Terra , Mare , communia sunt 
bus^ tantum aliter ab aliis appellantur; ita 
is Mcntis hoc Univcrsum tcmpcrantis vires^ 
'■ omfdbus rcbus pracsunt ^ pro varictate lcgum 
r afud alios habent dignitatcs ^ alia nomina. 
ii& est. in eand^m rem disertus in libro de Ora* 

Defectu p, 425. F, cujus sensum obscuraverac 
UBI vitHim : Deindc , inqutt , // statuamus ^ 
cs esse mundoSj quac thndcm crit nccessltas 
lurcs sint Joyes atque adeo ( nam pro (i,ii le« 
um est ^O in singulis mundis princeps et 

Dcus 9 ratione ct mentc praeditus , quaJis csl 
r Jupitcr , qui a notis Patcr omnium ct Do^- 
s appellatur. Aut quid obstabit , quominus 
s f0to omnes mundi obcdiant ^ isque singula 
ciat ac dirigat. cet. Ac de hoc Uno et Su« 
o Jove, sunt ea , quae (Ucuntur p. \i6. C^ 
\ Homericus iste Jupiter non usqtfc adco long^ 
s a Troja , in Thraciam ct Nqmadcs Istri ac^ 
r intuens. Verus autem Jupiter ptflchras ha* 
'psique convenientes in variis mundis mutatio* 

n$n extra mundos prospiciens in infinitun^ 
c j ncipic solum praetercaquc nihil^ quac non^ 
\rt4m ft4it opinio , considcrans , sed openf, DeQ» 

€t homintfm , mottfsquc ct convcrUon^i sidc* 

mt^Itiplifcs 9 contcmplans^ Porro nil graviuf 
ptari potest iis rationibus dictisque , quibus 

vindicat unitatem in libro de EI apui Ocl^ 
f P* %)l^ u^^i quamquam de ApoUme loquiv 

Cc 4 tur» 



40« D I S P U T A T I 

tur, ita de eo loquitur, ut eum pro ubo et 
jno Deo, qul nomine tantum a Jove reliqi 
Numinibus diflTerat , habere vldeatui : cumc 
unitate q'u8 naturae disserat, patet eam ip« 
perstructam esse unitati individuae, seu nii 
nt cum Deus omnia quae in ejus natunm 
possunt, simul et seroper coroplectatur, s 
semper unus et idem sit, etiam significeti 
Jem naturam ac vim non in pluribus sub 
sed in uno tantum , inesse. Itaque , ait , 
quod est^ non licet dicercj fuisse id aui 
quae yerba incUnationem significant aupie 
sum ae mutationem^ quae tocum in EO^ 
EST non habent. Std ita est dicendum: 
est j neque yero est in tempore , sed in act 
teimmobili et experte mutationis ac tempor 
tdhil est neque prius^ ncque posterius ^ ne 
centius. Sed unus cum sit Deus , uno pt 
durationis momento ( h) rf yuv ) totam c 
tatem complet : et solum illud^ quod in aci 
te est^ revera estj non factum , nonfuturu. 
praeteritum , neque orsum , neque desiturui 
igiturDeus a nobis cum vencratione sa/utam 
£S UNUS. Non enim multitudinem cap 
na natura ( oi ykp vrokX» rh tiliv imv ) , tf 
quisque nostrum , qui constamus congeric \ 
€$ infinitis diyersissimisque afcctionibus 9 i 
flantur conventus ex variis hominibus. Sa 
fuod estj unum est; et unum est illud^ qu 



DEUNITATEDEI. 409 

s$: igitur Dpt4S vocatur Sgus^ nomine quod 
at multitudinem ; quia unus est et solus. 
feque vero praetereundus est aristides, 
pme bomo doctrinae et eloquentiae^ Hadriani 
sentoris texnporibus. Hujus in scriptis , quae 
venerunt ad nostram aetatem , exstat Hymnus , 
>sa scriptus oratione, quo numen ac majestas 
\$ itk celebratur, ut princeps, pater, rex Deo- 
I hominumque, et solus atque unus ab omn} 
miute fuisse dicatUTt 

• 

ptnr ad hane usque aetatem ab ipsis inde !n- 
ibulis disciplinarum 9 omnes, qui quidem di- 
m Naturam non penitus tollerenft, constanter 
tQDuerunt: Deum qui primam motus caussam 
:ineret,non esse nisi unicum. Nequefere, ex« 
o Aristotele , hoc argumemi conclusione confi* 
qnis conatus est; quippe rem per se satis ma* 
sum nil a demonstratione firmamenti requirere, 
carunt. Venimusjam ad ea tempora, quibus 
iitiani Patres doctrinam Evangeiicam scriptis 
ilgare, et contra reprehensiones adversariorum 
ixcare coeperunt. Quibus quidem scriptis fa* 
a est, ut locus de Unitate Dei postea tracta* 
r nberius ab iis etiam, qui alieni essent t 
istiana religione. Nam Patres, ut jure Phi- 
»phiam reprehendebant , quod licet constanter 
lisset unicum esse summum Deum, tamen 
iam vim habuisset ad defigendam hanc opinio-i 
i in singulorum universorumque hominum 
Qtibas: iu nimium etiam hoc in loco se jacu^ 

« Cc 5 lunt^ 



4XO DISPUTATIO 

runt , et detnonstrationes necessarias ipsi sius iiif 
geniis ezpromere conati sunt. Quae deinoostn* 
tiones quam habeant laudem, postea videbimus, 
Nunc hoc unum volurous, Philosophos, qoi his 
et sequentibus temporibus de divina Natun apom 
suerunt , copiosius de Unitate disserere c(xpiise; 
non quod certiora firmioraque argumenta, qoim 
veteres , adferre possent ; scd ne de praedpno !!• 
iius doctrinae capite, aut tacuisse, aut obitcr 
prodidisse viderentur. 

. Equidem haud ignoro , esse qui his de rebos 
neminis cujusquam eorum, qui post Ciuisruin 
natum vixerunt, scriptorum testimoniua nkre 
contendant ; quippe quidquid bene dictum sit de 
divina Natura , religione » virtute » id ex libris N. 
T. fluxisse. Quos ego bomines, et^i pauca affir* 
mo^ tamen ab antiquitatis usu prorsus alienos 
e^se affirmo. Primum hoc temere sumunt» quod 
probare nequeunt, Evangelii doctripam, ut pri« 
pum ab Apostolis extra Palaestinam differri coe- 
pit, ita continuo ad omnium notitiam dimaiiasf 
^9 ejusque magnopere aliquam ratiouem habitam 
fuisse ab hominibus doctis et phiiosopbis. Scd, 
ut hoc iis demus» quid est in Seneca , Flutar^ 
cho, et aequalibus , quin idem vel docuerint pbi« 
losophi ante Cbristum natum j vel ex eorttm do« 
Ctrina nasci potuerit? Quod si Seneca et Plattri 
phus legissent libros Vf et N. T. ; cssent profe* 
cto in eoium scriptis expressa vestigia ejus l^ 
Ctionis* t^unc nuUa prorsus suui« Jgitur Vetci 



i 



D E U N I T A T E D B L 411 

P}ato, Aristioteles , aliique ex sacris librj$ 
1 hauserunt Boctrinatn? Sed quid est, quod 
iin apud eoi^ reperiatur Judaicae gentis indi^ 
i? Qaid quod inter utramque doctrinam tan« 
intersit, qv|antum unusquisque non imperi- 
mus facile videt? At, inquiunt, Thales^ 
lagoras, Plato, cum in Aegyptum proScisce» 
ur, per hanc ppportunitatem cqm Judaeoruoi 
oribus coqfabulati sunt, Hoc nimirum est 
abulas confugere, quarum quidem vanitatem 
osenint omnes^ qui vel paululum de his re«» 
judicare possent; ei^ quibus unus adeo J.Cle-f 
;, An. Crit, Vol.I. p. 28. et £p. VII. nobis 
:it, Yerum $i hebetiores sunt isti , quam qui 
nes percipiant 9 moveat eos Q. Pauli auctori* 
qui diserte pronunciat Rom, L 19 , 20 , a4 
cognitionem alias j praeter Judaicam , gentes ^ 
:ae bonitate peryenisse,. 
limvero et has et alias rationes lubens prae- 
itterem , si ad Vos dicerem solos « viros prae« 
tes acumine, et quod in his rebus piurimum 
: 9 aotiquitatis usu exercitatos. Verum , quuin 
^nditione disputem , ut forta^se Vestra com^ 
iatione haec disputatio ad publicam notitiao^ 
tntura $it; video illud a me postulari, ut 
ore hujus caussae explicatione consulao^ 
ue liominibus minus paratis vcl a judicandf 
tia vel ab antiquitatis scientia. 
mum hoc affirmamus, notionem unitatis Dei 
\dco esse s^bditaQi ^t U^ccessMQ a ^^ hum* 

nwQ 



4ia DISPUTATIO 

num ingenium ad eam consequendtm oon 
ipsum habuerit virium, sed auxilio adduc 
buerit divino. Veluti, notionibus trianguli 
drangulique cognitis, ipsa nos natuit duc 
cognitionem theoremati^ de q^uadrato hypoth 
sae. Et multi tamen reperiuntur, qui triai 
quadratiqiie rationem cognoscant, theorem 
quadrato hypothenusae non cognoscant. Iti 
vinum quoddam esse Numen pauci homines i 
rant: illud unicum esse non condnuo io 
gunt. At, inquit, illud est M^themtticae i 
nis , qua ex initiis reliqua necessario coBseq> 
tur: illud non item. Concedo. Sed nisi est 
thematicae rationis, Deum unicum esse; es 
men rationis vel Probabilis, vel Moralis, 
rationls. Atque ita se res habet, ut qua i 
ratione persuadeatur Deum esse, eadem, si 
plicetur, etiam persuadeatur , eum unicum 
Quod quidem in conclusione hujus dlspunt 
ostendere conabimur. 

Est haec sententia Horatii, Nec Deus intt 
trisi dignus yindice nodus Inciderit : quam ille 
tis dixit, sententiam, nos ad philosophos 
ramus. Suis yiribus humanum ingenium in 
git Peum esse : suis viribus ejusdem inde u 
tem colligit. Quid igitur est, quod velun 
poetae, ubi res ipsa nobis exitum ostendit, I 
ex machina inducamus. Quid quod non idei 
ciamus in iis nodis, qui magis etlam vel 
habeant vel digni sint vindice Deo: Quali 



DEUNITATEDEL 41» 

sc ipsa notitia , Deum esse; Ejus providentia 
indum gubernari: Hominum animos esse im« 
)rtales: Praemia iis et poenas post morteoi 
rari: VinUti esse studendum etiam quum da« 
lum adferat: Vitium esse fugiendum etiaoi 
Lum utilitatem habeat. tgitur aut tota religia 
ituralis tx Divina revelatione repetatur: aut si 
jtsdam ejiis partes sua bonitate consecutum est 
imanum ingenium; sit in iis panibus unitas 
iam Dei; quae profecto faciliorem habet inteU 
ctuminventionemque, quam illae, quas memo«. 
vimas partes. 

Sed liberaliter agamus. Demus , quod volunt^ 
m nisi divino auxilio horoinibus innotuisse 
mm esse unicum. Nimirum eos habemus ad« 
mrios , cum quibus hoc quidem nobis conve* 
at : Divinae revelationis , praeter Judaicam gen« 
m, aliam participem nullam fuisse. Itaque 
(tendemus, illud quod isti sumunt, notitiam 
moa Dei a Judaeis ad Graecos fluxisse, multas 
inasque habere et difficuhates et temeritates. 
£t primutii quidem , quid caussie fuisse dica« 
los, qtiare hoc unum a Judaeis ad Graecos ma* 
iverit, non item alias doctrinae theologicae par- 
»: verbi caussa, mundi creationem, eamque ex 
ihilo et sex dierum spatio confectam; humani 
neris ab unius viri foeminaeque conjugio pro^ 

• 

iginem ; et alia multa. . Nam qui Graecorum 
osmogonias et Theogonias ex Sacris V. T. li« 
U profectas esse volunt; ne digni quidem sunt 

no" 



4x6 



DISPUTATIO 



tTiam, sed m Graeciam importanint ? Qoidf Si 

quis in Sinam venicns , postquam cjus gends ar« , 

ttss atque ingenium non sine admimione cogno- 

visset, audiat narrari; Sinenses quamvis q;rtgia 

nulta invenerint in artibus ac disciplinis omni* 

bus 9 tamen unum esse Deum sua ipsos sagncafe 

videre non potuisse: ejus enim rei notitiam cum 

Sinensibus communicatam esse per mercatortl 

Tartaros , quieam accepissenta gente.Cosackoram ^ 

rudi quidem illa et inculta , sed Christiaiia tamcs, 

Hic igitur nonne sibi videatur tale'qiiid aiidire, 

quod, nisi continuo rejiciat ut falsum et iaepmm^ 

cerce eo usque repudiet, donec firmissimis ndo- 

nibus demonstratum fuerit? Itaque profecto d 

Hos videmur de nostro jure concedere, cilm coA- 

tra istos disputamus. Est enim potius eonimi 

qui rcm novam et a verisimilitudine abhoneif* 

tem nobis persuadere conantur, eam demonstn- 

te, quam nostrum , qui eaifi negamos , ntionibDS 

refellere. 

Sed fuerunt , inquit , apud Aegyptios et Pbo0< 
nices multi etiam sapientes viri, qui de rebos di- 
vinis Verius judicarent , qiiam civiam eorun fol* 
gus. Scio. Atqui , inquit, hi ipsi fuerunt, qul 
notitiam unius Dei a Judaeis acceptam Graecis trf 
derent. Nil vidi magis! Viri, qoibus natura sip 
tis tribuerat ingenii, ut populares errores et io* 
telligerent et contemnerent , eodem ingenio noi 
illud etiam intelligant, quod natura in loco si ool 
aperro» certe minime recondito posuit, vim divi* 



E' tJNITATE DEL 4if 

s iln6 tiumiiae contineri , quam per ^la^ 
Isam. Quod quidem tam de Gfaeco^ 
D Phoenicum et Aegyptiofum sapienti^k 
mus. Nisi fof te f>utemus , eos non taiU 
se fii^iis , quantam tiri ex medio ae* 
ladi , qui errores publi^ae r^Iigionis au* 
fnsecratos agnoscere potuerunt. 
>, jam illud 'ostendatDUS , Judaeos post 
Macedonis tempora Graecia demilm in^ 
et 1n historiarulfn monumentis, quaeil* 
ai antecedunt, nominis factive Judaicl 
im quidem exstare. Multi ex Graecis ^ 
loctrina et ingenio viri , Thales , Solbn » 
\^ Democritus, PlatO) sapientiae ducti 
ginquas adferunt regbnes, Aegyptum, 
], i3abyIoniam. Quld igitur caussae 
in eorum vel scriptis Vel vitis ac rebus 
a protsus Juda)eorum fiht mentio ? Tha* 
nis et Pythagofa6 tempora incidunt in 
e Judaicae instaurationem ez captivitate 
u Tum Cyrus Lydos et Croesum sub« 
jus res cum rebus Graeciae magnam si« 
abuerunt conjunctionem ; ot vix credi* 
Sraecis facta et expeditiones Cyri reli^ 
tas fuisse, phiesertim sapientibus, qoi 
.siae partem peregrinabantur. Quare, si 
orum aliquod nomen, aot fama doctri* 
: apud alias gentes , nonne Solon et re- 
os nominavimus ^ pro co quo incensi 
:rinae amore , quum apod Aegyptios ct 

Dd Cbal« 



41« 



DISPUT ATIO 



Cbaldteos versarentur , ad Yicinot etiam Ji 

tccessissent? Aut Homerus, qui fuictctitc 

lomonis , fiorentissimi ez Judaicis regiboi 

Ute et ttpientite laude ; Homerus igitor, q/i 

imus omnium poeumm doctissioivt j qn ai 

xum gentium cognitionem tonginquis coilqeHt 

regrinationibus ; qui res cum quas Ipttiidnt 

tum quas ab aliit ftndo acceperat^ libenterper 

nina commemoravit : qui Aegyptiorum et 

cum mentionem haud raro fecit ; Homems igiari 

quod quidem ez ejut ctrminibus intelligi potat 

Judaicarum rerum noHtm prorsus htbuit 

Qui Pythtgortm cum Ezechiele coUociM 

volunt , in temporis rationibus turpiter cnint« 

homines multorum annorum spatio diijuoctos 

quales faciunt. Sunt adeo, qui Platonem 

nam de Trinitate ex libris sacris V. T. ac 

dicant. Sed nil est um ineptum, quin ib 

fingatur, qui Graecam a Judaica doctrina repatf 

quorum qutdem cum nuUus non pueriliter ioeptid 

imperitissimus quisque impudentissimus est n 

fingendum. Mittamus Poetas, qui fereoooofll 

doctrina abondabant, et eam carminibut eipioit» 

•fc ttque ostenttre solebant: ex quoruiD Kiiptiii 

qute innumera profecto fuerunt , ne tenueo M 

dem umbrtm rei Judaicae consequi potuerant,li 

cumque hoc agere conati sunt. Mitumasctiif 

Philosophos , quorum ez ea aeute omnium pAi 

cipet supersunc Pitto et Aristoteles : cedo tiil 

yettigium Judaicun ez eorum scriptis? Atqui R 



DEtJNlTATE DEI- 419. 

Ipse doctrinae caussa in Aegyptum profectiia 
. Et Aristoteles , ut erat in omni historia ver* 
I8imu3 atque curiosissimus^ cum ipsum Ale« 
inim tiabebat » tum alios ejus e3q>editionis so« 
1 9 qiii per literas ei solebant scribere ^ si quid 
^grinis in terris ac gentibus reperissent , quod 
nuib Pliilosophi cognitione judicarent ; hi igi* 
si aot adiissent Judaeos, aut novum et memo« 
le jtidicassent gentem esse, quae unum Deum 
tret^nonneejus rei notitiam cum Aristotele com^ 
nicaiient? et erat profecto locus Judaeis in co^ 
siatimo Philosophi opere» quo maxime qui« 
s Gfaecorum , sed populorum tamen etiam alio« 
B qaorumdam , res publicas descripsit» Nunc 
loe in iis , qui ad nos integri pervenerunt , Ari« 
ledis libris 9 neque in eorum qui perierunt frag« 
Dds, Judaeorum ezstat menrio. 
^ideamus Historicos ^ qui vel tractanint vel at« 
enint Aegyptiacas , Persicas , et cum iis con« 
ictas tes alias. Ex magno numero , duo soli ^ 
rprimarii, supersunt^ Herodotus et Xenophon; 
Drom ille eas ipsas regiones studiose peragra« 
f tttts^ quas ibi vel ipse viderat vel ab aliift 
eperat 9 diUgenter memoriae mandavit : bic Per- 
B et magnam partem vicinae Judaeis Asiae per 
itiam cognovit; hi ergo, cedo, ubi Judaeos 
Donrunt? Neque vero magis qui perienint, 
siaSy Eodoxus, aliique multi Judaeorum men 
lem injecisse videntur* Cujus rei certissimom 
ett argumentum , quod Josephus ^ et post eodi 

Dd a Clo- 



jpo DISPUTATIO 

Glemens Alettndrinus , Eusebius , diiqoe F 

qui omnia undique Graecorum Scriptomm < 

dads testioionlii cupide solliciteque conqi 

lunt, veri quidem stnique adferre nil potD 

De quo (ticemus , posteaquam de Alezandri 

esposuerimu8« Nam, quod modo dizimiK 

4aeo8 Graeeis post illam demum aetatem in 

ae, hoc non eam vim habet, ac si tuDC 

continuo per Graecas gentes nomen tliqiod 

le coepissent* Immo ita se res habet , ut i 

tamen tenuis et obscura inter Graecos fac 

daeorum cognitio, donec eorum r^io < 

Ptolemaeorum et Seleucidarum bellis fftc 

retur, et coloniae in Aegyptum et Syriam ( 

rentur. 

£t primum quidem Scriptores rerum Ale 
qui quidem fide . digni sunt , ad unudi oo 
Juciaeis tacent. Atqui hoc ipsum erat t< 
hic ipse locus^ quo Graeci ex diutiuna s 
rantia solverent , et Judaeos cognoscerent. 
Syria , et expugnata Tyro , Alexander Aej 
petebat: peirmeabat Palaestinam, cujus ui 
Gaza valido munita Persarua prae^dio, e}i 
gressum retardabat. Igitur quum ipsam J 
peragrasset , certe in ejus finibus per aliqui 
pus Gazae expugnandae caussa moraretur. 
illam gentem Alexander adeo neglexisse ^ 
ut unice de Gaza expugnanda et Aegypti 
panda cogitaret. Nam quod apud Josepbi 
et qui eum sequuntur, posteriores Scri 



D E U N I T A T E D E L 4ti 

i iUexandri Hierosolymas adventu , tale eat , u( 
icQe appareat, illud fictum esse a Judaeis, qui 
iKglectum ignorationemque sui aegre ferrent. D$ 
l&O quidem, cum inter omnes constat, qui re- 
^ historicam fidem aestimant ; tum ne plura di<F 
ami, ftcit diligentia viri praestantissimi , Baro^ 
tIs de Sie Croix^ qui totam rem diligenter et acu« 
«exposuit peculiari Dissertatione Gallice scripta^ 
txamcn Critique des Historiens ffAlexandre If 
7rand. p. 68. et seq. et not. xiii« 

Minmi aliis , Judaeis non ferendum , videri de« 
loh» uullam eorum mentionem facum esse a 
kriptoribus rerum Alexandri; cum memorentuir 
^hae, Aspii, Malli, Sabracae, Arachosii, barw 
Nn et ipaudita nomina. At Judaei se sponte AIex« 
Bldn> subjecerunt^ ut nulla vi armorum adver^ 
m eos uteretur; neque aliquid ageret, quod me« 
Borandum videretur Scriptoribus ? At iidem Scri- 
iitOTes de iis etiam gentibus prodiderunt, quae 
ponte ^ regi dederunt, neque earum ingenia^ 
QoreSy res publicas, silentio praeterierunt. Ve^ 
lUD esto: in historiis rerum Alexandri pon ma^ 
Bopcre locus fuerit Judaeis: babuit tamen, ut 
Mdo diximus , milidae socios doctos homines et 
iliilosophos haud paucos; neque tamen vel ipsi 
i^iuid de Judaeis memoriae prodiderunt; neque 
m Aristotele, aliisve ejus aetatis Philosophis 
Mnmunicasse videntur. Et quandoquidem hujus 
ntentiae finnum habemus argumentum hoe , quod 
psephvs ?eri sanique adferre nil potuit ^ cum de^ 

Pd 3 Qionv 



4« DISPUTATIO 

monstrare vellet Judaeos Graecis noa incogokil 
fuisse; hoc quale sit, age, videamus. 

ApioD Ale](andriDUs Judaeis Dovitatem exprobn^ 
verat, dicens eorum Domen recens et jiitodinii 
ad aliarum gentium aures accidisse, oeqBe adeo 
multa secula tsst^ cum in aliorum bomiBini igoo* 
ratione fuisset. Quid crimen diluendum sibi suoh 
sit Josephus duobus libris , et caussam iia fgit| 
ut ejus disputationis magna pars versetor in icpre* 
hendenda Graecorum negligentia novitateqae , ei 
in cblligendis Graecorum Scriptorum lodSf qoi< 
bus Judaeorum mentio facta esset. Jan iilod ooi 
est hujus loci, quaerere» recte nec ne Gncdi vi^ 
cissim objecerit negligentiam novitatemque, Ha| 
unum inielligi volo, ita se rem babere» nt, i 
Scriptorum testimonits» quae Josepbus adtuHti 
sua constet auctoritas, nil efficiatur^ msi Mi 
unum alterumque Graecorum ante AiexandrDD ti 
Judaeis obscuram tenuemque famam.hausisse;ceN 
tiorem notitiam tum demum ad Graecos ddatii 
esse, posteaquam ipsa Judaeorum regio crebrii 
Ptolemaeorum Seleucidarumque bellis fwpo^^ 
coepisset. Nunc vero pleraque talia suqt testimo" 
nia, ut jure possint reprehendi. 

Primum L. I, 2$, memorat, Pythagoram pk*! 
raque instituta et placita a Judaeis sumsisse. !i 
quandoquidem ipsius Pychagorae nuUum ftt^ 
scriptum , ex quo de notitia cum Judaeis quid col' 
ligatur i testem excitat Hermippum. Cltrus lA 
fult bistoriae pbilosophicae scriptor , sed diu potK 

m 



E UNlTAtB DEL 4^f 

iifn ; vid» Vossias de Hist. Graec. I, i6. 
roest quod ex Hermippo adfertur? nimi* 
: ravr» y trpxTrs nffi txsyt 9 rig ^lw^ 

BpipcSv ii^ctf fitfibifuvo^* Igitur hoc 
t quod Hennippus dicit; Pythagoram 
'M ct Thracum opifdortes imitatutn esset 
!oe potius profectuni ^z conjectura Her« 
qui Judaeorum notitiam habuit , quam dtt^ 
Scriptoribus , qui pro^mf aut fuerunt-ae« 
agorae , aut Alexandro antiquiores : quo^ 
ipe, ut diximus, nullus Judaeorum men« 
ecir. Neque vero Hermippus dizit Py« 
I apud Judaeos fuisse* Quod si hoc di« 
Josephus profecto non, omisso diserto 
io , ad anceps et obscnrum confugisset* 
>mnino locus in eo libro» nt omnes, qua$ 
aosset, Pythagorae res proderet Hermip* 
ippe qui vitam doctrinamque ejus pluri« 
8 conscripsit» Atqui ab hac Josephi ati« 
pendent Patres , qui Hermippo teste con« 
Pythagoram a Judaeit profecisse: vduti 
( contra Cels» L 15, i6« qui hac etiant 
Uitur, quod locum Hermippi, quem ex 
uf libro v$p) rSv Tlutciyipoy 0$0>Jv9 lauda« 
sephus 9 sumtum putavit« J$t quandoqui^ 
rmippus Judaeorqm ciim Tbracum men^ 
conjunxit, et eorum inviceni institutt 
esse significavit ; quid est , si minus 
i ingeniis unitatem Dei cognoscere potue^ 

aeci) ^uia cam potius a vicinis et notis 

»d 4 TJuf 



h 



4^4 DISPUT ATIO 

Thracibus, quam a dissitis et ignotis Judadiy 
peperint. Nam , ut est apud Herodotum IV» 
^molxin Deum colebant diro quidem sacrificio 
sed tamen animos post corporis mortem , «1 
tbire arbitrabantut : praeterea aon Jovem qai cm 
lo tonaret fulguraretque , Deum esse credAnt; 
sed Zamolxin » quem ipsi colerent , solum necpno^ 
ter eum quemquam Deum esse statuebant : ijm 
^ mvTo) BfiiitKii iMt} Tfii^ fipo^v T§ xmt Aifarii 
fO^sioPTi^ iifot w(^ Thf oiponfiifj iwiammfHt$% 
oilh» ix^on iti^ ¥0fjUljnni(; ilitotk d ii,n Tyt^k^ 

Ceterum , de Pythagora verbum addanot* GfiN 
^i Scriptores, qui proderent , eum JudaeociiA ht« 
buisse notitiaip duo sunt: alter Hermippos iti 
de quo diximus : alter Porphyriua de vita Pytht» 
gorae cap. i6. d^ln^TO U m) wpig Tobg Aisvrriiiiff 
0il9)vj i Tlutxyipmq^ xai wpig "ApetffM^ ^ii I^ 
ioJovf, iM(} *E0paloug 9 wap* Sv xa) Ttpf wifi if^ 
ffliy o^Sffi¥ iiKpi0(iffi^To. qui profecto locos miai^ ^ 
rem etiam habet auctoritatem. Nam CyriUos cod* 
tra Julian. X. p. 340« A. illa verba ex Porpbyrio 
ita refert , ut «o) 'Efipaht^ omittat : quod coDoa 
fit a Patribus , quum Judaeorum laude GrMCOS vi^ 
tuperare possunt. Huc accedit , quod ipnuB il« 
lud ^jfriy ostendit , Porphyrium baec referre es &* 
t)ularum Scriptore Diogene» cujus libros rif) ^ 
Mp QouXny iwlvTnv recenaet Photius Bibliodh 
Cod. CLXVI, p. 184. aeq. 

Proximum Josephus laudat Theophrastum, V^ 
Tyrios dixit habere jusjurandum CorMndict^i 

ut Tyrios loco Judaeorum nominaverit, &i ^' 

niia 



ES rUNITiAT& D E I. 435 

quod ait Josephus 9 solos Judgeos ju8« 
hoc habuisse, sacis imelligitur , exi« 
nullao) Judaeorum rationem notionemve 
ut eorum loco Tyrios nopinaret. Ne« 
i yideo , quid sit , quin eodem Qomine 
que jusjurandum habuerint. Sed boc 
9pere miror, Illud magis mirabile ac« 
modo faccum sit, ut Josephus obscu- 
Tbeophrasti locum protulerit, aliuoi 
isertum neglexerit; quem commemora« 
ius Praep, Evang^ IX 9 9« ^ui quideni 
orationem , quae est de Abstipept. {I , 
cepity ac 31 ex Theophrasto sumta es« 
us in Porphyrii libro corrupcus est: 

¥^ ^7i¥ i S^itppemeg t^(aot\rtW¥ tl rh 

^Tfov^ ifAii K^^ftioisy ii^iv iiT09T»lHt^ ^ 
#(• Neque vero ^anior ^st leccio ^pud 
, Quare si quis Theophrasti mentio^ 
liunde invectam dicat; nil dicere videa« 
quidem a veri similitudine abhorreat: 
quum oniittatur a josepho 9 qui omnia 
ptores vestigia Judaeorum sedulo quae« 
rum, fac, Judaeorum mentionem esse 
heophrasto : videtur profecto ita de iis 
qui neque eos accurate noverit, neque 
im imitationi^ proposuerit, 
9 qui a Josepho excitatur, est Herodo* 
•4, ubi de circumcisione agit: ^ohiKtg 
^ ol h rjl IJfl^AAitf-r/yy 9 kk) «vrp) ifio?^^ 

Dd 5 T^i- 



4»tf DISPUTATIO 

f) BipiMorr» $ui Uctpihinf Trorafih^ tuA M 
cJ ro&Totvi ioTV^ilri¥if iimg ixh Kikx^ 0^ 
^) fufbaitiKipM* His verbis suum ipse jo 
flddit Josephus : r$v H r^y llakmrrlnii m 
rwf iiim roiro woiou^iv ^louiaToi* Atqoe Pil 
Syri ab Herodoto dicuntur non Judad, 
qui maritimam oram a Tyro inde usqoe 
gyptum tenebant : ut recte docet Wessdin; 
h, L et III 9 4: qui baec insuper addit: i 
fum Judaeorum familiarem usum habidsse 
scari non potui. Phoenices SyrosquePala 
non neglexit^ eos innuens^ qui loca repofi 
ritima habuerunt^ quales Philistaei: at i 
vitalia circumcidisse a yeritate afienum % 
Sed, ut Judaeos ipsos Herodotus signific 
kdeo parum eos cognovisse videtqr , ut et 
ignoraverit eorum , et hoc unum eorum q 
circumcisione est, memoria dignum judi 
Quarto loco excitatur Choerilus qui pc 
gentibus , quarum milites in Xei^is erant 
etiam cohortem quam ita describit: 

T^ V Sntiif iitfixtyi ^ivog ia^fiMrov lUi 
T/kUV^aw TfAhf ^oiviaffmy diri rrofiimp iitpU 
'Xliicifr* iy ZolifMto tpiir$ whitri^ M A/^ 

Exin miranda specie gens castra secuta t 
Phoenicum ignoto quae voces ederet ore. 
jHaec Soljmos habitans montes sta§num / 
yastum^ 



DE UNITATE D E L fajs^ 

vero hic oionino a vera ratione aberrat Jo« 
lius 9 quum hoc de Judaeis et Lacu Asphalti* 
accipit s Solymi populi et montes in Lycia 
i sant apud Historicos et poetas: bi ultrt 
anum ponebantur ab Homero» cujus rei caus? 

e](pU€it Strabo L p. 39. quem si quis com« 
et cum his versibus, minime profecto dubi« 
f Choerilum de Solymis Lyciis dixisse, eo« 
iqne aitum ad exemplum Homeri significasse^ 
iim Bon est quod de hoc loco plura dicamut» 
)t viios egregios» Scaligerum et Bochanumj^ 

ab Josephi editore in Nota laudantur. 
ergit Josephus ad alios Auctores, quibus effi^i 
, Judaeos apud alias gentes non tantum cogni* 
fuisse, sed quoque sapientiae laudem habuis* 

Igitor excitatur Aristoteles. Magnus, pro« 
O9 aoctor! Quo libro, quo loco? Nimirum 
;iearcho inducitur in Dialogo^ memorans de 
aeo quodam sapiente et de ejus gente ac patria, 
mvero et minime verisimile est hunc locun) a • 
archo esse, ut docte ostendit vir egregius, Jo.^ 
siiis de Scriptoribus Hist, Phii. 1, i8. et si 
piazime germanus esset , atque a Ciearcho , te« 
e quis hanc Judaeorum mentionem ipsi tribuat 
uoteli; quippe qui per Dialogorum morem in^ 
ittir ea dicens , quae Clearcho fingenti viden* 
I non quae ipse vere dixit» Hai^c tamen Jose» 
auctoritatem Patres Ecclesiastici , ut soleat « 
uuntur t atque passim jactant 9 Judaeorum sa« 
itiam ab ipso Aristotele celebraum esse. Sed 



j^% OISPUTATIO 

ex recentioribus quoque multi fdenint , qui 

re ista uterentur auccoriute : qui quam tci 

diligentes fuerint in dijudicuidis testimoniis 

ptorum , Iioc uno documento intelligi p< 

quod etdem opera Aristoteiem Judaeom ftce 

Nam , quod vis credibile videatur , homo d 

Marsiliua Ficinus de Cbrist. Rellg. cap. «6. 

yerba protulitx Clearchus^ Peripaieskm s 

jtristetelem fuisse Judaeum. TurpissiDi e 

caussa fuit negligentia, qua Latinan vers 

Josephi male intellexit, et prava interpoo 

corrupit; nam cum verba Graeca, K^pritm 

th (ih yhoQ ii¥ ^loyUlo^ » ita reddita essenl 

fue illc^ inquH Aristotelcs^ Judaeus erat^ 

nus ita legit, Atquc ille^ inquit^ Aristotclt 

daeus erat. Videatur Jonsius 1. c. p« ii6. 

stinae quidem, ut idem notat, et maris 

mentio fit apud Aristotelem Meteorolog. ] 

Judaeorum nusquam in reliquis ejus libris. 

Ceteri , quos excitat Josephus 9 Scrip 

omnes post Alexandrum fuerunt; ut non sf 

dc iis multa dicamus. Plurimum triboit 

taeo 9 qui Judaeos haud exiguis omarit liai 

In Hieronymo haud mediocriter offenditur; 

quum praetor fuisset Syriae et diutissime ii 

regionibus versatus, ne verbum quidem 1 

daeis dixerit: et erat idem cum doctus 1 

tum scriptor successionum Alexandri ; quac 

fecto erat ea historiae pars , in qua suus J 

debebat esse locus. Sequitur Scriptorum t 



3E UNITATE D E I. 4^9 

laeoTQin oi irapiprag ifaentionem fecerutit;' 
I quidem nomtna duntaxat memorantufy 
n adreruntur, Theophilus, Mnaseas, Ari« 
les , £uemerus , Hermogenes , Conon , Zp« 
: ci yif fyayg^ inqurt, tSo-iv hrmix^^ 
\ifihkif* quonim partim ' post Alexandrura 

constat, partim adeo sunt ;gnoti, tit vel 
a , nisi prodita essent a Josepho , obruisset 
)• Atque ex his omnibus si quid laudis 
iate potuisset genti auae, credo, fecisset: 
e qui obscura dubiaque etiam testimonia 
! arripuit. Jam auctores rerum Phoenicia- 
)ius, Menander, incertae aunt auctoritatis» 
) Manetho ea prodit , quae certo ad Judaeos 

possint» Denique, II, i6. quum osten* 

Moysem Graecorum sapientibus praestitis- 
)c etiam adjecit , de Diyina natura et Moj^ 

Graecorum sapientes eadetn sensisse ^ neque 
! se afirmare^ ab ilh cam doctrinam ad 
m yenisse. Mox Judaeorum de Natura Di- 
acDtentiam explicans, eam Orphica ratione 
titU dpxhi Zffiff (4J9&X9 cet« adumbrat« 

II, 22. 

lue si Josephus, et homo doctus, et Judae* 
!t hoc ipsum sedulo agens, ut genti suae 
iiitatem famae et aliquam apud exteras natio* 
:elebritatem Vindicaret, efflcere nil potuit^ 
est quod Patres Ecclesiasticos , non indoctos 
m illos, sed tamen hoc in loco a Josephi 
^ritate auspensos , moremurf Josephus si 

cuoi 



4JO DISP U T ATIO 

Gum iis 9 qui post ettm ejusdem ctustae pitnA 
iiium suscepenint , conferatur , modeidae profiii< 
cto laudem mereatur. Hic unum sibi somsent 
l)oc: Judaeorum nomen non ejus regioois fioibiii 
circumscriptum fuisse, sed extra eos adaliif geD« 
tes personuisse« £t si omnibus argumeods ic te« 
stimoniis , quae ad hanc obtinendam causam ex< 
citata explicitaque sunt ab eo , sua coDStiRt fides 
et auctoritas : nihilo tamen magis iode cooficia* 
tur, quod ne ipse quidem spectavit }oiep\uiS| 
cum nomine Judaeorum simul famam atqoe Dotii| 
tiam de Religione et Cultu eorum peicitbniisseJ 
Fatres Ecclesiastici , quamquam novas tttimieS: 
jiullas adtulerunt, sed ab Josepho vebm pen> 
dent, confidenter afiirmant, Graecos ajodteis 
ras de Deo notiones accepisse. Jam receotii 
etiam , nullis cognitis rationibus , eandem t 
tur sententiam, ac si res ipsa loquatur« Its 
ignorantia crescit judicandi temeritas. Hic fi 
ille fons errorum, quibus multi, neque iodocQ] 
decipiuntur. Quod si enim diligentius in lerui 
antiquarum ratione studium ponerent» profectc 
de his aliisque multis rebus acutius verioaqoe ju 
dicarent. Nunc plerique antiquitatis unam attio 
gunt partem, quae rebus Judaicis continetor; oe 
que eam diligenter tractant , ut accurate de s 
existimare possinr; Graeca et extema negligotf 
Igitur suo quisque modulo res antiquas medtorj 
et quo quis rudior est ab antiquiute, ita eH 



DEUNITATE DEL aH 

s 

bictmin reriim ciicumscribit finibus, eosque 
isiime profert« 

Ceienim quae de Judiica geme disputavimus, 
uime eo valent, ut eam in comtemtum adducaf 
IS9 qni est mos quorundam nostra aetate scri* 
>nim: sed ut intelligatur, notitiam ejus ante 
eamndri tempora ad ezteras nationea aut nullam 
r levisaimam pervenisse* 
R.edetmo8 unde digressi 8umus« Philosophi 
i post Plutarchum floruerunt, sive Placouici 
re Edectici, qui quidem hoc argumentum tra* 
irent» locom de Unitate Dei vel demonstratione 
afirmare^ vel verbis affirmare^ haud neglexe^ 
it. Plotinus Ennead. VI. L. V. multis ra^ 
idbus ex Pythagoreorum disciplina petitis , effi- 
« conatus est, eum unum t%%t\ quod summi 
m satora in unitate posita esset. Quae ratio* 
I eo redeunt, ut Deo non tantum tribuatur 
oitas Naturae, i. e« ut ipse non ex partibus 
nstet, sed unitas etiam individui, i« e. , ut 
netcr enm alius esse non possit; quod summi« 
s 10 000 esse debeat : et quod rerum Universitas 
1 onam descriptionem facta , ab una gubernari 
MDua summe intelligente debeat. Porphy- 
lUM, quamquam non constat Uniutis Det 
odidisse demonstratiooem , tamen frequenter 
ai oratjone celebrasse , non est quod dubitemuss 
d. Augustinus Civ. Dei XX, 25. et Cyrillus 
mr. JuiiaD* III» p. 8i« D» jamblichus de 
iyftt* tt%^ VIII, %. ex Aegyptiorum doctrina 

Dcum 



4S^ 



DISPUTATIO 



Deum primum prodit : sr^) rih fcMc ht 
ioTi 6th^9 wfiro^ xai ro& Tpiroy itmi m) fim 
iMhnroq h itmfitnn r9c Imuroy iJmknfH fdm 
quem locum coDSulendus est Th« Gakai. 
5IMPLICIU8 ad Epictetum cap« i« Vi 
naturam eandem esse docet ac natunm Bc 
Dei: cap. 384 contendit cauasam effideoten 
mam et bonam esse debere et unam. Paoc 
Instit. Tbeol. IX. seq. wdyr» rik Sprm wikm 
iui^ Mag r^g wpAnK * Qtiod ita demonstni 
natur, ut» cum probasset, caussarum pngf 
in infinilum ccrsissimam haberc rept^aam 
indc continuo illud efici velit ^ caussam fr 
unam nec plures esse. Aliis quoque locis di 
tate Dei disputat ; sed ita , non ut demoi 
plures una primas caussas esse non posse, 
hoc tamquam concessum sumat, et natura 
tatem Deo vindicet, i. e. in prima causi 
iam csse partium distincSioncm. vid. Theo 
ton. L. U. p. iio. 111. p. I23, ubi dicitu 
tas unitatum^ et Instit. Theol. cap. LS 
seq. Sic sallustius in libello de I 
Mundo cap. V* tnv wp&rn^ alrla^ iilw tJm 
lixsi * wmpri^ ykp ^Aif ^ ^^s7rai fUwms 9 l 
re icm) i^mUrnri winfrm vinqi* Sic LONGINI 
apud Augustinum £p. 21. et 28. Sic da 
cius et SYRiANUd» quos laudat Gal< 
Sallustium. 

Sed Patres, ut sapientiores haberentur Pl 
phisy Dei unitatem necessaiiis etiam demo 



confiriDftr^ ▼oluerum* AthbnaooilaA 
efusinodi attulit eoiHnleiituQi , quod a nt* 
elligi posset , neque dubitaVit iltud ita pro^ 
r af ex Christiana diDCtrina petitum esset : 
II» (p. 8. B. £d. ColonO *Orf trivu^ 
Xfi4 ' tovis roy tcufTi^ THHtii^ Biig , 0dr«« 

Nolim loquacem diaputatiunculam to«. 
nt; summam ejua exiiilniisse ^ satis sitt 
fturtsye ab inUio Hnt Diif neces^sd rit^ 
. ^el eodetn loco Qty tf mir^ ) , yel pecu^ 
^Hhet loco (lS/4tO* ^*^ eodem loco ess4 
mmt. Non enim si sunt Dii^ propterta 
\ittsised quia creati sunt et increati j pro^ 
ntnf dissimiles; naiH cfeatae res sunt sh» 
cempiis ad qHaefactae sunt. Jam primum 
ki edt fallaciae in hae una parte? DileoN ^ 
sjuncta, non sunt inter se tontiraria. Nam 
frfi duplici ponitur significatione eodem lo^ 
adem natura. Quale igitur acumen eSt 
iei)- qui ita syllogismum instituat, si plu^' 
Dii ; necesse slt , eos etse ^ vel eadem natu* 
dtyerso loco^ Hoc quamqnam est capitale 
» mittamus : videamus reliqua* Nam illud 
Ic videtur: Deos debert siniiles inter se et* 
hoe ficri non posse ; propterea quod ereatl 
sint txemplis ad quae facti sint ; incteati 
les , quippe ad nuihm exemplum factim 
boc fursus est acumen, tticite sumere, Deo^ 
frtim esse increatot , partim ereatos. DeiiH 
IL £• 4l 



ter eum Deo locu! esse possit. Erunt 
fiei extra hunc mundum. IH suum qi 
ioietttvtiMnAaient. Non&aieHtjfi 
fUethar Me Mundus, neque est qui 
eum. Qjtare neeesse sit ; reliquos Dei 
Jo; quippe cum nihil sit in qu9 sint 
Jum sit sfatium in qu9 degans. Ci 
ccilicet DUiiieri& absoluta esset dein< 
.etiam ei ianectitur, non a» portUtus o 
at idcireo umim etse, 
. Melius tD hoc loco yasatus est t 
nus coBtr. Marcion. L. L c. 5, 
tionem adtulit, si flurei ponantut 
,eertum quendam numerum ponamt 
.recaassam. Sed altud quoddam not 
eo dictum est : Summam esse Deum 
.heret ae^alem; Igitur m» esse d 
$umnm , seu Deos. 

Longam etiam demonstranda hac 
tionem consumsit lactantius 



T)t UMrf ATE DEI. 4tf 

ir o)>tnioties plebis » quae Deos cokbaC 
ui Vulgo ferebantUr. Altera pars huc redit:' 
ri sM Dii ^ necesse esse , ut suos quii^ 
\es transgredi non posstt ; aat si transgres^ 
rii , suis alterUm ftnibus pellaU Atque Imi« 
lennDatis alterum disjunctum tollit^ ciim 
eit totiatur , si uniculqui Deo suae in Mufi^ 
Htd^trando essent partesj fore ut ditsidia in^ 

ae rixae orlantur. Igitur unum summum 
fOakm Graeci aliaeque gentes Joyem infof^ 
tt. Alterum vero disjunctum^ Deum suo^ 
u4 fincs transgretH non posse , intactnm re* 
• Hoc cum s!t magnum argumentationis vf« 
tliitd, neque levius illud, in principio com« 
D est. Nam in expositfone , b. prima enun« 
e dflemmatis , non omnia » qaae in eam ca« 
>8SDnt, disjuncu enumerantur» Possh enioi 
nt noUet suos quisque Deus egredi fines^ 
m egressus sit, tamen aUomm imperla Deo** 
oH turbaret* 

isest, quod de Patribns diximus, specimi* 
ossa* Quare si quid ab aliis , vel a docto- 

Scholasticis , ad nnitatem Del demotH 
am tllatum est, quod qoidem dignum sit 
emoratu , hoc suis qiilodque locis secun«* 
ujiis Disputationis parte compiectemuf« 
hac quidem parte hoc unum nobls est pro* 
im, ut cognoscamus^ quantum in scientia 
is Dei profecerint eae gentes, quae carue» 
revelatione, et sobi usi sunt naturall 
£e 6 ioW 



4$6 tytSPVr ATlO 

•ottertit ingenii. Atque cum cxposuer 
Gnecis, qui omBiuni consensu plurimos 
losophia prog^essus habueFunty facile de 
gentibus inde poterit existimari: ut satis $ 
ter et universe de iis monuisse. 

£t Aegyptii quidem, qui tanta flone 

ptentiae laude , ut vulgo perhibeatur artiu 

pHnarumque ratio ab tis et invenu et c 

gentibus communicata esse, tamen cum 

versa Philosopbia, tum in ea ejus part 

tst de Divina Natura, ne comparandi quic 

cum Graecis. Difficilc est de rebus Aq 

jttdicare, quamquam multi sint nostra aet! 

judtcent. Sed concedamus illud, quod < 

Plutarcbum de Is. et Os. p. 359. D. et 1 

rium apr Euseb. P. £. UI, 11. CncpA a 

gyptioa fuisse Deum non creatum , effecti 

hujus Universi: aon est enim quod hori 

ptorum auctoritatem repudieraus» Coni 

etiam eaquae hanc ia rem disputantur a^ 

lio, viro eruditissimo , Panthei A^. L. 

a. et 4r quamquam credibilius videtur, 1 

,sam de uno creatore Deo sententiam a Gn 

Aegyptios fluxisse, quam ab Aegyptiis ic 

cos, Sed ut haec concedamus , nulla ttn 

_do Gum Graecorum copia et ratione in hic 

doctrina conferri possunt Aegyptii. 

De Aethiopibus exstat locus Straboois 
L. XVil. p. 1177. Bsiyii Wfil^uvi rhfi 
MToy Toirop V ihtu alrm rw Trdvren * ritf 



DE UNITATE DEI. 43f 

hr Mmspuh rtpa ^ Kxi ci 9»^ * &q l\ M ri iroK\^ 
^ hipyiraq ico) ^MiXiwh^ Uoh^ poulZowrij ^ 
Ntfwv rod^ fih ^ocvtXiw xotyob^ iiriyrav (^h 0'«r9« 
m; iMi) 0ti^axa9 9 rob^ i* litdrm^ lih^ toJ^ si itaM^ 
»• Deum putant altcrum qui ommum rerum 
wussa sitj immortalcm: altcrum mortahm qui 
mmincearcatj ct non sit cognitu facilis : plcrum^ 
uc autcm cos a quibus bcncficium aceepcrunt et 
^gi^s pro Diis habcnt: rcgcs suos communcs om» 
fum eustodes et scrvatores esse , ceteros yero pri^ 
%tim c$rum 9 quibus bencfcceruntm 
Tbncam religionem supra memoravimus, qui 
-aeter suum Zamolxin nullum alium Deum esse 
bitnibantur. vid. Herodotum IV, 94. Ceterum n€ 
2 aingulis gentibus disserendo longior sim , quam 
9 ipsa et patitur et postulat, universe tantum 
Dtemus 5 apud plerasque fere gentes eam valuisse 
aitentigm, Deum creatorem ae supremum noa 
\9t nisi unicum. De Arabibus antiquis videatur 
iieos in praefatione ad versionem Corani, quae 
rodiit Londini A. 1734« ^ Phoenicibus est 
Uspotatio in Commentariis Acad. Inscript. T» 
XSiVU De Persis peculiariter prodidit Th. Hy« 
^9 et hujus aetatis Gallus Anquetil du Perron 
1 iisdem Commentariis T. XXXVU. Hac quoque 
I sententia convepisse consut et Indos et Sinen- 
^ ^liosque Asiae, et Americae adeo populos; ut 
tit^umque tandem ratione Deum infurment, ta« 
icn quem summum et creatorem perhibent, eum 
niciim ^«e v^t, ^uam in sent^tiam ve| unum 

£e 3 «a^ 



4S^ 



D I SPUT A T lO 



satis ^t liudasse Cudwortham Syst. Iat« Qfl 
IV. S* ft?. £t eruditissimus Scriptor Mai. Tf^ 
rius Diss. XVII. $. 5. eam communoi srii^ 
neni liumani generis facit : /o hac tamia^ iBqiiti 
pugna^ conieniiom^ atquc opimonum varkmtk 
40 Jeges ubique terrarum atque ofiniomt mfh 
fdre yiMis « Deum esse unum 9 regem o a uim tf 
patrem : iuic muiios additos esse Deos oKh^ fri 
supremi illius filii stnt et quasi in imperit coOt^ 
gae. In eo Graeeus cum Barbaro^ ilediurr(h 
fieus cum Insulano^ sapiens eonsentit eum $tuh9^ 
ut s$ usque ad extrem^ oceani littora proeesseris^ 
Ue quoque Dees inyenturus sis cet. Atqaehac iQ 
farte non dicam Philosophi , sed ne vulgoa q^ 
dem omne ita popularem superstitionem aecatni 
cst, ut plures uno Deos esse putaret; qoodiih 
telligitur ex Sezto Empirico Pyrrhon. Hypotn^ 
L. ItL c. 24. giw uei r£y Hcera rh 0t99 cl lik 
%¥» cpxeh eJpxi tti¥ 9 ol 9) 7ro\hebe ml iut^i0 
ral^ fiort>tite» 

Denique non praetermittendum est : eos edii 
quibus placuit, duo esse rerum principia, ilte* 
rum bonum, malum alterum, non tamenidcircQ 
duos statuisse Deos, Nam bonum duntixtf ^ 
instar esse voluerunt , malum non itemt Et itifit 
eorum sententia fere ad Platonis aliorumque ntto^ 
nem , ut principium agens sit Deus » patieos cofl< 
tra , materia : boni fontem esse in Deo j b$A ^ 
iBina in materia. Qui vero bona principia dB^^t 
Id est , Deos summos ^sque aequali virtote pc^ 



D E U N 1 T A T E E I. %^ 

rioneqne induceret , quod quidem sciani , nenKl 

Mor fuit. 

Satis dizinius de veteribue et profanis , videamui 
recentiores et Christiani melius cettiueque tttui^ 
rfaii qus sententiae «rgumentum. In quo quidem 
vtniendo hujus et superioris seculi Philosophi 
srtatim operam posuisse videntur : inventi gloriamf 
1 roe sibi vindicare queant , postea apparebit. 



P A R S H 

Jam videamus de rationibns , quibus dQciatur 
iD plures esse uno Deo: quae quidem rationes 

ducuntur et ducendae sunt ex attributis Divi* 
s; ita ut quaeratur , an sit ea vis horum attribu* 
mm , ut in plura uno subjecta cadere nequeanr^* 
:qui vis attributorum Divinorum varie iDforira* 
r, pro varietate caussae ex qua intelligitur, eum^ 
se. Nam antea , quam quaeri potest qualis sii 
*€tts , constare debet ^tfm esse : et ex eadem caus*» 

qua intelligitur eum esse^ etiam intelligendum 
t fua/is sit. Et primum omnium illud est te« 
3idDm , duas esse vias , quibus ad rerum scien- 
:m perveniatur, alteram Analyticam , alteram' 
nitheticam $ recteque , repudiatis aliis rationi- 
is , quae vel ab idea , ut vocant , innata , vel 
imde repetuntur; his igitur repudistis, philo* 
phi duas illas ad Divinae naturae cognitiouem 
u ingressi sunt, Sed in Analytica via io mo^ 

£94 rei 



44# DI8PUTATI0 

les te induerunt inexplicabiks , ez qoDms \fi 
quideiD se expedivisse sibi visi sunt, alios «• 
pedire non potuerunt : in Synthetica cenu lei 
pererunt exitum, Nam Analyticae Iiaee est n« 
lio , ut idea Ud in suas partes distribaamri ic« 
que in liU ipsiar partibus existentia quQqoe 9^, 
ostendatur : seu ex eo quod Deus esse fosestj (&• 
ciendum » eum rey<ra esss^ In Synthecicae prin* 
cipio jam de ipsarum partium veritate con8tit,iK< 
que superest quidquam » nisi ut eae in onum sbIh 
jectum conferantur. Porro in Analytica iti ntio 
instituitur, ut tes ex ae ipsa intelligatur: ioSjfD* 
thetica contra, ut ex cjus effectibus cognoicttiir, 
Kon eat <}uod plura de qtriusque viae diversQ^» 
in demonstrand^ existentia Dei, dicamui Hoc 
unum volumus , etiam in attributis Divinis iafo^ 
mandis pon unam esse utriusque viae vio : ^ 
ti, ut hoc utamur, Intelligentia Diyina perviit 
Analyticam tanta constituitur , ut major per le 

repugpec , neque cogitari possit : per Syntb^tictii 

• 

contra tanta, quanta valere Deum necesseest^tt 
quidem hujus universi auctor sit, Itaque osteode* 
mus, nullum ex attributis Divinis, sive iflfor' 
mentur Analytice sive Synthetice, tantam 1^^ 
vim , ut inde Mathematica quidem necessitite i^* 
que evidentia cfficiaturi^ non posse plurea ufloesse 
Deo. Ceterum ipsa Divina Attrtbuta velproprit 
suntet pecutiaria Divinae naturae, eaqueredoi^ 
ad Necessariam existentiam et Injinitatem: ^ 

commupia ei sunt cum aliis rebus 9 veluti P^^^ 

Ih 



DEUNITATE D E U 44^ 

et C9, quae recentiores Metaphysici duxerunt 
incffiis^ quae Ratioms sufficicmis et Indis* 
Hium oomine appellata sunt« 

S E C T. I. 

argumentis , quae ducuntur ex Necessaria 

existcntia. 

num igitur prodeat necessaria existentia ; %\ 
^Uimodi sit, ut in uno untum individuo 
^possit, Quid igitur est in^^H^rmm f^ Ni« 
1 illud , cujus contrarium repugnat. Et est 
\uessitas dM^fXtxi intcrna^ cujus contrarium 
jam naturam esse nequit : externa , cujus 
irium per alias res esse nequit« Necessaria 
le exiftentia Dei est, qua repugnat Deum 
xistere : atque haec , quantum ex Analytica 
:elligi volunt , interna est ; quippe ipsi po$« 
iti et ideae, etiam si sola spectetur, repu« 
dicunt absentiam ezistentiae : quantum ex 
etica via intelligitur» externa est ; quippe pra- 
es, quae sunt, necesse est caussam earum 
rimam atque aetemam, Sed fac Deum babe- 
*mam existentiae necessitatem 1 Non magis 
quam ab externa necessiute, argumentum 
niute certum duci possit, Videamus argu<« 
, quae Mctaphysicorum excogitavit soUertia* 
CLARKius de exist. et attrib, Dei. T- 1« 
:. duobU9 modis hoc efiicere coo^tus est< 

£« 5 >t i* 



( 



^a DISPUTATIO , 

r • 

^ T. Neeessitas absoluta^ inquit, estshtpbs^ 
^ uniasmodi ( uniforme ) , neque est in iUe tf' 
„ ftrentia existentiae neque diyersitas^ Hoc p* 
inuni quamquam alceram tantum partem «gD« 
oicnti contioef , tamen pcr se jam efficicidl m 
habere arbicratus est, Quid igitur est hoc; V^ 
edtsitatem ahsohitam esse simplicem et umusm&t 
Nimirum, eam non mucari ita, ut nondtMk^ 
ta amplius : aut quomodocunque cogitetur^ smf» 
tam esse debere absotutam. Atqu! hoc de oan* 
hus rebua dici potest ; ct inde est , quod dicitor, 
rerum ideas esse necessarias , aeternaSj hmuUh 
hilcs; Igitur in unoquoque genere untum «oici 
res, seu uniuscujusque generis unum dummt 
!ndividuum esse poterit? Et in siminimum erro* 
rem inciJit wolfius Theol. Nat. P. II. 5*40^ 
Not. Nimirum 9 inquit , non nisi unica cst essnh 
tia diyina^ nep nisi unica cxistentia^ nemfcfit^, 
cessaria. In his verbis est magna ambiguittsi 
quasi inde quod essentia Oei unica sit , nucsso^ 
rio unus duntaxat Deus necessarius esse fossiU 
Verum Wolfius hoc unum effecit et efficere wluif, 
non necesse esse plures , praeter unum 9 s^etutri 
Deos. Sed redeamus ad Clarkium , qui haec con« 
tinuo adjungit: 

II. Si vero plura sint Entia necessaria^ possif 
cogitari unum yel alterum ex iis non essc: A 
quibus vero hoc cogitari possit^ illud non tssd 
necessarium : igitur simul essent necessaria ct ntu 
necessaria , quod cum fieri nequeat , constqui^ff^f 



D E U N I T A T E D E I. 44 j 

am dantaxat esse Ens necessarium. Si nobis 
pertam esset, plura esse Entia necessaria^ 
modo possimus fingere unum vel alterum noii 
f nisi forte ita, ut fingere possumus, omni* 
loUum esse, quod per se repugnat, Hoc pri« 
1 est vitium in Clarkii conclusione* Nunc 
is Bon compertum est, pluresne an unus sit 
s: minus uno esse nequit, quia necessario 
irimus caussam aliquam hujus universi : et si 
des alios Deos cogitatione tollamus , unuoi 
per» quicunque ille sit, retinemus, neque 
( eiistentiam ex animo evelli nobis patimur; 
iir minime de omnibus simul cogitare possu^ 
I, eos non esse necessario, sed de singuli^ 
am» Fac v, c. egregiam nos videre statuam : 
dnuo intelligemus necesse esse, eam ab egre* 
sutuario factam esse: fac vero etiam tres 
tazat esse statuarios egregios , Phidiam , Lys* 
im, et Myronem; necessario trifariam sta^ 
idum tibi erit, eam ab uno ex tribus factam 
I, lea, ut in Clarkii similitudine maneamus^ 
anter trifariam statuemus : primo eam neque a 
ippo, neque a Myronefactam esse: secundo» 
je a Phidia , neque a Lysippo ; tertio , neque 
yrone, neque a Phidia. Ita quidem disjun« 
negare licebit de duobus, minime vero con^ 
te de omnibus. Hoc erat alterum vitium ra« 
is Clarkianae. Jam vero quod ultimo loco 
it Chrkius : ,, uf multiplicentur quantumyit 
iniia neccss^ria^ non fotest essc nisi ufiicum 

99 irt^ 



444 



DISPOTATIO 



^ infinitum ' et quod sua ipsum vi U$. iSI «U || 
^ praztcrhoc sit , trit et dtycrsum ab c$ ainM^ 
^ dualitcr unum "; hoc igitur ex priocipio \s6^ 
cemibiliuai ductum est , et melius , im cent 
minus male, explicitum a Leibmtianis : qood io* 
fra peculiariter ostendemus. 

SCUUBP&TU8 ejusmodi argumentun i^iOtA* 
lit, quod, ezemplo esse possit, quantum lepo- 
gnantiae admitti possit ab hominibus etiam mini* 
me hebetis ingenii , si demonstrandi studio niai- 
um indulgeant. Ita enim argumentatur Instit^ 
Metaph. %. 927. Schol. I. „ Nullus Dcmm^i 
99 plurcs crcdcrcntur^ id ncccssario Aahret^quod 
n habct. Cum cnim plurcs illi Dci absoiute iimi* 
y^ lcs ct acqualcs essc dcbcrcnt , unus propriaatci 
y^ ahcrius pcraequc habcro possct ac haict mi. 
^ Fac c. c. duos esse Dcos A, ct B. , cruni quo' 
^ guc duac omnipotewiac X* ct T. Jam Dtut 
^ A. cui compctit omnipotcntia X. 9 acquc iatc" 
ff re posset omnipotentiam T. ac habct omnipot^ 
^ tiam X* Si hoc , Dcus J^ omnipotentiam X) 
^ quam habct^ non habcrct ncccssario (S* i^)* 
^ Et sic ctiam de rcliquis proprictatibus ifff^ 
y^ mcntari liceret. Itaqt^e hoc ipso toUiW nh 
^ soluta Dci necessitas , quam supra J. 904« #^ 
^ seruimus^^ Non est quod paragraphoK ctiiffl 
exhibeam, quae ab eo citantur; ita e^im a)) 000 
ad alterum ablegarer, ut h:|ud exiguam parten 
ejus compendii referre necesse esset : suas babtf 
haec argumentatio easque capitales l^bes, Steqiffl 



DE tJNITATE DEL 44» 

A plures Dii similes et aequales ponantur^ quili« 
bec necesaario suas virtutes iiabebit: quare? quia 
EUsum est quod Schuberto placet, altcrum Deum 
perdeqtte yirtutes alterius Dei habiturum esse^ 
fm habere posse. Nam per Principium repugnan* 
tjae,quaelibet res est illa ipsa res quae est; atque 
huic legi subjectae sunt non tantum res non ne« 
fDetfsariae, quibus existentia eontiffgens tribuitar ^ 
led Natura necessaria s. Deus. igitur , ut v. c. 
^jns sua habet atcributa, et item Lucius, quam* 
(uam haec attributa similia et aequalia suut , ne* 
]ue alterius ab altero divelli possunt attributa , ee 
o altenim conferri , non magis quam Cajus esse 
lotest Lucius, et Lucius contra Cajus: ita ean« 
l^ habet repugnantiam , ponere Deum A. per'» 
%eque vinutes Dei B. hahere posse^ quam habe^ 
%sas. 

Aiia est ratio kantii, viri acuti et elegantt»t 
lec illa tamen certa , quam prodidit Libro Germa» 

uce scripto,Der (iniig m69li4>( ^tiJg^uuD m ixxivt 
DtmoQftration Dej Saftyni @omj. p« 30. Haec eo 

redits Dcus (s* Ens ncccssarsum^ coniimt &//iV 
mam caussam possibilitatis omnium aliarum re^ 
rum ; igitur aliae res omncs in tantum sunt pos" 
iibilcSj in quantum ab eo Entc necessarioj tan» 
gmam a eaussa , proficiseuntur. Igitur non plu^ 
Tes possufU essc Dii^ s. plura Entia ncccssaria. 
Primum in notione Possibilitatis informanda boc 
iioiDine reprehendi potest Kantius» quod eas res 
tanittm ad possibiliutem refert , quae ad e^cisten- 

tiam 



446 



D I S PUT ATIO 



tUm pervenire possunt , quae est txtetna fiA 

Ulitas , non illas etiam , quae sibi ipsae noQ ie« 

pugnant , quae est imcrna possibilltms. Sed iite 

p. concedamus : aliud est vitium. Nim iia Kan* 

tio dicendum fuisset : Ens nccessarhm iHOina 

uMmam eaussam possibilitasis ommum nrumi 

quae non sunt necessariae : hoc conoeditnr» qoia 

(^citur ex definitione Entis necesstrli; alteran 

non item. Nam ponamus plura esse Entia n^ 

cessaria , in his ultimam caussara possibiliti* 

tis babebunt res non necessariae: tantom effici* 

tur ez definitione Entis necessarii, non pios: 

jgitur Kantio demonstrandum fuisset, nstmne* 

€€ssarias non posst caussam possibHitatis suat luh 

^ere in pluribus Entibus necessariis. Itaqne nn* 

Diitstum est vitium , quod vulgo a petitionc prim 

cipii appcllatur. Cum enim debeat esse caQssi 

necessaria rerum possibilitatis extemae s. exIsteo< 

tiae, tacite et clanculum ponit , eam caussam io 

vnico subjecto inesse. Igitur eodem laboiat ?!« 

tio illud quod subjungitur: „ Fac^ mqoit, 

,, duo esse Entia necessaria A. et A; efeituf 

•„ per definitionem 9 B, propterea esse posse^ ftdo 

'„ caussam suam positam habet in A. I^r B. 

'jj per hjpothesin erit necessarium^ et per de* 

•,, finitionem non necessarium; unde efficitur iu$ 

99 vel plura Entia necessaria esse mn ptsst^ 

Quid igitur efficitur hac argumentatione? Ninf* 

rum Definitionem et Hypothesin sibi inviceiD re- 

pugnare. Si Definitio vera sit , falsa erit Hypo- 

tltf' 



i 



D E • U 1« TT A T 15 D E L 4m 



is, 8cil. Duos esse Dees: ai v€ro falsa sit de^ 
io, Dil impediet veram esae Hypotbesin. Jaoir 

defiDitioneffl Entis necesstrii niodo monui^ 

hoc nomine esse reprebend^ndam , quod ei^ 
iooe principii ducta sit, eique ea vis a Kantio 
e adjungator, quasi tantum in unicum suh^ 
im cadere possit» Nam^ m concedamus^ 

oecessarium esjse illud quod caussam possibi* 
is reUquanim rerum non necessariarum co9« 
tt; tamen iUa ipsa cau&sa utrum in pluribua 
Hduis (s. subjecdSp substantiis) ponenda 

an in unico , per definitionem minime con« 
ir, 

idimus igitur, Clarkium atque Kantium in 
ri^tf vefsatos esse M^ce^/i/jur^, Schubertum i|i 
-naf neutrum taroen eorum evicisse, illam 
itnc nccessitatem in onum duntaxat subjectum 
re. Cetemm duo haec oecessitatis genera mirir 
confundunt philoaopbi: imer qaos ^ ut alios.Or 
amiis 9 egregii etiam sunt viri: velutt Reimarus 
aroGennanice scripto, t)t( t}om<(^m(len Ba^r()(i>« 
irriiaiorliiden Sidiston. ^t. IV. $. 2. „ Urd^ 

jDei^ mqnit ^ ostendi ctiam potest cx cjus m- 
ssitate. Umm tnim est tHcessarium ; quippe 
xcsse esS ut sit Ens quod ipsum sui caussanf^ 
ntifuas. Jam ycro^ simulatquc at unitate 
Iseesscris , nulla cst caussa , quare duo , tria , 
4 quatuor^ ccntum aut millc sint.^ Lulof« 
Theor. Theol. Nat. $. LX. sccundus jinc^xt^ 
ms^ cet^ Dct^s fofct sit^crfiuus^ adcoquc nM 

ne* 



44» D I S P UT A T I O •: 

mcessario existens^ Nititur vero btec trgi 
tio ambiguiute vocis necessarius^ ttque «c 
logistDO quatuor terminoruin : Qjsodcunf 
est necessarium , non est Dtus; Dii 0mfk 
eepto uno , non sunt necessarU. E. Unus . 
est Deus. Jam manifesta est fallacta : in p 
tione necessarius dkitur inteme , is qui a, 
€st:\vL assumtione, extemep nimirom cai 
rum existentium. Neque hoc vitinm effbg 
sii acumen, in libra^ cui nomen dedk C 

S E C T. IL 

De argumentis quae ducuntur ex PQSsib 

Huc pertinet Wolfii conclusio Theoi. I 
!• $• 1107. Quam ille multis verbis ex] 
eam nos breviter complectamur, cum nos 
luntate, tum finium^ quibus inclusi sumi 
xessitate. Sed ejus conclusionis vis liuc 
'Vnus duntaxat possibilis est Dcus. E. Un 
taxat Dtus exisHt. Non est quod conda 
in dubium vocemus. Sed propositio quomc 
Ibonsttabitur? Ita sodesl >, Si plures sii 
\ necesse est eos inter st aequales et simiie^ 
•Audio , et quamquam diictum sit ex princi 
* discernibilium » ( de quo nunc quidem n 
nobis coiistat, sed inira exponetur) tame 
lepugno* Sed quid inde efficies ? Accipe iti 



>Ef«NltATB D^EI. 449 

t sun^ simiUs a acfua/at-j^ iUis^immbui 
:mque respondtt ideafigitmr si speetcn^ 
tatu fQssibilitatis^ nen sunt^ nisi uniea 
m yerc hinc conscquitur , unicant Dd '^« 
'Utatcm. Cumquc in Ddo possibiUtat caus^ 
is existcntiae ; clarumprcfcctocst.^ unam 
i CHc ' esistentiam Dei » /, ututm cxisteta 
pfimivii ^ esc efror in his Terbis frequeni 
totam scbolaoi Wolflftnam ^ ut rei idc4 ei 
as confimdantur: cuoi camen Poatibilicts 
t sit quam absentia repugnantiae ^ s. coih 
Lttributotum , quoefficitur^ nt baecattii*» 
inum sisbjectum cadci^e poi^int : ideam ve« 
I dicimus ^ quatenus eam ;eogiutione te« 

igitur idea rei efficitur quidem parjtigi ejiis. 
iute^ sed ita ut acce4ei:e debeat cfru 
I et natura et conjwctio hQrum atcributo* 

ces quaelibet suam ipai, sibi prppriam iitt 
im^ possibiliutem vero .popmunsoi cmii 
I aliis. Sed hoc non impedit» quo miaas 
ifll 9 Dcf possibilitatcm cssc unicam f et.f 
ntv cxistentiam Dd cssc unicam. An ^ 
t&ci^tuf f non pUtrcs . essc uno Dcos f Mi« 
, quidemi Nam in Ontplogicis tribuicttf 
Annibus Entibus. Igitar ^sibilius om<« 
^um est . una , quateniis^^ absentia repa« 
e; neque tamen unica tfntiim res est pos« 

hoc de existeotia, hec de aliis idds nn|«* 
»us valet, quas detrahimus de rebus» iii 

insunt » et in poculifirem formam collig^ 

]L Ff Bust 




"'■* '""'.,;>onhanc est^e cit-ssan 

"""'"' /_;'j^uineBto iniiius cst prae 

"' ' ^e nnitateB , quini in S: 

J^, JaDnt pelytbeismo apcrlti 

j^B Antlytfcuin ! quippe si ex 1] 

fie»t Dei coliTiHuO ejufc ezi«(ntia i 

jnitm «It Deorain numenisi qui| 

qtioiAliit» eam mllliu infonnem. ' 

- Sed ecce nofttra aetate tullpti 

g<us, deiDMstrandae tx possibtliu 

tlitls aoTam protuJit rationem , ei 

ffri odinibiM reHquis ^ solam inatf 

kfatto ttunierM babo-e conti.'ndit. 

