Full text of "Patrologiae cursus completus: sive biblioteca universalis,integra uniformis ..."

This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project
to make the world's books discoverable online.

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the
publisher to a library and finally to you.

Usage guidelines

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.

We also ask that you:

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for
personal, non-commercial purposes.

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the
use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.

About Google Book Search

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web

at |http : //books . qooqle . com/

c s^o.i

HARVARD COLLEGE
LIBRARY

FBOM THE BEQUBST OF

JAMES WALKER

(CIms of 1814)
FreaideiU ofHarvard CoUege

•4

PATROLOGIiE

CURSUS COMPLETUS

8IYB

BIBLIOTBECA DNIVERSALIS, INTEGRA, DNIFORHIS, COMMODA, GECONOMIGA^

DMNIDM SS. PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICORUtf

AB >EVO APOSTOLICO AD INNOCENTII m TEMPORA

flordbruht;
RECUSIO CHR0N0L061CA

OIINIVM QUifi EXSTITERE MONDMENTORUM CATllOLlGiE TRADITIONIS PER DUODECIM PRIORA

ECCLESLE SiECULA,

IDXTA EDIT10NB8 ACCUKATISSIIIAS , INTER 8B COHQnB N0NNULL18 COmCIBUS MANVSCIiirTIB C0LLATA8,

PERQUAII DILIGENTER CA8T1GATA *,

D188ERTAT10N1BII8, COM MENTAHIIS LECT10NWU8QUE TAR1ANTIBU8 CONTINBNTER ILLUBTBJ^TA *,

OWNIBU8 0PEBIB08 P08T AIIPL188IMA8 EDITI0NE8 QUA TBIBUS NOVISSIMM 8iBCULI8 DEBENTUB AB80LUTA8

DETECTIS, AVCTA;
1ND1CIBU8 PABTICULABIBUS ANALTT1CI8, 8INGUL08 SIYB T0M06, 8nrB AUCT0BB8 ALICUJU8 MOMBNTI

SUBSEQUENT1BU8, DONATA ;

CArlTDLM INTBA IPSUM TEXTUM BITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULIS SINGVLABUMPA61NABUM MAB6IHBM 8UPBBI0BBM

DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATEBIAM SIGNIFICANTIBUS, ADOBNATA ;

OPBBIBUS CUM DUBIIS TUM AP0CBYPHI8, ALIQUA VEBO AUCTOBITATE IN OBDINB AD TBIDITIONEM

ECCLESIASTICAM P0LLENTIBU8, AMPLIFICATA;

DU0BU8 INDICIBUS GENEBALIBIIS LOCUPLETATA : ALTEBO 8C1LICET RERUM, QUO CONSULTO, QUIDQUIB

UNUSQUISQUE PATBUH IN QUODLIBET THEHA SCBIPSEBIT UNO INTUITU CONSPICIATUB ; ALTBBO

SCKiPT.UUiE SACRiE, ex quo lectobi cohperibe sit obtiuh quinam patbes

ET IN quibus operuh suoruh locis singulos singuloruh librobuh

scriptur^ textus cohhentati sint.

bditio accuratiss1ha , c^terisque ohnibus facile anteponenda , sl perpendantub : charactebum nitiditab

chabtib qualitas, integritas textus, perfecth) correctionis , operuh recusoruh tuh vabieta8

tuh nuherus , forha voluhinuh perquah cohhoda sibique in toto opebis decursu constantbb

8ih1lis, pretii exiguitas, pr£8ebt1hque ista collectio, una, hethodica et chronologica,

8EXCENT0RUH FBA6HENT0BUH OPUSCULORUHQUB HACTENUS HIC ILLIC SPaBSOBUM,

PBIMUM AUTEH IN NOSTBA BIDLIOTDECA, EX OPEBIBUS AD 0HNE8 ATATES,

L0C08, LINGUAS FOBHASQUE PERTINENTIBUS , COADUNATOBUH.

SERIES PRIMA,

IN Wk PRODBUNT PATRES, DOCtORES SCRIPTORESQUE ECCLESliK LATIMil
A TERTULLIAJSO AD GAEGOKIUH MAGMUM.

S(cctttranf< %^^. WliQnt,

BIBIilOTHXGJB GIiBBI UMIVXBSJB,

81VB
CUR8DUII GOMPLBTORUM IN 8IN6DL08 SClBNTIJt BCGLB8IASTICA BAlfOS BDITOIIB

PATROLOGU BINA EDITIONE TYPIS MANDATA EST, ALIA NEMPB LATINA, ALIA GRJIGO-LATINA . —

YENEUNT MILLB FRANCIS DUGENTA YOLUMINA EDlTIONIS LATINiB ; OGTINGENTIS ET

MILLB TREGENTA GRiBCO-LATINiE. — MERE LATINA UNIVERSOS AUGTORES TUM OGGIDENTALES, TUM^

ORIENTALBS EQUIDEM AMPLEGTITUR ; HI AUTEM, IN EA, 90LA YERSIONB LATINA DONANTUR.

PATROLOGIiE TOMUS XXIL

S. HIERONYMI tomus primus.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD EDITOREM, ^,.«.„

IN VIADiCTA ffAMBOISE, PROPE PORTAM LUTETliE PARISIORUM VOLGODEiVFE/^NOMINATAM,

SEU PETIT-MONTROUGE.
184^5

^ fSO* •

\ .:

SANCn EUSEBII

HIERONYMI

8TBID0NENSIS PRESBTTERI

/•

OPERA OMNIA

FOST HOIffACBORUM ORDIHIS 8. BBIfBDICTI B CORORROATIONB 8. MIURI

SBD POTtSSIHUM JOAWNIs TMm A R^lT^ABf JEI HUJU8 0RDINI8 RBCBN8I0NBM,

I>B1fU0 AD MANUSGRIPTOS^lOMANOS, AMBROSIANOS i TBRONBN8B8 BT MULT08 ALI08 »

NBG NON AD OMNES EDITIONBS 6ALLICANA8 BT EXTBRA8 GA8TI6ATA »

PLURIMIS ANTBA OMNINO INEDITIS M0NUMBNTI8,

ALII8QUB 8« D0CT0R1S LUCUBRATI0NIBU8 8B0RSIM TANTUM TULOATIS AUCTA,

INNUMBRI8 NOTlSi OBSERYATIONBBUS , C0RRBCTI0NIBU8 ILLU8TBATA

VALLARSn ET^n&FFJEn

VERONA FRESBTTEr6rI}M|

OPERAM NAVANTIBUS AUIS IN EADEM GIYITATE LITTERATIS VIRIS.

EDITIO PARISIORDM NOVISSDIA

WLJL 8BGUNDA AB irSIS YBRONBNSIBUS BDITORIBUS CURI8 P08TBRIORIBU8 ITA RBG06NITA ,

▲TQUB BX RECiEMTlIUS DE7lEC|7l].S SIG DITATA

UT PRJBSBNS BDITIO, AMPLITUDINB SOLA, CJSTERIS 0MISSI8 BMENDATlONIBUSt

PRJBGBDENTES OMNES BDITIONBS, BTIAM BBNBDIGTINAS »

tertia parte seu triente materialiter mperet,

ACCURANTE J.-P. MIGNE, .

BlBLIOTHEOiE GLEBI VNiyEBSflS,

SIVK
GfJRSDUM GOMPLBTORUU IN SINGULOS SGIENTIiE ECGLB8IA8T1GB RAM08 BDITOHV.

LJ">a O cJ i

TOMUS PRIMUS.

1i ■ I Q > I I ■
YBNEUNT 9 yOLUMINA 60 FRANGIS 6ALLIGIS.

EXCUDERATUR ET VENIT APUD EDITOREM,
m mk DICTA VAMBOISE, PROPE PORTAM LUTETIifi PARISIORUM YULGO D^tfPER NOMINATAM,

SEU PfiTIT-MONTROUGB,
1845

ELENCHUS RERUM

QUiEIN HOC VOLDMlNE CONTINENTUR-

Epistola yallarsii Clemeiili XII Pontiflci sunmio pag$ V-VI

Prafatio gencraiis in tres partes di?isa. ^I-LIV

Prffifalio altcra. LIII-XCII

Vita S. Ilieronymi. col. 5-169

Vita alia S. Hieronymi auctore incerto. 175-289

Epistolse S Hieronymi in quatuor classes divis» secundum ordincm j .<-

temporum M5-118a&

Qninta classis complectens sex epistolaSi tres tempore, tres auctore

spurias. 119M22i

Nola) Joannis Hartianoi. 1225 1226

Kk (ypis MIGNK, au Petit-Moolrouge.

SAHcnssnio DomNO nostro
CLEMENTI XII,

PONTIFIGI OPTIMO MAXIMO.

SANGTISSniB PaTEE,

Quam plane singulari existimatione ae felici, dum vixit, fortuna afmd eanetissimos deees--
sores tuos romanos pontifices usus est maximus iste ecclesiarum magister HiBaomrMUS , tam
prosperam apud te hodie sortem habenteximii Hus ingenii fcetus, scriptiones istcB,per quas
Tuo ille amplissimo nomini ^ommendatus quoaammodo reviviscit , et conspectus nominum
alacrius subit. Cum enim Romw , quce cathohccB religionis sedes est, Christi vestem ( Ep. xv )
adolescens ac pene puer induisset , a Damaso deinde pontifice longe sanctissimo amorem tan-
tum inivit et gratiam, ut in Chartis Ecclesiasticis (Ep, cxxiii) adjutor ab illo adscitus, ipsius
quoque nomine, Orientis, atque Occidentis synodicis Consultationibas responderet. I\$m
romanos Ecclesice opinionem ita promeruit, atque animum devinxit sibi, ut Damaso ad superos
evocalo, sumino ipse sacerdotio dignus haberetur (Ep. xlv) consentiente in ejus latides Urbe
universa. Quod ilie maximum interhomines decusac dignitatem eremi silentio el latebris post^
habere si maluit, eorum tamen qui deinceps obtinuerunt , utcumque latens fugere existima-
iionem, aut carere obsequio non potuit; (Lib. ii et iii, contr. Ruffin. Ep. cxxvii et cxxx)
AnastcLsii autem, cujus soepe laudes prosequilur, benevolentiam usqt^e adeo commodam exper-
tus estj ut eo per amicos tantummodo deferentCy (Ep. xcv et xcvii) oriaeniance causce pa~
troni, sui nempe hostes , damnati sint. (Ep. cxxxv, cxxxvi et cxxxvii) Prcetereo Innocenlii
prolixissimam cuiversus eum voluntatem, datas utrinque amicissimas litteras, receptum contra
factiosos homines patrocinio, quem ille incoleret Betfdeemi locum, fugatcts inde summa aucto-
ritate violentas manus, denique prolata ad usque terrarum fines prceconia : quce sane fuerunt
ejusmodif (Ep. ad Innoc, \) ut synodi milevitancB patres , datis S. pontifici litteris^ unum
nominarent honoris causa fiiium Innocentii Hieronymum ; Gelcuiiu vero , cum ille non ita
vridemad ecelos evolasset, in romano concUio proclamarit orbi universo , Illa sentimus , qu»
oeatum Hieronymum sentire cognoscimus. (Decr. c. iii) Jam vero quaie tuum est, Bbatissimb
Patbr , hieronymiani nominis studium , qm decessores tuos , si recte mentem interprelor,
non tam cemularis, quam superas f Istud ntmirum, quod eximia ejus animi monimenta, quo-^
rum dtiquando virtute christiana res stetit , novo cultu exornata in publicum ut ederentur,
causa exstitisti nescio an dicam omnium maxima. Rei memoriam nUhi quidem jucundissimce ,
Rteronymo autem gloriosce nunc repeto , Beatissime Pater , quando sub tui pontificatus
initia, cui divinitus muneri datus es, Romajamjam profecturum me, ut comparatxs ibi e vati-^
cana prcesertim bibliotheca subsidiis, in patria commodius, huic quam parabam editiohi
manum admoverem, tuisque pedibus advolutum apostolica benedictione prosequereris , ea
clementia hortatus es ad taborem exantlandum , ut etiam nidlam volueris maturandi operis
rationem a me prcetermitti. Vere autem dixero, non quo fecisse me putem cUiquid imperiis tuis
dignum, sed ut benignitati Tuoe totum referam, sicubi res nonnihtl e sententia successisse vi-
deatur : quod in arduo facinore pertentando, tui recordatione auspicii excitatus, si quidposse
viderer mihi , fuerim erecto animo periclitatus. Quanquam profecto , utcumque ad hcec ani-
mum non adjecissem, Pater beatissimb , aliud est patrocinti genus , quod Hieronymianis /u-
cubrationibus impertiris , meque in illis exornandis prcesidio recreet. Dico sanctissimam vitce
consuetudineln ac disciplinam, qua, summo quodam ac prcesenti suffragio, quce Hieronymus
ad elidendas vitiorum stirpes , animosque ad virtutem arrigendos prcecepta aat , ita fide esse
jubes, ut operosa imposterum nemini videri possint, quorum in te tm^iginem transfers numeris
omnibus ahsolutissimam. Nam cum ad scientice ac ptetatis (duo sacerdotum arma) rationem
spectet quidquid abs Hieronymo tractatum est, te, maximb glemens, finxit ipsa nalura ad
omplificandam sapientice gloriam , bonarumque artium fines , deferendos virtuti honores et
pramtia : maxime vero ad rerum gerendarum prudentiam, gravitatem, justitiam, cxterasque
dignas virtutes sacrorum principe. Tuo consilio dudum imminuta sacrarum legum majestas
in pristinam dignitatem ac splendorem restituilur , redduntur ordini suo singulce ecclesice
partes, quce antea vel collapsx erant, vel labefactce , temporum molliuntur difficultates : tua-
que vel tn componendis j^ravissimis dissidiis summa inffenii dexteritas, vel in gerendis chris^
tiance reipublicce negotits par magnitudo animi summce potestatis amplitudini in omnium ore
versantur. Quod si de cultu pietatis sermonem conferam , hcec porro nobitissimce Corsinice tuce
gentis pcne singularis est dignitas, pietatis latAde ut excellat : quce prceclarissimisjamdiu olim
exempfis conspicua, exinde ab Andrea ilto, aui ccetos imptet divorum honoribus , prcesentibtu
studtis amplissimi tui ex fratre nepotis ^erii eminentissimi cardinaiis cumtUatissinte de^
S. HiBRORYMi 1. iPremiire,^

VU WUBPATIO. tlil

coraiur. S$d qwB iui, Sanctissiub PATBRt in hac laude sunt propria, dicendi vim omnem,
nedum ejpomandi fadle superamt, imignia operu» nunqmam inimriiuri» monimentis comt-
gnanda : in obeunais summi pontificatus offlctis eaeperrectue religiosi anttm vigor, in tuble"
vandis egenorum angustiis exprompta liberalitas , in sacris cedibus reparandis , maocime vero
ex integro erigendis magnificentia , egregium cunctis benefaciendi propositum , benevolentia^
humanttas, cequitas, coiHraqme hu^uscemodi laudes propemodum infinita: , quas in hisce magni
Hieronymi lucubrationibus , si a longe gravissimis rerum christianarum curis , ad illas a/t-
qiMndo convertas oculos , quodam velut in speculo necesse habeas intueri. Atque eo quidem
fine, qudntum ingenii tenuttoi dedit • magnopere sum adnistss , ut nativa facie tuo se ipse
sisteretthrono Hierongmus, et qwB adeo temporum vitio manabant ulcera, vel cicatrice, vel
splenio contexi ; quce mtUta deerant nobilissimo corpori membra , aut disjecta pridem collegi ,
aut in lapsum jam prona ultimum , fortuntB injuriis prceripui. Tu vero , Beatissimb Pater ,
quando probe intellxais, nonjam divina ipsa monimenta , auce et sponte complecteris , et sus-
picis imitatione, sea quam ego in illis expoliendis impenai operam, tuo proprie nomini ac
patrocinio commendari; hanc ipsam, si quid auguror^ benigno animo excipies : ac mihi stu^
diisque meis, quam sperare ex benignitate tua licet, opem, promerente Hieronymo, non denar-
galns. Sic vovet apostoUcaim benedictionem supplex efflagitans ,

Sangtitatis Tvm , hnmillimt$s et obseqtsentisskntu servt$s ae fUitu,

DoMiNiGus Yallarsius P. y.

GENERALIS.

1. Hieronymi operum prcestantia. — Maximiis ecclesianim magister Hieronymns, si yitn
disciplinam, yirtulum ex.empla, rerumquc gestarum ^loriam inspicias, totumlong^ lateque
sai admiratione et cuitu terrarum orbem implevit : si decus eruuitionis, et lauitem, divini-
qne propemodum ingenii monimenta, nullus ferme est inter Ecdesi» latin^ patres,qui
tantam de se quantam ille sapientiae famam reliquerit apud posteros. Exinde a quarto
Ghrisli sa^cuio, quo medium prseterlabente , figere stilum ccepit, suisque animi foBtibus jndi-
cia hominum subiit, ad hanc usque setatem post fere quindecim ssculorum decursus, pri-
mus adeo in exponendis Scripturis est habitus, ut nemo tamen in cssteris qu» ad illas per-
tinent disciplinis ( pertinent yero illustriores onines ) , ejus priestantiam superaverit , pauci
iKimodum attigerint. Neque enim, quod c»teris ferme usuvenit, unius ille gentis eruditione
contentas, illam modo colait, in quam primum incubuisset; sed post latinam in studiis lit-
teraram indostriam, quidquid bonaram artium docuit mater Gr®cia, quidquid Hebrseorum,
aliaramqae ex Oriente geotiam velustissimaram linguis est proditum : inque his omnibus
non sacra modo, sed etiam humana dogmata studiose assecutus , seraper conjunxit, et mo-
nimentis amplissimis exornavit. Sunt adeo in omnium iibris, qui deinceps sacris prsecipue
litteris inclaraerant, de iliius eximia eruditione testimonia tam luculenta atque insignia, at
priBclariora haad faciie de alio quopiam invenias, tot vero ac propemodum innumera, ut ne-
minem fuisse existimem unoquoif ue ssculo, qui laudem scienti» aliquam obtinuerit, et Hie-
ronymiani nominis splendore sibi famum non aucuparit. Quorum ego singulas auctoritates
percensere si velim, modum non teneam, et fruslra sim : contra si aggrediar ipse soiertissi-
mam auctorem, post tanti nominis viros, studiosis lectoribus commeudare, nimium mihi
fortasse videar tribaere, Ecauis enim tandem est, qui illum vel ad sublimia impetu quo-
dam se attoUentera persequi mentis acie, vel in profunda penetrantem mysteria animo
comprehendere, tanta jagiter disciplinarum varietate cicumfluentem explicare, denique ser-
monis dignitate atque elegantia pene singulari excuLtissimum reprsesentare sc posse putet?

2. Novce editionis necessitas.^Sed neque istud propositum mihi est, hancque rem tan-
tum attigi in spedem, ut ad ea quie diccnda sunt, viam munirem. Si enim quauto Scriptoris
aiicujus opera veldoctrinie merito, vei nominis ceiebritatc pluribus anteceilunt, tanto ma-
jori sludio continuo est enitendum , ul quam perfectissime per hominum conatus licet, in
lucem prodeant, nemo profecto sit eruditionis homo cupidus, qui hanc in primis magno Hie-
ronymo impendi operam oportere aequo animo non faleatur. Sit igitur dc S. Doctore, deque
ecclesiasticispracipae studiis bene meritus, qui ejus opera tametsi haud fortassis male prius
expolita incadl reddiderit. Quod si aliter illase habeant, et vel temporum vitio, vel eorum,
cieteroqai doctoram hominam calpa , qui in iilis evulgandis , sive etiam exponendls prima
feceront ▼efttigia» siye, at opinor, utroramqaei ab ea perfectioae plarimumaistenty qacapar

11 ttiMrkm. I

est illis, ne finctns lecta debitns intercipiatQr : jam non parum ntilem tnlisse laboris fru-
cium ilie putandus sit, qui ad DOYam ex integro editionem exornandam vires omnes contu-
]erit, sed rera priestilisse quse in usus cedat utiiitatemque litteratorum, maxime necessariam
Age yero editiones ad id usque temporis elaboratas inyenustas essejpassim et mancas, fa-
cile quisquis inteliiget, qui non piane oscitantem animum adjiciat. Cum sit enim utiie im-
primis et commodumi scripta penes se habere omnia simui collecta, quo ab uno eodemque
auctore profecta sunt, muita e contrario in hieronymianis desiderantur, eaque omnium
fere prffistanlissima, qu» ex aliis iisque diversi instituti libris repetere non sine eravi tem-
pons jactura, et comparare non sine magnis impensis necesse sit. Nihii dico de aliquot ine-
ditis antea« quorum ab erasmiana collectione ad hanc usque diem nulla penitas accessere :
sive quod illa in bibliothecis , in quibus maximorei ecclesiasticin et litterarum impendio la-
tebant, non satis anxie fuerint conquisita, sive quod effugerint diliffentiam. Enimvero ipsa
qu® saepius recusa sunt, ac studiosornm teruntur manibus, labes deformant quamplurim» :
ialsffique lecUones, ac menda qua veterum amanuensium, qua recentium criticorum^occur-
runt, quiB legentium profectui, quanto impedimento sint, ii probe norunt qui in ejusmodi
stadiis versantur. Ad hiec loci plerique difficiliores tenebris usque hodie obsidentur, piures-
que alii lectorem in transversum rapiunt, maxime cum fuerint , sintque adeo postrema hac
»tate homines haud illitterati, qui errores Hieron^rmo, quos ipse minime omnium admisit ,
audeant impingere, et nondum purgata culpa, imo saliiata calumnia , doctorum vuigo
fortasse imponat.

3. Quibw de causis navam editianem aggrediamur. — Hiecego, ne quis me existimet,
incommoda repiicare ea causa , ut doctissimis viris , qoi in recognoscendis Hieronymi
scriptis desudarunt, laadem imminuam, cum ante hos ferme septem annos admodnm ado-
lescens eorum lectioni totus incumberem, meo ipse periculo sum expertus. S«pe etiam cum
doetis viris* qui in hac ipsa urbe sunt magna mecum studioram societate conjuncti, verba
faciens, quo pacto loci haud sane pauci restitui possent, defectusqne suppleri, ut illis qui-
dem videbatur, non infeiiciter indicavi. Hinc vero novam editionem ut aggrederer, et quse
adiliam apus essent conferrem , adhortatiantur : maxime cum deprehendissent, passim in
Italie bibliothecis desiderari exemplaria eorum operum, qu® post Parisiensem PP. Bene-
dictinoram editionem per ferme annos quadraginta nnilibi recusa snnt; nec illa tamen ut
absque examine ac studio describereatur, qu» sordida tjpo^rapborum aliqnot ignavia
est, sustinerent. Tergiversanti autem mihi, causasque nectenti ex causis, hoc ul ue face-
rem, occurrit iilustrissimus Veronensis ecciesiiB archipresbjrter Joanues Franciscus Mu*
sellius, qui ad reliquas iaudes eximiam ad promovendas litteras, atque adversum litteratos
favorem ac benignitatem adjungit, tamque utiie propositum in nihilum resolvi minime pas-
sus, quidquid necesse esset, quaconsilio, qua opibus, qoa iibris, qua auctoritate, prestito-
rum se ultro poiiicitus , coepit continuo exhibere. Jussit ilie mihi , et qua est humanitate
vehementer etiam adhortatus est, in me curam omnem novn editionis adornandie ut sus-
ciperem, tum ii, quorum intererat Hieronymum spleiidido omatu prodire , vel quos aiiquik
rerum mearom cura tangebat , ne demandatam provinciam respuerem , mihi magnopere
auctores erant. Horum itaque hortatibus incitatus, maxime vero spe iilectus priesidii, ex
quo futurum confiderem, ut non exiguum ad Ecclesiam bonasque litterts emoiumentum,
ad S. Patris vero doctrinam lux atque ornatus posset acced^e, tantum onus, non meis certe
par humeris, subire tamen alacri animo non dubitavi. Enimvero pro viriii studiosorum pro-
fectui occurrere est animus, quibus si opeila hac nostra aliquid prodesse potuimus, iiben-
tissime devovimus; sin minus , doctiorum hominum ingenia, ot meiiora conferant excita-
vierimus.

k. Hujusce prcBfationis pars triolex. — Jam vero antequam dico, quid iiiud iaboris sit,
quod mihi 4n nac Sparta exomanoa proposui, quedam enacleatius dicenda sont de antiqui-
tis colieetionibus tum iis quiein Mss. asservantur, tum aiiis multo insignioribus ^ qu» post
tvpograpliicam artem prodierant : notandomque pauets quid ante nos alii pr»stiterint. Ipsa
deindeexplicanda indoies Hieronymianomm operum, eorumquedeiibanda notitia, quiereap-
se interGiderant : deque aliis pluribus agendum paolo fusius, qaie communi quidem judicio
putantor eamdem subiisse fortunam , minime vero nobis videntur fuisse elucubrata. Hinc
enim pius fortasse iucis accedet atque utilitatis editioni nostr», <{uietotum quidquid Hiero-
nymianom est, expendat etcomplectatur. Denique quibos nos simus auxiliis usi, quo pro-
posHOf qoo ordine, quave metiiodo in textn acnotis profecerimos , breviter exponendum.
PARS PRIMA — /n qua de Mss. deque editis colleetionibus agitur singillatim.

5. Manuscriptm Operum Hieronym. toileetiones. — Id ferme esl Hieroaymianis scriptioni'
bus pecoHare , at com avidissime exciperentur, essent studiosi homines eo ipso tempore
quo scribebantor, inscio auctore curarent sedoio, pubiicam in iucem ut ederentur. Episto^
la in nostra recensione XLVOI. ad Pammachium, qoam pro suis contra Jovinianum libris
S. Doctor inscripsit, hane soorom ipse operum ceiebritatem in vulgu^ dum partim amico-
rumstodiis, pariim mmulorom invidi» tribuit, iucolentissime contestatur: Nonsum, in-
^u\i^timtmfelieitatis,quant<Bpleri^ekujm temporis iraetatores, ut nugas meas, quando volue-
rim emendarepossim.Statimut aliquid scripsero, aut amatores mei, aut invidi dtverso,quidem
studxo, sed pari certamine in vulgus nostra dissefninant. Eodem alibi sensu, qui nec raro oc-
eurit, vel probat soa qo» scripserat, publici jaris ut fierent, vei (Quintiliani phrasis etverha
Prowm. la. I) tetnerano editionis honore doiet volgaU. Vide in hanc rem epistoiam ad Desi-

XI PRiiilFATfO. XII

deriam ia hac editione XLVII. Sed illa i^ra reliqais notissima eaqae nirsam copiosior rc-

censio est, qaam Lucinii boetici notariis ipse permisit. Opusctda mea^ inqait, cidem Lucinio

rescribensEpist. LXXI, n. 5, quoenonsuimerito, sed bonitate tua, desiderarete dicis, ad

describendumhominibus tuis dedi, et descripta vidi inchartaceis codicibus, ae frequenter admo-

nui, ut conferrent diligentius , et emendarent. Ego enim tanta voluminaprce frequentia com^

meantium et peregrinorum turbis relegere haud potui, Hinc porro suppetunt hodienum Mss.

codices, qui ad Hieronymi aetatem proxime accedant, sibcuIo nempe scxto, vel ineunti septi^

mo adscribendi, cujus antiquitatis duo certe in Veronensi bibliolheca asseryantur , qui ejus-

4em,utitadicam, instituti opuscula complectuntur ^o studio atque ordine , rerumque, ac

lectionum delecta, quem snperare in hac lilterarum luce neoterici ediloris diligentia vixpos-

sit. Interdum etiamejus, qui in iUis recognoscendis industriam suam probaverat, calligra-

phi aut stadiosi inscriptionem invenimus, pr»cipue ex monachorum c(Btu,quorum hoc fcr-

me erat institutum , sanctonim patrum libros describere, eorumque editiones concinnare.

Unam e multis, eamque omnium qu» occnrrerint antiquissimam lubet exhibere. Est iila

Ursicini cujusdam nostr» hajus Yeronensis ecclesi» lectoris, quam ille parvo codici ex

Hieronymianis lucubrationibus S. Pauli primi eremitse vitam continenti, cum consulari

etiam epocha apposuit, quie annum designat quingentesimum decimum septimum. Nondum

scilicet centum exacti anni erant a S. Doctoris morle, nec scio equidem, si aliam quempiam

tantie vetustatis alicubi gentiam sit invenire. Hujusmodi autem est nota, quam nt erudili

sfficuli ingenio obsequar, prout illa se habet religiosissime reprsBsento. PER. SCRIBTVS.

CODIX IffiC SVB DIE KAL. AVG. AGAPITO VCC INDI DECIMiE PER VRSICINUM LECT.

ECCLESLE VERONENSIS. Porro ex his qui in colligendis atque cmendandis Hieronymi

sciriptis bene pr« caleris meruerunt,primas obtinet Cassiodorus , qui singula facUe recogno-

vit, inque armariis reposuit diiigentissime. Nil ferme aliud ioquitur totus iile de institutione

divinarum litterarum liber, quem veluti ad instruendam patrum bibliothecam composuit. Se-

quiori ffivo plurimamanobis gratiam inierunt Hieronymocentones muLti, ac prflecipne Raba-

nus Maurus, qai integros ejus libros totidem yerbis descripsit, eaque industria meliorem,

siepe lectionem servavit. Deinceps ut alia pr»teream studiosorum exempla, insigne iilud est

sub XI siBculi finem Guigonis niajoris Carthusi» prioris V, quod ipse epist. ad FratresDur-

honenses narrat : Epistolas, inqnit, B Hieronymi, quot^uot potuimus undecumque qucesitasj

etpro concessa a Deo facultate , mendaciis expurgata^ %n unum grande volumen redegimus.

Aoscidimus autem ab eis quasdam, quas vel ex aliorum doctorum scriptis, vel ex stili, senten-

tiarumque distantia , titulo tantivtri compermus indignas. Quam ipse epistolam, ne sine

rationabili cau^aopud imperitos suo videretur numerominuisse, Hieronymianas elucabratio-

nes , in yoluminis fronte jubet collocari. Secntis temporibus plures hujusmodi alias , quas

manuscriptas editiones appeliare liceat, passim invenias in bibliothecis : certum quippe est,

nullius auctoris tam obvios esse, quam Hieronvmi Mss. post XII sfficulum libros , conliuente

in ejus studium orbe propemodum universo. Utinam vero amanuenses et critici non ali*

quid licentiffi in iilis descril>endis sumpsissent sibi, neijue pro reconditiori sensu proprium

aiiqoando substituissent, aut glossas apposuissent ad libri album, qu» postea yeris expunc-

tis lectionibus obtinuerunt.

6. Editio prima Romce. — Sed ut ad illas editiones yeniamus , qn» proprie typis excusae
sunt , ab ipsis usque primordiis typograjphic» artis invenias pr«estantes aliquot viros, qui
illis adornandis magnopere desudarint. Cum vero innumer» passim , et vario tempore ,
procipaeque epistolarum,quibus opuscula admiscebantur,editiones prodierint, non sin-
gulas fastidiose recensere aut animus , aut opcr» pretium est ; sed illas duntaxat , quae
cum aliquo sacrarum lilterarum atque eruditionis compendio ad manuscriptorum adornato)
fidem , yel denuo recognitie , non ex prioribus exscriptse sunt. Principem iocum Romana
obtinet, quam anno MCCCCLXX, non ita pridem abs Theodoro Lseiio Interamnensi, postea
Tarvisino Episcopo collectam , sub Paulo secundo Veneto Andreas Aleriensis Episcopus , et
VaticanobibliotheciB custos elegantissimeconcinnavit.Eamdem et biennio antea.quodtamen
rarissimo occurrit, inscriptam catalogi aliquot priBferunt, nos in Novariensi bibliotheca vi-
. dimus, et in Colbertina asservari Simonius traait. Editor de re litteraria optime merilus, qui
in aliorum quoque auctorum recognitione se antea exercuerat, quid in hac Hieronymiana
sibi negotii datum sit, quidveipseconsilii ceperit, in praefixa ad pontificem epistola declarat.
Nuperrime, inquit, divi Hieronymi libellos, epistolasque perplures, mendose scUis scriptas,
et ex diversissimis cvdicibus prius eollectas in certum ordtnem a doctissimo, et optimo patre
Tarvisino episcopo redactas, qui apud tuam sanctitatem, dum in mortalibus ageret , apocrisa-
rii munus referendarii cum magna commendatione semper implevit , amici quicUm ad me dela"
tas poposcerunt , ut mea diligentia emendatiwcule readerentur , quo minore dif/icullate legi
possent, Atque id quidem multa se fide ac diligentia prfiestitisse in latino contextu profite-
tur. De hebrseis autemvocibus quspassimoccurrunt^ifwayinquit^Aefrratca/^m, reeogitans
in suo quemque volumine illa esse,si licuerit et voluerit, suppleturum. De Gr»cis vero con-
tinuo subdit, restabant cognitu necessaria in primis Grceca, sine quibus, ut prcecipua fere
latinorum volumina , nUllo modo hujus sacratissimi doctoris legi scripta ad intelligmdi pro-
fectumpoterant, In his igitur nequaquam omiltendis tum alios quosdam laude viros et memo'
riadignos consului, tum cum primismeum doctissimum, humanissimumque Theodorum Gazam.
Et paulo post, Absque Theodoro meo non magis quidquam aggredior, quam absque meo genio.
Denique quod multa quse Hieronymam auctorem non babebant , inseri conniyentibas oculis^

Xm HLEFATIO. MY

tolerav eritpotiQSy qaam consenserit» factnm excasat, ut nonniillis amfcoram serriret. Prodiit,
editio ex «dibus.maximoram , quorum sane plurimum laudanda est opera. Eam statim se-
cutffi sunl alise multjB, quin imo eodem anno iVlO. Moguntiie per Petrum (alii Patrem le-
gunt)SchiBfferdeGernsheim:tum Venetiissexennio postAntoniiBartholomaei studio : quam
triennii intervallo sequitur alia Rom» elegantissima , eaque rursnm recognita per Yen.
Tiram Georgium Laurentium de Herbipoli : deinde anno insequenti Parm®, quse omnium
spleadidissima editio est , auctior aliquot tractatibus et epistolis , et post quinquennium
Norimbergfie : denique alise innumer® , quas sedulo coUigere nihil interest nostra. Unam
modo addimus anni MCCCCXCVI, die VII Januarii absque loci nomine, aut ediloris, quae
penes nos est, eaque utimur siepei quod ex integro ad Mss. fidem, tametsi infinitis errori-
bus scateat , expressa videatur.

7. Commentarior. aliorumque operum editiones antiqwB. — Atque hse quidem editiones non
nisi Epistolas, et Tractatus recensent ; Gommentarios enim m Sacram Bibliam (sic enim in-
scribuntur) primum e situ et squalore redemptos exhibet Norimbergensis editio anni 1177,
et biennio post Coloniensis alia , tum Veneta anni li-QS, quam Joannes et Gregorius de
Gregoriis excudere. Cseterum etiam hoc titulo : Expositiones in Vetus et Novum Testamentum,
sed absque impressoris notatione, aut loci, aut tandem anni quo elLcusisunt, duobus in
folio tomis memorantur. His partes alise addi possunt Hieronymi operum , quie seorsim ,
aliisque rursum in locis prodiere. Hujusmodi sunt ex Origene IlomiliiB aIiquot,et in-
Canlicum Canticorum anno 1475. Basile«e, ut opinor, atque anno insequenti Norimbergn :
YiUB sanctorum patrum ^gyptiorum^atque eorum qui in Scythia, Thebaide, ac Mesopota-
mia morati sunt , exquibus tamen non nisi tres ill» notissim» , Pauli , Malchi, et Hilarionis
ex Auctoris nostri calamo profecerunt; quee rursum editio occurrit quinquennio post, alia-
que est , ut videlur, vetustior multo sine typographi , anni , aut loci inscriptione. S. Pacho-
mii regulam primum Romse edidit Achilles Stalius an. 1575. Sedalia hujusmodi haudpauca
yel seorsum , vel aliorum auctorum scriptis admixta labente sfficulo decimo quinto inve-
niuntur. Neque vero de Chronici editionibus quidquam attigimus, quas in priefatione ejus
libri siagulas ab illa Bonini Mombritii ad postremam usque recensebimus.

8. Vftiversce imperfectce. — Porro neque per otium licet , neque operie est pretium editio-
nes istas expendere , et yocare ad calculos. Doctis auidem viris, ipsisque typographis , qui
hanc sibi provinciam susceperunt, laudem haud velim invideri ; sed optandum fuisse aio,
ut quennaamodum sum^tibus non parcebant, ut de sacrarum litterarum studiosis bene quod
poteraat, mererentur, ita ex variis archetypis lectiones expressissent, neque id sibi tantum
ncgotii datum esse existimassent , ut sumpto in manus uno veteri quod nancisci poterant
exemplari , illud accurate redderent , aut si qua miuus recte habere viderentur , privato
judicioy quodque pejus est, inscio iectore, immutarent. Nam ita quidem usuvenit in latino
contextu; in hebrfieis autem verbis, quorum supplendum spatium vacat, minus peccatum
est , qaam in aliis quae tamen raro occurrunt, quae-latinis litteris bono quidem consilio,
sed mendosa lectione, reprsesentantur. Grieca etiam yocabula conficta sunt passim ac depra-
vata.

9. Editio Desider. Erasmi. — Sed meliora forte ex ejus «tatis ingenio minime erant
eipetenda, quie haud multo post, an scil. 1516. Erasmus Roterodamus implevit. Hic non
HDius modo aut alterius iibri , sed coUectioni operum omnium adomandiB manum primus
admovit, doctusque longo pridem usu veternm scripta expolire, variis conquisitis unde-
comqae Mss. exemplaribus, singula recognoyit, acri judicio expendit, argumenta ad lucem
tractatibus atque epistolis foenerandam prsefixit, denique satis eruditis scholiis notisque
illastravit. Quin etiamquse erant, ementito Hieronymo , innumera aliorum scripta germanis
operibus admixta incredibili rei litterarifle damno, primus iile submovit, non sine acri exa-
mine et censuris singulas fere lucubratiunculas breviter atque erudite perstrinxit, tum
personatos scriptores de nomine indicavit, aut certe iisdem cum Hieronymo auspicits in
mediumprocedere, eteodemcumilloutilare vetuit. Universumopusin novemin-folio tomos di-
gessil, genuinas epistolas, atque opuscula tribus prioribus deait, quartoadscititia : duobus
aliis commentaria in prophetasomnesattexuit:septimum atqueoctavum, si in Ecclesiastem
commentaria, atque ex hebraica veritate Psalterium excipias, snpposititia congeries accre-
vit: demum ultimo quse ad novi Testamenti expositionem pertinent , falsa cum veris simul
immiscuit. Par fratrnm Amerbacchiorum Bruno et Basilius , juncto patre eorum Joanne ,
symbolam tanto operi contulerunt , iique rursus fatentur ex animo, id negotii oOx &nv Biawi ,
quod aiunt, se confecisse; sed adjutos opera doctissimorum hominum, quos ex qmmi Ger-
mania Joannes acciverat, et prsecipue Joannis Reuclini , qui in hebraicis nonnuUa repo-
snit , et Cononis Norimbergensis , qui in Gr®cis et Latinis pleraque casti^avit , et Gregorii
Reischii , denique Conradi Pellicani Rubenquensis , cujus auspicio potissimum res peracta
est. Basilen primum typis Frobenianis editio haec prodiit , quse plausibus eruditorum, sed
eorum maxime qui ab Ecclesia romana desciverant, ita excepta est, ut decennio post ab
eodem £rasmo rccognita ibidem , et Lngduni , et Parisiis , et Basile» tertium, atque alibi ad
annom usque 1565. ssepissime; quin etiamantehos ferme quinquaginta annos Lipsiaei
tametsi Francofurti ad Msenum inscribatur , recusa sit. Et nemo quidem ex eo^ labore
laudemErasmo debitam invideret, si ab effreni illo, et projectse temeritatis abstinuisset
cacoethe, carpendi sanctissimos Patres , ut sibi gloriam aucuparetur, quos sicubi etiam
impense laudat , de indastria facit, ut postea minus invidiose et suimet cum laude magis

admordeat. Si in ferendis eemnrh » a sacraniin reram iajiiria lemperasset , neqne inanibus
8»pe conjecluris ita permiscuis»el tum aliorum Yetemm Patram, tum Hieronymi scripta ,
ut nisi posteriorum theologornm eontraivissent studia , de ecclesiastica traditione vix certi
aliquid ex ejiis sententia conslitui posset.

10. Editio Alariaiii Viclorii. — Sed prieterea adeo iion Tisa est doctis viris legitimam
attigisse perfeclionem erasmiaua editio , ut non minus ecclesiastic» doctrin» , quam rei
litterari» interesse arbilratus sit novamadoriri Marianus Victorius Amerinus presbyter ,
postea Reatinus episcopus. Hic denuo eonquisitis diligentissime per Italiam Mss. (S:vTiYp«fotf,
et prfficipue Florentia et Brii.ia , ae dicam de Romanis, qu« priesto erant , pra&sidio et au-
spiciis immortalis memori® viri cardinalis Moronii, cui primas laboris sui defert, quam
susceperat sporlam, ornavit satis. Tres priores tomos anno 1565. elegantissimis Manutii
lypisemisit; quos Pio IV. inscripsii. Ex his ( quam partem Hieronymianorum operum
Erasmus proprie recognoverat, tot menda , totque hallucinationes , qusB partim imperilia ,
partim incuria irrepserant, sustulit, ut affirmare non dubitet, se ioca plus minus mille et
quingenta restituisse, qu£a vel sua iUemanu maculaverat, vel tempore corrupta, restituere
ex rerum imperilia haud potu^rat. In scholiis vero qu»ad caleem adjecit, copiose satis le-
ctionura quas reposuit rationem, earumque varietatem e Mss. edisserit,illustratque perplu-
res locos qui sibi luce indigere videbantur. Nccminori reliquos tomos diligentia prosecutus
est, quos anno 1517 et inseqoenti vulgavit qusdem Manutii prffilo, et secutis pontificibus
Pio V, et Gregorio XIII, dedicavit. Parem ex illis errorum mnilitudinem sustulisse se proti-
tetur, pares ignorantias confuiare, sive quod Amerbachii fratresjudicii admodum exquisiti
non fuerint, sive qui illis operam suam commodabant , cum ab Erasmi fllo ac menle disce-
dere non licetret, rem perfunctorie obierint, ut s»pe fit in iis qu» alieno nomine laborantur.
Hffic itaque editio, quanquam neque Erasmiana recensione copiosior sit, et nihil ferme di-
stet abiuo ordine, est tamen illa multo accuratior, ipsls, qui hodienum superant, Erasmi
patronis minime diffitentibus. Statim atque absoluta est, ubique locorum obtinuit, sffipius-
que repclita est variis in locis: in^primis AntuerpioB an.l578, ipsins Victorii secundis curis
recognita, tum Parisiis anao inseqaenti, et 1602, etGoloni» 1616, nec enim omnes in-
structo cataloffo colligere est animus.

11. Eadem docionm aliquot hominum aceessianibus tocupietata^—Qum expendi pauUsper
meretur cst Parisiensis altera anni 1693, cui yari» observationes emendationesque aliorum
doctorum hominum accesserunt. Sunt autem hujusmodi. Dtfficilia Hieronymi loca per Fran-
ciscum a Messana illustrata. Ferdinandi Vetosilli Lucensis epicopi adyertentiffi theologicffi ,
sive in S. Patris opera animadversiones scholasticffi Iheolo^iffi. Frederici Morellii observa-
tionunx, et emendationum diatriba. Lolii Episcopi Balneoregiani emcndatio insignisUieroni-
ra^ani loci. Tuni erudit» Hcnrici Gravii in CII epistolas et iibrura de scriptoribus ecclesia-
sticis, nec non Frontonis Ducffii Not», qu^ phiIok>gica imprimis feliciter dicuntur enpedir^ :
denique Latini Latinii emendationes et con)eeturffi ex ejus bibliothcca adsciscuntur. Commenr
tationes istas doctorum bominom, qu» supplemcnti quamdam vicem Victorian» diligentiiB
prsestare visae sunt , rcpetunt editiones alisQ intra vicennium Parisiis ac Venetiis recusae; sed

decim tomos partiti sunt.

ii. Nihilominuiinhebraicis potiisimum falsa. — Collatis tot eruditorum hominum studiis,
numeris tandem omnibus absolutam eorum operum edilionem, si quis modo sibi persuadeat,
quam longissime distet a veritate. Ut enim c»tera bene essent , qua perperaoi multa sunt,
prsecipuus tamen Hieronymian» lectionis fructus, isque lectu facilis perversa hominum
cura intercipiebatur. Dico hebraicarum vocnm , quibus universum Hieronymi opus tertio
quoque verbo distinguiturv iectionem antiquam , eamque latinis expressam litteris, pro qua
recentiorem massorethicam continuo editores obtruderunt. Scitum inter utramque quantum
intersit, et quanto interioris eruditionis et sacrse doctrin» damno mutatio isthsc vertatur,
cum neque S. Doctoris judicium de variis vocabulis hebraicis, ac scriptur® locis, neque
veterum grsecarum translationum, quarum ille fragmenta subdit, convenienlia, neque tan-
dem ipsas Judaicas traditiones, opinionesque de hebraicarum vocum signiiicatione , ac
locorum scriplurae sententia, liceret s«ipe intelligere. Idque olim quidem doluerant doctis-
simi viri Drusius ot Morinus,quorum primus in Qmest. Heb. 1. III, c. l^:Dupliciter, inquit,
erratuma nuperis correctoribus in Hieronymo , primum in eo quod characteribus hebraicis
scripserint, (fuce Hieronymus latinis scripserat : deinde quod mutata vetere lectione , pro ea
novam ac Hieronymo incognitam posuerint. Alter Exercit. Bibl. p. 108, imprudenter admo-
dum hebraica nomina latink litteris scripta, queritur fuisse sublata, et in eor^m lacum
hebraica hebraicis litteris et rcAbinicis punctis descripta reposita, Paria habet Isacus Vossius
de Sybillinis Orac. c. 16, aliique plures, quibus melior est menti sententia.

13. Editio PP. Benedictinorumsive D, Joannis Martiancei.— Huic proinde malo patissimum
ut occurrerent celeberrimi Parisienses Monachi Benedictini e congregatione S. Mauri, quo-
rum in restituendis sanctorum patrum scriptis nunquam satis laudari posset industria,
duobus e suo ccntu clarissimis alnninis Domno Joanni MartianaBO, et Domno Antonio Poo-
ffetio recognoscendi iterum ac restituendi hieronyiniana opera provinciam demandarunt.
Martianffius ^ ul su&ceptse nov» editionis periculum faceret eruditis i anno 1690 , conlinuo

xvir pftifiFAlie. xvm

TulgatiiAt^rMirimi^Mb^^dftMim.qa^ epistolam ad Snnniam etFretelam lods haud sane
paads mUtaU, in primls yero germanam antiquam yoenm hebraicamm scripturam e Mss.
6i.pre9SJU Prtmiis aotem operum tomus anno prodiit 1693» grande yolumeii ^ qnod Pivina
ffiMio^eM inseribitor , antehae inedita, complectens translationes latinas Veteris ac NoTi
restameoli cum ex bebrieis, tum e griecis fontibus ab Hieronymo derivatas. Equidem si
Psalteriuai ex hebraica Tcritate excipias , nora isthsec universflB operum collectioni moles
accrevit , sed puto toteres editores , cum tatina h«ec versio locis non usaue adeo multis a
Vulgata Blbliorum editione distet, eaque in omnium manibus sit , jungendam Hieronjmia-
nis lucttbrationibus non existimarunt. Sed hac de re, doque ipso opere muita suo loco
dicenda erunt in ejus libri Prsefattone, ne ab instituto divagari nunc longius necesse sit.
Post annos sen , nempe 1099 , prodiit secundus tomus unius |M[artianffii sludio elaboratus ,
neque enim Pougetii , aut alterius meminit. Complectitur hic iibros hebraicorum UQmi-
nam, et locorum, qmestiones quoque hebraicas in Gertesim, quibus dnodeviginti epi$loto
ex iis qoas Criticas vocant, sobnectuntur, commentarium in Ecclcsiastem, duasque Orige-
nis homilias in Cantic. Canticorum, quas latinc Hieronjmus explicavit: denique appen-
dicem, qo8B suppositilia quiedam scripta, ut qufiestiones in Regum et Paralipomenon iibros,
commentariot» ii J*>bum, et breviarmm Psatterii, continct, ne de levibus aliis scriptiun-
culis et epistolis dicam.Editor in Prolegomenis quodnovamhanc plane incongruam instituit
disponendorum operum (BConomiam,probare exeo nititur quod Scripturarumy qui primus
tomas est, reliquas Hieronymi scriptiones respondere, ad enmque rc^rri ordinem praestet.
Kslne yero qui nesciat , epistolis illis ridicule admodum commentarii vices suppleri ,
quin imo incredibili confusione nativom ordinem epistolarum commenlariorumque
priBverti I Sed hffic quoque alibi. Tertius, exacto quinquennio sive anno 1704', lucem tomus
aspexit, isqoe commentarios In sexdecim prophetas majores nempe et minores complecti-
fur, qnibus epistola de Seraphim et calculo ad Damasum admixta est. Prsecipuam laudcm
ex eo meretur, qood asteriscos et obelos, quibus subinde opus suumS.Doctor notaverat, in
aliis editionibus desiderabantnr, ipse suis locis multos cx Mss. restituit. Quartus post bien-
niuin prodiit, duasque in partes dispertitur, quarum altera commentarios in Novum Testa-
mentum novem epistolis criticis intermixtis , altera csBteras epistolas tractatusque , ordinc ,
nt intendit, chronologico, sspius autcm nullo, repraesentat. Eidem anno debetur quintus,
qui adscititiacontinet,pr9eter paucnlas accessiones ab Erasmiano codice ex integro exscri-
ptus, quo itidem universa collectio absoluta est.

14. £jus editioni$prceci]^m vitia, — Libros» quos ex heterodoxis Joannes clericus, ex ca-
tholicis Richardus simonms opposuerunt non replico , imo vero laudem , iterum dico et
gratiam Martianffii piissimi horomis,et in greecis, hebrseisque litteris satis eruditi laboribus
deberi velim. At(|ue ipse quidem quos ejns excuso errores, etiam libenti anirap silentio pre-
merem, nisi me mstftutffi recensionis necessitas co&;eret, et preeposterum illua parlium stu-
diym, quo laborat certum hominum genus , ut quidquid ab uno aliquo ccetu cnartis iUitum
fuit, aefas dueant ullo pacto convcllere. ifBoJoi Moj^oiv Gupai : Qui Martian^ameditionem errores
obsident, ut de illis tantum dicam, qui universum laborem speclant, ad hsc fere capita re-
feruntur. Erasmianam editionem exscribit fere contincnttT, neglecta, imo siepius nec me-
morata Victorii industria, a quo tamen crrores quamplurimos emendatos compertum est ,
qui denuoinsqjp lectore obtruduntur. Ms^. exemplaria diligenter in unoquoque ooere acapite
ad calcem omnino non coutulit, $ed tantum vexatis aliquot locis in consilium adbibuit; neri
enim nullo modo potest, ut nunquam , aut perquam raro, tot falsarum lectionum, quie ve-
tcres editiones de^rmant, ab iis moneretur, aut moneret ipse lectores suos : variantes vero
adeo raras otTcnderet, ut multo plures in parvo libello nobis occurreriat, quam ille in pr»-
pandi aliquo volumine annotaverit a se rcpudiatas : earum dico, quarum delectus lectoris
judicio permittendus est , non qu£e librariorum menda sunt apertissima. Raro etiam inve-
nias difucilia loca expticari , imo vero monitis et pnerationibus , qu® lucem operibus tene^
rentur^ prseter argumenta epistolarum quse Eras^mus condidit, ferme destitui. E contrario
adnotationes ipsas, quse si criticos epistolas et duo lexica nominum , et locorum excipias,
caeteris libris oppido paucas jejunasque apposuit,pIerumque falsa j[udicia occuf^ut, 8»pe
etiam personales , ut ita dicam , conlroversise , quibus arrepta occasione doctissimos viros
suggillat, textum vero Hieronymianum minime interpretatur. Denique perversus ordo fal-
susque, ubi temporum rationem habuit, et pleraque id genus alia, qu«e dedinand» invidice
causa dissimulamus.

PARS ALTERA. /n pta ecopoHta Hieronymianorum operum indole, de iie agitur quce
ifnterciderunt aut putantur intereidisse,

15. Duplex Hieron. operum genus. — Igitur tanti Patris opera, tot jam prcelis recosa, tot
editionibus recognita, vel ex hac simplici expo&itione constat indigere iterum , ut in pristi-
num nativumque spiendorem restituantur. Quem ego laborem inire cum sedulo constitue-
rim , prffimunienda nunc via est proposito , ut primo statim aspectu ante le^entis oculos
obversetur , cujus mihi Patris memoria repeteoda sit , ejusque et facilius percipi doctrina ,
etcommodius teneri possit. Primum itaque ingenium, atque indoles harum lucubrationum
est explicanda,deindc non exstantium quoque delibanda notitia,ut quoniam yeterum editkh'
num vestigiifli miniiQe insistimus , multis qu» deerant adscitis in unum corpus , qua moni-
mentorum exhibitione iosa, qua deperditorum nolitia , totum veluti orbem Hieroaymiano-

XIX PHflFATIO. XX

ram operam complectamnr. Est antem eoram duplex yelati classis ac geniis » alia enim
sunt , quffi suo ille sensu, latinaqqe lingua composuit , alia qu» ex aliis aactoribos , Gr^cis
potissimum transferendo, su» lin^u» hominibus dedit. Hujusmodi sunt, qutedam in exem-
plum ut adducam, immensi laboris opus, Scripturarum interpretatio Yeteris Novique Te-
stamenti, quorum alteram grfficffi reddidit fidei , alterum juxta hebraicum transtulit. Tum
Origenis operum nobiiissim»partes, homiliffi fere admodum lxx quod et inimicus ejus Ruf-
finus objicit, hebraicoram nominum liber , alius item •ntpi ApxAy, cujus tamen cum ipso pa-
riter exemplari gr^eco Latinam interpretationem letas invidit, aliaque multa ex ejus ingenii
foetibus, quo maxime delectabatur» &no<rira9/uxr(«. Ex Didymo qnoque latine explicavit librum
de Spiritu sancto, cujus archet^pum vetustas annorum non servavit : ex Theuphilo Alexan-
drino Paschales, eximiamque lUam imprimis contra Origenem synodicam a nobis primum
inventam , pluresque alias epistolas» et libros contra Joannem Chrjsostomum. £x Eusebio
item Csesariensi Chronicum omnim^dffi historiie, thesaurum nempe illum totius ante actorum
temporum longe luculentissimum, sacris aeque ac profanis studiis cum primis necessarium:
librum prffiterea locorum divin» scripturfiB, eorumque situ ac distantiis, veteris ffeogra-
phiffi nobilissimam partem, tum alia id genus muUa ex probatissimis aliis auctoribus ex--
eerpta, puta Epiphanio, Theodoro , Nazianzeno, Apollinario, quorum pneclariora dogmata
suis commentariis inseruit. Yerissimum id quippe est, ex ^rsecis scriptoribus, qni eloquen-
tiffi ac doctrinffi merito excellerent , ignotum Hieron^mo fuisse neminem, ut adeo culp^im ,
si quam adversarii suisin libris notarent, objicerentque , hocilleuno argumento snpius
, excusaret, quod ex gra^coram tractalorum sententia dixisset, pro sua Cateri eamque prom-
ptus deprecari, si in eorum commentariis non invenissent.

16. Genus alterum.—Quas vero suo ipse cudit ingenio elucubrationes, et primigenias ap-
pellare placet, pleramque partem sacrarum scripturarum interpretationem spectant. Primas
tenent, ex his qu» supersunt, qusestiones in Genesim, hebraicarum traditionum, ac sen-
tenliarum refertie , tum qui ad illarum sensum proxime accedunt , commentarii in Eccle-
siastem et in prophetas. Mirabiles porro, quos fere avTd«x<2i««i fudit in MatthsBum, libri, et
quos in Paull Epistolas quatuor tam varia ac multiplici eruditione composuit. Sunt autem
alia qme ad rem christianam vel contra hsereticos tuendam, vel apud fideles amplificandam
conscripta sunt. Priora Helvidium, Jovinianum, Vigilantium, sectasque hominum, lucife-
rianos ac pelagianosimpugnant; altera qua gestis sanctissimoram monachorum enarratis
exemplosunt ad pietatem, qua epistolari sermone ad vitam probe instituendam invitant.
Hic est in universum Hieronymianoram operam conspectus, ad eum fere modum expositus,
quo quis parva in tabuia immensa c»li spatia, terrarumque situs metitur. Unum porro, aut
alterum moneri prestat de utroque scriptionis genere : Grsca qu» sibi proposuit latine
explicanda, ex iis esse, quce primas obtinebant longe doctissimorum patrum, qun ille cum
romanis auribus dedit, ex griBcis bonis latina fecit eximia. Qua quidem in re mihi sua-
rum laudum ea maxima videtur esse, quod ejus industri» merito , maxime insignium viro-
rum scriptis aliquot fruimur, quorum antiqua exemplaria Grnca temporis injuria deperie-
runt. Alterum quod spectat primigenias lucubrationes, eas usque adeo «tatum, doctorumque
omnium suffragia tulisse universa , ut ex immenso patrum latinorum choro , ille Ecclesi»
judicio, quo nuTlum germanius est ac securius, Doctoris Maximi prcerogativa donatus sit.

17. Non exstantium ratio, acprimum de emendatione Scripturartm ex Grceco.—Jam vero
operum qu» amplius nonexstant,quo tamen dignosci possint, ratio quoque 91i(iua habenda
est. Ea vero in duas veluti classes iterum dispertior , quarum altera , quffi verissime inter-
ciderant, altera, de quibus dubitare liceat, an unquam exstiterint, complectatur. Nihil de
supposititiis dico, quie nimis multa sunt, et ^uorum recensio ad postremi tomi, in quem
amandantur, prsefationem pertinebil. Heic primus ob dignitatem occurrit labor, quem in
emendanda ex Grsco tAv LXX. veteri latina interpretatione exantlavit. Memini, inquit sub
finem prsefationis in Hbrum Paralipomenon, editionem Sept^uaginta translatorum olim de

\ Grceco emendatam tribuisse me nostris. Et Epist. LXXI. ad Lucinum Septuaginta interpretum
"editionem et te habere non dubito, et ante annos plurimos diligentissime emendatam studiosis

: tradidi. Qualis hiec autem esset emendatio, et in quem modum elaborata, discimus ex ep -
stola in nostra recensione GXII. ad Augustinum, ubi cur asteriscis atque obelis distingue-
retur, rationem reddit. Specimen quoque ejus operis commentarii in Ecclesiastem, et prae-
cipuein prophetas majores,ut vocant, mmoresque suppeditant, in quibus latinam illam
versionem a se recognitam cumilla sffipe componit, quam postea ad hebraicum exemplar
elaboravit. Quin etiam duo superant integriejus operis iibri, Job, el Psalterium, quos in
secunda partc divin» bibliothec» post Martiauffium collocabimus, erantcjue satis argumento,
ne divagari longius necesse sit, quis ille esset signoram usus. Relicjui iamdiu olim interci-
derunt, nam cum ipse Hieronymus adviveret , pleraque ejus prioris lahoris ob fraudem cu-

{'usdam se queritur amisisse. Facile etiam contigerit, quod alias usuvenire solet, ut accuratior
onge ex hebraica veritate latina versio, qoie deinceps obtinuit, priorem illam emeudatio-
nein signorum difficultatibus impeditam paulatim extruderet. Quamobrem mirari subit,
quod eam universam Cassiodorius divinar. institut. c. 13. a se repositam in Armario tradit:
Tertia divisio est, inquit, inter alias codice grandiore , littera clariore conscripto , qui habet
guaterniones nonaginta quinque , in quo LXX. Interpretum translatio Veteris Testamenti in
Jibrts quadraginta quatuor continetur. Cui subjuncti sunt Novi Testamenti libri viginti sex,
suntque simHllibri septuaginta... Hic textus multorum translatione variatus, Patns Hiero^

iXl jraJEFATK). XXII

nymi dUigtnii eura emendaius, empositusque reHetue est. Bene rero est, qaod hinte disci-
mus , ad eam usque sBtatem inlegram studiosissimi hominis cura seryari potuisse, si modo
tantam illi fidem velimus adhibere, ut in eo codice recoffnoscendo minime falieretur.

18. Evangeliumiuxla Hebrceos.—Mque adversam jamaiu olim fortunam subiit Evangelium
juxta HebrcBos , Cnaldaico sermone, Hebraicis autem litteris scriptum, quod S« Doclor, cum
sibi a Nazarffiis, qui in Beroea urbeSyri» degebanl, ejus describendi facultas fuisset con-
cessa, in grfficum, latinumque sermonem transtulit, quemadmodum ipse et cap. 21ibri de
Viris illustribus, et Gommentariis in Matthaeum XII. 13. luculentissime profitetur« Neque
enim vero heicdisputo, utrum Matthiei authenticum illud esse crediderit, quod in ciesariensi
bibliotheca ad sua usque tempora servatum tradit, ut licet ex aliis ejusdem testtmoniis sus*
picari , an vero siculi Beda initio commentariorum in Lucam docet, aliud esse intelligerit
secundum Hebraos, aliud secundum Aposiolos Evangelium. Illud miror magis, qui tandemy
aut qub consilio librum ex Chaldaico in grfficum sermonem transtulerit , cujus jam antea
graeca aliqua translatio obtinebat , ipso neutiquam diffitente Hieronymo , cum de Origene ,
qucm nullus dubito griece duntaxat legisse, subditex eo libro siepius testimonia usurpasse.
Nihilo secius quando tum ipso auctore teste, tum etiam sequioris «vi scriptorum suffragio
accedente, puta Ven. Bedie et Freculphi , de re ipsa dubitare non licet, tauietsi ejus laboris
ne verbnm quidem ad nostram usque aetatem devenerit , i(a velim existimari , initum abs
Hteronymo, non ut in vulgus proferret illud quidquid erat operis sui, sedut tner» exercita«
tionis gratia quantum in Chaldaicis profecisset , in Gr»cis experiretur , et mox quantum
grsece sciret , probaveHt in latino. Re ipsa cum passim alibi, maxime vero in catalogo
studiose ingerat labor^m hunc suum, ubi ad suorum operum peculiarem recensionem deve-
nit eju-sdem catalogi cap. ultimo , plane dissimulat. Gonfecerat tamen biennio plus minus
antea, sive circa annum 390. quod ex nuper, qua utitur temporis notatione licet argumen-
tari. Porrolatinee interpretationis exigua quiedam fragmenta in aliis libris ab ipso servata
sunt. Ejusmodl est illud in Commentariis in Matthieum VU. 6. ex persona Salvatoris ,
Modo ttUit me mater mea, Sanctus Spiritus, in uno capillorum «neorum. £tillud inCommen-
tar. in Isai. XI. 2. Factum est autem cum ascendisset Dominus de aqua, descendit fons om^
nis Spiritu^Sancli, et requievit super eum,et dixit illi: Fili mt, in omnibus Prophetis expe*
ctabam te ut venires, etrequiescerem in te, tu es enim requies mea, tu es filius mei^ primogenitus^
qui regnas in sempiternum. Item Itb. 3. adversus pelagianos cap. 1. isthnc, Ecce mater Do^
mini, et fratres ejusdicebant ei : Joannes Baptistaoaptizat in remissionem peccatorum. Eamus
et baptizemur ab eo. Dixit autem, eis:Quid peccavi, ut vadam, et baptizerab eo f Nisi fortehoe
ipsum quod dixi ignorantia est. £t in eodem voinmine : Si peccaverit, inquit, frater tuus
in verbo , et satis tibi fecerit , septies in die suscipe eum. Dixit illi Simon discipultis ejus :
septies in dief respondit Dominus , et dixit ei: eticm ego dico tibi, usque septuagies septies.
£t lib. 2. in Matthseum ad illud XII. 13. ubi de homine qui aridam habebat manum,et
Csementarius in eo £vangelio scribitur fuisse, Ccementariuseramjmanibus victum quceritans,
precor te Jesu, ut mihi restituas sanitatem, ne turpiter mendicem cibos. Denique et perexigu*-
om istud in commentariis ad £phesios Y . k, ex Domini persona ad discipulos loquentis :
Et nunquam, inquit, lceti sitis, nisi cum fratrem vestrum videritis in caritate. Quie simul
omnia contulimus, ut quoniam ipsum opus tempomm vetustate intercidit, aliquod quale-
cumqae est, hieronymiani laboris specimen lectori invidere, ne videremur.

19. Quid de illa interpretatione calumniaretur Tkeodorus mopsuestenus. — Cielerum
qnam ex eo libro Theodorus mopsuestenus a Photio relatus cod. 177. calumniam excogitarit,
minime prietermittendum est dicere. Nempe hffireticus homo cum S. Doctoris dialogos con-
tra pelagianos impugnare vellet, volumen procudit in quinqoe libros digestnm hoc titulo :
Contra asserentes peccare homines natura, non voluntate. In his Hieronymum quem Aram,
sive Aramum vocat, non de nomine, sive cognomine, ut Photius dubitat, sed ut in male-
dictum torqueat, eo in primis peccato culpat, quod quintum evangelium confixerit,
illudque se in £usebii paliestini bibliothecis reperisse commentus sit. Nimirum istud juxta
HebrcBOs £vangelium tum aliis in locis , tnm priecipue sub initium tertii dialogorum adver-
sus pelagianos libri in ciesariensi bibliotheca tum temporis servari Hieronymus dixerat,
quod mopsuestenus episcopus partim vitio vertit , partim mendacii arguit. Re autem vera
perperam ipse et calumniosissime facit, cum S. Doctorem neutiquam mentiri liquido
constet, et antiquiorutn patrum, Papise scilicet, ati|ue Hegesippi apud £usebium, tum
Clementls alexandrini , Origenis , aliorumque exemplis comprobetur , si testimonia identidem
ex illa historia proferre licuit, non ad auctoritatem sed ad anliquitatem ecclesiastic» sen-
tentiieasserendam, interpretationem ipsam laudemmereri , non culpam. Quamobrem et Ju-
lianus ejusdem ac Theodorus furfuris pelagianie episcopus merito ab Augustino reprehen-
ditur in operisimperfecti lib. &>. cap. 87. quod crimini dederit Hieronymo laborem illum ;
sed prorsus non video quo jure doctissimus conterraneus meusNorisius Histor. Pelag. lib.
1. cap. 9. ut in Julianum mendacii projectseque temeritatis culpam regerat, translatum illud
abs Uieronymo neget. Nam licet in eodialogo, quem unum pelagiani impugnare nervis
omnibus contendebant, nihil de illo a se inito labore dicat, est tamen ex superioribus qu»
adduximus testiraoniis certum adeo ac firmum, ut nullus dubitationi locus relinquatur.

20. Specimen Commentarii in Abdiam. — Tertio loco venit Specimen commentarii in Ab^
diam. Illud vero quid rei esset , cujusve pretii , et qua aetate elaboratum libet ex ipso Hieroiinr^
mo, hanc obitelam retexui^, intelligere; nam per vetera vestigiarursumingressus , emenaor

Xxni PRiBFATIO. XXtV

turus uM fleri pottt^t, emvoiupiees Ktierarum, vd eerte culpamd^^reeQiuruefmMii prmiBxtUf
gicad PammaehiQin prafatar. Mereri debeo vemam, quod in adoleeeentia mea provocaiue
ardoreet etudio ecripturarum, aUegorice interpretatue sum Abdiam prophetam, cujue hi-
etoriam neeciebam, Ardebat animue cognitione myetica , et quia legeram omnia poegibilia creden-
tibus, ignoridmm diversa em chariimata : litteras swculi noveram, et ob idputabammelibrum
legerepoese signatum. Tum hujusmodi aliis excasationibug interjectis, Sperabam, inquit,
latere quod ecripseram, et ingenioli md primam temeritatem ignibue voveram, cum eubito de
Italia affertur exemplar aquodamjuvene tot annie, quotetego quondamscripseram, laudante
opuscutum meum. Fateor miratussum, quod quantumvis aliquis male scripserit , invenit «tmt-
lem lectorem sui, Jtle prcedieabat, ego erubescebam. Ille quasi mysticos tntellectus ferebat ad
ccslum, ego demisso capite, confiteri meum pudorem prohibebar, Quid igiturf condemnamus,
in quibus pueri lusimus t minime. Scimus enim in tabermKulum Dei et aurum , et piloe capra-
rum similtter oblatoe. Legimus in Evangelio, vidtMB pauperie duo minuta, magisquam divttum
stibstantias approbata, et tune dedimtAs quod habuimtM . et nunc si tamen aliquid profecimus,
Domino suum reddimue. Gratia enim ejus sum id quod sum. Nec diffiteor per hosce triginta
aanos in ejus opere me ac labore sudasse. Haud pi^^uit hec paulo fusius exscribere, quando-
quidem quid de iilo operc constitui possit, hinc discimus. Exinde aatem argumeiitari licet,
quod eumdem laborem subiisse se post tri^inta annos innuere videatur , alque hic ad annum
pertineat^. priorem illum subdurla ratione anno adscribendum 366. velcirciter, cumiile
hondum «tatis su» trigesimum altigisset. Nempe se ait, necdum ad cstatem perfecti viri et
in mensuram Christi venisse. £i quibus haud temere coUigas circa annum haec scribere
336. Vid. ipsam pr»fationem ad finem. Porro factum ex ejus sententia, utquam elucubra-
tionem ignidevoverat, deleret penitus sequiorietas; nam neque fragmentum ejus aliquod
occurrit, neque apud alios vcteres scriptores mentio. Sed cur tamen suspicer alicubi latere
posse, facit inscriptio vetustissimi cujusdam Ms. in gothana bibliolheca n. 3k. in quo post
Coramentarios in Jeremiam, JracfaliM in Abdiam continetur : quo nomine haud recte veniat

3ui eistat in eum prophetam Commentarius. Rei veritatem vei sciunt , vei scire possunt
octi viri, qui iilis thesauris incubant. Quod si iliud revera cst operis, tametsi non alio
numero habendum, quam quo ab ipso auctore notatum est, qui neque in cataiogo in sua-
rum scriptionum censu numeravit, eo tamen sicubt exstat, utiliter frui nos posse , nec sine
injuria publico invideri judicamns.

21. Tractattis septem tn psalmos. •— Nunc de psalmorum Conmientariis dicendum. Yetus et
rancida controversia est, multorumque jam inde ab Erasmo recentiorum interpretum dispu-
tationibus agitata, in omnesne psaimos, an in aliquot modo, quorum in ejus scriptis est
montiQ, S. Doctor commentarios eiat>oraverit. Certe hujus loci, nostrique iiistituti non est ,
illud quod i^rei^tartiftm in psalmos inscribitur, notissim» falsitatis convincere , cum ad ger-
mana tantum opera, qu» perierunt, isth^c disputatio pertineat. Hujusmodi porro sunt, tn
psalmos a decimo usque ad decimtim eexttm TrcLctatusseptem, quibus verbis in suorum ope*
roin cataiogo aoctore ab ipso reoensentur. Horumne fragmentum quidem aiiquod superest,
nec vestigium, modo si , quod plerisque eruditis visum est, in eo quod diximus breviario ,
multis assutis , aliisque intcrpolatis, non latet. interim ut de eorum natura aliquid constitui
possit, monent docti viri, atque in primis Tiliemontius non primigenium Hieronymi foetum,
sed ex origeniano opere homiliarum in univeraum psalterium , has septem debcre iateUigi
excerptas, ab eoque latine expositas. Quo idasserant, dupiex est argumentum. Primum quod
homiliis trigenta novem in Lucam, quas certo certius ex Origeue iatinis verbis expressit ,
ilias continuo sul>dit in catalogo : alterum quod Traetatus vocat « quo nomine ad popuium
homilias veteres indicabant; ejus verogeneris orationes Hieronymus, qui neque episcopi,
neque Ktnnx^mu presbyteri ofucio est functus, condiderit nuiiani.

^. Num exOrigene latine reddili. — His equidem si reponam, mediocriter constituta vi-
dear velle subyertere : reponendum tamen, ut rea magis pateat. Haud tanti faciendum im-

Erimis iliud videtur mihi ex recensionis proximitate argumentum. Si enim qu» aiicujus
lodato operi proxime subnectuntur, ejus sunt, licet auctoris nusquam apponatur nomen ,
cnr, qu» hisce itidem tractatibus subditur , Maichi vitam non dicamus Origenem auctorem,
Hieronjmum haboisse interpretem? Porro tractattM nomen nonusque adeo pecuiiare est
i/ianruif* diceiidi generi, quin ad alias siepe scriptiones transferatur ex veterum patrum
sensu ; imo penes ipsum Hieronymum invenias pro certi alicujus e scriptura ioci expla-
natioMy breviori iila quidem, seorsum tamen eiucubrata commentariorum more usurpari.
Certe quam de Seraphim et calculo epistolam sive libelium ad Damasum scripsit, minime
ex Origene aut Grffico quopiam aiio scriptore interpretatus est, quin imo conlra
Origenis senteniiam ipsam veiitatur , neque aiiquid profecto iiabet quod referat homiiiam ;
eum tamen in commentariis in cap. 6. Isai» initio 6rmm stibitumqtu tractatum vocat.
Quamobrem, ut ab aiiis exemplis abstineam, primitus eo nomine, noa quod vulgo erudili
existimant, conciones puto signiiicari, sed eipositionem, ut dixi , alicuius e Scriptura ioci :
deinde quod in sacris aliocutionibus conliiiuo aliquod esset e Scripturis disserendum,hinc ad
illas quoque nomen iatiori acceptione derivatum. Nam et Tractatoris vocabuium ex anti-
quiorum EcclesiiB scriptorum' sensu eos proprie notat, qui scientia Scripturarum pr»sta-
bant, in iisque exponendis ponebant operam , quos Gra)ci ii^nra^ xw Uyoi» , Yerbi Dei inter-
pretes vocant. Ipse adeo Hieronymus Epist. LXXXII ad Theophiium n. 7. tractatores ca-
uonicis e$onHvMti Auctoribus confert ex oppr^iito» seque tractalorem esse non difQitetttr, Sic

XX? PHAPAm XXVI

ea verbll riMlHiiiiiilis e Mm. Ntm^md ego in turbam mitto Origmem . aut ettteri$ .tractato^

ribus sodo mef Soio aliter habere apostoloe, aliter tractatores. Tale quid aliis plerisqoe

locis de se eenfirmat At^uo paelolractatorem se potuit dicereex adyersariorum sententia»

si tractalas aunquam composuit, aut componere ex vit» instituto non licuit ? His adde ar-

gumentum ex Ruffioi sileutio. Nempe ex Adamaatio nihil Hieronymus unquam est inter-

pretatus» quod iilein invectivamm libris continuo non exa^itet» expendatque. Notum qua

subtilitate rimetur, irabatque in invidiam pnBfationes homiiiarum in Lucam, in Jeremiam,

in Exechielfin CanticUm, qu«B origeniana opera a capite, ut aiunt, ad calcem latine S. Doctor

eiposuU. Neque vero fragmenUs sententiarum aliis parcat, quieexinde transiala sunt in

Commentariis priecipue in ei>istoIam ad Ephesios, et in Ecclesiastem : ut nihil de familia-

ribus ipsis epistolis dicam, ioquibus si qua latet origeniani dogmatis, imo et nominis

mentlo , curtose investigat, expromit, lacerat. Qui igitur fit, ut septem inlegros tractatus ,

in quorum prieCatione non potuitquin Adamantii, quo mire deiectabatur, ingeuium Hiero-

nvmus celebraret, et causas su® interpretationi prstexeret, Ruffmus plane dissimulet ,

idque tam longis, et ^iwsvjnUots disputationibus , in quibus id ferme unum sibi proposuit , et

conquisitis undequaque argumenlis enilitur, ut ne quid favoris adversus Ori^enem inS. Do-

ctoris nostri scriptionibus quibuscumque impune pr»tereat ? Attamen ad dubitatiouem vulgo

recept» sententie injiciendam, hiec dicta sint, quo ejus operis natura explorari queat, non

pro certis constituta. Namet qu» sit negativiargumentiinfirmitatem sentimus, et repoiiore

aliquem posse,in Ruffiiti prffifatione,quam libris lupi ipxs^j^rBd^xiiytjUtra septuaginta libellos

Origenis homeliticos in latinum abs Hieronymo translatos dici , qui numerus tum oplime

Gonstabit, cum tractatus in psalmos annumeres; si cxcluseris, vix septuagesimum attinges.

At in hoc ipso testimonio quantum de RufQni molesla fide ambigendum sit, docent quffi sta-

tim subnectit verba de tomis in Apostolum ab eodem Hieronymo laline redditis, quod ta-

men ille neutiquam fedt, ut infra suo loco ostendimus. Unde satius videatur ex dissimulante

&u(fino aliquid evincere, quam ex calumniante argumentari.

23. Psalmi XCIII expositio. — Sed prseler tractatus istos septem, psalmum quoque no-
oageaimum terthim abs Hieronymo fuisse expositum, testis est locupletissimus omnique
eoiceptione major Augustinus in Commonitorio ad Fortunatianum num. ik cujus hsec est
pericopa:Ciim» inquit, ille vir (Hieronymus) m scripturis doctissimus psalmum eacponeret ,
ubi dictum est. Intelligite ergo qui insipientes estis in populo , et stulli mquando sapite , qui
fioflf^tavit aurem, non audiet, aut qui finxit ociUum, non considerat, inter ccetera^ Iste locus ,
iBquit. adversus eos mamme facit , qui anthropomorphita sunt, qui dicunt Deum habere guce
etiamnos habemus; verbi eausafdicitur Deushabere oculos, quta oculi Domini respictunt
omnia : manus Domini facit omnia. Et audivit, inquit, Adam sonum pedum Domini aeambu-
lantis in Paradiso. Hcec simpliciter audiunt, et humanas imbecillitates ad Dei magnificentiam
referunt.Ego autem dico quod Deus totus oculus est, totm manus est, totus pes est. Totus oculus
est,quiaomniatndet:totus manusest, quiaomnia operatur ;totus pes est, quia ubique est. Erqo
tndete, quid dicfU, Qui plemtavit aurem, non atMiiet, aut qui finxit oculos,non consideratf Et
non dixit^ qui plantamt aurem, ergo ipse aurem non habet; non dixit, ergo ipse oculos non
habet. : md qu%d dixit ? Qui plantavit aurem, non audiet, gui finxii oculos, non considerat f
membrattUit, e ffieientias dedit. HmciQiidem yerhis lacinia in eo Rreviario invenitur , quod
Hieronymo inscribitur ia universum psalterium, unde non satis recte inter deperditas hanc
recenaereelucubrationem videamur. Sed cum plane constet hieron^mianum foetum iilum haud
esse, aed studiosi hominis, qui variorum sententias et commenta in unum congcssit, multa-
que de suo assuit, quin etiam facile appareat pleraque omnia ejusdem hujus psalmi com-
menta ex S. Doctoris calamo nou esse profecta , laudatam tcs/xxohvjv ex alio deperdito opere
excerptam non dubitamus. Quodnam vero illud fuerit, haud expeditum est divinare; non
enim Commentarios in psalmos a se elaboratos S. Pater unquam tradit , imo vero cum ad
annum 4^10 exponeret Isai» cap. 63, duos illos, qui pro Torcularibus inscribuntur, octavum
et aetogesimum tertiumf si vita eomes fuisset, Domino priF&an^e/ poliicetur se exph'caturuin ;
et sttb vitai finem cum Jeremiam commentaretur , quem laborem mors inlercepit, in cap. 2
fore dicit, ut plenius de Portis, qu« in vicesimo tertio memorantur suo (pco disserat. Unde
noUo negotio coUigitur propositum quidem illi fuisse in animo istud operis condere , sed
aliis pnmum de causis interpellatum, deinde ipsa interceptum morte , perficere non potuisse.
Neque enim in Commentariorum in psalmos censuoi» quod abaliis fieri videmus, referimus
tres illas epistolas, quarum altera est in psalmum kk ad Principiam, altera in 89 ad Cypria-
num, tertia demum in 126 ad Marcellam , iisdem ferme de causis , quibus neque episto-
lam ad Hedibtam, aut Algasiam, vei tandem ad Damasum de frugi ac luxurioso filiis pro
Commentariorum in Apostolum vel in Matthaeum parte aliqua possunt «estimari. Quam-
obrem et de hoc ipso quod ex Augustino laudavimus in psalinum 93 fra^mento velimconsti-
tui, exaliqaailludepistolaquieinterciderit, fuisse desumptum, quam ille scripserit contra
£gyptios monachos, qui anthropomorphitarum hsresim per ea tempora instaurare conati
aunt : quod ex Socrate lib. 6, Hist. Eccl. cap. 7, compertum est, et nos quoque attigimus ex
parte, ubi Theopbilo Alexandrinam ecclesiam regente diximus , hanc qu^estionem lis in
locis multb disputationibus fuisse vexatam , corporeusne Deus esset humanam figuram ge-
rens, anincorporeus?quampo8tremam sententiam cum Theophilus tueretur, monachorum
^eorumdem factione in vilse discrimen gravissimum adductus est.

2lk» Mrwiores inpsainm eommentarioli. — Verum alii adhuc sunt deperditis accensendi

Kvii pRiEPAm miii

in psalmot Canmentarioli , ut ipse Hieronymiis in Apologetico adversas RufBnum libro 1,
non semel yocat. Quippe ubi psalmum secundum interpretaretur , pro eo quod erat in la-
tino Apprehendite disciplinam, exposuerat ex hebraicffiJinguie ambiguitate , Adorath Filium.
Hoc Ruffinus in calumniam trahebat, quasi ecclesiastic» fidei nocens : contra ille primum
erndite excusat, tum Quid peccavi, inquU, si verbum ambiguum diversa interpretatione cof^
verti f et qui in commentariolis ubi libertas est disserendi^ dlixeram , Adorate Filium,in ipso
corpore ne violentus viderer interpres , et judaicce calumnice locum darem, dixerim, Adorate
pure, sive electe! Ex hoc luculentissimo testimonio minores quosdam commentarios in
psalmos saltem aliquos , eosque, muitum a tractatibus diversos Hieronjmum elucubrasse
quis dubitet? NihiLo secius si temporis raliones expendas, in difficuitates ambaffesque de-
scendes longe gravissimas. Certe antequam Psalterium ex hebraica veritate latmum face-
rct, islos Commentarios elucubraverit, hinc enim avraoyiecc occasionem aucupatur Ruffinus ,
nec Hieronymus diffitetur loco laudato , Et rursum, inquit, omne Psaltertum in romanum
vertens sonum, quasi immemor expositionis antiquce posuerim , Adorate pure : quod utique
sibi esse contrarium omnibus patet. Hanc vero Psalterii versionem ante annum dd2 , sive
ante librum de Yiris illustribus, et catalogum suorum operum concinnavit, quod etiam ex
capite.13^, in Sophronio, qui illam grsece recudit, compertum est. Qua igitur de causa
istos iile Commentariolos in suorum operum censu non agnoscit, qui et multo breviores
libros, ut par est credere, atque epistolas satis diligenler referl? Nimirum illa quam supra
innuimus, quod animo constituisset in omnes ex integro psaimos scribere , et vix partem
aliquam attigisset tum temporis , neque fortassisex ordine,sed pro lubitn, aut ex occasione
arrepta commentationis materia. Quamobrem imperfecti operis m cataiogo haud meminit ,
rationem ejus redditurus si perfecisset, qnod animo proposuerat.

25. Libri Tttpiapxuj interpretatio,— Cietera prosequamur. Insignis illa occurrit libri orige-
niani ntpi Apx»v sive de principiis latina versio. Proposuerat sibi, quod omnes norunt, Ori-
genes in eo libro christianie relirionis ac verie prsecepta philosophiie tradere; e contrario
autem vera dogmata multis involvit difficultatibus , erroresque plnrimos, atque insanias
immiscuit. Ruffinus librum hunclatinis anribus dare ausus, ne blasphemiis lector, aliisque
ftvi6wfiev yvwtfius errofibus offenderetur, nihil sibi non licere arbitratus, addens, mutilansque
ubi placuit, pessima fide expositum latine obtrudit. Hieronymus cum ex illa infidelitate
multa christianffi fidei pietatique imminere discrimina probe intelligeret, novam interpreta-
tionem nihil immutans adornavit, quo errorc» nullis artibns dissimulatos , nulloque fals®
interpretationis fuco oblitos, sed in propatulo positos, lectores facilius caverent sibi. Fra-
gmenta ejns operis exigua quidem, sed insignia, quiequemagis noxia origeniani dogmatis
venena detegant, supersunt in epistola ad Avitum in nostra recensione CxXIV. quse ut fa-
cilius internoscerentur abs Hieronymi textu distinximus, et passim expendimus in notis.
Totus vero liber, quemadmodum et grsecum exemplarmaleperdidit, jamdiuolimpraepostera
hominum cura; cum e contrario rufnniana versio, qu» putida polius interpolatio dicenda
est, in hanc usque letatem perduret. Nempe qui tanto conatu in Origenis doctrinam ab illis
usque temporibus desievierunt, ecclesiastici homines, synodorum, atque episcoporum ana-
themata illum cum primis librum perdere atque omni studio abolere contenderunt, et qui
illum fideliter referret, utpote iisdem refertum erroribus nefas putarunt describere.

26. Ubri contra S. Joan, Chrysost. versio. — Tale quid contigit etiam libro Invectivarumy
ut vocant, in sanctum Joannem Chrysostomum, quem Theophilus alexandrinus episcopus ,
homo impotentis animi, griBce exaravit, et Hieronymo nt latinum faceret, persuasit. Ejus
perpauca supersunt fragmenta, et qnse rursnm non nisi meras in sanctissimum illum pr»-
sulem injurias, et contumelias exhibeant, invidiam perieque sanctissimo interpreti apud
magnopere religiosos, potius quam laudem comparatura. Neque veroinstitutiedifiputationis
ordo palitur, utin excusando Hieronymo divagemur, quem satis illorum historiatemporum
purgat : quando Chrysostomus in gravissimam origenismi suspicionem delapsus jam fere
vulgo hsereticus habebatur, episcoporum suffragiis exauctoratus, actusque est in exilium.
Prasterea minime compertnm est, illnm theophilensis animi fuisse consciumf contraquam
Huetius aliique eruditi ex falsa inscriptione epistol» CXIII. oplnati sunt. Itaque illa ipsa
fragmenta quod origenianse causse, atque historifle lucem haud modicam foenerari videren-
tur,ad epistolam in nostra recensione CXIV. qu» suie illi interpretationi junctaest ab Hie-
ronymo invidi» declinandfle causa, nos subnectimus ex facundo hermianensi lib. VI. cap.
ultimo excerpta. Quse si cui minus accepta sint, velim putet ille, quemadmodum in aurin-
cum officinis ipsa quoque purgamenta pretiosa sunt,Mta in aureis magni Hieron^mi reli-

auiis, etiam, quse secus videantur, exscrutari quo spiritu scripta sint, plurimum interesse.
leterum erant eo in opere pleraque alia, quae ad utilitatem omnium ecclesiarum, ut sanctus
interpres loquitur, conferrent; licebatque ex eo discere qua essent veneratione sancta susci'
piendaj et deserviendum altaris Christi ministerio; sacrosque calices, et sancta velamina, et
coetera quce ad cultum dominicas pertinent passionis, non quasi inania, et sensu carentia san^
ctimontam non habere, sed ex consortio eorporis, et sangutnis Domini eadem qua cor^us ejus
et Sanguis majestateveneranda. Hsec nimirum obtentui erant detraclioni in religiosissimum
virum, cujns tamen, ut diximus, fides ac pietas per ea tempora origenismi suspicione la-^
borabat. Scd perspecta demum integritate , subsecuta letas, ut ne quid labis in tlio admitte-
ret, librum oblivioni dedit, et penitus interire facile est passa.

27. Epistoheplurei deperdito.— Sed ex hieronymianorum opemm mimeroquibasminime

XXIX PRJIPATK). XXX

pepercit tempomiii inclementia» injuriam expertie pr» c«&teris sunt epistol» , qoamm ali-

quot sic intercidere, ut vix interdum rescire liceat quod script» fuerint. Earum catalogum

magis quam notitiam instruimus, ut si quam e latebris bibliothecarum eruere aliquando

Gontigerity ^x inscriptione saltem innotescat. Itaque temporum, quibus dat» sunt » ordine

quoad Geri potest seryato, prim» occurrunt ad Castorinam mdterteram, quas ipse post an-

num ingerit denuo, ac memorat in illa qnie una ad eamdem superest. In illis pacem quam

reli^uit Dominu$, ut secum habere vellet, magnopere deprecabatur, veteri, cujus tamen cau-

sas ignoramus, rancore deposito. Ejusdcm fere propositi fuerint decem ill», quas et per

idem fere tempus, siye in arripiend» soiitudinis procinctu, ad Antonium MmoniB ( yicinum

patriffi suffi oppldum hoc olimerat) monachum scripsit. Decem (inquit epist. XII. ad eumdem)

jamnisi fallor epistolas plenas tam officii, qium precum misi. Rursum haud scio eiedemne

cum illis censend» sint, qaas ad Fir^mea ejusdem loci, sive ^monenses» quibus facile Antonius

praeerat, a se scriptas memorat ep. XI. iisque dolet nusquam repensam yicem ; Ne unum

quidem, inquit, apicem toties vobis tribuenti officium prcestitistis, Certe si temporum effugis-.

sent injuriam, non dubito quin prieclara ex illis ad pacem reducendam, instaurandamque

amicitiam exempla possemus repetere. Ad Didyrnum quoque magistrum suum, quem non

ita pridem in alexandrina schola docentem audiverat , epistolam dedit, qu» non habetur.

Illa ycro passim inyidiose traducebatur ab «emulis, quod yiro tametsi eruditissimo, Orige-

nis dogmati impense addicto fuisset inscripta. Quam culpam sanctus doctor in epistola

LXXXIV. ad Pammachium et Oceanum purgat his \erh\s%Audetquidamproferrelitterasmeas

ad Didymum, quasiadmagistrum! Grande crimen discipuli, si hominem eruditum, et senem

magistrum dixerim, Et tamen volo inspicere ipsam epistotam, quas tanto tempore in calumniam

reservata est. Nihil prceter honorem et salutationem continet. £t meri quidem ofBcii minus

legre ferenda iactura videatur; sed nuUam ego majori cumyoluptate epistolam legerem, si

superesset. Aliam nescio quam penes se habere dixit RufQnus, in qua sanctam Ambrosium

Hieronymus suggillaret. Nempe cum unde quadraginta homilias Origenis in Lucam iatine

interpretaretur, quemdam in priefatione tractorem , cujus tamen nomen dissimulat, dixit

in simili opere verbis ludere et sententiis dormitare. His peti sanctie memoriie Ambrosium

episcopum Ruffinus ut probet secundo Inyectiyarum libro, Scit, inquit , ille (Hieronymus)

me habere epistolam suam, in qua hoc ipsum de aliis excusans, in illum (Ambrosium) conver--

tit suspicionem. Verum quia epistola illa eliam secretiora qucedam continet, quce interim modo

publicari nolo ante tempus, ex aliis adhuc his similibus approbabimus. Imo yero si protu<

lissety haberemus gratiam ; sed credo calumnise instruendse illi magis intererat silentio pre-

mere. Priorem ad Augustinum^ quam non pro receptis litteris, sed pro subscripta salutatione

circa an. 397, plenam epistolam reddidit, laudat ipse Aagustin. epist. ad Hieronymum in

nostra recensione LXVII, et quid rei contineret non obscure indicat , tametsi doleat fuisse

breviorem multo , quam ex eo vellet smcipere, tali viro^ a ^o , tempora quantalibet occupet^

niUlus sermo vrolixus est. Nescio quas alias ab utroque yicissim datas , sunt qui yelint in-

tercidisse, sed falli eos puto, quod temporum rationes , quibus singulie exaratie sunt , non

satis bene composuerint , yel animadyerterint. Utique ad JAeo^AtYum etyicissim plures yi-

deantur minime tulisse letatem, quod ex earum serie innotescit. Ad /^aulmum yero non nisi

unam indicari puto, ubi ille queritur epistola LXXXV, sibi ab Hieronymo parvas et tn-

comptcu litterulasmitti. Enimyero ncque breyes, neque incomptcedici ullo modo possunt, qoie

supersuut LIII et LVUI, quarum aitera scripturarumlibros copiosissime edisserit, altera yit»

sanctissim9einstituend(Bnormaproposita, addiyinarumlitterarum studia antiquorumpatrum

exemplis inyitat. Alia itaque putanda est, qua de amico Paulinus conqueritur , noster cul-

pam deprecatur. Ad Pcmmachium ei Marcellam , cum priorem anni (^Ol. Paschalem Theo-

phili cpistolam laline explicatam mitteret, junxisse litteras, exeo etiam yerosimillimum est,

quod insequentis anni itidem paschali epistolae ad eosdem prsfatur : Rursum orientalibus

vos locupleto mercibus : et infra, Accipite et grcecam et latinametiam hoc anno epistolam.

£a yero si exstaret, haud dubito quin origenianffi causs primordia, factionesque inde exor-

tas liceret iHtelligere. Ad Marcellinum et Anapsychiam non nisi una superest in recensione

nostra CXXVI. £x ilLa tamen plerasque alias iisdem ab illo fuisse inscriptas planissime

constat, quod ejus statim initio , Nonme, \nqu\i jpoenitet impudentice , qua tacenttbus vobis,

epistolas meas freqdentbr ingessi , ut rescriptum mererer. Noh dissimili argumento ex

tribus illis Innocentii pap» epistolis, quas primum in hieronymianarum censum transtuli-

mus, alias nonnullas ad ipsum Innocentium , et ad Aurelium carthaginensem episcopum do

pelagianorum yiolentiis, dec(ue sibi suisque iUatis csedibus missas a S. Doctore non dubita-

mus tum suo, tum £ustochii et junioris Paulffi nomine. £arum summa fuerit de monasterii

direptione, atque incendiis , qu» primum Aurelio aperuit,quo deprecatore ad pontificem

ususest, etcujusopera epistolie ultro citroque deferebantur. Notum prieterea fecit Inno-

centio, quod ejus usque inyisendi, et coram consulendi studium Aurelius animo conceperat.

Tanta autem modestia grayissima ab hiereticorum satellitibus mala suis illata, et qu» ti-

menda sibi essent pejora deplorabat, ut probe notum persecutiouis auctorem maluerit reti-

cere penitus, quam in eum yideri referre talionis yicem. Ullimo loco ad Firmum epistolam,

cujus tamen mentionem nuilam facit Ambrosianum exemplar , ex illa ad Aagusti-

num CXXiV, scriptam inteUigimus. Atque h» hieron^mianffi epistolie sunt , imo in uhi—

yersum scriptiones, quarum certa jactura de summa utilitate f qu« percipi e S. Patris le-

ctioue potuit) multum imminuant*

28. QucBstioneshebraiccBin VetusTestamentum.—Vunc illas reliqunm est edisserere, qum yuI-
gato quidem doctorum judicio depcrdilffi existimantar , ego vero minime arbitror elacubra-
ias. Vnmm occVLtrnni Qucesliones hebraicoe ^ quas pneter Genesim, in quam superant unicce,
in alias quoque ScriplunB partes, imo ut yidelur in universum VetusTestamentum ipse
Uieronymus non uno aul altero testimonio, sed plane locis undeviginli, verbisque, ut Yide-
re esi , luculentissimis» memorat in eo libro, quem ex Eusebio interpretatus est ae Scripturoe
loci» Vulgo itaque eruditi deperdilas passim dolent, et Martianffius in primis quando earum
occurrit mentio, EcclesiaB ac rei litterarise damnum irreparabile ex illarum desiderio exag-
geral. Tillemontius adhuc heret incertus, tantumque expendi perquam accurate vellet, num
quse de caeieris Scriptur» libris explicata laudantur, in eo, qui in Genesim superest, invenire
sit : quo studio si singula reperiantur, illum unum indicari continuo putet. Sed imprimis
libros Hieronymus plurium numero appellat, etin Numeros, Deuteronomium , Judices, et
maxime in Regcs, in ipsos denique Prophctas laudal. Deinde illa,quod rei caput est, in Ge-
neseos commentario non inveniuntur, unde Cl. quoque ejus viri sententia oporteat inlerci-
disse. Ego tamen aliter constituo. Non equidcm inficior , licia et subtegmina ejus operis
fuisse ab Hieronymo preeparata, qu»dam etiam forlasse in schedulis digesta, ause si inte-
grum fuisset illi per otium, facile perfecisset. Libros, inquit ipse in praefatione, nebraicarum
qucestionum in omnem Scripturam sanctam disposui scrihere. Haud multo autem post iu alia
prsefatione, qu» est homiliarum iu Lucam ad Paulam et Eustochium, Pratermisi, inquit,
paululum hebraicarum qwestionum libros » ut ad arbitrium vestrum hcec qualiacumque di-
ctarem. Nec diflitebor, de ore saltem reliquos quoque Scripturae libros Paulff atqueEusto-
chto exposuisse ox ipsiusmet ilio teslimonio couslat in Commentar. in epist. ad Titum cap.
2. in Jnoysij inquit, lege fures nonnunquam septuplum, nonnunqucun quadruplum reddere
compelluntur, et interdum oblruncatur, interdum venditur fur ipse pro furto ; de quibus nu-
PER voBis iN LEviTiGO EXPOSuissE ME memini. Sed ob quam tandem causam fuerit ,
illum unura, qui Gencsim explicat, absoivisse librum, nec ullum edidisse alium, hac
simplici expositione ostendam. Quo tempore Quffistiones hebraicas S. Doclor adornabat,
librum quoque dc Hebraicis locis ex Eusebio ob quamdam operis ac studiorum convenien-
tiam sumpserat interpretandum , imo unum opus alterum intercepit. Hoc ut planissime
constet j in alterius libri , qui de nebraicis nominibus inscribitur, prsefatione , libros, inquit,
hebraicarum Qucestionum nunc in manibus hcAeo : et paulo post , librum quoque locorumj
quem editurus sum, si quis habere voluerit, Istud igitur eusebianum opus latine refudit,
cumque adhuc animo libros Qusestionum molirelur (absolverat enim jam illas in Genesim |
C[uid sibi in ca^teris propediem effundendls proposuisset , lectorem subinde ita docuit , ac si
jam perfecisset. Ke ipsa in eo tantum libro invenias laudari in reliquas de nomine Scripturie
partes Qusestiones istas, nam paulo post cum incepto destitisset, nusquam deinceps iliarum
meminit. Quin imo post ferine sexennium cum catalogum suorum ipse operum texeret, et
Quaesliones ipsas hebraicas reccnserct, carum duntaxat agnoscit in Genesim librum unum.
Illas postea retexisse, minime omnium est verosimile ; certe in iibris, quos deinceps elucu-
bravit, nec vestigium estquidem^ licet se occasio earumreminiscendi obtulerit, ut dissimu-
lare omnino non potuisset. Attamene contrario agit,si qua enim oarum dilYicultatum, quas
in libri de Locis interpretatione se jani dixerat cxpedisse, iterum in aiiis operibns occurrit,
perinde explicat , ac si nunquam atligerit. Rem placet exemplo confirmare. Dixerat ad vo*
cem Ariel ex Isaia, consueta clausulayi>e hoc in libris hebraicarum Quceslionum plenius di-
ettm est. Post annos circiter 2&, audi quid in Commentariis dicat : Ariel interpretatur leo Dei^
et pro civitate quamaquila interpretatus est, •Koyix^ti*, hoc est oppidulum sive viculum, m Ae-
braico le^itur garuth , quod proprie villam signiAcat, et lingua syra dicitur cartha, unde
et villa silvarum appellatur Cariathjarim..Jaitur Ariel, id est leo Dei quondam fortissimavo-
catur Jerusalem, sive utalii arbitrantur^ temptum et altare Dei, quod erat in JeruscUem. Itane
locum, quem anlea ex inslituto exposuerat, dissimulato priori opere , latius edisserit? Id si
quis sibi persuadeat, ille sane in hieronymiana lectione hospes sit. Nam e% opposito in
ejusdcm Isai» caput Sd*, sub initium , cum nuinero septem et sabbatum et plures dixisset
indeGnite signiGcari ex hebriei sermonis ambiguitate,quod hffictamen etiam ad Genesis 21
atligisset, continuo subdit, Dequo in hebraicarumqwjBstiohumlibro, Quem in Genesim serip^
simus,olenius dictum est.

29. Commentcwii breviores in XII Prophetas. — Ad alia properemus. inopi^^/taxa^ sive bre-*
viores in duodecim prophetas commentarios ab his qui supersunt diversos , docti aliquot, at-

?ue in primis paler Martiana)us, pro certo ponunt intercidisse temporum injuria» et dolenL
luerimoniae locum fecere islhsec Hieronymi verbaepist. XLIX, ad Pammach. n. k. sub ^fi-
nem, miserdm qucedam tAv ukghj^imt^j inprophetas duodecim S. patri Domnioni...quce si legere
volueris, probabisyifuntcedifficultatis sit divinamScripturam, et maxime prophetas,intelligerep
etc. Scilicet in universos duodecim prophetas, quosminores vocant, commentaria innui vi-
dentur illis, au» cum S. Doctor non anle annum 406 absolverit, isth^ec autem epistola
393 certo certius ascribatur, alia ab his quie supersunt indicari necesse sil. Acceditipsum
vvoiivTfifta-nnf vocabulum , quo aliud operis , aut monumenti signiGcari ab iis commenlariis
persuasum habent. Yerum ut quod sentio, pace dicam doctorum bominum , errare iilos
existimo, S. vero doctorem eorum qui exslant commentariorum partem, quani eo tempore
confecisset, omnino inielligere. Ncque enim in primis cum ia XIL prophetas opus aliquod
memoraty singulos prophelarum libros designat ^ quibus expUcandis suam probassel ope-

XXXHI MiiBrATtO. ttttS

ran ; sed ifiiMuriiiiodiim in Scrlptnraruni esi canone. anem» qnt duodecimProph^m inscri^
bitar, librum absolute indicat ; neque adeo exinde singuios daodecim prophetas expJanasse
iDielligitar, quod in duodecim propheiarum librum aliqaa sii commeniatus. Sic ipse Hiero-
nymas in dialoff. contra iaciferianos num 5. Osee locum laudaturus. /n duodecim prophetis
scriptum esse dicit , sacrificia eortm tanquam, etc. Deinde neque AnX&t disit Hieron/mus
viro/ivq/utroc, sed qucedam ta» uit*fivq/MerMy, ut non universos duodocim, sed aliquos ex illis tanium
per id temporis explanasse, aperiissime denotarer. Reipsa Michseam abanno 392 ad asque
msequentem, ei Nahamom, ei qui exinde suni, Abacuchum, Sophoniam, atque Aggamm
exposaeFat : aique hi profecto suni commentarii , quos ad Domnionem misisse Pammachio
signfficat, neque omnino breviores alios, aui ratione alia diversos , quos »ias inviderit , de-
cet excogitare. Nam ui hoc eiiam ak*gumentum adjiciam, quis iu animam inducai suum , si
bis eosdem propheias Hieronymus est interpretatuB , quos semel elucubraverat , studioso
lectori ditsimalasse commeniarios , cum iterum eamdem ielam retexeret ? Qui aempe sa-
persmt usque hodte, ipsis minime dilBieniibus, qni in contraria opinione Tersaninr» erudi-
tis virts, pe«ieriore8 iis sunt, quos flngunt intercidisse. Exemplum repcie ex Abdia , qaem
secandis curis recognovit, prioribus omnino repudiaiis, vel ex Isai» Visionibas od Amabi'-
lem^ qnas pridem seorsim expositas, ipsis commentariis attexuit.

30. Qua$uordecim Hbri in Jeremiam. — Non absimiiem auiaMjuiorem ista, quam ex mera
hallucinatione oriri demonstravimus, eam puio cum veierum, ium receniiorum scriptorum
querelam, de quatuordecim libris Gommeniariorum in Jeremiam Jaradiu olim deperditis.
Cassiodorius Insiitut. cap. 3. de prophetiis^ Jeremiam, inquit , etiam aancius Hieronymus ti-1
6I1VT1 libris eommentatus esse monstratur , ex qvibus sex iantum nos potuimus invmire ^
residuos vero adhue , Domino juvante , perquirimus. Sic vetus auctor sermonis in Natali
5. Hieronymi , <|uem prostremo tomo exhibemus , cum in universos prophetas quatuor ei
septuaginia libns commentatum esse S. Doctorem dicai , nihii dubium , quin in Jeremiam,
inita ratione, integros vi^inti enumeret. Jaciuram impensius dolei Rhabaaus, qui cumsex
priores libros suo operi inseraissei , quia deineeps memorati tractatoris (Hieronjmi) ex^
positionem in Jeremiam nusquum reperit, necessarium existimavii, ut abraliorum propkeiarum
exposiiionibus excerperet, quce ipse de hocpropheta videretur commemorasse. Paria sequioris
«vi scriptores habent, e quibus non nemo eiiam unum aui alterum , ex his quos puiaret
doperditos , invenisse sibi visus est. In quodam abbaiiflD S. Laurentii Ms. quem iaudani in
Kinere litierario duo patres benedictini e con^egatione S. Mauri, post sex illos in Jeremiam
libros, htec appofniur nota. Nota quod glorxosus Doctor Hieronymus scripsit viointi li^
bros super Jeremiam prophetam, quorum sex primi libri habentur in isto volumine , thes ii^-
timi reperiuntur apud regtdares septem fontium in Brabantia : sed dndecim medii non
inveniuntur^ quod deplorat Cassidorius , HrJmbanus, et {supra laudalus auctor sermon. tn
Natal. S. Hier.) Joannes Andreas. E recentioribos docli quidam , cum ferme pro certo ha-
beant , non fuisse illos commentarios , morte intercedente , absoluios, veterum ex adverso
occurrentium auctoriiatem ac iestimonia conanturelevare. Clarissimus Tillemontius maluit
vexari Cassiodorii locum, ac nescio qut novem substitui pro viginti novem , quse sane vio-*
lenta immuiatio esi , nec ullis Mss. sive etiam ediiorum codicum suffragiis probata ; imo
verius auctoris menti , et contextui plane contraria. Ad h»c temere muiatis Cassiodorii co-
dicibus, cffiterorum quoque libros^adem iicentia pervadere, ei constanlissim» auctoriiati
refragari oporieal. Dicam iiaque paucis cgo quid rei sit, et qut conciliandffl sententiiB. Hie-
ronymus in Jeremiam quatuordecim Tractatus , sive homiiias ex Origenis grieco pridem
converterat in latinum, deinde sex libris suo sensu eumdem prophetam est commeniatus.
Hffic doo Teluti genera Coramentarioram in idem argumentum si ex capitum, ut ita loquar,
sivelibrorum numero, sex nimirum, et qnatuordecim^ in unum conjunxeris, summam viginti
efHcies, quoi numero in Jeremiam dicuntur elucubrati. Sic autem existimo, in Tetustissimo
aliquo ante Cassiodorium exemplari,et bono quidem consilio, sex illis commentariorum li-
bris , quatuordecim alios iractatus fuisse subjuncios, ex eoque ortamde viginti in Jeremiam
Hbris sententiavn. Certe qui primum, quis tandem ille fuerii, viginti nuineravil, coilecta ra-
tione, commentariis tractatus junxit. Hi vero in aliis plerisque omnibas,eimelioriquoque
consilio, seorsimfaciledescriptisunt, quod minime commentariorum vices ex hieronymia*
no sensu snpplereni, et proorigenicis fmtibns haberentur. Exinde cum sex proprieCommen-
tarioram libri integram prdphet» expositionem non absolverent, ei imperfecti operis
partesesse constaret iiquido, qui viginti libris Hieronymum fuisse commentatum accepe-
rant , quatuordecim posteriores doluere injurias temporum non iulisse ; nec enlmiproclive
crat suspicari traciatibus illis , numerum quem Tetnsiiores consiitucrant expleri. Interim
iisec una animadTcrsio ;>oterat commentitium illud desiderium consolari , totque disputa-
tionibtts agitatam quffistionem eqodare. Quod ut evideniissime pateat, neque allus dubi-
landi locus reliquus sit, unum adhuc observandum est, ex quinquaginta duobus capitibus,
QQibus toius constat Jeremias, priora integra triginta iria exponi abs Hieronymo sex illis
Commentariorum libris, unde reiiqua decem et novem, quibus ana ferme historica narratio
colligitur, et qn» contraciiori admodum stilo expositurnm sefore tpse promiserat in prffifa*
tione, 81 persequi ob mortem , tcI qun mortem prieivit »gram Tdletudinem poiuisset, tribafl
aat quaiaor ad snmmum , foriassis etiam paucioribus libris Yuisse faciurum satis ; minime
vero integris quaiaordecim, quos inepte admodum somniant. Qnod igitur nihilo secius qaa«
taordecim pevfraele assenuit , ex mera hallacinatione est > quod totidein Iractatas iUos, sIto

XXIV PftCPAm IXXTi

homiHas debere ad explendam eum nameram Tocari in partes, post Gassiodoriam, qai c»-
teros transversum traiit, nemo unus intellexit.

31. Interpretatio latind Commentarior. Aleocandri, aphrodisei.—Yemm alia est ieyior molto
de Alexandri aphrodisei Commentariis iatine ab Hieronjmo explicatis liallucinatio docto-
rum homlnum, puta, ut aliquem de nomine proferamus , Tiilemontii in Vita artic. 10, et
All>erti Fabricii bibliothec. ffriec. lib. IV, cap. XXV. Unum persqae est omnibus de ejus
libri jactura argumentum ex S. Doctoris testimonio epistola L. ad Domnionem num. i. Ibi
cum se diu in philosophorum Arisioteiis, ac Ciceronis scriptis versatum profiteatur, ut ad-
versariorum projectam rusticitatem expugnet , quibus phiiosophic» disciplin» despcclui
erant, Frustra ergo, inquit, Alexandri verti Commentarios : nequidquamme doctus magister
per dwf^mir* Porphyrii introduxit ad logicam? Nec dubitant, quin sit ea significatione acci-
piendum vertendi verbum , qua de una in aliam linguam , scilicet in latinam de grieca , de-
BOtatur interpretatio. At nihii Hieronymus de linguis addidit, sive in quam transferret,
sive ex qua; mihique sane persuasum est, absque alterutrius notatione vix apud latinum

Juempiam scriptorem ejus sensus exempla inveniri posse , apud Hieronymum ne vix qui*
em. Quod enim ait Cicero I, de Finibus, si verterem Plalonem, aut Aristotelem,ut verterunt
nostri poetce fabulas, eic, ex soperiori coniextu de Graecis apertissime subintcliigitur. Proin-
de certum debet esse et constans , cum a7c;6$ dicitur quis libros vertere, nihii significari aiiud
quam versare manu, aut evolvere, italice seartahellare. Hoc intellectu Horatius, Vos
exemplaria gresea, noctuma versate manu, vei^sate diurna. Nec profecto aliter accepissc
Hieronymum, quam ista significatione , oppido multis probare possem. Ipse in primis con-
textufl superioris ex iila epistola ioci , ex quo uno tota isthsc in orbem litterarium impor-
tata estfabula, nil pr»terea io^uitur quam iu leseudis, terendisque phiiosophorum libris
studium ac ditigentiam. Cur deinde quem proprie librum fuerit interpretatus, S. Doctor non
indicavit; verum indistincte Comraentarios dixit , quo nomine decem, ut minimum, ingen-
tia voiumina designantur, ne dicam universa ejus auctoris opera , iis minime exceptis qn»
perierunt, inscribi uno^yi^/Meitx, seu Commentaria? Quid porro tantum laborem, tamque mo-
lestum in se susceperit, ea transferendi scripta, qu» vuigo docti grsBce jam inteiligerent,
qui maxime philosophicis disciplinis animum adjecissent? Sed matim ex uno Ruffini sensu,
quo iniquior hieronymianis operibus nemo unquam fuit, rem definiri. Hic nempe cum ver-
ba illa ad Domnionem quam polerat invidiosissime suggilaret lib. 2. Invectivarum , nun-
quam tamen interpretatiouem Commentariorum Alexandri objecit, quod maximum fuisset
accusationis caput; sed lectionem tantummodo ejus iibri perjurii arguit in Hieronymo,

3ui in toties exagitata iila visione, Christo dixissel, Te negavi, si velhabuero gentilium co-
ices, vel /tf^ero. Si intellexisset Ruffinns , aut suspicari utcumque potuisset, latine con-
versos dici aptirodisei Commentarios , culpare lectionem , ac studium , dissimulare autem
tanti operis laborem , eumque rursum , ut calumniari commode iicuisset, perniciosissimum
cum iatinis quoque auribus daretur, voluisse quis credat? quin etiam totam in Porphyrii
audienda civecyoyi) criminationem invenire, in convcrtendis a graeco Alexandri libris, nii
plane aliud objicere , quam quod syllogismi apud Deum de illius Commentariis non intextm-
turf Quam verolepide similem cutpam in Hieronymum regerere poluisset, qui sibi inter-
pretationem origenici iibri ircpi apx&^ tantopere criminabatur? Ad hsec apposite satis ad rem
nostram RufBno notatum est, S. Doctorem antequam converteretur, litteras griecas, et iin-
guam penitus ignorasse , ex quo illud etiam exploditur Ttpd^in/M , quod facile quis prietexere
potuisset, in prima adolescentia cum nondum christianse religioni dedisset nomen, transla-
tionem iUam ruisse elaboratam. Nam si tum temporis srfficas litteras ignorabat, cum vero
didicit, jam in elhnicorum scriptis in latinum transterendis versari, non integrum sibi
esse inteiiigebat, nuila profecto est temporis epocha, cui jure interpretatio illa possit
ascribi.

32. liber ad Abundantium. — Duo adhuc libri expendendi sunt paucis , ne quem hujus
ffeneris prffitermittamus. Primus exegeticus iile est ad Abundantium, sive ut vetustiores editi
fcrunt, Antium^ quem Cassiodorus Instit. c. 2. conceptis his verbi memorat. Bealus Hie-
ronymus ad Abundantium scribens, obscurissimas tres alias exposuit qucestiones, quarum
prima est, cur David, qui ad expugnandum Saul cum Achis AUophilorum rege ultroneus ve-
niebat , hominem qui ejusdem Saulis mortem postea nuntiavit, occiderit. Secunda est, cur Da-
vid moriens prcecepit filio suo Salomoni , magistrum militice sucb Joab interficere, Tertia vero
qucBstio est de Semei , qui fugienti David intolerabiles mdledictionum injurias missis etiam la-
pidibus irrogavit. Hujus aulem scriptionis neque menlio est uila , neque vestigium in Hie-
ronymianis , sive apud Scriplores aiios , ex quibus cerii aliquid possit extundi. Imposuisse
Cassiodoro velerem aliquemlibrum, in quo isthaecEpistoIa sive libelius Hieronymo ascri-
beretur, facile credam. Sed quando ipsum monumentum etatem non tulit, certam ferre
sententiam non est expeditum. Alterum laudat S. Agobardus iibro adversus Feiicem cap.
39 {De similitudine carnis peccati) , eumque brevem, at que elegantissimum Tractatum de si*
militudine carnis peccati contra Manichcsos vocat. Ac ne putes incuria quadam, et scribendi
festinatione in S. Doctoris nomine decipi iiiuin potuisse , tota quam eo capite instituit , dis-
putatio est de Hieronymi sententia circa adoptionis vocabuium , atque adeo de libri germa-
nitate securus quam qui maxime, ut neque adversariis de auctore dubitare, aut repoiierc
aliquid licere crederet, satis longam ex ea laciniam exscribit, bisque et tertio Hicronymi
oomen ingerit, urgetque adYersarium auctoritate. Baluzius qui postremp Agobardum re-

mvn PRiEFATIO. XXIVMI

censmt, notisqae ilkisfravit, intaetam reKqait hanc locam : sed facilc opinor erant hacsBtale

docti yiri , qai Hieronymam ejnsmodi operis auctorem exUtisse «gre sibi persaadeant. Eqal-

dem Aadenlio episcopo hispano , qui circa annum 360, vixisse dicitur, maiim e^o ascri-

bi , qoem tradit Gennadius cap. XiV, librum scripsisse adverstu Maniehmot , in quo os^n^

deret afUiquitattm Filii Dei (cternalem Patri fuisse , nec inilium Deiiatis tunc a Deo Patre

accepisse, cum de Maria Virgine homo, Deo fabricante, conc^tus et natus est. Aut si huic

forteminus, Sabbatio dederim galiicaniB^ecclesiffi episcopo, circa annum 440,i]oi de si-

miii argumento librum, eodem Gennadio tcste cap. XXV, composuit, ostenditqae, Christum

veram habuissecaruem,per quam manducando , bibendo, lassmdo , plorando , moriendo ,

rmrgendo , verus probatus tst homo. Re auiem vera cum nihil pro certo constitui possit, ue-

qae ad opus ipsum Hieronymo abjadicandum certa sappetant argumenta, ne ejusdem Ago-

bardi aactorilatem elevare temere videamur , et si quid est operis hieronymiani inconsuito

preterire, ipsam iilam laciaiam descrit>irans. Denique hoc eonfirmat propositaipsa sententia^

qucB primum Adam in cmimam viventem faetum esse testatur, novissimum in spiritu vitifiean'-

tem. Ecce cur tam post innwneros annos , et incomprehensa curricula sceculorum ab omnibus j

tnortalibus , a qu^us ut qui seeundum camem natus est separatur, quod ille primi^s vivens » *

hoc novissimus vivificans; ille sibi data vix possidens , hic possidenda condona$%s. Quod est

Psalmista duobus versiculis explanavit dicens. Quid est homo^ auodmemor es ejus^ aut fUiws

hominis , quoniam visitas eum? Homo Adam accipiendus est ; fdius hominis , Dominus inteUi-

^endus est ; qui in memoriam veteris visitatur, et in defuncti recordatione spiritu salutiUionie

tmptetur. Quod ipsaverba exprimunt, ut rem planam videre non mirum mI, dum et homini

memoria conjungitur, et filio kominis visitatio copulatur. IIU mortali quid aiiud poterat supe-

resse f huie vivificanti quid aliud oportebcU infundi f Nam defunctis memoria deoetur, visitch-

tio viventibus exhibetur. Quod utrumipie in Dominoper incamationem eonstat impletum, cum

ob primi eommemorationem novissimus visitatur, et per novissimi visitationem saivatur et

primus^ Huie sensui germana est illa sententia : Primus homo de terra terrenus, seeundus e '

t(Blo cmlestis, Quis est iste calestisf Sine dubio ille , qui eum quem gestabat in baptismate fecit

eudire , quod ante ipsum nuUus audierat : Filius meus es tu , ego hodie genui te. Et qualiter

didtur hodie, siin principio Verbum, et-Verbum apud Deum, et Deus erat Verbum. Quia

non est illud Verbum , quod semper in Patre , et apua Patrem , et cum Patre fuisse esse creden^

i/um est ; sed homo miem in gratiam salutis Deus Verbum susceperat , audivit. Hie filius homi^

nisper Dei filium , Dei esse filius in Dei filio promeretury nee adoptio a natura sejungitur, sed

natura cum adoptione conjungitur. Quoniam cum verbum caro factum est,nonper assumptam

deerevit eissumptor, sed in aesumente crevit assumptio. Creaturw enim poterat per creatorem

infirmitaixs svhstantia commutari, creatoris aiUem in creaturam non poterat tetemitatis nth-

tura converti, Et ideo cum dicitur, Prior homo de terrq terrenus, secundus e coslo emlestis;

non corporis materiaseparatur, sed forma vitalis ; nec caro tollitur, sed carnis susceptor os-

tenditur : ille, inquam, quiinEvangelio ait, Vos de inferioribus estis, ego de superioribtu

sum. De superiortbtu ait , non utique siderea carne , sed virtute divina.