Dtliitrimo ejus ouctorls libro , qa 

«tirifSBtnntfcJw 9(uffiiw ( erflt ® 

9l(|)iintllllRff. p. 30. ) , eaque pecuH 

topioM expllcita, l^oH cjui aumm 

cunteque extrihebitMis : „ I. JD 

■„ mam ipaemam fosiibilUaum .' 

^ sunt amiici tvatttmes ( ita v»u 



ejpcitur^ in Dep essc stt^mgn 

)trnam. Res txterne possiU^ 

^ , quac txtra sc mulias , /. quan'" 

# 

/r/, habet caussas yei tfectust m 
As extra se habet caussns vei efectus^ 
4^ esi ^us ^xterna possibiUtai; jam Vf« 
Dmxaus)sAs sui extrast hahere ncquit; ig^ 
^fiti/l^uttur^ eum extra se piarimes effectm 
^Ht tt hanc ejus txternam possibUitatem^ 
WBto» summam Indeptndehtiam ; III.:jQ|fMi« 
\il''^ afia res^ quae/tlDea hen pemlcat:^ 
^'n$n habebit summam indtpehdenttoMm 
)te^l/(he sammam indeptndentiam. E. Nid^ 
W rlts txtra eum qait^ ab eopendcat: seut^ 
t idem tst , n&n aiius Dtids pratter tifmmkV 
oferto in' Tdllneri stiriptis ingenuus animi 
t «odtam veritatis aiirificvm, acumen Iitutf 
u^HtdL in bac qoidem diflpatatione nao daC 

I ^ .foia ipsum Yeri > studiism. offecirit tc»- 
WuD eupldloite inveniendi novl argumen* 
rt^ abdttcms ^ sibi aliaqite persuadereicGh 
tflti!. :8e: eo pervenisse i : quo contenderaii^ 
IdHttfl deinceps crrontei L.NoaTepugOQt 
»ein ifllieme sit pdMsUuJiar quare vero suqir 
ibett; imeroam possibilicateip.? . Niminimi'^ 

qM.^radas suni .intfirnae possibiiitatif^ 

Detu ^us summum gr^dum. Unere debtt^ 

lo^^ai «int gradu5« Deum teiiere auipmuai 

I I sed nego ^ esae gfadus poasibilitatis in« 
Std^ inquit^ inttma^.fpsfibiUtas ptsita 

Ff a €i$ 



postea c ,j qiiae est posita in ab 
lytico . ^nibus rcbus posstbilibu 
***** 'dodo; Dcqne major est pos 
tt ^ io triangnlo, r. c, aut i 
jj^ nimiruin bic error Ruxlt ex ! 
jui. pouibilitu ipaa coDfunditui 
4D3C in ano aubjeeto junguntur, 
Inde fit , ut possibiliratem temerc 
'quain peculiare quoddam attributi 
SitXQ sit omnibut attributis rei co 
abstracta, quae tum cemitar,eu 
'quara inter se eonseniicntia spet 
■0)0 errore turbatum cst in arj;Bi 
-Dei Cartesiano, cum Existentia 
liare attrlbutusi idcae acciperetHi 
Dhiime pertinet ad ipsam ideam 
earo aceedit, cum res non jam 
jnformatur , sed extra cogitatiooe 
Jam in altcra parte argumenti non 
Possibilius extema, oranium co 



"^ UNIT ATE D H. ^s^ 

oruiQ quidem suminum Deus Qb« , 
^ aussam 9 quare existat , in se t , 

'^ ^m habet, Quod autem Deu» ; 

^ sic caussa , atque plurimos extra ; 

^ «oeat, hoc quidem minime pertinet. 

iCatem , sed ad summam poUntiam': ne«^ 
Am ad independentiam , qua» si accurate 
.ji volamusy hoc unum spectatury.ut Deus a*; 
llt ili» r^ pende^t , non ut omnes aliae res ab ^ 
pepdeant. Igitur jam tota disputatio a pos« 
ilitiDe ad independentiam et summam potentiam 
locca est; de quibus infra suo loco expone-.- 
!• Cecerum eodem argumento jam ance XoH* ^ 
Qm osus erat Alex^ Gotcl» fi^umgart^ua Me» . 
Ii. $• 82. 

S E C T. III. 

U argumcruis quae ducun$ur cx Infir^tate. 

Amgt plurimas rationea , quare non niai uni-: 

euepossit Deus, in ejus Infinitate reperisse. 

visi sunt Metaphyaici. Supra moDuimus,> 

nitacis Divinae vim esae aliam, si ex Analytico: 

etator argumento, aliam, si ex Synthecico, 

n qoum Synthetice informemus tamquam effisii 

reni hujos Universi, efficiendi vim atque in-« 

igentiam tantam ei tribuamusnecesseest^ quan- 

>portet eum valere , -ut hoc Universum eflFece« 

Quaa via intQlIigentiaqua profecto tanta estv> 

Ff 3 quail* 



4^: blS^tJTATIO 



qmnta ntillibs heiainte ingenium 
qtil possir. QeaM «utem ei absotittam 
trSMHraius, ex eodem SyBtbetico ai^iacH»«^j 
thematica qtiidem necessitas repeti tniHi pMi \ 



iam contra , qnare ei negemua^ piihllli '^ 
dtussa reperltur* 

At argumento Aoalytico absolutam IiMni ? 
Dei esse , mathematica necessitate efficere iqM9 If 
quin adeo ipsa Jnfinitas est principium ^ ei # 
Dettfll esse probent. Recte, nec ne-, ail alRi 
jiraesentem. Concedamus Infinitatem absahMl 
Vfdeanms, si qna sit necessitas, quae indenitt* 
tem eogat. Sedjprimum omnium est qutoMHt 
qntd Ai Infiniias. - Atque in hujus quidcs 
ra ac vi constituenda turbatur non tancoa ll> 
peritis , sed ab iis etiam » qui se philosopboi 
haberique volunt: quonim plerique in abs&^ 
nium eam ponunt. Non reprehendo hactenus, 
modo intelligant 'quid sit finis. Hunc nro 
cunt esse dcf^ctutn ultcrioris rcalitatis : juB efi 
Bel Infinitatem , qnae sit complexus omnkim nA^ 
toHm in summo. graibi , omnem finem t, se ic^ 
dJAre* Coosentior^ nullum esse defectumiaito« 
BuIIum esse finom, noadum video. QidlCBtt 
tandem tst finisR Nlmlfuo^ in ejua notiove wM 
flttctuant homines » cum nesciant » utrum s it ijat 
an negans : quod acutie oateodit Loclnud £lSt U 
U« c« 17. Hoc certe quod multi vocan^ fil9CQf ^ 
mii est: qui idcam Dei temotione finium couifM 
QKtenduju I un conatare sibi ipsa oequi^t, £fi9iKt 



DE UN I T A TP D E I. 455^ 

Xepugnintiae priociBium, oomis res habet et^ 
«htbetA Igitiu et Deus , qatoiYis sit maxiinii4tr 
t quoque et babet quae habet: haec suinma ejut; 
Bbutornm esc absolutio et perfectio, qua ejut: 
i eKpleacur* Quare tantua abest.^ ut haec aufli«- 
9 shre absolutio) 6ive finia; non enioi repu- 
» , qpo quis nomine eam insignire veiit: umuoi 
V ai^ » ut haec sit negatio , vel defectus 9 iit - 
iua ait ;atributum ajens 9 sea, lu vulgo loquuoh 
p rcalitas; quippe, sine illa, nulla res sic 
d, quod est. Praeterea eum Deus, si quidem 
^ sit atque . existat , Individuum s» res siUjgul^Ui 
sit; Individua vero sint omni modo determi- 
I , m quidem Diaiectici loquimtur ; conseatii* 
■I est , hos , quos dixhnus ^ fioes ac tenDinor. 
M natura abesae non posse» Atque hic error ; 
fa notione finis: alius est In Jiotione Infinita^ : 
I qui et Ipse ex antecedenti flixic NaiB etiaoi i 
qui oietiuB ceteris infoFmanc Infinitaunk^ «ani^t 
a ponunt in gradu summ^ perfcciioWim m^. 
imi^ siepius non animadvertttot, Deo singoluft.* 
rfaetianes non tribuendas esae summo per se.. 
Rki p sed eo gradu , qui locuoi habere posdit ia . 
hMiruDi perfectionua sumaa et compleftu,.; 
llppe iia se res habet, ot, srquue virms^cogi* • 
ioniserrore augeatur eoosque, ot cum cdiquts 
lotibtts non ei ampliuB eonvenat, ea non vir^ 
I, sed vitium, non perfectio , sed defcctus sit« . 
loti ai Dci summam pocentiam tam late aperias » . 
Deua ciiaoi se ipse viia privare possit, vel 

Ff 4 . «litti. 



^ DISPUTATIO 

ttliud facere possit quaAi quod oiptiiDum d lU» 
tur : quae oninu manifestf ssiniis pFofeao tCMsmi^ftri 
repugnantiis , et sediel admissa , ubi conimK»' ^ 
nou reperiunt. Quare hoc teneamua , Dci Mh k, 
tam infifdtatem in eo positam esse» uckibett iti 
omnes virtutes, omniaque bona, quaeMis % 
Divinam naturam cadere possint, et qidtatt^ k: 
gradu, qui possit esse maximus, quoasqKl^ i^: 
ipse sibi vel ceteris virtntibus repugne(« 



f 

Y 



D$ argumento quod peHtur ex Infinitate ^H^ 

Explodatur igitur tamquam temeraria t tt q^ 
gravitts cUcamus , eorum opinia ^ qui Deum vgt* 
tio infinitum esse volunt Quorum ex onvt^ 
fo cum alii sunt, tum C* G. Muiierus SystcBi 
Metapbys. Jenae 1750. $. 995. not. ^. ,, Dff^ 
p^ itla Entia imfinita 9 inquit , extra se e»sM 
^f oportet. Ubi ergo unum existit^ ibi altinm 
^j mn existit; propter impenetrabilitatem vimik 
^ ingenere: yei unum alterum anniAiiare tkh 
$f ^^^ 9 i^^^ iterum ob infinitam repugn^ ^ 
^^jusHbet reactionem. Locus igitur assigMk^ 
„ erit cuilibet proprius ; ct per consequens , u^TVk^ 
yj que est finitum.^^ Idem argumentum , tainqaifll 
re ipsa diversum, verbis aliis cootinuo lepedt: 
,y Duo^ inquity existunt Entia infimta; ^ 
,9 stunt itaque extra se ; constituunt ergo sf^ 
,9 tium reale; atquc ad illud quodlib^t eqrnmt^. 
w iinct , quod contradint.*^ £t Mulierooi ^ 



DE tTNITATR DEL 4^;. 

11 plvTibus variisqiie mionibus etiam hanc ^ 
isse» minas est mirandum: sed Crusium . 
secutum esse eandem rationem , idque eo . 
quo jiliorum pro unitate Dei argumentoruoi : 
inbtiliter explicuit , id vero vebementer mi« . . 
Citosiua igitur, in libro, quem supra ; 

Fima , €ntmur|f itv Slot^mtnbigm ^ativf)tim. 

i* faoc modo argumentatur : », Substantia 
ohitc n^Maria cst infinita. Qtsarc si fJu^ , 
sint Dii 9 cruni vci in codcm spatio , yel 
dhcrso. Si sint in divcrso^ ntsHus corum 
\crct infirdtattm cxistcntiaCf Cumguc in 
stantia cxisfcntc infinita omnia gcncra in^- 
itatis iaessi dcbcant ; nullus corum forc^ in^ 
itus 9 ncguc proindc ncccssarius. Eos vcra 
codcm cssc spatio intcUigi ncquit: scdquod, 
tiiigi nequitj donec dcmonstr^tur^ rcpudiar^ ^ 
n cst. Igitur t^off cst cons^sftaneum ratich . 
> piqrcs uno statuerc Deos.^^ Non requiro 
quomodo ex necessaria existentia infinitaa 
roo efficiatur ; in quo profecto long^ dispu-* 
potest consumi. Concedamus ho^: quaera* 
le spatio. Atqui illud ipsum primo loco . 
^monstrandura , Deum spatium implcre^ s^ 
irc^ %. in ^patio essc. Sed hoc quoque re« 
nus.9 ut liberaliter ag^mua* Aliud est, 
remittere non posaumus , et de quo consu- 
^ety utrum illud spatium impiere ejusmodi 
( ( rcalitas ) , qu^e Deo tribuenda stt. Nam 
i con^tituenda inQnitacet omn|a ver% bonK. 
crcalitatef) summo, quogi ejus fieri po* 

Ff S tcsta 



4St 



DISPUTATIO 



test^ gradQ comprehiendQndie auot Alqiu^ ir. 
6iipra vid&mus, errasse raultos hac m ptrte^tt 
Bxisientiam et PossibiHtatcm pro peodkribii ba* 
nis ( s. reaUtatibus ) habueriat , Hi 410906 m 
. Spatio erratum est; quippe Lacus et Spatim 
siint consectaria Existentiae* Hioc : aaoirtt » 
TOT. Nam cum omnis res *existens cem lit 
loco , suumqne sibi spatium babeats cmBqne 
otnnb res sit illa ipst res quae est, eiqiie pio* 
pterea identitas tribuatur i Metaphyslds ; fin 
ctum est, ut Spatium cum licniitats coofuode« 
retur^.et pro idea ajente acciperecur* Ne steiis 
longi. Spatii negans est idea; negtnd^ etti ac*» 
quirimus ; quippe intdligitur per absentiam m^ 
poris. Si proinde Deos non est corporMe aica* 
rae , quomodo ei spatium tribuamus ? aut qoo* 
modo esplicemus rationem , qiM hcum cenm 
obtinet ? Cumque boe mratis nostrae aeiem fa- 
giat : quomodo ex re minime percepfa atque ^ 
scnris$.]ma alias res incognitas demonstrttna ^ ? 
Sed istorum argumentum suo vkio cormit, Et^ 
nim spatium est vel aiiquid , vel nihil. ^ est 
aliquid ; Deus non omne spatinm implet; epkgpt 
rerum corporearum suum quaelibet spatiiini oc« 
clipat, quod propter earum, ut vocant , ftij^eff^ 
tfabilitatem ab alia nuHa res , neque ab Ipso Deo 
impleri potest. Si vero est nibn ; non poctsi td 
Dei attributa referri. Alexander quidem con la- 
divisset' ultra Oceanum faabltari, indignabetnr i^ 
ad eas regiones pervenire non posse« Quid TersV 

m. 
$t 



DE VHIJ^ATS, DEL 45)^ 

<(' tcrras onniea omnttquemanji victricibu» copii» 
^tngrttsec sibique.subjecis3et; au putemus, euoi. 
^4ifflperii sui magaitudinem quidquaiQ <le$idera8«. 
Ml Ait pbiioaopbit ut Deum vere infii^iium fa«: 
^t^ oaioia acilioet «i addunt, «uqi en qwk9\ 
Hnii, tuai ea quae noQ sunt. Sed- vereqtur ni*' 
niruai, oe aublatt tpatii infiiiitate, Dens oQini^ 
»i6.«tbut prtesena este nequCAt^ ^t ejus, quaoi: 
vmnt» Ommprae<sen0$a tolIatwPw Q^id vero ^a^ 
^rmcsmiia hcip Ka» si quid vjdeo^ ^t alcerio». 
tt td alteram vis et ratio, ui^m comiquo ta(K 
WCt Cttm eaque tgtre pbssit, Quomodo igituT) 
leo ivfimim Pracscnfia tribui potesn?' NimiruBr 
«9 ut i^eus summt inteUigoatia potestttequ^ 
pnet res ita complectatur » ut qts.peoicus per^t 
pcctta et a set.quasi auspensas habeat: velutii: 
os iest quae uobis praesentea sunt, sensibut; 
ercipere et tiactare possumus. Quamquam ig. 
ohis quidem dtbile quoddam et obscurum esCx 
jus virtutis simultcrum» quod ad cogitatiopeoi^ 
)tvinae pracsentiae prorsus evanescat atque obrua* 
jr. Sed tamen, cum virtutum imagines a nobis 
181 ducamus, et in Deum conferamus; removea^* 
kntyquQtd ejus fieri potest» a praesenti^ I>iv$$i0^ 
mnem labem,, qutm cogitationia npstrae imbecil- 
las ei adapergit; et videbimus, ad verum ejus 
Kraiplti: proiit^e tccedere iilaiBj qoam posm-* 
MI9 definUionem. £t profecto ita se res ha«f 
SK, ut pcaesentbi aon sua vi, sed ejus rei, ci^i» 
dbuituc» vi» misikad^ Mt« S&.n&c» vakam o^un 



4te 



DI S PUT A TIO 



IbruiD tcie, ut res, qute in Lunt 8iim,mk 
fbsto cerntui, res Luntres niihi siint pnescsiat 
et itt in rdiquis est sensibus. Igitur , si qud 
ct rttione milii subj^tnoi sit , ut illud cottiinio 
Bimsibus meis percipere trtcttreque ponta; if* 
hid mihi est prtesens, sive uno distet t mcq- 
bito , sive myritdibus ditmetrorum terrae. Pm- 
sens et remotum re ipst unnm idemque est; cc 
iHrium imbecillitttisve nostrte grtdu ncoranqiie 
cxistit. Ittque Deus tb omnibus rebos •eqoe 
disttt ; seu , ut verius dictmus , omnibos lebus 
tet prtesentissimus ; quippe singnlas et Baiversts 
itt potesttte intelligentitque sut complectimr» ut 
ets penitua tenett tc percipitt. Ceterum SKpin 
mirttus sum , quomodo ftctum sit , ut Lockiiis, 
Bp^ td Limborch. Opp. T. 111« p. 629« huic n* 
tioni tliquid tribueret: cum tit, spatii infiriUh 
tem a Dco cotnphri : nisi enim isa sis , eum mB 
omnibus rebus fore praesentem ; atgue ade$ 
in ea fosse agere f ut ea potius ignoret^ 



$. IL 

JDe argumcntis quae ducuntur ex natura 41^, 

tatis per se speetatae. 



Sed explost istt opinione, qut Deo ex vfA 
infinittte infiniutem vindictre volunt, videsosf 
de reliquis» qute ex eodem tttributo rq)ed lo* 
fcnt, Unitatit demonstritionibus. Hte.duplicii'] 

4.^ soflt 



D E( U N 1 1 A" T E E I. 4J6t 

: gefaeris: quoroai in altero ip9a p4r te sol| 
Infinitatis , in altero tlits tctiibatis tdfunota , 
tatur..*Et in priori quideai genere dupUceqi 
inem frequeatari apimtdvertiinus. 
. A)t(;rt ratio ea est, qut suprt monuiDius^ 
m etse TERTULLiAitUM contn MtrcioQp 
f f 6. qui in ipst ntturt S^mmi «• Infiniti^ 
ttem continerit tit* Qute rttio buc redi^ 
'ummum esf^ cui nil aliud par est; Deux 
st summus^ Ergo nU pi par esi^ s. nuUus 
tlius eu Deus ^prqeHr umcumC^ Vitium syl- 
Bmi est in .propo^itione», qute falsam habec 
\mi definitionem. . Nam .iliud quidem -quod 
;o Summum vocamu», existit ex companttio- 

non item illud, quod vere Summum est; 
»pe quod intelligitur sua yiftutey non alia« 

rernm imbecillitate. Igitur manifesta estfaU 
i, quam petitioncm principii vocant* f^am 
lum demonstrandum erat Sumamm esse iJlu(fm 

nil.par sii^ Atqui ^Qdem modo dif^ P9^* 
, sommum. gradum uniuscujusque virtutis i^ 
:um AmW^ individuum c;iAdere: seu, ut 
nmati<;e loquar , . Superlativum gradum ha^ 
\ ssunferum duntaxat singularem^.non fiura^ 
Igitu^ fallax est hoc commentum Tertul- 
• Nam Summum est iUud^ quod in. suo 
nt perfectum absolutumque est : et hiuc 
ime cQnficitur, nullum .aliud individuum-Jii 
m genere perfectum absolutumque esse poa.« 

Ceteruffl eodem usus ett argumento auctojr 

re* 



f4. . DISPUtATIO 

ctantur. Plures res si sint in codem genere i| 

^radu pulchrae} si earum pulchritudines siogulie 

|o unam summam colligantur , non major m ei 

pul<;hritudo 9 quam singularum renim» Sintetiinii 

6i vultis , multa pocula aquae calidae ia eodefo 

•gradu, non augebitur calor, si aqoa -es tiDgulis 

jpoculis in unam ampboram coofundatur* Sint 

,denique complures homines, qui ejusdeffl ?• c» 

iheorematis mathematici, unam eandemque dniQfi* 

«trationem aequali gradu calleant: horum igitnr 

.universorum demonstrationes non plus valebuBE ^ 

.simul sumtae^ quam singulae singulorum. Quiie 

^qui ejusmodi utuntur argumentis, non ndeattSe 

^qualitatem cum quantitate, gradum cum ezKfisio- 

.ne confundere, et Deum ita infinitum iDfonuii 

■ab iis extensione» veluti crassum homiaem corp<H 

•re, vel divitem nummis. Est ergo falsumqaoil 

.dicunt , // plura sutU Numina infinita , 00/tai 

J^orc infinitumy quod nullum ahcriui inJinitM 

haberet. Primum enim , licet invertenda qoi& 

.stione respondere: ^uia horum Numinumqooi' 

Jibet est infinitum ^ non opus habet, rdiqnonuv \, 

iDfiuitaie: deinde, non augetur gradus perfictia- 

nis, addito aequali vcl minore gradu : toiainoo 

potest alteri alterius perfectio tribui, perpriDCJp 

^pium Repugnantiae; denique, quid est qoarenoi 

.eodem jureconcludamtis, omnes res creatis et t» 

tum mundum esse partem Dei, quia, nisiitisi^ 

Deus non sit verc infinitus» seu, ut loqaofltVi 

.non omnes possideat realiutes. 



«1: 



'. 



<• 






B tJNI t A tfi t)llL 4^1 



f. IIL 

uihentis^ qude dueuhiur ex injtni$af$ 
con/uncta cum aliis virtutibus. 



^rimut& de tnfinitiu pbtentiaSf 
«tactari dicunt, si piures uno sint Dii« 

numero fuerunt cum multi alii tb Abae^ ' 
!, tum Lockius , in Epist, ad Limborcb. 

III. p. S29. Vis argumehti eo rediti 
sint j^umina infinitae poientiae^ atterum 
ctiones operaque impediturum aut iestrti^ 
'.sse. £jus quidem vitium in manifesto. 
ue fugtt acumeh doctorum virorum» v«' 
eri 1. c. p. 34« et Cantzii de Usu Philos. 
liae in Theologia (• 330« Nimirum ut 
is alterius Oei actionem impediat, non 
; eum aequali valere potentia; sed illud 
requlritur, ut eorum potentiae sibi in- 
nt cohtrariae: qiiod profecto repugnathy- 

si (^uidem iii unoqiioque Deo perfectissi» 
: virtutes cum intelligentiae^ tum voluii* 
: adeo necesse sit, e6s bmnibus interle 
18 consiliisque perfecte Consentire. 
*que vero minus laborat argumeiituoj » 

Infimtdte iniclligentiae repetiturs quod« 
:kius etiam tuetur. Quae cum in eo si( 
ut res omnes 9 quae sunt et esse possunt » 
ssime perspiciantur : quid impediet, ^uo» 
L Gg 0i^ 



^ DfSPUTAttd 

ninus hae reti a mrhisNaturis inteUigefitflntt M 

• 

fecte perspiciantur? Nam videmas etitm homiflel 
sive plures sive pauciores unam eandemque rai 
intelligere posse. Scd^ ajunt» ita DcumcdndU 
sua ct cogitationcs rcliquos Dcos cclare nm p$ssc4 
Quid tandem obsecro est quod Deus alter dma f 
celare velit; Quin potius haec est feliciutis pin^ 
nt virtutes qus ab aliis Naturis intelli^tibiii co> 
gnoscantur. 

Istae profecto ratlunculae proficiscniftur ib ioK 

becillitate humana. Rex, nisi solus imperer, scd 

tegni socium aequali habeat imperio , noo se bea« 

tum putabit f Invidus quidem et regnmdi male 

cupidus; non is in quo sit sapientia, fortimdo^ 

justitia, temperantia, qui quidem aequakm siU 

virtutibus nactus socium, magnam felicitatis id« 

jectionem sibi factam existimabit , et una sestentii i 

voluntateque regnum cum eo adminisrrabit. Vi« 

cinum si habeamus curiosum, invidum, malero» 

lum» ejus luminibus obstruere conamur, necib 

eo nos inspici volumus. In Diis nulla qusmodi 

caussa subest. Quare si naturae nostrae imbec/l 

litate Deum ad humanum exemplum informimas 

quidest quodexemplum non a bonis pociiis,qutm r 

a pravis, sumamus? Etenim quo quisqae mdior 

et ipse est vir, et quo sunt meliores viri, iottf 

quos degit , eo magis suas quisque res suaque coQ> 

silia in luce exponet , seque totum aliis patere ik 

iisque inspici volct. 

3* Alia est ratio Tdllneri , ducta , ut ipse quidefli 



.' 



DB tJNItAtE DEl. 4fi9( 

ei summa tndtptndcntia , ut vero nobid vi<v 
, a summa potentia. Huic eniin virtuti , 
1 sutnmae Independentiae nooiine appellat^ 
vim tribuit^ ut nil sit extra Deum^ quin a^ 
pendeai; quae eat profecto ipsa summa po^ 
%i va monuimus Seet. IL Sed tamen videa^* 
I quae sit ejus conclusio. Siplures sint Dii^ 
fs erit taussa omnium rerum existentium f 
nusquisque sibi aequaUm partem ^us caussat 
'cabitj quod demonstrare conatur ex princi^ 
lationis sufficientis ; de quo nos infra videbi« 
Sed nunc de hoc non repugnabimus; conce-' 
S) itanullufn Deorum plenam continere caus^ 
rcrum extra eum. Nonne vel sic , si plures 
aoturDii, neuter alterius esset caussa; quod 
n repugnat independentiae , quam TOilnerua 
mat; ut adeo non necesse fuerit, mundum 
is quam Deos reliquos > in reius extra Deum 
te« Unde eRicitur , Deos, si nilagant, esse 
^endentes, dependentes, simulac efficere quid 
erint, quippe omnes una actione rem eandem 
eot : et nuUus eam totam effecerit , quod esc 
rtindependentiam. Sed nimirum dicat^ «i al* 
mm ab altero Deum pendere non posse^ pro» 
T ipsam independentiam , et hac in parte cort* 
fendum esse principio repugnantiae.^ lu et 
dicemus , concedendum esse ptincipio repu* 
tiae, et Deum quemque partem caussae con- 
s, vel suum quemlibet sibi mundum obtine« 
De horum postremo ddnde videbimus* Sed 

Gg a ni- 



48» ftlS^tJTAtl6 

oiroiititii TSIlDerhnum argfoiDentiiin eodem 
quo illud» de quo suprt P. II. Sect. IH. 
1)4 i. diximus; ec, ut Btumgtrteniano m 
qutr, si res extrt Deum penderent t ptuifbo: 
in nullo Deorum foret fmmtuio effectuum % 
tte. Igituf necesse non est, ut diutius 
quidetd ejds ptrfe moremur. Cetemin ss 
rtf i AoH potsum , tdeo ^i oblitum esse 
fum, ut quod tntet Concessertt, n^rei 
que negttioni tdeo trgumentum pro unitate 
perstrueret. Ntm p* S5* disertis verbis t 
$i phres sint Dii ^ eorum unutnquemque uoa 
demque rem efecturum , mque hoc omtdf, 
gnare; nam cum optimum stt unum , adu 
ciendum tanquam in unum fittem coituras ; 
JDecrum voiutitates. 



E C Tv IV^ 



De argumentis^ quae ducuntur ex Prii 

IndikertUbiliuinm 

Htrtenut de trgumentis exposuimuB ilf 
€x tttributis Dd internis repetuntur. Se 
ut de iis dictmus, quae ducuntur ejt tttrib 
temis.' Sunt vero tttributa externtejusmod 
intelligdntiir ex rei tlterius ad tlteram rtti 
btioneque. £x horum numero ^ primt m 
currit tequtlitts similitudoque, quaeioteF 
bet inter plures Deos ; sed cum fiuri nequ 
volunt , dttts ret per fecte ^h^ similes et 



DE DMITATE DEL 469 

BQD posse fieri, dicunt, plures uno Deot 
Est enim haec vis ejus decreU , quod Leib* 
8 PrincipU indiscernibilium nomine celebra* 
ut rcpugnet , duai re^ pluresve perfecte simi-^ 
\ acfuaJes esse^ Sjed ejus exeuipliim ostenda^ 
in \f^ de^ionstratione unitatis Dei: ^ St 
io sint Dii , erunt vel aeqtfales similes^ue sibl 
yicem , yel non item : se4 ncqt^e aequales si^ 
ilesqtfe sibi invicem esse possunf : propter yin^ 
rindpii Indiscernibfliffm : flequc vero possunt 
issimiles ct ifHfcquales ; ita cnim neuter si$ 

■ 

)eus. Ef Ifon nfsi unus esse potest Deus^ 
jus Dilepimatis concedimus propo^itionm ^ r^ 
liendimus dupruo) disjunctorun) rejeptiones, Pri« 
a negamusy du^s res perfect^ similes et aequa* 
esse noq posse. At yero dicunt; duabus rc* 

teffccte similibus et acquaUbus una cadeniqtf^ 
iondct idea; igitur hae duac res una cadf^mk^ 

res csscnt; jam cum quaetibct rfs sibi ipsa sit 
fem 9 caqup ipsa res , quao est ; non potest Cifm 
t esfc cum alia re ; igitur (sb ca erit diversa , 
cir peqfse fimilis neque aeqtialis altcri» Video 
is fidlaci^s* Primum Idcntitas , nt yocant , ifi" 
na confunditur cum Icfenti(iftc (xtern^. Si 
limus doas res pe^ecte similes et aequales A« 
}; dicimqs^ ^a qualitate et quantitate inter 
convenirei poq vero etiam A, esse 3« 9 et B« 
e A«; igitur tam(}uam ejusdem ^eneris individui^ 
tnt a se invicem discreta numero. Deinde cuqi 
Optologicis Kcte pnecipiatur , omnia r«i attri» 

Q9 3 ^ 



470 DISPUTATIO 

tuta duabus contineri portibus qualitate 

titate; hoc isti penrerse accipiunt, et • 

litas quautitasque in duobus. Subjectis ( 

ipsa profecto non unum, sed duo^ es 

tiu Nam quidquid tandem sit Subjecti 

Stantia, cene est aliquid ab attributis 

peque eorum auinma atque complexu d 

atitl Sed fac etiam ^ substantiam ipsao 

quam aummam atque complexum ati 

esse; an igitur si attributa A. aimilia 

lia aint attributis B. , ipsnm B, erit A 

B«? Equidbm non eo sum acumine, 

deam. Etenim , si duo sint triangula i 

gruentia , i. e. aimilia et aequalia A. et \ 

etiam^ ut loqui solent isti , utrique cadi 

dct idea^ et unum in alteriqs locum | 

rit; neque tamen ulta limquam vis effic 

sit B., et B. contra A. Quare vition 

terminorum apparet in hoc syIlogismo« 

similes et aequales sunt , hae sunt e A e ] 

A. et B* sunt similes et aequales : E. s 

D E M. Hoc posteaquam concessum est 

gunt continuo : Nullam rem £ a n o b i 

se cum altera pcr y$m principii Rept 

Igitur primum verbo idbm banc potei 

buebant, //. esse aequale et simile r$ ^ 

hanc , A. esse £. Sed alia ratione labani 

Principii auctoritatem fulcire conantur : 

modi est : Duas ejusmodi res loco differri 

Umforc caussam^ quare aftcra sit hoc 



DE UNITATE DEI. ^ff 

fera illo ; Jam ssnc caussa rUI ficri. £rgo duar 
*4perfccte similcs ct aequalcs cssc nofi possc. Ejus 
Qoque syllogisiiii propositio Vana esc» Nam , ut * 
ss loco dtfferant , non efflcitur dissimilitudine et 
aequalitate earum, sed principio Repugnantiae» 
Uo quaeHbet res illa est res, quae est. Quod nisi 
:a esset, consequeretur , dissimillimas quasque 
ss longissiflne distare a se invicem. Deinde caus* 
I » quare altera res hoc sit loco,altera illo, quam« 
uam nobis nulla cognita sit , tamen potest esse^ 
t est profecto. Est omnino hic frequeus abusus 
rincipii caussalitatis s. rationis sufficientis; qub 
% ipsa negatur, et tamquam repugnans, repu« 
iatur^cum ejascaussamnullamreperimus. Aliud 
R&m est caussam tencre^ quare rcs cssc ncqucat; 
liod eat , nullam tcncrc caussam , quare res essc 

wii. Sed nimirum hoc principium Indiscerhir 
liliaia nec Mathematicam nec Ontologicam habet 
leceasiutem ; neque continuo ex Repugnantiae 
irincipio consequitur. £jc Cosmologicis tantuia 
atlonibua, si quidem eae ad e^emplum Leibni* 
iaaum informencur » ei necessitas vindiQari possir^ 
^um enim, ex Leibnitii sententia, quaclibct hu^ 
pf mundi pqrs efficiatur a tota connexionc mun^ 
U; conscquitur^ duas rcs perfccte simiics et ac* 
malcs a du^hus caussis proftcisci pcrfcctc similibus 
Btf aequsUlfus , id cst , ^ duobus mundis similibus 
t^ acfualibus. ff. In uno codcmquc mundo non 
^msunt inessc duae rcs pcrfect^ similcs et aequaks^^ 
Eftoc si (OQcedamus ; non continuo^ duos plures^ 

Gg 4 VO 



47». D l SP U T A T I 

■ I 

ye Deo8 «imiles et aequales esse non poMCi dk 
cietur. Habet hoc principiuin unam patiooias 
lexperientiam rerum quotidianaruQi. Nim edm 
jn rebus, quas diu pro simillimis et aequilibQi 
habttimus , plerumque postea (]^prehendiiBri ili- 
quid es&e discriminis; quod prius ocolonnDO* 
strorum aciem effiigerat : neque tamen iode Disi 
verisimilitudinem aliquamy OntologicamfeioMiv 
thematicamve necessitatem pror^us nvlhB» n- 
sequetur boc principium. Uaiversalii qnideiQ 
auctoritas ejus, etiam in rebus humaniii Ach 
demicorum interrogatione subvertitur; Nm A 
duae sunt rcs , quae pauilum JifferufiS^ p» ^^t 
^aussa^ quin minus etiam differantf ^ itiQinu* 
tatim progrediendo , donec interrogetur, f^ 
caussa esse possit^ quin omnino nil diftrofA) 
Jam igitur existimari potest , quam vim lilbcQt 
dempnstrationes ductae ex hoc principio, qolto 
passim usi sunt recentiores Metaphysici: v0 
quos etiam , hac quidem in parte, minus viditce* 
teris Clarkius , quemque adeo ne imeUesdi^ ^ 
dem putem verba , quae supra ex ejus libro V\ 
posuimus : erit et idem prorsus et indifH^^ 
ynum , si aliud Ens infinitum , pra4&t t»w^ 
ponatur. Alil praeterea , qul hoq priodpio w 
sunt, tacite judicasse videntur, non stdsin^ 
esse roboris ad demonstrandum : velud WoUifl' 
Theol. Nat. P. I, %. 1107. Boetenfus MenP^ [ 
'$•712« qui se ex hoc argiimento in illQd coqo*| 
ceruntt quod a possibilitate repetituf| 9Uod^| 

iJ 



\ 



) E -U N I T A T E D E I. 474 

afataVimus; ut mibi Tenerit in menteii) 
Katiani : amph^ra coepit Imtitui; curran^ 
cur urceu$ cxit P CaDtzius etiim , repu« 
imnibus aliis demonstratiombus» banc unam 
uticae necessitatis numeros hab;^re . aQr^ 
, rceurrcndum ^ 9ix^ a4 principium Lc^b^ 
f, ^od ca sint unum idcmquc sub divcrsgs 
mbus j quac pcmtus non possint distingni^ 
nxcris duos Dcos , pcrfcctissimc sibi mtitu0 
alcs^ ncc minimo discriminc diffcrcntcs^ 
dtio j scd unum Numcn concipis , duobus 
is adpcUaium.*^ Phiiosopb. Wolf. ^t 
u Usus in Theol. $. 327« VeUem equi'- 
anuius eadem opera ostendisset, quomodo 

esset alteri consequens. Quo quidem Io« 
ruqi illud I^ockii desidero acumen, ^ui 

1 tuetur rationem Epist. ad» l.imboichi4au 
rum formam magis e^cacem buic vgumeii* 
latus est adjungere Schubertus, Institut. 
ii.^. 927. SchoU II. n. 2. „ Si duo^ ii^- 
i^forem Dii A. a B.; tum A.a A at(t 
ritj aut non poterit ^ sc distinguere. t^l 

potcst; in Deum cadit hnpcrfcctiOj aut 
ctus cognitionis; quod cst absurdum. ^ 
;/; sc ct altcrum Deun^ B. ut cntia divcr^a 

rcpraesentet , necessc cst. . Jam vcrQ A. 
•• , a^t sunf divcrsa , aut non sunt. Si rfon 
'; Deus A. erratj quod est absurdum. Si 
t; unus afiquid habcrc dcbet ^ quod f^nn 
it aitpr; ^eoquc aut altcrtftcr^ aut utcr^-^ 

Gg 5 „ qu^^ 



4?4 ' DISPUTATIO 

^^ que^ mn /MeUf id omne^ gyod Dms, Alj 

99 Ens ihfini$um habere potest. liaque Mr«^' 

-,, titer 9 aiit - uterque non erit Em h^mbmty 

9, quod est ubsurdum.^ Hujus quidei deoKMii 

Btnitionis prior ptrs omnino supemcMi estf 

Nam si tUnt non diversi a se inTiccs,le, 

si uterqne similes et aequales habet ?i|tBtei,ik 

nltero se distinguet sua ipse consdentta; ot fid» 

mus homines gemellos^ quamquam alii eoslKM» 

nes discernere a sc invicem non posauDti N 

Ipsum quemque sua discernere conscicDtii. Jai 

quod sequitur et rem conficere debet, in codea 

est errore , quo antecedentia argumeno. Naa 

'quamquam congruant Dii similitudine et aequU* 

tate virtutum; tamen numero et.subjecto difti 

rent: i. e. non erunt unus^ sed doo Dii} d 

Deus A. erit Deus A. ^ et Deus B. erit DeoslL 

Igitur identitas intema cum extema coofbDditiir 

a Schuberto. Quod si vero ita accipi velit ni» 

nem, si uterque ponatur ut infimtus^ ittrifi» 

decsse alterius perfeetiones ; huic supra lcspoD* 

mus Sect. UL 5* ^* n. a. 

Sed sub initium hujus Sectionis possioiosSjI' 
logismum, quo continetur, Istorum opimoB^t 
vnitatis Divinae demonstratio. £t faactenusqi^ 
- dem in altero disjunctorum versati sumos, etipt» 
les et similes hor esse Deos^ quod principioi''* 
discemibilium confutare conantur, Alteroin c^\ 
' eos esse diyersos; quod unum refelleodoin ^ 
fiumserat Reimaros Libr. memorato Sccl I^* 



DE UNITATE D.EI. 4^5 

iibi c^nfici yult^ eos si sint diversiy alte^ 
\liqua farte perfectiorem fore. Quod qui« 
;ontra esse, miror viri egregii acumen fu# 
Nam si suqt diversi, sunc nuinero ec 
:to« non attributis. Verum altero dilemma* 
ft|uncto labefacuto » non ^t qupd de altero 
ir. 

erum vanitatem argumenti hujus reprehen« 
L ^tiam quidam eorum , qui reliquis tameit 
lentis mathematicam necessita^em vindica-» 
veluti Tdllnerus L c. Crusiiia It c. et Lu^ 
s Theol. Nat. Theor. $. 60. 

S E C T. V. 

•rgumentisy qt^ae repetuntur ex Principi^ 
Aationis sufficien$iSf 

e ! depionstrationes quaeruntur aliae ex Prin** 
Caussarum , quod in Wolfiana schola Priti^ 
H^atipnis sufficientis nomine ^elebratur* 
IVoLFi (js Theol. Nat, P.I. %. 1107. Qot* 
ncipio Indiscernibilium se in hanc convertic 
mtationem: ,, ei^ quod possibi/e^ existen^ 
: non repugnat; 14 1 yero cxistat^ ratio sufm 
:ns detur necesse est^ cur existat potius^ 
m non. Qtsod si jam ens jdeo existitj^^ 
a possHnlci. quemadmodum de Mnte a se 
^ndimus , consequenter de Deo , et unum 
^ummoda^ ^ istiusmodi £ns ^ pQStibile conci^^ 



47« DISPUTATIO 

^ pitur^ quemadmodum spiritus perfi 
9, qui est Deus: cur umsm eseistat , rati$ 
^j ciens datur , utpote in possibilitate ipsim 
9^ tenta: Sed nulla datur^ tmo dari mfM 
,; rMtio suficiens j cur idem Ens ponatur Hi; 
^ pterea » quod eadem intrinstea esse 
Haec vero demonstratio hibet manifestiB rtdni 
Oem principil. Nimirum, AatiOj fmrt 
existat j posita est in ejus possibiiitate. Noa n*' 
pugnoy sed videamus assumtionem: «irieni 
tam efusmodi Ens possibile concipitur. Qaid liic 
est concipitur ? an cogitari potest , s. tsn/tttst 
Omnino quidem , si unicum tantum posiibik 
sequitur necessario , unicum tantum exisiere. Sei 
hoc ipsum prius demonstrandum erat, uaiam^ 
se pQSsibile: quod quomodo ab istis fieri 
osttnJimus Sect. 11. ut perperam hoc loco 
partes vocetur principium Rationis sufficientiSi 
' 2. Aliter rationem instituit idem votFivi 
Theol. Nat. P. II. J. 405, 405. et post cm 
B0EHMI17S Metaph. %. 712. cujus vcfMi eti 
leferemus: ,, Cum mundus sit Ens cmti^gaUf 
„ nobis est ratio statuendi Dtum infifilM% V^ 
,, sit ipsius caussa eficiens. Cum autem M 
,9 concipere debeamus ut vi infinita imtructimi 
^ guae sufficit plane omnibus , quae concifi ft^ 
^ sunt; ratio illaj ob quam Deum assumM^ 
^9 in uno solo acquiescit; pro pluribus aiiismllt 
„ adest ratio. Quare cum nihil sit sinc reii^ 
H ftatuendum : Unum tantum Deum statidmil^ 



D B U N I T A T E D E I. 4^7, 

lus liahc argumenutionein instituit Boeh» 
9 quam quidem Wolfius 9 qui ei mathemiti^ 
Tim tribuere videtur. Vitium ejus tenebitur^ 

syllogismi formam redigatur: Cujus fUilla^ 
'Oiioi illud cst rejiciendum: Nulla cst ra^ 
qiiart iint pluircs Uno Dii. E. rcficicnda cst 
!f ^ flurcs utio cssc Dcos. Videmus ambi* 
I eaae significationem termini medii, ratia 
qui in propoi^itione sumitur pro tatiohc cxi^ 
B9 in assumtione pro ratione eognosccndl. 
fte» terminum medium in utraque praemis-* 
tu eodem sensu poni y. c. pro eaussa cxi* 
tt* colifutatum est argumentum , n. i. hujua 
oiiii. Si vcro accipiatur pro caussa cogno* 
//y ne tic quidem vim suam habebit Syllogis^P 
, Nam ex principio Rationis sufficientis non 
Inuo intelligitur, unum cssc Dcum^ neque 
I9 plurcs uno cssc: illud solum intelligitur^ 

quandam cssc cfcctriccm fagus UMvcrsi: 
Kxo vis utrum sit in uno subjeeto^ an in 
Ibna 9 non intelligitur# Quare apparet , hoc 
mciitum eodem redire, quo illud ez Necessi» 

ductum, quod supra notavimus Sect. I. 
tque his quidem duobus argumentis caussa 
tituf, quarc Dcus sit^ Sequitur, ut videir 
y si quid concludi possit ex iis rclntSj qua^ 

Deus cst caussa. 

, IgiturTOUnerus hanc rationem adfert. ^Dcus 
alct summa Indcpendcntia ; cujus cst ea yis , ut 
¥ ea pcndcant omnes res ^ extra eum » s. ut om* 

,9 ttium 



478 DISPUT A T 10 

^ nium rerum cxtra eum ipsa slt caussa. ^it, 
^ s$ plures sim Liij neuter omnium rerum extri 
^ eum possit caussa esse. Nam si simduaenl^ 
^ ^. et B. j quae efficiant tertiam rtm C,' ncft 
^ jl. neque 3. caussa erit plena tatiu rd C $ 
^ sed utraque tantum partis : quod nfugmt samf 
^ mae independentiae.^ Jaxn cum sopn deoKnH 
«traverimus ( Sect. II. et Sect. UL S« S* b. 30 
hanc rationem ex falso inkio profectam cne; ve« 
Tum< exitum habere nequit ; cumque ipu taeci 
quam vocat Independentiam , virtus , nil sit aliodi 
quam summa potentia : quae , quo minus hk plan 
subjecta cadat , nil impedire asserit ; ncm ent qood 
noraremur extremara ejus partem. Sed iHiidqQQd 
de caussis conjunctis, x. coordinatis^ ut vocioti 
adferty ab renim humanarum imbecilHute dactoi 
est. Nam si summus est inter doos Deos coosca* 
cus et Intelligentiae et Potentiae ; neutrios proft* 
cto infinitas imminuetur, si ipse non ommumi^i 
rum sit solus caussa. £t vel sic tamen ttntofl 
erit omnium rerum caussa , quantum si solus es« 
set; quippe et idem facit et eodem modo^ arque 
si unicus et solus ipse esset. 

4. Deinde Unicum Deum esse conseqtu volQiK 
ex €0 , quod non nisi unus sit Mundus. Qoile StoH 
corum illud est, qui praeter Mundum niAiltssif 
et Deum ipsum Mundum esse affirmant : vii Cj« 
cero Nat. Deor. II, 13—15. conf. 22, 13, tt 
Sed ne illud quidem arguem us, cujus vanitas spoo^ 
le apparet , Deum esse Mundum : hoc primuiD cn^ 

0»- 



D E tJ N I T A T E D E I. 47^ . 

■tideiidoiii , praeter Mundum nihil e^se. St 
aduni volunt esse complexum et summam om» 
m renm^ quae sunt: hoc ipsum est demdn^ 
Bdam ; alii quidem , in primis Leibnitian! ^ 
ndua definiunt , summa rerum finitarum com» 
m ifineuh connexarum. Itaque hos audiamus^ 
ilfiua Theol. Nat. P. I. $. 1106, ^ Mundus^ 
jt^ fui existit^ ens unum est^ et totum ali^ 
ueaff ac ideo vi demonstrationum anteriorutn^ 
'4$timem sufficientcm , quam in se ipso minime 
Met^ in uno Ente a scj cui inteliectus pr^r^ 
m illimitatus ac potentia creatrix ac ilUmita'» 
m eompetit^ rationem actuaJitatis ^ sive exi" 
*$tmiac suae 9 sufficientcm agnoscit. Qitara, 
:»« non admittatur Deus 9 nisi quatcnus admit* 
titur £ns a se^ in quo sufficiens ratio existen^ 
Uae^ contingentis hujus Utiiyersi continetur ; 
tinus fuoque tantummodo datur Deus^^ Si conf> 
laiDus, mundum esae non nisi unum; nil novi 
le eflkietur. Nam erit cffectus vis cnjusdam 
Mtricia; quod jam antea nobis erat compertum. 
d haec vis creatrix utrum sit in uno subjecto , 
in pluribus , non definietur. Ut haec quiden\ 
{omentatio eodem redeat , quo Tollneriana 9 d^ 
t modo (n. 3.) dizimus, et ea quae a Neces-: 
ite repetitur, quam exposuimus aupra Sect. L 
d non repugnamus nunc, qnin hic noster Mua-^ 
la ab uno, neque a pluribuSf factus sit Deo« 
Did vero si plures esse Mundi possunt? Si hoc 
1} plures etiam Dii esse poterunt: et quilibet 

Mun- 



^ 
1 

■% 



4BO DISPU T A tiO 

Mtindus totus suum sibi habebit effectoRO. Sel l^' 
plures uno Mundos esse non posse , deiDOUW h 
tum est a Wolfio Meupb. Min. $. 948. et sq< ll>^ 
Quale tandem iUud est demonstrandi geoiif Ni« 
inirumtale: Si duo sint mundi; erumidJissi^ 
miics vel simiics. Jam si sin$ similes^ «fli uU 
ratio suficictts , quarc altcra hoc loco sit^ ilUfi 
illo. Et si sint dissimilcs; ne sic quidemtn^f^ 
tio sufficicns , quarc altera hoc , aliera iUoith» 
co. Prius dilemmads disjunctum coofutifiM 
Sect. IV. Posterius non magis est finniuD : qrip' 
pe baec ratio additur , cu/usque divcrsonm mw 
dorum mutationes eodcm modo procedcn^ w iM 
hoc quisque sit loco , sivc in alio. Aut ego niniiB 
jn modum hebes sum , aut haec ratio WSXA 
convincitur cx iis ipsis , quae S. IV. dicti smti 
£t profecto, ut non repugnat^ si unicus estkic 
nundiis, €um a Deo ad nihilum redigi, ct 
vum alitim procreari ; ut duo sint Mundi tespo'^ 
xe diversi ; ita non repugnat , dnos esse MooJotp 
spatio diversos. Itaque manifestum est Titinfl 
Iiujus conclusionis : ^ Si Mundus ^setiifitii'^ 
51 si unicus , neccssc quoquc est , Deum m ^^^^ 
^ esse nisi unicum. Atqui Mundus fiisi vnicui a» 
9, nequit. Ergo Deus nisi unicus esse fuqmt^ ^ ' 
SDirum et antecedens falsum est : et si vd misi^ ^ 
verum esset, consequens tamen ex eo noneft^^ 
retur. Non movebimus, quod adjicitur t wot* t 
F 1 o , Deum non decere , plures Mundos crttx^ i 

quippe non cst conjunctum cum hac quaestioift 

Cel 



I 



DEUNITATE DEL^ii 

tetnta ejusdem est momenti iHud quod Adfertur , 
eodem wolpio Theol. Nat. P. II. $. 405* 
t« ^ Poterat tfttofue tadcm umfas cx ipso ne^ 
tu rcrum omnium in Uniycrso dcmonstrari^ 
fi cujus Ens unam non nisi ab uno dcpcndcra 
potcst/* 

5« Deoique sunt , qul argumentum ducant ab 
c ptrte^ quod Aic Mutsdus sit optimus. Dicunt. 
Jm : Si phsres sint Dii ^ dcbcrc simili ct acquaU 
i 'rirtutt cssc : IgHur qucmquc corum iilud cfc^ 
•unm^ iguod optimum sit. Optimum non cssi 
fsi unicum : Unicum ycro cfcctum non nisl ai 
fuca. proficisci caussa. Igitur unicum duntaxat 
mc Dcum tssc. Hoc in loco ut liberaliter aga*^ 
lus^ et concedamus, Mundum hunc esse opti* 
mm, neque moneamus quidquam contra duaS 
riores hujus demonstrationis enunciationes ; re^ 
qna tamen pars vacillat et claudicat. Primum t 
^ftimum non cssc nisi unicum » terum est ^ quo4 
dideam 8. formam pertinet, non item, quod ad 
cnipiam s. existentiam. Nil enim impedit^ qno 
QinsB ad idem exemplum plures fiant mundi ^ qui 
»iDnes et sint ducti ex eodekn exemplo, et ex ea« 
Iqd veluti forma expressi. At hoc^ ajunt, repu« 
inat Principio indiscemibiliom. At de hoe jam 
Qpra dizioius, et quantum valeret vidimus. Prae* 
eiea nune untum curamus ^ quantum ex optima 
msndo eftcitur. Igitur aliis rationibus conficiefi- 
him erit Optimum non cssc nisi unicum. Una ea» 
ttm supra a nobis est confutata Sect^ IIL S- i* 
f^o/. IL Hb H. u 



4« 



DIS PUTATIO 



n. I. quippe opthnuttt iicm illod mt^ foidaSA 
nUle et aequale virtute Aateaii^ nam hiec qnioi 
precarit et vtna est definitio: aed illod faeiM 
habet tantasque yirtutes 9 quot qtsansmsque ia tue 
genere habere peUst. Ernat igitiir efotdai {CBerit 
plura individua similia et aeqoalia ; qaodiiOftNpii» 
gtaat. Aliam cauaaani adferunt Iiatic : fktres muh 
des etiamsi quod ad fermam sint Udem » tamm 
materia diferre. Qnid vero est dillbrre? Unroif 
materiam unius mundi meliorem deterhrourfe esse 
quam materiam alterius mundiP Hoc qoippecit 
confiindere genera; nam bonitas materiae ipMqooi 
que ad formam pertinet; neqne Tideo, fnitBoa 
liceat statuere materiam utriosque aeque boHm^ 
Si vero differre vocant 9 jf. esse A.^ee B. esse 3.: 
hoc idem de forma dicere lieet , quamqnam aiot 
«imiles et aeqoales , umen fbrmam miindi A. ar 
ae A. 9 non B. ; quippe quin boc ita sit , per prio* 
cipium Repugnantiae fieri nequit. Pergontetiaa 
obluctando, et dicunt : NuUam itafore eaussam, 
quare Deus Ue mundum A. procreanrit^ ilk 
mundum B. Atqui si uterque Deua suiui itti 
jnundum procreat, tam est necesse» ot hi wexedi 
aubjeeto et numero differant 9 quam differoit ipsl 
Quare non taotnm caussa est» sed necearittat at 
hic Deus bunc^ ille illum muadum procBect; it 
cat necessitas, Deum v. c. A habere potenttaar 
suam ipsum 9 noQ verq potentiam Dd B. vmI 
coatra Schubertum ostendimus Sect. L kvo/lt 
ItiQc quidem pgrtiiieiu ad iUaia PQmKmatntioiJi 



1b t tJ r^ i t A Tt D K t 4ff 

fM enmietatHnieai , vpttimm nmt esse nt$i unt» 
WM. Quod vera ad sequentem atrinet enunchitio^ 
009 , unicum ^fftaum non nhi ab unm proficisU 
00Ussm^ ttiado reprehendimos ^ hac Sectione n. ^ 
Qaod quidefli etianf si concedatnus ^ nil aliiid effii* 
ditQT^ iiisi /lunc mknitum ab anlco fcnderc et ef^ 
fectum esie Dee: non illad eciam, non posse plu^ 
fef eise Deofy quorum suum quisque mundum ha* 
teut. 

CfSUsttxtt^ ex opinlotle de Mando optlmo , zu 
pmeiittiiil etfam duxit Cramenis V. R. libro, ^ 
nortssime prodiit, S^^trdge m 3$eft!l^eruR(| Z^toX^ 
0^ mA atAwrer toicl^tiflec Xennrnf^fe. P. n. 

S E C T* Vl 

'Jtrgumentum ^ quod petitur a retaticHe Genertt 

cum Indiyiduie^ 

Et atgunienta quidem hactenus ejcposita j quam^ 
quam tail habetit roboris^ tameH ejusmodi sunt^ 
m ne aMehtio praetereunda videfentur» Alia , quae 
^A estogitari possunt, vel allata sunt^ si recen«« 
: non tantum^ quod in proverbio est, die* 
deficiit^ sed ad justi adeo volumiilis magnitu* 
diiieip dispuudo nostra excrescat. Horum uno, 
^KmpIl causaa, posito« defungi liceat. Dicunt 
■llniri si plures sint Dii; fore ut sit Genut 
aBtonm/ Jam in Genere diversitatcm esse In^ 
''SkHduorum. Igitur inter Deos fore diyersitatem^ 

l\\i ftr Aliune 



494 D I S P U T A T I 

Jllium aiio prcindc meliorem dctcriortmf^ \i 
rum : Hoe fieri non posse. Ergo^ mn m^ \i 
res uno DeOs. Difficile est dictu, quot lii ii lii 
una hac conclusiuocula vitia. Satis imHi lit 1/ 
notasse. Est quideDi in Generc pteruf oe di' 1 1 
versitas individuorum ; quh individua iiti, fne ; 
in sensus nostros incunmnt , a se invioen ^ 
runt. Minime vero necesse est, diffemtiii tt- 
se individuorum in Gcnere ; quippe Gauis cici^ 
tur similitudine individuorum. Quare si ploK^ 
aint Di>; erit maxima stmilitudo iBdividuna* 1 
£t in nostris etiam ideis universaHbus &i p^ 
mum est firmitatis, ut mixifmum est dvaiiiitii 
in individuis. Deinde vel sic, cum ttoicuat 
Deus; Deum tamquam ideam uni versalem et Ge« 
nus spectare possumus , cujus non sit nisi oii' 
cum individuum. Ceterum ejus conclusionii ft* 
nitatem ostendit oiam Crusius lib. cit. $• ^5* 



CONCLUSIO. 

S. L 

Quaeritur , an argumentum Mathematieee nttt^ 
sitatis aaferri possit^ quo efftciatur^ nw 
plures esse uno Deos. 

Saperest, ut meam Ipse sententiaor cfe 1* 
quaestione exponam^ Neque ennn koc egif ^ 



D E U N I T A T B D*E I. ^f^ 

^m 9 mliam esse eattssam j . fuare unieUns 
amus esse JJeum^ sed hoc , ut ostenderem ^ 
tmMStraHembus iis^ fuas hueusque Meta^ 
cosrum excogitavit soiiertia ^ tantum abesie ^ 
f^stiematica insit necessitas , ut potius yitiis 
entgravissimis. Credo^ etiam eos, quiha^ 

demonstratlonum vkia lion videant, umeQ 
im ex iis percipere Mathematicae necessitatis 
im. Quod si igitur Isti dicant, non esse 
um hominum j assequl metaphysicorum ar- 
ntorum subtilitatem : non repugno. Dico 

et fatjtdTj in rebus Mathematicis mihiquae*^ 
theoremata incredibiiia visa esae 9 veluti qua« 
m hypothenusae aequale esse quadracis ca* 
rum. Sed demonstratione coinfecta, hil te* 
bat dubii: sentiebam mathematicae demon«^ 
onis neceasitatem ac vim. Metaphysicaruml 
nstrationum, certe plurtmarumy alia est nu 
Atquct ut ingenue mencem meam aperiam^ 
'sr miAs necessaria conclasiotse , quae Mathe^ 
:ae necessitatis numeros hiAeatj efficinon, 
I non esse posse rdsi unicum Deum. Naai 
physica, cui hic locus subjectus esty hanc 
nsirandi viam sequitur) ut ex idea Generis 
udat 9 quid in ejus Generis formis atque in« 
uia ipesse debeat: minime vero eousque pro« 

potest, quot sint alicujus Generis indivi? 

luque ex idea Dei, ratiocinando iQvenire 
imu» quaedam ejps attributa: minime vero 
attribuU; in unum duntant iodividuuffl, aa 

Hh 3 vo- 



4M BISPUTATI^O 

nro in plort, ctdere quetot; oAqBe edn ipn 
ittribute ejusmodt praebent tnftts , quSiat eo» 
pi«beDtis ductmur td iHtoi cognitioliev , mnm 
Ipst in uno , tn piuribus ioeste potiint titfoetii^ 
Quod cum in reliqois tpptroit » cam in et, ii 
quo plurimum nonquUi , hac quidem in fm^ 
Tolunt este prtesidti , quod Deus smmmns m\ 
ds qoo diximos Sept» IIX. .$. 2. lu u 

J. II. 

(kussartim mtmerasio^ quHus eficimpy fiSwi 
pHitis^ fU0m pfares^ essc Deum 

QfUd igitorf Num ttntumdem est ctDnae, 
qutre vel unum , vel plures dictmut ctse Deosf 
Minime id quidem. 'Rectt rttio sotdet «ihmi 
esse JDeum; et quidem ita suadet, nt contnsti^ 
tuere ineptum sit. Quare tge, ctustv bdtge* 
mut, quibus ftctum sit, ot plerique omnet iQ 
htnc sententitm convenirent % videtmusqoe et 
onde iiatt sit et, et unde ttiitam in bontpom 
mentibut vim tuctoritatemqoe obtiiiueiit. Et 
tpero fore; ut natorae observ^tio nobls pfobtbi^ 
km disputttionis exitom aperitt; si gmdnsyqoi* 
bus progressa haec persuasio ad finnitttem per* 
^renit, diligenter ddnceps notemus> 

I. Prius igitur qutm probtve possnnt hooHiiet 
mnum duntaxas esse Deum^ con$ttfe iis necessi 
tst fw Jkum* £t €X iptt ctu&sa, qotie Pe«t 



D E U N I T A 'r B D E I. 4tv 

i&se sttmtnt» ec vi qoaia Deo adjungont^ eaut« 
tte potiasiinuai sunt repetendie, quare unumt 
lee plures , esse velint. Atqai reperiemus , hane 
mrioneOi valuisse in hominum mentibus, ut e* 
Diincfi cootemplatione et rerum admiratione inteU 
JgercXit, esse caussam qaandam efieetrtcem go^ 
bematrieemque , et eam qoidem summe intelligen^ 
ttm K potentem» Haec ona est ratio, quae ho^ 
Bines ad aliquam Dei notionem adduzerit: noa 
dea innita Dei t neque idea infinitatis 9 ex qua exir 
itentiam Dei continuo intelligi volunt Cartesianl 
iliique^ 

t. Jam haec caussa et iris efficiens vel in uno 
mbjecto , vel in pluribus ponenda erat. Alii eam 
n pluribus pooebant, pro varietate efFectuum, 
|OOt in natura deprehenderent. Alii, in quibal 
Hm erat ingenii et majos Bcientiae stodium 9 eam 
lon in plaribus» sed in ono pdnebaot: et quart 
u stttoe^t^ non una erat ratio* 

S» Prima erat^ quod intelligerent , in maximo 
lisseDso opinionum, ab omnibus tamen hooiini^ 
»us eaodem vim tribui Diis , et varibs honores vtfc 
iasque appellationes Deorum tamen ad unam ean« 
lemqoe redire natunim, caussam nimirum ellcien« 
em ttque intelligentem. Igitur Maximus Tyriut 
CVII) 5, In hac tania pugna » ioquit, donhntit^ 
9^ atque opinionum varictate , in eo feges ubiqui 
\errarum atquc opinionet fonyeniro viifetis , Deufk 
we unum , regem omnium ei ptstrem , huio muiioi 
%ddiio$ esfc afios , qui suprem^ iffius fiiii sini t ti 

Hb 4 qy(h 



4S9 DISPUTATIO 

fuasi in imperio collegae. Im eo Graecus eum hn^ 
baro j mtditerraneds cum insulam » safiem ciOf 
scntit cum stulto ; ut si usgue ad extrema ocesid 
iittora processeris^ hic quoque Deos isneatums 
eis , qui non procul ab aliis oriumur , ^ aliis 
accidunt. Tertullianus Advers. Gentes Apdog. 
cap. 24« — nonne conceditis de, aesiimatiom chm 
muni^ aliquem esse potentiorcm et suMmiorm 
yeJuti principem mundi , perfectae peritiae eS ma^ 
jestatis ? nam et sic plerique dispomwi m^esta» 
$em , ut imperium summao dosninatisnis pesies 0* 
num j officia penes multos esse yelint. Cun qoit 
bus conferri possunt Minucius Felix cap. 10. 1«k 
etant. Instit. L 5. 

4. Hinc factum est , ut ak unitatcgenerisadufi^ 
tatem subjecti traducerentur ; seu , cum conftoi* 
rent in vi intelligente et eflTectrice , eam ipsam vim 
in uno individuo ponere coeperunt. QuamqiiaB 
unitas generis sola per se non babet rationea, 
quare unitas subjecti ponatur, A quo erFore Qoo 
longe abfuit Wolfius Theol, Nat. P. i. $. xioS. 
liQt* sed rationes accedebant alij^. 

5. Nam haec vis efficiens vel distributa potest 
esse inter varios Deos. (ioc quidem rq^ugBues 
gupra vidimus : Sect. lU^ $. %. n. 2. Pluseniai 
est viriilm in unius perfecto robore » quim in 
multorum imbecillitate. Vel haec vis iqtegn ec 
tota erit in unoquoque Deorum. Sed quo minui 
in hanc sententiam inclUiarcnt homines ^ aliae iQf 
pediebant ratiQnes. 

i 



DB UNITATE DEI. . 4S9 

6. Prioia est in principio Caussarum^ s* ra* 
i0fm sufficientis , quo natura nos ab ipsis: incunt* 
lulis imbuit. Ejus quippe principii pars est,. ne 
diis sit in caussa quam in e&ectu ; atque ut re« 
lerta caussa idonea et suflkiente , ne aliam prae- 
erea quaeramus, Jam cum tiumana cognitio syn* 
hetice oriatur, et ab eflfectu ad caussam adscen- 
ar 9 umus rd caussa idonca rcpcrta 9 non alian 
cquirit. ^ 

7» Reliquae rationes ex eodem manant princi» 
io« &implicitas Naturac ^ qua effectus varii ex 
no et simplici initio proficiscuntur ; tiujus igi- 
jr simplicitatis per totam naturam dominantis ob« 
srvatjo nos pauUatim eo adducit , ut totam natu* 
im ab unico subjecto summe intelligente effectata 
lae arbitremuF. 