33. Duo tibri contra Helvidium,eic. — Alia qmedam consulto prietereo, qucB in recensendis
Hieronymi scriptis mera sunt bominum sphalmata.Tale est illud auctoris Priedestinati, qni
daos, non unam memoratcontra Helvidiam libros. Conira Hdvidianos scripsit Hieronymus
doctor egregius duos Ubros, quos leetos in tempore digna eos execradone anathanatizaount.
Sed neque focum inveniant faeic itia, quie elucubraturum se fore Hieronymas promiserat
quidem , minime aulem est exsecutus. Hujusmodi sunC commentarii in Canticum Canti-
corum, quos roganti Principi» polUcitus est, cum psalmum hk. eidem exponeret epist.
LXXV, in fine. Sed ab illo opere, quemadmodum in commentariis in Matthseum tradit, ex^
clusus wgrotatione diuturna, spem distulit in futurum : neque ejus postea complend» occasio
alla seobtulit. Item historia ecclesiastica, quam moliri se ut scriberet, stalim in iimite vit»
Maichi lueulentissimis hisce verbis profitetur. Scribere enim disposui, si tamen vitam Domi-^
nus dederit, et si vituperatores mti saltem fugientem me, et inclusum persequi desierint, ab ad-
rentu Salvatorisusque ad nostram cetatem, id est ab apostolis usque ad noslri temporis fecem,
quomoio et per quos Christi ecelesia nata sit, et adtUta persecutionibus creverxt, et marty"
riis coronata sit, ei postquam ad cfiristianos principes venerit, potentia quidem et divitiis
major, sed virtutibus minor facta sit. Verum neque ex catalogo, nec^ue alio quopiam ex
opere votum istud explevisse satis manifesto concluditur. Quod enim ait primo contra Ruf-
finum libro, Laudavi Eusebium m ecclesiastica historia, in digestione temporum , in descri"
ptione terrcB sanctw; et heec ipse opuscula in latinum vertens, mece linguae hominibus detUt
ila satins est intelligere, ut laiidem ecclesiastic» histori», translationem duobus aliis opu-
sculis referri sibi voiucrit. •

PARS TEKTlk. — In qua in nova hac edilione quid prmtitum sit, explicatur.

^. Operumpartitio. — Jam itaque quid a nobis prasstitnm sit in hac adornanda editione
aliquando dicamus. Primum ceconomia et partitio, qua hieronymiana uniyersa opora a no-
bis dieesta sunt, breyiter cst exponeada, totaque nostr» editionis reddenda cst ratio. Quid-
tinid hieronymianarum scriptionum corradcre potuimus in decem a nobis ila distributum
esttomos, ut argumentorum ac rerumquas tractans ralio potissimum haberctor, atque
aniis ad alteram lectorem quodammodo alliceret. Prior tomus continet epistolas, alter
tractatus , sive libellos, qnibus peculiare argumentum, et certa maleries, quiecumque tan-
HiEROi«TU! I. {Deuxicme.)

XlllX PRiSFATIO. VL

dam illa sit, «ed pr»cipue conlra haMretiGOS subjeota est. Tertius in saeram ScriptQram prt-
mum duos quasi apparatus, tum ipsos commentarios ad Canticum usque Canticorum e&hi-
bet. Prophetas explanant sequentes duo. Sextos bofi Testamenti nobiiissimas partes. Septi-
mum explet Eusebiani chronici latina interpretatio^acsupplementum.OctaTum et nonum
hebraica yeritas, siye hebrtti canonis scripturarum latina ilidem translatio, tum qune
Griecis veteris Testamenti converlit) et novi grieca reddidit fidei. Deni<}ue ultimo damus
qu«B hieronyraiano quidem se titulo ?enditant,sed alterius sunt, sivecerti auctoris, sive in-
certi, qu» in S. Palris familiam tanquam verntlem soboiera admisimu;», ne si penitus repu-
lissemns , sine tecto vagari, atque interire necesse esset. Pr»fatio sua tomo unicuique pri&-
fiffelur,rerum omnium« quie ad illud volumen pertinent, causas rationesque exponensy et
maxime eorum haud sane paacorum operum , quorum accessione unumqnodque ditatum
«st : e quibus, si anteaiuedita, aulographis excerpta sint, indicantes, si aJiunde adscita, qui-
bus de causis, quove ordine ; nam et ralio temporum explicabitur, multaqae alia edisse-
rentur, ut librorum indolens in limine statim eiuceat.

35. Bibliotheew et Ms$. quibus ultmur ei guomodo. — His ila commode satis, ut videba-
•tur, dispositis, ad texlum ipsum emacuiandum me contuii, et quoad ejus fieri potuit totum
an Id animum intendi..Primum loculos bibiiothecarum scrutari sludium |fuit, et auidquid
•manuscriptorum erat ad rera nostram, seduio conferrc ac describere. Neque adeo laborem
hunc, quod passim usuvenit, aliensfidei, sive diligentiaB commendavi, quod iUos haud mui-
tum curiose atque utililer hoc opere defuogi corapererira, qui vei in antiquis codicibus per-
legendis, velinejus quem conferunt auctoris lectione diu antea non fuerint exercitati. Ut
4it isitur est labor iste ingratissimus, mai^iraam certe partem meis ego oculis, meaque dili-
gentia exantlavi : neque operis proxilitate, aut quod fere subrepit tiedio, animnm despon*
di, quem variantium co.pia leclionum emeodationumque certissimarum subinde recreabat.
'Celebriores quaslustravi bibiiolhecie sunt in primis Rom» Yaticana, immensa optimorum
codicum supellectile, aliarumque bibliothecarum, Urbinatis, Palatin», ac Re^n» Svecorum
accessione , supra quam dici pofssit, ditissima. Tum aiia ibidem Cisterciensium monacho-
rum, olim Nonantulana, nunc sanct» Grucis in Jerusalem, cujus venerand» antiquitatis
exemplaria satis multa habui. Exinde Mediolanensis, vulgo Ambrosiana leque instructissi-
ma, priBcipue vero huc translatis S. Columbani de Bobio vetustissimis atque optime fere
pre c»teris not» exeraplaribus. Dcuique Veronensis hec nostra, sive amplissimi canico-
rumcapituli, quie si reliquis librorura numcro longe est inferior, antiquitate ac pnestantia
fere antecellit. His addi possunt Parmensis, ex qua prasertim elegantem atque emendatum
«hronici Eusebio-Hieronymiani codicem ad nutum habui, et Verceilensis instructior multo^
tum passim alias, quas privatas dixerim, neque enim singulos codices instructo catalogo re-
censere, deque eorum letate disserere per otium licet, maxime cum suo quemque noniine in
aotis, ubi ad fidem faciendara oportebat, compeUarim. Vim porro ingentem Mss. cum in
hisce' bibliothecis offcnderim, alia, qua fieri vulgo amat, ratione, eoruinmihiduxiutendura
auctoritate. Nerape antequara a capite, ut aiunt, ad calcem perlegerem, ipsorum fidei peri-
culum feci : cum enim multos sitreperirc, qui exuno eoaemqueexemplaridescripti non
immerito videantur, quod iisdem piane crilicorum ausis, iisdemqQeerroribusamannensium
consentirent, non pius uno codice valere illos arbilratus, alios subinde, quos e diverso
Ibnte Ouxisse judicarcm, in consilium adscivi, qui cum in aliqua minime levis momenti
lectione eoncordarent, tum demum vincerent auctoritate, et cum pugna ac variatio esset^
suis quoque dissidiis aut dc loci sanitate suspicionem iniicerent, aut medelam edocereot.
Hanc secutus legem, iilos tamen pr^tuli cieteris, qui suo fonti, hoc est Hieronyrai ibvo pro-
prlus accederent; neque teraere quis dictum putet, si ex his quibus utor, multos septimum,
omnes ferme decimum sceculum velim antevertere.

36. Qua ratione emendalus textue. — In refl^endo ex his ayrcy/wfoic textu, hanc insuper ra-
tionem tenui, ut nisi errore ex veterum iibranorum inscitia, aut critioorum audacia mani-
festo se prodenle, quidquam immutare auderem; neque tantum probatissimis Ucet membra-
vnis tribui, ut ex iis solis receplara scripturam exturbarem, sed orationis contextum, et
'peniliorem sensum, usum quoque Hieronymi in scribendo, atque ingenium expendi atque
^xegi. Qu» se fais dotibus, et recte rationis argumento, cum veterum librorum snffragio
probarentur, lectiones novas In textum intuU, ac sunt equidem saUs muitje, quie pruden-
tum aatea editornm soleriiain fugerant, mult»que ali» vulgo recept», quasdeserui, de qui-
iHis perinde ac si in Mss. omoibus invenirentur, ne dubitatum est quidem. Conjecturas qum
muItiB domi nascebantur, siepius in Umine supressi, ne mediocriter consUtuta soUicitarem;
sicubi tamen corruptum locuin aliquem sensus ipse indicaret, eumqne tacenUbus Mss. pos-
sem ex ingenio resUtuere, quando ^rroris causas in uotis evidentissime demonstrarem, cur
diuUus paterer eruditis molesUam, lapsum objici ineruditis? Id tamep raro admoduoiet
caute priesUU, et cura vcterum codicum scriptura ipsa viUosa non tam indicio esset, quam
^irgumento : ut prudentes viros fore non dubitem, qui magis timiditatem, quam temeritatem
culpandi materiem inveniat. Namreligiosa quadam diUgentia maluimus quandoque liqui-
dam etiam veritatera legentisiudicio proponi, quam de auctoris sensu periclitari.

37. Yariantes lectiones. — Variantes iccUones subnecto, in quibus excerpendis di^erea*
disquc, modum bunc ferme habui. In primis quiB mera sunt scribarum ludibria , vunque
ingenlera oUosarum diversitatura, quas sive recuscs, sive irapressarum loco ponas , nibil
plane detrimenti oratio accipiat, nec nisi volumini molem addere possinti exsulare peuiius

XLI rniEFATlo XLIl

jussi, et 51 qaas ejusmodi exhibeo , tuiu denique est, cum carum aliijuis cssc potcst usus ,
sire ut geriiiaD» ralsaniiii comparatioDe probentur magis, sive ut e yitlosis sani aliquid eli-
cere criUcorum filii queant : qui si recisas promiscue omnes fecissem, dolerenl fortassis me«
rito, repodiatam a me , qaod saa ipst opinione prietalissent. Reliqaas apposui continenter,
atqaeia banc saoe malai peccare partem , utaliquas admltterem, qum nihii inlus babereot
boni, quam cum periculo utiiem resecarem. Quffideniquelevioris momenli videbanlur, maxi-
mam partem e veterum editionum iibris eicerptas, non ad imum marginem distuii, sed e re-
gione asterisco pranotavi, ut voces ad qoas referrentur uno intuitu cognoscere in promptu
sit, nec aliorsum digredi levi de causa legentem pigeat. Earum omnium utilitatem eruditi
bomines probe norunt, neque in hac mihi laboraDaam parte esse censeo, ut fastidiosam quo-
ramdam, qui illas fere despiciunt ^ rnsticilatem expagnem , cum plerosqae aiios esse sciam,
qui ex yarianlium lectionooi capite de editionis pr«stantia judicant.

38, Observationes, et notce. — Unum quod reliquum erat , S. Doctoris textum nostiis ob-
servationibus illustrare, ubi res ferret , continentibus noiis sum persecutus. Atque in pri-
mis cam veteri lectione expuncta , male affecto loco novam e Mss. substitui , aut pridem
eliminatam reduxi, emendationis causas subnecto, et quibus adductas fuerim argumentis
demonstro. In aiiis haud quidem corroptis , sed inteilectu difBcilioribus iocis , pfusculum
oper», ei verborom impendo, si ad eorum minuendam obscuritatem nonnihil meo studio
possit accedere. Nativum auctoris sensum, quicumque ille sit, exponere primum Juvit,
semperque illud ob oculos faabui sapieniissimum ipsius Hieronymi ae<M/M epistola XLVIII,
ad Pammachium num. 17. Commentatoris officium est, nonquidipse velit, seaquid sentiat ille
quem interpretatur, exponere. Alioqui si contraria dixerit, non tam interpres erit, quam ad^
eersarius, Leviores, ei qu» si e leciorum vulgo aliquem moveani, dimculiaies , ex aliis
libris , maxime lexicographis cxplicari queani , sinlque ab aliis ex instituto et copiosc
explicatn, aui omnino non attigi, aui quibus e foniibus peti debeant subindicavi. Ex his
vero locis, qui aui perperam accepii sunt, aui invidiose traducti, sl quando absque sanctis-
simi doctoris injuria fit, cum aliqua veritatis specie, nallius ferme prieterii culpam aoi sus-
picionem purgare. Deniquecum illo scribendi genere, quod Grffici nafw^ac^v vocant, Hierony-
mos maxime sit deiectatas, qu» ex aliis scripioribus, procipoe Grfficis accepit , aut accc-
pisse visus est, plerumcine indico, laudatis nonnunquam soiis patrum nominibus, com
haad ploris intcresse videbatur , integris quandoque adductis locis , cum fere ad verbom
translata soni , ac poioii scriptoris otriusqoe javari sensos. Interdom illa etiam adnotata
sonty qii4B alii ex aociore nostro se<|aioris levi patres exscripseront, sed hiec parce admo-
dnm, atque illis iantommodo in locis pr^esiiii, qoibos aot locem, aot fldem laodata sen-
tentia rfBnerator ; st enim omnia perseqoi voloissem, com ingenti labore vix fecissem opcrn
preiiunti. Eadem de causa , oi nimirum operi ac iempori parccrem , fere exsularc peniloa
jossi eorum testimonia, quibus vui^o solent scriptoris alicujus antiqui editores, itbrorum
margiaes onerare, com non absimiies senientias ex aliis congerant, ei texios 9r«^Ui&>ou6
vocant. In summa nollam uitro profiteor a me obtinend» brevilaiis rationem foisse prster-
missann, ^ icqoe calamo temperavi , oi juxta doctissimi editoris nuperi senteniiam, nequo
omnia scire lectorem meum , neque rursum nescire omnia existimarem.

99. AHarum acprcecipue Beneaietinorum nota ad ealcem tomi. — Aique ita quidem de his
quas ego adjeci notis. Fuerai vero jamdudom animos omnium ante me editorom ad cajus-
que iomi caicem noias^ aique animadversiones adponere. Sed ab eo consilio revocaiua
sum tum mei ipsius, ium prodeniom virorum judicio, (^ui inanl opere, ei meliorom hora-
ram dispendio fotorum id fore arbltrati suni. Sffipius enim veteres editores in locis omnium
sermone coniritis latissime exspatiantur : crebro etiam qua; a prioribus dicta sunl, non nisi
paulo immuiatis verbis, alius alium secuii repKcaui; demum falsis lectionibus inoituntur,
in quibtts explicandis fmstra desudant. Neque vero inficior, his qoaedam immisceri inter-
dom, qu» ad lecioris eruditionem cotiferre possint, ea tamen perqoam exigoa soni et non
imminula eorum laude, copiosius multo io hac litterarom loce pertractari a nobis potcrant,
sunique agitata. Henrici Gravii noUe sont ill» qoidemeruditiores, scd quoniam illud pr»-
cipuum ac ferme unicum institoli soi operis esse voloit Hieronymum componere , sive sen-
tentias senientiis conferre, nec nisi epislolis, tractatibosqoc hanc impendit operam, earuoi
otilitaii diligcnii indice faiis consulitur, idque satius est. Pauciores tamen illas , quse tcx-
tnm expediunt, quemadmodom ei Frontonis Docffii octo aot decem selectissimas , ot ne
quid deesse videaiur, annecto. Sed non iia benedictini ediioris commentationes acctpiendiB
erani, qu» licet absque faujus nostro edittonis dispendio omilti penitus potuissent, ad ali*
qoorom iamen deciinandaai invidiam, qor ejos laboris sive commodts, sive incommodis se
qucrerentur fraudatos, integras ad cujusque tomi calcem apposui

M. Laus vitorum nominalorum. — SluUa pra^lerca ad clcganliam operis, muUa ad legcn-
tis utililaiem elaboravi, qune studiosi homines ut oquo animo cxcipiant, rogo. Ihinc gratiam
sin mnns ab uno aliquo obiineam, scio hicronymianam senieniiam episi. LXVI, ad Pam-
machium, Quod vtUgi standum estjudicio, et ilie in turba metuendus, quem cum videris so-^
lum, delspicias. Nunc mearum esi pariium, priestanlissimo^ viros, qui Hss. codicum subsidia
mihi contalerant, cum grati animi recordatione laudarc. £orum ycro nomina instrocto ca-r
talogo heic non recito, ne, cum mnlti sint e piuriniis Italiie urbibos, qoemquam iliaudatum
fofte prieieream ; sed omnibus slngulisque gratiam habeo , iisquo debcre plurimum volo
lcetores benevolos, cum bibiiotfaecas , quibus illi prssunt, laudatas legerint. Sed illusCria«

jLlII PRiEFATIO. XLW

simum virum, Marchionem Scipionem Maffqum, singulare patri» nostra omamentum,
sine ingrati animi culpa non taceam. Nempe Idtum ille laborcm hunc meum et promovit
primum prasentibus auxiliis, et licet longe al)sens,et desiderium sui diu in Galliis profwens
continenti favore prosequUur, novus Hicronymi i/)voaid»xrij«.

$m(atb
HUJUS Toni.

. i. Epfaotaruin S. Hieromjmi (htes, — Ei illustrhiin vironiin scriptis Rplstolac longe caeteris praestanttoreB
prudentnm hominum jiidicto eiistimantnr ea potissimum detuiusa, quod ipsa in illis scribemis persona
it.t propius ob legentis oculos verseiur, ut qnasi redrvivum homitieni complecii , facicmquc ipsain iiilueri vf-
deainur. Hacc, si alierius ciijusquam, est cerle Epistolarum llieronyiiu prxrogativa, qiiarum muti apiccs
ingenii» virlutumquo ejus efligiem referimt , arcanunque menlis habitum, ignemque iliuin pectoris repne-
sentant, queiii ipsum vivuin corpus, si adesset, non exbiberet. Sed illa oppido major est dignitas, qiiod
Sanctissimus docior maiimis Reipublicae Cbrislianae muneribus usus , sicut ipsa pene In adolescentia Ba-
nuium Romanm Urbis Epiwopum in Charlis Ecclesia$lici$ juverat^ ei Orieniii aique Occidentit Synodicit
coMullationibus retpondebat (Epist. CXXill) : ila deinceps veluti commune SKCuli oraculum consulereiur do
gravissimis rebus ac diriicilltmis, quodque rei caputest, ab illis, qui vel sanctitate, velscicntia, vel dignitaie,
primas tum temporis in longe eiiain dissitis regionibus oblinehaiit. Eiemplo sunt magnus Augusliiias, quem
nominare unum saiis esset, ex Africa : Lucinius, Exsuperiusex Hispania : e Galliis MinKrvius, aique Alexan-
der, Ripariiis, ac Kusiicns :ex remottoreGerniania Sannia, ac Fretella : ex Ortenie Epiphanius : ex iCgypio,
ipsaque Alexandrina sede Theophitns, tttnemuism interea ex llalia, ac Romana» nobiliiaiis priiicipibus viris
prfift^ramfiiuoruminnumerasuntacsxpius aiigustiora noniina. Qitamobrem non privali hominis modo erudiia
iiegotin ejiis Epistola; complectunliir, sed iusigniores fere quKStiones : eximia ad Scriplimrum explanationeni
«nuiiutnctiin, iino etiain totam ferme ejus sseculi Ecclesiasticam historiam, dogmaia, resque gestas, quas
«ruiiitiunis bonio cupidus si ex purissimis fontibus velit ediscere , iUas sedulo persorutarl neeesse
halieat.

± Veterttm Editionum in H9 recin$endi$ confusio. — Hic igllur fruclus cumnlatlssimas ad lectorem nt
rcdeal, tion solutn in iis pnrstandis, quu! in superiore Praeraiioiie cxposui, veium eliam in cujusque Epi-
siolx rccciisioiie, ut iii rectum ordinem pro temporuni ratione disponerenliir, operam impwndi. Veleres
•iieinpc Ediioics eam exhibent Episloiaruin scriem quae iion ad temporis, sed ad maieriaruin r.4ionem apte-*
inr inagis; cumque varii adeo argumenti Epistolas ad ircs lantum dasses, «ec saiis accurate redigant, ea
Ipsa in (Bcenomia perturbationis vitio laborant, ut saepe poleroicis laiidaloriae» moralibus criticae, theologi-
cis familiarcs permisceantur. Editio vero Benedlctina dum huic malo mederl studet (absit verboinvidta)
omnin magls confundil, nam ec complures Epistolas, quas criiicas vocat, e natali solo per vim avulsns in
^lLenum Iranstulit, et per totum Hieronymi operum corpus binc inde in uiioquoque tomo commentariis inter-
seruit, aique dispersit. flujiis intolerandse confusionis si ab aliquot litteris quas ad unum eumdemque Dama-
sttin inscnbunUir , exempluin suini velis , quae Cain vindictam explanat, in secundo tomo post Quxslioiies in
Geoestm, qu» de Seraphim agit, ia tertto post Gommentanos in Isaiain, qoae vocem Osanna explicac, in
qu;irU priore parte, et Matthaei expositioni subduntur ; tam aliae id genus omissae , alias suiim extra locnm
positx, ut etiam in proprio jiidicio digerenda roateria parum illi feliciter accidisse perspicuum sit. In reliquis
poYro omnibus, quas in quarti tomi parle attera in unum collegit, consilio qutdem egregio usus est» cum ad
MURporis lcges singulas cxigerct , successu tamen non pariier relici , quandoquidem qu» prima staiiin occur-
rU ad Rurfiaum septeiinii laborat anaclironismo, et.lnnocentius, qui se itineris comitem Hieronymo praebult»
huicfato functus dicitur , post sexdecim alias interjacentes Epistolas vivus compeilatar. Quem errorera cum
volvit in prolegoinenls eilitor emcndare, eamque ad Innocentium eplstolam ad annum 564 retrahere, novo
errore eumulavit. Exinde antem reltquas hujus prtmni Classis ad hypotliesin, quam animo conceperat ex
praeiudicata opinione accommoiiavit. Nec roinus alix Classes peccant, siquidem sappe priores Epistolae poste*
rioribus succedunt, qux^duin uno, ali;e duobus, aut tribus annis, quandoque etiam pluribus, 'contra
quam par est, prxferuntur, vel postbabeniur, non siue ingentl lectoris incommodo » quen ille, quotiea per-
iurbatis calculis temporuin raiioues coiifundit, toiies secum una transversiim rapit.

3. !Vovi ordintM neceinlas, fi ratio. — Quamobrem cum neqae incommodam veterum sortitionem repetere»
Bcc SKpe deviis Monachi Benedictini vestigiis licerct insistere : quanquam in votis esset ab aiteruiro vulga-
lorum ordinum non discedcre, ne inducta muiatio Mndiosis negoiil aiiquid facesseret : mellorem Umen ordl-^

ILV PRJSFATrO. iLvr

Dem aospietrr , sfve tpBoni cbronologicum ex incegro rerormare, qiioad fieri potuit aocuratissime , oranino
necesse fuiu Nam et multa e ▼olgaiis Cpistolarum collectionibus exturbare, miiltaque alia, qu» desideraban*
tflr^ soffioere oportoit in baCBostra; eitam semel veterem nomerom vel augere, vel imminnere, movere eo •
ipso necesse Isit; uee uisigraviori legentium eessisset Incommodo servare alicobi pra*8cripiam seriem,
alicobi diverticulis pro re hatis, invertere. Saiius igiior aliorum quoque Ediionim exempiis edocii , esse ar-
bitratos sam, si usilatis superiorum lemporum ciiationibus studiosi uii posseiit, et ne ejus ordinis; qoodcom*
qoe tandem est , commodo fraodarentor , annouram ad onioscujusque Epistol» initium, qoem in veteri re«
eenstone numerum obtmerent Proinde laboiam qooqoe instrul in fronte operis, qoa novos ordo veCeri
comparatur, ipsaque Benediclina editionei cojos seriem e regione apposoi, ut queAi interse respectum
babeant, quove ordlne quatque processerit, iiitelligcre uno conspectu liceat. Caeterum ne novum ordinem
ifliisse temere et levibiis argumeniis videar, momenta rationnm , quibus adductus sum ad eam seriem dteti*
gnandam, ut in aocuratioribos Pairum recensionibns fierramat, seorsim infra subnecto, maxime cum moltat
qoae peraegre vagabantur, certis locis aiqoe annis, plerasque aliis ab bis, quibus Chronologi vutgo afflxerant,
asseroerim. Tres emm sunt tantom Bplstohc, quae non usqiie adeo certain temporis noiam, aut historici
alicujos facti memoriam servani, ot ad certum annum revocari possint, easque ad aliaruin cilcem rejeci,
pneffxo ad paginas album hoc lenimale, ineerti lemporis^ ne recentiores qiiis putet, ex eo quod catieiis
postponantor. Aiiamen ferme nihit ad historiam faeiont, ui illarutn asiaiis ignoraiio aegrius ferenda sit.

i. Traciatui et opueeuta cum Prmfatianibui aliorum operum exeluduniur, — ^Jani vero, ui proprie Epistolarom,
qaod nemini kactenus in mentem venit, colleclioiiein adornareni, primum Traciaiuset prolixlora oposcuia,
foae ab ipso Hieronymo iii Caubgo, atque atibi, si quando eoruin meniio occurrit, iiiler llbros ceoseniur,
btnc loco movi, aique akeri ioiuo reservavi. QuiJ enimvero cum Epistolis commune babent, ut in earum
ordineni referantur, trium Honiictioruin Pauli, Hilarioitis, et Malcbi Viiae, Liber de lllosiribus Viris, allus
eonira llelvidium, duoqoe mulio prolixiores contra Jovinianum , Ortbodoxi et Luciferiam Dialogus, tresqiie
eognoiniiies conira Pelagium iibri, aliaqiie id genus haud pauca, quse diversam sedem ex ipso syntagmatis
iiigenio postulant ? Exclusi pariler ex hac serie Epistolas illas, quas aliis libris Praefationis loco suiH, neqoe
indolem cseterarum servant, et dtvcrso fine exornaniur. Ex eo getiere suni viginii illae, qnas In toiidein sa-
erarum Scriplurariim libros S. Docior elucubravit, itsqiie praefixii, cum de sua inierpreutioiie, atque opere
prxmonere lectorem voluii : Erasnius vero et Viciorius rdiquis in suis ediiionibus accensuerunt, quod vet
illos libros excudere in animo non haberent , vel eitam extare integros nou puiarent. Hujus quoque roodi
luiii, quas recensuii Mariiaiiieiis in ociava Classe, prxraiiones librorum aliquot, quos in operum collectione
pnetermisil, in quarum receiisione hoc insuper vitio peccaiom est, quod una quxdam pro Hieronymiana ob-
trudiiur, cum maniresto sit Ruffini in Origeiiis Homilias in epist. Pauii ad Romanos Prasfaiio, ut ex ipsa coa-
sui peroratione translatoris in earum explanationum fine. Has itaque omnes suis e sedibus per vim divelti
ratos, si huc transferaniur, suis quasque Ilbris aftigi debere exisiimavi, et quemadniodum quas veteres edl-
torcs iii Scripturani Praefationes recensuerant, Martianieus nonrecepit, quod ipsam Scripluram excudens,
suts itlas locis repraeseniaverit, iu quas Marlianxus ipse in diversos libros alios uksumque exbibuit,
exdusas volni ex hac serie, quod libros ipsos exhibiiurus, veluti capila Buis reddam corporibus.

5. Epitiolm quinque nondum anlea Vulgatw adduntur. — Verum e conlrario multas, quae in vulgalis liacte-
nus edhionibus dcsiderabantur, adjeci, et fecisse operae pretium mihi visus sum. Sunt illse in universum un-
decim, e qoibos qoinqoe non aniea loccm aspexerant, reliquae diversis e libris adsciscuninr. Dicamus pri-
mum de «cvcx^^oi^. Qiiatuor quos sub numeris XCII. ad XCV. conlineniur, ex Ambrosianae Blbliothecse, quae
Hediolani est, codice manuscripto, olim S. Columbani de Bobio, num. 59. et H litlera pneiiolato desoripsi,
taniumque ex illis pretii nostr» editioni accessisse confido, ut si pneterea nihit prnestiium a me esset, esse
Umen puiem, cur satis bene de Hieronymianorum operum amatoribus merear. Priina est celeberrima ilta
Theophili contra Origenem ejusque sectaiores Syr.odica Epfstola, ex qiia totam fcrme, eamque passiin igno-
tam Origeniano! caus.ne hisloriam ediscimus : ioin Isidoro affictas gravissimas accusaiiones, Nliriensium Mo-
nachorum lurbas, ei Fratnim, qui Longi vulgo audhint, extlia, aliaque hujusmodl, qita hyreticorum sentea-; *
tiis probe inteiHgendis, qua rebus utrinque geslis suo riie lempori coitsignandis, maxime nece^saria. qiioriim
ignoratione a doclis hominibus in illis edlsserendis subinde peccatum est. Allera ad Tlicophilensem istinn
JerosolymitanoB Synodi responsio est, iisdem ferme insistens vesiigits : quemadmodum ei quae lerirb locb
subditur, Dionysii Liddensis ad ipsum Theopbiluin, ex quibus quaiittim sibi animorum sumerent Origeui-
sta, qoasve regiones pervagareniur, quibus tandem ariibus tmponereni, discimus. Ea vero decausa in Hie-
ronyihianamm lucubraiionum ccnsum veniuni, quod abs Hierooymo Laiinilate donata, ejus proprie sini ju-
ris. Id aoiem ut nemo ullus, qui tanium eas legeril, in dobium vocare audeat, uiqiie ipsa styli etegantia sc
slatim prodat, consonet rerum series, quae edissemniur, codicis quoque Mss. auciorius accedat , pr«sto
eiiam est su» ipee fldei jusso^Hieronymus, qni conira RufBrtnm dispuians, illas se Latinc reddidisse lucu-
leolissime profttetur his verbis lib. 5, Duas Synodkam, et Pasehalem TheopMH Epistolas contra Origenem,
ilHuique diuipnlos per hoc ferme bieimium inlerpretmue sum, et in asdificationem Eccksias legendae nostrm Ui^
gum hominibus dedi, Ei de aliis quoque lib. t. sub iniiium, ubi, Si, inquii, quidquid contra Qrigenmn ei Heta-'

XLYII rKJEfklK. XLYRf

lorei eJuidicUwr^ inU tRetmnfnaa$f ergo 4l Bpl$iolm Papm TkeophiB^ e<£pt>toiS, <i aQorum Epitcoporum, quM
mper ipm$ jubentifm tran$tuli, U petunt^ le lacerant. Enimf ero cam praeter Bpiphanium alios Episoopoft ftddit, si
JerusolyroitaiMe Synodi Patrcs, et Dionysium Liddeiiaero, quorum epiatolaa ad Theophilyro contra OrigeDem In
Ittcem edimos, Hieronyrous dod inteileiit» alkid exeogitare argomentorttro genus ad earum litterarum enm bis quas
Hieronyrous indtcat, probandam tvcvrinrnc, otiosum sit. Qoae porro his succedit XCY. Anastasii Papae ad Sim-
plidanum^ quod arcto cum superioribus nexu juncta sit et consertay locum jure suo inter Hieronymianas eipo-
scere visa est. De illius germanilate, atque ingenio plus foriasse qiiaro satis in Notis disputavi. Uis aliam adjeci
in V. Classe sub nom. CXLIX. exscrlplam ex Vatic. Cod. 642. hand magni quidem illam pretii, sed qaod
llieronymiani nominis, lametsi eroentiti, praerogativa insigniretiir, postduas aliasapocrypbas non omittemhim.

(i. Sex alim hue primum ad$ciUB. — E sex aliis, quas aliunde adsciias Hieronymianis annumeramos, quod
vel ad llieronymum ipsiim, sive de proposiiis ad eum quaestionibus scriptm sint, vel ad ejus liisioriam lotaB
pertiiieant, tres Innocentio debentur CXXXV. et duae sequentes« totidemque Augostino» sciiioet eentesima
irigesima prima et secunda, et CXLIV. De postrema ista pnefori nonnnlla inlerest, reliquas eniin Doliores
sniil, qiiam opera nostra ut indigeant. Inscribitur illa ad Optatum de naiwra et origine animm : de Hieronymo
aotem quacstionis ejus arbilro l(»quitur ad fere mcdium. Gum Augustlnianam editioiiem Beiiedictini adoriia-
rent, nondiim ilia prodierat in lucero, qu.x non ita pridein In Monasterio Gotiwiceiisi reperia in ms« cod.
dccimi teriii circiter saBcnli uiia com aiia quas ad Petrum et Abraham inscribtior, Vietmas Austriae siiperiori
anno 4752. primum typis est evulgaia. Ejus -pnvtirnrti^ de qiia datis ad me litieris docii aliqnol viri baud
plane mcrito sospicabajitur, ipse inprimis roonuroenti contexlus probat, cui mirum in moduin eoncioit qua^
fiious ejus historia» et scriptionum ea de re llieronymi, Augustini, atque Optati series, tum Possidii, ae
Fulgcntii lestimonia planissime evtncunt. Nam cum una lantuminodo Augnstini ad Optatum epi:»lola supersii
in edilis libris, quas iiumerum obtinel CXC. duas Possidios in Indieulo enuroeral, FulgeAtius vere lib. 7k
de YerUate Prtedeetinaiionit cap. 48. tres laudat. Nec disputo, cui potior adbibenda sit Odes ; sed quod pro«
positum spectat, unum urgeo, non soium Fulgeuiio, sed ipsi etiam Possidio, quem penes minor est numerus,
banc fuisse cognitam, com illas dicat eontra Pri$eiUiam$ta$, sive de animarum quaesiione exaratas. Sed ut
nuila amplius dubitandi supersit ratio, facit Eugypii Abbatis auctorius, ejiis nempe, qui sub qiilnii sftculi
ilnem, ex operibue S. Augnttini, ut Cassiodori verbis utar, qua$lione$, ac nnUntiao^ ac di9er$a$ re$ defiorane^
in uno corpore coUegii. Cujus operis, sive ut in editionibus Basiieensi» ac Veneta inscribitur, Theeauri
cap. 345. (lameui inodo laudalus Cassiodorus nonnisi trecenii$ triginta ocio totum opus comprehensum di-
cat) de eo dispuians, Uirum tingiltatim a Deo creaiore lineamenla (ormenlur^ et de animce qntuttione^ ingeiilein
ex hac ipsa epislola laciniam ab octavo numero ad 6nem usque totidem verbis ita de^cribii, uthaiic Goitvri-
censis Ms. illam ipsam revera essc, quam Uiponensis episcopus ad OpUium dedit, manifestissime conciudatur.
Quiiieliam duo aut ircs loci sunt iii archetypo illo, et Viiidobonensi editione nonnihil corrupti scribarum inciH
ria, qui cx Eugypiano (ipere fucile reslitui possint, atqite beic quidem aucior sum ut resiituanlur ; cum eiiim
illam epistolani typugrapbis dedi excudendam, iiondum Eugypii librum meis ipse ocuiis consulueram. Suni
autem hujusmodicol. 4070. vers. 14. pro Uirum horwn vis utconilrmem? malim Eugyi>ianum uiitim horum^ etc.,
absque interrogandi nota : infra versu quarto a fine, verbis initium meum, addi posl parenlhesiii iKinnm /ain£it
non tm/tniii, tanietsi pro noii Abbas ille vitiose nmnc legat ; deniqiic col. 4072. vers. 40. loco intuene substitiii
metuene : csetera in quibus a noslra, atque adeo Ms. lectione differt Eugypius, aut de nibilo sunt, aut liliTa-
rionim snnt, vf&X/Mxfi.

7. OMin^ug epi$iolarum Cla$$e$f Argumenta, Capitutatione», etc. — Jam vcro quod est praelerea a me pno-
slitum, dicere expediam. Universas Epistolas iia collectas iu quinque Classes distinxi, qu:is e praedpuis Hie-
ronymi Vitae momentis, nunquam interrupu rerum serie, suin auspicaius. Prima illas exliibet, quas Hiero-
nymus ab anno 370, antequam eremum peteret, potissimum vero 4n ipsa eremo scripsit ad usque 584, quo
duduin relicta soliiudine, conlendit Romam. In altera illae succedunt, quas Romae dedit ab anno 582. ad
nlira medium 385. quo Roinani pertaesus incolatus, discessit, el Jerosolyraam navigavit. Exinde lertia illan
complectitur, quas e Bcihleemi monasterio ab anno 386. scripsit. usque ad 400. quo demum in Alexandrina
Synodo Origenes damnatus cst. Ea nempe temporis noiaiio fenne est omnium uiilissima probe inlelligendis
Hieronymianis Episiolis, quae in Adamanili, ejusqne fauloriim erroribus exagiundis ut plurimum versantur.
Quana illas repraesenut, quas ab eo tempore» sive aiino 401 S. doctor ad viias usque flnem, sive annuni
m. exaravii. In quiniam deiiique classem ires lllas redegi, quarum lempus minus compertum, iis-
que ires alias. minoii tamen characiere distincus subdidi, quaruin Aucior incenus est. Postremo sin-
gn.anim arguinenia, quae plurima ex Erasmo Ediior Benedictinus descripserat , erroribus aulem scate*
bonl, atque hisioriaB saepius adversabaniur, aut ex iniegro excudi, aut certe majori ex pane castigavi. Ca-
pitulationes novas fere omnes induxi : prapfixis eiiom numcricis noiis, quarum ope el legentis memoria susli-
netur, et ciuiionum usus longe est expeditior. Denique ne laborcm ipse meam arroganter venditare videar,
Indices Scriplurarum, ac renim duo ex amicts nostris s^uliosc compnravenmt. Superest, quod promisi, ra-
tiones chronologicas cxhibcre. • \*^

PRiEFATlO.

EPISTOLARUM ORDO CHRONOLOGICUS

ARGUMENTIS DEMONSTRATUft.

EPISTOLS I. GLASSIS

QUAS HIERONTMUS POTISSWUM B CALGIDIS ERBMO 8CRIPSIT AB AIVHO 370 AD 380.

r. Scripia circ. mt. 370. aul 511. — Huic primum
in cpisloUrum serie loeum asBerimttS, quae eumdem
ubi Tidelur Tindicare in reliquis eliam Hierouymi
scriptlSy iis sattero qune legi aucier a posteris voliiU,
•t ad nos iisque devenerunt. Profttetur stalim hiilio,
oAum guasi quamdam ingemi rubiginem parvutam lieei
prislini e/o^usi «m (acultatem eiccaue : et paulo inrra
se querltur hominem, qm nee dum $ealmum in tacu
rexerit, Ewani mari$ credi fragoribui; qoibiiB profe-
eto ottum post roraana studta, induelamque pere-
grinalionis diuturnit»te rubiginem non obscuro in-
Duil ; ei quia ncedum in alio o|)ere ingenii stii peri-
eulum fecerity in boc exornando diffidil. Jam vero
annus quo ipsa epistola exarata est, bac raiione in-
Testigatur. Auxeniium, siib epist. finein» Mediotani^
ineubafUem ETagrii excubik $epultum pene antequam
mrtuum iiarrat, quibus omnino Romanam Synodum
Evagrii studio pneeipue congregatani desiguii, in
qua nonaginia trium ex Italia et Gallla Episcoporum
indicio ALUientitis damnatus esi. H:inc autem Baro-
tiius, atque Holslenius ad annuin referunt 369. Vale-
xius ad 370. cui conctnont Cll. Monachi Benedicliiii
in Vita S. Athanasii, titneisi cuin Pagio dubiieni,
differrino serios possit. Sed nulla rcTera esi cjus
frotrahend» necessitas, neque dilationein hu}u!;niodl
probai S. Basilil epislola 220. ad Damasom de
Synodo contra Arianos eogenda» quae ad exttum
aimi 571. referri solei : siquidem iUe dum scriberei»
romanam anteactam synodura ignorabai. Igitnr cum
aiitio 370, adscribenda sll, ipsa isihaec Hieronymi
epistola ante illum annuin consignari neqoeat. Ex
Kquenlibus Tcro nuDi satls comroode potest illigari,
uisi si Tclis 571. initio; ab hoc eniin anno per tf»-
lum «sque 375. in Ori^-niis regionibiis peregrlnaius
esl, diuque^ at ejus Tcrbis in Epist. III, uiarour tn
merto erram^ Tlvradam, Pontum, atque Bithyniam^
totumque Gatatio!^ et Cappadodm iter et Citicum terra$
pcngraTit, donec m Syrw tanquam in fidi$$imo portu
constiiii. Ad hxc Innoceniiiis, cui epislola iiiscribi-
Uir, jam circa medium anni 574. repeniino Cebriuin
ardore soblaius e Tivis fuli, quod ex eadem Episi. IIL
piolo infra osiendemiis. Neque Tcro fieri non po-
taissedieo, ui in ipsaperegrinatione brcTls hisiorioU
per episiolam Innoceniio iiinerts eomitl scril)eretur,
sed muUo Terosimtlius puio exaratam abs Hiero-
iiymo, cum oiiuro in Italia, ab Occldentis peregrina-
lione redtis invenissei, atque adeo ipsi 570w tcI ini-
lio insequentis consignari.

His ita consiitotis , dissimulare neqoaquam licet
dociorum, quorumdam hominwn opinionem, qui Ter-
bis illis de Auxcntio , $epultum pene antequam mor'

tuum, ipsatn Auxemii mortem indicari Toluni ; cvm»
que adeo ille aiitio 374. diem denique oppeiierit,
post lianc lemporis noiain differri debere episiolani.
Aique hapc quidem sententia Gl. quoque Tillemontio
persuaserat, ei T^tatis prse se feri speeiem ; sed iie
lamen illi subscriberem , haec in primis ralio ▼einil.
Slinime verosimile visum est inier Auxeniii mortein,
ei S. Ainbrosil, qui ei in episcopalu successii, ele-
ciionem, septem aul octo meiises iniereesslsse, quml
Teteruro nenio tradidii, qui eitis hisioria cireurosian^*
tias sedulo persequuntur. Atiamen ei foriasse laiius
teinporis interv-alluin putandiim sii, si Aniiochins
datam hanc epistolHm ann. 574. Telimus, nequeenini
Auxeiilii morieni citius rcscire poiuerit llieron.
qiiani post diios saltcm inenses, quantuin certe tem*
|>6ris , ui Mediolano Aniiochiam notiiia deferatur ,.
insuini necesse erat : ipse autem eimi scriberet , ui
serius putes , maio , aut ad summum junio menso
crat, nam julio iiisequenti idem ille Iniiocentius, cui
epistota Inscrtbitur, jam sails cesserai , Ambrosius
denlqiie sepiimo Idus decembris episcopos juasua
esi; unde si miionem Ineas non tanlum octo, sed
deceni ferme menses ab Auxeniii exitu, ad Ambrosii
eleciionein intercesserint , quod neqiie reram series
nec ex veteribits indicia permiltere videntor nobis.

H. Scripta circ. an. 574. — Ad annom 574. referi-
mus qiia; snbsequitur ad Theodosium episi. , quod
nempe Antiocbi» seripta sit, ct cum nen roodo solliu-
dlnis arripiendas propdsiium non adimpleTlseei Hie»
roiiymus , sed adhuc in incerto haereret.

IW.Scripta m$taH an. 574.^QuaB hie In ordine terii»
esi ad RufQnum non ante hnnc eomdem annum 574.
poiuit prodiisse , qiiandoquidem Innocentiuin , queni>
in prima epistola Tivum compeUarl intelliglmus, heio
num. 5. repentino febriuro ardore abstraeium e vivis
deflei. Id qiioque maniCestius evincit num. S. menilo
Alexandrlni Monacbi qui ad jEggptioi eanfeemee et
votuniate jam marlgree ^o ptebi$ obteqmo famdudum
tran$mi$su$ diciiur ; neqne enim aKi .Jlgyptii cob*
fessores intelligi omnino possunt, quaro ii, qwos boo
ipso anno 574.cerie post magni Athanasii nortem,qB9
medio 575. contigit, propler Christi diviniiaiis eon-
fessioncm Valens Imperaior egerat in exiliun : qnare
nec serius epistola produci ullo modo poiest, cum se
nondum eremnui subiisse, Terum Amioebiae hacienui
degere notel, dom scriberet , mediamque ferTcre di-
cai geiatem, qnam non aliam ab hu jus anni S74.iicet
tiitelligere, nam superlori noodum acti in exiltiim
fticrani conlessores iOgypiii , in seqiienii Tere non
amplius ipse Hieronymus Aniiochi» Tersabaiar» sed
in eremo.

U PRifiFATIO,

IV. Senpta eodem lempore, — HsDe SDperiori eo-
pulabatur, simiilque exarata eal, ae missa.

V. Scrlpla po$t aliquot men$e$ a luperiore. — Post
plures a superiore menses iioc lamen anno 374.
scripta ex toto contextu evincitur ; ncque enim am-
plius Antiochisc agebat Hieronymus» sed in ea Eremi
parle^ quajiixta Syriam Saracem$jungitur. Vid. Prx-
fat. in Abadiam versus flnem.

Vi. VII. VIU. IK. X. XI. XII. Xni. SeHpla dr. an.
374. — Arrepta jam solitudine per hujus anni 374.
et qu«id excurrit spatium , hasee ocio epistolas ad
amicos, et poiissimum Aquileieiises Hier. dedit. Una
cert^ eademque est lemporis adnotatio , qux elucet
in singiilis , vel duduin init» solitudinis , vel Helio-
dori advenius iu patriam. Is etiam ordo quem hic
inier se tencnt» cx eo quem inter se habent respeclii,
facile constiluitiir. Tantum illam ad Antonium , qu»
duodecima est nuincro , loco movimus , quod eisi
temporis articulum quo daui est» liaud expeditum sit
assigiiare, non paucorum tamen mensiura interstitia
par sit credere intercessisse ; cum plures alias ad
euindem monachum antea scripserit, qu« intercidc'
runt. •

. XIV. Seripla an. 374. — Quod banc epistolain .'id
hunc eumdem an. 574. referanius non ita pridcin
init» erenii descriptio facit , et totus contextus, qtio
ad soliiarix vitae societatem Heliodorum conaiur al-
licere, sicnii ei se facturum promiserat « com disce -
dens ille ab Hieronymo postulavisset , ut poeteaniuam
nd de$erta migraeeei, invitatoria ad $e ecripta tranmit-
terei. Quod vero post recensiias superiores epistolas
uitimo ponamus loco, cogit chronologicus ordo» quo
ipse Hieronymus suas luciibraiioncs in caialogo enti-
nternns, $crip$i^ inquit, vi(am Pauli Monaclu, Epi$tO'
tarum ad diver$o$ librum unum, ad Beiiodorum exhof"
tatoriam. Nempe ex superioribus litieris librum vide-
tnr conAcere , quem buic alieri cpistokB temporum
raiione antcponit.

XV. XVI. XVII. ScriptcB ab exetmte an. 476. ad in-
euntem 379. — Tres simul epistolas jungimus, qiiod
ad temporis raiionem invesiigandam sibi Ihviceni
suffragentur, neque inter se nisi quorumdam men-
sitim iniervallo dissideant. Scripserat quippe Hiero-
nymus ad Damasum , ut cum quo e tribos uno tem-^
pore Antlocbias episcopis communicare deberet : et
an tres la Deo liypostases dicend» essent sibi signi<«
ficaret : cui peiitioni cum Romanus Pontifex non
respondissei, eumdein iterum alia epistola post trium
saltem vel quatnor menslum iniercarpedinero, ut par
est credere, obtestatus est. Sed cuin alia hi parie ur-
gerent factiosi homines , ut tres hypostases , novum
homini Romano nomen , admitieret , salius duxit eo-
rum se violeniiis eripere , et ad Marcum scribens ad
sunimum eiacta byeme disce.>suruin se ab Eremo
profitetiir. Porro annus uniuscujusqne binc facile
eroitur, qnod Viudemin Antiochena sede jam consti-
tntutn, in utraque ad Damasum plauissime affirmet :
in priore autem se dicai in Syria , cum tot interja-
ceniibus spatiis baud possit ab ipso Roniaoo Ponti-

fice sanctum Doroini expetere, oxules ila in tocis eol-
legas cin8,.£gypiiosconfes8ores«ive Episcoposseqni,
eorumque se fidei adhxrere. Nimirum Vilalis anno
376. quod nemo jure diffiieatur, ab Apollinario
magisiro suo antioclien» ecclesiae episcopus jussus
est, sive duobus aliis Heletio ac Paulino superaddi-
tus. i£gyptii aiitem confessores jam ab ineonte
auno 379. Gratiani decreto ab exilio revocatl Hiiisque
ecclesiis redditi sunt; neqtie exinde potuit Hieroa.
eorum communione uti , sive ab lllis sanctum Do-
niini accipere. Biennio igitiir illo , quod intercedit ,
&ive annis 377 et 378. eonsignandae snnt , isque ea-
rum ordo constituendus , ut prior ad Damasuin vel
iabenti 376. vei proxime insequentis initio, aliera
ipsi 377. qiiai post aliquot a priore mensea data esi ,
consignelur : terlia dcniqiie ad Marcum , qu» et
byeine scripta est, et cmn de accepta Romani Ponii-
flcissenteniia videretur secorus, vel ad finem 37g. pur
U decerobrem, vel ad insequentis initium referatur.
Gampensium qnoque nomen,quo Meleiianos inpriore
ex hisce tribus epistolis voc;it num. 3. qiiod expulso
ab ecclesiis aniiochenis Meletio, conveiuiis in cani-
pis agere cogerentur, eas diutius dilEerri non patitur.
Nempc auctor eai Theodorelus iib. V. c. 3. statim
post laum a Graliano legein , ut qui in exilium ejecti
fucrant, redirent^ $ui$que ffregibu$ re^tituerenlur^ atque
wde$ eacra 0$ traderentur^ qui cum Damaeo communi-
carem ; missum Saporem magistrum militum Antio-
cbiam , ut de partium ducibus sententiam ferret , et
cuin singuli Dama$o hcerere $e dicerent , cui verain
RomaniPontificiscomrounionem praese ferenti Eccle-
siac csseni adjudicandae. Quae res fcliciter Meletio ces-
sit, sibique judicio assignaias ecclesias occupavit, ut
qui eum sequebantur, non amplius extra civitafero in
agris conventus agerent , aiit Gampenses dici ullo
modo possent , qiiod in urbis luce jam ab illo anno
379. Ecclesiis ommibus potirenlur.

XVIIl. Scripta an. 381. — Postquaro e Calcidis
deserio migravii Hieronymus, focile Antiochiaro per-
reiit , qua in civiiaie apud Paulinum , quo cum ex
Dainaso coinmunicandum sibi intellexerat, baud pan-
cos inenses diversalus est. Ibi eniro et ApolUnarium
Laodicenum , et in episiola ad Pamroach. et Occean.
tesiatur, audivil , frequenter et eoluit , et curo mtro
di$cendi ardore ferreiur, tum doctrinae, tum morum
probiiaie eximia, non levi experimenio Paulino fuit,
ut eum ipse Antiochise presbyterum ordinaret. Nam
etsi alii dubitant, nuni revera Antiocbenus episcopus
fuerit, qui eum Paulinuspresbyterum jussit, quoid ta-
men jure factant non video ; cum ex Hieronymi epis-
tola ad Pammachium adversuserroresJoannis Hiero-
sol. palam constei, et Anliocbise, et per haec tempora,
et a Pauliiio ordinaium. Sanctm, inquit » fftemorjai
epi$copu$ Paulinus ondivi/, Num rogavi le , ui ordi-'
narer f atque alia , qu.% in Vita fusius disputantur.
Interim vel sequenti an. 380. Tcl ineunte 381. inde
conficitur discessisse, et GonsUntinopolim per Orien-
tis urbes coniendisse , quod Gregorium eo tempore»
quo rcgix urbis icnuii episcopalum, a maio scilicev

m PRiEFATR).

posl abrogalum llaiiiniiin Cynieinn, ad JiUiom men- amim jubeniikus obedirem.

sem» quo sese ipse in oecumenico concilio sponte at^
dicavit, aodivit, et coloit. His ita constitutis poslrema
bujus classis episiola ad Damasum de Seraphim huic
anno 5SI. illiganda est, quod ipse in cap. Isaios 6.
apertissime notat. De hac tishnet inquit ,- ante anno$
drciter triginta cum essem Constantinopoli , et apud
tin^H eioqueiitiseimum Gregorium Nazianxenum iunc
ejusdem nrbis episcopum sanctarum Scripturarum s/u-
diis erudirer^ $cio me brevem dictasse , subitumque
iractatum^ ut experimentum caperem ingenioli met, el

Itcrmn Epistol. 84. ad
Pammach. et Occean. In lectione , inquit , /i«t« nt
qua duo Seraphini ciamantia describuntur, iiio ( Oii-
gcne) ittterpretante FiVum et Spirilum Smsctwn,
nonne ego detestandam exposiiionem in duo teetamenta
mutawi f Habetur liber in manibui ante vigfnti an'
nos editus. Porro etiam ex majori sequentts anni
parte nacfus commodam siudiis suis occasionem
GoBsiaiainopoti sleterit , quousque cum supr» lau-
dato Paormo alque epipbanlo episcopis Romam a<t
concilium adnavigtvit.

EPISTOLJE n. GLASSI8

QUAS HIBROimiDS PBR FBBMB TBIBKNICM BOMiB 8GBIP8IT AB BXBOEfTB ANNO GHBI8TI 383. ij»

ULTBA MBDIDM 385.

IIX etXX. Scrtp<a?mi.383.-— Com Antiochenae eccle-
six negotla in perversum .igeret schisma, atque es ordi«
nationc Flayiani in constaiitinopolitana syiiodo facta
perturbatioaugeretur, Orientis atque Oceidemis Epi-
scopos Romam Imperiaies iiiterm eontraxenmt , quo se
nempe ad masmam Synodum quce ilUc parabatur^
mferreni , ol Theodoretus expontt. Ipse Hieronymus
eccienastica neeesmtate compulsus , quod in Harcelke
Epitaphio ad Prlncipiam tradit , Romam advenit cum
Sanetis Pontifidbus Pauiino , et Epiphanio , ^orimi
alter Antiochenam , dter Saiaminiam Cypri rexit eccie-
uam. Porro non bisi sub finem anni 382. eiadvenisse
eos, et Syiiodum habitam esse, idem Hieronymus
Don obscure docet Epist. i08. obi Episcopos Orien-
tales, qui ad illam convenerant, non ante insequentis
anni , scilicet 383. exactam hgemem , et apertum mare
discedere valoisse scribit : quod nirsos ex Epistola
ad Asellam subducta ratione darins constabit. Inie-
rim Hieronymom queni instructissimnm eiperlmento
noverat, ot sibi in Ecclesiasticis causis inserviret , et
totius orbis consuitationibus suo nomine responderet,
Damasus tenuit; eiqne subiode varias quaestiones
proposoit. Primom de Osanna interrogavit, perepi-
stolam XIX. cui stalim XX. hac ille satisrecit , quam
etiam in Gaialogo hoc ordine enomerat, atque ad
hunc annom383. pertinere ex rerum , qiias exposoi-
mns serie , comprobatur.

XXI. Scripta eodem anno, — Damasos haud multo
post Uteronymi eruditione ntiliter usos enodandts
sacrarom liilerarum dirficultatibus , ParnboLim de
duobus filiis , Frogi , ac luxurio.«o sibi exponi |>eiiit;
quam ille satis eleganti ac longa epistola commenla-
tar. Haec superiori statim subditur in catalogo , nec,
licetpenitiora desintcirca ejusdem tempus argumen-
la, ad inseqnentem tamen annum nllo pacto Tideinr
iransrerenda.

XXII. Scripta an. 384. — Librnm adversus Helvi*
dlum, unde hujiis ad Eustocliiom epistolae certtor
Epocha elucet , ot citius Hieron. scripserit , certe
non ante anni 383. finem ; ejosmodi enim verbis uii-
lor, quibus noB ita pridem Romam advenisse» ac diu
disiulisse ne scriberet , prohtetur. Eum tamen tn hac

eptstola ita jam volgatom dicit , ut aliquot saltem
menses qoibus ad vulgi manos devenerit , snbintellK
gas pr»cessisse. Jam itaquc 384. annus decurrebat »
com Eosiochiom insigni hac lucubnrtione de servanda
^irgtttitate monere voluit, siquidem nec dorouiit
Sr Paulae, cujus illa erat filia , cutn Rom» degeret»
slatim novit, Imo post tantum temporis itilervallum, ol
anteqnani noscerct, ommumpenejudicio dignussummo
sacerdotio (<mmi virtutum experimentopossetqoetn-
admodnm ipse in epistula ad Asellam tr.adit. Itiso-
peret Blaesillam Custocliii sororem nominat, qtiam
sepiimo jam mense viduauim ejus vit;» perfectionem
quaerere non obscure indic.it. Illa autem ad anni pro-*
xime subsequentis iniiiuin facto foiicta est , ut paulo
fhfra ostenJemus. Ad hxc cum an. 394. ut soo loco
plane constabit, scriberetad Nepotiamim, decennitim
exiiide supputat , seqiie dicit iapidato jam Virginitatis
Hbelio , quem S. Eustochio Romas scripserat , posi
annos decem rursus Bethieem ora reserate : ex qoo
subdiicta ratione de eo quod epistolae pra^fiximus
tempore , dubitare non licet. Sed poiius ex reritm
serie atque ipso Catalogi ordine proxiine sequenli
poslponenda videatur.

XXni. Scripta eodem an. 384. — Ex pluribus qiias
ad Narcellam exaravit epistolis, et quarum integrum
Hbrum in Gatalogo citat, quandoquidem de anno qoo
singulse datas sunt , dubitare nobis vix licet , hanc
qiiae d^ea^/if Lea Inscribitiir, primo loco ccnsendam
esse arbitrali sumiis , haud quidem , ut verum fatea-
mur liquidosalisarguinenio, ea tamen conjecitira ,
cui rerum ordo suffragaiur. Harcellae, aliarumqne
Sanctarum Yirginum choro, quam domesticam Pauim
Ecclesiam vocat, com apod eas esset Hier. Psalmo-
rum librum sibi sumpserat de ore exponendiim. Hine
passim Episiolx occurrunl , quas ex aliciijus Psalmi
occasione dedii, vel ut altiiis insiderent , quse ore
tenus tradiderat , fusius exponit. Exemplo eronl in-
priinis haec ip^a qiiam pr.ne manibus habemus, tom
alia de decem Dei nominibus , item de iiebraico Aipha-
beto , et qu:r. Psalini centcslmi vigesfmi sexti loca qnae*
dam explaiiai. Porro miniine sit verosimile , Hiero*
nyniuni inverso ordkic uut confubo , prout quisqu3

111 PRiEFATIO:

Psalinus casii occurrerel , mI quod^uniiiuo esi opciis
excgUse , sed initio a prioribus facto , processisse ul
par erat ad posleriores , maxime cum in ipsis liiteris
nibil fere occurral qiiod refragctur. Proiiide hxc ad
Marcellam cum e Psalmi ordiue ac numero» caelen»
anleveriat , iisdem eliam Inco prasferri commode vi-
sum est : eotiem in reli<|uis respectit babito , qiKu
inlegris Giirofiologiu! caleulis ct con|^ue niagis sui»
quxque locis succedunl. Aiiiiuf onini unus aique idcm
fere omnium esl, niinirum 584. qui apertissiine ex
bac priori statiiitur, iii qua L^e^e morlem euin de^
sigiiaii Coiisulis , seilicet Pralextati , qui sub idein
tempus obieral , morie eomponit : nempe illiim boe
anno e vivis cxcessisse cnnslat ex Synimachi epistola,
qua hnpemtores depreealur, ut statuam defuncti ejus*
dem Senaioris inenHtriae collocari permiltani.

XXI Y. Scripta biduo po$t superiorem — Qii» sul^-
seqtiittir de laudiims AieHat biduo post superiorem
data esl. Nudiu$ tertivi^ inqnit, de beatm memorim
Lea aiiqua dixeramui. liUco pupugtt animum et mihi
venit itt mentem non debere no§ tacere de Yirgine , 9111
de secundo ordine caititali» ioeuti iumus.

XXV. XXVI. XXVIL XXVltl. et XXIX. Senpim
an. 384. — Quinque uaa subaequentes ad llarceliam
episuto tenipus atque ordiiiem suum a priore 25. mu«
luantur. Scilicet proxima quse de quibuidam lubrmd$
verbii iii^criliitur, ubt Tocem Alieiuia explieat, la
Dei nomen , quo vox illa componitiir , supp<»nU ex
superiore dudum iiinotuisse. Aliera in hujus defen-
sionem scribitur Contra obtreetatorei , siquidem » in-
quit , po$t priorem Epietolam in qua de Bebreeie verbie
pauca per$trinxeram ad me repente pertatum e$t , quo$»
dam liomuncuio$mihi $tudio$e deirahere. Duasreliquas
seii 38. ei 29. quarum illa de Diapeaimate , bapcf de
Ephodet Teraphim 'Agii^ in eadem de Uebr(Bi$vocibu$
scripiurum se fore promiserat , quod slatim iniple-
visse ex utriusque coniextu apparct. SiiCGe«iunt ilaque
sibi singulae paucorum fere dierum inierstitiis : sic
tamen ut scias, priorem illam qme X. Dei nomina
interpreiatur, ex qua reliquae pondent , quod ex no«
iiagesimi Psalmi occasione exarata sit, juxia quam 8u«
pra expo6uimusc(»njecturam nosirain» caiteris apprime
consentieniibus chroiiologisb nolis, ad eum locum
revocaiam a nobis esse , suoque ordini restitutaro.

XXX. XXXI. XXXII. Scnptm anuo 38-1. vei 385.—
Eodem argumento , quje de Hebraico Mphabeto est
ad Paulam , subdimus hoc loco , quippe quae eum
centeeiinum octavum decimum p$aimum in$innare co-
naretur Hieronymus , dictata est, Qux sequitur ad
Euetocinum de Munuseuii$ labente junio hujus annit
festo die Natalis Beati Petri Apostolorum principis
data est. Cum vero huric simul atque illam , ne fni-
6tra a se liUeras postulasset Marcellabreviori illi quam
ad eam fecit, addiderit , tres una epistolas paucissi-
niis inter se diebus dislare intelligis; neque enim
nisi si recentissima essent, quae aliis in una tamen,
atque eadem domo manentibas scripta fuerani » &far-
cellae roittaida erant , quasi non prius audita , ut si6i
quoqiie putare posset fuisse cxarata. Alia hiijysmodi

ttF
argumenta in re perquam certa brevitatls ergo pra-
lertmus.

XXXIII. Scripta forte eodem tempore, — Ejusdem
temporis videtur trigesima tertia ad Pauian^ cujiis
tamen non nisi fragmentum superesl, qiiod huc ad-
seitum est ex Ruftiin Invectivarum secundo libro.

XXXIV. Scripta drc, idemtemp, — Hujus temporis
esse hanc ad Marcellam de Psalmo 126. nemo facile
dubiiaverii.Quod aulein boo ordine ceiiseatur,.P8almi
erdo facit.

Quod si Rufflnus, m verosimHe est, examusstm
temporis ordinem in his recenseiidis Hieronymianis
eplsiolis XXXIIf. XXXIV. et VLIII. servavit iii Apo-
hig. lib IL cap. 17. et 18« quamquam ad eumdeni
oiiines aitnuin peptineant» ordiiie lamen inverso pro-
eesserit isthive praecedenti, et utrisqpe ipsa XLIll.
pnrpononda erit.

XXXV. et XXXVI. Scriptm cire. an, 585. — Com
Dainasi cpistolam accepil Hicroiiymus» librum Di«>
dymi d« Spiriiu Sancio Latine explicandum suscepe-
ral» quem ejusdem Pontificis noiiiiiii volebat inseribi;
quemadmodum ipse inejus libri Prasfatione testaiur.
Sed ille* qui S. Doclorem pi-imiis impuleraly ut illud
opusculuin in Latinam linguam transferret, Roma-
iMis Pontifex, imerpreutioni quae parabalur, Iminor»
tuuft esl; ex quo satis recte eolligisiur paulo ante
eji» obilura manum operi Hieroiiyroum adinovisse :
qui Libor sibi in vertendis e Groico Jibris apiiritne
iiislructo et de more properanti non nisi paueorum-
dierum fuisset, nisi forte altis elucubratioiiibiis im«
pediMis» banc intermiserit; tiim quae Damasi moriem
praecessit aegritudioem causaius, rcm aisiuierit iii»
fiituruin. Porro defunctus est Damasus hoc anno ex
vetusiissiroorum Martyrologiorum fide Decembris 10-.
vei 11. die; atque adeo ejus »que ac Hleronymi
epistola, qua Didgmi, iiiquit, de Spiritu Sancto ii^
bmm in mambus habeo^ qjuem tran$iatum tiin cupia-
dediearef fadle rooriem uiio aut ailero mense prae-
cesserit. Si tamen Intius intervallum comminisci quis-
veiit, atque ad ann. 384. retrahcre, probabiii aeque
argtimeiito ulatur.

XXXVII. Seripta eirc, idem iempue. ^ Rheticii
coiiimentarios in Cantlca Nuper legerat, cum hanc
epistolam quae de iisdem inBeribiiury Marcellae dedit.
Facile antem legerit snb idem tempus, quo duas Ori-
genis homilias in Cantieum canticomm latine verlit
et Damaso dedicavit, nirolruin ut sensus invicem
ulriusque Auctoris eruditionero, atqiie in interpre-
tandis Scripturis ingeniuro confcrret. Certe an. 584.
Horoilias illas latinas fecit, qoas in ealalogo superiori
ad Daroasum epistolae statim subdil : nec alia ex
partc bxc ipsa ad Marceltam epistola ad aliom an*
nura commode referri potest, siquidem Romae dala
est^ qua de re nemo unquaro dubitaverit. Uniiis ita-
<|tte anni utraque lucubratio cum sit, respectumque
imer se hunc habeant, ut una aiteri conscribendae
occasiooem praebere potuerity ad postremam annt
partem, eui prior ascribitur , h«c pariter prohabiii
conjeetura leferri possit.

Lvn

XXlYfn. Smpl0 eire.
ocuv«iiR aa eamdcm Marceliam, quod serius recenso»
nras, et anni 38S. inilio prxflgimus, baec in primis
facium, QU« in prxraiione commentarionim in Ec-
clestasiem de Blassilla ipse Hier. narrat. Memim me^
iiiquil, anle hoc ferme quinquennlum cum adduc Romis
euem, et EccleuMlem sancia BUevllee legerem, ul eam

ad contemptum ntiut $ascuii provocarem rogatum

ttb ea^ «1 in morem convnentarioli obscura quaque dif-
ureretn, ut ab&que me po$set inteUigere qum legebat.
Itaque quoniam in procinctu nostri operii iubita morte
iubtracta est^ eic, quibus el poslreiiium iiicolatus siit
Roniae tempus, quod adhuc adverbio saiis aperte ex*
plicatur, el BixsilljB noiidum iniiam perfeclioris vi*
ts rationem plane declarat. Porro aliunde comper-
tuni est sub anni 589. rinein, vel sequeniis initium»
quod suo loco certis argumentis constabit, haec in
Ecclesiastem commentaria llieronymom edidisse;
atqoe adeo Blxsillae «groiationein, quam conversio
statim subsecuta esl, tum qua beato Hnc deviiit, su-
bitam mortem (quae omnia non nisi duorum men-
sium intervallo contigerunt» alque ibi poit [erme
qmnquennium memorantur) ad ejusdem'5H5. anni
principiiim censnimus esse rererendas. Nec inficia-
inur quideiii, si alias rationes inire quis malit, a^ro-
taiioncro illam paulo prius, et ad siiperioris anni
exitum retrahi posse ; quin imo ei perquam commode
tieri senlimus, ita Umen ut epistola ipsa, qax de
ejiis cegrotaiione inscribiliir, non modo iriginta posi
dies, quibus ardore febrium jttgiter aistuatit^ sed etiain
recepla jam valetiidine post initam strictioris vliae
raiionem exarau sit, ul jam quae alios scandalizarenl,
atperior victut^ puUa iunica^ soccus vi7ior, apud saecuh
homines excusare opus esset.

XXXl^X. Scripta paulo post superiorem. ~ Iluic iti-
dem epistolae, qiiae de obitu Btaesiilx Comolatoria
est ad Paulam, suo loco asserendip, superioris ipi^a
argumeiila inserviunt. Nimiruin scripU est post qua^
tuoT ferme menses, ex quo Blsesilla, secundo quodam»
modo propositi se baptismo laverai^ id est a saeculi
cultu ad Dominum sese converterat. Quae riirsns sub
epistolae finem cum de se loquens inducitur, tanto»
riim, inquit, annorum labores (aeiemae sciiicet vit;e
prxmium) ego in trtbus mensibus consecuia sum» Uiide
inieiligas subductis rationibus, unum ferme meiisem
ab ejus obitu ad epistolae tempus inlercessisse ; simnl-
qae hanc a superiore non nisi triuin mensiuin, aut
aiiquot etiam dieriim spatio posieriorcm esse.

XL. XLl. et XLII. ScripttBcirc. an, 385. — Romae,
eoque tempr^re, quo maxiina jampridem Harceliam
inler et Hier(»nyinum necessitudo intercedebat, tres
isi9 epislohe datae sunt» quae ncc secum iiivicem
coDnectanlur, nec ad Buperiores respeclum habent,
exquo ordinem, singularemque epochara sutoere
qnis possiu Cum iUque non minus commode ad su-
periorem, quani ad bunc anniim rcferri possiiit, vi^
sniD est tamen buic s:itius illigari^ tuui iie iliariim
qoae sibi invicem succedunt series intermiuereiur,
tum ((uia iili magis videantur tompori accedcre, quo

PRiEFATH). LVni

383. — Trigesimam mngnam sibi iDvtdiam cretYit Hieronymus, ot etiam

Roma discedere compolsus sit, qood Urbis vitia,
pravasque bomtnum qiiorumdam sententlas carpere
cepisset, atque impiignare.

XLIll. Seripta an. 385. — Quadragesima tertia ad
Marcellam ascribi iis temporibus solet, quibus Hie*
ronymus cura jara Roma evasisset, plurimis late re-
gionibus peragratis, non iU pridem in Bethleemi
specu constiierat. Quae nobis minime arridet sen-
tentia : quandoqnidem ille ruris quietem cum urbis
tumultibus atque iiicommodis comparans, non lam
Marcellam, quani seinetipsum horutur ad sccretam
aliqtiam solitudinein arripiendam, ul a prssentibiis,
qtiae ob oculos ponii. Roina negotiis, atque iiiipi*di*
mentis vacarent. Haec vero commodius noii videntur
intelligi posse» quam cum Romani eum incolatus tae-
deret, quod etiain ex reiiquo conlexla liquet, atque
inde disccssum suum aniino jain pararet : quae notae
hujus anni sunt nun obscur.i!. Neque vero alia de
causa arbitror, doctos viros haiic epistolam posi..
an* 388« distuiisse, quaro quod Cloginm Bethel, toti*
dem verbis ex epistola Paulae et Eustocbii ad Mar«
ceUam descriptumy huic etiam perperam et coninr
Mss. Ildem in amiquis ediiioBibua aubjiingerotiir.

XL1Y« Serip^ cwc. idem tempu^ — Uaoc qooque
omnittai qiiae ab Hieroiiymo acripide sniil, brevissi
mam, aec nisi paucorum versuiim, nemo miquam
roodo si aitente perpeiiderii, sibi perauadQ3t ex
eremo , tam dissiia regioue miasam fuiaae, ut abee»'
lia eorparwn (quod sutiin initio aiictor lesutnr^ spi»
ritue confabulaiione kvaretKr ; siqttidem neqae operaa
pratiuro erat in eum fiiiem um exigna scripaisse, el
qttibiia non uiai parva quaedam munoscula per Jocmn
allegorice inUrpreiaAar. Accedit ex tois esse rauDeri*
bus $eUa$, quae dono quidem dari a praesentibus poa*
siniy longius autem a Marcella milli volulsse, Roroa
sciiieel Palaestinam, et gravissimo» eoque rursua.
inutili dispendioy par non est eredere. Reliqua eliam
bujos litterulae comroau indicio nobis sonl ad abaen*
tes quidem mutuo conspectu, sed una Umen in ctvi^
Ute, scilicet Romae commanentes fuisse ex:iraum.
Proinde ipsam, ul et saperiorem, qoas Manian«u8«
aitique docti homlnes immerito suis locis exputeranl»
noa propri» classi, ac sedibas poslliminii Jore resU»
tuimus.

XLV. Scripta men$e Auguslo an* 385. — Postre-
mum secondae classis locuni obtinet ad Asellam epi*
stola XLV. cujtts ferme omnltim certissima Epocha»
atqoe expeditissima raiio est. Eani HieronyiDus cum
jam navem eonseenderei de Babgione^ ul loqui amai,
Jeroeoiymam (Roma scilicel ad Eremiim) r^i^Mfifnis^
raptinkJUm doiensque conscripnt. Porro iit ex onliiie.
idem eaarrai, conira RnfOn. I. 3. Mensa augueta^
/I«N(t6«| Jbeatfs, eum sancto VineeHtio prabgiera, ot^
adoieeunte fraire (Paoliniano) alnsque monaehio^ im-
vem in It^maao voriu securus aecendii, Unlus Ignmr
eiusdcmqiie. Augiisti roensis epistolaro lianc esae mt»
niroe dubitare liecal; ipsum vero Augnsiam bnjua
aniu 38S. ccnscnduin platilssime ex aliia epistoloi

LIX

Torbis conflciW. Eniflli Tero' soperiori 384
iieqiuiqiiam polesl» siqiiidein conska nctn nisi fMMi
Damadi merlem, quem hic Beaim memorias voeat, ac
laudal, quiqne non anle Deeeinbrem ejus annt diero

rUiCKATia ht

iribui obiU, Hieronymum discessisae. Sed neque lioet po^

sleriori 386. ascribere, quod eipressis verbis ipse
tesietur non nisi pen$ triennium cum ei$ (id esi Ro-
roanis) vixi$$e^

EPISTOLJC niir GLASSIS

QCAS HtBRONTlftUS AB ANIfO 386. E BETHLEEIftl MOIIASTERIO 8CRIP9IT USQUB AD SiEGUU QUARTIc,
FINEM9 DAIftNATUMQUE IN ALEXaNDRINA STNOOO ORIOBNBM ANNO kQ(k

XLYI. Scripta «ly. 386.— Tcrtiamclassem abalie-
na quidem epistota , Pau<ae seilicet , atque Eustochii
incipimus , sed qme lamen et in viiligalis ctditionibus
ac Mss. recepia sii , et cui coiiscrrbend£ seiisus prae-
•titisse Hieronymus videri possit. Ea vero neque ante
konc annum 386. ullo modo censeri potest, cum anne
soperiore Paula Jero.solymam iiavif arii , neque post»
poni commode, ciim'ex ipsius episiola» hiKio ficHe
consiet, priinam slatim scrihendi occasioncm sonetas
flHilieres arripiiisse, ut qiio citius Hen puluisset, Har-
cellam allicerent ad sancta loei , qu^e modo ips» lu-
siraverant , ei ad soKtudines in quas se receperani.
i§ett$urtmt iDqninnt , earitae non Imbet, et impaliettiu»
needt modum , et deriderium non $u$Unet.

XLVIl. Smpla forte an. 395. — Ab superion anno
ad hunc usque 393. nuilas intenire est Hierotiyml
epistola» , qu.i! hujus ferme septennii lacunam iinple-
Mt. Fortasse commenlarils, altisquc lucubRitionibus
cudendii in Beihlemi s|ieeu oecupalus, diu epistolare
ofAcium S. Doclor intennisit; niide neque in stioruin
operum Catalogo, qucro ad annum usque 302. Tlieo»
dosii Principis decimum qiiartum digessit , per id
temporis aliquid epistolaroin receiiset , qiiod aliis de-
derit , si quas ad Paulam , et Eustochium quotidie
scribi dicil , excipias. At ill;e vel ex iis sunt , qiiae
comtneniarils prapfigunttir aliisque operibus pracfatio-
nis loco, vel si diversae ab iis indicanlur, ad nostram
usque 9Katem non dcvencrunt. Igiiur quiu en eo lera-
pore prtm.i occurril, h:f*c est ad Desiderinm epistota ,
cojns aeias qiiam asserimus, liac ratioiic noii obscure
colligitur. Petierat ab Hteroiiymo DesideriMS, ut sifei
quae elucubrasset opera describi faceret : ail quein ille
cum pieraque im^orio ^df/iofiM honore vulgata jam
esseni , nihil inisit , ne eadem foriasse mitieret , quae
jam haberei ; sed libruin de Scriptorihus Ecclesiasticis
monet, ut apud Marcellain, aut Domnionem legat , in
cttjus voluminis calce, cum qti» usqne ad annum
TJieodosii principis (leciiniim quarium conscripserat,
breviter annotarentnr, qiiidquid de liidice roinus ha«
buissei , ul describereniur, moneret. Euimvero Hie-
ronymus quae ad illuin usqiie diem scripsisset plos
roinus omnia eo in cntalogo coniineri supponit; si
qiia enim practerea extitissent srripta, illa procnl do-
bioadjioere, eorumve ineiitionem ingerere debuissel;
quod ciim minime prxslet» indicio est vlx aliquid
supra habuisse, quod anxie poslulami amico Indicaret.
Assignandus iiaqae epistolas non immerito esi annns
ilie , qui conscripto iibro de Viris lliosiribus proxime
aucccdify iiimimm 395. kimcisi Ticri potuisse non dif-

fitemor, ut receptiura opuscula hahere se pnrmonue-
rit Desideriiis, qiiorum occasione alla abs Hierotiymo
pctcret. Sed ejns rei nuirum in epistola vestigium est«
isque praelerea fuit Desideriua, nisi follimur, qui non
nisi per id temporis Rom» diversatus commode 10-*
telligi possit : siquldem mius idemque est cum celebri
Aquitaiio, qiii haud multo post in Palaestiiiam migra*
vit, unde discerfens an. 598*. dona quaedam Hieronymi
nOiiiiiic ad Vitalem delulit; lum Preshyter jiissus,
HieroByinum horutus est , ut scriberei contra Vigi-
laiitiuin : in quam sentcirtiam aFibi siio loco non levia,,
ut nobis videntur, arguinenta congessimus.

XLVIII. Scripta an. 395. vel $eqnenti$ initio. —
Scriptis conlra Jovinianum libris , istliKC succedit ad'
Pammachium Episiola, cni, ut ipse Hlcr. ait, AntXo-
ymrifiyiif ut po/«i, et EpUtola diuerui longiore. Id porro-
compertum est , conira Jovinianum , qiiem heic jani.
Paramachii opera damnatum noiat , vel ad superioris»
anni exiiiim, vel incunle lioc anno 395. Hieronymum.
styluin acuisse : epistolam vero ipsam seriiis quanr
post annum putare^ nil cogit. Quod ut etiam aliis ar-
gamentis probari possit, ilbid in primis afferre placet,
qwMi ex pracfationc commentariortim in Jonaro erui-
tur, qiiaiidoquidem alijirum aliquot epistolarum, qua^
hinc subsequuntur , ex ordine qiio siiigulae recensen-
tor, lempus determinntur. Triennnm , inqult , drciter
/htxit pottifuam quinque propheta$ inlerpretatue $um ,
Micheam , Naum , Ahacuc , Sophoniam , Uagaum , et
aUo opere detentue , tion poiui imptere quod eeperam.
Scripsi enim tibrum de ltlu$ir\bu$ Viri$, et advereun^
Jetinianum duo voiumina; Apotogeticmn quoqne, et de
optimo genere inferpretandi ad Pammachium , et ad
Nepotianum, vcl de JSepotiano duo$ tibro$, et atia qua
enumerare iongum e$t. Hoc porro circiicr triennium ab-
anno 392. ad ctijns ffnem et librum de Scriptoribus^
ecclesiasticis, et contra Jovinianum scripsit ad initium
usqne 390. suppiitandum est. Nam qiiod Tillemonliua
Hieroiiyini lociim sollicitat, et quadriennium pro tricn-
nio substitui deberc pufat , id ab omni veritatis specie
tam abhorrere demonstrabimus, quam qnod maxime.
Inleriiii cum isthncc C|iistola qnam ibi Apotogeticum
vocat, el qiiae ipsi aliera jitncta est, XLIX. posl tantt
lemporis intervallum daUe sint, ul diu advcrsariorum
qoerelas dixisse potuerit Hreronymus dissimiirasse, ei
tam longe vulgati sint libri , ut aiiquanti ex Vrbs
venienle$ $iin lectitarent , qwe Romce excepi$$e refere-
bant , non immerilo colKgimos clrciter unius annl
spalium cflloxisse, erque adeo 393, finem, aot Cft;uen-
lis iniiium tribui oportcfe.

PRjBFATia

LXII

ILIX. iuperkri juncta. — Haec , ot modo aitnoM^
viinus, juncia eral superiori, eodcm scripia tempore»
aique una ad Pamrnachinm missa.

L. Scripiackc, an. 594. — I>olet moiiacbnm (fnem-
dam niffligerulum suis conira Joviniatiumlibris adhnc
-eiiam delrahere, f^M , Inquit, deM$set vel ar§uere, uel
inferrogare pertUierae , quod vtr eruditu$ et nofnfii fecH
PammachiuM^ eui «nt^vyivaftijy ul polui, el epistota dis-
serm iongiore. Quare si prioris ad Pammaciiium epo-
cba legilima sil, hanc haud iiiuiio post, sive ad aimi
394. inilioro referendam e»se inanrre^inni est.

Ll. Scripta circ, idern tenipus, — Epislulam f|nam
paulo anle Onece scripseial Epipiianrus , iti Etioebii
Oremonensis gratiam latine Hieronymiis explicsivii ,
hoc eodem amio 594. Idque ex eo salis apertecoiiil-

es Ifeiduel Eraigelio , dHse ref iquae ex Paalo ad Cfv-
rinthios petnntar. Yerura qaod neque illam in Caia-
logo enumerat, Reque iti illa snos in Matthaeum
commentarios cilat , indicio est , et posiqu:tm de
llliisiribus Yiris scripsisset , sive post an. 392. et
antequain MaithaRumexplanarei, id est ante 398. fuis-
se exaratam. Quippe ex Hleronymi more neuirum
credi par est , vei Exegeiicam Sacrarum liiterarum
episiolam , si tum temporis eliicubrassel , cateris ac-
censere , vel si eamdeiii quaesiionem siio loco expo-
snerat, nullain ejus operis ineittionem injicere voluissc.
Ulud igiiur rerme quiiiqnenniuin, quod bisce terniints
olaudiiur , cerla hujus opisloloB cst ep(»ch:i. Qnod la-
nwn proprius ad an. 59i. eam dlcetnus perlinere,
fecil doclonim bumiiium aucioritas, alque bujusmodi

ciiiir , quod LYH. qnam iiiTra expeiidenies ad 395. conjeciurii. Hler. duin »d epislola.' titieni de corporom

prioreni partem pertinere osicndemus , isibxc anno ,
et sexmensilms prijecesserii,

Lil. Seripta hoc, an. 594. ^ Cum hanc ad Nepo-
liaiium de Clericoruiii -viia epistolura scribcrei , uUro
annum hunc 594. ipse Uien>nyinii9 Jetiotavil , qiii in
fine cogi se dixtt , lapidalo jani Virginilatis iibelto ,
quem S. Eusiatltio Eomw scripserat , post annos DE-
CEM mrsHS Betkleem ora reserare, Esl autem Jibelhis
iUe epist. ^. quam ad an. 384. dixiinus peVlinere.
fittrsosv nt panlo supra ex pra^falione in ienam anri-
madTerlimua , eo ibi ordine censelur , ut Honnisi ad
hunc :Sniium commode relerri p«ihsit.

\M. Scripta drc, idem temp. — Acceperat a Pau-
Imo Hieronymus suavissimas lilieras, qum a principio
amicitiamm ( quod indicio esi nullas pritis utrinqne
missas ffuisse ) fidem probatm jam ei veiiris amieitite
prmferebant, lllis respoiidel Itac episioia , qua cum
pltiribus ejiis stodinm ac sciendi ardorera laudavissct,
eutn maxtine horintur, ut veiit perfecte sseculo renuit-
liare , el divitiarttin funem^ qu% eum adknc detinekai,
vetHii navicutam in soto hmrentem , priBcidat magis ,
quam sotvat : nimtrum ul quae sibi supererant, posses-
siuDCulas omnino dimiiterei , iiec curaret qiiam sa-
pieiiier venderet in pauperum ushs , quando impedi-
iiieiilo esse posseni, dum caute ei pedetentim recrastinat^
et diem de dU trahil, Cum igior cx S. Paulini viia ,
ejusqne epistolis terlia et quarta comperinm sit, illum
an. 594. dudum iitcepisse partetn bonorum suoriim
vendere, seque terrenis rebus abdicare, facile ex su-
perioribus colligas, ad eumdem huncaoDum Hierony-
mi episiolam esse refereitdam.

LIY. Scripla sub fin. an. 394 — Hujus astatem epi-
stolx quam ad Furiam scrlbit , fpse Hieronymus
indicavit , cum Scio me , inquit , anle koe ferme kien"
nkm edidisse Hbros contra JoviMonnm. Eniravero »
ut aKbi nec nno In loco diximus ex praeCsitieD.
commeiitarior. in Jonam, et suo loco Aisiasasseren*
dum est, sub inilium anni 393. eos contra Jovlfiianam
Itbros S. Doctor composuil, quibus si ferme biennimn
addas » ad finem devenics 394. quem huic epistol»
assignamus.

LY. Scripia circ, idem iempus, — Tres hac epislola
quicsiiones e novoTestamenloexplicat, quarum prima

resurredlone dtsputat , ei s>nsu , quo Cbristus Deo
Patri omiiia, seque landem ipsum dlciinr siibjeciurus,
nibil data occasione coiitra arigonein iiitutii, inio ea
ferine iiiierpretandi ratioiie usus csi, qtia se oslende-
ret iii cavcnda Oiigettis docti iiia. quain posiea culpare
cospit , miiius esse sollicitnin.

LVL Scripta circ, mi. 394. — Cui e diiobus annls
504. et 395. isilixc Ai^ustini ad Hieronymuni epistola
sii ascribenda, noii satis exploralum est. El quidem
facite hicitnarei aiiimus in annuin 594. cuin adhuc in
Presbylerti niunere Augustinus inerereitir , sed ne
diutius lectoreni moremur, atque actum «gere videa-
mur, ipsa Benedicilnorum Ediitirum S. Augusttni in
h.iiic rcm argumenla subnectimus. Sub initium , in-
quiunt, hujus episiotm taudaiur Atypius, episcopatem
dignitatem post snum ab Hierongmo regressum jam
consecutus. Porro Atgpii jnrofeclionem in Pateestinam
ad an, 594. revocat Baronius, promotionem ejusdetn ad
episcopatum in an. 594. Est igiiur Kpistota tioc anno
59 1. aut certe an, 595. scripta; non serius, cum eam
Augusiinus seripserit nondum Episcopus , ex Epist. heic
404. numero 2. Hue facit quod Hierongmi de Petro
reprehenso a Pauto senieniiam hie improhatam cxagiiat
iiidetn Augustinus ( laciio tamen auctoris nomiiie ) fn
Libro de Meudacio, cap. 5. et 20. quod opustulum \n
Retractat. Lib. I. inter itta, qute scripsit nondum epi-
seopus poslremo toco repouil,

LYIL Scripta sub fin, an. 395. — Cum ex hat:
epistfda non modo illa , quam supra recoiisulmtis
Epiphanii , sed pteraqiie Origeni:tn:c caus» momenla
pendeant , negotiuin facessit in ejus Epocha cerio
as>erenda dociorum bominum auctorrlas, quam afibi
notiqnani expetidimus, ne stiidiosum icct/>rem diatius
iiioraremur. TillemontiDS enim, ac Mariianxus ad an.
396. referunt; et conterrmieus noster Card. Norisins
biennio post scriptam arbiiratur. Sed Norisium qood
speclal « eum credo in errorem , Hlud tnduxit , quod
aiite XX. annos Eusebii Cfaronicon a Hieronymo la-
litie versum fulsa lectione deceptas legerit , com ibi
qaindecim pro viginti, sive XY. pro XX. Romanis no*
ris, qwti facile in scribendo perroisceoiur, ac fallant ,
omnino legeiidum sit. Hlud cnim in se operis SQSce»
pisseHictonytnum ctim ConstMiititiopoll csset an. 580.

LlHl

PRiBFATIO.

LXIY

m lamqoeeeri» leslimoiiiiseoiisiat , ui nemoniHiuam
in dubium revocavertt. At si mendosaro epistol» If*
ccionem reiinere voluerimiiB, jam iion laDtum ad 396.
sed ad ipsum saMnili finem eam rererre neeesse sit :
quod ab omiii veritaiis st>ecid immane quanium ab-
borreat. Sed ab altera eiiam opiiuone revocant nos
subjecia raltonum momenia. Enim veni quo tempore
haiic epistolam Uier. scribei»t, Hesychiuin vlruin €oii«
sularem dudum {{) Tbeodosius capiiis supplicio da-
miiaverauSed ipseTheodosius aun.595. Januarti men-
sis die 17. falo ftincios esi ; iiec ab eo bta in Hesy-
chiuiii capitis senieiiila, ut serius, nisi ad ejus mensis
iniiium , uleumqiie potest inieiligi. Circa idem ig ilur
tempus , cerie eodem aoiio , imo priore aiini parle ,
ipsa faaec epistola daia est ; nain dudum adverbium iia
djciuir de exiguo tempore, ei praecipue ex Uieronymi
8eiisu,ac more, ui \\x tum, ac modo praeieritam signei;
iiec si quaiido a^Mid alios inferioris iioue scriptores
liilius porrigiiur, ad ititegrom lanien aiiiium, et quod
excurrii spaiium sigiiiiieandum sumi unqiiam polest.

Ad li«c rdiqiii etiaiii episloiae cliaracieres iii idem
teiiipus M|ipriiue cooveniunl. In toties latidaia prmfa-
lioiiecomnieiilarioraui in Jtmani ipsi ad Pamniaeiiium
Apologetico subdiiur, alque iiiler alia o|iera computa*
iur« qm per irtemtinm ab ineuiile an. 393. eliicubraia
sunC , ut minime in noslra hypolhesi neoesse sit vtm
textui S. Doctoris iiiferre , quod ex pra>concepta opi-
Rume Tillemotitius Tacit, ubi ^uatfrieifiiiiim pro irieii-
uiii Ifgeiidiiiii nionet« reclamanlibus simol uiia cunctis
Mss. alqiie edilis iibris ei recia teinponim ratione.
Rursua si ubi de Giironici versioiie in hac epistola
mentio eat» iii voce oc^ftt^t lapsus agnoscaiur qtieiu-
adiiiodiim oportM» eonlooduBns , et iocum noatro
periculo emendari , illa quoque Epocha isti optime
coiisoniibil , quoil uitiuruin si aiiiiis- 580. qiiindecim
superaddas, cuulicies, qiiem epistolx assignamus 595.
Ad extrdnium annus atque anui dimidiurn , quo Epi-
phanii superior epislola ex Grxco iranslaia apod
Eusebium latuit, onde hsec Uieronymi inilium sumii»
perqiiam commotie sitppulanlur , til plane isnmerito
^ideas a Tilleinontio , qiiod stepe facit , S. Doctorem
de iiicuria in recensendis aniiis acciisari.

LVIIi. Scripla chrc. euwdem an. 395. — Theodosii
Paiiegyricam Oraiionem, quain modo Faulinus elocu-
braverat, cutn legissei llieronytmis, pluriinum iaudat
liac Epistola, quam ad ejus auctorein Paulinum misit.
Hinc ex ejns Orationis epocha , non obscore licel
ipsius epistola: lenipus invenire , siquidem iilam as-
serll Geimadius c. 48. fiiisse a Paolino dicalam ipsi
Tbeodosio, quein supn eliam aiiimadTerlimus, priori
roeiise an. 595. siipreinum diem obiisse. Rursus uon
anie sepiembrem stiperioris aniii 594. scriptam fuisse
eviiiclt ipsum PanegyricaB Orationis arguraeiiium, Vi-
etoriae nemiie, qtiam de tyrannis Haxiino, ntque Eu-
genio Tbeodosius retulerat : quoruin alter Eugeniua ,
iMiii prius eo men$:e deviciiis esi » atqtie occisus. Ipsa
igilur iiaic epistola , qua de ini;enii relicilate iu eo

(«) Suniqai Diitf um prsnomen lleisychio fliisse asseranl,
foibus adeo dicilur, Dudm Besyclnus. Vid. Basnag. hist.
/ud. lib. III, cau. II. pag. 54. Hic est loiu. V. ul iiiscribi-
tur, sire tomi Itl, (.>ai*s 1.

opere exomando com Paulliio gralulamr , e:qne gra-
llas agii, ad euindem anuum 595. forusse tamen sub
flnem est referenda. Huc faciunl pleraque alia argu-
meDla, aique illud praccipue, quod ex Vigilanlio, qui
sub episiolae Giiem laudaiur, depromi solei. Bic enim,
qni nunc diciliir dlscedere Palaestina , et fortasse lit-
lerarum ad Paulinum portiior fuit, aderat umen anno
siiperiori 594p. exeiiiite, quo lempore subiio lerrxmotu
de noclis medio perterrltus , ac nudus exiliens abtque
tunica , iii aliorum coiispeclu oravit , quam illi tarpi-
tudinem Uieronyinus exprobrai in eo libeilo, quem
contra ipsum VigihiniiHin Inscripsit.

LIX. Scripta au, 595. vd 596. — Inter alias e Novo
Tesumetuo quxsiiones , quas Hieronytno enodandas
proposuerat Marcelia , ea erat secundo looo, quam se
per irantiium in €ju§ OpMcic/ts legisse dicebat , quod
Agni^ qm tUmt a dexlrii, ei hmdi, qui Hani a tinislrit ,
Chrietiani estent^ atque GeHiilet , ef tiofi poliut boni ei
nwli. Gui Hieronymus , ut se hnc aliquando dixisse
noii recordari profiteatur , quantuin umeii dictanii
siibiio occurrit, in secuudo volumiiie conira Joviuia-
iium hoe super eapUulo, sive de eo, quod in eatndem
quaestioiiem eadit , ubi pi§ce6 mali a bonis piscibus
separanlur, se dispuusse non inficiatur. Exinde vero
non obscure lieet argumentari , post onum saltem ,
aiqiie aiterum annum ab exaratis cooira Jovinianum
libris, Epistolam fuisse eunscripiam, siquidem neque
alia Opuscula quam qitse in Pr:efatioiie iii Jonam me-
moraiiiur, et ab anno 59i ad 595. exarau sunt , vi-
detur Uarceila prasoculis habuisse, neque Uieronyrous
tuin demum a se editos conlra Jovinianum libros, quin
iino noa iu pridem vulgalos iiotat, ui rem atiimo re-
peienti locn occurrerei.

LX. Scripla tub tnilium an. 596. — lu lianc ad
Helitidorum de Nepotiani mone epistolam an. 596.
iDitto affingimiis, iit ne(|ue ultcrius difl*erri, quod
passim ducti immiiies faciuut, iieque rursus praeponi
posse , certis argumentls credamus. In pritnis cert9
certius est, deheri illain eo circiler Irienuio condudi,
quod ab exeuute an. 593. iii pniifaiione comtnenia-
riorum in Joiiain ipse Hieronymus cetiset ; non enim,
si ad annum usque 597. curo Tillerooniio produ-
caiur,jam Iriennium, sed quadrienoium cflluxerii.
Nec minus exploratum est ante 596« prodire non
poluisse , siquidem trium Gonsulariiim , Timasii ,
Runini, et abundantii miseralMles exitus, qui labente
superion anno 595. contigerunt , en:irrat ; et
Abmidantium qiiidem non Sidoiie , quo priniiim fiie-
rat relegatus , sed Pityunie exulem nout ; Ruffinus
vero , quem priorem btstorici produnt ali aitissiino
fortuii» gradu excidisse , non nisi die 27. novembris
eecidil, atque occisus est. Quamobrem solemnis ca-
vendus est error , in quem iion satis bene intellectis
S. Hieronymi verbis, plerique docti viri labuntur, dimi
ab eo did puUiit lios illustrium virorum casus ante
biennitim aecidisse; quod ille iiequai|uam dixit, scd
curo Imperatorum conditionem deplorasset , ac velict
privatas eliain roinas in tesiimonium adducere , eas
qu:e biennium excederent, se roissas iacere profiietur,
atqne ut cxtera prxtermitui, suo proposito dicit suf-

LIV MAFAm

fi^ere Irium nuj^ Comvkrtum menos estmi. Ad «x-

iremum illud eliain in reiii noslram gravissimvm

argumenium videtur» quod neinpe» cum iradidisset

liieronymtis Orieiitem antea a malis, qDibis aliae

Romaii» diiionis parles premebaniur, fuisse immu-

nem , slaiim sutMilt : Ecce tibi anno fnBterUo ex uUi-

ndi CaucatA rupUnu tmmiMt m not non jam Arabim ,

^ed SeptMrionis lujn tantoi brevi prorinaoM percwnre*

runt, His enim verit)is aperiissime innuit Huimorum

€euies, quas, ut sii» rebeUi^fti prodessent, Riirfintis

an. 395. in Imperii teiras immisii, ut amplius dubiiare

iion iiceat £pislolajn » qii» sequentis anni dicKur, ad

^(96. esse rerocandam. E contrario in eorum 8t;nten-

lia, qui iiiam adtiuc lu 397. differunt , explicari nnllo

modo fiossit» qtii dixerit S. Doctor Orieutem superio-

ribus annis praelia , alque incursiones bar(>aranim

<^utium minime eipertum, cum ex Claiidiano in Eu -

trop. 1. 1 • aliisque aticioribus conslet Barbarus jam

ab an. 395. Asiam ac Syriam Tuisse late depopulatos.

LXJ. Scripta an. 306. circ. fin. — Totus in eo est
Hieronymus, ut caliimuiam Origeniame lisereseos a se
quam longissime repelliU, ac Vigilantium Mcriter re-
prcbeiidat, \aferrimum bomiiiem, aique injiiriosum,
qui cum e Patestina non iu pridem discessisset licta
Teconciliationeamiciliae, iii ipso ilinere, quo palriain
tendelMii, inter Adriatici marie fiuctui attfve Alpes Cot-
itos rursus os fQBtidum contra Hieronymum aperire
aosus est, ejusque iiomen late inrarnare. £x quo fer-
jBe communis opinioest, cui nosqiioque assentimur,
tiuic aniio 39i>. episielam debere ascribi, quandoqui-
dem constai , non nisi superiori 395. eoque ad fluem
vei^ente, Vigilantiumeralu:stiiiacv»si$se; qnod pnu-
Jo supra in altera ad Pauiinum Epistola iiinuinuis.

LXti. Seripta an. 396. vel 397. — Annum qiicm
buic ad Tninquilltnum Epistolae tribuimus ex toio
iermt contexiu non incoiigrtiis argumeiitis eruisse
nobis videinur. Origcniana causa turl>as ciere in Ec-
•desia ium temporis incipicbat, et Romse ea demum
de Origi^ue quaesiio enit, an penitus respuendus esset^
cujus bententiae iion nisi quidain Faustinus in te^ti-
monium adducitur, an ycrojuxta quosdam legendus
ex parte, Hieroiiymtis, qui alterain senientiam pr»-
ferre neqvtaquam dubilat, eos, qtu in amorem Orige-
nis fitiiiiMfN, vel in odium slomacbi sui pravitale du"
cuntur^ assevit maledicto prophetico subjacere : Vw
kis qui dicunt bonum nio/iim, et matum bonum, Ad iiaec
Oceaniun repugnare illorum iusaiii.-e, qui se pateren*
inr Origeniaais erroribiis decipi, tum primum, Tran-
qtiillino iiarranje, gaudel intelligere, dum ab erudiio
mo erraniibus subveniiur. Oceaiius autem jain a su-
periori aiino 395. Heiblemo discesserat cum S. Fa-
biola, ae Romam regressus, quos imbuerat, Uiero*
iiymi sensiia ac doctriiuim explicavit. Niliil porro
uspiam in episiola occurrit, quod notet factiones
bominum pro Origenis nomine, aut de Ruffino que-
lelas replicet, atqiie ejusmodi alia, quae in roox se-
ciiiaris tcrtio quoque verbo ingeruntnr.

LXIll Scripta circ, an, 397. — Ex liis, qu» sii-
persuui Hieionyini ad Tiieopiiilom cpislolis, plures

LXVI

eiiim i'o4erciderunt, ut siiis locis monuimoa, priorem
locum tenere videtur iathaec brevissima, qme iieque
ante annum 396. iieque post 399. revocari commode
potcst, sed illo Terme triennio, qiiodam veluti ter-
mino ulriinquo definitur, ut facilius tanien ad^fi-
nem 396. vci seqiientem 397. etiam ex aliorum Do-
ctorum boininum calculis referendam censeamiis.
Mmirum cum essct inter ioannem Jerosolyniitanum,
ac Hieronymum dissensio, quae ex Epiphanii Episto-
lae occ:isione inceperal, diu nostor sustinuil Tbeo-
pbiiuin, a quo dissidia eomponcnda erant, erga se
reticenieni, ejusque silentiuin pro dispensatione iia-
buit ; ncc tamen ab orficiis cessavii, aique EvangelU
Vidnam duri Judicis interpeilatricetn est tiiiitatus.
Nunc vero acceptis taudem Tbeopbili epislolis argre
paiiiiir, se de ccclcsiasiicts canonibiis nioneri, cum
sibi nibil esset aiuiquius quam Cfiristi jura servare^ nec
Patrum transferre tcrmincs : quibus verbis non, ut
prima statim rronte videri potest, Pauiiniani Tratris
ordiiiaiionem deieudi.l, quam dissidii causara pra^*
texelmt Joaiiues, quod potissimuni iit sua Dioecesi ab
alieiio Episcopo consecratus fuisset, contra quuni
Ganones jubent; sed veriu» senietipsuni tiieri vult,
qiii jam ab an. 394. cum Jerosolymitano episcopo
Hon commuulcarct, qiia in re sibi addit sufficere no-
nmnam fidem Apostoiico ore iaudatam^ cujus se esse
participem Alexandriua Ecelesia gloriatur. Qund vero
improliet Tlieopbili consilium, qui rcmissius, atque tn
mti//a patientia contra Origpnistas se gererei, arfiriiiet*
qucmuliis id Saiiclis (iispHcere, iiednni ille Paucorum
pomiientiam prastoiatur, nutriat audaeiam perditorum.
et factio robustior fiat; hffic si cuin Siiperioribus com-
ponanlur, cominodiiis quani anno 396. vel sequenli
intelligi non posse facile sibi qtiis(|ue pejsuadcat.

LXIV. Scripta an, 396. vel 397. — Ad biinc vel ail
superiorem annum passim ei jurc merilo referri solet
istba^e ad Fablolani epistola, postquani videlicei illa
iiigriienlibtis Hutiuoriiin devasiationibus, Betbieem,
ubi aliqiiandiu constiteral, relicta, Roinam regressa
est ; tuncenim in Urlie dogiiise eam, indicant fincc in
fine epistolffi verha, iibi Tertiilliani qtiemdatn lihrum
de vestibus Aaron in indice tanium vidissese asserens,
Si a vobis, inquit , propter celebriiatem Urbis fuerit m-
ventus, queno ne meam siillam illius flumini compareiis.

LXV. Scripta med, an, 307. — Anteqttam com-
mentarios in lialtlkaeum scriberet daiam hanc ad
Priiicipiam epistolam, ha*c nobis persundent in Prap*
fatione eorumdem Commentarioruro verba ad Euse-
bium» Obsecro ul dos exemplar^ rum Romam veneris,
Virgim Clmsti Principimt quce me rogavit ut in Canti-
cum Canticorum seriberem^ a qno opere exclmau asgrth-
Wione diuturna spem in futurum distuU. Qujppe in
buius epistol» fine promiserat, si vita comes fuerit^
expiicaturum se illi totum Canlicum Canticorum^ quod
cnm a^rolalione quinciue mensium (snpr. ires dicii)
impeditus perficere non potuisset, Eusebinm pqstea
rogai, nt se apud Principiam excuset. Ex quo illud
etinm nobis compertum cst, non ut alii ac praccipiie
IMartianxus senttuiit, eidcm Eusebio cum Romam

IIVII

nuBtkno.

LXVltl

prollciacerclurt commttrJalam» ab eoqae Principift
rcddiiam ipum epistolam (tunc cnim quod in Ganli*
cum caniicorom , qoemadmodttm ilh rogaTcrat, non
acripsisset, camdetn aegrotationem Hieronymus caa«
aari debuerat, quod iamen miuime facit) ; aed anio-
quam fiusebios diicederet missam per alium quem-
piam, atque adeo aliquot saltem ante aegrotaUoncm
inenses, puU sub anni 597. medium, fuisse cxa-
ratam.

LXVI. Scripta eire. /Iii. «n. 597. — Tota tempo-
ris raiio, qtia vera hujus episiolae setas asseritur,
cx LXXVli. illa qu» de mom Fabhtm inscribitur,
repeteiida est ; ibi cnim Hicronymus anle feme bien-
nium Pamniaekio «ao, pro eubita peregrinalione Pau*
iituB, banc se epistoiam testatHr dedisse. Quamobrem
cnm cerio ceriius sit, ut suo loco ostendemus, illam
de mort^ Fabiotm aniii 599. sestati esse tritmeiidam ;
ut veram stt ferme bienmum aiitea cxcurrisse, pota
deceni siiprj annum menscs, lianc de Pautinm obilu
satis erit anui 597. posiremis mensibus assignare.
Hiiic hytioiliesi cum castera appriine quadrent, illud
etiam saflrag.itur, qitod occduin Hieronymianae sgro-
talioiiis ulla fit nieiiUo.

LXVII. Seripta an. 597. — Hae secnndae sunt Aa-
gastiiii ad Hieronymiim iitterae, quibus suiim in ex-
ordio grattam liabet, quod pro eubteripta eaiatatione
plenam eibi epiitotam reddidi$$et. Scilicet cum antio
superiore Hipponenstsepiscopus alterius ctijnsdani ex
Africa epistolae subscribens Hieroiiyniom oflictose
saliHasset, hic pcr qoeiudam Asterium Diaconum,"
qui tuuc in Occidenteiii navigabat promptum reddidit
ealutationis ob$equiuin, peeoliaribus ac pieiiis litieris,
qu» lieic iiinuunlur, et quibus h.Tc, de qna agimns
AugitsUni responsio destinataest. Namillas Hieronymi
hodie non est invenire, ac tantnin ex hujus responsio-
nls n. 9. de Origeiie, cjusque erroribosdata occastone
locutas fuisse alii argumeniantur. Ut vero priorem»
quam supra recensuimas Augusitni epistolani ad
Hieroiiyinum non detulit Profuturus, qui dum se iti-
neri parat, episcopus creatus est : tta neqne banc
alieram Paulus, qui navigationis iii Palaesiinani con-
stlium mulavit, quod c:iusae fuil, ut prius haec per
luliam vulgaretur, quam ad llieronymum perveni-
ret : qui alio, ncmpe Sisinnio Diacono defereiiie ac-
cepit, atque animo oflendendi scripum coiitra se,
atque in vulgus . editam puuvii. Hincquo data sit
teropore» faciie investigaiur ; etenlm iUam Sisinnras
inveiierat, ut ex CV. consut, inter caeteros Aa§utiini
traetatut non in Africa, neque apud ipeum Augueti-
n«m, ted in in$ula Adria, anno ad summtmi 598. ni-
mirum ante ferme quinquinnmm^ quam llier. ipsam
€V. scriberet, quae anni cst 405, ut suo fiiBios loco
ostendeinus. Porro ut in Italiam motaio consilio tra-
jiceret Paulos, episiolam proderet, eaquo in locem
cdiia caeteris AugusUni tracuiibus adroiscereuir »
hrevius anno iniervallutn putari vix potest, neqoe
adeoserius an. 597. ipsa epistola ascrtbi. Id rur-
sus iniclligimus ex alia cjusdem August. quae heic
est GV. haud commode satis praeponi posse, cum ab
ipso jam cpiscopo diciau sit, quod ille baud obscure

monet, com primae dicit lltleras, siTO qoae heic CI.
censenlur, a se adhoc preebyterc prwparatai^ ut po-
steriores ab episcopo intelligas profecisse. Comper-
tum vero est, cum noit ante finem superioris an. 596.
immitiente Domini Mauli Episcopom foisse ordi-
nalum.

His Augttstini fiueris Benedictini editores» illas
Rieronymi pra?ponont, quarum inilium est, Amto
praterilo per fratrem t^trum Aiterium ; alqoe iis quo-
quo annum assignant 597. Eornm Umen cotijectur»
cum nobis haud saUs probentur, eam epislolam loco
movimus, distiirimusque ad num. CIH. ct annttm
usque 402. ad quod temptis cum devenerimus, fir-
niiora, ut nobis videntur, argumenU prnfererous,
quibus addiicU altum ordiiiem constituimus. Vid.
etiam infra episl. CKI.

LIVIII. Scripta an. "597. — Heraclius Diaconos,
qno nunUaiiie, Hieronvmus inieltexerat Castrucitim
SKt cupiditate Ci$$am u$que tMniiM, cum e Palaesiina
Pannoniam regrederetur barum portitor Uiterarum ad
Castrucium fuit. Porroeum Diaconum, lioc anno597.
miserat Bethleem Amabilis quidam episcopns Pan-
nonias, ut videlur rcgionis, ut explicationem decem
Isaiae Visionum, quam alias ipse ab Hieronymo po-
siulaverat, praesens ille impetraret : quae sic in ea-
romdem praefationead Amabilem ipsc exponit S. Do-
clor : Mi$i$ti hoe anno lilium nottrum Heraelium
Diaconum^ qui me manu eoneerta in ju$ vocaret^ et
prontt$$um per momenta opu$ exigeret. Exinde illnd
nobis videtur jure conficl, ejusdem scilicet anui esse
epistolam, cui Visioniim interpretaUo tribuitur, si-
quidem unus idemque est, qui utrumque opus iiope-
travit, alqtie uno tempore deferendum suscepii. Quod
eiiiin iterum sequenti anno Heraclius Betbleem con-
tenderit, ut in recensendis ad Viulem liueris siio
loco exponernus, id intelligi neqtiaquam poiest ad
haiic Castrucio inscriputn eptstolain peninere;quan«
doquidem Hieronytnus, quem ex Orlente dtscedens
lleraclius sperare jusscrat, ut illuc Iterum revertere-
tur, Castrucio scribit fore ut eum libenter sosripiat»
si curo denuo sanctus Diaconus PalaesUnara venisset»
illo coiniunte ac duce uteretur. Quod vero spectai
ad decem Isaiae Visionum cotnmeniaria, noii esi am-
bigendi locus, quin eidem temport sint ascribenda»
quo prlmum Heracliiis e Palastina regressus est.
Etenim quando e Pannonia rursus Orieiitem adnavi-
gavit, et ViUlis Presbyteri litteras ad Hieronymuin
dctulit, bis iste. respondens, Prophetiam haiee me-
morat, ^uaiir inter deeem FtAtonei iraper interpreta^
tum $e dicit. Ad hxc, in alia eUam ad Luciiiium
epistoia, quam certis argumentis ad annam 598. re-
ferendam ostendemos, Vi$ione$ Meaia vatde ob$euri$*
ntna$ teetatur $e nuper ki$toriea exptanatione ifiis^-
fiitif«. Ouainobrcm si Istarum ad Viulem ac Lu-
cliiium epistolarum legiUma est epocha , quam
coiistitoimus an. 598. tuinaliis argumentis, tum prae*
cipue ex loiiga aegroutione, qoa per id temporis
Hieronymos detentus est, certo iade conficttur de-
cem Visionam librum, qui ibi noper dicitur explica-
tus, ad superiorcm annum 597. esse revocaiidum^

aiqiie adeo Ipsam quoqiie, etijus gralia haec hactenua fiini« quati Milarekm duri vptueni

LXX

rjisputala suiit, epistolam ad Caslrucium, uipote
fiiam ejusdem omniDO temporis esse demonstravi«
nius, eidem anno debcre ascrtbi.

LXIX. Scripla dre. an. 397 — Post Oceani cum
Fiibiula regressum ex Orieiite Homam, qui in annum
incidlt 396. ac rursus ante priorem Apologix Itbruro
conira Ruffiiiiim, qui anni 402. initio triboitur,certo
certius hxc epistola dau esH Primum ipsa nomtuis
inscriptio probat. Alterum haec et illo apologix libro
Terba : Audio objiei mihi Chrysogono uctatore ejuM
(RulOiii) eur in bapdtmate dixerim umvcrsa peecata
diinitti , el mortuo bimttrito^ novum virum in ChriUo re»
surgere... euibrevi sermone respondebo, Babeni libel"
lum, qutiu in crimen vocant, ilU respondeat^ hune sua
dlsputaiiane eubvertat, et scripta scriplis arguat. Venim
cutn niinime expeditum sii affirmare, cui proprie ei
intermediis annis sit assignanda, priori 397. dedimus
doctorum hominum aucloriiaie adducil, cnm pleraque
omnia buic bypotbesi non male quadrent.

LXX. Seriptafort, an. 398. — Quxsiemtab Hiero-
tiymo Magnus, cur in suis ille opusculis Bseciilariuin
liiierarum exempli admisceret, quasi candorem Ec-
clesix ethnicoruni sordibus pollueret. Cui ille post-
qnam lota cpbtola respondit , quxstionem tamen a
Calpiiriiio Sallustiano, quo nomine Ruffluum iiotat,
per Magnum sibi proponi seniit, eamque suspicionem
in primo conira Ruflinum eumdem libro satls aperle
ct)nfirmat, Nimirum^ inquiens» iste est Calpurnius
Sallustianui, qui nobis per Uagnum Oralorem non
magnam moveratquaationem» Porro ui hxc in mentem
Hieronymi suspicio veniret, ac sinTcre, probabili
saltem argnmento dixerit, necesse est aut certe vero-
similliniuin , ut qui Magno movendae quxsiionis aii-
ctor ciMebaiur , Rufnnus Romae jam degeret» cum
ipsaepistola data est. Ex duobus vero annis, nimirum
597. ac sei|uenii 398. qnibus ille post reditum e Pa-
li^siina sub Siricio moratus est Romae, alter conimfi-
ciior videtur, ciii ad propositam quacsiionem istbxc
«pisiola ascribatur.

LXXI. Scripia an. 398.^Quod circa Quadragesi-
mam bujusanui 398. ad Lncinium £pistolam revoca*
iniis, baec nobis persuadent Uieronymi de se verb;! :
Egolongo tentus incommodo vix in diebus Quadrageshuie,
qidbusfiotariiproficiscebantur.respirarecetpi.hddemmh

Nec miniis ^xplo-
wtum est, ex teriio Apologiae Libro conira Rumomn«
Eusebii profeciionem Roma aniio 398. conUgisse,
siquldem post aimum, ex qiio isihiic Ruffinus advel
nerai, collocanda est. Igitur ad ejusdem aimi 398.
apnlem, die fenim ejus mensis 18. eo anno Pasclia
dicitur incidisse, in Maithaeum Commeniarii refe-
rendi sunt, ac tre» meiises, qiiibus jugi laiiguore
Hieronymus laboravit , a superioris anni circiter De
cembri auppiitandi. Quae cum lia sintipsa Iiok: ad
Luciniura Epistola, qus iisdem notis insignitur,
eamdemque praefert aegroiationem, qu» subQuadra-
gesimaedies uicumqiie permisit respirare, ad ejusdem
anni 398. priorem partem, puta ad Apriiem meiiaetii
non immeriio est referenda. Ad hosc deeem Ismm
Yinonee valde obicurissimas beic dono ad LueinimH
miiiit, quas nii|ier teatatur hisiorica expianatione
disseruiase . quos aliera temporis nota ex superiorU
epistoli» 68. chronoiogicis rationibus impendio eon-
fttabit.

LXXIL Scripta eodeman.m Queaiidinodmii

superior epistola, qu» post nuper hiuoriea expUma-
tm^danatasdeeemleam Kiifow,. scripta, •miHame»
398. esse constituitur , Ita bxc omniiio, quam ad
Viialem dedit Hieronyroos, cam, ul Ipae prodit, eam-
dem Proplietiam decen Visionuin nuper esset iiiter-
preutus, ad idem aDiU tempua esl referenda, nisi ea
qu» ad soperioris asserendam Epocfaam urgemiis
argiimenu iios falloiit,C«iarumcmiiVitallsqu«8tio.
nem, ut bic n. 1. dicilur, ad Hteronymmn delulisset
Ueraclius Diaconos, is niffiirum , quo da ptora dicia
sunt in recenaenda ad Gastrueium episioia ; Hierooy.
inus vero dum ViiaU rapondel, decem Ulas bmm
Visiones a se nuper expllcalas memorei (quas Sttpr.i
osiendinus Heradium sibi commondatas ad Amabi-
lem detulisse) hloe probe eoniidtur alleram ijii,
Diiconi profedionem In PabesUnam heic indieart,
quap hoe anno 398. eontigerit.