8« Ufdtas Mundi. quae quidem duplici sensa 
rcipi potest \ primum ut non nisi unicus mundus 
sse possit; quod quamquadi per se vanum est^ 
Lmen apud nonnullos homines, qui vel Mun- 
um complexu rerum creaurum deflniunt , vel euoi 
ptimum et proinde unicum esse statuunt: apud 
os igttur haec mundi unitas aliquid ad Dei uni» 
uem valere potest : vid. Sect. V. Deinde Mun* 
Qs ita nnus potest dici, ut omnes ejus partes ad 
Dnm finem tendere et communi vinculo connexae 
iw dicantur. Hinc quamvis hoc untum neces* 
irio consequatUTy mundum uno conAlio factum 
^sa ct gubcrnari y neque utrum hoc consilium in 
Qo sit subjecto^ an in pluribus; umen paullatim 

Ub 5 ab 



49^ 



DISPUT A TlO 



k 



«b nnittte constlii td onitttein Snbjeeti dedl» 
• btntuT : ▼eluti tb oniute generis td ttAiteD «k 

.|eai : vid« n. 4* 

9. Ulterius piogreditar rttid. CniDemiedt 
■CaussMm ueurnam^ s. Deam, esse: hMC cntm 
-qutre in uno sit sub jecto 9 niilla BoHt ndo is 
cesstiit cognitt est t neqae eriaai , qutre a li pbii 
Lsibus si€ s^b}octis. jfsa si tUqaid siae fiBSam» 
ccssaria statuendum est, hoc, quotd ^os tei poi r 
4e8t , minimum esse debet. Igitur pMm mm tn 
iDmSj guam muish 

. 10. Porro : cum necesse sit , ctusMi dfqsMi 
^esse efficientem aetemam : litec ctosM tt it piiii 
-ciortbus, quam in ono sit subjccto, fied tet 
iquit: ut in pluribus quam in uno sit, ndo iifiUi 
nulla est cognita. Igitur fosius stsms M /tatff 
' quam niultii 

II. Hae rationes non tantum eo niiienmt,tk 
^ic Mundus caussam , quare sit , positim hiM 
4)otius in nno Deo » qutm in multis : scd eo pe» 
ainent ^ ut omnino unicus duntaxat existit Dms, k 
iiuc tandem accedit tlit rttio ex prifidfk emiss0t\ 
rum^ s. rationis sufficientis, quod semd idBiist 
multitudine Deorum , nuUum exitum fqNiiie ^ 
test cogitatio nostra. Neque enim est ntioi 
«quare si duos statuimust non etiam tres^ deccii 
centum , myriadem etiam Deorum sttniaaA 
<}uod recte monuerunt etiam Boehmias Metipil 
$. 7ia. et Reimarus (tM)m(^m^( aBO(MlKiMl) ^ 
iV. %. %. $t ante eos Lociuust 



t , 



m\ 



A« 



DE UNITATB DEL 4{K 

kic {ghnr facmro est» ut ndones, quae sin« 
eteQmn prdbabilhatein «Uquam habercnt» ta« 
ctt» pauUatim deincepe hunanam meateak 
rent» nalversae roagnara Qancfscerentur firmi^ 
B. haqae humamiro gebus convenit in ha^ 
esEtlty 'Unictim diintasat esae Deum. Ejus 
entiaeplerique omnes honffaes magis minusve 
mes percipiebant ; ita quidem ut magis uni» 
is coQRise , quam singulas distiscte intellige- 
Neqoe tantum Veteres nullas raagnopeni 
sententiae adtulerunt demonstrationes » quod 
per se satis haberet evidenciae ; sed in ReceM 
bos etiara fuerum qui iUorum modestiam se^ 
entdrclari viri» veluti ycrusa/emus inlihroi 

lomea indtdit Secrae^ungcjt i^btt Dte t^omfim^ 

WCiHff^im M 9te(f9f(Ht , et aUi« 
ibetis» V*. V» Cl. , menm de hoc loco seAten^ 
» Qiu bI oertior ftrmiorqoe ad Vos delata fiiet 
vehementer profecto laetabor de Metaphysi^» 
lisciplinae iocremento , et satis magnum ope« 
neaefructum percepisse me judicabo» si mea 
is disputatio aUqua parte satisfecerit, Equi^ 
affirmare possum , me hoc unum spectasse, 
I loco a Vobis posito» tamquam ia exemplo, 
iderem » quantum errorum asseverandi temeri* 
tperversum demonstrandi studium pareret;si 
: aUos ad rectam rationem revocare possem^ 
i si vero sint , qui me de Metaphysica disci« 
i male meruisse exisciment, quod eam Mathe* 
;4 oecc9sitate privar^ studuerun : non meaui 



^ DISPUTATIO DE UNITATE DEI. 

voluDtatem , sed reram ntturam » iccasent Apil 
me quidem et plurimos tlios sttis habet anaoD- 
^atis illa evidentia » quam sive probabilitatem siie 
verisimilitudinem vocent , de nomine qoidos om 
repugnabo ! dum concedant, in ea tanttn essefif* 
jmttatem , quanta in certiasimis firmissimiiqiie ie« 
bus humanis , et quanta possit esse iUa , qoae pro- 
2|me ad Mtthematictm necessitacem accedit. £t 
yero recte ad Vos utar Plttonls oratiooe, qote est 
apud Ciceronem : y^ Qtfocirca si fortc d$ Dmmm 
^ natura ortuquemundidisscrentcs ymitmidfiU 
^ habemus 9 animo conscquimur , ut tota dUuciJt 
^ ct planc cxornata oratio sibi constct jaisom* 
p ni part^ secum ipsa conscntiat , haud scnc trit 
99 mirum : contentique esse debebitis 9 si proiMBi 
9, dicentur. Acquum est cnim meminisse^ et m^ 
^9 quidisseramj Aomincm csse ^ ctyosquijudicetii: 
^9 ut sf probabi/ia diccrttur 9 nil ultra requira^il^: 



\ 



o 



».. 



tl^ 



K 



DISPUTATIO 

qUA£ PRAEMIUM REPORTAVIT AR-' 
NO MDCCLXXXIIX. 

lE QUAESTIONE PUBLICE PROPOSITA, 

p QUAE FUERIT VBTERUM PHILOSO* 
,, PHORUM,INDEATHALETEETPr- 
,9 THACORA» USQUE AD SENECAM^ 
„ SENTENTIA DE VITA ET STATU 
,, ANIMORUM POST MORTEM COR- 
9» PORIS/* 



LD VIROS NOBILISSIMOS ET ERUDITISSI- 
MOS LEGATI TEYLERIANI CORATOUES. 



»X ACTIS SOCISTAT. THEOLOO. T fi Y- 

LER. T« IV. P. I9 sqq. 




* J ■ • 1« S *Va 



-4»« t>»L>«Ml «sttt i*tag 



i 






» I S P U T A T I O 



D K 



Q U A E S T I O N £, 



LB FUERIT VETSRUM PUlhOSOPHO^ 
Mf 1ND£ A THALBTK BT PYTHAGO- 
1» USqUS AD SBNBCAM, SBNTBN- 
lA DE VITA £T STATU ANIMORUM 
POST ifORTBM CORPQRIS. 



mm 



\\h ftdle est res , qvae nentem hutnandtil attA 
[ns attitigat aut vehemeQtius commaveSit, 
1 cogitatk) de ipsius post hanc vitam condi- 
: et statu. Nam , et praecipuum ac propriutft 
inis e^ 9 non brotorum instar praesentibok 
eri 9 sed in f nturum prospicere ac res absen» 
nentis icogitatione repraesentare : et habet re^ 
post hanc vitam obscuritas eam vim , ut men* 
incertft ferum exspectatione soIMcitet ac siia^ 
am tdieat. Igitur reperiemus , inde ab inctt- 
ilis studii Phitosophici , ita quemque Philosiof- 
D pltts operae in hoc loco tmctando posuis* 
ut quisque Ipse aut huiAaniie nattirae aut VhU 
>hiae -m^jorem excellelittam cribnisset. Ergo 
fortasse, qui putent, ab innumerabilibus Phi« 

lo- 



496 



DISPOTAtlO 



CtfB 



losophi8 9 quf ^ost hottainuili mftindritfll 
hiinc iocum tandem vel pertncfatum vd itt 
ctatum esse, ut operae pretium factum sit. 1»' 
mo vero, moverunt multum, promoferam p» 
rum. Nam in eam quidem partem praficeroDti 
m rationibns aut certis aut verisimilibiii cSce- 
rtnt, esse aliquid prst hanc vitam, neque 
corpore Animnm exstingUi : hoc tamen oEi 
qujle esset, qnae vita et actio Animi a corpores^ 
liiri ac vcluti nudi, nullft etiamnum bumaniin|»< 
nii acie pervcstigari potuit. Neque tamen boc 
valere debet , ut totam hanc quaestionelD umqaA 
ir^xplicabilem rclinquamus: contri^ mgis etiii 
smiiia nostra incicari par eat, ut $- nisi perraii" 
mus a(i ijus exitum , saltem aliquot gradns proSBj 
ranius. In primis vero utile et jucundmn cst 
^noscere, quantum in hoc spatio profeceriBi 
teres » qui plurimos in Philosopliia progreisoi 
buerunt. Nam, aut aliquantum promove' 
erroribus illorum cavendis» verisqueinvoitiiy 
uti vestigiis , persequendia : aut , certe ipii 
^ressuum observatio voluptatem nobii pirict 
que ignorantiae solatium adferet. Qoue, qoo 
audivissem de quaestione a Vobis , Cliriiuflii 
ri, ad disputandum propositft, ejus dcgintia 
continuo invitavit » ut experirer , si forte in 
tractatione aliquid efficcre possem ^ quod Vi 
judiciis probarem. Ceterum , antequam £i| 
tionis initium faciam f committere nequeOf 



DE IMMbftTXLltXf E^ Ar*IMl. ^ 

sfl ratione tc vii bi^viter AXctvi ^ te lejes re« 
Am s 4^8^ I(>se in disputando 'sequtr. 
In memorandi quftque Philosbphi seiltentift 
t animtdTertendum est , tttrum et ex coiki- 
i opitaione, an ex Philotophicft doctrinft, teii' 
1 tjant, Systemate» produncittt sit. Multt 
i dittt- scriptaqu^ sunt t Pbilosophis^ qute 
condnuo pro partibus doctrinae eorum htbto* 
unt, vdati Apophtheg[fnttt ^ Epittolae, et 
Et ttbrorOm ab iis scrtptorum duo tunt ge^ 
: ailii 5unt Esoterici» In qiiibut intetioretn 
I doctrinam expofiueirunt $ alii sunt Eteteriei ^ 
[uibuii comknun^ allonim sentelitiam secutl- 

• *Itaque di&tingiiendum tfX^ quid Phiioad* 
\ 9 ta&quam Philosophus^ qUid tamqutm Unud 
lultit tttdiderit. 

• Qaum Philosophi sit dem^Hitrdi^e i non 
o Videndum quid stttuerit, ised etitm qtiibot 
mentis iliud, quod stttuit^ demonstrtverit. 
!• Igitur Philosophi secundum tetatem et ise» 

recedsendi 9 et t triplici parte spectandi aunt: 
1001 9 an statuerin$^ Animum supertsse cor^ 
^* dfmdt^qualem iilutn statum informaverini } 
que , quibus argUmentis hane tehtentiam tu^ 
trtti^erint. 
/• Et quafidoquideih tou htec Veteniio cogni^ 

unice petenda est ex Veteribus^ noa quoque 
c disputationem ab eorum fontibus ducemus. 
Q quod recentiores contemiiamus; sed quod ju^ 
nnus prtestare^ iis tataqilam «ociis potius^ 
'^ol. U. U qutQi 



4fi 'Dl»f.«T ATI:0 . 

qpam ta»qii&m. dueibusy uti. Ita iottph 
tlien& auctpriute ac prfM^jidicatis opiaionibi 
atnim ipsi jndiciioir aequemur. 

V. Ergo primum , naterit coogefendif c 
Dondum ab aUis prolati esccitandi sunts qooi( 
dem ^us fieri potest* Multa enim aAuc 
i|i Veterum monumentis, nec omnit aib; 
lit recentiornm diqgeoruu 

VIp Criticft quoqtte imimadversioBe opn 
in auctoritate loconim^ quibus pio testb 
mimnr, aestimMid&. Ita^que videndum de libi 
quo lociis eistat^ sitnecne auctoris ilKify 
nomine fertur , et skne auctor ipse fide Stifp^ 
. VU* Porro auctorvm locis adbibendt est 
iQterpreutio 5 nt venis. eorum sensns api 
Quae quidem interpretatio duplicis est genei 
tera, verborum, quae a Grammatic& nti 
linguae cognitione ducittir : alteray,rerum , q 
ci yis aperitur, ex auctorts vel sectft, vel 
liari ratione ac consuetudine. 
. yilL Harum autem.legum ita rationembi 
non ut ad eas singulas^ unumquemque lecaii 
plic^, quod^ profecto, infinitum sit^ it 
acribenti , et V obis l^efltibus , sed ut qis 
quidem semper observem , diserte vero bcis 
ciliori^us adhibeam^ Ordinem denique htu 
qiiar.f. ut secundum temporis seriem aectaroo 
c^f^nes notentur: et primum de Thakte 
fiieis usque ad Socratem expouam t deinde d 
tbagoricisy et, qui ab iis profecti muaty l 



k . 



DE ittAOktALf fAT& AftlML |9# 



i de^StiiRite', qiiiqiie ab €6 fltalerant» Adh 
9 PeripiMcicis , Cynicis ^ Stdkis , Bpica<i 
: MiBif nsqiie td Cicerottttt^ tbin aisputt# . 
dednoutt a Cicdrone ad Seueiiili. 

. SECTIO L 

I 

J)e lonicis PAihsopAiu 

m 

iooeni^ de vitft quadam Afdnli > cotpoH sn* \^:J^ 

looicii 

i^ tntiquissimi aerate tpndGlraecos vigui»» 
tat ex Hoaero et t)ninibns ▼eteris aevi mo* 
ls« Caussae ^ quibus fiictunl est.ut iita opi« 
nre in Graecft gente dbttiiinifetur^ fuerunt 
rales et ciriles» Quare» qui eam sbli mo*' 
aturd in hdtninuni mentfbus exstitisse di^ 
nihl qnidetti multo magis probantuf , quam 
qu8 originem vel ab Aegyptiis, vei a Chaki 
^ iliutlde petiinr. Sted ege> totam hanc 
>iiem phietermitto , ^uaai Vos tndices ab 
piKatione exclnsistis. Satls hibeo anctori^ 
1 Cicerone» qui (Tusc. L 13 ,140 ait| 
m Jk antmortim immor$itUtMt$ non a Jk^ 

sed itb tpsd naturS^ profUiici\ et legis m^ 
yim abtinereu . w ;. 

quum doctrlna de AhiffloMiA imiliortAli* llMiii» 
t reliqul naturae cognitid; a PoetSs^ afe 
ps, seu OrphiciSf mdi ^inervfl trtctati 
eistitit circa OlympiadeA XL TdAtti 
s in lonid, qui majore valeret remm nata« 
identil , eamque ad vfam wt rationem 1 M 

li % m 



5M DI«PUT4T10: 

^^,^ e^ PhilospphiBavi piethoduiD ,. exi|ge<tt. H 
Tkaics. tcRaerit dc ADimi post htqc . yitup statn » 
pretium est accuratius ft ubmuj^ qMcrer 
et auctor . Pbtk«Qphiae habetnr^ ct.ab iiiii 
putationis patebit » quani difficile sit io tiDi 
fiutnentorum jactur^ de Vet^tn phcids st 
Eum sutuisse Animos esst immortaki^ pi 
cst apud Diogenem Laertium I. 24« Imn it 

IfTi X^^Aoc::i'r«fiynfl* i« e. „ mmmlHei 
utfU 9 mm .prifttum dishsc aaimds esse 
4aks: in qmkus. es$ Choerilus poeta^ Ui 
jungendus eat.scfipiQr de Plackis Philosoph 
iiui falso Plutirehi Bomfaie fertnr « IVr a; 
ut solet) defcripsit Stobaeus in Eclog. Ph; 
93; ejus l^eiq suiit verba: e^iA% «rf^liM 
rog rl^if ^x^f ^iew dnKfpifnp i} airmknifi 
^j Thalcs primus preminciairif^ astimam es^ 
ram guae ^sen^per mfiveatur^ yel quae 
stteveatJ^ Rftulit idea ex^guA, varietatc 
•ius m libro de Naturi Hemii^if» cap. 1 

mitonhifroi^* > .e» 5, Thaics cnim primusdtxi 
mam cssc quid^ quod Hmpcr ptaycMiur es Si 
•Ki.. mertcae.^ ^ ^be^oretus vero Senn^ V. 1 
JB cujus verbis. referendis falsam* lectionem 
c^t Mfnagius i4 JDiog. Laert. VIIL 83., 

.Tbtod^retus ez iisdem fontibus faausisse e 
ifim scripsisse videtur; ut hoc dixerit ,, 



DE IMMORTALITATE ANtMl. 5^1 

ter v&cdfit animam naiurdm ' fuae semper s«ce. C 
temiur^ His ^ergo tesrimonlis quis non cre* nalviu' ' 
r, de Thiletfe saitendft conscftre? Nain Ani« 
in dbdt esse immorralein : rationes adjecit , Ani« 
m iiiniinim r esse naturam ( id est r ot hodle lo« 
uitiir , sutsianfiam) quae ae ipsa- m^veat, sem-* 
rve momtur, vd utnimqae. Verum enim.aa« 
frirM illorum te^imonioratn gravissimis dubl- 
ionibus, nisi toUftur, taqien minuitur. Et 
Kiua quidem' Choerilus , ■ quem auctorem sequi- 
Diogcnes Iiraertius» nnde faanc .de Thalete no^ 
•m babiiit ? utrum ex scriptis Thaletis , an- er 
litioiie' niemqnae? Atqui antiquis jam tem- 
jbas dubitaturii est , ah qupd scriptum reliquis» 
Thales, etah ea, quae tum sub qus nominp 
toncttr, ab ipso conscriptg essent; ut refert 
igiebes- Laert. I. 95. Eum nilde Philosophii 
Ipciun leliqnisse aflSrmant Aiezander Aphrodi* 
isis in Comment. in Aristot. Metapb. p. la: 
emisdus Orat. XX Vb p* gij. et Simplicius in 
muBent* . in Ariatot. Physica p. 6« At vero ex 
i I jbro iU Princspiis locum excitat / Galenus 
m« yilL p« 513. Et alii quoque mentionem 
iMt €]us librorum de Naturd: de quibus ali^ 
Ui cognoaci possunt ex Flibricio BibU Qr. VoU 
p. ^39» et Bruckero Histori^ Crit. Philos^ 
ou I. p* a6i* Nos vero oequamur Arisfote^ 
t^ auctorem et. antiquum et gravem » qui , ab 
jo cUsputattonum 9 ferc antiquomm sententiaa 
firre aolet, atquQ lioc nomins jn pta^puia f<m*» 

U 3 * 



504 DISPUTA TIO 

j»et.L Dcum: uniycrsum mitem mfdmmtum €$ fk 
lHtieii dmcmofdbus essc : et pcr Aumorem , gut 

.sUmentum est^ permeare yim DMnamfumik 
ium meyeat.*^ Denique a Pluurcbo ivt Septoi 
^apientum Convivio T. Il^ p. 163. Thaks ici lo> 
quens inducitur , ut ei tribuatur . eju^imidi MQtoi- 
jtia : ,, in maximis ct praecipuis Jdtmdi pertiius 
^habitarc animamp qud Dcus ut^ur tamfim 
imtrumento ; igiiur Deum anima/iius §ueque nfii 
Camquam instrumentis 9 quippc quae sitsfcaftk 
vi Diyina.^^ . . 

Atque ez his omnibus «rbitror colligif hsask 
fuisse Tbaletis sententiani , jtnimas headmm esse 
partes animac mundi^ quaetoHim uniwumw* 
yeat : igitur non cum corporc exstjnguim Et ciui 
•Mc sententift congruit alia, quae ipsi tribaitsr^ 
scriptore operis de PJacitis PhilosophtL t. »7^ 
les j Pythagoras , Plato ^ Stoici^ statuunt ^ 
menes esse substantias animatas: esse quoquc Bt» 
roas » animas quae ex corporibus discessisseat^h* 
ms quidem bonas » malo^ ycro malas!* Hoc igins 
placitum nihil habet quod concUiari neqoeit cum 
iis placitis , quae Tbaleti oninium conseosa vin- 
dicantur: neque possum assentiri Bruckera, 4^ 
Hist. Crit. Phil. T. I, ^.474. suspiqatasat,ik 
lud a ratione Thaletis abhorrere« 
Kpfmeiil- Eidem fere aetate exstiterunt duo clari viri, 
quos silentio praetermittere non possunus. Alttf 
est £PiM£Nio£8 Cretcnsis, de quo pervulgitt 

fuit fiibula , cum per multos annos in iovis I^ 

ctjei 



DE IMMORTALITATfi. ANIMI. 505 

■ci aotro donnivlsse, et cum Diis immortalibus 8e.ct.|,. 
pisse. Qoft fabuli nil aliud significavit » judice ThakcfcV^ 



• . • fc 



flULimo Tyrio doctissimo Platonico 5 Dissert. XVI; 

I. quam , Jtnimis nostris hanc vitam essc som^ 
flfl», nec vcram yisam. Quam sententiam poat? 
^ cdebravit . Hera^litus. Alter est . p h £ a b^ Pherecf^ 
iri>B 8 <ex Syro insulA ortus , Pythagorae magi- ^^* 
Br* qui, ut ait Cicero Tusc. U 16. psimum 
aRT/ f fU0d qtiidcm litcris cxstet , ammos essp 
wmismm sempitctnos. Quod ita accipiepdum 
K, eam prijauQi. fuisse eorum qui I^anc sentem 
Lfl diserte literis consignassent. Sqd eam aa 
Bwnentis cooifinQayjerit, et quae fueriot ijla ar? 
kmknu, quum ; Pberecydis liber perierii et aucto* 
B ttceant 9 ignoramus. 

Tbaletis discipul.ua f uit ANAxiMANDEiti AnazliBii^ 
fti^ ut; quidepot perhibet eruditus scriptor The« 
Lstius, primus fuit, qui de Rerum natura 11« 
iun . acriberctt : Or. XXVI. p. 317. Huic suc« 

Mit ANAXJMENSS, CUJUS UUllum SCriptUni AnaxiillO^ 

lase videtur» neque de Epistolis ad Pythago^'^'* 
H, quie aunt apud Diogenein Laert. II. 4. 5< 
bitari debet» quin ex Sophistae officind prodie? 
Mt Hi de Animft quidem Thaletis sententiam 
tinuisse videntur. N^m veteres scriptores, ut 
ne aliorum , ita horum ea in primia placita me^ 
ftnnintt quibua a magistris disyentiebant. 
Aaaximenis discipulus fuit anaxagoras, Anaugo« 
i , ut de Diviuil naturft praeclarius veriusque ^' 
Uit quam priores, ita de Animorum immorta; 

U 5 ■ U? 



|06 .01 9 T UT ATIO 

tccc I. littte disertias mtidsse videtor. DiciiMS 

iMMf»- ^^^ ; ^^ ^^^ ^^^ ^ moniuMnti aoo < 
'*'- Sint forte quoque , qui negeK eoii p 
de lioc loco sensisfte. Nam primum qflide 
to eum in Dialogo Pbaedone , qni cst de 1 
talitate, reprebendit» quod qnuai cgRpei 
set , Universom a mente gubernari et coon 
€sse optimft raticme » tamen iil ezpKcando 
etrandoque hoc placito nil eflFccerit, quod 
preti^m esset ; vid. 9\%U Phoed. p. 393. 
ficriptor de Placitis Philos. IV. 3. et 
ejusmodi Aaaxagorae sententias refert, 901 
norum' immortaliutem tollant. Sed hK < 
tiones facile solvnntur : et quae tx Pteto 
prehensione ducicur dubitatio baud dilBcil 
bet responsionem. Hic enim AiMttagono! 
faendit de alf& re; non de negaH sut la 
ti immortalitacei quam si negasset sut lab 
set, Plato, in boc ipso argumaito ec i 
Anaxagorae reprehensione versans, illad 
et commemorare non omisisset. Quoda( 
Scriptore de PIac« PhiK repeticur dobioiD » 
animadversione diluitur. Prior locus est 1 

i. e. y^ Anaxagorti autem dixerunl atdtm 
^ream et corfus.^ Atqui Stobaeus in 
Physic. 9 qui ez iisdem fontibus sua haus 
fuf omittit» ita quidem ut appareat eum 
veterem codicem pleniorem: ita enim rel 
'93. •Ay«|^rf/Wj •Ay^rf 'fcfrw » •A«6<AtfCf 



DE lMMORTA|.iTAIV tVl^IMI. «oj 

4trcMiiys 9 JJfiogches j^ dixcrunt anifnam ci- ^^^ 
Srs^f*^, Porrp Anstotcles de Animl L, a, "^ 
ciUD 10 eonim genere popit,^ qui Aniqiaiii 
• Ulis^ proprietatibus d^&Menmt , m9$u , sen^ 
^ U^^nUtV i«. ^* abstmid Qorporca^ con^p^ 
r/. E; hoc quideoi satig e^c ad refellenduoi 
ren Iqcuoi, quo ttaditur » . Anaxagoram dixist 
arumam essc corpus^ Posteripr locus operis 
Ifcit. Phil,. Vt a5« bip efft ubi Anazagonii^ 
io de somno. r(^ertur 9 et boc adjongitur, «fy^ 
^ i^^^XSf tdtfOTw r^y hax^pia^^ Haec v^rl^ 
xunt cua interpretes dpctos ej^s operis, tum 
[ejum Histt Pbi|, T* (• P* X04: et Brucke* 
Hist. Ciit.Phil, T. l.. p. 514* Accedit ali^, 
ultgSt. ^ viris illis non observ^ta, quod com? 
or oppris de Placitjs Phii,, qui sub nomioc 
ni latet, jdem iis4em vi^i>i9.\de AnsMgpn^ 
it^ Tom. iV. pag. 437, Ediu BasiU Se(} 
que Iqco sliquid GorruptelAe .au^sse, facile 
nt qui usum habent Graecae d)ctionis« Ne^ 

hoc a^ius quisquam veterum de Anaxagor^ 
ibuit, neque conciliatur cum rdiquis eju^ 
tla , scparationom cssc animas mortcm^ HaeQ 
I est sententia horufii verborum, quae con« 
Graecae on^tionis leges in slian^ sententiani 
pretari conatus est Pruckeruy. Nos vero 

totius )oci ratione et connejiione in eaoi 
scturao) inducimur , ut put^n^us , vocem ^A^ 

g f qun^ mM. sequltur , a Ubr^rip vetere pnUs^ 

•aia 



de Aniniil, haec ejiis placita met 
Laiinc rtferamus: y,yinoxagora. 
animam ttixit esse illud qttod 
itfoiliter itatuant , ^uibaf quit/em 
ttim meveri d mente^ Porro ( 
xagoras mn magtwptre mtntem > 
gtiit : multii enim locis mentem t 
Seni et Rectl: aliis' w* loeis ■ 
Idem eite atqufanimam ;' menten 
hii animalibus ineiie, et magn 
yiUoriias ef Xonettioridui." ■ £ 
^ Vnus Anaxagoras mentem die. 
patientiit et ttihit ctmmune hab 
elemenlis" Conjungatur alia Ai 
fodem ctpite %, 21. et Lib. III 
et J2. Denique Stobaeus Eclo 
eum in iis ponit, qui statuunt , 
secus in corpui [ifiseri." Notai 
mentem et artimamt wSv et ^/^ 
losophts ita distingui, ut hacc 



DE IMMORTALITATR AOTmI $09 

ib tributam- opiniDneni, Mimam:esse'difciiA9i ^ett.u 
m generis: quippe gravior esc Aristotelis au- jTnittidJ 
iritas 9 quft constat Anaxagonun statuisse , ani'^ ^ 
m nihii commune habere tum reliquis elemen^ 
A. £t illa oplnia dp anlmae aered naturd falso 

eum relata est ab aliis, qui in hunc errocem 
iQCti sunt pnvi^ conclusione , quum cogitarent . • 
nximenem statuisse Deum csse infinitum aerem^ 
lixagoram autem ejus discipulum animas dixis^ 
f§rtes Dirifi^. mentis esse. . Verum quiden\ 
Wpque: sed perperam inde c6llegerunt, An^. 
|0fae, Ut Anaximeni, pUcuiase, Deum essq 
loitum a&rem, et animas proinde aerii generis. 
^ Quod si ergo ex iis, quae protulimus, sumnit 
pclusionem ducamus: quod si etiam reputemus^ Anax. 
i jDpuituiii esse -a Veteribus de dissensu Anaxa- 
rae a Tliak^e in sententi& de Animorum immor* 
iate: hoc< omnino videtur qus placitum fuisse 
ardmas et hominum et reliquorum animantium 
rtes esse mentis illius summae et creatricis , seu 
el; igiUtr non cum corpore exstinguiJ** Poasit- 
J5 .buc revocare dictum ejus quod est apud 
og. Laert» II. 7. Interrogatus a quodam , „ nnh 
ne tibi cura patriae est ?" ^ "^^^ v^^ 9 inquit , 

maxima quidem:^* monstram digito coelum. 
d apophthegmatum incerta est fides , et plerum* 
le ad vulgi captum^ non ex doctrini, seu sy* 
smate, pronunciantur. Quare malim, si quid 
leterea opus sit auctoritate, diacipulum ejus 
oripidem, de scenft Philosopbum^ adbibere; EuHpidei. 

apud 



$xa 



DISPUT ATIO 



g^ j^ tpad quem frcqucntet suiit aciitentiie dt ^rit^ 
looid. pf^st corporis mQrtcm vigtmc cf cogitmttc, Bl 
qoo quidem irgumento nobii non dioeDdoBi ei 
post ^regiam disputttionem Vtlckeoiriiy fit 
tummi , in Dittribe td finripidit FftgaoB czp% 
VI. p. 54 ct tcq« . 
Diogeiies Alter fuit Antximenis discipoliis ntoointl 
^^^ ApoUoniates ^ qui , mtgittri ezenph) » tCitij 
pro rerum prineipio tc Deo htbuit* Ittqne dj 
Animam aErem essc ttttuit: ut ditctte tesonli 
Aristoteles de Aniraft Ltb. I. ctp. IL S« 2jii 
^ Diogcnes , ut alii quidam 9 $tanri$ smmcd\ 
issc acrem ; quippc qui putarci ,• airtm ciw cHtt 
omnium subtilissimum ^ tum principiumt a^ 
pterca ahimam pracditam cssc cognitiom et mH 
tu : cognitione quidem , quia atr omntltm prlmd 
tsset: motu autem^ quia acr suMMstima ad 
cmnium rerum.** Hunc locum non memcnfii 
Bruckerus Hist. Crit. Phih T. L p. 517« ubi H 
Diogenis placitis agit: contra ex Scriptore de Pii< 
citis Phil. IV. 5. et V. 15, refbt Dioge&eti ^ta* 
tuisse M ^nimam habitarc in artcriosi etrHs cc^ 
yed , quae sit spiritualis : et ardmaiia ncsei inc^ 
nimata^ atque insitum calorcm ^ simulctqocno» 
tum sft animal , animam in puJmoncs anrchcn^ 
Horum igitur pdsterios perpertm redditum cst) 
nam nec in Graecis )ioc est verbis , et et ex I^ 
do*GaIeno corrigenda esse, recte monnit Ccrsf' 
nuB , ita ut sensus sit , non animam ri^y ^i^^ 
quod nec in Plutarcho legitur, snei firigidtssc r) 



DB mMOR.TALITATE ANIMI. 511; 

■m)v tn pubotnfm aUrahi. Et CI11& Pseodo-f*»^ ~ 
luthas Dos 'Significett cnjus DiogeDis hte sunimf 
: optDiones, etedcmque mimine abhorreaQt iDiof, 
leonim doctrioft , contn. quam putavit Bnicke- 
, ut iafra videbhnus: haec Igitor cnm ita stnty 
ctxot bas opiniones potiua DiogenU Babylonit 
lcl, qu«m hujns Apolloniatae fnisse. Ergo ec 
xdiqul Dio^nis dociTinfl et Inco ArlscoteHs 
^nir, faanc fuisse illius sententiam , „ ani' 
», quia movtnii etcogitandi vim habeat,par- 
I sue airis iUiuSt qui priaeipium rerum aa 
m aietf igitur mn cum corpore esitifigui." 
ntijnus in hac lonicorum snccessione fuit So- ^^ ^^ .^ 
ds HMgister archelaus, qui quid pecu* 
iter.de hocargumento senserlt, a certis quideiu 
loribus DOD traditum est. Nec tamen rcpugnent 
jEkero, qui ex Pseudo-Origene hanc' ei tribuit 
rioDesi , mentem omniius innalam etse anima* 
•Xi iKm et eorptra emrtfa uti mentCy alia ci- 

alia tardius: vid. Origen, Fhiloaophuineaj 
> IX. p. 890. ConveQit enim hoc cum reliquo- 
I looicornm doctrini. t)e Anitnae vero posc 
e Tiun sutu , non dissensisse videtur a magi- 
I Aoaxagora ; quippe nec reliqua ipsius placiu 
1 ditsendre cogebant, nee Veteres liujui dis- 
rfta mcBtionem fecerunt. 
Bqne, si cz lls , quae hactenos dlspmavimns, 
t coDClusione lonicorum de Animac poat mor* 
>tutu opinianem colligere velimus, reperienius gmnmi 

buc Rdlrc: „ Animam hemimm eiss partem ^^^^7 
meii' 



5» DISPUTATIO • 

secu 1. mehtis iUius divifiae^ quae omnim fermeant^ 

JJJJjjJ^ que animaret ; igitur Animam post cerptris mh 

tem superesse prepterea quia pars sit ilUus me$A 

drrinae^ De ipsft vero conditiaae ▼iiae poit bnc 

mortem , aut nil prodiderunt , aat nil prodiruB A 

nostrtm mcmoriam venit. lUud tamenyquiaiqoaai 

non diserte pronunciatum est ab illia , tamtD et 

coDsequitur et intelligitur ex iis qoae pranDnciai 

sunt , Animabus conscientiam sui et quasi persmt 

censtituram 9 nec eam absumtum iri reditu eami 

ad divinam naturam. Ceterum lonid Boo, fW 

ti postea Pythagorici et Platonici , Animie iniffloiii 

talitatem tanquam fundamentmn doctriniesnere< 

lebrarunt. Sed tamen eam tenuerunt, qitippeqoie 

consequeretur ex ipsorum doctrinft de Piindpli 

naturae 9 in quft potissimum elaborabant. 

Atque haec quidem 9 deperditis omnibusIooM 
rum scriptis, ex posterioribus auctoribus coUan^ 
et, quoad ejus fieri potuit, ad probabilem fiM 
adducta sunr. 

S E C T. IL 

De Pythagoricis PhihsopUs, 

5cct.Tf. Sequitur ut videamus de PYTHAOoaA»! f' 

^^^**"** doctrinam de Animorum immortaliiate id t^ 

mam auctoritatem celebravit. £t quandoqoi^ 

vetustissimorum Pythagoreorum de hoc vfsat^ 

acripta perierunt , et 9 quae de ipsorum et w4 

stxi placitis ferumur, iu turbata suntaposttf* 

i 



DE iRiMGRtALitATfe Atam. iif 

ms scribtoribus 9 ut fabulis quam vero similio- sec& it*' I 

. « , «... pytiuiaQMf 

videamur; operam dabimUs, tit ea, quae ad 

imortalitatem Aniiliohim pertiheht, criticft ratid- 

ddetta , breviter exhibeamus. Primum omniuni 

ctaft buju consilium ^ignificandnm est ex ipsius 

iglne. Habuit Pythigoras magistros dtaplicis ge- 

Tis in ^iIos6^hi& ; alios^ Theologos, Pherecy« 

fn et fort^ Epimenidem : alios ^ lonicds Philo^ 

phos ^ vel Thaletem vel Anaximandrum. Atqu6 

: his duabua discipUni^ eum siiam disciplinam 

mstituisse, haud difficile est ad animadverten^ 

un. Videamus quid intier Theologos et lonicoif 

it^esserit ^ ktque hoc discrimen patefaciamuS 

c Plutsurho , prudentissimo auctore, qiii ita pro^ 

ificiat in libro Oraculorum Deftctu , Tom. Ih 

V* 43^* 1» Omnitto^ qaum duae sint omnis or^ 

b eauisac'^ Qse. inens agens et materia poHens^ 

nHquissimi Thcologi (^sc. Orphici^ et Pottae so^ 

1* praestantiorem celebraruni ^ et omrdbus r^ 

us explicahdis hoc peryulgdtum dictum (5. Or* 

hkum^ adhibueruni: Z%h^ ip^^ 2,tU fJ^vx^ 

A^ VIk xtuT» tlycvTM • i* e* „ Principium lu^ 

Her 9 medium lovis , omnia ab Ipso ;" ad hatti^ 

ttk% autem ac ntcessarias taussas namquam ac^ 

werun$, • Qjst vero postea fuerunt , et Phjsid 

I. e. lonici ) dicti sunt , 4 pukherrimo illo tt 

Mno caussarhm prihcipio aberraruM : bmnia 

^rpoHbui eorumque afectionibits ^ cbtlisionibus^ 

miationibus , mixtionibus triBuerttnt. Qjso fit , tit 

frorumque ratio imperfecta sit : quum hi ( Phf^ 

Voh VL. KlL il- 



SI4 DISPUTATIO 1 

tM n. if^) eaussam ^iaaem ac finalem , iUi {fkm 
gi^ caussam materialem et inssrtimenSalem^igM 
rent yel negliganu^ Igitur Pythagom otronM 
que et booa tequi et mala ftigere studoit; ita m 
dem maxime , at Qtroqne causaarum gcooe mm 
tur. Et a Theologis quidem retinuit DeonB w 
Daemonum in rebua humanis vtin et dkwni 
corumque placandorum rationem, dlfiaidQiMii 
ABimi purgationem , praemia et pocnaa poit hd 
vitaa : a Physicis autem assumsit natone cql 
cationem , nt in rerum caussis reddendia noo Ded 
ex machinft induceret , aed vim rationooqoeflttterii 
ct rerum cogitantium aperiret. CeteruB ke edii 
raiione Pythagoras a Thalete diversus faiti vod 
hic proprie Phyaicus fuit, et in rebuaeriiteodbui 
corporeis, et singularibus versatus est: bic Me 
taphysicus , et ab universalibus ideis et remodi ^ 
corporefl natorA notionibus ad intertorem nitone' 
cognitionem proficisceretur. Immortaliutem §» 
dem Animorum a Pherecyde celebnitam loniconiii 
rationibus accommodavic et confirmavit. Ciceio 
aolum nominat Pherecydem : quod 9 nt jtfli dua« 
mus 9 lonici in hoc loco non praecipoafli opemn 
posuissent , nec inde famam conaecod essent : 
M Qi^od /iteris exstet ( inquit Tusc. L l6.) fk^ 
recydcs Syriuf primum dixit ardmos esse komma 
sempiternos» — tianc opinionem disdpubs gMS 
Pythagoras maxime confirmayit.*^ Sed loflictf 
doctrinae vestigia sponte apparent. Nam Pytb- 
goras , quum statueret esse Animum aechertifl 
igneumve per toum naturam diffusum » hoc 5»* 

0rf 



mMntt^ Mimvs rerum coptiMum tx iideh^ Sgct.' I t ,^ 
/ mnurd decerptos. Auetofes hujus senten^ Wwt^W» 
Hibeaittg'CtM iliosttini Ciceronem: veluti <M 
rt^ %U \^ attdiebam Pytkagorum^ Pjthago^ 
M, iftP0/as paene fiostros^ qtft esseAt Itdtiei 
lapM fit^a^ nominati\itxtmquam dubitas^ 
fii/m M-tativersd divind mehtc delibdtos atii^ 
ketitrmut.'* De Nat. Deon L ii: ,, Py» 
rm9 cenitiit ( Deum ) ahiiM^ tsse per natu^ 
ferum jmnem intentum ot comnteantem , «i 
funH laMmt tarperentur.^ iA quem locunt 
dsi Dtvisius» qui plurtt ^totulit^ Non est} 

de P3ftHigonift doctrind d6 Deo multa dlc»^ 
j ntis €st atl nostrum institDtniH , animos ts^ 
martalis ^ siqufdem tim pdrtits sUbstaHtiaM 
Qc: conferatur Diogenes Laercius VIU. t8i 
loiqiie locum Menagius. Sed Anima humaut 
cx Boli substantift divinft cdttsoit t nain duai 
L panoB ^ roeliorem ae rationalem ^ deteriorein 
i itratibnalem : ut Pythagorae sententiam me^ 
t CicaifD Tusc« IV; 5^* et atii quos ibi lau^ 
HVJsiUB. Quibus adjiingendtts Pythagoreut 
uiiit Locms im libello deAtiiAiA Mundi pb 

(edit« Pitton. Ldgdun. ) qtii tit: ,, animat 
tnae atia pan est mtlior ^ tattonalis , intet^ 
s: alia pars deterior^ irrationalis y insipiens. 
^or ett tSi tmtrS ^m 9 i^ ^^^ ^* subsrdn/d 
rao^ imnmtabiiis sibi sempetconstamis : ea in^ca^ 
eotlocata est^ 4tt ei retiquae partes sersiiant. 
irior est Im ri; ri Mpu 9 id est ex sub^tantid 
irae mutabiiis et inconstantis : tffusque duaa 

l^k t mn$ 




fiatiem j m»tcram vero, taniquai 
sitam patienieii) caussam , app 
c* dualiiateiD. Ita prodidit i 
|>hil. 1. 7. et diiertluB etiam Dio 
95> qoi ejuB rei testem Itodu 
historeni, grtTciD.et antiquum 
Hiatoriae Pliiloaopbicte auctor 
quBie de Pythagoricia numeriB 1 
dcanius de Aoimae poat hane v 
ADimae ptrs melior eat immor 
iDortalis; aon quidem ita, at ] 
exstiuguatur, sed ut exstiugui t 
mulEus auDorem circuitus iBti 
partcm vivim puiamque rdioq 
blichus ap Stob. Eclog. Pby 
Proclus CommcDt, tn Plat, Tii 
que Pytbagoreonim opinioae : 
^regium dictum Aea. VI. j^ 

' Domc iot^a diss , perfeet» t 



DB lilMbRTALltATit XrflMI. Svf 

iisi vero Anima cx corpore ezcedcns similitudi- JSfHJj^ 
Di retlnet e^ figuram corporis: ut de Pythago- 
B r^fert idem Alexander Polyliiator apud Diogf 
.ert. VHn si. Et ]iaec figura adliaeret non iper 
li^ptrtiy quae intelligibilis est, sed deteriori^ 
«e cratsior est ct sub ^ensns corporis cadit^ Ce* 
-um opinlonem $ de Animl corporia figuram reti* 
nte, quae jam antiquissimis temporibus in vuU 
superstitione valebat , Pychagoras non ita sim.« 
Uter et i^MMi^ accipiebat , scd cum doctrl- 
'sdI conciliabat. Nam primum , hanc Animao 
Rem ex materift volebat propterea constare , ut 
U Interventu pars melior cum corporibus agere 
Met. Deinde, haec ipsa deterlor et irrationalis' 
|iie adeo materialis pars per totum corpus erat 
uenu , atque ita e]us figuram assumebat : quale 
stet Democritiis , magnus pro flli aetate phys{« 
8 9 statuit; et ad Philosopliiae rationetn expir* 
re tentarunt Veteres, quos de hac opinione me« 
Dm Edltor I^ibelli Plutarchei de^Serft Numinis 
indlctfl pag. 97. et seq. Sed vide^mus reliqn^ 
ezandri dicta apud Diog. Laertium : ,, anima 
corpore exfulsa (hic enim est sensus verl^ii 

wtptitom^ de quo fluetuarunt Aldobrandinus et 
uekerus T. I. pag. 1091 ) ih ierrd per airem 
gaiur^ figuram corporis refhens : Mereuri{tfn 
tam custodem esse animarum , et propterea yo* 
rf Ductorem , lanitorcm , et Terrenum : quod it 
'ducit animas a corporibus terrd marifite^ £t 
ru9 ^uidem in locttm ahissimum deduci^ impun 

Kk 3 m 



5it DI^PUTATIO 

ras ttufem nee puris nee imic€m qppt 

sed a Furiis adstrlngi vinfutts , quae flnft 

ferfringi pessent.^ \vk verteDdus hic locoSi 

toonnullis partibui tnale cepit Interpiti, Neqiil 

vero liic uoua est styus iinpuramin ibiiB||nia| 

tuim migrandum lis est per varia deinocpi corpoq 

vel hominum Td animalium , donec tenpQcki ccO' 

Stitutum circuitum expleyeriBt. Hsec m cckbq 

ta illa Metempsjcboseos nomine Pythagone ^ifm 

quam frequenter memorant Vcteres, Refatipsii 

cum Leonte Phliaslo coIloqMium CiceroTDScf 

3» quod habet locum qui ad hanc opiiiiooeiD pa 

tineat , q^um ait 99 ms quasi in mertoiis fua^ 

dam celebritatem ex urbe aUqud^ sicinhemii 

tam ex alid vitd pro/ectos esse.^ Qui^ pono ado 

s literis remotus est ^ ut ^gnoret nQbilem iDfli 

OTidii locilm , Metam* XV. 152. quo Pytbagoq 

Sd di$cipulos dicens inducitur* 

O genus attonitum geUdae formidine mortis l 
Quid Styga^ quid tenebrasy quid nominafofist 

metis 9 
Materiem vat^m 9 /alsique piacu/a muwSt 
Corpora siye rogus flammd^ seu tabc yMiM, 
^bstulerity mala posse pati non ullapuSMl 
^Morte carent animae: semperque^ priore reSc^ 
Sede 9 noyis habitant domibus 9 vivuntque receftt^ 
JpseegOj nammeminiy TrojanitemporebdU 
Panthoides Euphorbus eram : cui pecfore quudti 
Sedit in adverso grayis h^sta minoris Jtriii^: 

- ' (3 



DE IMMORTALITATB ANIMT. 51^ 

^ffmi pljpeum ^ kwae gestanUna mstrae^ Sect > Ifc 

^er Abanttis templo lumtns in Argis. Pf*«r«*l 

■htfif mutantur , "inhil interit , errat et i(tinc 

m tenlt , Unc illuc , et quostthet occupat artut 

UHtus: ^e feris humana in corpora transit^ 

iqfic feras noster : nec tempore deperit ullom 

ftfme twfis fragilis signatur cera figuris , 

Sr^ man^ ut fuerat^ nec formas servat easdem ^ 

lt iamen ipsa eadem est : animam sit sempest 

- ' eandem 

n$^ sed in yarias doceo migrare figuras^ 

Locum , quamvis notnm , tttuli , cum auctori« 
Ibf tum animadversionis , caussft* Nam pri^ 
lifft quidem animadvertendum 9 eam ab Ovidio 
Iboi sententiam Pythagorae, vanas esse Poeta^ 
mnfahulas dc Styge et Inferis. Assentior, fiso» 
rice ita sensisse Pytbagoram; Bxoterice ita sta« 
isse, non assentior. Nam ,et ipse narravit, 9% 
%vA inferos fuisse, poenasque ae supplicia malo* 
im vidisse; quod apud Diog. Laert» produnt aq« 
ores minime qontemnendiHieronymus et Hermip^ 
iiSy Vlil. Qi» 41. £t Pytbagoreos reliquos ab 

• fabuiif non alienos fuisse, videbimus infrai 
»1 de EiBpedocle ac Timaeo dicemus» £( prudena 
fiptor Pluurcbus in libro de Qenio Socratts T« 

• p. 580. notat t 99 P/fiioiopkiam a Pythagora 
flctam et quasi infiatam fyisse fahulis , appari^ 
^hus^ et superstitione.^^ Peinde illud etiam 
JilM4vM€ndiia ^ Ovidium in ao a PytbagorKO 



j 



I" 



DISPUTAT10 



Kci^ Ui 



tentift abertafe, quod banc Aniniinim per 
pora niignitionem setapltemam osse stitvr, 
nt nullae sint Animae quae aliquando ab d 
aent. Atqui constat , eapi fuisse Pytliigpiie 
pionem, furas anim^s not^ ampJuis (» €9rf$f^ 
inclus^m iriy Sid in atsissimum hcum fd.Vk^ 
Tum genus abituras. Testes babemns cbb liiDiip 
tum Alexandrum Polyhistorenx si\pn laqdi&ni, ^^ 
Auctorem aurei carminis, vulgo ad 
relati ; qui Auctor , qutsquis tandem fuit, 
antiquitAte bayd exiguum ^abet 
baec est sententii^ in fine carminis ; 



i. e« „ iSV* autemy relicto corpor^ ^ inUbertmm 
4herem peryeneris^ eris immortalis Deus^ siotl^ 
ie^ nec morti obnoxius^^ Oenique, ut di^ionBi 
«uctoritatis caussft protulimua Ovidii lecam:iii 
quft quidem parte duo sunt probe distii^oetti» 
«Iterum, dc ipsa opinionc JMetempsjcbose$s^$ittf 
rum, de iUo mirabili Pytiiagorae comocBto, ipo 
pronunciavit sc recordari in quibus anSeahs^ 
tsum corporibus habitasscs. Ac de hoc qaiM 
commento operae pretium est videre, qoft auctO" 
ritate tribuatur Pytbagorae. Igitur non putisdtf 
est Ovidius ips^ boc, poetarum more, fitudsse; 
quippe fuit haec pervulgata fama, et pauIoiDV 

cum Uoratius eam secutus erat , Canu* h O^ ^^ 

Scm 



DE IMMORTALITATE ANIMI. j2| 

iptorto Mtem ejus rei tntiquissiini , quod qui- secc n.' 
iconstet, AriscotelisfereaequalesfueriiDt. Suut ^'^^'^ 
ppe deperditi , et ex posteriorum tantum men? 
necogDitit Dicaearchus et Clcarchus , apud Gel; 
m Noct. Att, IV. II : et Heraclides PoDticus« 
id Diog. Laert. VIII • 4. Priores duo pruden^ 
i fueruDt et eruditissimi auctores : posterior ipse 
oque magnopere enidttus^ sed fabulis ac sut- 
stitioni deditus. Apparet ergo , hanc famaio 
Bse valde antiquam; nec enim sine antiquitatit 
HQritate scripto eam prodidissent Dicaearchus 
Clearchus; sed, quum non constet, utrum eam 
Qlerint tamquam guae yulgo fcratur^ an tamf 
am quac ccrto rcfcrcnda sH ad Pjthagoram; 
H possumus ipsi statuere 9 tribuendumne sit ilr 
1 commentum ipsi Pythagorae, an posteriores 
riptores de ipso fin:(erint. Neutrum abhonet a 
isimilitudine. Nam nec Pythagoras omnem |b 
^ituiis suis repudiavit superstirianem , ut supra 
inuimus. £t similia de suft ipse traosmigratio^ 
postea jactavit Empedocles , quae fortasse , u( 
I fimpedoclis, per errorem posteritatis in Py« 
igorae nomen translata sunt. Videamus jam de 

• 

ft opinione Transmigratioms Animarum 9 quam 
in tenuerit Pythagoras, nullo modo dubitari des 
: adeo constans est totius antiquitaris consen- 
I. Sed an ipse ejus sit inventor nec ne^ noo 
is convenit inter Scriptores. Diog. Laert. in- 
itionis laudem Pythagorae tribuit VIII. 14« r^« 

)Lk s iifdf^ 



5SS DJSPUTATIO 

^^^ L e. „ iWcwm «« primum promiaeimsi^ M 



mam , ^cy«' /^r eirculum nuesaUmis Atefr 
fermeet^ variis wrie iempere Hllgari 0M 
tus.** Ita vertendOB hic locut , . qm aoB »« 
cunte reddidit Interpres. Hcrodotuft kne 1» 
dem Aegyptiis vindiett : cujus verbt LitlM RfEai 
SDUs: II. iftS* ^^ Fuerunt quoque prtmi Jigjf^i 
fui dicerent^ Jtnhnam ienums esse iemertelm^ i 
pest corperis yere interttum in mfiui dumefsm^ 
uens ardmal immigrare: eumque per emaiattm 
ftria t martna et vohtcria animalia eimitmt A 
^sset y eam iterum nascemetfs /|i heeiiis mfm 
immigrare : et hunc ab ed circuitum eeefid tM 
miliium annorum spatio.^^ Herodoti auctoriniai 
praeferendam es$e auctoritati Diogenis , pneseitli 
testes nullos excitantis , non est dobiuiD. Adll 
cnim ipse Herodotus , umquam tcsdiDOoii» 
tentiae suae , ^, Hoc placito , tamquam me 
prto 9 quidam Graceiusi sunt , alii antiftfiift tf 
recentiore tempore: quorum ego nemitm^ feem 
quam scio , tamen non memore.** Sit i^tm tl> 
rodoti potior seotentia ; tamen caveaim oe ploi 
ei tribuamus (Juam ipse voluit, Si qoid ouid li* 
deo in GrammaticA interpretatione , ooo BCCtfW '^ 
est , ut hic sit sensus , Jcgjptios singules kes tj^ 
niones primum protuUsse; sed uniitersasi^i$fti 
hanc doctrinam conformatas esse : ut adeo iw 
voluerit Herodotus , „ Jegyptios primts Jisisftt 
jinimam ^ quum sit immortalis , in e^e 4ttet^ 



f 



DE IMMORTAUTATB ANINfl. 523 

pora immigrare atq^e iterum in bumamm cor- p^JhJ^* 

redire; et hunc circuitum atsoM trium mil* 
n anmrum spatio:^^ et sint Aegyptii Qon tam 
aorulitatis quam Metempsychoseos auctores^ 
. hoct utcumque accipiatur, Qon magnopere 
hujtts quaestionis caput pertinere arbitror, lU 
magis quaerere convenit, utrum Esocerica an 
Dteric» fuerit baec Pythagorae sententia. Mibi 
dem i!.soteric4 et ad systema , St inceriorem do^ saiamc 
inam, pertinuisse videtur; quamquaqi £xote- qatm py. 
im quoque usum hiibuit, veluti ad homines co« Iih'^^'*^'^ 
itione statC^s futuri meliores reddendos, et opi- 
De commgnionis, quae inter hominum brutCK 
ique genus intercederet , ab animalium esu abs- 
endos. Quare , si cognoverimus quomodo 
z scntentia cum reliquis Pythagorae placitij^ 
juncta fuerit ^ non dubicabimus quin fueric 
iterica. Est yero ejusmodi conjunctio et con« 
uentit sententiarum : ^ Deus est animus per to* 
B rerum Naturam di^usus : Ipse est omnium pri^- 
Sj cifussa e^cienSj intelligens: Materia est^ 
emh hco^ caussa patiens^ bruta et cogitatior 
expers: Animaf hominum compositac sunt ex 
te rationaH et irrationali; rationalis desun^* 
^Jt a Dci substantid « irrationalis a materid. 
fmae non cum corporibus pcreunt: sed partin^^ 
diyinam substantiam » unde vcnsrant , rcdeunt : 
eim^ poenas soivunt malcfactorum ^ ycl apud 
*ros 9 yel in aliis corporibt^s cum hominum tun\ 
lorufn: Nant et bruton^tn aqi^ae ex duabns 



tt: 
t 

In 

t 



DISPUTATIO 

t* n. partibus , rationali tt trratienmU , censtM; frif^ kl 

pe apparent in eorum factii non tamum incm k: 

ilia et eoncuptscentia ^ sed intelligeniia fi9f»tk i^ 

ratio. Igitur^ raticnaHs a intelUgm Aw^ t» 

pars , postquam purgata fueriP^ tamkn tx ^ 

pare humano ad Deum redibit , eritqut ^ Md 

generls.** Et haec quidem snnt, qtiae , fetQSQs* 

simorum Auctorum fide, Pythagon» tribnipoi- 

sint. Nam potest illa sententia aliis quoque ndiH 

nibus ad majorem verisimilitudinem expliori: id 

hoc a posterioribus demum , in primis a Vktxxat^ 

factum est. Et quae in hanc rem t recencioribos It: 

Veterum , veluti lamblicho et siroilibus, diGtasiot) |: 

Boluimus promiscue adhibere huic dbputinoid; Ip 

quandoquidem constat, eos Pythagorica etFitto>|t 

sica placita confudisse. Itaquc satis apparereiN 

bitror, quae fuerit P^^hagorae sentemia , et qd' 

bus partibus ab Acgyptiorum ratione djsseaseiit. 

rtbagoreu Expositd ipsius Pythagorae sententii, videifle) 
breviter de discipulis cjus ac successoribos. 

icnaeon. Alcmaeon, Crotoniates , qui jovcdIs seneA 
Pythagoram andivit , primus 0tmxi¥ xirtti i« ^* 
librum de naturd rerum , scripsisse didtnr iFs- 
Torino apud Diog. Laert. VUI. 83. «01600^ 
Alexandrino Stromat, VIIL p. 308. Qooditsri* 
de*ur accipicndum, ut ex Pythagoreis Kc ffitM 
fuerit , qui talem scriheret librum ; siquideo vea 
sunt quae «upra observavimus de Pherecyde « 
Aneximandro, qui idem argumentum scripto0tfl' 
daase dicuntur, Zx hoc }ibro servatu^ est locii 



DE nAMORTALlTATE ANIML g^f 

litbae iniinbrtalicate. Dictiltn Alcniaeonis mfi^ sece. 1f. 
Lur a Diogehe Laertio Vffl. .83. I^iiumi ^lS^SSlHt 

KtO¥ * i» e^ ^ dixit trtam animam etse im^ 
alem et temper moveri^ ut Solem^^ Consen* 
tobaetis Bclog. Phys. p» 93« ^lemaeon Ani*^ 
t didt tsst naturam ^ qttae se ipsa moyeat ei 
nr mor^atur: propterea eam immortalem et 

simillimam esseputat^ His duobus auctOr 
I solis nititur Bruckerus Hist. Crit. Phih T. L 
133 : quorutD fides profecfo lion ab omni par* 
ri&a haberi potest » quuni ipei hujus sententiae 
os adducant testes. Quare confirmemus eam 
lorum Scri|>torum testimoniis. Ari^toteles de 
tA Lib. L Gap. IL S* ^5* vtipmitMiflug H roi^ 
jm) *AK»ptali$v hintv izoXapoh Tnfi ^A^tf * ^- 
%p «UTjJy iidvaTO¥ ilvai hk rh iotKipM rotg itar 
to* 7#5ro il uirJipx^iv «drff» uo M myovfiip^ xf . . 
^euii xai ri ieXa &7raifTm vuinx^o ii)f ViXiivntf 
f% ifftipao xa) rip oipaviv oXotf* L e« „ SimiU^ 
his de Animd sensisse videtur Afcmaeon : di^i^ 
f eam esse immortalem , propterea quod simi-' 
it immortalibus : idque in eo positum esse 9 quod 
)^r move^tur; nam et Diyina omnia eontinuo . . 
)^r mpveriy Lunam^ Soiem^ stellas^ et ta* 

coeluv^.^^ BoSchus, cujus.locum memorat 
phyrius apud Eusebium Praep. Euang. XL p. 
• o\o oitsp ifcnS jry SM^ i Kporcnndrtio (pyjixif iiitow 
'arop airwf iu^mpj xa) Triffm ipifilav ^tktit 0iii^ 
9 SjTTip ri, iila TMf n^Utritif* u e« ,9 tiu^ 

etiam 



5*« 



DISPUTATIO 



CiCf. 



Becf. n. Empedocles , se exuUm in Terrd degert. 
^!^f* cus exstat apud Pluurchum in Libio de 
T, II. p. 607- 

££ri Tiq ifiwXaxtrtrt ^y^i cplXa yvt^ |w|if« 
Actlfine; eiTf (lOKptUmit A«A^X«rf jSbn, 
Tp)4 /x}y (Mplaq Spat Awi fMuAput iXiMftlat 
Tg xai iyu »Sy i}fit) (pvya^ Uoiiw mi ikttn^ 

i 

i. e. ,, Est hec Necessitatis Fttttm^ 
mntiquum decretum: ut^ si guis /^mmAmi, 
longam yitat aeternitatem sortiti santf se ii 
pucatQ , caede , inquinaverit , is tti^nta 
anmrum^ exul bcatorum concilio^ oberrtt. h 
et ego nunc a Diis exul oberrt^* Quae 
6unt Plutarchi verba expUcttioncni babeDt bu] 
opinionU ductam ex ipsius Empedoclb aUis locii 
4)uod vulgo.non attenderunt Interpretes. Q 
•dferamus ea: ,, Non se ipsum modo^ sti 
ipso omnes reliquos homines , hic peregrinos tt 
ules esse pronunciat. Nam didt: Nmt 
guis yobis^ homines^ non spiritus admistus, 
Jtantiam ortumque Animae praebuit: std tx 
corpus concretum est terrenum. NaMtatcm 
tem yinimaCy quae aliundehuc yenitj leniorc 
mine peregrinationem vocat : re yerd autem 
lat et oberrat^ Diyinis Decretis Legtbuspc 
tata.^^ Alium excitemus locum Empcdoclis 
«odera Plutarclio de Iside et Osiride T. E 



DE IMMORTALrrATS ANAII. 59 , 

li^ fih yip 90e fihp^ W9¥riyU ^n$t ^ 

i^/y Zfip»^ M() r4t$/y ivoxi&avr Quae ita 
: Xyiander : ,, ^mptdoda gcfdos etiam poe^ 
pcecatorum deliciorum^ue luere a$rmati 

Vl$are namque illos adigit vts aetheris UrgenSy 
tspuii in terrae pontus sbla : teihraque in almi ^ 
wtpada propellit soUs : sol aetheris illos 
frticibus celer immittit. Sic ordine longo 
mts post alium exosos scekrum cxcipit ult^r. 

ec suppliciis expiati ac bistrati pristinae Na^ 
c tocoqtfc suo reitituantur,* Idem Poetae lo* 
a Pliitarcho in alio libro profertur, T. U.. 
130« Atque forte hinc Virgilius duxit illam 
^ariis elementis purgationem Animae, Aen« 
740. 

aiiae ' pahJufituf inanes 
Suspcnsafi ad yentos : aliis sub gurgite yasto, 
tnfutum eluitur scelus ^ aut exuritur igni. . 

lis alia Empedoclis dieta de Animamm io eof* 
a lapsu addere in promtu est: yeluti apud C\^ 
3tem Alexandr. Strom. L, III* p, 937« B. e( 
^ol. IL Ll L» 



53* 



DISPUTATia 



M tt. L. IV. p. 479. C. et apttd Ifiaroileni h Cm) 
!£d^' mentario in Aurea Caroiiaa Pythag. p^s^l. IMi 
^^ haec sigpificasse satis est. Animam nnmBnl 
him in brutorum corporibui^ $td in plamis^ $kt^\ 
rare^ neque hoc sno exeaiplo intesutam idqiiCiF 
lu est in diclo ejus, quod aemorannitcaaiHF 
tum Diogenes Laertius Vlll. 77 : m} Hr #xtif 
wiendta tUn ^thn te) <fi/rSp hUg&$ki^ #^9* f 

^lOn yi^ woT fyii y§9ifui¥ KoufJf t€ dfi^n I 
BifUfoq r* olwii Ti m) i{ ixig ifi^mfH ^9^ X 

1. e. ,1 £/ staiuit , Aidmam yariorum jnteiiii P 
flantarumquc corpora ingredi: ait cnim w 

Nam^ meminf ^ fueram guondam piter aiflt 1 

puella I 

PJantaque et ignitus fdscir^ pemixiguenlmls*\ 

Ceterum, Animas corum^ qui tcne pleque ib^\ 
funf^ ad Deos redire eorumquc cmmerckA 
consuetudine uti^ disertis pronondavit verbita, 
4uae serravit idem doctissimos Patmm CliniraiiL 
Alexandrinfis Stmm. L. IV. p. 534. C. ^ ti I 
m) l ^Efiwiios^iig rSv oc^v r^ j/nfxM Mv yf^ i 

th l\ riM^ fUmi^ tt taH ifg^oitiiss tAWli \ 

Kai ftfiifMr MpitoifFgy lin^ovhm wixmm* t 
(Ei4§p dpafiKaatoyvi iici tipin qdpntH' \ 

% e. j^Dicit autem Empedocles^ sapientm$^ 1 
^as Dcos fitri^ ita icribens: | 



DE iMMORTALlTArrE AMIMI. 531 

'^Heint^ iMte$ 9 et qut hymtm Mrmine cantant , sect: XL *> 
r/ medicique^ ducesque yirh m&rtaiibu$ adsuntm Empe^ 
T^na^cistiMini JM^ sunt quorum maxsme hon>res^. 

iie^ ut viri sapientes) vates, poetae , inedici, 
«ttiiia gubernatoFes 9 ib Deorum genus abeunt» 
Ato Dii fiunt 9 ica rtliqui homines ^ qui juste 
7te§ua vixerunt , fiunP convi^ae Deorum : ut 
«pud eiundem Clcmentem Alex. Str. L. V. 

Bf iB»h^ iytc&ttbj fimK»pis^rs0ot li furi r^v iMvU^ 
M/e^k^fn. oi Z9^¥ ^^^ ^^ iiihuiAOnla» i^o^Tsq^ 
ik i¥ aiii¥i xvxvxii^iM ivudifi^yoi 9 

iixwxTOio ihhoi&iv i/il^Tioi* h Ti Tfixrl^xio 
IdwTiO iifipila¥ xxia¥ iviKMpoi xjmfiJi* 

UTJffoCpot ^EfiXiioxXiouo >iy^^ ^oniTik^* u e« 
>uod si ^ero etiam sancte fasteque vham pere» 
muSf efimus cum hic beati^ tum illicbctitio^ 
post m4rtem , participti behtitudinis , mn tem* 
f sed aeternitate^ quiescentes^ coml^ae reli^ 
*^im Deorum mensis accumbentet ^ liberati ei" 
\ttnes ab humanis catansitatibus : ut est in phi»' 
yhico Bmpedoclis carmine.^ 
xhis igitur apparet^ Empeclodem Pythagorae sunnnt 
iem placita tenuisse, in expUcandJl vero con^^fimpcd. 
)ne ct ratione vitae futurae et Metempsycho- 
( nil magnopere novi attulisae, magis poe- 
quam philosophum egisse, et veluti in loco 
ticae licoitiae accommoilato exultasse; ut prd«' 

Ll a be^ 



mulcaque scripta reliquit, qua 
niisse dicirur. Haec quamquai 
j>crierum, non tanienest, quo 
de Aoimae linniortantate et mt{ 
Nam et ipsa res verisimilis a 
confinnit ejus meotto-, quai a 
tem Alez. Str. 111. p. 433. A 
^itLO^aw Jsi^iitt liintltmvaM' Xi 
fttoi Sit' MtpTufhrriu H xxi oj 
jul fiitTUt f &s itA rnaq ri/mfli 
fum owi^xrMa »•) tMSinp i 
Imtw i. e. „ Operae vero pri 
sententiam Phihlai. Ita e/iim 
goreus itU : Testantur autem v< 
iogi et l^ates, ammam luend 
coigunetam esse cum corpore, 1 
sepukhro sepullam eise." Ex 
ntil fragmentum ^reglum servai 
Pbys. Lib. J. p. 44. sed minu 
disputarionem Kcommodatum, 1 



DE IMMORTALITATE AMNfl. jjj 

, qui fhadieque ejus nomine feFtur» sunt qui stct. n. 
ent. Mihi .quidem nil ip eo esse videtur , a^^UiMf • 

ab ill4 aetate et personft Ocelli alienum 
excepU Di^lecto : quam si a recentiore quov 
hominfii.ex Doric& in communem versam essQ 
ma, nil profecto dicamus, quod a verisimi? 
ine ^bborreat. C^terum de Animae immorta* 

nnlla magnopere est in libello mentto; nis{ 
quis, Caput secundum cum .loco Philolai de 
ii Animft comparare et ad boc arffumentuni 
ere velit. Minus quid^ obscur^, nec ta? 
satis manifest^ , hujus sentenciae vestigia ex- 
in loco. non integro ejusdem Ocelii e|L Li« 
leperditp dc Lcge: quem locum servavit Sto» 

in Edog. Phys. L. I. p. 32. Arguipentum^ 
xlitt ,1 AmmatKi^ q^ia. scnifcr movsatur^ 
litatiscssc participcm^ ct proptcrca Caussa^ 
\bcrnatricis auctoritatcm obtincrc.V 
M A E u s quoque 9 Locrus , . nobilitatus est Timaeiii^ 
stti doctrini» tum PUtonis ^tudio» qui iilius 
:>^ dc Animd Mundiy suum ipse de hoc ar« 

'1 

nta.QiM.ogum accomipodavit ac Timaei no-t 
inscripsit. Ejus placitum de duabus Ani- 
partibus, Divinft ac Terren^ » supra memo^ 
us 9. quum de Pytbagpr^ ' diceremus. Sed^ 
epetercnil attinet* lllud minime praetermit^' 
m esty quid dc pocr^s post.hanc yitam sen^ 
Nam de hac opinione Un pronunciavit^ 
193 non ipsc pro ycrd habuissc^ scd ad tcrrcn^ 
miof inycntam^ putas^^ vi^turt I^.xeit^ 

Li 3 ipus 



534 



DISPUTATIO 



^ 



«ect. n. ™vs locum Latine versun , quippe lmigiofn| ' 
^TvoM^ interjecta unica observatione ad eneadiDdia » 
ruptam vocem Graecara. „ Q/iod $t ym f# 
durus et contgmtor legum fiicrii ; 4s cum attm 
dus erit poenis Legum , tum terrefsdui ih term 
ribus , per quos et a superis ti ab J/^Ms 
denunciantur inexpiabiles improbis m^riuls^ 
que calamitates portenduniur : quas loiiwt^ 
iuj HomeruSy scelestos perpeii fiffgii (JKsi^lflif 
W9uu¥ra r»« ha^ttig* plerique Editerei «nki 
iubodorati sunt, novissimus vero eofmn Bic» 
xf us de hoc pe suspicatus quideia est : pflto cofd* 
gendnm iKTXi^cu weulS^T» U t. perpeii fiiigKi^}( 
Cujus ego' consilium magnopere laudo. lYMt^ 
corpora sanarr.us asperis ae duris remedasy fltf 
yis morbi lenitus ac moUibus rmeeUis eeden i^ 
lii : ita quoque jlnimi faisis opirrionibus eHrtni 
sunt^ nisi veris sanisque obtempereni rMfiff^ 
Jtaque necessario commemorandae suni nevei (^ 
inauditae poenae; Animas nimirum eorum in eS^ 
corpora immigrare; timidorum et delicaionmi^ 
corpora multerum ad turpitudinem prosAtti^wal 
crudelium vero ei sanguinariorum Animes i» t^ 
poribus ferarum purdtum iri: Jibidinomnm^ i» 
formss suum vej aprorum: lcvium ei yemrvBf 
in avium volucriiim species: pigrorum^ hterlismy 
imperitorum , stuliorum Animas in pisdum it^ 
sbire. Haee omnia in secundo Animcrum circd' 
iu ajudice Nemesi decerni: quae ipsa ad ka^ ^ 

aiumadhiieai iefrenos daemones ^vindicespeet^ 

rut»} 



t 

ii 

i 



^ 



k 



DB IMMORTALITATC ANIML 535 

m 9> r^nm humanarum inspe^kirps^ quibus Dc^ srct. ii. 
p 0mnium suprcmus y admims^rasioncm tradidit jT^y* 
i£ldl compcjSiti cx Diis , iominidus , ^/ rcHquis 
in^^sUbuf; quac omniafacta sunt ad optimam 
0i!Wm formac incrc^tac ct acUrnac^* Qii|8 
Ki p^Cft^ 'Timaeum Metempcy^hpsim posuisfe 
fllNilJi, quae ad coercendos vulgi animos i^« 
Qti^ Aiiept? Atque ita statuerum non tantuoi 
i 9 quos sequuntur nuperrimi Gallici Interpretes 
iTfQDsiiis sc B^tteuxius , sed qui hos doctrinft 
lltpm suyn^t. Bruckerus Hist* Crit. Phil. T. JU 
lC92f Mibi vero aliter videtur» Nam pripo» 
KT» iPSf;eDfdimu$, doctrinsjn d^ Al^tempsychpsi 
lA Pytbi|gOireos, non tantum Exotericam^ s^ 
DtjcrifCsiB quoque fuisse , esmqjue a Platone et 
ilSJoribus probatam , subtilioribusque etiam la* 
li^buf coofirpatam esse: quas verisimile est Pia» 
liHP ^.deperditis Pythagorepjrum scrijutis hav« 
K* £t si quis forte nobis opponere velit A^« 
9ekBi 9 q^i opinionem dc Animdin quodyis coi^^ 
K jhiircdi^nki vocat Fabufas tphagorcorum 9 d^ 
lio» Ut>. It Cap^ UI. S. 25: nos hunc locijmi 
«MJpere ilebemiis» ut Aristoteles 9 non 9 ut Py*» 
ifora bsQc opipionem pro fabuIA habuerint» 
Ulde 9 quwi . JPi^ Timtei yerba diUgenter coDsi» 
o .ec .Hi :pr?m]Daticam interpretationem ezi^ 9 
erio 9 faisas opinioncs dici 9 non Mqtempsycho« 
1 9 sed ^omeri iigmenta de Inferis. Nam Ti* 
euSt lau^o demum Homero^ progrcditur ad 
^neiupsycbo^ijn 9 bis verbis; Afyoofro X ibsr* 

Ll 4 m/« 



53« D I SPUT A Tld 

*e« ir, Ko!»^ Ktf> Tifioiptai ihm etc. I; e. ^gHfa 

^'^S^ ^r/^i» necessarto tmae poenae. htqae hic 

tus distingutt antectiientia a seqtieiitilN». 

que animadvertenda est stgnifiettio '. focis 

' k^dTo^ 9 quae late p^tet , nec tantum- coBpA 

illud ad quod faiiendum cegimur^ ^fflod 

adquod statucndum tfsa vi verifatii duehm 

'' adeo sensus sit, dhataur vero eiiamoMrei 

iatc fioyae poenae. - • 

Sed quid reliqDOa delnceps Pytliagoreos 
berrimos homines, eniliDerem, qdonui co: 

• ptis dicta quoque de Anlmae inimortalimte 
runt? quam quidem sententiam-ab iisetrei 
et illustratam fiiisse, non est quod-dabV 
Defungamur Tbeahus, uxoris Pytliagone 
tentid,-quae exstat apud Clemeotem Aieiaa 

fheano. Stromat. L. IV» p. 492. A, Bionf^ ykp 1 

* yopiKii ypi(p§i* ^Hv yip t^ Svn roT; Momi^ 
i fiiog 9 vroytipsvoafitivoif » iTnira nXitrrivt»^ * 

''iii^aro^ 4 yj/ux^'' !• e. „ TAeaHo Pyth 
"* scrlbit : Esset etiim re verd vita convivim 
' biSy qui moriuniur postquam omhimaHtiOi 
" ftierum; nisi anima esset immortalis. /gi 
' demus , hoc etium immortalitatis argao 
^ apud eos valuisse, quod ducitur a Providei 
^ vinft, quae bonis praemia» malis poenas 
hanc vitam sratuissec. 



Epicbir- Neqfie tamen praetermittendi sunt noWi 
*^^' efldem scboll Poetae, qui haiu: sententiani 



DE tM^ORTAtrrAm'AinMi. ^r 

proididenint. Ptimut sit s p i c h a r m O s , pi- swc. ib 
l-GAas^ 5ed Siculus appelltniSy quod juveoi^ Gjxicte* 
Skilitiii iidt^ , ibi stpientite bude flocutsscc. ^^ " 
c cz Pytht^orte schol& profeccus , quum nefits 
beretnr 4nitts pltcict vulgtre, iBvenic novusi 
cseos genus , q>i<>d O)iD0edfte nomine celehia- 
Btum esc: ejusque poeseos opporcunittte usui, 
pjloiopbitm to Thettro exhibuic. Stttuity.sAi* 
m 9 mn timtum cogitands , -^sed et sentUndi yiv^ 
jeU j/nimo positam efsse: Corpus ipsum ^usque 
uui nil -sitMii^' Dictum ejus frequencttum €it 
Antiquis t- NtfSc ipi noA hS^ dneiti 9 r' Akxu U 
p?ii ««} Ku0i' i. e, 9, Mens yidet.^.Mens aU^ 
^^"relifua-^sutt^-iacca'^ surda.V'. yid, Pliittrch, . . .; 
*I1; p« $36* 'B« Huc respezit -Cicero -Tiisc* 1« 
9 ^ ut''fiiifttU intelligi possit^jlnimum et 'ride* 
* «^ ^ aiddire 9 fion tas ipartes -^ • p$ae, . qua$i fefip^ 
*a^ sittt 4r9/;7»/^T tdTquem;}ciciuiL:C0Q^ulGA4lis 
: Davisius. Reprebendit tlitol opinionepi l<u« 
stioB, III. 3(St r^ . i 

J)icer€ porfo ocuJos nullam rem eernere posie^ 
Sedfercos Animum ut fortbus sfeciarc rcclusisy 
Vesiperc cii. 

lic igitar pkcito consequens eiftt 9 ut AfUmus 
^ yivendum adco non corpore opus,Aaterety ut 
\t illius mortcm in Acthcrcm abirct ibique yige* 
U Vcrha (^oette, quibus htec sententit contine* 
r, servtvit Pluttrchus in Consolttione td Apol« 
uum T. 11« p. 110« A: K«X2^ cvy i ^Zvt%%p^ 

Ll 5 ^s 




Consiat PytUagoreos m prinii 
tniJiosos, ad ejusque auctoriut 
Cefcopk pUcitis rcntlitse. Atque in hoc j 
cops, qui wb Orphei tioinvie 
^it, de ejus Desetruu ad lof*r 
Btne poeticae,f«b|jJite cum Pyt] 
4onjunctaefui68f vidoitur, Con 
Mit. Oeor. L-. 3^. CleqieiM. A)« 
I. p. 333; A«. ^abriciu» Qitflr, i 

119, 120. - 

j>nm(m»en> ,. Itaque si ex tcotentiisdictisque 
.'"("J^Mitctenus comnienioratis, univei 
™^ placiium de.Ammaruoi Immortal 

velimus; reperiemut illud lluxissi 
dpiorum fontibua, quibus -loni 
quibus Pytbagorei in aliis quidem 
«erunt, in hic fere cum iis cons 
ssje eauss/nu et eficieatem et rnai 



B IMMCHITALITATE ANIML n^ 

t animatam a pcrmeari a siibstantid DH» Sf^ K^ 
us quasi partes essent AMmae nostraCm ^ ^^"^ 
le scatu et conditioiie.'fQtarae.vi(ae, irik *' 

:i , malu Pytbagorei prodiderunt ; transi*, 
tem fuippe AtUmarum per varia cQrporHk 
n , reditumque ad Di^mmfyniem stor 
dque sententiae Poctamm^d^Infyris fof: 
:ommodarunt. Porro ^'.ratfp/femJ/lamT 
mam , ct a. Proyidcnfid. Divind ductam ^ 
ito adhibcbant^ bcne maleque fao$orum^ 
pocnasquc post hanc ^ffom statutas essc^- 
est baec placica ^ubdlias ezplicica con- 
e fuisae a Pythagoreis : sed rationum no^ 
im ipsis eorum scripiis^ tempprum.nobis 
leripuit. 

S E C T, III. 



Dc EIcatiQss PhilosophiSi 



:.) 



hagorae disciplini quaedam quasi propa- lec^ m. 
t secca Eleacica: cui x\pa?ea.indicgm est 
Graec& Icaliae urbe^quam Latini Veliam. 

AuCCor ejUS S^CUe fuit ;^ENOPUA:.FJeaticl. 

loniae urbe Cplophone ia SiciUam ac. q^,"^^^^*" 
le disciplinam delacus 9 quuoi ancea Ana- 
n audivissex } ut; quidem haud sine veri* 
ne perhibetur. Nam tx otriusque seccae 
3vam ipse doctrinam confccisse videcur ^ 
acim deinceps ab ejus successoribus ac} 

lo- 



xiura. CctLrum tx liis omnibus ■ 
go Parntcniijis opinioncm: ,, ^. 
non ex duabut fartibttf pcculiar 
thagoreL velebatit , sed ex duaius 
tcmmixtis^ Caiore et Frigore: 
ab eUmertto veait «0, quod Ca 
Vettf esty Frigus yerOy teu Tei 
vetiit eOf quod materia tt Ca. 
Itaque in cogitando idcm ett ma 
ris, quae a Deo csty et partix 
e materia est; afque adeo-n» 
jfnimus. et ^niinat idem sunt. 
(ogilandi sentitndique ^ quae ui 
ita melior deterierque fit , prou. 
Vel Caior vel Frigus abundaven 
si Calor^ dcterior vero si Fri^ 
Quae vcro >it Priiicipalis pars , 
habitare dizit, ut refert Plutan 
de Placiirs Phil. IV. haud faci: 

iMirtfnrliiin. .^m). niiiim Hp inE^ 



DE IMMORTALITATE ANIMI. SiS 

obabile iddetur , etlm jfnimae imfnortalitatem sect. !tf« 
uiiste; siquidem ejus meliorem partem t^ Deo 
Dfectam esse statuit. 

E^nnenidis discipulus 2 e *r o , fileate^ , <jui ^^ 
>tuiD ex rerum naturft sustulit, Animam, ex* 
iplo magistri , propius etiam ad eorpbream na« 
ram adduzit. Sententiam ejus de Animae natu- 
prodidit Diogenes Laert. IX. 2{^. „ Hominuf^ 
ws ex tefrd natum est ; et , ut Uniyersa rerun$ 
gura constat Calido et Frigido , Humore et 
cciiate ; ita Anima est harum ^uatuot partiunt 
^Mura et temperamentum , ita ut nutla earum 
teras superet.^^ Utrum vero Calofem pro prin* 
;ho agente et Divinft substantid habuerit, et adeo 
nc Animae partem , corpori e&stincto superesse 
duerit^et omnino quid de Animae Itiimottalitate 
merit; in tanto veterum monumentorum nau« 
agio statuere non licet. 

Zenonis fuit audicor idemque Democriti magu UoclpjH^ 
CT LBt7ciPPU^, qui plura etiam in hujus ' . 
Mae' placitis mutavit , et omnia ad Atomds re- 
>cavit. Ejus de Animae naturd scntentiam me« 
oravit Aristoteli^s de An. Lib. I. Cap* II. $.4« 
» Ajunt quidam , Animam praecipue et maxima 
fud esse quod moveat: cumque puidrent^ iltud^ 
^cd ipsum non moyeatur^ nec alias res morfeft 
^ssc^ existimarunt Animam esse ex^ eo genere ri» 
^m quae mdverehtur. Vnde Democritus eaiB 
^se dixit Ignem quendam et Catorem : quum enim 
*Jbiitae figurae et Atmi eisent% eas^ quatttni 



54^ DISPUTATIO 

Seet. m. r^undae^ wU esss Ignem et Anlmam; cufum 

FkiKlct ' ^ 

LcudppM» suni in aere puMscuU et ramenta » quac ccn 
tur in radiis Solis per foramen in Aseunm 
cum immissis. Horum farraginem idt csse 
menta totius naturae. £t ita quoque Lmdfpi 

• 

Quomodo vitt , secunduni horum sotati&i 

continuetur respintione atomoroni , eipniui d 

ceps Aristoteles. Quod si ez coDTeiiicBttt do 

Bte Lencippi cum doctrinl Demociiti conjec 

faciendt est, minime in pttronis ImmortaKttiu 

nendus videatun Quod si vero Scriptorem de 

citis Philos. V. 25, audiamuSy non videaeiir 

tuisse Animam cum eorpore exstissgui. Niid 

Leucippi aententiam de caussis mortis expcm 

hoc adjicit: ru^m ik %1vm wihi atbfgmroff ev ^ 

i. e. ^, Aas yero afectiones csse corporis^ 

Animae^ Sed Iiujus ScrtptoriSy in rdiqu 

silendo , non magna ^se potest auctorttas. ' 

rc ego quidem judicium meum cohibeo. 

6«nocrf- Susceptam a Leucippo doctrinam aoiit, ] 

** misque illustravit scriptis , d b m o c R n 

quae scripta dlu quidem servata 9 nec aine 

Bostram aetatem propagata sunt. Magnos fu 

omni doctrinae genere vir, magnamqoe b 

tuctoritatem ; unde , quum ipse sutueret Aiti 

€um corpore interire , plurlmi sententiam ejt 

cuti sunt. Et primum quidem 9 quum de I 

Naturft non magnifice sentiret , factum est, 

Animft non magis praeclare statueret. Vidi 

otines bactenus t aobts memosttot Pbilosoj 



IMMORTALITATE ANIMI. 547 

I Animae Immomlitttem rel cuerentnr seec. flt 
ent , banc in primis rttionem secutos dcmc^ 
am humanam esse partem Animae Urd» '"** 
'■ Del. At vero Democritus, neque 
; Divini Mente permeari animtrique sca* 
)eo8, ut postea fere Epicurus, verbis 
iquit, re ipsft sustulic, quum iis nuU 
[enio, perexiguam in gubemando mun« 
tribuisset, eosque magna simulachro» 
ra nec ab interitu immunia esse pronuo* 
t bc>c quidem^ ut sacis notum, prao* 
t) eum totam naturam ad Atomos revo* 
s minucissimas corporum panes et ipsas 
ssse voluit. lam si Animam unft Ato* 
re diiisset, poterat Immortalitem ejus 
yero Animam statuic este eongregatio» 
pagem Atomorum. Unde consequebtf* 
\orum compage dissolutd^ Atomos qut» 
sse , Animam vero fpsam dissoM» Sed 
cesces. Scripcor dePlac. Phil. IV. 3.: 
tus statuit Animam esse igneam compa» 
\rttbus , quae sola ratione intelligi posm 
est^ ex Atomis} fuae figuras quidem 
otundas^ vim vero igneam; itaque Ani^ 
corpus.^ Ec hujus quidem cestis tu« 
K loco eo minus potest rq>udiari 9 quod 
>m habec Scobaeum Eclog. Phys. L. 1« 
Ariscocdem , cujus verba modo de Leti« 
avlmus. Quibus tddendot tlius locus 9 
I luculentus, ez Ejusd«m Libro L d» 

Ma n Aoi^ 



T548 DISPUTATIO 

swt. m. Anima. Cap. H. f . oo. • Detn^eritus ven. 

i>cmocri- gis etiam distincte quam aliij ratlonem rcdi 

quare jftfima utrumque esset^ (^sdUcet^ et 

et movcfis ) ; Nam Animam ( ^u^) idcm 

atque Afumum ( mSv ) .' hune autem mstei 

primis et indiyiduis corporibus : moyenfi lit 

tem in eo inesse propterea , quod ■, comtaret ; 

partibus et figurd rotundd; nam ham ex 

bus unam figuram maxime mobilem essc^ I{ 

Xenophanis exemplo et Parmenidisy sensum 

gitationem et omnino vitam , pro unl ode 

faculrate habuit. Consentit cum Aristocefc 

in parte Diogcnes Laerttus IX. 44. ,1 Deao 

plaeult^ Animani ex^rotundarum atomonm 

page consister-c : et Ammam Animumque {\ 

xai kCv) unum idcmque esse,^ Hic est s 

hujus loci, ro quo ceterum aliqoid labis 

Cum igitur hinc manifestum certamqoe sit 

tionalem irrationalemque partem , , unam ft 

«ecundum Democritum ; haud scio an dqIIi 

habenda sit Scriptori de Placitis Pbil. IV; i 

alt : Yt Democritus et Epicurus Animam Ufcrt 

essc dicebant^ rationalem- et irratioodea^' ^ 

in pectore habitare , hanc per totam corfri^ 

pagem dispersam esse. Nam primo, ipse sil 

pugnat, quum proiimi capitis initiodicit: « 

^o et Democritus principctn Ardmae partem 1 

to capite posuerunc^'^ Deinde fait quideo E 

ri haec opinio, Animam per 4otum eorfas 

fusam esse^ sed principem ejus partcm infc 



DE n\lrMOft.TALirATE ANiMr. /49 

. • . •■ ' ■ ■ /• 

re; VLi cdnstat ex Lpcretio III. 136. At seccJiL v 

opinionealieniiih' fiiisse Pemocritum , con* DemocdiK:.:^' 

: eoideb Lucretio ib. v. 371« 



ViU 



4 in his. rebus ncquaquam sumere possis 9 
7ocriti quod sanct^ yiri sententia ponit , v. 
porisatque Jtmmi primordia singula priml$ 
wita alUjTffis^yariare dc ttcctere metnbra. \ 

:o BprcUVus Animum , s. ^oSy , et Animam i 
, non linam eandemque rem esse voluit , sed 
ictas fnter se partes, ut unam rem constitu« 
nd. LucretlUs ibid. v. g^^ — 440. Sed, lit 
: non adeo laborandum est , utnim idem sen» 
)emocritus atque Epicurus, ncrne; itt Iioc 
mis quaerere convcnit, quae fuerit ejus 6pt« 
i Anhnae post haric vitaiu conditione. At« 
c iis ejus placitis, quae hactenus exposui* 
efliciebatur ./f/i/«7<3rOT morte Corporis exstinguij 

eam ' statuisse , ttonest qiiod dubitemus* 
:or dc Placitis Philos. IV. 7. LvitiiKpiToq ^ 
wpOff (ptapTfiyj r^ vojfixTt vuviia0Seipofiivfiv' 

y^ Democritus et Epicurus Animam itatue* 
corfumpi d simul cum Corpore interire^' 
Lino testittlhnio fretus lianc opinibnem De-' 
to tribuit Briickerus Hist. Ciit. PhiK T. !•* 
)5. Verum , ut mox videbimus , sunt qute* 

falsae illae qiiidem , sed tamen rationes^ 
s quls in eam opinionem fnduci possit, re^ 
'c aliqiiem sensum post mortem placuisse 
crito* Quare Pseudo-Plutarchi testimonium' 

Mm 3 con« 



^# CISPUTATIO 

itet. HL confirmanduin est consepsa tltonim A 
pSiSi. Itique Cic*o Tu8C. I. 1 1 . ubi Vctenin 
"^ nes de Animft ejusque immortalitate r 

itt de Democrito loquitur, ut nuUua ia 
sidium immortalitatis ponat : t » AU ) 
forte fugiunt , hae sunt fcrc ommum i 
s$n$Miae. Democritum emm , fMjfm 
illtim y$rum , sed leviius es t^gimsdis a 
efcieniem Jtnimum concursu qu^idtm , 
mittamus. Nihii enim apud istos ess , 
mtomorum turba conficiat^ Huic additi 
; nus in Pbilopseude, %. 32. T. III. p.5p. 
miter credebat Democritus ^ ^tutnas a 
flius esscj posteaquam a corpore disfit 
Quod aurem dizi, rationes esse, quibu! 
cam inducatur opinionem, Democrito 
sensum in animo remanere past mori 
qusmodi est. Cicero Tusc. L 34 talc 
criti facit mentionem. „ Fac emm^ 
mum interire ut Corpus. Num igitu 
dolor^ aut omnino post mortem sensfiS h 
est f Nemo id quidem dicit : etsi Democ 
simulat . Epfcurus , Democritici negant. 
Afdmo qufdem igitur sensus remanet: i 
nusquam est^^ £rgo si quid eju<modi 
mocritus , de Corpore hoc intelligenduiB 
de Animo. Caussam vero hujus opiDi< 
firaebuit placito eo, quod memorat Sc 
Placit. Phil. IV. 4. ,, Democritus auie 
Wttcs res participes essc cujmdam JnsA 



DE IMMORTALITATE ANIMI. sgi 

m mortua corpora ; propterca quod semper re^ sect nt 
^M aUqaid caloris alque \adeo facuUatis sen^ nSioa^ 
aB , quum jam major hufus caloris pars dis^ *■•• 
m fuerit. ** Quod ita est accipiendum : Si 
nollte rotuodae Atomi, et nonnihil caloris in 
pore fliortao remaneat; consequi, ut etiam 
wdaai obscura vestigia facultatis sentiendi ex- 
it: non autem » ut ipsa sentiendi actio et ipse 
inos supersit, quippe qui dissolutione compa- 
' Atomorum ipse dissoiucus sit. Scripsit ve« 
Democritus libros 71;) roS ^ioQ% i* e. ^e Inm 
U^ quibus eiiam eorum historiam tractavit» 
i ex morte ad vitam rediisse dicerentur ; quibus 
dem Hbris non illud egisse videtur , ut Ani« 
I immortalitatem vindicaret, sed ut pervulga^ 
1 de Inferis superstltionem confutaret, atque 
enderet quomodo tales reviviscentes , quum 
t vita defecisset , denuo vivere coepissent ; - ni« 
caossis naturalibus , vel medicis , vel phy* 
, redeunte ad eandem compagem eodem 
nero earundem Atomorum rotondarum. Sed 
bii Democriti libris Fabricius Bibl. Graee. T. 
p. 804. et Wyttenbachius ad Pltitarchum dQ 
1 Numinis Vindicta p. 89. seq^ Ex hia 11« 
I fiiit ea pars de reviviscendi promisso ,. quam 
Dorat Plinius Hist. Nat. VII. 55: a cujus re* 
hensione eum recte vindicat Dmckerus T« U 
iiS)5. Cetemm finem faciamns buic disputatio«« 
^e Democrito, commemorandft ipsius seQteff* 
I ^aaiQ servavit Stobaeus Sena« CX(X« p* 603; 

Mm 4 nQM^ 



\ 



5S» D I S P U T A T I O 



K 



«Bct. ni, »« Quidam igmrantts dissolutionem tutusrae wm 
^ummt ^^ff^ ( *^ ^*^ Animi ) t conscientid yitac mA 

p"^*^ritl ^^'^^ » yitam in terroribus ac timoribus mm 
transiguntf mcndacia sibi fingentcs defMtmfti 
mortem tmporc*^ Sentencia igicur Desiociiii 
liaec fuit: ^9 ^nimam constarc compmt /toM- 
Tum rotundarum fortuito concursu ccmitm; 
hanc compagem mortc solvi^ itaquc Jmwttsti^» 
terire , nec c^tra Corpus subsisterc fittc: «f t: 
tamen naturae rerum repugnarc 9 ut eaeim it^ 
pii eddan compage in aliquod Corpus redwA^ ^ 
que adco Jlnimus rcviyiscat. 

frottgortt. Ejus fuit discjpulus p n o T AG 0RA8, AUoi- 
tes^ magnus Soplusta, quem, verisimileesti» 
gistri opinionem secutum esse; si quideoitcsit 
Diogene Laertio IX. 51« statuit ^Ammm^ 
hil aliud csse nisi sensus^ 

Alppos. , His denique . subjungo 11 1 p p e n b m 9 Rli9' 

|]um,qui anonnullis in Atheis numeratur. HiCi 

secundum alios^ duo rerum principia stanitf 

Aquam et Ignem ; secundum alios unami AguaiB. 

Cerce Animam yoluit esse sem^ geniote ^ ^ 

principio AquaQ existere, ut est apud AristotO' 

Jern de Animl Lib. L Cap« II. $, a6. MioTttO 

testipiopia retuUt Fabriicius ad Sextum Eapiricas 

Pyrrhon, UI. 30, et Bibl. Graec. T. I. p. W^ 

cz quibus fere sua babet; firiickerus, Hippofti 

.quid de Animae immorulitate^aenserit) noD ^ 

dcm dis^rte proditum reperio: negassc eam ft^ 

fuam statuissf yidctur^ A quidem a iUis» ^ 



DE IMMORTALITATE ANIMI. SS3 

et aliis ejus placitis conjectura facienda.-«st. s«ct«iii9» 
^roorandus est quoque boc loco HERACLi-^J^^y^ 
, Ephesius, non quidem ille quod ex suc« 
>ribus scholae Eleaticae fuerit. sed quod cum 
t^mpore et qcribusdam placitis conjunctus^t j 
pe qui magistros Hippasum^et Xenophaneo^ 
lit* Liber ejus de Naturd rcrum valde ob- 
js dudum periic : sentenciae tainei) ex eo de* 
ae exstant apuri Vetere^^ unde Viri doctrina 
^tur. Voluit igitur: ^^ J^^rum principium 
Ign,em\ minfmas essc corperum farriculas^ 
ic igneas: e» quibus ali^ elcmctua dcincepf 
': Simplicem hunc et principem Igncmcts^ 
n ac Faium^ quo Mundus animetun ac rc» 
r. Igitur Mundos essc duos : aiscrum , /gncm 

prineipem , ac Dcum : alterum , hanc ad^ 
abilem Universitatem ex Igne principe confo* 
: illum aetemum-essc^ stee initium nec fif 
habcrcy et pcr adspcctabilcm Uniycrsitatcm 
tum csse^ ut Mentcm: hunc mortalcm^-ep 
Hs inccndiis mutatum iri»^* £t haec quL- 
f ut fundamenta et praecipua .ejus dpctrinae 
a y generatim notavimus , ut peculiariter 
reremus, quoraodo ex iis de Amm4 statue- 

Primum igitur atatuit: Omma cssc plcn§ 
monum et Ar^imarum , .vid. Dlog^ Laert. IX* 
uae f^re sententia erat eorum, /qui Mentem 
lam per Mundum ext^sam esfia volebantj 
i Thaletis, Pytbagorae^ fi aliqrunu Anie 
Naturam mlld vid p^^ff0gat[i ppssc ^ i^^ 

Mm ji dem« 



S54 DISPUTATI6 

iMt. 1IL dcB. Et tameo multt de Aidml stttnit N^ 
S^ISIm ^*9imam exhalatione oriri , ot est tpad Ariitot^ 
lem de Antm. L. I. Ctp. II. «4 : aUter fmdm 
jtnimam Mundi ^ aUter Animos animalkmf ot 
refert Pseudo-Plmtrcbas de Pltc. Pha. IV. $, 
j/nima igitur^ quo magis ad Naturam ^ e^ 
cedit ei quo siccior tst ^ eo est inte/tigemUr! 
qnod boc dicto enuncitvit , Snpk imxjll n^int 
'^cca Jfnima est safientissima ; de qto dodl 
est disputttio P. Wesselingii» Viri cgKg&, Q 
Observtt. Misc. Belg. Volum. V. T. UL Porro 
Jlttima per se ipsa non est immortaUs , sidfmei 
iliam siccitatem seryat; ntm Animte hnmoiecoQ- 
trtcto pereunts causst est .elementomiD imer se 
conversio 9 quorum aliud ex alio fit ; quodexOipbeo 
sumtum esse monet Clemens Alexandrinus Stroi< 
VI. p. 624. C. ^UpAxKsnoc i* toAtskv eymripsm 
rob4 Kiyovcj Stl xuc ^pdcpa * "Vvz^^i Idmns 8b| 
yswifftcu* vian ii tdvaro^^ ^v ^eviotmi* iu yis^ 
Siup yhsTsu 9 l^ itardq il ^pv^ ' i. e. EsUsOr^ 
ffdcis HeracHtus suam ipse sententiam comfsttfitf 
fuum sta dixit: Animabus mors est^ afuamfsrii 
aquae autem mors est fieri terram : es terri 'ren 
fit aqua^ et ex aqud Anima** Porphyrius in R 
bello deAncroNympharum memorat Nomcniidis* 
putationem, qua dicitur Heraclitus non kksrxa 
ted r/;^fy scripsisse ; vid. Cap. X. Quod oiki 
quidem a NumeniQ mtgis td PhilosophicaiD con^ 
'ctionera , qtiam ad Grammaticam tuctoritateffl,(B< 
ttiDm videtur. Nam apud tlios Auctores eizKfcfl 



f 



DE IMMORTAUTATE ANIMf. 555 

tionem ezstare metniniinus ; quorum nonnullos seet. m. 
minat H. Stephanus in Poesi Philos. p. 131. Hmciki^ 
tur Ansmq mori et rcnasci dcnuo potest : vid. 
iUrcbui T. II. p. 39«. C. Ec ut omnium re« 
m est continuus fluxus et vicissitudo , ita aliud 

aUq eontinuo fit 9 cx yit4 mors , ct ex mort^ 
ta: vii Plutarchua T. II. p. 106. E. et Cle- 
ais Alex. Strom. IV. p. 530. O. Hacc vcro yin 
9 in qud nunc dcgimus , tfsors cst : quam sen^ 
itiam variis modis expressit: veluci apud £u<< 
ithium ad lliad. A. p, 31. r ji c^y /3/^ h^iMs^ (iiit 
V 9 tf709 32 tiyctro^* 9, Vita quidem ita yoca^ 
", sed rc ycrd mors est.** Quod Euripides imi^ 
os est , monente Cel. Valckenario ad Phoeniss* 

11689 quocum confcrendus Davisius ad Cic» 
isc. L 31. Alius in eandem sententiam locus 
itat apud Clementem AIe.Yandr Strom. III. p. 
|.. A« *H^i«A#irf^ Sip»roy rvv ^hiwiv xxKiT — 
pU (fisio')* 9kiyxr6q imv Ikovx iysptimq ipiofiiv^ 
r« 2) iShi^rif Sttvo^^ i. e, „ Hcraclstus ait^ 
ncrationcm csse mortem , quum ita dicit , mori 

quaecumquc expcrrccti yidemus^ quaecumquo 
tem dormicntcs , somnus^^^ Similiter apud eun* 
D Strom. V. p. 60Q. A. xnrm S) m) txynTW^ 
' Ai rh 9u(AX mitJiov riiq ^x^^j m^^ rxirk 
nxXilr^' i. e. „ prouti HcraclituSy Ammae de^- 
nsum in Corpus iomnum et mortem yocayitP 
i|ue bomines ita cum Diis, seu D<iemonibus, 
nparavjt^ ut Dcorum mors esset hominum yita^ 
nnum yero yita essct mors Deorum ; id est , ut 

DA 



iss 



D i S P U T A T I O 



Rmi. m. ^' tnorttti in eam eonditionem aUrent^ qatfy» 

i?***.'.*^' set hominum vlta; Homines autem mtriemak 
Imcutui* 

eam conditiQttem abirent , qualis essei Dmnm ii( 
ia : quod Heracliti dictum loeiDoravit Henclidei 
de AUegoriis Homeri p. 443. Edit. Gdd: a»>, 
hyixA r^ivtpciftoi 9 iiivxroi 9 ^fyrf^ rlv hdm M- 
warw 9 tvJi^KCvrei rlf y tKehuv (|ivi}y * coi iddesdi 
innt 9 qui eandem sententiam Heraclito tribDQSt: 
Porphyrius de Antro Nymphar. Cap. TL et Hie* 
focles Commentario in Aurea Carmini. p. 14^ 
Brgo homifdbus alius post hane vitam statm »ftr^ 
ist 9 eujus bona si nossent 9 nemo tubens iniecii* 
id maneret: sic in loco Plutarchi diciuff,q&ai 
ad calcem libri de Serd Num. Vindictft ^ySx Wjt* 
tenbachius p. 147. rivye xwteTvav Ux idfim 
wepifihet reXevr^vosifraq 9 uaf *HpixA«irov 9 tS6» ^ 
sutrderxci* !• ^* » Jtnima^ quae quidem certosde^^ 
qui status defunetis paratus stt 9 nultd y/ rt^ 
iur in yitd. Iluc respexit etiam Clemens Ata- 
andr. Strom. IV. p; 5^2* B. et TheodorcraSi 
qucm unum hujus Heracliteae sententiae aoctorem 
habet H. Stephanus in Poesi Philos. p. I34* 
tfeque yero Animas omnes feJix manet status: 
sunt enim quoque , quae ignc puniantur ae fur* 
gentur: ita idem Clemens Alex/Strom. V. p. 549. 
D. cujus verba Latine referamiis : ^ Qfiin ctiM 
mendaciorum fabros ac testes lustitia corri^C^ 
ut inquit Ephesius ( scil. Heraclitus ); nam iit 
etiam ex barbard Philosophid cognoverat^ tosfd 
tfalc vixissent cxpurgdri igne: qtiam postea Std' 

d 



i 
t 

fcT 



t. r 



l^ 



DB 11BI0S.TAUTATC ANtML Kj^ 



iru*^ Itt iMmnJQs est hic kw 
cDj» Kfis» intefpTts petrtftiu Eandm 
!iitiui idem protulit Adhortat* td Gaitt$ |W 
D. « N9S p%a m^rtem msmem m^ pfM m€ 
fm$ met cxspectmmi : fmiims H^rmcktms Sf^kth^ 
, mtf0$e Magis , Smcri^Scmiis y^ivtV » et If^^mm^ 
iitis , ^nem ymticimmtur.^ Cetcrum dc hkkIOi 
AniiDie extn corpus les externtt pcrcipiant ^ 
msisse videtur Hcraclitus « ut rtU^is temsi^ 
xstinctis j umts remameat Odermtmt : quod hiUvl 
ure significat Plutarchus in libro dc Facic in 
: Lunae. T. IL p. 943. D. KiiA£f 'H/poiiiAfifMf 
, 0TI mi ^vx^) iwfi&frmi xmlf fhir \. t. ti ^^ 
Jeraclitus dixit^ Jlnimas od$rari in #rr0.** 
cliti quidem libri, de Orcp, Zoroastcr, da 
licis Difficultatibus ^ qui memorantur a Plii* 
10 T. IL p. II 15. A, non sunt hujui antU 
aed rcccntioris Pcripatetici Heracllti | ut re« 
ontra Menagium monuit Fabrlciui Bibl. (}raoc« 
• p. 80U Amiquus non icripiit niil unum 
m, et obscurum, nee ad multorum Intclll* 
iam vulgatum ; ut eo minas duMtari poiiic ^ 
omnia in eo tracUta ex ininf iementift et pto» 
doctrini, id est Esoterica, foerint, Igitiif 
clitos itatuit : esse yitam quandam Anima$^ \m\m h£ 
^e mtortua , eamqtte multo Oftdentienm ei sm^Ui* 
xiercm sensu et rerum percefiiene; mdea tt$ 
sens rita mmis imtar sU. Bite foenaf # 

frmm^ 



55» DISPUTATIO 

SM. III. pracmia. Mortem Animarum , quam voctvit , imi 
i^^^aliam nisi hanc vitam significasse videtnn Aa 
quasdam Animas penitus exstingui, tive home* 
re, siveconflagratione mundi, quod Stoicif posta 
placuit, judicaverit; in tanti Vetenia librorum 
jacturft , siatuere non possumus. Cum vero atatne- 
rtt , totam rerum Natunun continuo fluere et iiia« 
tari , inductus est qucque in eam sententiam , nc 
Animas modo mori^ id cs$ corporibms indttas es* 
scy modo yivcrc^ id cst cxtra corfra dcgcrt m 
vigcre^ censerer» 
Rfrpocrv £t quandoquidem Heraclttum commemonvioaSy 
ne praetermittamus ejus, in Philosopbil^disdpu- 
lum, eundemque medicorum principem hifpo* 
c R A T E M , Coum. Qui quidcm de Aniffionia 
in^morcalitate non prodidit, ec in eam partemstf 
tuit, in quam fere plerique medici proclivioRi 
fuerunt, ut Animum corporeae concretiouis estt 
diceret. Quamquam eum diversam a corpore oatB* 
ram substantiamque esse, nec oriri aut intenre, 
scd ut rtliquas res omnes augeri et minai ficis* 
atm, voluit* Referamns ipsius viri verba Lattne, 
quae exstant libro primo de Diaeta p. s^a. nOm* 
nia constant Ignc ct Aqud : ct ignis quidem habei 
ealorem ct stccitatcm; Aqua vcro humorem etfrh 
gus. Hacc quum yario motu sempcr agiuntuff 
0CCCSSC cst , varias formas yircsquc ammalivM 
nasci. Ncque corum quidquam oritur c iMh% 
aut abit in rdhilum; scd dissoMtur e$ compomtMf* 
Jdomincs yero pcrpcram loquuntur ^ quum acsd 



DE IMMORTALITATE ANIMI. SS9 

tnt iiludy quod eousqtie auctutn est , ut tub len- i!nt.-iK 
m ptrceptioncm cadat : ct intcrirc illud^ quod Hippocn* 
squc imminutum cst ^ ut a scnstium pcrccptionc ^*** 
iat. Scd isti quidcm oculis potiuf quam ratio^ 
fidcm habent. Ego ycro hacc rationc ductus 
*mincio: Nil moritur^ ncc mori potcst^ quod 
it y nisi si omnia simul in nihilum abcant : Nc» 
f entm nasci quid potcst , nisi aliud sit cx quo 
^atur. — Cctcrum^ augctur majus a minorc\ 
n ulia omnia 9 tum Anima , ct Corpus quod ab 
gubcrnatur; nam simi/ia similibus se adjun^ 
n$. ,Et Anima in corpus irrepit^ illudque oc^ 
utiy ctsccum co conjungit ^co/tcrctionc partium. 
$ quippe ipsa Anima composita cx Ignc ct Aqud% 
m$i Corpus.^ 

Bx his igitur dictis in neutram ptrtem de Hip« 
crttis opinioue concludi potest. Neque enim 
pedit , Animam esse immortaiem , etiamsi sit ex 
ae et Aquft composita. Ct licet non in nihi* 
m abeat., tamen , secundum eandem sententiam 9 
usqoe lOinai ac debilitari possit , ut ejus condi« 
I tb omni fere actione vacet , neque muitum di& 
ic a morte. 

S E C T. !▼• 

■ 

Dc Socrate. 

Tenio ad eum virum , qui Philosophlam ad me« sect. iv; 
imB ac saniorcm ratiooem xedegit ^ et » cum snis 

ips# 



560 DISPUTATIO 1 

teci.iy. ipse sermonibus» tum discipulorum 8tadUS)|A 
universam Gneciam proseminaTit^ nt jDrepi0fl| 

fociitct. Pbilosophiae diceretuf : sqcratem dicoi AdM| 
niensem* Cujua reliquae res et doctrinf qimm 'A 
vulgus celebratae sint, de hac uni partendeifflosX 
quae ad Animorum Immortaiitatem pertiBet Qooffl|| 
Philosophi , quos hactenus commemonvii fael^ 
omnes in Philosophi& tractandft deflesissest ib iAj 
II simplici naturae vift, quae ad Anioi pciftcdo4, 
nem felicitatemque ducit : cumque vel adhiftiwiiflj 
ad physicam partem et elcmentorum indipQOBCBiL 
veluti lonici j vel mysticam quandam ac fttHtiaiL 
jationem sequerentur , veluti pterique PytlagoRiVi: 
^ocrates Philosophiam revocavit ad monloi jn^ 
tem 9 a conteroplatione ad actionem , a renn i»p 
narum indagatione ad cognitionem studiumqoeK^L 
rum humanarum ac necessarianim. Sed a ■^l| 
gno discipulorum numero, qui magistri dica fiNL 
ctaque scripto consignarunt , duo soli adhaoc t^L 
tatem servati sunt, Plato et Xenophon; qooffli^L 
se nullum librum scripsisset Socrates, Nid A^ 
^chinis Dialo^i , Cebctis Tabula , et SocnocoroA ] 
Epistolae , feruntur quidem hodieque; <ed, qoia 
falso nominibus illorum inscribantur, nonestda« 
bitanduro. Al^ui Socratem egregie de Ammoroi 
Tmmortalitate sensisse, et ita mortuom esse, (< 
non ad Inferos sed ad Deos immortales tbiie vlf^ 
retur, et Plato tradit, et omnis Antiquitis «O' ] 
sentit. Neque tamen nobis hoc uno testM^ 

.defungi licet: et praesertim in eju&modidisp>^ 

tii' 



bE rMMORTALItATB AWMI. sli 

Mie^ qQHetd Vos, doctissimos J udices ^ fit,'resSecc. m' 
coMtius repetenda et ab omiii reprehensione vlti- 
cuidt est* Igitur, Plato fifequenter Socratem 
dt dis^utantem de iis rebus, quasnon tracta^ 
mi : vdut in Timaeo 9 de Mundi Ortu t in Pai^ 
enide , de Ideis. Et omnino , solet fere Plato 
ib Socratis personft suam ipse sententiam |>rofer^ 
s. Cootra , Xenophon ita inducit Socratem , ut 
ya nlsi de iis rebus dissemt, quas^ tamquam 
sflosophiaie argumentum , a Socrate pirobatas fUis<^ 
K^ nodo dixi. lam vero apud Xenophontem ob^ 
^jirins et radssime de Ahimorum Immortalitate 
«quitur Socrated: apud Piatonem , frequenter et 
spioee» £t vero , in judicio de factis placitisque 
a(mt!s» major est Xenophontis quam Platonia 
Mtotius t certe cavendum est 9 ne ita temere om« 
la Socrati tribuamus, quae In Platonis ei tri« 
■mntur Dialogis. Quare sint fortasse qui con« 
SDdant ) Socratem Philosophiae partem eam , quao 
mlt de Animorum Immortaliute , inuctam reliqiiis^ 
i«, et qoidquid de hoc argumento disputasse per« 
ibeatur, id omne Platonis ingenio deberi. Hoe 
rgo Si qui dicant , dicant profecto aliquid quod 
«iAio obtutu magnam veri speciem habere videa« 
Qr. Ego tamen quo minus iis assentiar^ multae 
femt gravissimaeque rationes* Et primo qui« 
lcm 9 non est credibile , Philosophum ^ qui toum 
Miilosophue disciplinam ad morum ac Virtotia 
ttudium revocasset, hoc ejus fundamentum ^ quod 
M>situm est in Animorum Ittimortaliute^ fiegle* 



S$l. DISPUTAtlO 

tiec TV« xiase* Nam diaciplina iDoruiD,quaeso,i|iiiGsw| 
^^^**^ deiD esse potesc, qaae oon curet, utmoi Aaam] 
cum Corpore intereat nec ne? Deinde loiitipit 
Xenophonrem ejusmodi Socratis dicta, t|iie, 01*. 
li disertam Immorulitatis affirmationem co0dae« 
mt , tamen eo valeant : veluti de Providemil Di' 
vinft, de Animi humani excellentil ecanBifimAi 
ne cum Divini naturi: quae profecio iti dica{ 
auDt^ ut plane abhorreant ab ejua penoai) qal 
lul post hanc vitam auperesse autuat. Pono , Ih 
nophontis ailentium fortasse repetendum ot ei 
^os cum Platone simultate et acmnhttiooes qoif 
iit factum est , ut alias quoque Socratis rei divcr* 
ae traderent, ita fieri potuit, ut XenoplMmSo« 
cratem raro et obscure de Immortalitatedicefltem 
ftceret; quod Plato in Phaedone Dialogo sabSo* 
cratis personi ita de hoc argumento disputissefi 
nt omnium consensu monumentum aere perenoiiii 
cxegisse judicaretur. Denique , quum multos» 
apud posteros , reprehensores nacti sint et Socn* 
tes et Plato ; nemo tamen , quod sciim , iofen* 
tns est , qui , aut Socratem de Animofna 10* 
mortaliute tacuisse, aut Platonem d illin kq« 
tentiam falso tribuisse , contenderet : Neque vero 
reliqui Socratici, quorum scripu perienmt, k* 
vem , ut Xenophon , bujus sententiae meotioDet 
Jecisse videntur; quippe eam et Cicero et oomcs 
Veteres , qui Socraticorum scripu habebant cc k 
liis rebus judicare poterant , diaerte Soenti oi* 
tmerunt , nec ullam dubitationis snapicicmefli '^ 



D£ IMMORTALIT ATfi ANIMT. 559 

rrwii^ . Quare.^ ut facUe concedo , Platooem f^^^^ 
Pbaedoae riDuJtas tribiiias« Secrati argumento* 
I coQclusiones 9 quae a Socratia ingeiik) abhor* 
m% f ytlstd eas 9. quae a Metempsychosi et ab 
irum aecerniute^ ductae sont : itt roinime iif 
ndor, 4jui omnia in iUo Dialogo ficta, nil 
Bmodi a Socrat;e uUimo vjtae die disput&tum 
«4 putanti Sied tamen^. ne reprehensioni lo« 
a. reiinquamus 4 age , coliigamus Socratis sen« 
tkim in primis ex Xenophonte : nec a Platone 
M assuniamua nisi Apologiam ^ qua Socratem 
Jadises loquentem facit eo* quidem modo, qui 
iltt mazime et personae Socratis et Teritati 
mtaneus sit, ut Cicero non dubitaverit h^c 
yarte attctoritatem sequi Platonis. Igitur apud 
Mphontem , ubi Socratoa diserte de Animo^ 
B. ImiDortalitate statuat 9 nuUum locum j ubi 
dicat, quae valeant ad fmmortalitatem 9 duot 
IMD loeos^ repcri« Alcer eat in MemorabiU*^ 
I Socratia Lib. L Cap« iV. ubi de Divini 
ivldentii et Humani Animi praestantid disseru* 
s 5^ ^9 docetur, ita noatrum Animum ejC. 
^m Animl Mundi ortum esse 9 prouti Cor» 
lauas partes , habeat ez maceriil Mundi: zb 21 

Mr dbf ^>piniiw eJvat * m) rctSra itioi^ irt y^^ rm 
^ lU$^ h 7$ ffifMTt^ TP?Jknf cSwti^9 ix^¥ 
^m fi^zit ToAAoS lyreq » m) r«y i/jMP Wvw 
%dJkm ivrm ixaw fitx^if (it^9 Xafiivn ri ^vfim 

Nn A aA« 



eopia numoris « renquorum ei 
morum parvam accepisse partem 
titutn eompotitum tft» Mentem 
him , fuum nusqaam in reram i 
te easu quadam carripuiise!' et i 
fimta mmero opera putesne lir. 
tam kene ordinata etse?" Hiiii 
cst pars qusdem dispaUtioDU 
S. 17. maittait , Ssi lui i wi« 
aSftMt ^TUt &6iknm, furoK*'/^ 
X^ xff} rk* h rwr) (Ppinim ti 
mitf idiifyeSni rUtriM' i. C 
mnimadverte , quod Atdmus tm 
Oirpui tuum gubernet^ ut ipte 
Mimaadum est , prudentiam, . 
est , res omnei ad suam voluntt 
Alter locui est in eodem Open 
Socntis. Lit>. IV. Ctp. III. $. 
m1 A4fAreu ya ^mst^, iJwep ri jmI 
trhay, nv ttlm ittrixif Sri uh 



. DE IMMOR.TALITATB ANIMI. gSs- 

db ed Corpus gubernariy neque tamen ipta seet. nv. 
oicitur. ** Ex bis coUigitur ejusmodi senten- 

Esse quandam in rerum Naturd Mentem 
nd prudentid et eficiendi petestate praedi*. 
; quae Mens Mundum ita reg^t et gubernet ^ 
ti hominis Anima suum quaeque Corpus. At^ 
» ut Dorpus censtap ex partibus materiae^: 

in hoc Munde est: ita Ardmam ductam et. 
u^tam^ tamquam particufam Mentis illius^. 

Mundum regat y atque adeo participem essa. 
mitatis.^^ Ergo si quaeramus, utrum huic 
e^tiae consequens sit ex duobus , Animamne 

Corpore exstingui, an ei- superesse? eami. 
sresse, profecto, omnibus partibus probabi^ 

est, quam eam interire. £t verisimile est ^ . 

hoc ii| placito magistrum Anazagoram ec 
:o8 secutum esse; Porro Cicero, qui non> 
latone et Xenophonte soium , sed ex reliquoi* 

scriptis, de Socrate judicare (poterat , iui. 
iunciat, ut ejus auctoritas omni exception#. 
)r habenda sit: De Amioitia Cap. IV. .Plus ^ 
f me Antiquorum "talct auctoritas > ffcl nostro^ . 

majorum , qui mortuis tam religiosa jura 
terunt — vei eius ( Socratis ) qui ApoUinis . 
ulo sapientissimus est judicattts: qui non tum ; 
tum iiUtdy ut in plerisque , sed idcm diceiat > 
er^ Animos hominum esu Diyinos^ iisque^. 
e corpore excessissent ^ rediium incoeksm pa% . 
I oprtmo etjustissimo cuique expeditissimum.*^ > 
l<)ue gpud Platooem 'm ApoIogi& 4^ fu^urli 



565- • DtS^tlTATIO 

tect. fv. Animae conditione td judiceaklisseruisset 
^•"■^ tes , et in fine illad tdjecisset : y^ Sed temfm 
j0m hinc abire: mt^ ut moriar: ^«i, &$ vh 
agatis. Utrum auttm sit melius^ Dthm^rtM 
sciunt : homuieim quidem scire arbitror omdMOoJ^ 
Huic igitur dictioni hoc subjungit judicimi Cic^ 
ro Tusc. L 4&. ,, ^tsi , quoJ fraeur JDeos negst 
seire quemquam^ id scit ifise utrum A meMos: 
nam dixis ante ; sed suum illud^ niUl nt odfcr* 
met^ tenet ad extrcmum.^ Sed age, iQ&BQI 
hanc partem Socraticae Apologiie, quae at tpoi 
Platonem p* 368 , ex veraione Ciceronia jnisc.L 
41. „ Magna me spes tenet^ ludices^ kmmii 
evenire^ quad mittar ad moriem. Necesst at 
enim , sit alterum de duoius ; u$ aut scmus mb«« 
no omnes mors auferat ^ aut in alium quendemk» 
cum ex his locis morte migretur. Qfiamehm^ 
sive sensus extinguitur^ morsquo ei somno dmh 
est ^ qui nonnurrquam sinevisis sommorum flece^ 
sissimam quietem adfert ; Df boni / quid kcn ^ 
emori! aut quam multi dies reperiri posnmff fi' 

tali nocii anteponantur : cui si similisft^^^^V 
perpeiuitas omnis consequentis tcmperis^fdi^Y 
ieatiorP Sin vefa sunt quae dicunM^ wipt* ' 
tionem esse. mortem in eas oras , quas ^ fd tm 
excesserunt , incolunt ; id multo jam beatins A 
TcCf cum ab his^ qui se judicum numcr^itl^ 
ri yoluru^ cyaseris^ ad eos ytmre quiymi^ 
ces appelUntury Mtuoem^ Khadamantttm^ ^ 
cum^ Triptoicfnum i conyenireque eoSf qtujt^ 



t: 



DE IMMORTALITATE ANIMI. §«? 

fim fidc vixcrint ? Hacc percgrinatio medio* «ece. TV^ 
b if^is '9id$ri potest?. Ut vcro colloqui cum ""•*• 
*phc9 9 Musaeo , Homero , Hittiodo , liecat ^ 
anti tandcm aestimatis?' Equidem saepe em&* 
9 si ficri posset , vci/em ; ut ea , quac dico 5 /if • 
rct mihiiffvenire. Quantd detectatione autetk 
tficcrcrfCum Palamedem^ cum Ajacem^ cum 
iasfudicio iniquo cirpumventos convenirem. Ten^ 
rcm etiam summi rcgis^ qul maximas copias 
^ 0d Trojam 9 et Ulixi Slsyphiquc prudentiam^ 
'cc ob earn rem^ cum haec exquirpremy sicu$ 
cfaciciam , capite damnarer. Ne vos quidcm ^ 
diccs^ hi qui me absolvistiSj mortem timuerl* 
Kp Ncc cnim cuiquam bono mali quid evenirc pd» 
iff necvivo^ nec mortuo. Necumquam ejus r6s 
Diis Immortaiibus ncgfiguntur: nec mihi ipsi 
m accidit fortuito. '' Haec Socmes in Apolor 
I. Aiiuin de iilo locum apud eundem Cicero» 
Bm Tusc. I. s9 , 30. lubens prtetereD quippe cDc 
litoiiis Phaedone 8umtum« Omicto etiam Xenoiu 
hoDtis locum in fine Operis de Cyro Majore, 
Bippe non e Socratis sed Cyri persont proniin* 
«tniu Ex bis igitur, qu^e exposuimus, quae» sanmit 
ie dmninm. consenstt Socniti vindicanda <unt^ |^^^J|^ 
iptfct» eum subtiliort illa argiimenta Immortali- 
tis , non^ tttigis&e : i>oc unum es Anatagorte 
•ciplinft tenuisse: Animam . humanam essc din 
nitmtis parffcipem et quasi ^rtam cx .Mentc.<^ 
^ac sptum mundum gubcrnat* £t fuamquam im 
frtt^ si ftidem sit cum intcritu 4mmac cott 






568 DISPUTATIO 

ff^ l"^- juncia • nil sit mali} tamen mult^ e$Si^,^ 
//tfi Animas a4 Dcum ac Mcntcm UmHru^ 
4c niftac csscnt , rcdsjtutas , maximc quitkmjmtu 
rum Animas; nam rcs humanas a Dimi Ikak 
gubcrnari^ quac in primis ko^orum tmimma 
viycrum ct mortucrum curam gcrat. bcfu^ li 
sivc quacdam sit socictas mortuorum A itiM9 i\ 
in aliis rcgionibus , ut crat vulgaris ofim s fm tk 
tis ct Thcologis tradita : sivc quaccumfa dmnt k. 
^sfit vita ct conditio: bono viro mafc €^iitiiftt$ w 
S^ 9 n^ cum umquam a Dco ncgligi. ^ 

^^^ MilgQft floruit Socnt^ frequentift 4isci|Ndon»ii 
qui ejus philosopbiam periottm Graedaipoptr 
garent , eamque ad suum quisqae isgeoiBa CQa^ 
formarent ; unde multae exstiterunt sectae philk 
sophorum, Academicorum , Peripateticonim, C^ 
nicorum , Stoicorum 9 aliorum , qui offliKS « 
sociLATicos dici haberique volDcruntf Sci 
proprie tamen Socraticorum nomine appeOiti sutf 
illi, qui, cum ipsum audivissent, qus quoqK 
doctrinam imegre sincereque tradidenmc: vditt|^ 
Xcnophon^ Acschines^ Phaedon^ EueSdth 
ton^ Simonj Glaucon^ SimmiaSj Ceks. Bxp^ 
multi exstiterunt Dialogi, qui omnes,eiceplii^ 
nophonteis , perierunt, Nam Ccbctis TabaUnit 
quae hodieque sub cjus nomine fennr, £dsoii 
illum auctorem referri , cum alia prodoiU» tni 
ratio disserendi et oratio, quae non gatsas^ 
habent Socraticum colorem. Aesciinis wteaLit^ 
priores Dialo^i , manifesto ex Piatone CQDpil>' | 



DE IMMORTALITATE ANIMI. 569 
> a recentiore quodam homine: Axiochus ve- u^ jy. 

* . t SoprtiicL 

lui es Donnullis fragm^ntis cognoscitur, ab- 
^ Ipse quoque a Socratis consuetudine; huc 
^ quo() quaedam ejus partea a Veteribus 
omaticia memorat^e, ii^ eo, qui nunc est, 
NThOt non exsunt; ut minime dubitanduiu 
quin diu postea ex Sophistae cujusd^m 0$- 
prodierit: quod partim notatum a Fabricio 
. Gr. T. II. p. 29 , non negligendum erat % 
kQfo T. I* p. 576, qui horum Dialogorum 
)ritatem bonfl fide secutus est. Quare nos 
B ezcitemus xbnophontem; cujus lo-Xentpio»; 
» in oratione Cyri iporientiSy modo signig- 
nus, quemque ex ips& Xenophontis sententifl 
iiDciatum esse, non dubito. Equidem hau^ 
:o , ultimam hanc partem Cyropaediae ^ qui« 
am Xenophonti abjudicari; qupd itfi de Ani* 
auir^ et Immortalitate disser^itar^ut argumen* 
roferantur quae abborreant a Xenophontis in- 
I9 nimisquQ subttlia vi^eantur. Quod mihi 
em aliter s^ babere videtur. Nam primo , nil 
n iis aliennm ab iis sententiis, quas supr^ 
[enophontis libro Mcmorabilium retulimus» 
de ipsa stili oratianisque forma plaqe Xeno* 
itea est. Denique non dubitavit Cicero , cu« 
(rtvis. est auctorit^s, tptam illam Cyri ad« 
itionem Xenophonti tribuere, de Senectute 
. XXII* Non nego, ill^i argumenta non satis 
Cyri person& cony^nire ; sed ea cum Xenp« 
i^is fi^t^ni(|^ cppvenire, id v^ro t^nep et affir* 

Nnj »aj 



570 DISPUTATIO 

^en. IV. mo; quandoquidem tota Cyropaodia ad Socndai 
dii»ctpliDam cbinposiui est. Sed videanis lool 
Xenophomls. Cyrop L.VIII, Ctp.VILJ.ij.-« 

r/dnrxfy* 'Opu rip hi m\ t^ hnTk wdfmoy Cni|^ 

"Oiliyt oTotg A(ppuv hrxt ij ^vxk^ kMfffit 
(Ppovo^ aifixTcq ilx» V^htiTmt 9 oiHi rmrn wkufp^ 
iEaa* Sroof iKpxTog jto^ xftfcepd^ t woio ioA^ ^ 
xa) 0poififiuTXTGy thl4 xMw shxr AiMkttftim I 
mtpiiroy i^\x huw bkxvtx drsdpTx w^ ri ipi^ 
tpiihow srAvv Tn^ ^uxii* etZvj ii fitiyn- olhi liF^ 
cStc xTTtovjx SpxTxr Quac ita vertit Cicero. n^ 
hi quidem numquam penuaderi pofuit, Mswi^ 

m 

dum in Corporibus essetit mortalibus^ yiyerc:cti^ 
cxissent ex iiSj emori: nec vero tum JmsnmeM 
insipientem , cum ex insipienti Corpore eyaHssi^* 
sedj cum omni admixtione Corporis liberatus^ft^ 
rus et integer esse coepissetj tum esse saptenitm 
Atque etiam , cum hominis natura morte Jissthi' 
iur^ cetcrarum rerum perspicuum estj fs/ff^ 
que discedant: abiunt enim illuc mM^ »** 
orta sunt : Animus autem sotus ^ nec cm ok^% 
nec cum^ discedit , appdretJ^ Haec hactcniK. te 
vero in reliqiij hiijus loci p^e, Socraticfli'' 
lam bipertitam argumentationeio , et mortis (^ 
somno comparationcm , qooque exstare depi^ 
demus. Quam partem ex ejusdem. Ciceroflis "^ 
terpretatione refcramus« d lam y^ro iidctiti ' 



( 

k 

Pc 
^\ 
h 



DE IMMORTALITATE ANIMI. j^r^ 

sr marti tam similc quam somnum. yftqui dor* secu-Wm 
mtium • yifiimi declarant Diyirdtatcm st^am*. «■•PM» 
tlta cmm , eum rcmissi ct libcri sunt , futura 
spidunt» £x quo intclligitur ^ qualcs futuri 
t^ eum sc planc Corporis vineuiis relaxavcm. 
C Qftarc si hacc ita Sunt , sie mc coiitptc ut. 
mm. Sin und est intcriturus Ardmns cum Cor'», 
'^9 f^QS tamcn Dcos vcrcntes^ qui hanc omncm- 
^ritudincm tuentur ct rcgura ^ mcn^orian^ 
t^fi fic inviolatequc scrvalHtis*^ 

S E C T. V, 

Dc Platonc. 

• II ■• • 

i^iDiiittm, qui ex Socratls 9choIi prodierunt,^ect. V« 
rimum in Philosopbi& excelluit , piurimumque ^^ 
\mt et nuctoritatis nactus est plato^ Atbe*. 
cuts, De quo Vira uberlus copiosiusque ex* 
lendum est) propter duas caussas* Primuoi 
H 9 hi^ est Plato » qui ex omnibus Pbilosophis 
Kimum studium in Animorum Immortalitate . 
ftonstrandi illustrandique posuit. Deinde ipsi-i 
ftcripu ad nostram yenerunt aeutem , ut deDo« 
xA placitisque ejus eo plura ceirtiqraque docu« 
Hta proferre possimus. Quod quidem secut, 
t in iis, quos hactenus memoravimus, Piiilo^ 
^bis; quippe quorum^ exceptis paucissimorum ^ 
^pla perierunt ; ut ^rum beat^iutiae non niii t% 

ra^ 



573 DISPUTATIO 

nris ve8ttgiis ic reliquiis , multo labore eoUeedi 
et digestis, verisimiliter constitui possent. Sd 
videamus summatim doctrinte principit, t qn* 
bus ad Animorum Immortaiiutem profeetos esc 
^ Tria sunt rerum principia eaque aeternt» Dem 
tdcac^ Materia: Materiam vago et incerto moti 
fluctuantem, Deus in ordinem redegir» ad Uei* 
rum exemplum conformavit , et MuiidaiH er el 
composuit; Mundo Ammam C^vx^) Aiuate^ 
que Mentem (yaSv)» indidii: vid. Tiflneo f« 
527. A- B. Haec Anima mixta est ex Materil 
duplici; alter&, simpUcpct immuiabili: alteri, C9r 
foredy diyidud^ ct mutabtU: est etiam per toon 
Mundum extensa, et, qujimvis creau a sbiun 
Deo 9 tamen intclligens ac Divina , et quasi «- 
cundus Deus : vid. ib, p. 528. Porro ^ soai' 
mus Deus opifex Deos coelestes creavic , qoi sfit ^ 
astra ignea (p. 530. C« DO^ immorules, M 
quidem suft naturii, sed snmml Dei volontaff» 
Deinceps, summus Deus effecit Animas Aniii^ 
lium , eidem ratione qu& eSecerat Animam Mio* 
di, non tamen ita perfectas ut Deos coekWi 
sed secundo ac deteriori gradu ; quippe <|8te ni* 
norem partem haberent Materiae illius siopBds tt 
immuubilis: vid. p. 531. A. B. seq. Hts Ati- 
ipalium Animas idem aummus opifex Deos \S^ 
coelestibus distribuit , ut ipsi illis Corpora fiM" 
carentur» iisque corporibus illas inctudereot:iB 
quibus si bene vixissent , redirent quaeque lo H* 

turale suum astrum: ain minus beoe viiissctft 



I 



fiE iKfMORTAUTATE AWlMI. S^ 

uin in generatiohetn abirent, virt in muliebria iectio % 
rpora; post mille annorum spatiinn redirent, ^^'^ 
ipsae sibi vitas eligerent ) ubi fit ^ ut humana 
oque Anima in bruti Corpus immigret, atque 
brutorum genere per multas deinceps genera- - 
nes maneat ^ donec pravitatem , quae ei ex cor« 
reft contagione, ignis^ aquae, aSris, et terraei 
i^eserit, penitus eifugerit^ atque ita in pri« 
m statuiki ^ in quo fuerat quum ex summi Del 
cinft prodlret, irestltuatur: vid. ibid* p« 531« 



9» 



iaec ex Bialogo, Timael noitiide itiscripto^ 
i Plato sententiam suam de rerum principiis el 
u explicat. Videamus jam peculiares de Im« 
rtalitate disputationes , ita quidem ut eas ft 
!>ulis distinguamus. Nam tribus Dialogis, 
rgiae, libro liltimo de Republici^ et Phaedo^ 
. Plato ejusmodi epilogos adjecit , ubi de con^ 
ione Animarum apud Inferos ex poputari opP 
me et poetarum Fabulis exponeret. Quos lo-^ 
I nil attinet referre; et si quid habent ex pro* '' 

ii et interiore Philosophi doctrinfl^ hoc postei 
tabimus. lllud et in primis et maxime quae« 
idum , quibus rationibus et argumemis Plato 
imorum Immortalitatem conficere ac demon- 
ire studuerit. Quae quidem argumenta in plu^ 
us prodiu sunt Dialogis, Timaeo, Menone, 
ledro 9 decimo de Repubiicfl , et maxime in 
ledone* 

£t in TioMCO quae ezst»m y modo protolitoaft. Arg. e«Tt. 

Sunt ""•"• 



jgl^ DISPUTATIO 




ioione. 






fect. V. Sont vero IIU non conclQsionibus 
^^ sed probabili explicatione ad Doctrinam de mm 
principiis et <ortu accommodata. Quare 
diaoDur continup ad rdiqua. 
Ars. ex In Menone ost^ditur ; omiiem (UidpliDia ei* 
se recordaiioneqi^ homines nil no?i iiamt% sed 
yettra recordari ; nam » si quis de icbos iBCOgm* 
tis recte interrogetur » eum ita .rapoiKlere 
pareat, se harum rerum notionem in MoittinfiH 
lutam <ieoui6Se; aed:faanc notiraem qniia iapne- 
senti vit& numquam acceperit, necesse esM at M 
|n priori quadam triti acceperittf jginircfci^ 
Animos nostros , anteaquam in liaDc fitaa fcaip 
rent, in alidvirft degisse, ez eAque reroiD «m 
aem attulisse, quae nunc ratione disci(riiinae, il 
est» recto interrogandi modo instaurentur. Sci 
Animi, ut ante hanc vitam fuerum, ita postot 
quoque erunt: quod in Phaeicme demonsu^irecaf 
saf;ur Plato. Y^. ^Menon. p. i6. et CiceroToiei 

ATR. ex . In Phaedro ^ quem juvenis acripsit , iofeBif 
veluti luxuriaQti.obsecutus, miram quaodifli^ 
mi informat imaginem; quum dicit i^ciiid simi* 
lem esse aurigae jugum equorum icgcnti: iKi 
quoque instructum^ cum Diis per totoncociiA 
Jirehi ; amissis alis ^ in terram labi, corpori iod» 
di : ita deinceps nasci ^ et hanc migratioDem ni* |^ 
bus miilenorum annorum intervallis absdfoe» 
In quibus quidem figmtntis, si quid latetvcdcK 
philosophicae seQtemiae^ hoc .poatea eiplic^^ 

Hilli 



kaedro» 



)i 



DE IMMORTALITATE ABHML STi 

Nunceiordium illius h>ci ref erenduBi esc ^ slsec/ t^ 

demonstrationem Immortalicatis habet. * Hoc ^^^o. 

ejusmodi est p« 344« „ Opottet primum d^ 

d Afrimae cum divinae tum humanae ^ ejux 

libus passiombusque yeram notionem come* 

Initium autim < demonstrationis hoc est:^ 

s Anihna est Immortalis. Narn^ quod M 

\ movet^ Immoriale est : quod autem non mo* 

iam rem mo^etj sed ipsum quoque ab alid 

netur , * quia movendi finem - habet , ftnsnt 

habet yitae. Solum' yero illud quod se ipsuni 

, quia se ipsum non relinquit^ numquam de^ 

m 

moveri.* sed omnsbus reliquis rebus , quae 

ftur , fons et pYincipiUm movendt est. Prin* 

Mtemmlla est origo. Nam omne^ quod 

r prihelfio dtbet nasci , ipium auttm princi^ 

ex nulld re altd potest nasci; principium' 

t omnino non esset^ si ipsum ex alid re na^ 

sset. Sed quandoquidem principium nullani 

ori^nem , consequitur , ut nec interitum 

'/. Nam principio exstincto , mc ipsum 

ie^ nee ex ipso aiia res amplius oriri pote^ 

si quidem omnia a principio debent oriri. 

motds principium est in ed re quae se ipsa 

: haec yero nec interire nec oriri potest'; 

dm si accicieret , consequeretur ut coelum ac 

collaberentur et a motd cessarenty nec ulld 

\e ad motum redigi possent* Igitur quum 

eat^ Immortale esse illud quod se ipsum mo* 

minime a yerd ratione aberrayerit, qui 

hanc 



t 



57« 0ISPUT A TIO 

hanc esuntiam ei naturam Animae esse iidk t 

Omne enim Corpus^ quQd extrinsecus mm»i h 

inanimatum est: quod autem intriMseem esss i^ 

ipsum mtttetur , atdmatum : qaia in he pnprik il 

motu posita est jfnsmae natura. Atfd^ eim Ai 

se res habeat , ut fmlld res , excepti Ammi% 

sc ipsa monfcre possit; neccssarid constfaturf n^ 

i/tnima nec ortum nec interitum habeci* Hoc ft^tn 

celebratum illud Iminorttlitatis trguiiNimB,f 

inde a Thalete cognitum quldem, nevtttu 

accuratius explicitum erat: quod» Platooii ucli' \i 

riute , secuti sunt plerique postet VcttieSf M 

primis Cicero : qui illud tgregiiL laude omrit d 

vertit , Tusc. I. 23, Quod si hanc %TgasMS» 

nem ad Dialecticam brevitatem revocedliis, Rft* 

Tiemus,eam his fere Syllogismis constart: njM 

se ipsum moyet^ non habet initium: Jnist^* 

ipsa moyet : Ergo Anima non habet imAi^ k 

Assumtionem , qul dicitur Jnimam sc ^u 

moyere^ nemo facile in dubium voaverit, ^ 

quidem libertatem agendi tueri voloerit. £9 

propositio, quddicitur, quod se ifsum sttlt^i 

non hahere initium ^ probanda est. Qood itt P^^ % 

tat Plato : „ Quod se ipsum moyetf tfivd^ k 

est: Anima se ipia mqvet : Ergo Amst^ ^ 

Principium. Pergit : Principium non fuM ^^ 

ginem : Anima est Principium : Erg9 i^. \ 

non habet originem. ** Concludit denique Vp^ l 

mentationem ita : „ Quod originem non hak^f ^. v 

iud nec ihtcritum habet : Anima non habei •ff^ !i 



P 

\ 



tt 

1 

I! 
i 



t)E IMMOILTALltAT^ ANINtL 5?? 