LXXill. Seripta €odem an. 598. -Non multo posi
exaratno in Mauhseum CommeBtariot hsec ad Eran-
gelum epieiola prodiii, quod quidem ipse Bleronymbs
satis deelarat lils verbis : Ego poet Um^ mgrotatio^
nem, tix iit Quadragetimm diebue febri earere potui, et
cumalteri meoperi prmpararem, paueas diu, quieu^.
erant in Mattitmiexpeeiaaneeonsmnpti , Umiaqueavidi*

rum«grotaiioiisdemtemporischaracteribuspnenota. tate studia omisea repethn\m!!^Z^S!^

mr cum illa, ouam cum in Mattbjeum CfminienLirint ^r.^, ..---^, :' __. .^ .. . 7. "^ ""^

tiir cum illa, quam cum in Ma(th;eum Commeniarios
scriberet ad Etisebium causatur, imndnente^ inquit,
iam Pauha , dictare me cogis , cum scias me ita tribus
wennbus languisse , nl vix nunc ingredi incipiam. Et
paulo post, sive siib ejusdem anni linem, cum ad
Evsiigelum scribcrct de Mulchisedcch : Ego, ait, post
hngam mgrotationem, vix in Quadragesimm diebus febri
carerepotui, et cum aiteri me operi prmpararem, paucos
rfia. qui supererant in Matthmi exporitione coneumpm.
JJorro comperium esi ex ipsa in Matihaeura prsfa-
lione, eos commenurios Eusebio Cremonensi ab
"ieronymo inscriptos , cum tlle ex Oriente Romam
profictsceretor, atque hanc sibi ab iiio iiiMie navi^a.

8. HlERONYMI 1

profuit , noeuerit corpmie vaietMiitd. Non esl luque
opuo, 01 vera epistolai stas eloceai, nlsi aliquoi
inenses Commemarlis In Mailliaeum soperaddere
quibus , dum omissa Hieronymus sindia aTldissime
repetit, in morbum , ex quo nn tune confalescere
iaceperat, relarisus esi. Cum vero eoe Commenurlos
supra ex eommdem rraeiatione ,> atque Eusebii Cre-
monensis io Oceideiitem profecto, ad hujus anni 598.
Aprilem constituerimos, facile est InleUlgere ad aiini
medium episiolam perttiieTe.

LXXIV. Seripta iub fin. an. 398. •— llanc EpJj»iolam
Hieronymus m iectut^deeumbens, imtgaque mgrotatione
coHfeeius vix Notario ceteriter seribendam dietavit

[TroieiHne.)

LXll

Rartua sub ej^tetolas ftnem iftwtfMlHi nmm enume-
raty qoibus jugi languore confectus esi. Porro bos
menses ib anni superioris S97. Decembri esse sup-
ptiUndos l^cileeonsubit, ai banc animadverias eam-
dem esse sgroutionem, quam in PRcrat.Commentar.
in Matlhsom,' triom mensiuro dlcit tunc a Uuadrage-
ekns dicbos , seu Martio mense rursum rationem
ittiens, lum in epistola ad E?angelom« et in superiori
ad Lucininm continuo memorat. Nempe Sancius Do*
ctor. com boc anno diebos Quadragesimae respirare
Untilium coepisset, propere Matibscum IntefpreUtus
est , tum omissa stodia Unu avidiuie repetivit , ol ,
qnemadmodum in epistola ad Evangelum ipse tesia-
tur , quod ti lingum exereitalioni profiifl, nocuertt ror-
parisvaletudini. Ilinc staiim In febrini et kingiioreni,
es quo non bene convaluerat, relapsus, eo usque ad
anni finem continenUr laboravit : onde ipsum men-
sem, ei quod excorrit Qtiadragesimae , nunc iutcr
eoscompuut, quibosiugi «groutioneconfecius est:
atqse adea verissime ad novembrein hujus anni 598.
quo tempore daum bancepistolam arbitramur, dixerit
se doodecim roenses languisse.

Sed ne levi conjectQra bxc a nobis constttui vi-
deaniur, praBseriim eum neminem sciamus, qui
certam Bpocham huic Epistol:e hactenus aitribuerit,
9m\ Hieronymianam hujus lemporis segroutionem
reete distinxerlt, iiovum hojusmodi argomentum
yroponimos* Eo eerte lempore daia est h«c Epi-
stoU. quo Gremoneosis Eoseblus Roin» erat, ct
Rufllno Roman» Eccleslas presbylero junctos, Hiero-
nymi nomen late eelebrabant. Id perspicue ex llic-
ronymi Terbls liqoet, sutim biltio, ubi Gaudeo,
inquit, ^Mm iuper teuimmiic erga me Sunetitath
M, sf mfft eemcfH ffreehften EuseHi, nee dubho
qKtii me fubHee preedieeiii. Porro Iste Eiisd>ius, qui
Komam, ut superius probatom est, ad anni 5i;8.
medinm advenit, non nisi per ferroe bienniom ibidem
inoratus esl ; anno enim 400. circa medium, Hedio-
lanom perrexisse, tum aliis argumentis constat, tum
prvcipQe ex qoadam Anaatasii epislola ad SimpTicia-
num, qoam nobis torte datnm esl la MedManensi
Mss. iiiveniret et Hieronymi eplstolis suo loeo accen-
sdbimus. Igitttr cum evagari ultra illnd ferme bien-
nium, quo cremonensis presbyter Romte degit, ea,
qu» de eJQS com Ruflino conjunctione reiulimus ,
B6D permituatf unum relinquiUir, ut proberaus, anno
iDsequenli 599. et 400. Hicronymi tam iongam aegro-
tationeiD» qu» praecipuum hujosepistoias cbaracterera
tenet, convenire non posse; atque adeo ad superio-
rcm 597. eoi optlme quidrat , omnino esse referen*
dam. Quod ut faeilo compertum sit, sailserit, ea
Ipsa, qoaft baod pauea per id temporis llieronymus
acripait, inspioere, in quibus nulia unquam aegro*
Utioiiia est.mentio, nullum vestigium. Qui autem
fleri polait , tul credere par est , ut qui per Integruro
annum jugi languore decQmbeos in leetoio eonlieie-
batur, continuo lilteras daret, nee unquam aegrota-
tioneffl soam caQsapetor ; nanqiiaroadmonerel, non
se propria mann aeribere» sed ooUriia dieure , nee

PRiCFATIO. LXXd

Undem quod ad scrlbendum quletls altquld temporis
nactiis esset ? Hsec si quis sibi in animum inducai ,
hospc s sit in Ilieronymi leciione , nec , ut alia sex -
cenu omitumus , noverii superiora exempla , ubi
siiigulis ad Eusebinm, Evangelum, ac Lucinium lil-
teris, eos latere noii sinit, ac prudenter caysalur
trium mensiom incommodum , quo tenlus fuerat. Ad
hxc quaedam per id temporis Ilieronymus elucubravji,
quncomnino, si febri acstu«irei, enque acgrotalione
delinerctur, persequi non poluisset. Iliijusniodi suiit
Origenis Libri vtpl ApxAv, quos Pamm;ichio, atque
Oceano , vel sub finem an. 599. vel sub quadringcn-
tesiini initium , eniie peteniibus Latinos fecit accu-
raiissime reddens auctoris sensum, ac verba, ul
versioni eorumdcm librorum pnulo ante a Ruffino
adoinataB rcsponderet, et, contentiune facU, de
Origenis menle , atque erroribus certo judicarelur.
E conirario haec et pleraque omnia apprime consonant
in nosira hypoihesi , in qua coniincnter in ejus aiini
epistoiis, quas, ut per valeludinem licuit, pauciures
dedit, illam aTgrouiioncm memornri , tumadmen-
sem usque duodectmum, nullis inierposiiis scriptis,
deduci satis recta raiione ostendimus, ut ad aniii 598.
finem, quo etiam tempore sospiuti redditus esi
Sancius Doctor, episiolatn hanc revocare non dubi-
temcs.

LXXV. Scriptadrea an. 599. — Intcr cxtera, quac
ob Luclnii Theodone maritl moriem Hieronymus
dolet in hac epistola, illud in primis qaerilur, non se
meruisse ejus tiri videre faciemf quetn in brevi tempore
Bethleeni veniurum esse credebai. Ex his tamet>l
paucis verbis , et quae certam epocbam innucre non
vldeantur , commode satis conGcimus , hanc ab ea ,
qu» ad Lucinium dau est, unius circiier anni spatio
disure, nec facile serius esse difTerendam. Nam cum
Rieronymum inter ac Lucinium non nisi semel, idqiie
anno superiore, episiolare officiom intercesserit : nc-
que adeo , nisi iis litteris , Jerosolymam adeundi Iiic
llieronymo spem fecisse crcdendus sit , quod nunc
ait S. Docfor se speravisse fore, ut eum brem In san-
tis locis complecteretur, facile post annum dici in«
telligitnr , hoc scilicet insequenti 599. cui epistotam
assignamus.

LXXVI. Scripta per idem tempus, — Sub idem tcm-
pusdaU est ha&cad Abigaum, in qua Sanctam^ inquii,
filiam meam Theodoram sororem beatm memoritB Luci-
ttfi per se commendatam , meo sermone eommendo , ut
in ceepto itinere non lassetur; sed ad terram sanctam
multo per Eremnm tabore perveniat^ atque alia his si-
milia, quibns indicatur, eam liaud mulio ante perfe*
ciionis viam inivisse.

LXXVII et LXXVIII. Scriptee drca fin.an. 599. —
Ad bujus aniii 599. partem , qux ad fiiiem vergil,
duas quoque isUs cpislolas perlinere, hiincqiie intcr
se habere ordinem quem consiituimus, testis est ipsc
Hieronymus. Priorem enim de morte Fabioias cum
scriberel ^aarr^ mstaiis eirculum evolvi dicit ab eo
lempore, quo Nepotiani Epitaphium seribens,quidqnid
knbere potuerat tirium in Uiotune dolore eonsumnsernL

LXXIll

PRi€FATia

Illud autem EpiUptiium aniio396. primo staiim initlo
consignandam , neque serins tanliUum differri posso
ceriis adeo argiimeniis prubavimus, ut si xstates inde
eompittari debeant, illa ejns anni iii censum prima sit
revoeanda , et quarta demum lixc sit aniii 399. cui
ipsam liaae epistolam assignamus. Neqae enim Hie-
ronymus , sicut reTera de Fabiolae » Ita etiam de Ne*
poiiani morte se innuit sub sstalem scripsisse , sed
landim qnartae sestatis circnlum volvi dicit, ex qiio
iilod operis composnerit : quod tamen primis , ut ita
dixerim , ejtts aiini diebus elucubravit. Rursus ante
boc ferme biennium Pammavfuo pro tubita peregrina-'
Cione PaulintB, cpistolam indicat a se dalam ; qiix cum
ad anni 597. finem coinmode satis referatur, hanc
399. ut illi temporis not» rcspondeai, ascribere ue-
cesse est.

Quod vero aliam, qnas Fabiola:: ipsi inscribitur, epi-
stolain specUt, eam ideo beic loci subnectimus, qnod,
etsi pridem, cum nempe ipsa Fabiola Beililenii essel,
scribi fortasse inceperit , usque tamcn in pra^sens
tempuSy post ejus scilicct moriem, Domini voluntate
dilata esi, quod Hieronymus tradit. num. 8 hanc red-
dens memori(B illius , ut Sacerdotalibus priori$ ad $e
voluminis induta vestibus per mundi hujus solitudinem
Qauderet,$eadterramrepromissionis aliquando venisse,

LX.XIX. Scripta an, 399. aut 400. — Ut certius
hxc epistola tempurum characieribus careat , liaud
temerc lamen communi Doctorum hominum senteii -
tia circa an. 400. data censetur. Certe post 401. dif-
ferri haud commode potest : etenim haec illa est SaN
viMa,qiias priinasCbrysostomodeferebai, eiquesum-
ma in Christo necessiludine juncta eral, ut com ille
Constantinopolitanam sedcm diinitiere compulsiis es-
scl, ingressus Baptisterium, quemadmodum Palladiiis
tradit, eam ad se vocarit Salvinam beati Nebridii con-
jugem , quw viduiiatem suam preecipua virtute , et ho^
netlate decorabat. Ciirysostomus vero cum Origenisias
Nistriac monachos suscepisset , jam ab eo temporc
male apud llieronymum audiebat , qui cum e Theo-
phili partibus siarct, prxconcepta in cum opinione
esi imbutus. Exinde autem minime esi vcrosiniile pcr
id iemporis datas ad eam litleras, quam una cuin
Joannc sentire de Origene non immerito suspicare-
tiir. Sed neque ante 395. censeri ullo modo potest ,
qwaiidnquidem in epistola ad Hedibiam : Quomodo, iii-

quit, Viduavivere debeat nos in duobns tibeltis ,

quos ad Furiam^ et Satvinam scrip^mus plenius dictum
putamus. Porro ad Fiiriam epislolain , quoc isti prae-
fertur, ad anni 394. finem spcciare jam supra osten-
diraus. Ex his igilur quinque circiler annis, quos in-
tra vagari h;cc ad Salvinam posset , cui affigereiur,
longc commodior posiremus visus esi ; quod Salvin»
inalerConstantinopoIi apud filiam fuisse, duin scribe-
rel indicelur. Certe, inqiiit, cum tecmn sancta sit ma-
«", et tateri tuo amitta kwreat virgo perpetua, elc. IHa
auiero non nisi posl Gildonis marili sui morlem an.
398. Constanlinopoli irajecisse credcnda est , quam
lamcn ab nno, aui aliero aimo jam affuisse ex iis-
dcm verbis pronum sit opinari.

LXXIV

LXXX. Seripta gt^aem an, 398. $ed atiquanto post
ad Hieron. deiaUt. — Prxfatio quidem Ruffiui in vtpl
Af>xAv Origeuis librum a se Latine expltcatum , tara-
otsi pro epistola ad Hieronymum haberi non possit ,
heic tamen loei ponitur , quod cum in ea m figuratie
laudibu$ exornari llieronymus senserit, ac pro Ori-
geiiis Patrono adduci in testimonium, illi respondere
coactos sit, ut bominttm suspiciones purgaret , quod
datis ad Ruffinum ipsum litteris fecit. Hic igitur Ruf«
finus an. 397. ex Orieiite Romam advenerat, quod ut
nemo in dubioro vocct, Eusebius Cremonensis, qnem
aiino ihsequehii 398. sub Pascbx dies Palxsiina Ro*
roaiii aliis argumentis ostendimus discessisse, i» Apo*
log. lib. 3. post annum a Rttffini peregrinatione profe*
etus dicitor. Ibi illecum fere biennium substiterit,
puu ab Aprili niense 397. ad usque Sepiembrem in-
sequeniis 598. priinum Apologiam Pamphili pro Ori-
gene Latinam fecit, tum ipsum Origenisopus de Prin*
cipii$ pariter Laline verlit, uiide tola dissidii occasio,
atque ingens in Ecclesia incendium oxorHim est. Duos
ejus operis priores iibros Quadragesimae diebus pro*
Pfre Inierpretaius, reliquos paulo tardins expiicuit;
quod indicio est, huic anno 598. interprctationem
esse tribuendam, siquidem ante superioris anoi Qua*
dragesimam hyemali lempore, atque invio mari Ro-
mam annavigasse, lom illud operis conrecisse mintmc
credi par est. luterim divino consilio factum est , «t
hi Libri, quos caute inlra domeslicos parietes Rulfi-
iius servabat, ad Etwebium pervenirent, qui totis vi-
ribos irapugnare blasphemias , Venenum , quod late-
bat , in vulgus prodere , ut simpliciores cavereut , et
Hleronymum:admoncre, ut suspicionein, in quam ea
prajfalione trahebatur, purgaret. Hajc vcro, ut cltius,
Bob anni exitum peragi potuerunt; nam Ruffinus, qni
anteNoverobrem, quo Siricius P. diem obiit,commu-
nicaiorias ab eo litteras satis cauie impetraverat ,
Aquileiam contendit, et Invectivarum lib. 1. de Eu-
sebio conqueritur , quod eleglssei abscoiem se lace-
rare quem potulsset gravius confnlare prscseniem.

LXXXI. Scripta an. 399. — Ad annum lucc perii-
net 399. cujus asseriionis pnceipiia argumenta suoi.
Primumquodciliusbocanno, aut certe elapsi postre-
mis mensibus, roffinianas praefaiionls, ad quam lixc
respoiisio destinaia esi, exemplaria ab Urbe acciperc
potnisse Hieronymos non videatur, quemadmoduDi
ex rerum ab Eusebio gesiarum serie, quam sopra ez-
posifimus , compertum esi. Alterum, qnod beic Jam
non dubitet S. Doctor Ruffinum $pirUualiim pareii-
tum, Cliromaiii atque Eusebii, deMerio ad patriamre'
voeatum :quA de re sicul anie superioris amii fineui
certior ipse fleri non potuit ob locorum distantiara, a
quibus haic mittebaniur, iu non nisi post aliquot sal-
lem menses ab ejus reditu cerio affirmavenl, Sic au-
lem rationes iiiimus, ut non ante ejus anni Septom-
J)rem Ruffinus discesserit , ac vere de Eusebio dixe
rti , se ab e<i potuisse pnB$entem graviue eonfutari ,
quem abeentem lacerare malui$set. Ad ha;c si l^ltim»
siipputalio est,qua aegrotationem Hieronymi anno
snperiore exposoimus, nccesse est, ut ab aliquot jani
mcnsibus couvaluisset , cum hxc ad Aquilcioiiseni

LIKV

presbyteniiii sefipftit , quando oeqoe ineominodi» ne-
qne recepUB TalemdiBls Dientionem fociu

LXIHL S&iptame. m. 599.— Es toto ferme
contextu elncet scrtptam Imic raisse paulo post» eo*
dem tamen anno, qno longiorem de eodem argumen-
10, sea eontra Joaniiem' Jero8oiymiunom»Tractaium
ad Pammaciiium misit , quem in Opusculoriim serie
curo dabimus, ad an. 599. pertinere ostendemus, ac
doQtomm hominum argumeniis , qui in atiud aique
aiittd lemipiisdistulemnt, faciemus saiis. Sed duo in-
lerim momenta oper» preyum videtur exiiide pro*
rerre*ifrinedium^iitquodoerto constitui postulamus,
suisrstioriibusiitcttmque non^:areat, Primum iiaqtto
esl, qiiod Gommeniarios in EccIe6i.iSiem, eiexplaaa-
lionein epistol» ad Eptiesios, a se anu annot fepme
diom concimiatam tradit; qiios, ui de Cnmmentariis
lantum dicamos » cifca amiuro 599. adomasse idem
ipse lestatur lum alibi , tum prccipue in eoromdem
prapfatione ad Paulam et Eustocbium, ubi, posl ferme
pdnquenmum , ex qno Roma evasisset, istud se ope«
ris susoeplsse, i^nissimo indlcat. His porro si ferme
deeem a^iunxeris, annus elBcitur 599. Alterum , quo
idem anons colligitur , argumenium inde petimus »
quod stti»4)pn8Cull Anem se dtcit anie annoi iredeeim
Anltodbtom eMerrimam urbem de$erui$$e^ «I t» agri$^
ac iolUudine adole$eentkB deflene peccata^ CltritU in $e
ndeiricor^kam d^ecteret. Enimvero, non nisi ab
exacto anno-5b6. bi tredecim suppuiari^ullo nioJo
possunt, siquidcm usque ad superioris 5S5. Augu-
stuni nicnsem Romac cum consHiisse compertum est ;
quo lempore cum in Orientem annavtgasset, aiiis sub»
inde r^ionibus peragratis, tum demum substittt An-
tiochiae : qoam nrbem ideose indicat deseratssei
quod in ejus Ecctesia, ad^uam ob ordinationem per«
tinere Tideretur, ciim sptendidejKwset munere Sacer-
doiii defiingl, maluit agros ac solitudincm appetere ,
ut adoiescentlas peccaia pccniientia deleret. Tredecim
ergo annis 586. siiperaddttis , exoriiur 599. qui liii
Tractalul assignandus est; ideinque ipsi-adTbeophi-
lum epistol» tribuendus, qux et paulopost data est,
«t tota orationis series et cotitexius probat , et qua-
dringentesiiuum ^non auigisse persuadent quas de
Isidoro Aiexandrino presbytero ibidetn dicuutur,
qiiem initio sequentis anni damnatum iiitelligeinus.
Nibilo lamen secius videtiir ordioe praeponenda dua-
bos prascedentibus lN>e taroen ipso anno 599.

LXXXIH et LXXXIY. Scriptm oit. m — Priores
aniicoram Pammachii ct Oeeaiii ad fiieronymum lit-
icrx, quandoquidcm proiium est opinari dahis paucis
meiisibttS ante Hieronymi respousionem , quam sub-
iieclimus» ei hac ipsa at;stiman<iae sunt. Bxc porro ad
aiinum hunc 4M. revocanda est , iioc , ut nobis vide-
tur ineluctabili argumento , quod dum efneiotam de
SeraplUm, et Calculo ad Daraasum heic citat numero
5 , eam onfs vt^fi onitoi editam proflteatnr. Jam vero
nemo, opinor , in dnbium vocabit, quod nos cenis
adeo rationibus suo ioco ostcndimtts, eam epistolam
ad »11. 581. medium debere ascribi , cum nempe
Constantinopoli afod S. Gregorium cjtis urhis Eptsco»

PILEFATIO. txXVI

pom ilieronymus degeret. Sed vigintl annos, quos
numerat, InccBptos, non vero exaclos par est inielli-
gere : partim quidem quod mediuin 581. in censum
putet» panim vero, quod numero utatur rotaudo;
nam cerio cerilus est ex reruni serie, ipsoquc episio*
l;e coniestit, eam anie damiialiini in Alexaiidriiia Sy-
nodo Origenem, hoc anno prodiisse. Ilinc Uimen esi.
quod malfemus Pammachii, alquejOoeaui littcras ad
superiorem 599. exeuiiiem revocare, ut iiiminmi ali-
qiiot nienses iitiercesserint ad ilieronynu res}ionsio-
nem , quibus iile Origeuis libros de Priodpiis Lati-
nosvfacere, eosque uiia cum hac epistola mittcre po*
tueril Romam.

LXXXV. Scripta an. 400. — Earum, qus ad Pau-
liuum scripto^rbabentur, ordhie posirema est. Ea ilie-
ronymus se apud S. Presbyieruin excusat , quod Da-
nielem^ ut se facturum promiscrat , explicare per
teiqpus iion pottteritcot libroe, iitquit, ic<^ ApxA»
iiuper, Pammachiono$irojukenU, inter^tretatue tum^,.,
quo detentus opere impiere non potui , quod ^nomise*
ram tibi^ el Danielem noetrum rur$um comperendinavi :
tum num. i. sub finem o^ ip$o.procinctu, et interpre'
tationie exordio $upradicta nece$$ita$ me retraxii. ilinc
nenio n^et haiic Epistoiam brevissimo inlervallo se-
cuum esse libros Origeiiis , quos modo siib hojns
aniii 400. initium.Latine explicatos dlximus,.e.imque
interproutionem cum superiori epistola ad P.imroa-
chium missam.

LXXXVl. LXXXVIL LXXXVUI. LXXXIX. XC cl
XCL Scriptw an. 400.— Subsequeniium sex Rpi^io-
laram, quanquam facile idem omnibus anniis natalls
sit, sive icmpus inter an. 400 et 401. ordo lameti pRc-
posterus in eo est, quod LXXXIX. Theopiaii cxteris
pneponcnda videatur.

Una eademque in his sex epistolis temporis nota
est,et cbaracter, nimiram Origenis, ac fHrio$orum
kominumf qui Origeme hmre$im in Piitrias Monatteriis
eererct ae fundare cupiebanl, damnatio in Alexandrina
Sytiodo , qu» Tbeophiii in primis opera sub bujus
anni 400 initium coacu est. Praeterea omnes datos
sunt (quod ex earum coniextu perspicue liquet) anir-
quam Synodicam ejus 4^oncUii epistolam Gr;i:cc a
Thcophilo scripiam Hieronymus Latinam faceret,
quod ille paulo post hujus anni medium cxecutus est,
ut cectis argumentis mox adducendis ad seq. epist.
ostendemiis. Prioribus iUque seplem ad siimmum ,
aut octo mensibuscomprebenduniur, atque illis adeo
bic a nobis ordo coiistiiutus est,quem coticiiiniorem
ex eo, quem mter se iiabcnt respectu , arbiirati su-
mus, ac res ipsa visa -est postulare.

XCII. Latine reddila an. 400. po$t med. — H:inc,
qux hactenus temporum injuria iniercidisse credeba-
tur, Thcophili Synodicam epistolam ad Pai.TStiiios ,
ac Cypri Cpiscopi)8 , Latine reddium ab llicronymo
diximus post mcdium anni qiiadringentesimi. Hujus
assertionis illud paimare £st ai^umentum , qtiod ex
tertio S. Doctoris Libro conlra Ruffinum desuniilur,
quem Librum nihli dubium est circa medium anni
402. fuisse sxaratum. Nempe Ibi dum ex ordtne llic-

LiXVII PRiilFilTrO.

ronymus meroonit, qaae ftntea ex Tbeophilo per ferme
bienttium, esset interpretalus, priino statim loco ponit
Syiiodicam, deinde Pasclialem an. iOl. coiifra Orige^
nem , itUtttque Diseiputo» , tum alteram insequentis
anni adversus Apoltinarium, et eumdem Origenem; iiec
aliiid se profiteiur Tbeophili Operum transiulisse. Ut
igiiur perspieiic constei ex ordine , quo singiilx re-
censentnr, ad annum qiiadringentesimttm hanc per-
tinere, quse caeteris loco praeceditr id tamen commo-
ditis inita ratione iiitelligitur, ut rennn sit ferme
liiennium excurrisse, quod aliter consiare non p^
(erit.

XCni. XCIV. et XCV. Laline redditm , aiU scriptm

pauto post superioretn. — Causas, qiiibus ires isias

episUiIas, qnarum priores duae lantum Hieronymum

intcrpreteni habeni, llieronymianis lameii accensea-

mus , reddidinius superiori pra^fationis parte , quas

recolere lieic loci nou vacat. Sed quod lemporis Epo-

cham singtilarum si»ectat, ex satis concinne cum su-

periori Syiiodica coliaMcnt, atf|oe iiilcr se connectun-

tnr , ut eidem anno quadringenlesimo circiter, csse

(ribuendas non dubium sit. Nimirum priores duae

Tbeopliilo, ejiisque episiolae directo respoiideiit, nec

duliitafidi locus est , quin id brevi Inlenallo, Imo

qoam citissime fecerint Dlonysios, ac Synodi Jeroso-

lymilanw Palres , tum pro rel magiiiiudtne, de qiia

agebatur, tum etiam, qtiod ex earuin coniexiu ,. ma-

gtia id eos sollicitudine pncsiitisse colligilor. Verum

illa , quam Anastasiiis Papa ad Simpticianum ^haud

diibium quin Mediolanenscm Episcopum, dcilil, fu-

biori indiget probaiioiie ^ ut ad idem tempus referri

LXXVIII
constet. Eamille eonventus Uuerh^memorati^TbtO'
phili) scripsit, et per Eusebium Presbyterum, qni sibi
qumdam obtuUrat Cdpituta blasphemice ex Origen^
Libris excerpta, deferendam commisit. Hic porro
Eiisebius non alius est ab illo Cremonensi cclebri
llieronymianiico,. ac Origenis fiutoribus perquam
iufenso, quem Romae ab antio 398. medio vidimut
constiiisse , atque inde post ftnne bremiium djsces-
si^se, hitelligimus lum aliis argumeiitis , tum prxci-
ptte ex prinio Invectivarum RufQni Libro , ubi eam,
Mediolani cnm esset, de qaadam coinmentitia Orige •
nis sentenlia impiignasse se dicit.Tunc igiiur Euse-
bio Mediolaiio proficiscenti epistolam commendaverit
Aiiasiasius, qu» ideo anno qiiadringentesimo slt
ascribenda. Sed idem tempnsclarius foriasse evincitur
ex ipsi Simpiiciani persoiia, coi epistola desiinatur*
llle enlm, ut ex Mediolanensis Ecclesias monnmeiitis
conipertom est, cum XV III. Calendas septembris
obierit , docti Viri eum mensem anni hnjqs quadrin*
gentesimi esse facili argumento demonstrarunt. Nam
atino itiseqnenli 401. post Consutatum FL Stiticonis
viri ctariHimi^Wl.. Calendas Mias , Venerius, qui
Simpliciano successii , Mediolanensis Episcopus me-
moralur In codice Canonum Ecclesiai African»^ cap.
LVI. ubi ad enm legatio destinatur e ConcilioCar-
tliaginettsi V. Neque igiior serius hoc anno 400. scri-
bere ad Slmplicianum Anastasius poluil , neqoe rur-
sus anteeiimdem annum banc dedit,qiiamconveDlam
Tbeophili litteris de Origenis damnatione scribero se
profitetur.

EPISTOLJE XV. GLA8SIS

QCAS HIERONTaiUS AB IWBDNTB ANNO &'01. U9QUB AD 4*20. SOiB 8CIUCET VITiE FINEIf SCKIP8IV.

XCVL Smpta ac Latine reddita an. 401. — Epi-
siolariim 'qiiartse biijus Classisordinem ducit isihxc
|taschalis Theopliili epistola coiUra Origenem , iltius-
que diuiputos, qiiam llieroiiyinui Laliiie explicavit.
Iit cjiis calce six. die mcnsis Pliarmuii Pascha de-
iiuiiiialur, qiiOil m:inire&to antiutn spectat 401, ut
ciptitiie a Card. Norisio iioiatiim est. Ea nempe Phar-
ntuii dies apiid Latinos iiv. Aprilis respondet ; ut
eiiiro S. Ambrosius epist. ad Episcopot per JEmitiam
verissime tradit, Pharmuti^ qui primus apud jEgy*
ptioi est mensis , iitcipit vi. Calend:is Aprilis, et flni-
lur VII. Calendas Maii : Ea vero die Aprilis xiv, an.
401, in Ecclesia Romana paschale feslum celebra-
lum est, Cyclo Solis xviii. Lunae iii. lit. F, quod post
Nori^i: argumenta in dubiutii revocare non liceai.
Quamobrein Martianaii, aliorumque Editoriim , qui
liamm epistolarum ordinem invertunt, e.ifiique
priori loco ceiiscnl, qiue anni insequentis 402 , pa-
sclialem cycliim denuntiat , nobis- error fui; etiicn-
dandus, qiiem ct paschaleschnracteres, qui cerlissiini
aniiorum indices sutil, el llediolanensis Ms. unde
inediia origenhmse caus» monumenia mutuati su-
iiiu*, apprime caront. Nihil vero dubium cst, hanc

ab Hierotiymo hoc ipso anoo Latinis auribiis fiiisse
donaiain, quodex tertio rjusdem in Rtimnum librO',
ubi cam Synodicx interpretaiioni subncctit, aliisqije
passim tcsiimoiiiis*pl:inecoiiipertum est.

XCVll et XCVIII. Scriptw an. 402. — Simol.|y^
diiTunt, atqite invtcein junctaa simt duae iM» epi-
siolic, qiiarum priore pasclialis imerpretatioiiem
Pammachio ac Marcellas inscribit, ut jtnoo praeterito
fecemt : Accipite^ inqiiit, grascam, et iminam eHam
hoc anno epistotam, ne rursum hcfreiici mentiantur a
nobis pteraque vet addita^ vel mutata; et paulo infra,
Siquidautem hic minus adversus Origenem dictum esl,
in proiteriti anni epislota eontinetur, Satis vero elucct
epistulic aeias, cum Beatum Anastasium Papam hw-
reticos persequi dicii, eique moltos imprecatur annos^
ui liareseos rediviva ptantaria per itUus studium longo
tempore are[acta mariantur. Etenim Anastasii obitus,
ut seriiis protrahi possit, huicanno 402. Apritis 27,
consigiiandns est, qiiod Prosperi, et Mjrcellini Co-
mitis cbronica, luin vetera pleraque Mariyrologia
teslatitur. Quod auiem prinw vcre atexandrinas opes^
netnpe Theophili alteram paschalem se dicit trans-
mitiere ; non de alU paschali loqui conttat quam

LXXIX

subnexa, quae nimirun), ul Ilieronymus nolal , in
quaiuor paries dividilur, quarum prima fidelcs hor-
talur ad paschalia fesia sanclissime celebranda, al-
lera Apollinarii discipulo$, lerlia Origencm inipugnai,
ac tandem hajrelicis ad poBnilenliam inviialis, Pascha
«ndecima die mcnsis Pharmuli dcnunliat : qnod pe-
riode est Laiinis, ac viii. Idus Aprilis ; qua sancdie,
an. 402, cyclo Solis six. Lunae iv. lit. E in romana
Ecclesia Dominicum Pascha peractum cst.

XCIX ct C. Scriplce an. 404. — Ileic semel , ut
paschales epistolx, qux cjusdcm argumenti alqud
auctoris sunt, sibi continuo succcdant, tenfiporum
ordinem anteveriimus : quoe enim sequuntur duae ad
annum perlinent 404, posi S. Paul» obitum, qui ejus
nuni VII. Caiendas februarias conligit. Nain, ila, in-
quit Uieronymus in prioreadThcophihimn. 2. San"
cloB ac venerabilis Paulce confectus $um dormitione^ ul,
absque translatione huju$ Libri (puta paschalcm epi-
stolam) usque in prcesentiarum nihil aliud divini Operis
scripserim. Prodierunt aulcm simul una, tum illa ad
Theophilum, qua ad eum Paschalis interpretalionem
direxit, suique in eo opere Latinis auribus donando
laboris rationem reddit; lum ipsa Alexandrini Pon-
tiGcis paschalis epistola , quam laiine explicatam
simul ad eumdem misit, ac prioribus litteris copu-
laviL Ut veronulla de epistolarum aeiaiediibiiaiio sit,
quse plane intelligitur ex Paul» obitu ; id ipsum cx
paschali charactere ceriius conslahit. Indicilur cnim
, Pascha vigesima sccunda die roensis Pharmuti, hoc
est apud Rouianos decima sepiima Apriiis, qua sane
die, Norisio nostro annolante, anno bissexlili 404.
Pascba ceiebratum fuit , cyclo Solis xxi. Lunae vi.
lit. C. B.

CI et Cll. ScriptcB circ. an. 402. — Benediclini
lionachi quibus acceptam rereriinus S. Augustini
ediiionem, has duas epistolas in annum conrerunt
402, his ducii conjecturis, quod nimirum scriplac sint
posl Pauliniani regressum ex Occidenie in Palxsti-
nam; quandoquidcm Auguslinus ipsum snlulat, vi-
cissimqueab ipso perHieronymum salutatur. Porro,
inquiunt , missus Paiilinianus a fraire suo llierony-
mo in Occidenlein anno 398, ut suum commune pa-
trimonium divenderet, de quo Hieronymus in episl.
56, ad Pnmmachium, non rediit Bethleem, iiisi sub
finem anni 401. Proeterea Hioronymus Augustino
nunc transmiltit Apoiogiam suamadversusRurGnum,
seu primam, scu secundam ; ciijus verba qu:cdam
profert Augusiinus in epist. CLXVI, nu. 15. Cerle
jam ad Hieronymum Maledicta sua miserat Rufiinus,
uti dicitur in hac episl. nuin. 50, quod quidcm Tecit
ille post Apoiogiam priorcm, sicque occasionem po-
steriori praebuit, ut ex cadem posteriore Apologia
patet, qux Apologia pertinet ad aii. 402. IIjcc Benc-
diclinonim suiit argumenta, quibus ut nihil repona-
snus, ea tamen qua; de Asterio ejus epistolae perln-
lore subdnnt , quaeque inde conjectnnt, iicic loci
omiltimus, quod alio scnsu, atque ordine consti-
tuenda censeamus, atque cxplicanda.

CUI. Scripta an. 405. — klanc, ul supra monui-

PRiflFATIO. LXXX

inus, Hieronymi ad Augustinum epistolam Bencdi-
ctini ante sex annos datam putant, ncmpe 597, cujus
sententia? islhxc afferunt argumenta. Asterium hy-
podiaconum, qui superioris Hieronymi epistolae por-
titor fueril, atque in hac ipsa slalim iiiitio laudatur,
bis volunt ex Orienie in Arricam, et e conlra ex
Africa in Orientem navigassc ; qiiippe epistolam ,
quam hic llieronymus rccolit a se anno superiori
eidem Asterio commendalam, in qua promptum red-
deret salutationis officium, minime induci possunt, nt
credant eam ipsam esse, quam modo expendimus,
ct ciijus initium est, /n ipso profectionis arliculo $an-
cti (ilii nostri Asterii Hypodiaconi* Prxterea, cum hcic
signincei Hieronymus sc in monasterio conslitutum,
niliilominus variis hine inde fiuctibu$ quali, post azi-
num 597, hxc scribi potuissc non putant, scd antc-
quam illc cum Joanne Jerosolyinitano rcdiisset in
grntiam ; quod minime legcrint ipsum ab illa recon-
ciliatione usque ad persecuiiones in cunuiem a
Pclagiunis concilatns, occasioncm ita conquerendi
hnbuisso. Proinde isias, de quibus agimus Hieronymi
lilteras, quas tertias earum, quae Augustino inscri-
bunlur, nos diicimus, illi secundas faciunt : dc primis
enim, quae interciderunt, et quihus Augustiiius re-
spondit Habeo gratiam quod , elc, nuilura utrimque
est dubium.

Atqui in primis plane comnientitium videtur nobis
illud Asterii repelilum iter in Orientem ex Africa ,
ciijus nec vola est , nec vestigium in Hieronyini, aut
Augusiini epistolis, imo una tnntum vice susccplum
ex iisdem est intelligere : Quod suaple etiam nnliira
Tcrosimillimum est. Deinde , quod promptum $aluta»
tioni$ officium nppeilct Hieronymus , superiorem epi-
stolam adeo non incongruum est arbitniri, ut non
aliis verbis satis convenienter eam pniuissetrecolere:
haec siquidcm el brevior cst, et Hieronymi uhdequa-
que nmorem spirnt in Aiigustinuin. Vide , inquit ,
quantum te diligam, ut ne provocatu$ votuerim respon^
dere, nec credam tuum esse, quodinaltero forte repre-
henderem. Scd, quod suiiima argumcnti est, ideo
promptam $alutatio7iem vocat, quod eodem temporis
articulodataesi, quo sibi redditae suniAugustini lit-
terae, In ipso, inquit, profectionls articulo $ancti fitii
nostri Asterii Hypodiaconi necessarii mei, Beatitudinis
tuas littera ad me pervenerunt. Hlud quoque optime
quadrat, quod ait ilier. variis hinc inde se fluctibu$
quati; erat enim Jerosolymis eo tempore, cui nos
epistolam consignnmus , Rurfini fnctio : erant Orige-
nislse, qui Hieronymum qua mnlcdictis, qua calu-
niniis, nliisque pcrsccutionibus impctcrent, et sic
conqucrcndi S. Patri occnsionein dnrcnt. Nulla igitur
cnusa cum sit, qua alio toniuerc Hicronymi verha
debenmus, eumquc ordinem , quom sponte indicant
perverterc, hanc episiolam supcriori subnectiraus ,
atque anuo Inscqucnli 405, tribuiinus, quod a se ab
eo tempore datam priino sintim verbo profilentur.

CIV. Scripta eodem an. 405. — Illud, cx hujus
epistolx toto contextu liquet, Hieronymi litteras tum
ilJa^ snpcrioris anni Asterio commendatas, tum re

LXXU

cenliores a Praesidio defereodas, nondum Augusli*
tium accepisse, cuin arrepla occasione Cypriani Dia-
coni peropportuna » liane ejus diligeniise , ac fidei
commisit. Quippe, inquiunt doclissimi edilores Be*-
nedictiiii. de iUiiis cum RufQno discordia nullum
verbum Tacit ; aperitque eiiain liic libere quid de
illids in libris Yeieris Teslamenti e\ Hebraeo vcrten-
dis labore sential, haudquaquam id faclurus non se-
dato in primis Hieronymi animo, si eum prioribus
eplstolis suis commotum, offensumquc fuisse intel-
lexissel. Rursus tres simul aiias Epistolas anieliac
scriplas jungit, quarnm posleriores duas , nempe
LXVIl et Cl quod crederct ad llieronymum non per-
venisse, priorem vero LYI qiiod miiiime perlatam
fuisse sciebat. Hinc porro conficiiur ex reruro serie,
quam expof^uinrms, ad an. i03 ipsam, de qua agimus
episiolam pertinere.

CY. Stripta eodem an, 403. — Respondel Atigu*
siini liiieris , non iis quidem per Cyprianum allatis,
sed duabus, qua? sibi paulo anie redditae fuerant, ni-
mirum LXVII el Cl ut cx num. <4 intclligiuir, ubi
(|n£dani de verbo repetit ex iisdero epislolis supe^
tiore anno sibi dircctis ; unde bsec ipsa facile ad
liuuc aniium 405 videtur roferenda. Quod rursum
facile coDiicilur cx num. i, ubi Augustini episloiam
LWn, dc quQ beic cxposluiat, anie bocfermequin-
quenniuni in iiisula Adrise dicit inveiitam Tuisse a Si»
sinmo, quod uos circa an.598 oslendiiniis coiiti<;iS9e.
Addunl soipius iaudati Beuedictini Editores, e quibus
iisc fcre sunipta suni, Hieronymuin partim quidein
superioribus epistoiis respondere, sed partim ctiam
alieri, quae miuiinereperilur, in qua nimirum Augu*
slinns significaiiat epistolam quaradam, cui respon-
sum flagitaliai» a se prknum Profuturo tradiiam» se*
eundo missam fuisse per quemdam alium, atqoebanc
ntarit ijfitntMe diicrimina, el navigationi$ mutasu coit-
silium. Tum subduni, istud tamen rescriptum suum
Hieronyniiim non misisse ante Cypriani reditum , qui
simul el iilius perlalor fuit , juxta cpisiolam Augu-
suiii heic CX.Y1 num. 30, et alterius Hieronymi CXM
scriptx exeunte anno 404. vel serius.

CYI. Scripia ferle an. 403. — Extmia isthaec ad
Sttnniam, ei Freteiam epistola inter ilias coinputari
solet, quarum aetas miuus comperta est , ac certo
lempori non affiguntur. Secus videiur nobis, et notas
roiuiffle bbscuras invenisse crcdimns, qutbus iliain
(1) ad annum 403 refcrre nec incominodum sit, nec
«■ifflcile. liiud primuin in eonfesso est , quod probe
eliam netatiim est Marlianseo, nunqnani Hieronymuni
ittculenlissimam hanc epislolam sileniio fuisse prje-
leriiurum, si illam tum lemporis elucubrasset , cum
adversus Ruffmuin pro se scriberet Apologiam. Cum
enim id roaxime per calumniam objiceret presbyter
Aquileicnsis, in suggiilalionem LXX. Interpretum
susceptam ab Hieronymo Instrumenti vetcris trans-
laiionem , vix credi potest Hieronymus, utadversarii

|1) Yidesis hanc ipsam cpistolam ad si*n. et Fret. n. 12
ex quo iooo videtur eam praesoripsisse S. Pater aDiequamc
alteram ei Gtddco translaiionem, sive GaiUeanamf ut vo-
(am, eraendaret vide et in eom Psalterii lofi?m INotas.

PR^FATiO. LXXXII

calumniam reiunderet, hlnc Inde exempla emendi-
care voiuissc , atque hanc unam epistoiam silentio
prcmere, qua contintio LXX. Interpretes beiie aii-
diunl, et qna omnium luculentissimum pro se tesii-
moniuin adduccre potuisset. Nondum igiiur earo
adornaverat : qii» proinde post medluro anni 404 ,
cut posterior Hieronymi Apidogia iribuitor, staluen-
da est. Sed riirsus post inseqiientem annum 403
non videUtr differenda ; siquidem haud fallimur, cum
in biijus anni cpistola CVH ad Latam inox subne-
4;ienda, eam memorari nobis persuasimns. Ibi Ilie-
ronymus quae chrisiianc-e Religioni lunc temporis ac-
ccssissent incremenia enumerans : De India, inquii,
Fenide, JEthiopia^ monach^rum qiioiidie twban md-
pfffiif* : depo$uit pharelra$ Armenius, HUNNI PSAL-
TERIUM discunt, ecc, quibus postremis verbis non
alios, quaro Sunniain ac Fretelam Hunnos , sive
Ilunnis finitimos credimus indicari, quos modo bis,
dc qnibiis agimiis lilleris, Psalmos docucrai, coruni
variames leciiones gr«cas alque Inlinas propius ad
hebraicam exigens veritaicm. Cur cniin, nisi cam
epistolam in nnimo habuit, eanique scripto nolat ,
Pxaiterium bis Iribuil, coqiie illos dicit diidiim eiu-
ditos, et non poiins deposiias sngitus, et belllcosa
pcciora in mansuetudinem chrisliaiiam convcrsa ,
aliaque id genus, quoe eornm Iugeniis aplari nu^gis
vidcrcntur?Cuin vero illa ad Laetani epislola an.
405, iit mox osiendemus, anle obilum S.inclaj Paula5
omnino sit collocanda, qni anni 404 scplimo Calen-
das febraarias conligit ; isihacc ad Suniiinm ac Fre- *
telam, quae illam prxcessisse inielligitur, ad supe-
riorem annum 403 post cxaratos conlra Ruffinuiii
apologeticos libros referri per quam comroodo pote-
rii. .

• CYII. Scripla an. 403. — Sl, qu» modo exposui-
mus ad consignandaro buic anno epislolam ad Sun-
niam ac Freiclam, legilima sunt, Isthaec ad Lsetam,
quje post aliquot saltem ab ea menses dtctata est, nd
anni flnem spectabit. Certe ad insequentem404 trans-
ferri nequaquam potest ; quandoquidem heic pnssiin
meminit PaulB Hatrls, quse adhuc vitam ngeret , ac
posset neptem suam, L^tne filiam gremio fovere, ac
tcnellum animum ad virtutem efformarc ; cum illam
constet hujus initio anni obiisse. Neque obsctirior ea
nota est , qua num. 2. Gelarum rutilum, ac flavum
exercitum iradit Ecclesiarum circumferre tentoria , et
ideo forsitan contra uo$ aqna pugnare ucie, quia pari
Religionem confidunt, Etenirn Cothi, quos Gcias vo-
cni, cum ab anno 400 in Italianj irrupissent, posi
bicnnium Arcadio V et Honorio Y Coss. contra Ro-
nmntim cxercitum forlitcr anqua ncie dimicariint :
quod Prosper in chronico Adversus Gotho$ dixit, ve-
hementer utrtu$que parti$ clade Pollentioi fuissepugna-
tum. Quod IKeronymus praeiium satis aperie respicii,
scribcns insequenti anno 403

CVIIT. Scripta anno 404. — Dolorcm, quo ob dor-
mitioncm S. PauIaB conHciebatur, ot sibi, atque
Eiistocbio solarclur, hmc de cjus laudibus, ac vita
epistolnm ad dna$ lucubrittmevnai dictavit, quodpost

LXXXill

PRifiFATIO.

LXXXIV

paiicos menses ab ejus morle reeisse» faeile ex tou
or.ulonls serie colligitur* Qao vero lempore iile e
vLyis cxcesserli, liis sub epistolas finem noiis expo*
suit* Dormirit itmeta mo beaia Paula §eptimo CaUndai
febrHaria$, tertia Sabbatt po$t ioli$ occubilum. Se<-
puUa e$t quinto Calenda$ earumdem, Honorio Auguelo
$esae$ , et Art^teeneto CoH$utibu$ : nimimm an. i04.

CIX. Seripta eodem ait. iOi. — Biennio antequam
contra Vigilantiam iracuium ex proposito eiuca«
braret, iianc a se daiam epistolam ad Riparium Tar*
raconensem ipse in eo Libro testalur Hieroiiymus ^
iibi de vigiiv$t inquit, et pernoctatiQnibu$ in Ba$Ui€ii
Marlyrum $asp€ ceUbrandi$, in altera epietola^ quam
ante hoe ferme bieitmum^ Sancto lUpario pre$bgtero
uripieram, reepondi bretnter. Eum vero tractaliim ,
iit ipse notal, dictivit, feainante admodum fratre Si-
einniOf et propter Sanctorum refrigeria ad JEggptum
ire properante. Qiii Sisinnius partim cx praBfaiione
secundi libri Commentariomm in Zacbariam, pariim
cx alia lerlii libri in Amos, inlelligitur an 466 fesli-
insse ire in iEgypium, cum Commenlarios in eum-
dem Zachariain Exupprio Tolosano defereiidos a
sancto ductore accepisset , qitos ipse eodem anno
406, qni lexli con$utatu$ Arcadii Auguiti^ et Anidi
Pro^t faitii nomen impoiwt^ a se tesutur elucubra*
los. Igilur subduciis ralionibus baec ad Riparian
epistola, qu» ante fermebiennium daircst» ad anuum
spectat404.

CX. c Scripta eire. an, 404. — Haec de epislolse ba-
jus aelate dissemnt Benediciini. c Post Cypriani pro-
fectionem in Palxstinam^ cuin Aiigustinus reddiu
sibi per Asteriuin epist. bcic Cll seiuiret Hier. iion
nibil offcnsum suis litteris» qoas per Iialiam sparsas
fiiisse, nec tamen ad ipsum^ cui scriptae erant, perlatas
qiicrebatur ; non distulil, quin coiitinuo banc epistov
lam rescriberet» ubi dum ejus qoerelis facere satis
studet, teslatur se Apologiani adversus RufAnuro ac-
ccpisse, aiiqiie se illtas inler eoseiiat» dissensionis
exemplo terriium, cum qiisedam ad se in Hieronymi
cpistola logeret ipsius indignatidnis indtcia, Iiaque
pertinet ba:c epistola ad an. circiler 404, qiio jam
annum aelatis quinquagesimum attigerat Aiigustinus,
qui se scnem esse proGielur» numer. 5 ncquaquam
ibi senis nominc (uti Inierdum solet) nolans actalem
ullimam, qoae abanno 61 inchoatur ; alioquin remit-
tenda essel epistola ullra anu 414. »

CXI. Scripia eodem an. 404. — Praesidius tametsi
in hiijusepistoljeinscriptioneCensac^rdoi, idesl Epi-
scopus appellaiur , Is tamen onmino videtur esse,
quem« ad anni superioris pula inilium, Hieronymus
Augustino plurimum commcndavit epist. C11I., eum-
que Diaconum^ ae mbi germaniuimum dixil. Ex qiio
iieram, sed multo magis cx ipsa bac epistola licet
intelligere, eam , qua Praesidius Aiigustino commen*
dabalur, coromodius longe a nobis illi 403 iribulam,
qtinm vulgo fit 397. H»c interim « de qua agimus, ut
optime Benediciini adnoiarunt , data est occasione
superioris epistolx, guam per Prwiidium Hieronymo
tmtti^ imo etiam Hierongmwn per ejui titierai iibi
piicnri poHulat Aiigusdnus ; unde ad idem tempus.

seu an. 404 facile pertinere intelligitur.

CXII. Scripta cire. fin, an. 404. «- Benediciini
ad bunc modum de hujos episiofae epoclia argo*
meiilanlor. c Cypriano in Africam revertenil, duasad
Aiigusliiium epistolas, sciNcet heic CV ei banc
ipsam CXII dcdii Hieronymos , juxU eplsiolam Au-
giislini beic CXVI, n. 36. iii bac CXll respondet
Iribus ex allalis sibi prr Cyprianuro episiolis, sdllcet
LVI, LXVII. et CIV. Nibil vero de CX, dicit , qoam
baud dubie nondum acceperat. Scribebat ergo versus
fiitem anni 404. Cerle non citiiis ; quandoquidem jam
exaucloratus erat Joannes Cbrysostoinus» ut non ob-
sciire significat in liac ipsa n. 6. >
. CXIIl. Latine reddila et CXIV. Scnpta an. 405.
— Id certis argumenlis in Notis consiiluimiis de
hisceepisioUs, ul non uiia, qiiemadmodiim hactenas
obtinuit, sed duae sinl habendae, qiiarain aliera poiio-
rc sui parte tranc iia, Hieronynium habuerit iiiterpre-
teni, altera, qox iuiegra vlsa esl, eniiidem pra»ferat
auciorein. Hinc porro utranique sub idcm lem|ms e
S. Docioris calaino profecisse colligimus, quod in al-
tcra, sive CXIV qua theophileiiseni libmm cum prae-
fixa soa epistoLiy cbjus breve istud rragtnrnium s»-
perest, ad Theopliiluin rciiiiiiebat, iiiipedimeiiia ia
iiioopere interpretando causaiiir, qnae sunt leaurorwn
rcpentinaeruptio^ Pluenicii^ GatiiemfHe vaaiiai^ otjM-
ritai byemit , ae famee intoUrabilii. B»e vero annum
deiiolant 405 qiio Isauri , vasiaiis Plioenicis, Galileae-
qtie regiouibus, lerrorcm Paltfsstttia*, ac pra^ripue
Jcrosplynue iutulerani ; uiide et lames Intoierablils
orta est. Hyenis qnoqiie hujiis aniii in aliquot jam
cxauciorali Chrysostoiiil litteris, soliio asperior dici-
tiir. Itxiiide auieni Hieronymi epislolas ad ejiis anni
fcm medium deduci prcstal, qiiod ubi dibtioiiem
siiam in converteiidis Tbeopbili scriptis excosat, se
dicit diebui idnetai QuadragennuB grapiaime languore
(i) correptuin penemortii iimen fuiae ingrei$um. Vid.
Notas ad ca^fdero Epist. CXIIl et CXIV.

CXV. Scripta eodem an. 405. — Epistolae lempus
Benedictini Ediiores ila iiivestigani. c Haiic Hieroiiy-
mns per Firmiim transmittit, excusans quod ab Au-
gustino provocatus, compulsusqnead respondeiidum,
id demum recerit vcl invitus, seilicei epi:>l. CXII. qiiae
idcirco pauco lemporo istam CXV. praecesserit. Su-
spicaiitr quoqoe AugHSilnos in subsequenti epis:ola
nuro. i. Hieronyroo, priusquam bane ad ipsum di-
curet, redditain fuisse episiolam suam CX. Ilxc igi-
lur non temere ad an. circiler 405. revocatur. t

CXVI. Scripta iub idem tempui. — c Denoe fiene-
dictini, I^u, inquiunt, superiore epistola, mo\
banc CXVI. ad Hieronyroam rescripsit AugustiiiUH,
qua turo isii poslremae per Firmuro allaue, liim alii
duabus, quas Cypriaiiusretulerat scilicetCV. ei CXR.
rcspondet. >

CXVII. Scrij^a forte an. 405. •— Hnjos meaiinit
in libro conlra Vigilantium, quem nihil duhitandum
ad annum 406. pertinere. iVe, inquit, rumm maiignuo

(i) Yereor ne baec eadem ilta gravissima aegroiatio sil

Suam in praeratiooe tertii lo Amos libri meiiHdrat , qQseque
. dociori oontigit anoo duhio proeul 404. Sexti coosola-
tus Atcadil Aiigusti, el Auiiii Probi.

LIXXV PILEFATia

Jnterfrei dieai^ fetam a me materiam^ eui rkeloriea
declamaiione retpoHdeam^ dcui iUam, quam $cripsi ad
Galtiai Matrii el Filies inter u discordanlei. Ilis ponro
recefilissiiniim opus designari, et quod p.iiico saiie
lempore ab illo conira Vigilanliiiin scripio difiUret,
eonjecimus : ul quid enim velerem calitmnlain tmn
defnoro coromemoraret? Forte eiinm maUgnm inur^
pra Riifliiius fuerit, qui ctim in libris Inveclivarum
nitiil iiujiismodi Hieronymo objecerii, de ore postea
detraxisse putandiis sit : quae conjeclurse annum fa-
cile i04. aul seqiientem 405. designant.

CIVIII. Scripta an, 406. — Juliano» ut sacculopc-
nilus vale dicat, proponit imilandos Sanelam virum
Pammaehium, et ferventii$imm fidei Paulinum presby-
imm, qui mon solum divitiai, tedieipiOi Domino ob^
tulerunt. lliiiG probe coaficitur, neqiie ante annum
5:^7, aut 598. quo Pammacliius monaslicain viiam*
postPaolinae uxoris obitum, amplesus est; netiiie
post409. quo Paulinusassnmpiosestad Episcop.^tum«
epislolam reccnsendiim. Interim cuminier Juliani
tenlaliones commemoret, Vastationem lotiui barbaro
koiti Provincim, el in eommuni depopuUuione privalai
pottanonum ejui rutnoi, abactoi armentorum, ae peco»
rmpregei^ uinctoi occiiOique iervuioi, aiqiie alia liii-
jnftmoilit annum innuere 406. qno hapc scriberel, haud
obscure in lelligitur. Eroptio etiim Barbarorum, qiiac
illas regiones pcrvasit, haud alia putanda esi, quam
iila, quae ad an. 405. Stilicfaone II. et AntliemloGoss.
comigit sub RbadaguisOy quemadmodum in Prosperi
cbronico consignatur. Igitor ad inseqiieiiiis anni 406.
si mavisetiani finem» non incongroe ipsa lixc episiola
revocatur.

CIIX. Scripta iub fin. antri 406.— SisinniumMo-
nachuro qui tum aliorum, tum Ninervii et Alexaiidri
qtisstiones ad llieroiiymom detulit, hoc anno 406«
legaverat iii Orientem sanctus Exupcrius Tt)los« Epi-
sropos cuin Ingentipecnnia, ut Moiiacborum Palxsti-
lue atque iEgypti inopi» subvenireU ut constat ex
prvfaiioiie Coffliiienlariorum inZaccbariam.Pervenit
Beilileeni uttimo jam autumni tempore^ qiiod ex laii-
dau praeiaitionexompertum esi, ac iradiiis Hieronymo
liiteris , quod ex hac ipsa, de qua agimiis eplsiola
n. 1. liquet, moralurum se ibi mque ad diem EpiphU'
mrum proniserat : quo largiaimOt subdit llierony*
mus, ipalio, iingulii me rupomurum putabam; <nciii-
qa furlioii noclium lueubratiuneuiii ad pleroique dtcta'
rem^ et expletii atiiif me ad veitram^ Minervii scilicel
et Alexandri» quaii difieiUimam reiervarem^ iubitoiu-
tervenii aaerem ieiltico profeeturum, Nibli ilaque du-
wiundum ante Epiphanlorum dies, aique adeo anle
Jaimariam insequentis anni roensem, coaclum iliero-
nymom propere respondere» Ipsamque eplsiolam
deceinbri bojiis auni 406. commodissime iribui.

CIX. et CXll. Scripta iub idem tempm. — Yasti-
taiein a Gotbonim, Wandaiorumque irnipiione Gal-
liis iilaiaro^ quae sub exiium anni 406. coniigit, nos-
quam bis liiteris Hieronymus memorai, quam lamen
miiiiroe silenlio practeriisset, si post eam cladem» qua
AqoiuiQiae, Narbonensis, allaromqtie Provinciarttffl

LXXXVI
urbes foris gladios, atqne intus fames vaslabant»
scripsissct. Quippe Hedibia ex illis erat regionibus,
quod primis sialim biijus epistol» verbis comperlum
^ cst. Alia cx parte qna<(Stiones, qiias enod.imias hxc
proposueral, pftr eumdem Apodemiiim delaias sunt ad
Hicronymiim, per quem, ab iisdemp ut videiur, Galli»
linibus, AJgasia suas ad eumdem saiicitiin Doctorein
dcferendas commendaveral, quod ex uLriusque epi-
siolae iniiio constat. Sub idem ituque lenipus eliam
utramque Hieronymi respnnsionem dalaru fuisse,
pronum esi credere, ei forle pcr eumdein qiioque
Apodemiuin, duni in patriam regredcrctiir. Quod ut
verostiiiilliinum sit, poslerior ista ad Algasiain, «ec
ipsa Wandalorum ineminit, et lamcn certo ceriius
noii iiisi post anni 406. aliquoi sallem menses data
esl. Cuni enim qiiaestiou. J. Itempham meniio iiici-
dissct, De eo, inquil, in Propheia Amoi plemm diae^
ruimui, Et porro nihil est dubiiandum hoc eodem
anno, qui iexti Comulalui Arcadii Augmti^ et Anicii
Probi faitii nomen impoiuit, eos Cominentarlos elu-
ctibralos. Igiiur sin miniisad anni bujiis rinem, ciijus
uliimo pene die in Gallias exercitus Barbaroriim ir-
rupir, hac du» simul juncl» eplslolde refcrendaB sunt,
hac poierunt ratioiie ad anni insequentis 407. iniiium'
deduci, ot nondum Hieronymus lam longedissitare-
gionis cladem audiverit, cujusumen ramaorbem clio
pervasii.

CXXII. Smpwaii. 407.— Hajcdemum epistola,
qtiam ideo ad an 407. distulimus, Barbarorum in Gal-
lias irruptionem ac vasiiialem llieronymus memoral.
Ut nempe Rusticum, ad qiiem liitcraj desiliianiur,
Aricmiae conjiigis sua convers» exemplo ad pceni'
tenliara excilet, moneaique/ifns/ttrandi^iia teitifica*
lionepolUcitm erat, ut conjiigem ad ioncta trameuntetn
ioca vel itatim, vei poHea aqueretur, mlsmm proiiii-
cias cjus faciem ob oculos ponlt: qu» annum 407. iit
siipra cstendimus, deslgnai. Quodiiie, inquit, r«/a.
mitiarii tenefU reliquiaf, ut utlicet et morta amicorum,
et eivium videai, et ruinai urbium alque viUurum, ial-
tem inler captivitatii mala^ et ftrocei honium vultm, ei
Provincia tum mfimta naufragia, teneto tabulam pm-
nitentia.

CXXIII. Scripta an. 409. — Ut Agfnichlam ab
Ineundis sccuiidis nuptiis deliorielur, prxMer Bigami»
incommoda, ea demuni exaggerat, qu» ajus leuiporis
calamilates inferebaul. Ex \i\s Hiipania jamjam pe-
riturm^ et Roma ipia in gremio iuo non pro gloria^ ad
pro ialute pugnam; imo ne pugnam quidem, ad aw
ro, et cuncta iupeUeciiU vilam redimem. Quai qiiidem
satis apertas not» sunt anni 409. cum icelere ami^
barbari proditorii, Sliliconis scilicet a Vaadalis pro-
gnali, sub finem snpcrioris aiini ab Alarico obsessa
cst Roma, qiia», iit saluicni uicumque redimerely bar-
baro Diici ingeiilcm viin auri appendit.

CXXIV. Scriplaan. 409. vel 410. — Prima slaliin
episioljc vcrba, quo scripia £it tempore, paliim fa-
ciunl. Anle annoit inquit, eirciter decem^ Sanciui vir
Pammachiui ad me eujmdam ahedutai miiit, gum Ori*
qenii wl h^xl^ interpreiata volumina eonUnereni, etc.

LXXXYll

Cnimvcro Pammacliii lilleras LXXXIII
Ilieron. recolit, ad an. 599. esse revocandas suo loco
ostendimus; atque adeo isiliscc ad Aviium, postanno$
circiter decem data, ad ^09. vel ad ii^, spectabit.

CXXV. Scripta an. 41 f. — Non pos5iumus quin ad
tluninum jam Taio funclum referamus, qux num. 18,
de Grunuio dii^unlur in Imc cpisiola : Ttstudineo
Grunnius incedebat ad loquendum gradn, et per inler-
mlla quosdam vix pauca verba carpebat^ ul eum putares
iingnliire, non proloqni, Et tamen cum mensa apposita
llbrorumexposuissetstmem, elc.,ad finem usqueejus
numeri. Alquc lioc uno quidem argumenlo iurnngi
pulamus ciuijcclurus dociorum homiiium, qui an. 406.
siuc ambiguiiale epislolam irihuendnm, unamque ez
iis es.^e volunt, quas Sisiimius lunc temporis e PaKx-
stiiia redux delulii in Hispaiiiam. Nam qi\x sub epi*
siolx fiuem de Exupcrio Toloss Episcopo, cjusque
eleemosynis dicii, ad prxlcritum tcmpus spectant,
ut eas eleemosynas, quas per Sisiiinium iEgypli mo*
iiastcriis elargiendas iransmiserat, Iieic oninino non
indical, sed alias, quas per id quoque temporis ero-
garct. Quamobrem, cum palam sil, sub finem aiini
410. snpremum diem Ruffinum obiisse, quae bicejus
jam dcmorlui fit menlio, cogil ut ad inscqueutem s.il-
tem 4i!. epistolam deducamus; in qucm eiiam ap«
prime convenit, quae sub ejus finem exprimitur iri-
stissima illa universi orbis facie, post capiam, dire-
ptamque Urbem, ui juxta, post miseriasejus temporiSf
et ubique gladios smvienleSf tatis dives esset^ qui pane
non indigeret, et nimium potenSy qui servire non CO'
geretur.

CXXVI. Scripla an, 412. — Cum ad Marcelliniim
Tribuhum in Africam bae litlcrae datos sunt, in Eze-
^biel commentarios, ut num. 2. perspicuum cst in
ipso dictaiidi exordio Hieron. intcrmiserat, quod ni-
mium animus ejus Occidentalium Provinciarum ^ et
majame Urbis Romce vastatione confusus esset, lioc au-
tem anno cum Ires expticasset iibros subiius impelus
Barbatorum sic jEgypti iimitem^ Valcestinm^ Phoenicis,
Syrim percurrit... ut vix manus eorum missricordia
Ckristi potuerit evadere. Itaque alio ab eo , quo capta
Koma est, auno bae litterae consignan Js sunt, quod
ipse verbis; hoc autem anno aperlissime declarat. Ilic
vero non nisi alter post Urbis vasiaiionem , nempc
412. commode poiest inlelligi; quaiidoquidem Com-
aicntarii in Ezecbielem, quos eodem boc anno iteruni
ab exordio ad tertium usque librum perduxil, in an-
num insequcnlem 415. dilTern iion placet. Seiitio la-
men ex epislola beic 131. n. 8. tum alia Augusiini
190. c. 6. num. 20 colligi posse, Marceliinum ab
Ilieronymo non antea sciscitatum fuisse de animarum
origine, qiiam ab Augustino responsionem bacde re
accepissei. Hanc auiem responsioiiem non aliam esse
^uam ejusdem Augustini ep. 145, qux ad August.
mensem anni 412 spectat, atque adeo ad iiisequeii-
tem 415. Hieronymi responsionem videri posse irans-
fcrcndam.

CXXVII. Seripta eodem an, 412. — Post aliquol
dies ex qiio capla Roma est, direptaque ab Alarico
aiino 410. puta Septembri mense, Marcella diem o)^

PRiEFATIO. LXXXVllt

quas beic iit, quod sub hujus eplstolx finera copiose Hicrony-

mus narrat. Atqni stibejusdem inilium, quod ab cjus
niorle huc usque laudibiis prosequi Sancla; foemina
memori&m disiuiisset, et biennium pra,'lerisscl silen-
tio, tristitm incrediblis fnisse causatur, qua se roniai^
iujpcrii capiivilas aflccerni, imo iinivcrsug orbis el
cladibiis afnicius, Ul nibil digiiuin MarcHhn laudibus
dicl lunc posse judicarel. Eo igitur cxpleio leinporis
spatio, an. scil. 412 rnelioribus auspiciis Epilapliium
cjus mcmoriae dedicavii, quod Principix» Virgini in-
Rcribil.

CXXVIFI. Scriptaan. 415.— Pacaiulam, quam liisce
lilleris quns posiea leciura esset, erudire inlelligit,
nalam bicnnio, aul tricnFiio anlequam opistolani is-
tain scriberct, satis manifesto indicat sub cjiis fiuem,
cum soi lemporis dcflens calaniilaics, Orbis, inquit,
terrarum ruit.,, Vrbs inclyta, et Romani imperii caput
uno hausta est incendio : nulla est regio, qua non cxu-
les Romanos habeai, El paulo infia ; Hit Pacatula
nostra nata est temporibus : inter hasc crepnndia pri-
mam carpsit mtntem, ante lacrymas scitura, qnam n-
sum. Ilajc vero irisiissima rerum facies, qnam capia
jam Urbe, et romani impcrii truncato c.ipite, descri-
bil, in nlium coinniodius annum, qunm 415convenire
non videtur ; nec ipsa itideminfanluln, qux ut citius
sub idcm tcmpos quo, cecidit Rouia, in liicem vcne-
rit, ex toto superiori contcxtu , triennium cxcessisso
credenda sit, quippe qiiaj intcrim in tinu matrit gar-
rula voce balbutiret^ nec si modo Ulterarum elementa
cognoseeretf nltra aliqoid posset, quam <t//^6a5 ;un-
gere,

CXXIX. Scripta an, 414. — Jam duplicis Prxfe-
cturx honorcm transegerat Dardanus, cum islas ad
eum litteras llieronymus desCinavit, ut sub earum fi"
nem perspicuum est. Ac primum illc pra*fcctus Pmc-
torio Galliarum fuit, an. 409 notanle Goiliofredo Cod.
Tlieod. lib. XII,Tit.1, de Cenlurionibus,Ieg.CLXXI.
Itursum veroeamdem prxfecluramgessitan. 415,utex
Tironis Prosperi cbronico elicilor, ubi Dardani polis-
simum iiidustria Jovinum tyrannum, averso ab cjus
societate Ataulpho Rege, oppressum tradit : Olympio*
dorus confirmat. Ha^c autem saiis argumento suut,
scriptam non fuisse eptstolam anle an. 414 Sed rursus
cum eam primo commentariorum in Jeremiam librd
cap. 5 a se nuper editam dical, isque liber ut serius ail
iiisequentem an. 415 revocari queat, ut suo loco
monstramus, palam fit, superiori ipso, nempe 414,
prodiisse.

CXXX. Scriptaan. 414. — Tribus haod obscuris
nolis, quo tempore ad Demetriadcm scriberct, ipsc
Ilicronymus indlcavit. Prior illa est num. 2 ubi se
ait occupatum in explanatione tempti Exechielis,.. ei
in ea parte delubri, id qua Sancta Sanctorum, et Thy^
miamalis altare describitur, maluisse parumper uti hoc
diverticulo, ut de altari trantiret ad altare^ scilicei
Demetriadem. Post nempe an. 414 ad quem usque
deduci postremi Commentariorum in Ezcchielem trcs
libri vix possunt, censeri nequaquam debetepistola^
qu» iliis iniermissis dictata cst. Altcram designat,cnni
Mcraclianum ^fricae Comitem iis verbis desiiibit» ui

LXXXIX '

omnmo posi ejus neoem loqui perspieuum sit
ne$eias, nit, utrum avariorf an crudelior fuerit ; citi
nihil dulce prester vinumtt predum, et qui iub orcatio-
ne pattiutn clementiuinu Prineipii , $(eviMmu9 «c/ile-
rit tyrannorum, clc. Hic an. 4i5 qno Luciani V. CL
coHega in consulalu fuit, sub Augnsl. mensem, iVo-
varum, ul ail Prosper, in Africa rerum reu$ hononm
amisit et ritam : ex quo facUc esl intclligere iion anto
ejiisJein an. 413 (Inem^quasde nequissimis ejns mo-
ribus recilavimus, Ilieronymum scribi^re polnisse De-
nique sub episl. finem qux ieriia nota est, librum de
Virginitaie urmnda ante annoi circiter triginta edilitm
a se notol, qui liber, sive epist. XXII cum ad 584
cenis argumeiilis perlincat, lianc propius docel ad
ipsiim 414 revonandam.

CXXXL CXXXIL Scn>fljfl«. 415.— Harumajia'
lem cum CIL Benedictiuis editoribus adiin. 415 refe-
rimus, quod ncmpe occasionc Orosii Presbyleri in
Palssiinam boc aiino sub vernum tempus navigaiitis,
priiiia diclala sit, quod cx num. 2 couslat. Orosius
enimvero antc niensem Julium eonvinoitur In Pal»-
siinain appulisse lioc anno , quaudo eo niense bujus
anni Jcrnsolyrais lii aciem descendisse conlra Pela-
ginm disptitando, nemo inficiaiur. Porro alteram,
qnam siiiial perfereiidam idem Orosiusaccepil, eodom
cliam icinpore cum superiore scripiain fuisse indicai
non mndo Augoslrnus beic n. f et In alia epislola
CLXIX, cap. 4, n. 13, el lib. 2, Retraet, c. 45, sed
eiiam Hieronymns rescripto suo, qu» beic est epistola
CXXXIV.

CXXXIH. Scripta eoiem an. 415. — Tcmpus bch
jos epislolae Orosios , qui superiores ad Ilieronymum
deferendas acceperat, In Apologelico cap. 4 non ob^
icure stgiiifical. Nain de ierosolymitanoconveniu dis-
serens, ac de Pelagii errore, quod homo sais Tiribus
possei mandata Del custodire, si vellet, Hac, ioquit,
Btatuz Hieronymus.., in Epietola $ua, quamnuperad
Qenphontem edidit, condemnavit ; $imititer et in libro,
quem nuncicribit, collata in modum Diatogi aiterca-
tione confutat. Ilabitiis porro est Conventus ille sub
Joaniie ejus orbis Episcopo, an. 415 siib Julii mensis
linem, ut ex eodcm Orosio coHigerc est, qui diera 47
fuisse Innc notat ante primum Encceniomm diem. Eu-
cxniorum autem dies primus, quod alibtnoiatum est
nobis, erat xiv Sepicmbris, leste Nicepboi30, iib. 8,
Ilist.cap. 10. Jam iiaq^ie epistola ad Gtesipbonlem,
quam nuper daiam ante JerosolymiLinum Convenium
ariirmat, si quis eam malit altius evehere, ad ejusdem
anni 415 iorusse inilium specubit, certe diuiiiis il-
lum antevertisse, ul vere dixerit Oresius, nullaienus
poicst. Nec proinde quemquam movere debei noperi
CHJusdam Chronologi opinlo, qui eam trieniiio ante
scripum arbitratur, sive an. 412. qiiod cum omnium
primus scriptis Pelagio occurrisse Ilieronymus dica-
bir, sub ipsis Pelagianae hxreseos primordiis id prae-
ititisse videretur.
CIXXIV. Scripta an. 416.— Per Orosium, qiiem sta*
limimpenselaudateiier. quique subivemum tempus an.
416 e Palaestina in Africam regressus est, pon imme-

PRiEFATIO. XC

Qaem rito creditur istliaec eplttola AogiisUno reddlta« Cerie
post absolutos tres Dialogornm libros contra Pelagta<*
nos, data est; teriium enim citat n. 1. in quo Aifgn-
slinum laudasset. Certe, inquit, et in Dialogo, ifuem
nuperedidi^ turn beatitudini$^ ut dignum fuerat, reew*
datut stttn. Eos porro libros ex Orosii tcsiimonio in-
telligimusad superioris anni 415 posieriorero partem
speciarc, ipsam vero epistolam, quae iiuper ab iliis
diciata est, non nisi ad proxime inscqueniem 416 bo<
etiam argumento referendam consuimus.

CXXXY, CXXXVIeiGXXXVlL Scriptas an.lM.'^
Ilariim c:tiisam intelligere eM ex Augustini libro de
Geiiti$ Pelagii siib fineni ; unde ctiani tempiis recie
coHigilnr, qiio dat^e sunt. Dehi$ autemt iiiquii, qua
po$t hoe judicium (nimirum Diof^polifan» Synodi) t^i a
ne$cio quo cuneo perditorum, qui valdein perver$um perhU
bentur Pelagio $nf[ragari, incredibili andacia perpetrata
dicuntur^ ut $ervi Dei, et anciilet ad curam Sancti Hie^
rongmi pertinentee, $eelerati$$inia cmde effieerentur ,
diaconu$ ocdderetur, «dificia mona$teriimim ineende-
rentut, vix ip$um ab hoc impetu, atque incur$uimpiorum
ttt Dei mieericordia turri$ munitior tueretur , tacendum
nobi$ potitt$ video, et expectandum quid illic fratree no-
$tri Epi$copi de hi$ tantii malii agendum exiM'iment; a
quibue eos diesimuiare po$$e qui$ credat ? II:i>c sane
mala hisce epislolis Iniioceiitius execratur. Ex ea
aulem narratione liquet, po>t Diospolilanam Syno-
dum, qu;e an. 4I5inense Decembri celebrata est,
sequenti anno 416 ab illo perditorum hominum
caneo illata in Hieronymum mala, eaque post aliquot
saltem ejas anui menses. Sed episielas ipsas ad aniii
417 sucCedenlls hiitium deferendas esse ex priore
illa, qu3P esl ad Aurelium , eruditt viri, et prxcipuc
CI. P. Constantiiis contendunt. Nam Aureliiis , qni
operain videtnr dedisse ui Uicronymi litieras , qu»
Jam inlerciderunt , ad InnocentiUm pervenirent , et
vicissirn ab Innocenlio Jubetur curare, ut llieronymo
istic reddanUir , ille esi Episc Carthagiuensis , qui
cum CoIIegis Milleviiaiiae Synodt ciroa anni 416 fi-
nem, ad Innocenlium , contra Pelagium, atquc C;c-
lestium scribens , Hieronymum a Pdagianorum fa-
ctione quidquam passum esse ignorabat : ut ex
Synodica recte coliigitur, ubi Hieronymiani prn
catbolica fide zeli flt menlio. Rursus vero ei ipso
Innoccniii.ad Aurelium familiari rescripto, omniqiio
ejus Papse episloiarum serie, racinoris lam airocis
noiitiam , anie hunc eumdem annum 417 eum colli-
giiur non habuisse ; neque adco ejus Ituerae, de qui- ,
bus agimus innoluisse videntur Augustino , qui dum
boc incunie anno librum de Ge$ti$ Pelagii scriberei,
loco supra ciialo dixit expeclandum quid Epiicopi de
hii tanlii malii agendum exiitimarenty a quibui eoi »
diisimulare poae non crederet, Caeterum cum boc
aniio li inartii die vetera monumenta Innoceniii
obilum cousignenl, cpislolas Februario mensi, ut
citiuft, depuiandas nemo non judicet.

CXXXVIU ei CXXXIX. Scripta: circ. an. 417.
— Idem faclnus ab baereticorum satellliibus Hiero-
nymo inientalum , Monasterii incendium . ac domui

XCI

PRifiFATIO.

XCIl

rrertlonem renantiare nobis h« littersB tis» ftani,
qttas idcoaJ idem fere lenipus pertinere jiidicavimus.
Indical iii priore. pHUNm e$se non solum de nrbe^ nd
etiam de PaUntmm pitibu» CatUmam^ quo nouiine
aliuin , qti:im Pclngiuiii iiimiere vuluissef noii esl ve*
riisiiiiile. Mnx ^ibi dicit iiiWiifs vUum e$se tocuni mu»
tare^ quam fidei uritaiem^ mdificiorumque el maimonit
amesuilatem amittere^ qwam eorum communione macu'
kri , qnibui in prcsttentiarum aul cedcndum erat , atil
certe quotidie non Itngua , ud giadiit ttimicandum. In
altera eitam, qu» esi ad Apronium , uon lam dolet
domum tuam tecundmn earnaiet opee hwreticorum per*
ucutiombtu penitut eveream^ qu.im gaudet eam Ciiritto
propitio ipirituatihtu ditriliii repieri, Cxterum in Locis
Saiictis pnifitelur quieta eue omnia , et bxreiicos o$
tmpietatit non audere aperire : qu» indicio suiit, baiic
aliquanto post superiorem tempore, tcmeui easdem
turbas ac motus denotet, esse coiloeaiidam.

CXL. Scripta circ. idem tempue. «^ Praesenii In
Sanctis Locis Cypriano daia est, et cuin iion. uno in
locti Pelagianuin dogiua inipiigiiet, non tamen acerbe
faclt, ut non iiicongrue liceal argumentari , expulso
jain de Palxstiiiae fiiiibus Pelagio, cum quieta e$$ent
omnia, ut in superiori epist. not.it, baiic pariler
futsse exaraiam. Equidem pracpoiii biennio possc non
inficiamur , antequam violentas iii Hieronymum ina*
nus haeretici iiijecissent; sed nemo , speramus, mo-
leste feret , nos aliis ex conjecturis bunc ei locuin
eonsiituisse, in quem pleraque cominodius convenire
visa sunt«

CXLI et CXLII. Scripta dre. an. 418. — Induxi-
mus jampridem in animum , non ut vulgo credttur ,
duas liieronymi ad Augustinum basesse epistolas,
sed uiiani, cujus post subscripiionem quxdam veluti
appciidix brevior altera putanda sit. Or.iiionis in
utraqae brevissima series , scriptiunculse posterioris
iiidoles • maxime vero Ms. Viudociiietisis monasierii
auctoritfts persiiasit, ut tn Notis diximiis ad Ipsas epi-
siolas CXLl, et XLII. Uiide licct pro uua receiiseie
taiiium iion ausi sinius, ordinem latnen, qucm etiain
apud S. Augustinum obtinebant » muiavimus , et ne-
duin fernie decenuio disjungi, uno »U\tie eideni tem*
pori utranique volumus consignari. Est aulcra aniius
circit. 418. cum de PeUgianorum damii.niione in Pa-
Ixstina, sateiiitio, et motibus fere loquantur, tameisi

stib sKiiigmatibus , ut est illud capta Jerueaiem a Na^
bttchodonosor, quas Jeremia^ nolit audire conMa : lau-
detii qiiotiiie Atigiisliuuiii , qui contra fiantee tento$
ardore fidei per$tneril.

CXLIIl. Scripta videtur 9er$u$ finem^ an, 419. —
Palres Beiiediciiiii sic argtimeutantur dehtijiisa^Uite
epistohc. Esiriini qiins llieiouyintis scripsit, Epistola'
rum omnium novissimam puiat Baronius, reinittilqiie
an. 420 in quein Ilieronyini obittis , juxia Prosperi
cbronicum, incidit. Certe qtiidem Eusiochii Virgi-
nis dormitio , cujtis dolorc sese veliementer occu-
patum te^tatur beic Hicronyinus , nou mnlto ante
pncdictum annuin 420 , reponi potest : quaiidoqui-
dem Palladius Lau!>iacain historiam an. 419 aut 4'20,
scribens. in vivis eam agere credidit cap. 125. Qtiod
vero ad Epistolae perlatorem liinoceiitium presbyie-
rum attiiiet, is an. 419, ad perquirendus Nicxiios
Canoiies niissus a Patribus Arricanis ad Cyrilluro,
inde rediit in Africam aniioeodem , anie 26 Novem*
bris, ut ex Cod. Can. Eccl. Afric. tititlo, c. 137 li*
quet : eaque , dubio procul , occnsiotie viso Iliero-
nymo, epistolam, de qua agilur, afferendain accepit,
boc ipso anno, non subsequenli. Quippe cpistoljc ini-
tio, cum Hieronymti84)xcusai, quod Iniiocentius anno
prmterito, qua$i nequaquam in Africam reter$u$ ipsiiis
ad Aiigustiniim scripta non sumpserit , indicat uiiain
et alterain Innoceniii peregrinationem in Orientem :
quarum prinia, siquidem Iniiocentiiis de suo in Arri-
cam reditu incertiis erat, non e.tdem est cuni illa ,
quaro anno 419, African» Syuodl aucloritate siiscc^
pit. Neque reete Barniius iis ex verbis Hieronynu
eolligit epistolaro anno seqiienti a legatione Innocen-
tii dataro fuisse. >

CXLiV. Scripta initio an. 420. — Hanc denique
Aiigustini epist. sub aiini 420 initium datam iiidc
colligimu8,quod nutn.f , notet se scribere po$t quinque
ferme annoe evolulo$ ex quo ia Orientem mi$eral librum
NOJi prte$umptioni$, $ed con$ultutioni$ $ua ad Hierony-
inum. Hic entni liber ipsa iila esl epistola In recen-
sione iiostra 151, per Orosium niissa in Palxstiiiam
anno 413 , at ex ejtisdein Orosii profectione, alqiiu
habita Jerostilyinis contra Pelagiuin disputationc
ad cam epist. ostendiintis. Si adeo aiinis 415, alios
quinque addas, 420 efiicies , cui epistolain coiisi-
gnamus.

Tret TeUqiM Epietoim , quarum tempu$ minu$ compertum e$t.

Tres In Y Classem distulimus Hieronymi epistolas,
quibus neque ex probabili ratione, ncque ex ertidito-
rum hominuin consianti auctoritate certim temporis
epocli»m assignare fuit expcditum. Prior tameti qua^
cst ad Esuporaiitiiim CXLV faciliiis intelligitur post
annuni 380 data ex Bcthlenii , quam autea c Culcidis
ereino. Vide qtisc iii Notis ex Pailadio observamiis.
Post euuidein annum , qu» sequitur ad Evaiigeluin

CXLVI censeri ex eo velim , quod n. 2 se tradit vi*
disse Koroae, Inter pre$byiero$ , ab$ente Epi$copo ee-
dere diaconum. CXLVU. Posirema ad Sabianum lis
ascfibi teiiiporibus solet, quihus liarbari liiiperii
tcrras iavascrant. Ccrte barbariini niarilum fjiis ,
quam Sabiniaiius corriipcrat, fetnina;, eunique luililciii
fuisse indic;U nunt. II.

Jamitaqne in rccle ordinandi$ Hierongmi epi$ioH$, qui maximu$ ferme e$t editorie tabor, tummaque mde
ttudioeorum utilitat^ quidquid potuimu$^ in cammune eontulimu$ : nune ctetera aum nottrarum imtium ami^
conferamut.

S. EUSEBII HIERONYMI

8TRIDONEHSIS PBESBTTERI

VITA

lEX EJUS POtlSSIMUM SCRIPTIS CONCtNNATA

AD EMINENTISS. S. R. E. CARDINALEM

DOMINICUM RIVIERA.

tAPUT PUlilUM.

I. Eieronymi Patria. 11. Nataii$ annus. III. NomeH.
jy. Pareutei et consangninei.

1. Eusebius Hieronymus, Doclor Ecclesiaram ni^-
linms, Stridonem, ignobile oppidttm, quodi iit ipse
^\l,aGothii evertum^ JDaimatiw qaondam PannonuBque
con/ir/tum fuit (Lib. de Vtr. lUui.cap. «//.)• ortu suo
fiobiliiavlt. Scd banc laudemi pristinis loci vestigiis
jaoi tam ab illius aevo fere deletis, plares liodie civi-
taies sunt» diversaeque provincl», quae sibi vindi-
cenl. Goncertaiiones quoque recenliorum hac supcr
illnd Dalmatise adscribunt : et Dalmalam qtiidem
nicronymum dixit suppar illi Scriplor Palladius.
Yalgo etiam, ne recitandis Auclonim nominibus im*
moremur» senteniia ista obtinet, et magni nomtnis
testium uititar auctoriiate. Sed primum ipse se nun-
qnam Dalmatam S. Paier vocat. Quin potius alio na-
tum sub coelo indicat, cum alibi, tum inferius laa-
dando lesiimoiiio in Sophoniae caput primum. Mon
cst deinde locum invenire in Dalmati» finibus, qui
vel nominis similitudine, vel terrae situ, antiquam
Siridonem referre commode videatur. Necvero quem-
piain de nomine assignat Lucius, magiius s.^ntentiss
ejus vindex, et nuperus rerum Dalmalicarum Listo-
riciis ; qui autein Sidrona Ptoiemxi hiic referunti
quam longe ab omni veri specie abcrrent, inox, ubi
de Liburnia dicemu.^t, planum erit.

.\lii Pannonia; maluni adtribui ; nam ct in Nicx-
nis snbscriplionibus Donmut quidam Slridonentit e9
PanHonia Epiuoput nominatur, et ab eo, qui pro-
xime prxcedit ibi, Episcopo Dalmatise distinguttur.
Etqoanquam subscriptiones illiP, ntim sintNicxnx,
an alteri seqnioria temporis Synodo tribucnd», di-
sputaium est ; nihilominas Stridonem Pannonise olim
accensium, saiit persuadent. Nec par credere cst»
quod auttimat doctus vir, fuisse postmodum c Dal-
niatia in Pannoni» censum traiisluiain, cnm Eccle-

S. HlKROTfTMI. I.

siasticne provincise vetustiori parlitioni sacpius ad-
hxrcant. Pannonium quoqae se ipse sobindicat S.
Pater, ubi Patriam siiam rutticitaiit ternaculaiu
{Epiti. VII) vocal, et Castruciam veierem amictim
forlasseet conterraneum, Pamonium hominem, id ett
terrenum ammat (Ep. LiVIlI) appellat; qiio non
videtur dicterio fuisse amicUm petiturum, nisi et sibi
illud commune ex gcnti^ ingenio fuisset. Sed qiiod
aiunt qiii ab hac parte stant, Stridoiiem cam ftiisse
ad Muram fluvium, alias in Pannonia supcriori, hodie
in Stiria XV. mille passlbus infra Rakellburgum in
Eurum, versus conflnentcs Munc in Dravum, sivc,
quod eo tamen recidit, prope arcem Gsan Tomga,
ncc nisi diei iiinere distantiMii a Sabaria, quod nuti
nominis in Hungaria est oppidum : hi, inqiiam, rein
dlcunt incrrdibilem. Et siqtiidcm nuUiis alius lociis
esl, cui possint Hieronymtanac patriaB partes a<ljii-
dicare, ipsi quod proposuerant, plane destruunt. £^»1
enim locus llle in media fere Pannonia, nou ad ejns
limitcs : nec potuit unquam, qnod ait Hicronyiiins,
Aiissc Dalinatix confinis ; atquc adeo illa c]us pairia
oiniiino non Aiit.

Propiiis ad veram dicere visl sunt» qui in Lilmr-
nia eam collocant ; crat enlm ea provincia Panno-
nla; et Daimatix contcrinina, et ab hac quidcin Be-
biis Moniibiis a Straboiie memoratis, ab ilia autein
Thisio flumine scparaliatur. Porro ibi Ptolemoiiis
(Lib. II. c. 17) cogiiomincin fere urbcm Sidronam
inier mediterraneas recensct, datqiie Libiirni.T, tia
tamcn ul in liniiteni Dalmatix incidai, paulo su-
pra Titii amiiis fonles» qtii Liburniam fiiiil. Salva hoc
inveiito visa res est : nam etsi Pannoniam, Dalina-
tiamque, non autem Liburniam Hieronymus mcmo-
rat, pottiit ejus xvo, muiatis subinde provinciarum
flnibus, urbs illa ex Ltbumia in Dalmatiam, sive
Pannfmiam immigrasse : imo el satls, ut sentio, esf«
si ulraroque provinciam iieutri ipsa adscripta, tcrmi-
naret. Multis itaque hsec sententia persuasit, tameisi

iPne.)

S. IIIEn()NY.VIl VITA.

jtivrcom vd pro ftmnonix, vd pro Dnlinnirx bn«lc
ccrtaiitibus : ct diu csl, qiiod meliorein Crilici inngni
nominis amplecti iies<riuiti# Ai voro irimiitfn itla dis-
siki est civitas a(b eo lcrr» fncht, querrf feruiD, et
Tii» nierenymian9& scrics signilicnt : neque csl ve-
rosiinile longitff mn afer eir KnK» onam dotfssc^ in
qno apparcft pircrahrm {'gisse, ci a prtml^ nucifyus
junxisse amicitias. Tractum, iiiquam, qui iEmo.tam
inier et Aqnileiam interjacet, sive in caium vieinfa
cst, a quo Sidroiia Ptoiemxi tola ipsa, in cui<ia op-
positocst limile, Libumia intcrmcdia provincia ab st.
Deinde Libunii:», nt et Dalmalia lllyrico coiiUiieban-
tur ; ciijus dux vcluU p.irlcs erant ; et quanquam
tolus ille Iractus Dalmatia etiam dicius aliquando.est
pro lllyrico. LiburnLi nunquain nisi pro rilyrici, aiit
si mavis, Dalpiatix partc intelligiiur. Testaiur au-
\tn ipse conceplis verbil S. Palcr, in alio se ab
lilyrici solo nauim : Testh, inqniciis in Soplion. cap.
1. vcrs. 2. lUyrium ett, tcsti$ Thracia, teslhf inquo oriui
sNi)i»o/ttm.IgilurLiburni;c, qii:c Itlyrico comprehende-
bdinr, natus non esi : omniiioauiem non Sidronx Pio-
lema I, qugc Llbumiam ad oricntcm flnii, ac juxta
ipsutn Piolem.TOm (qui lllyrici Hnes ab Istria ad
Scnrdutti usqtic niontcin ci superiorcm Moe.^iam pro-
ditcit) mcdio fcrtne IUyrico a tergo adjacet.

At quoniam, inquicb-, deniquc loco luiale S. Pa-
tris solum, ct apud qunsgcntes invesligabimus^ £go,
Si qiiam oUm Erasmus, et non ita pridcin Lucius,
pra*postcri siudii et affectus parum digni gravibtis
vii ts insimularunt, sonienUani rcplicare licet , In
Istria, atque ea Ilaiiac quidcm noslrx, cum longe do-
ciissimis Scriptoribus, e quorum numero est Tho-
ntas Archidinconus Spalatensis , qtil iniiio Sxeull
XIII. vixtt, Blondus, et Marianus Victorius, consU-
tui malim. Sdrlgnam nunc vocant, sive Sdrin, oppi*
duldm iii Tergesiina dioeceii, inter Pcitam pilosani,
Portulam ct Primontem situm vix niillibus passuuin
XL. distai s ab Aqoileia. Id ipsc nobi^ visus est ma-
nifesio indicare liieronyinus loco stiperius laudalo,
si mei.tem ejns rcclc pcrcepitnus. Quod cnirn ait,
eain ci\it:ilcm fuisse quondam Dalmalisc Pannonix-
quc coiiflnium, vcierein se memoriaro repeicre, non
sui leinporis, ostcndii; et quod duas confines pro-
vincias mcmorat, locnin arbitrando facit, neuiri
fuisse eam proprie addictam. Porro DaltnaUam oliin
ad istrias usque limitem perllgisse, ex antiquis Geo-
graphis intelligas, atque hls maxime, qiii eam snh
lllyrici vocabulo describunl, ul nec Dalrantiam de
iiomine unquam vocent, cuin primis Pomponio Mela,
Scyinno Chio, Scylace atque aliis. Sed ncque ipse
diffitetur dudum laudaiiis Lucius, cum coepii lllyrici
niaritimi nomen obsoiescere, proqiie cjus Dalmatm
vocabulum frequenlari» hanc non soluin vetcres suoft
tcnninos, sed finiUmam quoquc Liburiiiam conipre-
hendisse. €on(ininm lllud itaque Dalmatix, ad quod
tiotat S. Pater positam patHahi suam Stridoncro, in
extreroo Libiirnl» ad Occastim limite omnino qux-
renduni est. Eo nimirum Bn^s Pailnonia; superioris,
qu.x exindead seplentrionem vergli, incurrunt. Istria

pnrro contcrmina utrtque rcgioni est : atque huj:is
quidem inilio vcrsus Ocram niontem (ut sua his ra-
lio constel, qnre de pcrobscuro illo Dalmatix oUm
Pantfoili.tique conflnio, traditaab eo sunt, qu:u alias
mlniine, ut haclenus ostcnsutn cst, inteUigi, aut cx-
plieir! possunt) Strid^nem coKocariy tecta ratio pcr-
stiadel. Ita et r^aiinoifius et Dalmata, verius fortasse
ciiam Ilalus^ qiiaiidoquidem lUilios Istria jam ab Aii-
gnstit tibcriique tcmporibus attribitta cst, juxU
veierctn divisionem vocari potuU. Ncjue ulla hcic
earum objecUonum locum habet, quibus alioi supc-
rius recitats senteniide rcfuranuir. QfUKt vero iocum
eum esse diximus, qucm Sdrlgnam hac tcmpcstaie
appellant, parUro AnUquoruin opinioiii, partim iio-
ttiinis nescio cui simiiiitidini damus : denique et prx-
vulgatx incolarum tradiiioni, qui in hujiis rei ndcni
ntonnmentum ibidem Ensebri patris cutn Epitaphio
laminis inscuUo osieniant. Alioqtii saUs proposito
nostro cst, si in eo Istri» tractu locanJam IVeronynii
patriam evicimus, lamelsi alio, nobisqiie ignoto no-
miiie oppidulum illud jam tum ab ejusdem S. Palris
9RV0 a Golhis cvcrsum, modo vocetur. Certc (quod
alterom argtimentum est in hanc rera) liaud proctil
ab Aquileicnsi agro cxsUtissc, pleraqne omnia com-
probaiil viix ejus adjuncta, inque scriptis testimo-
iiin. Cjiisinodi est illud (Episl. VJI), quod Glirorna*
Uo, Cusebio et Jovino Aqnileiensibus Presbyteris
sororem snatn, qux bonos in palria viiie magistros
non haberet, commendat, eamquc Juliani Diaconif
ct quidcin, ut in mss. librls dicitur, Aquildensis,
fructum vocans, ut crebris eplstoiii in sancto propo*
sito stistentent, et ut etiam a Papa Valeriano^ Aqul-
iciense tunc Episcopo, ad eam confortandam litleras
impetrent, rogat. Si longius aberat, imo nisi finitinia
erat Aquilcia) Slridim, minime est verosiiime, agcn-
tem utique in patria et domi sororem pra?scntfe
fuissc Juliani adhortationibus in saiiclioris vitoi, a
qiio exciderat, insUtuto solidatam : itemque ab Aqni-
lciensibus amicis petiisse Uieronymum, ot frcqiieiiU
eam Epiatotarum solaUo confoverent, atque ab ipso
Aqnileiensi Episcopo litteras in eam rem exigerenl.
Alia ex parte ifimonenses virgines (non Hermonen-
ses, ut hnctenus perperam lectum esl) et Antonium in
eadem clvitate Monnchum iia per Cpistolas adioquitur,
ul in vicinia exsiiiisse patriae snae indicct : atqtie ibi
cutnprimls, ubi de sui nominls obtrectalore apud
isios coi^ueritur, qucm unum eiimdeinque esse cum
eo liqoel, qui eum apud Aquileienses sinistro ore
dilaniabat. Est autem «flmona, qux nunc LiibaCMm,
volgo Lerubac appetlatiir, limitanca olim urbs Italiae,
et ut Ptolomxo dicitur, tnter Italiam sub Norico
Pannonl.T, distans passuntn millibns ab Aquileia cir-
citer quinqttaginla. Quid ttoe ilaque verosimiliiis,
quod diccbamus , in isto Aquiliam inter atque Mmo^
nam tractn, versus AJpes Julias, quo loco juxta vc-
terem distribuUoncin in eosdcm terminos Pannonia
et DalmaUa, sive, quae illo tunc vocabnlo pars (^*08
appellnbatur, Libnrnia concurrebant, Stridonein na-
tale Hieronymi solum exsUiisse ?

H. Aiia «l dc anVio, qt<) in Wtcm prodilt, caqoe

liaud miniis aiiccps alquc obscttra inter erutfilos di-

sputallo. Locom quacstionr, et variis hominam ea de

re scuienilis fecit Prosper in Chronlco Inlcgro, ul

vocact, quod ex Lodonensi codice ms. Philippos

Libbcus primus edidil, ei nupcnis Anliquaruin Ca-

nisii leclionum Edilor recognovil. Anno enmi Chrisli

351, Basso et Abiavto Consulibus, naialem S. Hiero-

nymi dieni consif nat : et licct non sntis benc sibi iu

anais si^ulandis constei, ubi mdrtem ejus ad an.

4^ Thco^Q IX. et Conslanlio III. Coss. refcrt :

in eo lamcn qvfti etra ( quippe qui aniios illi 9t

vilas iribuii), ostcndll «rlum ejus citius poni luaruisse

qnam serhis. Et crrorem qnUem illuni alii commoda

inierprctaiiione etevani, coneiKaiiique secum ipso

Prospehini, et cum eo veierem Vilaft Hierottyini Au-

ctorcm, qui Gennadius vulgo babclur, H annos ei

laniom 88 tribuil : dcniqueetcum AugustiM)^ quein

nosler in Epistolis suUnde tanquam digrdtate fMalMiM«

atale autem fiiiHm compellat. Guin vero adversn^

liisinricani verilalem, sertemque rerum Uieronymia*

iiarum continuo pugnet illa Prosperi noiatiO, et

longo ntinis intervallo S. Patris orium pracverlat, no-

IHs qui ejtis Vitam ex ipsiusmct seriptis adornaraus,

liujus tcslinioiiia, qux de x^tatc sua profert, illius

sucloritali» et quot sunt quolque fiierunt Criticorum

ea de re senlentiis, prxlcrre liceat. Ratum primo

ccriumquc sit, cum cum se vel infaniera, vel pue-

rom, vcl adolesccntttlum vel juvenem vocat^ cou-

fcrtque cum una quapiam rerum a se gesiarum no-

taiione, Pythagoricam, utLaertiustradil (lib. VHL

Sect.9. 19), aetalis bumanx per vicennia computan-

dx meihodum, quae et passim tunc obtinebat, scqui.

Puer, inquit, viguiti annoa hnplet ; Adotetcem viginti :

Senex viginli. Sola infanlia Cbt, quam a pueritia

iion dislinguebant, sed qunsi pueritiie partem ad

usque decimum quintum annum protrabebant, qnero'

Ddmoduin de Varrone Ccnsoriuiis (de Die iVa/. Cnp.

XIV) docnii. Iia et S. Benedicli Regula cap. LXX.

Infantibut usque ad qulntum decimum annum wtatit

dhciplime diligeniiaet cuslodia adhibeatur ab omnibut.

Uac probe con^lilula regnla, si Hicronymi verba ex-

pendamus, exploraium Gei, eum anno circiter 546

naiuni, scrius quam Prospcr tradit, annis admodum

quindecim. Experiamur itaque insigniora sallcm ali-

quot pergradus xtaium loca. In Episiola LXVIIL ad

Casirucium num. 2. Brevem inquil, tibi fabutam re-

(eram^ quee infantite me<e temporibut accidit. Beatut

Antomnt cum a S. Athanasio Atexandrias Episcopo

propter confuiationem kisreticorum in urbem AleXan'

driam estel accitut, ittel ad eum Didymut^ etc. Fa'

ctum hoc narrant Chronologi accuraliores anno 555»

quo leinpore annos nalus erat Hieronymus juxla no

siram liypoihesim fere deccm : juxta eos aiitem, qui

Proeperi calculos quoquo tandem modo sequuntur,

vigesunum quartiim excesserai, et non modo non

infans adhuc erat, aut puer, sed jam adolescentiam

ingressus. Ulterius quidem in Isaiam lib. Y. cap. 15.

spatia hujus xtaiis producit, ubi ad tempora infautix

S. lAERONtMI VltA. M

Isii» refert Moirm (erm nia^ifm, ^ftmdo loiwa orbit
iUtut irantgretia tunt maria^ eademque nocU Areop^'
le0t mnri condderunt. Si enlni eun didl terraemotum,
ob quem refert Aramianus qvoque Marodiinus, mer6
tuot t^miiwt excurritte {tib. XXV i. Cap. 10), cl
Idalins mensi Angiisto anni 365 iiitcHigat, ttque
ipse deroum Hieronymus in Cbronico, mare tiuuB
egreuum narrat ; jam aniinm expleverat deciinutH
nonniu, ad qiicm usque infantiam proirahcr«, nihil
qnidcm rctai, st, ut supra iiolaium est, pro pacriiia
suiAitur : proprie autcm decimum quinturo oa astas
non vidctur exeessisse. Sed el aiii pcr ea lemponi
molus terrae horribilcs accrderunt, adquos locum
iiunc referre fortasse qnis maltt : ct nos oiim ibi au«
num dixtmns designari 541, quod aune Umen lndiici
volumuB, alque emendari. Ut ut se rcs habcat, alio-
rum senienliae, qu» citius ortuin S. Palris noiant,
aplari huic lestimonio nequaquaui possunt. Verura
illud cxteris illustritis cst, quod habct Lib. de Locis
ad vocem Diyt Mambrc ex Qctiesi ; Qua, ait, utque
frf wtatem infatdite mecR, ei ConttantH regit imperium
tet^ntus moHstrabatur perHtuty et annot magmtudine
indic^m* Ilis, si quid video, uterquc poitreinus cum
infanii» am scilicet, tum iniperii Constantii temii-
nus dcsignalttr. Enimvcro iste Imperarc cum desiic
iinno 561 j amHuii agebat vlla decimnm qiiintum S.
Pater, qiio niminno inlhnliam concludi diidnro osten«
dimus. Id porro si wum esi, ui veri speciem oni-
tiem hnbct, nihil poterat accuratius ad orlus sui an •
num, quein dicobamus 514, dcclarandum dixisse.

Sanc infanliam excesscrai^ cura puerum se vocat :
ut csi illud in Abachuch (db. i. Cap, 10), Dum adhue
ettem puer, et inCrammaticm iudQcxercerer, omnetque
wrbet vittimarum tanguine potluerentur, ac tubito m
ipto pertecutionit ardore Jutiani nuntiatut ettet intc-
riius, eieganter unut de Ethnieit, etc. Inierfectus est
'lulianus anno 565, qni eral vilie Hleronymi decimits
scplimus. Alibi totos qui xtati illi ad:ribuuntur, vi-
ginti annos suppuiat. Ejusmodi est illnd Prxfal. Coin-
mentar. in Epist. ad Galat. Non quod ignurem Cainm
Marium Victormum, qui Romw, tne puero, Rhetori-
cam docnit^ edidisse Cemmentariot in Apostotum^ etc.
Cui geminum est illud lib. XII. in Ezcchiol cap. 40.
Dum etsem Ronue puer^ et liberatibut sludiit erudirer^
tolebam cum cmterit ejusdem wtatis et propotiti, etc.
t)nim vcro cum Romae darct littcris ediscendis opc-
ram, factus jam grandior, et etiamnum taincii pucr,
^innos \igiiiti complcvcrai. Dcinceps adeo cum Pnc->
riiia jungit Adolescentiam, eoquc clarius in rem n)*
sirain annum, quo naius esi, indicat, quo propius
lenniiios xlatis utriustiue, unde raiioncs subduca^
mus certiores, attingit. Epist. LII. ad Ncpotiaiium,
Dum ettem, in<iiiit, Adolescent, imo et pene Puer ct
primot impetut tatcivientis mtatis eremi duritia refre-
narem^ teripti ad avuneutum tuum Heliodorum ex/ior^
datoriam Epitiotam. Ea data est anno, ut piuribus
•suo loco ostcndimus, 575, cuin ipsc Iniiia adolesceu-
tise jain duceret, sive annos naius esset viginii se-
ptcm : id quod adco in supputatione liac nostra recte

11 s

habcU ui fere ex boc iino lestiinonio vcnis^ quem
diximus, nalalis ejiis aniius jam cotistcl. £t vero
iisdem plane verbis usqs est aetotcm linperaloris Va-
leDtiniani, cum murtem oppetiit, noiaturus, Epist.
LX. sive Epitapiiio Ncpoiiani, AdolesceM, inquicns,
Yafentiniatm, et pene Puer, po$t fngam, po$t exu-
Ita, . . . nfcaiui cM. Consiat enini ab illoruni. histo-
riis U^mporum, euni tunc annum scxlum supra vi-
gesimum ogisse, tot niiniruin, aul nno minus, quot
de se i|)se loqiicns indicarat : nequeeniin vcrosimile
est, cniu iisdem vci bis alio signiOcatu de f^, alque
aliis usum. Eadem fermc annorum notaiio est, cum
se {noxcfmxtfif adolescentulum vocat, Lib. L contra
Joviiiiau. cap. 36, Cum ip$e adoU$cenlulu$ in Gallia
viderim Atiicotoi^ gentem Britannicamy liumaui$ ve$ci
carmbu$. Qiiartum aut quiiilumy ut ex dicendis infc-
rius constabily a vigesimo annuni tunc agebal. Episi.
CXX. ad iledibiam, Majore$ tui Patera^ aique Del-
ph\diu$^ quonun aiter anteqnam ego na$eerer^ Hhelori-
cam llomm doeuil : aiier^ mejam adoieuetUulOf omuei
GaiUa$ pro$a ver$uque $uo iilu$lravil ii{gcnio, Qiian-
qiiam movitliic locus pluriinos, qui cum in Cbroiiico
lcgcivnl ad anuum Cbiisti 355 ncipliidiuui rcfcrri,
Uieronyuiuin, qtii lunc ei.aui iii scttiemia bac noslra
ajiiios dcctiui ut suminum ngcrei, solido adbuc de-
ccniiio ab adolcscentix iuitiis disiarc argumeuiantur.
Scd alia in Cbroiiico notationis cjus est ratio : ne-
quc citim quo tenipore Dclpbidius Gallias noinials
sui :)tque opcruin jam impleverai, sed qoo priumm
aiitio norere cuepit, dc more aduoiatum ibi est : id
quod aliis ac fcre perpciuis cxcinplis demonstrare»
si res ferat, in promptu essct. Purro quis non con*
scuiancum csse iulelligat, post altcrum saltcm de-
€euuii!m et quod excurril, ad tanlain famx celcbriia-
tcui,novis subbidc eluciibralionibus, dcinum vcnisse,
ut verc dixerit S. Palcr, se adolcscemulo, euni in-
gcfiio suo Gallias illustrasse. Nec quempiam uioveat,
qiiod Blcsiilam iu Episi. XXXIX. viginii annorum
adoiescentttiam dixil, quani piicllam ea dc c:\u sa for-
lasse appclhiri, qus miliiissct; nain ubi scquiori
gcueri aptatiiiirejusuiodi forinulx*,non enmdem plane
viui commodamque babent signiHcationem. Denique
saiis apparct, qu.im ipse bene, juxta eain rcgulam,
gradibus sctiUnm iusisleret, ubi se inadoie$ceniia, vcl
adoiescentcm absolute nomiiiat, quos tcrmitios licuit
aJ qiiadra^csiuiiim usque aunuin produccre. Coiu-
lucuiario XiJL iu Ezecliicl. cnp. i4. Siiper qua, ait
quusstiuncuia, Romce advertum Heividium^ iiUu$ tem"
pons iicereticum^ in adoie$ceutia non grandem iibrum
scripsisse me novi^ Erat euiinvero tnnc aniiorum
fcrmc 37, siquidcm aniio, ut suo loco ostendcmus,
583, illc cunscriptgs est liber. Alia id g<MUis testi-
moiiia prxterimus, qu» in iiostra quidcm bypotbcai
opiitne omnia conveniunt, cohxrcnlque iiitcr sc :
juxta alios auiem omnes, qui Prospcriani Cbronici
jationcs auiaut, neque intelligi, ncque explicari ullo
inodo possunl. Singularem modo aniimidvcrsionem
adjiciam, qua hacteiius di<puiaia soliditis consiiLu:m-
MT Prafation^ Commenlarii in Abdiain profiietur

^IIERONYMI MTA. \i

S. Pnter, oliiu sc, qui necJum ad cetatem perfeeti mV/,
et in nijBMuram Ciiriiiti vcncrat, in adoie$centia provo-
catum ardore et itudio Scripturarum bunc eumdem
Propfietam. fuisse aiiegorice interpretatum. Hxc, qute
et miuime xlatcm tulit Expdsitio, Auctore ab ipso
rcpudiala, .id aunum pertiuei, ul alias declnrafum
est, atqiie itifra manifcsiiiis cousiabii, 574 aut se-
qjicnletn, quo lcmporc dc sc prodii ipsc, nouduro
ad xlatcm pcrfcclnm plcniludjnis Cbristi venissc.
./Elas autcm Christi pcrfecta triginU auisorum spnlio
coiiiluoiiir, ipso Hicronymo sui sensus Interpretc,
qiii Epist. LXXXII. ad Tlieophilum, pro fratre suo
Pauliniauo dissercns, cujus prxmaturain ordinaiio-
ncm Joanncs caussabatur, jEta$, inquit, ejui el Dea-
titudini tuce nota e$t, et quum ad iriginta annorum ^pa-
tia jam pervenerit, puto eam in itoc non eue reprelien^
dendam^ qwB juxta my$terium a$$umpti homini$ in
Cltriito perfecta e$t. Si ergo tiondutn Ipsc ad cam xti-
tem, sive ad annos Iriginta per\ener:il, cum speci-
men illud Commeniarii in Ahdiam scripsil, siveanno
374, jnm palet luce merldiana clarius, minime ejiit
oritim posse alttus, qunm ab anno 345 revocari. Ut
vero ad Inscqncnleui proxime 346 differalur, ct quas
supcriiis dispulata sunl, f;icile suadent, et laudala;
Iiujusmel Praefatiouis in Abdiam iociis illc, ubi ap.
pcllal se Puerum, qiio vocabulo videtur voluisse,quod
paulo anie dixcrat in Adoie$ccntin, contemperare, ut
sc hiijiis xialis initia potius qiiatn medium agerc, et
non exiguo admodum :ib 30 snnis spntio lanc ab-
fuisse, signiflcaret.

\\L De notnine ctiam S. Patris, ut ne quid disputa*
tionibiis in utrnmque partem dccsset, intcr cruditos
eoutroversum est. Uierongmu$y quod erat illi cogno-
mcntum, aliis cum Victorio sncram legem signincat :
aliis cum Erasmo, idque multo verius, sacri nominls
appellationem. Eusebiui (quod fiiisse patri suo nomcn,
dcclaral ipse de sc Inqueiis in Calalogo Scriptoruui
illustrium, scqiic ab iilo acccpisse, ipsa nominum ra-
tio, ci geniis antiquas cousuctudo per^^iiadeiit) fuernnt,
alque adeo sunt nounulli , qui penilus removeri nb
Hicrouymo velint : alii, quorum de nuiiicro Hen.^^gius
ad Lnertium, qui ex aliquot Gxsnrcensis Eusclui li-
brorum inierprctationc de Grxco in Latiiium ab ipso
adornata, adcpttim sibi contendnut. Qui quidem, nt
ali:is diximus, nugari potius, quam serio dicere nobis
videiitur. Sed el aliud invenitur in antiquis libris ad-
ditutu illi sive nomen , sive prxnouicn Sopiironiu$ ,
dc quo , ut paulo attcntius disquiramus , digua visa
res est. Martianxus quidcm praeuolalum in uno altc-
roque ex iis tanluin libris invenit, qui falso adiributa
S. Palri opera qua*dam exhibeut, neiiue adco satis
eorum essc testiiuoiiium :id racieudam rei fidem,exis-
limavii. Nobis nieliorc tili fortuna conligil, qui genui-
nisqiioquc moniuieutis iuscriplum invcnimus, lainen-
etsi, ut nihil dissimtilcmus , iu codicibtis non usque
adeo vetustis, et qui dtiodecimiim, ul conjicere licuit,
sxculum auteverterent. Diios possidet Ambrosiana ,
qua^Mediolauicsl, Bibliothecn, qtiorum alter numcro
88 pra^notatur, conlinciquc librum Nominum Ilcbrai-

«5 3. llitUONTMl VfTA

corum, qNi sic inscribinir, Eusetii Sophronlt ttlerony'
wf, licel hxc Epigraplie perbrcYi Epistnhe, de forim$
Hikraicmwn lUterarum, qnx Pracrntionis In eiiin Li-
bram vicem gerit, ab stttdloso quopiam , non f licro-
iiymo, adornatae, qiinm ct buicTomo nos primum ad-
nectimns, prapfixa videainr. Alterins aiitem , qni Li-
l»rimi de Locis Terrae Sanciae continet, biciilenlissinia
inscriptio est hiijiismodi : InelpH pnefatio Domini Ev*
9ebH Sophronii Hieronymi in iibro Locorum^ ab Euse-
bio Pamphiti CagMriemi Epiicopo prins edilo qvidem
in Grmco , $ed a prasfato Hieronymo pottmodum dili^
§eniiu$ in Latinum $tylum tranitato. Quo quidem testi*
monio facile adducar, ut credam, lioc quoque ei no-
men fuisse Sophronio , sive illiid infans acce|)erit ipsts
ab incunabuliS) sive posl, eitm vilaedoctrinaDqiie nionio
celebrari i^er oibein ccepit.

IV. Igitur, ui qii» latiusdispuUre hacienus nccesse

fuit, pnucis ad Vitac describcndae modum culligamiis,

Eusebios Sophronius Hieronymus Siridone» qus^ civi-

las in Dalaiatiay olkn Pannonixqae confinlo, ad Italiae

peHtifr limilem videlur pcrtiiinlsse, certequidem non

hNige al> Aqnileia atqiie /Bmona, iiobilissimis Italias

urbibus, aberat, natus esi, anno Chrtsti , ut videtur,

treceiitcsimo quadragesiroo sesto, aniium jam unde*

cimiim imperantibus Gonstantio , et Constante, fra-

tribus Aogustis, eumdemque Julio Papa Christianam

rempublicam adiriinistranlc. Pareiites suos ambos

Christianae religioni addictos, ipse non uno loco,

maxime vero Prasfatione in Jobum affiiinat: a quihus

et saucie educalum sc prodil. Jure etiam colligas cx

Epist. LXXXll. Ad Tbeophilum num. 2. eos Arianis

per ea loca grassantibus nunquain animom ant aures

accommodasse, siquidem se ab iis gloriatitr ab ipiis,

«I ita dicam , ineunabulis cathotico tacte nutritum- Ne-

mo nani^e magi$ Ecclema$ticu$ at^ quamqui nunqnam

karelicu$ fuit. Oui^^n) asseverant, ci nobilissimos

fuisse. Eril fortassis econtrario, qui ob nominis Gr.x-

cain originem, non Romanam, do gencre servili sub-

dubitenl. Et mibi qnidcm scrutmlum mavit aliquando

locus e dudum laudau Epistola num, 3. ubi ad Joan-

nis Jerosolymitani criminaiionem de Pauliniano fralre

e $ervo Ckricum faeto^ nibil aiiud respondet, quam et

ab ipso Joanne iidniiii(/oi ejuemodi Clerieoe haberi , et

Onenmum legi inter Pauli renatum tineuta^ Diaeonttm

c<epi$$e e$$e de $ervo. At vcro, si ejiis crat conditionis

ipse, non videtur fore , ut Palladium $cn'di$ nequiiiw

kominem iii Prologo contra Pelugianos voearet, quod

^Mile poiuissel nolae cjusdcm scrvilis ab adversariis

iusiinulart : eoque roinus, ul per jncum adderet, non

se ejus nobilitati invidere. Ad hxc divites , atque

ainplo patrimonio boncstatos parenles ejiis fuisse, in-

ler Scriptores fere consiat. Notum illud quod et viilgo

afferunt ex libro primo contra Riifnnum» ut probent»

numerosam servonim familiam illos liabuisse : Me*

ndm me puerum cur$ila$$e per cellulae $ervulorum ,

diem feriatum duaaue tu$ibu$^ etc. Quanquam hoc ve-

reor, ne satis apposite accipiant , ac recte inierpre*

ttintur. Palrimoniurp certe a Palre relictum , quod

llieronjnius divcndi demum curavit, ut pccuniic qnod

redirct, excipiendisundequaquc confliieniibos Mona-

choniin turbis expenderct, haud sane mediocre csse

oportuit, licet modeste ipse vocct Epist. LXVI. Se-

miruta$ viUuta$^ qnce barbarorum effugerunl manns^ et

parentum commuuium cen$u$. Deniqiie et ubi Epist.