• ; £^red ^nuB^ ncdinteritum huhtU^^ Sed. ut Sctt. ¥« 
vius etiam 'demonstratioms connexionein coip^ 
ctamur, tribus Hla coDtinetur his EnunciaticH 
vs : r» Attima est prindpium , quic se ipsu m^" 
•* Prineifium nec onginem nec interitum ha^ 

: Ergp i Ardma semper firit et semper erit.*^ 
uidem et ipse miror , et alios miraturos arbi^ 
Wf quae sit necessitas, ut illud, quod seipsum 
wetf semper fuerit. Nam qui acerrime Animi 
KTtatem defendunt, eamque in propriA internft-* 
ft agendi facnltate, id est, ut Veteres loquun« 
9 in fqcultate se ipsam movendi^ ponunt; id- 
so minime negant Animam a Deo esse creatam* 
rte sint quoque, qui Platonem hoc nomine re« 
sliendant» quod sibi ipse repugnet , quum in 
miieo pronunciayerit Animas . a Oeo creatas es^ 
jSed baec qMidem reprehensio ita dilui po« 
t .. ut jdicamus Animas hominum ex eddem suh^ 
ntid comtositas esse atque Animam Mundi ^ 
m ,yero substantiamab omni detemitate sempet 
mptufuisse: vid. Tim. p. 327»^ A* 3^8« et 331« 
Neque necesse est eam adhibere machinam ^ 
a Usi aunt nonnulli Platonicorum , qui conten* 
runt, Mundum^ secundum Platonem, non es« 

io tempore, seu a quodam.initio, a Deo fa^ 
Un : de qua opinione eorum cousulaturCudwor* 
11« et ad eum Mosh^^mius Nystem. Intell. T. t^ 

368. Quate, si quis hoc teneat^ Anlmae sub« 
Uuiam semper et fuisse et in motu fuisse, eam« 
>e ft Deo non.ez nibilo cfeatani, sed untuinmo* 
r. II. • 4» 



ffit DISPUTATIO 

«ct. V. do confbtlDitnri eme, 1« hand ^egit Htfowl 
icpDgnsDtiie crimiiie absohret. Eiy ippini 
totam faanc in Phaedrd eiposittni dTOftotyy*^ 
nem parom habere ffrmitatis , oiai si cioi lil 
placitis in Timceo expositis coBJunganr. Atqa 
Kaad scio an Plata ipst postea de hujas a^pmad 
firmitate dubitaverit; qulppe illod ndfl ifliBdt 
nd disputationem te Pbaedone consigimffl^ ^t 
iationes , quae ad stabiliendam ImmortiHiM n^ 
kre ▼iderentur, diligenter expromsit. Osem 
poterat alifl ratione , et illfl proprietate et Ikato 
te Am'mae se ipsam movendi, arguincDtn M 
minime contemnendum , qno efficeretw, AniBM 
non esse corporeae natarae , igttur corruprieoeli^ 
iolntioneque partium non fnterire. Ntoi ^ 
h) Corporibns Aiutationcs existant certis le^ 
)>onderis ac motfis 5 et fere neceskitate mtVu^ 
Anima, s) quidem sit corporeay qmmipafttil^ 
bertatis habeat, intelligi neqiiit^ 
/rg. ex Decimum de RepnbKcfl librum Plato cooclDi 
^•p. X. i^jirratione fabulae de Here quodam ArmaiiOf (pi\^ 
ex morte in Tiram redrisset » ac de piato& ^xs^ 
que dermctorum retulisset* Sed anteqnm id fi!> 
bulam accedit , praemittit graVrssimim Ss^ 
ilonem , quft Anioiae Immortalitatem demoBltnit 
studet. Quart fabutam nunc quidem piseia^ 
lamfis, demaitJrtTaii6nem vero cbnsideremns: oi^ 
que, qiiando^qdideth longiuscula est, nmiiF' 
^hilosophi terbls refcramus, sed sumatrift aU> 
1>eamus , ut ejus tamen vis et cofisectftio ifP^ 



V j 






.. « 



DE HCfMOiltALltATE AlnML iffi . 

r igkiit ^mm. est dfepttwiatfa q.«e tabetur gcj;^¥j 
i6« et 517« ^^ in rennb naturfl 3iint res td 
ie^ Vel nlfllte$ vel indrfFerentes. Bonae sont 
t eas resy quibos insunt, servant: Marlaey 
'i eas destruunt: IndiSeRlntes , qoae tieu^ 
I' faciuBt» Ita corporibas aniiDantium iiialiim ' 
moriiiHiy frugibus aerago, lignb putredo , ferr« 
1^^' fliis idia; qoibtis mlis reis «ffectae per- 
U Atqlit Animae maluin est Injustttitf^ Itfm 
peralitia, Timiditas, InsipieAthi : de qtiibui 
opacto ostendi potest^ ea talem Tfth: bab^^re^ 
f^nimae mottem adferant^ Porro res omnes i 
t mnk Inteitio suo morbo et malcft ^ed 6ztemA 
pereunt, nonf tamen ita, pereunt^ m eitenni 
IBI sola sufBciat ad interttum : aed fons et <>rb 
Ateritiis est in inalo interAo ^ quod ansam pfacN 
itque eedlt ti eztemae« Sed Animae maluiA. 
efustnodi est, ut vel ipams soltim AtibDit 
lem tdferat^ vel ab ettemft vi ad Animae ineef' 
1 converti possit. Ergo Anima nec ab imerfiA 
9b eitemft caussft ad iftteritum deducl pbtSBU 
!ter€t'JUud animadvertenduin ett: Animtrilnl 
teraa nec aogeti nec mimiii Ntm dec pereUnii 
idimos : nec plures fiunt ^' quit e^ ntttirt vMt^ 
auiBertit earum augefidus esftet^ et ita pMk¥ 
oinntt morulia ad ImmOrtalttateA traducefWi' 
. Attma quoqjue^ si qaideoEi eti aeteMf.iit 
too eat i ita debct constituta etse ^: ut jmli« 
ptniiifll c|ut dissensus^ ted tttximut coilteii- 
Utctenus pertinct hoc tcpmieiitujQ^ . ^l&iti/l 

Oo 21 iwM 



i^ 



5«o DISPUTATIO 

*ect. V. doae partes postremae , de Dumero Animaraii u 
togendo nec minuendo, et de ptitiom ipsiosio» 
sensu y adjectae sunt veluti ex tbondanti : et ob» 
rius explicantur in Phaedone , ut mox viddMni 
Prior vero pars omnino acuminis laudea bbetj et 
ad magnam verisimiHtudinem explicari pont; A 
qnidem ex comparatione rerom corporeirBB «tOHL 
ditur, non liabere Animam in se gosiiodi lblmi| 
seque extrinsecos accipere posse , quA endDgai* 
tur ipsa et pereat« 
'Arg. cx Videamus jam de Phaedone; qui ab oond li^ 
jrhicdoik quitate is habitus est liber , in qoo ntiooes » 
moruliutis Animorum gravissime luculentiirii^ 
queexpositae essent. Quae quidem libro lus c( 
auctoritas conciUata est , non tam finnittte itgi' 
mentorum, qoam eloquentift Platonis. Hdxnr 
cnim dtsputatio ex personi Socratis, qni riam ^ 
vitae die in carcere ad amicos dlsserit, tantln^ 
mi tranquillitate ac magnitudine, untl fideicpe^ 
suasione futurae felicitatis , ut , non ad norteSt 
scd ad Deorum Iramortalium doniciliom tbff^ ^ 
deatur. Quare, quod dico^ si qoid eir to ipsl 
argumentatione vel erroris vel obscndtitisi ^^ 
apud legentes cogitatione et veluti conipectu i^ 
cratis , atque orationts PlatCMiicae gravitate sc so^ 
vitate obruebatur. Ceternm , quum Ipu Plinxii 
dfspotatia bwd parom habeat difficoltatis ad in^ 
Irgendum; operam dedi, nt eam in coiDpeDdMj^ 
Tedfgeiem- et argumentorum summls breviter < 



Ci 



perspicue exhiberem« ^ 



% 



I.' 



DE IMMORTALltATE ANIMI. 581 

mum igitur hocest (p. 377) : „ Mortis tem- fect, w 
ixspectandum est i nec cuiquam licet se ip- ^^* 
inti^rficere. Homines enim , tamquam servi, 
s, tamquam Dominis, in Iiac viti collocati 
: nec abeundum est ^ nisi si Dii ipsi nos ex 
reluti custodi& liberent* Itaque et ego^ mor« 
teoiio anhno fero: Dii eniin me jam ex hac 
xlift revocant. Ac spero me ad meliores ho« 
B venturum : certe , ad optimos dominos , ni- 
m Deos, me pervcnturum, hoc vero, si quid 
1 9 summd asseveratione affirmo.*' Hoc dein* 
demonstratur. 

■^it (P* 378 — 380. fin. ) 91 Philosophia est Arf. i, 
nentatio ac studium mortis. Phiiosophi enim 
LI8 in eo positum est, uf Animum a xebus 
ords et fluzis avocet , et ad res inteliigibiles 
nque puram ae sinceram veritatem eum cdti- 
it. Atqui quam diu ih hac vitd et hi Corpo-^ 
eglmus, huic munert satisfieH ne^uit. Ani« 
enim tum maxime viget cogitando , quum se 
imea Corpore segregaverit et In se fpsum col* 
rft: unde apparet, eum ad fcogitandi vitn ac 
stantiam adeo non opus habere Corpore, ut 
us illius vinculis solutus efper mortem libe^ 
s , naturae suae perfectionem obtineat. Cor^ 
Aos avoeat a purae sinceraeqiie veritatls in- 
itione; sensus eorumqtie vlcarit phantasia con« 
(T AnifDi cogitationem turbant , eumque in fal« 
opinlones erroresque inducunt. Corpus inimi<« 
I Ct cootrarium est Virtnti« In Corpore fbM 

Oo I cst 



^l DISPUTATIQ 

fect. V. ^st Qjnm labis et corrupteUe. Corporis o 

f^ mento et voloptati servire cogitur AmoiiM: il 

que solUcitatipne ad vitis^ et scd^ abduc 

l^&itur verisimile est, ADipium, pos^ Coq 

jDortem , Veri cognitionem pleaiorem mst: 

jiim, et cum Diis habitaturum; si qqidiHB 

in hac vitfl se» quoad cjus fieri pocmr» a < 

pori9 qontagione purgaverit commeotiaooe i 

tatis et §tud|o Sapiq^ti^e ^ lystitiae » f( Fon 

4inis/^ 

^. IL f » Ne vero quis objiciat , Animum eatia Co 

non subsistere posse, his moneatur vgfBOi 

. Animum jam fuisse anteaquam in Coipos veni 

p» 380 — 384^ I^ totft naturjl rerum baec d 

mt^r lex, utf qujdquid fit, id ex suiconti 

fiat. Veluii^ qupd majus Gt» id ez minorifit 

jus , velox fit ex u^do , Qrmum ez iLfirmo» < 

^ fri^ore : ita qupque coqtra , ex pitjorc fii 

lius 9 ez fir^o infirmum , t^ velopi ttfduni 

calore frigi|s« padetn pecessitatf^ conjuoctie 

vita et mors: i^qiic, i|t ez vivo Qt Qorruus 

jpi mprfuo ^yivus^ Nisi forte putcoBS, 

yi^il 11) pgrte t^fipFam deficere,.et ezonmhus 

t)us duad ^b tii^us l^s vi ezemtas wCy ^^ 

IDortem. Qupd i^rgumentiim ut .accuratinsi 

percipiatur, anifuadvertendum est, ompeo 

(atippem triplici contjperi statu,, Prjmus est 

quo res muuta di8(:edit : secundug , qjf em per 

jes muuta: tertius, ad quem peryenic res 

;«h V^luti^ f*,quisdQTipit, |s « yig«i|ifl^ 



DE IMMORTALITATE: ANIMI. |^s 

ratiftht duQ 8imt ataiuti {iriiQiis tpigUiiae^skctif. 
smfd': ister hos iiiedfait'inKc)ectu^ e$i *'^ 



i sittaft et tiansitas t primo id tertuiiii:, n}^ 
obdSrmiscsre. hM ti qms 9 ionno ad iS^ 
ledit;^ isinteqectiini iierflieatatatttm, queni 
M%^4Sfergisci. Quaiie) «t qujs vivaty ne- 
Bscamni pemieet statnnit q«em vocamus md^ 
c nt quis BKiTtuus sit^ nacesse est enm pc#« 
itatuin 9 quem Yocamiis mori^ i^go^ mo« 
» non ezstinguitur AaimQs, sed in aiinjD 

atatiinu^f 

^orro» si generado faaiieret viamdirecsii»^ Ats. in. 
1 orliems idest, si omn^ vivi jContiBuo-ln 
01 sbir^t , neqne flezu viae ex mortein vl* 
:diifen£; tou paulatim nacun moriuAdo .eon- 
etnr^ et somnp veterBoque opprimerettit 
gmviore qu^m iUe in fabul;! Endymion. 4t 
Datuni sui .jq^sa !£st.conaerv|trtt. Igiiiur ^e 
Dnaumit pariuncfQ» aod iasinpmt ex aiQtte vi« 
producit a mortuis yiyos» Ex Uis .«- 
Dtis efficttiMr, post bfnc vitam aliun fipre 
, :quA boni^ melius,- mslts pqus fatorom 

Dcinde, Animom fuisse nntequam in Cor|»is Arf; iv« 
X, magif etiam apparebic, si ad origincm ao« 
m nQstnnim attenderinHis» tfam quod A- 
vocamus, nihil aliod iiett quam recordarf; 
le, qui rectA ratione deiebus incognitis iH^ 
^antur^ ita respondent , ut perspicuum sic se 
I caQim aotiones jam aitea Aoimo involuNis 

O 4 to- 



.i 



5S4 I S JP U T A T.l Q 

ifrcc V, leniilsde. Qdod factk pttebit , gi tninnd 

«las , qaid fiat iMorditioBe et joificib. raro 

•que nimirain qootidie ezperiniur,' nos ib u 

dterias rd cogitadoBeni deferri« Vdod j 

Tidet Cebetem , is . qnoqne in .Siromitt co| 

.aein incidat ;'6t"St qttem videmus bomioei 

•km Cebeti , eam cpgitando comparaiBi» c\ 

.bete^ et judicamua ttdte, quam ptoftvd 

dat ad efus similitudiaem , vel ab el dekit* 

que hoc >in iis tantum fit rebua , quas C 

aensu percipimus : sed in iis etiam , qute i 

tdligibiles ( u r« abstractae ) et a corpore 

ffl remotae. Nara, ut hoc utar, si lem pi 

videmus , unde oritur illa cogttatio ^ rem i 

^$hramf Non aliund^ profecfo nisi liinc 

riilam rem tacite cum ipsft pulchritudiois idi 

paramus , et judicamus quam prope illa res 

jus ideae exemplnm accedat. lu « si qapd 

- judicamus esse pium vel impium , hoc ftcti 

iu Corporis peiteptum referimus ad ideas 

lales pietatis vei impietatis, lam vero oodi 

. mus ideas universaies? Non quidejoi, ati 

li volunt , sensibus Corporis. Nam his < 

haurimus ideas terum singularium , quas : 

. rerum univeraaliupi exigimus et dijudicam 

vero, nisi prius habeamus ideas univm 

intelhgere quidem possimus ideas singultP 

cnim haberemus ad quod , tamquam ad exe 

eas r^ferre.mus, etex quo eas agnoscereioi 

dC f^iPVt PW ^ mm COFporis pna 



• ». 4 



DE IMMORTALITATE: ANIMT. gBg 

hB reram in Anioium inferri ; sed in eo jam an* seet- 1^ 
faisse: igitur AnimMm prius viguiss^ acvizis- 
quam Corpus nascerecur.'* 

^ Sod quandoquidem plerisque alte hic scrupi^ Aig. v« 
linfixus i»t, ut putent Animum morte.Corpcv 
.dissolvi» et sub discessum ex Corpore eva^* 
*re ac veluti vento dispergi , vide&dum est quid 
illud dissvM , et in quam naturam cad^re poa- 
(p. 384 «- 387 ). Atqui dhsoM nil aliud esc» 
im partibus suis ita privari , ut bae discedant a 
invicenif V- ut iiiud tocum, quod his p^rtibus 
isubat, non amplius sit. Igitur dissolvi nil \ 
Kest) nisi quod ex partibus constat« Ponoanini* 
venamus, rerum omQium 4uo esse genera: 
rum alterum ez panibus est coippMitum , coa* 
po mutgtionum turbine agitatuf:, nec umquaoi 
lem sutu manet; alterum sijoeliu^^.quodnuUfS 
istat partibus , qeque prqpter^ tantis muutia* 
lus subjectum est, sed suam atatam obtineu 
»mpositum contreptatur Corporia sensibus: sini* 
s sub nuUum cadit Corporis Sjensam 9 sed soli 
imi cogitatione intelligitur, lam Animus ipsli: 
ia ad simpticium reram genua pertineat, non 
qaod dubitea)us, Animus • eniai jnuUo Corp^* 
sensu concrecunur , sed (lui ipse a^tione et cq« 
itione sibi inpotescit; ^miis» quantumvis 
rpus coatiaao mutetur , ipse idem ounet ; Aai« 
8, quamyis Corpua mutiletujr et sensibus eo* 
aque instrumentis corporeis privetur, ipse V(« 

n (ogitiUKU vim ao9 ^mir^ Anlmaii aotiti^m 

Qo ^ •iob 



586 DISPUTATIO 

^^ V. simplicis et imoiiiubilis natiirte coDseqoitnr: C» 
pu$ non nisi fluxatom ei mutibiliua reram 8(X» 
nes haurit. Animuspnram ifaiceramqiie feritm 

'^' tom maxime as&equitur^ qoum se unxiiiKiBie 

collegerit ec a Corpore avocaverit; acfaeiamsii 

similem naturam concedit, ac pascitiircmlTai* 

-tttis contemplatiooe» Animns. impoiry Coq» 

*obedit : hoc servi , ille domini , partei teoet; u 

^inc etjam intelligi possit, quae sitdiiimorlioBi- 

-nis pars , Aoimusne an Corpua. Atqui cQOinnir 

'fum rerura contraria sunt attrii>uta; itaqoecooii* 

quitur, Aninmm esse indissolubilem , d fttki 

Corpvs dissolubile est. Ergo , ut post mitti 

jMirtes Corporis dissolvu^ur, ita Aninms sabftt 

atque in purum*'et invisibilem locum al)it,sl4' 

pientem Deum-t ad quem it« quisqoe certiosd' 

tiusqae perventec « ut se in hle vitl maxine fi* 

' rnm ca8tumque'servtverit a Corporis voIopcttMi 

*Qui vero in -htc vftA Corpori servienint qosfc 

' contas^ione affeetl aunt , hi post mortem ilii V^ 

- rqnt Corpora in quibus denuo nascantor.'' 

Sri, VI; 99 Quod si vero quis hanc opinioaeD tom vi- 

lit 9 Jffimum M4 barmBfiiam , et cogitiDii vis 

esse Corporis qualitatem 9 quae oriarar ei jisv 

"temperamento humoris et siceitatis, caloriictfr 

'goris; huic r ita • oMurritur (p. 390--'S9i-)9 '^ 

' catendatur , tali temperamento aanitatem qi»k> 

' 'Gorporis elBct y cogitatio autem quomodo ka^ 

* eiiiciatur , intelllgi non posse. Repngnare qoo^ 

commnni experieotiaei eogltationea coniiicaeA 



t 



f 



DE If^ORTALITATE AWMI. 5*7 



teiopertiBento ct hannonil; quippe in plurimo* ^tu Va 
hoiDinuin cogit4tione pocius discrepanuaqi ^^ ^ 
tn harmoniam inessc" 

Desique anioiadvertend^oi e^t^. Animi eandenpi Afy, vit 

nttucw ac ^erum inteliigibilium^ t4 est^ldear 

atque Essentiarura (p, 394 — 396). Naoi^ 

£8. qu^fim sic pulqhraf i;equiri(iir pulchritu« 

s praesentia ;. ut calida ait res. requiri^ur (;ala« 

>raesenti^: ut animata sit res et vivat, requi- 

* Animi pracsentia: atque ita in.omnibus ^Ujp 

s esu lam vero res 9 verbi caussil 9 calida po* 

frigida fieri ; ipse calor numquam potcst frigus 

» Res pulcbra potest turpis fieris ipsa puU 

tudo numquam potest fii^ri turpitudo. Naqi 

^rveniente fiigore , calor abit » nfic ipse iq fri« 

mutatur; superveniente turpiUK^ne» pulchrivi 

I abit^ nec ip$a in turpiiudinem.mutatur, Itjfi 

^rvenieqte morte, Animi^ abit, oec ipse ip 

teai mut^tur; nam Anim^ praeseptiA CcrpiJLs 

nimatum et vivum ; et est Animi natura e94^ 

le Uearum Ksstemijarumque.» quae semper sub« 

mt, nec umc^uam a suft vi secedunt* Er^o 

oius estlmmortalis/' 

iaep est argumcntorum in Phaedone ^pUcito- Argmoeti- 
I summa , brevi et perspicuo » quqad ejus Bcf 1 dicatioi 
iit, conip^odio designat^ Sed de. singjiiUs 4f^ 
:ps verbo monendum est, 
rimum n^titur Pfpvideatil jDivinft et reprche^^ 
le Corporis. ^ Aoimus inCorpore noa potc^t 
^m Vfri^l^a « Virtatcflf,,^^Arqui.rcsJif 



58S DI S PU T A TIO 

^tcC V» mw^e gubernantar a Divinfl Providentii , qnte it 
''^ primis cnram ac tntelam eorum gerit , qui in hk 
vitft Veritati ac Virtuti atuduernnt. Qai quidoa 
fcaec bona poat Corporia mortem consequentur,** 
Habet omnino Argumenutio magnim fcrisimiiita- 
dinem. 

Secundi Argnment^ baec est vis 9 nt ex compa- 
ratione omnium', quae in naturftfluntyOttendatur, 
mortem non esse transitum in nihflum , se& tnns- 
hum in alium sutnm. Hujus rattonis efBcachm 
egregie perspexit atque explicuit Mendelsotanus, 
degantissimus philosopbus , in libello de buDor* 
talitate, Phaedonls nomine appellato. NamqQom 
omnis in rerum naturd mutatio fiat paulatio et 
'successione graduum; mutatio quidem ea, qae 
fit ex vitft in mortem, id est, ex rc in mhibim^ 
non fit successione graduum : et quantumvis rea 
minuas , semper eodem intervalio a nibilo & 
atabit. Igitur Animus naturae viribus cxstiogDi 
nequit. 

Tertium superstructum est dnobns fiindaiDeDOSy 
certo et incerto. Certum est et a Philosopbii can 
Veteribus tum Recentioribus probatum, innatHTi 
nil novum oriri nec tnterire quidquam: interituia 
et ortum non fieri ex nihilo et in nifailmD, sol 
compositione ac dissolutione partium. Incerton 
est , Animos omnes jam antea fuisse quam io Cor« 
pora venirenty liec vel ab' ipso Deo crrari oovof 
Animos 9 nec existere quidam composirione miK- 

rlaet Sed Animos, si quidem a Deo creentur cos* 

■ '. « 

tH 



iZ.,. ti 



DE IMMORTALITATE ANIMI. 589 

nuo, non interire cum Corporibns , consequitur sect. V». 
im ex reliquft Platonis doctrinft, tum ex dl ejus 
|rte^ qute est de Proiridentid. Igitur, ut boc 
indaipentum ex incerto certum fiat 9 demonstran- 
um est , Animi vim cogitandi non posse oriri ek 
ompositione partium materiae. Quod sexto Ax^ 
nmento conficere studet Plato. 
Quartum eovalet, ut ostendatur, Animosjam 
itequam in Corpora venirent, notiones rerum 
uiversales habuisse : quod quidem ejusmodi est, 
t vebementer dubitem an recentiores idearum in« 
atarum patroni acutius quid et subtilius ad hanc 
lussam obtinendam excogiuverint. Nam. de fon* 
\ et initio notionum duae sunt eaeque contrariae 
bilosophorum sententiae: altera Aristoteliset Loc« 
i , qui statuunt cognitionis initium positum esse 
i sensibus Corporis , per quos primum notiones 
rum extemarum inferri in Animum nudum et va» 
lum ab omni notione : altera est Platonis 9 qui tue- 
trfuissejam notiones in Animo antequam in Cor- 
ss veniret : quippe qui non possit suscipere et vel« 
j agBoscere imagines rerum extemarum sensibus 
^latarum , nisi alias prius habeat notiones » ad quas 
as imagines extrinsecus oblatas referat atque exi* 
U Haec est Platonici argumenti vis , quam yul- 
I non satis perceperunt interpretes. Platonis 
Btentiam secutus est Leibnitius, eamque sub no- 
ine doctrinae de Ideis innatis celebravit. Sed Pbih 
quidem •cooficere hinc voluit, Animum antea ia 
lis Corporibus fuisse* Leibnitio hoc unum sa« 

ds 



9P 



DISPUTATIO 



(tM. V. tis fuit i Aniflmte notiDnea habuiiBe aBteqoal H 

^*^ Cdrpos veniret. 

. Quinti argumenti cfEcacia i^petenda cst a n» 
^r^ft Platonis distribotione , quft oiDoeni leriHl 
sobstanttam in duo contraria geneia dhridit^ Sid» 
fltx et Composiwfft t quonim , hoe dissolvitiir et 
continuo mutatur^ illud dissolvi mqmt et ^ 
kemper constat. Hujus divisionis nritateo o^ 
gsnt quidem Stoici , Epicurei , et ez reccmioribds 
qui Tocantur Matcrialistai. Sed , si hoc cm* 
cedatnr Phttoni ^ Tfollai erlt ratio qnare non cooo^ 
thtur illud <|uod Inde seqoitur^ Anunnai cs90 1^ 
siiirpliceiii nec morte Corporis dlssolvi. HoJ 
entm Phto diligenti comparatiooe Anini vA 
Corpore conficrt, Revocat deniqoe hoc hr^ ^ 
mentuni ad Dhrfnam ProvidentisHn ^ ot doceatA# 
mos ad VerhaJenr ae Virtutem factos esse a Dedil 
igicur, ut quisque in hHc vitd Diiniuie buie M 
paruerit, ita ctii|usque fntiirum statom fore. Ntf 
qui Veritati ac Virtuti sruduissent^ eos adDeai 
"pervcnturos aoctorem Veritaitis et Virtutis: ^ 
vero Corporis voloptatibus serviisscnt/ cos ds" 
nu6 Corpus qnaerere in eoque naaicftf 

SextOm ArgumeOtom pertinet ad confotaiidafl 
eorum opitfionefa, qui Animum in quldam G^ 
poris aiFectione'^ et humoris calorisqoe^ siccialdl 
ac frigoris, tetnperamcnro posueront; vdutiM' 
menides , 2^ena, ec alii. In boc Argoroento »!■ 
est vis, quam uberias expIicQemnt posteiiofeff 
*qni Platonts v6stfgia ptrsecuri sont^ atqoe ^ 



\ 



[ti nobis demeMtfatioh^m pepeiheratit ^ qtkk t^» utt, t*- 
ir, Cogitandi ylfM mH pbise indiit 0$rp&ri^ 
ppe cufus omnes actiones passt&riesjue contt*^ 
\fttuf partiunt mtttatione ac meiui 
(eptimum Argnmemum equidem i^obare riotf 
.sum, tc teH>6 notaridum' est. Hoc eo debel! 
STft: M BMeJntia^ i^rum esse constahtes et \m^ 
tabifes: atqtri, Antmi Essentiam positam essd 
rogitatione; ergo fieri noh posse, ut Animuf 
qnam cogicatianem amittat. Itd^e effici ^ Ani«^ 
m esse Immortalem.^ HatC| ihqtiam', argni 
Qti conclusio mihi non probattin Nam, d< 

dicam de aliis parttbus qUae ^reprehendi poU 
:\ Plato confiihdit gbnus ttt\xxst existentiam 
B genefe iemm possiMiuf^, ^tenim, ut res^ 
M^ ittoyetar» non potest imellfgi nisi ita, ut 
iam stiiim mutet: nulla t#men hlnc necessius 
Iteqnitur, nt res illa semper moveatur, aut 
ipie^ eiustat. Itaque concedo» Anlmum noii 
itt tateHigl» nisi ita, ut vhrat: neque tameit 
>pterea concedo ^ hinc necessario consequi « itt 
ittti^ sempe^ vivat ant semper existat. SeS 
tfhihi Plito in hane opinionem suis ipse initiis 
tectRus VSenit Nam i quum statueret , Ideas 
(tere et aetemas esse^ quumque Anlmos ad 
k^m hatumm retulisset; consequens erat, ut 
itieret ^ AniUoS hon mag^s vhi po^ jirivari ( 
kn, v.c trfahgulum tribns lateribu^ priva« 

tt cameh trianguTum manefe. 
ridlmos de PhilosQiphitft hujuslocl patie^ qA 

do« 



1 



'RTHH Kepublicil. Ne vero inilii qui 

Dem ha.<s narracioaes non ut fal 
les, retulisse; quippeipauai tr 
ct Rcp. X. p. si8. F. has lun 
naodi introitu , quo dicat, se 
verum referre. Naoi primo < 
serio, sed ex SocniticJl ironit 
quivis unus non alicDUS a Pl 
intelligit. Deinde in el narrai 
apud Siiperos et Inferos» qui 
doDis , Socrates disene proi 
y, Statum vero Atdmtpost mot 
Vtrdkabere^ quo ego aarravi, 
re ieruu mentir virum : eum m 
timilem deber4 esse^ quandoqu 
Jmmortales sum, hoc deeet ei 
fersuasioai fidtre*** Quare vi 
fais fabulis iasit, qued ipse Pl 
jit, et cum eju» Pbilosophicft si 
. Ez Goi^ifl igitur haec sud 



DE IMMORTALITATB ANlMr. s^J 

mt. Nam Animae peccatis ac sceleribus in '^* ▼• 
fitiL conliAiflsis ulcefa et vibicei» conirahunt. 
;e8 , peripect& ulderum ratione , judicant, 
n sint sanabiles Animae ^ nec kie. Sanabiles < 

^runtur ac purgantur multis doloribus. Insa* 
les puniuntur in aetemum veheroentissimis 
iatibus^ quibus ipsae i)ullaiki utilitatem per-> 
unt, sed allis in exettiplum proponuntur/* 
K Phaedone : ^ Unaquaeque Anima suum ha<^ 
iuctorem Genium : hic eam ex Corpore disCe« 
em ducit ad Inferos ; prudentem quidem vo« 
ariam , stultaib et Corpori deditam vero invi^ 
A-Geniis in certum locum conductae, ibl 
cantur. Qui mediocriter se in vitft gesse*^ 
:, malefaciorum poenas ita dant , ut simul 
rentur ac sanitati restituantur , benefactorum 
nn praemia accipiunt* Qui majora sed sana^ 
i tamen peccata commiserint, veluti homici* 
et parentum violatores^ grivioribus suppli* 
vexantur: a quibus non antea liberantur^ 
im iis, quos injurift affecerint^ satisfecerint kt 
soaserint. Qui vero insanabilia peccaveriht^ 
Itis et injustis caedibus patrandis^ hi in Tar« 
im conjiciuntur ^ ex quo numquam liberantur. 
lique ii t qui sancte vixerunt ^ veniunt in 
ilestem regionem t et in primis ii ^ qui vere 
ilosophati sunt, semper ibi habitant, nec um« 
im in Corpora redeunti Ceterum haec beato^ 
D habitatio est quidem in ipsi hac terrft , sed id 
>Iimi ac coelesti loco. Nam quod nobi» aqut 
rol. U. Pp «st. 



i 



594 



D I S P U T A T I O 



ftectf V. est, hT>c ipsU ett ttSr: qiiod vero.Bobis aSrestf 
^^^^ hoc ipsis est aaher: ibi omnia sunt parion,di- 
lucidiora » ac subtiliort : acutioribua lottiboi 
sunt praediti, majore imeUigentift vakoty ct pio- 
piore Deorum consuetudine fruuntur. Nos Terof 
tamquam pisces in profundo mari, itainiBfiBo 
aSre degimust paud caput eSerunt iB piiiiDic& 
aetherem ; omnia apud" i\os crassa ic terreis^ 
sunt, hebetes sensus, tarda intelligeDtkt nit ve* 
re sincereque bonum/* 
. Ex Rcp. X. n Duo sunt in terrl , iisqiie e re« 
gione opposUi duo in coelo, biatua» pcrfWMi 
Animae adscenduqt ac descendunt. In honoi n^ 
dio sedent ludices, qui de Animabus judicaBtf 
iisque signa addunt bene vel male £ictorao: pin 
ad dexteram sursum , impias ad sinistram deorsoa 
• ablegant. Circuitus Animarum fit miUe iBoiss 
quae mala commiserunt, centenis quibusqueifi* 
sis puniuntur; ut malefacta ^ecies luant, si i& 
i^lios cacde injustiti&que saevierint: eadcm ntio6e 
boni bcnefactorum praemia decies accipiuDt« Sed 
sunt insanabilcs quoque malefici, quoniiD poe^ 
oa mille annorum circuitu non absolntor, scd 
deinceps instauratur, veluti sacrilegi , tyrannif |, 
et sjmiks. Ceterum 5 expletis iqiUe afiais, Abi* 
mae ducuntur a^.sortitioncm novarum vitanio: 
nbi maxime opus est prudenti consiliOf ne specie 
deceptae pcjorcm vitam meliori anteponaot: pkrtft 
que tamen studia prioris vitae scquuntur in tle» 
^tione novae vitae. Posteaquam vitas ekgeruati 



ucuntur a sno qiiaeque Gciiio in CdrpQra 9 secc ^i 
is permeatit Lethes campufn ac fluvium^ ex ^ 
I ut magis minuSve biberunt^ itarerum ante 
irutn memoriain amutunt. Ni^ yero tantum 
sinum vitas sibi eligum ^fiinae, sed brutoruqi 
qut* Genius autem suus cuique permanet, ct^ 
I et effector earum rerum, ^uae in novfl yiitA 
uituta sunt." 
xPfiaedro: Si Ahima ^imilis bt nati|rae4l|f 

quae constac aurigft et diiobiis equis, melidr* 
c pejore. (Hae sunt tres ejiis partes; aurir 
rJ Xoyutiv^ pars rdthnaUs: tqvA^.pars ir4 
^natis^ Tii^op* melioi^r^ iufdg * P^jor, irif 
I. ) Quaelibet Anima peniiiet ad choram ad 
lam linius ex undecim Diis , qui in coelo verf 
ur. Nam Vesta domi manet. Animae, quae' 
Djusque Dei cboro snnt, non possunt dmne^ 
tn suum aequali modo sequi» Quae quidem 
1 potest , extulit caput Supra coeii vefticem ^ 
^tispexit ibi sinceram aetemimqiie veritatem 4 
e incolumis manet usque ad secundum Deo^ 

drcuitum) ih quo, si iterum betie Deuni 
a secuta fuerit^ et si idem sequeiitibus circui^ 
i semper fecerit, semper incolumis manet^ 

ijti doiniciito illo sincerae aetertuieque veritatis 
untur abe et corroboranttir. Sed Animae^ 
Biti equi anrigam turbarnnt , in terram dela« 
ur fluentibns fractisqtie alis, et In Cdrponf 
diutitiir, noti quidem brutorum primo, sed' 
iinifi j ceteram in varia ingredlunttir Corp^ora^ 



t 



S^ DISPUTATIO 

V. pro Vario' gradu modoqtfe sapientiae qai pr 
* 8unt Optima et qute plorimum viderit in si 
aeternaeque ▼eritatis donricilio, venit in C 
Philosophi t qnae minus vidit, in Corpos iofi 
generis venit. In eundem statum ^ in qoo j 
-fuenint^ non tedeunt ante expletuoi decem 
^nnorum tempua ; nam hoc intervallo ndeo 
alae« Eae solae , quae vere philosopbtae fi 
tribus deineeps generationibus , trium milk a 
fum spatio alas reeipiunt^ et in primum si 
tbeunt. Reliquae Animaey finitft primivitJ 
dicantur ; et partim poenas datune mitt 
5ub terram , partim praemia accepturae toQi 
In coelestem locum* Miile annis praeterls 
utraeque rcdeunt ad electionem seenodae v 
^uam sibi quaeque Ubero judicio eligit. Ub 
nt humana saepius Anima in bruti Corpos i 
diatur, et ex bruto in humanum Corpusit 
quae ab initio fuit humana." 

Haec fere sunt , quae ex his &bulis ad piri 

phicam sententiaiii revocari possint, oDissis 

ribus figmentts et nominibus poeticis, fdnd 

Bdis , Rhadamanti, Stygis, Acheronns,et s 

libus« Ceterum^ isi quis ea, quae ahibBiD 

conferat cum iis , quae Plato disputat is Tw 

P* 5319 is verisimiliter hanc sententiam Phil 

Sommticeii- I>ho de statu post hanc vitam tribuat. „ Aoii 

lemjw Pif m ^jjj^ fuermit^ ita postea futuras, Post 00 

Corporisy judicium earum fieri apud Inferos, 

nas et praemia constitu!.. Poenas propric in a 

cinae locum iis adbiberiy exceptis iDsanabilit 



( 



DE IMMORTAUTATB mjML 597 . 

le sempei' in.TArtaro maneat.iD.exempIuiD, quo stm. v, 
le t^aceieribus abiterreantur. Quae Ammae in 
5 ▼itft Philosophiam vere trtctarunt , seque ia : 
itatis contemplatione exercuerunt , et a corpo^ 

• 

ram votaptatum contagione puras castasqueser*^ 
rerunt, h^e jgitur m^nent^apud Oeos, nec in 
rpora redeunt. Quae vero magis afTectae fue« 
it peocatis et voluptatum comagione, hae pur* 
itur primum et poengs dant; praemia tamen quoi«. 
e accipiunt , si quid bene fecerint in hftc vitft i 
t post longum annorum circuitum ad nova Corti 
n redeunt, ita m optio cuique detur quodnaoi 
mt genus eligere velit. Hanc vitam prouti yel . 
01 .virtute vel cum vitiis degerit » ita denuo post 
«ppris mortem ei fiet. In primum et antiquuoi; 
icitatis statum nulla redit Anima, nisi quae peT; 
itosophiim se ab ompi reriim corporearum qon* 
io(ie purgayeri^.'' 

De numero: annorum , quo circuitus Animarum 
Bolvatur, Plato sibi non constat; nam aliis mil^ 
» aliis trig millia» aliis decem millia tribuit;. uc 
ik fppareat , ^um de numero qil certi constituisf 
Rationes autem quibus M^empsychosin coqf. 
Eaavit , intelliguntur cum ex tot& doctrin& et sy# 
nste Platonis , ti|m €%. peculiaribus locis, Ne« . 
c enim itg nude et sioipliciter pofuit illam sen^ 
itiam» prouti Pythagorici: s^ ^us caussas e3( 
ift naturA Animi qxplicare s'tudu|t, nNam Ani\ 
i 9 prioris vitae consuetudine ad vc^uptatuip Qa% 
ditatem adBtricta, sponte quyerit qu99Q4> Cpf^ 



5$«- DISOPUTATIO 



tc 
Ci 

0! 

Bi 



fcct. V. p^t 9 qiiod naxitne tccoiiiiiiodatiim i!t tAtmf^ 
^^ dhtte$ iHas explendas: fallttur etiaiB igsonril 
honXf ut, in electiont noirae vtnfe, nie)iori|M> 
ju8 anteponats'^ Atqne ita Platonii soutttte 
ffosteriores acceperunt : ut mbnoit Vfjml^ 
phius ad Plutarchi Ubrutn d^ Seri^ )}(«• ViDdi 
p. 113. • 

Ergo vidimos Platonem egregie QffiraQi am 
dr doctrinft Imnionalitatis , eainqoe DOQtiBm: 
doquent]& ad plurimonitn assedsum cddffttiei' 
aed argumentis queque confirmasse: qBonmi^ll^ 
^mentorum 9 nonniilla suntvalde probabilit« oo»? Ir 
ijulla obacuriora^ sed quae tamen quaii leaktai 
contineant , quibus cxcolendis posteriores Vtil^ Y 
sophi huic doctrinae majorem firmitatem idjinittr 
runt, Ceterum qdalis esset ille post innc viM 
mtus, ab ei quidetn parte pr6bahiliter sigmfici" 
yit, ut intelligatur, bonis bene, malis mile, ff* 
turum esse: fdicftatem consistere in Veriuted 
Virtkite, in eariim contrario pbsitam essciof<^* 
citatem : quae -vero peculiariter praeterei de boc 
statu prodidit, bt quamquam ad verisioffitDdi- 
liem ad Jocere stiiduit « valde tamen et iaceru sunt 

m 

et obscura. 
^4ei9l^ Sequitur, ut de Platonis successoriboi diein* 
fgitiir ex ejus discipuiis duo praecipni doctoref 
exstiteront. Alter Speusippus ^ qoem lieredefl 
doctrinae in Academi^ reliquit. iMter AriltotckSi 
qui a magistro di^senticns novam ipse schoM' 
jn Lycep con&tituit. Sed Acad^mi^^ dof cores M 



DE IMMORTALITATE ANIMI. 5^ 

ies m eftdeiii ^ntentift permaiiserQnt , unde '^« secc v. . 

numerantar ac nominantur Aeademiae. Prt- ^^^^^ 
futt a'Sped9ippo ad Crantorem, qui in PIato« 

doctriitA flomenint, eamqae tenuerunt. St^ 
da exMltic auctore Arcesiltl; tercia , atict^fe 
tiibade) KlUi omnino nil staftuerunt , sed co4!tra 
Qiii dispdtartint^ omnisque cognitionis funda* 
iti dubite bbebctarunt. Carsaidem audiMc 
tooiacbtist ClitbmaChum Phitd^ Ciceronis Ma* 
te¥t ^uitbMt^m ex illd dubitatibne remi^t^, 
^iM4^^<' 'B^ti^uam Platonili rationem aece^* 
; tktode quarta numeratu¥ aV^io Academia. De« 
|ue fuit Ahtiothus, qui muttis partibuis Scoicoii 
Etrtfcs ftf^i unde quit^e Atadebiae auctor perhi* ^ 
nir. Sed horurn omnium scripta tiuum perierint'; 
Mter liotablmas ^ quod fuerit de Animorutn l!U« 
irtalitate^ plafcitum Priraae AcadeiMae* Nam de 
r unft ex quibiradam alioraol Aetttionibus cetiji* 
t Ucet. • 

i! ■». -tal.,1 j . 

SHtu^i^pirs in Platonis doctrfni permitisit, sp«niip4 
HcHpstt quoque de AnitnA; ut eiit apud Dioge^ p"** 
B La:ertilim IV, i. et 4« 
Flunc dofctrinae laude superavit siKcessor x e^ xenocra- 

tcs 

CRATBS9 qui Platonis sententiato scriptis tU 
travit multis, in quibus fuit uniim Je /Inimd^ 
ircfert Diogettes Laert. IV. i j, Fuit quoqnt IJw 
e}us ^MorU; ut est apud euAdem IV. la, 
nc Marsilius Ficinus, et post eum alii, euri« 
i tS9^ Vefiaenint atque jtxhcAtM , qut hdilie» 

' Pp 4 4»^ 



i 



6oo DlSPUTATia 

se^ y. que sub Aeschinis nomine fertur. Perpemi. M 
aocrt- potius Sophistse stilum redolet, nec cofflXcNi 
cratis sententit sttis convenit. Hic quidcB, 1f 
. thagoreorum more , jlnimam dixii esie mmim% 
^i se ipse moveai: esmque ab omni figni ercor* 
poreA concretione remotam esse statndMt: tt i» 
fert Cicero Tmsc. L io. ubi plura dedic Io.Dtp 
visius : cum quo Gon|ungendus est PlDnrctos de 
Animi Procreatione aecundum Piatoacn i& T>' 
maeo, T. II. p. loia. D« De naturtDtfMn 
et Animalium quoque Pythagoreos secotBi otf 
.ut constat ox Ciemente Alex* Strom.V. ^9^ 
C. cui addatur Bruckerus T. I. p, 739. 
Crantor. Magnam in Philosophii auctorittteo liM 
CRANTOR, cum ob reliquam rerum wesm% 
tum ob editum librum plane ^gregium de Om* 
latione, qviem Veteres frequcnter etlaudanBi* 
imitati sunt, yeluti Cicero, Seneca, PiottfClMft 
et alii : qui dubitare nos non sinunt, qoui pl''^ 
mae consolandi rationes ab Animorum lauaoiti* 
litate repetiue fuerint, Sententiam eg» i^^\ 
stantifl Animae , quam ex sensibili et ]ta^^ \ 
parte constare voluit, m aiite eum HiiOj^ 
Plutarchus !• cit, T, II. p. loia, D.F. F»f 
mentum eic Consolatione exstat apud euiKkB ^^^ 
tarchum T. II. p. 104. C : quo hac ctiifflttP*^ 
te cum Platone consentit , ut AnimoniiB corr* 
ptionem ex corporeorum seminum couttgioBC ^ 
ri dicat. 

« Sedf ut di^j, borum omnium li^ris pdAtv^i 

cntt 



\ 



DE IMMORTALITATB ANIMI. 6o% 

I -eonim , tuni Philonis sententiam ex Ciceron^ sept. v,, 
lius intelligemus : de quo infra peculiariter di- .^?*^??* 
4um erit^ . . 

r 

S E C T. V L 

I 

Dc Jlristotckf 

roximus Platoni aetate atqu& auetoritate tnh sect vi. 
iSTOTBLEs; qui utrum .Animam immorta,- ^****'**^* 

an mortalem statuerit 9 acerrimae antiquitU9 
*unt Philosophorum dissensiones. Quod si ve* 

esset, quod pluribus locis dizit Cicero, nH 
^r^ntiae fuisae inter Veteres Academicos et Peri-* 
tticos (Acadero. L 9* Offic, III. 4. ) ; non erat 
><1 banc quaesiionem moraremur. Nuiic Cice« 
s judicium.valet tantummodo de methodo et 
>usdam capitibus utriusque sectae. Neque nen 

potest y Aristotelem a Piatone dissensisse'» 
ft aliis muUis locis, tum de Animae naturfl» 
iim de Imo^ortalitate quoque ab eo dissenserit^ 

nobis videndum est. Equidem hac quaestto* 
ta defungi poceram , ut secundum eos pronun* 
em, qui novissfmi aetate ^m tetigenint, vcl 
mdum Cudworthum ejusque IntQrpretem Mo8'« 
itum Syst. InteU* T, I. p^SS., vel secun* 
3 eum, qui melius in hac re versatus est, Bruc* 
am Hist. Crit. Phil. T. I. p. 824. Veruin 
Q in ejusmodi Disputatiohe, quae ad Vos fit» 
:psaimQS Iit^iqes , hoc a me postulari arbitror^ 

Pp 5 llQtt 



tof^ DISRUTATIO 

oc. VL- dem afiiriDtt, Ariitoftdeni diserte pronimciisie !• 
^**""^ nUnam esse moittlem; sed umen conteDdit, kie 
eai reliquis Philosophi pUcitis conseqiii. 
. Ceterum hacc quaestio , de verft sentcDtil iio< 
«toielis , Ciceronis quidem aetate nondmB 411111 
foisse videtur. Hic enim ita iliius senteotiA de 
n9tur& Animae memont , ut non dubitcc ai ia 
qQnfirmationem Immortalitatis assumae. Tfifc 
L 10, ti ^ristotcles hnge omnibus , tltiMm 
smpcr excifio 9 praestam ei ingemo et iS^ 
Hd^ eum quatuor ^o$a ifla genera primifitm 
efset complexuSf e quibuf omnia oriren$ur^fi^ 
tfim quqndam naturam censet esse e qu4 sit $ak 
Cogitare effim ef providere^ ar discere^eti^ 
ne^ et invenire aliqtsid^ et tam mulsaalia^m^ 
minisse^ amare^ odisse^ cupere^ timtTt^99l^y 
laUari ; hau et similia eorum in horum ftetutr 
generum inesse nuUo putat. Qfiinium gemts sd^ 
hibet yacans nomine , e$ sic ipsum Atmtm effd^ 
lat 9 ivTiXis^iiap > srovo nomine , quasi fuads» 
€»ntinuatatn motionem et perennem^ Porroco» 
dem libro Cap^fi^, binc copcludit, eaodoic*^ 
Peorum et Animorum naturam) ubi ait: %^ 
autem est quinta quaedam natura , ab Ari^ 
inducta primum , haec et Deorum est tt Afitf^ 
rum^^ Deindct Aristoxeni opinionem repitkei* 
dens 9 qui Animum Ilarmoniam et proinde oon^ 
lcm volebac esse , haec addit: ^^Std hic fM^esi 
quamyis eruditus sit^ sicut est^ haec mep^ 
aonaedut Jri$t^t<li : ^anere ipse doqe^t^ Co» 



I 



i 



\ 
l 

r. 

l 

I 
r 

V 

V 



DE IMMORTALITATE ANIMI. '66^ 

2frti. Ed. Ern. p. 1097. Ex hi^ profecto ap* Ject. Vf. ^ 
!t ,' Ciceronem jttdicasse, Aristotelis sententiam ""^**^ 
^t ad AnimorUm Immortalitatem stabilfendami 
«onga et fuit et etiamnnnc est quaestio , qiiid 
prie Afistoteles significaverlt voce ilU hti^i^ 
s«* eaque conjancta est cum reliquft Viri do^ 
nft, ita quidem, ut, si ca explahanda ait, ma*^ 

pars tdtius Aristotelicae PhilosopWae explicarl 
eat. Quod quum loHgias sit qtiaot pfo hujus^ 
putationis finibus; fllud agam, qiiod^propiutf' 
nostrum consilium perrinet, nt ostendere stu^ 
n, quae fuerit sentehtia Aristotelis de vic& et- 
u Animae post Corporis mortem* 
rt priroum quidcnl, quum scripta Philosdphl' 
d pauca ad nostram aetatem venerint^ ex hia 
ius quam aliunde ipsius sententiam indagemus/ 
t autem duplex genus librorum Aristotelis^ 
iericum et. Exotcricum. ' Ex Esotcrico genere 
c plefique omnes ii, qui hodieque exstant; cer<» 
iiy in quibus de Animae naturft et qualitatibus: 
ditom est. Exotcricus fuit Eudemus, Dialo* 

de Animi, qui periit. Et perierunt omnes fe« 
Sxoterici librt^ magno literarum damno; quod 
erfor vulgo invaluisset, ia aolis Esotericis- 
m Aristotelis sententiam consignatam esse. 
hic differentift si cogitassent ii, qui de Phi- 
iphi sententift in argtimento Immortalitatis dis* 
anint , certiorem dtiiputationis exitum inve«' 
lent. lam vero in Opere de Animd^ et ia 
; 9 qui supersunt ^ iibris « fere ' nuUam facic 

mea* 



bE 1MM0R.TALITATE ANIMI. ^ 
sfte dictuni esset ab Ariatotele, tamen baecs^ct vi* 

AflStOCtlCf* 

s sententia consequatur. 
Tt omnis Esoterica Aristotelis dootrina obscu^ 
cradita est , ita magis etiam loci de AnimA ad 
»« luquejam antiquitUs caussam reprehensio*^ 
praebuit, ac si de Deo, Providentift, et Ani- 
*«si Immortalitate^ non satis magniBce sensis^ 
JScd tamen acerrimi etiam reprehensores non 
I lioc nomineaccusarunt) quasi omnino negas- 
illarum rcrum veritatem, sed quod obscuriua 
lcvius de iis pronunciasset, Itaque Atticus 
1 Eusebium Praep. Evang. XV. 9^ hoc qui« 
concedit, 1, jtristotelem Nwy Ifnmortakm 
ydsse-: sed addit^ Aaec Immortalitas ^ quomo» 
msnti C^f^ tribui possit^ quis etiam efus sit 
' mortem status , omrUno ab jtristoteie non e%^ 
Moum esse.^ 

Irgo Aristoteles, ut obscure^ sed tamen.sta- sofflat 
: ^nimum esse Immortalem , ita de conditione Arbioiea» 
le futurae nil diserte dixit : ceterum , ut vide- 
r» Animo vitam quidem Immortalem tribuit, 
3 eam vacuam a rerum singularium cogitatione, 
lOorifl, appetitu , voluptate, dolore. 
^Aristoteli successit Thbophrastus, cu- Theo* 

' 4 . pllraKQS 

fc. ex multis scriptis quaedam servata sunt, nec 
feen ea, in quibus de Animd prodiderat, veluti 
in$ n^ ^hx^i 9 quam memorat Diogenes Laer- 
cs V. s6. Enm vero in loco de Animft non 
fcsensisse ab Aristotele, colligitur cum inde, 
f)d nulla apud Antiquos hujus dissensionis men« 
9^(^h il. Qq tiO 



6i» t^ISPUTATIO 

f eet. VI. tio f aett est , tiNB qood nonmdU etfso 

BcL produnt, eum tDtgistri sententitiD lecoto 

Tiieopiin. eamque ideo eiepllCQisse: vdmi Hmia 

PiTapbrasi Aristot* de ADimi L. in» p. 91. 

Stobteus Eelog. Phys* L« I. p. loS. in. 

iMo. Theophrtsti successor fiiit s t r a to, < 

gistri doctrintm multis partibus imio?3 

lere solt Physlct trtcuvit , snde Pkpkus 

ninttos est. Hic, quum Democritom s 

tur , oroncmque in ntturfl actioneiB cx Co 

ifFecticmibus 9 gravitate, pondere, ac id< 

peteret, de Animae Immortaliute noo m 

tensisse videtur. Scripta quidem cfos , 1 

quorum omnium, qui a Theophrasto ad 

nem fuerunt, omnia perierunt« Exstant 

quaedtm apud Veteres indicia ^ unde scDcen 

colligatur. Seztus Empiricus Adv* Matba 

356* el fiiv lta0lpitif airhy rSv «Myf^5 

vr^Mw^* el U airiiy iJvat rag aM^fO^j ^ 

hi ri9&v irSp rSv alvhrnnpluv vpo«iwt9mn'\ 

^for^ ip^i Xrfiitav n i ^v$Ki^ aai AbtfS^^ 

e» 91 jtiii quidem putant , ut pleriqiUi ^^ 

diffcrrt a semibus : alii autem statnunti > 

ylnimam esse sensus^ et per sensuum ifiitf 

" taj tamquam per foramina ^ se profcrn, 

"sectae auctor fuit Strato Physicus ct Ati 

mus.^^ Locum descripsi , quo magis de vei 

sigDificatione elistimari posset. £t patet, 

nullo roodo aliter accipi posse, ntsi ut baec 

Stratonis opinio» Animam nil aliud tiit 



Dft taiMORf ALl¥At£ ANIML «li 

(s. Atqui doctissimus Brlickerus T. I. p. «ect. ♦! 

Sexti Empirici verba itttzm aententiam per- lici** 
Te Volilit , ut Strato AnimaiD a senslbus A^ ^^**^ 
erit. In t|uem errorem ^ hM ine omnia faU 
, potissime inductus est duobus locis , quos 
bticio allatos Viderat« Alter est Lucretii , re« 
endtdtis eos, qui Statuuht, oculos nil vide- 
}ed Animram per oculos videre : quae quideni 
hensio non pertinet ad Stratonem ^ sed potius 
Ipicharmuin et siftiiles , •' ut supra observaviA 
. Alter est TertuUiani de Animfl^ ubi Stratb 
pponitur,qui cum Dicaearcho etaliis i$a abS'^ 
uat principale^ dum iri ytnimo ipso volue» 

esse sensus. Sed primo quidem, major \k 
endis Philosophorum sententiis est iuctoritas 
t quam TertuIlianL Deinde vero , possunt 
onis et Dicaearchi opiniones ita sibi inVicem 
ini^ ut ille dixerit, Jtnimam nil aliud es$6 
9 ipsos sensus , hic putaverit , hon sensus , sed 
nnm esse eam partem quae in nobis senUati 
de hoc^ utcumque accipiatnr, non magnope-» 
boramus. Iliud in primls atiimadvertendum j 
i, cujus haud contemnenda est auctoritas^ 
I nuUam aliam admittere signlficationem nisi 
9 Animam ipsam esse sensus. Jiuc accedit^ 
I Strato in primis Democritum secutus est^ 
Anlmam mortalem statuebat , cpjusque disci« 
s Protagoras^ ut supta vidimus^ hoc ipsum 
3at ^ Animam nil aliud esse nisi sensud. Per« 
. quoqiie ad Stratonis opinionem quod ttadlt 

Qq a fla# 



6» DISP17TATIO 

Mt. VI. piutarchns ille, ut habetur, Scriptor de Phcilil 

cf; Philos* IV. 5: ^ eum Amtnae dowudUim foisi^ 

'"'^ se h tuvo^fip 9 iJ est , ed capitis pMfte inUfk 

re , quae supereiliis interjecta est!^ Acqoe flt 

bis omnibus mibi prebabile videtur , IiBOililili« 

tem Animorum a Stratone negatam fiusse. 

bm, qui deinceps in hac Lycei soccessotf 
floruerunt, Lycon, Ariston, CritoIaBS, Diodo- 
rus , propius denuo ad Aristotelis ac Tbeopbiid 
doctrinam accesserunt ; ut , quoad quidoB ia tm' 
t& Veterum monumentorum jacturi c(»iicacb 
cet, non videantur in doctrinft etiam deAoii' 
rum Iramortalitate discrepasse ab auctcHibiisii* 
jus scholae. 

Fuerunt praeter hos alii, non quideni ioLjctt 
successores, sed tamen Aristotelicae Philosopbiii 
magistri^ cclebres ingeniidoctrinaequelaudie. Pn^ 
racHdes. mus cst H £ R A c L I B E s , Ponticus , ^^ ?^' 
fecto vir, sedidem valde superstitiosos, quipn* 
mum Platonem » postea Aristotelem ^iufivit. Vt- 
tam ejus, more suo, prodidit Diogenes Ltertios 
V. 86 , et sequentibus : qui eum Pythagoricisq*^ 

• 

que operam dedisse perhibet* Hujus quoqiKScn^ 

pta, quae multa fuerunt, omnia perieniDt. Kia 

libellus de AUegoriis Homeri, qui HeraclidisP* 

tici nomine fertur, alium habet auctorem. EiuA' 

vero, quum reputo, eum et Pythagoreos et Ph- 

tonem audivisse , haud dubitem , quin uberius 

etiam quani Aristoteles de Animorum Immomli- 

tate prodiderit. Scripsit duo opera dc Amtti^ 

ot 



I 



( 



DE IMMCMlTALITAtE ANIMI- 6ij 
tfert Dlogenes Laert. V. 8t* Denique, ne Sect. vii 

, , . . Arltcotei- 

de nostrfl coniecturi .dubitet, statuit etiam nd. 
inimarum post mortem migratione , quas , an- 
lam ia Gorpora redeanr, m- ViA Lacted coeH 
iiarediKitx ut refert lamUicbus In deperdito 
> de Animl, unde pairtes qOasdam protulit 
l>aeos>£clog. Phys. L. I. p. 113. 
.b HeracUde multum dissensit D i c a e a i.- Dicaeir* 
us, Qujus fuit singularis quaedam doctrinae 
ia et elegantia , ut eum Cicero delicias suas 
dlaret. Hic vero diserte etiam Immortaliu- 

Animoruip impugnavit. Audiamus Ciceronem 
ic«I, 3it ft /icerrimc autem ^ deUciae meatj 
^earehus cmtra hano Immortalitatem diss^ 
m Js enim tr^sjiiros scripsitj qui Lesbiaci vd- 
i^r, quod Mitjletds senno haietur^ in quibus 
" efficere Animos esse mortales.^ Idem ib« 
^* n* ff QMi4 de DicaeAtcbo. dicam , qui nihil 
^no jisiimum dicat esse^rf^W jb» Cap. 18; ia« 
t^ 9 Dicaearchum ne cond^iuisse quidem uti^ 
JV '^ftderi , qui Atfimuip se hatere non sentiat^ 
,tos SQOUjkiricus Adv. Math. VIII* 349, Dicae^ 
hus lail esse vuit Animam nisi quandam affom 
nem et, qualitatem Corporis^^* Atticus apud 
lebium .Praep. Evaog. XV. 9. p. 8io« A. in« 
t : ^ Dicaearchus totam substantiam Animae 
^uUtn^^ Scripsit quoque Descensum in jfn* 
m Tropkonii^ quo tibro opinionem Imroortali-^ 
is ad vulgi superstitionem amandasse videtur. 
} QQQ ^t c|UQd plura dicamus^ post f abrictuoi 

Q9 3 m. 



6i4 



DISPUTATIO 



im VI. Bibl. Graec. T.I. p.yp^^* seq. et Bnckenni H]«t 



ArUto^c 
lici. 



* /riscoxe 



Crit. Philos; T. I. ^, 854, 

Hiijus fuit aeqoalis n tmicas a&ist»zb» 
ivuS) qui Animam mm peculiami tatonBdiiii 
aed Corporis qualicatea et harmoniaa euestituiu 
Cicero Tusc« I, 10. inquit: ^ AHsiBxcmt Mu^ 
sicus , idcmque PMlosophus , ipsius f!$rfms imem 
' tioHcm quandamj jtnimam assc i^siii^ yHigt in 
cantu et fidibus^ quac harmofdu dkUuri sic ^ 
Corporis totius naturd et figurd ; varit •Mvi 
cierij tamquam incantu sonos.^ Copfeftter ides 
Cap. i8« Hanc tameD opinionedi non modocoflv 
futaverat Plato in Pnaedone , sed ipse Arisioiai 
-magister Aristoteles de Anim. L^ I. Cip. IV. 1 
-Hinc vero consequi , ut Anima cum Corpore ■o* I 
riatur, et spoote intelligitur ^ et moniiit Cicenii 
.libro memorato Tusc, !• iit 

De rtiiquis Peripateticis , qui f omeraBf BiqflS 
ad Ciceroncm 5 Veloti Clearcho , Desnetrio Pisb^ 
• rco , Hieronymo Rhodh » Phartia £resi$ , Jndn^ 
nico Rhodio^ Boetho Sidonio , Cratipfo^ goid 
de Immortalitate quisque statuertt ,' tieB pnxfitoat 
•est in iis , quae Aupersunt, Vet^erum libris. 