VII. describit patrix snse mores , in qna Deut venter

e$$et, et eanctior itte^ qui dilior : et Epist. XXII. iibi

intcr co^tera vii£ cominoda, se ail, comuetudine lau^

tiorit dbi propter cvtorum regna ca$tra$$e^ nliisque

pluribus locis, ut cum U)quilur de Bonosi conliibcrnio,

de ilineribiis qu.-c cmensus est longls, de inslriictis-

siina BibliOlheca, quani sibi comp:iraverat (Epi$t.

Jll)f non obscure se prospcra saiisnatum forluna in-

dicat. Patri nomen Euscbius ruit, qnod et supra in-

nuiiniis , et ad filiiim more Rotnano transiil : Matris

quoJnam essct, non proditur. Maiencta, id e^t, ma-

tris soror, Casiorina dicta cst , quain malo advcrsiim

se aiiiino ob ncscio qitas cnussas, llicronymus seinel

^iqiie iterum, ut ex Epistola XIII. apparet, ad pacem

concordinmqiiehumanissimis lilteris invitavil. Habuit

et sororein, ciijus ignoratur noinon, dc qna socpius iu

Epistolis VI et Vli. loquitur, quod in proposilo, ut

vidctiir, Chrisloservicndi, a quo exciderat, a Juliano

Diacono adhorianle , permanserit. Fralrem dcmiqite

nnfu niinorcm , noiniiic Paulinianuin , dc quo posica

ncc seinel redibit scrmo.

CAPUT IL

I. Probe ednctitue domi vna ann Bonoso, Romam ad /i-
tera$ edi$cendu$ miuitur. II. GramiiuifiVornm, HhetO'
mni, et PhHo$ophorum uh:jta$ freqnentat, III. !n
ri. jfl quwdmn pueritice tabilur.

I. Niliil dubinm est, cum se ipse , ut superiiis ob-
servaviinus, Catholioo lacte nuiritum ab ipsis incuna-
bulis dicat, quin fucrit infantulus adhuc sancta itisti-
tuiione et pra ceptis informatus, parenttim opera, qui
animum riidem primis imbuerint Clirisiianx pieiatis
ac fidel eiemeniis. Golkictaneus ejiis , et vita: comes
Bonosua quidam fuit , e generosa locuplclique stirpe
progenitus, quero impense Iftudjil, ncc semet, prxci-
pue vero Epist. III. ubl, lidem^ ait, no$ nutricum ti- *
ituf, iidem amplexH$ foverint bajutorum, Studia littcra-
rum qiiod attinet, primam illam iiteratturam, qiiae
GrammaticaB velul infantia est , in palria edidicii a
pncceptore, qncm Orbilium ab eo, de quo Suelonius,
celebri Beneveniano Grammatico, acri atque plagoso,
cognominat, et ad qucm ^mvientem^ se ail, de avim st-
RU tractum e$u captivum,

II. Grandior factiis, ei etiamnum tamen puer, ubi
domesticis prseceptionibus roboraius publicaro lu<-
cein quxrere coepit, Rnmam inissns esi, liberalibas
artibiis erudiendus. Annorum fuerit fere duodevi^
ginti, nam Romx eum tnnc egissc vcrosimillimtiin
est, cum de subilo Juliani inicritu dictum iliud
eihnici aodivit. Eral vero ille annos 563, ui superiut
animadverttmus, et puerum se tuno m Grammaiicm
ludo exercuisse testalur. Applicavit autcm ibi do ad
Donatuin Grammaiicum lunc cclcbratigsimiim, eum

S. WERONY^il VITA.

ipsiiin qni tii Tcrcr.liain ct Ticgilittin ConDmentarios

roliquil : in cujus scliola laniani sibi (.aiiiu serroo*

nis periiivn aique eleganiiaii^ comparavi^ ui facile

omr.es eoiTHtti leuiporum Scriptores hac laude supe-

rarii. Uemioil ej[us S. Pater in Qominentariis in

Ecclesiasienv aiysqiie piuribus iocis, quorum unum

laiidasse satis etil iii Libro U.comra Runitinm. Puto

quod puer legeris Aspri iti VirgiUum et Sattustinm

Commenttttios... yelcolii in Vraiiooes Cicerouis^ Vi-

etorini iu t^ialogos ejuf^et in Terentu Coiuosdias prw^e'

plori$ mei Donati^ ^que iu VirgHjunr^ et atjorum in

aliot. Sunlqui et Vicioriiii, eiiuiii. per ideai lcmpus

eloquenlioi inaglslrii^ audilurcin fuls.sc euiii dicaiil.

Sod quaiiAo id niiuquani ab ipso j^rodiluiu est» qai

ejus sxpe, com alibi cl laudaio dudum loco, lum in

Catalogo Scriploruui illustriiiiu (Cap, Cl)^ el ia Prae-

f.ilione iii ^pisi. ad Qalaias oieniinii, ncc tci bo lc-

iius id noiai ; ul illis asseiitiauivr, nulia nos argu-

inefila ^dducunl. iino vero rc(*:i^«itur boc ipsuiu de

eo sile^iiiiiii pncscriim in Cbrouico, el niodo lau-

dalQ lestimonio , qtiibus kicis Rbcloris iUius uni^

cum Do^aio nienlioiieiii facieiis, hLuac unice, ininori

immeco Ifrmceptorem sfium appellal : illum ncc ma-

gislruniy ncque amicam Tocal. Heque vero binc

putes, enm q^ Rbelortim. ex1iedri& abstinnisse; qnin

imo prtiuas eloqucntiic dedil, el p^erum se in C09-

Iruversiis lusis e, litiro coiilra Pehigianos prlmo

tcslalnr; el cap. 2. Cumnieiiiariorum ad Calatas,

Afiquoties, iuquil, niiii adolesceutuius Rounp Con/re-

verwtt de^Uimarem^ ei ad ura certamina /utii mi/i/t-

kus esur^erer^ etc. Accessil etiaiu ad f oriim, el tribu-

ualia judjkum^ ut dit^tissimos Oratorum undireL

Deiiiquc cl prmdicationis diatgrticm stropbis lusit^ id

csi, Onlorix arlis, qood ferc |>ra^ipuum esl, uovit,

cmn ea ad cpiae respondere di(ficile est, cievantur.

Kec tnicr Grammaiicos laniiim, aut Rbeiores de-

triiut esl. aed et |Kialec|icae openim dedit, et inter

PbilosopbQs etiam se plurimam viix parien egtsAe

prodtt(£fnal.(). rorpbjrii ^igoigas legil, Alesandri

Apbrodisei Commentariofi verlil : Teiliiy inqiiam, id

^^ Tersarit diiirna nocturaaqae maiin, iiob, ul

Iblm faacienvs creditom esi, de Gru*^ in UninuiD

' €fll inlerpretatus. lo Episiola Vk. ad llehodorum

legisse eliam se narrat, Platoms^ IHogems, Ckito^

W«cAt Ca^eadis^ ei Possidvuii opustula : et passim

alibi Insignem sibi PtMlosophi» porittJm coropa-

r-isie, iis qa« scriptis sais ittiermiscet, veiefum

plillutsophorum placilis ac si*nlenliis osiendil. Maii-

tnam quoque Anliquitalis meoioriam eollcgit, ad

quavi, »1 el ca^teras farall^ies pcfdiseendaSit optimo

fruic C4insilin, Biidiotbecauu Eibi Utiroram oninigctue

cmdiiioii» relcrtissimam ingenti labore et satnplitms

iu&iro\it. Mollum denifiie docirinx gciins iniaietimi

reirqttit, pra*ler arlium sacraium discipKiiam, ad

qaam omocs jaiii inm ( neque enini bcic alia cimi-

MemoninHis, quam ifaae Rom.^e pocr egit> medila-

liotics Tide^ar soas retulisse. Nam et pieiatem ana

a<teo cohirt, ol ad fioclcsiae a Religi<iiiis polisisimutt

iucremeuia iiiiclltgcrcs, siudia ilia couferri. Scribit

iia de so ipso ifi cap. XL. Szocliielis : 9um emm
RotucB puer, et U^alibus sludiis erudirer^ solebam
eum i;ig(eris ejusdem mtatis et proponti (ei his erat
Pamniacbius, dc quo sxpius iufra redibil sermo )
ditbus Dominifiis sepukhra Apostoiorum et Martfirum
cir^uire, crebroque cr^pta^ ingredi^ ifum in terrarum
profuuda defossm^ ex utraque parte tngredientium per
pariete^ k^iberent corpora tepuitormn : et i$a ebscura.
suui GMula^ ut propmodum Hfud Propkeikum rom-
pleatur ; Pescemdant ad Infernum wentes, otc.

lll. Cum nondum taoien Qaptismo esset iiiiiiatu^,
j:>iiiquc iititia duccret adolescaiUae, qwe aelas juxta
ejiis su{>puiaudi rationcs, post vige^imum atmum
succedil, iion saiis sibi cavit, lubricum adoleocentim
j/er, itt quo ot Iftpsum se Epistul .\H. ad Cbromaiiiiray
bumilliiue conliictur. Pcccali qitoque gcuus. quo
conscieiitiani so^ii t ollui^, ad lleliodorum scribciis
Epi^i. XI Y. Dokiu ubi quani amiserai, virginitilcn\
deidoral : Et hoc egp nou integris rate re/ mercibus^
nec quasi ignarus fuctuum prmtuoneo, $ed quasi nuper
naufrugio ejecius iu littus, timida uavigaturis uoce de»
wuuiio^ In itlo msiu Charybdis luxurim satutem uorai.
Jbi ore mgiueo ad. pudiciiifc perpetranda naufragia,
ScyUmum reuideusj libido blmditur^ elc. ManifesiiB^
iii Epistol. XtVUL. ad Pammaebiuin» ubi prinaffli^
qii.-e a oaiiviiate est, xirssinilatem siUi adtmens, at-
lcram qux* csi a R:ipiisnio, vi^t sibi sorvat : Vir^nita"
tatem^ iiiqiiit, iu cmlum fero^ non quia kabeam, sed
quia magis mirer quQd uon kabeo. iugenua H tere-
cuuda confesio esi, quo ipse cureas^ id in atiis prmdi"

eure ^ullus se decipiat : neque blando adulatore

u prmiipiteiy Prima esi virgiuitas a prima naticitaie:
s^cuuda Jfirgiuiias a seeunda naiivitaie. Sunl qui iapsus
einsHiodi pluribus excusciit ; luihi satius interdum
videlnr, coinmissuui aliqiiod, eeu cicalriceni iit San*
Clis agiiosci» quorum , ex vtiiis ad pieUitcm resipi-
sceutium, exeuipla efQcacius nos ^iovcant. Addam
prfq)tcrea vidcrt posse, eiiam post Rapiismun deli-
quisse« ac se poUaisse ilernm : ol quemadiiioduin ad
seeundam virginilatem imlueiidam Raptismi aquis,
it.1 altt*ro ignis baptismo ad sordes alias delergeiidiis
indigerct. Yerbo cjus suui Ep. XVIil. ad Damas.
Dum. II. Egp quia et oculis tideo id eoucufuscenditm^
et mami scandalizpr ei pede^ ei ommum membroruut
parie deliuqno^ k.ibeo omnia iuimutida : ei ^frur sewel
epiritu bapli^atus, tursum tuuiemn poUui^ seeuudi ba-
ptissuaiis purgaiioue^ id esi^ ignis indigeo, Veraui itiliil
babet ia his singulare, ci qiiod a valgata Soiicionnn
hoininum pbnisi, qui modestia; caus^ sese de|icifni,
abhorreal.

CAPLT ni.

I. itom« B«pfisiiiiiir Misrrprl, |I. Sub Uberio Papa,
mino dlrdier eetatis lum XX,

I. Non alilN qaam Rnmge fuissc Hieronjiimra la-
vacro Dbplismi ablutuin, ila pro cerlo habciDas , IH
qui aliier sentiunl, idqne £aciuin Aquilcio: volaut, ct
iuscriiHiim olim lapideia (falso umen ) lesicra ad-

B. lilEROiNTMI VITA.

t»

bikui in oaoi rcm, valcre pcnitus jabeamus. Testis
ipsc oinoi eicepiionc mnjor est S. Patcr in duahus
a<l Damasum Epislolis XV. cl XVI. Inie, inquienj:,
nunc mctB atdtuie postulans cibiwi^ vnde olim Chmti
mtimnta smcepu £t, E§o igitur, ui ante jam scripu,
Chrisli vesteiH in Roniaua urbe tuscipicnSf nuiijc bar^
baro S^rioB liiuiU tencor, Neque cnini beic alia Cliri-
sli vestimcnta intclligi iillo niodo possunt, quam
qux juxta Apostoluin pcr Gratix lavacrum et Fidem
induimuSy ul prxteream, ad candidas quoque vesles,
quibus amiciri $o!ebant olim Cbrisiiani Baptismi
tcmporc, iis verbis adludi. Ccrtum prxlerea, jino
ei scnlenti^e hujus conseciarium esi, eum non statim
a iiaiivitaie, nequc primis inranibe antiis» Bipii-
smuin suscepisse, sed adulta xlaic» iiiiiiirum cuui
Rumx esset. Veruni beic pcrdifliciiis (jiuestio oiitur,
DU01 scilicel cum priino Romam advenU liter^iruiu
siudiis erudiendus, an postca^ cum, pcragratis jam
Galiiis, el de soIiludiBc ineuuda cogitana, eo rcdiis-»
se(, sacris se undis alduerit, Allcram hanc opiuio-
iirm crudilissimi quique reccniiorun tucnlur, ea
(lucii cuniprimift raiioiie, quod olim qui iulanles ba«
p(iz:iti uon fuissenl^dillerre usque baptisinum sole-
reni, f|uoad juventutis discrimiiia acriorasquc stimn*
ios evasisscnt : Id qiiod fervido llieronynii iiigeiiio
oiaxiaie consentancuin fuerit. Videri autem, aiuiiC,
pieiati ejiis ac rcli^ioni flcri iujuriain, si propositum
Deo inserviendi, quod coepit versare aiiimo, utmox
dicemus, ctttu iii GaUias peregriuareiur, Baptiamo
l^tcrius fiiit , ncc sane modico tomporis sjiaiio, ai
dcbct isie ad priorem Urbis iucolalum referri. 5ed
bxc nos jaiuiiue inovent ; nam neque solemne om-
nibus Cbrisiianis fuit, qui siue Baptismo .xtale pau*
luiu procesNisscnt, ut serius dii&rrcnl : oeque por
sterius illud liieron>Lini Deo servjendi proposilum,
quidquain dcfuisse pictati ejuspristinx nolat. Quin
uno nova cam accessione cumulal : atquidem illud
cral, non icgcedicndi tunc demuin Cbristianam vi-
kim, sed perfcctiorem miilio agcndi, proposilum«
quod posimodum in ereino iinplevit. Prsetcrea» quod
Ecdux a Galiiis Romam repelierit S. Pater, nullo in
ejus viix scric, fuQdamento nitiiur, imo a veri spe-
cic omni abliorrel. Sed h.xc plcoius ex bis, qwe
diccnda sunt infcrius, constalmnt.

II. Ratmo itaque osto, eum antcquam Roma dcce-
derct, cum eo primum ad sxculares liierag ediscen*
das venissct, sacris fuisse ondU ablulum : lioc nimi-
riim lempore, ad quod nos ordo Vitx ejits quam
conscribimiis, du&it, sub Liberio Papa, noo Damaso,
ct cuin nooduio ipse, ut videtur, annuni ^itatis vige*
simum atligisset. Et vero sl» ut dudum ostendimus^
aon eo usque Baptismum distulil, quod a Galliea pe-
regrinatiooe regrederetur, coiiscqucos est, ut aoiea
susceperii, com scilicel Romam (neque euim alibi
tinciusesi) litteris erudiendus venit; ui si Jure illam
falsi redarguimus, omniiio altera luec vera senten-
lia sil. Scd et peculiaribus id evincere argumenijs
bbet. Quippe ncc ipse obscure iudicat S. Patcr, ae
MHi Damaso» sod pridem cjus dccessorc Libcria Ro-

van^im Ecclesiam admiiHSiraote, baptiza:um. Cuu>
enim ad illum Episiobis roodo iaudatas scribens, ij-
lud urgcat, qiiod Romx Cbrisii vestimenta suscepc*
rit, ut eo jusiius inde c<msiiium de fide pctit : si a
Domaso, am iilo Caihedram lcnenie, suscepissei,
uiique Lslud, quod sus erai caussx palmarium, addi-
disset; plane autem lacei iji utraque EpisH)la. Quia
inio contrarium iii priore innuit, otim iilo adverbio,
Unde, inquicns, OLIM Christi testioienta wseepi^
pcrinde ac si diccrel, antequam tu btijus Eccleslc re-
gimca. obiinercs. loiit vcro ronliiicatum Dainasus
siib anni 566 fincm , curo Uierunymus vigesimum
circiter viiae agcrct. Idem arguere esi ex temporis
notatione» quo amicus c)us Uuffiiius Baptisinum su-
scepii, aiiuo sci^icoi, ut aerius 571, ut cx ejusdeir
Kpisiola ad Aiuastasium Papam» et lib. 11. Invccliva-
rum ilieroi^ynii conipertiim esl. Nosirum fciliect
fiii^sc aliquoi aute ilhim annis liocce sacrauientc iiii-
tiatum, cl concors docioruni scnientia, el noniiulki
.S. ejusdem Patris tesiimnuia comprobant. Accipe
istud ex Epist. IV. ad Florcnlinni : Ufe (Ruffinus)
modo se lavii^ et mundus est, et taHquam nix dealba-
lus : ego cunctis peecatorum sordibus inquinalus diebus
ac noctibus opperior cum tremore reddere nomuimum
quadrantem. At si post G:dlicnm doinuni i^cr bic tin*
flus.cst, vix erat notatu d^gna teniporis dilTcrentia :
.certe quidem non tanta, ex qua iila recepta^ dudum
inooceiiiis, el contraciarum temporis decursu sor->
.dium, inaiiiui comparaiio posset. Igitur iinctns om-
jiino e.it antequam emcoso siudiorum curriculo Urbe
.dceederet, anitis plus minos antc Ruffinum qualuor.
Atque kucrefcrri illud eiiam vellm, quod aliasiau-
dato ioco lib. XU. iu Ezecbieiom, se ait S. Pater,
cum essei Ronve puer, ct liberalibus aludiis erudire-
tur, soiitum oum cseleris ejusdem xtatis ac proposiii,
diebus DomiBicis scpulcbra Aposlolqrum et Mariy-
ruin circuire. Quid cnim aliiid proposiii nomiiic bclc
ioci commodius iolcliigas, quam rcligidncm Cbiistia-
nam, cui iiomen per Baptismum ^iedisset? Deniqiiu
velus quoqiie Vit» llieronyuiians Auclor, qui Gen-
nadiiis audil, cum icsialur, cum puer adhuc esset
(ffiiod est ex Anliquorum sensu, eum nonduin vige-
siinuin aniium excesAsci) Bapiisnium suscepisse.
Iluc lestimonio, etsi aliis de canssis Auciori, qui ^i^
iioincn mentiiur, baud mulium iribuamiis, nullum
tamcn esi aut vciuslius, aui propius ad faciendaro flr
deni. Sed hxc baclenus.

CAPUT IV.

l/Post Hotnana studia domumrevertitur. H. AquUeim
parumpernioratwr. l\L GaUias petil.

L S;rctdaribus iiaque literis Romacad pleoum eru-
diiiis, diuque ibi iii Rliclorum scliolis exercitaius,
Urbem rclioquere, cl GalUas pctere eruditionis laude
tiinc florcoles, uua cum Bonoso, perpeiuo siudiorum
ac viiff) coniitc, instiliilt. Egerii iunc Hieronymus
vigesimmn icrlium plus minus xiaiis aiinum, qui rc-
paratx Saiuiis crai iroccnicsimus scxagc^iiiius uo-

19 S. llIEtlONYm VITA<

nos.ColIigere hoc csl es ipshismoltcsiiraonio lib. H.
adversus Jovinianum, ubi adoieicmtttlum se vocat,
cum in Gallis peregnnatus, quosdam AUncoU>9, gen-
tem Brilannicam humanh 9e$ci carnibui vidit. Eadem
alaiis notaiio csl, eum ie jatn adoteuentulo, Delphi-
dium omiics Gaiiia:* prosa versuquc iliusirasse adiio«
tai : ea iiimlrum de causais qu»d ipsemet hi Gallits ea
tcmpeslale agcrel.

II . Kiliil porro tnm csl vcrosimMe« qnam vi Roma dh-
ccdcns, Sirtdonem prhno remigr:irct, undeel recia in
Gallias contcndcro, ct in paierna doroo posset longin«
quioris pcregrinaliouis sumptus parare. Scd in palria,
qu:c ad higenium non ernt, parum sietil Proxinie
aberat, ut Cap. I. ostcndimus, Stridone Aquilcia :
crai lt:i!c etiam urbs multo nobilissima, et quod llie-
ronymum magis allrcerct» ac dciineret, sanciis dociis-
qnc viils, maxh)ie qui ijn celeberrimo ibi Monnstcrio
vcrsabautur, abundabat, quotf^um illustria ndhuc inier
llieronynii amicos nomina muUn superant. Ex his
nniis erat RufOnus, cujus ob higcnii fonasse prxsian*
liam supra CTteros consueludhie sxpins uterclur, cl
qiiocum de studiis verlKi conferrct. In hunc scnsnm
vldctur posi a)i({uot annos ad cum scribcns Epi-
^tol. III. disissc, Quam iilud aa, quod nueum vel erra-
«l£ ahquando ; vei iapuit^ impreisii figerem tabiii ? Ex
hoc ccrie prinium tempore inuote^cere Ilieronymum
fnlcr et Rttrfinuiu amieiiia inccpil, ncc par crcdere
cst, eos atibi quam Aquilei;c primn asos familiarl-
late; rem enim planc novam dicunt, ct cujus nullum
in Hicrouymi scripiis, et rerum serie argumcntum
ropcrirc esl, qni Romae cos multo prideui junxisse
ainichias, voluiil.

I|l. Compertum binc cst, non ita exlgno tempore
Uicronymum Aquilcijc substitiiisc. Vcrum noii pcr-
inlltebat hisilus disccmll ardur, cetcbriorcsque apud
oxleras oationes doctrinu; laiide viros adeundi deside*
rium, Ul diutius ibl consistcrct. Arripuit iiaqnc itcr in
Gallias, neque unam modo aut alicram es liis iiivisii,
scd omncft, quoad ej[us licuit, Gnlliaruin oras perlu-
siravit, ut cx omnibus dociis viris, et bibJioihecis tlic*
saurum stbl scicntlx' compnrnrct. Id ex co potissiinum
ap, arei, quod locorum per oarlcs uon raro, ncc si.ie
pcculinri animi affeclu rocordatur, qnemndmodum
Kpist.CXXIII. ad Ageruchium, ubi Quidquid inter Alpes
et Pyrenmnm eit^ quod Oceano et Riieno inctudiihr di-
rcptama Rarbaris miscnim iii modnm dolcl. Mag^un'
tiacunif iuquit, nobiiis quondam civila» capta atqne
ittbvena es<, ei in Ecciesia muita iiominum miltia tru-
cidata* Vangionei ionga obsidione deieti. Rcmoruni
urbi prtBpoteni Ambiani^ Atrebalas^ extremique liomi'
nnm i/oWiit, Tornacui^ Nemelof, Argentoratui trans*
lati in Gennaniam, Aquitanio!, Novemque populorum,
Lngdunemii et Nurbonensii provincim prwter paucas
vrbei popuiatn iunt micta^ quas et ipiai forii gla-
dius , iutui vdsiat fames, Non poaum absque tacrtjmii
Toiotce facere menlionem ; qum vA tiucusque non rue^
rct, S. Episcopi Exuperii merita prcBititeruta, Scd
BUilam vidctur ex onini Galliarum regione diuiins
incoluisse iiuam Trevlros. Pcticrut RufilMUs ub e),

23
cutn jam jam profithscciieliir, ut S. Ilihirii libros sibi
exscriberet : quod ipse cum Trevjros vcnisset^ i:gre-
gie persecutus est, uiqiie ah, postmodum Epiit. VK
ad Florenlium scribens, Prolixum talde de Synodis
tibrum 5. Bitarii, ei (Ritflfino) apud Treviroi manu
mea ipse deioipieram, Et sane scriptio llla codicis
Hilariani non ita brcvlconfrci potuit. Ad haec Trevi-
rensium hhoma probe se caHuisse indicat in Proce-
nilo sccnndi libri Guinmentarionim in Eplstotam ad
Gabitas, ubi bos, cxcepto sermone Grxco, propriam
dicit lingunm habuisse atque eamdem peneillaro esso
quam iii Gallia Treverenses habcrcnt : id quod nosse
tam bonc, ut prodil, hnud certe exiguo temporis
spalio poluit. Aiins eiiam cum peregrHiatiqnis suac
una cuni Bonoso reminiscitur, eum slsiihn iractujn
regionis nominai, Rlieni, scilieel, iemibarbaras ripas,
ad quas sccum illo poit Romana Hudia eodem cibo,
pari frueretur /lospitio (Epiit. Ni). Denique ibi prf-
mui ipse coepit veite Beum eoiere (tbid.), id est, de
ineiinda nov» Yitx ratione, ac de ingredienda for-
t:issts eiiam solitudine delibcrare, ct Buiioso, ul idi:i»
histitiKum arriperet, auctor csse.

CAPUT V.

I. E (iuiUa StvidoneiH regreditur ^ et AquUeiam,
II. Scribit Epiitoiam ad Jnnoeenlium de muiiere
teptiei percuisa.

I. QuedanimocoepcratGliristosenrieiidi proposllum
In Galliis » ol opere quantocius coropkrei , llaliaui
sibi et patriaro repeiendam intellexit. Non quod
vellet iu pnteriia domo , iiiter cognatos et propin-
quos Monachum profiteri [Epiit. XV); cum nc in
orbibus quidem esse Honaclios, apquo animo patere*
tur; sedquod rei familiaris, sororis item , et frairis
Pauruiiani , qui primos lunc annos infantiae agerel,
cura nescio qux sibi incumbcrct. Ccric quouiiuus
propositum iUud st.itim perficeret, nonnuU^ Impedi-
mento fuere,quae ip-eChrlstum adloquens Epist. I!l.
ad Ruffiuum , verbis iliis , quia imptere non poiui ,
excusat. Substitit prolDdc in pairia, seu potiu^ Ariui-
lci;e propter loci Ticiuinm, et amicorum in ea con-
siietudiuem ; nam et videiiiur eo referenda pri cipiia
amicitiarum ejiis ciim Valcriniio, Chromatio, lovinn,
Eusebio, Julinno, Nicxa, Chrysogono, Ruffino, aiqiic
aiiis, qux el supra receiisuiiniis cxempla. Per idcni
tempus, sivC eiiam , si mavis, in itinere ad Galhas ,
Concordi^, qiiod est Aquileia^, (nori, ut Yictorius
putat, aliud Mirandnlx vleiuum oppidum) senem
Paulum cognovit atque amlcufti sibi ]unxrt , nnnos
habenlem centum, et qui S. Cypriani Notarium
Rom» iractaverat. Sunt etiam qui eum trn(hint ,
inler Monachos Aqulleienses, sive qtii sub Valerinno
Episcopo nd Monachoriim instar vitam (lcgebant,
nomen profileri suum vohiisse. Sed neqne hoc ccrio
aliquo testimonio conslat , neque ex eo loco licet
colligere, quem in eain rem laudant ex Epsi.
LXXXll. ad Teophilum, ubi se ait S. Pnter, Ab
adoiescentia in Monasterii ctausum cetiuiii mafjis esse

S. Hl£RONTItl YITA.

9«;/iiifM aHquidquam viden. Omuino euim de Syri»
solitudine , quam adolescens adbac inif it , non de
Aquileiensi Monasterio est intelligendus. Falluntur
aoiem eo magis , ac Yitae Hieronymianae seriem in<*
Tertunt , qui eum Tolunt e Galliis primum Romam,
deiude Roma Aquileiam concessisse. Quod quidem
comminiscnntur, ut liypothesi so» iuser?iant , et
Baptismum S. Patris, quem certe non alibi susce-
pisse eum sentiunt , qoam RomsB , in hoc tempus
iraasferant. At nuUum est iu Hieronymi scriptis »
toiaque ejus historia , quo id probent argumeutum ;
et quod unum excudunt ex Epist. XLUI ad Marcel-
lam , ubi se ilie signiflcat invitum Rom« in tanta
civium et pcregrinorum freqnentia versari» ac porro
mallesD alio transferre, illud, inquam» nihil ad rem
facit. Dau quippe est Gpistola illa post multo, quam
iili ezislimant , sive cum relicta Galcidis solitudine »
Romam Yenisset, et jamdiu ibi apud Damasum agens,
jnnxisset et cum Marcella amiciiiam ; quae anni cir-
citer 585 noU est. Nihil porro minus ex ejus con*
texta colligas , eum in animo habuisse, quam Aqui-
leiam , qui quantum haberet Roma raolesiiarum
exaggerans, non um Marcellam , quam semeiipsnm
dehortatur ab urbium tumultibus, el ad secrcla ruris
invitaC. Addo, nec Terosimile prorsus esse ob rcgio-
num situm, atque Instilulum Hieronymianae peregri«
naiionis, yenisse eum de Galliis Romam, ui se post-
modum in pairia , sife Aquileiae reciperet. Alia ex
parle jam ostendimus superiore Gapite III. eum
antea, eum primo scilicet Romae daret litieris operam,
Baptismum susoepl8se« ut et caussa cur eo regrede«
reiur, plane coiiflcta sit, toUque illa bominum cxiera
doctissimomm narratio coramentum sapiat. Yenit
iUque S. Fater de Galliis recta Siridonem, pleram-
que autem temporls partem Aquileiae , iis quus dice*
bamus de caussis, commoratus est.

IL Quin eliam scripiionum suarum videlur ibi
initia auspicatus narralione iib , de mutiere $epties
perctt<M»quam lnnocen:io inscripsit» et cui priiuum
nos in Epistolarum serie , quem et in reliquis ejus
scriptis habet, locum adiribuimus. Innocenlius ille
idem est , qui paulo post migranli in Orieiilein Hie-
ronymo se coiniiem dedit : ueque enim cognomincs
alios eidemque amicissimos , ut nonnulli f;iciunl,
comminisci licet. Tempus quod spcctat, in Girono*
logicis ad cam Epistolam notts, quas hcic repelere
longuin csset, et prxlcr rcm, Yidere est arguinent:),
quibus eam huic tcmporis trachil , sive anno 371,
adscribere persuasi sumus, Nnnc velimus, nnno ad-
huc serius difTerri , sive post damnatum Evagril
opera Auxentium in Romana Syuodo anni 372. Gab*
terum nec probabiliiate sua carent aliorum rationes,
qui seritis adhuc cam protrahunt , sive ad annum
us(|ue 37^9 cum post longam in Oriente pcrcgrina-
tionem S. Pater Aniioclme diversaretur. Poiissimum
autem argumentum, quod ab Auxenlii morte repo-
lunl, ubi dicitur EvagrH excubiii iepuUu$ pene anie'
qmm mar4un$ , non eamdem apitd nos vim babcl.
Nam inortuuin revcra indicari vcrbis iliis couKii-

dunt : nos sepultum quidem furebffipuimi dici , cum
anathemale percussus est , ialelligimus : mortuttffii
non iu.

GAPUT VI.

I. Aquileiee varia$ itumidiia$ ittcurrit. H. Inde iufnlo
divul$n$ in OrietUem navigat.

I. Perquam libenter degisset Uieronymus Aquileiop,
forusse etiam proposiium Deo perfectius scrvieudi,
eujus miro ardore tenebatur » in eo quod ibi erai
Monasterio explesset, nisi eum $ubUu$ twrbo^ ut ipse
ait, imfnaque avuiiio distraxisset. Quid istuc rei fue-
rit, ignoratur : sed plura videntur ad creandam iUi
invidiam concurrisse. Sororis neacio quls lapsus
magnum ilii odium conciuvit. Inde ortum forlasso
dissidium etiam cum Lupicino, Sacerdoie Strido«
nensi, qucm acriter sugillat Epist. VH. dignum vo«
cans patella operculum, mdelieet^ ul emcue ccseo^ duce^
Ttt in (oveam^ tali$que e$$€t reetor, quale$ ilH qui regi'-
reniur. Sunt etiam qui eum iioUri pulent sub noniine
IbereB exeetreB^ a qua sese qiieriiur prxcedenti Epi-
«lola S. Paier $im$iro ore dHaniatum. Sed et Gastori-
nae maierterae inirotcitias incurrit, quas postea icniro
humaiiissiinis lilteris eonatus est.

H. Aiia tunc ejusmodi diaboli arte , ut ipse innuit,
gigiii potuere dissidia, quibus cuin xqiio animo susti-
uendis par noii esset, dcrepeiite patriae, parentibus,
eognatis^ amicisquo vale dicere , aique iii Orienlem
transire constiluit, ut longius ab inimicorum odiis ,
regionem solitarii proposilo, tum locorum sanctiutc,
cum babiUniium Monacliorum vicinia magis oppor-
tunam invcniret. Hoc nos iter ad an. 372 referimiis,
nec falli rationibus sobducendis videmur nobis. Sed
quia impedita res est, multaque llieronymianas Viiae
momenla ex ea lemporis noutione pendent, propriis
ipsa est argumentis munienda. Et citius quidero illud
referre, toia rerum, quas hacienus edisseruiinus,
series velat. Dt serius autem putemus, multo inagis
vetnl illod quod ex Rufrini pcregrinatione argunieii-
tum desuuiitiir. Aiite euin cnim viae se dedisse llie-
ronymum, palam est omnibus, atque ipso luculcniis-
simus teatis est s.Tpius laudato loco Episi. III. Poit"
quam me a tuo latere $ubitu$ turbo convuUit^ elc. Iloc
autcm ipso anno 373, pula post aliquot a Hieronytno
menses, Rufiinum Aquileiense monasterium dcso-
ruisse , ul in ^gyptuin cuin SancU Mclanio irans-
mitieie , coinpertum ex ejusmet verbis, quibus ad
Anastasium Pontificem scribens anno 400 vcl inse-
quenti, se ait, po$l triginta fere anno$ parenlibtu red<
ditum. Fere^ inquii, ut non solidos iriginia diccre
eum putes , sed poiius ab ea forniula ct roiundo nu-
mcro intcUigas salis esse, si vigesimus nonus vix
dcinuin incepisset. Porro totidcni a 372 ad 401 nu-
merautur. Nec sane locus csi isto ad Uieronymiiini
aaque alque Rurfiuiani itineris tempus probe consti-
tuendum luculentior. Nihilosecius erunt forusse qiii
ex eodem conclusum ibunt, in aniiuni scquenleni,
sive 373, dcbcre iter differri, ei quos incniorat Ruffi-
Qus annos trigiiita, cx uuo v^ircntuin cousuctiuliuc

ciiraisset, iion »b eo lempore , quo \n JSgyptwn na-
«^f «tU , «ed irieiinio rerine aiitea , ab eo qoo Toram
Daiale oppidum deseruit , et Aquilcis sesc reeepii«
supputari Telint. Quod etsi a veri specie abliorreat
(erat enini Tora , sive Tyra , aut 7iira oppidulum
Aqutleix pcrquam viciimtn, ut a suis abesse Ruffinus,
cuin esset Aqiiileix, noti videreiur : revera eiiam cutn
se pareniibus reddiium didt, llieroaymo lesie, ini-
tio allcrias eontra eum iibii, Aqntiei» habitarei),
aunt umen alia in eam rem, sive pro anno 573 qi»
Dobis videmas opponi posse, et qnibus nostranim sil
partium satisfecisse. Prtino Evagrios, cujos adeo rre*>
quens in Hieronymi litieris meQtio est, eidemJuisse
iiinerts cocius vidctur. Is auicm, qoi eom S. Eiisc-
bio Yercellensi ex Orienie in Oocideniem Tenerat,iit
gravissimis Ecdesianim negoliis suppelias lerret,
post damnatom sua cumprimis opera Auxenliumy
nonnisl anno 373 in Orieutem creditur remigrasse.
ijene aniequam Antiocbiam perveniret, tiansiens per
Cappadociam, quitdam euni S. Basilio coiiiulit, qu»
ab hoc in Episi. VIII. seriiiia post Aulumnom dicii
anni 373 releroiilur. Qui igitur Evagrium eomiiatiis
tidetar Hieronymus» non anle eum annum viae se
dediderit. Deindc nec ipte elilas iler arripuerii Kuf-
(iiitts, quem hoc ipso anno 373 anie S. Aibanasii
obitum Aleiandrix fuisse , eompertum atqtie indu-
bium est. iJem llieronymiana ad eum Epislola ter-
lia declaral, qu» com dala sit , ut suo kico plnribos
ostendemus, caiale anni 374, timc primiini tamen
acceptum de illias in ifigyptum adveiitu nunlium,
Inopinaii sibi gaudii caussam exsiilisse signiOcat.
Nec sane yidetur yerosimile , si biennio ante in eas
regioncs Ruffinos traiismiseral, tam sero fuisse ad
amicum Hieronymnm perlatom id nuntii.

His ot satisfaeiamus , primo Evagrium ^icimits,
inter primos qaidem fuissc ilieronymi amicos, mini-
me vero iiineris ^us sociam. Gerle niliil est ei omni
rerum llicronymianaram liisioria, quo ad id creden*
diim adducamiir. Qum adeo mulia de ejus laudibos
prxdicat S. Paicr , nonnisi famillaris ejus consuetu-
diiiis, maxime cum Antiocliiv pariter esf^l, lesii-
innnia stttit, ne illo qoidem exceplo loco Epistol» III.
dudum laiid.iue, ubi Innocentium, sus utique comi-
lem peregrinaiionis , cum illo comparal, lanquam
oculoin cum ociilo, aique isto inopinala niorte sub-
Iracio , Nune, iiiquit, imo et loto miki tumine Evagrio
rtoitro fruor. Ut vero cliam dcmus socium iiineris
euin fuisse, non cerle ruerit, cum primum Aquileia
Hierottymns solvii : sed forie illi provinctas jamdu-
dnm yarias circtimcunii , Cappadocix occurril, ac
reliquum ititieris Syriam versus cum eo perfecit*
Alterum qood opponitur ex Ruflini disccssu argu-
mentum, leviore negotid expedimus; neque enim ille
recta in ifigypium coniendlt , sed lcrosolymam pri-
mo Inyisit, et ioca Sancta, quibns ea qua par est reli-
gione perlostrandis, maxtme rero lanto tcrramm,
ac marts emetiendo spatio, haud certe nimium vidert
debct icmporis interyallum , quod ab anni 572, ut
par credere est posircmis nicnsibus, ad subscqucntis

& HIGRONYMI VITA. n

373 Martium^ aui Aprikm iutcreedit : qao tenipcro
aoieqaam Atbaiiasi«a diem obiret , Alexandriae fuit.
Falaum porro esl , nunaom de ejos ui J^gyiito moia
solum eirca inseqnenlis aimi 374 medium Hierony-
mum accepisse. Facile enifii mitllo aniea ab lletiodoro
sni iiincris sacio, i|ui Jerosolymam penrexerat, au-
diit, cum Aiexandriom rcgressas esi. Coufirmavil
paojo post, et superiore lamea anno 573 emodei»
nontium Aicxandrinus llonacbus missna ad Coales«
sore», quos statim ab Atbanasil morle in iBgypto
exaiiUre Valens imperaior jassiL Sed bis aiiisquc
siibinde numns iion aoquiesccb:!! S. Paler» donec
crebroceo ooauncaiitium muititudloi, idquc cerliori*
Inis tcsliiiioniis referenti, laadeas atino 574 fidenL
adiiiluiit. Testalttr iucc omuia per parics ipsemot
Epistola illa Hi, ad Ruffiiioin, ex qua describorc hjnc
panca libol. Pnma iiwpinatigtmdii ak Heliodoro fralre
vtiki eil mntiata fekdUu. Non credebam certum, guod
certum eue cupiebam , prenertim cum el iite ab alio u
audiise diceret , el rd uooitai fidem eermomt anferret,
Bmnum auepeitta «o/a, nutauteaigue mentem fuidam
Atexandrittu» Mouaehu»^ qui ad JS§yptios (loufeuoret^
et voiuntate jam Martffree pio pltbis jantdudum fuerat
tranmmMius abeetfuio^ manifettiu md eredulilatem nuutii
auctor impuierat, Faleor et in hoc meam labasse aeftlcn-
tiam. Nam eum et patriam tuam igwjtaret et uotueu, in
eo tamen plta videbatur aferre^ qtnod eadem asscrebai ,
tfuee jmn uiiue \»diea»erut, Tandem fdeuum veritatis.
ffoudus erupU , Rnffhtum enim Nitrite eeee , tt ad bea-
tMim petre:aaseMaehoriutn,arebraemimeantmm tuulti-
tudo refertbat. lUe vero tota creduHtatis frma laxu'
Vf, etc. Nibil ilaquc iinpediuiit, ne anno 37i llierony*
mi in Orientetn iter assigncmus, qv» maxiinc obsturo
yMicbaiiiiir.

CAPUT VH.

I. Iter S. Patris describitur. 11. ilii Jerosolyittam tunc
adierit ? Ili. Antiochice substilU.

1. Pcr Illyricuni terresirc iler arripuisse nicrony-
mum nonniiili persnasum babenl , ntqiie Tbracinm ,
Pontiim, liilliyniam, Galuiain, C»pp:idociam, actnn.
dcm Syriam circuisse. Nobis bxc miniine verosiniili§
senteiUia videlur : quin ipse eliam vidclur S. Paicr
salis aperle imlicare se, siaiim ab Aquilciensi liiloio
marc ingrcssum, navi in Thraciam appulisse, cl pri-
mo quidem snslum maris passum. Dcmus ejusmcl
vcrba, qua: rem lotam miriflce explicant cx loiies
laudcila lilpistola lU. ad Ruffiiium. Postquatn me , in-
quit, a luo latere subiltu turbo convtUsit : fHtstquam
gtutitio caritatis hccrentem itnpia distraxit avulsio^

Tune mihi cwruleus supra capnt adstitit tifi6er,
... tunc itinria utidique et undique Coslum.

Tandem t» incerio peregrinatioitte erranti^ cutn nie
Thrada , Ponttu , atque Bithynia , tottunqne Gatatice^
et XlappadocitB iter , et fervido (Aliaim terra fregisset
(V9tu I Sfjrifi mihi velut fidissimut tiattfragfl porttuoc'

81 S. fllERONYUI MTA.

mrii. Alibi eitsm regioiuim pxCer Islas , aiqiie ur-

JbiiiJii per quas traosieril , meniiunein lacit , uL iu

ZKliarias cap. 1(J(. ubi Alhciiis se prodit fuisse;

Itt arce, JDquiens , Aiheniemium , juxta simulacrum

MinervtB , tidi Spheram wncam graviisimt pontkrii,

gmm egs pro itnbeciUitate carpuipuli movere vixpoiui^

cic. Ei in Prooemio secundi libri CommenlariQTum

ad Galalas, &cH^ inquil, meeum qui vidit Anchyram

metropoUmGalatimcivHatem^ quot nwic usque Ktiisma'

tibus ditaeerala tit , quot dogrftatum varielalilfui coa*

$tuprata, Alia id geiius alibi rimatus est. Et Tarsi in

Cilicia aliquandiu eum mansisse, coUigere est ex

Epist. CXXI. ad Algaciiun Quxst. u. itbi Cilicum

liiigu:c proprielates , quibus Paulus Aposiolus in

Kpisiolis suis usus sit, oplime se prodit novisse. Iia

et Tbeodosium , qui creditur monastertum coQsli-

luisse apud Rhossum in Ciltcia ad maris oramt

convenisse, ejusque ut ct caeterorum sub eo Anacbo-

reiarum roorcs fuisse pcrscrulatum , ac similis vitae

ainore incensum, ex II. Epistola , qu:c ad cum data

Qsi, liquet. Nimirum quaecumque insigniora vtde-

rcotur, oculis usurpare voluit , maYimc Monachorum

C(?ius celebriares , quorum prxserlim insiiluia no-

sceiidi alque iiuitandi caussa , peregrinabatur. Viae

comiies perpetuos habebat, prxter Innoceniium, at-

qiis llcliodorum , quus siipra momoravimus, Nico^am

quoque Hypodi.iconum Aquiieiae , et Hylam, Sancne

Melanii famulum^ qui purilaie morum macuiam tervi-

miti abluerai {Epist. III). Bonosus, quo cum ab

in&iiitia educalus , et /lonei/is mcidi artibui erudilut

fuit , quiqiie eum fuerat in Galliarum perogrinatione

coiniialus, soliludiuem jampetierat in insuia quadam,

Dahnaiia) ut vidolur , pelago circumsoiiantc » nau-

fraga, et in qua nibil non terrori csset.

II. Num Jcrosolymam boc primo in Oiienlem iti-
nere adierit » dispuUium inier eruditos. Atque ipse
quidein S. Pater Epistola XXII. ad Eustochiuro
scribens, se lestatur oo consilio a suis discessissc,
Ui Jerosolgmam miUtaiurui pergeret. lii Epistola quo<
quc XLV. ad Aselhim, cum Rom» esset , orare enm
jvbet , ul de Babylone Jerotolymam regredi aliquaiido
silN liccai : quibus verbis se fuisse pridem Jeroso
lirox , indicio cst. Ilcm in Prafalione ad Didymi de
Spirittt Sancio librum, quem LaliBC de Grxco vcrtii,
se ait, deSabflone , id esl Roma « velut potttiminio
Jerotolynwm ette reversumy et pott Romuli Catamf et
iuderum Lupercaiia^ divertorium Marite , el Salvatorit
tpeluncam expesdtte. Accedit , Baroiiium» Yictoriiim»
atiine alios mngni nominis viros in ea esse sentcntin,
ut bis J|ero8t»l}mam vcnisso eum Teliot : et scmcl
qaidcm bac prima in Qrientem peregrinatione, anie*
quam Calctdis erenium ingrederciur : de aliero cniin
adventu , citm scilicet Roma post Damasi mortem
dtsccssit, nemaestqui dulMiet. Verum quidquid aliis
Tideatur, eum somel modo, ncque boc quidem itine*
re, de quo agiintts , sed allero dtu post io Orieiitcm
instimio, Jeroflolymain perre^isse, liiciileiitioraeias-
iitei $>. Aucloris teslimonia persundeiit. Enimvero si
to tuiic acccssisset , qm fieri potuit , ut cxnntlanlis

jam pcrcgrinalionis ejns incommodis, Aniiuciii\\i de-
gcns, aiqtie hinc scribens sncpius laudatam ad Ruf-
finum Epistolam, inter multa, qox de suis itineribus
eidem per partcs narrat, hoc imum quod eral caMeris
fiRfistantias omntbas, praclerinel. Sanclnm civitaiem,
in qua dudun Diisse amicum sumn inlellexerat , ne
«rrepta hinc q«ideni occasione nominaret ! Praeler-
mislt, qnia nondom ifiviserai. Et sane lib. IH. conira
eunidem Rufliuom de secunda in Orienlis parttbus
percgrinaiione sua loqiiens , ita se Loca Sancta invi-
sisse profltetur , ac si anlea soliim de Illis fando
aliquid audicrit, vidcrit autcm nlhil. Intravi, in-
quit, Jerotolymam ^ vidi multa miraeula^ et qu<e
priut ad me fama pertulerat^ oculorum judicio compro-
bavi, Non est, si quid video, quod biiic argumcnlo
reponi possiL Adductis autein supcrius in conlrariam
partcin facilis responsio est. Et primo quidem , co
revera consilio atque animo S. Doctorem in Orien-
lem migrasse, ul Jerosnlymam inviseret, si^aliis
postmodum de caussis in Syriam deducium , atqiie
Antiochinm, propositum mittassc , aut in aliud tem-
pus dislulisse. Innuit lioc idem ipse, cum jam Calcidls
eremum ingressns, ex eaque scribcns Epislolam
V. ad Floreiitiura, prodit, lectis ejusdem litteris, sibi
reaccensum fnitte animum Jerotoiymam proficitcendi.
Ex eo ccrf e nulla caussaest, ci r in illaadEiisiochium
Epistola qutdquam immulemus , ut visum est Tiilc-
monlio, qui censuit pro Jerotolymam legcndum ihi
Antiochiam aut Orientem esse. Reliqiia diio loca
movent nos multQ minus nc fcrc nihil. Cum enim
exploratum sit , eum ibi furotfopui&i Romam vocare
Bahyloncm, rcs ipsa jubet, iit, qiiam illi opponit, Jc-
rosolymam codcm scnsu nccipiamus pro solitudinls
cfl qiiicti^ loco, ut se iterum significet, a tumuliibiis
iirbium el s:cciili ad solitariam vitam transisse. Adeo
noqtie eonini opinioni assciitimor , qiii ncgant hoc
quidcm tempore antequain in Cafcidc sc rcciperct
S. Patcr, Jcrosolymam concessisse : conrcssisse
auiem, idque primo , volunt , posiquain e Calcidis
creiiio exivit , circa annum 578 , anlequaiii Ro-
niain rcvcrtcretur. Eiiimvero probant qux harteiius
dispiitata sunt , eum noiinisi mullo post tllo se
trnnstulisse, ciim Roma iterum disccssit post mortein
Daninsi, rcliqinim vitx in Locis Saiictis et Belhlecuii
specu trausaclurus.

III. Tunc itaquc iion vidctur ulterius quam Antio-
chinm usque profeclus : qua in urhe apud Evagrium,
cui crat cumpriinis carus , aliquandiu subsisterc, ut
mox diccmus, coactus est cum nliis dc caussis, tuni
qiiod non amplius siifncercnt sibi attenuati tam longo
itinere corporis vires, et ?rgra valetudine uti jnm
coepisset. Cxterum nihil nohis ex onini peregrinatione
illa tam mirum esl , quam quod , cum posset squo
animo, qucmadmodum dc sc ipse testatur, carcre
patria, donio, parentibut, sorore, cognatis^ cvntuetudine
lautioru cibi (Epitt, XXII) , aliisque omnibus vitae
cominodis , unam Biblioihecam , lectissiniis libris
instructam, quam sibi summo labore atque impciidio
Roma? co«fccci*ai, sccum tulii, quod ca omnino carere

tJ S. IIIERONYMI VITA.

non poterat. TanlQS in eo erat liltcrarum, alque eru*
diiionis amor.

CAPUT Vllf.
I. AniioekiiB hoifntatur , «6t de ineunda toUtudine «e-
cum a^t. II. Scribit ea iuper re ad amcot Epeto-
/09« III. Apoitiwmum Laodicenum audU , ab ejueque
kwred cam. IV. Maronim divereatut kistoriam de
Malcho nwnaeho ab ejusdem ore excifnt,

I. Ad fuiem yergebat annus treceniesimus septtia-
gesimus tertius » si rationes recle iusiiiuimiis^ cum
Anliochiam venit Hieronymus , qui eliam ulLra sub-
sequentis anni medium ibi npud Evagrium hospitatus
est. Mor« caussam fuisse cumprimis innuimus ad«
vcrsam, in qunm iiiciderat, valetudinem ; ait enim de
se ipse, quod semper infirmut Evagrio amico ad
laborem cnmutut acccssJsset , fuisset vero » quidquid
morborum ette poterat expertut. Accessere his alia^
cum Ariore forluna conflictaliones ; de qualuor enim
peregrinationis suai sociis, Innocenlium alquc Ilylam
sublta unum post alium mors rapuit ; illum r^pra-
tinut febrium ardcr abttraxit ; kxc nedum obductain
inius morle , morte sua retcidit cicatricem. UeliO'
dorus , cumque eo fortasse eliam Nic;)eas , ieroso-
lymam jamdudum iverani ; nec brevi liidc reversl
Antiochiam, Hieronymo suo diutius adfucrunx , sed
in patriam regressum hic una , ille alia de caussa,
medilabanlur. Et sane jus asquum Ilcliodorus oh-
tendebat, qui de cognaii morle Inopinato nunlio
a^dmonilus , veluli sororis vidiix , ac nepotis ex ea
parvuli , Nepotiaui nomine , rebus domesticis pro-
specturus , pairiam repetere cogcrelur. Ncc lamen
arripiendx soliludinis proposituin prorsus alijiciebai^
quin potius abs Hieronymo poslnlabat, ui potiea-
quam ad deterta migrattet^ invilatoria ad te tcripta
tratmitteret : id quod factuin paulo post, dicemus
8110 loco.

II. Iitterim ciim in d.es magis , magisque S. Paicr
soliludinis adeundas studio flagraret, nihilque aliud
animo sccum vcrsnret, scripsit ea de re ad Thcodo-
slum,euin qiieni paulosuperius diximus, et memo-
ral Theodoreius de Vitis Palrum cap. X. Prxposi-
tum Monaslerii apud Khossum in Cilicia , et quem ,
per eam ipso provinciam transiens , paulo aiitc invi-
sisse indicat. Unde colligas, errare eos qui Theodo-
sium liunc alium puiant, qui Calcidis descrtum
iuculerel ; noiidum cnim cum hxc scriberct, Ifiero-
nymus eo accesserat. Orai aulem iHuni , ac cxleros
cum illo AnachorclJis , a Deo impclrcnl , ul snum
hocce proposilum Deo pcrficiius servicndi cxseqni
demum velit ac possit. Secundum in nostra Rccen-
sione locum Epislola illa oblinet. Duas autem alius
per Idem tempus qno substitit Aniiochix , scripsit ,
alicram ad Ruffinum , ad Florcntinum alternm, qux
ei sese in Editione eadem nostra sub numerls lerlio
ct quarlo coiisequuntur. Quid conlineanl , quibusque
de aiussls hut^ eas refemmus , replicare , instituti
n(»slri iioii vidclui', niaxime cum in Clironologicis ad
eas Nolis sint islxc satis abiindc pcrtractuia. Taa-

tum monemus pro anno 37i, cul illas adscri*.
bimus, alicubi lypothetarum errore notarum anno
373, quod vitiuin ad decimam quartam usque Episto^
lam in aliquot exemplaribus durat : nos sedulo emcn-
dari cupimus.

III. Ad Yii^e seriem ut redeamus^ non ita apud
Evagrium moratus continuo cst S. Pater , ut num-
qunin Aniiochia excederet : quin pottus sacrarum
studio Litemrum Incensus, cum, ut alibi de se testa-
tur , haud quaquam ingenii sur viribus conflderet ,
seque ipse docere vellet, sed a di*ctis atque illostri •
bus viris addiscendas pularet, Apoirmarium Laodi-
cenum Episcopum (qiix urbs ab Anliochta parura
distabnt) interpretem Scriplurarum longe coleberri-
muni frequenier adiit , inque cjus disciplinam sc
dedit. Rcm nnrrat ipse Epist. ad Pammachium ct
Oceanum LXXXIV. ubi et se niultum illi debere
profitetur , qund in Scripturarum docirina , quam
antca vix de limine salutaverat , exoticorum lcctioni
Auctorum adsuetus, haud sane parum profecerit. Id
vcro mirum magis , quod addit , nunquam te ilHut
eontentiotum tuper tentu dogma tuscepitte : id est ,
lia:relicum illnd ejus placitiiin de Platonicorum coe-
nosis fouiibus derivatum (quod sit qiixdam subscan-
tia anima separabilis, unde hominem, qtem Domi-
nus assumpserat, ea parte qua rationalis est, mutita-
tiim ibat, ejusjque munia in Verbiim cOnferebat , nt
Chiistus unus ex haHiicinaiione sua diceretur ) nun-
quam excepit, nec fucum flcri sibi pnssiis est. Ex
quoillud etiam confirmaiur, (;no(i dlximus, per id
temporis Laodicenum magisirum abs Hieronymo
auditum fhisse : ille enim cum diutius venenatum
dogma dolose dissintulasscl , anno demum 376
iii aperlam hgeresim eruplt. Nec sane veri speciem
ullam habet, fuisse nostrum prxceplore usum homi-
ne, qui palam sciia Ecclesix Plalonicis sophismatis
depravarel,fuissetque jam manifesta hiuslus hxreseos
nota.

IV. Sed et alio interdum diveriit per id tcnipo-
ris S. Paler. Maronia, Iriginta fcre millibus Antio-
chia distans vlculus, post multos domiiios vcl
patronos in Evagrii Presbytcri possessionem vc-
iierat. IIuc nicronymus pro familiaritate , quam
cum Evagrio habebat, aliquaiidiu venil, ac diver-
satus est : antequnm certe in eremum secedcret ,
ut plcraque omnia nobls argiimento sunt. Eral qur-
dam ibi scncx inngni nominisMalchiis, qnem S. Paler
invisit, deque ejus ore cxcipere voluit ipsius vilx
historiam , quain poslca , ante annum 30^, ul siio
loco exponemiis, ex ejus dlctoruin fide, li:teris coin«
niendavil.

CAPUT IX.

I. IttCntcidit eremmn te recipit, ac pwnitentiee devo*
rei, II. Hebraica iinguw ad earnem wagit edoman^
dam , tludio te mancipat, itl. Sum etiam Lrwcam
tunc ediditcerii? IV. Per totnnium admonUut profa-
nit Scriptoribut nuntium remittit,

I. Dciniiin n<l qiiam omni sinuio rnpiei>alur, Iraiu-

S. HIERONYMI VITA.

iit Ilicronynius soruudineni : quod factuiu sub bu-
jiisce anni 374 finem, vel subscquenlis iniiio, cx
bis quaehactcnus disputala suiit , liquei. iJt atilein id
plaiiius hoc loco, ac propemodum cvidcnli argnmcnto
tcncas, raliones ita subducito. Annus agebntur
374, medtamque a^siatem attigerat, cum acccpto
dc RulliBi adventu in Palasstinam nuutio, dedit
S. Pater ad eum Epistolam , quaro , ut lutius
redderelur, alieri ad Florcnlium copulavit. Erat
Tero tunc Ipse adbuc Antiochiae , sive nondum in
eremum secesserat, quod ci ulritisque contextu Epi-
slolic plantim est. Eo autem sc nuper reccperal, cum
respoAsttin a Floreniio accepil, quod sibi ail reddi-
tum,/R ea eretni parte commoranti, qua: inxla Synam
Saracem» jungitwr : eicnu\ arrepta solmdmu termU
m arcerotur. Igilur, nisi longius, quam par crcdcre
csi, temporis spatium bis Florentii ad Hieronynium
liileris tribuanius , palnm ttl, huiic sub Onem hujusce
siifii S74, vel , ut summum , iuiiio subsequentis in
eremum sese recepisse. Atque hac, ne quid sit
de temporis nuta dubium.

Ipsam aolitudinem quod spectat , posiu illa erat
iR Calcide Syri», lioc est, ubl Syri ab Agarenis bar-
baris disterminantur , vasio quaquaversus spatio
tcrnc, qua exutta iolis ardoribus^ horridnm Monachis
preutabathabilaculum. Sedebat solus ibi S. adulesceus,
KorpioHum iantum socius et ferarum , ^t ob gefiennof
metum tali $e earceteipse damnaperat. Uorrebant sacco
membra deformia^ et squalUda cutis situm jEthiojnoB
earms obduxerat, Quolidie lacrymas, quotidie gemitus :
el n quando repugrtantem somnus imminens oppressis*
tel, fittda humo ossa vix hwrentia coilidebat, Pailebanl
otajejutuis, et caetera, qiix tute repetas ex iila, unde
hxc translaia sunt, Epistoi. XXIK ad Eustochiiim.
Ad iixc sxpe ssepius ac fere coniinenter teniabatur
valeiudine , et stomacho laborabat. Et vini tamen ,
olei , aliorumque ciborum , quibus reficiuntur vires ,
cl ad laborem fcrendum recrcaiitur homines, absli-
iiciilissimus , etiam cum langucret, rrigida utebatur
aqua, et coctum aliquid accepisse, luxuriam repuia-
bat. Yidetur eliain laboribus manuum pariem dici
aliquam tributsse» exscribendis scilicet libris : in
quam rem , habere se alumnos^ qui Anliquariw arti
teniant (quo nomine Amanuenses indicari , non cst
qui ignoret) Epist. V. ad Florentium prodidit. Gx-
leram vitam omnem iSa orationero inter ac lectio*
nem partiebatur; ut cum muitis atqiie optimis sacra
BibliotheciB codidbus abundaret, lectio oraiionem eX'
ciperet, oratio tectionem sustentarot.

II. Ad. Scripturarum maxime intellig^ntiam, divi-
narumquererum pervestigationem animum adjecerat,
in eoque se studio quolidianis eiercitationibus, su-
pra quam dtci queat, djljgentissime subigebat. Sed
CQm operam suam absque Hebraicae linguae notitia
minus utililer coosumi intelligeret , vellet etiani ad
coBipescendos in dies magis carnis motus , novo ali-
qoo tormenlo uii, huic se sludio, st ve ot vocat ipse, pi-
sirino addixil.Facti blstoriam narrat ipse Epist.CX \Y.
atl Rusiicuin. Dumessem, inquit, jupenis, et soUtudi-

nis me deserta vallarent^ incentiva viiiorum , ardorem*
que naturo! ferre non poteram : quem cum crebris /e«
jnaiis frangerem, mens tamen cogitaiionibus cbstuabat :
ad quam edomaudam cuidam Fratri, qui ex Bebroels
credideratf me in discipUnam dedi^ ul post QuinlHiant
acumina^ Ciceronis fiuvios^ gravitatetnque Frontonis^ et
lenitatem Plinii^ alphabetum discerem, et stridentia an<»
helantiaque verba meditarer. Quid ibi laboris insum^
pserim, quid sustinuerim dificuUatis, quoties desperave*
rim^ quotiesque cessaverim^ et contentione discendi, nir-
stfs inceperim, testis est conscientia tam mea, qui passui
sum, quam eorum, quimecum duxtrunt vitam; et gra-
tias ago Domino.quod deamaro semne Uilerarum dulces
fructns carpo. Alque hiic eliam speclare vidclur iilud,
quod G tp. 111. Libri dc Yiris liluslribus narral, Ilebi-ai-
cuni scilicel, ut fercbatur , ttalllixi exemplar, cuin
facia sibi facuhas fuisset a Nazarenis, qui io Beroea
urbcSyrix eo volutnine uicbnniur , se descripsisi^e.
Processu tcmporis cum c]us studii ulilitaiem experi«
menlo jam didicisset, assidua exerciUiione excoluil,
aliosque mngislros, pcr qiios profecerit, aliis in locis
nomiiiat. Quo labore , inquit Episiol. LXXXIY. quo
preiio Baraninam noclurnum habui preeceptorem ! Ti^
mebal enim Judwos^ et mihi allerum exhibebat Nicode*
ifium. Hic idem ilie videtur esse , quem et Goinmen-
taiio in cnput III. Epistol. ad Galatas suum Hcbraeum
vocat, et cx quo nonnullas sentenlias recitai : quan-
quam alii, quos inter Morinus, fuisse illuin ex Hebrco
Cbristianum , contcndant. Deniqiie et cum Librum
Paratipomenon juxla Septiinginta emcndandum ex
Hebrxoarcbetypo, et Laiine iiitcr|)reiandum suscepit,
alium ejus liitgux inagistrum consuiuil, ut in Prxfa-
tione testalur : De Tyberiade^ in(|uiens, Legis quondam
doctorem^ qui apud Hebrteos admirationi hubebalur^
assimipsi , et contuU cum eo a vertice, ut aiunt, usque
ad extrcmum unguem, Sed hacc ulio spectnnt.

III. Suiit qui euin Graecae etiam lingux primum in
Calcidis soliiudinc, contcndant dedisse operam . id-
que V.X Rurfini auctoritate inferant, qui illum lestatur»
aniequam converleretur , pariter et Utteras Groscas^ et
linguam penitus ignorasse. Sed ut vcre, non prurigitic
actus detrahendi Rurriims, id scripserit : vol uit con-
versionis nomine, noii ut vulgo inteliigiint , iiiium ab
Ilieronymo solitudinem , sed susceptum Baptismom
stgnificare : quem setisum tolus quoque lolJ ejus con-
lextus prxfert. Ex quo illud ilerum conlirmaiur, quod
supcrius suo loco diximus, illum cum Romae lil)era-
libus studiis erudiretur, non autem serius, ui voliint,
Baptismi aquis lotum. Alioquin nihil eum scivisse
pcnitus Gro^ce, cum iu Orientem pcr^rinnrelur, mi-
nime adduci possum , ut credum. Ut autem iu dies
magis magisque calleret eam linguam , consueludii;c
illa cum Graicis commodc posuit obtinerc. El sano
rum Tarsi ageret, iu novcral , ut etiam quac csscut
Cilicum liiiguai propricUtes, quibus in Epistolis ouis
Paulus usus est, ab reliqua Graeciiate intcrnoscercu
Ad ha»c, cum Anliochiam paulo post vcnii, Apoilina-
rium, ut ^iximus, frcquenler adiil, atque audivii, non
alia ccrie quaniCracalingua Scripiurascxponenlcm:

S. niERONYMI VITA.

CQJU8 a<teo praeceptionibns imbui minime polaisset,
nisi jam probe linguam inielleiisset. Jam itaque hoc
quoquc ornamentum nd rcliqtias docirinac tnx laudl?»
adjeceral, priusquam Calcidis desertumingrcderefinr.
IV. Sed est atiquealiud quod eo kici, ac fen tem-
poris placet rcferri , simul^ sCtidhi litierarum spe-
clat. Dlud» iiiquaar, visum au( somnium, quod m^xi-
me perruigatum esl, atque ipsc pliiribns S. Patcr
Epistola XXII. ad Euslochium narrat. /it med'm
ferme Quadrageiintn ( pufa hujusmet anni 275
aut subsequentis, ut ex rerum litet serie colligcre )
ardentissima febri corrcptus, ut exhaus*.is jam mem«
bris, ossibus vix hxreret, eiparum abTuerii» qninage-
ret reVera animam (nam excquix Telutijam jam mo-
rienti parabantur ) <ti^i/o raptu$ in tfnritu ad tr^uwd
Christi » quod Ciccronis lcctioni yacaret , ab eo qul
prxsidebat^ graTissime Jussus cst cxdi. Cum tiiicr
Tcrbera ipse ejulans miseritordiam imploraret , et
qui adsiabant^ad Prxsidcntis gcniia proToluti prcca-
rentur , ut Veniam tribucret adolesccnlix, et crroH
focum poenitentix commodaret : lanto constrictus ar«
ticulo» promisit jurcjiirando, nunquam se imposte-
rum Geiililium litlerarum Scriptores lccturom : Do^
mine^ inquiens , si unifuam habuero eodlca seeodares^
ti legero^ te negavi. Additad fbciendam rei fidem, iu
hncc se Terba sacramenii dimissum, atque experre*
ctuin , livenies habuisse scapulas, et plagas sensisse
post somnum. It^ nempe illa territus est veri speclo,
qnae quanla ruerit, nihil erat nisi somninm. Et vero
reiiunliassc eum pcnitus ab co tempore Proranorum
lcctioni, nemo sibi pcrsuadoat, qui ejusdem opera,
quoe postinoduni elucubravit, idenlidem videat eorum
tcslimoniis atque historiis rcspcrsa. Quare ipse etiam^
cum hac de causa a nurfino violatac religioiiis reus
peragerelur, ralsibsinie ridet homiiits curiositatem,
qui noctium ludibria obscrvaret , et qux quis dor-
iniens somniasset, illa ab vigilantc exigeret (Li6« 11.
Contr, Hnffin). Ad cumdem moduni quod xmulus idcm
objicicbal deCiceroius Dialogis, quos majore nierce-
dc Fralribus in monte Olivaruin dcscribcndos locas-
set, ci de Poelis, quos pralegeret pueris, ridct magis
quam refellit, utrisu poliusquam excusatione dignain
criminalionem siguificct. Nihil iiaque aliud narratio
illa Tisionls, aut soiimii significat, quam, dimissislib
eo tcmpore Gentilium Scriptorum moninieiitis, qui-
bus maxime fucrai eousque delectatus, totum se Sa*
craruiii Scripiurarum studio, quanim sibi antea ser-
moincultussordebat, devovisse, ut jam saccularls
eruditlonisminimecupidus, quaenihiloseciusde lllo-
rum scripils prorerebat , queinadmodum respondet
ipse Rurfino {Ibidem), ob memorfam eorum profer-
ret, qu3e pridem legerat , omnino aulem ea facerct
ad ancillarum inslar rerum divinarum expositioni in-
servire. Nulli autem commbdius, quam hiiic lempe-
stati posse dixinius abdicationem illam ab Ethnicis,
transiluinque ad Ecclcsiasticas litleras adscribi.

CAMJT X.

I. Scribit Vifam Sancti Pauli Eremito'. 0. Episttias
fMfwtfrf duerm». III. Ei Exturtaioriam ad Hciio^
darwm^

I. Solirudine Vixdum arropta, nihil proposit» wm
consentaneum magis Hieronynius existimavit, quam
Insignioribus ejus Viia* exemplis inciiare animoro ad
hnitandum. FecH itaqoe iniliunl ab enarranda Sancii
Pauli Vita, a quo pilmum eremns habitari cospia cst,
qniqiie ejus institnii jiire roeritoqoe aucior longe in-
signissimus habetur. Et primim quidem locum inter
scriptiones suas omnes huic tribuit in suorwn GaLi«
ft)go operum, in quo concinnando rationein temporis
h;ibnisse, nihil mihi dnbium est : quin etiaro aiitc-
ponit Epistol j: ad llcliodonmi, qiiani sub iiiilioM so-
liiudinls daiain iiquct, et iibello Epistolarmn ad Ta«
rios, de quo mox dicenius. Adeocompertum hine est,
errarc eos» qui itlam exislimant scriptam aliqtianto
postqiiam ex Syriaj eremo S, Aiicior oxlsset. Falsa
Aempc Icctionccjus loci dceopti sunt, quam nos prl^
dem ope codiciiin prssiantissinidrHm emendaTimus,
ubi pro tfidim me, et vixii ^ et sustentabatut, In in-
stanti rescripsiinus, mdere^ ttimt el euttettiatur. Ejus
meminit S. Pater etiam in Chronico ad annum 19
Constaiilit, ubi se aii PwU Tkebai exitum bren /i«
bello explieasse : nosque itcrum meiilionem faciemus
paulo pnst, com Epistolam ad Paulum Coneordien-
sem recensebiinus.

II. Inicrim cpm Hcliodorus Aquilciaro rediisset ,
deque Hierouymi rebus, ac sanclo proposilo ocniores
amicos fecisset, dcdcre isti ad eum litieras : et ciitn
prlmis ChromaiiuB atque Eusebius frater una cuin
lovino amieo , qui et de illius sorore nonnulla reiu-
lerci qux tamen ipse aliqnanto anlea ab Juliano Dia*
cono Aquileiense reseiverat. II» liiwrae Aniiochiam
perlatac , ETagrii diligentia , Hleronymo Jam in soli-
tudinc dcgeiiti transmissse sutil. is ergo Juliano pri«
roumt qui prior de sorore ad mcliorem frugem reTcrsa
scripserat, dedii Epislo!ain in noslra recensione VI.
enlxe rogans vt earodem quibus poiest rebus adjuTCt,
seque de comronni iu Christo gloria crebris rcddat
sermonibuslaetiorem.Tutn adChromatiiiin, Joviuum,
atque Eusebium scribens Epistolaui VII. Bonosi, de
quo ipsi etiam scripserant, laudes admiseet, iiemque
sororem suam , quae bunos in pairia roagistros non
liaberet, illis commendat. Ilisadjecisse Tideiur VIII. ad
Fficttam Ifypodiaconum A(|uileiensem Teterem soda-
lein, ac percgriiiaiionis soa$ comitem , jain In patriain
regressum (Tm, eulro inquit, moda a nobis abiens, ctc.)
euinque ut ad se aliqtiando scribat , excmplo Chro-
roaiii, atque Easebii frairum, boriatur. Ex qoo collt-
gas, hanc post acceptas ab illis liieras perscrtpsisse ;
perscripsisse autem eadem occasione , qua ilHs re-
spoiidit.Eodcm lemporededitet iX. ad Chrysogonum
llonachum Aqoilelensem, quem similiter ad scriben-
dum ad se excitat : ei X. ad Paulum senem Coneor-
6vji fquod est , ut alias diximiis , ei ne quid adliu
cuin Victorio putcs, Aqoileiam intcr. ataue Aliinum

iiiin i^iobilc Ittritt opprdQm) nJ ({mm iiUerea ador-
rialam abs sc reccns Ifltam Sancti P:iii1t Eremifae ,
QHam modo reccnsitimtis , tiono miiiil. Qn^e saliso'
qimniar ircs, ad Virgincs iEmoncnscs, ad Antonittm)
ei ad Caslorinnm codem rorlasse anno, sed alia tamcfi
occasione , Cl aliqnanlo post superiores dat« vidcri
possunt. Dcdcrat qrrijipc iiiis antea pinres aFtas, ifni*
bus rcsponderc cnm ncgfexissent , vaidc qtierilar,
nirsiimqne liis, ut demum rescribant, hortaiur. Dtias
priorcs qtiod spectat , notatas primnm noliis Tefitt
iilc, ct qui hnclenus invafail apud Editores, ac Yita
llieroiiy iniafKB Scriptores omnes» cavcndus est crror»
Ihrnwnenses cniin Ytrgines islae, nt el Antonius Mo*
uacluis //ermon«i«« scribcbaiitur, ct pcrsuasum vuigo
iral , eos in llermon Palxslin.i) montcm vltam de*
gisse. Osiciidiinus antcm nos luce mcridiana clariust
idquc etiam optiinac notx ct)dicum auctoritate evici-
iiiiis, rescnbendiim ^monenm^ ei ncquaqnam mon*
icin Pala^stino!, in qiia nonduin versatus fuerat S. Pa-
tcr, sed urbcm dici in ttaruc finilms non igiiobifcm,
/Emonam , sivo Uemonam , aiitiqiiis Gio^riipliis lau^
daliun» sub Norlco Pannoniac , et qunm iiuolutt ipsc
aiiqiiaiidiu » utpote pairiac stia; Slridoiii , nt vidctur »
coiiienninam. Altera, sive Xlfl. qu:c esi adGnstonn.im
malerterain post annum dala cst n priore afi:t, quam
ad eam scripscral (intcrcidil auicni) ut iliiid nescio
quid quod cum ea habuerat dissidii, componeret , et
ad pacem, qiiam in liac dciiuo' orat , concordiamqtte
inviiaret^ Visa adco cst posircnia ex bls qnae super'-
sunt, ct quo^ Epiitolarum add(ver$ot libeUum, ut ipse
vocat Hicronymus in Catalogo, conflciebant.

111. Succedit bis sub pcciifiari rccensione ad ncUo-
dorum exhorlatoria , qux oiiine tulit plctatis aique
eruditionis punclum. Vidctur etiam fuisse tcinporis
pncrogativa nonnullis ex niodo recensilis Epistolis
prxfercnda : siquidem siatim ab arrepta soliiudine
scriptam se prodit ; sed buc eam refcrre singularis
titiilus cogit , atque ordo qiiem iu Caialogo obtinef.
Al)icns ab Hieronyiiio Ilciiodorus, ut paiilu supcrius
tiinuimtis, spcm illi rcliquerat forc, ut postqtiain rc-
bus donicsticis in patria coiisuliiissct, in solitudincm,
in qua tunc detinerl proposiii socius non potuit, pe-
dem referrct. Quin etiam ipsum rogavcrat , ut cum
eremum pcnetrasset , ca super re bortatoriam ad se
Epistolam scriberet. Ilanc ilaque S. Patcr Calcidis
descrta vixduin ingressus, cloquentissimam adliorta-
tioncm , quemadmodum discedcnti promiscrat , ad
eiim misit : in qua ViUe crcmiticae beatitudincm pro;-
dicans, nifiil sibi in eo argumento , vei ex Rhetorica
aric, vel ex pietaiis cultu, divinisque Litteris reliqiium
fecit. Tanti profecto facta est, cum Aquilciam atqiie
in pul)licam lucem vctiii , ut cerlatim ab omnibus
ejiis exempla dcscribcrentur , fuerint eiiani Ronix «
qui eam niemoriter didicerint. Ejus nec scmcl alibi
mentioncm S. ipse Auctor fncit. Ileliodorus autem ,
cuin eam accepit, ctsi iionduui in Clero inereret, ad
eum lamen vit£ ordiiiein vocalus, tit in Syriatn redl-
rct , impeirarc ab se ipso non potuit : sed Ecclesiue
ministerio devotus , sacrisqiie poslmodum inliiatus»

S. niEUONlfM! VltA.

ftfi

ad Altinensts ctiam Episco|>t diguiiaiem per Cliri^
stianarom, raaximeque insigiiiom viruiton grmiiu
proccssit.

CAPDT Xf.

I. Amiochena Ecclena trmm $imut Epi$cop<&um fa*
ctionibtu agitalur, II. Quarum unaquasqtie Hierony^
mum ad $e rapere contendit. III. Ex hi$ Mekiiani
tfium ab illo hypo$laseoH profewmxem expo$Lulant*
lY. ScribU Hle ad DamahUm $emei, atque iterum ea
de re. V. Priori$ Epi$tol(B iempa$ a$$eritur et vindi^
catur. VI. Factio$ofum arrogatuite cedere compul"
$u$ S, adoU$cen$, de eremo deterenda co^itai. VIL
S.cribil ail Marcum.

I. Ea merttc Ilieronymus sese in ca Syrt.tJ ercmo
abdideral, iit longe posilus a sscculi insidiis, contra-
clas pcr xlatis iHCOgiianiiam sordes imbre lacrynia-
rum vitasquc aspcritate detergcrct» Vcrtim , nt ipse
dc se tcsiatur (Epi$t. XVII), ita eum incc$$rMi$
inimieu$ po$t tergum $eqttutu$ esr» vt majora in $otitu»
dine bellajam pateretnr, toiqtie factionibos Anliocbc-
nnc Ecclesix , sub ciijns ditione erat, agttaius, $aiitt$
diiceret itUer fera$ habitare , quam cum tatibu$ Chri-
itimiii. Facti bistoria, ntprobe tntclltgatur, pauloest
altrtts repelenda. Mcletius Arianorum opera, scd non
siite Catholicorom magna ex iiarte consensu, e Seba-
stena sede Aniiocbcnam translatus , cutn in priuto
quem habuit in isla Ecclesia sermone ad populitm ,
adversus Arianorum dogma dispulasset , rejeclu%:ib
hxreticis Oat , qui Euxoium in ejtis locum sibi Epi-*
scopom suflecerunt. Sed et Caiholica! pariis liomiues
cnin iiinm scirciit olim cum Ariaiiis communicasse t
et Arianorum prxsertim favore electum , ab ejus se
communione separarunt : maxiine Eustathiaui , sivo
nobiliorum coetos Catliolicoruin , qui iiuffis post Eu-
stalliium ad Melctium usquc, Arianis Antiochias Epi*
scopis adhxscre. lluic malo , ut mcdcrctur , Liicifcr
Caralitanus, mngni tuiic nomlnis, aique aucloritatis
Episcopiis , novum aniio 572 Aniiochix antistitcm
crcavit PauIIntim , bono utiqtie consilio , ut schisma
sustollerei , scd quod minime e senteniia successit*
Tuiic eiiiin pra*tcr Arianorum factionem in duas vc-
luti paries scissa est univcrsa Ecclesia. Oriens ad
Hcletiicomtnunioneni se rcccpit, maxime post Alcxan-
driiiam Syuodum, qux rcpudiatis quidcm Ariaiia}
hxreseos nucloribus ac priniipilis, alios sUituit in
Catholica communione suscipieiidos, qui vel cum
Arianis pridcm communicassent, vel promoti coruin
qpcra ad Ecclesiasticos gradus fuis^nt. Occldens
afque iOgyptiis Paitlini partes sccuti sunt. Scd non
hac (iiie stctit mafum. Apollinarius enim Lnodiccniis
hanc nacttts dissidil occasioncin, hxresi quani jamdiu
occultaverat , in apertum profcrendx opporttiiiam ,
anno 576 alium submisit Anliocficn» Ecclesi» Ept-
scopum, Viialcm quemdam , audiiorcm suum , qiii
tradila sibi malesana dogniata Cathedrje aucturitnte
susiinercl.

II. Erant ilaque quatuor ano tcmpore cjiisdciii
^cclesi» Episcopi, quorum pracipue trcs, Mclcirus^

S. niEIlONYliil VITA.

Viulis, ei Pattlinus Hieronymum ( ut ipse tit ) ad se
qulsquerapcre feslinabant, suaa acilicet qui&que par-
tes et communionem eum sequi iniendebant. Ipse
de illorum rect» fide anceps» Sfi3f«li,re8pondebat»
Cathedrm Petri jnngiiur, meu$ eit^ Calbolicum nempe
enm habcri unice existimabat, qui cnm Petri succes-
sore communicaret » atque illi pelne inniteretur, su-
pcr quam Ecclesia est xdificaia. Quod ut de Paulini
communlone satis sciret : cum reponerent tamcn
aliarum quoque partium asscclas , se niliil a Ro-
mnno Pontifice dissentire (nam ad Damasum scri«
bcns, Meletius, ail, Vtlalis, Paulinus tibi litcrere se
dieunt) dubius ilerum agebatur. Ei possem, inquiebat,
credere si hocunus assereret. Nuncautduo menliuntur,
aut omnes. Et vero tctus in hoc ferme controYcrsiae
cardo veriebaturi cum sibi oinnes Damasi communiO'
nein arrogarent , quis jure meritoque de iribus id
faccret. In eam rem missus est etiam a Gratiano An-
tiochiam Sapores magister miliium , qui partes de
pracrogaiiva illa eontetidentes audirel , quemadmo-
dum ex Theodoreto disciniiis. Intereadum S. Pater
nemiiii ex illis adbaerebat , nuUumque , nt ipse ait,
primum » m» Christum sequent , uni Damaso, id est »
Cathedrm Petri animo consociabatiir. Atque inde
etiam Sanctum Domini , sive Eiicbartsliam , ntsi tot
interjacentiuro maris terrxque spatiis probiberetur ,
expetcre voluissei. Interimsolos iis in locis ceriissi-
mos Damasi collegas iEgyplios Gonressores sequeba-
tu|^ iicquaqiiam passus alierutra factiosorum comma-
nione se pollui*

III. Scd Melcliani prae caieris, illum ut in sua
rnpdreiit , nisi suum intcr cos nomen profileretnr ,
lixresis suspicionc ac no(a perterrebant , quotidie
etiam de fldc posiulaliant. Index ad eam rem , sive
potius oflciidiculum erat nomen Hypostasis , quod
Grxci cum ad personam significandam accipereni ,
tres in Triniiate hypostases dicere non verebaniur.
Latini autcm substantiant eo vocabulo intelligcntos,
tres prorerre in Triniute , ore atque animo refngie-
bant. Ct sancius tame;i Alhanasius sive unam sive
tres catholico aequc sensu dici posse definiverat in
Alexandrina Synodo anni 372, quandoquidem qiii
unam adstruerent , subsianilam intelligerent : qui
vero tres , personas eo nomine significarent. Yerum
insanabile quoddam contenlionis cacoctbcs ita mcn-
tes erudiiorum quoque Prxsulum pcrvaserat, ut quod
res erat, iniueri non sincrct. Nodum in scirpo quae-
rebani , ipsumque vocabulum pro utcntium concepiu
in hareseos caluinniam torquebant. &leleti:ini triuin
hypostascon defensores, quia cum Arianis aliqunndo
communione conjnncti fuerant , hxreticum animum
necdum penitns exuisse ciilpabantur : alque lii vicis-
sim unius asserlores Paulini asscclas criminabanlur,
perindc atqiie Marcello, ac Sabellio faverent. lu eam-
dem itaque suspicionem venit liieronymus , de qua
roultis iii Epistola ad llarcum queritur : Bofreticus »
inquit, vocor^ homoutian prmdicans Trinitatem : Sa»
beUianm impietatis arguor, tres subsistentes veras inte-
gras perfeclasque personas indcfessa voce pronuntian^

Ei in prima ad Damasum, 7rfMm Iqfpottauon ab Aria-
nornm proU Campentibut , novellum a me homine Ho"

ma.io nomen esdgitur Interrogamut quid tret hg^

pottatet arbitrentur potte inteUigi : tret pertonat
tubnstenletp aiunt. Retpondemut^ notita credere : non
tugicil tentut^ ipsumnomen efftag^tani^ quia netcio quid

veneni in tyUabitlalet ei quia vocabuUtnon edici'

mnt^ hmreticijudicamur. Quippe sine illa irium bypo-
Btaseon explicaiione. ut vocabula profiieretiir , nun-
quam S. adolescens adduci poiuit , quod in ea esset
sentenlia, hypostasim propriesubsianiiam signillcarc»
tresque absolute in Deo hypostases dici « ciira sacri-
legium omnino non posse. Tota , inquit , imcularium
Ulierarumschola nihil aliud hypostatim^ nisi Usiam no*
vii : et quisquam , rogo , ore sacritego Iret tubttandat
prmdicabit ?

IV. Conrugit ergo S. Pater tantis undcquaque an-
gustiis constrictus ad Romanam Ecclesiamy cujus aii«
lequam oraculum consulerct , sustinendtun sibi esse
ab omiii assensu existimabat.Scripsii, inqnaro, ad Da-
masum Epistobm in nostra receusione XT. muUis
eum precibus obtestans, ut quidnain credendnm sibi
esset, et cui apud Antiocbiam e tribus illis Episcopis
communicandum , decerncret. Cujiis Epistolx ctim
diu muliumque responsum Irusira expectasset , hx-
retici autein eo magis divexare illum in dies perge-
rent,daiis tterum ad cunidcm Poniiflcem I'tleris ,
eiiixiiis id ipsum quod aniea de cominunione sua ro-
gat. Et prioris quidein Epistolx si vera genui-
naque lectio illa esset , ab Arianorum Prmsule et
ei Campennbutt quam cdiii quidam libri, doctique Tiri
nonnulli pra:ferunt , cum non alius sit ez Hieronynii
sentenlia Praesul Arianoruni, quam Melelius (hic au-
lem anno demum 378 ab exsilio rcvocaius, eum po->
tucrit ad irium liypostaseon coiifcssionom prxsenlcm
prxsens adtgerc) nihil jam dubium cssct , quin ad
eumdem illum annum , aut inscqucniein gesl;i rcrcr-
rentur. Sed nobis poiior alia germaiiaqite visa est ,
ab Arianorum prole Campentibus , quam plerique ex*
hibcnt melioris noUB inss. libri ciini nobis , tuin a
Benedictino editore inspecti. Gongruit quoqne nomi«
nis signific9(tio, neqiic cnim Campenus alia de causa
par crcdere est appellatos, quam qnod in Gampissa-
cros coBtus agercnt : qiiemadmodum ciim aliis ,
tum ipsi Ilicronymo sub fincm Dialogi coiitra
Luciferianos vocati sunt eiiain DonatisUe apud Ro«
mam, qui cuin vetarentur in Urhe consistere, ad sa-
cra peragcnda in agrts convciiebant. Eodem intel-
lectu Meletii assedas dcnoiavii , el prolem qiiidem
Arianorum dixit, quod Episcopum, quem Ariani prx-
scrlim clcgerant , palrcm habcrent : Campeiises au-
tcm, quod ab Urbis Ecclesiis cxturbati , qnatidiu ille
exsulabat , in agris se cogcront, ibique sacris opcra-
rentur. Nondum igitur Meletius fuerat per Gratiniii
decrelum Antiochenae Gathedrx restitulus ; tnnc cntm
ille, ejusque communionis socii urbis Ecclesias post
liminio receperunt, ncqiie amplius polerant Gampcn-
sium vocabulo traduci. Elucet ha^c eadem uoialic
tetnporis, qiiae Gratiani lcgem anni 378 nonnihil an-

lecedai, ex eo loco, obi ge atl S. Pater . intenMdum
iSgypiios Confessorea , Ptfmasi coilegas sernii. Hi
scilicei iidem illi Coafessores shiiI, quos Eptslol.
quoque lertiaad Riifritiuin laudatos diiimus, iEgypii
tpiscopi , aique sacerdolii gradu Collegm Dainasi ,
quos Vaiens Imperator in Casarejim Patxstina» exsu-
lare iiisserai. lUque si ab istis Smctum Dommi su-
iiiebai, haud cene luoge ipse aberai, atque adeo ilii
ailbuc in exsilio agebaiit. N.m si per Gratiain ve-
uiain iii ifigypiuni jam rediissenl , non eo8 inodo
Confessores Episcopos. sed uiiiversus iEgypiios Ga-
iliolicos, et cumpriinis Alexaiidrinum ip^um Episco-
puiii Pelrum se iiiierim scqui ariirmasset. Porro iUi
reUieruiil ad suus eadem iiia anni 578, Gratiani lege,
q«a Melelius Anlioclienas Ecclesia» resliiutus esi!
Igiiur iii pra;cedeiiiein proxiuie annum 577 incide-
lUHlcui.cerialiones de byposLisi , ot qii;e Uniopeie
IJieruiiymum lurboi cxagiiarunl. In iiiud propierea
leuipus coiijicienda esl piior cjus Epistola ad Daina-
sum , neque enim eam aliius evebere , prxcedeniia
gesla , loiusque ViUe Hieronymianic ordo permillit.
Ne auicm scrius differatur , probibei illud deMeletii
aiiliuc in cxsilio agente^ex qiio bacienns ai^umentati
bumiis , indicium. Sed iitif|ue altiira , sive Xlli ad
eumdeiii Damasum vidclur in sequeniem an. 578
ITotralienda. Ei ccrie quidem tandiu post primam
scripia est, quandiu ilie rcsponsiooem Romani Poii-
lificis satis patieiiter et iiliisquani uiia vice prifotola-
iiis videri possit. Quin ctiam videlur nobi^ post i|isum
Craiiaiii decretum scripia,sive poslqiiam Saporis Ma-
glsiri miiiluin judicio Melcliani Ecclesias recepissenl,
si recte verborum iliorum sensum assequimur : tiic
pra$idii$ fuUa mundi Ariana rabies freiwi. Neqiie enim
aiiain , quani qiiae sibi maxiiiie molesia eral, pariem
eo nomine S. Paler denolavit ; eaque do iribus qit»
Ecdesiam sciiidebunt, una Meieiianorum erat, qiioi
jriuiii byposiaseon piofcssionem iinportune adeo ab
ipso exigebal. Ariaiia auiciii eo sensu diciiuilur , ut
supra e\posuitnus , quod Meleiitis Arianoruni praj-
senim opera Catbcdmm Aniiocbenain conscciiderit*
V. Doclus vero Paier Conslanlius, qui in sua Epi-
siolanim PiOinanoruin Poiiliflcum edilione, luis quo-
que liieronymi duas recudit, utramque conlendit
«erius adliuc mulio, sive ad annum usque 581
«liffereiidam. Palmare argumenium ( neque enim cjiis
coiiseciaria persequi vacat) cx eo siimit, quod Viu-
•ein, post Yaleniis deniqiie obilum , id cst, post
-miuni 578 crcatum Antioclii» Episcopum, videatur
libellusSynodicns, apud Labbeum tom. 2. cdjlus per-
suadere. Scd ut nolimusejus nuiic Libri auctoritaiem
iiiiuiiiuii, iioii est tamen iila tanti, quae pra;ferri ullo
uiodo possit Epistolas Petri Alezandrini , apud Fa-
cundura Germanensem scriptas Episcopis, Presliyie-
ns, aique Diaconis, pro vera fide in exsilio constitu-
lis, ipso vklelicet an. 578, cuni neinpe Valens adbuc
m Tivisagercl. Ibi auteni Pclriis de Timoilieo loquens,
quem Apollinarius Alexandriai Episcopnm snbroga-
Terat : Voluit etiatn me, inqiiii, anathematizare , et
fi««/mm Ccnarea , et Paulimm, et Epiphahium , et
S. HlERONYMl. I.

S. RIERONTMI VITA.

3»

Dtodormn Eplieopos. et eum VHaie conmiumcare, Ei;.t
Wc igitur Vilalis jamdodum Epl^copns ab Anolllna-
no constilolus.ldem cmittrmat S. Eplircm, qui teste
HierDnymo, libro de Viris Illustribu*, dieiii obiii sub
Valenie, nbi hxTetlcos Vliali.nos in testamei.lo suo
nomiuai. id est, Apollinarlstas, qnomm docirina,
Viuhs jam Eptscoi.us nomen, ob digniiaiis locum
coiiimod.ibat. Denique S. Epiphanius ciim lerihiin
decimum Valeniis anniim, qui vulgari 576 rcspoii-
det, slgnasset in Panario hasrcsl sexagesima sext;i
subsequentisexagesimaseptima, quaj est Ap«llin;i!
nslarmn, atijue ad eumdemmet annum, aui insequni-
tcm ad sumiiium periinct, Viialem inicr eos Episco-
pmn memiirai. Non licet ilaquecjus ordinationem
post obitum Valentis dlflerre, nihilqne est, quod cx
Aiiciore Synodici, noii usque adeo probat» fldei ho-
m.ne, doctus Gonstanttus arguinenlaiur : qnin potlus
▼ulgari;j teneiida sentcniia esl, qiiac ad annum circi-
ter o76 ordlnaiionem illius referi, el cum serie Epi-
siola/umS. B..silll, iteinque rerum. qnas in iis nar-
rantur, apprime quadrat.

VI. Neque porro quidqoam est verosimllius. atque

hisionaj Hieronymlanas consonom m.igls, quam quod

dicebamus, eum ab annb 577 vexari faciiosorum

turt>i8, aiqiic exposlnlailonibns cmpisse, nec delnde

icuisse llli lotum biennium et quod cxcurrit. per

ipso» quieio esse. Ili enim iinllo non die urgere in-

fesiare,atqueexpo«cere fldem, uiverchis molesiils

velle S. adolesceiitem le eremo pn.pellore videron.

lor. Quotidie, inqult. expoecor fidcm, qnasi sine fide

renatut $m. Con/iteor, ut volunt, non plaeet, Snb$cribo

noncredunt. Vnum tantnm placet. ut hinc recedam\

Aiqiie eo demnm co:ictu8 revera est : Jam, inqiiii

jam cedo : abraperuM a me partem ammm mew, can$^

timoM fratres. ecce di$cedere cupiunt, imo ditcedunt.

hgo tp$e. »Mi me el corporit imbectUita^, et huemi$

retmeret a$perita$ Jam modo fugerem. Verumta^nen

dum vernum tetnpue adveniat, ob$ecro ut pauci$ mihi

men$ibu$ eremi concedatur ho$pitium, aut $i hoc tardum

vtdeiur, ab$cedo. Hajc4lle, priusqiiam abiret, scribenda

duxit ad Mareum Presbyierum Theledensem Epistola

in nostra recensioneXVH. qua non tam illi postulanli

dc lidei suse professione, respondit, qiiam de factio-

soriim molesiiis iniquissimis conquestus est. Acce-

perat vero jam, cum btec scriberet, a Damasi Hteris,

quod tantopere expetebat, quo cum sibi esset Antio^

chlas communicandum; ait enim , hcfretieum me cum

Occidente, hmHcum cum JSgypto, hoc e$l cum ba^

maio, Peiroque eondemnent. Praeterea byemis qdam

caussaiur, asperiias vergenUB ad linem anni ojus 578

ipertissima noia est; nisi etiam puUremalis subsc-

quentis 579 primordia desiguari. Profedo nmi erai

illa prima annl578 tempestas, ut nonoemo sibl per-

suasit : imc entm ipso anno alteram ad Damasum

Epistolam, ui declarautm est. Hleronymus dederat,

cujus responsum in isu ad Marcum jam accepisse so

iudicat. Quod si eUam demns scriptam praecedenti,

sive eodemmei anno quo et prima : gesiorum tamcti

series, et qnod a priore ad isiam, rursumqno ab ista

IDcux.)

39 S

ail Poniificis Romimi responsnm intercedll lemporis
inlemllum» puure omnino non sinit» ut qiuB in bac
sd M:ircum liyems denouitur, ejusdem exeiinils aniii,
yel insequenlis 318 iueunUs rucril. Sin auiem serius
sive post annuni 381 lixc conligisse perieudcn<»
iisdcin facile argumentis dedoceberis, C|uibus P. Coii-
stniilii sententia modo a iiobis oblrita est. Igitur aniii
579 byems illa cral, ad ciijns iisque anni veriuim
leinpus iii eremo S. Paier videtur constiiisse, ciini iis
c|uas dtcelramus aernmnis conflicifttus.

Vli. Ad Marcuin ipsum quml pertiuet* noiMirm
jnmpridem nobis, eum in antiquis mss. libri:* Pre$by^
ierum^ sive Epitcopum CaldtUe, appellari, pro qm
eiliti veleres alii Celedemem dicant. Visum propterea
uiiillo verusiniillimnin rescribi jiiila niios codices
Teieden$em, a Teledan oppido in Calcidis regione, a
quo non longe abfiiisso Monasteriuin S. Eusebii> ei
Tiieodoreio tn Vitis Pairuin c^ip. iV. discimus, et ad
citjiis luci Prc&byteruiu Marciim lacile peitinebai, de
Culcidensiuin (ide cognoscere. Siib Epistolai flnem ^
quod se ait Hieronymus, 5. Cyrillo ded\t$e conHri-
piam fidem, ctim iamdtii oiim tntercidcrit, qtiidc|uid
illiid scripliouis fuerit , pnebuit tamen ansam impo-
siori , ut opusculum lioc lititlo , Explanaiio fidei ad
tyrHlum^siib Sancii Dociorls nomine itientirelur ,
(|U >d iios iii ultimutn hunc TOiuuin falso inscri|Uoruin
«»peruiii rejecinius. Sed et conjectunc, quas iiiiniuie
probaiiir nobis locum fecerc verb^i iila : conjecturie
inqiinm doclorum bominum, qui S. Cyrilluin Jcroso-
if miianum ibi innui putanl, in eamqiie rem eonvenlro
aiunt, qiiod ille per id temporis ab Episcopali sede
ptilsus, per Syri» deserta oberraret. Vcrum ciim aliis
ex locis videatur ejiis Patris nomini llieronymiis
Cerme infensus, ciijiis erdinartionem iii Clironico pouio
post lucubrato acribus verbis sugillat, atqiie iinpie-
uiis notat : miiiime est verosimile, ut suam illi fitlci
profcssionem concrederel , et Sancium appellaret.
^cd Iixc liacteiitts.

CAPUT m
4. Eremo decedk el Aniioehiam. rendgrai. H. Scribii
J^ialogum Luciferiani et Orikodoaa. lU. Presbyier a
J^auUno ordinaiur, IS, Tempns ejui oniinaiioniit a$-
-leri/fir.

1. Meletianis luiiiom molesUis flnem faclemibus ,
{Kir credere esi, Hicroiiymiim statim aique per anni
4em|)esUieiu licuit, vere scilieet, iit proiiiiserat» acc3-
-«lciite, ei eremo excessisse, in qua eontra mgenii
jfui, aique loci naturam qirwto stbi esse non liciieRit.
.^knnusiraliebnturCbristi 579, ut ei bis quae superiori
«apitc edissemimns, cnmpertum est : Qui ciini a^iis
illius Irigesiino fere tertio, ab initaCalcidtssolitudiiie
qiiarto » aiit quinlo ad sumnium, conciirreiMt. £rat
^ero illi adeo inflxiis alte aniuio soliiuditiis ejus
ainor, toique ciim licuit , tn ea spiritus dulcedincs
eipertus fuerat , ut quod abire concttis esset , peiie
tiicsrore conflcereiur, el s»piiis eum discessissc inde
poenituerit. E§o qnidem , inqiiit ad Pammachiom
scribens, Bomm non eram.el iunc me ienebai Eremu$,
sitpie utittOin pertenui$$et. Egressus aiitcm, scti vciius

I11ER0NTMI VITA. 40

persdcotionibus ba^rctioorum tnde ejeciits, Antio-
cbiam repetiit, etapiid Evagriom facile divertii, qnl
ei, ul ante coiisuevcrat, omnlbasreboslarge commo-
dabat. Ibi cum Paolino episcopo , Occidenlaliom
eiemplum sef|untiis , maxime anlem edocius Ebmasi
responso, credi potest, si qiiid unqnam proiime. ad
venim, communicasse : non itn tnmen, nt se partium
coi»ienti<»mbtts immlsceret , scd poiiii» oblnU quieli:»
f.)ctillale , et lieneflcentissimi amici Ii1>eralitnic ad
Ktudiorum , quibns Intenlii.^ eontiiiuo ernl, commo-
dnin ulerctiir.

II. Fuerai, ut diiimus suo loco , PnitTinos episco-
pns a Lueifero Giralitniio , tn Atitidcbena Ecclesia
adviventi Meletio SHbrogattis , t>ono qiiidom consilin^
sed qood miiNme e scntcnda siicee^sit. ffieronymiis
«iteni , Uinetsi Paulino Luciferi nluinno ndb^crcrci,
eoram Umen, qoi ab iiio ilenominabanliir, secinni
Liieiferianornm avcrsatiis vebemrnter , et scripiis
etiam inscciatus est. Coiuigii enimvcro Iioc ipso anno,
quo Attlioebi:!: snbstitit , nt Lucircrianiis nominc El-
Uu^n$ dispuUtioncm iti nrbe ( plateam cnitn et porii-
eum nointnnl) eum Orthodoxo haberet, qnain S. Pn-
ler eioepit scrtpiis, et ad Cntholicae doetrinne landcm
jmris etiam publici fccit. Bidoo iransacU res illn csl :
et primo quiileni conviciis potius quam argntnctilis
utriti(|tic actum, ui dum audieniiatn ei eirculum lumina
jam in piMiei$ aecenca $olverenl , ei incondiiam di^jm-
latienem nox inierrumperet^ contputa pene invicem /Vi-
de rece$$erini. Hoc iamen hi$ qui adfueruni^ $iatuemi'
bu$^ ul in $ecfeiam poriicum primo mane conveniretur,
distmlaiio a noUriis eicepU, Ita deniuro reliciler Or-
tltodoio cesstt,ut Lucifcrlanus ad meliora proflciens,
desereret qtHKi male lcnebat. Hanc Hieronymus po-
slcrioris diei conccriaiionem,8eu verius Caibolicanun
piirtium victoriam, prjemtssa, qoj: bisloriam cxplkat,
PnGraiiuncula, tia pcr Diaiogum repraescnint, ui cam
ex Aciis omniiio descripslsse , vii pnucis dc suo in-
terduiu additis , nou pr;etcr verosimilitndinem credi
possit : quamqiiam aliis siudioseopus illod conteitnni,
aique expolitnin in Catholicx veritntis gratiam vidc:i'
tiir. Certe i|use Ariminensis Concilii gesu sntls diligeii •
ttserie reciuntur, ci ipsiusmet Aclis descripU suni :
qiige auro contragemmisqneaestimnndn frngmcnta nn
alia bodie, iieque alibi qiiam in boc Libro sitperant.

Jajii quotl huc isia referimu.«, ac porro dicimus boc
ipso anno 579 eonligisse, demonstrandum cst. Kt
vero ciliiis literonymi reditu. e soliindine Anlio-
ehbm censori ncqnennt : stquidem et Enzoius jatn
hU) fiinclus Nominn'nr( qiii anno 576 sub ValciUc
diem obiil), el Antioditae hnbiU illa dispuUlio esi,
a qna proxime hanc sc S. Patcr , qui hocce anno, iit
ostendimns, eo venernt seribere proflietur. Scd ne-
quc |)roirabi serius possunl ilu ex ea urbo Constan-
tinopolim , siqnidem prnnccssit bic liber, S. ipso au-
ctore in suorum Cnulogo operum teste, Cbronici clu-
€ubralionem , qitnm fuissc Conslantinopoli eiliUm
anno inseqnenii, sive 580, iiiter cbronologos ferc con-
stnt. Adco etiamsi pciTmctc qiiis velit , aiibi quam
AiUiorhi;c hnhilam dispntationcro, ci sivc Conslan-

41 S. IIIERONY.MI MTA

; Unopoli, si?e alia in urbe : onjnino anle clironici
i scriplionem qtiae anno 580 ilepulaiur , referre Ue-
l)eal,ei vix demnin pnuris mcnsiluis a ruioni-
j l)os bisce noslris abludal. Qiiod si qucni adliuc
imovcat, Lucirernm in Cbroiiico inulla cum iau*
de memoniri, ncque verosimiie videaliir, ejiis ibi
celebr.iri consianti.nn ac fidem.ciijus senlenliain,
iino erroreni liic Di^ilogus impiignal , nisi si lil)er i^lc
in quo malc nudit , illo in quo beiie poslerior sil : si
quein, iiiqnam, lioc nioveat, sciat, in boc ipso eliain
Dialogo saiis ohscrvatiier cuin Lucifero agi ul ibi,
Cogor de bento Lucifero secns quidquam^ qnam ei illius
weriium^ et mea humanim poscit^ existimare : cl vicis-
8iut in Chroiiico , non ita laiidari bomiucm, ui ejus
incleineiitia ct raciutu rcpreheiisioiie vacet. Nequo
igilur ex hac partc quud quempiain inoveat. Nos quod
oriin in adinonilione ad biinc Libruin ceiisuiinus, nd
prspcedentem proxime anniiin 578 esse refercndum,
Donc retraclari malumus, et »<! subsequeniein , de
qiio est hactenus dispulaiuin, differri.

ilL Jaui vero cjusmodi siudia, ingcniumque ad

rcs divinas traclanda« nalum , et cum priuiis moruin

exiinia probitas, Hieronynvum in magnn bominum

celebritate asscruere , ndcoque prol)ata siinl IDpiaCopo

su;e parlis Paulino , iit clero eum adscribere, et ad

lacrtim provebere Presbyterii ordinein , omniiio vo-

luerit. Queai ille laAluni non invitus suscepil, iit ex-

orari &e tanti Pr.TSuIis jiidicio, al(|ue adliortalionibus

sineret. Eain tamen coiiditionem adbibuit , ut niliil

idcirco ab ineunda iteruin, si vellel, soliiiidtne iiiipe-

diretur» iiullique Ecclesise atligalns susceptum ordi-

nem cxcrcere numquam cogi possei. Refert ipsesub

fniem libri contra Joannem Jcrosolymitnnum, qiiid lune

a se mi$ello, ut vocal, homine sanctce memorios Episco^

pus PauUnus audiverit : Num rogati le^ ul ordinarer?

Si sic Presbyferum tribuit, ul 3lonachum nobis non au-

feras, tu videris de judicio luo, Sin autem sub nomine

Presbyteri tollis mihi propter qnod swculum dereliqui :

ego habeo quod semper habm ; nuUum dispendium in

Ordinatione pasms es. Alque in ea quidem seiaeiilia

conliniio perstiiit, ut ex toto Vil.c rjus iiistiluto coUI-

gerc est, maxime vero ex S. Epiphanii lestimonio

feipist. Iiiler Hieronymianas Ll ubi eum tradit adbuc

anno 394 propter verecundiamf it humilitatem noUe de-

bita nomini suo exercere sacrificia , et laborare in hae

parte ministerii, quw Christianorum prwcipua salus esi%

Erat iste illi, ut et Presbytero Vinceiitio ( de quo erit

}iosiea dicendi loctisj inslinctiis ininime illequidem

iuiprobandus, sed cx alio quam vulgo solet, prove-

nieiis pietaiis erga Deum ac religioiiis impulsu. Ex

eo auleiii licet in rem nosiram conjicere, una illuiii

jettfotavias. fuis.se Presbyteratu initiatum , prout illit

Ecclesiac lemponbus ob insignia personarnm merita

aliquando usuvcnit , nec certe Diaconum ministnisse

aniea, prioresque ordincs suscepisse.

lY. Nunc est de lempore, qno hxc gesta rcs est,
disquireitdum.Conligisse aiitem bocce anno 379,
aut seqttenii, narraiionis ordo qucm t^Deinus, mani-
festo osiendit. Si enim Antiocbias ordinaius est, S.

4%
Paler, ut nihll dubilamus, niqiie ipsc conrcptis vci*
bis lestatur siib nncm diidum laudail Libri contra
Jo. Jerosolyrnitnnum : Ob id enim et ego Antiochiam,
etille (Vinceiilius) Con3fan/mopo/fi)i urbes celeberrimas
deseruimus^ non vt te in popuUs prcedicantem laudarc-
mus, sed ut in agris ei soUtudine adolcscentice peccnta
defleremus : omnino cum ilcrum eo venit e Calcidis
cremo, iion priniocumibi nbOrienlispen»griiintioiie
siibslitit, ordinatiis esl. Qiilppe nondiitn fuissc sacris
iniilatiim, ciim in enm solitudinein S\r\x scccssU ,
nibil esi dubium. Quin ipse eliam ver\m WWs PauW-
niiin declnrat : Si s\c Presbyterum tribuis^ ui Mona-
chum nobis non auferas : (\\\od scilicct j;im fuissei inicr
soli*nrios iionien suiiui professiis, ac porro vellet
etiamsiatl Saccrdotii gradiim proveheretiir, imposte-
rum pronieri. Noii igilur citius qiiam cuin' sccundo
vcnit Antiochiaui ordinalns est. Sed iieque seriiis
potiiit ; cum enim nequc alibi qiiam Aiitiocbi.T, neqiio
ab alio qtiain ah cjnsdem EccleslaR Episcopo Panlino
(nam spontc sua desipiunt, quibushoc inccrium vi*
deiur) fiierit ordinaius : ipse tamen se, cum Rom.-n
paulo post dcgcrct, inler Prcsbyleros recciisct. .Siin/,
iii(|iiit, uUi (de mei ordin s hom uibus loqu ir) qui ideo
Pre>bgteratum et Dinconatum ambiunt , ut muHeres
Ucentius videant (K/;/s^ JJ7i. «.28 ). Consequilur
binc rccta, qiiod proposuiiniis , iion possc ordinatio-
nem illnm in nliiid coinmodc lempiis rejicl , quim
quo AnliochiaQ secuudo diversatus cst nb nnno 379
ad Insequeniis fore inedinm.

Et luculenlissimo lamen iih ipsiiismei lllcronyiul
testimonio, in libro cotiiri Jonnncm Jerosolymita-
nom, ex ijiio dispiiia:um est hactenus, repiignare me
iniioiiibiis iais vide»). Ait enim ibi (iit advcrsario
respondcat, (|ui alTccinre euin in Ecclesia Dci princi-
palum calumninbnliir) Si de me et Presbyiero Vicentio^
dicis, tatis mnUo dornusti tempore^ qui post annos
15 uunc excilatus hcec loqneiis. Ob id enim et ego
Antiochiam etiUe Constnnihiopolifn nrbes celeberrimai
deteruimus,,. ut in agris et soUtudine ^ adolescentias
peccata deflentes, Christi in nos misericordiam deflecte"
remus. Et licet quo proprie anno hacc scriberet, noii
usque adco compertiim est : ipsi tamen nos indicari
599 boiiis argumenlis conteiidinnis : ct siquidem
alioriim prsesiet raiioues sequi (qua de re suo loco
pluribus dicemus) bienniociitus referantur. Ut iit se
res babeat, si tredecim anni illi, quos noUit S. Patcr,
a Presbyiteratus ordinatione suppntandi sunt (quod
certe loci coutexlus primn statim fronte indicat, et
vulgo eruditi fnriuni) consequitur, multo cnm serius,
»ive anno 386 aut ut minimum ex aliornm senlentin,
584 sacris fuisseinitiaium:iilquodnullo modo ncque
ciim allatis superius argumeniis, iicque cum reliqua
viUfi ejus serie coiistare potest.Veruin alia nobis iniui
eftiratio,aiqueea, nisiadmodum fallimur, admenlcin
& Dodoris unice vera : esso scilicet nnnos illos a
376 snbdnceDdos , quando ipsc Aniiochiam tertio
rcdiit, post Dainasi moriem , una cum Vincenlio ,
paulo anlcquam Bethleemitico specu se abderet,
I^ibil enimvero aliud verWs iilis slgnificarc voluii ,

i qood reJin Anliocliiam, com in ea possel £c-
clesia» ad qaam prxcedeniis Ordinatioiiis jiire per-
ijDebat« forusse eliam Episcnpi, atque ainicoruni
adbortatiotilbus aliicicbalur , spleiididius niniiere
Presbyteratus defungi, nialueril agros ac soliludi*
nein appetere. Neque sanc potcrat ad Ordiiialionif
lempus respexisse : cum enun suum cum Tinreiiiii
facto conjungat sub una eademque tredecim annoriiin
iiouitione, quo ipse temporc ordlnatus est , nondnm
ecrte erat eamdem \iiicenliiis digiiiiatem consequu-
tus. Compertiim boc est ex ipsiusmetS. Palris Prae-
fatiooe in Ghronica ad eumdemVinceiitium, qiix cum
anno insequenti, sive 380 data sit» dum simul agerct
Gmstantinopoliy numqnameDm lamen siveinrrontc
Epistolae, sivc in coniextu tanqwim Presbyleruin
coinpeilat : qiiem honorem, cum eo posCea donatus
est, aliis in libris» sicubi cjus roeiitionetn facit , nuii-
qii.nm non addit. Erit fortasse eiiain qui euni putet ,
nonnisi post niedium anni 385, quo sc ileruni Con-
staniinopoli reddidit ( co nimirum tempore, ad quod
llierotiymum contendinius respexissc) riiisse ordi-
naium : tametsi libro III. coiitra Ruffinuin nuiii.
22 qiio tempore Orientem repctiiurus navim paritcr
cuni Uieronymo in Romaiio portu coiiscedit, Sanclus
Pretbyler appellelur. Facile enim ita potuil pcr
itpdXrt^w nuncupuri, quod jaindudum Presbytercrca-
tus esset , cmn isia scribcrentur , lametsi nondnin
fuisscty cum res ipsa conligit, quae narratur. (Jt iit
se rcs habcat , planum est , non debere aniios illos
irededm ab epocba Ordiriattonis subduci , quo teni-
pore iiihil aliud Itieronymus quam Uonacbum in
aniiiio agebat , sed ab aftera Presbyleratus abdicn-
tiune, cum Antiochiam tcriio deseruit : qua in urbe
sc tunc cliain gloriatnr fuisse , fruitum commttmoiie
Pontifici8 Confeuoritque PauUni, et deductum ab eo
wedia hyente^ intratse Jerosolymam. Nec sane aliani
-desiguat S. Pater oblaiain sibi merendi in Ecclesias-
licogradu occasionein. Nihilest eiiini lum verosiinile,
quam fuisse eum perquam enixe et m:iJoreiii in mo-
dum, ut in Clerum cuoptari se sineret, sui<|uc
ordiiiis niunia obiret, iiivitatuni, ac fere Coiupulsum.
Hoc certe pacto recte babet , quod se dixcrii anie
aunos trededm maluisse agros el solitudinem appe-
tere , quam Eccleslie niinisierio addicium , magna
licet com dignitate , in populi frequentia versarr.
E conlrario qni Ordinaiioiiem ipsain respici anuo-
runi noiatlone illa exisiimant, nec habent quo se-
euni invlcem gesta concilient, et in diversa alia
omnia abeunt. Denique etcum audent S. Patris textiii
nianiis inferre, ut pro tredecim^ rescribi sexdecim ve-
Unt, animadversionc digiii sunt, ut cautius ac reve-
rentius Antiquorum, et Patruiii prxsertim attiiigere
luonamenta discani.

CAP. VI.

1. AnfiecAia Conitantinopolim pereyrinatur^ ubi Grego-
riuM Nazaxenum audit, II. Ibidem Cbronieon Eu$e'
Mi LaHne verHt , continnatque, III. Homiiias quoaue

IIIEKONYMI VITA. U

Origenit vigintiocto interpretaiur, lY. Scribit etiam

Traetatum de Seraphim.

Qiiod iiollet Hieronymus solitarix Yit» dcsidcrio
accensus, Ecclesia; servitiis manciparl , illud eiiain
caiissa fiiit, qiiod amorc in dics ningis disecndi age-
rcliir, et e<>s qui ernnt prx cxteris Ecclesiastrcx lit-
toriiCurx fania rnsignes, adirc , et magistros sFM
adTiibere vellel. Ea dc caiissn Aniiochiam, studiis
pnriium inis<Te ngitnlam , dcrelinqnens , Conslnntr-
iioporLin prorcctiis ej>t : nbi S;incto Gregorio Nazan-
zeiio, ciijiis eloqnentiain et Scriptnrarum doctriiinm
summoperc adniirabniur, iti disciprmnm se dc(Ki ,
ciiniqiii; ratccliislen habnisse, pliiribus in Kneis gfo-
riaiiir (Ep, L. alque alibi), Profecisse etfant se mift-
inin , eo pr:rcepiore , in dlvinnrnm rernm scicnth
(fib i|nnin illc Tbcologi cgnomento donatns est)
profitetur (Coiitra Jovin. lib, I. Contr, Ruff, lib, 1 ) :
et $iennocinallones,qiins secum habuit, nonnumquam
alTcrl. Sid el pro^clare socum i|iso nctum existiniavit
(In Eph. c, 5.) , quod Sanctum qiioque Gregoriiim
Nyssemini per idem teinpus ibidein novil : qni slbi
el cognomlni Nazanzcno, qnos scripseral coiiirj Eu-
noiniuni, plciiOi eruditionis nc docirinae libros pra;-
lcgil. Faciic bic fc Constantinopoliin contiilerit ad
a;ciiinenicam secuiidam Synoduin , qii:c linbiia est
anno 5^1 et nnteqiiaiii celebraretur » niininiin nl
<|tia!(Iam cuin Nnzanzcno conrerret, co venit. Ilie
cnim regi:e urbis ICpiscopatnm per idem taiilifm-
iiiodo leinpns icnnit, a Maio scilicel ejus anni, post
abrog tum Maxiinmn Cynicuin, ad Juliuin mensemy
quo ^e si; ipse in cecuinenico Concilio sponte nbdi*
cnvit. El Episcopuin tnmen agehat, cum cjusuteretur
llirropynins coiisueiudine : id quod Cummentario
in Isaia5 cap. 6, tesiatiir ; Aute anntn^ itiqniens, ctV-
citer Iriginta cum essem ConslantinopoU^ el apud virum
eloquentissimttm Gregorium Nazanzenum, tunc ejusdem
urbis Episcopum, sanctarum Scripturarum studiis eru-
direr , scio me brevem dictasse subiiumque Traetatum
etc, Nciine eiiim jure satis videtur ejus urbis Episco^
pus dici potuisse ob eb tempore, qtio eain Ecclesiam
adininisiraluriis accessit, ineunle anno379, vel inse-
qiicnti, eum ab Imperatore Theodosio in Basitica-
riim ejusdem urbis possessionem missus fuit. Ei
i|uof|uo taiidem se res modo babent , saiis lamen
inde recte conficitur, quod narrationis instilulx ordo
designat llieronyinum Constantinopoti ab an. 58Us,
ad insequentis circiicr mediuni consliiisse.