Ergo Aristoteles quum in fisotcficis libris , ifl 
quibus • doctrinae Philosophicae principii iccnrh 
tius explicantur, rarissime et obscurius de AoiBi 
Imniortalitatc statuisset , factum e$t ut gus sti* 
diosi vd ipsi negarent Immortalitatero, velsioiol 
Bvnmtseii ib ipso Aristotele eam negatam fuisse proDUDcii* 

teaciac Ari- ,_ , , ^ 

ftcptfiiptc. rent. Huc accedeb^t co|;itatio difTerentiiey ^^ 

J8' 



DE IMMORTALITATB ANIMI. (5i5 

r PlatoaU 9 Aristotelis dottrites intercedit. Sect. VL 
8 unum gravissimum ac firmissimum funda-Uci. 
itum est ImmortaKtas. Jjl bac vero Immorta* 
\ non nisi locum babet consectarii, et ejusmo- 
[uidem, qpod.et obscuoui^ positum ait, iiud« 
negata rali^u^e; tamen 4octriaae nexus non 
)ari i^deatur^ Porro» Moraleoi Pbjlesopiitae 
tem prae^pue placico ImmortaUti^tis auperstni- 
Plato ; Bon i^em Ariatotel^; D^de^ hic ne« 
it quaedAiB f mdtmfmta. loMiMttlitatis « quibus 
USU8 Q»tt mlttti, quum Piatojitatueret j6ri« 
n $e ipsam moycrej hic vg^Bitjjtffimam omfA» 
nm fnoyeti^At qua dSaputa^one . videndos t%t 
m Macrobiuit in Somn. Scipioe. L* 11. Cap* 
I-*-XVL Plato et mw ^^x^ volebatcsae 
nortakay eaa^ue duasnatuias niimquam sepi^ 
i: Aristotdes eas sepanui^ et 8olum i^vy im« 
rtalem » dixiu Denique , de dnabuB r^us ma'» 
>pere cum Inimortaliute coojunctis, de Diyini 
:iiri et Providentift^ non 8itis ^perspkue pri** 
dciaverat Aristoteles. Enimveco, quum 8ta« 
sset, Deum ttst Naturam (i e/substantiam') 
elligentem et .{mmortalem , eamque omnis m^i 
( esse principium, quamquam • ipa^ motu di.» 
t: cumque eadem attributa trihneret mentiini* 
nae ; non proFecto ponendi» est in eorum nft* 
ro t qui Animorum ImmonaUcateoi neg iruntt 



Q^l 4 SS^ 



(16 DISPUTATIO 

S E C T. VII, 

Dc Qynicis. 



lecf. m Bx Somtis dtscipnlis fait etitm AVTiSTHii 
sndiibQ- N B 8 , qui pnecipue paitem Socnticie doctrnas 



eam est amplexus, quae ad durkieB er folupti* 
tum contemtum pertinet , atque Gyiricoroni sectae 
•auctor ex8titit« Et Cynici qutdem ex tritas» » 
qua8 Antiqui^Philoaophiam dismbuelMUit, pud- 
bus solam Moralem sequebantnr^ DialecticiD c( 
Physicam lepudiabaot; ut recte prodit DiofW 
Laertius VJ. 103. Sed hoc , m alia, poimd»' 
mum in CynicA ratione constitutii sunt. Nn 
Antistbenes quidem ipse omnes tres panes tncti' 
vit, ut intelligitur ex scriptis eius , qaoruiDiixB' 
cem prodidit idem Diog. Laert. VI. i5--i^« Ac 
fuerunt omnino in bis scriptis BonnuUi , io qui* 
bus de futura Animae sutu pronunciare deboente 1 
veluti Ubri, dc Moriundoj de Viid tt MorU^ ^ " 
Inftris. Ceterum^ quid statuerit de his nrbus, 
; in tanti monumeQtorum jacturft affirmare 000 li- 
cet. Unam reperi sententiam ejus menontamib 
Eustatbio ad Homer. Iliad. >F. p.1788. fid.RoiB. 
hrgvisu i ^APTictivtt^ Mrit roh^ %mXcuo\f^ hv^»^^ 
ifAOicffx^fAova^ iti^a^iv theu rit^ ^l^io* i* ^ ^' 
sficumium Fetcres^ profeeius Antisthcnes Amm»^ 
CorpQris figuram habere arbitratus est."^ Hoc 
igirur quum eo loco dicatur, ubi sententiae qot^ 
dum Pbilosophorum dQ Mimae post banc viun 



DE lMMOa.TALITA?Il£ AMIMI. 6tr 

ntu recensentur, intelligitur Antisthenem sta- secc vn; 
sse, Animam Corpori supftrsticem esse. Huc A^jiSi»^ 
edit, quod nemo Veterum prodidit, eum hac ^^* 
parte a Socrate dissensisse. Quod argumentum 
lilencio desumtum non est nuIUus momenti; 
ppe plerumque Veteres, qui supersunt, Hi;« 
xiae Philosophicae Scriptores^ diligentea fae- 
t in memorandis plaeitis, quibus^ a magistris 
^ensere discipuli. . .^ .. . 

kntisthenem ita secutus est D^ooBNes, Sl>» Biogenw 
lensis, ut relictd Physidl et Oialecticft Phito- 
»htae parte» solam Moralem retineret, eamqise 
victfts duritiem, patientiam, venrm Animili- 
tacem ^ voldpcatum opinioriumque contemtum ^ 
^rret. De hiDc viro quum multa mirabilia, nec 
en omnia ctni, fide, fdemorentttr dicu et fa« 
, nil tamen ejusmodi proditum ezstat, unde 
A ratione colligatur , quae fuerit ejus senten» 
de Aaimorum futuro statu. Risit ille quidem 
ersdtionem , quft vulgo ferebatur, initiatos poat 
rtem meltori fore conditione quam eos qui non 
mt initiati. vid. Diog. Liert. VL 39. Nec 
len hinc efEcitur, eum statuisse Animum cum 
rpore exstingui. Si vere ita senBit, ut ejqs 
cam memoratur ab eodem Diogene Laert. VL 
I ImerrogatiiSy an mors makim'^ esset ^ respoi$* 
: Quemodo malum sis cujus praesentis mlius 
sensus:** hoc quamvis verbis quidem proxime 
ecur accedere ad eorum opinionem, qui Am*- 
m mone Coiporis interire sutuerent ^ re tmm 

Qq 5 ^^ 



6i8 DISPUTATIO 

"^cytotd ^^**™ ^•P"^ interpiaationem ; sa qaidem de 0» 

piofvBr«. pone tantum sermo fic« Igitur fere icdit eodoii 

qud aliud ejusdem dictum apud Ciccrooem Tosc» 

1* 4S 9 u^^ moriens diziaie fertur , ml suj imer^ 

jtsse utrum sepeliatur an a fcris lamttur , fuip* 

pc nil scmiri a mortuo. Scripsit etiam libnua d^ 

Morte^ si vere tribuuntur ei acripu, quae leceo* 

aet Diog. Laert. VI. 8o. Fertur etian hoc gus 

dictum : ^ Omnia esse Deorum ; Scjkntes esse 

^ .^. amicos Deorumi ilnAcorum amnia comsmsm; £• 

mnnia csse Sapientum.** Haec igitur et sioilii hiflil 

Binus ab eo posaunt pronunciari, qoi Aaiam 

rtoitales , quam ab eo , qui eos Immortales usmt, 

Htm et Stoici, a Cyntcis. profecti, aulaaifDif 

£ce et airoilifier de humanae natune com Oiis » 

junctione praedicabant , neque tamen hoc eos ia* 

pediebat , quominus Animoa mortaks esse So 

rent. Neque yero magis constat, quid alii C^ 

nsci de hac parte senserint. Nam quoddelfe" 

nederoo prodidit Diogenes Laertius VL 107, eua 

.furiae habitu nssumto circttmiisse ac diiisse, le 

cx Infemo missum , ut hominam pcocaa copo' 

sceret eaque Jnfemi Daemonibus soaciatet: hoc 

.jgitur facile apparet, non ex sectaesenieQnlySoi 

ex vulgari opinione accipiendum ^se, £t Mof' 

pus scripsit NtKutm^ , id est » Dcscriptiomm biftf^ 

nij ut refert idem Diogenes Laert. VL ioi« V^ 

scriptionis genus in primis feliciter iBiitatBiat 

Lucianus. Nec tamen hinc sequitur, Uaiffi 

pagis placuisse Animorum Imfflortaliateffl V 



DE IMMORTALITATE AMIMI. 619 

3 Luclano, qui eam disene negavit, vel caivis sect. vtb 
K, (jui MorcuOrum CoUoquia finxit* ^^ 

e E C T. VI IL 



Dlogeiiis Gynicl discipulum Cratetem audivit stct. viQ» 
%iro, Cittteiis , aiictor Stoicae sectae: qui cum *' 
Mgiistro inei qttidem parte consensit, ut finefm 
■lilesdphiile' ';^dtieret in verli libertate ac virtut^ 
Mtftaii^ cererum ab eo ita dissensit, ut hunc fi* 
m non aoM voluntatis inductione et ezercitio» 
Etal4 fere Cynicis placebat^ aed ratione quoqulb 
ll^-ferum ddctrinft consequendum esse statueret« 
gjkiif et de Morali parte subtitius disputavit , ^t 
iMi reliqQas panes Diaiecticam et Physicam as^ 
Hmisit., easque ita explicare studuit, ut perfectum 
It omnibvs numeris absolutum Philosophiae Cor«» 
Ms , $• Systemi^ , constitueret. Et de hujus qu{« 
lem doctrinae laudibus vitiisve uberiua exponere, 
ec longum , nec hujus loci » est. Quare veniamfts 
41 «em praesenteo^v - 

- 'Constat interomnes^banc fnisse Stoicorum selh* 
Mttam-, Animms$ssc mortales. Qtiam sententiam 
fcec alii alift ratione alioque moio secuti sunt, 
Mnies tamen in eo consenseront , Animos mn es^ 
N sempiternos\ Atque hoc eo magis mirandnm 
b*t in Stoicis , qui summum bonum in Virtute po« 

netiapt, VirHitem ipsftm &tudio <\ labore compt* 

rat 



620 



DISPUT AT 10 



itt' viYL rari statuebant » humanam natuani magnifice aM« 

^Vi^ lebant , et cum Divinft -fere natuii aeqQipinbttlo 

Illi vero ad stabiiienda gravissima Philosophiie 0« Iid 

pita adeo nofi opus esse Imqiortalit|ate potibisti Itri 

vt censerent summum bonum per se ipsiiiDilisok|co 

vi et compleri, non vero tvgeri teopoie k dLiH|ii 

tumitate. Itaque hac utebantur sifflilitudiBe: ttvo 

optimus csset tibiceo non qui 4wt.ifiiHf> sttlgal 

jDaximc ex legibus artis cecini^set;, ia opttiM 

^iss^ non eum, qui diutissime, fel qm oini^l^^ 

convenienter cum viveodi legibiu vixiiset: atl^ 

;^trio optimus csset» noQ qyi 0iutissise,^ffi|^ 

optime, egisset, ita in hoc quasi Mao4idM|BIF 

unicuique tributam esse pergonam ^ oec tiatV 

utrum quis eam diu p sed an benfi conveDieDtaqoei h 

egisset. Sed de ipsi conditione et dnntioDC i» k 

morum post hanc vitam non omnes idem sM* |^ 

lunt: aliter Antiquiores, qui Animos aliqoioni 

rcmanere volebant: alitcr receptiores, qoi fereil 

. cam opinionem concesserant, ut AniiDOS cam cof^ 

pore exstingui puurent. Igitur quum scripti Ao> 

tiquiorum omnium, qui ante Seoecain fuenio') 

vcluti Zenonis, Chrysippi» Cleantbis, PosidQ- 

.nii, alforumque penerint, nec pisi triamfcre^ 

hoc argumento libri Stoicorum supersint, Scfl^ 

cae , Epicteti., et Marci Antonini { operajDi dabipV) 

ut ne Antiquiorum Recentiorumque placiti V9^ 

re confundamus , nec Stoicis promiscue omoibtt 

. tribuamus pqania, quae a tribus illis» qW(^ 

. scripta servnta si^nti pronunciaptu^^ 



IDE IMMORTALITATE ANIMI. 6tt 
rimath igitur $toici ab Aristotele et Platone in seet. vbi* 

StoidL 

Udsenserunt, ut Animum corporeum e«»e sta. 
ent ; non quidem ut eum vim quandam et au 
utum Corporis animalis , sed, ut substantiam 
soream esse dicerent. Nam quum res omnea 
Torporeas et incorforeas distrtbuerent , incor« 
us tantnm quatoor faciebaut : Xtnrh (i.e. $erf 
um s. ideam) spatiumj locum^ iempus: relt» 
s omnefltjCojcponi esse volcbant. Ergo, 8ecun<> 
\ eorum sentcntiam , pleraeque omnes res cotf 
^ae erant , quae hodie Substansiae et Accidentia 
intur, exceptis quatuor illis: vid« Sextus £m» 
ZU8 Adv. Matiiem. X. 718. Sed de ipsft Animi 
irft non omnes idem sentiebant : alii ex aSce , alti 
Sne , alii ex spiritu calido , confectom esse dice- 
: : vid. Diogenes Lacrt. VII. 156*» 157. Cicero 
d« 1. 12, Pseuda-Plutarchus de Placit. Phil^lV. }« 
Loc tamen convenerunt 9 ut Animum Diviniutis 
icipem facerenty qoippe Animaiium Animos 
es esse Animae Mundl ; et tamen hanc Immor* 
EQ^ iUos tnoftales statuebant: vid.- Diog. Laert. 
» Nimirum ignis ille rerum opifex (^rS/i rf 
^ ) qui est Deus et Anima Mundi , penetrat 
piiuem, cujus spiritu et vapbre constat Anl* 
i hominis. E^o Animus initium habet vitae; 
>pe qui tum demum exiatit, quum sanguinis 
peramentum in Animah nascente eam vim na» 
(0 est, ut a Divino igne penetrenir. Bt Zeno 
lem semen virile particulam ab Animi faculta- 
K8 delibatam f nnde in mero matrit Animus iu« 
tis cum Corpore simul procresceret , esse pro- 

nuQ« 



6tt DISPUT ATTO 

fliec vm.^^^^^^^- ^^ Platarcfa. T. IL p.467. 1 
**^ Busebius Pracp. Evtng. XV. ao. Chrys' 
vero post Corporis nttivitttein 6mma oi 
AuimoiD tffirmabtt; ut refcrt idea Plotar 
T. II* p* I053. D« Et omniHo Ghf^PIKii 
imt in re similis fuit Epicuro, m omiieii ope 
dtrct, quomodo Animl tctioncict mtBllco 
TcA dnceret : quod prudcntef obsemt pnes 
tissimus scriptor Longinus tpud EttsMn Pn 
Evtng. XV. 21. 

Animos tutcm interire, commmie Stoico 
ertt dccremm. Videtmus Auctorum testiDO 
m intelligttur , qut variettte conseQtaint ti 
Stoici. Cicero Tusc. I. 32. ^ Sfmci autm 
ram nobis largiuntur tamquam c$rmcibm: 
mansuros ajunt ansmos: semper^ negant.^ 
genes Laertius VII. 156, 157. „ Jmmaa 
sibiUm esse Stoici ferhibent ^ eamquc csse nfHi 
genitum spiritum: propterea eofpoream csse^ 
remanere post mortem , quamquam possit intei 
Zeno autem Gttieus , Antipater in UMs ie * 
md^ et Posidonius^ Animam spiritumcaHJufii 
se ifolunt; per hunc enim nos et sptrarc et ma 
£t Cleanthes quidem omnes Animas as^ ^dn 
di exustionem perdurare ^ais: Chrjsifpas itn 
las sapientum Animas.'*^ His tddatur gravissi 
tuctor Arius Didymus , ez cujus deperditis li 
partem servavit Eusebius in Prtepar. Evaog. 
Jio» M Statuunt Stoici esse Animam in Urin 
quam yocans Aeiherim $$ Airem , qm atiiff 



DE immortAlitate A^nMI. f^i 

I et aquam , earumque exhalationes : huic ye^ g^ct. YJSL 
Univerri Animae adhaefere reliquas Animas , ^"^*^ 
t eas^ quat sunt in Animalibus^ tum eas^ 
te in circumfuso aire sunt; nam et permanere 
'tuorum Animas. Quidam vtro Stoicorum di^^ 
t , Animam VrAyersi quidem esse semfiternami 
tquas autem ita perire ut cum illd commisce* 
ur. — Porro^ Animam et nasci et interirk 
nt: non autem continuo pos^discessum ex Cor* 
e perlre , sed permanere per se ipsam aliquod 
pus: sapientum quidem Ammat usque ad iU 
tempus^ quo omnes res igne dissolventur : stut* 
um vero Animas breyiori spatio. Qtsod autem 
#7/, Animas permanere , hoc ejusmodi habet 
tentiam: nos^ quum solae et nudae Animae 
rimus , Corpore discedente ct Animae substan* 
m minuente^ permanere: stultorum vero et 
etorum Animalium Ammas cum ipsis Corporibus 
ri.^ Rationem addidic PanaetiuSf qui, ut re* 
t Cicero Tusc, L 37, ceterum cum Platone 
wntiens , ^'us hanc unam de Immortalitate 
"Mmorum sententiam non probabat. Fult enim , 
€d nemo negat , quidquid natum sit , interire: 
sei autem ArJmos , quod declaret eorum simi» 
udo qui procreentur : quae etiam in ingemis^ 

• 

n solum in Corporibus appareat. Alteram au' 
n adfert rationem : nihil esse quod doleat , quin 
aegrum esse quoque possit ' quodautem in mor^ 
m cadat , id etiam interiturum : dolere autem 
^imos , ergo etiam interirc^^ 

Sa« 



524 DISPUT AT 10 

tct. viiL S^^^^ ^^ ^^ ^^^ ^^^>^ documenti , (inde imetli{i^ 
^'*^ tur, banc fuisse Stoicorum sententiam, ^^Amm 
non semper duraturos^ tt cos adeo^ qui diutiuim 
durarent^ tamen fatali illd Mundi cmbustim 
exstingui , ita quidem ut in Diyinum igncm d 
Dcum opificcm abircnt ^ ct suam ipd consciaaim 
cogitationcmquc ^ in quibus yita jimmcrum ftuti 
cst^ amittercnt^ 

Sequitur ut videamus , qualem statam himc Asi« 
mi a Corpore soluti informaverint. Ac» depeifr 
tis quidem Antiquiorum Stoicorum scriptis, dif- 
ficile est de hac quaestione ita pronunciare, ot 
non rccentiores veluti Scnecam et reliquos codso- 
lamus. Sed tamen conandum est, si quidf(tfte 
probabile adPerre possimus. Lucanus, quiStoi' 
corum doctrinam secutus est , nobis primufflcoa- 
mcmoretur. Neque vero quis nos reprebeoditi 
quod auctoritatemsequimurnonsatisfirmam^qoip* 
pe Poetae , ct, qi^amvis Stoici, tamen receatioriSi 
Nam videbimus , ejus auctoritatem consensu veoi- 
stiorura Stoicorum confirmari. Igitur LacaoDS, 
sub initium libri IX. Pharsaliconim/itadep/^git 
Animum Pompeji ex corpore in coelestes regionea 
abeuntem : 

Prosiluit busto , scmustaque membra relinqutns^ 
t>egenercmque togum , scquitur comexa Tonantit* 
Qud niger astriferis conncctitur axibus acr^ 
Quodquc patet Terras inter Lunaequc meatus 
Scmidei manes habitant , quos ignea yirtus 



bE IMMOHTALITATE ANIML 62$ 

motuos vhoe pathrttts Aetheris imi fMtv VQ^ 

^#, et aetcmos Ardmatn eMegit 4n orhetm 

Ton illtic aetro positi j nce thure scfuUi 

^ryeniunti lUic postquam selumine vcro 

mpMt ^ stdlasque vagas miratur et astra 

^ixa polis , vidtt quanta sub noctejaccrct 

^ostra Mcs 9 risitquc sui ladibria trunci. 

^inc supcr EmatAiac campos^ ct signa crucnH 

lacsarisj ac sparsas volitavit in acquore classcs} . 

It scclcrum vindcx in sancto pcctore Bruti 

tuUt 9 et invicti posuit se mcnte Qatonit. 

Non of^Uft hjid)et ex^licttione hie locus. Ob« 
lembimus qud valeat, posteaquam aliorum dicta 
irotulerimus. Prodeat igitur Cicero , cujus gra^ 
^ima est auctoritas ad cognoscendam Antiquo* 
ipioi Stoicorum doctrinam. Hic igitur nbn dissi* 
litli modo pronunciat de Animis e Corpore disce* 
lentibus^ Tuse. L 17, 18: ^pcrspicuum dcbco 
use^ Ansmosi^ cum e Corporc cstccsserint ^ sivc il* 
U sins animales 9 id est spirabilcsj sivcigncij su^ 
Wmefcrrii si vcro aut numerus quidam sit Ani^ 
mtSj quod subtilitcr magis quam dtlucide dici^ 
Ottr^ aut quinta illa hon nomiuata magis quam 
mem intcllecta natura ; muito etiam intcgrtora ac 
fttsiora sunt. — Is autcm Animus^ quij si esi 
Jmrum quatuor gcncrum ex qui^us omnta consia'^ 
Ta dicunsur , c% inflammatd /inimd (\.t. wytvfut 
wyfoetUg ) constat , ut potissimum vidcri vidco Pa^ 
wmctio 9 supcriora capcssat neccssc est : nihil 

- Vol. 11« R r emm 



6^\ DISPUT A TIO 

f* VI1L emm habent hau genera protd^ ef sapere ml 
*^ per petum* Ita shc dissipantur , preessl a ttmt^ k 
id eyenit : siye permanent et conserrant heHtni- (I 
suum , hoc etiam magis necessc est /erantur d 
coelum c/ ab his perrumpatur e$ dimietitr erei» 
sus hic et concresus acr^ qui est terraepnxinus; 
calidior est etdm vel potius ardeneior Amm^ 
quaftis est hic aer^ fuem modo dixi eressum et» 
que concretum : quod ex eo sciri potest , fsie t^ ' 
pora nostra terreno principiorum genere tosfuXO, 
ardore drdmi concalescunt. Accedit ^ ut e$ fei^ 
lius Animus evadat ex hoc aercj quem saepejen 
appeilo 9 eumque perrumpat , qtsod nihil est M* 
tnd yelocius , nuUa celeritas quae possft cum dm* 
mi celeritate contendere. Q/si ( Animus) siptr» 
manet incorruptus suique sindlis , necesse est ft0 
feratur 9 ut penetret et dividat omne coelum bUf 
in quo nubes^ imbres^ ventique coguniur: fni 
et humidum ei caliginosum est propter exhaUtie» 
nes tcrrae. Quam regionem cum superaytt dri* 
mus 9 naturamque sui similem contigjit et agnetitf 
junctis ex Anima tenui (^XewTotupic nmfui) d 
ex ardore So/is temperato ignibus indstit^ et ^ 
aitius se efferendi facit. Tum esdm sul simikm 
et levitatem et calorem adeptus , tamquam pari^ 
bus examinatus ponderibus 9 nulUsm in parttn 
movetur , eaque ei demum naturalis est tedes^ eme 
ad sui similem penetravit 9 in quo nultd re e§em 
aletur et sustetuabitur iisdem rebus quibus astfo 

sustentantur et ahtntur.^^ liaec igicur cotioii^ 

lit 



Dfi q4M0tLtAtITAT£ AfOMt. 4llt. 

^ forte ^uoque ptoxima, quae est de felicitate |*^J^, 
morum al> affectibus liberatoruti) et in cdncemn • ' 

Lione coelesti9 regionis Tersantium: bacc igitur 
L bratio, quin Stoica sit;^ iion est quod du^ 
tnus. Quamquam fuit aliquan^o cum dubita"^. 
Nam lustus quidem Lipsius, Fhysiolog^ 
ic. IIL 14» ubi affirmat» iUam sententiam a 
:ero|ie ut Stoicam expressam esse , nulla ejua 
satis manifesta pi^otulit indicia. £t recorda^. 
\ eundem Lipsium nonnumquam negligenteni 
mt in SU& cuique scctae sententid tribuendil^ 

Stoicis addiceret aliensi Postea tamen cogno^^ 
^ cam bac quidem in parte non errasse* Naoi 
jRium quidem , Cicero de Animi naturft ita loqui«» 
Tf iuappareat,eum exStdicorumdoctrin& loqui^ 
cat eam Animam , id est spiritum , AnimatA 
pem^ inflammaiami ignem: quae omnia Stow 
WD sunt. Laudat quoque auctoritatedi Panie^ 
, flobilissimi Stoici; quara non solum valerd 
luturani Animi in Animd inflammatd posj* 
I, sed ad reliquam totam dictionem, aliundd- 
dkii^ Nam hactenus quidem nonduA satisl 
leiDua documenti ^ quare totam dictlouem ad » 
jcam doctrinam referamus 1 nec putemus d • 
laid vel Pytbagorici vel Platptuci admixtUQt . 
U £rgo quod dico, ejusmodi est i ut otiVMH « 
dtationem tollat. Reperi enim apud Seztiial 
f ificum I doctissimum eundemque acutissii* 
9k Scriptorem 4 locum CteefoQianQ plaoe 9\M^ 

tt Stoiconim libris d^romtum , et quideio eH/ 

Rri AM^ 



6il !)ISPUTATIO 

iRf.vin. Antiquionun; qaippe Seztos Dbiqoe de pnnM 

bus eja8 sectae agtt. Sed bdiic rociin,mH 

giorem , Latine potius qoain Giaece lete 

11 

b 



ri 

cu 

h 

K 

es 

H 
n 

ri 



Est igitur Adv. Mathem. IX. 71— 74. ^l^ 
'jfero saspicari licet , Animas dcorsum f^iU M 
fuum sint subtlles , et non mirtus igncae fum i^ 
teae , sua lcvitate potius in loca superimftm 
tur. Qjdn etiam solac sinc Corporc (ttT Mi) 
permanent^ nec ^ ut dixit EpicurmyVM 
Corporibus disperguntur instarfumi: mfuak 
snte mortem Corpus eas seryabat etcuuad^t 
sed ipsae Corpus coMinebant ct scrvabant^ ttt 
to magis semet ipsas. Igitur cxtra Solem HM* 
fes^ locum Lunae subjectum iabitant^ iHfUpr 
jleris puritatem longius yitae tcmpuS acdfiati 
tram naturaH ei quasi domestico utunturaSa» 
to^ nimirum exhalationibus terrae: prmti ri^\ 
qua astra : neque habent in eo loco causscsy f^l 
sibi interitum aferant. Si crgo permanerA Afi^X 
mac^ fiunt cfusdem naturacj cufus sunt Deatt^y 
nesr ■' 

£x iroram igitar trmm locorom cosflptrttJoo?» 
qoam peculkriter explicare non opos est, tppiRty 
Ciceronem , Lucanam , et Sejttum , a lisdem ve^ 
terum Stoiconim fontlbns hausisse. Permaoetf 
ergo Animi mortuorum ia porlore aSre sub Li* 
nam : neque tantum permanent , sed cortot ecai 
les bumanas: nt non magis poeticae liccstiK 
quam Stoicis deeretis obsecutus stt LuciDOSf 

qiium Pompeji ABimum indoxit Gatom ct W^ 

f» 



DE IMMORTAUTATE ANIMI. 629 

Dulos 4ulhibeDtem ad punienduiB Caesarem. seet.viiL 
m hanc fuisse Stoicorum sentemiam, diserte ^^ 
ut Diogenes Laertius» VIL 151 : ^09) U mJvm ' 

wS ycro ttiam cssc quosdam Gcmos , qui commu-^ 
mcm habcan^ cum homimhus , impcctorcs rcrum 
WBan^rum^ ct bcrocs ^pcrmancntcs postCorportt 
wiem sapicntum AmmasT Huic adjungendus 
Scriptor de Placit. PhiL L S » qui tradic , 
Dmunem hanc cum Thalete , Pythagora» et . 
«one fuigse Stoicorum sententiam , ialfAovag 
HfXI^ oMa^ ^yX''^^ ^JtfM ii m) ipiag rif 
Zmpf^fAiya^ ^yxi^ '''^ ^afiitw 9 xxl ayaiobi fiii^ 
r diyata^ 9 stoKoitg ii ri^ ^«uAa^' i* e. ^ Gcnios 
^ substamias animalcs^ hcrois ctiam cssc Ani'» 
r j corporibus solutas , bono$ quidcm bonorum 
9imas^ pravos pravorum.** Sed» quod omnino 
i notandum» quamquam felicitatem sapientum 
»st hanc vitam statuerunt , hanc tamen non in 
lemii sed naturalis consectarii loco ponebant, 
rgo nec poenas improborum memoratgs reperimus. 
lam vulgares quidem dc Inferis fabulas repudia* 
ant. Ita Stoicus Balbus apud Ciceronem de Nat, 
leor* II. ft. Qfsis cnlm Hippoccntaurum fuissc ct 
'Umacram putat f quaevc anus tam cxcors invc^ 
iri potcst , quac illa , quae quondam crcdcbantur^ 
pud Infcros portcntacxtimcscatP Opimonum cnim 
mm^nta d^l0 dies , naturaejudicia confirmat."^ 



6^ D I S P U T A T i 6 

p#tt. vxp. Et consentiunt recentiores Stoici ? Seneca CoDSot' 
ad Marciam, Cap. XIX: et EpictetusDiss. M 
Lib. lil. M Nullus^ inqtilt ,, ^i/ Achtm^ ai^ 
lusCocjtus^ nulius PjriphlegctbonT sedmmsfk 
ta suot Dcorum ct Gcniorutny Neque qokd te 
lino argumento fretus, arbicror nil statmsse Sttt« 
cos de poenis posc lianc vitam, Nam por&rqiUi 
spretis vulgi opinionibus, tamen rem ipsur suh 
ore ratione tenere. Sed, quod dico, Decets«e« 
inoratas reperimus in Stoiconim moniunaUf 
nec etiam ez reliquJl corum doctrini coDsequtt- 
tur. Refert quidem Lactantius, insdLLikTll 
Cap. VJL $• 13* n -E^J^ InfcrosZtmV^ 
iociiit^ ct sedcs piorum ab inpiis cssc discrtw: t 
ittos quidem quietas cc dclutahile\ inakref^ 
ones; hos ycro lucre pocnas tencbrosis bciscSft 
in cocni voraginibus horrendis.^ Nec mulmiDfl' 
3entit Tertullianus , Christianus doctor a ftol 
prQfectus, de Anima Cap. 54. dicens, „ ^^ 
fum cssc scntentiam , impiorum Atdmi oi 14^ 
fos dctrudi.*^ Sed neutrius auctorltas proiariiw* 
test, in reliquorum silentio. Ei Lactinri«qW' 
^em Zenonem manifestO confudit cao ^^^ 
ipuju« hapc fhisse opinionem supta vidivros: tf 
flui illud, in coeni voraginibus versfirii^flth 
^Jserte pronunciaverat dicto ab Orphicis dcswWi 
|n Pliaedone p. 380, T. h Yh ifiJm^ *rf ^ 
fU ^ist^ icpixiiTa^ , b 0cp(iifio» xihgreu* Confe»* 
Orphicum fragmentum in editione Gesnerj p.|^« 
Ct §|)anhefflius ^d Arlstophgnis S^mt^ n. »f 



DE IHMORTALITATE AWIML '6^1 

ertullianus vero vel suam ipse sententiam Stoicis ^ecu vm* 

Ibuit, vel Stoicos quosdam ignofos secutus est^ 

li hac in parte a suae sectae placitis desciverant. 

Dteramus* hoe loco alia monere : Veluti opinio- 

im Chrysippi , jimmos post Corporis mortem ac^ 

oere figttram rotunJam ^ ut esr apud Eustatbium ^ '^ 

. Homer. 11. ^. p. ia88« &ed quae diximut,' ^ 

Bit etse putamas ad consiliaol quaestionis pro- 

» jitid. 

Apparec igitur 9 Stoicos statulase^ Anlmoenoti snmfnt 

. • r t. lentenciae 

M sempiternos; nam eos etiam, qui maximb stoiconiiiu 
Bent longaevi , tamen fatali reruiA combustibne 
Mrire et in principium suum, nimirum Igueib 
ificem ac sttmnum Deum, qui aolus est sem» 
wnus, resoivi, nec iterum vitatn accipere bok 
. rerum instauratione a summo O&o factt.- Ini* 
Mtaliutem .^iu4 eos noa locuui necessarii f uti- 
aienti, ut apud Platonem, sed c^hsectarli, hk« 
i0fej ita quidem» ut AoiiQas^^fotlglus brefius-* \m 
^ penD^neie statuerent , loHgius bonOd , bte« 
■s maioft , et quidem circt Lunam , utpdtfc lo« 
D eorum subtilitati maxirae actomraodatuiii-. 
liciores ac diutairoiores esse bonontm Atiimost; 
Kliciores et minorlsaevi malorum ^ ex ipsi Vir* 
tis et Pi^vitatis oiturfl volebaiit consequi; ned 
Hen tiaiic divenicatem praemii vel poenae viai 



Rr4 8 £5 



i 



4st DISPUTATIO 

SECTIO IX^ 
Pp attts ^aq i^tafe Scetif. 



DC Anteqtitm de Cicerone dictmiiSy noBadnicM 

AHte 



secul^ breviter de aUis in h&c aeute sectis PhiloMiik» 
•■^••^rmp. Ab KUCLID» igitur, SooatiidiicvBk^ 
profecti sunt megarici: horum scnttDdi ^ 
paturA Boni, quam eaadem atque Deiui,Ua> 
t^ 9 ac Pru^enUam esse volebanc , nianonii tt 
a Cicerone Academ. II. 42. et DiogeDC lAtiul 
io6. Quae attribuu utrum etiam cua Aam 
bominum commun]caveriiit9dificileestd]ctD.O 

terum» nt in Dialectici parte , ita in iDiilriiPI# 
cae Ipcia secuti aunt Parmenidem, ZeDOoeBytt 
Eleaticos , cum quibus illud qooque pladaui k 
Bonq coQvenit. 
RiiiicL A PHA^OONB, EHeDsI, Socrstii diicifahs 
orta est secu £i.iapa» ex edqi» ^afsxV 
Menedemum aecta e&ethiaca* BticMr 
nedemo , ut nec de aliis , proditum nil repcriBB 
quid de Imiportalitate senserit. Ceterom, 000 1^ 
Jiorret ii verisimilitudine , illum eam teDUSse; i 
quidem verum est, quod ex Heradide refenDi4^ 
Qes Laert. II. 135 , illum Platonis placita rednun^ 
Cfreailci. Ab aristippo, Cyrenaeo, item Socnus <ii^ 
cipulo , profecta est sccta cyrbnaica:^ 
jus quae fuerit de Immortalitate opinio, no&a^ 
moratum ab Antiquis reperi. Et, quum AitfoP' 



t 

i 

D( 

si: 

ilS 

nci 

• • 
lii:; 

C( 

liu 

Kt, 

Cij 

k 
k 

D 
ft 



t 



DE IMMORTALITATE ANIMI. tfgj 

Physicam et Dialecticam Philosophiae panem sect. & 
udiaveric, imeUigitur quidem hinc, eum ratio- secue^ 

Immorcalitatis , quas Physlca pars praebet , cyrea^* 
ul repudiasse. Nam, quod est apud Dioge^ 
I Laert. U. 979 tianc seccam sutuisse, saiis 

pracsidH , ad benc dicend^m ac supcrstisiom 
mctumquc morfis fugiondum 9 in sctcntid bq^ 
nn c$ mahrum 9 scu^ in moraU partc ; hoc 
ir non minus ab eo dici potuit, qqi iiQmort|i« 
em tuetur , quam ab eo qui illam negat. Pro» 
js est ex eddem disciplinft hbgasi^s» s-fr 
warog dictus, qui, vitae humanae molestiis 
alamitatibus describendis, mulcos ad volunta« 
1 adegit mortem: vid. Cicei:o Tusc. I. 34. 

tamen hoc eo valet» ut putemus, eum in hac 
utatione spem.melioris futurae viue adhibuif- 

Nam Veceres hanc unamejus memorant ra« 
em 9 quae desumta erat ab humanae yitae ca« 
tatibus. Prodiit ex c&dem disciplinft theq- 
Et us 9 cognomine Atheus^ a quo multum pro« 
t £picurus 2 vid, Diogenes Laert. 11« 97 ; i^t 
hinc intelligi possit 9 quae fuerit ejua de Im« 
talitace opinio. Prodicum est boc ejus dictum» 
em 9 98 ; Non esse rationi eonscntancum 9 t^i 
'^ens pro patrid mortcm obcat : non cpim dccc^ 
suam prudcntiam perdcre , proptcr imprudcn^ 
n utiiitatcm.*' Quod Graece acutius est : iro* 
^}V riiv ^pitnn9iv iytKa tnq riy Acppitfmy i^ikitoi* 
tnr si quis statuat^ morte 0fiwi9t¥ ezstingui,^ 

quid de Aiumorum Immoruliute sentiat, fa^ 



«34 DISPUTATIO 

VL cile est ad existinianduin. Hajos fiut disdnii 
BioN, Borystheoites , cdjus fenmciir acote f» 



dem 9 sed impie, dicta multa : qui coid totin bm 
Philosophiae paitem , quae est de Dtnni sitnl 
et Animorum Immonalitate , aceibe cnptisseCy 
' Ipse tamen morbo correptus ad aniloi dacniit 
'kuperstitionem, nec fere uUum inteatma idifrit 
genus incantationis , quS Deonim implKinii 
Vid. Diogenes Laert. IV, 46. seq* 
CplctireL Igitur cx ejusmodi doctrinae fontibas flodtiti- 
CURUS, qui novam ipsecoiididitsetttm,aj< 
maximam partem sumslt a Democrtto, isltai' 
]i vero disciplinft retinuit multa ab Aris4>P>< 
' Theodoro Atheo. • Hujus ergo secue phdtii K* 
vina Providentia et Animbrum ItnmorttlitH p^ 
' tus tollebatur atque explodebatur. Quiic luU* 
minus dicendum est de Epicureorum Psyciiologii: 
cum , quia proposita quaestio refertor id eoi PU" 
losophos , qui remanere aliquid post Imdc tM 
statuerunt; tum quia peculiaris cBspatitkoii i^ 
gumentum est, rationes Epicureomm cooooio- 
' rare : tum demque , quia eorum placita ideo siot 
in vulgus nota, ut nemo facile ab Annqmtitis 
cognitibne ita sit remotus, ut ea ignoret. Co> 
terum, rationes, quibus Immonalitatem convdlot 
studebant, complexus est Lucretias libro tc^iOi 



SE- 



DE iMMORtALrrATE A^L 63^ 



S E C T. X. 



De Ciccron»^ 






■m de c I c £ Ro N £ videnduni ett , parente vt seet X. 
«quentiae ita Philosophiae RooianoruQi. De co* ^^^^^ 
■ Vlri PhilosophiA, dici vix poteat^ quam ini« 
ai falsaque sint pleronimque rec^tiorum jddi^, 
a.^ qunm dicunt ^ €iceronem vd pamm Philo* 
B»hiae scientil vatuisse, vel fluctuasse incertii 
iHDionibus sibique ipsum repugaasse ,vel ut Aca^ 
KJilcum nil certi statuisse et contra omnia dispu* 
SHe. Quae quidem judicia , quod ahie cujusquam 
MdiA dictum vdim , omnia profecca sunt ex igno^ 
kione Academicae rationis et Cieer6niani institn» 
Magnus hic aperitur disputattohis campus : im 
^ nobis quidem nunc exspatiari non licet« Sed 
tten , ut et brevitatl et quaestionl propositae con- 
ilaious , rautiones signiiicemus in prtmis obser^ 
itu necessarias ad Gtceronis placita Philosophici 
Kte intelligenda. 

I. Primum igitur haec phcltt non temere aliun^ 
t quam ex iibris Phiiosopfifcis petenda sunt» 
fam in Orationibus non suam ipsesententiam pro^ 
it, sed oratorie agit et caussae senrlt. Itaque 
tDmorralitatem Anlmorum ab eo negatam esse^ 
erpenam quis evincere conetur et Oratione Fro 
luentio, Cap, 6i. ,, Nam mnc quidctn^ quUl 
wdcm mfi iHi mon atHtHif nisi finc impik 



Si6 . DISPUTATld 

iMt. ]L et fabuU$ Jueimur , ut existimemus ittum afud i» 
firos impiorum mfplicia perferre^ ae flurcs ilk 
invcmsse ifdmicos quam htc reliquissc: a soeris^ 
ab uxorum^ afratris^ a UherHrm pocfds acSumet' 
sc praccipitcm in scclcratorum sedem atquc rcgf$» 
... mcm» Qfsac si faisa sunt^ id quod owuiesinuUh 
gunt , quiJ d tandcm aliud mors erifaU^ frcM 
scnsum doloris.^* Haec igicur ita dicimtiir pioati 
in Caeaaria Oratione apud Saiiustiiun CatiL Ctp, 
LL S* 2^9 ^uum contenderet» conjuiatoa piiiD* 
ribtts poenis esae plectendoa, non mone; qov- 
pe quae omni sensu careret ; ,, Do poen£* ioqait 
9, possumus cquidcm diccrc idy quod rcs hektiit 
luctu atquc miscriis mortcm acrumnarum reqiAa, 
non crudatum , cssc : cam cuncta mortaHum mc 
la dissohcrc : ultra neqtic curae nequc geudie Ih 
eum cssc^* £t Cicero quidem in etdem Qrmaoe 
Cap. 49, eos confutat, qui veram ipsioi MDtto* . ^ 
tiam ex ipsius Orationibus arripere acteneiesaivr^, 
debant: „ Sed^' inquit „ crra^ vchemcsM^ vL^ 
\pii5 in Oratiordbus nostris^ quas injudiciisie»i^^^ 
buimus , auctoritates nostras censignatas st Ut' j.^ 
rc arbitratur. Omncs enim illac Oraticnauef' 
sarum et tcmponjfic sunt^ non hemiam if^ 
ac falronorum*^ 

II. Deinde, nec ez Epistolis promiscue oii' 
bus argumenta placiti Pliilosopbici repeteuda tf^ 
Nam in Epistolis frequenter ita agitur, oosi^ 
interiof de Philosophiae locis sententia aperitfVi 
Kd ot profi^tmr «liquld quod accomiSQdUBB fj^ ^,,^ 



a 



.Tim 

P3t2 



DE BMMORTALITATE ANIMI. tf j? 

lersonam et iDgeDium qus , ad qiiem acribi- siet. X 
Ergo in consolandis amicis Epicureis , ratio- ^*®**^ 
is ntitur ex illft scholft ductis : veluti ad Tof^ 
tum Ad. Divers. VI. 3. ,, Scd haee conso^ 
} levis est: illa grayior^ qud te uti spero^ eg$ 
t utor: nec enim^ dum ero^ angar ulld re^ 
omrti vacem culpd : et si non ero, sensu omni^ 
carebo.^ Ita ad eundem, EpistoM proximft^ 
iliter ad Titium utitur notft illft disjunctft coq« 
ione, V. 15. — »» saepissime et legi et audi^ 
nihil mali e$sc in morte^ ex qud s$ resideat 
us , Immortalitas illa potius quam mors dueen^ 
it: sin sit amissusj nulla yideri miseria de* 
, quae non sentiatur^ 

I. Cum igitur Ciceronis sententia Philosophi* 
X scriptis ejusPhilosophicishaurienda sit; an- 
)mnia constare debet 9 quod consilium , quam 
im 9 secutQs sit. Atqui eum fuisse Academi<« 
1 9 dubitari nequit. Igitur in boc Academid 
len statim invoTant, et contendunt^ Ciceronem 
1 omnino de ullft re statoiase. Enimvero^ an 
est omnium Academicorum commune, de om* 
js rebus dubitare? Arcesilas, qui fuit acer« 
18 dubitator^ contra Stoicos quidem ita dis* 
ibat ut nihil percipi posse diceret: solus ta-* 
I secum placita tenebat et cum discipnlis com« 
licabat: vid. Cicero Acad. II. 189 ibi Davis. 
^ragment apud Augustinum Contra Acad. IIL 
cui adjungatur Sextns Empir. Pyrrhon. Hy« 
irp. I. 33. Ab istft dubitaudi velicmentift aei*^ 

quen* ' 



6s^ DiSPUTATIO 

X.queDtQ5 Acadeyiici paulatim defecerDnt: afiqaH 

tum Carneadet; plus Clitomachus : plus otiu PlBi 

lo Ciceronis magister, qui propius ad PbtQoii 

seDtentiam rcdiit. Porro Ciceronis Aademica w 

tio in eo posita erat , ut libenter in ntniBqiie pii4 

tpm dispuuret ^ non quod omnia aeqot Usi w( 

vera esse putaret ^ sed quod ez sentendarom cooi* 

paratione mazime elici putarec quod id Veroii 

proxime accederet* Itaque nec omnia negibit qual 

ab aliis sectis statuebantur , sed quae ab ils utti 

dicebantur^ ille yerisimilia vocavit: conf* DeO{> 

fic. II* fi. Ipse Plato veritatem ez rebui cotix»^ 

reia et creatis tollebac » atque eam in solit Um 

ponebat: neque tamen mintis egregie de Divioi 

Providentift et Animorum Immorulitate pronoodi' 

vit* Itaque Cicero , quum et esset et haberi vd* 

let Academicus, in Physici et Morali Pbiloso- 

phiae parte Platonem maxime secutusest« Hwa/i 

Philosophorum Deum appellat; hunc omnibos ilus 

antcponit; cum boc errare) quam cum iliii teiua 

dicere, mavult« Pleni sunt Ciceroniani libri ^oi* 

• 

libus Platonis laudibus^ quas propter ipsam fie* 
quentiam ac multitudinem suo quamque loco w 
tare non est necesse« Satis est , quod vidcbimosi 
eum de Immortalitate quoque Platonis potissimQfl 
auctoritatem secutum esse« 

IV. Neque vero ex ipsis Phjlosophicis librii 
promiscue et sine delectu petenda sunt testino' 
nia. Dih*genter enim animadvcrtendum $ qoidcx 
sufl» quid ex alienfl personi pronunciet Cicero. 



DE H^ORTALITATE ANIML €3^ 

ax non tribnenda sum ipsi neqae in ejus phci- sect tL 
m numeranda 9 quae primo libro de Natnrft Oeo» ^^^^^^ 
a Vellejua Epicurus, nec quae secundo Balbn» 
Kcua, nec quae primo de Finibus Torquatus' 
^oreus , nec quae tertio Cato Stoicus dispu«» 
r« Neque etiam ea omnia ei tribuenda sunt, 
c ab Academicis in colloquium inductis disse-: 
cur : veluti tertio de Natura Deorum a Cottfl , 
cujus personft vulgo latere putatur Ctcero;' 
^sertim quum ipse sub flnem tertii libri dicat , 

Balbi quam Cottae orationem veri visam esse 
Lliorem. Est omnino in hoc loco accurati cri* 
Ipus: de quS ad nostrum quidem institutum sa« 
Mt quod monuimus. Nam illa, profecto, pla« 
9 omnibus approbantibus , Ciceroni tribuenda 
: quae ipse ex sud personft pronunciat ; veluti 
Tusculanis Quaestionibus , libris de Officiis, 
Legibus, et aliis: vel iin iis scriptis, ubi di« 
e ipse significat, se sub ejus, qui Ioquensin« 
Itur , personft suam et propriam sententiam ex- 
Eire,.veluti de Senectute sub Catonis, et in 
tnentis librorum de Republici sub Scipionis» 
ilibi sub aliorum, personi. Quare age, Cice* 
8 sententiam de Immortalitate ex iis constitua* 

locis , quorum auctoritas omni exceptione sit 

niecipuus in hoc argumento liber est primua. 

icutanarum Dispntationum , ubi Cicero , et ip* 

et graviter ac serio , loquitur. Propositum ei 

if ut efficeret Morttm mn csst malum: idque 

€00« 



! 



! 



.^0 DISPUTATIO 

■ 

$ggL X. confecit disjunctfl argumentatione^ienDikiiaiGti ( 

^^^^ ut ostenderet, nil mali esse in Morte, siveHt 

aam omnis Animi sensus exsdnguatnry sive#|| 

maneat Animi sensus : quod si enim illad sit,il|| 

mali nobis esse^ quum ipsi jam nihil sinaf ; ipA 

si vero remaneat sensus , hunc Animi ttiKni M 

posse infelicem esse. Igitur , recensidi VcKnt 

sententiis , ira condudit , ut Pbtonii lentaua 

tamquam verisimillimam sequatur. Cetenniqnm 

inGnitum sit , totam hanc disputatioiKD nfentt 

contenti sumus connexionem et quasl puDCtiv 

gumentorum Ciceronianorum notasie. Priui 

adfert sntiquitatem et frequentiam opiaiooii i^ 

Immortalitate Animorum ^ quae opinioab omiV' 

vo apud omnes gentes dominata sit; quaittinie' 

gis naturalis ^m habere , quippe quie ofluuoi 

gcntium consensu stabiiita sit : Cap* ii — IS> 

iSed, ut in eo consentiunt gentes pcrmsureJd^ 

tnos post mortcm , ita dissentiunt dc aMi^ ^^^ 

tus futuri: Cap. iff. Enimvero, cujascamqye 

substantiae sit Aninius , non est terrcDie vd Ia« 

midae» sed potius vel aSreae vd igneae ninn^i 

prouti Stoicis placuit ; si quidem ez oao idpli' 

ribus quatuor illorum elementorum constit ^ 

tur post discessum ex Corpore silrsam ftrtft 

2dem valet, si secundum Aristotelem, ex qv^ 

quodam elemento constet. Nam idem quoqot ^ 

lere , si , ex Platonis sent^ntil , ab omoi corpoi(i 

compo^itione ret&otus et simplez sit, pefsetDtti»| 

ligitur. Ergo sursum elatus pervenit in sabflfioi^l 

aeris regiones , ibique felicitate fniitu^ QuiKfiv^ 

0» 



f)£ IMMORTALITATE ANIML «*l 

s duabus fere eonrinetar pardbus t alterl , quie> fcet. Xi 
ic vacuitate cupiditattim et perturbationom : al- 
i^ cotiteltaplaiioDe rerum coelestium ^ quae qua*^ 
pabulutn Animorum est: Conf. Cap. 17 —so. 
^uamvis igitur aunt Philoaoi^hi qui contendant^: 
imum Corpore solutum omnino nlhil esse ao 
»8istere non posse: horutt sententia repudian^^ 
est. Nam si omnia ea 9 quorttm iios rationem 
'spicere non possumus^ neganda sint: negetur 
oque Deum esse, begetur Corpus ab Animo 
bernari, negentur plurima alia, quae sunt ta« 
n ^ quamTis eorum rationes moduraqu6 non inp*. 
ligamus. Scd Animos esse sempitemos^ quia 
1 nec alienfl vi moventur , Plato tam elegantet 
snbtiliter explicuit , ut nil sUpra fieri possit ;. 
m£k Cap. fti ^ 23. Hoc est itlud argumen« 
D a Platone in Phaedro eipositum : de quo ia 
etione V. diximusi 

QuDd d porro considereinuit facultates Animl 
imanif quae versantur in remiotscendo» judican^ 
• , invettiendo, artibus ac discipltnis; nullo mp« 
I concedi potest^ Animum esse corporeum. Sed 
luscumque tandem est naturae, certe est divi« 
s, et idcirco aetemus. Vid. Cap. S4 -^ 30. 
Bi^o, qoae ex his initiis exstitit^Socratis s^ 
itia probabilis haberi debet: eos^ qui hac in vi^ 
pie casteque degissenti ad Deos ledire, eorum^ 
le consuetudine beatos fore: qui Vero iritlis fli^ 
iisque se inquinavissent 4 his devium esse Iteif 
dttsum ft condlio Deorum* St«»ici ftutem 1 ami^ 
r«/s IL 8i €i 






6^ DISPUTATIO 

Bicm^ ^^ nostri, noo 8ibi constant^ see c<Niieqiia#|i 
agunt^ donr concedunt Aniniani pott Corpodllft 
Dortein pcnninmy sed tamen aliqBtDdo ioiete \i 
Nam Iiaec nna est difficnltas, qwmoio Aitli 
sine Corporibus degere ac ¥lvere poidflt: sri lo 
hoc semd concesso^ nnllacansst est^qutdi^ p 
quando intereants Vid. Cap. 30 — 35. 

Cetenini illud firmiter manet ^ mortoi loo cm 
malum. Nam , quod dizimus , si per tia Av« 
0US ezstinguitur , status ille omnino oiIhI cAi 
ei^o nec bonns nec malus : si vero Aoinoi lOi ICici 
sum ac Titam retinet , fdiz potius qoui iMi 1 1, 
erit iUe status. Hoc Socrates apnd Pltfooei ii lii^i 
Apologift (vid. supra Sect. IV. ) pnediat. MI^ 
utrum exduobus futurum sit, simus Fand. Cn* Idpj 
que mors nobis sit constitutay non eua in iA l|^ 
ducamus; quippe constituum y^aDiiiliM''!»;; 
talibus, Tel a Naturft parente omnino:-C^|ii; 
Cap. 33 — 49. 99 Non efiim temere tmfirti^^ 
ti et creati sumus .* sed profectofidt fuocdsM VS9 
fuae generi consuleret humano: nec iipp^ 
mut aleret , fuotl^ cum exantlavisset 9tm ^ 
res^ tum ineideret in mortis mafum ta^ 
num^: ibid. Cap. 45^ 

Haec est sumnui disputationis 9 qnateoBS perti* 
net ad sententiam ipsius Ciceronis de Aoittoiv^ 
Immortalitate. Ne vero cui scrupulon iBJidtff 
quod Cicero alterum illud dikmmatis disjBieti' 
vebementer urget , et saepius monet, nottf 

non esac fflaliim»etiam si cua ezstincdooe osii^ 

ifr 



fm 
proD 

Borii 

lOtjj 



( 



DE IMMORTAtlTATR AMML ^«4» 

s conjunctft sit^ Neque enidi^hoc eo V&let, ^ct t» 
ibium reliiiqaatur utrum peroianeac nec ne 
U8 posc morteoi» Sed nimirum, com ipse 
e pronunciasset ^ VerlsimillimAm sibi viderL 
rtalitatem^ debuit se tamen acfcomtnodare a4 
ijain tjlis ^ quocum disputabtt; ut si ei de 
•rulitate.persuaderi non posse{,.illud tamen^ 
ptopdsjtum erat libri, efBceretur, mortem* 
»se malum* ^Quod ut 4oagiseriam constet^ 
lenta proferamus ez doobus 4diis operibos^ 
onis» ■•:•.• ■■ ir ' 

libro de Senectote, qoainqoam Cato dicent 
itur^i tamen sub ^us persdnlCicero suam 
exponit /aent^tiam ^ ut- ips« testatur in flne 
Is priaLr Et primum quidem^ de C0fi/^i!»Ai 
is disverit eodem dilemmita Cap* 19: „ O 
tsm i^liMiv ^ui ihortem 'co^iiemnefntam esse 
m hngS detate nm ytderUt fHae aut pldne 
gemla ' e^t^- H emnifte extiinguU Animum t 
ttimmMptanJa^ si aliqut etsm dedueit , ubi si$ 
rus aetemus/* Mox Cepw i\ 4^1 22. diserte 
unciat;, . Aiiimos mortuoruoi vrrere et essi 
litemost docet eorum originett) csse divlnaml 
nes atfert Platonicas ^ Pytliagbricas , et Cyri 
entis e Xenoplionte oratiooem.- Quae quideift 
sse safficit, describefe longool et supervaca- 
3 est. Gonstat «^tiam »• Ciceromm tn libria 
tepublieft,. ingenti bonarom Ik^rarum damno 
rditis-^ ^ Scipionis personl suam ae prd- 
31 senteotlam declarasae. Hujos quoque Opt- 

3s ft lit 



644 tytspvr Ai^to 

um.% ris uldmtin particolam , qiift SomDion SctpMl 
^^^**^ concinetur 9 eadeoi absomslssec formnae iniqri^ 
tas , nisi Macroblus eam GonnBentario ilhis&if* 
jet, qui ad aostram aetaiem Mrvatns esc IfiH 
quidemy cum In Tusculanji prim4 ec dtScoccnite 
egregie ac divlne hoc argomentum ettmasie, tn 
in Somnio Scipionis se ipse superasse ndrtnr G» 
cero. Nam quamyis nova Immortalitatis argt^ 
menu nuUa protolit ^ umca Antiqnbnni iomfltis 
i$M usus est , ita bumanae mefitte ortom ac soctm 
exposuit , ita futuram piorum conditionem dac» 
psit f ut inbumanus et plane ferreus sit qiri libdB 
lectione non melior fiat , nec 9 spietis tencnis a 
fragilibus rebus f coeiestia et divina consectetsr. 
Quo difficilius est rationes illa libro ezpositis ia 
compendium redigere« Huc aeieedit^ quod ploii- 
ma interjecu sunt ez Veterum AstroaomiletPby- 
•jci 9 quae ad sed^ beatorum coeksies «raDiDe- 
dantur. Quibus.quidem omisais, qnippeptrua 
•d omatum po^ quam ex vero assomtis, ptf* 
tim longius a nostro instltuto remotis, vidaiDoi 
tantum de iis, quae proxime ad sutum Aaifflo- 
Tum post banc vium referuntur. 

Hominum Animi ez sideribus, quae difioii 
animata sunt menttbus, a principe Deo, hojss 
JMundi gubematorey in hanc terram' collocatisuDt. 
Hujus voluntati si obtemperaverinc , abeuoc poit 
(inortem in locum beatorum,quiest in orbelacteo^ 
£c illa demum vera est vita ; nam ea , quan budc 
degimus in corpore, mors est. Nil rateoDBD 



DE IMMOHTAUTATC AWMI. dif^ 

gqitiui est, quam homines civitt^paaciure ccm* stct. x» 
lilieri. Quare, qui de statu clfili inaadme meriti ^^^^ 
lierint , his ma^ime reditus pat^t ad locos uadc 
Renerunt ac Pisqs» Copf. Cap.g. t 

,7 Terra infimum eundemque medium Universi lo» 
jpim obiinet » io eamque auo nutu et pond^e de* 
[erunt)ir omni^ mortfdia et caduca ; superius , in* 
^ « Lunft 9 omnia sunt divin». Et motu corpo- 
199 coelestiuQi oritur siiayissimus concentus, qui 
ll» bominibus eiaudiri nequit ; quippe quorum 
lures hoc ipso ^on.itu obsiirduerupt : n beatis yero 
Iliai|4itiir. Cp^f. Cap* 4 et 5» 
,. Quum ergo tenepa omnia tint caduca , illi ho« 
PI^Im qui in codestcs locos redire student , nou 
pCTUlgi sennonibus dare debent, m; in praemiit 
Immanis speip rerum suarufB poneret suis eoa 
Hlficebris oportet ipsa virtiia trabfic ad verum dep 
Mia. Confo Cap. 7. 

. Animi hominum sunt divini* Nam , ut Oeup 
Ipae viget, sentit, meminit, providet, moderar 
|pr et mov^t hqc Muodi Corpua , ita hominis cu« 
inaque Aninius viget, aentit, memipit, et suui^ 
Porpua moderatur ac movet. Hinc etiam conse^ 
gjKiitnr, Antmos hominum esse actenios* Naa)^ 
4Uod ae ipsum movet , aemper in . actione et yixjfi 
^. Conf. Q^p^ 8 ^ 9* lioc est argumentuoi 
ex Platonis Phaedro» quod iq TuscuUnft primft 
inemoratun ^, ^ 

Igitur Animus jam in hflc vita optimia rebua 
«mc«q4u4 e«u ^mx «atem optiinM, <ivm ^ 



64/9 01 SPUTATIO 

g^ X. Mlott pttriae, ^olbos agitttaa et eicr c hatDs Aib 
^^^^ mus ▼elochift lii hanc coelestem sedem ct doim 
suam penroUbii ; idqae ocy us fiiciet , si , jui ia 
Corpoie degeosy maxime ye tb eo abstnbaeet 
td contemplationem renim diyintnia coDvmoe 
•tuduerit. Eorum vero Aninii, qui ae Coipotii 
Toluputibus dediderunt , et impolso Jihidint 
jurt Deorum hominumque ^oltveruat, CorpoA 
bus elapsi eircum terrtm ipstm volotmtar: seo 
hunc in locum coelestem ^ nisi dittltis engitati sei 
culis, revertuntor.- Goof. Cap.'9, 

Haec igitur aunt , quae ex hoc libello ad DOitnni 
institutum peninere vedeantur« Ceteruni, oe qoii 
fone harum aentcntiarum aoctoritttem boc Doai* 
ne repudiet^ quod tamquam S^mm^ citmmviai 
tnimtdvenendoio est , earum tuctoritati oil v^ 
quam derogari nomine et narrttione soDoii* Ni* 
et ipaa disputatio gravis ac serit est , er qas pir« 
tes consentiunt cum reliquis Ciceroius plicinii 
quae suprt exposuimus. Et Cicero secutns tfi 
CKmplum Platonis , qui decimum de RqHiUkl 
librum simili finivit somnio ^ in quo sob hM» 
involucro plurimae verae rationes senteo&KqB^ 
proditae sutit; ut suo loco monulmos, Qo^ 
non dubito, quin ea, quae ex Somnio Scipioiii 
protulimus , strio et ex Animi senteotii t Cii» 
rone pronunctata siiit, 
stmna Apparet igitur ^ Ciceronem de ImmortiHitf 
Scerai^ sententiam Platonis secutum esse; ita quideoi 
ttt ex illitts vgumentis ma^ume uteretur iii) V^ 



DE IMMORTALITATE ANIMI. 647 

l^ Animi divinfl origine, Dei providentifl, et Ani* ****• % 
Dorum proprii vi agendi, ducuntur: adjumenta 
.b aliia Philosophis, veluti Peripateticis ac Stoi- 
:is , sumeret atque in eiindem finem converteret : 
>raemia poenasque probaret « illa in reditu ad Di- 
rinum locum poneret^ has in absentifl illius boni 
st cpmmoratione circum terram, ita ut improbis 
amen poenarum Snis ac reditus ad Divinum lo* 
mm aliquando concessus sit. 

S E C T. XL 

He aJiis an$e Senecam Phihsaphit. 
Quamquam Philosopbiae apud Romanos stator seet. xt* 

^ • ^. • .. • de alltt 

fnit Cicero , et ez us , quorum scripta servata phuos. 
^ont, ei sit proximus aetate et auctoritate Seneca , 
fberunt tamen et inter utrumque et ante illum 
liaud pauci Philosophi , qui vel nomine ac sectft 
nemorandi sunt ; ut intelligatur , quos qualesque 
pt^onos baec ipsa» de quft .agimus^ Immortali« 
tatis sententia habuerit. 

- Igitur qui primi Romanomm philosophati sunt^ 

fere Stoid fuerunt. Nam nobili illi Atheniensium 

legatione, Olympiade CLVL anno 2. s. A. \J. 

C. 598, Romam missd, cujus duces fuerunt tres 

trium sectarum principes 9 Diogenes ' Stoicus , 

Cameades Academicus » Critolaus Peripateticus : 

his igitur Legatis Romae Philosophiam docenti* 

bus, C. Laelius in primis Diogenem Stoicum au« 

Ss 4 



641 PISPUTATIO 

lin. XL divit^ illiusqae studioni imicitus est tmidsdHi] 
iil^ ejus P. Scipio Africanus; postea ambo £uDiiii4^] 
ter uti Bupt Papaetio , clarissimo Stoico. Jmflti 
^dem seguti sunt dlscipUnam generi UdiA 
C. Fuiniust et Publ. Miicius Sqie?Qla Aiyori 
priqceps lurispradeqtiae Rooianae: Q« Tabaoij 
Scipionis ex sorotc nepos; P. Rutilius JUfou 
Veteri aut^m Academiae deditm f uit U Lucullai^ 
Magis etiam PhilosopI\if frequentari coepit uu9 
Ciceronis ) ex cujos^ vel aequalibus yA imkiSi 
Stoid fuerunt Nf • Cato. Un^^ensis ^ Qoinnit Cicei 
ro 9 Lucilius Balbus , Ser. Sulpicios. Platooi» | 
cus, Ciceronif efemplo, fiiit M. E^tot. Poii 
patedcus» M. Piso« Plurimi vero Epicarei foet 
runt, veluti amicissimus Ciceronis AtticuS|Tre* 
batius , Torquvus » Vellqus ^ (^. Caip. Piaai 
C. Cassius ^ Lycretius , Amafanius » Cidos: 
Academicii Cotta et Vtirra: Pytbagorici, Ap> 
piusi Nigidios Figuluai Vatinius^ 

Augusti setate plerosque Philosophoi E^cup 
f^s fuissci vulgo fertur; non satis vete. Vy 
leat hoc de multis ptincipibus viris et Aoguid 
amicis I qui magis tamen voluptittum stodio quia 
professione fuerunt Epicurei. Nam et tliandi 
sectarun^ multi aecuti aunt plaqita ; et a ipaoi 
Augusti in Pbilosopbi^ magistrist Atheoodonii 
fuit StoicuSi Areos Academicus, Nicolajos Dir 
inascenus Perlpateticus, 

Poetarum princeps memoretur virgilk^s» 
^qi de iQmort^litate Ammorom sexto Aw^ 



DE IMMORTALITATE ANIMI. 64» 

bm divioe cecinit, iu tsmen ut 'magis Poetae sect. xn 
mm Pbilosophi officio fungeretur. Nam tracUi- Phtio^*!* 
« bimc loeum , partim Homeri exemplo , qui ^"***'** 
■niliter Ulissem ad Inferos deduxerat, partim 
sia nMterit erat aecommodata Poetae consilio 
opportuna ad fictionra oraatum. Atque, uc 
MT in loco in primis PUtonem tecutus est, ita 
i.is locis allos: vduti Stoicos de Animl Mundi» 
leorg.IV. 220: Epicureos inCo$mogoniil,Eclo{(, 
9« et Fati Inferorumque contemtu, Geoi^. IL 
» o. Ipse quoque fatetur , se Atbenis Epicureo^ 
V sebolas f requemasse , in Ciri. Igitur, non 
ftto bujus t§st disputatioQis, locum illum sesti 
Mieidit libri exponere: cum quia fabulosus ac 
Mticus est , tum quia qus piatonicae partes su? 
lA expUcjtae sunt » tum quia non eit ipsius Virp 
Ui proprift sententifl accipiendus est* Nequ^ 
wo DORATius ad certam sectam referri de- Homiv^ 
^ 9 minus etiam ad solam Epicuream : vid^ 
1>. T, Bp« !• Quin modo banc mo4o illam se? 
t itur sectam. Est adeo ubi de Animo ex Pla» 
Kiit et Stoicorum doctrinfl loquitur ^ eumque i//« 
•9ac parti04lam Aur^c yopit , Lib, IL Sat* IL 

• 79* 

OviDius item, dum in Opere Mettmorpbo* 

M, de Mundibominisque opificio, et de Ani- 

^rum Immortalitate canit , magis ut Poeta quaoi 

Pbilosopbus audiendus est. Ejusmodi quid 

^tat in ipso fine Operis: 9aru tamen meliorc 

4 supcr 0it0 fcrcnw u^^ra, fcr^r ^ ; quod fere 

Ss jf ad 



tf|t> DISPUT ATIO 

uct. XI. ad solaiii nombiii peramitatem refertar. Ac & 

dt tiUt 

piukM. bro eodem » ubi de Animorain Iiinn<malitm np 
^^"^ migratione didtnr , non ez tuft sed Pytbigoae 
pertonfl loquitur : cujus ttmen sententiam noi f> 
re accurateque significavijt* Neque emm Iioc tt 
pjrthagorae pUcitum , nullot tsse Inferoi, et A» 
moa semper in novia Corporibna oberrare oec at' 
quam ad divinum fontem redire* MajoRo lociir 
ritatem habere videtur , quod ab inidp Ubri pi> 
mi , creationem Mundi Platonici Stoidque nii^ 
ne exponens , Animos humanos divino codesthi 
semine ortos et ad Deonun similitodioeQi coofii^ 
matos esse pronunciat. ' 

In Pythagoricft doctrinft clari exstitcniot, U^ 
deratus Gaditanus , Sotion , Senecae oBgister, 
qui eam cum Stoicis placitis conjunzit. Ddo il 
primis ex hac doctrinft profecti eam IrdbBS id9> 
cis ac praestigiis infamem reddiderunt; AtuxHi^ 
Larissaeus, magiae caussft ab Augusto ItiUlcj^ 
ctus 9 et Apollonius Tjraneus , eodem feie , qoo 
Servator, tempore, vel paulo post, natos. Qaii 
ut Animorum Immortalitatem tenuerunt, itii>" 
ctores fueruntf ut sequentiura aecatum Philoio* 
phia magicft superstitione repleretur. 

Praecipue tamen Stoicae doctrinae studiaii tt^ 
valuit , ac per hoc et proximum saeculum (io0> 
natum est. Satis habeo nomina celebrioruo, q* 
ante Senecam fuerunt , memorasse* Fuenmt )9^ 
tur lason, Posidonii ex filift nepos: Q. SextiflS' 
Strabo » Geographus ; Maniliua , Poeta : C ^ 



DE iMMdRtALITATE ANIML 6st 

ius, cujQS egregia quaedam Moralia fragmenta stct. xi» 
raca sunc apud Scobaeum : Cliaeremon , Nero- pnaoe^ 
praecepcor: Canius lulus, Caligulae jussuin- 
ectus: Thraseas Paecus, lingularis saoccicacit 
I a Nerone primum magno in honore habitus i 
cea occisus« 

^enpacetici, praeter tupra memoratos, incla* 
runc BoSchus, Sosjgenes, Andronicus, Xtnar» 
s , Achenaeus , Adrastus , et Neronis prae« 
tor Alexander Aegeus: Platonici, in primts» 
)8ander, et Thrasyllus a Tiberio incerfeccus. * 
laec igicur praemictenda videbantur, ut ne 
8 1 quae a Cicerone ad Senecam est , vacua ro- 
ueretur: sed e^ notaiione sectarum, quarum 
unt Philosopbi , coniectura fieri posset , quae 
it plerorumque sententia de A^morum tuturl 
didone, 

8 E C T. ZIL 

Dc Seneca. 

\xgo sit mibi SBNBCAis^in quo hanc dispnta* sect. xn, 
em finiam, Fuit hic omninm » qui posc Cice» ^^^^^^ 
^ Latme de PhUosophift scripserunc, princeps 
I eloquencift tum doctrinae copift, Constat, 
I in primis Stoicos secutum esse ; quamquam 
: nulli sectae nomen dedisset , et Platonica quo* 
placita assumsisset* Sed videamua Viri seiH 
iam ez ipsiui verbis* 

Et 



€5t DISPUTATIO 

xiu £t primuiB quidem de ipsft naturft ADiml, Qrnm. 

Nat. VIL 84» varits Philosophorum opimoDei 

memorac , easque inter se dissentiences : aiide cos* 

ficit, neminem dubitare qain Animus sitf sed, 

qualis sit , id vero ignorari. Quod qiUdea oon ep 

valet, ut ipse de Naturfl Animl dubitet; ted nt 

;q;>pareat , magis constare de Animi ezisteDtiiqinni 

de ejus attributis, Nam Episc» L. bicviter iiatii- 

nm Animi significat ^^ Q/iid enim es$ aUui Aii* 

fnusjquam qu^dammodo sc habens s^ritusf^ Hoc 

cx Graecft defiqitione expr^sum est, nw^ tif 

|;t0y* i. e. ASrea substantia certis qoaUtitibin 

praedita. Porro affirmat Animos nostros pnt ptr« 

tes et quasi membra Oei, Epist. XCUf » j2f^ 

€ft autem ^ur non existimti , in C9 dirini aHftid 

e^istere , qui Dd fars ^t ? Totum hoc ^ quoc9th 

tinemur , et unum est et Deus. Capax est mstif 

Ahimus : perfertur illo , si yitia non deprimaaf. 

Socii sumus J^ei ac mcmbra^^ Ha^: igitur plaoe 

Stoica. Partim Stoica partim Platonicasimt,qQtt 

de Corpore tamquam Animi domicilio fragili di* 

cuntur, £p. CXX. %» Habebat pcrfutum Am» 

mum , ad summam sui adductus » siuprq quatk ^ 

hil cst nisi mcns Dei , ex qud pars ct in AocfU* 

tus mortale defluxit : quod numquam magis M- 

num estj quam ubi mortalitatem suam cogitat^a 

Scit , in hoc natum hominem , ut yitd defunfif^ 

iur: nec domum esse hoc Corpus^ sedhospiiiumf^ 

quidem brcvc haspitiqm , quod re/inqucndum ^s 

tibi tc graycm cssc hosfiti yid^a^^^ 

U 



DE iMMORtALITAtE ANIMI. (jj^ 

^ Itx hac Aniini naturft eonsequitur , eum non In- s«. mi 
Srire Corporis siorte« Ergo vani sunt ex Stoi# 
tsii, qui putflrnnt, Corpore gravi f^ondere op- 
^resso et exfttiilctd» Animum quoque ex3tlngui; 
^p. LVIL Animus enim ipso igne subtilior est; 
t si superstes est Corpori nec perit, lioc eam ha^ 
let vim 9 ttt nulla exceptio locum hal)eat, qua cuoi 
>>rpore exstinguatun Ita locus hic difficilis ex-^ 
lonendus videtur. Etiam in coilsensu gentium 
it argumentum immortalitatis : Epist. CXVUtf 
y Cum dc Animafum aetcrnitate disscrimus^ mn 
Ihv f^omenium apud nos habei consehsus hominum i 
mc timentium hfcros , aut calentiumJ^ Nam , ut 
haiilo ance dixerat , ^^ Apud nos ycritatis argumen^ 
nm cst ^ aliquid otiifUbus ^idert : tamquam Deos \ 
kttr 4slia sie colHgimus ^ quod omnibus dc DHs 
finfo insita cst: ficc ulla geris usquam adeo csi 
xcra icges projccia^ut iion aliquos Deos credat^^ 
Stterum ex solft divinft Animi origine ejus aeter^ 
Itas colligitur^ ih Consolat. ad Helviam^ Cap# 
W. •— 9, slncerus Animus^ ac naturac suac mc^ 
wr » lcris ipsc ct cxscrttss ct quando emissus fuc^ 
it 9 dnicaturus ad summa : intcrim quantum pcr 
^aras, mcmkrorum ct /sanc circumfusamgra^cm 
nreinam liect , cclcri et yolucri cogitationc divl^ 
m fcrUtstrat, Idcoquc ncc cxuldre u^qu^sm po^ 
%sf 3 Uber^ ct diis cognatus , . ct omni acvo par^ 
Wasn cogitatio cjus circa omnc cocium ct in prac* 
triium futurumque tempus immittitur^ Corpuseu*, 
csn hoGf custodia ct yinmlum jlnimij huc atquc 

ii^ 



«54 



DISPUTATIO 



Scet. xn. illuc jactatur :■ in hec suppUcim ^ in Imc Uir^ 

nia , in hw morbi exercentur. Amiwius fddem ^ 

se sactr et -aeternus est ^ e$ cui, non fessunt ispd 

mantts.^ Ergo post banc vittm «leattoi ciMti\^ 

ce fruetur , qumn in coelum redierlt Animos oiidl 

venertt: cotif. Epist. LXX1X« Nfln Corpoit 

solutus tamen vldet res terrenas ^ ec Iptelli^^t qoaB* 

to nnnc Ipse s^t beatior: coQfi CoqsoIu* ad Mtft 

Ciam « Cao. XXVI. ubi Pater defunctus filtua ia 

ItlloqutnsiDducitur.) 99 Coimus in smummimss^H^ 

demusque yos altd nocte clrcumdmri. NiUl cfU 

yes , ut putatis , optMle , nil tjBcelsum , nil sfkm 

(iiJamj sed humilia cuficta^ e$ grayia^ et mi^ 

Xia : et quotam partem biminis nostri cemcmisl 

f^id dicaml nuila hic armm nsutmis furcrt tuh 

cursibus^ ntc classes classibus frmngi^ nec parm 

cidia aut fingi , aut cogitari ^ nec fsre UtOm 

perstrepere dies perpetuos ; nihil in obseofs^ dop^ 

ctas mentes , et aperta praecordim ^ min fMco 

medioque vitam^ et omnis aeyi , pf^^pcctem ifem 

tumqucP^* Similiter in ConsoIat« ad Polybio», 

Cap. XXVIII. 9, ne itaque inyidcris fratn mt 

quiescity tandem liber^ tandem tutus^ tandemm» 

ternus est. — Fruitur nunc aperto a Iiber9 ««• 

lo^ ex humiii atque depresso in eum emscoislr 

cum , pitsquis ille est^ qui solucas yisscuUs oidnm 

keato recipit sinu : et nune libere yagatur^ emsU' 

fue rerum naturae bona cum summd yolufsdt 

perspicit. Erras: non perdidit lucem frater ims% 

eed securiorem sortitus otf. OmnHus eU4 nobis ^ 



DE IMMORTALITATE AmMI. 6si 

te est iter. Qjild fatadcflemus^ hon reliqait sect. tti. 
ms^ sed antecessft. 