II. Porro inler ingenii suimoninienta, qu» tbideoi
agcns , liieris consignavit , priiniim oblinet lucuui
Chronicon omnimodas historice^ quod ab Eu.*ebio C£->
sareensi Grx*ce perscripium, in Latinum convertit ,
pluribus locis, qit» ad Rotnanas prxsertim rcs spe«
etant , dc Suetonri nliorumqne Latinoram historiis
aiixlt, denique a vigesimoannoConsUnlini (quo fine
Eusebii opus conclnditur) ad mortem usqne Yaten.
tis, id est,anmim 378 totiim de sno contlnnavit.
Sed niirnm iltud ac feresupra admirabilitatem, quml
tantas molis opus propere dictando lucubrarit. In
Pn)cfattAiiA« auam Vineentio. de quo satis su|)errai

S. HIERONTMI VITA.
qtiem ignoraimis

dictom est , el GalUeno , qtiem ignoramus , )«-

scripul , ttib iinem , hisioriam Theodosii alleri

se scriptjoni reservare signiiicat : ex qiio jam

aliquod ejns imperii , qiiod iniil anno 379 tempus

edQuxisse imelUgas, Ipsumqiie adeo Chronicum opus

nennisi insequemi aiino, ut ciiius, adscribi coininode

posse. Alia ex parte ne serius differatur , vetat quse

ejus meotio fit iii Episiola XVlll. ad Dainasmn d$

Seraphim^ quam incunie aniio 581 scripiam mox

osteiidemus. Et scio his quidfiii intionibus illud re-

pugnareipsiusnietS.Palristesiimoriium Epist. LVII.

iiuin. 5. ubi anie annos cireiter tiginll se ait Chronicon

istiid in Latinum vertisse, cum ipsa Uxmen Epistola

anno dnta sit 395 neinine dissenticnte. Sed inonui

e%o jamdudnm, crrorem ibi in nmncricis noiis irre-

psisse, Antiqiiariorum oscit:intia, (\\i\ XX. Romanas

npias obvio lapsu seripsere pro XV. Qiiod cum sit

ex hacienus dictis, aliisque suo loco alluiis argu-

mentis comperturo plane atque evidens, ei nihilomi-

nus textum immuure absquc mss. ope mihi religioiu

duxerim : invenlus est tamen Untas homo dicaciia-

tis, qiii bac ipsa de caussa sludiis nosiris detrnherct.

III. Siatim ab Clironico in sooruin Caul<%o Opc-
nim reccnset S. Taier in ieremam , et in Ezecliiel
llomiUas Origeni» viginiiocto^ giias, iiiqnit, deGresco
in Latinum verii : luin siibdil, De Seraphim, £t sane
iiiliil est dubium, quin perhocce tempus, cum adhuc
esset Const^intinopoli , hacc quoque opera elucubra-
rit. Qiiauiqiiam altis seciis visum est dc iltis in Ezc^
chiel , qiias multo serius ab eo reddiias Latiiie ,
contenduiit, qiiod iii earum Prxfatione, Didynii (quem
solum cum in iEgyptum profectus est , id(iue post
aiinos fere sex, audivil) sententiam laudct. Qiiasi de
illiusore, non, quodcredere par est, ex aliquoejus-
dem libro, neces^e sit, ut exceperit.

IV. Tractatum de Seraphim^ qnem justis de caiis-
sis, ut goo loco videre est, inter Epistolas sub num.
XVIII. ad Dainnsom recensuimiis, amicis jubentibus,
regla in urbe dicuvit. DicUvit aulem interrupte ,
qund oculoruin dolore laboraret : postea Romam
veniens , Damaso , cui nunc inscribitiir , legendum
dcdit. Ejus S. Paler meminitEpistolnLXXXIV.qu»
nd nmium circiter 400 pertinet , ibique editum dicit
anieanno$ vifinti. LoCum si cum eo conferas hujus-
niet TracUtus, ubi Chronici mentionem facit (qiiem,
ait , TeiNponim iibrum , nos in Latinam linguam ex
CriBco sermone iransluUmus) itemqiie cum ilh) in
Isai» caput VI. ubi annos circiter iriginta ab elucii-
bratione illa numerat, cum ipse ConstantinopqU apud
S. Gregorium tunc ejnsdem urbis Episcopum erudire*
inr : subductis probe rationibiis, eiim plane Intelliges
fiiisse anno 381 fere medio conscripluro. Neqiie vero
nostramm est partium haec Intiiis persequi, quae
sntis abunde suis locis edisseruimus. Castera etiam,
qux ad ejus scriptionis indolem, maxime vcro Addi^
tionem iilam specunt, qiiani Baronius insequenti
aimo, et ciim Romam venisset S. Pater, subjuncum
aiituroat, suis itidem locis dispuUU suDt.

CAP. XIV.

I. ConstantinopoU Ramam ad Sgnodum proficiseiiur. IL

/« Damaso ab Epistolis elegitur, ^usque nomine con •

sultationibus Orientis atque Ocddentis respondeU III.

Num Presbyter Cardinalis fueritfW. SoMt Damaoo

quanfiones de Osanna, et de duobus fiins^ frugiet /tcxH-

ftoso. V. Ejusdem rogatu Evangelia Gracm fidet red^

dit.yLPialteriumquoquecurstmjuxtaLXX.emettdaU

Intereadum hxc geruntur , Orientis el Ocddentis

Episcopos ob quasdam Ecclenarum dissensiones ^ Ao«

mam Imperiales literof contraxere, ut ipse loquitur S.

Paler Epist. CVIII. ad Eustochium : ad maaamam

nempe Synodum, utTheodoreiovocatur(J7fj|.«ap 8),

qiiae Romae habenda erat post anni trecentesimi octo-

gesimi secundi mediiim. Inter eos qui accili fuerunt

ex Orienle, Paulinus Antiochenns , et Epiphaniiis

Salaminas Cypri Episcopi ConsUiitinopoIim conces-

sere, ut simul exinde recia Romam navigarent. Ifie-

ronymus, qui opportonam eo proflciscendi occasionem

aiicnpatnrus, in ea adliuc regia urbe detinebntur, his

se Palrlbus atque amicis suis junxit, cuinque iis Oc-

cideniem transmisit. Verum qnippe est, aui certo

verosiinillimum , quod Baronius olim oxlNtimnvii ^

fuisse eitm quoque a Damaso Pontilice Romani

arciium , ut Synodo interehset, et diflicimmis Eccle-

siae rebus opem doctrina sua ferret.

II. Atque hafcc forte ea Ecclesiastica nccessitas est,
qua se Romam tractum Episi. laudaia tesUtitr. Nam
et fuisse eum Damaso ab Episiolis dubiiare non sinii
Ipse Epist. CXXII. ad Ageruchiam, Anle annos^ in-
quiens, plurimos cum chartit Ecclesiasiicis juvarem
Romame urbis Episcopum, H Orientis, atque Occiden-
Hs Synodicit Consuitationibus responderem. Neque est
prxter verisimilitudinem , hoc cum munere statim
atque ad Urbem accessit , fuisse ornatum , eoque iu
Romana Synodo , qtiae paulo post, ipso Umen anno
582 est habiu , officio functum. Quiii eliam ab ea
istiid negocii accepisse, ut Fidei fommlas haereticis^
recipiendis adhibendas conscriberet, facile adductov
ut credam. Neque eiiim hoc alibi inficiari eiim exl-
sitmo , ut nonnulli volunt, qui locum ejus ex libre
II. contra Ruffinum num. 20. perperam interpreUn-
tiir. Ait quidem ibi, Cum mUti mea ingeralur fabella ,
a Synodo videiicei^ et sub nomine cujusdam amici Da-
masi RomawB urbis Episcopi ego peiar, cui iUe EcclO'
nasiicas Epistota* diciandas tradidit : et ApoiUnarium
versutite deseribantur , quod Athanaui librum ,. ubi
Dominicus bomo scriptus est ad legendum acceptum,
ita corruperint , ut in Uiura id quod raserint , rursus
seribereni , ut sciUcet non ab iiUs fatsatwu , sed ame
additum putaretur. Verum non illud his verbis , quod
fuerit a Romana Synodo, aique Ipsa cum primis
Damaso delectus, ut EccLesiasticas liieras scriberet :
sed alterum, quod ea oceasione contigerit, de Apol-
liuaristaruin dolo, fabell« depniat. Depuiat vero iu
In subnexa ibi responsione : Ut etiamsit inquit, a me
verum audisti, aUus qm rei ignqrut eslf dicat a te esse
compositum {Lib. 11. Contr. Ruff.). Quibus sane
verbis taotum abest , ut factum n^et , quhi potiu^

s. niE:noNY.Mi vita.

falcri viJolur, a sc prai^cule ipsi Uiifliiio narratiiiii
iiitten, ac soluin ail, possc aliis<|ui igiiorarint, YiJeri
ab ipso, iitpoic inimico , oonfictutn. Rcpiidial aiileni
iM de cau&sn, quod in lilrclesiaslicis Tractatibiis, ubi
de veiitalc doginalum qim^rilur, gravissliuain aucto-
tilatem proferri , ct ab istiusmoiii hisioriolis » qiias
(etsi vere coiitigerinl) fabulas vocare consuevit , ve-
lii esse absiiiiendum. Nnc ignoramus, quod prxter-
en , ul li.TC fnbulis adcenseal, opponit vir Ecclcsia-
stic.x* antiquitmis litlcmtc peritus P. Constintius ; sc-
riindo bcilicet opiis non fuissc , ut Fidei forroii^a
i-oiidoretur •cui Appolinnristao subscriberenl, cuiii
hamasus anie aliquot annos advcrsus eorum h.Tre-
sim Tormam |Tofessionis P:uiIino Antiochcuo inisis-
set. Yerutn, cuin de ApoUinarisiis in ea Symulo
iicruin disputatum fuisse, S. Ainbrosius dala hocmci
anno RpisloIa testctur : faci>e et novam c<Hidi for-
niulam oporluit, et fuisse revera roiidiiam, ei co
licet arguere , quod in pnecedetiti ad Paulinum An-
tioehonuin niissa Christus hoino Dominicus nunquam
MppcIIciur. Denique nihil cst, ciir hanc laudcm Hie-
roiiymo,cujusexiiniae erudilionis juin aliqueni Paires
vi Dumasus iisum perceperaiit, detiogomiis.

liL Scd et fuisse euni, statim alque llomain venit,
Kotnaiio Clero adscriptuin, aique ndeoesse inter Car-
dinales, u( niinc vooanl , adcciisendiim , niagno oliui
conatu quidani coutendenini. Pclagius autein sociin-
dus Roinanx insupor Ecclf^six* Episcoptiin eiiin ap-
pellat (Tom. 4. ConcU. B. p. 5U) : et Anasiasiiis
Ruiudeiii quem sibi , liiblfoihocarii tiiulum atque
«>fnciui!i ei donat {Mabil, Mu$. IlaL t.i.p. 8i). Ve-
niin cuin llieronyiniis ipsentet ejusinodi hononim
nec verbo teniis meminerit, maxiiiie voro cum id e
re sua fuisset; imo a Joannis Jerosolyiuiiani sc jiire
cxeinpturus, solius Presbylcraiiis recordetur, quem
AnttochiiVi, ut di\iroiis, ea condilione sitscepit, ut
nulli Eccle^iu} obligaretur : eadcin, qua Iutc propo-
sita sunt, facilitnte ref<>lluntnr. Noqiio sane est ho-
ilieniim (|uem prxposicra llla vulgi opinioadhiic le-
ncat, posiquain eam Baronius, suininiis Ilierony-
niiauui glorise adsertor, refutare data opera non
iliibitavit. Nihli enimvero potuil tam longe abborrens
»b S. Pafris ingenio et moribus excogitari , quam
voluisse eum se gradibiis Ecctesiasticis ac titnlis ad-
stringi, hoinineni, qiii aiit coiitinenter ereinos inco-
liiit, aut nihil aliud animo unqir.im versavit.

IV. Sed utiqne earus Pontiftci at(|ue intimus inter
c]u3 ramiliares fuii; cui pr.psertim edisserendis
Scripturis, ita iiigenium atque eriiditionem suam
prohavit , ut iile hiijus elucubrationes non legeret
inodo perquam libenler, sed et stia ipse saepe manu
describeret. Soepius etiam eiiin de locoruin quae dlf-
liciiiora viderentur, sensu consulebat : et cuin magis
llle sacris libris perlegendis , qiiam novis conscri-
bendis distiueretur , ad scribendum invltahat , scri-
ptisque snis lacessebat. Inter qiixsliones , quas ipsl
isolvendas proposuit , illae esl de vocis Osanna apud
Maiihaeiim significattoiie ex llcbnco fonte : tum de
4n^hu§ fiiiis frn$i^ el Utxurioso apud Liicisim , quibus

postiilalis llioronymusduplicl Epistola sub numeris in
Editionc nostra XX, ct XXi. rcspondit, ac satisfecit.
Eas rcfcrt ipseinel in Catalogo statim ah illa de Se-
raphim , unani post aliam , quod ad idem olraque
icinpus pcrtineat, aniiuin videlicet, ntseries histori:e
hujiis indicat, suisque locis probatum est, 583. Alia
posimoduin adeumdem Pontiflcem rogatus scripsii,
qu;c in consequenlein aunuiii, et quod excurrit dlflTe-
renda suiit.

V. Sod illtid saue CTleris longe gravius et diflicilis
plonuin opus alciK , quod ab i[>so por bocce tenipus
(neque enim rejici potcsi commode in aliud) Dania-
siis postulavit, ut Evangolia ad Grxcos codices cmcn-
d:iret ac restiluercl. Erant tunc Lalin;e Vu}gat;c
Yorsio.iis, qiia pnssim Ecdcsia; ulebantur, loi pene
exemplaria,quotcodiccs {Ex Proef. in Evang.). Mulia
a vltiosis Inicrpretibus inale reddita , alia a pra;-
siimploribus iinperitis eincndala pcrversius, pleraqiie
a librariis dormitantibiis addita, vel miitata. iragi:a
eiiain contextus Evangelistarum inolita perturbatio,
iit in Marco piura Luc:e ac Maltli.Ti : rarsus in Mai-
tli.TO pliira Joannis et Marci , atque ita in reliquis ,
qu:c uiiitis propria sunt , in aliis invenirentur Adeo
nccesse erat , ciiin id sibi negotii dari pAssus est
S. Pater, ut infer varia ct pugnantia Beciim invicein
L:itiiia exeiiiplaria loto jatn orbe dispersa, quasi qui^
daiu arbiier sederet, dcqtic tot loctionum dissidiis ,
trajcc:ionibus, nddilamenlis, ubi nihil iion grave, ct
tnonienii est pcrquam niagni ad divinorum senliuum
inlogrilaleni discerneret , aiqtic inde nnam tertio
quoque verbo exciiderei, quor; ad Gnrci exeniplaris
eiiiend.-itiSsimi fldcm cxacti^ unice verittti coiisenti-
ret. Acccpit tatiien tantuni adornandi operis, ati|iie
invicto aniino laborcin exantlavit. Corrcctis innniiieris
fere locis, germanuui lCvangelistarum textuin excu-
dii, el Pruifatione, (|ua monuit de sui operis insti-
tuto, Oamaso inscripsit. Subtexuit prxterea Canones,
qtios Etiscbius C;esareensis Alcxandrinnm sequutus
Au>inoninm Gr:cce prrscrittseral , in Latinuin cou-
vcrsos, ut distingui uno iuiuitu posset qoid quisque
Evangelista peculiarc, quidve cuin aliis comniune
haberet. Nuin reliquiiin po^tea Noviitn Testamentuin
iu^vi eadem puinice ad Gr.Tc:im auctoritate m expoli-
viMil (quod ipse ([uidein Epist. XX VII. et in Catalogo
innuit) in praefixa decimo operum ejus Tomo Praefa-
tione nostra disp«ilatum est.

VI. Sublatis Evangoliorum erroribus, Roma:^ iti- '
dem , PioUerium juxta Sepluaginta Interpretet iicet
cnrsim , magna iamen ex parte emendandum suscepit
(Preefat. in Psalt. ex Grmco). Ea nunc recensio Ao-
manwn Psalterium audit, qiiod sive Damasi, sive alio-
rum do Urbe amieonim rogatu, in ejus cerle Eccle-
hitb graltam aique usuiii fuerit a llieronymo elabora
tuin. Ea utitur etianinum Romnc Vaticana Basilica.
De aiia caqiie inultum accuratiore postmodum ador-
nata ad Grsccum liexaplare, cum obelis, aique aste-
riscis, quod GaUicanum Psalierium dicilur; itctnqiM
de nova ex integro iiHerpretatione ex Hebraieo ar*
(hciypo, diccmus suis locis.

CAPUT XY.

I. Cogitur Romatm aliqnot Vlrgines ac Malronas sa-
crit tileri$ inniluere. II. Ad quat plures Epislotat
seribit, III. De tingutari itta ad Eustocliium^ qum-
dam seortum, IV. A Dainaso de quinque quwstionilfus
interrogmus respondet, }^ Editionem Afjwlas eum
llebrteo exewptari confert : Homiliae quoqne Ori-
genis iu Canlica interpretatur, Vl<. Scribit contra
lletvidium, yi^s^lia quaidam scripta ejus et gesta.

I. Tot inicr stiidia , el qnod magis minim csl , in
tniiia Urbis freqiieiUisi , et Snmmi PoiUiGcis gralia ,
niliii de vitx austeriiate , qiuin pridem in Galctdis
ereino iniernt , llieronymus remiilebal ; nam et f.:*
bis corpuscnlum susleniare solitimi , et macie ac
paiiore delcctaluin sOy non uno loco profiielur
{Ep. XLV); et si qui ejuHinodi vilam mii^errimain
imlnret, eos mulio miserabiliores existimabat. Ple-
hsqiie autem ea de caussa probatus adeo est, nt
passini audiret Sanctus, tiumitis ac desertus ^ et om-
nium pene judicio dignus summo Sacerdotio decerne-
reiiir. IIxc vero tanu de illo opinio pluriiim Matro-
liaruni sludta ad cai^esceiidas ejusmodi vilnm» ac
disciplinas, iu excilavil, ut licet ipse mulierum con-
soilia numquani non allenle declinarit; nonnullis
i»meii longe sanclissimis , quse id expeterent snpre-»
niis precibus, prxceptorem se in Seriplurarura in-
tctligentia dare coactus est. Nutta fuil^ iiiquit, atia
Rom<B Alatronarum^ quas meam posset edomare men-
tm^ ttin tugens^ atqne jejunans^ squalens sordibus^
fleiibus pene cmcaia , quam coutinuis nociibus nuseri •
cordiam Domini deprecantem Soi stepe depreliendit,
Fiiere aulem ez his Paula maler, Roman» nobilita-
iis el pieiatis ornnmeritum, ejusque filia Eustochium,
qtin iiulla in llieronyiniants scriptis celebrior esi,
BLTsilhi item soror, qu:e niorluo mnrilo tnt;im se
Deo converterat, tiim Lea religiosissiina femina,
:ilque Asella virgo, qii:c Roin» velut in ereino solita-
riain vitain degcbat , Marcelln denique vidua ionge
iiobilissima, in ciijiis a^des, ut Hieronyinum de Scri-
piuris disserenlem audirent, illo! atque ali» Matrouac,
ac Virgines conveniebanf. Praeier istns Atbina ma-
ler, Marcellina et Felicitas, qiias s.iluui Epist. XLV.
iViiicipia qiioque, quam pluribus locis im})ense lau-
(lai, ct Feliciana qiiam commeinorat Epist. XXX.
(|u:iriim uiia ouinium viu aique exemplis Cbristiana
res valde illustrata est. Nonnutlae autem ez bis iia
co praRcepiore in scieniia Scripturarum excelluere ,
Ht Paula Hebrtram Unguam personaret , riliaqtie ejiis
Custocbium Hebraico quoque sciret codices iiitidius
exscribere , i|)saque soror ejtis Blu^silla brevi jain
lin;(iue ejus dirficuliatcs vicissei, et in discendis ca-
neiidisque Ilebraice Psalinis cum inalre coiitende-
rci. Marcella vero taniam ex ejus praecepiionibus
saiiciiorum dibciplinarum uotitinm baurivit, quankim
vii longo ipse sibi stiidio ac labore comparasse fa-
tttiir S. Pater. Hoc, inquit, solum dicamy quod quid-
quid in tobis tongo fuit studio congregaium, el medi»
tulione diutuma , quasi in naluram versum , lioc iUa

S. IIIERONYIII YITA. H

libavit^ hoc didicit^ atque possedii : iia ut poit pr^tfe»
ctiottem nostram^ si de atiquo teslimonio Seriplnranm
efset oborta contentio , ad itiam judicem pergeretur
(Kpiit, CXXVIl), Alinrum (iieqiie eniin vacnt singu-
larum bistoriam persequi) baud impar indolcs atque
animus fuil et profoctus : omncs enim iile ad virlu-
tem arrigebat, perqoe multas exerciUliones UnUm
edocuit sacrarum Literarum scieiitiam , quanla ad
pcrfcctam earum interpreutionem usui esset fu-
tiira.

II Giijus openc is demum rructus ad nos usqiie
venit, ut etininnuin Episiolae ad eas multae superenl,
quibus difOciliora quxdam Scripturae loca expoiiun-
tur, iit ea modo huc referam , qux ad earum postu-
lau Romap et per hocce tempus ab eo scHpia siint.
Tres habemus ad Paulain, ad Eusiocbium duas, ad
llnrcellam admodum sexdecim : quas omnes ab
cxeunte anno 384 ad insequentis fere mediuni dedit.
In Clironologicts ad ens Notis de hoc ipso, ad qiiod
spectanl , leinporis inlervallo , deque ordine queiu
inicr se ob eamdem asiaiis prjprogativam obtinent,
saiis mulu dispouta suni, qnre roplicare beic iteruniy
tanietsi quamdnm pecnliaris ejus bistoriaB p:irteni
contineniit, neque nostrarum partium est, nequeotii.
Et scimiis pra*terea aliuni inter eas institui posse
ordinem , fortasse etiam propius ad veri speciein ,
priore illa nd Eustocbium , qu» numenim in recen-
sione nosti-a XXII. obiinet relau ad anni ojus 584
Octobrem aiit Novembrein niensem. Sed quando
conjici in aliud ab eo quod diximus , teni|iu8 non
possunt, et vix decem spatio mensium' oinnes conti-
tientur : uon videtur e re nostra aut Lectoris esse
isiis momenii perqunni exigui rationibus immorari.
PriRstat ab bac temporis noutione coliigere (quod
nd modesiiam llieronymi praedicandam plurimnni
iiitcrest) eum noniiisi sero admoduni ventitare pas^
sum ad se mulieres discendi gratia : nec proprie ad
se, sed in aedc^ Marcellu! nobilissim» , sanetissimoi-
<iue vidu:e, in quibus ipse liospitabatur : neque ante
cas in disciplinain excepisse, qttain siugularum sibl
rssct virtus exptorata, utpote qui proprio olim for-
lassis periculo verebatur, ne ex frequenti inulienim
consortio ad voluptatem inipelleretur bomo, qui
omnia prae castitatis stiidio postputabat. Serius adhuc
inulto domum S. Paulaj novit, ut ex Epist. XLV.
coinpcrluin est.

Itl. Idipsum ex XXn. ad Eustochlum dt<cimus,
qu» inaxima Hieronymianarum caiissa vicissitodi-
nuin fuit, estqiie adeo sigillatim rccolenda. Ibt
S. Pater nibil eortim quae ad virginis institutioneits
et virgiuiuiem servandam pertinent, pRetermisit
prseceptorum de fuga saeculi , de victu , ac vestitu
fnigi, de cavendis Clericorum aliqtiot et Monacboruni
viiiis , avariiia praesertim ct gtila , do Saticiorum
cxemplis , studio Scripturarum , «ique aliis , quas ibi
copiose alque ornate siquid alias edisseril. Tani
cnidiia, umqiic clegans , rerumque et sententiaruin
pondere gravis visa est , ut eam Sophronius Hiero-
nymi aroicus dignam duxerit, quam in Grxcom trans-

rerr«t. Nifiiloininiis qimntAm ex ea
imilienim in se aciicril invidiam in maledica dvitate^
et in urbe^ in ^a orbit quondam poputui fuit, pahm'
(f*te vitiomm , ei quas iiiimicitilas ikicurrerit , pnulo
fwist jnxta rernm serieni exponemus. Addimus inte-
ritii nrni sAIis eum , iit ait , crebris Virginum tnrbis
circnmdari soliliim, qii.T de Scripturis intcrrogarent,
H capessere sancliores disciplinas vellent , sed et
viros nonnnllos exstitisse, quos Ipse Danieli, Annni;c,
AznrisB, ct Misaeli in Bahylone cotnparat, sacr»
emditionis ciipidos , qui ejus sa>pe op ra et ronsue-
iinJine in eam rem iisi snnt. Pneier summiim Url>is
PiMitiflcem hainasum, qui nullis non litterariis laiidi-
biis abniidabnt , insigniores niere Pammacbius, H.ir-
ocliiniis, Domnion, Rogaiianiis, Oceanus, ut ex iliis,
quas ad cos postmo<Iiim literas dedit , com|)ertuiii
4S1. Dc his posiea redibit sermo.

lY. Qiioda niiilieribns instituendis supercrat tem-
pus, lcdioni Hieronymus dnbat, eiriiie se toiiim de-
vovernl, ut excepto Didyini Tractilu de Spirilii
Smcto, qiiein Latinitale donare inceperat (differre
auicin , ut dicemus ; in aliud tcmpus , coacliis osi)
nihil jain diciando ant scribendo cliicubrarcl. Qtirul
ciim »*gre Dainasiis ferret (mirnm cnini in inodiiin
ejtis ingenii moniinentis deleclihalur) ut quasi dor-
niienlem longo jam lempore excitniel, ab eo peliil, iit
si/|iiid operis in prointn haberet, sihi lcgendnm Ira-
dcret. Ciimque hic nihil suppelere sibi rcspondj^sct
pnctcr Epistolas scripias olim in eremo : fiirtivis tn-
nicn noctinm opcris , dictntnrnm se novi aliquid , si
veltet,, poHicilus est. Qtiod lihernlilcr nccipicns Da-
mnsns, dntis labellirio Diacono litlet is, S. Patri (iuin-
qnc cx Vetcre Tesiamento quxstiones proposuit. Ex
his ille Ires niodo solvii pcrqnnm erndile : rcli<|nas
diins prrtermisit, qnod Tertnllinnns, Novatus, nlqiie
Ongeiics jaindiidnm cas agilarint, alqne cxpedierint.
N<in obsciire aulem ex hnc tola narralione nppnret,
debiiisse diins islas Damnsi ad nieronymiim, ct llie-
ronymi ad Damnsnm Epistolas nliis hujnsmet anni
nd Ctistoc!iiuin el Marcellnm, qii.x in Edhioste nostra
ordine pnrponniitur , antrferri : ad qncin sane nio-
diiin reslitui nuiic velim. Si enim fuissent tuncilhn
Kpistol.c al)S Hieronyino elncnhrntic , neque eiiin
dixisset Dainasns dormlentem tongo jam tempore^ et
irgentem potius quam scribentem, iicqiie rcspondisset
Nostcr, nutlae u jam Ejrislola» hahere, exceptis his,
qnns aliquando in eremo diclaverat, qnasqne S. Ponii-
f»»x tota amditate jam legerat, atquedescripserat. Acce-
tlit, quod ipse in suorum Cntalogo opcrum S. Pater
tiniic de tribus Quoistionibus Legis Yeteris eliicuhratio-
nein laudatis illis , nd Enstochinm ei Marccllam Cpi*
>toIis antcponit, imo et Homiliis in Cantica Cantico-
rtim, et libro adversus IJelvidinm : euinque oidinem
« hscrvari cxteris cuiciiimodi argtimentis prxstet.
Porro cnin accilo Notnrio responsionem diclare llie-
ronyinns jam can.pisset, Hebneus nescio quis advenil,
qni llcbraicos Codiccs diu inultumque ab illo exqiii-
sitos adtulit : qno inopinato eventu a scriliendo evo-
ratus, ii-qiic lolus inlentus libris , a rcspondendo

S. HICRONTMI \ITA. 53

et consortio ahstinuit. Cl videnttir qtiidcm nchraici isii codices
iidem , qtiibuscum jampridem Ediiionem Agmiw si
conferre Cpist. XX.Xn. ad Mnrcellam testalur. Ex
quo ilem manirestius liquet, baiic ad Damasom re-
sponsionem anle illain ac pracceilenies alias ad Mar-
cellaro liieras fuisse luruhratam» Saiis autem erii
prxpostero apnd nos ordini consuliuin , si vigesimas
secuud:e ad Eiisiochium , duns istas qna; nameris
pr.cnot;ininr XXXV. et XXXVI. pr:rpfma$. Per idem
tempus , ac Dnniasi ejusdi^m horlafu hinns Origenis
llomilias in Canlica Canticoruin Laiinitate donavii,
ipsinsqiie nomini S. Fater inscripsit.

V. Nec mnlto post calamum rogaius a fratribus coo'
ira Helvidium aeuit, qiietn refutare diu recnsaverat,
ne respondendo dignus itle fieret , qui vinceretur ( Ub.
contr. Betvid.). Crat ille e populo vnlgaris homo,
rnsticaniis, laicus , el vix primis imbuttis literanim
elcmentis, inmqne obscuri noininis, ut quamquam in
oadem ntqne nicronymns Urbe degcret, nnmquam de
facie cognilus illi fueril, qui aibus, aut atunt, aterve
esset, se ait ignornre- Et Auxeniii lamen discipuluni
cnm Gennatlius vocnt, et ad versus nescio quem fratrem
Craterium^ aut Carterium^ in quo cloquentiam et lin-
gn.-e niiorcm rcqnirerct homoiiifantisstmns, scripsissc
cHin, feslis esl S. Patcr. Probarc stuflus ille contcn-
dii ex aliqiiot S. Scriptnra; testimoitiis perperam in-
tclleciis, dnoriimque Scriplornin vcternm, TertuUiani
iscilicei, et Viciorini Pelahionensisniictoritnleni,.Ma-
riam |>osl genitiim nnlla hoininis, sed Spiriliis Sancti
opera Jesiim Cliristum, alios cx Josephocommnni ho-
minum moreliliosgenuisse, eosnimiritm, qui Fratres
Domini in Evangeiiis appcllantnr. Neque bac line ste-
lit inalnm, nam et Virgiiiitati Nnplias coa^nandas
fntilibus, ut poluit, ai^umentis probare conatus esl.
Ejiis erroris deMaria, plurium filiorum ex Josepho
maire^ doctor jampridem fiicrat Cunomius , ut ex
Philostorgto intelligimus ( Hist. lib. T. cap. 2), ea-
deinque olim doctrina late paluit in Apollinario, Cpi-
phanio teste. Sed et per id teinporis quo Helvidiiis
srrthel)at, aliorum in Italia mentes hominum stultis-
slmus error ille pervaserat, iii ejus Cpiscopi, queni S.
Ainhrosiiis confutavit libro de Insiitutione Virginis ad
Cusebium. Haec solito fortasse latius pcrsequuti su-
iniis, qtiod Hieronymianx contra eum hxreticum di-
sputationis historia et canssae penitius intelleci», con-
ferre nonnihil ad Vilx ejus sericm videantur. Scri- ;
psit aulem S. Pater hnnc Librum,ut Cpistol. XLVIII. I
ad Pammachium testatur, Dum admeret sanctce me-l
morim Damasus^ cui et satis prohatum fnisse indicat
verbis, qu» subnectit : iViim vir egregius ei eruditus in
Scripturis, et virgo Ecelesim virginit doctar aliquid in
itto sermone reprekendit. Meminit autem ejus Cpist.
XXII. ad Custochiuni, qnas eodcin hocce anno post
paucos inenses data est : Quantas, inquiens, molestias
habeant nuplifv.... in eo tibro, qnem adversus Heividium
de B. Marim perpetna Virginitate edidimuSyputo brevi^
ter expressum. Quare si recte monuimus ad anni hu-
jtis 581 postremos fere menses Cpisiolam eam esse
d.flcrcndam, molto est ctiam propiiis ad vernm, ut

SS S. UIERONYMI YITA.

eodemmet anno » nee sane moUo nnte medinm , liic
IpscLiber conscrlpttis sii, quam praccedcnti prozimc,
ul olim in Admonitioiie ad eom conjiciebamus.

Yi. Sunt porro alia S. Patris scripta, vel dcformata
duintax.il, atqneadomaricoepta, qitae postmodnm per-
fecia siini, Tet qnaead privatos schnlae, ui ita dixerim,
ustts, non ad publicam lucem p.irabantiir, vel dcnique
proniissa quidem, atqiie animo praeconcepla, sed prje-
lermissa postea, neqne ad nmbiltciim perducla. Quae
oninia si qtris huic tetnpori adscribi velit, cum vix in
nliud rejici possint, tametsi non iisque adeo compcr-
liim esi de anno, aut vertus anni parte , favebo con-
jeciurae : ita tamen, ut judicium soum sibi unusquis-
qne integrom habeat, atque alias, sl res ferat, ratio-
ites pro lubito inirc possit. Ex eorum numero mcmo-
randa cum primis cst Inchoata Didymi, qnam et supc-
rius Innoimus, interprctaiio : tum Psalmonim .id
Marcellam Expositio, cujiis laboris pars quxdani exi-
giia in Epistolis eidem inscriptis snperat : brevis iu^m
Commentariolos in Ecclesiastem» ad Blaesilla! institn-
tionem « privatosqne osus , ut difliciliora locn possct
ciiam al)sqne prxceptoris voce intelligere : Coitalio
qtioque illa codicum Helnraicorum cinn Aqiiilu! edi-
lione , qood sane sindium neque operae prelio caroil,
n'>quc ita brcvi temporis spatio absolotnm est : deni-
qtieOpus lllud qoodin Episiola XXil. Ad Eustochiuni
se scripturum receperal, Adversus avarhiam ^ et si
placeat, de vilCB ratione Eremitarum ^gypli^ coi le-
xendo operi, eisi licia fortasse tunc pararit , manos
tamcn poslca numquam admovit. Plaret eliam huc
referre Dispotationcm, qtiam Epislola LXIX. ad Ocea-
niim se narrat habiiisse Romce cum viro etoquentissimo
supcr ea qnaestione, nttm qui unam antequam baptixa-
rcittr, alteram poit lavaerum , priore mortua , duxerit
uxorem^ bigamus censeri debeat, possilque ad sacros
ordines promoveri. Seniicbat llieronymus, id qiiod
eiiam post annos femie duodecim, ut suo loco dice-
mus , scriptis consignavit , uxorem anle Baptismnm
ei qtii ordinandus esset , niinime esse Imputandam.
QiiibQs auiem tunc foerit argumentis usos, atqoe ad-
versario responderit, ex iaodata ad Oceanom EpisloIa
intcUiges, obi dispolationis bistoriam per partes
n.irrat.

CAP. XVK
I. Dama$u$ morilur^ cui Siriciu$^ non utque adeo Hie-'
ronymi studiosu$, $uccedit, 11. Hie inimicitia$ p/itn-
monini $ubit. III. Calumnia crimini$ graviuima />p«*
raiur. IV. Deeedere Roma inetituit. V. Ad A$eUa»H
scribit.

I. Dom his intentom stodiis animom Iiabet Hiero-
oymus, diem obit Summns Ponlifex, idemque som-
uium ejus Operora et viiae colomen , Damasus , post
administralam annis duodeviginti slngulari iniiocen-
lia et Sanciitate Christianam Rempobiieam. Obiit au-
lem prope 0ctogenttriu$ , iit Nnsier loquilnr libro de
Vtrisllliisirthua (c. 4. p. 130), ct iit vetustissima
M»riyrologia testanlor, exconte anno 584» decima ,
Kive undecimn Decenibris die. Eodcm liocccanito, post

paucos alio interjectos dies , Siricios in dcmortoi lo-
com siiffectus est : liomo qui amore, potius , quam
aoctoritaie populus regendos susceptt, niiti admo-
dum et simpiici animo , et qui de $uo ingenio , ot ait
iterum Noster (Ltfr. III, contr. Atfjf.), caiteros .xsti-
mabat. Tunc vero qoi clancolum Hieronymo delm-
hebant, advivenle Damaso (apod qoein pollebat plti-
rimum graiia, et cuuciis honoriricentis significatio-
' nibus colebaiur) Siricio rerum potiente, qoi male de
aliqoo suspicari nesciebal, neque admoduiii suo vide-
tur S. Doctorem praesidio.iuiatiis, insurgere in eoni
palam » aperiumque bellum iiiferre ausi sonL Quin
ipsum eliain Siricium nonnolli , de qoorom nomero
Baroiiius , qiuirelarum In parlem vocant , quod Hie-
ronymum bonore ab Epistolis sacris abdicatum, Ini-
micortim obtrectatioiiibus velut exposocrit. Accedlt
quod, elapso circilcr mense ab ordinatione so.i, sive
rerlto ldH$ Februaritt$ anni 585. Decretali, ot Tocint
Epistola ad llinicrium data e. n. adversus eam 11 ie-
ronynii sentcntiain, quain supra exposuimus (de
uxore aiite Baptismum , ei qui in Cleruin coapiari
vellcl, iion impuland») judirium dixit, coiisrniiitque»
Clericos, qui secundam uxorein duxeriiit , dopoiicn-
ilos, et bigaiiiiam ctiam a matrimoniis ante Bapli-
smiiiii iiiilis contrahi, suprema auctoriiate soa slatuil.
Sed nemo liiiic lamen sibi in aiiimum indocai, eum
quiitqoain in S. Doctorein commisisse , uiide is in
alioiHm criminalioncs aique odia incideret. Qiiod
qnidcm ex ipsomet ilieronytno probari polest , qui
Huflino temerc ohjicieiiti judicium, quod de se Romae
lunc habitum fuit, el quid po$tea $criplum, sirenue
respondet, niliil se horiim tiniere, coin Scripti$ Eccle"
$ia$tici$ (trguendu$ $it {Lib. III. cap. 7). Statimque
sulMieclit 9 Vide quantum te limeam. Si vel parvttm
$chedam eonlra me Romnni Episcopi , ant atlerius
Eccte$ia protuleri$^ omnia quas in te $cripta sunt^ mea
crimina confitebor. Nihii itaque licic , iiihil alibi de
Siric^o querilur : neque ab eo et»t illa coiiflictatio-
nnin S. Palris cuin aiinulis malisque homiitibus,
caussa rcpeienda.

II. Scd ipse niique, qiiid caoss.'e fucrit, Hieronymus
novil, et fassiis est Epislol. XL. No$^ inquiens, vitii$
detraliente$y olfendimu$ pturimo$. Querelarum origo
ab Epistol», seu libello de virginiiale eervanda ad Ku«
stochtum fuii, qucm et Romac obirectantium mMnti
tapidatHm^ scribens ipscmet postmodum ad Nepotia-
nuin, narrat. Rcprelicnder:it nempe ibi cumpiiniis
Monachos,^qui nlennm a propo^ito vitam agenies,
gulae indulgercnt ct vcntri, diviium domos freqiicn-
kirenl , sinderent av.iriiioc , insolescereiit supcrbia cl
snperstilione ; Apud quo$, ait, affectala $unt omnia ,
tasa: manicee^ catigtB fotticnnle$ , ve$ti$ grossiovj crC"
bra $u$piria^ visilatio virgitium , detraclio Clericomm :
Siircensuit et Clcricis, qui Presbgleralum et Diacona-
tum ambiunt, ut mutiere$ ticentiue videant : qitibus om-
ni$ ctira de ve$tibu$, $i bene oteont^ $i pe$ taxa pette non
folleat ; Crine$ cataim$tri veetigio roiati, digiii annHltie
radiantee. Ex his etinm uniiiii, qnem et principem
earti$ vucai, cl reredarium urbi$ brevlter siriciimque

55 % S. IIIERONY

describiL Scd ncc Virgiiiibus pcpcrcil , quas virorum
consorlia non declinarenl : quod uinim cam praece-
pisset, seu yerius dizissely Virgines s(Bpiu$ debere cum
nvdieribus eue^ quum cum matculiit lolius oculos Vrbis
offendit^ cunclorum digitis notalus est ( Ep, XXV II ).
Inter multos aulein qui bis ofTenderenlur , qmdain
fitit Onasus Scgestanus» sive ex Pannouia ille faerii,
sive ex Sicilia (uiraqiie enim lu provincia cognomiiiis
civitas Iia1)etur) qui Koni:c pcr id tcmpus degens , et
quse vitia Uieronyinus in universuin carpebat, se
fortassis peccare sentieiis, dicta ejus ct scripia in sui
roiitumeltam accepit. Qiiantas iiic turbas concitaril ,
discere cst ex Cpisiola XL. ad Marcellaro, qna homi-
nis impudcniiaiii falsissime S. Pater rerellit, acridcU
In dies auicm niagis obtrectanlium vis aucta et te-
iiicrilas , ul passiui vulgo Satyrieus Scriptor audiret,
versipellis , et criminosus, et iiiiquissimis subiiide ca-
liiiniiiis iiiipetilus, publice differri ac tradud coeperit.
Ki |»r.ctio!averat lamen ipsc ciiin scribcrct cunctorum
adversns se maledicorum tela esse lorquenda. Quos^
aicbal, obsecro, ut qwescatU , et desinant maledicere;
uon enim, ut adversariis , sed ut amicis scripsimus^ nec
inverti sumus in eos qui peccant, sed ne peccent^ monui"
nms.

Neque vcro sola in viltis reprchendcndis libertas

llteronyino iiividiam creaver»t , scd et coiisilia ad

virliiles, sanctaque vit» liistiluiio , qua nnbilissinias

fr'niiii:is ab iileccbris s:Rruli et pouipiK, ad Ciirii^anae

pici:itis oflicia, et Scriplurarum meditationem evoca-

vit, civium acuere odia, ct poteuliuiii iniuiicitias

coiicitavere. Biaesilhc, rccctis vidii:e, i|uod auclor

fsiisset ad sanciiorem vilae ralioiicm incuiidaiii, ut et

liloiiaclinin pt*onierciiir,i(a iiiiillorum piipugii aiiimos,

ul cum febrium ardore paitio po>t illa diciu obiissci,

as|>ci-i(ate vil;e veliiii occisa diccrclur : iiii|tie cjits

litiiere, de Paula malre fere ob dolorcm exauime,

populiis uiussiiarei, Nonne illud est quod swpius dice^

bamns : dolet filiam jejuniis iuterfectani , quod non vel

de Si cundo fjus mnti imonio tenuerit nepotes, Quousque^

a.ldnbnni, genus dctestabile Mouaehorum non urbe pel"

liiur ? non lapidibus obruitnr ? non prtecipilatur in /7ic-

ctus? Matronum misprabilem seduxerunt , qurn quum

Monacha e$se uoluerit, hinc probalur, quod nulla Cen-

liUum iia suos unquam fleverit fHios, Narrat de se ipsc

i:i Pnuniiionc ud Didymi libruin, cuui adiiuc fn Ba'

bylonet (id esi Uotna!)'vcrs:irclur, posl Damasi nior*

tcm, ut ex reriun serie inauifeslum cst, quod taiila

siibicril malcdica; iirbis et purpurato! meretricis odi:i.

Fscce, iiiquil, Pharisworum clamavit Senatus, et nullus

Scriba wl ficlus (forie velificatus uiio verbo legciiduin

csi) sed omnes quati indicto sibi prcsiio doctrinarum,

adversum me imperitice factio conjuravit. Quibiis verbis

primores tum ex Clero, luin foriassc oiinm ex Pairi-

l>oruin ordiiie, iii quoruin mngtio essel odio, dciiotari

pcrspiciium cst.

III. lu b:ic is^tUa qiinm apud mullos nominis atqiic
cxislimalioiiis jacinram feccrat S. Paicr, utel probro-
sus, et mendax , et lubricus, et Satana: arle decipiius
audiret, a quo Cbridtiaiia pictas magiium incrcuieii-

MI VIT.A.

imn acccpcrat, ac porro acccptura erat : pcGuUaris
etiam iiescio cujus , gravissimi tamen crinilnis reat
peragebaiur. Inventiis est quidam rumigerulus bomo
tam impudens, el perfrictse fronlis, qui testis apposi-
tus , illud iiescio quid sceleris vidisse se , vel audisse
assereret, et nequissimx criminationi fidem lestimo-
nio suo faccret. Sed ubi quaeslioni admotus est, in-
slructam calumiiiam (ateri non dubitavit, et removere
qiiod impe{;erai delictum imiocenti. Qua de re S. Pa-
ter ad Asellam inscribens : Esto^ inquit , crediderunt
mentienti : cur non credunt neganU f Idem est homo
ipsCf qui fuerat : falelur insontem^ qui dudum noxium
loquebatur. Et eerte veriUUem magis exprimunt tormen-
la, quam risus ; nisi quod facilius ereditur quod aut
fiaum^ libenter auditur^ ant non ficium ut fingaiur,
impeUitur ( Epist. XL V.). Nequc lieic tamen, ciijus
proirie delicli accusarelur, indicium f:icit. Quod
vero n nonnuilis proditur , et veuis biiiuit Aucior
ViLc Ilicronymianae, desupposita muliebri vcste, qiiam
cuin illc imprudens pro sua induissel, eaqiie ornnius in
coeuiin Ecclesiasticum noctu prodiisset , et risuiii, e;
Eliipri suspicionem sibi coiiflaverit, nullain veri S|»e-
ciein babeu Neque eniin, qiiod ad tuendam innocen-
tiac sux famam, dciecta iniuiici asliitia, facile prx-
sinre Ilioronymus poterit, ac porro prxstaiidum sibi
erat, omiiino taciium dissimulassct, neqiic rei nullam
in duduin biudata Epistola , qua variis iiividoruni iii
so caiumniis rcspoiidet, mentionem fccissct. Mullo
cst verosiirilius iii eo culpatiim. quod nobilcs ac di-
viios Maironas Iu( ri cl coiii^uetudiiiis iiliciias c:iiissn ,
saiictioris vitae pra^textu deccpis:>ei, et Jerosoiymam
cxpl«^nd:e libidinis graiia vellet abdiicere : ait eiiim
ibi, yihii mihi aliud objicitur^ nisi sexus meus^ et hoc
numquam objicitur^ nisi cum Jerosolymam Paula pro-
ficiscitur,

IV. Deiiique cuiii eo vesnuiae res processiisset, ut
quaRcumque agerei S. Paler, iii crimen deputarenlur:
alius enim^ iiiquit, inceuum meum calumniabatur et
risum : ilie veluti detrahebat^ hic in simpUcitate aliud
suspicabatur : de relinqiienda maledica (Jrl>e seciim
ipso delibcravit. Neque aiia erat declinandi insidia-
tores pcstilenlissiiiios ralio. Subduxit se itaque ab
eis priinuui fuga in solitarium locuin, ct ruri se rece*
pit : unde et ad Marcellam dcdisse vidclur Episto-
lam iii receiisione nostra XLIII. in qiia ipsaiii quoque
liortalur, ut rcliciis Urbis molestiis, ac turbis, nis
se conferal, in ciijiis solitudine p:icc sibl frui lic&it.
Ipse auiciii iion Urbis modo, scd et vicinlnrum pcr-
t:vsus, diftcessum suum non lam animo, quam opere
j:im parabat : cum tandem Augusto mense, spiranii-
bus Etesiis, coraiiiodam navigationi in Orienieni oc-
casioncm nactiis, Romae, quae adco se ejus coiisoriio
prachucrat indignnin, vale uliimum dixil.

V. Scd aute(|unm taiiien daret veiiiis vela, eum
jnm navim iii ttomano portu conscendisset^ raptiv»
fitis doleusque Epistulam XLV. ad Aseliam scripsii,
cx qiia et pniica superius delibuyimiiSy ei quaHlaiii
alia lieic in rero nostram dcsrriliere, operae pretiuni
csi. PenCf inqiiity ccrtc trieuniwH eum cm (ttomaoisj

57 S. mERCNYMl VITA,

rixi. Muita me Virgbmm crebro turba cireumdedit. Di-

vinoi libros, nt po(«f , nonnuHis tqspe edis^erui. Lectio

tssiduitatem, assidmtas ifamitiaritatem^ familiaritas fi-

dneiam feeerat, Dieant^ quid unquam in me aliter sen*

serint, quam Christianum decebat? Peeuniam eujus'

quam aece\n ? muuera vet parva , vet magna non

' tprevi ? in manu mea css atieujus insonuit ? obtiquui

! smfio, oeulus petutans futt ? yihit miht atiud obiicitur

j uiti texus metiSt et hoe numquam objieitur ntsi cum J«-

rotolymam Pauta proficisdtur^ etc. Et paulo post :

Piumquid domum alieujus taseivioris ingressus sum ?

Nnmquid me vestes sericee, nitentes gemmo!, picta fa»

eies, auri rapuit ambitio ? Nulta fuit atia malronarum,

qua tneam posset edomare mentem^ nisi tugens, atque

jejunans Cujue eanlieum Psa/mi, sermo Evange-

rmm, deliciof continentia, vita jejunium, Nulta me po-
luit alia deteetare nisi ilta, quam mandtncantem titim-
qnam vidi, Sed posiquam eam pro suo merito cai^titatis
venerari, cotere, suspieereeoepi^ omnes meHlicodeseruere
viriutes. O invidia primum mordax tui ! o Satana^ cat'
Hdiias setnper sancta persequens! Nuttas atia Roma-
WB urbi fabulam proibuerunt, nisi Paula et Metanium^
qHCB contemptis faeuttatibus , pignoribusque desertis ,
Cncem Domini qtuisi quoddam pieiatis tevavere vexit»
Im, Si balneas peterent, unguenta eligerent, divitias et
riduiintem haberent materiem luXMrite, et tibertatis,
Dominw vocarenlnr et Sanctas, Nunc in sacco et cinere
[ormosw votunt videri, et in Cehennam ignis cumjeju"
uiis et padore deseendere : videlieet non eis tieet^ ap^
plaudente popub, perire cum turbis, Si Centites hane
fiiam earperent^ si Judan, haberent sotqtium non pta^
tendi eis, quibus dispticet Christus. Nune vero, proh
uefas, homines C/irittiani, prcetermissa domorum sua-
rum cura, et proprii ocuti trabe neglecta^ in alieno
vcttlo festueam quaerunl , Lacerant sanetum propositum,
et remedium poenas suce arbiirantur^ si nemo sit Sanctus^
«1 omnibtts delrahatur^ si turba sit pereuntium, si mul-
litudo peecantium, Deniqiie, pluribus ejusmodi Inter-
jcclis : Cratias ago Deo meo^ quod dignus sim, quetn
mundtts oderil. Ora atitem /», ut deBabytone Jerosoty^
mmn regrediar^ ne mihi dominetur Nabuehodonosor^

ted Jesus fHius Josedeeh Stuttus ego, qui volebam

cantare Canticiim Domini in terra atiena^ et deserto
moute Sina^ JSgypti auxilium ftagitabam, Non recor"
dabfir Evangetii^ qttia qtd de Jerusatem egredilur^ sta*
lim incidit in latrones, spotiatnr^ vutneraturf oeciditur,
Sed iicet Sacerdos despiciat atqne Levites^ Samarita-
tmt ilte misericors est^ etc, Maleficum quidatn me gar-
rinni : titututn fidei servus agnosco. Magnum voeant :
et Juda:i Dominum ttieunu Seduetor : et Apostolus di-
ciHS est,Tentatio me non apprettetidat nisi hninaria,
Quolam partem angustiamm perpessus stitn, qni Crtici
milito? Infarmam fatsi criminis imputarunt ; sed scio
per bonam et matam famam perveniri ad regna ceclo^
rum, Qctera longuin esi pcrpeqni. Tempus vix poMill
denotari manilestius : (finniloquidcm spiratiiibus EiQ-
tiiis scrtl)ere hxc se, jain janique solvorc c poriii,
noint, (inod esi, Aiigiislo mense liiijnsce anni 385.
c^m jam Danuisiis foto f^uictus e<sel, qucm DeaUe

memoria! tilulo donat, et quem praeeedentis pmxim6
anni mense Decembri, ostendimus obiisse. Addit, ne
contigissc Iiodc scrius putes, pene triennium se ciim
Rnmanis vixissc, Venit autem, ut certis argumentis
cvicimuSy Roniam anno 382, circa septembrem.

CAP. XYII.

/« Orietilem Uieronymus navigat, II. 'Quo proftd-
scutUur S, quoque Pauta et Eustochium, III. Vna
otnnes invisuntPala^stinnm^ etLoea Sancta. lY. ^gy-
ptum etiam et Nilriw Monasteria tustrant, V. Be-
thleemi se recipiuntf ibique sedem figunt.

1. Ilieronymianx in Oricntem nayigationis hlstoria
percipl haiid polest per partes mellus, quam ab ipeo-
mel, qui ejus perquatn attente memor est lib. III. in
Rurfinum, eamqne ad aemuli retundendas cavillatio-
nes, luculentissimis Terbis narrat : Vit, ait, nosse
perfectionis meas de Vrbe ordinem ? Mense Augusto^
ftnntibus Etesiis, cum S, Vineentio presbytero, et ado-
teseente fratre, et atiis Monaehis, qui nune Jerosotymee
commorantur, navitn in Romano portu securus ascendij
tnaxiitia Sanctorum prequentia prosequente, Vent l?Ae-
^f «fit ; in Seytta^ tittore pautulum steti, ubi veteres
didici fabutas, et prcecipitem fattacis Vtyssis cursum^ et
Syrenarnm cantica, et insatiabitem Charybdis voragi'
nem, Cumque tni/ii aecoUB rttius toei multa narrarent^
darentque consitivm, ut non ad Protei columnas, sed ad
Jonrn portum navigarem {ittum ettim fugientium et tur-
batorum, hune securi honunis esse curstm) matvi per
Mateas, et Cyetadas Cyprum pergere^ ubi suseeptus a
VenernbiU Episcopo Epiphmiio, cujus tu tesiimonio
gtoriaris, veni Antiochiam^ ubi fruitus sum conmuniotie
Pontificis Confetsorisque Pautini : Et deduetus ab eo
media hyeme et frigore gravissimoy intravi Jerosoty'
tnam, Vidi mutla miraeuta^ et quce prius ad ttie fama
p.rittterat, oeutorum judicio comprobnvi, Inde contendi
jEgyplum, tnstravi monnsteria Niirice^ et inter San -
ciorum ctioros, aspides latere perspesa. Protinus conciio
gradu Bethleem tneam regressus sum, ubi adoravi prw-
sepCy et incunabuta Satvatoris, Vide quoque famosisd-
ttmm tacum^ nec tne itierti tradidi otio, sed mutta di-
dici qucB ante nesdebam, His totain rerum suarum ab
Urbe ad Rethleem histOriam complectitur S. Pater,
quani hoc uos capite latius et per partes descriptuin
imus.

Sed prius qusedam de Paallniano Hieronjmi fratre
(Yinccnlius enim, quem alierum nominat iiineris sui
socium, saiisex superioribos innotuit monenda sunt.
niiiic S. Pater videiur paiilo anie, cum sdllcet Ro-
ronm accessissct, de pniria Slridone, ad sui coiilu-
hrniiiHU evocnsse. Qiiod ejus iiulla, cum pariier iii
Urbe dcgeretit, Taiia sit meniio, puerlli ejusntaiii
adirihuimus, qui, nisi ratioiiibus suhduccndis hWv-]
niiir, iie hoc (;iiidem anno, qiio Roma iii orienteui
-navigavit, vigesintuin vidclursctalis atligisse. Fnistra •
ilnqiic stinl, qiiinuni accossisset nocnetunc Monachi
proposito, dispiitant : sirenue aiilem falliiiitiir qui
roulio .cliani pridctn, ct Syriani adeunti llicronyiiio

S. IIIERONYMI VITA.

«omiieiQ ruiMe, ibiqae in eremo pariter senrisse
Cbrislo, arbilranlur. Recurret de eo sermo iterum.
etsaepius.Ca^tera proseqnamur.

11. S. Panl», quam multo aiitea Jcroso)yni.T invi-
sendx cupido iiicesseral, (siquidcm al)enutil»us Epi-
phnnio cl Pnulinp e l\om»na Synodn, cum ipsis in
orientem navignre op(nverat) posiquam ooconlcndit
Ilieronynnis, staiim iter unn cum Eustochio filia siia
arripuil. Siatim, niqunni, nam et ante llicronymum,
81 per iRins dudum initas rationes licerct, diccnda
esset y\x sc dedidisse. Si enim cum falo ritncia csl
iiiitio anni 401. Auguslo $cxie$ et Amteneto Co$$, in
Belhteem^ nntios tighili jnm dcgeral, ut in ejiis Epi-
tapliio S. ipse PatiT testatur, jnm ante 38.7, atiiuc
adeo anie ipsum Ilieronymum, Roma debuit disccs*
sisse. Sed tcrmino ulroque incluso, et rolundo prae-
lerea numero ( quod facere in his amat) S. Doctorem
ilii usiim, credere nos alius cogit ejiisdem locus, iiisi
inlerpolaiiis ilie est, in fine diidum laiidnta: ad Asel-
Inm Epislolx, ubi iliscedens e Roinnno porlu, inter
ccteras sanctas reminas salvere ipsam quoqiie Pnu-
lam et Eiistochium jiibet. Quin elinin cum ipsis
pariter nnvi$;asse videri possunt , siqiiidein uiius
idemque esl, qiicm el ipse tennii, carum iiineris
nrdo, qiii Episl. CVIII. describilur, per Maleam et
Cytheram $par$a$que per nequor Ctjcladas^ Cypriiiit
iisqiie et Seleuciam, et denique Antiochiam. Alqiie
liac quidem in urbe niliil est dubium, quin una fiic-
rint, et quin reliqiium ab ea per Palsstinam, peri|ue
iEgyptum itcr qna conreccrint. Nam et media hyeme^
ct a Pnulino a^que atque Ipsae, deductx illue dicun-
lur Jerosolymam : et se Bethleeni advenisse cum
Pnula, ac deinde ejtis rogalu Alexandriaro.perrexisse,
leslalur S. ipsemet Pater, alterum in Preraiioiie ail
Osec, alterum laiidatn dudum Epistola : iu qua etianc
accuralissiina illa descriplione locoriini, per qii;e
transierant, et rerum quas Pauln ndmiraia est, gt?
storum denique in slngulis, diciorumqne ejus pro re
nata : comitem se laieri ejus, nullo iion loco prodil.
Qiiod igitur ibi siib Pnulo; noiniiie iier describii
Aiitiochla ad PaI.r8tiiiaB, atqiie iEgypti civiiates ci
luonasteria, suum qiioque iter est, et nos pcrinde
alque de seipso nnrrnret, huc refercmns.

Noininnl vero ea tantum loca^ qua Sacri$ Voiumi-
nibu$ continetUur. Ducto initio a Sarcpts littore, per
areiias Tyri venit Acco, ci per campos Mageddo
ad lerram Piiilisiiim : intravit drinde Dor, sive Stra-
lonis turrim, et Antipatrid», el Lyddnm, Arimaihinni
qiioque ct Nobe, nd Joppem usqiie, riigicntis porliim
•J«>iiae. Hinc itincre Nicopolim versiis, sive Emmaiis,
repetiio, ascendit Beihorun, ad dexteram aspicieiis
Ajnlon, et Gabaon, inqiie ipsa Gahaa iirbe, ad solum
iisqiie dinita, pauliilumsiihs'iiil. Intravit deniqiie Je-
rosolymnm ; eumque ProconstU Pales^tina^ qui fami-
liam Paiilne optime noverat^ prtemi$si$ Apparitoribu$^
ju$$»$ut parart Prcstortum^elega illn, alque ipse adeo,
.qui lateri ejos adhiierebatllieronyintis, humilem cellw
tam ; ei cuncla loca tanto ardore ac $tudio circumivit^
ta tti$i ad reliqua fe$tinaret^ a frimi$ non vos$et ab^

duci. Loiigiim nimis esset ca pcrseqiii qua; prope-
moduro innumera a singulis quibusqiie locis capt.it
mysterin. Ita nempc ille omnia perluslravlt diligen-
ler, ut comitos etiani sibi adjuiixeril sapientissimos
ex Jiid;eis, nd loca {>otissiniiim, qu.-e in Scripturis
mcinoraiilur, coruniqiio noniiiin, quihus ipsa rei si-
giiificaiioconlinctnr, peniliiis iniernoscenda : maximc
qiiia de vclere illa dcnomiuationc, sacpe etiam staiu
ruerant plernmque pnrtem, posupinin Roinnnoriini
Itnpcrio subjecla siinl , aliis nominibus doitala, ei
prisiina fere delela vestigia. Adoat ipsain Epistolam,
qui ha^c recenseri sibi oinnia dcsidcrat. Sed non illiid
pnrtermiliamus, videri eum scilicel hnc occnsiono
omnes Vcteris Testnmenli libros ex Origenis llexa-
plis descripsisse, quoniin nniiqna exeniplarin in
Cnesariensi Bibliotlieca rcpererat. Horum ope illnin
deinde Emendatioiiem ex Grxco adurnavit, quae tnni-
eisi jamdin olim , ipsoque advivenle Hicronymo,
niaxima ex pnrte inlerciderit, in magiia lamen con-
linuo Tuit Ecclesinrum xstimatione, qun parte su-
peravity et nullis non prob» receiisionis laiidibiis
nbimdavit. Redibit deeadero inreriiis sermo.

IV. Lustrnia perqiiam diligcnier Palarslina, in
iEgypluni Hieronynins, endem socia itineris Pnula
coiitendil,utNilrisMonasteria,qiiorum lamn ingcns
percrehuernt , et ad qiiae omni studio pariter fere«
hantur, inviseret. Occurrit illis Sanctus et venernbi-
lis Hermopoleos Episcopiis Isidorus, tum innumera-
biles llonachoniin turbas, quoruni asprcto vnidc
quidem ad gtoriatn Domini latati $unt : indignos au-
lcm se tnnlo honore fatebantur. Viderunt Macarios^
Arsenios, vel Arsisios, Serapiotias^ et reliqua cvtum-
<inrum Chri$ti notuina^ quorum et cettutas intravere,
per mngnlos Clmstum $e videre ercdente$, Veriim Ilie-
roiiynio iu iEgyptum proficiscendi non illa unire
raiissa Tuil, ul Nitriae monasieria perlustrarct ; sed
ca qunm iii Praefalione Commeniariorum in Episto-
lam ad Eplirsios tradil, Ob hanc^ inquiens, vet maxi-
me cau$$am Alexandriam perrexi^ tu viderem Didtjmitm
et ab eo in Scripturis omt\ibu$ quee liabebam dubia sci-
scitarer, Alibi,8ivc Pnefatione in Osoain rogato Paulas
illud se ait iter suscepisse. Ante atmos, iuquit, circiter
vigintiduo$^ quum rogatu $anctm et venerabHi$ $ocrti$,
imomatri$ tua Paulte».. e$$em Aiexandriw, vidi Didtj-
iiium, et eum frequetiter audivi, tnrum sui letttporis
erudiiis$imutn^ rogavique ewn^ ut quod Ortgene$ non
fecerat, ip$e compterelf et $criberet in 0$ee Conmienia-
ri0$ : qtii tre$ tibro$^ me petente^ dictavit, Hos lilirtis
ct sibi ab co iiiscriptos, teslnlur ipse de viris Illu-
Iribus cap. CIX. et Apologia ultinia conlra Ruffi-
nuin. Qui alios prneierea quiiiquc in Zucharinniy
et Ires iii Michnnam eideiu dedicatos existiinnnt,
fnlsalectioiic, ut suis locis notatiim est, decipiimtiir.
Sed ad proposiiiim iit revertnmiir. Epistoln quO(|UQ
LXXXIV. nd Pnnimncliium, Perrcxi, inquit, Alexan-
driain^ viJi Didymwtij et in muttis ei gratia$ ago :
quod ne$rivin didici : quod $ciebam, itlo doccnle^ non
perdidi, Niminiin sibi miniine persuaderi passus est
1 ejus dogmala, qu.is ei rores Origenis ccnfirmatum

€t

S. niERONYMl VITA.

ibsjit, quos jam solerter deprehendenu. Subinde
Mb.u Oidynd mdeHth discipulinn «e glot ialiir : et
E|ftslolaoi observaiiCiae plenain ad etiin dedisse, ex
ftufOno coUigimt». Et liuic lamen si credimus (iiitiil
auiein esl, quod lioc vetet) Non totos triginta die$
Alexandria, ubi erat Didymus^ eommoratus exl {Invect.
lib. II). Neque line ex parle S. ipse Paier repitgtiau
qtiin poiius verbis illis consontit : Protinus coneito gra*
du Betbleem meam reversus sum {Lib. II. contr. Ruff.) :
f)uil)us etiam indicai se antequam ad Didyinuni acce-
derci, non postquam ab eo discessil, ul alii seiiiiuiit,
.Nilri:cHonasteria lusirasse. Ut utse res habueiit,
iiulli se unquatn itliim, in peragrandis regionibus,
bbori subduxisse apparet, vel ut ex pluribiis ai ri-
peret exenipla pielatis, vel ut eximios rerum divt-
naraiL scientia mngisiros audiret. insignis in eam
rem locus ejus est iu Prxfatione ad Librum Parali-
poinenon juxta Septuaginta, quem et supra innuinius
ex parle. Quomodo^ in(}Uit, Grcecorum hisioria» magis
intelHguut, qui Athenas viderittt, et tertium VirgitH
fifrrffw, (fui a Troade per Leucaten et Acrocerauma ad
Sieiliam^ et inde ad ostia Tiberis nawgarint : ita San-
ctam Scrtpturam lucidius intuebilur^ qui Judmam ocu"
lu eontentptatus est^ et antiquarum urbium memorias
locorumqne tel eadem vocabula, vei mutata cognovcrit.
Vnde et nobis curas fuit, cum erudilissimis nebrosorum
hunc laborem subire, ut circuniiremus provinciam, quam
wiversas Christi Ecclesice sonant.

V. Ab boc itaque iiincre revcrsns stalim est Ikili-
leem suam, iibi priinum adoravii prcesepe et incunnbuta
Satvatoris , tum loci captus religibne , cum sanctissi-
ims, qui aderant , Mcmachis , sedem ibi figere dclibc-
ravit. Oltm Ephrata vcicatus est locus iste , quciiiad-
modum ct in QuaiStionibus llebiaicis ipse lestaltir,
el in Libro Locoruni ex Eusebio : Ephrata , regio

8CU verins Elhnarchx, lumufo iiiclpiebat. Coiittruxit
ibi, Irieniiio posl, Pnula duplex Monasterhim, ei di-
versas cxcipiendis pcrcgriiiis manslones. Monaste-
rium unum virgines incolebaiit , quas illa e diversii
. provinciis eougregnrat tam nobiies , quam medii, et m*
pnugeneris, et ut vulgo ediii Ilbri pra^ferunt, »1 tres
turma», monasteriaque dioisit, Earum hoc erat vitm
genusj ut in opere et cibo separata^ psaimodiis, et ora-
tionibus jungerentur. Die tantum Dominico ad Eccle"
siam procedebantf ex cujus habitabant iatere ; et unum*
quodque agmen matrem propriam sequebatur. Unus
onudum habitus. Linteamine ad tergendas soium manus
utebantttr. A viris tanta separatio^ ut u Spadonibus
quoquesejungerentur. Alteruui Moiiasterium vtrfj tra^
diderat gubernandum : iiec dubium est, qtiin prxcipuo
llieronymo curam ejus dereiiqucril. Cadein quoquo
plus minus eorutn fuerit adminibtraiio , atque illa
mulierutn. Ei vero de hls qusedam atiigimus in eam
rem , ul pdssint liuc etiani pro sexus ralione atqiie
viUc rcrerri, cuin reliquis, qu.ii late S. Pater iii ca
Epistola GVIII. ad Eustocbium persequiiur, et repeti
ab eo bico velim..

C^icteruni nibil magis ad ejus soliiudinis indolem
percipiendam facit, quatn qux ab iisdein Paula, filia-
quc ejus Enslochio ad MarccIIam missa est Epislola
in nostra recensioiie ](LVL cui coiiscribeiid;c scn^us
atque ipsa idcittidcm veiba praE^stitisse Hieronyinus
videri possit. Scripki ccrle esi uno eodemqne aninio
siatim alque iii Bellileem paritcr consliterunt.sedeni-
qtie ibi perpetuain figerc deliberarunt. Nullas non Joci
laudes, el recessus opportunitales , ad sattclissitnc
transigendam vitam. coinmemorant, quo :ii)imiim eo
conim-grandi Marcclix acceiidnnt : qu:e si , relicla
dcinutu Roina, Belhlecin se conrerat, rruilura sil om-
nibiis Christi tiionimcnlis in locis, in quibus plcraquo

MhUem civitatis David. in qua natm est Cimstus religionts noslnc myslcria pcracu siinl. Id vero ne-

;«x/a viam ubi sepuita est Haciiei, qninto milliario ub
JeruMlem {Diai. I). Uiio plus dicil. slvc sex passuuin
ntillibus abfitisse ab Jerosolyma , Sevcnts Sulpitiu»,
qui orani illani aliqiiatido invisisse dicitiir, sexque ibi
degisse apud nieronymum mniscs. Omniuo autein-
posiia erat Bethlecm in meridiana plaga juxta viain
qux dttcil Chebron, et tribui Jitda, non Beiij:miin
adnunierata , sexdecim ab Aiexandria mansionibus di-
sians , ab Joppe quadraginta sex miitibus ( Epist.
CXXIX ). Neque vcro in civitatis tuiic ceiisu erat,
6ed ignobilis vicuiusy cui succedebat vastissima soiitudo
ptena ferocium barbarorum. Vcruin quod fiierit Salva-
toris iiostri Jesu Christi ortu nobilitatus, eaqite eti;uii
dc caussa esset eo concurrenlinm religioiie pcrcele-
bris, caiieris praefertur oinnibiis orbis civiiatibus, al-
que ipsa dicitur augusiior Koma. Super ipsum spe-
cum, unde Salus mundi eincrsit, Ecctcsia conslrucla
erat, et super ipsum prxscpe , in quo Agnus Dei re-
cUnaius est, erectum altare. Proxime ab illo spccu
siu erat cellula S. Patris, ex qiia illud cum iiigredi
«)lim probibitus esi, commode aspiceic lamcn potuit.
Procul tamen erat a via publica, in diveniculo, cujus
•eiuita ab ArcheioM regis quondam Judww {Lib. Loc),

que ante hunc annum 58G gestuni censcri ullo modo
poiest, cum sub prxcedentis proxinie anni fineiu
Pauta Jerosolyinam iiavigarit : neque postpoiii coin*
iiiode, cum ex ipsius Epistokc initio saiis appareai,
scriptam fuisse cutn prittium mittendarum occa^io
litterarum incidiL Ncc laincn diffiteor, parum credi-
bile vidcri posse, Marcollam ante Atbinx niairis oi>i-
tuni fuisse ab \h ad Beihleemi recessiiin cvocatam,
ne qu:ini ejus m;ixitiic contuberniu atque ope ob sc-
iiectuiem indigcre sciebant , bortari ut deAercrct, vi-
detentur. Indicio etiam esse, illatn cuin ha;c data est
Episiola, jam diem snum obiisse . neque enini a filia
saltitein ei dtci Paiila ct Eustocliium jubeiit : id quod
sub Epistohic saliem Unem, si advixissct, par credere
est, miiiime prxicrmissuras. Fato autem functa est
Albina, ut infcrius consubit , insequenti anito 387,
illaque adeo Epistola post aliquod temporis iiiierval-
lum ab illius obiiu, ct subsequenii, ut citius, anno
scripia videatur. Verum ininime adduci ego possuin
ex rerum serie , ul crcdam, Paulani ei Eu&iochiuin
Marcell» in spirilu, ut ita dixcrim filias, passas bien-
nium salicm cffluere, aittequam ad eam , a qtia lain
se a»gre divulsas fercb; nt, litcras darcnt, et illud

S, IIIERONYMl VITA.

lamdiu compressisse desklerium quod ejus consuein-
dinis racicnds!^ impaiicniia gercbunt. Scd ncque ila
opinari permiUunl priiua slaiim iLpislohc ipsiiisnict
vcrl)» : Men$ttram carila$ non habet , el iwpaiienlia
nescit modumf et desiderium non »u$tinet. £l paiilo
posl : Qttod $olttm absente» facere possumus , querulai
fundimus preces , et desiderium nustrum non tam fleti-
bus^ quam ejulatibus contestamur, ei cxlcra, qiiae tule
liuc referas.

CAP. Vlil.

I. Quod fuerjt Hieronymi vita genus in Bethleem»
II. iVttm ejus Ecciesim Reclor, td Sulpitio didturf
fueril f III. Seribit in qnatuor Pauli Episloias Com"
mentarios. IV. Num et reliquas omnes exp^suerit?
V. Ejus scriptionis in universum iudoles juxta Hie*
ronymi sensum,

I. Tranquillilati, quam semcl in Syria guslaverai
S. Paler , reddiius demum in Bcililcem , tolum se
pietiitis erga Deuro cullui totum rerum divinarum
conlcmplalioiii uc studiis, qux duo sunt Saccrdoiuin
arma , dediravii. Esse aliquid, non videri cupidus ,
ceUiila claudebalur (Ep. LXXXll) , ei in eo qui in-
tra nos esl lioniine , non qui extra nos, per virtuiuin
qiiotidie gradiis proficere salagebat. Alicubi testatur
ipse, ideo se erenii latcbris clausisse, ut adoUscentiiB
deflens peccata , Christi in se misericordiam deflecterel
{Contr, Jo. Jeros.) : alibi ait, nt vcl pneierita plange-
rct vilia, vcl vilarc nitcretur prxseiitia : item ut pa-
ratior ihi diein Domini • sivc judicii prxstolarelur.
Vilc oliiscnlum et cibariiis panis , alquc is quidem
oppido parcus cl moderaius, quem, ut leslatur Palla-
dius ( Laus, c. 10 ), euin reliquis ad vilain susteiitan-
dam iiccessariis dc Pauloi largitionibus accipicbat.
Jejiinia longa , somni breves , et quos vel liumi lan-
tuin, vel in storea abjccius capiebat. Veste utebatiir
contempta , taineisi uliciibi mundiore usum se indicet
(Contr. Jo. Jeros.), Nei|iie eniin qiii moiiachum tuiic
agebat, extcriio id corporis cultii profiieri cogeUiliir,
lanlum simplicilatcm ChristiHnnm habitu prxrcirel.
Ilis accedcbat, immo animnin vitainqiie actibus in-
spirubat, virtutum omnium qiia: cssent Chrisiiano, ct
pcifecliorem Christi iuruaiionem pronicnie dignu^,
ii&us assiduus. Quod supererat oraiioiii tempus, in-
icrdiii docendo, noctu legcndo contercbat. lii Scri-
plurarum medilatlonc lotiis erat, quas nulla non dic
Paulu^ prxsertim, atque Eiislochio explicabnt {Inve^
ctiv. // ). Prodit Rufdnus , quamquam obtreciandi
aiiimo, illuin prxterea nobilium puerossibi comniis-
Kos in Pi>ctaruin ac Rhetorum litleris insliluisse.
Qiiain crintiitationcm adeo noii limel S. Pater, ut ncc
rcfellere dignclur , ea({iie dissimulalionc sigiiincct,
se ud iiistar i\iuli, omnibus oniiiia facluin, glo-
rlari, iit omiics Ciirislo lucrifaccrct , omiii sexui ,
omnique nrlati scinet accoinnio<]asse, £t sane iu dies
niagis mngisquc conflucbant ad eiiiii ex lolo undi-
qiie lerrarum orbe a^tatis diverso) bomines, non
lam locorum rcligione. quam ejus cclcbriiate no-
minis, doctrinaeque adrairabilitaic ducti, ei ina-

joris rerum divinarum noiiti» adipiscenilai caussa.
II. Sed niirum illud , imo incrcdibile , quod iradit
dc Hieronymo Postuinianus in Dialogo apod Sulpi-
tiuin Sevcrum, eum scilicet , tiiitis licet, uiinque di-
vcrsis solitarix vitae muniis uccup:itum , Ecclcsiain
qiioque illam qiix erat iii Bethleem rcxisse. Ecclesiam,
inqiiil , loci iiiius Hieronymus Prabyler regit : nam
parochia esl Episcopi qui Jerosolyntam tend. Ncquu
Tcro bic falli poluisse hac in rc videtur, siquidem et
Ycritaii caMera conseniaiie:t sunt, qua! de illo narrai.
et se testalur sex mensibns apiid eum fiiisse. El falli
eum tamen , ex EpistoU inier llieroiijmianas Ll.
Sancti Epiphaniiad Joaimem JerosoIyiniUnuni, (|uani
superius laudavimiis, perspicuum est. Eiiini vero ex
ea constat , llieronymiim ab ordinalione sua ad an-
num usque 594, ne in roonasierio quidem vobisse
unquam propter verecundiam et humilitatem Presbyleri
onicio fungi , el debita nomini $uo exercere sacrificia ,
ei laborare in ea parte ministerii , quas Christianorum
prcecipua salus est : curam videlicet animarum agcre.
Qnid quod olim cum simnltales at(|ue odia Joaunes
contra Hieronymum exerceret , ut ab ipso disciiiius
S. Patre, fuerc aliquandiu ipse suique fraires ab ejus
ecclesiae ingressu probibiii? Quas quidem suni qiii
conciliari posse iu putent , si ab eo temporc Sulpi-
ciuin loqui existimes, quo reditum utriniqiic est iu
graiiam, aiino 398, ut voluni, quiim Sulpitius co ac-
cessit , jamque illud muneris in se Hieronymus cuin
Pauliniano fratre susceperat. Verum ncqiie consUare
hoc poiest, neqiie vcri similitudinem uliam liabet. Si
eniin S. Paier ab eo quod in Ordinatione sua propo
suerat, dimoveri tunc minime potitit, atque exorari ,
iit in mouasierio saliem sacris operarctur , quum ah
Ecclesi» publics ingressu arcebalur : quis sibi per-
siiadeat post reconciliataro cum Joanne amicitiam ,
ciiiii potuit pro lubitii in ca Ecclesia rei sacnc inier-
csso , neque ejus erat ministerio opus , a proposiio
disccbsisse : maiiine cum alii jamdudum fuisseiii
pluresqiie Presbyieri eidem Ecclesiae pnrpositi, nef|iic
ab eo tcm|M>re , qiio S. Patcr a Joanne dissidebat ,
iillam ejiis rei nccessiuiem recurrisse intelligamus.
Ut eniin transeat,quod miuime tamen dabo, Bethleeiti
aliqiiaiido conccssisse Sulpitiuin , idque anno 398 ;
irau.^eat etiam fuisse tuiu iniiam cum Joaune paccin,
qu:e post biennium sarla est, iiisi rationes nostra; iios
falhint : sane diu etiam ab eo tempore iinposteruin
ibi vixii liieronymiis, et continuo tamen, sicubi vii:o
sux ineininit, eam se agerecuin inonachis omnino
soliiariam siguificat. Sic Epislola CXVII. quoi aniio
scripta est 409, se aii cJUmsum cellula , et procul a
lurbis remotum^ qux certc Ecciesi.x Parocbialis Pra:-
fccto ncquaquam congruerc possunt. Pnrterea quaiiia
illi esset justi revcreiiiia , et quam sedulo caveret ,
parodiialia jura ne Ixderet, dcclarat ipsc toiies laii-
dato contra Joannem libro, verbis, atqiic excmplo iii
rcm nostraiii locupletissimo. Quis scindit Eccleuam ?
Nos : quorum omnis domus Bethleem in Ecclesia com-
municat? an (n, qui eic? Nos scindimus Ecdcsiam,
aui ani*i paucos wenses circa dies Penteeostes , qHutii

65 S. ni£RONYMl VITA.

9bicuraio $ole , oimls mundut jaM jmutfue ventHrum

judicem formUiaret^ quadraginta diversa cstatis el texns

Presbyierii tui$ obtulimu* baplixandos f Ei cerie quin^

qne Presoyieri erani in monasierio^ qui suo jure pote^

rant baptixare , sed nolueruni quidquam contra stoma^

chnm tunm facere, ne ei hcec tibi de fide reticetididnretur

»:casio. An noH tu polius scindis Ecdesiam , qui prtC'

ccpisti Bethiteia Presbyleris iuis, ne Compeienlibus no-

stris in Pascha bapiismum iradereni : qnos nos Diospo^

imi ttd Confessorm ei Episcopum misimus Dionysium

baptiwndosf Ecclesiam scindere dicimur , qui exira

cetlulas nosiras iocum Ecclesim non habemtts. Scil ha^c,

inqtiies, c|ii;n grniix roconciliationem prjccesseranl ,

sperUiiiL Esio , ut voles ex proiConccpUi opinioiie :

sed iKlqiie en sunt, ex quibus jure deiiiceps liceat dc

nliquo viigR genere argumcnlari, cl quale iugeniuin

rueril S. Patris, et quis animus, monslrcnt.

Sulpiiius iiaqiie benigiio leciorc, et commodo opus
liabet iiiterprete. Ego ila accipio , ut privaiam mo-
nasterii Ecclesiam , seu conventum , si mavis Latine
lic Ecclesiasticorum phrasi, dixissc voluerit Mbs llie-
roiiynio adminislratum. Aique boc quidem sensu vero
dixerit : nam el primas ille partes ibi susiincbat , et
nibil ad fideiu propius , quam frairum conveniibiis
ruidse euin et virtutum meriio, et Presbyierii lionorc
pncpositum. Conveniebant nempe in unum locum
f|uoiidie ad preces et psalmodias, eaque privata erat
Ecclesui ; nec ccrte par eredere est , quo teinpore
llicronymus cuiii suis ab Ecclesix public» ingressu
l<rohibiius est , ab illo pieiatis erga Deuin aciu ces-
sasse , et tam iongi tempuris spatium Moiiachos sine
{ireciiNis coinmunibus iraduxisse. Ibi S. Pater loiuni
Moiiachorum eoetum sacrarum Scriptararum docirina
insiriiebat , novasque iii dies proposius ex earum
pracleaione difficultales Karvcmtf instar explanabat,
Qiiamobrem et in PraefaUone ad versioncm Libri Pa*
ralipomenon ex llebraeo , LXX, inquit , Inierpreies
in Contteniis frairum semper edissero ; et in fine Epi-
slolx GXII. .id Augustinum, qux anno data e8t404;
Ta, ait, qm juvenis es^ ei in Pontificali cuimine contti"
iMus, doceto populos^ eic. Mihi sufficii cum audiiore
ei leciore pauperculo in angulo monasierii susurrare,
Ejusniodi alia quxdain in llieronymiaiiis scripUoiii-
bus teslimouia invenies , qus nobis referre luic sin-
gillatim loiiguin esset , Toriasse etiain a proposiio
(leviuin ; diio eiiim ista in eam maxime rem lauda-
vimits, ul coiitra.atque sensisse videtur Sulpitius, et
(liii p(ist ^us temporis notationem, iion aliam constct
abs llieronymo adminisiraiam Ecclesiam, quaiii qiioi
privaia in moiiasterio cogebalur , ei propiore voca-
hiAQConveniue et dicilur (Ub. conir, Jo, Jerosol.), In»
veiiies autem et qux ioca tesientur, ingeiitem fuisi>e
degenUum ibi Monachonim , atque aliorum eo c on*
flueuUum iinmerum , ul jam non sufiiccret coiistru-
ctum a Paula monasterium, sed et diversorium pro-
pterexstrui peregrinis excipicndis necesse fiierit;
quibus una omnibus ITieronymus pr.-eerat. £x liis
<liiatuor etiam ant qiiinque erant Prcsby teraius (ctijus
lamen mvnia n«mqnam obirent propier humilitaiem)

66
gr.ulti ortinli, ul cx supcrius laiidalo conlra Jomiuciii
teslimonio iutelligiinus. Ex quo item licet colligcre ,
finania corum essct , qiii co conveniebant , vitai ejii«
amore ducti , rrequenUa : siquidem ad quadraginia
iisque diversof wtatis ei sexus de nondum bapiixatis ,
sou recens conversis , quandoquc ibidem dicuntur
oxstitisse. Scd et Episcopuin ncscio quein Paulu>u
nomine , queni Tlicophilus perscqtiebatur, fiilsse ibi
Monachis coopialum , ex Libro tcriio iu RurQiiuiii
conjicimus. Qiieni locuin S. ipse Pater his verbis
f oncludil : Nobis in Monasterio hospitalitas cordi esl ,
omnesque ad nos venientes lcsta humaniiaiis [ronte sus^
cipimus^eic. Et lucuIenUus aniea Epist.LXVI aci Pam-
iiiachium : Nos in ista provincia^ cedificato Monasieri(\

et diversorio propter exstrucio ianiis de iotc orbe

coufluentibus iurbis obruimur Monachorum^ ut nec cce-
ptum opus deserere , nee supra vires ferre vaieamus.
Vnde quia pene nobis iliud de Evangelio contigil , tii
fuiurce iurris non anie suppuiaremus expensas, coiiipuUi
sumue fratrem Paulinianum ad patriam miUere^ ut se-
miruias viHuias, qute barbarorum effugerunt manus, ei
parentum conmunium census venderei^ ne ceepium San-
ctorum ministerium deserentes, risum maUdiciseieemuiis
preebeamus. Sed haic hactcnus.

III. Monachorum erat, qiiod saspiiis S. ipse Pator
fatetur, labore manuiim sibi viciuiu qii:ereie : scd
satius ipse sibi, atque ulillus uiiivers:c Ecclesiae con-
sultum fore eiisUmavit, si nianuum labori stiidium
Scripturarum substilueret. Ifa^is u/iYe, inquit, quid
ex otio meo Ecclesiw Christi venturum ratus , quam ex
aiiorum negoiio [PrtBf. in Job ex LXX). In primis
itaque se ad linguam Hebraicam retiilit : quain etsi
probe calleret, voluit t^iinen, quoad ejus fieri poiuit,
poniUus adsequi. Prxceptore tunc usus est quodam
B:irabba, sive Barnnina (utroque enim niodo ap«
pellai) qui ciim suorum odia incurrere eam ob rem
limeret, noclu tantum ad Micronymum nccedchai»
unde et noclumus magisier ei diciliir. Prndit diu
post de se ipse, quod hanc liiiguam , quam ub adoie^
sceniia nmlto labore ac sudore didiceral , infaiigabiii
mediiaiione numquam deseruerit , tu ab ea ipse dese-
rereiur {Epist. CXVIII). Ab hoc auiem stiidio, ad
Scripiurarum Inierprelcs gradum fecit , qiioi um nou
uiiuni atiiue alleruin, sed quotquot fueriint anio
ipsum, sediilo evolvit, adeo ut ncino sive Grarcos
sive inter LaUnos Palres , plurcs qiiam llicronytnus
Auciores legisse videatur. Lectioni deinde scripUo-
nem adjecit : in qua facilem adeo, et sciisus spontii
sua , ut ita dixeriin sUIuni sorUtus est a naiura , ut
una interdum luciibratioue Gommenlarits in Scriptu-
rain coiisciibendis inille vcrsus, seu lineas exaranl.
et alngulis dicbus singulos Vcteris Instruinenti libros
ex Hebru^o converierit. Assiduus adeo eUani hac iii
rc fuit , ut nulla non dic sacrarum studiis Literariiui
dislinerelur , id qnod Postiimianus apud SulpiUuui
Sevcrum (de quo snperius mulia) insigni elogio ilio
lestatur : Toius in ieeiione^ totus in iibris est : non di$
non nocie requiescit : aui legit aliquid semper, aui scrim
bit (Dial. //).

67 S.

Vf. Sed scripu ejus peculiarta juxta hislorix or-
dinem receiiseamus. Peiieraiii ab eo Paiila aique
Euslocbiuro, ul in Pauli Epislolas, quas iiomo anlca
Lalinoniin fueral inlerpreiaius, Goinmenlarios scri-
beret. Quibus ille ut faccret saiis , a breviore , et
magis expedila , quae esl ad Phileinoiiem , initium
fecit, Sumpsit po$t aliquol diet exponendam illain ad
Galalns, quam tribus Ilbris absolviu In liis Origenetu
secutut , iiovam de S. Petri cum Paulo dispuiaiione
litcm commovit, de qua pluribus deinde in uiramqiie
p:irtem ipse , ntqiie Augusliiiiis Epistolis contetide-
runu Iti Prscfationihus, quod lixc propere diclare
cogeretur, et quod neque excogtlaium opus appareat,
neqiic admodum lim:ilus scriiM), sa^ptus cxciisai. Ke«
coleiida in hanc rem pauca qitxdatn ex Prscfatione
lertia : Omnem^ inquil , eleganliam , et Latiui eloquii
venuBtatem stridor leciionit Hebraicm tordidavit. Notiit
enim et iptee (Paula alque Euslochitim) quod plutquam
quindeeim anni tunt , ex quo in manut meat numqnain
TulUut , numqnam Maro , mmquam Gentilium litera-
rum quilibet Auetor atcendit : et ti qnid forte dum
loquimur , obrepit , quati antiqui per nebulam tomnii
recordamur, Quid autem profecerim ex lingucs illiut
ittfatigubiti ttudio , aliorum judicio derelinquo : ego
quid in mea anmerim, tcio. Accedit ad hoc , quia pro •
pter oculorum , et toliut corpuuuli infirmitutem^ wanu
mea ipte non tcribo , nec labore et diiigeniia compeu'
tare queo eloquii tarditatem : quod de Virgiiio quoque
tradunt, quia librot tuot in modum urtorum foetnum
lambendo /iguraterit, Verum accito Notario, aut ttathn
iicto quodcumque in buccam venerit : aui it paululum
voluero cogilare , meliut aliquid prolaturut, tunc me
tacitut iUe reprehendit , manum contrahil , et frontem
rugat , et te fruttra adette , toto gettu corporit conte-
ttatur. Neque est prctereundum , quod ad reniin
Ilieronymianarum historiam spectat , nunliatum
fuisse sibi , cuiii hisce adornandis in Epistolam ad
Galatns Coinmentariis aiiimum adjecisset , Aibinaiv)
venerabilem anum , Marcellai matrem , obiisse. Ad-
h:rsit huic statiin , mntris contuhernio desiilut:c,
Principia, quas post Hieronymi ab Urbe discessum in
8ui locum successerat : unaque anibae in siibnrbanum
agrum , tamquam in solilndinem sese receperunt.
Rem narrat S. ipse Pater partim Pr9Rf:itionc in pri-
iDum Gommenlariiim , partim Epist. CXXYII. quod
est Marcellae Epitaphium.

Porro aulem incceptum sednlo persecutns, subse*
qnentem ad Ephesios Epistolam exponendam , ut
alias fecerat, sumpsit, et tribiis itidem libris abtolvit.
Et Paul» quidem atque Eustocliio de more inseripsit,
sed et Marcellam, quam vocat iciitcttm viduitatit esem-
plar , In Pnefatione priore nominat, ul ad eam quo-
que transmitti opus Intc suum velit, ea cauiionc ad«
hibitn iit iie malcdicis aiquc invidis legendum tradat.
Quin etiam id iptum per Epistolat flagitatte illam abs
se f indicat Pra:falioiie sccunda , inquc ejus graliam
b»c 86 adornare significat, nova subinde Romam mu*
nu9eula trantmittenda. Denique ad Tttum qn» in.<;cri-
bitur, paulo post singulari eoque brcvi Cointncninrio

HIERONYMI VITA.

explanavit

Nihilquod proposiluift nostrum spectet
in ea Pra^fatione monuit. Ad Gapitis aulem primi
versum undecimum se ait , ante paucot menset tria
volundna in Epistolce ad iiatatat explanntionem di-
ctatte : ex qiio iuce meridtana clarius est, liosce uni-
vcrsos in quatuor Pauli Episiolas Cominentarios
fuisse non eodem modo anno , sed anni etiam parte,
seii paucorum spatio inensium elaboratos. Neque
porro alium videri dixinius suis locis , quam S87,
vel insequeniem : id quod uno atque aliero pratcrca
argumento conflrmarc libet. Atque illo cum primis ,
quod se ait S. Pater ab annit ptutquam quindecim
iiullum Geiitilium literarum Auctoreminmanussum-
psisse : ab eo sciiicet, ut nihil dubium est, tempore,
quo per somnium admonilus, cum sc Gnlcidis erein»
abdidisset , pmfnnonim Scriptorum lectioni jurc ju-
rando renuiuiavil. Huic auteni leinporis notalioni si
qoindccim illos annos addas , ad huiic nimirum dc-
venies, qtiem dixhuus 387. Idipsum Rtifnni conipro-
bat testimonium libro Iiiveclivarum sccundo (qiiein
scis netnpe scriptum anno 401), ubi Commentariuni
llieroiiymi iu Epistolani ad Epbesios ante quindecim
ferme annot tcriptum afOrmat. Et ilieronymiis qui-
dem exactos jam suppuiant; Ruffinus vixdiiin iti-
cceptos. Eadcm denique Chronica nota elucef ex
Prxfatione Gommeniarii iii Ecclesiastem , de qun
erit seqnenli capile dicendi locus. Quod igitur aii
S. Pater Libro primo contra Rurttuiim de exposi-
tiotic stia in Epistolam ad Ephesios , Deeem ei octo
ferme anni tunt^ ex quo ittot dictavi iibrot^ eo tempore
quo Origenit nomen ftorebatin mundo^ oinniiio.aiit
errore Anttqiiarioriim in numericis notis laborat
(siquidem nihildubium est, eum anno 401, haec ad-
versus aemuium suiim scripsisse) et Qnindecim ferme^
8ive XV. pro Decem et octo , sive XVIll lcgenduni
est : aut quod ptitarc m»lim , dc eo temporc acci-
piendus esl loqiii llieronyinus , quo primum scri-
plionibiis Origenis iu Latinum refundendis manum
admovit.

lY. Nihil vero allud pRuierca Commentariorum iu
Apostolum elucubratum ab eo eftt : ut ipsemet indi-
cat in suoruin Gatalogo operum , ubi istas dumiaxat
laudatas quatuor Epistolas abs se explicaias recenset :
tametsi illam ad Philemonem , a qua initium Expla -
naiionis suas fecit, postremo loeo collocat , ordinem
potius Scriplurarum, quam temporis secutus. Abcr-
rant iiaque a vero longissiroe , qui Uituiii fuisse abs
Hieronymo A|iostolum Gommentariis illustratum jam
inde a Gassiodorii aevo arbitrati sunt. Eucum , opi-
nlor , fecit studiosis viris locus ille Prologi alterius
libri in Epistolam ad Ephesios, ubi &itl^ S. Pater ,
Pauli , inqnit, Epittolat eonamur exponere : quod de
uiiiversis dictum acceperunt, cum vel solas has qua-
tuor spectet , vel certe propositum modo indicet ai-
que animum , quem in reliquas scribendi hnbebat «
numqiiain autem explevit. Neque hac (ine stelit ma-
lum , subinde cnim invenire est in antiquis libris
liieronyino adscriptus Coffuiientorivs tii omnet Pauli
Epittolatf illa quae est ad HebraH)8 excepta. Tanlaro

« S. HiERONTMI VITA

osim fraDdem Iuferre litoirii iiusl siint, quacsius gra-
tia , ul ofMis a neqnlssimo haeretico , el si Superis
plaeef, nomiDis Hieronymiani bosie infensissimo elu-
cubralum » ipsi Hieronymo adscribereni. Sed est
jamdudum inter suppositiiia amandatum » nosque in
bonc rejecimos Operum id genus lomum , eaque de
re satis iii praefiia Admoniiione dtximus.

T. Sed sont quaedam in antecessum de rattone
qua Gommeniariis elucubrandis asus est S. Pater ,
seroei bac prlmum oUata occasione animadvertenda,
ne eadem saepius replicare, cum alios deinceps ad A-
nem usque recensebimiis, necesse sit. Ille enini cum
ingenio suo in Scrtpturis exponendis difOderet, quod
sciret illas non ex arbitrio, sed esse ex majorum
iraditiontbus interpretandas , ad eos conf ugiebat ,
i|tti in euin Librum, quem sibi explicandum propone-
ret , antea aliquid edidissent. Ita vero sedulo omnes
penrestigabat, ut suain nemo Tideatur diligentiam ef-
fogisse : legebat iia proposili sui attente memor , ut
niliil eorum quae ad rem suam Tacerent , practeriret ,
nihil non transferret in sua. Et laudabat quidem in
Gommentariorum exordiis saepe eorum nomina, quos
laqueRtiir ; sed et sscpe praetermissa faciebat , curo
inagis opportoiium ?ideri poierat , atque eorum ia«
men opiniones suimet operis eontexiul iiiserebaf. Id
amem absse faclum atiex quadam, ut ipse auiuinat»
Commentariorum lege , ifi qmbus muUm dhenarum
ponuniw opinkmes^ vel tadU»^ ui expretns Aueiorum
nomimhu , «1 Leetoris arbilrium fl/ , qmd poiismmum
tHffere debmt^ deeemere. Aique bincroodo sua, modo
le aliena diciare proiiietttr in Prapfationibus , ita ta-
raen ut difficile intemosci aliena ab suis possint ,
nisi ab eo, qui Anctores omnes , a quibus iile ex-
ecrpsit, lq{erit, eorumquedieta ac senteatias in nu-
merato habeat. Saepe adeo vei a RufBno , qni ei di-
eam ea de re maium dixit,tel abaliis, de oplnlonuni,
qoas dissimulato Auctore retolerat, leviuie atque
ineommodo interdum sensu accusatus est , periude
aiqtie de suo, aot oerte de probaia sibi aucioritate
proiulerii. Quibns hae una continenter responsione
Baiis fecit, qua et ab Augustini se postulaiionibus
defendit ! Si quid reprekensione digmtm pntaveras in
expianalione nosira , erudiiionis tu<e fuerat qumfere ,
«(mm ea qum seripshnus kaberentur in Grascis , ut n
tVfi non dixissent , ftiiic meam proprie sententiam eon--
demnares, prmsertim cwn libere in Proffaiione eonfes*
msim.... velmea^ velaliena dieiasse. Paria his sunt
qnx* RofDno reponit, et quae ut recolas auctor sum :
neqoe enim ut huc a nobis referaniur, insiiiutae nar-
raiionis ordo permittit. Ac sane plurimum sua , et
nostra ad Scripturarum docirinam Interfuisset, sl
Bniuscnjusf|ue Auctores sententiae de nomine laii-
dasset , Tel ex iis untum in GommenUria siia irans-
ttilisset probabilissimas opiniones vel deniqne regu-
lam , quam sibi testatur proposuisse , ut aperte
((ntfiteretvr qum sunt keereiica^ et qucs suut CaihoUea ,
lancie continuo observa^set. Sed quando aliis de
caosis satius Ipse judicavit, Auctorum nominibus
{lareere , ne allquem vtdercinr lacerare : in hoc nos
S. HlEROTIXIII. 1.

commodom Leetorum ineubuimits , ut qiias loca cx
aiiis , Ofigene praesertim atque Eusebio S. Paier ex-
pressit, siiis Auctoribus redderemns HtNotis,vei
if)SO, cum licuit, apposito Crajco textu, vel nomine
saltein ei Itbro Scriptoris indiealo.
CAPUT IIX.

I SertbHinEeeimastemCommentarhs. H. Queesliouum
quoque Bebraicarum in Genesim : de toeis ilem , d«-
queUebrdcis nominibus libros nngulares. HI. Didff-
mi iibrum de Spiritu Sancto in Lalinum iransfert.
IV. Hondlias quoque triginla novem Origenis in Lu-
eam. Y. Seribit in Psalmos a decimo usque ad deci^
mum sextum Traeiatus septem. VI. Denique MaieM
eaplivi monachi viiam, et Beati HUarionis.

I. Et soliuriae vitae Iranquilliute, qua nibil est ad
siudia litterarum aptius , et Paulae mairis beiieficen-
lissimae liberaliuie usiis Hicronymos , qu£ jatn in
Ecclesiaruro utiliutem cedere ingenii sui monimenla
percoeperat, iisdem elucubrandis in dles magis totiim
se animo et viribus devovil. Sutim ab Epistola ad
Epliesios,scribcre in Ecclesiasiem a^essus est :
um saiie brevi atque exiguo temporis inteijccto spa-
tlo, ut opus ulrumque ipsemet Ilbro contra Jo. Jero-
seiymiunum sub cbronica una noutione conjungat.
Quin etiam praepostero ordine lioc tlli pr»ferre vide^
tur : Ante annos , inquiens , ferme deeem in Commen-
lariis Eeelesiastm, et in exptanatione Ejnstolmad Ephe-
mos, arbitror sensum amuU mei prudenHbus explicatum.
Series auteiu rerum et quae superius dispuuu suni,
saiis manifesto evincuni , Commeuiarios fn cam
Apostoii Eplsiolam, isUs in Ecclesiastem praN:essis-
se : aique ilios quidem anno 3S8, ad flnem vergenie
adomaiot , istos vero subsequeniis 389 initio ad-
scribendos. Idipsum scriptionis hisioria , ipsiiisque
S. Auctoris locopleiissimus in Pncfatione locus te-
stantnr. Memim, ait, me ante hoc ferme quinquennium^
eum Romm adhue essem , et Eccteaastem S. Blmsillw
iegerem.... rogatum ab ea, ulin morem CommentarioH
obscura qumque dissererem^ ut absque me postea inleUi-
geret qum legebat. liaque quoniam in pracinctu operis
nostri , subita morte iubtraeta est... tanloque vutnere
tune percuisus obmutui : nuncin Btthleem po»tus,au-
gustiori videlicet ciritate ^ et itlius memorim , et vobis
(Paula et Euslochium) reddo quod debeo. Atque anno
quidero 584 exeunte , cum ires fere menses fui.sset
in Uieronymi disciplina, diem obiisse Btaesillam, suo
loco ostendimus : cui si alterdm ferme quinquennium
superaddas, ad hunc nimirum dcventes anniim 389
galtemincceptum,qiio islos sentimiis lucubratos, abs
Hleronymo Commeniarios. Quae Explanaiioiiis ejus
iialorani,ttt ila dicam, alque ingenium speciant, p.ir-
tim atiigimus paulo superius , partim sunt ex ipsa
Praefaiione, atque operis conlextu repelenda.

II. Ejusdem hiijusce anni decursn , aiit si libet ad .
subsequenlis usque initla , videtur S. Pater tres alios
diversi parum inter se argumenti Libros singularcs
edidisse , quos hoc ipsemet ordine in suorum Cala -
logo opcrum recenset : Qnontionum Hebraicarum in

{Troii.)

S. U1£R0NYMI VITA.

(ieuttim librum unum. De Lqm librum unum. Btkrai'
corum Nominum librum unum, In primo alienun ex
his meinorai, iii allcro primom ac (enium » atque in
iioc duos priores : u( illos uno eodeinque (empore
com prae inanibua halNiisse , ipsa hac recensione in-
telligas. Quin etiam primo in lucem edidit, quem ibi
ordine posiremom ponit ; sive cum adhuc Hebraicis
qaxstlonibus insudarci , el nondum Itbrum de He-
braicis Locis edidissei, (erttum de Nominibus vulga-
Tit.Ferebntur liic liber jamdiu olim Grxce a Philone
primuni dcforraaius , deinde Origenis studio auctus,
sed perlurbatus adeo et coiifusus, ut debiiaB ex co
percipi utililali parum coiisullum piitaril Hieronymus,
si tanium Latine verierel, non auiem novuin ferc ex
iiitegro repararet. Profeclus, quem in Hebraicis li:te-
ris feceiat, specimen aique experimenium hoc fuil ,
quod hac nimiruiii de causa hortalu (ratrum Lupu-
liam (vel LupuU , ut libri alii prxferunt) et Yaleriani
scr.beiidum suscepit, rei iptiu$ utiUlate commotus , cl
quo fecisse se aliquid glorialur, quod a Gngcis quoque
appetendum esset. Ul enim pler.isque omncs qus iu
Gr«co exeinplari habebantur elymologias nominuni
retinuerit, ne Giaecis quidem exceplis aliquoi nomi-
nibus, praepostera olim cura iiitrusis : sxpiiis taraeii
de &U0 alias addidit, et eas quae subabsurdas videren-
tur, el coiitra linguae Hebraicae ingenium 9 violettta
interpretaiione explicari , professus est. Librum ila-
que iiunc suum vocat » nunc Pbiloiiis , vel Origenis ,
et quxdam se alicubi ait in libro Noininum Hebrai-
corum rcperisse, quae minime in hoc suo leguiitur.

Editionis hdnorem subsecutae suiU Quxstiones
Uebraicx in Genesiin, novum pliiie opus^ et lam Grce*
eit quam Latims prorsus antea inauditum, quo id sibi
proposuil, ut vel eorum, qui de libris Hebraicis va-
ria susptcabantur, errores refelleret, vel ea quae in
Grxcis et Latinis codicibus scatere viiiis videbantur,
auctoritati stiae redderet. Ejusmodi qBaestioncs iu
caeteros quoque libros Scripturae adornare in aninio
habiiit, fortasse etiani adorsus esi : id quod subinde
itinuli ipse, ut quum de re quadam loculonim se re-
cipit, cum Quastiones in Josue explicabit. Sed quein-
adinodum in Generali Praefatione ostendimus, aut
iiequaquam postea pcrfecit quae ad rudem earum
contextum informaverat, aut quod propios ad fidem
videtur, mutato consilio, cuin deiiide Commentarios
elaboraret, licUs illis qo» toniultuario congesserai,
' utiliter usus est : vel denique quidquid illud erat
operis, inlra domesticos parietes cohibuit. Certe noii
alias praeterea Qoaestiones Hebraicas ui suorum Ca-
talogo operom , quem post ferme biennium scripsit,
quam Istas in Genesim recenset, ac recipit in foetuum
suonim censum. Postremo loco Librum de Locis
volgavit, quem Graece praescriptum ab Eusebio iu
Lalinum transtolit, alicubi etiam mutavit, et nonnih 1
aoslt» ut ex Graeci textu , quem e Hicronymiaiiac
interpreutionis regione edidimus , coUatione per-
spicaum est. Hanc libertatem ita ipse excusat in Prae-
fntione, Semel enkn ei in femporum Ubro preefatus sum,
me tel interpreiem esse, vel novi operjs conditorem.

Opposult vero interpretationem hanc suam alieri,
quam qwdam vix primis imbutus tiUeris edere ausns
fuerat, ut ex comparatione utriusque prudens Leetor
judicium faceret.

lU. His Didymi librum iii Catalogo snbnectit ,
quem in annum jam quintum premebai, ex quo iilum
Romae, cum Damasus adhuc in vivis agerct, sivc
anno 584, ut siio loco monuimus, ad finem vergeute
coeperat interpretari. Resnmit eum iiaque in manui
et sive secundis curis totuin recognoverit» sive reli*
quam modo partem, quam pra*ieriniser.it , in Lati-
tinum verterit , euin sane diutius laiere intra cel-
lulae suae parietes minime passtis cst, sed honori, ut
ipse loqui aniat, ediiionis, boc scilicet 389 anno ad
finem properanle, permisit , et Paoliniaiio fralri sua
dedicavit. Rcm (o(am iiarra( ipse in Pracfaiione :
Cum t;i Babylone^ iuqulens, versarer^ et purpurata
meretricis essem cobnus^ et Jure Quiritum viverem,
volui garrire aliquid de Spiritu Sancto^ et cwptum
opusculum ejusdem Vrbis Pontifici dedicare. Tuui
p.iucis interjectis de odio, quo apud Rumanos labo-
ra\it, lUico ego^ subdit, vdut postliminio Jerosolymam
sum reversus.et posl RomuU casam et Ludorum Lu^
percaUa, diversorium Marim et Salvatoris speluncam
adspexi. Itaque^ mi Pautiniane frater^quia supradi-
ctus Pontifex Damasus^ qui me ad hoc opus primus t »«•
puteralf obdormivit in CimstOy tam tuo^ quam venera»
bilium mihi ancittarum .Christif Paulee et Eustochii
nuttc adjutus oratu; canticum quod eanlare non potui
in terra aliena^ Idc a vobis in Judcea provoeatus tm-
mtimmro... Et ut Auctorem titulo faieary malui alieui
operis interpres existere^ quam {ut qmdam facimit )
infornns cornicula, aliem mecoloribusadonare. Qui-
bus postremis verbis , maxime vero his qu» subse-
quuntur, S. ^mbrosium suggiilari conleodit Riiffiiius,
eaqoe de caussa criminationem in Hierooymnm gra-
vissimam intenut. Dictum aiiis ea de re, et nobis
suoloco.

IV. Succedunt Homiliae triginUnovem Origenis in
Lucam, quas persiiasum est doctis viris fuisse ante
abeo rcdditas LatUie, quam llebraicas in Genesini
Quarsiiones, et Librum de Locis ederet, eoque magis
ante eum qiiem modo recensuimus , Dyolimi de Spi-
ritu Sancto Traciarum. In quam sententiam iucuples
quidem eos adduxit S. ipsiiismet Patris in PraeCatione
ad Homilias illas locus : Pmetermisi paututum He"
brcucarum Quastionum tibros , ut ad arbitrium vestrum.
luerativis operis hwe quaiiacumque suit/, tton mea sed
aUena dictarem. Veruin valde ego aliler seiilio, et
perperain accepisse eos mentem S. Docloris, sensum-
que ejus verborum, autumo. Neque enlm Quaestio-
num iti Geiiesim, sed knXSkf Quctttionum iibros se ait
intermisisse : mulioque probabilius est , ct pnr cre-
dere, de aliis cum loqui , quas in reliquos Scriptune
librosparabal (et semel iunc ipterceptas, posiea, u(
diximus, omnino praetermisit) quam de singulari in
Genesim Iibro« quem toU rerum series, et quem
tenet ordo in Caulogo, pcrfectum jam antea, ac pu-.
blici juris factum, persuadent. Quod si yerum est, ut

73 S. HlERONTMl VltA.

teri speciem omnein habet : bts anno demuin 590

ex Grapeo in Latinam converlendas Homilias susce-

peril. fn PraefaUone ad Paulam et Euslocliium quem-

dam quem istae lcgerant, nec satis tamen probave-

rant , Liicx interprelem S. Pater suggillat : ennii|ue

S. Ambrosium esse , qui ante ferme quadrien-

nium suos ediderat Gommeniarios in Lucam ( //i-

veel. II) , Ruflinus contendit. Et probare eiiam tum

ex eo nititur, quod nullus ex Latinis ad id usquc

lemporis pra^ler Ambrosium in Lucam scripsisset,

lom quod ipsiusmct Epistolam Hioronymi prorerre

posset, tit qua koc ipsnm de aUi$ excutans , tit illum

eonveriil suspieionem. Sed neque hanc Epislnlani,

quod tecreliora queedam alia conlineret , Ruffinus in

vulgtts edidit, aut quisquam vidit, ut cx ea dispuiare

liceat : neque bomini plusquam Yaliniana odia in

nieronymum exercenti , faciie erit qui liac in re fl-

dem adhibeat. Cxtcra qua! ejusdem calumnias spe-

ctani, quas in banc instruit llomiliarum Origenis

L:iiinam interpretationem, satis abunde disputicta et

refutata sunt nobis in Prxfaiione ad Tomain sepli-

mum , qiiae si lanti sunt , recolas.

V. Paulopost, hoc tamen, ut videtur, anno elucu-
bravit S. Pater eos etiam quos pone subdit in Psah
mo9 a decimo usque ad decimum sexium Tractatus
stptem, Docii viri, de quorum numero Sixlus Senen-
sis et Daniel Huetiiis, non alias prxterea existimant
fuUse, quam totidem Origenis Homilias, quas de
Grxco in Latiniim transtulerit. Nobis hac de re nihil
pro eerio afnrmare placet , maxime cum tota elucti-
br&U^ ilka desideretur, ex qua sumere in alierulram
partem argumentam liceret. Quin potius si quid con-
jtcere ex modo^ quo ab ipso recensentur » licet, ma
iim ego primogeikitos foetus S. Doctoris existimare :
Uimetsl maxlmam partcm ex graecis Scriptoribus
atque Origene praesertim, ut in more positum tunc
illi erat » desumptos, ultro etiam fatear. Porro cor
iiiterciderint, aut certe neque lntegri siiperent, neque
eo eulto, ut ab aliorum interpolaiionlbns internosci
queant, caassam addidimus in Admonltione ad Bre-
mmium in Psalmos , quod Septimo Toino Appendicls
loco subnectimus.

Yl. Videtin*» liis absolutis scriptionibus, aliquan-
diu sibisilenliuraimposaisseS. Pater : Silere quippef
ait, ms fecit^ eui meus sermo supplicium esl (Protof^
ad Yit, Matchi). Sed graviorero interim, ac longioris
mtiUo operas scriptionem animo j:im parabat, unl-
versnm, vtdelicct, rerum Christiana; historiam, liie-
ris coiisigunre. Scribere enim^ Inquit, dispotui (it ta-
tnnt vUnm Dominus dederit : et «t mtuperatores mei
salicm fugientem me, et inctutum persequi desierint)
n6 adveniu Satvatoris usque ad nottram astatem, id est
i-b Apottotis usque ad nostri temporis fecem^ quomodo et
per quos Cltristi Ecctesia nata sfr, et adutta^ persecutioni^
tus ersverit, el martyriis coronata sit : et postquam ad
Ckriaianos Principes venertt^ potentia quidem et divi-
tiis major^ ud virtuUtm minorfacta sit {Ihidem). Porro
elaciibrurit nec ne poslen istiid operis, dtibitalnm'
cat inter eruditos, clsi cnim nd nos nihil ejusmodi

pervenerlt, neque ulla unqoam ejiis apod intiqnos
vola sit aut vestigium, affirmare tamen yideior ipse^
met, idqne post annos admcMlom decem, Libro L coik
tra Ruffliium, ubi se ait Ecclesiastlcam Eusebii hi-
storiam ( quam suae potuisset inserere ) in Latinuin
iranstttlisse. Laudavi^ inquit, Eusebium in Historia
Ecctesiastiea^ in digestione Temporum (hxc est ChrO-
nici Tersio) in descriptione Terrce Sancta (Iiaic Libri
de Locis est) et hcec ipsa Opuscuta in Latinum vertens
mem tinguas hominibus dedi. Yerum aliam nos ad eiim
locum innuimus fuisse S. Doctoris mentem, quam
Yiilgo inielligitur, ac primo statiin obtutu apparet :
aiqiie iia hspc diximus accipienda yerba, ut iYIud
unice ad Ecclesiasticain hisioriam referatur, quod ait;
taudavi : ad reliqua autcm duo opuscuki alterum,
quod suae linguae hominibus dederit, spectet. Qua:
quidem geniiina etiamnum sensus ejus explicaiio vl-
detur, et qu^B aliU ejusmodi apud eum exemplis, si
res ferac, comprobari facile possit. Si cui tamen mi-
nus arrideat, ita etiam existlmare liceat, eam Innui
Eusebianae bistoriae partem, hnud eqaidem magnam,
sed tamen Eusebii xarA li^cy, quse Scriptores Eccle-
siasticos recenset, et Nosler suo de Viris Ulustribus
libro Latine reddltam de verbo ad verbum Inseruit.
Gerte qul elucubratam revera ab eo historiam uni-
versaro Ecclesiasticam putant, longlns a veri specle
omni4iberrant.

VII. Sed utique cuin primum silere desiit, anno ut
videtur 591, Malchi Captivi Monachi^ el Beati Bita'
rionis Vitos conscripsit, qiias in Gatalogo, uno, ut
iui dixerini, spirliu recensens, ita coniiectit. Et prio-
rem qiiideni historlam, ut suo loco diximus, Maronia»,
in Syria ab ipsius Malchi ore exceperat : alteram ab
iClgyptiis monacliis enarratam digessit. Addit qui
Yitai Pa/runi Liber iiiscribliur, Asellx fuisse Auctore
ab ipso nuiicupaiam : cnjus lamcn rei, neque in edi-
tis in manu exaratis llieronymianis codicibus vola
est aut vesiigium. Qiiod unum prodit S. ipsemet Pa-
ler, Iianc Sopbronius in Grmcum etegami sermofte
transtutit : ex coqiie Vossium ralll, perspicuum est,
qui in Opcre de histbricis Gr.Tcis, Sophronium viia
llilarionis Auctorem, non interpretem facit.

GAPUT XI.

I» Becensentur qwe Hieronymus ex tAv LXX, exem-
ptari in Latina tunc vutgata Editione emendavit. II.
Lt^j qni ex eo tabore nunc superant,

I, Nullam videtur S. Patcr in Gaialogo, laborls
ejus perquam ulilis, ac dirflcillimi, quo Sacrae Scrit
pturae librQS ex Latina vetere interpretatione ad
emcndatiasima tAv LXX. exemplaria recensuit, re-
stlluitque innumeris locis, rationem habuisse, saltem
quae temporum notalionem spcctei. Nec sune lain-
quam elucubraii ab se operis meniionem ibi ullam
facit, ubi alia omnia, minoris etiam si libet momenti,
in censum suorum recipil : et liquido tamen constai,
quo tempore Gatalogum illiim, seu Librum de Viris
Illustnbiis scripsit, mino vidcliccl 392, pleramque
ejus laboris partcm j^mi cxni:tinssc» nec saiie modi-

71 S. lUeRONYMl VITiL

iieuttim Ubrum unum. De JLpm Ubrum utttm. Bibroi-
eorum Nominum iibrum unum. In primo aliemm ex
his meinoral, in allcro primum ac (enium » atque In
iioc diios priores : ul iilos uno eodeiiiqae (empore
eom pr» maiiibua iiabuisse , ipsa bac recensione in-
telligas. Qtiin eiiam primo in lucem edidit, quem ibi
ordine postremum ponit ; sive cum adhuc Hebraicis
qoaestionibus insudarct , et nondum librum de He-
braicis Locis edidissel, tertium de Nominibus vulga-
vit.Ferebatur l^c liber jamdiu olim Grxce a Philone
primoni dcfurmatus , deinde Origenis studio auctus,
sed perturbatus adeo et confusus, ut debils ei co
percipi utilitati parum coiisultum putarit Hieronymus,
81 lantum Latine veneret, non auteni novuin ferc ex
iiiti^ro rcpararet. Profectus, quera in Hebraicis liJte-
ris fecerai, speeimen atque experimentum hoc fuit ,
quod bac uimiruiii de causa horlalu (ratrum Lupu-
liani (vel LupuU , ut libri alii prrcferunt) et Yaleriani
scr.beiiduin suscepit, rei ipsiut uiiUtate commoius , cl
quo fecisse se aliquid gloriatur, quod a Grigci$ guoque
appelendum esset. Ut enim plerasque omncs qux iii
Gneco exeinplari babebantur etymologias nominum
reiinuerit, ne Graecis quidcm excepiis aliquot nuini-
nibus, praeposten olim cura intrusis : sxpiiis tameii
de suo alias addidit, et eas quae subabsurdas videreii-
tur , et coutra iinguae Hebraicae ingeniuin , viotenta
interpretatione explicari » professus est. LibriuQ ita-
que iiunc suum vocat , nunc PUiloiiis , vei Origenis ,
et quaedam se alicubi ait in libro Nouiiuum liebrai-
eorum rcperisse, quae minime in boc suo leguntur.