^rcus v^ro et Inferi» qnates vulgo putailtuir,^ 
i sunt : conf. Epist. XXIV. et Consolat. ad' 
c. Cap. XIX.' f^ C§gita^ tnillis defunctum 
is afici^ illB^ fuae noUs inferot faeiunt ter^ 
lesj fabulam esse: mllas Unminere mortuis te^ 
ras , nec carcerem , nec flumina flagrantia igne , 
oblivioms amnfim^ nec tribunalia et reos^ et 
Ila libertate tam taxd ullot tjtahhos. Luse^ 
t ista poetae et variis nos agitavere terrori* 
." Ita quidefii et Stoic! et plerique omnes ali! 
uerunt Philosopbi: quae vero subjungit Sene« 

plane aunt Epicureii, et tum tts, quae supra 
^odem libro pfotullmus, rcpugnantia: ^, Mort 
Hum dolorum solutio' est et ftnis ^ ultra quam 
\a mstru mon ejteunt^ quae nos in illah tran^ 
Uitatem^'in qud^ anteaquam ndsceremur ^ j a^ 
nus , repnitk — Aiort nec bonum nec mabsm est. 
enim poiest atit bonum aut maUm esse , quod 
juid esrr quod autem ipsusH nihil est , et omnid 

nihilum rMgii^ nulli nos fortunae tradit^ 
\la enim hoMque circa aHqu^m yersantur ma^ 
iami Non pottst id fortuna tenere , quod na^ 
a dimisit: nec potest miser esse^ qui nullus 
V £qutdem neminem facile putem tam vel o* 
riosum velltDprudentetn esseposse, ut in eodem 
ro prorsus contraria statuat, et primo dicac 
rte exstingui Animos, deinde eosdem affirmet 
it Corporit monem vigere ct beatos esse cogsi- 

tio« 



«eC DlSf^Ut ATIO 

Ect xn. tione nttiiite. Ergo animtdverteiidmD est| Se» 
cae coDsiliom non fuisse , ut pliilotophicia im 
putttionem » scd uv Consolationem tcribere. Ac« 
qui it , qui contolttur tlterum ^ te ad iHios po» 
nam accommodat , quod supra notaTimss aenpl» 
Ciceronit. Ittque Senect vtritt rttioncs Maicni 
tdmovet, ot illt, qutmcunque ttndeo ntioM 
scquttur ^ ttmen intelligtt oon esse doicDdinii 
ttque expositfl Epicureorum rationt, fiKaCoi» 
solttioni imponit rttione Stoicoruro. Nim , tor 
ipse Stoicorum more stttuerit , ttmen illo siqni 
memorato Dilemmate, mortem ml esscmaByii^ 
remancat Animus shc exstinguatur^ et iti fo* 
tuit, et frequenter usus est: veluti Epistoli 1X17« 
LXV, LXXl.CU. Consolat. ad Polybiinn.CVi 
XXVIL Quare^ si de Immortalitate floctonil 
nec sibi constitlt Seneca , hoc non locii oodi 
mcmoratis conficitur : sed ex aliis soipido did 
possit, de quibos jam videamus. Nin Suia 
Platonicis miscet eodem libro Consokt. «dUtt> 
ciam. Tale est Cap« XXV. ^^ imegerilkM' 
que in terris reiinquens fugit , et tetus tsco^* 
paullumque supra nos commoratus , dum tx^^ 
fur et inhaerentia yitia situmquc omnis mortdi i^ 
yi excutit^ ddnde in cxcelsa sublatus ifAtrj^ 
^urrit Animas^ cxdpitquc coctus saeer^ Sdfi^ 
nes Catonesquc^ utique contcmtores vitacyttati* 
tis bencficio liberi. Paremquc luus ^ McrcU^^ 
lic nepotcm suum , quamquam illic ommbus t^tt 
cognatum cst , applicat sibi noyd lucc gaudtnttBi 



DE IMMORTALITATE ANIML 657 

tf 
f 

"i^icinorum sidcrum meatus docct: ncc cx conjc-^ seet Xli, 
^is sed emnium ex ycrppcritus^tn arcana natu^ 
r lubens ducit: cct.** Haec igitur partim Stoi- 
partim Platonica sunt. Quod vero in fine libri 
Litur, Animum exstingui ixjrypivtij teu fauli 
iflagratione Munii, plane Stoicum est. „ £e 
:m tempus advenerit^ quo sc mundus rcnovatu^ 

cxssinguaty viribas ista sc suis cacdent^ et si^ 
■^ sideribus incurrcnt ^ ct^ omni flagrantc ma* 
f^ , uno igne ^ quidquid nunc cx diiposito hs* 
^ ardebit. Nos quoque felices Animae et ac* 
9x7 sortitae^ cum Deo visum erit^ iterum ista 
*dri , labentibus cunctis , et ipsac parva ruinac 
^ntis acccssioj in antiqua clementa yertemur. 
Wcem filium tuum , Marcia , qui ista jam no^ 
^' Eandem sententiam prodidit £pist. LXXf. 
fj cnim fhutationis periculo exccptum P Non 
"^a^ non coelum^ non totus Aic rerum omnium 
^€xtus , quamvis Deo agentc ducatur , non scm^ 

tenebit hunc ordincm ; sed illum cx hoc cursu 
fuis Dics dejicict. Ccrtis cunt cuncia tcmpori^ 
.* nasci dcbenty cresccrc^ exstingui^ Qj^ae^ 
^que yides supra nos currerc^ et hacc quibuS 
ixi et impositi sumus , yeluti solidissimis , car^ 
\tur ac desinentk Nulli non senectus sua cst. 
lequnlibus ista spatiis codem natura dimittit^ 
iidquid est , non erit : nec pcribit , sed rcsolyc^ 
\ Nobis solvi , perire est. 
Hactenus ergo satis sibi constitit Seneca; neque 
m is in placito ipso fluctuat, qui illud diver* 
rol. U. Tt ta^ 



65» ' DISPUT A TIO 

itec n. stram sectirain radonibiis tccoAiDodare et CO01 
firmare stHdet. Qaod autem pnedpoe t midds 
objicitur Senecae tamquam desultoriae inconstiih 
tiaecrimen, silentio praeterire nequeo. EpistoU 
CIL ita de Animorum aetemitate disserit, ut eam 
pro somnio habuisse videatur. Scribit id Laci- 
lium : ,, luyabat de atternitau Atdmarum quap 
rcrCj imo mehercuk crederc: credAamemmf^ 
dle oplntonibus magnorum virorum , rcm gratiA 
mam promitientium magis guam probantium. - 
cum subito experrectus sum Mpistold tud acupUy 
et tam beilum somnium perdidi : quod repetam^ 
si te dimisero , et rtdimam^ At vero progresa 
ejusdem Epistolae multa egregie prorsus et gn?i- 
ter de statu post hanc vitam pronunciat: ,, Cum 
yenerit ille dies^ qui mixtum hac divini hume» 
nique secernat ^ Corpus hoc ^ ubi inycm^ nS» 
quam , ipse me Diis reddam : nec nunc sifie iU 
lis sum , sed gravi terrenoque detineor. Per has 
mortalis aeyi moras illi meliofi yitac Isngioriqtu 
praeluditur. — Miquando naturae tihi arcene 
retegentur: discutietur ista caHgo^ et lux unA' 
que clara percutiet. Imaginare tecum , quomi 
ille sitfuigor^ tot sideribus inter se lumen misccm 
tibus. Nulla screnum umbra turbabit. — Qpl 
tibi videbitur diyina lux , cum illam suo loco «► 
deris?^* Quis non credat Senecam omniailla^ 
gie dicta ipso exordio confutasse? Enimverotf 
simus adeo iniqui, ut eum indictft caussi coD" 
demnemus. Et primo quidem , ne quem atf^ 



sc 



DE iMMoRf ALltAtE AMAh 6$^ 

Inen moveat, cogitet quaiii graviter et serio !n stct JHit: 
sdem nominis libello dispntaverit CicerO: at- 
e si diligenter totam Epistolae rationem indage^ 
is, repetlemus Senecam i^ogitatibnem Immor* 
itatis somnitim vocare potuisse, etiamsi eanl 
n vanam et inanem reputavcrit. Deinde^ quunl' 
, Viros magnos rem gratissimam promittere ma^ 
quam probare» non Stoicos suos signiQcat^ 
ad 4uos Immortalitas Animorum non. funda^ 
nti sed consedtarii locum habebat , quiqu^ 
)pterea in eft demonstrandfl nullam fere operanl 
nebant : qnod contra erat apud Platonicos^ 
os hoc loco sigtiificat Setieca: qui, quamquam 
itentiam Platonis de Animorum post hanc vi« 
i statu subinde secutus ^ argnmentis tametl 
sdem nusquam usus est. Quod ideiti etianl 
ic intelligitur, qiiod iH exordio Immortalitatenl 
cat non modo Aetemitateitt $ sed etiam possesd 
nem totius aevi: in progressu Vero Epistolaet 
icum Aeternitatem vocat, et Stoicorum mor4 
iserit. lam vero Platotiicorlim Imtnortalitas esC 
ernitas quae liullum finem habeat ec in omnd 
7utn duret \ Stoicoriim vero Immortalitas ^ quaol^ 
am et ipsi eam Aetemitatis nomine appellent^ 
ti tamen ultra conflagfationem Mundi extendi^ 
r. Denique ipsis illis verbis, y^somnium pef^ 
fi quod redimam^ si te dimisero^ ac repetam^ 
erte significat ^ se hac ipsS EpiscoIA hdd 
sinium non narrare. Unde manifesto conflci^ 
•^ eum Sommum appellasse non descriptidneiil 

Tt « Stok 



660 DISPUTATIO 

gg^y* Stoicam stttot futori, quae continetiir se(}iie9i9 
Epittolae partt, ted rationes air descripdooe* 
alionuD Philotopborum. 

Quod si ergo ea^ quae ex Seneci protalioiiSf 
oomparentur cum iis quae Sect. VIII. exposui- 
foonn mus 9 apparebit » eum cum Stoicis veteribos con^ 
ta!g!^ tentiste. Nam et oaturam Animi Stoice defii»- 
vit , et eum usque ad conflagrationem Mttfid/ per' 
durare statuit : porro Animum ^ post Borteoi 
GorporiS) sursum ferri in punim lucidumqiio 
aetherem, ibique beatum degere aeyum usquead 
Mundi conflagrationem , cum consuetudine ec so- 
cietate piorum bonorumque , tum cognitioae nti 
torae. De malonim poenis nihil dicit« Ntm Ft* 
riae quidem , Styx ^ Cerberus , et similia, sant 
Poetarum cnmmenta. Purgationem autem Animi 
etse , qua post mortem in tuperioribus aeris re* 
gionibus a vitiit et terrenanim rerum rdiqiuis Ih 
beratut in sublimem aetherem abeat : hec i^tor a 
Platonicit assumsit. Sed, ut reliqui Stoici, its 
ipse, nullat protulit demonstrationes Immona& 
tatis pecuUares; nec rationem attulit^ quareAm» 
mi, quamquam extra Corpus diu perdonssat, 
tamen M undi conflagratione perire et in andqaoi 
tttum elementum Ignis Divini retolvi debeanu 



cofr 



tU; 



"1. 






DE IMMORTALITATE ANIMI. 66t 



CONCLUSIO. 

Igitor, Doctissitni Vlri^ apparuit verum esse 
aod ab initio dixi^ Philosophos profecisse in 
m quidem partem , ut efficeretur, Animum post 
orporis morcem remanere; qualis autem sit sta- 
s et conditio Animi a Corpore soluti, tentatum 
I iis, non item ostensum, esse. Ex omnibus 
tcm patronis Immortaiitatis plurima protulit 
^umenta Plato: a quo secundus haberi debet 
cero, deperditis quidem scriptis Philosopho- 
m reliquorum Veteris Academiae, veluti Xeno<» 
atis , Crantoris , et similium , qui Platonis sen- 
itiam uberius explicuerunt. Argumenta vero 
plicis generis fuerunt: vd a praemiis et poenia 
st hanc vitam desumta^ quae jam ante Thale^ 
n fuerunt quidem, nec tamen perspicue, tracta* 
; vel ex ipsA naturft Animi repctita » quae inde 
mum inventa sunt. lam, ut de Platonis argu* 
ntis satis suo loco dictum ,est , universe note* 
Ls , omnes , qui Animum Corpori superesse 
tuerent, in his fere rationibus consensisse: 
n esse vel participem Divinae naturae vel par^ 
1 ipsius Dei , propterea quod cogitandi vi prae* 
usesset, et principium suarum actionum in sq 
je haberet ; igitur eum Corporis morte non de^ 
ui, sed vel semper manere, quod PythagorkfS 

Tt 3 et 



fBft DISPUTATIO 

et Platonids placebac, vel diu manere et tuida 
in dlyinam naturam tanquain suum demennun dis« 
aolvi 9 qnod Stoicis videbatur. Animuo ?cro 
Corpore solutum adhuc cerio loco et domicilio 
Qti et res externas percipere , statuebant qaidem, 
aed nullis certis utebantur argumentis, etpotias 
vel vulgaribus opinionibua v^I imaginationis loxtt* 
fid obsequebantur* 

In ipsft disputatione operam dedi , ut oe t coih 
jecturae temeritate abstinerem , neque Philosopbo 
cuiquam placitum tribuerem , quod non certi ni* 
teretur auctoritate Veterum ; quorum locos diser* 
te vel notavi vel retuli. Dixi tantum de Griccis, 
et, qui ab ii^ profecti sunt, Launis; cuid, 
quod aliarum nationum, de quibus coDstac eas 
Animorum Immortaliutem tenuisse , veluti Ae- 
gyptiorum, Gerarum, Thuscorum, Celtaruia, 
philosophica monumenta nuUa ad DOitr^m ^er^* 
tpm venerunt: tum, quod Vos, Doctissimi Vi« 
Xi^ banc partem ^b bujua dispiitationis spatio ei« 
(lusistis. 

£t 9 quamquam baec quaestio non perticet ad 
postrum propositum , tamen ex iis, quae apot 
sita sunt, patet, in ipso Senecjl nihil esse^quod 
non ex prioribus Philosophis duci poiuerit. Et 
omnino Christiana doctrina sero demum et difl 
po3t haec tempora aliquam vim in Philosophoruoi 
disciplipia nacra es% Ceterum , quo magis ego 
fsemper dtlectatus sum hac Philosophici Historil 
opiRiopuiQ d? ^tptu post hmc yitam ^ eo majcrt 



DE IMMORTALITATE ANIML 6tfs 

^roluptate audivi , Societatem Eniditissimonini 
Vlrorum nuper Harlemi in Batavis* constitutam , 
En hac mecum sententift convenire , et dignaqi 
^nsuisse illam quaestionem, quae ad disceptan- 
dum proponeretur. Quare cum iibenter de bac 
quaestione dissererem, delectiis Vestri ratio et 
elegantia effecit , ut libentius etiam ad Vos Judi* 
c:es dissererem. Quibus ego si hanc scriptionem 
l>robavero, tum demum operae pretium fecisse 
anihi videbor. 



FINIS ALTERIU8 VOLUMINIS. 






Tt 4 



INBEX 



— •» *■ 



I N D E X 



UTaiUSQUJEJ V0LUMINI8. 



A, 



'A^X\iXP9g lxv»T0^9 VqI. I. pag, 644. 
Abreschius, RectoF Zwollauus. !• 5^3. 
Abydenus, apud Cyrillum , emend. I. 46« 
Academiae Lugduno Batavae annus Secularis. I. (J9o; 
Academia, Platonis in ea successores. IL 598 sq« 
Academici. Non omnium eorum commune esc de omn^ 

bus rebus dubitare, II. 637. 
DoNATUs ACCiAioLus Vitas Piutarchl Latine 

vertit. I. 348, 389. 

fVCHILLE? TATiyS, L 59. 

\egyptii. Eorum de Deo doctrina nullo modo cum 

Graecorum copia et ratione conferenda. 11. 436. 
Auctores Sei^tentiae de metempsychosL II» 

522 sq. 
Velianus, manifesta Plutarcheae imitationis vesti* 

gia habet. I. 310. 
Leschines, Orator. I. 14, 57. 
iEscHiNEs, Socraticus , auctor perperam babetur 

Dialogi Axiochi. 1. 480. II. 568 sq. 
• — 7- — — — — ejus locus ez -inedito Dia» 

logo, ut videtur, Miliiade. I. 481 sq. 

Tt 5 Ab- 



666 INDEX UTRIUSQUE VOLUMINIS. 

AB8CHYLUS9 Tngicus, dicitur fuisse Pythag(»eB| 

II. 540. 
Aetas. Aetatum vitae humanae [progressio, dillgentcri 

veteribus descripta. T. 479. 
Aethiopes. Eonim de Deo sententia. IT. 436. 
AoATHiAS, in Anthologia,Plutarchi meminit. 1. 325. 
*AMtahficiMi* I» 64« 
*A»Sxvrcy , t6. I. 778. 
Jo. ALBERTius, TheQlogus ram GraecaruiD Li»- 

ranim scitntia. !• 561 , 627. Ruhnkenii opera osa$ 

inedendo Hesychio. I. 561. Ruhnkenii de eo jufr 

duro. I. 629 sq. Ejus cum Ruhnkenio amiciiii. 

1. 631 sq. 
ALCIPHRON9 emend, I. 57, 6^. 
Alcmaeon, Crotoniates. Locus de animorum im» 

iportalitate ex ejus libro de Natura Rerum. II. 524$^. 
Aldus. Aldina Moraliura Plutarchi Ediiio. L 353— 362. 
.— comparatur cum Basileensi, I. 364 

sq. cum Stephaniana. I. 293 9 392. 

— ~ — Ejus Praefatio ad Jac. AntiquarioiD Perusi* 
num. I. 353, 

HiERON. aleandri mottensis Epignmm 
r Graecum in Edit. Plutafch. Moral. Aldina. I. J5S. 
Alexamenus Tcjus, primos Socraticos Dialogos scripsis- 
se fcrtur. II. 17, 

Alexander Magnus. Ccnsura Scriptorum derebusejus, 
. auc^orc Sanctocrucio. II. 232, 236, 238. 
Leo allatius an Plutarchi vitas paralleias loe- 
moraverit. 1. 336. 

Amatores librorum et Lectores differunt. IL 149 sqq. 
/Afiiiz^^^ »«AA0^ et ifjMpc^. L 32^ . 
^Amphiarai ^a^ofri^fi» L 07« 

Am*K' 



INDEX UTRIUSQUE VOLUMINIS. M7 

EiMYNTiANUs vitas. parallelas conscripsit, imitatio- 

ne Plutarchi. 1. 308. 
A M Y o T u s , Galiicus Plutarchi interpres. I. 375*- 379« 

Ejus opera usus Stephanus. I. 394. Ejus erroresL 278» 
Anacreon, apud Dion. Chrysost. 1. 53. 
*Auai€ntv6v»t. xvxht^a^ ixuriv rupxvvov. 11« 266. 
^AvxyKxiog* II. 536. 
^Avx^av et ivipav conf. U 43« 
Analogiae udlitas. I. 545. 
Anaxagoras, pricnus caussam intelligenteia % 

mundo sejunxit. II. 385. 
«— — — — — Ejus sententia de anima. II. 505 sqq.. 
Anaximander, caussam omnium rerum infinitum 

vocavit. II. 385. 

— — — Ejus sententia de anima. II. 505^ 

Anaximenes vim tfficientem tribuit acri. 11. 385« 

— •— ^ — — Ejus sententia de anima. II. 505. 
AndOcides. Vid. Taylorus. 

^AvlpBl» Ironice pro dvxihl» usurpatur. I. 11 ^ 66. 
^AvSpig 0tKi^o0oi. I. 43. 
Anecdota, quae dicantur. II. 226« 
^AvifJLiriitarov 9 ri* I» 778. 
ANIMA et ANIMUS. II. 127. 
ip— — Mundi, secundum Platonem. I. 97, 572. 
... — humana pars est Animae mundi ex nonnullorum 
sementiat II. 504 sq. 509, 567. 

— — — — pars substantiae divinae, e sententi^ 
Pytbagorae. II. 515 sqq. Eaque in corpore exsulan** 
et ad deos rcditura secundumEmpedoclem.II.^i^sqq* 

^ — — — aer dicitur a Diogene. II. 510. 

i-* — •«- ' in utero matris oritur secundum StoI« 

cos. II. 254. 
mm' mm ^ ^ Ejus lutura duAbut. constat partibiiSt 

al« 



INDEX UTRIUSQUE VOLUMINJS. 669 

Stratonis. 610 sqq. Dicaearchi. 613 sq. Stoicomnu 
-619 sqq. Theodori, Bionis, Epicuri. 633 sq. 
A N i M I notiones sincne experientift priores , an ex ea 

ductae. II. 179 sqq. 
— . _ notionum generatio haturalis. II. 185 -«-187« 
Annotandi consuetudo fructus multipUces habet* 1. 555 sq« 
Anonymi fimendationes in Plutarchum. I. 289, 375. 
Anonymus, de Incredibilibus , caput de Chimaera e 

Plutarcho sumsit. I. 340. 
Antimachus perperam ad Olymp. VI. relatus est. 

II. 262. 
Antinomia Kantiana. IL 192* 
Antiphon. De co Disputatio Petri van Spaan , 

Praeside Ruhnkenio. I. 660. 
Antiquorum Monumentorum quatuor genera. I. 543. 
AntIsthenbS) Cynicus* Ejus senientia de Deo 

uno. IL 39-2. de anima. !!• 616. 
M. ANTONiNUS. l. i8. illu8tratur# II. 253 sq. 

A p I o N 9 Alexandrinus , Judaeis noviutem ezprobravit« 

II. 422. 
*ATdi6ij6xij certare. I. 6^4 
^AvQhaLxnw^ mala significatione. I. 22« 

'AnOMNHMONETMATA U h»(pipa¥ ftomrSv r§ xat 
ftiripuv* Opus, quo Plutarchi nonnulla continentur. 

I. 340* 
MiCH. APosTOLius, in opere de Proverbiis , com- 

plures Plutarchi locos adfert. I. 348. 
Apophthegmata veterum Philosophorum incertae sunt 

fidei. IL 509« 
Appianus, Plutarchi rationem habuisse videtur. 1. 305. 
»• — . — ^ non habendus Auctor Parthicorum. ibid» 

Ap* 



tfyo INDEX UTRttJSQOE VOLUMINIS4 

Appulbjus, Plutarcht meniinit^ I. 307. 

•— — — PUtonis senteDtitiD de itno Dco refert^ 

IL 394. 
— Oudcndorpii, partim cditus a Ruhnke- 

nlo* L 704. 
Apsines, Rhetor. I. 640. 
Arcbsilas, acerrimus dubitator , talnen placita qnae* 

dam tenebat« II. 637. 
AticHBLAt}s. Ejus sententia de anlma* II. 511. 
AtiisTABNBTtJS. Spccimen novae £dit« Epistola* 

rum ejus a Bastio editum. IL 334* 

— — — — expl. et emend. I. 53—59. 

AmsTARcttl Samii aetas. IL »57. Celebni?it pla* 

citum de motu terrae. ibid. 
Aristides, rhetor. I. ao, 35, 38, 40, 41, 57. 
i-. — — — ejus Hymnus de Jove. II. 409. 
Aristippus, et Cyrenaici, quid de animi immof- 

talitate senserint. IL 632 sq. 
Aristophanes, a Platone loquens indnctris. /. 284 
-L. — — — — — laud. L .^i, 58. 
Aristophanes by2:antius, et aristar- 

CHus, Critici. Cenaura auctorum Ckssicorum ab 

iis facta. I. 657 sqq. 
Aristoteles. Ejus scriptorum fata et varia ge- 

nera, in his Dialogi. IL 24 sqq. Scripta vel Eso 

terica vel Exoterica. IL 605 sqq. 

— ————— nullam Judaeorum mentionem fecir. 

IL 4^95 427- 

« — — — unum Deum statuit* IL 395. Re* 

pugnantiae species in duobus ejus locis. 11. 397. 

— — — — acerrimae dissensiones , utrum ani* 

mamimmortaIem,an mortalem statuerit* IL601— &4 

— -* — — — — ejus hri^fx^la. 11. 605. 



• 



INDEX UTRIOSQOE V0LUM1N13- &ft 

Aristoteles aninuim tribus facultatibus consta- 
re dixit, vegetabili, sentiente, et intelligente, aea 

y$. ]L 606« 
^ — _ _ — -^ y^Sy, seu animumj mcmemj di?i« 

num et immortalem dlxit. II. 606—609. 
•^ ^ Summa ipsius de anima senteatiae. 

cum Platonis doctrina confertur. II. 615* 

— explicatur. II. 502, 535. , 

Aristoxbnus auimam dixit esse Harmoniam. 11« 

604, 614. 
^ — — — — Ejus libri rit 9icop»in^ dicti. II. 224« 
Arnaldus, Hemsterhusii discipultts. |. 564« 
Arnobius, Plutarchum citavit* I. 313. 
Arsenius, in ^imiSi^ Plutarchi locos retulit. I. 350« 
Artbmidorus, somnium Plutarchi narrat. U 305^ 
^AtTiihcfi Aiyo/;, et similia. L 29. 
Athenabus, diserte locum ex Plutarcho profert. 

L 310. 
~ ^ — — ^ Platonem imitatus. I. 54, 6t. 

— — — — — corr. 11. 1264, ^66. 

^ ^ — — ^ ejus de Philoxenis loca. ([. 298 sqq» 
AIthbnagorab commentum,quo unitatem Dei pro« 

bare conatur. 11. 433. 
Atheniensium res cum Batavorum rebus conferuntur. U» 

282, 286 sqq*. 

— — — «- Legatio trium Principum Philosophonioi 
Romam missa. II. 647. 

Jo. AUBRius. Vid. Mamius. 
Auctores Classici , omnis liberalis institutionis initium 
et fundamentum. L 572 sq. 

— — - — EorumcensuraaGrammaticisfacta. 1.657— 660, 

— — — Veteres , quomodo legendi. L 553 sq. 
Auctoritas Veterum librorum, cum scriptorum^ tum 

edi^ 



«7» INDEX UTRIUSQUE. VOLUMINIS. 

editorum, fons est emeiidttioniB «uctorum ?etaiii« 

I. 286 sqq* 
AuGUSTiNi error. II. 384« 
AMf et #Ari<, confusa» U 6u 
AdriM fUx» sltrff degnBs formuU. I* 4t# 
A&^ f sn de terri usurpetur tpud Graecos. I. 8* 
Axiochus dialogus. Vid« Aesetiines , Dicaearchus , Phtoi 



B. 



^Olaud; BAtiHETUS MBZ I k lA c tj s , ezcellens do* 

ctrina vir. Ejus Emendationes in Plutarchum. 1. 289 ^ 

408 sqq. 
f*- — -—^ — — — -i- — Ejus coDsiliBO 

Plutarchi Gallice reddendi irritum. I. 408. 
?^ — — ^i^ — — .— .— Disputatio de 
. Interpretatioue 9 qui innumerabilia Amyoti vitii cor* 

rexit. I. 409. 
— — — — ^ — i- — *-i jiidiciaiD de A- 

myoto. I. 2?7 5 376^ 
•*- — — — — — -i- — ~ CommentariQs ia 

Plutarcbi librum de Musica. L 410. 
Bachius, Emesti discipulus. 1.5644 
Bailletus, laudatur. l. 380. 
J. bare. Ad ejus librtim de Posidonio D. Wytte» 

bachii Annotatio. II. Z44. 
Bangius, Ejus Scripta 1. 65^. memoria et obirasi 
. IL 214. 
Franc. barbarus Vitas Piutarebi Latine verdt, 

L 348. 
BARTfi£L£MiuS9 Anacharsidis Scriptor. L 6?^5» 

BAa- 



' INDEX UTRIUSQUE VOLUMlNlS* «yj 

'liB.TH£LEMii Opera diverda, cum ejusdeita Ela« 
gio , a Sanctocrucio edita. II. 236» 
Mileensis Moralium Plucarehi £dicio, per Hier. ft04 
benium et Nic. Episcopium. I. 364 sqq* 

ASILIUS MAGNUS QipU Ct Cm. I. 37, 65* IL ^U 

j. BASTius. Ejus memoria. IL 333 sqq. 

BNTLEji et MARKLANDi annotationcs ad Pltf< 
tarcfoum. I* 431« 

m ^ .^ «1. £i similis Ruhnkenius. I. 733. 
r^a7o¥ it^ytifA»» 11« 26 1. 

»«GuiL. BEROBRus^ Antiquicates Romanas 6t Elcb 
quentiam tradit Witcbergae. I. 533. 

-- — — — — —— Judicium de ipsius Hbris dd 

Latina Eloquemia» I. 533 sq« 
-► — . — _ cognitio et copia bonoruiB ll^ 

brorum« L 534* 
- — — -^ — — — Cainerarii scripta edcre consti^ 
-Euerat. I. 534. 

KRNARDus, doctus Mcdicus ^ Thomae MagUtit 

^itor. I. 563, 570. 

BSSAR10NIS9 Cardinalis , Codices PluurcfaeU 

3. 359* 
LHiothecae Alexandrinae interitus ^ an uiitam Literis afo 

tulerit jacturam^ quantam vulgo putant. I. 326 8q« 
BLIOTHECA CRITICA, quo consilio edifit 

si^^ Praetatio Partis I. L 131 sqq. -^ Praef. Partis V4 

3bid. 159 sqq« — Praef. Partis IX. P. Fonteinto iiH 
scriptae. ibid. 216 sqq. ~ ParsXI. H, Boschio dicati» 

II* 40 sqq. — Pars XIL Lyndeno dicata. ibid« 148 sqq« 

- — — —. — — — — Ejus scribendae 8o* 

cii« I. 219 sq« 

d^fl. IL . Vf %h 



674 DIDEX UTRlDSQt/B VQ(LUMINI& 

BIBLIOTHECAE GRITICA£ nomen qnid di 

velit. IL 221 sq. 
Emerici bigotii Appmtus novte Editioiii 

urcbeae. I. 412. 
BioN, Borystheoites* II. 634» 
BiSrnstShlius, Saedus^ L 761« 
P« BLEssio, VenetosPluttrchilibrosexceipsiLL 
B0NDAMUS9 clirus JCtus. I» 563« 
BoNGARSii Codices Pluurchei* L 398 sq. spu 
pRiD. ouiL. BofiRSius. U. 58« Ejus ineiiQm* 

358-369. 
GiiBR. DB BOSCH. Dsn. WyttCDbachii td eiiB 

stola. II. 40 sqq. 
•— — — — — Ejus obitus^ IL 328. 
«-. — —— Gregorii fratris ejus obitis fll 

memorh. IL 71« 

— ~ — - — — Sororis ipsius memoria. 11« 29. 
Lamb. B03IU3, Albertii praeceptor. L 629. £ji 

Dissert. Etymologica. l. 545. 
J. D. BOUDRIT. Ejus memoria. IL 352 sq. 
Brunckii sententia de Timaeo Ruhnkenu* l. 57& 
Lbonardus brunus, complares vitas Plotucltff 

Latine vertit. L 348. 
Bryanus Vitarum Plutarchi editiOBem iDcbointf 

quam solanus absolvit. L 413« 
BuRBTTus, Editor libri Plutarchei de Musica.!. jb 

— — — — Ejus scriptio de Philoxents. IL «JI» 
Th* burgbssius. I. 70X9 743* 

f^ BURMANNUS SECUNDUS Ct SCMRABBRnS O^ 

^ dendorpii Cathedram , Ruhnkenio oblaum , sibi deboi 

• existimant. L 606 sq. Ruhnkcoiuoi repreheodotf* 

ibid. 674. ille cum eo in gratiam redit. ibiJ, 6Sf 

— — — — — Ejus obiius. I. IJ5 * 

C. 



1 



jmE3Ctym\js(jv^wtsJimi9i tffs 



c 



!• CAtKOEN. It. 6o, 

^ c A M £ R A Ri t Annotaticmei Jn, ibtguUies JMuiatclli 

libellos. L 431* 
- ^ -^ ^ Judicium de Demetrio Duca Creten^ 

h 360. ._.. . 

i^ — Afc *. Script^ eonjanctUn edere conatkuemt 
.Bergenis, fiostea Ruhnkenius. I#'535* 
Sapitolinus Plutarchi meminit. L 3 124 
ZAPP£R0NN£Rit7s^ Praefectus Bibliothecae Reg^e 

Partsiensisi Ejus benivolentia erga Ruhnkeniumi L 

580 sqq. 
^ai^ator, Cargariutit, rocabuh «tintex Latinitate me* 

dii aevi. II. 329. 
» B. CARPzovius Eunai^il edendi spem fecerat* 

L 42. 
Zarthaginiensium Legatio ad Mithridatem , ad belli so* 

cietatem expetendam^ IL 265^ 
41. CASAUBONus, Praefectus Bibliothecae Regiae 

Parisiensis. I* 583. Vid. et J, Scaliger. 
^atalogi Bibliothecarum^ quae sit vulgo earum c6ndi« 

tio. L 582 sq. 
^tegoriae duodecim^ qttae ez lUntii sententia animo 

insunt« IL 176 aq^ 
• ~ ^ -« ^ dijudicantur. II. i8i*-«i89a 
^tegoriae et Categorumena Aristoteiis » a Kantio couh 

mista. II. 187« 
; B fi E T I s Tabula^ perperam ad eum refertur. 11. 568« 
: s t» L A R 1 1 • moairum de libro ^lutarcbeo di Educat. 
' Pueroruffl* L 515» 

Vv » Cku^ 



$7t JNVeX UTRIUSQUft VQLUI1CINI& 

Cblsi editio nova. I* 703. 

Censorii muneris molestiaeip, invidifl,, difficultates, 

cium, I. 22ft sqq* 
Cbnto FLORENTiNUSt c Plutarcho compikti 

I. 341. 
^DtKcoF9» -EjttS ^amen de Mscensu ad infcr 

11« 540« 
'C^iON. -!• 41, 

CHORICIUS9 Iaud# I. 40. emend. !• 63, 
CHO^BEiti poetae locusr II* 426. 
Chrysippi dictBm. L 757r -«•repugnantia.il* 952.' 

senttntia de nimae ortu. n. 6vx% 
C I c B R o , pareas Phllosophiae Romanae. IL 635. 
— 1 -« — Cautiones necessariae ad ejus Philosophii 

placita intelligenda, II. 635— ^^p, 
«-» — — » in Oratimitbus noA suam senteatias prodii 

sed oratorie agit et caussae servh. II, 635 sq. 

— ^ ~ in Epistolis ad sententiam ejus , ad qua 
scribit , se accommodat. II. 636 sq« 

«^ ~ -' Academicorum rationem secatBS, qnae 1 
aliis certa dicebantur , ipse ysrisimlia diiit. I 
637 sq. 

— ~ — in ipsis de Philosophis libris saepeiK»e 
sua persona loqiiitor. II. 638 sq* 

— - — — Argumenta pro animi knmortalitate fl 
Tusc. Qtiaest. L. I. It 639—643. — ex libra* 
Senectute. II. 643. — ex SomnioScipioBis. 11.6(4'' 
646. 
~ ~ •— Summa ipsivs de anima sententiae. IL 6^* 
^ ^ — Deum et esse, etesse uuum', affimafit*!!' 
400 sq* 

» — — Bmti et Ciceroniat quae ftnmtvEFii^ 

)ih 



INDEX UTRIUSQUE VOLUMINiS. ^77 

lae, ejusdemque orationes aliquot, t Marklando apu« 

riae censentur. I. 730. 

icERo 9 verborum novator. II. flo8. 

— — Loca versa e Platonis Timiaeo^ II. 393. Joci 
duo, quae repugnare videntur. II. 29 sq. laudaiitur 
coraplura loca. I. 38. II. 19, 23, sU^, 537 »'543» 
550, 565. explicatur. I. 528. IL 25, 90 sq. 384 yq* 
514, 527, 625 sq. emendatur. L 754/lt. 395» / ^* 
LEANTHis ifiGi0ctta rectius exliibita. II. 252. 
LEARCHUS dialogos scripsit. II. 24. 
LiiMENS ALEXANDRiNus, Stromatum appellatiQ' 
nem forte a Plutarchi inoitatione habet. L 309. 
— — — — — — laud. I. 48, 52, 6o, 

cxpL IL 554, 556. emend. I. 36. " ' ' 

Kiicum Veterum comparatioy instrumentum emenda* 

tionis. I. 277 , 286 sqq. 

)dices Plutarchi, in Edit. Wyttenb. adhibiti. Vid. 

Plutarchus. 

)llectio Locorum ex S. S. Patribus et aliis i^cri- 

ptoribus, apud Mohtefalconium , Plutarchum habet. 

L 340. * ; 

)mparativi post Superlativum hyperbole oratoria. II» 
22 sq* 

)njecturae probabilitas^ fons emendationis Auctorum 
veterum. I. S185 sq. 

)nscientia sui, prima animi cogitatlo. 11. 185» 
optrarium. Argumentatio e contrarlis ducta: quidquid 
sit, ejus etiam contrarium esse. 11. 118 sq. 
3nversio orationis obliquae in rectam. U. 248. 
oPERNicus. Coperni^ana ratio Veteribus eognim. 
11« a57 , 532. 

(B. coRRADfQuaestura. Ejas duae partes , alterim 
«uppeditante Ruhnkenio , ab Emesto editae. I. 677* 

Vv 3 Ctwr- 



67« WDEX irnUOSQUE VOIfUMDaS« 

Corban juq'unndain, II. 124 sq. 

Crantor. Ejus sentenda de anima. II. 600. 

H. c. c&AS« IL s^. 

Cntica scientia 9 quid. I, 546. nitioiie et aqctoritau 1« 

gjtur, L 464 sq, 
Critici. Eorum varia opert iq Graecos Scriptores col 

locata. I. $66. 
Cridca Puiae Rationis, R^tionis Practicae, et Ficoi^ 

uti9 judicandi. Vld. Kandus. 
H. o*RU9£Ri| Latina Interpretatio Vitanim etUoiii 

lium Plutarchi. (. 379 sqq^' 
Cynici, ex tribus Pbilosophiae partibus solam moxk 

lem sequebantur. IL 6i6f 
CYRf{.LUs, Alezstndrinus , Pluts^clium laudat. L iih 



D. 



A €t Af confusa. L 65. 

Daemon cujusque proprius et coqimiinis omveni. If, 

270, 
JoH. DAMAsqENUs nonnuUa Pluurchi retttlic l 

327 sq. 
Damasoius^ apud Photium, Plutarchi meminit.L 

322. 

— — — apud Suidam. L 50, 52* 
Damon Musicus, II. 271. 
Daroensius, editor fragmentonun Juliani, isM 
omisit. L 42« 

AilfAmra et hfyfMTXf confund. J. 65^ 
Atf/aTw, poema Philoxcni. IL 295, 299» 
Demet&iu^ DUCAS9 Crecensis» Aidinae notaick' 



INDEX UTRIUSQUE VOLUMINIS. ^^ 

• MoraK Editioni ordininilae praefuit* Ejus Praefktlo. 

1. 35* sqq- 

Dbmbtrius ducas. Ejils Epist. ad M. Musu« 

rium, Rhetorum Graec. Editioni praefixa. I. 361. ' 
•— — — — ~^ — 'Editioni BiblioruiH Complut* 

tensi operam navavit. ibid. 
■— — — ^ — Camerarii'de eo judiciufii. 

I. 360. 
Dbmocritus. Ejus sententia de anima, IL 546 sqq« 
—^ — — Ejus libri xip) roi fioyj dc Orco. 

n. 551. 
Demosthbnes laudatur h 23, 34, 38954956» 64. 

- — Ejus sententia de fortunae iu rebus 

humanis momento« L 450. 

— quomodo Eloquentiae studio iiicen« 

sus. I. 538. 

DESAUN01SIUS9 Abbas 9 custos librorum impresso* 

rum Biblioth« Regiae Paris« L 374. 
DEUS9 non nist unus est: quae sit vis hujus enun« 

ciationis. II. 377 sq. 

— Ejus sencehtiae vestigia manifesta, per toutai 
Veterum doctrinam sparsa. IL 379. sqq, 

— . Dei uuius notitiam a Judaeis ad Graecos Qki« 
xtsse, temere affirmatur. IL 41J sqq. 

— Dei attributa vel analjticaj vel sjnthetka ra« 
tione cognoscuntur. 11. 439 sq. 

— Deum unum esse 9 mathematica ratione non ef« 
Scitur ex attributis divinis. 11. 441 — 484. 

— Causae, quibus efficitur, unumpotius, quam 
plures 9 ess)s Deum. IL 484 sqq« 

— Dei, Immortalitatis 9 et Libertatis placita^^a 
Kantio tcmere ad practicam rationem referuntur. IL 

^89 sqq« 

Vv 4 Di^ 



tfSe INDEX UTRIUSQUE VQLUMINIS. 

Pialogi. Dialogorum fonaa tnte Pbtonoii. II. i6. - ii 

Platone. 11. 16 sqq. — post eum. 11« 2% sq. - ii 

Aristotele« IL 04 sq. 
«— f« — Axiochus, Oe Virtutetet de Dtvitiis. L480S41 
PlCABARcnus 9 aQimoruni immortalititem 'mfif 

gnavit, 11« 613. 

Ejus sententit de anima. IL 6ii. 
Ejus Dialogi. II. 214. 
Piciar^* Dictandi negotium in schoiist si recteinsd» 

tur , tttile cuni magistro , tum discipulis* 1. 590 tqf, 
Pictio, quae sit in interpretando ejus ratio tubesdi. 

!!• II, 

piifiqiles loci Vet. scriptorum , quomodo tracundi 1.5^« 
Pio CAssiuS) duos nomin^tipi Plut^chi profen lo* 

cos, 1, gii, 
p|0 CHRYSOSTOMU8, laudatur. 1« 9O9 ^9» 54i 

474, emencj. 1. 55. 
PioQBNBs APoi^Lo^iATBS^ Ejus seoteQtii de 

gpinia. II. 5iOt 
DiOGENBs ^Cynicus , quid de anima scBserit, IL617. 
PloQ^NEa LAC|iT|usy «Q Plutarchom cluveriu 

II. 22 sq. 521 sq, emend, 11. 249 , 543 , 548. ViOit 
WUr, !!• 38,3. 
Pio?<f YS|i festa. Ruhhkenii de iis Dispuutio, I.^Si 

PioNYsiua HAl.iQAai>^ASsEvs in Platonea !»• 
^^uiqV, JI. i^, 

Plscere, quld. IJ. 2^5, nU aliucj, quam recordari.It 

III t 583« 
poctorum Virprum proventu^ iQ Gat^via, Ruhnto» 

i;Jo|€scente. |. 562 »q. 



INDEX UTRIUSQUE VOLUMINIS. 6it 

Doctrinae copia, sive Apparatus, qui ab Interpreto 

postulatur. L 277 sqq. 
Dogmatici , Academlcis oppositi ; in medio sunt Sceptl* 

ci. II. 175. 
Dolor studio excitando aptus. L 528 sq. 
Barth. corn. van dorp. Ejus memoria. n« 354^ 
DoRviLLius. 1. 563. 
Drarbnborchius. L 563. 

PUKERUS. L 563. 



E. 



Editor Airctoris Veteris, quorum rationem liabere de% 

beat. I. 266 sq. 
■ Duo ejus officia, emendath et interpretath. 1« 

277 sqq. 11. 10 sqq. 
Ediciones cum notis variofum L 459. 
Educatio puerorum , diligenter tractata ab Antiqul^ Le« 

gislatoribus et Philosophis. II 473 sq. 
— — — Ejus partes, Literae, Musica, Gymnastics', 

Graphice. L 475 sq. 
— — — Ejus quatuor partes, yhtai^j rpo^^j ir^M% 

TTxihlct* I. 4899 493* 
^EyKUKKix Txtievfiara. L 478. 
Eliiy^i. $7itv. fihi. memorare^ memorayit. II. 26d. 
lAiirtq et Mivnq^ conf. I. 40. 
JX,lKaq et tjKaq. conf. I. 8. 
'Ehat. ihat dfv (^vii^^ yocem emittere. L 36. 
Efr«; siccine? Atticum est. I. 33. 
]^lementa universi , figuris esse diversa. II . 255 sq* 
•EAif. I. 8. 
^SAjtfiy et Ixi» iwJhnfVt !• 3^« 

Vv 5 Elor 



6i^ INDEX UTRIUSQUE VOLUBONqL 

Eloquentit, germana Philosophiae filia. L 148% 

fmeadatio Auctonim Veteruiiu Qiue siot (}«i 

menta* !• 277 sqq. 
•— — Ejua duo fontesy auctoritas 
^ rum , et conjecturae prohabilitas* I, 285 sqq. I 
Modus et ratio emendationis io VmA\ 
Moral. contexto facta^. I. 475 sqq^ ejuidBiaiaodil 
contextui subjectis proditae. 1« ^^y sqq. 

Exempla emendatioDis e LiterannD «bi* 
dlne ductae. I* 64 sqq. 

Emendata editio, qaae. I. 386. 
Emendandi libido in juyenibua coEiteD&. 
1- 745* 
Emendationis et Interpretationis materfa, cam»^ 
^ scriptore tum in aliis extra eum posiu. II. 11. 
•- — — Ratio habenda dictiouis , materiac, rt I* 
mae. IL 11 sqq. v . 

£mp£docles« Ejus de Natura Divim $atmiu 
II. 387- 

. •—. Ejus doctrina de anima dt vm^ 
litate. IL 5^7 sqq. 

— PQ^tam magis quam Philo$opk« 
egit. n. 529 sq. 
'Ewoto9^ovt»» 11« 187. 

Jo. ENSCHBDEi Oissert. de Tutelis et Insigoiba 

Navium , Praes. Ruhulcenio* I. 662« 
Epicharmus, Pythagorae doctrinam in ibcjtio * 

hibuit : ejus sententia de anima. II. 537 sqq. 
— - — — - dictum ejus/i/^yotf-^^y^^^. 1.770. 
Epictetus Arriani laud. I. 18, 22. emend.L45« 
Epicurus, ejusque sectatores , Providentiam cx d' 

mi immorulitatem sustuleruni* U* 634« 



g INDEX UTRIUSQUE VOLUMINJS. 6g| 

^^lcuRi opinio de anima, II, 548 sq. 
Wtypci^il^ iriypdcpifftM. L 34. 
^Ttipi^ot9$xi^ mcnfe capere^ contrectar^. L 17* 
IwiKetlpoig ec isri xipcu^, conf. I. 7. 
/rPiMBNiDBS. Fabula 4e ejus somno ^plicatur» 
■II. 504. ^ . 

JbTtffi7¥3 de cogicationum , et de hominum adQuente 

multitudine. I. 16. 
^^•PiscoPii Codex Moral. Plutarcb. I, 38 1, 
y^Tmieivm I. ii5» 

%TiT«TT«v et Ixtvirr^tv 9 conf. Ir 9« 
2pitomae Plutarcheae, quo tempore ftctae. L 330. 
•^RASMi dubitatio, de libelli Plucarch.de SeraNun^ 
^ Vind. yotii^^ confutatur. I. 89 sq. 
%po^i^i<rSuf fAouTiKkvf Platonicum. L .31. 
''Epfiijg X6yt9q. I. 40. 
J. A. ERN£STi D{alectica« I. 170. 

Narratio de vita J. M. Geaneri aj 
Ruhnkenium scripta. I. 570. 

Ejus merita in Lexico Hedericiano 
locupletando et purgando. L »53 sq» 

Caliimachum edit , opera usus Ruhn^ 
l^enii et Hemsterbusii ^^ non item Valcfcenarii* L 559» 

595-598, 

Xenophontis Memorabilium Socratis 
guintam editionem parat, cum Ruhpkenii et Valcke* 
narii notis. I. 669 sq. 

repudiatam Goettingentem cath^* 
dram Ruhnkenio offerri vult. L 626. 

Ruhnkenii de eo j jdicium. T. 628. 

mmus h^^buit annoiandi consuetudi* 
Bem. L 557, 



INDEX UTRIVSQVE VOLUMINlSt iig 

EuRipiDis nobflis ^eoteQtit , t Grotio Latine ▼ersa ^ 

a Plutarcho adhibita. 11. ^83. 

sencencia de uno sammo Deo« IL $89« 
— — — de anima post corporis moiteoi 

superstite. L 509 sq« 
Eup/rMiv, compararc. L 504. 
SusEBius in Praep. Evang. insignes partes e nttttffii 

cho rctulit. L 313, 318, 319. 
> ii- I '■ obHque tangi videtur a Juliano. L 34. 
Eu»TATHi us, Comm.in Homerum, Plutarchi I0C09 

frequenter significat« I. 339. 
EusTRATius, Comm. ad Aristot. Ethica » Piutarchl 

locum servavit. I. 337. 
EuTROPius., piutarchi meminic» L 307 > ji4^ 

F. 

m 

J. A. FABRicii, BibU Graecam edere parabac Ridiw 

kenius. I. 66ii. 
Jac. facciolati Rudimenta Logicae, et Institutioii* 

nes Logicae Peripatettcae* L i^a 
. — ^ sententia de Historke ntu in dis- 

ciplina morali. !• 195. 
Favorinus librum scripsit, Plutarchi nomine appd« 

latum. L 304. 
Xbfebure db viLLiBRUNBy Medicut, LiMi!» 

rum peritissimus. L 287 sq, 
3^. PONTEiNius. £i faiscribitur Ptrs IX. Bibliotb» 

Crit, L ai6 sqq. 

— . Tbeophrasti Cbtrtctcres edere Tgt^ 

rat. II. 44, 46. 

^orma scriptorum : quae ejiis ia intecpretaodo rttio ht^ 

benda. IL 16 sq. 



jSSS IND£X UTRIUSQUE VOLinilHlSL 



B. 



Dav. CATft. deiiaaK: efus memoria. IL 348 sq^, 
Hakbivius, Ruhnkenii ae^ualis , notitiam viue ipsii^ 

ab eo petit : R|ihnkenii ad illum Epistola. L 690 Sf. 
Hbnr. HANA9 Phrynichum edltufus* 1710. qiii 

obitus. H. 215« 
Hasdrubal 9 cives Carthaginien^es ^ eapta pattiai 1 

consolatur. II. &8o» 
J. M. HASSENKAMPt Literafum Orientalium sdeodi 

clams, Wyttenbachii amicus. I. 68 , 83 ^ 663 sq. 
Hbgesias, »mtfiy«ro«. 11.633. 
Hbliodorus» I. 8, 41 9 778. 
TiB. HBMSTBRHUSius Ruhnkenii adventu gtiuief* 

1. 539* ejus judicium deRuhnkenio, quemsibisiu- 
* cessorem optat. I. 548 sq. ad Jurisprudentiae stDdiol 

eum adhortatur, cathedram ei destinans. L s^isq. 

Literarum priueeps. I.563 



ipsius doctrinae praestantia, posita in GraecarumetL^ 
tinarum Liierarum Grammatica et Critica scicntii. l 
540— 547* 

Libros Grammatici i^ 
menti discipulis tractandos solebat tradere. hS^^ 

Ejus Scholae de Historli 
Patriae vacuae relinquuntur. I. 611. 

Antea Optimatumpaitess^ 

cutus , gravi ofFensione commotus , ad Nassivicii 

transitetAmstelodamo Franequeram migrat. L 6934 

Ejus obitus et adversim> 
L 643 sqq. 715. 

Elogium a Ruhnkeoio c» 



H 

< 

H 



INDBZ UTRnrSQUE VOLtJMINISi tfS^ 

Mrriptum; L 546« negliglfnter ab Harle^io repetitonu 
[. 691. alterft editione id lucem etnissum. L 712« 
ANC. HBMSTzaHusius 9 Tib. fiK Ruhnketiii 
ixeniplo ad studium Platonis adductus. l. 578. ejui 
>bitu8. L 645: 

iRACLiDES PGNTicus. Ejus ^ehtcntla de fmima^' 
J. 612. . 

- «i^ itt- Mu .u^ aucfor non est iibelli dc 
Ulegoriis Homeri. iBid# 

dialogos scripsit. II» a^i 
memorat ;opinionem de 
errae motii eiieum aolem. IL b§6 sq* ipsiua aciiten* 
ia. ibid. a^jj. . :j.' 

;raclitus. Ejus doctrina; IL .^53. ; varia placjU 
le anima; ibid. 554 sqq. snmma ipsius sementiacS 
bid. 557. placitum 9 ex yita mprt^ et ek moite vitani 
ieri. ibid. 5554 

RELius et HOTTiNOERua Ruhnienio concilina 
i. I. 6774 i 

RINGA9 tnedicus doctua. I. 56^ et 570. 
R M I p F I locui de Pjrthagora. II. 413^ 
R o D o T u s , pater Hi^toriie , ifiiiptwifaltii^ t i^^iqi 
^ •*— ^ ^*-*^ t Wesselingio editna. L ^49 , fcoa 
I. ifl. 

laadi L ifi, i^. expl. H; 4^3^ 51». - 

Bjus sophisma deHyiifoboi«ia.lLa63. 

^siOEfusi Vid. Homeru^i . «w 

svdHius, ab Alhertio editus, adjiiVante RiAiiw 

:enio. I. 561. Mortuo Alb^riid hic Voludieo IL at)A 

olvit. L 641. 

' -^*-^ Ejus Lexicon; Wajofis 6{>eris tplroittlJi 

Cpistola ad Eulogjum ei pratfixa , alUa ipiiud fkity-f 
Irii. L 642 $q. 



«90 iNDBzuTRiusQUE younm& 

Jif. TAN Hs|oKEz,o«« Eji» nieiiiorit. n. isfit^ 
P. G* VAH HEUSDE: td em Dtiu Wyttenbadui 

Epfotolt. n» I9 ^44* 
jAe. F&E^D. REUsiNomHus, edicQSr libri FMido- 

Plutarchei de Puerorum Educttioiic; L ^^ 46(1 

4864509* 

J, M. HEUSINGEHUS. Vid^ Nq>os« 

Hevnius, Rmhjpfcepii coaaieiidttione GoettiBgim 1» 
cttur. I. 6^6. Ejus obitus. IL 347« 

}IlEltk>€LES« L 5^ 

HiERONTif us Plattnrbi Aonmilh cittt, L 315. 
HimmONYKr mHooii tk^m^dinif 6nf»4fuinuRnit 
HiMERius, Plutarchiim nomintt. L $14. t Wcof» 
' dorflo edicus. I. ^^- 
HiPFASus, PythtgoieDS. Doctrinte ifttiiu cotsetf of 

cum Hertclitet. IL 526« . 
HippocRATES, quid de tnimt senserit. U. 55S ifi 
Hipp-oN, tnimi immorttlitttem negtssevidemr. 0.5511 
Historia , prtestantiam suam a veritatis studfOy dnceAit 

losophla, accipit« I. i^psqq. 

— Ejus vis et efficacia ad studimm viftatis. Chm 
tiode hoc argumento.. L 184^215. 

^p^ Ruhnkenii de bistoria festtvus cum pacsdi 
sermo» L 6ia— 6fti« 

— « Ejiis scribeadae ratio tfiaci Gitecos isde ik 
Herodoto ad Plutarchum» L ^36— -248^ 

— Literarum. Viri m et prindpes, Meonitfi 
Vossios, Jdnsius, Fabricius, Ruhnkenius. L 661. 

Historici Graeci inde a Xenophontis td Pdyfiii ieaa>' 
L 242 sq. inde a Polybio ad Plutarchmm. I. s^* 

HuMFHREDi HODji namtiodeDeBietrioDBcaC»!), 
Wisi. L 361. jj. 

Hti- 



H 



II 






HiDEX trnuusQUE vo&iWQSi M 

bESCHELlus auctiorem edidit Lamprite Indicem U» 

brorum Plutorchi. I.^Jca. ' 

. HOLSTEMius^ Praefectus Bibliothecae Mediceae* 

I. 585- 

~ -^ -^ — r <<"^ lEjttS dpera tn Porphyrio co^ocatt* 

I. 680. 

OMKRUset.toBSioDtJS Deum aupremum non ei« 

le nisl unampfQdtderuat.. ILsSx 

.«^ «iww £jtts l0ca A aliis exprem. I. 3X9 54« 

expl. L 777. 

locus de poenis jnferomm, IL 534» 

Hymni Homerici a Ruhnkenio tractati in L 

Bpist. Crit. I. 559. duo novi a Matthaeo reperti. L 

685. a Ruhnkenlo editi, prtmum anno 1780. L. 68$^ 

tnox anno 1782, cum alterfl Edit* Epistt. Ctiticarunu 

L. 796. 

dogbVeKius, RectorDelpbensis. L 563. 
vAn hooqstraaten. L 777. 
ttoPEius» Bemensis, degantis doctrinae Ylr» 
C. 678* 

>aATiu& non referti debet ad cetum Philosopbiae 
lectam. n. 649. 

— '■ ■■ Bjus aententia de morte. IL 367. de DeQii 
IL 404* locus de Pytbagora. II. 5.80. de Pindaroi 

«• 53«* \ 

— — ■ Philoxenum imitatus. n. ^95« 

iTseariu& Wyttenbacbium reprehendit. 11. aoo# ejus. res 

^t fiita II. aoi ^ i04. doctrinae Kamianae in fiatavia 

tiypopheta« IL 203. EJus duae Orationes. IL doa^ 

DBBRi de Pedantismo Hber. L 604. 

:iBtii sententia de Cruseriana Plutarcbi Interpreta* 

ioiie« L 38a 

Xxa L 



fps INDSX UTRIUSQUB VOLUMIN& 

I. Ji 

JabloNskii Opuscult. I. 70J. 
*}Aft6Bai obims et flnemorfai» JEl. 2144 
Jambjlichi locus de Deo. II. 431. 
- — — — ItudttuF. I. x8^ 83, 37, 52, 

DONATI JANNOTII, SiVC JANNOCTII Cofleed» 

vtritrutta Lectionum et Emendttl<miiiD in Phuireliiuk 

I. 367 — 37^» ^89, 392 sq. 
^Mm^ et iXUf9q. confii I. 40. 
^lifvafas. I. 33' 
'Itpik xa) S&im. L 3^« 
Imitad tntiquos, qtttd sit, l^liiiisti etonplo disdnfi 

• I- tso. 

Index, seu t/mk^, Mortlium Plutsrcli. Aldinte Ed pfU' 

fixus j ordine dirersus t Stephmi Indice. I. 353. » 

dicum vetus coMUetudo. I. 303. Indices Reriui tt 

bominum, Auctornm, et vtriarum LecriomiiD, k 

vulgaribus Plutarcbi editionibus, negligenter coDfi> 

cti. L 2^3 , sp^. Eorum confidendoriHQ utiUcas ( 

molestia. L 283 sq. 

Interpfetatio ^ quid ait. L 437* ejos genert, Gnnm 

' f icum et Criticum 4 perpetuum et singnltre. ibid. 437 

sq. materia , res et verba. ibid. 439. finis tc nodBS» 

ibid. 441. cautibncii. ibid. 442« neceisarit perspicii' 

taj. ibid. 443« facilior rafio qnam nsife. ibid. 444 

•qq. 45T sqq. sitne in interpretis potestate posiUf 

* an extra eam in fottuna sita. L 445? sqq. 
Auctorum Veterum difiicilis , ^osftf 

difficultatis ciussae et e^tpediendi ratio I. 539 sq(^ 
— — - Interpretis bonif officia, doctrinaecopit^ 
caet. I. 377 sq. ad ejus, quem iaterfsetatir, ikr0r 

tt- 






^ INDEX UTRiaSQUE VOLUMINIS. «pf 

tatem proxime accedat. I. 754. plane ab omni par« 

te perfectus exsistere neqult. I. 445 sq. 453« 
ronici PMlosophi maxime in exquirendis caussis reruoi 

naturalium versati. II. 384. 

Eorum opinio de animae post mbr« 

tem statu» IL 511. 

Quid inter eos et Theologos discrimi# 

nis sit. II. 513. 
^ONSius. Vid. Historia Liter. 
?!,. josEPHus afferre nil potuit , quo demonstraret 

Judaeos Graecis non fnco^itos futsse. IL 422 sqq« 

Jfmr^^» iiFiriik» I- 5'» 

Cionia, sive iwoKoptv/iiq ^ Platoni et aliis freqoens. L xt* 

IsiDORus PBLusioTA Plutarchum nominat. 1.320« 

emend. I. 9, 

pueriliter imitatus Isocra- 
tem, L 62« 

MiCH. isiNORiNius PlDtarchi Moralia edidit, L 
S66. 

tfocRATBS laudatur. L 169 35, 62. 

* '■■ Ejus oratio in genere wapxmviH$. L 505 

sq. ejus Panathenalca. L 509. ; ^ 

:|rnf^if Ki¥t79 stare censet^ movere cdnset. IL 958* .' 

■rrAi pro ire reponitar. L 14. « ^ ; 

Ithius, Wyttenbachii sodalis: ejus obltus. 11.^347« 

fudaei, post Alexaodri Macodonia ttDipora- GMCcia 4e- 
mum innocuerunc. IL 417 sqq. 

i^ . ■ Nulla eorum mentio ia scriptis antiquissimo- 
rum^ poStarum et philosophorum , v. c. iiomerj « 
Aristotelis, 11. 4x8. nuila item in Historieias Hero^ 
ioto, Xenophonte, aliis. ibidr 419« nulla item4n 
Scriptoribus remm Alexaadri» IL 400« e|us ^silentii 
caussa«.ibid»;4ai.jq^.L ')' 

Xx a JUr 



«94 INDEX UTIUUSQU& V4XAJMBm^ 



J.ULIANUS IMPERATOR* Ejus tcripta 1. 5, 
dictio.L 6. explicatur et emeiiditurii in Oiaticmibas* I. 
7-^24. Epist. &d Thcoiist. ibid. 25. Ftagm. ibid. s& 
Caesaribus. ibid. 27 — 35* Misopog. ibid. 36. £pt* 
•tolis. ibid. 37 -^40- .Fragm. apud Cyrillam, ibid. 41 
sq^ aliis locis. ibid. 47 , 54 , 58 , 59-, et paisim ali« 
bi« — £)us proprium est reticerenoauiiapropna.Liu 

Hadr. junii correctioDes Moral. Plutarcb. j. 374$^, 

JnsTiNiAMus Imperator scfaolam Acbemcnsem cUoi 

^ sit^ L 324. 

Li:oNARDUs JUSTINIAMU8 Vltas Plot^rchi !> 
tine reddidit. I. 348. 

Jurisprudentiae studium a Philosophi^ proficisd debei. 
!• 147 sq. 

IxioN cum JuDonis vmbra CQiigre«sus. L 209 

Kmtayl^M^ 1* 48. 

Kmt^ ilii^ 9 nostra aetate^ etlam a4 antecodens tempni 

refertur^» IL 247« 
VmM iktnq. I. 35« 
mmxU xo) vio^. I. 18. 
Imm. kantius Ruhnlcenii condisdpulos. L SJOf 

577t ^35. 

— •— • Kantii sectai ■ qnando cxstiierit. t 

£|us llber Critiea Purat Hif^\ 
IL 164 sqq. ejusdemque libri £ita in Germaoii d 
extra eam. II. KSp sqq. I 

£jus alii libri Critica A^j 
Praetipac^tt Facultatis JUdicafuU. U. X'h 

Ipsius Docirioae inuBffla-IL 17$' 



INDEX UTRIUSQUE VOLUMINIB. ^ 

179. quid in «a improbaDduin. 11. 178 ~ 194. efus du« 
plex utilitas. II. 196 sqq. Laborat orationit et no^ 
vorum verborum obacuritate. I. J77 , 625. IL ao7# 
Imm. rantius. Ejus argumentum pro UnitateDeL 
IL445. 

Literae ei defnerunt. 11. 187. 
Ejus humanitas erga Wyttenba^ 
- chium. IL ooi* 

P. L. VAN DE KASTEBLE. L 776« t 

9iardByi\aTToy et }^€?jilfo¥ differunt. L 28^ 
KarmffitdirTfatxt» !• 23. 

KariffTakfihw 0>JfAfbM Philosophos decet. L $A. 
X^Xtfcif et iumi^JwicUf de institutione por. vivam 

vocem facta. II. 270. 
JoH. DBR KINDBREN9 Wyttenbachii diicipulos. 1« 

789. ejus menoria. IL 329 sqq. 
C A. KLOTZius. Ejus lis cum Burmanno ^ max 

item cum Emesto et Ruhnkenio: x>bitus. I. 672. aqq* 

Vid. porro Nepos. 
Kluitii, V. C1.9 obitus. U. 219« 
KoBNius, editor Gfegorii Corinthi. L 562 f 570» 
fLparovPT^g 9 Christtani^ l. 36« 
Jiinm iptTii^. L ^%m 
JCuLENR AMPii dictum dc Tim«> a Ruhnken. eiitot 

L 575- 
Z/. RUSTBRI consilium de edendo PiQtarcho^L^i^*^ 

«»— — — sententia de liMlo Plutarch, de (Pacro^ 

. rum Educatione. L 467% 

L. 

\ et A conf. 1. 65. 

Uactantiu^ Ciceronis seattntiam de Doofefflrti 
IL 4oit 

Xx 4 Xa« 



1(96 INDBT UTRIDSQUE VOLUMINff, 

*Lactantiu3« Ejus, doQoiiscnuto de imiim J^ 

n*434- 
•— «— i^^ £jas error. II. 630. 

X^ AM B I N u s Jannociani Codicis Viu PlQCiitlu vmU 

nit. I. 370. 
I^AMPRiAS, Plutarchi fiUus; ejus Index Ubroroa 
«>. iPluurahi. L scd sqq. 
V-» — - — Praefatio ei praeSza a posteriore libryio 

confecta videtur. ibid, 
^ -«— ^— In ejus catalogo tkoa menoranir libdliii 

de Pueror. Educ. I. 471. 
JoH.XAPUS Vitas Plutarehi Latine yertit. U nt. 
i#A&CHBRus. Ejus Ep. sd Wyt^enfai. de Sioctocmi 

cio. U. 241. obitus. II. 347« 
Latice acribere duas habet partes , altenin LgtinCf il- 

teram bene scribendit 1. 738 sq. 
w- _ versus facere : Ruhnlienii ea de re senteQtii« l 

750 ;sq. quando , et quibus liceat. II. 48 iqq. 
AiJw et Mr)y conf. I. 320. 
Lbnnbpius, Professor Groninganus^ L 5i5j. 
Frbjdi. van lbyobn. L 776. 
Nic. LBONici Var. Lectti, et EmeQdatt. in Pl^tardv 

ex Ed. Ald. I. 289 , 362 sq. 392« 
XrB uc I p pu s. Ejus sententia de anima* IL 545« 
J^ezica Graeca. Eorum penuria. L qs3* 
mtm — . Scriptonim editionibus addere, utileestJLiisqi 
Lezicon Graecum Hederico-Emestinum. I. 253 sq. 

•r- ineditumParisiense9aRuhnkeQiocoUatuiD.i.3oL 

LiBANius emend. compluribus locis. L I0| sSt 
^9 5?« 63 — 66. hud. J. 25, 34^ 

— Juliani imiutor. I. 9, 39. 