Editionis bdnorem subsecutae suiit Quxstiones
Uebraicx in Geiiesim, novum plaiie oput^ et lam Grm*
CI4 quam Latims prorsus antea inauditwn, quo id sibi
proposuit, ut vei eonim, qui de libris Hebraicis va-
ria suspicabaiitur, errores refelleret, vel ea quae in
Grxcis et Lalinis codicibus scatere vitiis videbantur,
auctoritati sux redderet. Ejusmodi quaeslioncs iu
ea!tero8 quoque libros Scripturae adornare in animo
habiiit, fortasse etiani adorsus est : id quod subinde
innuit ipse, ut quum de re quadam loculurum se rc-
cipit, cum QuasttioneeinJosue explicabit. Sedquem-
adinodum in Generali Prseratione osiendimus, aut
nequaquam postea pcrfecit quae ad rudem earuin
contextum informaverat, aut quod propius ad fideni
videtur, mutato consilio, cuin deinde Commentarios
elaboraret, licUs illis qo» tuiiiultuario congcsserat,
utiliter usus esi : vel denique quidquid illud erai
operis, inira domesticos parietes coliibuit. Cerie nou
alias praeterea Quaestiones Hebraicas in suorum Ga-
talogo operom , qoem post ferme biennium scripsit,
quam istas in Genesim recenset, ac recipit in foetuum
suorum censum. Poslremo loco Librumde Locis
Tulgavit, quem Graece praescriptum ab Eusebio tn
Latinum transtulit, alicubi etiam muiavit, et nonDihl
ausit» ut ex Graeci textu , quem e Hieronymiana!
interpreutionis regione edidimus , collatione per-
spicoom est. Hanc libertatem ita ipse excusat in Prae-
fationa, Semel $nm et in Temporum Ubro preBfatuaum,
me tel interpretem eue^ vel novi operji conditorem.

Opposult vero interprelationem hsnc suam alteri«
quam quidoin vix primis imbutue liiterit edere ausus
fucrat, ut ex comparatione utriutque prudene Lector
judicium faceret.

OL His Didymi librum iu Catalogo subnectit ,
quem in annum jam quintum premeliat, ex quo illum
Romae, cum Damastis adhuc in vivis agerct, sivo
anno 584, ut siio loco monuimus, ad finem vergeiite
coeperat inlerpretari. Resumit eum iiaque in manui
et sive secundis curis totuin reGognoverit« sive reli-
quam modo pariem, quam prxiermiseRit , in Laii-
tinum verterit , euin sane diulius latere iiitra cei-
lulae suae parictes minime passus cst, sed bonori, ut
ipse loqui amat, editionis, hoc scilicet 589 anno ad
finem properante, permisit, et Pauliniauu fralri sue
dedicavlt. Rcm tolam iiarrat ipse in Prxfaiioiie :
Cum iu Babyhne^ iiiquiens, vertarer^ et purpuratee
meretricit ettem colonutf et jure Quiritum viverew^
volui garrire aUquid de Spiritu Sancto, et cwptum
oputculum ejutdem Urbit Pontifici dedieare. Tuui
p.iucis interjectls de odio , quo apud Rumanos labo-
ra\it, ItUco ego, subdit, velut pottUmimo Jerotolymam
sum revertut^et pott RomuU catam et Ludorum Lu'
percalia, divertorium Marim et Satvatorit tpeluneam
adtpexi. Itaque^ mi Pautimane frater^quia tupradi-
ctut Pontifex Damatut, qui me ad koc oput jmmut t mh
puleratf obdornuvit in Ckritto^ tam tuo, quam o«nera-
6t/ticin mtAt andUarum .Chritti^ Paulm ei EuetocMi
nunc adjutut oratu; eantifum quod eantare non potui
in terra aliena^ hic a vobit in Judma provoeatue im'
murmwro,.. Et ut Auctorem tiluto fatear^ nuUui aUeni
operit interpret exittere^ quam (ut quidam faciuut )
informit eornicuUi, aUenit mecoioributadornare. Qiii-
bus posiremis verbis , niaxime vero iiis quae subse-
quoniur, S. ^mbrosiom suggillari conteodit Riiflluus,
eaque de caussa criminatiunem in Hieronymnm gra-.
vissimam intentat. Dictum aliis ea de re, et nobis

SOOloGO.

IV. Succedunt Homiliae trigintanovem Origenis in
Lucam, quas persiia&um est doctis viris fuisse ante
ab eo rcdditas Latitie , quam llebraicas in Genesini
Quo^liones, et Librum de Locis ederet, eoque magis
ante eum qnem modo recensuimus , Dyolimi de Spi-
ritu Sancto Tracta'.uin. In qiiam sententiam iucuples
quidem eos adduxit S. ipsitismel Patris in Praelatlone
ad Hoinilias illas locus : Prmtermiti paululum He-
braicarum Quasttionum Ubrot , ut ad arbitrium vettrum,
luerativit operit hmc qualiacumque tunt^ non mea ted
aliena dictarem. Yeruin valde ego aliier senlio, et
perperam accepisse eos mentem S. Doctoris, sensum-.
que ejus verboruro, autumo. Neque enim Quaestio-
num iu Geiicsim, sed knXSki Qumttionum Ubrot se alt
intermisisse : mulioque probabilius est , ct par cre-
dere, de aliis eum loqui , quas in reliqiios Scriptune
libros parabat (et semel tunc ipterceptas, postea, ut
diximos, omnino praetermisit)quam de singulari in
Genesim libro, quem tota rerum series, et quem
tenet ordo in Gatalogo, pcrfectum jam antea, ac pu-.
blici jQrls factum, persuadent. Quod si yerum est, ot

75 S. HIERONTMI VltA

tcri spcdem omnem habet : bts anno denium 590

ei Qrxco in Latinnm converlendas Homiltas siisce-

peril. In rraDfatione ad Paulam et Eu>»tocIiiim) qiicm-

dani quem istas lcgerant, nec saiis tamen probavo-

rant , Locae interpreiem S. Patcr suggillai : eunuiue

S. Ambrosium esse , qui anle ferme quadricn-

nlum suos ediderat Gommentarios in Lucam ( //i-

tecL II) , Rnflinus contendit. Et probare etiam tum

ex eo niiilur, quod nullus ex Latinis ad id usquc

temporis prxter Ambrosium in Lucnin scripsissct,

tum quod ipsiusmct Epistolam Hioronymi prarerre

posset, tit qua hoc ipsnm de aliu excusant^ in iUnm

eonverlit $u$picionem, Sed neque banc Epislolan),

quod tecreliora qtteBdam alia conlineret , Ruffiniis iii

vulgus edidit, aut qnisquam vidit, ut ex ea dispuiare

liceat : neque liomini plusquam Yatiniana odia in

llieronymum exercenti , facile erit qni hac in re fl-

dem adhibent. Cxtera qux ejusdem calumnias spe-

ctani» quas in banc instruit Iloiniliarum Origenis

Liiinam inierpretaiionem, saiis abunde dispuncta et

refutata sunt nobis in Prscratione ad Tomum septi-

mum , qiiae si lanli sunt , recolas.

V. Paulopost, hoc tamen, ul videtur, anno elucu-
bravit S. Pnter eos eliam quos pone subdit in Ptal»
mot a dedmo utque ad decimum textum Traclalut
teptem, I>octi viri, de quorum numero Sixtus Scnen-
sis et Daniel Huetiiis, non alias prxlerea existimaut
fuisse, quam totidem Origenis Homilias, quas de
Grxco in Latiniim iranstulerit. Nobis bac de re nihil
pro eerto affirmare placet , maxime cum tota eluctt-
brati^Ufci desideretur, ex qua sumcre in alierutram
partem arfumentum licerei. Quin potius si quid con-
jicere ex modo^ quo ab ipso reccnsenlur , licet, ma
liin ego primogekiitos foetus S. Doctoris existimare :
tametsi maximam partem ex graecis Scriptoribus
aique Orlgene prsesertim, ut in more positum tunc
illi erat , desumptos, ultro etiam fatear. Porro cur
iiiterciderint, aut certc neque lAtegri snperent, neque
eo eulto, ut ab aliorum interpohoionibns iniemosci
queant, caussam addidimus in Admonitione ad Bre-
«iorttfm m Ptalmot , quod Septimo Tomo Appendicls
loco sttbnectimus.

VI. Tideiiir, his absolutis scriptionibus, aHquan-
diu sibisilenliumimposuisseS. Pater : Silere quippe^
ail, me fecit^ eui meut termo tvpplicium ett (Prolof^
ad Vit. Malchi). Sed graviorem interim, ac longioris
mnlio operac scriplionem aniiiio Jam parabat, uni-
versam, videlicet, rerum Cliristians historiam, liie-
ris ronsignare. Scribere enim^ Inquit, ditpotui {ti ta-
mrti «iVffifi Dominut dederit : et n vituperatoret mei
taliem fugientem me, et inclutum pertequi detierint)
ifh adventu Salvatorit utque ad nottram mtatem^ id ett
(^b Apostolit utque ad nottri temporitfecem^ quomodo ei
per quot Chritti Eceletia nata tit, et adutta^ pertecutioni'
but ereverit^ ei martyriit eoronata tit : et pottquam ad
Christianot Principet veneritf potentia quidem et divi-
liit major^ ud virtutibut minorfacta tit {tbidem). Porro
elociibrarit nec ne postea istnd operis, dnbitaliim
etl inter pnidltos, cUi cniin nd nos nihil ejusmodi

pervenerii, tieque ulla unqnam ejin apwl antiqnos
vola sit aut vestigium, afnrmare tamcn videtor ipse*
met, idqiie posl annos admcMlum decem, Libro I. coik
ira Rurfliium, ubi se ait Ecclesiasticam Eusebii hi*
storiam ( quam suae potuisset inserere ) in Latinum
iranstttlisse. Laudavi^ fnquit, Evtebium in Historia
Ecctetiattiea^ in diqettione Temporum (haec est Chro-
nici versio) ir detcriptione Terree SanctcB (hac Lfbri
de Locis est) et hosc ipta Oputcuta in Latinum vertent
meas tingucB hominibut dedi. Yerum aliam noS ad eum
locum innuimus fuisse S. Doctoris mentem, quam
vnlgo intelligiiiir, ac primo statiin obtutu apparet :
aiqiie iia hspc diximus accipienda verba, ut illud
unice ad Ecclesiasticam hisioriam referatur, quod ait;
laudavi : ad reliqua autcm duo opuscuhi alterum,
quod suae linguse bominibus dederit, spectet. Quac
quidem genuina etiamnum sensus ejus explicatio vi-
detur, et qnoe arii» ejusmodi apud eum exemplis, si
res ferat, comprobari faclle possit. Si cui tamen mi-
nus arrideat, ita etiam existimare liceat, eam innui
Eusebianx historiae partem, haud equldem magnam,
sed tamen Eusebii xarA >i{cy, quse Scripiores Eccle-
siasticos recenset, et Noster suo de Viris Illustribus
libro Latine redditam de verbo ad vcrbnm inserult.
Cerie qui elucubratam revera ab eo historlam uni-
versam Ecclesiasticam putaut, longius a veri specie
omni^ibcrrant.

VU. Sed utiqne cum primnni silere desiit, anno ut
videttir 591, Maichi Captivi Monachi^ ei Beati Biia-
rionit Vitat conscripsit, quas in Catalogo, uno, ut
ita dixerin:, spirifu recensens, ita coniiectit. Et prio-
rem qnidem bistoriain, ut^uo loco diximus, Maroniai
in Syria ab ipsius Malcbi ore exceperat : alteram ab
iEgyptiis nionachis enarratam digessit. Addit qui
Vitw Pa/rum Liber inscribiiur, Aselbc fuisse Auctore
ab ipso nuiicupaiam ; cnjus tamcn rei, neque in edi-
tis in manu exaralis Uieronymianis codicibus vola
est aut vesiigium. Qnod unum prodil S. ipsemet Pa-
ter, hanc Sophronius in Grmcum eleganti termone
tranttulit : ex coque Vossium falli, perspicuum est,
qui in Opcre de historicis Gr.Tcis, Sophronium vita
Ililarionis Auctorem, noii interpretem facit.

CAPUT XX.

L Recen$entnr qum Hieronymut ex rfiy LXX. exem-
ptari in Latina tune vutgata Editione emendavit. 11.
Libri qni ex eo labore nune iuperant,

I. Nullam videtur S. Pater in Calalogo, iaboris
ejus perquam ulilis, ac difficillimi, quo Sacrae Scri*
pturae Ilbrqs ex Latina vetere inlerpretatione ad
emcndalissima tAv LXX. exemplaria recensuit, re-
stiluitque innumeris locis, rationem habuisse,saliem
quae temporum iiotalionem spcciet. Nec sane lam-
quam elucubraii ab se operis mentionem ibi ullam
facit, ubi alia omnia, minoris eiiam si libet momenti,
in censum suorum recipit : et liqnido lamen consiai,
quo tempore Catalogum illiim, seu Librum de Viris
Illustribiis scripsit, anno vidclicct 392, pleramque
ejus luboris partcm j;ini cxnntlasse» uec sane modi-

cam penuisisM Jam ia pubtiCQin ul prodiret- Libro
aecando in Ruffinum, Egom^ ioquil, contra Sepina'
ftuM Interjfrete$ aliquid mm locutui, quos ante anno»
pinitmoi ^Ugentiiiime enundatoe mem iingute ttudiosis
dedit Alque i*sdem ferc Terbis Libro III. Septuaginta
Edillonem iiitgeniiuime emendatam ante annos piiiri-
liiot mem iingua: liominibui dedi, Item in Prologo ad
librot Salomonis ex Hebraeo, Si cui $ane Septuaginta
Jnterpretum magh Editio plaeet^ habet eam a noine
enmdatam, D«Miique, ut alia mulia praecermiitam,
Epist. LHXI. ad Lucinium , Sepiuagima Interprelum
EdUionem et u kabere non dubito^ et ante annos pluri-
wm lUligentiuime emendatum tiudiosis tradidi. Ilacc
salis abunde S. ipsiusmet Interprelis testimonia etin-
cuuly fuisse ab eo islud Operis non adornaium modo,
sed et Editionis honori, ut ipse alias loquiiur» bona
saltem ex parte perniissum.

U. Saiis quoijue ei iis constalt eonlra atqiie Gri*
tici quidam» casiera non indocti, arbitrantur» non
illos modo Scripturae libros, uec prasterea alios»
fuisse abs Hieronyino ad Graecum exemplar recogni-
los, qiii Yel supcrant etiamnum« vei de nomine ab
Ipso laudantur. Gum enim knXAi Editionem Seplua*
ginta abs se dicat in Latino ad Graeca exeroplaria
enendatam, eamque alleri comparet Translatioui ex
HebraeOy manifestiim est« non quosdam tantutnmodo
libellos, et ad summnm sex, ut volunt, sed uqJYer-
sum Ganonem siia ilia cura eipolitum denotare. Gu-
jus quidem rei alia argumenta sunt» quae laiios in
Praefatioue nosira ad decimum Tomum protulimus,
et qQae« si tanti videntur» consulas denuo ; atqiie buc
referas. Luculeniissimum profecto est illud S. ipsius
liiterpretis testimonium Epist.GXXXIY.ad Augusti-
num, ubi jam tum fuisse pleramque ejus cmendationis
partem a n^^scio quo compilatam» dolet. In Ediiionef
iiiquit , Septuaginta..,, pieraque priorit laborio fraude
eujutdam amisimus, llulia igitur alia eraot praeter ea
qoas vulgo prostabant tunc temporis, ac supersunt
hodienuni, qu» pleraque operis pars dici potuit, ct
ricile univer&um Ganonem Scripturarum explebant.
Ctijus deniqtie rei certior ipse factus Augustiuus
Epistola inter Hieronymlanas GXVL integram ab eo
rceensionem eam postulat. Miitas^ ait, obseero^ inter-
pretalionem tuam de Septuaginla^ quam te edidisse tie-
sdebam.

IH. Porro, qu.tnti labor hic S. Doctorl sleierit, et
rjuid pniprie rei sit atque operis, aperiendum est.
Krai Veteris litstrumenti Vulgata vetus iiiterpreia-
tifi, quae tunc temporis passim in Ecclesils obtinebat,
ex Graeca alia tA» LXX. versione in Latinom refusa,
scd ita librariis omne genus viiils, lacunis, trajeciio-
hibus, assumentis deformaia» ut interdum etiam alium
a vcro senstim praeferret, et divinae aucloriiatis verba
et sententias redderet iectionum varieiaie incertas.
Praeclpua errorum eaussa, qiiod a Gneca Editione
Kofyf.id est, Commum^ derivata olim fueril, qnae iii-
numeris ejosmodi Titiis scatebat Ad difncultatis
aotem cumulnm accedebal, quod allae praeterea Gne-
cae editiones» quae fcrebatittir, muUum inler se pro

S. HIERONYm VITA. . 76

regionuin varietaieatqueosu Ecclestarum diffcrreot.
Alexandria, infiuil, et JEggptus in Septuaginta suis
llesgchium laudat auctorem : Constanlinopotis usque
Antiociiiam Luciam martyris exemplaria probat, Medias
inter has prowncite Palagstinos eodices legunt^ quot ab
Origene elaboratos Eusebius et Pamphilus vulgaverunl :
totusque orbis hac inter u trifaria varietaU compugnat.
Et eerte Origenes non sotum esemplaria composuit qua-
tuor editionum^ e rcgione singula verba describens^ ut
unus dissentiens statim cofteris inter se consentieniibus
arguatur^ sed quod majoris audaeia ett^ in editione
Septuaginia Theodotionit editionem mitcuit^ atteriscit
derignant^ quee minut ante fuerani, et virgulit qum ex
tuperftuo videbantur appotita {Prwf, in Libb. Paralip»
ex Uebr.), Prxtermilto quae alias alibi memorat edi-
tiones aiqoe eiemplnria. Unlce ad verum, aut certe
caMeris longe omnibus propins aecedebat illa, qii»
fuerat olim Origenis Industria in tioLKXoU elaborau
cum obelis atque asteriscis : eaque niinirum in tanta
edilionum varietaie Noster usus esi, cujus exemplar
perquam emendatum in Gaesareensi Bibliolheca re-
pererat. Quinetiam eamdem illam ralionem noiaruin,
obeli, iiiquain, atque asterisci in Latina restiiuenda
Versioiie habuit. Unde Epist. GXII. ad Auguslinum»
Quod qucfritf inqnil, cur prior mea in Ubris Canonicis
inierpretatio asteriscos habeat ei virguias premolatas..»
iiia interpreiatio Septuaginta interpreium est ; el «M-
cKiii^ virguiee, id «if, obeU stmi, significaiur^ quod.
Septuaginta pius dixerini, quam habelur in Hebrieo.
Vbi ttutem asterisd^ id est^ tteiiulcs praUucentet^ ex
Theodotionis ediiione ab Origene additum esi : ei ibi
Greeea transiuUmuSf hie de ipso Hebraico quod inteiU"
gebamus, expressimus, Et alia ad eumdem Epistola
GXXXIV. Prieceptis tuis parere non possumt uuudme
itt Editione Septuaginia^ quee asieriseis verubusquc d:t-
liiiciii esi. Deniqae omnlnm luculentissime Epistola
GVI. ad Sunniam et Frelelam, ubi etiam quantum
intersii Gommunem inier atque Hexaplarem Editio-
nem docet, atque banc a se iestatur« in Latinmm ser-
monem fideliter versam, El paulo post : Ea autem^ in-
quil, qucf habetur in E|«itAeK et quam nos vertimus^
ipsa esi quee in eruditorum libris incorrupta^ et immor
euiata Septuaginla interpreium Iransialio reservatur*

IV. Tempus quod speclal, cum neque unus idemque
sil aunus uniuscujusque libri, neqiie cerio possit suus
cuique adsignari, vero simillimum umen est, fuisse
omnes anle annom 591 adomatos, neque eiiiin par
credere est, cnm ab hoc tempore novam ex Hebraeo
textu interpretaiionem adorsus esset S. Pater, eum
amplius de priore Gorrectione illa cogilasse. Adeo
quidquid istuc operis fuerit, perfectum jam fuisse ap-
parety alque intra cellulae parietes ad privatos mona-
sterii usus magna ex parte reposiium, aut cerie Au-
clori non probatum usque adeo, ut Ecclesiarum
necessltatibus satis putaret esse consultum. Neque
cnim novam ex integro aggressus esset ex Hebraeo,
si ad Graecorum exacu codicum fldem Ediiio illa
snflrecisset. Quinquennii aulem plus minus spatio to-
tus labor ille absolutus esl; nam 392 anno quo Ga-

S. HIEROiNYHl VITA.

ulogum suoruin Operum lexebal, jam altquoi ex
llebraeo libros ceperat inierpreiari : quod indictuni
esl, 1 Graeeis jam destilisse: haec aulero non nisi
aiino demuro 3S7, posiquaro se Beibleem recepisset,
inieii>retari, sive ad eorum amussim Laiina exigere,
a(^gres8U8 esi. Ei praetuseral umen lanl» inolis
operi recensione il!a Psalmorum prope dixerim lu-
mulluaria, quam ul ipse ail, RomtB positut eurtim et
moqna ex parie adornaveral. Quod rudimenlum cura
bene cessissei, el Romanas cumprimis Ecclesiae pro-
barelar usu (eiiamnum qutppe AoiftaAuin Pudierium
audii) aniinos illi addidtl» cum se paolo posi Beili*
leem iransuilissei, ei SepluaginU ediiionem iii con-
venitt rralruffl quoiidie edissererel, ad illara versio-
nera ex iniegro juxUTGraecum lexlum, alque eum
quidem Hexaplarem emeodalissimum, reOgeiidam.
Nec sane dubium videlur, qum oniversum Canouem
conllnenii illa coroparaiione ad Grtecum expoiiveril :
qua de re pUiribos in Prdefatione ad decimum Tomum
edisseruimiis, qoae buc rereras.

y. Yerum duo nune soli ex universa recensione
illa libri inlegri saperanl, Job» ei Psallerium, loii-
deni Prologi in Sulomonis el Paralipomenon libros,
quae lanii operis vix quaedam indicia sunl, el magis
desiderare ac defldre quod pertil» quain qiiod su-
peresl, frui nobis praebenl. Quamqnam possunt Pro-
pheurum qaoque omnium libri (quae liaud saiie exi-
goa Scriplurarum pars esi) inslaurari ex versione
illa, aive emendaiione, quam in Commenuriis S. Pa-
ler 80« ex Hebraeo versioni suiiro subneeiit joxia
Sepiiiaginu. Yerum liaud scio, nom iu iiide exeudi
inlegra conlinenler possil, ul» quod rei caput esi,
summa appareal S. Doctoris diligentia iii ohelornm
aiqae asieriscorum notis, quae r^icile per Anliquario-
rum^oscluntiam, et locis quodammodo peregrinis
excidere potueronl, ac rc ipsa excidisse alicubi,
comperiuro esl. Reliqua jamdiu olim, aique ipso ad-
vivenie S. Interpreie, pars opeiis ejus maxiina pe-
riil : qaod nouium nobis esi aniea ex ejus Epi-
slola CXXXIV. ad Auguslinum in Gne, ubi. Prteeepiit
tmtf inquit, parere non pottum^ maxime in editione
Septnapnla^ qua atteritcit verubutque dittineia ett,
pleraque enim priarit iaborit fraude eujutdam amiti"
mut. De hac nos jaclara» deque bis qui snpersiini
doobas libriSy in Praefatione ad decimum 1'oinura
siiiis mulu.

CAPUT XXL

I. VetMtTettamentumex Hebraointerpretatur. H. PnB-
potlero ordine^ alque initio a Regum librit faeto,
maximam ante annum 592 ejut verttonit partem
edidit» 111. Qnamdam etiam apud te aliquandiu reti-
ntcfl. IV. Reiiquum Hebrtei Canonit quod tupererat,
teeutit temporibut abtolvit,

I. Vemm recensione illa atqoe emendatione Scrl-
piuranim non usque adeo conlentus Hteronymus, ad
novara ex Iniegro Lalinara interpreUlioaem de He-
hraico ipso exemplari utpoie caeleris praestanliore
onmibtts, el ideliore adornaiidam, animnm appoiit.

Ei maximnm snne ejos partero i.iin anno 39? absol-
veral, siqiiidem vere aique kjtkOs eo lempore stto-
rum Caial<^um operum oontexens , anirmavii . ^e
Yetut InttrumentumjNxta Bebraicum tranttntitu. Quai
qutdem caussa est, cur huc semer referri laboreni
universum rerum qiioqne llieronymiananim hisioriai
conseiiianeam inagis videaiur : lameul reliqoum
quod erai ejus operis seqautls temporibus, et qax-
dam posl ferme biennium, quxdam eliam post molto
Iranslulerit. ut non nisi post annos ab eoadmo-
duni duodecim tou llla juxu flebraeum Caiionem
inlerprciatio absoluu sit. Sed enim quod fuerit
uniusciijusque libri tempus, quisve ordo, explicemus.
II. Neque enim jnxia Scripturarum ordiiiem, ui in
HebrsroCanone conlinelur, a primo ad novissiroom,
sed ui poiuii, rogaiusqiie est a Fratribus verlendos
sibi libros illos proposuit. Initiam fecit a libris Re-
gum , quos HebRei in dno Untum volumina dlsper-
tiunlur, qiiae Sainuel elMalachim vocant. El primam
qiiidem conatiim hunc suum fuisse, maiiifeslo ipse
iradil in Prologo, quem idcirco, quati gateatum prin- ^
eipium vocat, et eonvenire ait omnibut tibrit, quot de
Hebreto in LaUnum vertere in animo habebat. Ele-
nim parare defensionem sibi voluit adversus illos,
qitos siio studio eo infenaiores fuiuros praesentlebat,
quo majoris hoc erat ausum momenti aiqae operas.
quam quod antea in recensenda aique emendanda
versione Tfi» LXX. praestiterat. Erat enimvero ho-
roinis divina quadam prxdili mente, aique ab omni
doctrinarum genere fere snpra morialiuro condltio-
nero excalti, inacressos pridero omnibus Scriptura-
rum fbntes attingere, ac velle non prius aadilos ex
iis sensus et verba Ecclesias docere. iiaqoe hos jm-
«iim libros qaasi cnidiiionis suae specimen praebiin-
rus, ne sibi nimium iribuere videretur, lo^ poslolat :
eoque ipso fuisse prtmiim, sive ante alSee,, ab se
translalos ex HebraM), nout. Misit deindc eos Ro-
niam Patn Domniom, trt in Episiola XLIX. ad Pam-
roacbium, quae anno scrrpu est 5d3, prodit. Sed et
libros tededm Prophetdrum jutA se tit Laiinum de
Hebrofo termone tunc veriisse* cam eam Epistolain
scriberei, tesutus est : quin et Pamroaclrio ait ad
iegenduro fuisse in proroptu. Addil,si isu placaerint.
et delecuri euro hoc opere coropererii» fore ai pro- .
voceiur eUam Cmtera etauta armmio non tenere. Goih
linuo posi Jobi versionem nominalv jam enim animos
sibi sumpsemt ad malla difliciliimam librom, iion ex
liebrxo Unlum, sed et ex Arabo Syroque sermone
Inierpreundoro : in quam rem sibi ethim ex Lydda
praecepiorem Judxum olim adsciverat. Narrat haec
ipse laiiiis io Praefatione : lempos aotera in laodau
modo Episiola ad Pammaeliiara bis verbis indicai.
Trantiuti nuper Job in Unguam notlram, cujut exsm-
ptar a S. Mareetla eomobrina iua poierit mutuari. Non
soluro igfior adomata^dodora ea foerat inierpreutio,
verura eiiam in vulgos ediu, ei Romam iransmlssa :
01 non iia modicum pneeesaisse tomporls spaUom*
ex adverbio illo iiu|Mr conjidas. Urgei eo magis ru*
Uo^fi qood esteiiam vcroiimiUimtira, fiieront Istha^c

S. HIERONYMl VITA.

voiamiiui omnia cootinuis qiiodammodo operis in
Laiinuro conversa, ct eadcin missa occasione Ro-
mam. Nam mulio ea cilius, ei anic aii. 592 lucein
aspexissc, ex libro de Viris llluslribus, quem hoc
ipso anno elucubravit S. Paier, perspicaum esi. Ex
(juo iiem inieiligimus, Psalierium quoque fuisse ab
eo jam pridem sux lingux hominibus dalum, alque
hoc ipsum aniequam Proplieias, quos secundo loco
recensuimus, inierpreiarelur. Scilicel inier alia opu-
scula sua, qu3B ibi capiie irigesimo quario -supra
ceniesimum referl, fnisse in Gracum ab amico So-
phrooio translala, P$alierinm quoque et Prophetat
rccensct : quot^ ait, noi de Uebrm in Latinum con-
verlimus. £t sane anle spalium (emporis haud ila
exiguum, ul et in Grxcum refundi ab illo posseni, et
a Noslro, utpote perfecia jam alque ediia opuscubi,
lecense.ri.

III. Omiiiuo iuque ante annum 392, hxc qua^ no-
ininatim recensuimus volumiiia, quibus univers»
Scripturx pars allero tanto major continetur , perfc-
cerat S. Pater. Reliqua subsecuiis quidein tempori-
hus in lucein emisit ; verum ex his eiiam quxdam
tnnc habiiisse eum in prointu , facile ex superius
laudato. loco addiicor ut credam, ubi se ait , ctstera
clausa armario retinere. Num fuerit de horuro iiumero
Duiiiel , an quartus Prophetis majoribus accenseri
existiinaudus sit, quaeri non incougrue potest. Nain
Saactus quidem ipse Inierpres dum laudau ad Pani-
luachiuin Epistoia $idecim Propketa$ ab se afOrmat
de Hebraico in Latiiium conversos, Danielem ulique
iii his computat; secus eniro solos numerasse quinde-
cim debuisset. Revera eiiam ab alibi, ut Episiola Llil.
;td Paulimim, .Daiiielem in Prophelarum roajorum
ceosum recipit, tribus((ue aliis adjungit. Alia ex
parie iiber ille in Hebraso Canone inier Propbetas
iion compnutur» sed inter Agiographa : neque
alinm in ipsa Uieronymiana versione locuin habet ,
juxia veleruro exemplariuro fidem. In Prologo quo-
que G ileato atqiie aiibi S. ipse Docior Danielan
Agiflgraphis adcenset : neque sane videtur ipse pro-
positi sibi Canoois ordinem in soa adornanda inier-
}',celAtione inveriere voluisse. Denique se opus istud
:i Propiietaii longo iiitervalio dislinxisse indicat in
Pncfaliotie iis roaxime verbis, Impegi noviuimein
Bamolem, et mto teedio affeetui «iim, ut detperatione
Bubita^ omnem veterem laborem .voluerim contemnere.
Verum adhortante me quodam Hebreeo , et illud miM
€rebriu$ in $ua lingua ingerente , Labor omnia viiicit
linprobus, qm mihi videbar $eioiu$ inter Hebreeot, coepi
ruf$um di$eipultt$ e$$e ChMmeu$. El ut verum fatear,
tttque ad pranentem diem magi$ po$$um urmonem
Clialdaicum legere, et inteiligere, quam $onare. I3t ut
t ero se res babueril, nam dispuiari hxc posse viden-
tur in utraroqoe partero, potare otiqu» malim fuisse
Panielem ab Bieronymo ante annuro saltem 595
redditom Latine ex Uebraeo : niiUosque dobito, quin
abeo tempore tantam iiie (ueril ejus lingu^ peritiam
arifecotas, quania sibi ad rectaro concinnandam
tfiA ioierpretatiooem libri usui erai. Sed utiqoe aliod

hinc vflim pro aliis scripiis Chaldaica dialeclo llforis,
eiijusmodi Tobias est , argumenlom sumi. Si enim
cum Danielem Hieronymus transtulit ante annum ,
ot diximus , 593, nondom perfecte quidem lingttam
Chaldaicam noveraiy iioverat tameii : cuin vero To*
biam interpretareiur , ila se ejus ignarum lingo;e
confessus est , ut quae Chaldaice ibi s^^ripta erant ,
nisi prius iii Hebraicum refunderentur, per se intel-
ligere nequaquam posset : consequens est, honc
rooUo ante librom, quam ilium Laliiie vertendom
soscepissc. Quia, inquit in Praefatione ad Chroma-
tiom et Heliodoriim, vicina ett Chaldaorum lingua
eermotii Uebraico , utriueque Ungua perili$simum to^
quacem reperient, uniut diei laborem arripui : et quid^
quid ille mihi Uebraicit verbie ixpreent^ hoc ego acdto
notario , termonibut Latinit expotui. Omniiio itaque
fiierat jamdio antea hasc adornau versio, quam ad
Pammachium Epistoiaro toties laodalam scriberet :
comqoe ^os ibi nulla sit mentio , inter ea omnino
computanda est, quae se dixit armario ciaosa conii-
nere. Nam etsi iiber iiie de priore Hebraeo canone ,
qui Hebraice scriptos Untommodo eoroplecteiiaior ,
non essel : divinara tamen aoctoriiatem tom apud
eam geniem eom apod Ecclesi» Patres obtinoit , et
in Scriptorae sacrae censutn continoo abs Rieronymo
recepios est. Ejiismodi liber qooque erat Juditha; ,
quero S. Pater Cbaldaicae iinguae jam probe, ut vide^
tur, gnarus, atque adeo post ipsum Danielem, Laiine
vertii. Addi forusse hts posset unus prxterea aique
alios , qnos per id quidem temporis Romano cultn
donatos , nondiim in volgus protolisset : sed hx'c
minus explorata res est. Alia ex parte salis hxc sunt,
utsna dictoveritasconstet, jam scilicet ab anno 59^
Vetus Tesiamenium iranslaium ab eo fuisse Juxta
Hebraicam (idem : quanJoquidem quoe operisperfc-
ctioni tunc deerant, nec singillatim refert ipse in
Epistola ad Pammachium , clauta armario magiia ex
parte jam tenebat : et iicet aliis subtnde annis in
luceni proiulerii, ab eo tamcn arrX&s exordio ac tem«
pore, nisi cum secus jussit, repetenda significav*!

IV. Qtiac igitur volumitia ex universo Hebrseo ra-
nitne aut nondum alligerat, aut certe nondum publici
juris fecerat S. Paler, Octaietichum fuisse, Paralipo-
mena, Salomonis libri atqoe Esdrae vidcniur. Hunc
autem cum Nehemia haud multo (^>.st , sive Iiiennto,
iii sunimum, ab editu libro de Viris Illustribus,
anno scilicet 594 in iiicero emisit, Domnioni et Ro-
gaiiano inscribens, a quibus jaro a tribiis reiro
annis conlinenter, ut iaborero hunc subiret , rogatus
fuerat. Rogat vero ipse eos vicissiro in Prologo, ut
pricata tectione contenti, librum non efferant in publi-
cum , nee fattidiotit ingerant cibot , vitentque eeruw
supercilium, quijudicare tantum de aliit, et ip^ facere
nihil noverunl. Si qui autem (sobdit) Fratrum ncnl,
^^ics notira non di$plicent , • Aij tribuatie exemplar ,
admonente$ , ut Hebrwa nomina , quorum grandi$ m
hoc volumine copia eet^ dittincte , et per intervaUa
tranecribant. £x quibos denoo inteiiigis io rein no«
stram , qoanto iile stodio publicam. luccm effugerety

S nUElROMYMI VITA.

ei siia TclU-l omiics proMcr aaiicM latere, qusn eaiisM
csi, ctir qw£4iam non a quo lempore elueubrau siiiit,
sed qiio in vulgus prodierunl » repelemla Yideanliir.
niijus aiilem \ersionis aiinus, quem diximua 594,
manilesio ei eadem Pracfaiione illa apparel, ui)i
lAulu quae in ETaogcliia, quasl de Veieri Tesismenlo
Uodaninr , el apud Sepinaginla non suiil , expen-
dend.1 se ail , iaiim operi teunare. Niliil enim la-
lioris operis nomine denoUre aliud Yoluil « quara
Episiolam in noslra recenssone LVII. sive libellum
de Optim» genere inlerpretandu in quo de illa Seplna-
ginUviralis versionis comparaiione ad llebneum
lexlum pro insliuilo dispuUl , eamque deducUm ab
Evangelits qusstionem expedit. Porro euro libellum
sive Epislolam anno scripum fiiisse 395, nihll jam
dabium esl, ei suo nos locd oslendimus. Esdne sub-
jiinxit S. Doclor Paralipomeiion interprelalioiiem
eodem illo , ul videlor, anno : siqiiidcni in Prologo
ad Chromaiium eumdem illum de Oplimo genere m-
inpreiandi libellum a se Nuper edltuin dixil. Quam
m^Hlicom eo adverbio iemporis intervallum denolel ,
«X rerom com priinis serie disces, lum aliis pleris-
qiie apud euin ezemplis. Proinde qui posiremo
oinnium locn prodisse liasc auiumant, a vero longiHS
aberrnnl, ul ez laudalo lestimonio, alque inreriusdi-
midis plaiiiiis coiisubiu Sunt qui Esihene libnim
his addanl ; sed videtur eum S. Pater, OcUteuchi de
quomox dicenius, numero comprehendisse , juxla
proposiii sibi canonis Ilebrxi recensionem , in quo
Jitdices et Ruth libri in unum coalescunt. Probabi-
litis iUqiie Paralipomena exceperont tres Salomoitls
libelli, Proverbia, Ecclesiastes, ct Ganlica, quos non
atnplius quam Iridui opercin Lalinum verlil, el ChrO'
maiio atque lleliudoro Episcopis sua quolidie repo-
sceniibus ingenii monimenla , inscripsit. Atque hoc,
ne, aii, longa eegrolatione fractne, penilus koe anno re-
iicerem^ et apud vo$ mutne esum : qutbus eam acgro-
taiioiiem indicare visus est nobis, in quam alibi
etiam se qneritur incidisse , ui in Pnefaiione Goin*
roentariorum in Matlhaeum, Episiola LXXI. ad Luci-
nium , et mulio luculentius LXXI1I. ad Evangelum ,
et ex qua demnm convalnisse non iu pridem se indi-
tsii in Prok>go terlii Cominenlarii iti Amos. Cerlis
antem nos argumentis ostendimus ex rerum prxser-
tim serie in Chronotogicis ad eas Epistolas, et Com-
menlarios Nolis, ab anni 598 inilio, nisi si eiiam
mavis, pnccedeniis flne , enm S. Doctnri flegrolalio-
nem obligisse , a qua vix allqnot post mentes pau-
lisper recrealus , dum omissa sludia nimia avidiute
repetit, iterum, el gravius dccubnit. Posl hiijus iu-
qiie annl medium , ac fere nnetn , id qiiod ipse indi-
mre bis verbls videlur, ne penitue hoc anno retieerem,
ties illos in Latinum ex llebrao libellos convertit.
Ueliquum erat Octateucbtim , priores sctllcel oeio
sacri coiilexins libri, sive septem, nt alii contendunl,
<|ui ctuvom nnmerum huc adscilo Esther lihro ex-
plent, nam Ruth joxU Hebneorum recensionem unam
etim Indicam libro suppulatum dizimos. Et certe qni-
dem ipse in Epistola LXXI. ad Lucinlam,quem niox

lAcnm latidnbimiis, Oclateuehum voeil S. Paler iquam-
qit&in HeptateuckumM e^Ueeptem dum:axai /i>rff,vc-
leres qu;i*dam ejiH loci editiones prff'ferunl : qua lo«
ciione, eliamsi Hebr.i*i codicis lenenila ej^set ratio «
omnino Esiher excluderelitr. Sed olique iila Octatea'
ekum unice vera leclio esl, eique fuisse Esihene lilNrum
a S. Doctore adcensilum, lociis infra laodandus ex
ejus Pra^fatione In Josue pcrsuadehit. Nihil pniitulo
no8 movci, quod quidam magno conatu urgeiii, eoii-
siare sciiieet ex ejus Pnefaiione libri, qnod ageiiio
adbuc in vivis Paula niaire , Latiniiale donalns sli ,
cui ut et llliae ejns Eustoclio inscribitur : cum ecim-
Irario si , ut dcbuii, ex ordine uliimus ez illo Ocu-
tcucho versus est in Latinutn, Paula biennio, ul mi-
niinum, antea jam dietn obierit. Scite enlm vero
reposiium hnic argnment» est cura ab aliis, tum ipso
Bi-nediclino Edilorc , non debere scilicet ibi Paolam
Eusioi-hii mairein , sed juniorem aliam intelligi ,
Lxa;c iiUuin, alque ex fratre neplim Eustocbii, illud-
qiie scribarum oscitantiae , ac receplse in his ponen •
dis nominibiis consoetudini impntaiidum, qood amii;e
ncpiis, sentori juuior anteferlur. Sed lixe bacte-
lus.

OcUteuchum igitur Epislda illa ad Lucininm
tosutus est llteronymns sibl reliqoum esse , euni
alios omnes Hebraei Canonis libros pneris cjus ac
noiariis describendos jam dedisset. Canonem, inquli,
nebraica veritalie, exceplo Oclaieucfto^ quem nunc in
nmnibue habeo pueris tuis ae notariis dedi deseriben-
dum. Annus agebatur , cum haec scriberet , 598, lit
siio loco certis argnmentis demonstraium est, et re-
rnm, quas hactenus traciavimos , ordo evincit; Ve-
rnm Pentateuchi, sive quioqtie Mosis libroram iuter-
prcutionem dttdom aggressus videtor horiaiu Desi-
derii Aquitaiii Presbyieri , ejus ad quem pridem
Epislolam in recensione nosira XLVH. dederaf , et
qno pastmodnm Impellente, contra Vigilantium scri-
psii. Eidem illl o|kis hoc snum postea dcdicavit,
cnjos aiiqvam lamen paricm , pota Genesim alque
Exfidum sallem jam anie eum annum ettam absolvo-
ni, quum vere se dixit aliis de Octaieocho lihrb
insudare. Hos porro alios qui snperabant, aliquihus,
nrscio quibus ciiris impeditus in posterum, diem de
die iraheiiB, distulit, nec nisi post Paulae matris obi-
Itini, sive post annuin 4C4 ahsolvii. Gompertum hoc
e>t quam quod maxime ex Pnclaiione in llbros Jo-
siie, Jndicnm ct Rnth, qiiomm interprelationem
Enslochio enixe flagitatiti eliicubravit, eidemque uni
dono dedit. Tandem, inquil, finilo Penlateucko Mosis^
veluti grundi feenore liberati , ad iesmn fiiinm Nave
manum mittimus, quem Uebrei Josue ben Nnn, id est,
Josue fUium Nun Vocant^ et ad Judicum Ubrum,
quem Sophtim appetlattt, ad Rulh quoque et Esther,
quos Osdem nominibtts efferunt, Et suh finein , CtBie-
rum post Sanelm Pauta dormitionemt cujns wta vtriti-
tis exemptum est, et hos tibros, quos EustocMo virffini
Christi negare non potui , decrevimus , etc. Obiit vero
diem sunm Paola, ut alibi declarauim e^t nobis,'
Ipsoqtic ejtis Epllnpbh) coiistat, Honotlo Avg. VI et

8. HIERONTMI VITA.

AHtfimM Com^ fuae aiml 404 nou esl. Potest haee
igiUir comiBOde in sabieqaentem Tersio transrerri »
qua aniversos absololnsest HelNrsus canon, ducto,
ut dicelMimos» initlo a Samnele , seu Regnm libris,
nd Esther, qno flnem ezantlatls ejusmodi pcr ferme
quhidecennlam laboribas S. Pater imposuit. Jam
Tero qn» fortunam, ol ita dlcam ejos Editionis apad
Larlnas Ecdesias, qassqne historiam pertinent, el nos
attif imas ex parte in Praefatione ad decimum To-
roum, et aiii pridem Gritici eraditlssimi , quoram ibl
laadamus de nomine aliquos, edisseraerant ; denique
ad Tiiam S. Doctoris, qaam scribimus , parom aul
nihil spectanl.

GAPUT IIIL

L Intereadum variai Hleronymtt$ ad Paulum atque
Euetoehium Epistola$ $criyu. IL Scripett etiam in
Miehmam, Sophonium , Naum , Abaeue , atque Ag^
genm Commentario$. III. NumJonam antea expo^
euerit , et num breviore$ aUo$ Commentarioe in ein-
gulo$ duodecim Prophetae minoree elucubraritf
IV. Eadem opera aiio$ Prophetae iltu$lrare pergit.
Y. Ubrum de Viri$ lllu$lribu$ edit.

L Gompulit nos libroram Seriptur» series Untis-
per a proposito tramiie temporum evagari : nunc ad
itlam VilaB Hieronymian» atqoe bistoriae ordinem
revertamur. Statim a Veteris Tesumenti juxu He-
braicoro iranslaiione refert S. Pater in suorum Cala-
logo operum ad PauUm atque Eu$toehium Epistola^,
^Manfm ait « quia quoluHe ^eribuntur^ incertu$ e$t nii«
rnenu. Quibus quidem eas ipsas videtar nobis magna
cx parte indicare Epistolas, quascum iisdem sancUs
fieminls suas nuncuparel vartas interpretationes ex
Bebrso» vel Commentarios in aiiqnoi Scripturae Th-
bros, eludubravil. Ejusmodi swil Praeraiioues in
Regum libros , in Isaiam qaoque, Jeremiam , aiqne
Ezecblelem» iiemque in mlnores Prophelas duode-
ciroy el Jobom, Danielem denique ei Paraiipomena »
qoaram tempua ex librorum , qoibns praeflgantor ,
ehronica nouiione jam cousUU Hia addi possunl
aliae oclo , quibus diu antea Gommentarios soos In
quatnor Pauli Epistolas iisdem noncopaTit : el rur-
sum.quibttsEcclesiaslici explanationem, Homiiiarum
Origenis InLooam interpreutionem de Graeco iisdem
inscripsit. Si qoae prasierea aliae exsliteront, tcI aile-
rios sant generis , quae ab eo nountur , ad nos mi-
nime per?enerunl, aol cerie nobis aeque atqoe aliis
ante oos Grilicls diligenlissimis ignolae penitos sunt.

11. Inlermiseral, ot diximus, S. Pater Scripiorae
Tcnionem ex Hebraeo» olaliis, prooi rogabatur,
adornandis operibus Insodarel. Interpellatas aoiem
esi primo , scribendis in Prophetas Minores aiiquol
Gommentariis , quibuscerte cum manum admovit ,
annus adhuc 591 aul subseqoens agebator, Jam enim
dimldiom fere laboris ejos exantlaTerat^coQi bocmei
anno soorom Caulogom operom scribens , istos de
nomioe Propbeus reccnsuil : Serip$i prwterea^ iu-
c|iiiens , tn Miclimam explanatianum libros duos , in

Sophomam Hbrum unum , in Naum Rbnm imum , io
Abaeue tibros duos, in Aggmum hbnm unum, Rem
narral Incnleiilioribus adhuc Terbis In Pnelkiione
Gommenurii tertii in Amos » Unlum qood ordine
loTerso babet, el Abacocom ab boc nomero eximit,
ac dUrerre in aliud tempos videtor. Pnepostero » in-
qoit, ordine atque comfueo duodedm Prophetanm opu$
et ceepimue^ et Chri$lo adjuoantey eomplcbimms. Nom
enim a priuM usque ad navissimum juaua ordinem quo
ieguniur^ sed ut poiuhms et ui rogaU sumns , ita ooa
dissenrimus, Naum^ Michmam^ Sophomam^ et Aggmum
primo fOoxovmtc Poiif^* tfusque fUim Eustochio
; $eeuttdo m AJbucuc duo$ Ubros CAromelie

Aquiieiensi Episcopo delegati.

III. Dtfficilis explicata res est » cum nolloro prm«
lerea aliam de nomine Propbeum abs se per id lem-
poris GommenUrio illaslratom rcferal» quid sibi lom
voluerlt, com secondo in Sopboniaro capite se ail,
tit Jona iVtnism, M eal, speciosam . qum ad prmdiou^
ffotiaii Jonm^ id eii, Golombae, egerit peenitentiam^ Eo'
cienam interpretatum fuisse de Gentibus eougregatam.
Tantom enim abest, qoo lempore Sopboniam espo-
nebat, ot Jouam jam edisseraissely ot in illa Praef»»
tione , qnam modo toodavimas in Amos , et qoa ra*
tlonem laboris sni reddit » Sopboniam qaidem in
prima cbsse, Jonam vero in teriia , et dia posi sttm«
psisse sibi interpreUndoro signtflcei. Tertio, inquit ,
post tongi tempori$ nlentium Abdiam et Jonam tiU
imperanti edi$serui. Quin etiam Prxfatione in hunc
ipsum, Tanto post tempore a Jona interpretandi sumo
princifnum, Hanc vulgo erodili dirGculiatem iu expe-
diuiil. S. Doctorem bis volunt operam soam expli-
candis Propbeiis Minoribus impendisse : ac primo
qoldem in singolos duodecim Aiiiroadversiones qaas«
dam breviores atque alierius , quam GommenUrii
suntgeneris, concinnasse, quae minime nune qoidem
exstent, sed perfeciae jam aiite 393 annum fueriuu
Ad eas porro , inquiunt , ilio in Sophoniani loco re-
spexit. Quod ul verosimilius persuadeant, Ipsum
Hieronymom in Epistola XLIX. ad Pammacliium
nu. 4. lidejussorem adbibent, ubl, miiermi, inquit,
qumdam rA» &ice/ui9ii/i^T«y fii Prophetas dwodedm S. Patri
Domnioni^ qum n tegere votueris^ etc. Nempe haec daU
est 343 anno Epistola, el qux adeo ibi in doodecim
Prophetas lif/K^futrm denountory anleriora omnino,
atqoe alia ab his essedebeni, qo» noncexsunt,
qnippe quae post annum deniqoe 406 perfecu suni.
Verum supinam salis hanc esse doctorum hominum
hallocinationem eo perperam inielleclo S. Pairis
lestimonio, ostendimos nos suo loco , eamqne porro
multis in Generali Praebtione refuuvimos. Neque
enim in prirois in oniversos doodeeim Prophetas
Hieronymus adornativn abs ae opos dixit, nec singn*
los Propbeurom libros designat, quibus explicandis
operam suam probaril ; sed fiiiA6« libnun,qui duo^
decim Prophetm inscribitor, laodal, in eoroqoe se ait
fuisse aliqiia commenUlom. Sic in Dialogo conlra
Lnciferianos tit duodecim Prophetie scriptom ess4
dixit» Saerilicia eorum tamquam panis luctus eic. qoi

8S S. llieROMYIIl VITA

uiiiM<hee locMMl. Dflud« iieqiie aii nbsolale imo- que illorum Prophelai
l^^nmm^ GoHMMifana, sed qnmdam tA» insoiunfmxuif ,
ui OOH iMMvenos daodecifn , sed altquoe modo ex
illis ftignificarei» quos jam per id temporis explana-
Teral. Nimirmn isUM qiioe recenseliami» » Nauin ,
\licliaeam« Sopboniam , quibua si lubel unum adde
aique akerum, AggaMim pula atque Abacuc.

IV. Qui igitor factum esl, inquies» ut ra Sopbo*
niam scribens, in ionam Gommeatarios memorat S.
iHiter, quos posi ferme quinquennium adomavit?
Ego ibi adversaria soa qiittdam in eum librum diio*
dedm PropkeiarMm^ indicare eum autumo, quae
antea in universos paraverit , qnam unumquempiam
sibi sumeret perpetua explanatione lUustrandum.
Adeo licet lanlo post Sopboniam tempore explicave»
rit ionam, potuit lamen in eom scribens, allegoriam
iilam budare ex isto lanquam abs se prideui exposi-
tam . Gujtis texendo Gommentario licia quaedam el
«ibtegmina jAmdodum in promptu babebat.Sedneque
est praeier verisimilitudinem » Tuisse postmodum ea
verba , Pimvem » qum ad prmdiealionem Jona , ide$t »
eolumlKe • egerit pmnilentitm , EecUiiam interftrelali
tumus de Gentibut eongregaiam , a S. ipso Auctore
addita, cum, universo expleto opere, librum in or»
dinein digessit, et supremi8,ui ficri amat, curis
recognovit. AUcrulrum, quod probator magis » eligi-
to. Ccrtum est, S. Doctorem ab inceplo miuime de-
siiiisse, perqiie id temporis, quo supra laudaios
quiiique Propbetas ab se dixit Gommentariis expla-
iiatos, plerosque alios eadem opera Tuisse prosequn-
lum , qiiibus intereadum ad perfeciiim expoliendis
incumbebat. Tesiatur hoc ipse conceptis in Gataliigo
verbis , quae statim subnectif , suonimque librorum
receusionem concludit, MuUaque alia^ inquiens , de
opere Proplutali , qucs nunc habeo in manibue^ ei nee*
dum expleta $uni, Ex quo islud sedulo animadvertere
est iterum quod proposuimus , fuisse ab eo scilicel
in orones, vel certe plures ex duodecim Propbeiis
quasdam sibi anlea deformatas Animadversiones ,
quam unum aliquem suraeret exponendum ex inie-
gro : atqiie eas qoidem, ut sibi , et cum interpreta-
lione soa lotus apte contextus Propbetarum cobai-
reret, idque ipsom si res ferret . ipse perspiceret ,
in Adversaria conjecisse. Enimvero non unum aut
alierum, Abdiam puta, aut ionam, se ait prae mani«
bos tunc habere, sed multa alia, el de opere Prophe-
tdi \n iiniversum, quae necdum^ inquit, expleia $unt*

V. Atque his quidem totus concluditur CaUlogtis
operum , quas abs se ad annnm usqiie Theodoeii
Principi$ decimum ^iiarliim , sive Ghristi 592. lucu-
braia S. Pater recensuit. Quas subjungunt aliac cjus
Giiafogi editiones, Advereum Jotitdanum libro$ duot^
eiad Pammachium Apologetieum ef Epitapluum/m
Mss. antiquioribus et melioris not» non habentur ,
seque produnt alicna manu adsuta , ut suo loco os-
ieiidimus,ex Pra;fatione Gommenurioruni in ionam.
Nondom certe fueranl abs Hieronymo adomala,cum
eimi librum dc viris Illustribus scriberei. Hic igiiur
postremus liber esl ex bac serie;quem staiim a quin-

inlerpretaikme emkll, a«t
veriusquo opns illud Propbeule inlerrapil, utbHidaia
Prsfatione in iouam tesutur « Poetquam , inqaiens «
quinque Prophetae inierpreialue itim, Mieketum^
Namm^Aba£uc,Sopho9ttam^et Aggmum^ aiio opera
deieniue, non potmimpiere quodceeperam* Scripei enim
iibrum de Viri$ lltuetribue^ elc. Aique ut nihil de aii*
110 dubiies , Um in exordio, quam sub libri iinem ,
annum laudat decimumquartum linperaioris Tbeo-
dosii, qiiem Iste a Galendis Februariis iniit, et diidum
nos aerae Ghristianx 39i diximus respondere. Ad id
operis auctor aique hortator Hieronymo fuit Dexter,
Sanctus Pacianl Barcinonensis , ut Baronius quidein
autumat, fllius, vir certe primarius, et qui PrmfeeiU"
ram admini^irauit PreeiorH^ quod ipse prodil sanctos
Paier libro secundo contra Rufrinnm, atqoe ex codi-
cis Theodosiani prosopograpbia maxime perspicuum
ost. Accepit vero Nostcr bauc 9imfw eo libentius.
quo sibi pateniiorem viam sierni sensit ad retunden*
das Gentiiium adversus Ghristiaiios oblrecutiones .
etGelsi cum primis iiiliani et Porpbyrii, qoos raW-
do$ adver$u$ Christum canee vocat, eorumque secU«
torum inaledicu et scripia rcruianda » qui temere
blalerabant, Eccledam nuUo$ Philo$opho$ ei eioquait'
te$^ nultoe habui$u Doeloree, Quam porro egregie pro-
positum sit persecuius , et quanam Scriptorum QOft
modo ante se ferme omniiim , sed eorum eiiain ex
p:ir^, qui adviverent, volumina vel suis ipse oeulia
perlusiraverit, vel certe nou satis ad Cerendum da
illis judiciuin babuerit, ex ipso disces immeosae pn^
pemodotn erudiiionis Libro, quem articttlis GXXXV.
sive capitibus per siugula Auclorom nomiua ei
scripta absolvit. Nam quod noimullos praeteriit, velut
Aibenagoram, Hermam, atqoe alifm quempiam, ea
causa videtur , quod maluerit de non satis sibi no«
tls silere , qoam temere aliquid pronuniiare. Gaete»
Urum ne longiores aequo nos hisce perseqoendis
videamur, quae olim in prasfixa eidem Libro admo-
niiione per partes animadvertimus, accipe quae S.
ipse Auctor de ea, quam fecisset ilti in^criptionem»
deque ejus qiiodammodo indole ac natura ad Ao-
gustinum Epistola CXll. rescribens docet. Diei$ aece^
pi$$e le librum meum a quodam fratre, qm titulmH non
haberet^ in quo Scriptoree EccU$ia$lieo$ tam Grmcoe ,
^ttom Latino$ enumeraverim : cumque ab eo quareree,
ut iui$ verbie utar , ciir liminari$ pagina non e$$ei in^
$cripta^ vel quo centerelur nomine , re$pondi$$e appet-'
tari EpiUphium : et argumentarie quod recte $ic voca»
retur^ $i eorum tantum vel vita$, vet $eripia ibi legi$$e$^
qm jam defuncti e$$eni ; cum vero muliorum ei eo iem-'
pore quo ecribebatur^ et nune usque viventium comme"
morentur opuecula^ mirari ie cur ei hunc iilulum im^
poeuerim. Pulo inleliigere prudentiam tuam , quod ex
opere ip$o iitulum potuerie intelligere, Legitti enim
ei Grmco$ ei Laiino^^ qui vita$ vivorum iUuttrium
deecripuruni, quod numqmm EpiUphium hvAc operi
in$crip$erinl , $ed de lllustribus viris , verbi gratia Du'
cibue , Philotophit , Oratoribut , Oittorici» , Poelit »
Epicit, Tragicitf Connci$, Epilbapbium autem j^oprie

S NIERONYMI YlTiL

mnhUur «opMMrttm, pioi ^Mm in dQrmitiane ioncim
m$me€im Nepotiwu Pralk^tm aUm feciiu m$ nc9i.
Er§$ Me titer^ tml de lllusirilNis ¥iris, vel ffrejme de
Scriptortbus ficdesisslicis appeUandui esi : lieH n
pierieqne emendalcribui imperiiii de AactorilNis di'
taiur ineeripiui,

CAPUT xxni.

I. Joviniani kccredm S. Paier impugnat duobue iibris.
II. Quibui dum virginilalem extollit^ nuptii$ detm-
here visus est, 111. Scribit adeo pro iisdem suis libris
Apologeticum ad Pammachium, IV. Item ad Do^
mnionem eadem de re.y.Literis quoqne Desiderii, ui
el proposiUs sibi ab Amando qutBsiionibus respondet*

I. Yisdum Gentilium cslumniis erudilo illo de Viris
illttstribus libro Hieronymus satisrecerat, eum eodem
hocce snno 592, siyeinitio insequenlis, ut ex laudata
sxpius In Jonam Praefatione eolligimus« difnciliorem
multo laborem subire.elcnm bxreiico homine congredi
<^iusest. Jovinianusdives monachus, qutid satis di-
ctu est, ut hominem neqaissimum inielligas, luxuidedi-
tos in tantumac dis80lutns,ul£;Na(nf«C/irts<m}iortcm
menierit audire, basresim, qiia vitae susconsueludi-
nem excusarevlderetur,sive intulit primus.sive olim
extinctam post Basilidem instauravlt , aique editts
Commentariis , ut latlus serperet , Romanis aiiribus
insihiiare couiendit, vulgaris plane bomo, nec elo*
^ueiis nec emdltus, sed dicacitate aiqne arroganti:i
nemini posiponendus. Nefariae doctrinae caplta baec
erant . Primnm Virgines, Viduas, et Mariias, qua semel
in Christo totm satii, si nen discrepent cmteris operibus,
efusdem es$e menli. Altenim , £os gtii p/«iia fide in
Baptismate renati sunt , a Diabolo non posse subverti.
Tertium, Inter abitineniiam eiborum^ $t cum graiiarum
aeUone perceptionem eorum , nuilam esse disiantiam,
Dtehiqoe, Esse omnium qui suum Bapti$ma $ervaverunt
unam in regno emiorum remunerationem, S. Angiisti-
nns diias ei praeterea, easque rermc exitiosiores bln-
sphcniias impuiat , qiiarum altera , Omnia peccata
esse paria : altera , Deiparam Virginem Christi ma«
irem , non in concipiendo quidem , sed in pnriendo.
fuisse violalam, Veruin bncc duo sunt qui rutnore
tantum populari jaclata de Joviniano exisiiinent,
praeserlim cum peculiart abs Hieronymo responsiotie
non refulentur. Attamen prlmiim consectarium ejus
videtur , qnod de meritorum aequalitate baereticus
asserebal : alterum ex S. quoque Arabrosii Rescripto
evinciiur, ab illo cjiisqne asseciis imple assertum ,
Virgo eoncepit , sed non Virgo generavit. Isliusmodi
vrnena novus Ecclesiarum magister Romanis propi-
nabat ; ct quemadmodum usuvenire solet, cum vitiis
fraena laxanlur, nt Augustini verbis uiar , iantum va-
iuii in urbe Roma^ ut nonnuilas etiam ianetimoniaUi ,
de auorum pudicitia iUipicio nutlaprmceiserat, dejeeisie
in nuptiai dicereiur ; et virorum eiiam ianciorum iau"
etum cmtibatum commemoratione fratrum et eompara'
iione frangeret {Retraet, lib. II), Qiiin eliam asseclas
habuit aiiquantoi Romanoi^ ut in Syricii epistola scnV
bitur, lum alios, qoos Hieronymus ibi notat, ubi, Ne

gteneris, ail, quod nmiiei dkdpidei kakea$ : lamelsi
neminem e $ae€rdetibu$ (qood AogQStinas lestatur)
neque aUcufme nominis C/mos {Lth, II ) trahere ad se
am|uam potuerit.

11. Porro autem, adnliente cnmprlmis Paiiimaehio
{Chrielianorum^ ut Hteronymas loquitar , no^titsMino ,
ei nobitium Chrinkmli^mo) aliisqoe, ut Syricius ait,
fideiiieimii Chriaianii virii , genere eptimii , letigione
prmetarii, fuerat de Romani PontiAcis senteniia da-
mnaliis, ejusqoe icriplura herrifiea iurerdotati jwHcie
deieetu divinm tegi eeniraria^ i^iuaii ienieniia deieta,
Sed et Roma expulsus cum sols Mediolanom com se
recepissei, coilccta ibi Synodos ittoi emmum ex$eera»
tiene damnato$ Mediotanenm ex urbe quaei prefugee
reputii, Deniqiie et Imperiali Rescripto in eum vide-
detur animadversom Lege 53 Codicis Tbeodosiani
Tii. V. de H^creticis , de qua nos plura in praeflxa
Hieronymianis libris Admonltione dispotavimus. Ni«
hilo tamen secius cum ejiui irritamenta nequitiae ,
scripta, inquam, Joviniani vulgo prostarent , fortasse
eiiam avidius legcrentiir , uipote quae frena vitiis
adimerent , «aitcit ex Roma fralree , et Pammachius
cum priinis, istos hxreiici Commentariotoi ad lliero*
nymiim transmiseruni, rogantee^ ui eorum ineptUe re-
epondereit et Epicurum Christianorum Evangetico atque
Apotiotico vigore eontereret {Lib, I), Quod praesiare ipse
post paueoi admodum diei nggressus, initio statlm
profe ' us est , mutto sibi esse difficitius^ scriplionein
illam, ciijus tanta erat barbariaet tantis viliiitpurcii-
iimui iermo eonfusui, nosse quam vincere. Evicit nu«
tem duobus libris , quoruro priore primam , altero
trcs alius Jovlniniii pn positiones exagilni, aique iia
hominem innumeris Scriptiirt-e diviiiae locis obniil,
pninigatqiie bisiorinrum lestimoniis , et Philosopbo-
rum sentenliis, ut iiullum ei leliquum eflugium fuciat.
Erat boc tameii opus perquam dirOcile , quemadino-
dumipseeiiam Aiigustinusolim animadvertil, aDquan-
tem nuplias virginitaii refellere , ut ne isias repre-
benderc viderelur, qui merilam ei Tellel p:ilmaro
defcrre {Reiraci, EAb, II, cap, 22). Jactatum quoque
tunc vulgo ( versipellls enim haereticus ita blandls
illecebris mulloru:ii aiiimos fascinavcrat) noti po^se
illi llieronymum respoiidere eum taude^ ted cum vitU"
peratione conjugii. Ad baec supereranl Maiiicliaei ,
qui nupiias damnabaiit, in eoque niuUuin pcriculi
subernl, ne dum loius iu Virgitiitniis commcndatione
S. Pater versarclur , favoris iu hanc secinm su>pi -
cioncm iiijiceret.

III. Satis adeo bcnc ac snpienter si quid alias, et
vcrbis haiid sane paucis ipso libri prioris cxordio nb
ea sibi llicronymus suspicione cavit, qua conjugia
damnarc vidcrelur, palam proressusnon ignoraresi^
cum Apostolo , Honorabilci nuptiai^ et thorum imma'
eutalum, Nibilominus cum libri allali suiit Romam ,
facile quod laiius pro virginilate disseruerit, iniquior
in niatrimonium visiisest, et iioii a laicis modoalqoe
indoctis , sed a Glericis quoque et monachis, liitera-
tisque bominibus male audiit , eaque passim aspersus
est nota. Fuil inter cxieros rumigcnilus nescio qois

S; UtCUOnYill YITA.

iDOiiacJius» qui per mpmiorum ehrculosy iiiii/jereii/tf-
rumqHB 9\»fi.n69m^ adversuin iilum concionarelor*
ejusque Ubros canino dente roderel^ laeerarel^ eonvelti'
ra, Painmacliitis bi^ se, quoad eju8 fleri poierai, ob-
irectalionibus objiciebat, et convicia concoquebat,
quibua amicum suuro advers® |>anis hominea onera-
iiant. Ad eitremuro cum et sibi parum his proiicere
videretur, exemplaria Hieronyroiani bujusce operis,
quanta invenire poiuit, undecumque coiiquisita , slii-
diose subtraiit, deditque ad ipsum Hieronymum litie-
ras, sive iit/erro^oit», ut quod obscururo videb;ilur«
clarius edissereret, ut ex Epistola ILVHI. colligere
esl, sive, ul ex sobsequenti, arguent, quod sibi mtnos
placnisset : alicubi enim se qnoque ip^um offensum
iionnihil indicat. Libellos quoque subtractos, ut no-
biis locls emendarenlur, ad eum remisii. Mem ferme
prjcstilit aliquanto post Doinnio, qiii ct censiiras
rabulae ejos monaclii supcrfus mcmornti addidil,
eaque loca qute tcandahm quibusdam facere videban-
tur excerpta de volumine per ordinem digestil^ potcent,
utvet entendarei, vel exponerei.

IV. Et saiie maluisset i|)se elinm, ut videlur,
S. Pater nioreni amicis suis gerere , et quae illos mo-
vebaiil , loca ad eoruin ingeniuni inlerpolare. Veriim
ininime id jam licebat, quod longe niniium laleque
per ainicos perque aemulos diffusa jaindodum ejus
operis exemplaria apud orones essent. Quamobrcm
ad Pammachiuro rescribens» De oputculit^ aii, mm
(ontra Jovinianum, quod e$ prudenler el amanier fece"
rit exomplaria tubirahendo ^ opiime novi» Sed nihil
profuit isia dUigeniia^ eum aUquanii ex Vrbe venienlet
mhi eadem iectilarent, qua te Romm excepitte refere-
bant, In hac quoque Provincia jam libri fuerant divui*
gaii, ei ut ipte tegitti^ Nescit vox niissa rcverti. Non
sum tantcB feUcitatit^ quentO! plerique hujut temporit
Tractaioret, ut nugat meat quando voluerim^ emendare
potsim, Statim ui aliquid teriptero^ aui amatoret ma^
eut tnWff j, dieerto quidem ttudio, ted pari certanune in
vulgus notira ditteminani, ei veiin kude^ vel in vi/u-
peraiione mimt «im/, non meritum tlilif ted tuum stO'
nwehum oequentes» Itaque quod solum facere polui
ApologeliemH iptiut operis libi np^nfdtimveit quem cum
Ugeri» ipse pro nobis satisfacies ; aut si tu quoque na-
rcm eoniraxerit^ iilum Apostoii irc^cxoffiiy, in quade
wginitaieei nupiiisdispuiai, aUter disserere eompeUeris*
Ad Domnionem quoque de roaledico illo inonadio
loqiieiis , Utiquef ail, m errare mearbitraius est,.. d«-
buii vei arguere^ vel interrogare per Uteras : quod vir
eruiUtut et nobiUs fedt Pammachiut^ eui ego AntX^yviA'-
^Dv, til poiui^ ei EpittoUt disserui longiore, quo unum*
quodque aenm tHxerim. Nimiruro qua pnecedit pr(»xi-
me,et numero XLVIIlin reeensione oostra pnetiolalur
ad Pammacbium Epistola 9in€Xoyinixo , sive siios de-
fendiioonlra Joviuianum Iibro8,eo noniine iradiictoe
invkliose ab emotis, quod niroius in coromendaiione
Virginitatift, iniquior io nuptlas sit visus. Ea de cauaa
etiam Uber ApoUgeAeus iiiscripius est. Sunt autem
qui velint, fuisse de obtrecuiorum ejos nomero,
ia qoen pK«Mlpoe meole alque animo^ Apologeticum

Jibrum bnneseribena, insisteret, Peiaglom : quem
certe Joviniani disclpulom coiiceptis verbis in Pftefa-
li»ne primi In Jereniiam Commenlaril vocai . Preeier"
eo , inquit, in Joviniamgm uolumina, in quibus doiei
( Pelagius utique, ut ez prftcedeniibua liquet ) virgi"
niiatem tmptiit, ei nuptias digamia, digamiam polgga*
mite esse preektam. fiee recordatur stolidiuimus ^ ei
Scotorum puliibus ptwgravatus^ nos in ipso dixisse ope^
re^ Non damno digamos, imo |ec trigamos, el si
ficri potest , ociogamos : ptus aliquid inferam , etiani
scoriaiorem recipio poenitenlem. Quidquid xqmili-
ter licel, xquali lance pensandum est. Legai ejusdem
operis Apohgiam^ quam ante anuos piunmef advertue
magisinm ejus gaudens Roma euseepii : et tune em'-
madvertei^ aUenis te vocibut blasphemare^ etc. Qoin
ciiam inter Pelaginmc baereseos pr.TCursores JouiniU" *
num in Prologo Dialogi adversus Pelagianos recenset,
et sub iiiitium libri terlii, iVo» erubetcit, inquil, «s*
plotam atque damnaiam Joviniani tententiam tequit £i
iUe enim hit UtUmoniis, tmtque nititur argumen^t^
imo tu iUiut inventasectarie, Miiiime binc taroen eon-
ficias, fuisse in Joviniani diaciplina Pelagiom, atqoe
hunc abs Hieronymo iibrum Apologetieuin adversus
euin potissimum scribi. Si discipulusille dieendus
esl, qui senientiam alicujus aliquam atqueex parte
ampleciitur, quicuinque litteris damus operam,iio-
^lri invicem cliscipuli sumus. Sed beiie profecio est,
qiiod ex laudato Inco intelligimiis , multo fuisse S»
Doctorem meliore fortiina usum io hoc conscribende
iibro, qtiem gaudent Roma tuteepiit et quo adee
omnes iiispersos libris contra Jovininniim naevos«
omnesadversariorum calumniassustiiiii. Kihil reven
ex his libris.quod criniinarcuir , HiifOnus escepil,
qui niillam n<»n llieroiiymo deirabendi ansam ei
ejus cxteris fcriue omuibus scriptis avide arripuil.
Alterum, cujus ab ilio testimonio admoneremus,
lempori&noia esl, juncla rerum quas hactenus edis-
seriinus hisloria. Nam itisos quidem contin Jovinia^
nuin libros anno S93, aut proxime superiore ad exi*
titm vergente fuisse elucubraios, nibil est dnbiunK Id
nos ex eo dudum evicimus, qiiod minime ihtos recen-
seatin suarum lucubrationiim Catalogo, quemadan-
num usque 392, Theodosii Principis decimumqiiarluro
produxit, memoret vero hi aliis libris, tainquam
proxime ab illo adomatos. Scripsi, iitquit in Pr%fa-
liune Commeniariorum in Jonam, Ubrum de Viris ll^
Uutribus^ et adversum Jovinianum duo voluntina^ ^po*
logeticum quoque , et de Optimo genere interprelandi
ad Pammachium. Porronestaiim a libris conlra Jo-
vinianum putes conscriptum Apologeticum , monel
Epistoia, quae huic Juncta est, XLIX. ad Pammachinm,
quanlum iniercesserit temporis intervalium, com
diu se aii S. Pater quereias smulorum dissimulassob
suosque ila latius divulgatos libros» ut aUquanti ex
Vrbe venientes sibi tectitarent^qum Rommexeepissere^
fer^ant.Hxc nobis onins circiter annt inlerroedii
spatium indicare visa suiil, adeoque vel ad bujus*
met anni 595 finem, vel inseqoentis initlum Ap^
logetirom hunc libmm dlximus esse.relerendom.

•1

S. niERONTMI ViTA.

ttdnc iirosifiie ftd DofHnioDem Epittola tecnu est.

V. Sed ei alias per idem lempus Cpisiohs ad va-
rioa dedil. Rarum ona est XLVII. ad Deaideriom ,
qn»m et paolo ante scripiam erisiimamus, qoam sty-
liim contra JoTinianam acueret. Hlc autem ille idem
videtor Presbyter, qnem olim diximus , abs llicro-
nymo peliisse , ui tramferret in Latinam lingnam dt
Bebrasa sermone Pentateuehum , et cui re ipsa in Ge-
nesim Praefatio in^ritiilur. Gtim Rom» per occasio-
nem nescio quam versaretur, denuo S. Doctorem ro-
gaTll , ut suorutoi opcrum exemplum ad se aliqood
mitceret. Cui nosier respoiidtt, ncscire se, cum vul-
gata Jam pleraque omnia esseni , qoid mitterei » ne
eadem fartaue milteret, gumjam kaberet. Librum vcro
de ScripCoribus Ecclesiasticis monct , ut apud Mar-
ceilam, aut Domntonem legat, In eujue me^ inquit,
eaUe wUaminii ^uan akartivum et minimum omnium
ChriUianarum potui , «^i nuki neeesee fuit utque XIY.
annum Theodom Printipit qum teripeerim breviter ad-
mtara : quem lihrum eum a supradictis eumpserie^
quidqmd de indice ndnut habuerit^ pauiatim teribi fa^
I, st toluerit. Nibil praiterea de libris iii Jovluia-
aut de Apologetico pro iis adjecit : ex quo
eoHigere non immerito licet, noiidum hxc fuisse
oposciila elucubrata : tametsi fieri potuisse, non dif*
fliemur, ut lusc babere jam apod se, utpote recens
seripta, et qnae masime Roms in omnium ore esscnt,
suieniet liieris signiflcaverit Deslderios , qoorom oc-
casioiie alia abs Hieronymo peteret. Utot vero se
res haboerit, neqoe ante annum 595, ncqne post In-
scqoeiitem datam liaiic fuisse Episiolain , argumen-
tom hoc ipsuni , totusque ordo rerum persuadet.

Yl. Sed iitique insequenli, sive anno 594. sex alias
Epistolas credl ab Hieronymo scripus, par est. Ex
liis prasfert eiiam nescio qiiam sHatis prsrogativam
quinquagesima qirinta ad Amandum Burdigalenscm
Presbyterum pobtea Episcopum , in qua tribus ab eo
propositis ex novo Testameoio qua^stionibus respon-
dei , alqoe illt pr&terea, qoam reperit adjonctam in
brevi ch;irlola, Uirum muHer^ reiicto viro aduitero et
eodomita^ et aUo per vim accepto^ pottit abtque peeni'
tentia eommwncare EccletMB^ vivente adltue eo, quem
priut reliqtterat. Enimvero qood ejos nollam in Ca-
lalogo mentionem faciaf, manifestom est , post an-
nom 592, qoo liber ille prodiit in locem , hanc fuisse
diicubralam ; neque enira Epislolam unti, el sacra-
ruwmaximeliterarumexegeticam, caeieris accensere
praetermisisset. Alia ex parte , quum io tertia qo»*
stione (qoam aliqui codices alteram ad Amandom
Epistolam inscribont) de corporom resorrectione dis-
putans, deqoe senso, qoo Ghristos Deo Patri omnia,
seqtie tandem tpsom dicitor sobjectoros, ita senten-
tiam snaro e:plicet, ot ad lobricam Origenis interpre*
lationem videator accedere, satis manifesto apparct,
hanc antea diciasse , qoam se in Origcnem adversa-
riom intenderet, post Epiphanii videiicet adventom,
de qoo roox erit dicendi locos, atqoe adeo cirea annl
5fU mediom. Reliqoas porro per comdem honc dixi-
mos leniporls trictom scriptas : iUam , inqoam , ad

Nepotianom de Clericorom vita, doeum, Deus bone,
et laborio!»am Epistolum , cojos ipse annom voluti
diglto sub flnem notat, obi ait , Coegitti me, lapdnto
Jam virginitatit Libelto, quem S. Euttochio Romastcri'
pteram pott annot deeem^ rurtu» Bethletm ora retarare.
Tom subsequentes doas sub numerts Llll. et LIY.
qiiarum aitera ad Paulinum, initia Conversionis ejos,
sive perfectioris arreptje vit« (qoas nimirom boic
anno 594 depotator) laudat : allera ad Furiam , qoa
se testauir ante ferme bienmum Ubrot contra iavmia»
num edidisse : qo» ejusdeni anni ad floem properan-
tis nou est.

CAPUT XXIV.
L RecMtparumpera Rufini amieitia deelaradone eua
quadam in Origenem, H. Qum in apertam »muitatem
abii oecatione adventut S. Epiphanii Jerotolgmam.
111. Bine primordia tchismatit Jerototymitam^ cujut
preutringitur hittoria. IV. Noster ab Epiphanii par-
tibus stat conlra Origenisias^ Rnfinus Joanni Jeroso»
Igmitano adhmrH. V. Distidii aucla occasio ordina-
Uone PauliniatU fratris Hierongmi ab Epiphanic fa-
cta. VI. Jtem acrius ob ejusdem EfnphanU Epistolam
ad Joannem Grasee scriptam^ quam Bierongmus
Latine vertH^ atque alia ad Pammachium Epistola
defendii,

I. Ea erat ad hsc osqoe tempora, aoteerte proxlne
praecedentla, Hieronymom Inter atqoe RiilOnom ne-
cessitodo, qo» Christianis omnibos exeroplo eaaet«
et nemo non admiraretor l<im earas (ot ioqoilur Ao-
gostinos) famitiaresqHe personas^ cunctis pene EeeUsiis
notismso amidtia vineuto copulatas {Epis$. CX). Rebua
nempe cseteris, qoibos par nectitor amiciti», ot
nenipea prima osqoe adolesceiitia joncu sit, et ma-
gnisotrinqoevirtotibosinnotriu, loci proxliiiius ao-
cedebat, (jamdiii enim Jerosolyms, obi et Presbyteri
ordtnem sosceperat , Rufilnos morabator) ot conve-
nire freqoeniius posseni, deqoe pari ferme viUe iiisti-
toto, ac ratione stodiorom froi. Qoid qood Origenia
ingenio oterqoe plorlmom deiectabator, tameui di-
verso, ot roox dlcemos, intelleeto atqop animot Gon«
tigitvero (annos tonc agebator 593) ot Jerosolyroaro
adveniens Aterbios nescio qois una oom aliis, dicam
ex eo diceret Roflino gravissimam , qood Origenem
sectaretor» eaqoe criminatione Hieronymon, otpote
Rofllni intimom, et oliro Adamantii praBConem obvol-
veret. Hinc prima mali labes, et disoordlarom torbo :
Hieronymos enim qoem non iu Origeniafue doctrinm
adroiratio cepcMt, ot non siibindeiBtelligeret, ab
ejos sibi esse erroribos roetoendom , ^orare palam
ejus aoctoriutem , eiqoe erranii nontlum remitiere ,
nihii dalHUvit. Rofflnos e eontrario haod aatis seiens
stodiis sols moderari , clausos domi , ne videre qoi-
dem Aterbiom ansos est , damnari aotem ah amico.
Adamanlium, perqoam a^ lolit. Rein narrat S. ipse
Paler loculentissimis verbis lib» Hf. Apologiae : Quis^
inqtiiens , Aterbii eonlra 10, et eettarorum rabkm con*
cilavit ? Nonne ilte esi qui et me hmretiesm a» tuis
amiciliis Judicabat ? cum satisfeciuem dammtUme do*

93 S. niEftONYMl YITA

pnatum Qrigemi^ tu ciau$u$ donti humqHam eum vidert
ttUiUM e«, ne aut damnare$ quod nolebat, aiU aperte re*
ttUene^ hcBreuot invidiam tuitineres. An ideirco tettit
eonira le eue poterit^ quia accutator tui ett ? el paiKis
iiilerjectis : Acerbiut eontra te latrabat Jerotolymitf et
iittt cilo abiittet, teneittet baeulum non lilterarium^ ted
iexterw tum^ quo tu canet abigere contuevitti.

n. Haec igitur prima Hieronymi in Origenem de«

clantio, non param RufOni ab eo animnin avertit ,

cui ob id maxime visus est mutnam amiciliam l«de-

re« qaod ne ab sui amicitiis ille bsrelici notam su-

biret» damnatione illa dogmatum Origenianorum

caTisse proflteretur. Non diu autem bac finestetit

malum , anno enim inseqnenti sive 394 boc nimi-

ram, ad quem nos vilae Uieronymian» scries de-

duxiu in apertsim simultatem abiit, rixisque atque

odiis gravissimis utrinque czarsiL Facti occasio aique

bisioria iu babet. Gum aegreadmodum ferret S. Epi-

pbanias Salaminae Cypri EpiscopuSy partiarios Ori-

(enis pervagari latius, jamque sciret, ipsum Ecclesi»

ierosolymitans Antistiteni Joanocm in eorum per-

tractum partes, gliscenli in dies malo, ut maturius

Qccurreret, circa dicti anni Pascba Jerosolymam ve«

nit. Exceptus ab Joanne bospitio et mensa , blande

illum pro eo ac debuit» erroris commonefecit : quod

umen adeo videtur Joannes parnm cnrasse, ut neque

animum adverterit {Ex Ejntl. LXXXIi. et lib. contr.

Joan.). Ita enimvero conciliari posse antutmo, quod

post ea, cum pabim in Ecclesia correptus est , ve-

bemeoter doluit, et Jurejurando arQrniayit, nibil

primo secom ruisse ea de re locutum Epipbanium :

id quod falsi arguit Hieronymus, conirarium cvin-

cere se posse affinnans adductis tcstibus, nlsi Epi-

scopum perjurii reum agere, neras putarei. Itivisil

deinde ilie et Hieronymum nostrum» apud quem etiam

divcrsalum faisse, postea dicemus : lum Ruffinum

saiis diligenter, quem maxiroe sciebat erroribus

Origenis irreUium, et quem at facilius dedocerety

ac saniorem ad mcnlem ut retraberet , ad pacis

quoqoe oscuUim» et ad preces excepit. Sed aut nibil

proficienSy aul certe paruin privatis ejusmodi adbor-

lalionibus, landem palam atqtie in populi frequenlia

ia Anatiasi, sive Templo Resurrectionis, magna aiii-

mi contcntioiie adversus Origenem declamavit» et

Joannem, qui aderat utpote ejusdem doc(rinx alu-

mnnm non obscure perstrinxii, ubi admonere eum

voluit , ne ArU patretn , Origenem tciUeet, et aliarum

hmreteon radicem^ et parenlem laudare iinposterum

vellet. His Joannes usque adeo excandiiit , ut misso

siatim Arcbidiacono silentium illi imposiierit , ci ab

incQspU publica concione, ut dcsisterei, iinperarit.

Dau baod multo post occasione , in aede Sancias

Crucis omnes a se babiios sermones in Quadragesi-

ma (sub ejus utique finem, aut certe noii mulio post

Pasclka : ob quam caosam in id temfioris Epiplianii

Jerosolymam adventum rejicimus» unica oratione

complexa5» non solum pro Origene, atque adeo pro

se molu dispouvit ; sed et Anthropomorpbilarum

ba;resiin» qa« httmanam Deo formam tribuit» et Ori-

U
genianae doctrin;e ex diametro opponitor, aosoi; est
pubiice Epipbanio objicere. Statbn isu notam abs se
bxreseos depulit , palam professos probari qiiidem
sibi Joannis concionem» et damnaUm ab eo bxRf»-
simdamnari, velleautemut vicissim ab illo Orige-
niana dogmata respuerentur. Verum Joannes animo
rixandi avido nibil jiisi causas vindlciss qoaerebat «
taniaque S. Episcopum molestia aifecit, ut inde ad
fietbleemi sccessum abire coactos sit. Et regressus
qoidem est denoo Jerosolymam Aoriatu ac precibus
monacborum , ot iterum Joannem de fide conveni-
ret : sed cum vespere vix co accessisset , compulaus
iitde est fugerc sub mediam noctem , rursumqoe
apud Hieronymum csterosque solitarios divertit.
Tcstaius tuiic eiiam est, valde se CQmmonloius l
Joanne alUsque parliariis ejus babitx, pcenitere.

III. Hoc discordiarum turbine via muiilebatur.scbi-

smaii Jerosolymiuno. Cum enim ab Epipbanii, ca«

tholicis videlicel partibos slaret Uieronymos, el.qai

niagno nomero roonachi. vium cuni ipso Betbleemi

agcl»nt : Rufnniis banc avide occasioiiem in eum

vcliundi arripuii, qoum se, suaroqtie de Origeoe

praBconccpiain opinionem tueri Ecclesi», cujus erat

clero adscripios, jodtcio licebat. Adba^slt iuque iile

coniinoo Joanni , cui etiam videtur Origenistarum

docirinas propinassiB, ei causam pro digniute otqiie

auctoriuie sedis, quara oblinebat, promoTendam

tradidisse. Neque boc sane Ignorabai Epipbanius ,

qui euni, ut diximus, cnm priniis convenerat , quique

omne se punctum lulisse cxi.stim»bat, si eiiin de tc-

mcre suscepto Origcnis pairo:;iuio delerniissel. No-

tatum id quoqiie saepius llierotiyino, et iibro prae*

aertim illo coiura Joannem, ubi bunc Increpans que-

rcnlem, sibi privaiim ab Epipbanio «lute concionem

publicam non fuisse objectas Adamantii partes, de

quibus palam deuide illum accosaverit : JUe, ait,6^-

jeeitte tc dicit ; tu negae. Jtle ttttet profert ; tu non

vit audire productot, Jlle etiamcommemorai^ ALJUM

et$e conventum, tn pro utroque dittimulat. Et quis

iste aliut fuerit, non alium scilicet a Ruffino»

explicat bis lib. III. Apologia;, Ergo pollutut erit

Epiphaniut , qui tibi pacem dedit et in tuo corde

dolum tervavit. Cur non itlud veriut tit , quod TE

PRJMOM monuerit? Fiicrat ctiain Hiifiinus ex I|is,

qui Epiphaniuin in concione ilia pubiica deriseninl :

qood dudum laiidato c(»ntra Joaniiem libro exprobMt

S. Paler. Quando, inquit, contra Origenem in Eccle-

na tua Papa Epiphaniut loquebatur : quando tubUliut

nomine in vot jacuta torquebantur^ tu et Chorut tuut

canino rictu , naributque contractie tcalpentet capita,

delirum tenem nutibut loquebamini^ etc. Qua; rur$iiiii

ipsi Ruffiiio impropcrat Jib. DL Apologi». Simulque

ri$um tenere non pottum , quod a quodam prudente

commonilutf in laudet Epiphanii pertonat. JJic ctt

ilie delirut tenex, hic ett Anihropomorphiiet , etc. De-

nique, ul gemina his alia pleraque pra!terniitunius,

flufflnus ipsemet sub finem Prologi in Apologiam

Painphili non partes se modo Joannis scqui, scd

nec aliam lenere fidem Jacut, quam qn» Jerosoiy-

15 S. fflfiRONVMi VITA.

BritalKB BecletiflB db illa praedicaliaUir. Bmc^ Inqiiit,
Jem^lf^mh in Eceietia Dd a Saneto SaewioU ejm
iamna prmdieaiUur. Hwe no$ eum ip»o et dtciiHus et
ienemus.

lY. Afqtie bttc lanta Hieronjrnfi liilmicoram con-
jnnclio, qnorum alterum ir» impoteiitem cfTerebat
gradiis atictortias, alieram offensx rcceiis amteitiac
suspicio. et qu:vBtta vitidictae opporliiiiitas asperabat,
▼ix diciu esl, qoas S. l>octori inolesiias crcarit. Ac-
Cessit tamen uiideet jitre In spectem quxri dc Epi-
pbanio ac Uieroiiynio vi<leri possent, aut saltem quo
homm de recta flde postulationes eludercnt, rixa-
runiqiie eausam ointiem, et cut)|).im in eos torqiie-
rent. Paiiliniani, iiiquam, fralris liicronymi» ordina-
lioab Epiplianio TacU, Joanne ad ctijus illc Iiactenus
paroetiam pertinuerat, iitconsulto. Iia vero licnbuit se
m. lerosofymis abiens Epiphanlus , iino aufiigicus
noctiif ob eas quas diiinios caiisa^* in Betbleemi
se roonnsterio recepit. Hutta ibi de turbis, qnns
Joaniies concilarat, deque aiispecia cjus coinmunione
eonquestus, multos vicissim c inoii.'kcliis conqueren*
los audlit, quod Presbyterum non baberenl, qui Sa-
cris operaretur : et si res ferret» ut se ab Episcopi
lerosolyraiiani communione sejungerent, nemo unus
apud se essei , qui Ssieramenta conficeret. Enini*
Tero Hieronymos, et Vincentius, nl alins notsitum esty
qoamquam fnissenl alter Antiocbi», alter Constanii-
nopoli Presbyteralu initiati, nnmnuain tamcn addnci
tM^taerant propler reverenliam el humilitaumf ut ofll-
cio illo fungereniur, ac Noster maxime, qui ordinero
ea.eoiidiiione susceperat. Dignabanlur autem uno
omnes ore raulinianum, ex quo, si Presbyterom or-
dinari se aliquando sineret, plurimam universo mo-
nasterio utilitatcm reditum iri afArmabant. Scd aul
frusira lentatos, ut alias saepe, tunc lilc est (nam el
fuga se aliquando ab ejusmodi ordinalione sub-
traxil) aut opportunam certe magts occasionem au-
cupari Epiphanius in animo habuit. Anno igitur inse-
quenti ctim ex eodero monasterio qnidam ad cum
Episeopom agentem tnnc, ui vldetur, Eleuilieropoli*
legati fuisseni, ut ei nescio quibiis de causis satisfa*
cerent, essetque inter eos Pauliniairas , ille et bujus
meriium, omnium monacborum testimonio sibi olim
comprobatom, et necessttaiem monasterii secum
animo reputans, propositum sanctl adolesceniis, qua
adhorlationibus , quave imperiis expugnavii, eumqae
loviiam fcrme ac reluctantem primo Diacomnn , et
posiffuam minltiratil , ncrstit Presbyterum ordinavit.
Qiiod qiiidem non intra Jerosolyinitano^ ditionis
Jlnes prxslare ausus esf, scd m monaslerio fratrum ,
ff fratrum Peregrinorum, qui provinciffg Joannis nifiil
deberent : in monaslerio, inquam, quod Veius appel*
lab:ilur, inter Jerosolymam et proxitnam Eleuihcro-
poliro silo , exstructnqne oltni ab ipso Epiphanio:
Nlhilominus in eo se Joannes graviler offensum, hc-
saqne paroeliee sua; jiira rcputans , exnrsit ira, mul-
tnqite privatim el publicc conquesius est, rem sese
miniians apod omnes, et maxime Occidentales per
filteras ^ulgatunim. Intcrim baiic pnctcxuil dtscor-

96
dbntm ab Epiphanio, el Hleronyino caasam , om-
neinque in eos transtulil qucrelanim InvidiAm. Au-
sus csi eliam scrilicre ad Thcopbilum Alexandiiac ,
quod antequam Patdinianus Presbyter fieret, numquam
se Papa Epiphanius super Origeitis errore conveneril,
Qiiod nirsum noii sine siotnacho refert Hieronymus
Epistoia.id eumdcm Tlieopliilum LXXXII. Antequam
ordinaretur fraler meus (Panlinianit8),»iiiii^Nam dixii
fuisse inter se et sanctum Papam Epiphanium de do-
gmatibus queesiionem. Et qum eum ratio compeliebat ,
sicut ipse tandem scribit, inde inter populos disputare^
unde nemo quctrebat T Nec Ixsa modo paroetiae suio
jurn, utcumque tcmere et fulso , sed ct Paullntani
aciatem nondum acerdotio idoneam caiisabatur :
qux duo S. Paier ila exsomat : Fratren{ meum cau-
sam dicit esu discordia , hondnan qui quiescit in nio-
nasterii cellula^ et Clericatum non honorem interpreta-
lur , sed onus. Quumque nos usque ad prcesentem diem
ficta paeb ostentiona tactaverii, Occidentalium commO'
tit aures^ dicens eum adoias€astutum et pene puerum
tn pangtia *sua Bethteem Presbyterum constitutum. Si
hoe verum est^ cuncti PabKstim Epiuopi non igno-
rant. Monasterium enim S. Patrii Epiphaniiy nmmtbS
Vetus dictum^ in quo frater meus ordinatus est Presbg-
ier^ in Eteutheropoiitano territorio , et non in JSlunsi
situm esi. Porro eetas ejus ei Beatitudini tuof nota est,
ei cum ad tringinta annomm spaUa jam pervenerit,
puioeam in hoc non esse reprehendendam, quce juxla
mysterium assumpti hominis in Christo perfecta est, etc.
Denique ul haec posseni objecta excusnri, illud pnc
cxteris in crimen vocabat , quod promissis Epi|:ha-
nlus defoissel. Asserebat enim , se per sanctum Pre-
sbyterum et Abbalem Monachorum Gregorium mandasse
illi, ne quemquam ordinaret; el ille hoe polUcitus sit
dicens : Namquid juvenis sum^ aut canones ignoro T
V. Hxc ille Epiphanio crimina objiclebai quas hic
diloere staiim saiegit miti Epistola^ qiix ntinc inter
Hieronymianas quinqnagesima priina babettir. Et
primum quidem , de Isso scilicel parcetiaK Jerosoly-
roitanae jure, iisdem ferme, quas modo ex Hierouymo
deliberavimus verbis (unice enim vcra responsio illa
esi ) refbtat. Alterum de Pauliniani nondum idonea
ad Presbyteretum xtate prorsus negllgli, quod
nempe falsum constarel,jamque explosum videretur.
Tertium vero his gravius, quo minime sletisse con-
ventis dicebatnr, ita sob jurejarandi obtestatione abs
sc removel. Aiidi, inquil, veritatem in sermone Dei,
me hoc nec audisse , nec nosse^ nee islius sermonis pe-
uiius recordari, Suspicatus autem sum, ne forsUan in-
ter muliaf quasi homo oblitus essem, et ob hanc cau-
sam sanctum Gregorium suscitatus ««m, ei Zenonem
Presbyterum, qui cum eo est. E quibusAbbas Gregorius
responditt se hoc peniius ignorare. Zenon autem dixit^
quiacum eis Presbyler Rufinus nescio quas aiia transi"
lorie loqueretur^ etiam hoc dixerit : Putasne aliquos
crJinaturus est sanetus Episcopus T ft hucusque stetisse
sermonem. Ego autem Epiphanius nec audivi quid*
quamj nec respondi, Mulcet dcnlque mitioribus vcr*
bi$ bominem rixandi aviduin, seque ab eo appeiitum

in s. HiBRONYiii vm.

demeiiMrat noo ob inpositniB qMm PaaliniaDO
PresbyCorii charaelerem , sed ob r epreliensum in eo
siudliini Origenianorum dogmatnm, a quibus deniio
ui sibi cayeat, sedulo horlalur. Te autem^ ait, frater,
liberei Deus^ ei ioneium populum Chrisiu ^aj iibi ere^
ditu4 «sl, et wnnu fratres qui tecum ranl, et mamme
Ruffbmm Preetyterwn ab heeresi Origenie, et alii$ hte"
reeihue^ ei perditione «orvm. Missa Epislola esi per
Glericum seu Lectorem : ipsaroque antheniicam in
numu RufRni veniue (quamquam ipse ignorare eam
se altqaaiido simulavertt ) S. Docior libro III contra
eaindein evicit. Et sane debuisset hujusmodi officium
Jerosofymitani AniiBtitis auimum recolligere, cum*
qae Eptpbanio, et Hioronyino qui ab ejus partibos
slabal, pacein coiicordiatnque rednccre. Evenit t:K-
men peniius e contrario. Sumnio illa cum plausu ab
atiis prjfiter loannem ejusque pariiarios cxcepta esl
Epistola, ejusqiie exemptaria cerlatim PalmtuKB ra"
piehantur vel ob Aactoris meritumy vel ob etegantiam
sermonii, Id vero ipsum niagis mngisque animos
Joannis eiasperabat, qui laudes lllas, graliamqiie
adversus Epiphaniutn in sui conlumeliam transrcre^
bat. II la per multorum ora votitabat, et mirabaniur
eam docti pariter , et indocti : ipse nodiim In scirpo
qna»rere, captnre rumusculos, trisiilias et rixas inler
fratres concitare, et queri suam brereseos notndo-
ctrinam ndcmque perstringi perquarn iiijuriose, qu»
ab Orthoduxa verilate adeo non descisccrenl, ul enm
potius ab adversariorum, uli aiebat, rusticitaie assc-
rerentac vindicareni. Pejore loco res erat , quod in
promptu illt esset, a quibus etiam pcenns repeterct,
et in quos iram eflunderet ezpleretque. Hieronymum
quam , cujus praeserlim cnusa motus istos conci-
tatos volebat , et qui sub ipso erant fratres , utpote
dnctrinis iisdem acsludils imbutos.

W, Sed nondum tamen commnnionts olrinque ab-
ropla societas erat , qoam cerie Epiphanium ad id
usque temporis custodisse, tota illa Eplstola prodit,
ubi vel 80 in Joannem habuisie caritatem^ quam is
stadiose dirupium iret, vel pro ipso in publicispre-
dbus se orare solitum , declarat. Produnt eiiam illa
mnlto Ittculentius, quibus eumdem Joannem monet,
uiab Origene recedat, in quo sin mious sibi obse-
qtiens fueril, minitantur velut pedem oculom ac
manum, quae scandalo sint, juita Evangelii precce-
ptitm, abs sc abcissum irl. Et vos, inquil, nve oeuii
tiitri , sive pedes fueritis , simtVio sustinebitis, Neque
eniin«icsffntfts/», dixit, aut sustinetiSf sed sustinebitis^ ut
notidum ab ejus se coinmunione separasse signiflcet,
cum bxc scriberet. Quod si nondum ipse se, multo
mlnus monachos Betbleemitas ab Episcopl sui cari*
tate scjniigi tunc voluisse, pulandus est. Quin potius
apparet cx Hieronymi contra Joannem librOy litteras
ad eos dedisse , quibiis monebat , ut in ejus, quoad
fieri poierat, communione perstarent. Sed utiquc alt-
qoanio post, cum neque Epistola^ «uae responsutn
ioannes facerei, neque revocari ad meliorem fri^
gem posse videreiur , imo vero majores In dles tur^*
Ltas concitarel, obflrniaretqiie in Origene pntrocU

nando animum, audor illis fuit, ne teroere imposto-
rum cum illo communicarenl , ac nisi priiia de lldo
saiisfaceret, abejuscommunione omiiinoabsiiiierent.
Cum Igiiur dare ille fldei satisfactionem noliet , se-
cessionepi ab eo fecerunt, Epipbanio auclore, el
llieronymo,ut ulliil dissimulem, duce. Eninivero
cuin fidei negoiium agcbatur, nullum bic volebat .esse
dissimulaiioni locum ; ipse autem nequaquam inipe-
trare abs so ipso poterat , ut cum hanrelico, aul qui
ejus labis suspicione laboraret , sinccrani in Cbrisio
paoem concordiainque haberel.

VII. Tuiic vero vix dictus est , qunniam Joannes
illi apud oinnes virulentis oblrecialionibus invidiam,
ei quas asseclis ejus mniesiias crcarit« Caliimniatu^
conliniio est , quod Ecclesiam Dei scinderent , atque^
proprium sibi faeerent principatum : diiriterque adeo
habuit , ut eliam pro sacrilegis traduccrel, atque ab
omni rerum sacrarum usu, atque Ipso fiethlecmitic9
ecclesiar. ingressii prohiberet. Qiiicdain quos moliius
cst illis, aiii reapse intulii maia, refert ipse oliiier
S. Paier sub rinein librl, quem conlra ipsum ad Pam-
mRchtum scripsii , et qux prse^Ui ab ipso aiidiro ;
An non tu potius scindie Ecelesiam^ qui ptmepieti
Bethteem Presbgteris tuis , ne Competentibus nouris in
Paseha Baptismum tradereni^ quos noe DiospolUn ad
Confessorem ei Episcopum misimus Dionysium bapti^
xandos ? Ecclesiam seindere dieimur, qui extra ceUulas
nostras locum Eecieeiw non habemue? An non Inscih*
dis Eeclesiam, qm mandas CUrieis /nis, ut si quis Pau^
limanum ab Epiphanio Episeopo consecraium Ptesby^
ierum dixerxt^ Ecclesiam profubeatur intrare ? Ex quo
tempore usque in prassentem diem videmus ianlum sper
cum Donuni , el heereticis intrantibus, preeul positi
Sttspiramus, Nosne sumus qui Eccleskam seindimus, an
iite qm vivis habUaculum^ martuis sepulcrum nageil ? qui
fratrum exsiliaposiuiat? Quis poleniissimam illam feram
totius orbiseervieibus imnitiMiKetii, eonira nosiras earvxes
spedaUter indtavit ? qms ossa Saneiorum^ ei innosnos
eineres hucusque verberari ab imbrUfus sinit ? De exi-
liu, quo aii , stbi ei frairibus procurando, JoanaejH
laborasse , rursos ad eumdem Theophilttm loqiiiinr
Epistola LXXXII. Nuper^ inqiiiens, nobis postulavitf ei
iinpeiravii esst/fum, atque utinam implere, polnissei, ui
sicui ilii voluntas impuiatur pro opere : ita ei nos non
solum voUtnlate^ sed et tffeeiu eoronam haberemus ex-
si7it. Feram auiem lllam, quamvoeatpoteotissimam,
videri dixirous Rufflnum Arcadii tutorem, illum per^
diteilem, qol Goihonim ducem Aiaricum contra Arca«
dium arcessivii, ut ejua ipse imperium occuparet.
Quod item verostmilius ex eo flt quod addidit, non
poiuisse Joannem Implere quod volebai : repulso
Ciiim Alarico, trucidaius esiRuffinus sob anni 395
nnem, ojnsque adeo Rescrlptum de Hieronymo in
exsilium deportando, nihili fuit.

VII. I sec movit ferilaiis ac duritiei exempia lu
Joannis efferato animo , multaquo Origenismi lue
Infecto, nata ad deducendum ab errore bominem , ci
grattamcom ipso reconciliandam EpiphaniiEpistoli.
Sed ei accidii ex Hieronyml parte paulo post qttain

ilb $d ▼algi mntii derenU, ot gravlonini feraie rl-
lanim semlna jaeereiicar, qo» post ferme annum et
lex menses, at soU locis dicemus» efferbuerant. Pia-
cet vero qood in imire positum babemus , Ipsiusmet
S* rairis terbis hanc quoque rem loqui. Erof , Inqnit,
in Monaiterio nottro mr apud moi haud i^obilh Eu-'
$Miu Cremoneftiif qui amhme ( Cplplianii) EpitiO'
la per mmliorum ora voliiaretf et nnrarentwr eam pro
doelrinat et pnritau termoni»f docti pariter et indocti^
ceepH a me oMxe peterct ut nbi eam inl^tinum verie-
rem^ et propter inteHigendi fadUtatem apertiu$expliea»
rem : Gitect emm e/o^ pentiiM ignarue erat, Fed
^od voluit^ aceitoque Notario, raptim celerUerque ilt-
cfari , ex latere in pagina breviter adnotantf quem tn-
frntMait snMtim nngula eapitula con^nerent; » quidem
et koe^ ut tibi toti faeerem^ oppido ftagitarat* PottutO'
vique ob eo mutuo^ ut domi haberet exempiar, nec faeite
ttt vulgut proderet, Rtt itaanno et tex mentibut tran-
tHt^ donec tupradicta interpretatio de terimit efut no»
vo prwtHgia Jerototgmam eounnigravit, Nam peeuRta,
«I perepieua intalligi datur^ vel gratuita maUtia^ ut t it«
e«sinm corruptor Mtur penuadere^ eompilatit ehartit
^m et eumptibut , Jtidiie faetut ett prodMtor , deditquo
ailwermriit latrundi contra me oeeationemf ut iuter tm-
petvlof eoNaoRenliir 9 me faltariumt me verbum non
oxprttthedeverbo^ pro liononibill tftdcuse cariaimara,
ef imilJfmiiiilerprefaitONe, ^iiod nefos dktu sli» mttmi'
pAtmm witiKiaKf , R#<Ktsse tranoferre, Goncitaverat au*
ton bas mrbu oniiies RufDnuSy eii|us erat eo inCettiior
aolmas, atque inimicitia , quod In aciem proeedere
mlnime ausns , clam ad scorpii , ut abs Hleronsrmo
vocatur, insiar feriebaty aiiisqae rixaodianias, alqne
arma soppediubat.

Atque ^us qaidem novo ftMSsli^Jo impaCat 5. Paier,
qood descrjniis Eaaebli Jer«so%mam eommj^aaif lUa
Bpistolat el ad Ipslos manos , alioroiBqoe hooiiom
anocim ▼entt. Aperte , etiam culpam monacbi» ad
totom perpetrandom solticilatl* in eom regerit» isfa
esf 9 inquiens, Kpittola quam de eubieulo fratrit Eutebii
nnmmts aureit produxitti. Quamquam sunt quibus
terosimilius Tidetur, fuisse groiiuia moltlta furium
lllod admissomyqoandoquidem pseodomonacbus non
eharti» modo , scd ettam sitmpit6iM improbas mauus
dicitur injeclsse : neque par sane sit credere , fuissa
illom pretio coiMloctum , ot aHud quam cbartas de
scriniis Eosebii aoferrel. Nibilosecius cum baud salis
constel* qaid sibi eo loci Telil eumpiut irocsbuluni,
ac possit de ejusmedi aliis cliartis aot rebus accipi»
in qiias Eosebius impensaa egerii, levior ilia videtur
excusatio , quam qoae purgare Ruffluum , cailidum
aane» et magnarum virium adyersarium possit. Quin
ipse etiam videlur aiibi apud Uieronymuro, ejus cor*
ruptorem se monacbi» tanlum non iiiOciari : Ei aa*
det quidam ex Ht (oliqoe Raflinus) adducta tupereiiio^
ef conerepantibut d^gitit eructare el dicere : ^tnd em'm
tiredeuutf st toUicitamt t Fecit quod tibi profuit. Quem
llieronymos iaseetari pergit» Ifira» inquieps, teelerit
defentio^ quati non eS tatronet^ et furett et piratm fa"
eiant qnod si6i prodetl^ Certe Ammt et Cmphat tedu^

& lllfiRONyill Vlf A.

eentet infeHeem Judam, feeenmt quad dbi utite esiifi
mabant. Urget ldi|ltom lib. 111. Apotogias « ubi ejus
artibus ae doKs iropuiat, clam fulsse oodtcem quem*
dam Betbleeml iu cubicolis S. Fabiolae senloris ei
Oceani, otroqoe-inscio , collocatom, Qats, inquieiis,
Bethleem de eubieuh fratrit EutehH furatut ett Epieto*
lam Umdatricem tuam f eujut artifieio, et a cujut miiij-
ttrit in taneUt Fabiolee hotpitio^ et vhri Chrittiani et
prudentit {keaui, inventut ett codex, quem ilH num-
quemi viderant ? An idevreo le eflsftmei innoeentem^ n
quidqmd tuum esf i» aitos eonferat t Exisiimo qocdam
etiam de illa Eptstela» qoas facile in calnmoiaro tra-
bi possent, Ruianopridem subolnisse : qiiamobrem
sedestuffi roonacbom ad compilanda Eusebii scrinia
solliduverit. Re enim vera cum ia soas denique ma*
nos ea venit, tot illos triompbos egtt» et damoras
excitavii, perinde ac rem diu moltumquc expotitam»
tandem esset conseculus. Nullus tuin linis insulundi
liberius lu llieronymi caput, ac debacchaiidi, ejus*
quenon Um imperitiae carpendx, quara fldel, quippc
qui aliis aique in Graeco erant, sentenliis ac verbis
Epistolam illam in Latioum transtulisset.

Neque porro nostrarum est partium beic loci, ferre
de illa iuterpreutione judicium, et causam S. Docto-
riaadversus atmuiorum impugnationes tuerl. Qiiln
fateri potius non decet, siquidem mt^tfunaxf icAiricflcv
Joaonem bonoris graiia Epiphanius compellavit, ma-
le banc reverentios signiftcaiionem fuisse ab iilo .aut
peniius pReiermissam , aut dilutiore alia quapiam
formula iromiiiutam. Maxime vero ob eam rerum
coiidiiionem ac . temporis » cum » ingravescentibus
utrinqoe animonim motibos atqoe odiis^ quod casu
atque aliod agens in Ulios observantiam peccasset.
vix poterat» aot ne vix quidem osdUnli« iribol. Ui-
tro eiiam dederim , eam inierpreUiionem vitiis nec
levissimis sane, nec paocis laborare, siqoidem expen-
denda res est a Graecis quae supersunt verbis, et a
quibus inilium ducebai Epipbaiui Episiola, iiu y<V

4/ift«, «yaexiiTft» /ui^ r^ «Iiimc tI^ x>4f «« fip€a9aiyAp^ quae

sic ab Hieronyiuo redUita sunt» Oportebat not , dt/e-
eliestme, Ctericatut konore non abuti in tuperbiam» Ne-
que eiiiro jure prirouin iliud ymp pnetermissuin esly
iicc recte redditutn eeyaicr«Ti ditectittime pro dt/ee/e,
Ittin additum houore, quod minime in Gneco liabeiur,
denique ahilt tn sii|^6iam pro eo quod est orisnc
fipcTSac, alieuum fortasse adliuc magis videatur. Alia
eju^modi cursiin dicUtas interpreutionis viiia fadie
addiicar in reliquo conlexiu occurrisse, ui credaiii :
absit Umen, ut binc putem meritoS. Inierprctem
Ruffliio poenas dedisse, Mitto quod nulluin iii bis suii-
sus dispeiidiuro est,Uroetsi longitis interduro pbra-
ses et verba abiiidunt. Una iila llieronyiuum ratio
excusai, lotamque ejus causam valldissimo praesidio
munit, quod in privatos aroid iisus , et intra doroe*
slicos parieies perpetuodeiinendani interpretationem
iliam adornarit, nibilaliud soilicilus, quam ul ab
Ignaro Graed sermonis alumno, niens sensusque Ao-
ctoris apertiut intdiigeretur. Ad bunc tueri se mo-
doro satis ipse babct Episu LVII. Volo in chartulit

fOI S. HiERONTIfl YITA.

miii qtuniibet meptiai unbere , emmentari de Scrt-
plKnj, remordere ladeiaes , digerere ttomacUum, m
loeii me exercere comnmnibui^ el quasi liniatas ad pU'
gnandum sagiUas reponere : quamdiu non profero co-
piala, matedicta , non crimina sunt ; imo ne maiedicta
quidem , quof oures publicm nesdant. Tu corrumpas
sermlos^ soliicites clientes^ el ut in fabuUs legimus auro
ad Danaem penetres , diseimulatoque quod feceris^ me
(atsarium voces-: quum multo pejus crimen aceusando
in te eonfitearist quam in me arguis. Gscierum neque
illa inepta versiohabita esl, ncque aliis bene imiliiB
bonae interpretationis laudibus caruit. Scimus etiam
ab Alvarosxculi IX. Scriplore non conlemnendo lau*
dari in S. Eulogii Yita, ut nlios magno numero secu-
lis niaxime (emporibns praetereamus,

VII. Sed el comniode in rem litierariam ac no«
siram cessit, quod illa conceriaiione provocatus S.
Paier, ut calumnias adversarioruni reiunderet,
sunmqiie In Grxcis maxime Scriptoribus Latine ex-
plicandis rationem comprobarel, novam ad Pamma*
cliium Epislolam adornayit, de cptimo genere inter-
pretandif in qua lam veierum omnium erudiliirum,
quani sacre Scripturx Iinerpretum testimoiiiis atque
exeinplis docet, quodnam sit opiimum ejus ariiricil
genus, illud scilicct esse osiendens, quo sensus e
sensu, non verbuin e verbo transferiur. A/ft, iiiquit,
syllabas aucupentur et titeras^ tu qumre senteniias.
Locum lenel hxc in nosira recensione LVil. et cui
proprie sit bujusce anni, in ciijus historia versnmur,
395, parti adscribenda, salis abunde in Ghronologi-
cis ad eam notls demonsiraium est. Reliqua nos qu»
ad Vilam S. Docioris perlinent, persequamur.

CAPUT XXVIII.

I. Dissidentes in concordiam redigere Archelaus Comes
incassum nililur. II. Id ipsum Theophilus Alexan-
drinus Episcopus fruslra conatur. III. Cutpa polis'
limum Jvdori Presbyeri Origenistce, quem legatum
in eam rem miserat IV. Binc Theophili adversus
Hieronymum benevoleulia refrigescil. V. Scribit
nUiilominus Sanctus Paler ad emn swpius. VI. Scri-
bit etiam ad MarceUam, et Epilaphium ^^epoliani.
YII. Commentarios quoque in Jonam. VIII, IX,
X. Tum alias ad alios EpistolaSf in qmbue nonnulla
de Origeniana causa.

1. Ingravescenies quotidie magis Joannem inter
nlc(uc Epiphanium, sive iilos qui ab allerutrius par-
lihus KkUianl, animoriim motiis compescere sluduit
Archolans Gonies , queui ornal Hieronyinns diser-
inmii et Christianixsinn viri laudilius (Ldb, conlr. Jo.).
Iloc intercedente pacis sequeslro^ quoniani violatae
Adei suspicio discordias pepererat, constitutum est,
ut a lidei proressione via ad concordiaiii iniinirelur.
Postutatum est, iiiqtiil S. Pater, nl fulurm concordice
fides jaceret fundamenta. Gondicto, in qucm pars
Qtraquc locum conveniret, poUicilus ipse cliani est
ioannes, esse se venturum. Inslabant dies Paschm :
freauens Monaehorum turba convenerat : ille unns ex-
9peelabatwr in loco : et quid faceret nesciebat : verba
g» HlEROIfTIIL h

sunt liieronymi, cujus Testigia accurale perseqniiin:r.
liepenle mandavit, aggrotare nescio quam : illo div se
non posse vemre. Ludione, subjungit ITicronymus, an
Episcopus hese loquitur f Pone verum esse quod dicis^
propter unius muliereulce d^licias^ ne te absente doUai
eaput, faslidium sustineatf stomacho perfrigescat, Ec-
eteties causain negUgis f tot virorum et Ciiristiunornm
et Monachorum, contemnis prasstantiam f Noluimus oc-
eanonem dare : videbamus enim stropham dilalionis
tucB^ injuriam patientia vicimus. Rescribit Arclielaus :
monet attero et teriio die manere, si vetlet venire. At
iUe occupatus {mutiercula enim vomere non cessnvit)
dum nauseam evasisset, nostri peniius obiilus est. Mo-
nenli nimirum Archelao, el ad pacisceiidum plu-
rles inviianti, eadem continuo usus excusatlone,
roinime paruit.