— exquisitis delectatur vocabufis. L 6f 
LiLius GYRALDus: ejus de PhilojLenis seani^ 

U. 297. 

- . h 



INDEX UTRIUSQUE VOLUMINigi Ctff 

J« Lipsli Physiologia Stoica^ IL 627. 
Literae. Literarum fiiega^tiQrum yis in Pbiilosopbiaiii. 
L 96 — 127. ■ . . 

Literae Graecae, quibus partibus constent. L ocDp. 

- In earum scientia cur tam pauci magni 
exsistant viri. L 051. ' > 

• Earum studiosi , quod sit offidum , 
et quoc partibus absolvatur. L 2g2. : 

* — r? biqe iliis' nulla.salus in Latinis. U. 
50sqq, 

- pars Orientalium quondam in Geraa« 
: nia habebantur. I. 531« 

Aloysius, L. Baro D£ Loo£LLAf vir. doctlM. 

1- 343- 

LONGINIANUS. IL 434^ 

{«ONGiNUS^ Plutarchum siqe dubip diligenter le^it. 

- 1. 3"^ 

Fragmentum de inyentianc ex e}us A|te 

Rhetorica deprehensum a Ruhnlcenio. L 640 aq. 7j^a 

editur a Tpupio, cum animadyersioni* 

» bus Ruhnkenii. I, 685. I^uhnlcen|m optim^a ejus iq»^ 

terprcs. L 754, 

Ruhnlcenii Disputatip de Longinq. 1. 68!SU 

laud, (• 28, 731. ejus ^tentui ii^ tu 

tqlo Biblioth. Crit. posiut. IL 2^«^ 

LoNGus* L 24. . 

Jo. LUBLINK. L 777^ t 

|:«yqANUS. 11. 537» ^^4. 

LuciANus, emendL variis locis. L 46, sq» 52^ 59 

sq, laud« 58« 

Platonem imitatur. L 9 , 15 , (Sq^ f 

UucRETii egregia et c^ebrata.de la^de philosopbiae 

nententia , in r^ctam Historiae rationem conveiwns^ I. 

2io(}« laudatur alio loco. IL 540* 

Xx s Ot^ 



^ INDi;X imODSQUE TOLUMINIS. 

Ottomarus LU8CIXIXI8 ilocilit qttcdim Hii* 
tiftbi Ladne vertk. i. 349« 

LutetU Ptrisiorum abundans locapletissiinis fiiUiotb^ 
cis« LlsSa 

.^.^ .^,.^ «_^ cum abandiLt oomi <»mttiB iitm 
'doctrinaruoiquc maceria et aapellectfle, tum tflok 
onmi omnis geoeris Voloptttum ddicknimqiie ioscn- 
mento« 1. 585 sq. 

LuzACii obitus. II. 319. ' 

JOH« LAURBKTIUS PHIL AD B L P HSNSIS L7« 

• Dus Piutircham nomiMttm liudmr. I. 321. 

F. G. LyNDENUS. Dan. Wyttenbachfi ad cbo 

• EpitftoU. U. 148 sqq. 



M- 

/ 

MaCARIUS CHRTS0CEPHALA8 iu RoSCtO, lo- 

cos Plutarehi coHegit. I. 345. 

mine iaudat libmm de Pueror. Edtic. 1. 470. 
Macrobius librura Vf L Saturn. transtuUt ei Plat« 

archi Symposiacis quaestionibus. L 3x7» 
Mteyil», (laiyymfiU. I. 48. 
G* L. HAHNB, Wyttenbachii discipulus. I. 789« 
JoH. MALALA9 Plutarcbi meminit« I. 329. nottnu; 

I. 3'*- 
WmXtMi^ alxf^im^ , Homerica dlctio. I. ^i^. 
Malum. Ejus originem quomodo Stoiei iaterpfeientsr* 

IL'ft68. 
•^ •— Mala necesse est ts^t^ quia «orum costniii 

bona sant. II. 118. 
Marinus, in Viu Procii, laud. !• 49. eB/ai»^ 

61 sq. 



INDEX UTRIUSQU£ VOLUMINIS. 699 

MIarklandps iogenio^» toupius cadone prae» 
stitit. I. 729. Vid. porro Bentlejus et Cicero. 

I^L* MAANii et jo« AUBRii, £(fitoriua Plutarchi 
Graeco-Lat. gnni 1^999 Praefatto ad Viilcobium. L 

399 »«• 
Materia scriptorum : ejus io iQt^rpretaiido rgtio haten^t 

dz, II. j}. 

C* F. MATTHA^Iy Hymoos Ho(Dierico« daos reperitw 
I. 6^5. Varietatem librorum Moscueosium Plutaitld 
suppeditavit. h 288. laudatur. U 343« 35^ . 

$. M^xiMUs 10CO8 Piutarchi retulit. L 346, 470; 

^Iaximus planuobs in Plutacchi Codice descri* 
bendo et emeodando aliquid operae conocaytt. I» 344» 

Maximus tyrius Platoais ieDteottaiB deunoOw 
refert. IL 395. 

»~» --^— ejQs loctts de coosensa omniom in uno 
Deo agnoscendo. II. 487« aJius. L 155. 

P. o. A. M££a9EiM,: ^us Epitt. ad &uholoeo« L 77$. 

J\BR. AR. M££RSCHIUS« II. 60. 

yifXayxfi^* » morbus , in vdocia iogeaia cadit. IL 8^5« 
L 653. , . 

Antonius M£LissA ^ocw PluuKhi retttUc^ L 
326, 470- 

Meliss us» Vid. Zeno. 

Memoria et Oblivio, utraque Graeeis I>sa. IL 3rOt 

Menagius, breviter de analogia scripsit* L 545, 

Mencrbnii Uberdeduurfaiteneria £niditonim« L<634. 

M£KD£LSOHNi Phteion* IL 141« 

Menedemus. Fabula de 60« IL 618. cjiiis cum PIa« 
tone consensus^ II, 634^ 

Menippi ymt». If. 6i8. 

^ESSALAE egregia vox* I. 768f 

Me# 



f^ INDEX UTRIUSQUE VOLUMINIS; 

Mettphyskif a Wyttenbachio^coatcripta. IL i59-*i63t 

199* 

i» Scfaola de animi iiiiip)ici natuia et im^ 

mortaliute* II* 109 sqq* 

- Doctrinae fau, in priinis in Genmouu 
- II. i6s sq. lOl «qq I75* 
— — — — ex Kantii sententia » conaisteFQ naqiut. H 

190% 195- 
J.MBURSioa. Vid. Historia Litor. 

idigrationes Populorum variae. IL 280 sqq. 

lAiKfip fh fify^^ 9 Herodoteum. L 503. 

MISCEI:LaNEA£ DOCTRINAS Libri L Praefttio« 

II. MO sqq. Libri III. Piaef. II. 305, 

Miscdlaneae Observationes Belgicae. I. 221. 

Molestum', rh (p$fviwh* L 560. 

J« MORELLIUS. i. 287. 

Mors non est malum: argumentum Libri L Qutese. 

1 usc. Cicer, IL 639 sqq. 
M0SCHOPULUS9 Scliol. Hesiodi , Plutarchi interpn^ 

tationem memorat. 1« 349. 
MQndanus sum: dictum Diogenis. L 608. 
M u R E T I admonitio de Collatione Var. Lect. Plotircb. 

Jannotiana» L 368 sq. Eroendationes io Plutarcboii. 

I. 371 sq. suspicio de spurio libello Plutarcheo de 

Pueror. Educ. L 466. 
^-^ .— Opera ex editione Ruhnkenii. L TOO^^nH^ 

Latine scribendi facultas. I, 739, 741, 
Narratio de Phiiozenis. II. 397. 

S. MUSGRAVIUS et TH. TYRWHITTUS: COnBI 

cum Ruhnkenio amicitia. L 587. 
Mvrr^fitfy non est arcamnu L 504% 



INOEX IJTRIUSQUE V0LUMINI9* far 



W. 



Nbmbsius* lU 560. 

Nepos. Eum Ruhnkenidd edefe pinti ejus fragtfaeti<« 
ta editd ab J. Pred. Heusingero: lis ea de re cum 
C» A. Klotzio: alia lis inter J. M. Heusingenim 
et A. Staverenuffl^ utrumque Nei^otis editotem.^ U 
63S s4. 

NicEPHokus BA^iLACA Plutarcbi meminit. L 

337- 
NiCEPHORus GRBdoRAfl» de Teotonum origiiiej 

l^lutarchuiH ilucitorem laadtt. I. 345. 
NicEPHORus, SchoU Synesii. I. 60. 
P. NiEUWLANDii obitus et memoriaj !• 328^ i^ 

sqq* II. ^O. ^ 
Notae, quibus tfpuritis cen^ettir libd:, internae et 

temae. L 464 Bq. 469. 
MoC^ et ^uxii dtffenint. II. 508^ 



0. 



OcELLus LucANus: ^ns sententia de anioti eS 

libro de Natura Universl. II. 532. 
OoERioi liber^ Scenica Didasca^ia. .1. 684. 
Obnomai Cynici liber contra oracula^ I. 2U 
"qxep it' ixm»4 l. 16. 
OLYMP10DORUS9 Commentario in Piatonis Phaedo^ 

nem , servavit excerpta Plutarchea. I. 304. 
Onatus^ PythagoreuSy summo Deo aUos nAnofei 

■ Subjicit. li. 387. . . 

Ordiius lex io Liceraruin atudiis, I. 447 sq< 



«. . • 



fM tfiDBX trFRiOSQUIt 

Origenbs» ex Ecclesiasticis scriptoiibus , pAmitt 

Plutarchum nominau I. .311. 
— — — Itud. L 48. etneiKL I4 67. {qus error« 

11- 4^3- 
P&PHEUS. Versus Orphid de um Deo^ a Atribsi 

Ecclesiae allati , ^uamquam spurii , taoien ab ^td 

doctrina non abhorrent. IL 380. 
Orphica Carmina» Vid. Gesneras. 

Ai^tty > et similea formulae Atticae Venustatis in Dia^ 
logis. I. ft8 sq. 

OuDENOoitPius 9 coUeg^ Hemsterltusii, L S(^* 
moritur I. 604« 

Ote S^m&oc» h 15* 

O V I D I u s mundi fabricam a Ddo repetit. IL 404« 

— *— de animoFum immortalitate magis ut Foitt 
quam ut Philosophus audiendus. II» 649. 

— - Ejos nobilis locus de Pytbagorea aniaunm 
inigratione. II. 518. 
'Ox^ pro fe/Ac^ reponitur: txAo^ ixiffth L 15* 
[Orl^wTOi et i^^mai 9 conL L 06« 

p 

naiiit» et i-atii^i* hoc otih inagls conVenit. L 141 iS^ 
Janus l»ANN0Nius, Fnmc. PhifdphDs, BiLKi* 

beimerus , Apg. Politianus , Moralium Plutarcb. V^ 

dam Latine verterunt. !• 349« 
UmnrofiHTmu L 19. 

N I c. jp A R A b Y s I u s 1« 701 . IL 59. e|us obitus. H. S4f' 
UxpiMiDiOi filoi. L 3o|» 
flapairtiit». L 43. 



1 



I 



i 



I 



ITEMUSQUE VauMStSS: fai 

I 

ensis Giaecd-Ladaa Operum Pltitatcfa. Editio 
i 1624« IL 405 sqq. 

tf £ Nio is sententia d« Nattm Divfna^ IL 388. 
dia» IL 164. 

i. Eorum regni initium* H. 264* 
:ipia xiywfr ntSifr iToKitfibfidwti^ 9 ^lhy in DlaAdb 
usitata. L 29. ^ 

> Ecclesiasticir , unA Jcfsq^hi-auctoritate^ eflqil^ 
)fa, Jodaeorum sapientiaai ab Adstosele celetm»* 
1 jactant« IL 427» 429 iq^ 
^ Eorum demonstrationes d^ Unitate Del« *IL 
i sq. • 

i. OfScia erga eam. IL rjS ^4« quid? quid-Am 
ittere? IL 278 sqq. afllictae succurrendum. IL 297« 
ic L E s , quantum contulerit ad Phtlosophiae stu« 
L apud Graecos, Lkeranim adjumenta, promoTenr* 

L 97, 109 sq. ^ 

izoNii exempliim in Hlstioria tradenda secstui^ 
ihnkenias. L 6y>4 ejus senfebtla de Philoxeais. 
. 296. 

KTAvii opera in Joliano colltHrata. L 64 CkM 
X Piutarcheus. L 39S sq. 402* 
NC. PETHARCHA, PlutaTChi qoacdanr prodit? 
iceptus videtar. L 346 sq. 1 

X. confund. L 46» 

}6q. L 68. . :. : 

: RECTo B 8 onant scatolt saptemom Deum. It. 3S3; 

...^ p_ primum animos sempitemos ^dixit. U. 

5- 

riai et dwe(ptp§wiM de itbris. I. l9. 

kfifc. FBiLJtLFHUs» Vid. J». Paimottitfs. • 

L ] s T u f , ineptus Thucydidis imitator* L 149 s^. 

^ ' Phn 



904 INDEX UTRIUSQUE VQLUHINIl 



Pdito jUDAtut: t^us locus dc CbiyitppcLIK 

052 sq. 

PHILOLAU8 Deum utauoi sapremaiii stttuiu 11« 387« 

— — ~ Ejus sententit de tnimt« ILgs^ 

♦lAc^M^, ^ixoftaitmf quid? IL 2231 

JOH. FHiLOPONUSy Pluttcehi dietHiD tiemoM 

L 325« 
^k^o^lm 9 tntet dictt ^«^. II; ^23^ 
Philosophit , tuctore Cicerdne » Ltndtttrtim AniBi 

omnium procrettrix et qutsi ptrens* Orttio deboc 

trguinentOi L 137 — 158^ 

«— — £jus conjunctio cum Elegtntioribus Litms< 

Orttio de hoc trgumento. L 90 — 130. 

•i— Ejus institutio tdolescentibus ^ tioa!p(Kris^ 

dtbttur tpod Veieres, L 478^ 493^ 

-i-^ Ejus fatt tpud Romtnos , ind^ ab ioitiojid 

Ciceronem , et hinc usque ad Senectm* IL 647—651. 
WJILOSOPHIAE LOGKAE PRAECEPf A, D. Wyf* 
, tenbacbii. Ejus libri Dedicttio et Prtefado. L 167-^ 

179. ejusdem altera editio ab Eberhardo facct, II. ^I3> 
Philosophi AntiquL Eorum scriptis^ qoanu doctiiDlf 

ubertas contineatur. L 211 sqq. 
jM^ *— post Ghristum Nttum : eos quidqoid A 

Divina natura bene dixerint , id ex Lribris N. T. tau- 

sisse , perversus multorum error at, II. 410 sqq. 
Philostratus emendatur variis locis* L 66«*^?^ 
!^^ - — ' Thttcydidis dictom expressit. L ic^ 

Platonerii imitattar. L aa^ 61. Itudatun h 23,^7» 

3^» 50» 535 54» 58» 59* 
^■y;^^— — — junior^ mtndi U 70 sq. 
PfliLoxsNUSy poScti Dittribe de PhiloxeDls^ ^ 

JP.HOTius. Plutarchi Moraliaei viits aemorat.t!^ 



[ 



INDEX UTRIUSQUE VOLUMINIS. 705 

HOTius. Ruhnkenii inventum loci cujusdam apud 
Photium in Agatharchide. I. 641. II. 317. 
HRYNicHUS) Plutarchutb reprehendit, m minus 
Attice locutum. f. 308. Vid. porro H, Han&« 
iBRSONus, Moeridis editot. L 563 9 570. 
i N D A R I sententia de animi immortalitate : ejils tp4m 
voi. II. 538 scj. 

*. piRCKHEYMERus. Vid. J« Paunonius. 

•"LATO. Eura omhes fere pbsterl scriptores imlfati 
sunt. I. 572 sq. Ejus^^loca obversata Juliaho. I. 8, 
9» i8* 34^ 35» 47* Eunapio. 1. 44, 47, 50, 52. 
Afistaeneto. I. 53 — 59. loca vaHe expressa. I. 5^2, 
60. sententiae a Juliano et aliis adhibitae. I. 17 , 18, 
22, 33» 4?* dictuih apud Athenaeum. [. 54. laudv L 
14, 15, 61, 474. emend. 1. 10, 15, 18, 29, 46. 

. ._ An puer didicerit Graphicen. I. 475. anctor 
perperam habetur Dialogi Axiochi« I. 480. ubi^ue 
inter Sd^^y et Ixirrimv distinguit. I. 20. 

i— — bcholia in Platonem t Ruhnicenio edita. 1« 
676, 698 sqq. 714 s(i. 788 scj, ■'■ " 

— — Editorid munUs quot pahibus constet. 11« 
10 sqq« 

— — Eijus lectio hecessaria Ltterarum studicfsft. If, 
85 sq. dictio Jove digha. II. 92. ejus variae for- 
xnae. ibid. ubi sit perSpicua^ aut obsciird » ubl pltna 
aut cohtorta. II* 92— 94. tuditore^ in schoHs noa 
Dno modo afficit. II. ^ Sq^ Plitti asus formif dialo-i 
goruin. II 16 sqq. 

_ — EjusPhaedbh. Prote^omena tt Ed. Phaedonit 
Platonici. ll. 85 sqq. Coihparatur cum Symposio. \l. 
S7 sq« 93. ejus dramdtica laus. 11. 89 sq. nonl omnit 
immortalitatis argnmehta lil eo exposuit Plato. 11. 91, 

«*. — * ArgumentorQm io Phaedone cdplicitoiitim re« 
Fol. It. ' Vy cciK 



7o6 INDEX UTRiaSQUE VOLUMINIS. 

censio. II. 107 — 115, 580 — 587. dgiKficitio,i 
t Ii5-fi20, 587 — 591. 
PLATO. Argumentoram in Menone*, PhaedroJ 

Reip» X. aliisque in Hbris expositonim recenflo.l 
. '98 — 1C7, 573— 580, in Legum X. libro.II. iqd 
— — > «M Piatonicae doctrinae principia ex Tiaaeo.1 

97 > 57^. yrr 1 

>— - — Fabulae de statu animorum post mortau 

121 — 106, 592—598. 
mm^ — - Mundi initium necne statuerit. IL lossq.d 
,_ — - de nno veroque Deo niiagnifice et gam 

pronunciavit. IL 392. 
ttuh^ pbss^ Attica forma. L i8. ' 

*X5emistus flethon a Plutarcho quacdam* 

sit. I. 34S. I 

PLINIUS. IL 23. 

Plotinus unum esse Deum effieer^ cosatas 
.11. 43U 

plurimum post Platonem versaros esr 
demonatranda animorum simplici izatura et immoii 
litate» IL 141 r 

de mundi aetemitate. II. 104. 

emend. I. 33. 
PLUTARCHI Moralia. Praefatio ex Edit. Plottrtl 
Moralium. I. 266 — 434. Praef. Animadversic»* 
in Plutarchi Moralia. I. 435 — 462* Scriptores^ 
teris et medii aevi, apud quos Plutarcbi, vcl a^ 
tio fit, vel loci exhibentur, vel vestigia exstaoLf 
300 — 351, Llhrorum Phtarcheorum Indcs^ a lA 
pria confectus. I. 302 sqq. SvvJi^fi^ , seu i^^^ 
Librorum perditorum. L 304, 330. Codicaf^ 
sieasea , Moscuenses , Veneti , Lugduno -Baaii) t»' 
Rntiiii^ BrhaiuQici^ alik 1.287«— 290, £zei9^^ 



IfJDEX tJTRlUSQUE VOLtiMINIS. »of 

I scrfpta^ editis.aucttori. I. 303. Codicu ordine 
iporis, e Seculo- IX. vel X. 1. 331; e Sec. XII. 
. 343. e Sec. XIII. Ibid. 344. e Sec. XIV. ibid, 
. e Sec. XIV. vel XVi ibid. 347. e 3ec. XVj 
. 349. Moraliuoi qnatuor Recensioms ec jletateu 
150 sq. f^ersiones Latinde,yiiiT\m. It^^i. Mo« 
.im. I. 349. — Editioncs^ Aldiiia, fiasileenais* 
andrea, Stephaniana j Graeco-Latinae trei, Reis> 
la; Variflrum Lectionum Collectiones; Venionei 
ioae XytoDdri; et Cruserii, Gallica Amyoti; Atrim* 
zrsiones, Commeaiarii. I. 353— 4^2^ Bdlrio Mo* 
im Lipsiensis. I. 457 . sq. Stngularium libeUorum 
:iones ac Versioriies. I. 431* libeltus de Fluminibns 
1 notis Maussaci. U 403 sq. — 

:ARCHI libel]us de Sera NuminU Vtndicta. Prae* 
> ex e)u3 £d. L 73 sqq. libri consillum et de^ 
ptioj ibid. 79—83. Ediiiones. ibid. 87. genuU 
. foetus est Plutarcfli. ibid. 89 sq. 
- — . _ libellus de Educaiione Puerortim iioll 
Plutarchi Chaeroneosis. Disputatio de hoc ar« 
lento. [. 463 -•515. Ejus stUus et oratlo t PIu* 
;ho aliena. 1. 500 sqq. forma propemodum tso- 
:ea, e genere paraenetico. I. $05, 514. dtscipu-' 
1 forte Plutarchi , chreiam rhetorice scribenteili « 
torem habet. I. 511 sqq. Scriptor libelli noutur. 
^73 sqq. 484 sq. 485, 486 sq. 488« 489« 490-6q. 
; sqq. 494 sq. 

. — -> UbH deperditi apud Stobaeam I. %%%i 
I iefj^tat. I. 305. ttlrUl rai* 'Apirm iiafnfulmvi 
316. Commentariut in Nicandnim. ibid. in Hesio- 
n. ibid. et 3:10^ 337 sq. 349. Vitae AristomeDisi 
ttetisi Pindari, Daiphantae, Et>aminondae. I. s^k 
igu«i, et iilbie* L 333* fibcUi «/) ^imt «^ *t' 

Vy 4 tmti 



foS INDEX UTRIOSQUB VOLnUINIS. 



pat¥9 W9(i rX^rov. L 322« bypomnemtti in FW 
nem. 1» 3x4 rf^ trvfAwminiv* L 330« de compam 
ne Aristopbanis et Mentndriy de Animi procreai 
secundum Plaionis Timieum , Srt wapjti^infi 1 
2r«rKo) rwy womii» xiymf^i K 331* institutio Ti 
h 341. wif^ Toy y9y»hfm Kmrit n^drwfm tk 
II..I04 

PLUTARCHI sfiurii libri. l. 46S, 514. fk 
Pliilosopii. L 307. II. gaS^ scyj^ 510. 

— — — — Symposiact swop4i$it conscripiL II 
Arcbigrtmmaton videtur signi&cari liber Reip. 
dte prtecepta. L 342. fragmentum iii Stobaeotab 
misti) nomine circumlatum* 1. 90» 

^ — — — laudes. I. 76 sq. 267. 10 hist(W 
benda. L 246 sqq scripta Itudatt tb oaioilKis , 
t ptucissimis. L 78 sq. oratio. L 272. intelli 
difficultas in eo legendo, quibus ex caossis orii 
273 sq. amicitit cuoi Favorino qui Plotarcbi 
tppeliatum librum scripsit. I. 305. car nolii 
mentio exstet in Jamblicbo, TbemistiO) Lib 
315. sacrum Euangclium non tudivit 1. ;i^ 
ipse non repugnare solet. L 486. ejus io 
Euripide et aliis facilitas. L 499« Rh€torJcDa 
dium. L 512 sq. sentemia de uno Deo. IL f^ 
D. W. Narratio de vita et scriptis Plotarchi. l fH 

«I» •«. _ •» Itiidantur loca cum locis libri sprif ' 
Fueror. Educ. comparanda. L 510. emeod I lOf 

68, 29?, 344f 392 sq» 395» 4^9» 4^5* ".2*1 
^55* a6i, 407, 537 sq. illustr, JL 094 sq 
catur. IL 257 9 271« Plttonem imitatur. I. S2i 
33» 5O5 60,61. 
— — — «^ ecPlttoai^noaunt confiistrLjio^ 

fi 



] 



INDEX UTRIU3QTJE VOLUMINIS. 70» 

«TTTARcirus is, cujus Artemidorui somnium nar- 
nt, idemne sit ac Plurarchus Chaeronensis. I. 305» 
«.UTARCHUS, Nestorii filius, alius. 1« 317 , 324^ 

»2sis, Ejus trctissimum cum Philosophia vinculum, 

^Ctae veieris dictum , apud Plutarchum. L 761. 

140W species in Stoicorum Pbysiologia: woA^ M oi* 

^i»g , noiiti^ voih 9 Mloii woiiq* IL 249 sqq. 

^AmJfo^^A/, csse. 1. 40. 

»0. POLiTiANus, Vid. J. Pannonius, 

3L. PONTEDERA. Vid. Gcbncrus. 

DLYAENus mulu sumsic e Plutarcho. L 307. no« 

tatur. I. 10. 
0LYBIUS9 Graecorum ultimus , omnes historiae 

Tirtui^s, si ab orationis dote discesseris, complexus. 

L 243 »qq« 

^Xufixita^ wo^^fAxtiif* IL 223. 

«RPHYRjus nominatim Plutarchum laudavit. I. 3 r i« 
an vitam ejus memoriae prodiderit. L 312. ejus liber 
hroplx (pt?J<ro^oc. ibid. Uniutem Dei celebrat, II. 431. 

^— — -- — laud. L 19, 414, 455. cmend. L 10, 
476. Platonem imiutur. 1. 22« 

Jrifio^ A^yo^. L 60. 

^^cQ^ hey6(UifO¥^ L 24. 

c-aeparatio domestica, Graecaram Literarum studioso 

necessaria. L 252 sq« 
srincipia repugaantiae et causae. IL 188 sq« 190. 
r pooBymyyi , rpoHyf^i^» Stolcorum. II. 264 sq. 
RocLus, partem Commentarii Pluurchei in Hesio« 
dum servavit. I. 320 ^ 337» 349* 

de Unitate Dei disputat. IL 431« 
de Mundi aetemitatd* 11. 104. 

Yy 3 PfO* 



fiA (NDEIC UTRiySQUE VOLUMINIS, I 

Prosae orationis Scriptores Graeci eodem snufio M 

plectepdt ac PoScae. IL 23 1 sq. ab otro geoc^ ial 

lium fieri debeat. L a^a sq. 1 

XlfowavaTavfvlxi ^ congredi^ rcm babcre. L 21. 1 

li^tinv <pip9¥ , urrorcm incutcrc, L 25. 1 

Jlpocrrnn^^»^ iiiVf opimoni adhacrcrc. L 20. 1 

Prqtagoiias animam s^nsum ^:^^ dixit. IL jpt 1 

flfOtfi^TiTlcu et Tfiowyayitv. IL 54* 1 

Protrepticus Dao, Wyttenbacbii Schplis i&saanu](S|l 

IL 2? 3 sqq. I 

Providentia Divina* Stoicorum et Epicoreonim cqqqJ 

riae de ea sententiae. L 79 sq. | 

MichaSl ps^llus, e P|utarchp qasedao m 

«t, ?. 835f I 

■ 

^iivfi» ^ommniv* Ilf 863« 1 

Pyrriionis factum* II^ 267« 1 

FV]rHAGORAS mundi caussam efficientem unam, em 
que Menteip pcr totum mundum diffusam stacuu 
II. 386. 

^ _ _ .^ £uni sua placita a Judtets sumsisseJ 
nylla fide nititur. IL 422 sq. 

— rrt -r- — ex disciplina cum tlwologonim,» 
lonicorum, suam doctrinam constituit. IL 513. 

^ ~ — -^ animae duas partes esse statuit, £< 
vinam et terrenam. 11. 515 sq. placitum meteiopsi' 
Cboseos, de ^nimarum migratione. II. ^iSsqq.coi* 
mentura , quo se bello Trojano interfuisse jacQi^ 
TJt. IL 518 , 520. non omnem superatitionan reffc 
diavit. IL 51^, summ^ sententiae ipsius de aniai 
II- 5*3t carmen quod fertur aureum. II, 52C. p^ 
Wtum d^ cultu peorum. J. 39, 

l^ythago^ei. Suoima eorum senteqtiae de aDiiaa.ll^f' 
^WBff «fflMt^ Pfove^ yioi indftit^ L s?- 



J 



INDEX UTRIUSQUE VOLUMINK. , 71« 



uiNCTiLiANus t Spaldingio editus : subsidU 
gus edendi in Bibliotlieca Lugduno-Batava. L 706« 



R. 



RAND0LPHU8» Oxoniensis, ei plurimum debet 

editio Plutarchi« I. 290» 384. ejus obitus. IL 347« 
-atio humana: ejus fines designare perperam conatus 

est Kantius. IL 178 sq. r 

^ — Pura , Practica , caet. Vid. Kantius. 
» F. j. RAVii obicus. 11. 218. . 
^. jAC. REiSKE. Ejus Editio Operum Plutarch. L 

413 sqq. judicium de Reiskio, in primis Moralium 

Plutarchi ratione habita. L 413 aqq. ipsius dictum 

de Ruhnkenio et Valckenario. I. 761. 
^ilcL ^oyng dicuntur Dii apud Homerum. L 777. 
«>. et RAPHAEL RSGius Moraila Plutarchi quae« 

dam Latine verterunt. L 349. 
.epetitio stiidiorum: ejus ratio et uberrimus fructus 

ad Graecas Literas percipiendas. J. 256 sq. quotidie 

facienda est. IL 308. 
..hetorum Graecorum editio Aldina. L 640. 
» RH08US. £jus admonitio in excmplo scripto Plutar- 

chi. I. 303. 
.iCARDus, Abbas, Gallicus interpres novisaimui 

Moral. Plutareh. I. 411 sq. ejus de Amyoti subsidiis 

relatio. L 377* in nota. 
^lwrsiv r) Jy w/. L 30. 

0« DAV» EiTTsaus, Juris Historiacque perittasi- 

Yy 4 musy 



Ttft niDEX UTRIUSQUE VOLUMINIS. 

mus, Wittebergae docens. I. 532 sqq. Cithednt 
Lugduno « Batavam Juris P^blici , ei oblaum , prusaa 
apcipit, mox repudiat. !• 601— 604. 
R01.LINI Historia: de ea Ruhnk^i judidam. 1. 7491 

H. VAN RQIJEN. l. 777' 

fcdvBRUs, clarus JCtus. L 563, 

J. RUARDUS9 Bibliothecae Criticae scribeadae 9o« 
cins. I. a20. 

J. R u A L D u s. Ejus liber de Vita Plutarchi , et Amm« 
adversioqes in Plutarchum. I. 403 sq. 406. judidafli 
de spurio libello de Pueror. Bducat. L 466. 

DAV.RUHNKENIUS. Ejus Vit*. L 520 sqq. Pne&tio 
ad eam. 517 sqq. Exordlum. 520 — 524. Ruhnke- 
Bius» natus anno 1723, in Pomeniniae urbe Stolpa, 
ezacta puerili institutione , traditur in discipiinao 
* scholae Schlavensis, cui praeerac Kniepho6us, 514 
sq. Regiomontium in collegiuoi PridericiiQUiD (k- 
fertun 5^9 sq. Redux, annos XVIII oatusi sus' 
cepto itiaere Goettingam ad Gesneraoy lilttebergie 
retinetur 9 ubi quum per duos annos Ritterum , Juris» 
prudentiam et Historias, et Bergef4im Antiqui^atei 
Komanas et Eloquentiae praecepta tradcxitem audiTii' 
set, progressuum specimen prodidit Disputationeii 
Je Galla Placidia Augu%ta; nonaihil etiam opene 
Philosophiae scholis dedit. 530-^535. Lugdunoa 
in Bataviam profbctus , Hemstephusium coniiou) 
adii: 538 sq* ingenii morumque facilitate omnibtis 
amatus , externo etiam corporis habitu commeDiiniSt 
Hemsterhusii disciplina per sex annos usus, printia 
item Graecis Latinisque scriptoribus deinceps onDibai 
Hemsterhusiana ratione lectis , 0F>erae fructum pro[i'& 
duabus Efistolis Criticis , altera d€ ihmtro u &^ 



INDEX UTRIUSQOE VOLUMINIS. 7i>. 

'0d Falckcnaerium 9 anno 1749» altera anno 1751 
4e Callimacho tt Apollonio R,hodiQ ad &rncstun^. 
547-!- 560. quum incerim operam Albertio praestitis* 
set in edendo Hesychio» ac, suadente Hemscerhusio, 
Jurisprudenciae studium denuo suscepisset , cujus 
dpecimen prodit, 1752, Thalclaci ^ Thcodori^ Su* 
phani ^ Cjrilli^ Commcntarios Graccos in Titulam 
Codicis ct Digcstorum dc postulando , sivc dc^ advoca* 
tis et procuratoribus , Latina interpretatione ac doctis 
animadversionibus illustratos. 561 ^ ^(^^S* Novae 
scriptionis argumentum eligit Platonem , et in luqem 
emittit 1754 Timaci Lexicon yocum Platonicarum^ 
CUJU8 libri materia, vis, usus, praestantia, expli- 
cantur, 565 — 576. Monitus ut in Germaniam redeat» 
in Baiavia manere constituit, 577 sq. Lutetiam Pa- 
risiorum proficiscitur , 1755» ibique annum tran$i« 
git, faciundis excerptis ec apographis Qodicuai MSS., 
tum vero visendae urbis causa. 580 — 588, Monen- 
te Hemsterhusio redux, provinciam Lectoris Gracca* 
rum Literarum » 1757 , suscipit , eam auspicacus 
solenni oratione dc Graecia artium ct doctrinarum 
inventricc; scholas habet interpretandis Scriptoribus 
vel sacri» , vel classicis. 588 sqq« Ernesto auctor 
et adjutor fuit in edendo Callimacho; Gesnero Qr^ 
pheum edenti frustra obl^tis suis emendationibus; 
Wesselingio icem ad ornandum Herodotum ejus 8tu-> 
dium utile fuit. 594 --601, Curatorum nomine 
Rittero frustra offert cathedram Juris Publiqi. 602 
sqq. Oudendorpio< succedit, 1761, in Hiscoriarum 
et Eloquentiae professione; eam auspicatus oratione 
dc Doctorc Umbratico. 604 sqq. Scriptores Lati* 
cos omnes iterum relegit et excerpit: scholas habet 
dc Ui^toria Upiversali» d^ Antiquiutibus R.omanis,^ 

Yy 5 de«i 



714 INDEX UTRIUSQUE VOLOMINIS^ I 

deniqne faiterpretaixUs LatiiiitScriptoribas.6o9-^ 
GoettiDgtOi vocatus, Heyniinii oomnieiidat : Alber* 
ilo amico nortuo .1^629 altenim Hesychii volaia 
absolvit: mox 1763 matrioioiuiim lint. 626— 6p, 
641—6439 632—637. £ LrStinis scriptonbus qwia 
iftibi tractandos sumsisset Rutilium Lupum , VelJgaa 
Piterculum et Nepotem ; RuriKum primom edere pi< 
nns» casu incidit in insigne Longim ingmeDraEL 
€38 — 641, et 794, Mortuby i?66 , Hemsicrhusio, 
vovum collegam nanciscitur Valctcenarium. 645—653. 
Functus munere Rectoris Magnifici , eo se abdicat, 
1767 , habito Hemsurhusii Elogio , eodemqae vm 
'edit Rutilium Lupum cum Hisioria Crisica Orau- 
rum Graecorum , cujus consiliuoi et caussa explicas* 
tur. 654—662. Accepta a Wyttenbachio Episroli 
Critica» 1769. ejusque, Lugdunum venicntis 1770, 
notitia facta; Ernestum adjuvat in nova Edidonc 
Xenophontis Memorabilium. 662 sqq. 668—67:. 
Domestica calamitate afflictus, Klotzii, BunDaon» 
Schraderi , aliorumque iniquis reprehensiooi&as p^i* 
tus, suae se vircutis conscientia tuetur; mox 1772 
studia repetens , et jam Vellejo praecipuas partes 
tribuens, Villoisoni, aliorumque amicitia recreatur, 
671—677. Quaesturae Corradi^ ^773 , alteram jwr- 
tem Ernesto suppeditat. 677 sq. Abrahamo Grono- 
vio mortuo, 1774, succedit in Praefectura Bibliothe- 
cae Lugduuo-Batavae. 679 sq. Ejus partes quaedam 
anno 1775 saeculari Academiae. 680 sq. Disscrt> 
tionem de Vita et Scriptis Longiru edit, 1776. 6S2. 
Wyttenbachio , 1777, Bibliothecam Criticam scribe* 
re ittstituenti, primum dissuasor, mox suasor cen* 
silii, atque adeo socius fuit. 683 sq. et 220. T«fl* 

pii Lotigims prodit 1778 ^ cum Animadversioi^^ 

Roto- 



INDEX UTRIUSQUE VOLUMINIS. 71^ 

Ruhnkenii ; f'r^/;/i/7/Oudendorpiani novaEditio , 1779 , 
iteiQ adjuvante Ruhnkenio; eodem anno prodit Fetle^ 
jus Paterculus; sequenti 1780 Hjmnos Hotnerieos 
duos, a Matthaeo acceptos, edit. 685 — 689. Bre* 
vem vitae suae notitiam ad Hakenium, veterem ci- 
vem et aequalem mittit, 690 sqq. In dissensionibus 
civilibus quomodo se gesserit. 692 — 695. Altera edi* 
tione, 1782, renovat Hymnos Homerscos cum duabu8' 
Mpistolis Criticis ; mox florilegii. Stobaeani insigni sup« 
plemento potitur. 696 sq. Platonica edere constituit , 
1783; mox ad alia conventitur; Valckenarium colle* 
gam morte amittit, 1785; novum nanciscitur Te Wa- 
terum, cui Jablonskii Opuscula edcnda committit; 
ex auctione Biblioth. Gronovianae maxiroam optimam« 
que partem Lugduno - Batavae vindicat. 698 — 704, 
^ppuleji Oudendorpiani pars , Metamorphoses conti* 
nens, prodit cum praefatione Ruhnkenii, 1786; no« 
titia et amicitia Spaldingii. 704—706. Dolor e civi- 
)ium rerum, 1787, conversione: H» Hana, Gymna^ 
sio Amisfurtensi Rector praeficitur, Ruhnkenii com« 
mendatione. 707 — 710. Timaei j itemque ElogiiHem^ 
sterhusiani alteram editionem , tum Mureti Opera in 
lucem cmittit, 1789. 711— 713. Tardior ad unum et 
continuum opus libri edendi factus; promit 1791 
Scholiastam Platonis ; ab opere avocatur gravi filiae 
morbo et obitu Franc. Hemsterhusii ; redit 1792 ad 
Scholiastam; Velleji alteram editionem facere insti* 
tuit; ab ea avocatur nec opinato labore Lexici Latini 
Schelleriani y cujus editionem curat. '713 — 717. Do» 
lor ex obitu H. A. Schultensii, 1793, et P. Nieuw- 
landii, 1794. 7^^ *99' Reip. 1795 conversio, Li- 
terarum studiit noxia , rei iamiliarii difiicultace iii« 
commoda. 7^2 — 726« -* Ruhnkenii naturae, doctti* 
/ nae. 



ri6 INDEX UTRIUSQUE VOLUMINIS. 

iiae, animi moruicque dotes ac virtutes: imelUgen» 

tiup et eogit€ii9nis naturtlis fiicilitas« 727 sqq. Dih 

cirina Graecarum Latinarumque Literammy Historite 

Ct Antiquiutis. 734 sqq. singulsris doctrinae Uus 

in ben$ scribendi faculwe posita« 737 sqq. imtitw 

tietUs et disciplinae ratio. 742 sqq. Animui pulcri 

. decetritpte sensu a natura iributus^ optimorum scri* 

, ptorum kctione altus auctusque. 752 sqq. qui sen- 

. 8US ei fuit morum fcns ti officiorttm regula, 755 sqq. 

Vera sui sestimatio^ cum candot^ et modestia con« 

juncta. 757 8qq« Afagni ardmi et genecosi specim* 

fta 760 sqq. Bonus fuit pakcrfamtlias* 764 sqq. 

bonus item dyis optimarumque panium. 767 sqq» 

Naturalis faciHtas^ quae tamen nonnumquam ejus 

judicio et acumini offecit. 770 sqq. J^hil. Doct. et A.L 

M. denuo appellatur Wittebergae. 77 ^ . Corporis habitus 

provectiore aetate. 781 sqq. — Bxtrema vitae pirs: 

obitus die i^Maji 1798 , aetatis annoLXXVI. 785 sqq, 

R L H N K N 1 1 Commentario ad Timaei Lez. Plac. ez 

il.d. alteri, nil ad absolutionem deest. L 453. 
«— -<- ^ — ifpistola, laude Santenii insignis. IL 
82. £pistola de inyento apud Photium } aliae i^pi* 
stola^. IJ. 317« 



s. 



2, astecedentis vocabuli, praeposltionem rvy abio^ 

' psit. I. 45. 

Nic. sAGUNDiNus Moralis Plutarchi quaedamL^ 

tine vertit. I. 349. 
Salchlius: t jus carmen de malo. IL 345« 
Sallustius, de Diis et mundo. |L 43^» 



iMDfix trrftiosQut vohjmimis. iir 

Ct< tALHASii EmeQdaiiones Pluurcheae. I. ftSp» 

412. Vid. porro J. Scaliger, 
SANCTOCRUCII ( DE SAIl^TE » CROIX ) 

tneiiioria. U. zi6 sqq. Scripta. 11. 232 sq. itJ6 d^* 

242. 
t.. sAnTBmus, Bibliothecae Critlcae scribeqdae 

eocius. I. 320. obitus ejus et menioria. II. SO sqq. 
Sapiens omnia quam facilUme mctit: Stolcorum s-ji;i< 

3o|«. 1. 777. 
Sappho. I. 58. 
JoH. SAR187IERIBMS19, ddctritia daruS, t^utar-' 

chi Institutionem Trajani et alla memorat. I. '343. 
Saxius. I. 563, 678. ejua obitug. 11. 114. 
JosEPHtis scALiGER, omnt Amlquitatis sdentit 

consummatissimus. f. 279. venamli stuJio deditus. 

I. 785. cum Isaaco Casaubono et Claudro Silmario 

principatum Literarum tenuit. I. 543 , 545. 
Scholi. Oiscipulorum in scholis Linguae Graecae par» 

tes. I. ^SS sq- 
— — Scholae Lattnae in Batavis. I. $7^. 
Scholia in Vtteres Auctores, Homerum, HtrsioduAi, 

Euripidem , Thucydidem , Aristophanem , Aphtho> 

nium, nominant Plutarchum. L 332. 
'^choliastes Nicandri , Plutarchi ezplitatiodem ftfert* 

I. 316. ■ 

Andr. schotti Collectio Varlarum Lect. Plattr- 

cbea. I. 089, 372 sq. 394. 
J. scHRADERus, Franequerac doceiw. I. 5*73. efut 

obitus. I. 182 sq. inimicitit cuffl Ruhnkeaio. Vld. 

P. Bunnannus Seeuitdus. ' ' 

H. A. SCHULTEN8II obitud et memoria. f. 71?. 
ScHWBiGHABUSERUs. fii Polybium edenri CdU 

tectionem GronoTianaoi impenitt Ruhnkenius. I.'7'o. 
SELECTA PRINCIPUM HISTOR. GRAEC. Ejus 



71« INDEX UTRIUSQUE VOLUMDlId. 

fibri exed. primt Pnefatio. I. 2ftp«-2^« Pneftes 
ed* secunda. II. 144—147. 
S#|c9d«9 rcf(y^9 convenit cum mWf. L 32« 
Seneca Stolcam ntionem de uninte Dei ploribo! 

locis exposuit. II. 404 sqq. 
imm ^ — omnium qui post Ciceronem Latine de Plui 

losophit scripserunt, princeps* II. 651. 
^ — — animum quomodo definiTerit. U, 652« qnii 
de tnimi natun et immortalitate statuerit. IL 651^-660. 
^ — — - Platonicorum' et Stolcorum senteQtiim se« 

qnitur. IL 651 sq. 655 sq. 657 , 659. 
•.- ~ .— Epicurea protulit, 655 sq* 
i^ «• ~ emend. IL 248. 
Sensus Monlis, quem Kantius statuit , dubius et con* 

trovenus. IL 191. 
Sententiae duplicis generis, propriae vcl alienac^ iDin^ 
terpretatione Auctorum Veterum animadvertendae. L 

. 440. 
Servitutis origo* II. 267. 

Sbrvius ad Virgil. Plutarchi dictum laocht. I. 317« 
SeXtus, Plutarchi nepos, M. Aurelii Amomni piae* 

ccptor. I. 307. 
SiBYLLAB ERYTHRAEAB versus^ qui feruDtur, 

de uno Deo. II. 381« 
Silentium Veterum de libcllo Plutarch. de Pueron Edoci 

quo valeat. I. 470 sqq, 
SiMPLicius in Eplct. Plutarchi meminit. I. 3^3« 
„ «. ^ — de Unitate Dei disserit. II. 432. 
— — — — comm. in Aristot. emend. II. 25. 
SiMSONi Chronicon^ ubi laudandus sit« L 749« 
Sincen edirio, quae sit. L 386. 
•SocRATis sententia de uno Deo. IL 390 s^. ^ 

tentia de animi immomlitste prodita a Piatooe et 



ftlDEX miUiJSQOE^ VOtUMlNB. ' flf 

5[enophonte. IL 561 sqq. setitentiae sttmma« U. 567 

sq. Oratio ad Judices. IL 566. 
80CRATES9 quos dolores ad laodis studium familia* 

ribus injicere soleret. I. 529. ejus merita in Philoso* 

ptiiam. I. 98. Ka?iig k») vik* !• 18« 
Sol. Ejus magnitudo. II. 260. 
S o L o N I s lex , quae bono civium numero excladit eosn 

qui sunt neutrarum partium. 1« 767« 
Solymi, populi. II. 427. 
SoPATER, multa ex Plutarcho refert. 1. gar. U- 

brum dePueror. Educ. nonmemorat. I. 472 sq« ^ 
Xo(pl»9 sapientia^ dicebatur antiquitus omnis doctrint^ 

11.223. 
SoPHocLES laud. I. 45« qus sententia apud Pia« 

tarchum. I. 758. sententia de natura divina. II. 390. 

fragmentum de uno Deo. ibid. 
G. L. spaldii^oius, Quinctiliani editor« I. 705 8q« 

frustra Lugdunum Batavorum vocatur. I. 726. " 
Jos. sPALLETTi, Abbas , collationem PlutarcU 

Jannotianam d^scripsit. I. 289 , 368. 
Spaniiemii opera in Juliano collocata» I. 6* 
Speusippus de anima scripsit. II. 599. ejus dialo» 

gi. II. 22 sq. - 

T.ropiln¥9 sparsim. Eo nomine scripta Veterum. tU 

224. 
Spurius liber^ quibas censeatur hotis, intemis et tx«r 

temis. I. 464 sq. 469. 
Statius. Ejns dictum de Deo, e Platonis» ut nido» 

tur, imitatione profectum. II. 406. 
A. STAVERENUs, Ncpotis editor , infensus Rnliii* 

kenio. I. 639« 
Stephanus byzantinus^ PlutarcbuiB noAiinac 



, 7*0 INDEX tTtRtUSQUfi VOLOMINII. 

H. STCPHAKus. Ejos meritt. I. 396 sq. Monliaia 
Pluurch« £d. Stephtnitnt , qualis^ quibus e fontibus 
duaa. 1« 988 iqq. 291. In cjitii PoSsi Philosophi- 
ct multt desiderantur. 11« $8* 

STILP0N9 dialogos scrip3it« IL o^ 

JOH. STOBAEUS lOCOS IDUltOS C PluttTcllO Itfeft. L 

%i^. npD memorat librum de Pueror. £duc. 1. 471. 
ejus error. 1. 480. 

^ — — — Ejus insigne fntgmentttm deprcJieai 
^itur. I. 697. corn U. 170« 

Stoici priHcipem et tetemum unicum Deom esse ?oiu^ 
. ;re. II. 399^ 

•^ — £orum sententlt , • tnlmas esse mortiles. IL 
619—631. tnimi initium. II, 621. res omnes in^^- 
frtas ti incorporeas distribuunt. II, 621. conimconH 
mentnm , cuique rei contrtriam esse tliam. II. 26J. 

Strabo, laud. 11. t47, »61, 262, 263. 

^rpetriityU M riw St^uv* II. 266. 

m 

Strato animorum immortalitatem. negasse videtnu 
IL 610. 

Studium quid^ et qu6modo excitetur. U 516 sqc^. StQ> 
, dere, quid. II. 307. 

luyitp/vfiv, ^wyiep/w, compardre ^ comparath. L 3cS. 
601DAS memionem fecit Plutarchi, L 332. qus de 

Philoxcnis locus. II. 298. 
T^in^Tipihafiity ra^ wapaiviati^. I. 504. 

Swi' et;i5, avfi(3ov?iht et iifiov^da^ ^^hsia ^ tuTibitBi 
. <enf. L 10. 

Georgius syncellus Plutarchum Itudat. Ipl 
Synesius, quin Plutarchum legerit non est dubiuui 
1. 3j6. laudatur. I. 20, ^l, 56, 57, 55. emenit 
. &^f 35» 45- 

Zr 



] 



INDEX UTRIUSQUE VOLUMINIS. 7tt 

yarCj contsncre. II. 258. 
£vyy0v« dicitur vuvriXKivtM. I. 3a« 
Sui^w, seu Epitomae librorum Plutarcheorum. I. 304. 
Syri an Syrii. 11. 263« 
S T R I A N u s , Commentario in Aristot. Metaph. Plu» 

urcbum nominat. 1. 320. de Deo. II. 432. 

T. 0* 

, mi "^ 

Wxvf^iip iftc^xivm 9 locutio Platonica , alii^ item tisui'* 

pata. t. 50. 
Caurus, Plutarchi familiaris. L 305. 
F A Y L o R I errot de Andbcidis oratidne adversas Alcib. 

a Ruhnkenio confutatus. I. 661. 
I^ELES Philosophus, quando vizerit. L 476. ejus 

illustris locus apud Stobaeum de aetatum vitae hti* 

manae progressione. I. 479. 
9. TEMiifiNCRiuSy Heliodorl editionem moliens. IL 

57. cjus obitus. 11. 347. 
^emporis et spatii intuitiones secundum Kantiumj IL 

192 sqqi 
r^EkENTius. t 445. 
!^ERTULLiANU8 Plutarchtim quibusdi^iii locis ob 

oculos habuisse videtur. L 309. unum Deiim etetf, 

probare conatur^ 11. 434, 461 , 488. 
!^BALETis sententia de Deo. IL 384. an animam 

immortalem dixerit. IL 499 iqq. an scripta monu*' 

menta reliquerit. IL 501. 
^^miiipiMhq^ timrpixie» L 48. 

^HEANO, Pythagorae uxor: e|us ditttm de ftntma^ 
IL 536. 
Fol. U4 Zt The^- 



ttt 1N5EX UTRI0SQUE VOLDMINlSL 

Thia&idbs, Pythigo«eos> timiiii ' lenun priodpiiii 

statait. IL 387« 
89AIK 9ToX»if hi^tlm wS^. L la, 
•Thbmistius, Juliamtm imitatiin I. 9^ 13. ePbto^ 

ne hausit. L 17, 31, 6o. laud* L 38. eneocLLso. 
Thbmistoclbs, Miltmdis gloria motiis. L 528. 
Thbodorbtus 9 frequeQter Plutarchum memonc 

I. 318. emend. 11. 500, 5*16.] 
Thbodorus, Atheus. U. 633. 

Thbooorus mbtochita Plutarchi meminit. 1. 34^ 

Theologi. Vid. lonici. 

Thbon, Aratt Scholiastes subinde PlttOuchi mterpi» 

tationem adferc. L 316« 
Thbophrastus» an Judaeorum femit mentioQea 

IL 424 sq. in doctriBa de amoui cum Aristotde 

cousensit. IL 609. 

THEOPHYtACTUS SIMOCATTA Plotarchum DO* 

minat. L 326. 
Biigy non una significatione Plato accepit^ n. jp^. 
— — Tcb; itoi^ oroi , per Deos ! !• 47. 
Thbra et thbrasxa. IL 261. 
Thomas magister 9 Piutarchi dictioDes affbt< 

1- 345- 
. Thraces untnn Deum Zamoliin colebant. 11. 4^ 1 43 

Thucydidbs, cum iaepto ejus imitatore Phillsi» 
comparatur. L 150. ejus in historia acfibenda iti* 
dea. L 238 sq. Herodoti fama ad historiam sc^ 
bendam conmaus. L 528. laud. I; 25. 

Timabus locrus^ Ejus sententia de dBpfid ^ 
mi parte^ IL 515. de poenis poat hasc ron^^ 

-' 533 94Q* emend. U. 534. 

Timaei Lexicon Platonicum tentatur L 14. Viif*** 
la. Rubnkenius^ 



s > 



fitDEX UTRIUSQUE ydLUMtlflSi ii 

ii; tOLLtus. I; 185. 664. ApoIl(mii Lexicoti editi 

L 676* 
^t. Tou^ii sententia de libro Piutarch. de t^uerof.i 

Educ. L 467. ejud illiberalitas. L 682 , 686« AfihM^ld^i 
• L 731. 
TphnatM M vel irfif ifytffi ad Sua negoiia merth 

L 14. 

Adr. turne^i CorrectioneS et Variae Lectt. ia 
Plutarchum. L 373 sq. eanim usus in Ed. Steply^ 
L 396. et in Edd. Graeco-Lat. L 398 sq. 401. Amyo^ 
to in vertendo Plutarcho opeoi tulic. I» 377. Ejoi 
Annotationes id singulares Plutarchi libros. L 43«^ 

l*URS£LLiNi libellus de Historia. L 609 sq. 

ITh. TYkWHiTTtJS. Vid. Musgravius^ 

JOH. et isAAc. TZBT^^ES, frequentes ih meniQM 
raado Plutarcho. L 337 sqq* 

V. T. 

VALcRENARttTS in Home^d ad ctiticam nltioiiieiii 
exigendo et poliendo versatOf. i. 559. Anmdniuni tra<« 
ctat. \i 570. Wesselingii socius in edendo Herodota. Im 
600. Ejus judicium de Hesychli Lexic6 dequtf £pi« 
stola ad Eulogium ei praefixa. 1. 643« Anit&adlmrsionesi 
inCallimachum. L 595 sqq, in Xonophomis Memora- 
bilia. L 669 inde frigtis et suspicio inter ipsoin ei 
Emestum. ibid^ 

A. — ^ ^ -— ^ralieqnerae doeet. I. 5634 HaC^ 
aterhusio succedit in cathedra Lugduno-Batava. L 
645 sq. comparatur cum coUega Ruhnkenio. 1. 646«-^ 
653« cum Wesselingio* L €ou ejus obitts* L 700^ 
796 Sq4 



ru VXDEX UTklDSQUE V0LUMINI9/ 

Valbrii 80RANI dictOBi de Jove Mfiico JD^, i 
Vtrrone, illud probante, nemonitur. n. 40$. 

Variae LectioAes in Plotarchom. Vid« Plutarchns ct b 
dices. 

Vellbjus patbrculus t Ruhnkenio edttns. L 
687 sq. 715. emend, L 730« 

Venaticae Ret scriptoret:} eos edere in an?oa hibait 
Rftbnkeniiis. I. 785. 

Venatoria vocabula de verhatb invesdgatione idbibici. 
L 45« de rebns amatoriis. L 56^ 

Vaki. Ratio Vetcrum de ventis, II. 261. 

Versi<mis Latinae officia. I* 3S1. ejus ratio in Edit 
Plutarchi. l. 429 sqq. 

Versus Latinos facere, in tt quibus liceat. II. 4? 
sqq. Ruhnkenii ea de re judicioni L 750 sq. 

Villoisoni literae ad Ruhnkenium de edendo Apol'' 
lonii Lexico. I. 676. sententia de Amyon interpre- 
tatione Plutarchi Gallica. I. 379. Sanctocrucii opus 
dc Mysteriis Veterum edit. II. agg. cam eo compi- 
ratur. II. 230. Ruhnkenii judicium de eo. /. 757. 
ejos obitus et aemoria. II. 74 sqq. 

ViRGiLii versus de supremo Deo.- !!• 403. loca 
e Pythagorae ddctrina expressa. 11« 516, 529, 5401 
de animorum immortaliute magis ut Poeu , quao 
ot Philosophus^ cecink^ IL 649. locus e Tbeocmo 
ductus. I. 634« 

Virtutes genere quatuor. II. 067. 

Virtutis , honestatis , et verae pulcritudinis procreatrii 
Philosophia. I. i^a — 146. 

— — studiom magnopere adjuvatur HistoriaRii» 

. cognitione. I. 190 — * 215. 

▼ita^mors est : e sententisr Heracliti. n. 555^ 



INDEX UTRIUSQUE VOLUMINIS. >a5 

Unitas Dei. Diaputatio de hoc argiiinento* II* 373 «qq. 

Vid. porro Deus. 
Voluntas , quid in interpretando vakat. I/ 446 sqq. 
G« j. V0SSIU8. e|us merita in Historia Liter. I* d5it: 
' error notatur. L 476. 
Vossianus Codex Plutarchi. L 289» 
^T^K^ fx^i^9 {AJCffy* I* 31* 
*Txi Tif aliquantulum. I. 32. 
Vu L c B 1 1 Codez Plutarchi. I. 401« 



w. 



Wagbnahii opus de Historia Patria ^ Professorum 

sqholis obfuit. l. 6iu 
H. WAGNERUS, Bibliothecae Criticae scribendae so« 

cius. L 220« qus obitus. IL 347. 
Mbdbnbachius WAKRBRU3 Amoenitstes Lite« 

rarias Ruhn^enio praeceptori inscribit« I. 673. 
P. L. van WASSENAER, Cattovicenus , Wyt- 

tenbachii discipulus. Ejus memoria. II. 302 sqq. 
Tb watbrus, Amobium et Jabionskii Opascula 

^iturus. I. 703« 
IVbssblingius. L 563. ejus editio Herodoti 

vere palmaria. L 249, 6bo. 11. ii. scholae de His<« 

toria. l. 611 sq. eomparatur cum Valcl^enariQ. L 

601. 

Pr. a. wolpius Homeri editionem Ruhnkenio <le« 

diqat. L 725. ei offertur cathedra Lugduno - 3atava, 

L 706. 

IV o Y D I u s Codd« Harlejanos Plutarghi excerpcre in« 

stituit^ L 290. 

D. WYNPBRSSII Qbitus. IL 2l8« 

Zz 3 IW 



J»$ INDfiX muroSQUE VOLUMDHft 

P. WYTTJBNBACHIUS Epistolan CRdoi 

RubDkeniniD scribit, 1769. I. 662 sq^. Lijdi 
Bauvorum Tenic, 17?^« ibique amHun fist io Ri 

r kenit et ValclBeotfii scbolas veiitictns. iliiL^ I 
stelodamum inigrac, indeque LrUgdumm libflb 
suecessor. 66i. BibliQtbectm Criticam, 177!«« 
bere inatituit, 683. Oderici sccatiicam Didtsi 
censet. 6^5. Ruhnkenii auctoriute in han . 
ieti|ietnr. 686. a Rphnkenio vitac ipsiua im^ 
tit. 701. oblatam Valckenarii ctthedran repa 
7Cft. poatea similiter agit. 726. Ruhnkemi ae 
tantis domi per quatriduum versatur. 787 sqq. 

«^ ~ — — — —-.. Consuetudims 
cum amicis Arostelodamensibus. II. 45—65. 

•^^"^" — ~ — — Ejus Meaphysitt 
159 — 163, I99* 

~ — *— _ ~ — . — sororum defunca 
memoria. If. 343. 

Jp. WYTTENBACHius, Bernensis : qas 

ff- 837 *qq- 



X. 



^ Xknocratbs animam numcrum dirfe, quise 
moveat. II. 600. 

•" "^ — — awctorperperam habeturDltlogii 
chi. II. 599 sq. 

Xenophanes Deum unum esse pronuBciivit 
338. animam rv^fM dixit. II. 54^^ 

Xei^ophon. Ejus in historia conscribenda lis^ 
^"^basi^ seu Expeditione Cyri Minoris ^ se ip 



OL' INDEX UTRIUSQUE VOLUMINIS. 727 



pensse videtur. I, 239 sq. Helknica incboac^ 
i^^geHquisse vidjemr. L 240« 

voPHON sententiam Socratis verius Platoiie tni« 
dic. 11. 199 561. ejus duo tantum sunt loca^ uU 
Socrates diserte de animi immortalltate statuat. lU 
fSfii sqq. ultima Cyropaediae pars , in eaque Ora« 
tio Cyri morientts. II. 569 sq. 
'^ — — Ejus Memorabilia Socr. ab Emesto 
edita, cum Ruhnkenii et Valckenarii animadversioni* 
1>U8. L 569 sq. 

^- — — laud. U 24, a(S, S^t 57» 475- «^q^lv 
et emend. I. 39. ' 

ilpmLiNus Plutarchi sententiam de Julii Caesaris 
nece refert. I. 336. 

JQvh. xYLANDRi Opera in Plutarcho praestita. I» 
381 sqq. Versio Latina Moralium Plutarch. ibid. 381 
sq. Annotationes et Emendationes in Plutarch. 382 
sq. Pluurchi Moralia, Graece edita. 384 sqq. mors» 
doctrina, res angustae, 387 sq. Interpreutio et No» 
tae additae Bdit. Plutarch. Graeco • Latinis. 398« 
Editio singularis libelli de Legendis PoStis. 43 u 




2eno cittibus, Stolcus: qus sentenda de ani^ 

mae ortu. II. 621. 
Zeno eleatbs primus dialogos scripsiste perhibe» 

fur. IL l8. 
^- — — — — Ejus et melissi de Nttuii DiFi 

vina sententia. II. 388. 
«p- -<* «w — — quid de anima senserit. IL 545. 

^2 4 Zbvi 



7at INDEX UTRIUSQUB VOLUMINIS. 

■ 

Zbuxis. I. 633. 

Z0NARA8 in Chronico vitu Plataiclu frequeBter ( 

' 8cribit. L 337. 

ZosiMus. L 3'? 



Q 



;i.DDENDA BT EMENDANDA 



IN Vol. I. 



Pag. 



66i 

135» 
»5'» 
255» 



— Themliti 

— P. III. 

-> Literaram 

— faciet. Crriga» 



258» 
a88, 

303, 
304» 
3*0» 



la, vers. 8. Ifi* 

3«^, — 25. ThemUth. 

■^ . 9. UxeuHK 

— 2. T. III. 

I 

— 27. Literam 

— i8. faciat 
tur idem vitium in Praef. Selut. ex Ed. %. p. xxvill* 
ys. i8« 9 unde in haec Opuscula fluxit. 

Pag. 155^ vers. 24. adjiciemus /^f^ abjiciemus • 

— 9. scholis — scholas 

— 19. J. P. MATTHAEI ^ C. P. MATTHAEf, 
•— Ult. iliiUiV — r i]li7€¥ 

— »7. ^TiKTiirQtt — '£T/Jcr)fr^ 
— * a. Scriptoribus laudatis addatur ex 

Bibl. Cr. P. XII. p. 223 : 

DAMOPHILUS, ex Plutarcho mulu retulit : ut 
tpparet ex Juliano in Misopogono p. 358: Euagrio 
Hist. Eccles. VL i. Videatur et Suidas in voae: et 
Jonsius De Scrlptor. Hist. Philos« Ifl. ii. i. 
Pag. 322, vers. 5. ab lege ad. 

•^ 3^5» — •*• Supplendufh ex Bibl. Cr. P. XII. 
p. 224: 

EUAGRtUS, Hist. Eccles. VL i. Plutarchadi 
tx Damophilo ciuns : de quo modo diximus ad saecuU 
lll. initium. 

Pag. 336, Vers. 25. jtppuleo legc Appulejo 

~ 341 , — 18. Peuarchamannis ~ Petrarchaoi 

annis 

Paj. 



7S0 ADDeNDA it EMENDANDA m Vdl. t 

^S* S45f vm* 17* respiceins lege Tespident 

— 450, — 9. nQn — nos 

•- 469, — 3. setur — ▼ersetur 

— 554, — 17. pcnetus — penitus 

— 565^ •— 3- progessuum — progiessuuni 
•- 567» — ^S- quo — . qui 

•" 57^ > ~ 6* (?^^ ~ ^^^^ 

•- 589 j — »2. Proviciam *- ProvlDcitm 
<^ (io3 5 — - a. faoc det eique^ obsequatDr. U%e hoe 

det, eique obsequatur* 

:*-. 640, — 24. Aristidls/f^tf Herniogenis]^./yn> 

pag. 794. 

^ 645 9 in nat. in hoc libro prodidij infra peg 715. 
» 696, //» i»o/. In Elogio p. 65.2 cf. supra^ horm 

Opusc. pag. 452. 
*— 707 , vers* 15. Hominis legc Homincs 
* •- 720, — 25. ab — ad 

•— 748 5 — £6. in Aniroadversionum PlDtarehci* 
rum praefatione] supra^ horum Opusc. p. 454, 



ADDENDA et EMENDANDA 

1 N Voi. n. 

Pag. 45» vers. 2.7. adbud kge adhuc 
i^ 5^5 ■*• 20. Deleatur alterutrum isu. 
•- 585 — 5* in otio literato] Addiiit F. d 
Bibl. Cr. P* XI. p. 178 : ad hoc otium novissime ac 
cessit negotium publicum^ optimo viro in senitQii 
civitatis Leidensis allecto. 
Pag* ($0, vers. jo* indiseemiam iege ia discesdoB 

f4> 



ADDENDA kT EMENDANDA Hv VdL O: 7%1 



PAg. 92 f vers. 16. fym lcge fyii 
mm 149, — l6. tliud «— aliquid 
ii. i^, .. 3. Tiresias] egendum Achilles; re^ 
fertur ad Odps. At 488. monente ipso ft^ystessbai^ 
ehio. B. Cr. P. XII. p. 224« 
Pag. 153 5 ver». 15. affiuere hge afflaere 
— 1659 — 5« in Disputatione de Unicate Dd 
p. 6}, ] infra , A(?r/://79 Opusc. p. 445. 



— 173» — 

— 175» — 

— 192, — 

— aii, — 

— ai4, — 



22. simiter 
27. tb 

6. Tiritatis 

3. vole 
ult. quideni 

6. Saxi 



-^ similiter 
— ad 
-^ veritiitis 
» volo 

~ ejusdem 



— Saxii 

— — — 7. superiore parte] XI. p. 1^4 sq« 

^ 226 f — 5. Partc Undccima] p. ijq. 

— 263, — 25. Capite V , de Platone , p. XXXVI] 
supruj horum Opusc. p. 119. 

Pag. 268 , vers. 20. habit lege habet 

— 359f ^ 16. accebat — accedebat 

— 380» — 18. TctwriiriTVKTstB lege %hta riruittsss. 



387 » 

398 1 
422, 

4^5» 
426, 

4289 

458, 

463» 

475» 
508, 

554» 



— 10. li 

— nlt. lUxq 

— 7- Quid 

— 16. <pn9t9 

-^ 6. Atquc 

— 22« K^vtho^ 

— 26. res 



— Quod 

— Atqui 

— KiiKiho^ 



— re 

17. discemibinnm — indiscemibiliam 
22. existensiae — existentia 
I. «ry«i — it^as 



f Sa ADDENDA »T EMENDANDA m Vcl IL 

^*S* 5649 v^n- ^* )t ^^^ ^* 

-* 570» — 4. cWf — tfi/SI ' 

— Sfi. SBCT. V. De P/atonc.J Sectionem hnfc 
4ditUfii Phaedofds Piatonici ( supra , horum Opusc, f. 
96 — 127.) iia adjecit V. Cl. ut eam corrigtret jff*. 
inde et locupleSaret : quod ipse testatus est supra^ f. 
263 , et disertius exposuit in censura Phacdonis , PU^ 
lom. L. IIL pm 44 sq. 

Ptg. 6oa , vers. rj. faanc Itge hiad 

— 603, — 8. propit — prodit 

— 607 , — 19. passio. — passio.*' 

— 6a6, — 23. et fi- -^ et finem 

— 630, — ft8. fiop^ipm .— fiof^pt^ 



Reliqiiis mlnoris mofflenti mendis ignoscat ben^rvy 
lus Lector. 



o 



'" f / 



ji 



fl% ADDENDA bt EMEND.iNDA m VoL IL 
^^S* 564 9 vers. ft. 3t lege h^ 

— 5^1. SECT. V. JD^ Platonc.'^ Sectionem ho 
4ditUni Phaedords Platonici (^supra^ horum Opusc, \ 
96 — 1 27. ) ita adjecit V. Cl. ut eam corrigcret su, 
indc et locupletartt : quod ipsd tcsfatus est supra^ } 
aflS , ei disertius exposuit in ccruura Phacdofds , Pk 
hm. L. III. p. 44 sq. 

Ptg. 602 , vers. 27. htnc kgc haiid 

— 603, — 8« propit — prodit 

— 607 , — 19. passio. — passio.** 
•— 6a6 , — »3. tf^ jf" — et finem 
•— 630, — ft8. fiopfiifim ~ fiopfiip^ 

m 

Reliquis mlnoris momenti * mendis ignoscat benevo 
lu8 Lector. 



o 



ji 



1 



takvQ from the Bpildii