II. Post duos menses tandem exspectalus venit Jsi-
dorus (Ibid.), celebris ille Presbyter Alcxandrinus
ei Monachus, lcgatus ad Joaiinem atqiie aiios a
Theophilo Alexandrino Episcopo missus cum lileris,
quibus conieiitiones illas sedare, adversosque invi-
eem in graiiam .nnimos reducere lentaljai. Sive enim
censcret ille ofGcii hoc sui esse, pro sedis quam ob-
tinebat fasiigio : sive, quoJ abs Hieronyino prouiiuro
est, Joannis precibus el querelis excitatus, ul bis se
concerlationihus opponeret, arbitrum sc inter ulram-
que paricm dcdlt. 'Vertim idem ipse ea lempesiate
Origeni ravebat, quippe qui tolus adversiis Anlhro-
pomorphitas, Origeniaiio dogmati oppositos, fereba-
lur. Aiiclor quoque est Palladius In Vita Ghryso-
stomi, scriplas ab eo litteros fuisse ad Siricium
Romam, quibus Epipliaiiium lamquam haereticuin
aique auciorem schismatis, ob Pauliniani videlicet
ordinationem, iradiicebal. Ad hsec erat ipse cum
Joanne el Ruflino, discipiilo olim suo, junctus amici*
lia, eorumquc opinione jamdudum occupaius. Quarc
istud inter coitera jure exposlulat S. Paler, quod
Joannes ad Alexandriiuim EpiNCopum, ad qiiem ni-
hil de Pal.nesUna pertiiiebat, polius quam ad Gxsa-
riensem, cui suberat lamquam melropolilaB, et rut,
ait, spreta communione tua, communicare nos noreras
{Ibid,)^ vel ad Aiiliorheniim totius Orientis
Palriarcham, litleras suas direxisset. Sed novi, sub-
dit, cur Oesariam, cur Aniiochiam nolueris mitlere.
Sciebas quid fugeres^ quid vitares. Maluisti occupatis
atirJ^tM molestiam facere. qnam debitum melropotitano
tuo honorem reddere. Nec hoc dico, quod prmter Aiii-
ciTiAS, quas snspicionem generant, quidquam in tega-
tione reprehendam. Deiiique fuerat cliam a Riifriiio
saepe in Hieronymum iiistigatus, quod hic Paulum
quemdam iiiceriai sedis in iEgyplo Episcopum, cjc-
clum a Theopliilo, in suo Monaslerio recepissel, el,
ul «Tmuliis ille blalerabat, summo nisu, et omnibus
studiis defenderet^ eique aucior essct, ut per Impe-
riale Rescriptumreciperet sacerdolium, quod Episcopati
judicio amiserat. Qux ita quidem ille exaggei'ai>3l,
vertebaique in Theophiliconlumeliam, uietiain cjus-
deni ad Ilieronymum epistolas^ ne reddereniur, nli-
quando prohibuerii. Mea^* autem, reponil S. Patei
{Quatr0.)

103

8. lltERONtin m.K.

Itl

Kb. ni. Apofogise, eommunfom^ «I Papnt Thecjtkm

nuUum atium ttiUm vocabo, ntif ipmn, quem a m$

ftiESUM rim«te« : eufue Efistolas ad nne semper dahu,

€iiam eo iempore non i(gmorfl«, flfno ntttl oai rwWI

riioinBEBifl, el quoiiiie n^seii taMlarik hiimkum ^^

wicum noitrum et famtMiOmum jacH^ahai, ei em

pm minc impudenier icribii, menttebark^ »1 M^

:ontra noi odia concitareif el injurkedohr^ fidei fieroi

yppreaio.

III. Bulus erat ingenif f heophilttB, s^uo tone
lcmporis animatus, caeicra pielalis joiu aique eru-
diiionis laudibus maxime insignis. Isidorus anteffi
illc, quem ad Joannem adlegavcrat, ei ciijus volebat
opera incensos animos delinire, merus crat Orige-
nisia, Joannis et Rufflni parlibus impense addictus,
lurbandis denique rcbus, quam componendts apiior.
Ante trei memei quani Jerosoiymam acccdcrci, liile-
ras dedit, qtix poriantii errore (sive ut Vasiclius
fegendnm aotumat in Vindiciis portanlei terrorem^
neque enim satis plncet portantei errorem [Lib. coni,
Joan.], quod libri quidem omnes habent) VincMtio
Preibylero reddita iunt, quibui eohortabatur ducem
cxerdtui stci, ut iuper petram fidei (hoc quippe no-
nilne Origenismum donabat) ilaMi pertiUeret gradu^
nec Hieronymt, ejosque sectatorum nirnif terreretur :
pollicilus, etiam antequam tegationii eael ulta iuipi-
ciOf aAitorum se propediem ad cnneos adversario-
rom proterendos. Quomodo (aiebai) fumui in aere
diiiotviturf et cera ad viciniam ignii tiqueicit : ita dii^
npabuntur qm umper Eectciiaiiicm fidei reiiitenteif
HMnc per hominei iimpticei (puta Monacbos) eamdem
fidem inquietare eonanlur. Et designari quidem per
ducem exerdtui Haftinum, ex his manireslo iiquet,
qnrc eadcm ferc verba in eum profert Hicronymus
lib. Hl. Apologise ubi dc illis Isidori litteris, Ne ira^
icatwp^ iiiqoil, ii tibi, qui eontra Papam Epiphanium
ad te Epistolae dirigefis^ hortabatury ut permaneree in
Jidei veritate, et non mutaree utlo terrore ienteiitiam :
qucB Epistola hotographa tenelur ab Ai«, ad quos pertata
esl, nimirum a Vincentio Presbytero, Ad hunc itaque
modum aniihatus venlt egrcgius isle pacis sequC'
ster ; Joanncm ejusque asseclas adit, lcgaiionemque
suam renuniiat. Adit etiam Theophili nomine itc-'
rum ac tertio Hieronymum, sed commissas sibi ad
rainc litcras reddcre nunquam volmi. Quumquc di-
cerct S. Palcr, Si legatus e«, redde tegationis Episto
las : si Epistolas non habes^ quomodo tegatum te pro^
babis ? Respondit se habere quidem titeras : adjuratum
tamen ab Jerosolymorum Episcopo, ne eas red-
deret ( Ibid, ). Iia studiosum se Joannis manife-
sto prodcns, spcni pacis omncin percmit^ reque in-
fecta discessit. Discedenti Joannes Apologiam pro
sua causa ad Theophilum deferendam dedit : cui
concinnandae operam ipse suam Isidorus contulerat,
«1 idem essetf quemadmodum llieronyrous exprobrat,
et dictator etbajutus titerarum {Ibid.), Has deindo
liiteras idem Jerosolymorum Episcopus qiiaquavcr-
sum misity utque per lotum orbem difriindercntur,
I raescriim vero ut Occidentalium Saeerdotum aurH

eoromoveMl, awnM> sltidlo ogil. in iH» appoiiiuni
le ab EpiphaiNo per summam injoriam, miaimo vero
eb violaum ulla ex parie Origeniants dogmatibiis
fidem, ex eo poiissimum declarabat, qwHl stiam iUo
tomroiiiiloiiem nunquam reftigerat. Proinde Hiero-
nymiim, lolque com eo Monaeiiorum choros, qu:isl
ftictloses homines, alqne hosics publicos iraducebni.

IV. Nec sano rea male ex Joamiis seotenlia suc-
eessfi, oecapaios siquidem hisoe ejoa liieris* a&quc
Isi^ri insiisarratioiiilMis Thoophili animos apgre ferre
▼istts est, Hieronymam pacis oondiiiones, ad q>tas
illom per legatum suum invtlaveral, respulose. Hia
igitur multumque Aiil, quum nullas ad eum liicras
dedtt, neque ab illo scriptas ad se ullo responso di-
gnaiusesl. Sed numquam lamen ab oflHcits cess:ivil
S. Paler, et subiratum contra se inalis advcrsario-
rum insligationibus virum cxtera eximits virtutibus
prsndilum, sulque antea studiosnm delinirc, et qoa
vocc, qiia scriptis interpellare nunqoam deslitil.
Taiidem et vicit crebris officils hominem, qui diu-
turnum silcntlom rupit, ct subamaras quidem, sed
Kterns tamen ad S. Doclorem dedii. In his euin
priino de sacrorum Ganoniim observaniia moiict,
quod nimirum Episcopo suo Jerosolymitano non ol>-
sequeretur, eiqiie communicaret, ei fratrctn Paiili-
niannm rite Ordinaium contenderet. Queri deiiide
videiur, quod Origentano nomint, ejusquc ingenil
atnatoribus usquc adeo infcnsum se gcrerel, iibi
Rullum Fidei dispendium esset. Haec nos exccpinius
querimoniae potius, qoam aniiciiiarum ct benovo-
leniix signa ex ipsiusmet S. Palris responsione ad
Theophilum, qu» loeum in recensione nestra Epi-
siolarum tenet LXIII. el quam huc refcrre opcrae
pretium est. Meminit^ inquit, Bealitudo tua^ gHpd eq
tempore, quo nobi$cum tacebas, numquam ab officiis
nieus serpio ccssaverit : nee consideraverim quid tu pro
dispensalione tunc facere^^ sed quid me facpre comc'^
niret. Et uunc sumptis l>ignationis tum Epistolis, fru'
^tum, aliquem cepisse me video Evangeliciie tecttQpis,
El i^ulo i^st, Quod de Cananibus Ecctesiasticis mo-
neSf graiias aginius : quem enim diligit Dominus cor-
ripit, et Dagellat omnem filium, qiiem rccipit. Sed
tamen scilo nobis nihil esse antiquius^ quam Christi
jnra servare, necPatrum transferre lerminost semper-
que meminissef Romanam fidem^ Apostotico ore lan-
datam, cujus se esse participem Atexandritia Ecclfsi'i
glorialur. Denique : Super nefaria han^esi (Orig<'iii:tii:<
niique} quod multam patientiam geris, et pnlas luclc
si(e visceribus incubantes tua posse eorrigi teniluti\
nultis Sanctis displicet, ne dum pancorum poeniten
tiam prasslolaris, nutrias audaciam perditorum, et fa-
ctio robustior fiat. Ilicc data est Epistola anno circi
(er 597; hoc nimiruni spalio temporis, in cujiif
dcscribenda hisioria vcrsnmur, ut saiis maniresto in
Ghronologicis ad eam Nolis ostendimus.

IV. Sed et alia paulo ante, ab anno scHiccl 5ft(>
mediis in altercationibtis scripsil S. Paier, qnx* ^ete
in unum recensere historise serics atque ordo jtibeL
Triorc loco vcnit Epistola ad Marccliani nntnero

S. IflERtiNYW YITA.

prxnolito LHL «la 6»i»ct?B ferainaB respondel quae-
renii inler eaeiera, qiiid iliud sii, quod per transiium
m ejtt« Opii«m/i# tegi^$e f|iceb?il : ijfuod ^sini , qui
ilanladeslns, 6| ^(lF<^i fliq $lanl a siniilrii, Chriftiani
esseni aique tieniiie$, ei non po/iiw boni et mali, Re-
spoudel aulem, bQC si pcrjpsjsse ,i)iquando, roinimp
quidem recofdari : quanlum UmQQ ({iclanti 8ul)iio
iiicuiori» occurpit, secundo contra Jovinianum yo-
luuiine ab se nescio quid &innie disputaium. Conje-*
cinuisadeo nos S. Patrj» Epislolam (quando propiora
ail vcrum argumeni^i non suppetcbanl) po^t aiiquot
.innos, duos puia, aut tres ab exs^ratis conlra Jovh
ninnum librls, nam neque alia, quam quas in Praefa-
tione Commenuriorum in Jonam memoranlur» et
ab anno 3d2 ad 395 eiucubrata sunt, \i4eiur Mar*
cella pr» oculis lunc liabuisse : neque Hieronyraus
ii.i recens vulgaios abs se conlra Joyinianum libfos
significai, ui rem animo repeicnti, ille demum lo*
cus occurrcret. Per Idem lempus, sive ipso 395
csennte anno, subilo febri correptus eximius ille
Aliiiiiensis Ecclesiae decor, in quo uno Clerica)is
viia^. ornamenla omnia reposita videbantur, Nepo-
tianus diem obiii. Erat illi jam inde a puerOi ul
sxpius narratum snperius est, Hicronymus omn\
voluntaie addiclisslmus, aceedente ad c^teraa San-
cii adolesceniis taudos, quae ainoren ab inviijs ex-
torquerent, vetere avQnculi ejus Ueliodori cum &•
Doclore amicitia, qu;e causas benevolentia) condu-
plicaret. Denique cum ipse, luetanU amnkat supro-
mas jam voces emitterei, apprebensa avunculi man^
necessitudinis cum Hieronymo reoerdatHS, hanCj iii-
qnit, innicam qua ulebar m minisieri» Ciirt4/t, miU4
dilectisiimo mihi, celaie puiri, fratri coUegio, el quid-
quid a te nepoti debekaiur afeclue, in iUum trantfer^
qnem mecum pariter diligebas. Atque in taUa verba
defecit, avunculi manum, uwi (Hieronyrai) recordalione
conirectans. Itaque illo ad superos translato, non po<»
luit S. Pater qnin vicem suam, et amici Heliodorl
dolerel, seqne el illum, qunad ejus fieri potcrat, con-
solaturus, in defuncti laudibos celebrandis lanlisper
acquiesceret. Arripiiii itaque stylum, et LX. in nq-
sira receiisione Epistoiam ad Heliodorum scripsit,
qonc ut in Chronologicis ad eam Notis, ita debet iui*
tio nnni 396, iniiio adrrgi, ut neque ulierius diQeririi
qnod pnssHn docli homines faciuul, neque rursii^
praponi jure possit. Argumeuu qttifaua id evicisse
nbbis videmur, recolenda omnino, atque buc trans*
ferenda sunt, ne iisdem repetendis longrores aequo
siinus, ei filum abrumpere necesse sit historise quam
lexiinus.

V. Ab hac panegyrlca, ut ita dicam, Epistola ad
Co:iimcnlarium adornandum in Jonam se eonlulit S.
Pater, quod opus intra anni 596 flnes conjicimus,
lii;et subsequentis initia attigisse, et nobis ipsis pec-
suasiim aliquando fneril, et quas S. ipse Pater ratio-
nes init in Prologo, indicare videanlur. Triennium^
inquit, drciter ftudt, postquam qttinque Propketae in^
Urpretatw <»m, Miehanam, Naum^ Abacuc, Sophe-
nkm, Aggasum;etali0 opere delentus non patui im->

plere quod coeperam : scripsi enim librum de lllnstribus
Viris, ei adversum Jovinianum duo voluminOf Apolo^
geticum quoque, et de Optimo genere interpretandi ad
Pammachium, et ad Nepoiianum, vel de Nepotiano
duos libros^ et alia qum enumerare iongum est* Scilicer
Nepoliani Epilaphium, qui liber slve Epistola ver-
bis de Nepoiiano indicatur, et quem nos annl 596
initio arfigendum diximus, at neque ulterius differrf,
neque rursus prasponi ullo modo possii. Adeo cuin
a priorum quinque Prophetarum Interpretationc ,
ipsoque libro de Yirls lllustribus, ad hujus Epitapliii
elucubrationem (quod est ab exacto ut mulium antHf
592 ad 596 ) plus quam triennii spatium inlercedai,
idque per Hieronymum puiare liceat, qui drciter ad-
verbio usus est : haud tamen licet ad subsequentcni
usque septimum supra treceniesimum nonagesimnm
excurrere, ut sails sibi Itla temporls noiatlo consiet.
Aliler jam non triennium dlcere S. Pater debujsset,
scd quadriennium : in quam lectionem qui locum
ejus sollicilarc ausus est vir cetera doctissimus, te-
inerc et coittra librorum omnium lldem egit, ut suo
nos loco ostendimus. Hoc igitur, quanto quidem se-
rius licet, lioc tameu anno, post cirdter triennio in-
terceplos in niinores Propheias Commentarios, Pam-
machii precibus superatus ad Jonam explicandum se
contulit.

Facile etiam eidem Pamniachio, sibi cum primis
conjunctissirno , opus inscrlpslt : tameisi in editis
libris, et quibus conligil ad hnnc dlcm uii mss. mi-
nime ille quidem, scd Cromalius Papa ve^terabitis in
Prxfaiione compellalur. Diximus hac nos de re in
Notis ad eum locum : nunc aliud, nec sane pneler
verisimilitudinem, In mentem venil. Fiierit olim in
aliquo exemplari scriptum Chromati, pro qiio monue»
ril Anllquarins ad libri oram Pammachi restituen-
dum : alius qui exemplar illud sibi describendum
sumpsii, liieras, mentenique ejus, qui eniendaverat,
nori assequutus, putarlt ibl coinpendiariis noils non
Pammachi (qnandoquidcm Chromatius in textu lege-
batur) sed Papa Venerabilis significari, quod ct hujus
proprin honorissignilicatio est, et simililudinem litte-
rarum quamdam habet, aique hxc adeo verba prO
noniine illo iniruserit. 13 1 ut habuerit se res, certe
bunc a sc fiiisse Pammachio inscriptum Conimen:a'
rium, asserere ipse alibi Sanctus Pater videiur, uhr
ipsum alloquens amicum snum, Terlio, tnquit, posi
longi temporis sMentium Abdiam el Jonam tibi impe-
ranti edisserui (Prcef, lib. III, in Amos). Sed et plu-
ribus bic locus dirficullalibns obnoxUis est, et ul
sxpe alias diximus, et dicluri infra snmus, commodo
opushabet interprele : aut lola isilincc deCommenta-
rio in Jonam historia, depravalis alicnbi intcrpola-
lorum fraude testimoniis, conipotii nequit. Caeierum
insignis in rem noslram locus est in caput II. ex quo
adhuc Origenismi faclionibus agilalara Jerosolymita-
uam Ecclesiain, cum ea scriberei Sanctus Pater de
corrupliofie et incorruplione corporum, liqnel. Hoc^
inquit, iUi (Origefiisla;) ad Occasionem suce ducuni
haereseos, ut sub persona Cl^f.^fi mo^Uiantur Antichri*

107

& hieronVmi vita

stunif Eeciemai Uneanl^ u/ venlrm pitiguiumum ttti-
triantf ei carnalher mentes^ contra earnem disputent.
Joannes scilicel, ejusque asseciac Origenis defenso-
res, neque enim alium quam Episcopum dcnotant
▼erba «( Keclenae teneant, quemadmodum erroribus
irreiitos Origenianis illa contra carneni tUsputent ; sci-
tum est enim, quod cum corporum resurreciionem
.^ fateri cogerentur, carnem nominare refugiebant.
ilieronymus contra Joannem, ad decipiendae aures
ignorantium novies corpus^ et ne semel quidem carnem
nominas. Denique Ruffinum propius illa perslrin-
gunt, ui ventrem pinguissimum nutriantf quem ssepius
alibi Sanctus Pater, pinguem et nitidum et bene curata
cute hominem ridet.

Vl. Acuit quoque stylum per haec tempora Hiero-
nymus in Vigilantium, qui cum anie ferme biennium
apud eum fuisset iu Pal:estina, PauUni ut videlur
Ulteris commendatus» sibi ipse defuit, iiullumque ex
illo coDtiibernio aique exempiis monachorum fru-
cium percepil : unde ei ipso quo advenerai, vcl sub-
sequenU proxime anno cjus pertxsus vitdc discessit.
Fuerai bic subdolsc menUs homo nalione Galius (Ba«
ronius Hispanura pulai) SulpiUi Severi ad PauIinuniNo-
lanum, etPaulini ad llieronymum Utierarum porUtor,
atque horum forlasse (esUmoniis inflatus, aliis fucum
fecerat, et ad Presbyieratus quoque gradum evecius
est. Gum BeUileemi apud S. Doctorem dlversaretur,
Rufnao, ut crediiur, aiires accommodavit, eoque au-
ctorc Hieronymum dcs|>ec(ui hdbuisse in eo di^itur,
quod ct lcgerc palam Origenis libros, et sequi erro-
res Auderet. Gui S. Duclor licet muliis satisfacere
contendisscl, haud umcn persuasit, si?e cdomare
effrenem ejus ingenii Ucentiam valuit : quin potius
abipso per summam injuriam hxrescos accusalus
est, in eamque pertractus criminaUonem et calum-
niam amicus eju& Oceanus, qui Roma lunc lemporis
se translulerat in PalaesUnam. Neque niagis acquie-
vit ille lestimonio Presbyteroruni ViiicenUi et Pau-
liniani (qui tuiic forle e Gypro Hieronymum fratrem
inviserai) neque denium Eusebii Gremoneasis pro
rccta S. Pairis fide jadicium est veritus. Rcccpit ta-
meii se tandem aliquando, et facU poenitens, veiiinm
al)s Hieronymo peUit, eidemque de Rcsurreclioney
dcquc carnis veritate verba facienti, manibus et voce
applausit. Ita sive ex aiiimo reconciliatus, sive re*
conciliutionem simulans, decessit e Paiseslina : cujus
disccssus causam saiius duxit Hieronymus ad Pau-
linuni de illo scribens, quem sibi commendnvenit,
Mlcntio prxleriret quam dicerc. Cicr, inquit, VigHan-
uus tam cito a nobis profectus sit, et nos reliqueril^
non possum dicere^ ne losdere quempiam videar : tamen
quasi pratereuntem ei festinantem paululum retinui etc.
UcgTCSSus autem in Occidenlem, aique hanc proprie
ItaUx partem ac regionem pertransiens, inter Adria
fiuetus^ Cottiique RegisAtpes^ denuo Hieronymum ejus*
que amicos reprebeadere, et tamquam Iisereiicos tra-
ducere occoepil, quin etiam in palriam rcdux laces-
sere scriptis S. Doctorem, et voluminibus suis obruere
non dubitayit. Suarum proimlc pnrUum csse existi-

mavit Sanctus Pater, quamquam non ia esset Vii;i.
lanUiis, qui responsum niereretur, purgare obtrecta-
toris impudenUssimi aecusationea et calumnias : cle
ditque ad eum Epistolam in recenslone nostra L\l
qua et singulas ejus malignas postulationes refcllii,
et ut aliquando vero cx animo resipiscat, et pocai-
tentiam agat, hortatur. Scripsisse autem eam circa
anni 596 flnem vel subsequentis initia, ex hacieinis
dictis liquet ; jam enjm redierat VigilanUus in Occi-
dentem, et S. Doctoris cum in itinere, tum in patria
famam atterebat ; decesserat vero e Palxstina sive
Bethleenii monasterio, cum degeret ibi adhuc Viii-
cenUus, quein anno 397, nisi si etiam iiiavis circa
pnccedentis flnem, cerie quidem mutto tempore ante
Rufflnum Ronuim venisse^ ex Apologis libro terlio
discimus.

VII. Ejtisdem cst temporis, ut et ferroe argumenti,
quam dedit S. Pater LXU. in rccensione nostra Epi-
stolain ad Tranquillinum, qui ab co petieraidc libro-
rum Origeiiis lectione, utrum vitaiida illa penittis cs-
set, ut Fauslinus nescio quis contendebat, an, quod
alli passim existimabant , permittenda ex parte. Gui
S. Pater, qui sententiam hancce alteram praeferre
nequaquam dubitat, asscrens eos, qui in amorem Ori-
genis mmtnm, vel in odium stomachi sui pravitale du-
euntur^ maledicto Prophetieo subjacere^ Ya his qui di-
CU9U bonum malum, et malum bonum : auctor est
tanien,utincju8auctoris scriptionibus cautus inccd.it,
approbaUs melioribus , sequioribus rejecUs. Elucet
hinc vero saUs aperte temporis nou ; jam enim cx
Oriente invidia nominis Origeniaai Occidentcm |)er-
vaserat, ibique inter ▼ariornm studia, turbas ciere
jam CQcperat : quae sane non aUum quam 396 annum
aut subsequenUs ioiUa designant.

VIII. Sed fit eadem multo etiam darior ex Occaai,
Roma^tunc degenUs, roenUoiie, quam ingcritin eadeai
Epislola S. Pater , et qua notatu non indigna eorum
temponim memoria conUnetur. Suceurrat igitur menU
quod diximus paulo ante , fuissc Oceanum superiore
proximc anno Jerosolymis, sive in Dethleemi mona-
sterio, ubi praesens a Vigilantio, qui pariter ibi tunc
agcbat, haereseos accusaius cst. Post aliquod spatium
temporis, eodem tamenannoad finem properantc, duin
in utramque partem de Origeaiana doctrina coiitca-
ditur, subita Barbarorum irruptio plurcs Romani im-
perii provincias, hasqiie inter PalxsUaaai aut depo-
pulaia est, aut certe cladis proximitaic perlerrtiit.
Ecce tibi (inqutt, Sanctus Pater Epistola ad Heliodo-
rum LX.) anno prmterito (scilleet 395) ex uttimis
Caucasi rupibus immissi in nos, non jam ArabiWy sed
Septenlrionis inpi^ tantas brevi proviHcias percurrerunt,
Quot monasteria capta? quantiB fiuviorum aqum huma-
no cruore mutatm sunt? Obsessa Anliochia^ et urbes
reliquee, quas IlaliSf Cydnus, Oronies, Euphratesque
praterflnunt. Tracti greges captivorum : Arabia, Pho^-
nice^ PaUestina, /Egyptus timore captivce. Vixduni hxc
scripscrat, cum ipsa sibi ob oculos Palxsiina, Bai ba*
roram coruscarc gladios suisque iinmincre ccrvicibus
sensil. Uunnorum (inquit Epist. LXXVII. } exnmina

S. HICRONTMI VITA.

liO

femicilms eqwi kue itluaiHe toUiimlia^ecsdit panter ae
terroris etmela eomplebanL.. IntperaU ubiqtte aderant,
ei (aniam eeteritate vincente* » non retigiom , non digni-
tatibus^ non wtaii parcebant, non vagientie miserebantwr
ittfanlia.., Con$onu$ inter omnee rumor, petere eos Je-
rosolymamy ei ob nimiam auri eupiditatem ad hanc uT'
bein percurrere... Tunc et no$ eomputei sumus parare
naves, me in littore, adventum hostium prwcavere, et
UBPientibus ventis^ magis Barbaros metuere, quam nau'
fragium : non tam proprue saluti, quam Virginum casti"
moniiB providentes, Erat ilto teutpore qutedam apud
nos disseneio (de Origenis sciltcei doclrina cam Joanne
JerosolymiUiQO , Ruffino afque aiiis Origenislis coa-
cerialio, el Barbarorum pugnam domestica betla supe-
rabant. His rcrum angustiis ei belloruin lerrore per-
ciilsus Oceanus, qui cum Sancia Fsibiola Jero&olymam
vcnerai (voluissentquo In Sanclis locis reliquum viiaB
degere) despoiidii animiim , alque una cuin eancla
ftfinina in palriam , Romam Tidelicet, reversus est.
Nos j(subdil Uieronymus) in Oriente lenueruntjam fixee
udes, et inveteratum sanctorum Locorum desiderium :
illa (Fabiola, ejusque iiineris comes perpeluns Ocea*
niis) quee tota in sarcinis erat, et in omni urbe peregri-
na, revcrsa est ad patriam. Trabebatur j;im ilaque
aianus 596, et valde etiam processerat , ui ex conse-
queniibus planum fiel. Joannes eitini Jerosolyinitanus
jaindudum suam iilam adversus Hieronymuin Apolo-
giain. ut in alias plerasque orbis paries, ita et Ro-
niam miserat, uUi et plurium aninios jam coinmove-
r:it. Alia ex parie restilcrat jain slrenue Oceanus
luibis, quas j»cripiura illa in Urbe pepcrerai, eorum-
que iusipientiae occurrerat, qui se patiebantur Orige-
nislaruin artibus decipi. Atque bxc quidein oiiinia
S. Pater cum Tranquiiiino respondii, abipsopriraum
narrante didicisse se indicai : qunQ baud sane levis
esi ab Oceani regressu in pairiam, tcmporis interme*
dii noUi. Quod^ inquit, diciSf Orlgenis mutlos errore
deceptos^ et sanctum fitium meum Oceanum illorum iU"
sanicB repugnare, et doleo simul et gaudeo : dum aut
supplantati sunt tfmp/icei , aut ab erudito mo errantibus
subvenitur.

IX. Per idem tempus sive anno fere medio 597
scripsit Hieronyraus ad Principiam in Psalmum
XLiV. et aliquanio post ad Pammacbiuin quoque de
morie Paulinae : quartim Epistolarum cum satis ab«
unde sit expiorata epocba in cbronologicis ad eas
Notis, noD est cur iisdem edisserendis diutius immo-
reniur. Sed et Augusiiiii ad Hieroiiymum litierse liuc
temporis referendae sunt, quibus ei graiiam babet,
quod pro subscripta satutatione ptenam Epistolam sibi
reddidisset. Hxc autem jamdiu oiim iniercidit, nec
supraquam conjecliira colligere licet, eruditi existi-
maiit, in ea Hierouymum de Origcne ejusque errori-
btts capta occusione fuisse loquuium, et Hipponensem
Episcopuin pieuue jain Uim florentem atque enidi-
tione, quicum sibi noiitia aliqua interoesserai,monere
vohiisse, ut ab scrpeiitis tn dies magis lue Origenismi
cavcret. Eiunivero islsec Augustihi Responsio (qua
ejussccunda^suutadNosiruin lilterx)d60rigeneprae« ,

sertim loqultar, cujas Umen errores slbi parom notos
postulat indicari. lUud, inquit, de prudentia doetrina-
que tna desiderabam, el adhue demdero, ut nota nobis
facias ea ipsa ejus (Origenis) errata, quibus a fide veri-'
tatis ille vir tantus reeessisse convineitur, Quanquam
vero data ea fuerit hocmct anno Episiola, reddiia la-
men est multo serius, et post saltem anni intermedii
spatium. Denique S. Pater ad Caslrucium, Panno*
nium hominem, scripsit , cujus sane fuit adrairabilis
adversus eum amor ac sludium ; nam licet oculis la-
boraret, ejus invisendi cupidiUite, Iter in Pala^stinam
instiluerat, ac Tenerat usque CfMam, nihii veritus
Adriatici Maris asstus , et JEgat atque lonii subire dis'
crimina, ut nisi eum pius fratrum retinuisset affectus^
voluntatem opere complesset, Acceperat autem hxc
Hieronyintis de illius erga se prolixissima voluniale
ab Heraclio Diacono , quem Amabilis quidam , ejus-
dem regionis , sive Pannoniai Episcopus, Bethlecin
mieerat , ut explicationem decem Isaix visioiium ,
quam alias ssDpe a S. Doctore flagitaverat , praesens
ille impetraret. Qnod quidera cum obtinuisset , Epi-
siolam quoque S. Patris Caslrucio deferendnm acce-
pit : ex quo intelligas ulramque ad unum idemque
tempiis scriptioiiem pertinere.

X. Aliera autem Istha^c in decem Isaiae vislones lum
chronlca nota insignior, tum elucubrationis genere
mulio est nobilissima. Quamquam se ait S. Paier,
pro angustia illius temporis , qwd sibi videretur in sin^
gutiSf brevi sermone perstrinaasse : reque ipsa historiam
tantum, quod Amabilis petebat, edisseruerit, Postmo-
dum lamen, cum m totum Prophetam Commentarios
scriberety afque eo loci pervenissct, superftuum ratus
aut eadem rursus iterare^ aut in uno opere diversas sen'
tentias ponere, quintum in Isaiam Librum ex hoc feclt,
^ut quondam solus editus est. Verba sunt Hieronymi
in Prxfatione ejus Libri ad Eustochium , cujus vestt-
gia accurate persequimur. fn priore autem Praefatione
ad Amabilem, Hueusque, inquit, per litteras ftagitabaSf
ut tibi decem visiones, qum in Isaia obseurisumas sunt^
historica expositione dissererem,.. meque retractantem ,
et motestissimum explanationis genas in tempui aliud
differentem^ swpissime commonebas. Hoc autem anno
nusisti fitium nostrum Heraclium Diacontcm, ^t me
manu conserta in jus vocaret^ et pronnssum per mo-
menta exigeret. Et sub finem, Si latius^ ait, nitar expo-
nere, multis Ubris opus erit^ et exactoris mei navigatio in
annum alterum differetur, Itaque ut vts, singutis testi-
moniis breves sententiolas eoaptabo, ut non tam exponam
quid sentiam , quam paucis verbis tibi sentienda dimil'
tam. Dictamus hcse, non scribimus : eurrente Notario*
rum manu, currit oratio. Temporis autem notationem
quod spectal , non videtur ambigendi locus , quin sit
anno 597 adtribuenda, quo primum Heraclius e Pa-
laestina regressns est in Pannoniam. Nam cuin iterum
ex liac regione in Orieniem contendil, ViUilis Presby*
teri lileras ad Hieronymura detulit , quibus iste re-
spondens, Isaim Prophetiam memora*, quam inter
decem visiones nupbr interpretatum se dlcit. Agebatur
vero taue annus 59S, ut mox suo loco certis argu-

111

S. HiERONTltl ViTA.

112

mentis ostendemuSf ei prscipiie ex alia ejus atique

auui Epislola ad.Lueiniom compertum est, ubi eadcm

U6U8 illa leniporis notatione, ^uper, se ait S. Paler,

9i$ione$ htuw valde obseuri$$inm hi$loriea explana-

tione di$$erm$$e. Igitur praecedenti prdiime anno

edisseruil , ot et illam, de qua dixitrius panl6 ante,

Epistolam, ad Gasirucium dedit.

CAPUT XXIl.

I. RM/Jfntii in Oceidentem reversurus cum Bieronymo

in templc Ana$tasi$ ex ihimicilia redit in gratiam,

II. Annu$, quo id contigit, novis argumenti$ adstrui-

tUr. III. /funi hoc tempore, et liufflni Melaniwque

eum primi$ op&ra extincium penitu$ $ckisma Jeroso-

lymitanum, sartaque pax ^t ihter Joannem quoque et

Monachos ^elitfuos ? lY. Argtimenli$ pro asserentiuni

parte tespondelur , altdque afferuntur quce id negant,

T. Quaednm obiter de Patladio, YI. Interea S. Pater

in adversam valetudinem incidit, et febri per tre$

men$e$ laborat, VII. Scribit nihilominu$ quadam

qu<B recerisentur, TIII. In hisCommentario$ in Mat-

thaium. IX. Bt contra Joannein ad Pammachium ,

et ad Theophitum. X. Tempu$ $criptionum i$taruni

a$$eritur, et vindicatur. XI. Demum in^taurata ihter

omna pace, $cribit ad Fabiolam de Veste Sacerdoiali.

I. Postaciam tot annos in Oriente yitam, RufTinas,
aive turbarum, qus Jerosolymilanam Ecciesiam cxa-
gitabant, perUesus : sive, quod propius ad verum est«
ut Melaniffi , iter Romam aliis de causis medilanlif
obsequeretur , etlatencomcs adhaererel» in Occi-
dentem remeare ad patrias sedes constituit. Aute**
quam vero se itineri daret , suarum esse partium
duxil, solliciiare ad pacem concordiamque Hieronymi
animum » ut ne offensum ac dubium de sua fide bo-
riinero« nova injuria oumulareti privatumqoe inimi-
Mm, a quo sibi valde metueret , in Palaestlna relin-
queret. More ilaque solemni in Anasta$if post Missie
sacriQcium, junxil cum Hicronymo dexleram, atqoe
anlmis utrinque ad pacem compositis , ex inimicitia
redit in gratiam. Suni qui puUmt iu liac pace errores
Origenis silentiodamnaios : alii Rufiinum nullius er-
roris comperium fuisse dicunt ; se enim ille magniflce
jactat lib. il. Invectivarum , Nunquam ego $equuiu$
tuni errantem aut alium quempiam^ ni$i Ecclesiam Ca-
thoticam sequar, Numqmd mea aliquid proferre pote$
icripta, in quibu$ me vel in juventute erra$$c convinea$f
Sincere Hieronymus ac bona flde, /n Ana$ta$i^ inquit^
immolato Agno , dextera$ /umctnmi ; et paulo anle,
Pacem dtdimu$ , non htBre$im $uscepimu$ : junmmu$
dextera$i cbeunte$ prosecuH $umu$, ut a privata dum-
taxat simultate tunc se animos recoUegisse , indicel.
Geterum quod Ana$ta$im nominat , locum in qiio ad
coneordiam coaluerunt, Templum Dominieie Resur-
rectionis signiQcal , a CoBStantino Magno olim ex-
strucium, et Cbristi Resurgentis memorise dedicalum.
Duo quippe Jerosolymse lempla sive basilicas magtius
ille Imperator exstruxit, quorunt alterum in loeo
Pa$sioni$i quod et Crux et Martyrium , nppcilabalur,
alterum in iie$umctioni$ loco, eui proprimn Anaitam

ex Qneco ididmate liortieii fdlL Pticcdldiii iihqlie n
Benedictino Eilltore satis supinfe , (\u\ AHrMttsii ih .
laudaio Hieronyml teitu pro And$td$i t^^H : tjiiaiti
nos vocem restiiuimtts. Atibi S. Pater llbrb conira
Joamiem , Ifonne, inquit , cum de Anaita$i ptir§'eretif^
(kd Crueem ete. ubl et Gfaecis literls kvtkMiiti bbdlces
nonnulll praeferuut. Sed hgec hstclenus.

II. Annus, quo haec contigerunt , s^u qiid Rttfinns
in Occideniem navigavit, qtiin hic ipsb fliei-lt 397 nd
quem demum per t^erum Hieronymianai*urh liarralio-
nem dcTenimus , minime inter ei*dditbs aibblgitur.
Id ipse etiam nuperus Ylt^ Rbfllnianae scriptor Foii*
taninus pro certo habet, in eamque fem ihulta ex
Anltquis leslimonia cbhgerlt , et Paulini Nolani cum
primis , etijus etlam tpistolalrum it Natalium ordi-
nem et Cbronologiam Irefigere fex hae t>racconcepia
opinione audei. Pace iimtn doctorum homlhum
dixerim, vldentur hi nobis hallucinari, partlm quod
minus accurate expehderinl , qua proprle nhni pnrte
dederil Rufflnus se vitfe, parlitti ^tiani quod hxc cum
aliis ex Hieronymo tesiimonlls comparare disglexc-
rint. Pendent enimvero multa cbm Hieronymlanac
Yitse, tum bistoriae eoruhi teinpofom , et Orlgenian.^e
cumi^rimis causae uiomenta et rect<$ cohsignata Riir-
flni dlscessus epocha : quae causa est , cur his tan-
tisper immorari nos deceat. Primutd itaque fex Pal-
ladio, qui Melanix iier, quacum erat RufTlnus^
descrlbit iu Historia Lauslaca, comperlam cerlomqne
est , eos percito cursu ftiisse ex Orl^nte in Italinm
transvecios. Nwvem^ iiiquit cap. GXVIII. tiscendit, el
Cwsarea mvijan$, viginti dierum $patio Romam venit,
Gomperla deinde est cx Paullno, cum illi tcrrestrl
itinere Romam versns , Nolam in Campanla ndVene-
runt , quac atini tempestas agebatur. Inltlum hcmpe
veris. Gum enim Epistoia XXIX. ad Siilpitlum Se-
verum dicat , Yictorem inona^lium ejusdeni Sevcri
tabellarium , Nolam iis diebus advehissb , quibus
Mpiania quoque advenerat e Palabstlna, in praetedenti
ad eundem scribit , illnth abs se Noiae shsceptuni
decedente jatH HIKME. Igitttr sub Nlemis (inem,
quibus verbis Februarii exitus , potius quam Marttl
exordla signiflcantur, ut Yictof illfe, Ue quo Paulinus
id refert , ita et Motnnia cuni RulHnd slio Nolam -, ad
famiil2C suae cognatos divertera>« Placet audife t^ah^
linum iterum. Reliquay inquit, ,jd$ (Melantae} negotid
ae tempora tran^ibo, et hoe ip$Hm , quo reiheatii navt'
gavit, ttt ettr$nm e^us emttler , transfretabo , ijuo eitius
$ermonem meuth in ejtt$ Advetttu exponendo determi-
nem : in qtio MHgnw Dei ^tia $peetator fiii. IfeapoHtn
urbembrevi $patio tt Nolana, qtiut degimu$, dvit&iedistin"
eiam ^ advecta e$t^ uhi fHionthi f^Bpotttmque aecUf-^u eX"
cepta^ mox Nt>lamadhtMdlitaii$ Ho$trm ho$pititti^ fe<lf-
navit. Porro autem si hiemBdeeedente{Epi$t. IX IX.)
Nolam venerunt , et ante vigit^i die$ naviiU in Gaesa*
rese portu conscenderant , par utiqtie est ci*edere,
cnmpridemJerosolyma discederenl lerrestri itlnerc,
imo et aiitequam discedereiit , eum pacem abs Hle«
ronymo impetrarunti nttnum vix tom cmpisse. Sentiit
auteni , nisi his fallor rationibus subdUcendiSy eum

{I5 S. lilfiiiO.NViih

397. Ql volnkH , eujus helhpe prHtttt adlme mensis
J.inuarins sgel«tiir » cre*i fiequ«quam posse. MuUa
enimvero iunt scripia Hierimfmi el «esla, qu»
bnicmet anno noi^ initenti laHtmn» sed et salis adul-
u>, nemiM Jam dissbntieiltev tribuontor» qus umen
pncem eum Rntllno pnecessisse, ioerto certius liquet.
Ejiismodi smit qu» snperiort pmime capite recen*
suimus i et E^tistola ctim primis ilia S. Patris ad
Ttieopliildm \ «Hi Stmctk displicere ait quod inffer
nefarik htereki ¥kmti0lmtmlietUiam§erifei (Ep. LXlll).
Sertes iqnoqin rerum Hierotvymianarum ab aUornatis
in loiiam GommcnlariiS) quos inira prscedentis
pidiiifoe mmi Hnes eoniicere vix potuimus , ad haec
usi)oe temporat liaud sane potesl paucissimorum, qui
liiterceddnt mehsiiliin sp^lio bttiHpreliendi.

Sed jam snis preprie argumentis opiulonem illam

conrtttenuis ^ el qui ab ea siant , haud siatis constare

sibi, ostenddmQS. Liiirnm S. Pairis ad Pammachium

contra JoiMliem Jerosoifmitannm ruisso Uoc anno

Sd7 conseripiiim ailtumiiiit : Qain imo id magno

conaitt agunt, et nt vere qnod rcs esi; dicam, per vim

atque invituhi hue eum boguni, qat post ferme bien-

iilom scripcom se prodii. Fuerit tamoii^ut voluni, hoc

anno ftcripius \ qnaiidb neque aliius ipsi repeti posSe

■llo tnodd i sehtiuht, neque ut hypoihesi suas iiiser*

Tiant, epocha ▼eiustiOre opils liabenL lloc ego ipsum

eTincere alb palamqOe osiendere^ iiondum iilo aniio

Ruffinum ex Uriebte in Ilaiiam tr.tjecisse. Enimvero

si adveiiit ilie decedente kkme^ liber circa autumnuin

ezaratus omniiio est : et siquidcm uno eodemque

anno 597) cum lllius adventusi tum ejus eiucubraiio

eontlgfi « llx*e t»men illo posierior dimidto ferme

innb est) quantumscilicetab lliemis fine ad finem

S»iiitls ( alve aiitumNi exordiuiiit interOedit. Dabo rei

tesi^mlpsunimetSanciumPatrem, qiti sub eius iinem

libri; seribero ehm s^ ^l paubos meiises a Penieco-

ste^ piita adgusto autseptembH mehse; signiflcat. Nos^

laquit) annr pimMs $nei/i$ei cirea dk$ PenieceUes , eum

ekemni» wble, onmls mithiiis fMidalqwe unturum fu-

tSicem f^mMarei \ ^adrAgmta divenw miati^ et eexus

Presfrfffrit Ittfs obtuiimui bapiixandoi. Atqui oinnino

pRBcedere RaflinidiscesSUiif in eorum iiypolhesi debci,

idque est eoriim dispuiatioiils prttcipuum» tum atiis

de eaosisi eum pHesertim, ul qup tempore ille in

Ocoideniem remeatitiSdblatum Jam penitus dicant

schisma lOH^sOlymiianum t sartamqne inier omnes

gratiami IgltOI* postbum Ltbrmil , qiil scribi ante an-

nnm 597 omnino hOrt potuif i RHffinus advenit s ad-

venit aded subsequefhtisartni 3B8 initio.

H;ec ex illonim, quae eontra se pugnant, rationibus.
Cxterum liocce demuhi altero anno Melaniam cum-
quc ea Rttfllnam In Occidentem navigasse, pleraque
ilia Tbterum (estlmonili suriij qti« faciie persuadeaht.
Paliadlus cap. GKYIit Melhuiam affirmat post aniioi
^imi aptim^ ex quo et tlrbe se ih jfigyptum eontu-
lerati palriam repeiiisse : qoi nlmirum tcmporis tra-
ctus ab ipsO, Inclusive, ttt alUnt, anno 572 quo trans*
vecia eu est» in 598 terminaiur : Gerium est enim a
Palladio hiine ona yuptiotari, laineui duniaiat in-

V4Tx\.

114

choatum» maxime cum Nniim e( a//^iim meiuem pri-
mse iiavlgationi impensum, ingruenie jam Ineme
praecedentis anni 57i , puia a novembre meose«
eo nomero comprehcndisse , perquam sit verosimile.
Adeo cum Paulinus rolundo usus iiumero reduceiq
Melaniam dixii posl quinqui luitra^ perspicuum est cz
ipso computandi niodo , minus eum fuisse acctiralc,
ut ficri in bis amai, locuium : unde intelligi ad Pal-
ladii sumtnam, atque expUcari eum oporieat. Fonia-
ninus tainen pncpostero studio ad Paulini rationes
redigere Palladium jubet : Qua in re falli eum et fal-
lere, ut prseconcepue opinioni sux inserviat, neuio
non videt. Quippe alias Paulinus ipsemet bocce anno
598 non prxcedenii, ut inierpretantury Ruffinum ad-
venisse noiat. In fine EpistoLe dudum laudatas se ail,
Yiiam S. Martini, oiim a Sulpiiio Severo adornatam,
Melaiiiae hospiti tunc suac reciiavisse, quemadmodum
reciuvcrat illam antea VenerabiU Epiicopo atque do-
ctiaimo Nicetas, qui ex Dacia Romanii adnurandui
advenerai ( Epiit. XXIX ). Advcnerai hic autem hie-
me : adfuit eniin die ii Januarii, quo sancti Felicis
fesio solilum quotannis Nalale carmen Paulinus ceci-
niu Quoruin quideniNatalium, utcsterudilenoiaiiim
Baronio, alque ab ipso S. auctore colligitur , quinium
illiid erat , cui primum Nicetas interfuit : atque adeo
aiini erat 598, ulpoie a priore^uinlum : siquidem ab
anno 594 , ut ceriis argninenlis CbiflQeiius et Pagiiis
evincunt, condi coepla illa sunt. Hujus igitur inilio anni
post Niceiam, Mdania cum Rufllno suo Nol«£ acces*
serunt : aique liasc verior corum ei Oriente ad Pa<
trias sedes regressus est epocha. Gur hsee nos
lalius persecuii sumus , qu» praeier rem esse , prima
statim fronte videbantur , ex coiisequentibus intelli-
ges.

III. Persuasum vulgo eruditorum est, com|H>sitis
Hieronymum inter ac Ruflinum anlmis» dalaque in-
vicem aique acccpia salute» sublaiuro eo ipso fuisue,
atque extinctum schisma Jerosolymitanum.sartamquo
graiiam inter omnes, Monachos inqiiam reiiquos
et Joannem. Gujus quidein rei sane luculentum pro^
ferunt testimonium ex Palladio in Lausiaca ex aiUi-
qua versione licraclidis cap. CXYIII ubi de Ruffino ct
Meiania loquens , conciliaiam eorum opcra paccnt
Inter oinnes prxdicat. Uloif inquit, eliam quadiingenm
loi numero monachoi^ qui propier Paulinum se ai
Eceleiia ieparabant^ ianeia runui Eccteiice reddiderunt^
Nec sane dlffitendum» quin pro PauUno legcnduni iU
sit PmiifNlaHttni» qoemadmodum Vasieiiusolim ad<
moniiit, Hieronymi scilicet fratrem , cujus ordinaiio*
nem ab Epiphanio factam Joannes abrumpcnd:i
eommunionis causam practexebat. Gongruii et nu-
merus Monachoruro» quem sane ingentem fuisse,cuni
perslarent adhuc in schiBmate, significai sanctns istc
Pater Libro contra Joannem his verbis : Taniam fra •
irum muUiiudinemt et Monacborum choroi , qui tibi tn
PalcBstina non communicani. Alia ex parie par credero
est , eos , sicuti Hleronymum auctorem habuerunt
cum secessionem a Joanne facerent : ita ejus exem-
pluroi siquidem in concordiam ipse se priroum resti'*

ifS

S. HIERONTMl ViTA.

tlG

tiernt , fttatim secutoft. Itaque aiunt post triennaie
deniqiie spatiom siiblntnm schisma Jerosolymiiaiium
qnod solum canlitus lolii posse Yidebatur.

IV. Gonirarium niobis scripiionom rerumque Hie-
roiiyminianarum series persuadel, et nedum ad
Ruriini usqiic discessum e Paljestina ( alqueeuin qui-
4!cni 398 anno , non superiore proxime, ui illi sen-
tiunl) sed ct per aliquod adhiic lcm^)oris spalium,
puia uiiius lerrneanni, abstinnisseS. Doctorem, cuni-
que eo Monachos Beilileemilas ab Joannis commu-
nione» existimamus. Non quod vere ineundx pncls
pariim Noster esset soliicitus , scd qood orihodoxa
fidcs caosn cadere videreiur, si cum hisqui h.Treseos
suspicione laborabamt, facile commuiiicarct. Denique
iiistauratnm ex integro concordiam, non Kuillini qui-
dem aul Melaniae, sed queniadmodura visum cst etiam
Baronio, Tlieophili opera , qui novo se studio inter-
josuit, ei quod pridem Isidori cnlpa noii potuit , ine-
lito suo demum et gratia obtinuit. Gonst:ibil senten-
iix hujus veritas evideiiii propemoduin argumento
paulo post, ubl subsequcnti anno 599, aut certe qui-
dem isto, in quo versamor , ad fiiiem properanie,
quaedam osteiidemiis fuisse a S. Dociore contra Joan-
nein scripia, alque ea quidem acriorequam aiias stylo
aique oflenso magisanimo, qux prorecio scribi, per-
cussa jnm pace potuisse , nemo sibi in animum indu-
cai. £pisiolam, inquam,adTheophilum inrecensionc
noslra LXXXII, et proprie lihrum boc tiiulo ad Pam-
macbium Conlra Joannem Jeroiolymitanum : qn-K cnm
evicerimiis post Ruffini discessnm edita, iilud eliam
quod urgemus , plane constabit , non eodem atque
lile tempore , Joannein ad concordiam graiiamque
runi Hieronymo ac soeiis suis rediisse. Eo itaque loci
referenda pars isthsc dispiitationis est, sive qu» de
illariim scriptionum epoclia argumenta conieximus,
buc revocanda.

V. Quinquam ex hb etiam quse dicta sunt hacte-
nus, ferre liac de re jiidicium congrue Jam licet. Ne-
qiis enim aut Ruffinus aut Hieronymus cum mutuam
pacem Hlam commemorant, sive exprobrant sibi in-
vicem , pius aliqoid dicunt , quam quod privaUe si -
multati sigiiificet flnem imposiium. Imo apene, et con«
ceptis, ut alunt» verbis, S. Pater, Pacem^ inquit, de-
dimui , non harenm nueefnmus, JunximM dexleras ,
abeuntes proteculi sumui, ut vo» esseiis Catholici , non
ut nos essemus hoeretici : quibus lantum nbest, ut red •
ditam inter omnes pacem, ut vix alind qonm Ghri-
stiaiias interduosurbanitalis, restitui» dudumofficia
aniicilix notet. Pniladii lestimonium qund speciat ,
hnud eqnidcm scio quanli illud hac in icsii. Nihil
eerte veriil siiiit doclissiini viri , quorum agmen Ba-
roFiius ducit, ejiis, utpoie Rufiuo ac Melaniae, quibus-
fiiin nliqunndo vixit, aniicissitni, eoniniqiie addictis-
siini pnrlibus,auclorilalcm imminuere.Nec ignoramus,
fnl<os tamen in hoc eos esse, quod hnnc Histori:e
Lau^iac;e nuclorem, primo Hclenopolifnnum, ut fe-
r ii:i!, in Bifhyriin, deinde Asponensein in prinia Gala-
1::. Episcopuin prol/atissimnm, cum cogiioniine alio
P;;iladio Galaia conruderunt ^ quem 9emU$ neqmlUe

hommem{ProL Did, cant. Peiag,)^ti Pclagianni Iine-
reseos instnoralorem liienmymus v«cat,et Epi;»ii;i'
nius indigcre aii, misericordia Dti^ quia Ori^eius htv-
resim pradicat et doeet (Efrist. inter Hier, LL). Ut nu-
tem liinc illi fidei derogand» nulla sii causa, ninxi*
ma est tamen , qiiod nimium se Ruffini ac Mebiiisii
sludiosum prodit, totuS4|ueest in hujus Inudibiis pra.*
dicandls, in ciijus eiiain domo, cuin Romae diversa
retur, omni orficiorum genere cumulatum se, iiidoqno
profiscisceniem liberalissiine adjutnm testaiur. E con-
Irario iniquinr iu Hieronymuro fuit, cumque Bethleenil
ageret toto .nnno 388, obloquenti conira S. Doc oroni
Pnssidoniosolitarioaures accommodavii (cap, XXi,u
eiqiie summa omnia pr» Hieronymo iribuit : qti» ini«
nime ipse capilibus LXXVIl. et GXXIi. Historiae suse
diffitetur. Praetereo fortassis posse eiiam eo sensu
verba ejus explicari , ut exemplo quidem Melianae ac
Ruffini,qu9e secuta postmodam est Monachornm recon-
cili»tionem, non praesenti eorum operae attribui veliu

VI. Abstinebat itaque adhuc Hieronymus, ejusque
socii Beibleemitae ab Joannis Gommunione , cumqiie
duriore fortuna illa, quam diximus paiiio ante, con-
fllctabantur, cum hoc ipso anno 398 novus laborum
eumulus accessit, et adversa S. ipsum Patrem vale-
tudo invasit. Gorripuit eum primo febris vel ab exeun -
te superiore proxime Decembri , vel cerie quidem
primis slatim hiijusceanni diebuspersubsecuiostres
menses, initioquidem toleranda, deinde ingravescens
in dies magis, ut tenue ejusque fraclumque laboribus
corpiisculum lecto adegerit, et misenim in modiim
depopulata sit. Tandem meiios ei fuii , et in diebus
Qnadragesimae assurgereex morbo coepit et recreari.
EgOf inquit Epist. LXXI. ad Lucinium, iongo tenlus
incommodOf vix in diebue Quaaragenmm^ qwbus Nota
rii proficiscebanlur^ respirare empi. Et in Prologo Goin
mentariorum in Malthaeum ad Eusebium, Imminente,
inqiiit, jant Pascha dictare me eogis^ cum scios me
ita tribus men^busianguissef utvixHunc ingrediincipiam.
Tum Epistola LXXIH. ad Evangelum , Ego post ion-
gamagrotationmf vixin Quadrageshnas diebuv febri
carere potuit etcumaileri me operi praipararemy paucos
dies qui supererant^ in Matthwi expoMone eonntmpsi,
tantaque aviditate studia omisea repetivi^ ut quod exer-
cilationi iinguof profuit , nacuerit eorparis vaietudiHi,
Hinc statim in febrim, et languorem, ex quo nonduin
bene convaluerat , relapsus, tenaci morbo ad imni
fere finem coniinenter laboravit.Quo lempore ad Rur-
finum Romnnom Presbylerum (alium utique ab Aqtfi
leiensi ) rescribens Epist. LXXIT. eum ipsum nicn
ficm. sive paucos dies Quadragesimae , quibus rvs i
rare tantitlum coeperat, cum his conipiitat, i|uibns esi
conlinenter cum adversa vaieludine coiiflictatns. iVos,
inqiiit, et heee ipsa in iectulo deeumbenles . longnque
eegrotatione eonfecti^ vix Notario ceieriter scribcnda di-
etavimus. £t paulo post, Ora pro ncbis a Domino sospi-
taUin , iif post duodecim menees , quibus.jugi laitguj e
confeetns snm, possim aliquid dignum vestrw scriberr. lo-
luntaii : el iguosce, si scaUns oraiiocnrsii nonsoliio flual.

Nibilosecius a scribendo penitus abtinuisse il*

117 S. IIIEKONYMl VITA

lum, pe piices* Inio Teroquolieftlicuissetper rebrium

iDtervalk , aul bcribere sua ipse manu , aui noiariis

diclare aliquidy uonquam praetennisii. Tol sane hoc

i[»so anuo, quo fere coolineuier languit, el lectulo

teniiis est, bal»erou$ ab co scripta, qoanta hodie viz

aliquis nostrum, qui lilteria operam damus, ijitegris

Tiribtts, etsecuiidavaleiudine, forlasscadornaret.Epi-

8tol;e ex his supersunt in nostrareceusioneaLXlll.

ad LXXV. quaruitt unaquaeque non inter atuicos of/i-

cia, sed de rebus gmvissimis Traciatus coiuinent.

Priuia cuidam Magno, cujus et Sidonius vidotur me^

minisse. Rbetori Boniano respondei , qujireitti , cur

iu opnscnlii» suis S. Pater sxcularium lilieranim te*

stiniouils uteretur ( Lilf, Y, Epi$t, X ): reddlfque facli

raiionem, et quatenus id liceat , et qiioruin exempio

Id faciat. Noverat auiem satis bcne, cujus ille subor-

iiatus insusurraiioiiibusquaestioueinsibi proposuissel.

Rufliui scilicel» quem ibi, ut vero ejus noniiiii parcat,

propUr amorem hiUoriarum Salluslii Calpurnium co-

gnomento Lunnrium vocat. El iibrn 1. contrn eunidem,

Miuirnm, ittquil, iUe nt Culpurniui SaUuslianus, qui

nokis pcr Magnum Oratoremnon magnam moverutqua^

stionem. Adveuerat jam itaque Roniam Kuffinus» et

creare nomini Hieronymiauo invidiam s:ilagebat. Al-

teni eet ad Liiciniuro B«eticum, qiieni, ut in proposito

caslitatis, adaentieute uxore ejiia Theodora , persiei»

horiutur, et, qiiemadmodum proposucrat^ cito adna-

viget Jerosolymam. Tum dejejuntis, de Eiicharistiae

suropiioiie, dequeEcclcsiaslicis traditionibus disputat.

Meniio, quam aegrotatioois suae facit, ez qua lum de-

Duim coiivalescere tantisper coepisset , de anno hoc

sciiicet,.cui Epistolam adlribuimus , duhitare non si-

nit. Accedit Uimen alia eaque insigiiior temporis nota,

vbi decem Isaiw visiones wtlde obseurissimas, qiias doiio

ad Liieiuium mittit, seait itttper historica expianatione

disseruisse. Nos quid illud nuper valeat, superius os-

teudimua» Ideni character est subsequenlis ad Viiaiem

Presbyterum de Salomone et Achaz qua muitis docet

pro cerio bai>endum, Salomonem, et Achaz undecimv;

xtatis anno lilios genuisse , quamquam minime infi

cias eat, posse Scripturam, quae id asseverat, aiia ra-

tiohe explicari. Rursum aegrae valetudinis suae memi-

nit in subsequenti ad Evangelum de Melchisedech,

qua anonymi Auctoris librum refellit, negantem fuisse

Melchiaedech ex homimim genere, sed spiriluin San*

ctiim vei Angelum. Ipse nedum hominem fuisse os-

tendit exveterum maxime Ghristianorum senteuliis,

sed et Ghananaeum genere , ac si pnestet Jud;eis hac

in re fidem adbibere, Sem ipsum fuisse primuin Noe

(iliiitn. Dentque et LXXIV. ad Rufinum, quem Boma-

uiim diximus, dcdit sub anni fiiiem, quam ait se non

taii) lectuh decumbentem, quam longa aigrotalione , et

duodeeim mensium jugi languore confectum ^oiSiriO di-

c:asse. Oisscrii autem in ea perquam erudited^judicio

Saiomonis,ac jurgioduarum meretricum, quod allego

I ico seiisu de Ecclesia ex Genlibus coagregata, ac Judse-

oriiiii Synagoga e.^pontt. \hxtc iios Cpistolarutn vcluti ar-

giimenl.i paiicis porsirinxiinus, ulmiraiisubeal, tanlis

de rebus bomiuem icciulo decumbeutem disseruisse.

Ii8

V'I. Sed et Scripturas, quod rei capnt est, lucu-
lentissiinis libris in eodem illo lempore exposuit.
Gommeniarios inquam in Maiihxum , a priore trium
mensium febri vixdum recrcatus ( cum subiio ex
Orieiite Romam navigaturus Gremoncnsis Eusebiiis ,
hanc sibi veluti silarciam dari pctiissct) quatuorso-
lidis libris, vix aiitem quiiideciiu dierum s|»atto, im-
minente jam Pascha, pmfudit. Has noiai ipse opcris
circumstantiao S. Paier diidum laiidaiis Epistolls, ut
illa ad Litciuium, Et longo tentus incommodo , vix in
diebus Quadragesinm respirare ccepi. Et alia ad Evinrgc
lum, Ego post longam ofgrotalionem vix in Quadvage-
simm diebus febri carere potui ; et cum alteri me oi^eri
priepararem, paucos aiesquisupererant, in MuVhanej"
positione consumpsi : tantaque aviditale siudia omissa
repetivi^ ul quod exercitationi linguas profuii , nocuerit
corporis valetudini, Omiiium auleui luculentissime n
eorumdeiu Goinnieiitariorum Prologo : Satis, inquii,
miror, Eusebi dileclissime, cur Roniam subito navigatu-
rus hane tibi a me quasi silarciam dari volueris, ut

Matihamm breviter expontns^ etc Si meminisses re-

spomionis mece^ numquam in paucis diebus rem annorum
peieres. £t pauio posi ; At tu in duabus hebdomadibus,
immiiientejam Pascha, el spirantibus ventis, dietare me
cogis : ut quando Notarii excipiant, quando scribantur
schedula^, quando emendentur, quo spatio digerantuf ad
purum, minime Mllendas : maxime cum scias me ita tri-
bus mensibus languiue, ul vix nune ingredi incipiam ,
nec possim laboris magniludinem brevitate temporis coiu-
pensare. Porro aulem Pascha eo anno Aprilis decima
ociava die couiigit; nec sane est praetcr verisimilitu-
diiiem , et Sancium Patrem sub prxcedentis Martil
exitufu dicure coepisse hoc operis , et Eusebium alia
tx parte, non nisi post exactos Pahchatis dies, quod
esi Maio ineunte, navigationi se commisisse. In-
tererat hanc temporis notam sedulo animadveriere :
siquidcm negoiium facessit, ut postmodum explicabi-
mus, quod videtur S. Doctor asserere , post annum
a Ruffiiii profectione, trajecisse Euscblum iu Occi-
dentem.

VIII. Jam vero quod ait , alteri se operi antea pree-
parasse, quam in Matthaeum «oriberet, locum divina-
lionibus facit, quid isthuc tandem operis fuerit. Nobts
nihii ad verum, aud certe veri similitudinem propius
videlur, quam Libruin innui ad Pammachium contra
Joannem Jerosolymiianum , cujus Apologia illa qua-
quaversum missa , multorum jam animos in diversa
distraxerat, ut pati diutios non posset S. Paier • ve-
ram ac genuinam contentionls causam explodi , fal
sam autem ab eo iracundiae suae praetendi. At enim
liividiai plenum opus hoc erat, slylum lo Episco-
pum suum acuere: adeoS. Paterde Indostria scri-
piionisejus argumentiim reticuit. Adbsec non \idelur
cumma illi ab Auctore manns impostta : aique hoc
etiam in rem nostram cedit ; primo enim llle est scri-
bendis in Matlhaeum Gommentariis iMerpellalus, deiu
febri recidiva oppressus, intereadum Librum prcraerc
niorbo cogiiur, Theopfiili studio landem insiaurata
iiiter omnes pax cst. Denique RufOnum Tractatuahic

119 S

laiuit» in qaem certe fcirri toli) tirftrum aesW hbn |de-
sliiisset in Invmivarum libris. NirnlrUm neque cum
elucubratus ^t, agebat ipse adkuc tn t^alsfesruia , sed
Uoma, neque ad ejus devenire maiius poiiill , quippe
qui nec ab auciore perteclus, ntiqud ab e6 W vulgtis
est editus. baec autent nos omhia iii ea qua suihus
menteconfirmanteo magis, fidemque bpinidni accre^-
cunt, non alio, quam quo diximns ann6, lioc scili(iet
598 , elucubratum videri, in quem unum perquihm
commode adjuncta rei bmnla conveniunt. E]usdeiii
porro atque ille ( nemine Jam dissehiiente ) aimt
est ut et ^i^umenti S. Doctoris kpistola ad ttieophl-
lom LXUll. quam aut praeferre illi ordine mavis, ;iul
postponere, per nos licet, tanlum he longo, at(|U^ ul-
tra anni ejus tcrminos, iniervallo separes. llilus ilaqU(&
est novis adhUc argunienils epocha comprobanda , ct
qua tanta rerum itieronymianaruni memoria, et cer-
tus, ut nolaium superius est, schismalis Jerosolytni-
tani finis innotescit.

VL, Ipso statim exordio Libri se ait S. Paiei* , ut
ne possit vei impatieiitlae, vel tehicriiatis reprchendl,
haec demum contra Jo;mnem von triennium totfui. t^a-
ria habet iiifra num XIV. ubi de Epiphanio, quem
Joannes mutiisoffenderat, t//€, inquiens, per totum
mnde triennium, $ua$ injuriat devarat, pritataque st-
multate contempta, fidei tantum eorrectionem posiulat.
Quibus notat ipse, iniiiiim cjus trieniiii unde ducat ,
ab annosciiicet 395 , post I^auliniani consecralionem,
po»lque <)aia$ ab Epiphanio ad ioannem Jiiteras. kb
eo enim tempore iacessilum tum palam se ab Epi-^
phanio jerosolymiianus Antistes irepuians, jactare iii
eum maledicta, et qua voce, qua scriptis conVicia in-
gerere, nunquamdesiiilt : quas ille injurias,lantumde
&dei correctione sullicilus, tacitiis devoravlt. ^cio,
passim erudilos a superiori pi-bxiroe ahiio 594, qii6
ordinatiisestPauiiiiianus, triennium illud ila exordiri,
ut in 397 ineunte exeat. ^ed pari utique ralione
poterant, a praecedenti i9i sumere initium; si-
quidem lunc primum Joannerii inter atque Epipha-
nlum dissensio coepit , alque ab eo jam inde est isie
conviciis proscissus. Quod cum minime tamen pne-
sieni (rationesenimeorum omnes ab ilia epocha evei^-
terentiir) maiiiresium esi, eus iia cal^ulos subducere,
ut bypothesi suac inserviant. Sanctus vero Pater non
aliud pro eo ac debuit, tempus manifcsto denolat,
quaro quo in apertam simuliatem Joannes erupit, post
daias ad eum ab Epiphanio liiteras, humanlssimas
quidem, et iia^(v<Tix«$, quas ille tamen contumeliis,
ac virulentis obtreciaiionibus proscidit : postque diu
cxspectatam abeo fidei satisfactionem, ad quam prae-
siandam cum adduci nmiquam pbtuerit, hseresis sii-
spicionegravissimaiaboravit, causamque Hieronydio
et qui sub eo erant, Monachis prxbuit, ut ab ejus se
coromunione separarent. Uno verbo , ab eo repetit
Hieronymus tempore, quo scbisma Jerosolymitanum
eonflatum est , qnod anno factum 595 ex hisioria
prxscripia liquet. Praeter quam quod in eo etiam
gplendide fatluntur qul a praecedenie 594, trien-
Bium hoc repelunt, quod ineunte 597, conclu-

nilElUONtMl ViTA. IM

dttm, ^ (MyVre iceiW^iWl^ta taMfMl l^ffl^lBM Maeil
shht : cbm liquid^ bmehi totosl» \ ftub tnem ferme
ahnt , site pbst panfc&s Wt^iA ii PMK^hM eoiweri*
ptum LibHim; Ait«truM WSt Milil^rfe lAneiKHMleris ar»
ghmehlbiii et ^ ^unHiOr^tiued att S. P«l6r iiu«i IVIK
abs IM intB «kli9i feHM» HttM Qommeniarios in 6e*
cleslaslem elueubratos. Prbbaium ilempe nobis esl
stio loeo intlctis at^mHeMls, qui» hie replieare lon-
gthn esset , ad amil 5S8 Hnein CnMmentairios illos
ptHlittere : cttl sl decem Iniermedtoi proelerea tddi-
d^rfs, ^d hunc niinlrilnl pervenies » cni Libmm con-^
tehdiinus ^dscribendum. Denlque )ialmare illud esi
ih refh nbslram, qttod hisqui aliter atquenos seftliunt,
crutem Rglt ubi lium. XLI. Joahdi calimnlanti» ^uod
f¥opritmi sf§{ facerel principahim 8. Pater^ reapfmdeti
SldemeH lit P¥e^l$^o Vineeklfb dMi , tatii muttd
dormiiH fahipbre, ^it pou <MHoi rreMinii Niiirc l»mM-
011 fuBc loqnerii. 0§ ftf enim el bj/(^ Antihehhm , el itU
CMitan^nopoHfh, nrbei cffedmiHtdl, «fMrttiiHttS^ mm
«I te in poputli pfasHicmuem fmMftfl^cHiill, ad M fit a^rit
it Miindine ndotetceim p^cMa »«/letiUi, GArttfi fii
ndt iniieritot^am defteteiremui. In Hae INilmvero,
quam nos probudimus, ejus Libri ehn>nelogia doeere
est in promptu, hx quo tftdeeiM llll dftfif supputamll
sint, ui sibi perquam bene et r^nttti seHe^, ei tempo-
rls ratlo cbiistet. fecbnirario ioi1|ueni se misi»re, qul
nium ihitio i^rAbedbnlls annl atfscHbuut, hec lamcii
concitiare iiivlcem posshilti *iqhe 60 IXhdem addu-^
chiitur, ut Vel Hleronymum de IhcuHa in compuiandis
^Hilis inCd^^r^ alideani , vel l*jtisdem lexiul lemer^
ihikims ihferb, ic pt^ ttedidm rescHbi tKjnfwtm yfi^
lint. Atqhi S. P^tcr liecURillHiHie ratkHleft iniit ; vo*
liiiiituh dtrinirio; qiiod res eral, supputflH frci/edm eos
Sintios a 586, qub tihb verissiMe de sb illutt alflrhiiti^
potlilt, Aniibchenae £ccleslaei bbnoribds agros ei sbli-
tUdiiiem se prdetitliss<i; Ilaiti buitt ordlUdtiHi cit, liadH
(^quidem tit solitJiHam vltant agei-et ; iib fejus ae am-
pliiudlhe ac s^hriilo subttuilt, sed tii Itb^l*e studlOi*uib
hiaximd caus4 pbregHttaretUK Gtim teHi eb slHnd poit
Damasi moriem hHii chhi Tliici^Hlib Antibbhlahi re-
versus t^st, ullcjue ut Ih erelDuin Cbhcedehei, eam Eb-
ciesiam d^seruit, 2td quaih OHllH^tibnil itiiblttie jtirh
^ertiriebat, et ih i|Ud SatlS IpienUhie; II llbhlsi^lt Pre-
sbyteraius fbul gradu poliiHit i ftibll^ tAimi UlM ttib-
nere fungei^Kjr , Paulitii fi|JI§cHtil , Suthe athicoriim
adhoriatiOnlbusallicIebaiiiK Ohininbigtlttrab eo anno
trededm isto itumei^t, iit ibHhlno Uii*bqti^ ullli suppu-
iatd, qu6d acchi*ailssirharhm i*aiionuiti biit , ostendit
ipse mahireslo, ^i tamcthaih iiiglio HdUit; inhunf quo
iiaec scriberet, S88 tliisse.

X. fijusmodi ha^c ^uUi arglihifenlfl, qtilh nlsl admc
dhm fallimhr, itsseii^utfi ab IntlltS feitor^ueartt. Fh
tendum esi nihiioihiriti^ , 4h:edaih fiosse objlci qux:
negotium facessere videahtur. Aiqhe illud cnni priniis
<}uod nit S. i^aler hbc ipso Llbi^d et ilumerb diidum
laudato de Pauliniaho Fhklre, Videi kum Epiicopo
iuo eae iubjectum , venari CypYi ; ad titilationem no-
itram interdum venire non nt luum, ied ut dlienum, ejui
videlicet, a quo ordinattii eU, Qtiod quldemi st ul con-

Si ItifeAbKlfMf Vt^r.t.

stnuiMttl; tmm to9, Sbfiticlftl; ^t ^ttetlMA ptisse
Tidotiir» lit 11« tii tittidehf «uiti dlld «Jus^m te^ilinttL
nid Hb; III. <:oiiti^ Rfin)fiu«in uM ealumHUlUI ^niulB,
qtmd ^ti:Udatoi«^ sui Romam Bubttildlsaeii tHMit)<>ndet»
rmiUMnHtU 9t E^ietfiil9 po$t bitttum Mtm navti^artd-
nli pmjecU MUHL Neiup^ hoc ipso antio 398 fefb
iiiKlio Roittiim uavigasso BnseblUm ; acte})ti4 lli
Mntili^r.Um Comineuiariiii delinitom est sttfira : tltitle
qiiod toia diSfmiailone isia coniendimtia, Rurtintilti
hoc ipsO iticuttie liU Ut-beid aceessisse, eonsuire dl(&'
eile poiesi t mlniitie autem, si, quod tidetur afnrmttre
S. Pater^ Pattlitliauusunacdm Eusebio nflvigti?it. Ho^
leiuis enim id ei;ith(tSi ui dubaiini tinem eoriseriptnm
Iniiic ab ed Librtim osttsitderemus^ In quu frairem
siiuni dielt {fersttH Ctfpri < it ad vi^tutionem sul iJt^ef-
dtttii temre ; (jui diceiidus fuissel Jam ante aliqiiol
meiises iii Occidentem se contiillsse. Hutc enimvet^o
euidum veiuti scopulo allisa Criticorum logeuia surtl :
quem declinare lainen commode poterant, sl quid
istuc rel esset , penitus irispexlssent. Esi autem euin<
primis sedule atilmadteHendum, dlterso inter se Eo-
sebidin ci Piiullhianum lempOl^ navigdsse, alque nUim
quideitl talde istb cilitts , quem lionnlsi slibsequentl
aiino 599 i^measse diseitnUs ih OccidenUBni; Salvk
hac anlmadversione res erii : ad hunc etilm proprte
rereriur , quod sil poil ttimum a Riifflni navigaiione
profectiis Romain, lamelsi aliuilv sive Euseblus eodem
vcnerit post allquol t^HlUth menses. Occurruht ejus-
inudi atia .ipiid Hieronymum locutldhid etemplit , ih
quibus Uni aul alieri b pluribus, quas simul conjungit,
rei vcritas Jjerrecle Contenit. Unum proferam e* I.
contrd eumdcm Rufnnum libro nUni. II. Lauddvi, ln<-
quit, Emebinni in EeclekiatiicA hittoritt, in Diyestimtb
temporum , in deuriptione Terrw snnctaB : et Iubc ip^tt
opuscula ih I^iinam tertent , meo! linguoi hominibUM
dedi. El coniperttim est lamen , nuinquam fiilsse ab
illo Ecclesiastlcatit Eusebll Hlstoriam Latlne explica-
tam, sed alia duo lahlohl, qu« suis locis rccehsulmud,
opera, Chronlcum incjuani Gahonem, ei de Loeis Scti-
pluraj llbruin. Cointnodo Cst iiaquc iniellectu accii»
piendus , Ul haec quidcih in LtJtinum Vf rtisse * illud
aiiiem , sive Historiatn Ecclesiasticam laudasse duiii-
Uixat se dlxerit. Hdud alla in qua versamtir, res est;
vcre eniin po$t ttnnum a Rufllho PaUHnus discessit i
eumquc prbpi-ie faolaltio illa temporis dpectat. lino et
vcritis mulio in liac liabel : tametsi enim fiusebius ,
Cremonensis Scilicel, qUem ciiin Pauliniano S. Pater
conjungit , nott inlerincdio solido antio , sed posi alU
(|iiol laiiluiil menses a RufDiio navigarlt , post eum
i:imen fiirift« naYigaVli , quod sfltis huie parti est , ut
verius sententide constel. Accedilquod posse videatur
iilnd pott ahHum acclpi perinde aiquc , anHo po$t :
<\M si probabatur, facllc flila ei parte potoit Hlero-
nymus initta Ruflniange profeciionls respeiine , quoe
prKcedente utiqiie ahno exeunte, putt Decembrl
mense coniigeiint : illudi|Ue de Busebio quoque di^
Cintn consiabit. Ului se res habeat , haud sane hasc
snnt Cjiis momenti ohjecta, quibus moveri non deceal,
ceierisqiie imctenus eondtiiubifc sententl» .IrgUmeulifl
tefragiH; RedOflttiUi &d HleronjfUiumi

Xtl; n^Hthia , pt btte(»��tibtt(ihi tHi({he HllBI, ut
pir ciedeit Hl , ei Ibahhl^ tartfe , &m^i !ltf|li« ex
dnhtio Hitrib tiiter et Hierbhymiim , hitibfe litlefutfius
^m i^eiMbi pace, vbths dblltemu peiittti^ slihilitas
est , at^Ue ita i-ediihm ittirinque iti gratiant; tit ^l fa-
hiiflarittHi d^iribe|)s ^e ilii ihvicbm Ibdb liibuerini
Iliicd Eticlesinhi ih toco Domlhicafe NSilivitiilli tiHsiitim,
fl citjUs dlii fbenil Irigressu pl-ohtbiius, S. Wifel' ricc-
pit , qiiarn jfietAiti loci cblere Ih dies ttiagi^ , ei bbt-di
hnbcre non deftiilit; Atqoe hbc faciie est , ^uod ^ilii
PusiumlahuS Vblbit apiid Sulpicium IH Diiftldgb , u|ii
EeetHiiAin (M ttliu^ (Beiliiebra) ab eo regi di)tit , pa-
roehim Episcopi qui Jeh$blymam teni^t [Dialog. i ).
Ifeqtie ^hlm itbt Curairi anitnarUhi Isgisse illiiin , aut
dtbiltt ndmini Itio ekereere ihtrifieiA voUiisse llnquani,
qUod bdt Presbyteri olYlcid Hcfbhgl , kupcrius cap.
XVIII. osieiidimtis. Porro ncc pheterinlsit Hierony-
mu^, ()uaiH praeblare sccum ngerdlur, arrcptsi occasio-
lie , ahilcos ccrtlores laccre. Scripsit eriimvero lioc
Ipso exeiihie annb , seU subscituentij 599 Itiiiio ad
Fbljiolam de Veste Sacerdoiall E|1istoiaih , iii ^ua de
percussa Jnm pacc, de^|Ue phosl^^t-d qua iillsrclur for-
tuhn exsillians , ejUs vii;i« saliv:im , Ut Viilgb dlcitur ,
didehi hfibVet. Tn tiMem, alt, optdlo ffueri^ dtio : et
juxla Btibglonem (Romani) BetMeemitica foirsiion rttra
sttspirans. Nos in Ephrata , tAndein paei reddita , vd*
gieniem de Prtes^fpi audinM liifahteni, ki (literimoiiia%
ejus ae voculas ad tuas autes cupimds fte^imire.
Quin ipsa haec verha , ut Epistolam ad hd*c usque
iempOra diflbrremiis , fuerunl argumemo nobls :
quaniqttam atias, et irt chi*onoIogiciiS dd eahl Notis,
jtixta rcceptam vulgo seutcritiam , eath i|)^i hos pnt:*
cedcnti anno aMxcriinus. Habeinus nUhc |i)*o Ccrlo,
pacem quam nOmtilat, hon Jiliam ab hac esse, qunni
cdm Jondhe Episcopo ifiiil. Nam quod nottiulli jiutant,
eam dici qusb Hunnoruih irrUpilone^ (de quibu^ iiaulo
ante egimiis) cohsettiiutd Cst, alieHiith ptnhe h S. Dd
ctoris mente ostenduht qii:« contihuo Ip^^ d(S Praisepi ,
deqtie vagiente ibi ittfante subdlt : ^ulbu^ (^rtitiilaH
videtur Ipse sibl de reccpii ptir rbcblifciilaUis rtriiicl-
tlas loci ejus Ecclesia , cujus pridfem ihgrtilsd Ijifeb
prohibebatur. Prbhibilbs autehi fuet-al ad Id hdfttl^
tetnporis , qUO LiBrbhi eUhtH lo^ ribm «cribebat :
quod deflet it>se ibl , Vstfue ih prassement diefH, IH*-
quiehft, ^idemus taHtuin speeum iJdinlnf » k hwiretieis
intrdiUibuk , proeul posiii siupiYdmuk. Ipisa lb(|he ad
Fabiohtm Eplstola post paUcos Inenses ab eo Libro daui
Viderl debet : diO^rri autein serius ohihirio hoh polest.
CAPOt XXX.

I. iVotja ctim RufjiHo contenHo eteritur ob interpreta-
ium ab eo Origenis librum Petiarehen^ H iaudatum
in Prmfatione Hierongmum. 11. Quem Pammachius
el Oceanus ad respondendum Ruffino excitant. HI. Ad
kunc Noster antice eonquestus ea de re scribit. IV.
Apud iilos autem /ttcHlcnla Efnstola se purgat : qun-
cum suam libri Periarchon transktionem fidelem mit'
tit. V. Kiirwis f/«ii scribil varii argumenti Epistolas,
qum recensenfur, VI. Origenem interea ^usque asse-
clas damnat Theophilus, eqquft dereioribit adHieronff-

S. HIERONYMI VITA«

minii , H Md AnoiiaMwn Papm. VII. Qni (famiial
ilem exeerpta$ ex eo Ubro Origenii bhsphema$, datque
ea super re ad SinipUcianum MediolanMsem Episco-
pum literas. VIU. Rufinum quoque Romam ad cau-
sam dicendum accenit, IX. Qui tre detrectans, Apo-
logiam pro $e niUlit, X. Scribit eodem lempore contra
Hieronymiim Apologiam, seu libros Intectwarum.
I. Vixdum percussa in Orienlc pax fueral, cuin no-
Tus ex Occidenic discordiarum iurbo , eandem illam
Origenianam ob causam exorius eal. Ifacarius noii
noniinis Monaclius Pineli in agro Romano ad maris
oram, cum ab RuffuiOy qui per id lemporis in eodem
iilo Monasierio agebat , gustuui aiiquem Origeniano»
rum o|)erum jam coepissel, ab illo eiiam atque etiam
flngiiavit, ut libros quoque llipi kpx&v^ id est, de
Principiis^ sive de Potestatibus (iit verti posse in Pro-
logodicitur) Laiine sibi inicrprelareiur. Cujus ille
studiis obseculus , priores duos libros cum proo&mio
transtulit , de opinione apud vulgus facturus pericu«
lum , cum alioruin subinde amicorum impulsu , reli*
qitos duos quoque vertit. Vertit autem? imo interpo-
lavit : et qucmadmodum iii priore Praifaiione ( duas
euim apposuit) ipse profitetur cum aiiquanta ofendicula
invenirentur in Grwco, ita elimavit omnia interpretando^
alque purgavit, ut nihil in iUis quod a fide nostra-diurO'
pet^ Latinus Lector invenireL Et 1n altcra : Itlud aulem^
iiiquit , necessario commoneo , quod sicuU in prioribus
libris fecimus » eliaiii tii intis observavimus , ne ea (jnce
reliqws ejus senientiis el nostrce Fidei conlraria vide-
bantur , interpretarer ; sed vetut inserta ea ab aliis
et adulterata prwterirem. Sed malum loiige illud ina-
jus , q«od conscientix suje diffisus cuin forc non du-
bitarei, ut ejus tanietsi subdola inlerpreiaiioue obdu-
cix doctriiiae novitas multos percelieret, ausus est
sibi ab Hieronymi aiictoritate pairocinium petere:
^usque exemplum causjs suae prxlexuii , et laudcs
lota illa Prxfationc persecutus est. Ilinc maxiina
mali labes, et quarum nullus posimodum fiiiis, dis-
eordiarum origo. Editus iu iucem libcr multorum
quidem e Sacerdotibus et Monacliis et Clirislianoruin
vulgo simpliciuti iUusit( Epist, CXXV, ), plerosqiie
tamen ita perculit, ut totum orbem post Ruflini iuler^
preiationem in Origenis odium exarsisse , et transla*
tum opus expavisse, Hieronymus trodat. Aucior ideni
est (Lf6. /. eoni, Ruf.)^ primam Marcellam Romaiiam
sulM>lescentem errorem deprehendisse , cumque diu
se cohibuisset , ne per amulationem quidpiam faeere
videretur^ postqnam sensit , fidem Apostotico ore iauda-
tam in pterisque violari ( Epist. CJJK/i.), sumpsisse
sibi etiaiii aiiimos ad repriinendum. Ruffinus autem ,
cuin jam se fereut haereiicum dtgito notari inCelli-
gtM^et, discedere iiistiiuit : et ab Siricio urbis Episcopo,
f/fi, ut ait Hieronymiis, de suo ingenio cateros afstima-
bat , Eccletiastieas Ejiistolas inipetravit , ut Ecclesiae
posset communione gloriari ( Ibid. ei eont. Ruf. Lib.
IIL). Hiscommuniiuft, per Mediolanum, qua Romana
tunc fcre coinmodior via siei nebatur , Aquileiam re-
nieavit. Anntis agebatur cuin inferpretaiionem illam
abtolvit , 398 nltra mediuni : cum Roma discessit ,
iam ad flinem properabat.

II. At Pammaehius et Oceanus, Romani proteres,
et Hleronymi cumpriiuis amiciiia clarlssimi , sckedas
Rufllirtans interpretationis, nondum quidem vulfpktas,
furtiiiique sibi porrcctas. denique falsis alicubi sen-
tcntiis incrustatas, ut Rufltnus quidem conlendlt , ad
Hieronymum una cam subdola Praifatioiie illa irans-
miseruut» quaedam causantes, quae fitmtii caUioHce
dicta sibi viderentur, aliaque ab interprete suhtracta,
quse aperlam impietatem Auctoris numslrara poterant
(Ub. 11. contra Uieron. et atibi). Ruffini nomeo reit-
cuerunt, quod nec ipse operi suo adseribere ausus est.
Multis auiem ad reponendum illi S. Doctorem excUa*
runt, petieruntque ut eosdem meliore fide libros ipse
iiilerpretaretur, et interpotata proderet^ et maie expU-
eata convinc^et ( Episi. LXXXlll. ). Maxime vero
auctores eraiit, ut injeetas de se suspiciones purgaret :
seiretque se PraeCaitione illa obliqais laudibus inter
Origenisias positum, atque ex sui nominis fama haere-
•i patrocinium quxri.

III. Uas Hieronymus schedas jam acceperat , cum
ipaiusmet Ruffini ad eum literae redditae suni : quae ,
tainetsi interciderunt, quid coiitinerent, utcumque ex
S. Patris Responso colligtmus. Scilicet diutius dice*
bat se Romae mansisse, quam voluissel, quod accepio
de obitu mairis nuntio, probibitus luctu sii, reiiieiire
ad patriam , ne materoaB domus aspectu , doiorem »
quem vix absens aniino premebat, ferre pracscns
omiiino non posset. Revocatum eo se tainen » spirt-
tuaUum parentum (Cliromatii at({uc Eusebii) denderio:
sed ab aemulis ccnlinuo impetitum, iisque Hierouymi
cum primis fainiiiaribiis , ut queri videretur , qiiod
instigantc illo , vel certe aon inscio, borum odia sub-
iisset. Conlra se pacem secum illo reconciliatam san-
cte servare , utquc ab eo pari siudio observeiur ,
expetere. Respondit Uieronymus Epistola in nostrii
recensione LXXXl. nullis erga illuin officiis se inle-
rim defuisse : et conscienticB , inqult , nostrw teslis est
Dominus , post reconeiliaias amidtias uiillum interces'
sisse raucorem^ quo qiiemfnam twderemus : quin potius
cum omni cautione providimus , ne saltem casus in ma-
levolentiam verteretur. Sed quid possumus facere^ u
unusquisque juste pulat se facere quod facit , ei videtur
sibi remordere potius quam mordere? Tuin illud etiara
amiee ac leniter expostulat , quod obliqne Pra^fatione
illa f imo aperte peleretur, ac monet , ne se in (lostc-
rum simili modo laiidel. Atque bxc poterat suboflen-
sos invicem animos Epistola rccolligere ; scd qui eatn
curandam acceperant, et Roma Concordiain usiiue
Iransmittendam , Hieronymi familiares, Pammacbius
Tidelicet atque Oceanus, baud scio num roeliore con-
sitio, successu cerle non prospero suppresserunt. Ego^
inquit Hieronymus lib. I. Apologia^, scripsi ad te sta-
lim brevem Epistolam, expostutans super laudibus tmSf
quam quia Romee non eras amici mei tibi mittere no/ut«
runl , eo quod te dicerent , cum sodalibus iuis indignu
nomine Christiano de mea eonversatione jaciitare : cuj\ja

' exetnplum huic volumini subdidi^ ut scias quanium do
ioretn quanta moderatione necessitudinis tcmperavi. Et
lib. lli. Novum quoque me putas finxiste mendacium ,
m Epistolam ad U meo nmine eomponerem quasi oUm

{is s

sciiptam , quo hoim e$ie videar el mode$tits : quam tu
munquam ommno sttsceperis, Htec res perfacile probari
poiest. Multx Romee ejus exemplaria habent ante hoc
circiter triennium^ qm Hbi eam mittere noluerint^ scien'
tes qucB de meo nomine jactitares , et qnam indigna ho-
vi ne Chrtstiano ^ el quam infanda eonfingeres, Ego
; cnpsi nesciens quasl ad amicum : lUi non reddiderunt
li qttem inimicum noverant^ parcenles et meo errori, et
:ii(c conscientiee.

lY. Acceperant una aalem eximii illi Hieronynii
familiarcs ab eodem, ut parcredere esl , litiernrura
poriltore Ruffino, alteroSyro (quem S. Pater o6 quott'
dam causam per Romam Mediolanum miserat, et qneni
s.ine interesl ab cognomine Aquileiensi disiingucre)
novnni ab co adornatam iibrorum nc^2 Ipx^^ versio-
nem cum luculenta ad se proprie Epistola, qua suam
illc apud eos fidem liberat, purgaique omnes de se
siispicioues. Origenis ingenium quldem et eruditio^
nem laiidasse se fatetur, dogmata tenuisse, aut te«
norc se, pernegat. Laudavi^ inquil ( £pur.- 74) ,
interpretem, non dogmatisten , ingenium^ non fidem;
Philosophum^ non Apostolum. Quod si votunt super
Origene meum scire judicium^ legant in Ecclesiasten
Commentarios, replicent in Epistolam ad Ephesios tria
tolumina^ et intetligent , me semper ejus dogmatibui
contraiitie, Et panlo post : Si mihi creditis, Origeni-
stes numquam fui : si non creditis^ nunc este eessavi.
El sequenti capitc : Fac me errasse in adotescentia^
et Philosophorum , id esl, Gentilium studHs eruditum,
in prineipio Fidd, dogmata ignorasse Christiana^ et hoc
putasse in Apostolo, quod in Pythagora et Platone et
Empedocte legeram, Cur parvuli in Christo atque la-
etentis errorem sequimini ? eur ab eo impietatem discitiSf
qui necdum pietatem noverat? secunda post naufragium
tabuia estf culpam simpRciter confiteri. Imitati estis
errantem , imitamini eorreetum. Multa deinde in eum
profcrt (nomen enim Ruffini conlinuo reticuit) qui
propinare Romanis auribus doctrina: ejus yenena au-
Siis est. Quisquis es^ inquit, assertor novorum dogma»
tum, queeso te, ut pareasRomanisauribus, parcas Fidei^
qum Apostoii voce laudata est, Cur post quadringentos
annos doeere nos niteris, quod ante nescivimus? cur
profers in medium quod Petrus et Pauius edere noiue"
runt? Denique in eum proprie qtii se figuratis laudi-
bus in Origenian» caus» patrocintum adscivcrat ;
Malo^ SLii , existimatione periclitari , quam fide. Hoc
mihi prmstiterunt amici md ( Ruffinus utiquc ) ut si
tncuero, reus ; si respondero, inimicus judicer. Dura
uiraque conditio ; sed e duabus eligam quod tevius esi :
simultas rediniegrari potest : blasphemia veniam non
meretwr,

V. Ad ipsam quod atliiiet interpreiationeni libro-
nim a«/c Aj»xG», quam Epistol» juiigii, mtiltum se ait
in illa adortianda laboris sustinuisse, dum mutare
quid^am de Grceco , non est vertentis , sed evertenlis
fLtfr. 1. con. Rufin,). Adornatam abs se auiem eo
consilio lesiatns est alibi, non ui crederct Leclor iis
qua interpreubatur, sed ne crederet ils , qu» alius
aoie trftnstuierat. Atque hane (|uidem unico causaai

BIERONTMI VITA. |f6

esseauiumo, de quo mirari doclos homines ftlirioftndo
subiit, cur bacc scilicel pericrit &incli Docloris iu-
terpretatio , qux et ad Grseeam textum exacta rideli-
ler est, et ab inierprete eiaboraia sermonis otriusque
peritissimo : contra Ruf6niana illa superstes sil, qiias
et laudibus hisce caruit, et ab ipsa editione primn in
liiccm, conviiiis bonorum pessumdaia fere est, ac
diris omnibusdevota. Nempe illa Origenianas bln-
sphcmias, pn)ut fuerant Auciore ab Ipso prolalac, lis-
dcm st^nientiis ac loiidein fere verbis referebat : qu;u
priino stalim aditu aversari Ghrisiianos animos atque
exhorresccrc inipia scripu res cogeret; hac vero
exiiiosioribos pra^lerniissis, reliquam sublesUe ridei
doctrinani vcrborum fuco oblitam commendabal, noii
ab siii leciioiie ac descripiione delerrebai. Porro aii-
tem Hieronymlanain versionem eamque prssertim
Episfolam, suppressa illa ad Rufllnum,RoiiiaDi Procc-
resinvulgusspargere, aique iiigerereomnibus, prie-
dicare, et llicronymianae lidoi proferre testem. Sunt
qui addant. nec eane praeler veristmilitudinem, eog
qu» ex corumdem voiis Episiola; deerant ( maiutssent
enim , concopiis vcrbis aemulum ab eo pcrstringi )
vivae vocis veluti commeniario supplesse atque exng-
gerasse. Re quidem ipsa Hieronymus sibi admodiim
lemperavil, nec Ruffinum de nomine, aut peculiari
quaplam nola lacessivil. Ego, inquit, moderatus in
Epistola publica ( hac scilicet ad PammachJum et
Oceanuin ) ditigenter cavi, ne quid in te dictum puta*
fes. Sed quae illi omiiia in RufGnum proprle dicla re-
ferebani, qux Sanctus Pater laie in Iwrcticos de in-
dustriadixerat: confiicius quoque ejus inierpretaiionls
curo Ruffiniana,utaiel)ani, perfidia, Kahujusacuerunt
animum, ut Hieronymum jam pulai ei jura violasse
amiciti®, etpristlna in seodia exercere : cui proindc
instituit tanquam inimico atque arma inferenti re-
8l8tere.lta errore poiius quam alierutrius culpa, di-
rempta iterum graiia esi, qux nunquam inter eos
postea coaluit; ut eiiam post obitum fam.e su» Ru-
finus, caetera doctissiinis sanctissimisque, quos ca
lulit aelas, Patribus admodum carus, dispendium sii
passus.Redibit de Hicronymiana iibri UtpiApj^, in-
terprelatione postmodum sermo, ubi Epistohim ad
Avitum, quae post annos circilcr decem daia esi. rc-
censcbimus. Haec porro cum agerenlur, annus Christi
traliebatiir 400 uno minus.

Yi. Epistolas vero iniereadum multas Hieronymus
ad varios scripsit, quae in Editione nosira a LXXV,
deinceps recensentur. Ac priore quidem ista Thcodo'-
wm Lucinii ( ad quem prajcedenU anno, ut suo loco
oslendinius scripserat) viduam de mariU mortecon.
solalur, ubi ei w, ait, non meruisse ejus viri viderefa^
ciem, quem in breoi tempore vci.lurum ad se BcUileem
«perabat. Ex quibus coliigimus, haiic ab ey, qti» ad
Lucinium dala est, unius circiicr anni spatio di^lnre
Epistolam, nec facile serius esse difierendam. Cum
cnimhunc iiiteratque liierooymiim non nisi semel,
idque superiore proxime anno , litlerarum oHficia iii*
teroesscrint, non aiiis quam hls M^iquc credendus
ifMecsiJcroftoivmiuii adeuodi spemS.Doc(orifecistc :

5. HlfERQiprill VITA

Ift

neque hlc adeo cqm rnfunim <utss6 ail. Ul eum ^reri
ki Sanclis Locis compleciere^ur, longjus qu;|m quod
constitwniu»» m^\m ^fnpops de«ignarii. Iniitsla-!
ttm poat wm9 m viilM^TIieodv^ PPrfPfiHoq»» v»an),
de qqa SaBCtjia iu;m mr ?i mw\^ scr»l>en? 8"b
fineiR, SflWlaii», Inquil, /?«aw? mea^ f^eodora^ loro-
r^rii ^«i<«nimori« *'•»«««« fi^f f« <JommiJ«f/<flflm, mco
sermoue cuwiiH»)do, tt| f» c(Bp<o Hinere non /a««e-
/ttr,eic. qiiipanuum huHC ipSMm «on 0l)scure iudi-
cani. Eodem lemppre, aiv* ;ii>ni ejus sub linein scri-
piaa duas 9\\^ SaivcHis Ip^eniel Auciof prodif. Prioro
ex bia Fabiolam im faio hmm fonebri quadapa
budaiione proseqiii^qr : sanclissiipam cerl^ feminam,
VI qu» passim snpcriui gesuejusrecensuiraus, coni-.
probjnii, \i{ auiei» ypcat Ipse, laudem Chruiianorum ,
miracul^m G«iU«iW, /•*«**» pattp«r«ii|, t^olatium ^fo-
nacluir^m. : qp« poslquani aij Chrislurn cpnver^? es|,
vereChristiaoamegerit viiara, gjoriqsumque iperqe-
rit viiae (Ipeui. Eam pqrro ^cribere se leslatur, cum
jaro (im^ «•<«*« ^^^^^ evolvfstetur ab eq leip-
pqre. quo NujWlwi ^piqphi^m ^viheM, qui4quui
h^bere pqiuerm wr\u^ fn ?//« tunc da/ore co««tt»»p«er*
rroinde si recte lil^rt iniiio anni 59P consignalqm e^t
( quo(J cem npbiMWerpuT ipsi p%lmaribus »rgonie«-
li.s evipisse) Jai9 nihil eal 4ubiqm, fluin xslas ab 09
quar^ liHius pimirpm aifni fuerit, cqius hiitoria»
persequimqr- Allerfi, qpae Fabiol» ipsipiet inscribilur
de XLII, ipansiqpihus in de^erto, adorna|ri quidoni
niulip 'aptea cqm sciiicct agerej ipsa pethlpeipi, ab»
Uicronymo r.»pprit, ertiliwis lamen, ut loqui ipse
^iQui, hooprem huic teiopori dfcbet : noque epi» ipw
ciim jidviyorct, scd memQritB ejut e^t rcddila. Be».
prxstal, ab ipw ^udire : pMorfaw rfi#, mquit pro»i»«
lamlau Epislola, qum in mamim Moyn Numna$ Ur.
uer^mift, ei me veneun^ rogare^ iUa (Fahiola) «nM
iibii t>p««l uomhmm tama congeTie»^ «ar, eiC... w-
«pofiiji tfi poiui, «I vim «tf p» iuierxmiiom eim laij*^
cer^. Rewl^m «"^a librwu, pervenH ad em ioeum^
ubii ^iaioque 4e$enbim onwium Manmnum, perquai
de y^m(o e§redien9 populue, pervenU ueque ad /luwla
iorrfanii, emque caum queareret ek taliom itiijftt-
larum, iu qYibuukttn ha^eHavi, t» fl/w inogen$a eucurri
pede. in pierisqueeimpiiciter igiiiflran/jam coii/«iiii itt«-
Tttiic »cro maqh c(»jw« wqete, #1 ^ttfiii non mhi licerH
netcire quod neicio, expo$mlttte, ac ee indignam loiKii
msfil^iii (Heere. Quid pluraf ExioreU mihi ne^ndi
terecundiaf ui proprium ii «ptti |itt;tticemorfi diepula-
tiuncuUf poUicerer ; quod u$qtte in pra!*en$ tempu$^ ut
nunc inleUi§0 9 Dmim volunktie dilatum, reddetur
memorim iUiU»^ «l Socerdoki/ittti priorii ad $e Vo-
luminie induia ife$iiku$ per mundi buju$ $oiHudinem
gaudeat $e ad lerram Beproiuienom» aHquando vem$e.
Conjecimua iii boc quoque tempusquapi dedii S. Pa-
ter EpisloUfB ad Salvinam, ex geucre nobilissimo vi-
duam,quam de Nebridii mariti suimorte consolalur,
ac potro docot qua ratione supemites ei eo parvulos
educaM , qiialomque ipsa vit» railoncm tmducpre
oporteat. Ih autem huo ref^rremus , argumenio com
primbiiih, qwod dSm^ Salwnaimaier Consiairtitm-

poli apud Bliara luncfuisse. Certe, inqqit, ^ttum teatm
eancta $it mater, etc. Ula eninrvero non nisi posl Gil-
donis mariii sui inortem, aniio 5Q8 Gonsi^ntinopoliin
se contulisse credenda c$t. Ca^lera ne serius Epistola
differniur, inChronologicis;|d eam Noijsedisseruiiuus.
Peniqueeiproposilissibj a Paulino qu$slionihus hoc-
mei anno, sive ut scrins, subsequentis iniiio rospon-
dii : cujuscerterei tolus ferme contexius Episiolx
indicio est. Sed omnium luculenlissimus locusilli',
ubi Responsionis suai mqr^s pi^u^ans Sanclus Puicr,
Libros, inqulf, I|e/>i A/}x&>v «iiptr, ^ammachio nostro
jubenle, interfirelatus $mn .... ^no detenl^s opere, im
plere non potui quod promiseram tibi^ et Danieiem no-
^lrum rursum eomperendinavi, El quideni quamvis md
anmntis$imi el egregii viri Pammachii, tnmen unius i'o-
luntatem in tempu^ aliud dislulissem^ ni$i omnis pene
(raternitas de Vrbe eadem postuiasset^ asserens mullos
periclitari, et verversis dogmatibus aequiescere. Vude
nfcessitale comvuisus sum trans(erre iibros , in quibu$
mfi/i p/m 9ttflm 6ont est^ et hnnc servare mensuram, ut
ticc adderem quid nec demerem^ Grwcamque pdsm La-
tiffa inl^(jrnlal< i«Tflrcm. Quorum ezempima a suitra"
^ctofratrepo{eri$ mfiittari, elp.,

Yli. Rever^mwr ad cpntenlionuro Hicronyimim
inter ac Ruffinum liistoriam,, cqjus laudatus locus isle
nof monet. Cpm duas in parles, ut (it, RomaoQruiu
animi ^t)iisseot, Ruffino scilicet alii , aiii HierouymQ
faverent, quidfiin Apronianus Rpmanoruni lunge nobi-
lissimus, olira I\u|nni el Melani;)? opcra ab Idolorura
C^liu ad Ghristi fidem tradiictus, suique in ChrisiQ
pgtfis sludiosissimus, Yersionis ut et Epistolae Uicro-
nypiianae apographura ad eum Aquileiam misit, uique
par crcdere est, ad respondendum iusiigavil. Causj\
epjipvorQ discordiarum is^rum niaxima, in pariiarios
plrius((u^ nominis ^st refundenda, qui iicet egregie
calhoiici, et raente bona atquo anipio, dum sibi tamcn
9ffendicuia pertimescont, ^ partis cui nomen dede-
rant,studio ducMntur^ ejusmodi flammasdisseosionum
coiiciiarMpt. Siierey inquit Ruffinus , contra con^cien-
tiqp\ criminati^ P^nivie polttimtti, cufft ipittti pene Fidei
|i((S nonntt//i jflcmraro ducerent ft/«{iiU*Mi?i noi(rttm. Ac-
c^ptis liic ilaque Hieronyipi ^Cfiptis, qua^ iu sui cqn-
lumeliani dici exisiimabal, bs^udqu^quam negligenda
ralus, animum sia^im ad reponendun^ appuiit. Sed
antequam de Responsione ejus dico, aUa quae praices-
serunt in Oriente, atque baiic maiime causam spc-
ctant, cxponenda sunt.

Theophiius Aieiandriaus Episcop\i88imul atquc pa-
cem Joanoepi inter alque ^lieronymum concillavii, in
Origenein, cui pridem iuipcnse faverat, muUlo dere-
penie animo, signa converlil. Ei post pauca quiUcin
in eos quibus placiUj QrigfirjS arridebi^pt, fa^u q^e-
dara. acerbiora aul (|icta, qodem ilio anno 599 ad exi-
lum properante, aul si mavis iiii|io svibseqMcmis, diro
Origewianam docirinaip ^usqwe asseclas qmnes ^na-
iheuiaie perculil. Ejus synodi , quanquam lupc u«l-
lam conlra Origeuisias habilara, pagius aliique cop-
tendant, mcminisse \isus cs,^ Qobis Prvisppr jfl ^^ ^'
^i^Q Imperiali, ubi, i^qnlenao^ ail, e.y Uoc^w.a

m ^: HIERONYMI VITA

Origenht Synodwn apud Mexandriam eoegit, eujus ex-

stiut eenieniim, ui eaUrn EuU$imn ferei qnicumqne

iuftadkii viri apefm prokameei. Mok dedil ilfe ftd

R»p«iii Aiu|slMiiiin, qai SirMH>suceessmi in Romnni

2alli4Mli«, Gpistolain» 41» Orifeneni snbjeciis siM p(»-

fMli^ li9r«»ieoia d^nttniiasse, sigBiacabst, vlque ipse

i^iaiii m (kcidMiiaii Ccelesia dsminaret, ejusqne le-

etioAi OpenMk iitiefdieerel, auctor erai. EMit eiinm

f^usmfidi ad liieronymum iitierM, qoditts nequam ei

furiemi famtM kmr^ (kigenii tn niQnaUerns Hkrim

Itfndmrf oiptMMi Bropkeika fatee $ueei$ee nuntiat :

iMN-Ulunittp, ttl si qui alii deeepti t unt, ipse coii^rtili

^flumum sermamkue enm^. Ha^ ipse litteras

LatiQe interpr^tua e^ i. Pater, qua Domerum ob-

iinenl in recensioiie nostra LXXIVII. quibiis et Re-

IP<insum iia «|u« aubsequttntur» fiieicnaf poslquam

selum cuiis evimiis laudtl^tts eituKss^t» Eifuidem, sub-

dit, snfKT tmte (OrigeniaBa soilieet causa) ei antequam

fmkirpe, nd Qeeidiutem EpUokm wmram (itlam otl-

giie ad ^mmMsbittm et Qef)aoam) ex parie ImreHeO'

rm iMrppAqi itK« Mo^itai tommi^us tndfauis. £s dts-

fem^iom M M^ V^f ^ ^^>^ lempore tu qu^

q^ a4 Anaeaueim Papam eerik^u , ei noetram dum

(fiiorf^, ^Hnkim roboraru. Verum a umtHC admoni^^

mgi* etndium^cmada^eifut, ut kic ei procuimnpHeu

^ erfoxi rommu^. 6ub finem snbdit, KmMnirnf

Prei^y^, ciii« Mmm, q/eam kane Epieioiam daremf

de Vrb^ v^?ff, ett suppkciier 10 eahiai, erekroque m-

mne coneeUkraH^ t^mm ei ioiam pene lialiam mis

post Chrietum Bpi^toHe iikeraiam. iam iUque multum

ipicrces&erat teippons ab iiia quani ad BomaDum

Mexaudriuus ^ooiilei dodeiat : ut cum tameii bmc

qqoqiie sit UicronyiiM R^ponsio inira ejuedem 400

aiini lermifkosc^ippiebend^nda, illa quidem bieme,ba8C

Yerq adv^ntanle saitem 3Bstate si| scripu. Quid igitur

ioiereadum ab An4«iUsi0 iNraistitum sit, videamus.

\1U. Ac^ptis Tb<mp|ilU iitteffis,oblata sunt illi
jplii^m ab Eu^iebi^ Cremop^nsi, veter^ iUo Hieronyml
limicf). qumiiam fOiA^ia Uml^^ • QU^ iiM^ ^^
Itiifljnian:^ librerum ^$^ ^px^ imerpretaiiooe, ad
creandummagi9yi|agU.qv(f»Oii8«iiai^doctrtnasodium9
^xcerpsergt. Tum vero siurum psiriium esse iuteli^iit
Anastasius etqiim nqxium peipepiere eapui^ ei ttkiiantid
k}tdr<B qrqcompiecerq. Coacta itaque, ut par crcdere
^81, Uamm symMio (^'nos eiiim, ut 8« Leo lia§mis
(eslalur, in annis ringulii^ vere scilicel atque autumno
cclebrari fpiscppornni cffit«en/iis [Epiaiy. cap. 7],
cx antiquiorum praeceptis Patrum mos erat) et re in
iiraqiqife partem mature perpeiisa , Oiigenis errori-
bus hcer^eos notam impressit. Passim de isu in Ori-
gcnem i^U alque ey Syuodoquidem sententia , occur*
ruut apvd Veteres el praecipue UierQnymmn testimo-
nia. Quaffgiwii^ inqiiil Spiftt. XCVII ad Panunacbinm
^ lllfCl^iili ^kri temona vuigatum eit, keaimm
quoque Papm Anaelomm eodem (erwfo^ quiu eodem
tfnriiu utf lafikmiu tn fonm nns kmreticu pereeeuiumt
ijm^ &ier^ doMwil, dtaiMimii lo Qecidenu^ quod
ta Qrientq danmalHm fii. El lib. 11 contra Ro(finQm ,
^eoii ^jriifeiPi» dB<i(awtii ^ 7iMopAthis el Veneriue et

150

ChromatiuSf et om?iis tam Orientis, qtiam Occtdenits
CalhoHeorum Synodue, qui peri senteutia, quia pari vt
ipirHu, iHum (Origencm) haretitum denuntianl popH-
Ht, Tum lib. III in eumdem, S^nltsne non hwrere inter
te mendaeium t ei quod in ariieuh temporit profnit , ut
Epiteoporum temeniiassublerfUgeret, pateredtscussum.
I>eniqne ei Theophrlos In Eplsiola ad quosdatn n)o>
iiflchos, cujus fhigmentum profert Justinianus ad.Mc-
nam, qued Latine iia eonat : i<^iliir anatkema dicenus
in Origenem atiosque keerukui quemadmodum fuctum
ett a nobit, «f ab Anatiario tanctm Momanorum /ic-

clesim Episeopo quem ei omnii Beatorum Om-

dentit Episcoporum seqwlur emtus, Alexandrmorum
Ecciuim sententiam adeertut impium laiam tuHi-
pient*

Sed nlhil a^que luculenlum atque lllud, qiiod nobts
proferre in luccm ex antiquissimo Ambrostanse Bi-
biioibccx Hs. libro montmentum sorle datuin esi,
quo ipsa S. Pontificis hac super re Epistoia contine-
tur. Dedit quippe ille stntlm litteras ad Simplicia-
num Hediolanenscm Episcopum, Theophili studium
iropense laudans, ejusque sc Htterit conventum refe-
rens, in Oi*igenianam liaDresim anathema pronun-
litasse incipit : Domino fratri SIHPLIGIANO ANA-
8TAS1U8. Grandem toiiiciiudinem atque excubiat
eupergregem tuum patior kabere approbotur.,. Pari
animo vir taneiut, ei konorabiHt Tkeophiiut, frater,
ei toepiteoput notur eirea talutit eommoda non duitdl
eigilare^ ne Dm populut per dieertat Eecleriut Orige*
mem legendo.inmagnatineurratblatpkenuat. Coneentut
biiterit menwrati^ eonvenio Sanctitatem tuam:ut tieuU
not in Vrbe Roma porili, quam Princept Apottoiornm
ttatuit, el fide tua con/irmavii gloriosus Peirus, ne quit
contraprmeepium legat kmequmdixinm, damnavimus^
et cum magnis preeibus posiulammut, ui EvangeSorum
insliiifla, < tc.... Igilur koc prmeeplum tenentet, illud
quidquid ut fidei nottrm eontrarium, ab Origene quon-
dam teriptum, indlcavimut a nobit use alienum, alque
punitum. Bme Sanctitati tum tcriprimus per Eusebium
Prubyterum qui calorem fidri gettant, et amorem drea
Dominum kabent, qumdam eapitttla blatpkemim obtu^
lit, qum not non solum korruimut, el judieavimut,
verum et ri qua aHa tunt ab Origene exposita, cum tuo
Auctore pariler a nobis tdat esse damnata. EptstolaQ
tempus ex Ipsa inscriptione ad Simplicianum coIKgi-
tttr, quippe quem hujusmet anni 400, mense Maio,
vel JuniOf ut sommum, jam diem oblisse, cerlissi'
mis monimeDtts constat. Hiijus otique alierius men-
sis sob flnem scribens Paultnus Nolanns Episto-
lam XX. successisse jam Cathedrte Mediolanensi
Venerium, prodit, ubi, Mediolanenris quoque, ail Epi-
teopm NOVUS, filiut vuier kucusquey nuncfraler Ye*
neriutjam tcripteral nobit poslordinatfonem tuam, elc.
Congruit et Gremonensis Etisebii Presbyteri menilo,
quam ingeril Anastasius, el quo rrtterarunri portitore
osus est : hunc enim per id nempe teniporis MC'»
dtolanum ventsse, cum fuisset etiam tum Romai
diversains, rerum ejus, quas subtndc aitlgimuSy
SftHes «si^^nrflcat. Tum iliud ibl videtur coniigisse,

de quo Buffinus lil). K conlra Uicronymnin queritur,
fuUsc scilicet ab E»«ebio sciitenlia quadam impia
scUedas su» inieipreiaiiouis adiilieralas. Qmm^ in-
quit, hujumiodi $enientiam apud Mediolanum recitaret,
ei a nie quw exigebat, [alia eue dicerenlur, inierrogatiu
a quo aecepiuel exemplaria, respondU, maironam quam-
dam tibi dedim. Deniquc parum scsc promovlsse
raius Aiiastasius. in ipsum se tumullus Auclorem
iliiflinum ▼eriil. ac Romam ad causam dicendam
accersivii. Neque eum umcn unum, sed el alios om-
oes per lt«liam,qui Origeni faverent, ad purgaodam
haereseos su8|.icioiiem saspius accilos , Hierouymus
imlicat : et laudi Marccil» tribuit,qua in id tolis vi-
ribus iiicubuissct. Damnationiij inquil Epist. CXXVIL
htereiicorum hwe fuil prindpium, dum adducit teeles
qui prius ab eis erudili, et posiea ab harelico (uerant
errore correcli ; dumostendit muUUudinem deceplomm,
dum impia n«pi Apx** «"9«"' volumina, qnw emen-
data manu scorpii (Rufrmi) monstrabantur : dum ac-
eiti frequentibus litteris hteretici^ ut se defenderent, venite
non siitil flMt ; tantaque vis eontcientiw (uit, ut magis
absentes damnari, quam prasentes coargui maluerint.

IX. Cuin hac Igitur duriore forluna Ruffinus con-
lliciabalur, cum exislimalioni suas consulere, calamo
cl scriptis ddiberavil. Ac primuin Epistol» Hiero-
nymian.'e ad Pammacbium, responderc instituit, cx
qua partem malorum contra se maximam manarc
seutiebal. Sunt qiii hoc responsum inlcrcidissc au-
tumant, magni in re litteraria nominis 'virl, Huelius,
Gaveus, atque alii liodienuro, qui libros Invectiva-
rum, ut vulgo inscribuniur, diversuro ab illo opus
existimani. atque Apologi» Hierooymianas, non Epi-
stobe refelleiid.x naium. Sed Ruffinus illos Episiolae
ipsi opposuit, ut ex universo scriplionis coutextu, si
alia in e:im rem dcsint argumenta, perspicuum est.
Ac sibi quidcm, ail, respondendi ex paric jusiam
. Qccessitatcni imponi, siquidem, nisi impacUm jam
ab se noUui haircscos dcpellerel, fama apud muhos
pcricliurclur. Priore iuque libro (in duos enim
Apologiain lianc suam, sive utodioso nomiiic inbcribi
solenl, Jnveciivas, tribuit) totus fermc esl in refcl-
leiidis de Fide criminationibus, siiumque dogma de
Trinitate, Incaruatione, Rcsurreclione, secuiido Ad-
ventu, et futuro Judicio Salvaloris, in quibus pr«-
sertim de Origenianae scnleulia pr.TJudiciis accusa-
balur, ununi idemqtie plane esse cum dogmalc Ca-
IholicaR Ecclesias, ostendil. Tura nihil sibi cur.T ait
csse de Origonc, sive enim slat apud Deum, sive la-
psus est^ ipse viderit. Adoritatam abs se tameii libro-
riim ejus Ucp\ Apx<^y, intcrpreUtionem ralionibus,
nique argumeniis sane non coniemnendis lueiur.
Valde autem de iis queritur, qui schedas suas in-
emendaias, furlo<|ue accepus proferre in publicum
malo utique animo ausi sunt, et non solum perversa
inleUigenlia, verum etiam verborum adulterio conati sunt
in(<mare. Altero libro Hieronymum prxcipue impc-
lit, censuramque immitem in ejus gesta diciaque
omnia, maxime vero in GommcnUrios ^jus supcr
Epistolas Paiili exerceu Mobis bxc persciiii non

S. niERONYMI YITA. 15»

vacat. Siitos Senensis Blbliothec» snae Lib. VI. sui-
gnlas Ruffini aocttsaiiones {Ad not. 287. et seq.) dili-
genler excerpsity cumquc Hieronymi rcsponsioDibus
comparaTit : quem consuluisse, opcrse prcUum erlU
X. Uanc aulcm Ruffinns Apologiam non ca rocnic
scripsit, ut vcl ad Hicronymum ipsofn miitcrct, leA
faccre publici juris Yellei, sed ut ainteis RnmaiiiSy
atque Aproniano cum prlinis, cui iliam inscripseraty
commuuicaret, purgaretque apud ipsos siispicionem
hap.rescos, apud quos Beiie audire, sua maximc in-
tererat. Faetum quoque ex Anctoris voio, ut neqiia-
quam iu vulgiis spargeretur, sed per angutos, ul ait
Hieronymus, et inier cjus gregalcs notnitiis lantuni-
modo legeretur. Quod hic quidem dolo l^ictum malo
inierpreiatur, quo nempe simptidnm credulitaii illtt-
dereni, sibique pro se rcspoiidendi faciiliatem au-
ferrent. Ruflini nutem animus fuit, quod cx ipso
contra eum libro Sancii Pairts III. colligitur, iit ad
cos tantum mitieretur, qni Hieronyml verbls /a;st
fuerant^ et non ad plures. El sane alios diu mnltam-
que latuit, scriniis amicorum observaU, ut untum
inaudire praccipua quacdam ejus capita, caque cor-
rosa hinc indemiucre postmodum ad llicronymum
Pammachitts ei Marcclla potuerint. Quae causa cst,
cur post tres ferme annos cum demuin intcgra nd
ejtts mautts devcnisset, Riiflinum dixerit Noster, in
ca elaboranda trienmum desudasse {Ub, IU, cont,
Ru(.), Locus ille eruditissimis viris rraudi oliiu fuit
ct nunc est, qui vere triennium elucubrationi su»
illi impcnsum ab Raffinoautumant, cum ab hac lamen
rerum ejiis serie quam edisscrimus , fuissc illam
conslet, paiicis hujusmet anni 400. ejusque ad fiiiem
Tergentia, diehus ccpptam atque absolutnro.

Sed ut ami<;is Romanis Preshyter Aqiitleiensis
multum scriplione illa sua se proharii, satisfacien-
dum adhnc crat Anasiasio Poniifici, a quo fuerat, ut
modo vidlmus , Romam ad caiisam dlcendnm acci-
lus. Eodem lUque tempore breviorem aliam Apolo-
giam ad eam pro fide sua mislt, ad detrectaiidam eo
perfectionein , bis usus exciisni ionibus : Quomam,
inquit, ipu posi triginta fere amos parentibus redditus
Sttfn, et durum satis atque inhumanum erat, ti iam cilo
desererem eos^ quos tam tarde reviseram : simul et quia
lam lonai ititieris labor frngiliorem me reddit ad itc-
randos labores, Omnino atiicm hanc se scribere pro-'
fitetur, ut contlaum sibi ab semulis apud eundoni
invidiamdiluat ; non, ul ail, desanela mente lua, qva
velitl quoddam Dei sacrarium aliquid iniqwim non re-
cipil^ macuUun suspicidnis abstergerem, Purgai doiiide
se (Idci sux exposiiione in his, qna: Ofigeni ut Au-
clori, sibiqiie ut iiiterpreti, ha^retica i1t>gmala ohji-
eiebnntor, Do Trinitate Yerbi, Inc:irnntione, Resur-
rectione carnis, ExlremoJudicio, Diaboli damnatione
xterna, denique animarum orlginc. Tom qtiod ferinc
rei caput erai, suam excusans librorum Utpi ApxAv in-
terpreutionem, Origenis, ait, ego neque defensor sum^
neque asserlor, ueque primus interpres, AUi ante me
hoc idem opus feceruni : fed et ego postremus rogatns
a fnitribus. Si /«^r/iir, ne fial , jnssio observari $oM

f35

(tl. dekH) in poiUrum,

S>. inERONTMf VITA.

134

Si cutfianiur^ ifsii atuejui$i<h'
nm fecerunt, culpa a ffriwu» mmffiat. Ejo mm prteter
fumc fidem^ quam iupra expowu i^ ^ 9<^ Romana
Eccleiia et Altxandrina, el Aquileiensie notlra ienet^
quwque Jero$oiynu$ prasdicatur^ aliam nee Imbai unr
9»iifii, nec habeo in Chrieli nomine^ nec habebo. Ter-
llus qtKH:..romodo hic ejus est Apolo^*® ^^^^^* V^^"^
cerie una cutn daobus aliis adversum se scriplis
compuiaTil Hieronymus» ciim TRES eoMra $e libroe
venustate Atticatexui»$e Ruffinum, prlmo conlra eum*
dein lilnro sub iniiium te&iatus est, et cum alibi^ tria
volumina appelUvit. Re enim vera Apologiam banc
qttO(|ue ad Anaslaslum passim eontra se scribi »
S. Paier intenexit, eldemque per paries respoHdit.
HadeDas vero, cum duo tantum sint, qui euro pro-
prie pelunt, liivectlvarum Itbri, In bac explicanda
difllcuhate erudiiissiini viri abieruiit a vero longius,
neque nos in Prxratlone secundi Toml, isibuc quod
res erat, ruimus assequuti.

CAPCT XXXI.
I. Theophilue in Origeni$ta$ deelamat Pa$chaH Epi^
$tola, li. Tum de Nitria: mom$lerii$, eoacta ibi Sg-
nodo ejicit. III. Synodicam quoque^ sive Generalem
contra iUo$ Epistolam $eribit. lY. Alia ejue^ aique
aiiortim ea di re $eripta. V. QumHieroHymus Latiue
omma vertit. Yl. lncipien$ a Pauhali. YU. et
Vlll. A qua aliarum ejus interpretaiionum chromue
ordo re$tiiuitur. IX. Et germanitas Bierougmianes in
ii$ operiB comprobatur»

I. Quod pone sequitur ab iis Occidenlaiis Eccle«
six motibas biennii circiter spatium, Oricnlem Ori-
gcniana factio turbis, ac gestisomni diritate tcterri-
inis cxagltavit. Nos dumtaxat, quae maxime sunt cum
VHa: iliefonymianae serie conjuncta, paucis persirin-
gcmus : quanquam omnis fere causae ejus historia,'
vcl scriptls Uicronymi primigeniis, vel aliorum ab eo
Latiiie eiplicaiis conlinetQr. Tbeopbilus simul alqtic
Anastasli deperditas modo littcras accepii, quibuf;,
bt noiatnm videtur ». Patri, significabai, damna'
tum m Ocddente, quod in Oriente damnatum fuerat
{Ejnst. XCYIi), animossibi sumensaique audentior
facius, novum multoque acrius contra Origenistas
bcUum indixit. Erat Alexandrime Ecclesi», ciijus
ipse Ihronum obiinebat^ Episcopis jamdiu olim In
morc positum, ut quoiannis initio fulunim proxiine
Pascba pr.xtiQntiarent encyclicis ad loiius Episcopos
;£gypti Epistolis^ quibus esl eiiain ea de caiisa no-
mcn Paschatibu$. Illa occasione ad rectx fidei cauie
custodlcndum depositum, sancteque traducendam
vium, proQt res Ecclesi» ferrciil, boriabantur. An-
num hunc itaqiie 40! Theopbilus aperit PascliaH
Epistola, qu» priinuro Je tribus quas Hieronyinus
Laiiiie Inierpretatus est, lociim in Recensione noslra
obtinet : suum, iiiquam, conlra atqiie babent Edi-
liones ante nos omnes, in quibus omnium pncposle-
ros et confusus ordo est. Scd de bis posiea. fn ea
quidqiiid ad crcandam Origenianis opinkmibus invi-
diaroi Ipsumqtie Aiictorem diris devovendiim, jactarl -

B. HlERONTM!. I.

poterat, coRviciis odiosissimis tertlo quoque vcrbo
Intermixtis, congessiu Hlc tameriiatls eum nofatlm-
pttdcnlissimaB, alibi, erroris inaniresti, lum insania:,
imperiti.ie, siiperbis» iinpieiatis, detirii, vccordiae, cl
81 qiiae alia sunt qii» malevolciujam leciornm acuant.
Oenlqae et daemoniaco actdm splritu, et fautorcm
da;monum, perpeiuo autcm blaspliemum, el bla-
spbeinlamm auctorem nequissimum vocat. Nec fere
mitioribus sectaiores ejus doctrioffi vcrbis peratrln-
gil, quo^ facesscre jubct, $tultis$imo$ mortalium, ae
deseenderein Infernum, ut praceptorem impietatis $i(m
ibi e$$e ocuils suisccrnani. E( paulo superias : Qtue^
$eant ergo^ ail, aUquando, qui regni Chri$ti finem
$omniante$f verbo$itaii$ Origenie cupiunt e$se parasHi^
nec cum fidelibus ambutantes, fidemquam non habent^
smulent^ elc. Et prope fincni : Capti, inquil» elo^
quentim (Origeiiis) $ono^ non intuentur dogmatum Mrt-
latemt erube$cnnt errorem pristinum confiteriy et arro*
gantimtumore cmcati^nolmUeeudiecipuHt ne po$tquam
correcti fuerint^ priue erra$$e videoKlur. Garpil his
vcrbls Niirienses prsecipae Monacbos, Origeni per-
quam addicios, qnl synodico prascedentis annl
damnaiioni ejus minime acqaieverant. Sed neqoe
modo obsecuii sunt ; at enim crrores iUos itliro
cxsccrarenlur, non tamen Origeois esse conteflde-
bani, sed hxretfcorum, qui adalieratis ejas operibus
de sno inseruisscnl.

II. Movit h:i!e Monachsrum perilnacia Tlieopbili
slomacbum, honiinis suapte etlam natura irarum
Impotentis : qm saiius lamen in pr^rsentia statail
reponere odium, ut coinmodam ultiooi sa» illosroa-
ctarel. Diu qulppe erat, quod Ecclesi» caasam prl*
vatls simultatibiis prffitexebat, sl Palladio, Auctori
Vitae S. Joannis Cbrysostomi (alio uilque ab bistoria
Laiisiacoc Auctore) Socrati etiam el Soiomeno credi-
mus. Atqne Invlsos certe cane pejus et angue babe<-
bat gerroanos notlssimos fratres, cognomento Longoa
Ita a proreritaie corporis appelialos, cttroque his
memoratum sifperius sarpe Isidorum, variis quidem
de caasfs, ut proditum esi ab Antiqujs, sed quaniin
nulla de nimia illmn severiute excusel. Quo aiitem
iraruro processerit, sive obtentu Origenismi» sive ul
privatas injurias perscqaeretur , ex Palladiu. ca-
plle VI. sub finero audiamas : Theophitu$ nnttit iite^
ra$ ad vieinos (Nilrlae) Episcopos, et jubet quosdam e
primariis a monU et ab interiori eremo expelli, eosque'
prmcipuos monachos, minime addiia cauta. Qui monaehi \
eum$enioribn$Atexattdriamcumde$cewlU$unt, orabant j
Theophiium, cau$am ut diceret, ob quam condemnati
ejectique essent. Uie autem sanguinoteniie oculis draco^
num inslar inUndene, toreum taurino nwre intuebutnr;
modo quidem titfidus, modo pailidue, modo autem amare
gttbridens. Ab immodica ira abreptus, Ainmonio viro
grandmvo omophorium nmiubus ipse $ui$ injieit in cot^
tum, cum maii$ eju$ plaga$ in/li«ifici, et pugnis «orei
eju$ cruenta$$et^ indaman$ hi$ vocibus^ Hmretice aiia-
themati%a Origenen^; cum mhil esset propositum ds
Origene prmter po$tttlaiionem I^dori eauea. TaU
enim ira esf, veiuti eane$, cmca et dicta et lacta parit

(Cinq.)

f55

/jftirr $k tmtffHifii §$per»^ </ mu re$pmm reverm ad
<iM tiiofiM/«rM, propovUum wUa im^itium pmequ^
kaniuT, Scfipturarum teientia mgeHhm oeuente$^ per
^iuu $alu$ aeguhritur ; Uli»$ iu$aniom eo euranie$ mi^
KMi, qupd nuUiu$ maU mki eon$ai e$$eni. Ui$ non ad-
ifme%een$ TheophHu$, miiiit ad «idnM epiuopo$. el
adver$u$ numacfio$ eogit OudiiMin, neque ad defenti^
nem tfoeMi$ ipns, nee facta UU$ dieendi pole$lute. Tre$
mros ex pracipuit exeommunicat^ werilus $imul conira
muliiiudintm pcmam deeernere, prmiexene dogmatum
peruereiieUem; H quo$ piusquam epi$copo$ honorave-^
reU ut ma^tro$ propter vilamt doctrinam el wiaiem^
m$ n$n puduie appeUare prcuii§iatore$, eo quod erga
ludorum opiime agecti esHUi. Aererl deinde, qaein-
ataodfln tubontlis qainqoe ex \p»o Nilrix Moii.islc<
Fio, «/ UbeUo$ darmU adwersue ire$ iUo$ $ene$, faUa
aeeu$aiioni$ uerba ip$e eoniexit : H iiigres»us ad Au-
guaiaiem peiiH, «I iNiiiMrt numu expeUereniur u hom^^
me$ ex unmeroa JE^ifpio. Ei emcepio (pergii) in epe-
eiam mUks^ um auii mmuiaio, eceteraiornmmuUiiu^"
memcotsireffai, qui eurea poie$talH9ir$aniur ad omniM
paraii^ei repenU monaeteria noctu invadU^ cum priue
puerm qui eeeum erant^ mno ingurf^ita$$ei. Ex paucis
ioicrjeais de Dioscuro : inde prtedaiuT manlem, Mo»
naehorumreeuiaejuniorihus preedam addicene. Expiiit'
4is ceiiuii$t tre$ iUo$ inquiriiy quo$ in puieum dimi$e-
raniy imposiia ori putei jlorea. Cum autem non titrenis-
$ei^ eorum ceUuiae $ttrtnenii$ incendii^ combuetis una
Ukrie omMuSf etc. Cum aulem impolene ejue ira pauiu'
ium de[erhm$$ei^ Alexandriam repetii^ ioeum fugm dan$
eanetia iUi$ wrti, qui $umpti$ eiaiim meioiie $ui$, iii
Palmtinem profeeU, MUam adHMant. Cum U$ egreeei
euni^ pnBier Pre$hjtero$ ei Diaeonoe^ UUue monii$ ire^
eenti optinwrum Monaehorum; uUi vero per diverea
ioea dieperti sunt. Operae preiiiiin Tuil hxc paulo licet
difliisiora, atq^c ex Auctorc iion usque tdeo probatae
in bis fldei descripsissc, vt qnse tien de fugatis o
Nitri« monle Origenistis Tbeopliilus iir Sjaodiea, si?e
Generali Bpistola sua narrat» quanqoam in sui gra-
lian serie gestorum eomposiu» luic laosen omnia
speciare videas, neque aiiam eam esse» Deque alle-
rius temporis narratioiiem.

fll. Scripsit iiaque stattm Tiieopbiliis Synodicam^
nt Nosler vocaCy slTe encyclicam, generaiem atque.
uniformem fipistolam ad Epi$eopo$ PaUg$iino$^ et ad
Cgprioe, atqve eos quidem iii jEliee Enceenii^ eongre-
gaioOf quibus miiitiat, quod e vidno £ji»$copi$ eongrO'
gati$f qui prope (lort. prote) impierent numerum
Sgnodi, perrexmi /ftlriom, ei coram muiUe Pairibui^
qui da lola pene jEggpio eoneoiaueruni, leeU $int Ubri
Oriefeme, tn qmbue impio Uibore eudanUt ei conun$u
onudum condenmati. Errores deinde pnecipuos noial,
quos el pridem anallieroaie perculsos abs se indicau
Cnjus quidem ait rei causa, ciftm Monaehorum gui-
doM Nitriae indigne ferreni^ auciorem maU iaati cum
$m errofe damnari, manu iacta, advolasse Alckan-
driam, ac de se interflciendo cogitasse : giio<dam »
Inquit, inopee ei $trvo$ $pe gulce $oiUdtatos $uo
junxere eomlaluiy et facto cuneo, eedenii in Alexandria

mciioNTau TiTA. m

vim faeere^olmii $$mL Ei, PfatermiOo qtmmodo mohe
neeem inferre ientaverim , el ^as in$idii$ id mmcid'
nmi smmi, efte. Tum illes quasi Iransfugas, iion abs so
aniem exados dc monasteriis, signtlicaiis, iKldil,.
(^eftilMiftali $unly Hejeeii de Euleeia; eed fatukaii
juncUi euperbia^ Epiecoporum judieii$ cotttradicuni^
coheereiicum $uum nit€9Ue$ eodUiome defenderCf ei per
ttiienae provineiae $uberrante$, dammaii danmimn ha^
beni ducem /puia fsidorum) et kuiu$ operi$ eriguniur.
Obeeero iiaqHe vo$f Fraire$cari$$imi^ ui $i i$ihuc ve-
niunt,prmcepii$ LvangeUcie eo$ ad Uurjfnm provoce».

ii$ Sed ui amdio imiimitee iabulum^ hue iUueque

di$cmrrunit ei queerunt quea eui$ impietatibue deva^

remi Si^ic^i ergo fratree ei plebem, quee vqbi$

credUa e$t, lurbare temtaverintt cuetediie gt^gm Do*.
mini, et ineanoe impetue eorum reprimite^

lY. Verba bec ipsa svm» qoje ex Theopioli firw^o
textu Laiine reCudit tiierouyiuus, oi el illa« qii.-u su*
perius ex Pascbaii priina deeerpsimtts. Saiictiis enim-.
▼ero Fater cum niiro odio Origeni&mum avcrsarelur,
suamque ad com exsiirpandum coiiferrc opcram, el
6.'epius flagitarelur, ct sponte veliei, nllii! In cam rem
snlius duxit, quam eorum, qui auciorilaie sua in Ori-
genistas nnimadvenerant, scmenlias et scripLi pro-
ferret latlns, et su:e lingux homlnibus coiiimiinica-
ret. Cnjus certe rci maxima dcbetur ci gralia, ut
Sicubi cilam peccatum homanhus sil in ea pcrageiida
causa, privatis odiis ad Ecclesioe partes acredciui-
bus; mommcnla Hla tamen, quibns hxrclica pr(»fli-
gaia esl faciio, et S. Paier est interprciatus, ab bac
ctiam siut labc immunia. Accedit, qiuui Criccis jani-
diu olim earmn scripUonum deperditis excmpJaribus»
totus fcriuc ab l)i$ frjucius rcpcijudu3 est Ongcniamo
bisiorix, asserlxquc lunc leuijXNris Caiholicx Fidci,
qu» auUicfiticil» libris Acta comijicbafilur. Ncihio
enim Pascbalem tajilummodo illam et Synodieaiu
Epistolam convertit, sed pieraque aKa in eadeiii
causa, Gum Tbeopbili, tum aliorum scripu, Synodi,
inquam , Jerosolymiun» respousum , et DionysU
Liddeosis, e< £pipbaiiii, atque alia, utque e$t verosi-
Diillimuin» onuiia, qux hoc anno fucrunt coiitra Or>
genislas elucubrata. Qux quidem nos prifmim maxU
mam eerie parlem i^ lucem proiulimus, el cum aui
nescirentur pLine antea, aut deperdiia jamdiu crc*
dereiitur. Hicronymianis reriquis utpote gcrmanam
procul dubio iiigciiii ejus soliole adcensuimus. Aiio
auiem rcspcciu iiitcr se atque ordiiie ibi rcccnsenlur,
ab eo qui nunc inagis adrideret, et ad quem bcic loci
exigcre, noo abs re videtur, mmeisi, ut aperte quod
ficntio dieam, neque bic saiis prui^eiur, neque porrp
videam, si quis in tanla pugnaiUium couira sc invi.
eein lestimoniorum diversitale, quantam baud facilo
credel, qui hisce monimeulis manum non admoveri^
€ertm excudi possil.

Y. Fecerii itaque Sancius Paier ab interpreialiona
Pasdialis EpistolsB iniiium : qux prima in EdiUoDt.
nostra est, el juxLi certissimasCycli Pascbsjis regUf-
las hujusmelanni 401 Pascbs deiiuotiat, quod nono'
dedmc die mensis Pitarmuthi^ id cst, Aprilis decimo

«57

S. lUERONYMl YITA.

(fiiarto designamr. Ei primoquideai Vvro^ m Hacei^
Latine baiie refuderit» uc ab eo lempore ad snbao-
qucDtie aiini «statem, cum tertium advcrsus Ruffi-
Ditm Librum exararct, Tcre dixerit, ferme bienmum
inlercessisse. Locuui iiifni laudabiinus. Huc autem
referre iilud liceat, quod priinam tempestatem illam
aiini S. Interpres nolat, eum Epislola XCVII. ad
Pammacbiuin et Marcetlam, mittetis Pascbalem altc-
ratn, Rwrsus^ ait, Orienialibui voi (oeupielo mercitms,
el AUxandrinas apes primo Romam Vere transmilto,
ut illud primo vere ad ulramque Pascbalemi bojus» .
iaquatn, et subsequeiitis anoi» vi adverbii riirm,
quod Qtruoique sententi» membrum affieiat, refcra-
lur. Ita nos rerum ordo compoiiere rationes jubet» ut
les deinde aliqiia aiTulgcat^

VL Costeroin non Pascbalem,aed Sjrnodicam priore
ipse loco nominat, ex bis, quae ifisigni testbnonio illo
lib. IIL eonira RuQinum de Tbeopbili scriptis se ait
tiansiotisse* Duas , inquit » Synodicam et Pasckaiem
ejus \ Theopbili ) Epistotas contra Origenem illiusque
diicipuioM^ ei alias adversus Apotlinarium et eumdem
Origenem per hoc ferme biennium interpretatus tttm, et
in etdificationem Ecclesice legendas noslrm linguas ko*
minibus dedi, Polest in eam quoque rem sumi argu-
mentum ex loco , quem in Ambrosian;e Bibliotbcc»
manuscripto codice auro contm ae gemmis o^timan-
do, obiinec : in quo cwn omnla ferme Origcnjait»
caus» ac damnationis monimenia aba iiieronymo in
Latinuni iransiau eontineanlur, Synodica proiime
PascbaLem bujus anni Epistolam antecedil* Anteee-
dit autem non imprudentis Antiquarii lubitu aut casu«
scd ded;ta, ut coliigere licet ex eonseqoentibos, opera;
nam aftoqui gesiorum ordo« et materles poslulabat ,
ut illana pone snbsequeretnr Synodi Jerosolymilanx
rcsponaio , non Pascbalis illa Epistola , qu» inler
otrainque conjecia, ad fidem veiustisaimi extmplaris»
ae lemporis faeile llieronymiani, iia olim collocatam
se iiidicaU Quae quidem ideo replicaiAiis, qood adbnc
re ipsa noe moveant, aique expendi ab erudiiioribua
Teliuius : denique iit iie videainur olim * cum Syno«
dicam ipsam edldimus, leviter ei hoc ordine conje-i
ciuram feelsse de transbitionis praerogatiTa. Ai enim
li priore loeo reddilam Laline Synodieam dieuauSy
qu» nisi posi Septembrem mensem Uieronymo inno«
lesceve omnluo non potnk (eo siquidem mense fere
mcdio . Grxce adhuc perscripta ab aoetore ad Pa«
iaistinos Episcopos iu Miist Euccsniis congrcgatos
niissa est) miiiime iila biennii raiio, qnam notat S*
Inicrpres, consiabit, nisi si eam potemus pr«cedemi
anno 400 scriptain. Qiiie quidem senleniia olim no-
sira erat ; sed obsiare posiniodum visa est rerum ,
qna: subsequutde suni, series» au|ue illod coin prlmis
quod de traRsfiqfisMonaebis, deque toi moiibus i|iios
Synodica memorat, PasebaUa silei : qim sequioris
temports nota est , cnm ea contigerunt. Igiinr posi
Bovem fore ab bae meoses seripta lUa tideri potest^
ei haud multo post, eodem vertente tamen anno 401
aot subeequentis initio in Latinum tersa «bs Uiero-
avmo.

VII. Sedlnterprciatiopem ip^am qnod spectat, duoc
aliae, nisi admodum falljinur, TDpistolae praBcesscrnnty
quarum aitera Tbcop>iili ad Hieronymum, altera Im-
JHS ad illum Responsio cst : illa nurncro LXXXIX,,'
baec LXXXVI in Ediiioi:e noslra prxnotanlur. Scri*
bit Thcopliilus per Theodoruin monachum, qiii Ro-
mam nmgaturus^ facile ad ferendum Anastasio de pro-
fligatis Origenislis nutitiuin, notuit ante proficisci, nUi
llieronymum et sanctos fratres^ qui com eo erant m
MonasteriOt quasi sua viscera amplexaretur, et invise-
ret. Quem^ subdit, cum susceperis pro Ecdesia tran-
quiUitate lcetare. Vidit enim cuncla Nilriee Monasteria,
et referre potest eontinentiam et mansuetudinem mona'
cliorum : quomodo extinctis et fugatis Origcnis sectato-
ribuSt pax Ecclesia reddita sit , et disciplina Domini
conservetur, Atque utinam apud vos quoque deponerent
kypoqrisim, qui occutte dicuntur subruere veritalem.
Uae prim» vidcntur Theophili ad Nostrum litcr» ,
quibus de ejcctis e Nitrix inonie Origcnisiis monacliis
nuntiatum est. Intercesscrat vero jam aliquod ab re'
gesia temporis spatiuro : siquidem et qui Nitrioi rc-'
roanserunt Monachi ex seditione jam se in tranqiiil-
lum coiiiulerant, et ad eos qoi rngas se dederant ,
perscquendus , submiserat Theophilus in Pahistinam
Icgatos, Priscum atque Eubiilum. qnibus nihil ad se
litierarum dedisse, blande llieronymus qua?sius est ;
tJnde^ inquieos, licet per Sanctos Fratrcs, Priscum el
Eubutum tuus ad nos sermo eesiaxerit :tamen quia, ctc»
Hxe porro S. Doctoris Epistola, aliera, inquainy cx
bia de quibus dispulamus, quemadmodum muUis vi^.
detur, nec sane esi prseter verisimilitiidinem, ad
Tbeopbilensein illam Responsioest leaindem certe
molto luculentius temporis notam dcsignat. Nnper ,
inquit, ttim Beatitudiius accepi scripta, emendanda ve-
tvs sHentium^ et me ad solitum ogicium provocanita,
Niinirum scripta ista non alia sunt, qiiantum intelligo,
a Synodica toties laudata Epistola : qua nuper acco-
pta, provocatum se ait Sancios Paier ad solitum ofi-
eiumf transferendi acilicet in Latinum. Vetus autcni
illud silentium, quod scripu emeodabanty non erga
se habiium CMmpril^is dieit , ^d in Origeniana uii-
que eausa» quod subs^quenseon^extusdeclarat. Oaim-
dislif inquit, quod hueusque taciturnitas dispensatio
fuitf nonconsensus» Libereenim Reverentia tui loquor»
Dolebamus te nimium esse patientem^ et ignorantes ma-
ffistri gubernacula^ gestiebamus in interitum perditorum,
Sedf ut video exitendisti manum diu, et suspendisli
plagam^ ut ferhres fortius. Vides quo silentium illud ,
iotusipie loci contextus spectet. Siluit enimvero post
eonditam Paschalem prjmam, sivc ab bnjus initin
anni hueusqne TbcophiluSy seque continuo satis pa-
iieoier gesslt adversus contentiosum itluc ac piignnx
Mopacborum genus, qui frequentibus Synodis ac mo-
nitis Episooponim nuoqnam paruerant. IIoc autcm
aiino circa Septcmbrem tacuisse jam satis se, jamque
(acto opos esse lntelli|^nSt es^dit manum, cqspMqm
in eoa pcen^s : qfias quidem paulo Iniqulore ianimo
Palbidius, Socrales ae SDZomi^nu& oarrando exagge^
non alia ab bac tamcn res cst» quam Synodica

159

Epislola ipsa indical. Omiuno iiaquc nuperns Scii-
plor, qui laudata nieroiiymi verba ad aliod lcmpns
fespicere atflumat, quam i|uo exacii sunl de Niirias
llonasteriis Origcirisix, el Synodica contra ilios con-
dila, a Tcri spccic tMunl abcrral.

\1U. 'Videri aiitem adbuc duax possunl anlc Syno-
ditjm Epistolae abs Ilicrouymo in Laiinum vcrsaj ,
qoarum alleram TJicophilus ad iLpiphanium, allernm
ad Noslrum Epiphanius dedit. Quamquain paruin
equidem refert, de translationis prxrogativa scrupu-
losius invesiigare^cum inira paucos menses, et anic
jnsequentem aiinuni, a^qiic omnesHomano culiu do-
natx siiit. Priorc illa Tbeopbilus Eiaphanio nunliat,
tgredtentei de cavermt tuis Origenh eolubrot Evange-
lUo tttte truiiralos : et teemdum Nitriis Monachorum
aptten contagione petti[era liberatum. Tum ail, Pauca
ftgo ea hit quos getta tunt, in Gcnerali (Synodica scl-
Hccl) Epittob^quam ad omnet in commune direxi, pro-
ui patiebatur anguttia temporit comprehendi. DignatiQ"
nit tufB ettf qum in hujuscemodi certaminibut ttepe ante
no$ pugnavil, et potitot in ptaHio contobri, et congrc
ffore totiut intulie Hpiuopot, ac Synodicat litlerat tam
aU notf quam ad ConttantnwpolHanag urbit Epitcopum
(eo cnim inteltcxerai iran^fugas Monacbos navigasse)
et ti quot aliot putaverit, mittere^ ul contentu (minium
tH Ipte Origenet nominatim, el hceretit nefaria conde"
mnelur. Altera» qux banc pruxime data est, significai
Epipliaiiias Hieronymo gaadium ex Origenistarum
proscrlpiione perceptum, cui et miltit Gencralem
Tbeopbili Epistolam, Tactle ut Latine interpretetur ,
vA latius proferat. DeniqQC aucior esl, ut quos adver-
sus eam bxresim scripsisset iibros, in vtilgus edat.
Iwdicio aulem bxc sunt, et nonduro abs Hteronynio
fuisse Synodicam, sive Generalem, ut vocant, Episto«
lam Latine explicabm, et posl exiguum ab ea temp^-
ris spatiua lias etiam literas scriptas. Diccmus paulo
|H)st, quibus tcstimdniis de barum quoque translalioiie
vere llieronymiana constet.

fX. Postea igUur et Synodicam centies laudatam ,
e( <;ujus gratia h»c dlsputata sunt bactenus, vertit.
Vertii autem, nisl nosseries veroslmilis rerum fallit,
Octobrl, autNovembri inense : certe rationesiu siib-
diicere illad nos cogil, quod ipsam autogrnpbam ab
Alexandrino Aniistile mi»sam in commune ad Epitco-
pot sub initium Septem1)ris, jam constitaimus. Trans-
tulit autem simul , cademque opera Synodi quoque
Jerosolymitanx ad illam Rcsponsimi , Synodicam ,
ioqiiam, aliam ab Epiuopit in JElice EnceenHt congre*
gatit Epistolnm ad Theopbilum. Incipit iHa, Domno
el honorabiUssimo Epitcopc, Theophito, Euloghtt, Joan-
net el cwteri EpiscoyA, qui Fwotolymit in tancia Enccs^
f^onm die reperti tunt. Sumina contextus, Omnem
propemodum PaijBstmam grath Christi ab hareticorum
ulienam etu tcandalo , prceter paucot qui Apollinarit
erroribut adqmeuerent, Exsecrari tamen se, quos suis
ille Htleris errores dcnnntiavcrat : ct quot vel propter
dogmatum pravitatem^ vel propter alias cautat a com-
nmmonetejunxeratfnan teeepturos, donecipte peanten*
iiw eorum^ ti tamen voluerint damnare pervcrsa^ lemam

S. niEnONTM! VITA. liO

dederit. Posireroo et aiiud ad eumdcm Tlieopbilum
Latine ttinc Nosler vertit Respon&um Dionysii Lid-
densis Episcopt, quo eidero gralulatar de ejectit (Ms.
electit) teeleratlttimit blatphemit (fort. blatphemi) Ori»
genrt ditcipulit^ atqiie ut iiullum pcrscquendi eod fi«
nem faciat, borlatur. Has quoque doas quantivis pretii
inter t>mnia Ecclesiastic» eruditionis monimenta »
Epistolas nos de sttu ac pene interitu ipso in inoem
salvas protuliroas : qu» fiieronymianorum Opcrum
psrriem, qua iiactcmis caruervnt, longe nobUissiinani
exploiit.

Enimvero, quod aeque omnesab lllo Aierint Lati-
nitate donat», ut pleraque alia nunc praeiermii-
tainttS argoiiieRia, ipsomet S. interpreie Ode jubente,
coinpertum est. Nibil eo ckiriHS lestimonio, quod et
supra laudaYimusextertio ejuscontraRufnnoin Hbro:
Duat, Synodicam, et Patehaiem ejut (Tbeophlli) Ep-
ttolat eontra Vrigenem, itiiusque discipnl&t, et aliat
advertut ApoUinttrium et eumdem Origenem per hoejer'
me biennium interprelatut tumf et in asdificaiionem Ee^
cletiof tegendat nostrm lingwe hominibut dedi. Relii|iias
qnod spectat, nibil eo lucalentiiis qiiod liabe A|oIo-
gciico lib. I. adversus eomdem Runiitum, num. 12.
uIn, 5t, iiiqutt, quidquid contra Origenem, et tectnto-
ret ejut dicilur^ in te dielum putat, ergo et Epistola
Papw TheopMli, et EPiPBANii el ALiORUM EPi-
SCOPORVM, QVAS NUPER, ipeis jubentibus ,
TRANSTULl, tepetunt, te taeerant. Qtiippc alii pnc-
ter iaudatos de noniine Episcopi in Ortgenem ejiis-
que seclatores Epistolas scripsisse, quas per id lem-
poris Hieronymos Latine expiicarit, minimc itinui
possnnt, si Jerosolymilanac cumprimis Synodi Palres,
ei Dionysius isie Liddensis non suitt, quoram Itiera^
proferuntiir. Res praetcrea ipsa postubliat, ut qtiando
Tbeophili Synodicam ad eos vcrlerat, horum etiam
ad cum Rcsponsa, qux plurimum Eccleslu: causam
contra Origenisias preinovebaiit, tnitisferrct. Diony-
siam enim quod speocat, tU ejusflpistoiam interpre-
laretar, ratio alia acocdebat quod ei scilicel jttuetiw
pridem erat amicilia, ut qao teinpore ab Joannis
Jerosolymiiani se coniiiiiuiione separavcrat, ad coni
roiserit baptizatum Clonifetcnies, quos in Monasierio
babebat. Quos, iuquii, nos Diospolim ad Confetsorem
Episeopum misimut iHonytium bapiixandot. Diospoltm
autem et Liddam unnm csse sab diverso nomine ci-
vitatem, nemo est qui nesciat.

His itaque series llierouymianaram interpreta-
tiotram hujus auni concluditur : quas et poiiere ob
iegcnlium oculos ad iiidicis instar prxstnbit.

TheophiU Patehalit Epist. i.

Efusd. ad Bieronym. qua^-incipit Didici.

Bieronym, ad Theoph. cujus initium Nuper*

TheophiH ad Epiphamum.

Epiphanii ad Bieronymum,

Synodica Theophili ad Epitcopos Palmttinot et C§

priot.
Syuodica Jerosolyaut. Concilii ad ThiophiL
Dionysiii Vddentis Emconi ad cunidem.

S. IIIEROiNYMI VITA.

i\i

CAPUT XXXII.

I. Pasctudm TheofhUl aUeram interpretatttr. H. Tum
iynopd librorvm contrase RHglni re$pondet. III .Quo
iempor& et Hospitium juxta Monasterium adificat*
lY . Ad eum Rufllnui integrum exemplar Iwectiwirum
nmnm mitU. Y . Atque una Epi$lotam, nunc deper-
diiam^ qud iltum ejutque tibros petsime excipit. YL
Adrersus quem Noster ieriium Apoiogetici sui Ubrum
cudk. VII. hicet ab AquHeienti Episcopo Sancto
Chromntio rogatus^ utascribendo in Rufinum abstine-
ret. Vm. De commentitia Epistola adAfros sub ejus
nomine in vulgus edlta. IX . Scribit ad varios Epiito^
las, quw recensentur.

I. Sabsequenii anno vixdum incboaio prodiii aliera
Theophili Paschalis Episioia adversus Apolliiiariuin
ei Origenem, cujus iniiium est, Prknum solemnitaiis
augustag, el quam ex Pascbali oyclo baic esse anno
adscribettdam* coutca aique £dittones, qo» noslraoi
prxcessere ^ omnea babenty comperium est. Aiqne
lianc statini Laiine IlieronjEmos expiicavit, ei simul
aique apertum est navigationibus mare^ Romam una
lum Grxco cxemplari, versioni suas fidem contra ob-
treclatores Tacturus , ad. Pammacliium et MarcclJam
ntisii. Dedit siinul ad eos Epistolam, in recensione
nostra XCVII. cui scilicdtPaschalein ipsam adjuflxit,
atque exordium boc fecit : Rursum Orieniatibus vos
lociipleto merdbus^.et Alexandrinas opes ffrimo Rjomam
r^r^ /j-anfmi/to. Mariii nempe mensis^ iniiio , quodel
fiicilc verba ipsa pjnmo vere innuuntv et sedulo notari
in eiim qiiem e vestigio dicturus sum linem, velim.
Posi alifiuanta : Vos Christiani Senalus luuiina, asd-
fite et Cra^cam et Latinani etiam hocanne EpistotaHi ^
ne rursum liCBretici mentiantur, a.nobis pleraque velad^
dita tei mulata : in qua taborasu me {aieor^ ut uerbo^
rtnnelegantiam pari interpretationit venustate servarem.
Siiperius aulcm cum niiilln in Origenistas dixisset ,
aiqiie iu ajmulos Hios, qyi maledictorum pitnnos hina
ihde consuebant^ ac diccre pnrn) pergnl prxcipue iii
Rufnnnm, quem laciio noinine , acritcr sspius per-
striiigit : nunqonm lamen, ne verbo qiiidem teniis ^
Apologelici conlra illtim Opcris meminit. Memiiiissft
aiiiem omnlno debuit, si tunc lemporis.eIucubraverat;
prlmo enim elucubnssel ante paucos dies, qiiam
rasclfnTem ipsam inierpretaretur (siqnidem certo
certius est, ut suo loco mox osicndemus, non poluisse
cititis bocmet anno scribi) dcinde ciim iisdcm Pam-
niacbio el Marccllas, quos liis litcris alloquitur, in-
scripscrit, ac miserit Romam : non poluit, quin re«
crnlissimi.operis ad eos ita dudum missi, nl.accipere
nondum. poiuissent^ menlioncm eis facerjet. Igjjiur
posiea elucubravit. Sed qpidopos est pluribiis.? Ap-<
parct ex adjunctis cei omnibus, ac primum elaoiibra-
lioneS. Dociorem iniiium fccisse hoc annoscribendi
Itoniam, nec quidquam scriptionum suarum prxoe--
dciiii liiemey siveduobuscirciter aiUeactis-moDsibus^
co mi^issc.

II. Siatim igiiur ab b*'* littorls, atnuc hoc i(Ho in-^
cunlc Vere Sanctus Pater scribcndls Auoloaciicis

contra Ruflinum libris manom adoiovit. Qui factum
id aniea , atqiie anno quidero superiore scrtptos cos
libros, hocautcm vulgatos, et Romam mtssos existi-
mant, fugiLcBuditoscrBtora borokus Ritio. euin enim
ipsi muiime dimteantur, Romam aiile ver scqnentis
annt,. hiijus sciiicct, mitti non potuisse (qHod cUuso
j.im. tum pcr biemem, et procclloso, ut noverMnt
prafterea, mari, opporiuBum navigatioiu tempus opc-
riondum esset) primum qiioil consiiiuerant^ raiiofie
liac altera planc destruunt. Eiilmvcro neque eadem,
qiin P:isc!ialis Epj&tolic interpretaiio, occisione missi
suiit, qnod ex adjuactis rei omnibus constat : neque
prxccdcnti poterant, siquidem illa siatim atque aper-
tum est mare , Roinam pnoperare Jussa est» el qu(B
illi jiingebainr ad Marcellam Epistola de iis libris, u«
dudum ostendimus, conlinuo sikt. Hec se Itaqiic or-
dine ac moda rcs habuit. Paroroacljius ei Marcella
cuin, nnllaadiiibita-diligcntia, Ruffimani Operls tnte*
gruni exemplar obtinere poiuissem, praccipua obje-
clionum capita ex^ illo propcre excepia ad Ilierony*
mum transmiseninf. Addidcrunt ct literas , quibiis
eum acriiis ad respondeiidum incilarent. Factle bxc .
autem dererenda tradidcriuit Paiiliitiaiio ejtis frairi ,
qiii ex Occidenie Jerosolymam boc niiniruni tcmporo
remcabat , et de ore poierat , qiiam ille ab Riifrini
amicis malcdice tmduceretur» refcrre. De ejuspro^
fectione atque reditu, qiiibus insignls llioronymianai
pieiatis memoria^ontinetur, diocmus panli» posl, ne
coiiilum bistori» filum intermiitamus. Acceptis his
iiaque librisUieronymns, illico siyluin ad retundciidas
xmuli calumnias arripuil : et geminam advcrsus ilhiin
Apologiaro pro se scripsit Atque eam qnidem Roma-
iiis iisdem Proceribus,qui syiiopsiii RufQniaiit operis
ad se iransmisefant, Paromacbioinquam9..et MarcolU
(non MaKellino, ut olim lecitun est pcrperam) nuii"
cnpavit. Ab bis- auiem exorditus est : JS< vestris eb
muttorum^tiiteris didici^ objid miJti in tchola T^ramA
( lingua eanum meorum ex inimids ab ipso ) cur Jhpi
AfxSt-^iibrositt laiinum verterim. Fuisse RufAno prscno*
men Ttfrannio-^ nos eiiam animadvortimus seciindif
curispostFofitaiiinum, cnm pridem ab loci nomine
derivandiun vocabuliim viderelur. Tyrannum itnqiio'
illum, sive ejus seholam T^annieam Nosier nomiiid
iu suggillationem detorio , vocat : sive illild Actunia
cip. XiX. v. 9. ditjmtnns in schota Tyrannt^ aHudiW
Porro ad singulas a^muli criminationos- priore libro
rcspondet, qno ci nulia de (^'igeniana Pampbili
Apologia, qnam haie Martyri abjudir^t, deqiie Didy*
nio, Eusebio Ca^sariensi, aHisque ScripioribuS' Ori-
geni addictis intermiscet, et quo ipse animo-et can-
tiiine adhibita , illos traclaverit , nionstrat. AltcrO'
Ruffini Apologiam ad Anastasium Pnpom spcciatiiH'
refulat, in qua atbi calumnia slmf videbatur. El par*
ticulis quidem ejus idenlidem recitatis de verbo ad'
verbum (ex que colligas honc ob ocnlo» IntegranK.
babuisse) manom, periudeatque cum hoste suocon-
scrit :.et cum sententias de sublesU fide aot falsitalO'
acousaverit, verba.ipsa pcrscqultur, et sennoms.bar^

113 S

.iKirieiu Hsu ei probrU ei^atiial. fii fine cund pro sua
Scripiurairttiii et llebraeo transblione perorassei, ex-
speelare se ail fria rnidci votumina, et ad con^eriem
crimiRum ejus tou esse inente suspensum : nisi quod,
.suixiil, iediut eU profeunm inimicum etnere, qnam ho-
stem latentem snb oimci nomine sustinere. Constabil
porro ex bis qus dieenila mox suhi, quanii islud
«peris S. Dociori sleterii : iia enim pnipere videiur ab
eo adornalDm, ui forlasse una alqoe aliera elucubra-
lioiie absoiuium sii, certo quidem Romam boc ipso
vericnte Martio meiise transmtssum.

111« Dicamus nunc obiter qnod reecpimus de Pauli-
nianO^ Causam, car eum Stridonem ante duos annos
«I quod exourril» sive 399 fere medio , Hieronymus
iniserit, bis aperit ad Pammacbiaro verbis Cpi*
tola LIVL sob fincro : Afos iM iita provincia mdificaio
MoHOJsUrio el Diversario propier esstructo^ ne forie et
wodoJoseph cum Maria in Belhleem tenieni^ non inve-
uiai hospitium^ Umtis de toto orbe eonlluentibus turbis
obruimur Monaehorum , ut nec eosptam opus dcserere^
uee supra tires ferre valeamus, Onde (fuia p ne nobib
iliad de EvanfieHo conligit , «1 futuros iurris non anie
supputaremus ezpensas , computsi eumus fratrem Pom-
linianum ad Pairiam miltere^ ui semiruiasvilittlaSt qum
Darbarorum effugemnt maniU, et parenlum commw^
nium census venderet^ ne cwptum Sanelorum ministe^
rium deeerentes, risum maledicis et ofmulis prc^eamus.
Hanc nos Epislolam anie fere bienniom aliis otim usi
argiifnentis scriptam dixirtius , quam huc lamen dif-
fcrri oporiere, ad saltem 399 anni mediom , nunc in«
leliigimus ex bis de Pauliniano (cujus profectionem
ex Orienie buic nosmet anno adslgnavimiis) ac porro,
Ht differatur, aueiores somus. Dlscimos ei hisaniem,
quod rdcaputest,exemplam flieronymianffi preta-
tis longe insignissimum, alque iiiter Viueejtts laades
inemoria praecipna dignum, Gum enim recipiendis
iBnameris prope llonacbonim catenris MonosteHani
iamcxsirnxissotfConlaiis Puulx somplibas ae studiis :
bospites eiiain de loto illuc orbe, tam loci religioBt,
quan sui nominis celebrilalo» eonfiaonies eordi ha-
bttiu nec decsse ofBctis crga Ulos potuiu Cumqoe
Ribil sibi aiiod suppeterel, ad Xenodochiom «dlfl-
eandom » quam parentum census ac Tliluls» ne his
quidem pepereil gentis sus patrimonils, quin di-
slraberel m aedificii ejus soroplus, et ut qaibasquc
Tementibos ad sa, aut traaseantibas , large in his
qa$t ad vitae osus necessaria sunt , commodaret. £t
mirum hoc mogis, lanura ab 6o poiuisse rebos ejas*
modi caram adbiberi, qaem vii» raiio , lum maxime
altercalioiiibtts baereticoram soliiciue , longeque dis-
aiipiles labores , ac suidia distinebanl. Nam el anle
aiiqoot annoi ad Luclniam scribens (Epist. LXXl) »
quod prae frequeniia et peregrinorom tttrbis relegere
quae scripseral, non poluerit , causalor. floc aotcm
potissimum lempore» qoo preiia viilaram attulH
Pauluiianua rrater^ simul huic operi,sim«l liileria to-
tos incumbebaL Id ipae etiam saiismaniteto innult,
^u>)i paulo posl tenium scribens adversas nuffinam
libruin, Nobis, ait, m Monasterio hospitatitas cordi

HIERONYMI VITA. tu

esl. omnesque ad tiol venientes Utta humaniiatis fronte
suseifnmus : veremur enim^ n$ Mariacum JoHnh /tf-
ctfiii non tnveniat in diversorio ; ne nobis Jesus dicat
exclttsus, Ilospes eram, et uon suscepistis me* Hi-
sioriam persequamur.

IV. Vixduni Apologelicos eos libros Sanctos Paler
absolveral, quum eorum exemplar per negotialorem
nescio quem ex Oriente Aquileiam ad RuCQDam lans-
missuin est. Iucertum, doderiine ipse Hieronymos
defcrcndum, an alios quispiam, ut ferme osuvenit,
concerialionis acuendie magis magisque animo» llle
autem negoiiaior, caetera ignotus bomo, cbartis illis
Presbytero Aquileiensi reddilis, cuui sc illuc «nde
Tcnerat, propere Irajeciuruin, rcbus ila suis ferenii*
biis, affirmaret, biduum taniuromodo ad re&ponden-
dum concessit. Ante biduum (inquii ille apttd Hiero*
nymnm Apologia IH. ) miki quam profieisceretur Ao-
rum bajutus, in manm venerunt, qumin me declamasti.
Qttod repelit ipse quldem S. etiam Paler libro lau-
dato, Ante biduum inquiens, quam ad nos Epistotam
scriberes^tibeltosmeosinmaHus tuas venisse testaris,
ef idcirco non habuisse spaiium ex oiio respondendi.
Aiioqui m Niei^ilalus in nos paratusque dig^sses, ful"
ndna jaeere^ non crindna videreris, Ifinime aulem
adbibttit fidom : quin neque ab co scripla saa legi
biduo poiuisse, conlendit. Sed haec alibi. RufHnus
angosiiis sive bidui, sive dienim paulo plurium pres*
sus, com reponero adversario per singulas crimi-
naliones non posset, suos ipsos libros, quosNosier
refolaveral nonduro accepins (ifla videlicei summa
usos, dc qua paulo anle diximos) ad eum perrereiidos
eidoro ncgoiiaiori illue redeunti dedii, adjuncta Epi«
siola, ui mox vldebtmus , convicioruin omne genus
et minarum referta. laqiie Noti, inquii , multo auro
redimere notarium meum^ sicu i anud tui ( Etisebius
Gremonensls ) de meis Periarchon uhedtdis, nondum
ad purum ifnjwflis feceruni , ut facilius falsare possent^
quod mtt nullus haberet , ottf admodum pauci. Gratis
a me missum suseipe codicem, quem censu magng
cuperes comparatum. De Slsdem et Noster loquituf
Epislola GH. ad Aaguslinum « Iftnl mihi iemeritaie
sodta sua maledicta Calpurnitts cognomento Lanaritts,
qwB ad Africam quoque studio ejus didici pervenisse^
ctc. Salis quippe sibi vtndiciarum Presbyter Aquilci-
ensis in bis posilum libris existimabal , ul eos qua-
quaversum mittcrel, el nihil sibi ab aemulis metuen-
doin polaret.

y« Sed ipsam quam adlexuIlEpistolam, et proprio
Hieronymianis dudum acceplis Libris opposuil,
operae pretium est nosse. Quamqoam enim jamdiu
otim inlercidlt, 01 nequc Gennadius cam in Caialogo
soo recenseal, salis ex bis lamen, quae passim ex ea
Sancius Paler recitat, innotescii. Iiiitio incrcpat eum
Rttffinos et conifnoiiel, ne oficnsioni e.'se Gbristianis
concerialione liae sna pergat, no rixando invicem,
moriem aliis anim» inferant. Ad me , inquil Noster,
Epistolam scribiSf ut me commoneas^ et emendatum
veiis, ne cmteris scandalum faciat, et aliis 'furentibus,
jutjulentur aiii. Scnsim vcro slimulis irarum aflriiatus.

«45 S,

ui deterreftC eBm meut» icribeiMle, vKam intermiiia-
(ur : p«lttqiie Taeli fmnsm eoovicUs ei turpibue pre-
bris, qu» gnvitsimt m & Doctorem jaeii. Specimen
tx Ws eape ^ siuf olft eAin cemmemorafe noe ptidet«
PosUioam iliiMn ironiee , iPAi/oflepAMi , RkHorem,
GVmuMfJcimi, Dkleeikfm^ He^um, Gmeum^ L«-
fiNKiii, triiimfmem di&isset, Te. subdil, ^ M dltdpH-
mnm ocmlu m§ik$ , qumuifd^ «mie dmmdue e§, n
emnerU. €t wmperpeiM imdork rilmtk omiegeHdusf
Ilem, Imymri te voim , $ed refeitimmu eotimadte re-
meakai^ muim paucie ud M, tgutm^ ud tfltM pra itds me-
U^ctis latiui ecr^ere. Superftua m\iA reffrekenno
fiui im pameiM , ^or profeoia liki kaketur in omnibue.
Et p^tilo poei, £it dki dieo : queeeo quh liki permiierit,
ei m cemmeJitoriif eaia ^««dmii de Orifeme , qwrdam
4e Apol^uvio , qmmdmm de ie ip$o oetiheree^ et non de
Origeno totmus^ mut exU.auies oHo. Deniqne, Habeene
mttra aiiqmd^ quo nerooe tteB ioquaei$alU Intmida» f Fa
iadigtmit^ li pmtidete ioqm arQuam, qumm Cometdiarnm
turpitudhees , et scortevum ametorwmque iudicra Ecde*
ms^eu^ scripior aesiumao. Ninas qnod speetat , non
ipsa eas quidem Rufiftm verbe , sed Hteronyml idcMi-
depi eKprobrentls testantur. /n frlrniia, inqiiit, parte
Kpisiolm demuniiaia morto me deierret, »e audeam re-
spondere. £t moriem mbtaris». minaris interitum , mu
taeuero. Deniqiie, Terres me gladiis tuis, et aecusatio-
nemwmjm Ecclemasitcmm, sed tribuneihm eommina-
ris... <f «li(ir credHis^ quid uui^ occidere f An qui a
vobis ^Hseenserit^ occidemdus estf et simllia bis aKa
plemque, que cemmemerare lengum csi.

VI. Tuni voTO Hieronymus , quem lanlum aberat,
ut mtniUotis aRnMili verlie delcrrenl, qiiin potius
aniroos ad ClirislianAm preferendam doetrinam ad-
dcroni, vixdum aeccpta Riiffiuiana Bpistola, siilum
ia eam , si ueqiiam alka animose actiil, et proprium
Libnim, qui tertius Apolegia su» inscribiiur, cndit.
Praecipuas quas ct prioribus quidem Libris abs se
crimiBatioiies rcpuleral, boc ilcrum diliiii, et in ad-
vcrsnrium iia rctorquet, u| nuUum ei roliquum pcr-
fugium faciat» Episietom vcro iUam proprie slbl
reTutandam sumit, efusqiie partlcuUs sensim atqoe
t% ordiiie rcciiatiSt responsionera snarn ^'eris^imam
quidcm, scd et acri perfusara aceto subnccflt. Illud
quod Uufnmis caiisabatuv (unum enim qtied niaxime
proposiuim titsiQriam spedat, delibare liceat ) de bi-
dui angustiis sibi ad respondcBduin conccssis, lia
excipit, Qua^ aii, tibi credet liomini veracissimo^ ut
tt0gotiator Orientalimm merdum^ qui et hine deportata
vendero necesu kabekU « ei ibi emere qum kuc mrsns
advekeret^ biduum tantum Aqmleke fuerH^ ut raptUn ei
extemporecontra nos dictaro Efnstaiamcogererit f Libri
enim tui^ quos limatti per triennium, discrtieres sutHf
£t paucia interjcciis : 7eni aprr/«m iemporis menda*
dum est^ ut non dicam respondere^ sed logere biduo mca
tcripta mom pofueris . Kx /fNO apparet te iilom Epistoiamy
aut plurikus diebus scripsisset aut m tumultmOria dictO'
tio est^ niitftiyii) ie eue negiigemtem, qni qttum eaiempo*
rtdis iqliemst mediiatus deierior fueris. nujut cum
ii^dul, tum eloquontix rcltquus omnls coutesos cst

niERONYMI VITA. 146

Llbri , liaud sane brcviuris qoam pru)ccdcnies duo*
ncc minus expofili.

Quod propere tamen adornaios ab eo fuerU, ct fa-

cile una aut altcra eluciibratione » quod in more

positum ilH crat, series ipsarcrum persuadct. &Htn-

vero prlorcs Cjus duo Libri anie bujusmet aiini Apri -

lem mcnsem ; nisi raiionibus ab eorum eondiiu sub-

dttcendis fallimur, ad RufYinum dcferrl potuissc ,

mfnime videntur ; Imo vero par crcdcre esi» codcin

illo mcnse ferc medio dcmum adlatos. Ilic vcro sta-

tim post bidiuim, sivc, qiiod Nostor contcndit, ct

propiasacceditad vcri spcciem, posl plurcs dies, fal-

mineam Cpisiolain iilam intorseril. Cerlc ut bxc

nieronymo rctlderetur, uno adbuc femie intcrmcdip

mcnse opus fuit , tanto intcrjacenle Aquileia ad Bc-

tblccm maris spallo. Devenimus jnm itaquc ad Maii

fl*re cxiium , quo ccrio temporis terroino scrius dif-

fcrre S. Patris rcsponsum non Iiccl. Etenim Aoasta-

sium pulabat ille adbuc in vivis agcre, quoU nnniium

de reccntiejusobiiu nondum accepisset. Esto, inquii,

num. 21. pra;feri(t anni ego Epistolam (inxerim :

recemia ad Orientem $eripta (Cpistola scilicet Anasta-

sii ad Joannem de Rufrino]^t5 misil ? in quibus Papa

Ana$(aau$ tantin te ornat fioribue , ut cum ea legeris^

magis te vetie defendere incipiae, quani nos accusare.

Et, Siricii Jam in Domino dormienti$ profen Eptsto-

iam^ vi^enti$ Ana$ta$ii dicta €ontemm$? Falo autcin

functus est Anastnsius, non snperioris anni Decem-

brl mcnse (ul Pogiu$, Papcbrocbius, Consiantius ct

nos qnoqticolim* eiistitnabamus aliis dncti argnnien-

tis) , sed hocmct anno, Y. Kalendas Maias , quo mc-

moria ejtis dic In plerisquc labulis Ecclesiasticis con-

srgnatur. Baronius quoqne ita olim rationes suas

InHt, quas dcinde plnribus Tillcmontius confirmavit,

afqiie hxc demum Ilicronymianarum scriplionum

scricsevincit.Porro cjusobiius Ilicronymum latuisso

unrhis fere mensis spaiio , idquc ut inulium , potuii :

dtutins certe ut lalucrlt ncmo sibi in aniiunm inducat.

Ul scrius igitur boc ipso cxcuntc mciisc lilaio adver-

sus Roffinum nbrum S. Patcr clucubrarit : acceperit

vcro antcdics ndinodiim pnu^osadvcrsarii Episiolam,

qtiam rcfutatuni ibat.

Vn. Fiicrnt vcro cadcin illa , ut vidctur, occa-
sionc, ccrte antcqtiain scril)crct, rogatus ab Aqiii-
lciensi Antislitc Sancto Cbroniaiio, apud qucm Ruf-
finus morabatur, ut Gonccriaiioni bnic tantx, qu;c
cceperat jam Cbristianontm animis oITcndiculo essc,
fincin imponcrct. Cui quidcm sunimo viro ^ el sibi
cunii primis vcterc amicitia junclo , laudibus a^itcm
plclalis atqne cruditionis ornatissimo, morcin gcrcre
voluissct, idqiic sc aniino liabuissc, jurcjurando le-
siaitts est. Sod nbi scnsit, dctcrrcri sc minis a rc-
spomlcndo , ut crimcn fht<9l vidcrctur , quod abs se
repcllcre dcstitissct , committere omnino non poluil,
tttfama*pcricliiarctur, scquc rnritum cogi adscribcn-
dein, dc^uit. Testem , tnqitft snb hiijusnict Libri iiii-
liuin, invoco Jesttmcmncientfm mem^qui et ha$Uttera$^
et tnnm Epistotam jndica(urn$ est^ me ad Commonillo^
nent Sancti Papic Chromatii votMsse retUere^ el finem

147 S. niERONYMI VITA.

facere ilmuliatum^ ei mnccre in bono mai$an. Sed quia
mtuaris interitum , ni^ taeuero , respondere compellor^
ne videar tacendo crimen agnoseere et lemtatem meam
maUe eonscienti<e crimen interpreteris. Praeterqaain
quod mului nimiuin el gravia erant , qus contra se
in vulgns maledicta et Romee^ in Italia , et per DalmO'
UcB ineulas Ruffinianl labellarii, quos Nostcr CereaUs
et Anabasios vocal , disseroinabanl , ut totantia toto
orbe jacula falsitatis, ciypeo veritatis escipere, non
aDquuro modo, sed et necessum illi esset.

VIII. Ex lionim fuit numero commentitia qna^dam
Cpisli>Ia siib Sancti Doctoris nomtne prolata in vul-
gus , in qua poenitcrc se admodiim teslaretiir , quod
fueum sibi (leri pissus in adolescentia ab Hebracis ,
eorum Tolumina , quge nihil vcri contiiierenl, Latine
rcfuderit. Eusebius Cremoncnsis eam se reperisse
primum signiflcavcral apud Afros Episcopos^ qui pro-
pfer Ecetesiasticas causas ad Comitatum venerant, Fa-
cile hi fueriiit, quos legalos misit Cartbagincnse Con-
eilium Idibns Septcmbris superioris proxime anni
liabiluro , ad Imperatorein , ut ab eo peterent in Ec-
rlesia manumittendi faculiatem , quam et concessam
fuisse, ex Augustino discimus, Fontaninus t-^men
Comitatuni api^ellari Auiam Pontifidam sentit, et Le-
galosdici autumat ad Anastasium, de noroiiie Vene-
rium Mediolanensem , et Honorium Aiigustum , qui
Epistolam illam secum ex Africa attulerint. Utut
liabucrit se res, lioc audiens obsiupuit S. Paier : mullo
autem magis demiratus est, quuro idipsm mullorum
ex Vrbe fratrum uripta docuerunt, seiscitnntium an ita
se haberet, et a quo ipsa Epiitola diiseminata essel in
tutgus^ tacrymabmter tRdicaN(tttin.Neque tero difficile
ei fuit , ex stilo et forroa eloquii , quam sibi fuisset
f;dso afQcta , deroonstrare , deque ejus Auctore doll
Rufllno conjecluram facere. Calumnia tamen scii-
ptionis sublata , nomini falsarii pe percit. Sed iilo ,
ut se culpari intellexit, etiam aique etiam obiestanie,
iiihil abs se tale otiqnam perpetratum , banc Ipsam
videtur S. Paier excnsationem ei culpas vertere, qtii
perperaro putarit sibi dictum,.quod nominatlro nemini
fucrat imputatum. Nec ideo eum tamen ab hujas con-
scientia criminis libcravit. Qvo, inquit hoc 111. Libro,
non erumpat iemel effrenata audacia t Atiorum crimen
sibi objecit, ut nos fnxisu videamur. Quod absque
nonnne dictum esl , tn se dictum refert : el purgans
extema peccata^ tantum de eua securus est iunocentia.
Jurat enim h Efnstotam non seripmse ad Afros smb
nomine meo , in qua conptear inductum me a Judeeis
mendada tranuulisse : et nuttit libros eadem omnia con*
tinentes^ quw nescisse sejurat, Et miror quomodo pru*
dentia ejns cum atterius nequitia convenerit , ut quod
alius in Africa mentitus est, hic concorditer verum di*
eeret , stitique e^us etegmiittm nescio quis imperitus
possel imitari, Sin itaque earo i))8e Epistolaro Runi*
niis commentos est, sed ex ejus scbola aliquis , ipso
haud lamen inscio ; non injuria tamen abs Uierony-
roo altemira ex parte reus agitur.

II. Hac ccrte de causa videtur S. Patcr, ut suus
L')c Liber qnantocios in Africam dcfcrretur , sate*

liS

gisse : niroirnm otapud eos maxime cahironlam tol-
leret, apod qoos conflau poiissimum dicebatur. Scri-
psit iuque hoc ipso anno ad Augustinmn Epiu. Cll .
elque hujosmet libelli soi esemplar adtexuit. Et, Misit,
ait , miAt temeritate soUta $ua makdieta Caipurmus
cognomento LqnMrius , ques ad Afrieam quoque etUfUo
eju» didici pervenisse : atque breviter em paru respondi,
et iibeiii efus vobis misi exempiaria, latius opus (priorei
nempe duos Apologiae suae libros) ^MKm opportunum
fkerit , primo miuurus tempore : in quo ittud cavi , ite
emtimationem tasderem Civristianam , sed tantum ut
deiirantis imperilique mendacium ae vecordiam eonfu'
tarem. Scd ei alix suni ad Angusiinum, aique hnjna
ad Hieronymuro Epistol» hocmet anno scripias, quas
Uincn su bsequenti proxhne Capitulo, ad cojos proprle
conlexlum pertinent, recensebunus. Porro autem
alia est, qos argumento ex ejua couientionis historia
ducto, per Id temporis, sive isto aot sabsequeml
proxime anno scripu Epistola vidcaiur, aut certe
com diroiiicls ccrtioribus. noiis careat, referri hne
non incoiigrue , serie renim consentienle , posaiL
Eximia ea est inter omnesdtvimeSeripturai exege-
ticas ad Sonniaro et Fretellam , viroa e Getarom , ot
volont, genere sacrae eroditionis percopldoa, qoa ad
singulaa aibi proposius ei Psalmis qoxsiioDes re-
spondens llieronymus docet , qoamam slt inter va*
riantes lectioiies Gnccas atqoe Lattnas caeieris prxfe-
renda, qusque propios ad Hebraicom fontem accedat.
Auimadvertimos in clironologicia ad eam Notis, mi-
nime eam videri ante Apologeticoscontra Rofllniim
libros clucubraum, siquidem ohjicientl xmulo, qiiod
Septuaginla Inierpretes contempioi haberet , itique
eorum suggillationem novatn ex Hebrxo trdnstaiio*
nem adornassei, banc ottqne S. Paler elucubniionem
auam opposnisset , in qiia bene Interpreies Itli con-
tinuo audiunt, potiusquam, hnc luciilentlssimo pro
se testiroouto prfletermisso , exempla soi erga illos
studii binc inde ex alils suis operibus emendlcaret.
Addidlmos , nec molto posi videri dilferendam : si-
qoidero ejos qoxdam nieniio habcreinr in subse-
quente ad Lxum, obi dicuntnr Bunni Psaiterimn di-
scere ; qusa quuJem Epistola hnicmet anno, aiit Initio
subsequentis 403 affigenda vldebalur. Sed ea nunc
praiermissa conjectora, alia ex parte arguimns, fuisse
recens a profligalo Rufllno scriptam. Ex eo sctlicet
ubi ad Psalmom 88» illom ifonioc appellat, disertisii'
mum ttfNM temporis interpreiem^ qui GraRCUm ^ov^iymvat
verterit annilttiastif vel annuitasti^ vei nuilificasti , et
si qua aiia possunt inveniri apud imperitos portenta
verborum, Atque ha»c Umen omnia, qiianlum assequi
conjectora licet , argumenu proponimos , non pro
eertis orgemus.

Verum Epistolam ad Laelam qnod specut , ottqoe
eam nuiic malim ad prttcedentem 401 revocare,
qii:tm in sequentem 403 vixdum licet itielioatum
dtflerre : Umetei huic Htam in Epistolarom reccnsione
aflixcrim. iSupserat Lxu Toxotio, S. Paute filio,
ex quo et flliaro , qo» de avi» nomine Paula nnncu •
pau est junior , sosce|ierat. Hanc S. Patcr , qoluos

119

iasliiniift }am indeab ipsis ioconabulis ad Cbristianain
pieutem inronaari oporteai, doeet : canique avus
ejas Albtnos adliae in Etbnicismo persuret , inter
alta qu^ magoifice extollii , rei Cbristlan» dceora
aiqiie injcrementa « Ulud memorat , ex quo epocba
scriptionis satis inuotescit. Manm, att, Gnsar lugel
MiuHi^ €i cversionem tmpH ingiier pertimetcH. SciU-
cet ex S. Porpbyrii ejusdem urbts Episcopi Yita eom-
pertum esl, fuisse anno 398 missum Diaconum ad
Imperatorero Arcadium , qui TempU ejus profanos
ailius curaret probU>endos. Tum laia Lex esi boc
eodem anno in eam rem » ejusqne auctoriuie baud
mulio posi ipsffi TempU fprcs obseraUe , el Marnas
ittclusue. Triennio post noya Porphyrii iegatione im-
petraium, ut penilus deleretur, reque ipsa Templum
absumptum ineendio est. Cum ait iiaque S. Pater ,
llarnam eversionem sui jogiier periimescere, jam
lUa Idolio dades imromebat : qus magis ntiqtte anui
401, ad Qnm ut Hbet properantis , quam proxime
insequentis est nota. Idem quoque tetnpus non ob-
sciire iiidicat » quibus subsequiiur verbis, GeiQrim
rutilut et /laviu exerdlits EcclemArum drcumfert len-
Unria , ei ideo fornlan contra noi aqua pugnani acie^
quia pari rcligione confidunt, Nimirum ab anno 400
imipeniiit in Italjam Gotbi , aiiasque deinoeps pro-
viiicias pervasere, strenue eontra Romannm exerci*
luni, nec sane improspere dimicantes, ot eorcm
lemporum bisiorix prodtint.

CAPUT xxxiir.

I. Contentio Bicrongmum inler alque Auguttinum oka'

ritur, II. EpiHola hae iuper re uUro citroque iiiis«e.

IJI. Commentariut in Abdiam huie tempori adteriivr*

IV. Sancta Paula diem obit , cnjut laudet Sanctut

Puler Epittola ad Euttochium proteqttitur, V. Tiutt

kvjut anni Patchaiem Theopkiii Latine vertil*

Vi. ItenupM Regutam Sancti Pachomii , ejntque ut

et Theodorid Epittolat , ef verba mytiica» VII. il«-

rum adeertut Auguttinum ditputat. Vlil. Eorum

hac tuper re Epitlotee. IX. Scripta alia qumdam

Sancti Patrit^ qum kuc pertinent.

I. Otim Angustinus, quum llieronymi Comroenta-

rios iii Episiolam ad Galatas legerct, eo loco of-

fensus nonnibil est , ^tio Apottolut Petrut a perni'

dota nmulaUone reeocatur. Quippe Nosler baiid

vere Paulum Pelro Aposlolo resiiiisse, autuinai;

sed factum ntriusque dispensatlone, iu Paulut nova

beliator vetu» utut arte pugnandi , . ditpentalioncm

Petrif qua Judeeot talvari cuplebat, nova ipte contradi-

ctionit ditpentatione corrigerel ; et retitteret din fadem^

non arguent propodtum , ted ^it in puhlico contro'

dicent ^ ut ex eo quod Paulut eum arguent rcdttebai^

hi qui erediderant ex Gen(t6ics, tervarenlur» Uxc Hip-

poiiensem Episcopum exposUio movit, qui ^iairod-

ai om mendadi tuteeptum timuiatione illa exisiimabat,

ef esJitoiissJine credi in tanctit Librit haberi mendo'

dum, idett^ eot hominet, per quot nobis iila Scriplwra

minittrala ett alque conuripta , aliquid tn tiuit librit

fmtu mentitot. Votebat autem ipse alia ratione solvi

difficulUitem : videliccl ol Paolus Ijcgalia tonc» roodo

IIIERONTMl VITA. 1S«

quodam non necessario , observans , minime errave*
rit, sed Pelruro quidem, qui ad ea Gentiles exemplo
soo adigeret, jure repreticnderit. Hxc erat conten«
tionis maleries lota, aut certe pr.Tcipua, qu» multo
qoidem aiitea oborU , boc demom tempore agitari
inier eos co^pil.

II. Ui aiitein ciim siomachi etiam sigiiiflcatione
aliqnando liieronymus respoiidcret , in caosa fuii
Epislolarom qine ultro citroqiie mlss» sunt, im*
prospera, ut iia dicam, fortun». Scripser^t prtmnm
de ea re Aiignsiinus jam inde ab anno 39i Episto-
lam, qiiac llieronymo lanien nunquam esl reddita.
Tnm aliain posi fermc Irienntum ad cumdem dedit ,
qusB diu multumqiie per Urbem perqiie lialinm va-
gaia, quiim et caiicre iUum mU^ZiK» siipra cjiis
expositione loci Juberel, et satis esset prolixa, ansaro
niinori fecit , ut librum adversiis llieronjmiim com«
posuisse, et misisse Roinam Sanetus Aniistes dice-
retur. Ipse autem , qui nndenam ortiis bic cssct
vulgi sermo ignorabat, terilas superiore proxitne
anno 402 liiieras ad Nostnim scripsit, assevcrans, Id
se neqiiaqnam focisse quod dicebaiur, nee ullo pncto
ejiis, qoem ex animo suspicerei, aique nmarct, vclle
offensionem incorrere. Hae flcmum Hieronymo rcd-
ditai sunt eodem illo anno, cum esset Asierins Ily-
podiaconus in ipto profectionit articuto e Palxstina in
Africam. Htijus itaque occasione rescribit Nosier ,
bcne babere boe qoidem, qiiod talitfach^ ait, ic
conHa parvitatem meam tibrum Romam non midtte,
Sed Epittolm (subdtl) eujutdam quad ad me tcriptm
per fratrem nottrum Sgdnnium Diaeonnm^ huc exem-
ptaria pervenerunt : in qua hortarit me ut ir«).cv^?l«e9
tnper qnodam ApootoU capituto canam. Qoamobrem
-sobiratus addit , Bgo dmplidter faleor dignationi tum^
ticel thflut et iirixc(pii/»aT« liia mihi viderenlurj tameu
non lemere exemplaribut Htterarum credendum putavi^
ne forle me retpondenle^ Imtut jutte expottutaret^ quod
probare ante debui$tem , luitm ette termonem , et dc
retcribere^ etc. Vcrum lixcqnoque Soncti Patris E})!-
stola Asterio crediia, saUs mulio post tempore, qnam
debuissct, in Africam dclaia est. Intcreadum eniin
perbrevem allam ad euindem scripsit, qoa rntsidinm
iUi commcndat, et salvere jubet Alypium (Epitt.
CUl) : cieiera observanU» atque amoris slgninca*
Uonibus abundat. I>e bae nos multa iii clironologicts
Notis, qus buc ut rcferas , auciores sumus. Sed et
AngosUnus interim Ilieronymiani ejiis responsi
nescios doas alias ad eom dedit , quarom prinr did-
tor intcreidisse teinpornin injuria : allera illa est ,
ctijus inlUum , Ex quo cmpi ad te tcribere : cni ot
stiperiorum Epistolaniin suarum exenipla adiexoit,
quod ea titrum accepisset ille , neene, ignoraret. In
iMcnutem noT» concertalioni ansam pncbuit, dom
libere proliteior, miniine probari sibi ejos sindinm in
Tericiidis ex Hebraeo Scripturis , qoac voeom novi^
tate , adsoeios veteri TranslaUoni ex Grasco sspint
perceUeret. Quare ei tumoltos eum admonei excitaii
apud Africam in Oosnsi . Ecdesia occasione vocia
hederm, quam pro cucurbita, ut Telns ferobat VersiO«

III , S. 11I£I10NVHI VITA.

ji qvodsuil JoM.x loco usiirpaTfcnt. Hteronymut priori facile amio daborktun

cx bi0» ei videlicct qiix desideratar , rc<pondet
Epistola in receiisione noslrt GV. mullo qoidem
acrius quain anlea exposlulaiis com llipponensi Epi-
scopo injuriam, qua impeliium se rcputabat, et mm
simpiid ammo sparsa in vulgus Epistola lacessilum
ad respondendum. Si^ Inquii, mta cominui diela
rspreiiendiu , et rulkmem wriplwum espetae , «f ^wb
tcripurim emendare eompellas^ etjtd fcvltnflut» pro»
voeee , et oculos mihi reddos , in hoe lasditur mnkitiM^
ia hoc neeessitudinh jura violantur. Adiniscet quas'
dam lamen interduin benevoleoiiafi stgiiificatioaes ;
uiqnc iDtelligas maximam iis qui creditas sibi litte-
ras, atit serius, aut nuroquam rcddidcruni, concer-
iniioojs culpam voluisse tribuere, lioc fine concliidit :
Iloc a me rogalus obsena , ut qmdquid mihi scripseris^
ad me primum fadas pervenire. Snyt Translationis ex
|lebr.To iiec rocminii quidem ; id quod manifesto
iiidicio est , nondmn hoc anno ^QIS, quo haec scrtbe-
bat, ut in chronologicis Notis evicimus » aecepisse
enin nlicram Augustini ea de re Episiolam , quam
dudiim l:)ud:iviiniis. Hac fine eurum stelil coiitrover*
sia hoc aimo, quae subsequenli 404 «xeuulo reno-
vaia qiiidcm csi p:iuIo majore contentione animi, sed
salva lamcn, qua certatum inter eos est» carttale.
1 lll. Inscrea teinporis S* Patrem lii Abdiam Gom-
nicntarios clucubrasse , pcrsuasum nobla csl» comra
dique erudiii pkrique omnes scntiunt, qni eum Pro-
phcuiin quinquennlo anle, eodem sciJioet aiqiie
Joiias tempore explicatum conteiidont. Et sane
Sancius ipse Auctor Prsfatione Libri III. in Amos,
Terlio, inqiiit, po$t (ongi temporls sHentium Abdiam et
Jonam tibi (Pammacbi) tmfMranii edisserui* Verum,
qi!0 sit locus isie iotellectu aeciplendus atqiie iRler-
prciandus, ut sibi et com oieieris bac de re lestmid-
iiiis consiet» ncs prasftxa Tomo VI. Prsrattooe, quan-
lum nssequi conjcctando licuit« ostendimus. Paimare
flutem argumcniom ad eam elucubraiionein hue re-
irabcndam, ex ipsiusmet verbis S. Patris in Prologo
od eum PFophetam exctidimus , ot rationes ita ipse
eoUigere videatur. Quippe se aii, ab eo tempore quo
epcdmen bujus Commentarii is adoleseentia untaveratf
triifinta fam annos in Dd opere ab labore sudasse, Tum
illud declarat quale tempus fuerit, quando^ inqiiiens,
sgresd , mi Panunachi , scholam lihilordm » diverso
ftudio ferebamur : qmndq egOj et JBetiodorus coriitt-
mus pariler habitare Chalddii soUtudinem nitebantur.
Ujsc vero satis perspiciie irecentesimum ae|»ioagesi*
mum tertium annuin, aul inseqtteiitem Dolani , qnod
ex toto Vilae llieronymian» contexlo , el praescripla
Gapite IX. bistoria eomperium est. Ncque saae aUo
commodius, quam quo iempore diversatus esi Aniio-
elii»,^ protime anlequain«in Ghaicidis solitudinem se
reciperei, oi reoens ab aadiiis Ecclesiasiicis Tracta^-
loribus, aique Apollinario eumprimis; ingenii iile siii
pericitliim lecerti. His igitur trecenlis sepiuagiuta
tribus atinis si alios triginla addideris, qui ab illo, iii
ipse ait , pueniis tngenii prsittdig , ad hoc maturm
smmufis opus iulerccsscrnni, bune leneas 405, quo

ISS

Gomiiiehlarlum existi-
mamiis. Noturo porro quod de priore lllo rodimento
narrat S. Paier : Sperabam in scrimoH^ iutere quod
scripseram^ et ingenioU md primam iemmtatem igm-
bus voveram , quum eubHo de halia alfertur exemptar
a quodam fiame tat annis , quotet ego quondam scri-
peeram , iaudante apuscuimm mmms* Fateor^ ndratus
SM, quod quantumvio aiiquis wtah scrlpserH, invenit
mndlem tectortm siii. llic pmdicabat, egdmtbesee'
bam : Ule quad mgsHcos intdieeius ferebat ad eeeium,
ego demisso eapite confiten meum pudorem prohibe-
har {In Prmfkt,). Factum delndeex Audoris voio, o:
hoc novo Gomroentarlo, nomeris omiiibus absolulo,
hi volgus prodeunie, specimen Ulttd sensim evaiiue-
rlt, ei Jamdio olim exeiderii.

IV. Inliio subsequenils «nni S. Pauhi , sttmmom
Hieronymi praesldiam et decos, diem oblt. Tuuc
enimvero atiriiai ejits res sttDi, totosque ille sanclo*
rum ccBtos, ct maxiroe Virglnum hicef ttt ila dleam,
soa caruii. Fuerat admirabills sanctiUlis femlna, ot
generis nobiliute aiqoe opibos nttlli seconda, lia et
Gbristinnarttm viriDlQffl iattdibos supr» quam verbls
eompieeti quis poasit, longe AObUisshna : Toxoilo
marito, coi quinqtte ilberos ediderai, dehineto, to*
la» se Deo vovii, et in sancio Proposito diu Romae
vixit. Detnde domos opolemissimae omDibus pene
divitiis in pauperes erogaiia, non tiberorum^ non fa*
miUte^ nott possessionunif non alieujus rm^ qum ad sat'
cutum pertinentf niemor, In Orienlem cl Loca sancla,
navigavii, amorem ^orum^ majore in Deum amore
eontemnenSf et tn sota Eustochio fHia, qum et Froponti
et namgatioms efuecommerat^ acqukneens. Perlusiraiis
diligenibsime sacris JudauB loeis, atque ifigypil mo-
nasteriis Alexandriam osque «na eum Hieronymo ,
io Hcibleem juxta Domini pnssepe consedii. Ibl ex-
sirucio Virginum moDasierio, vix diclu esl, quibus
te institttiis ad Angeliee Viiie lostar composuerit,
quibusqiie alias exemplis ac praccepiis rexerit. Inier
cumttlaiissimas viriuies cjus eminebai quodammodo
humilitas, qux prbna Christiam>rum est virtus : tuni
paitenlia pdse singularis : contempius secttli supra
fldmirabilitatem : in pauperes auiem atqae vgrotos
cariias et Uberaiilas qu» exeedebat modum, His acce-
debai jugis Scripiurarum meditaCio, non sine lingtto*
rom Gr»cae atque Hebraica» periiia, quo velutl c««
lesti poboio viiam animae susieDtafoai, ei ad pletatem,
divinanmique rerum scientiam in dies magis profi-
«iebat. Sappius morbls lenUia, et fraeto fenr/i, debi-
Mtatoque corpuscuto^ tanim coniinentim fuit, at neqoe
tunedeinum, quum jamjam animam agerei, obrefe^
aionem corporis vino uii volucrii, ncque ad Id esorari
se passa sit sivo a lledicis, sive ab liieronymo, sett
deniqttc ab eo, qni tuiie aderai, SHmm» cum pieiatis
tum dignimiis viro Beato Papa Epiphanio. Deniqtte
virtutum, quss penc supermit fidem, laiidibtts eumtt*
lau, DormMt Sancla et Beata Pauta, septimo Kalen^
das Februarias^ tertia Sabbathi post SoUs occHhilwm
Sepultu eu quinto KateHdarum earumdemt Uonorio
Auguslo Mexies el Aristenwto CoHSulibus. Vixitin SOHCH

155 S. HIRRONYMl VITA.

Prap^sitg Rmm 9im$ quiuque^ Belhleem Mnoe «t-
pnli. Omne mUe lemims impievii amiie quinqimpniu
tex, mefuibne octo, diebui eigiHli et unom

lUeroDyiDuft qui M ejus Tiiiutum perpetmitfMem
admirator, lanto aoimi oMsrore peronlMS cst, ut eum
proseqoi eam laudibns veUet« idqiie Eustocbto iUas
recepisset, aliquaDditt prae dolore non valoerit. fim,
inquit, quotieeeumque $tiium fiqere Mn» et opue «m-
rore ffroniesum^ toiie$ otri$uirunt tSgiti^ ceeidit manue^
iemus etanguit. Prosequutus est lamen« el Mtis ma-
gniltee baud rouito poat» diclalo ad deme iMcubrotimS'
culae iii>ro, sive £pistola, cui litulum de mope £p<*
tapAfiun fecity eidemque VlrginiEustoclilo iBScripsit.
Ea nunc locum teael in recensiooe nAstra GVIIi^ ex
qua illx etiam pleraeque omnes desumpimifMit, qnas
inodo S. MairungB laudes ddibavimus.

V. Dedimus quoque ilii inler biijus aom scripia
priorem locum : cum enim mense Januarto, Ttxdum
Dedium pra^e|gr«sso, Sancia ilia femina avolaril ad
supcros, raiitime visum est verosimlle» Hieronjmiim
postquam ab ilio infortunio resplravit» aique anumim
appellere ad scribendum potutt, ab aiia exorsom
scriptioRO quom ista, quse el conii ipsi erat qosm
quod maxime, et memori» illiDS grati quoqoo animi
ficnyi debiia. Ab liocitaquepersokiio officlo, gradom
Ad alia coosignanda litteris fecit. Ei primo quidem
Thcopluli Pascbjlem Epistolain in Latinum veriii :
Pascbalcm, iiiquam, bujus anni 404, quod ei Pascba»
tis dcnimliatioiio vicesima secunda die mensis Pitarmu^
tM, id est, decima octava Aprilis, compertum esu
Numenim ea obtinel in reoensione nostra cenlesi*
miim ; cujus rei causas in Cbronologicis Noiis
sdjecimus. Teriia auiem ex bis est, quas S. Paier
Laiine expiicavit; nam qoarUm qui dicunl, eft ciun
Baroniocoutendunt, superioris qmique proxtmeanni
Pascbalem ab llicrouymo Laiine reddiiam (qii» mi*
nime tamen aMatem tulerit) loto caelo cnranl. Sed
ipsoni prxsiai S. Inierpretero bac de re loquenlem
audire Episiola XCIX. qua ae apud Tbeopbilum ex*
cosat, qood scrius eam verterit, unpedittts parlim
obUu Paiilx, partim suo morbo. Ex eo^ inquit, ism*
me, quo BealUudinistttesaccepiEpistoiae^junclo P**
tcfiali libro, usque in prwsenlem diem, ita et mmrore
luclus et eoUiciludine^ ae dieersis euper statu Eecletm
bine inde rumoribue exagiiaiue sum^ ut oix volumen
tunm poiuerim ia lAitittum sermonem verlere, Oplime
e»nm nosti juxta veterem eenlentiam^ Non esse tristem
eloquentiam : maxime si ad esgritudinem animi aeeee»
serit corporis esgritudo. Et luuu ipsam Epislolam febre
attuans, et quintum jam diem decumbene iululo, m-
mie [estinatione diclavi : breviler indicans Beaiiludini
tn<e, magnum me laborem sutlinuisse in tranelalione
ejns, ut omnee sententiaspari venuelate Iraneferrem^ etc.
Et paulo posl ; Unde obsecro^ ignoscas tardilali edam
meg : iia eidm sanctee et venerabiiis Paulw confeciue
$um dormilione^ ul absque translatione hujus libri^
tisque in preeeentem diem nildl aiiud divini operie scri^
pserim, Perdidimus enim, ut ipse nosd^ repetUe sola-
Uum, Quod {ut conecientiet nosirm t siis est Dominusl

154

Hon ad propriae dueimue neceuitates, sed ad Saneto^
tum refrigeria^ quibus iila soDiciu serviebat.

Vi. Aliqoandio post, eodem boc tamen anno, et
nonduin obdiicta, qnam Paubcobitus inffixeral, pbga,
aliam de Graeco Iranslaiionem adornavii. Ilabuit vero
iu se res. Gum in Tbebaidis comoblis, ct In Mona-
slerio MelenoeiB babitareut plorlml Latinorum, qui
ignorabant iEgypiiacum Gnccumqoe sermonem, quo
Pachomii et Tbeodori et Orsiesii Pra^cepta conscripla
soiit, homo Dei quidain Silvanos Presbyter libros, qui-
bus iibi comiiiebontur, de iEgypiiaca jam versos in Grae-
cam iinguam, ad Uieronytnum direxit, eilam atque
eliam ilagiuits, ui Laiina de GrccIs redderel. Misit
etiam ob eam causam Leontium Presliytcruni et cae-
leroscumeo fratres, qui opus urgorcni, et fere per ino-
menia exigerent. Accepil itaque Nosier provinciara,
ei Grscain liiam versionem in Latinum refundens,
acciio NoUrio dicUvil, ut toit/tf, iii atl, viris imperan^
tibust nedum roganiibue obediret. Absoluto operi Prae-
fationcm de suo prxfixtt, in qiia lum liacieniis dell-
baia, tum filcraque alia rei adjimcta oxplicai, quibus
et de ipsa temporis noUtione adinonemur. Iiiiiio si-
gniflcat jamdudum esse, ex quo siiluin non cxcrciTct :
quem adeo comparat acuto gladio et levigato, qui m
diu in vagina conditus fuerit^ sordesdl rubigine, et splen-
dorem prisdni decoris amitliL Vnde, snbdit, el ego
moBrens super dormilione sanclw etvenerabilis Paulm.,»
quod muilomm incisa ilUtts tuorlerefrigeria suspiraretn^
aceepi^ eic. Tutn ioter alias abs se adornalx vcrsionis
causas, banc addit : ut bono, ui aiuitf, auspicio lon-
gum eHeulium rumperem, reddcne me prietinis studiie,
el sanclm feminee (Paulaj) refrigerans animam, qum
ilonasleriorum setnper amore fiagraviL lleinque \%\as^
ut VenerabUis quoque virgo filia ejus Euslochium ha-
beret quod Sororibue agendum tribueret : nosirique Fra*
tres JEggptiorum^ hoc esi, Tabeunensium Monachortm
exempla sequerentur. Pergit adeo quxdam comme-
morans prxcipua, ut videniur, conim vitae instltoia :
quibus cursim expositis de Cornelii et Syrt, qul tui:e
etiam utlra centum el dcccm annos adrivero diceba^
Itir, Alpbabeio niystico at(|ue Epistolis loqiicns, ea
se profiictur, ut repererat, cleincnta posuisse : cae*
tera imitaluro simpUciiaiem jEgypiH sermonie, ne
viros Aposiolicos^ et lolos gradee spirilaUs, sermo Hhe-^
lorictts iuwmlaret, Denique alia quce in eortun Tra-
ctalibus coniinentur^ consulto prxlerniisisse, quod tit
suis Auctoribus disrenda^ et ab ipsis rcpetenda fomibus
vidercntur. Haiic tios Regulam llicroiiymianoruni
Collectioui operum primi adcensuiroiis.

VII. Vergenio boc auno nd exituro instauraia csc
quccslio com Aiigtistioo. Asterius by|>odiacoiias, ciii
Nosier liieras ad ilbim pcrfercttdasdcderal, una cum
altera adversus Uuninuui Apologia, pervenitdcinum
in Afric;im, cuiii }am duas olias sopcrius mcmoraias
HipponensisEpiscopus llieronymianxrcsponsionis iit«
scius ad eura misisscl. Ilas vero ubi aecepit, subira
tum sibi atqtte offtinsum S. ratrisanimum intellcxit.
Uuaiuobrcm siiidioso cgit, ui recoliigeret : ct priwa
data OGcasicuc proficisceniium iii Paiaesliiiam amicQ*

ISS

S HIEROXYMI VITA:

nim, Epistolam ad iHum scripsitin rcceitsione nosira
CX. qiia omnibi» observaniiae signiGcalionibus ad*
versus eum loquitur, et quam potest demis&isslme
alqiie subjectissime demulcere siudet. Addit et quo^
dam de illius conlra Rufnnum Apologta, qnam s^ te-
suitur accepisse, et quum ferrc in altcruiraro partem
JiKlicium nolit, dolere tamen vehementer, ac depio-
r.re niiseras rerum bumanarum vices, quando tantos
viros ct qiiondam amicissimos potuit um amftruleiita
disc(»nlin facerc iiivisos. AUam buic Epistolae adjnnxit
a<l Pr:rsidiiun, eiim scilicet quem sibi qiiondam Hie-
roiiymus commendaverat, alque iUi sciebnt vetere
aiiiiciiia junctum. Rogalque enixe, ut eam Rpisiolam
cidcm liieronymo reddeudam curei, sibiqne illum
addiiis suis etiam liileris placcl. In eam remadiieclit
ct Hieronyinianaram literarum et suaemei vcspoiiftio- .
uis excmpb), ut scrlbcndi ad cum raiionem penilius
iioscat : simulqiie olisecrai, ut si quid minus ei pro»
kirctur abs se scriptum ad sancium seiiem, id sibi
qiiamprimHm, qno possel emendare, significaret.

YHI. Noster antein, intereadiim ba^e geninittr,
cerie nondtim accopiis bisce poslremis Angustiiii K-
teris, ri'spoiidet ad qnas stbi in praM^cdcntibiis mo-
verat qtiaistiones iiiia onincs Epistola, qu.'e in nostra
rorensione locuin CXII. tenet. Et qtiatnqiiam fraire,
qui in Africam trajcciurus erat, fesrmanl**, pene in
proeinciUt el tumuliuario respondere $ennone se dtcai,
non maturilale scribentis^ sed dietantis temeriiate :
iiaud t^ibt tamen swsqiie rationibus dcest. Saiisfaclt
primo dc libri (itulo, quo Scriptores Eeeiesiasticoe tam
Grtecos quam Latinos enumewaverat^ eumque vel dt
illusrlbns Viris^ vel proprie de Scriptoribus Ecclema-
stias docct essc, nou Epitaphimn^ iit illi ftierai a
qu idain fralrc perpcrain signilicalum. Secundo^ loco
fiinm de Pelro reprebciiso a Paulo sententiafn vin*
dicare ab offieiosi mendacii criininatione Dititiir, et
qiiam |ioiest, slreniie liieiur cum veterum Tmctaio*
rum auctoritate, lum exemplis Scripturarum et sacr»
bisioriac coniextu, denique rationum momentis, quas
ulrinqiie excudit, atque urget. Quin etiam suggillat
sa^pe acriter opposiiam Augiistin» espositionem, £l
guis^ ait, hoc Christianorum patienter audiat^ quod in
tua Epistola continetur : c Judeeu» erat Fanlus, CVin-
etiantu autem factus non Judworum sacramenta reti^
querat,,,. ideoqne suscepit eetebranda ea quum jam
Christi esset Apostolus^ nt doceret non esse peniiciosa
bis^ qiu ea vellent^ neut a parentibus per Legem acce"
perant^ eustodire. » Docct eum deinde qiiid rei sit,
quod in priore Translatione si8« ex Scpiuaginta,
Mieriscos atque obelos posnerit ; alieram enim ex
Hebraeo fonie dcrivatam, dcfendit perquam erudite,
suamque operam in ea elaboranda nedum bene col-
locatam, sed et necessariam ad Judaeorum expugiian-
dam perfidiain, et Ecclesiis maxime profularam evin*
cit. Deniqne fabulam de hedera pro eucurbita apud
Joiiam exsHfflat, nec moratur populi imperiiiam, qui
seditioncm ea de causa excttarity nec Judxorum
ejns urbis maliliam, qui hoc edixerint esse in suts vo-
ktmimbut^ quod in Greects'et Latinis continebatur^ cu;n

manifesto demonsiret/ quod in Hebraeo est Ci^

cmon^ non aliud rectios quam hederam posse verti.

Petit in Qne Eplstote, at per eum siht qoleto esso.

jam emerito seni, iiceat. H.Te nos paulo fusiui pcr-

seculisumu8,quodere nostra videretur, Hieronymi-

aiix eoDcertatioQis, et siomaelii caus» qoae fucrini»

ut scires. Qui Umen haiid dubium esl, quin animos

recoUegerit, guiiro atque AugusUni Epistolam supra

Diemorataro, tot dcmissioms aiqoe obsequli lestimo-.

niis rcferlam accepit. Accepit vere paocos post dles :

eui licet illa occasione haud responderlt, factum sibi

tamen ab eo saiis, baud multo post signifieavlt, ciim

redeunte e Palasstina in Africam Firmo, Saneii Prae-

sulis necessarlo, Epistolaro ad eunr seripsit GXY.

omnia pr» se Cerentem amoris ac benevoteniiae slgna :

ut cliam excuset, quod liberius responderit, rogetque

ut» omlssis imposlenim ejnsmodi quaestionibus ,

ainice secum in sacrarum Scriptoranim campo ver-

sciur. Quod quidem addidit Augustuio animos, ot

ofrensionis flieronymlanae jam secorus, illam de Pe-

Iro. repsehenso a Paulo quaestionem retraciarel , ei

prolixa Epistola ia nosira recensione GXVI. accura-

tius ei responderet, conflrmans quod Peirus mcriid

veraciterqne reprebensus fiierit. Caetera minim,

qoam se demisse adversus eum gerat, vcniaro dsprc-

catos, sicubi dictis incautioribus eum oflrcnderil, at-

que cxcusans, quod nolla soa colpa prior illa Eplsiola

per multorum maniis obambiilarit, antequam ad eum

pervenirci. Hiinc finem babuit cclcbris illa Hieroiiy-

mutn inter alque Angostinum dtsputaiio, qoos summa

deinceps gratta ei necessitudo Intercessii. Annus

trabelMitor, cum- finis conoertatioiii impositus est,

qHadringenlesimus quinius, ot ex cbronologici^ ad

laudatam modo Aogustiiri Epistolam Notis constat.

IX. Per id aulem temporis quacdam alla fui^se ab

Hleronymo scriptis tradlta, nihirest dublum. Et su-

pefiore quidem proxime aiino admonitus n Ripario

Tarraconeiisi Presbytero, quod Vigilantiiis doccret,

Mariyram non esse colendos cineres, damnarcfqne

solemnes Fideliom ad corum sepnlcra vigilias, Epi-

stolam ad illuni scripsit in recensione nostra CIX.

qiia contra nefariam baeresim velitatur, ei quasi pra;-

lodit ad pognam, oiH&rens paratum se confutationi

horoinis, si eju^ ad se libellos Sonctus Presbyter mit-

tai. Osiendemus sobsequenti sectione, ipsum Sancii

Patris Traclalum contra Yigilantium anno efucubra-

luin 406. In qno cum testetur ipse dc se biculeniis-

simis verbis, de VigHiis etpemoctationibtts in Basiticii

ilartyrum seepe celebrantHSf in Epistoia, quam ante

hoe (erme biennium Sancto Ripario Preibytero seripse-

ram, responS bremter : nullus cst dtibitandi locus,

subdudis rationtbus, quln hxc sit Epistola quarUi

sopra qnadringcntesimum anno, adscribenda. Inse-

quenle 405, aliam scripsil, sire CXVil'. ad libelll insiar

ad Matrem et Fiiiam in Gattia commoranteSy qna id

potissimum urget ac docet, viduid et virgilnibus vi-

tnndam esse domesticam eonsuctudincm eorom, ondts

sii pericttlum vel pudiciliae vcl fhmac. Retulerat ci

ncinpc quidam fratcr e Galfia, se habere sarorem nr-

S. mEKONYUl VITA.

138

Onm, matremqutvidnm, qng in eadm urbe *•..«
kahUarenl eeUuHt, et rel ob tMpUli Muidinm, velob
aaodiendae faeuUatulae. pnesule, eibi qaotdam CU'
ricot awimpmtint, «1 majore dedeeore ;imff«r«»»«r
aeait, quam a te fuerant teparaim. Rofabal iuque
SaDCUm Palrem. ut eas corripcrei litleris suis, cl ad
toBCordiam rerocaret. Qoam cum ille suWiswt pro-
«nciam, ejagque esset Epistola in vulgus edua, fucre
qni nctam ab IUo matcriam dicercnt, ul Rheloriea
Lggeraiione declamarcl. Narral objectiim td sibi
ipse Libro <luaum laudaio conira Vigilanti.m.. quem
dix-.in,is anno m eluc«braium. Se, i«(|uit. r«r»Mm
mlignut Interpret dUat fietam a mematermm, em
Bhetoriea deetttmatione retpondemn : lieul iUam,quam
tcripti ad GaUiat Mairit et filia inter u diteordantet.
Quibus aalis maulfeslo innuii, reccns boc fn.sse abs
sc opus adornaium : eoque mofis si. quod erua.l.
mssim eiisiimant. malignut inlerpret iHe non al.us
«l a Ruinno, qni ci.m ..ihll tale in libris Inveciiv».

mm objecerit, F»»*»» "'• <"« ""^ «*"*""*^""' ,tt
lensse : hoc Tidelicet lempore, «ve anno W. aut
insequenti, eui scripiioncm .llara afHgl.nus.

CAPUT XXXIV.
I Ubrum TheophUi eentra Sanelum JooHnem Chrs-
' mtomum de Gr«eo teriit. II. Ccidit el Commenta.
riot m Prophetat Zachariamel Ualachiam : Oteam
m,oqne , Jaelem et Amotum. III. Scim et Librum
xontra Vtgilantium. IV. Tmn ad Uinervium el Ale-
mulmm de veriit Apottoli , 0.n..cs quiUem dw-
inieroos.dc. V. et iu DanieUm Commenlarium. M.
Cuiut oeeauone ertmiuatiouem jrfltJMiwoii» ««6«.
VII. Eiutd«u ad variot Epittola. VIIl. Demque et
OmmeHtmutin Itmam.

I Epislola , qux numerum 5n lecens.one noslra
CXIH. oblinct. quod juncu l.acienus fucrilcum sub-
sequenu in unum , c«nii..ua oralionis 8er.c, IlMsro-
n/miauorum operum Ediloribus fraud. fuit. cjusqac
Scriplores ViUe transvcrsum cgil. Sejuni.n.us nos
coniexium ulriusque. ct in duas tribuimus : quarum
alieram poliore quidcm sui parie mulcialam, H.ero-
D».am babcre inierprclcm . allcra.n , qnas intcgra
vtea est, eurodcm praferre auctorem , osie..dunus.
Uh iuque Theophili Episiola esl , quam suo conira
iaannem Chrysosio.uum Libro prxlherat , s.vcad
nierouymum una direxeral. rogans ul Lr.uue .nier-
preurcwr. El sane inicrprclem. non auclorem rcdo-
leitou dicuti ej,« uracisi cxigui , slructura , eoque
mag-is propositnra . quo xrura..is Sa..ctissiu.. Pams
Cbl^swtomi de Sede Consla...i..opor.iana .leru.n
eiiurbali. acliq..e in cxsir.um , llUidiiur . nag.linque
iUi el acelera immania impuuniur. I3l en.ra H.cro-
nymus passus sildemum eiorari se abs Thcoph.lo ,
ui malcdicu illa in Latinum refu.iderel : ..un.mc
omi>.um credi potest, de suo unquam jcc.sse m
«mctmu Episcoptm, , qunniuravis r*» '^«'"f; '":
dirc poluiswst. Sed h«c nos laiius .n Nol« ad eam
Epistotam pcrsequuti sumus. Subjuncius hu.c eral
iose InveeavarmnLiber, qucm Noster Lnine lUdHU

expUcavit , ct Facundus Uermianeitfis lib. VI. cap.
5. vocat iunormem Ubrum, eonttmelnt et matedietit
ntmt* horribilem. Sedenim ille jamdiu oltm iniercf
dii, quam promcrilus erat , fortuna usns : iu enim
lunc ctiam, quuin superaret, limis , ut aiunl , oculis
exccplus est , ut Facundos , quod ex eo quxdam
memoret , ex tula necetutau excusct. No» camdem
pnefoli venia..i , FragmenU , qux ab co rcciiantur
ex Hieronymiana, ut tesuiur , versione coUegimus :
cailera haud asgre ferenies , quod illo Sancli Pairis
opere cansamus. Utmam ne illi unquam elaborandio
inierpreuiioni manum admovisset ; lameui quod
elabonivil, nihil ei culpai vcriimos. .

Altera , siveCXlV. ipsius e«t Hieronymi EpistoU
ad Tboophilum, qua «oum ei Ubrum Laiine con-
vcrsum reroiitit , muluque causatur impedimenta ,
quud seriu» sit iuterpreuiu*. Quod tardiui . inquil ,
Bemitudiui tuee Latino termone «rantlalMm Librmt
tuumremitlerem, multa in medio impedimenlafecerunt:
Itaurorum repenlina erupUo, Phemieit QaliUeaque
vattilat , tetrar Paletlina , pretdpue Jerotolgmw. Ad
imc atperitat kgetmt , famet iniolerabilit, nobu pr«-
Hrlim, quibut mullorum fralrum eura impoula ett.
luler quat dificuUaiet lueratieit, elulUa dkam , fur-
Utit per naelem operit , creuebal interprelalio , el jam
in tehedulit lenebaiur , quum^ diebut taueim Quadrage-
timiB, teripta ad purum cotlaiione lantum iitdigartm ,
gravittimo knguore eorreptut , et morOt limen ingre-
dient, Itomini miuricordia, et luit predbut retervatut
mm. llMt Dobis aimum 40(5 desigiure olim visasont:
siquidcffi et baurorora irruptio et Palasstinas vasii-
us eo anno conligcront, qiias «rumnas fame» inlol-
Icrabilis subsecuU e»l. Hieni» quoque eju» anni vi-
debatur, qo« In aliqool jam exauciorati Chrysoslon.t
Episloii» sdito «sperior dicitor. Verura quod addtl
S mclu» Paler, »e in diebut Quadragttinue granttimo
Itnguore eorreplum pene morlit Umen ingretimn, si ,
qnod e«t vcrosimilo, eamdem nout eegrolaiionem
gravitttmam, quam PrxCUoiw tcrtia in Araos mcrao-
m ut hasc illi certo ccrtius auno Itwidit 400, iu eo
erii tcmporU iiUcrpreUiio Ula a^ue Epiiilola refe-

iwida.

II. Uiot verohabueril se re»,hoc certe annoHiero-
nymus quinqne de minoribu» Propbcii» , qiii reliqoi
sibi «rani explanamli, Zachariara poU, et Malachiam,
totn alio» ires post aliquod lcmpori» inleryallom ,
Oseam, Joelem et Amosom CommenUriis illustra-
vit. Tesutur id nempe ipse luculeDtissimi» veri.l8
dudum laudau Prasfatione in Amosom tertia. Prm-
lenti, iBqi.it, anno qtd texti ContHhlut Areadu Augu-
tU el Airiia Probi fattit namen impotuit { uUqoc 460,
ut Consulare» FasU , TCienwioe monomenu alia pro-
dunl) Ksutperio Toloianie EceUwB Ponft/W Zaeha-
riam, el ejuidem uririi Minervio et Alexandro monacldi
MaUtehiam Prophelam inUrpretalui tum. Statinuiue
recurrent ad prmdpium voluminit, Otee et Joel et
Amot m (Paromacbi) negare non potui. Et poti gra-
vittimam eorporii mgrotalionem , diclandi ceUniaie
otlendi temerilatem mtam ' ut qnod fllii , tUlum — *

150 S. niE^ONTMI

vertendo , non aUdent tcribere^ ego eommttter^m eam ,
^i $emper dlelantei seqnhur , et de ingmo attjue do-
etrmee audadw periculum faeit :quomam utuBpe teUa-
tut tum laborem propria oeribeHdi manu ferre non
taleo.

III. Interpellntus aulcm hic tabor mI breTi alio
confra Yigilanlinm Libro, qtiem slatim ab esplannlo
Malacliia, el anlequam ad Ose;im recurreret, S. Pa-
ler elucubravit. Innulmus paulo ante , quam homo
ille hxrcsim , ei qoibus In locis screret. In Gallia
nempc , ex ea enim crat ipse natione , ut Gcnnadius
tradit : et proprie Calagurritanut , sive ex Calagurris
vico prope Convenarum urbem , in inreriore Aquita*
nhi ad radices Pyrcnrel. Ibi ei Erc/ei;«m , ut idem
Gennadttts refert , parochim tenuit ; qnas cum essct
s.inclorom Presbyterorum Riparii ac Desiderii pam-
cils contcrmiiia, vclde hi sibi ab ejus vicinia metue-
bant. Nam et Episcopus , sub cujus ille diiione age-
bat , aeqmeuere fHrori ejut visus est , dum corripere
vesanos motus aut negiigcrct , aut non aoderet. Ilm-
rcseos barc eranl eapita : Primum non csse mariyres«
ncqiie eorum rdiqiiias venerandas, non vigilandui»
nd eoram sepiilcni In ecclcsiis , nullos iis bomircs
deferendos. Tum niinune adjuvari nns precibus San-
ctonim, quos nosinc necessiiaies niliii tangant , et
quoriim sigiia iiicrodulis dumtixit prosiDt. Tcrlio
Ecdeslaiquasdamccremonias, aU|iic illam cumprimis
cereos interdiu accendcndi , pagaiiam sa^icisiiiioucin
redolere, nec AUeluia caiit:ind«tm iiisi in P^scIki. Sed
nequc abdicatioHcm a s:ccttli rebus e&se iu laudi»
[arte ; qutn potius lloiiachoriim paoperUKcm ac siJt-
tudinem, desidiam ac turpem fiigain videri. Eleem»-
synas qiioque improbaiidas , quae lerosolyiuam in
Sanctorutii suflTragia mitli cotisiicvcranl. Dcnique
Clericos miuimi otnnium debere esse caelmes, et iie*
minl credi di^bere castilatem : nuUos cxlibes wdiukvl
posse. Ilase bhuerabat limo ex vit» oliw iostitut».
eauponara exercens : qm seriptis eliam , vi laliud
venena serperent , cimsifpiavit. Jandiu aute» iUa
Hicronymiis exspectabat : qu» siatim fttque acceptl,
Sanctorum Pres6jfl«rorttm, lUparii 90 Ottsiilerii rogatu^
per piirtes conrutavit, queinadmodum praestituritmsie^
Itfis anie blennium reeeperai. Exseeuius est au:eni
singutari libeHo, qaem umuo noctio lueukratione dkt^
9it, fn^nmnte admodum fratre Sipnm^r eujus ab icm-»
solymis in ^yptum properanlis , atque exijide io
Gallias vegredieniig oppoitunilatcin eo dcsereiMke
serlptlonks^Has miaiaie duxit pvaslerinittendam* Purre
Slsinnios idem itle esi, cui Saneiu» Paler Gommeii*
Urtos In Zacharkim Essoperio To&osaoo E^s^pa
reddcndos dedU , e| cuiu» iiidem fetiinatianm reper-:
turi in Prsfatloiie causatar. Hos auiem CooMiieoia'-
rios quom ipse se dieat, ul dudum MetuliBSttl, anno
406 eliieubrasse, alque eo quidem ioettuie » quew^
admodum aliis ratloaom momealis ex eadero Pranliii*
llone iila coUigimus , eonsequitur , ut Itic quoque
Liber contra Vlgilanlliim tid earadeas anni ^ par-
lem sll reTcrendttS. Sed et itlod quod svpra atljgi*
mus in reccnsione Epistol» ad Ripariiim haiic ipsaiii

VITA. ^ ico

temporia nnlationem pr»att. TeslaUir qoippe Sanctiis
ipse Aiiclor, ex quo tempore Epistolam illam de vi-
gUIU at pemoctatiombuM in Batilicit Martyrum dedil ,
ad bttticabs se conscriptum libollum ferme bicnniuui
erflttxisse« Ea vero aniio quadringctitesjmo quarta
baud dubie adfigitnr.

IV. Per idem lempus, cadcm certe disccdeniis Si-
siniiii opportuMilate, ad propositas sibi quxsiioncs a
Minervio aiqiic Aiexandro llonachis, Sancius Pairr
reS)M)udil« Quamquam non onuies tuiic solvit , scd
proprie illam dc verUs Aposloii, Omnet quidem dor-
Mismutt etc. (t. CW. 15, 5), qiix et cvleris visa cst
omiiibus gravior. ct inajore cuui studio proponi. Rc*
li<|uis cur non satisraccrct, c;uisatur angiistiQS tcni*
poris , et ftilarum qooi abs se uno tcinpore ceruiim
rcpctebanliir, scriptionum el liuerarum vinc iiiniiam.
Sed rem prir&tat ab ipso audire coiiecpiis vcrbis, cx
quilHis ipsa etiamf qiiam diximiis, Epislolx cjiis xtas
clttcet. in ipto^ iiH|iiil, jam profecUonit ankulo tancii
fratrit notlri 5i«fN», qui vetlra milti tcripta deiulerat,
hme quaHacumque «imr, ^etare compellor : nee pottum
vetiram ceUpre prudenliam, ted obtecro^ ne hoe diclum
referatit ad gioriam , quin potiut ad plenam necettitu-
dinem , dum ita vobit quaa mihi loquor, Mmltttt son-
clonioi fratrum ae tororum de oettra prowucia adjnc
detuHt quattioMt^ ad quat utque ad diem Epiphanio^
rum targittimo tpatio me retponturum puiaham. Cmu-
que furtivit noctium lucubratiunculit ad pieratque di-
ctarem : et expletit alik , me ad veotram quati ad
difieiUimmn retervarem^ oubito tHperveuit^ aturent te
itHco profectnrum. Cumque eum rogarem ut differrvt
iter^ Libya miki empit famem ohtendere, moHatieriormn
jE§gpii neeettUuietf NiU non pknat aquao^ muUorum
inediam, ut pro\}e offenta etiH in l^rnmum iUmH uUri
velie retinere. itaqpe tubtegmen et itamina^ iiciaqpe e$
tetat , quai mihi ad vettram tunicam paraveram, vobit
inconfecta trantmiti, hi qnidqnid miiii deett, vettro fe-
xatur eloquio. IVeliqiia Imm tute rcfcras.

V. Jam itaque in Propbelns minores omnes S. Pa-'
ler Comiiicntarios »bsolve:at, quuni ad Daiiielcni
e;idem opera iUustranJiim, aiHiuum ndvcrtit. ki Prac-
btione, Ipmit, inquit, Prophetm verba texamut. non
juxta contuetudinem nottram , proponentet omnia , et
omnia ditterentet, ut in Duodecim Prophelit f^cimnt :
aed breviter et per intervaiia ea tantum, qum okuura
tunt explanantet. Annus proiode jam exccsserai qun-
dringcotesimus sextus, cujiis postrcnuc fere parli
IM)Streina ilem ex diiodecim Prophotis explanatio,
quac cst in Ainos, ex rorum serie, et sexii Gonsulatiis
Arcadli Augusti ci Aiiitii probi nolatioiie afligitur.
Alia ex parie iiondum quadringentesimus ocuvns
agcbalur, ut ex bis qu;c de Stiliconis nece mox di«
cemus, constabit. Igiiur iniermedio qu.idringentesimo
septimo conscriptus Gemmcntarios hic esl, cujus In
Praefalione S. Auctor pUovo/ntaf omnem , el causas
susccpti afos se opcris exponit. Subinde eiilin Por
phyrii , qvi contra Damelem duodedmum proprie ff-
brum scrifiserat, calumnias refellit : ostendiiqne con-
tinenicr, nullum Proplietarum tam apcrle A\x\s*ie d^

1(1

S. IUF.nONYMI YITA.

1^2

Qiristo. IYmi emm^ ait, «odcw icrHfU eum et$e v«i</if-
rirm» ^md M emnmwte cum ceeteris : sed etmm quo
umpwe tenturui «(« docet : ei reget fer erdinem di^
gerU , ei mmoe etmmerat^ ae manifeetiuima tigna pne*
nuatku. Inscribit fkntm Pammadiio el NarceilXt
quoft ei compeltat ibi verbis tiouorificcnUssimis , Ob^
teero m, im)uieitfy Pammachi fOMfm$lTc»r€, et Mar^
eelUtt unieum Rommtm eanclitatis exempiar^ junclos
fde et sanguini , tU conatus meos testris orationibus
ttdju»etis.

\1. Faclum vero tunc aliqaot improbiiate homi-
notn, qui llieronymianis stodiia et nominis ceiebritali
invidebaut, ut quidam Gommeotarii ejns locus in
calumniam tralieretur longe gravtssiinam » perinde
atque Princtpi luac viro Slilieoni » qui de barbaris
gontibus ad Romani exercitus duoem processerat»
injuri.iin diceret. Sanctus Pater in eiplanalionem
magiue illius statuae, quam objecta aiiimo spocie,
Nabuchodonosor viderat, mysterium qiiarti Regni
juxta Danidem, dixit proprie ad Roniaiios pertiiiere,
et statux pedcs et digitos ez parte ferreos et ex parte
ficiilcs eo tcmpore manirestissime comprobari. Sicut
eitiiii, ail, in principio nitul Romano imperio (ortius et
diaius fuit : ita in fins rerum mldl imbociUitu^ quavdo
ei iu betiis civilibuSf et advertum dieersat nationes aHa-
rum gentium Barbararum indigemus auadlio. Et sug-
glllai i his qnidcm barbarum ducem , res ferme ipsa
iiguiiicabaty ut conflandx accusationi iu S. Doctoreni,
baud saiie esset ejus acmuiis laborandum. Econlrario
omnis impendenda a studiosts sui cura , ut benigua
iolcrpretaiione loci, sensum alio rererreni, et suspi«
douem iUara btod leveni l»s» inajcstntis purgareni.
Prardarius autem aclura cum eo est, quod ante intcr-
fectiis est Stiiico, quam dererri criminis indida pos-
seitt. Rem narrat ipse Prxratione undecimi in l^aiam
CommenLirii, quem post ferme triennium elucubra-
vii. A'oii sic , inqiiit , adulandum est Principibus , «I
Sacrarum Scripturarum veritas negligatur : nec gene»
ratis ditputatio unius personce (Sliliconis) injuria est :
qua quum benigno meorum studio caveretur^ Deijudtdo
repente sublata est, Annos agebatur quadringenlesinuis
octavus, ejusque mensis Augustus, quuin Stiiiconein
violenue manus susiulerunt. Putare auicm par est,
ante sex ilios aut septem menses, qui pra^cesserunt,
jam S. Patrls Commentarium ad Tulgt manns deve-
nissc, ut illa instrui accusaiio in euin posset, et ab
smnlis quidem urgeri , a sui autein sludiosis cavcri
benigne, atque in bonam pariem expoiii. Gonstat jam
itaque, quod dicebamus, nondum octavum supra
qnadringentesimum annum illuxisse, quum scriberct
in Danielem ; scd utique prxcedentem proxime qua-
drlngeiitesimum sepiimum ad fere (inem properasse.

YH. Qtiod subsequitur fere biennluni , scribendis
ad varios Episiolis , qiu-e librorum speclcm et Tra-
cintuuin ex mole atque ingenio scriptionis prae se fe-
rant, absumptum est. Sed et ab anno pr.ccedenti
scripta ona atque altera videri possit , quas heic ta •
men recensendas distulinius, ne cceptum historias
ordiiicm abnimporcmtis. Priorem cx bis locum obii-

net illa ad Julianum in Editione noitra CXYIII. qua
S. Paier hominem olim prxdivitcm consoiatur ; quod
intra paucos dies amisisset duas filias et uxorem ,
alque incursantibus barbaris bonam quoque posscs-
sionuffl partem. llortatur autem ad perfectam vilani
^xcmplo Pammachii ct Paulini , quetn cum adhuc
Presbyterum vocet , satis manifesto indicat anle au-
num 409, quo ille Episcopus creatus cst , h'M se
scriberc. Alia cx paric quadringeuiesimuin sep;inuiiu
plus ininus notat, ubi inter Juliani tentatioiics com-
memorat vattationem totiut barbaro hotte provinciw, et
in conmuni depoputatione privatat possessionum ejus
ruinatf abactos armentorum greges, tinctos occitotiiue
tervulot , atque his similia , quae sub Rliadagaiso in
Tbuscia aique llalia , ex qua regione fuisse Julianus
Tidetiir, niala contigeruut, ut Prosperi Cbronicon ,
atqiie alix eorum tcmporum Ilistoriae docent, Accepit
paiilo post S. Docior de extreniit Gaillw finibut dtio-
decim propositas sibi Qua?stiones ab Hedibia , aiqiie
undeciin alias ab Algasia, feminis cuin plcrisque luii-
dibus aliis pielatis atque innocentiae prxditis, tum
vero ob studia sacrarum Scripturarum exiniiis. Qui-
bus singillatim et ad' singula qiiaestionum capitula
saiis accuratc, atque adeo prolixis ad Commentario*
rum instar Epistolis {Epp, CXX. etCXXI), respon-
dens, nutlibi tanicn vastitalis Yandalorum Alanorum*
qiie irruplione Galliis illat» jueminit : quam non
videtiir silentio dadem pRcteriturus , si proxime ab
ca scripsisset. Contigisse autem illa videtur, si probe
rationes ab eorum temporum historicis monimentis
subducimus, aniii 408 pridie Caiendat Januariat.
Verosimiliiinum cst alia ex parle, per eumdem Apo-
demiuni, qui Algasix Quxstiones (Protper, in Chron.)
detulerat, eas etiam quas lledibia ab lisdem mittebat
GaHiaruro finibus adlatas : parque vicissim est cre-
dere , responsum uirique uno tempore , ejusdemque
opporluniiate A|iodemii redcuntls in pairiam. Adeo
quum Hd Qtixstionem Algasiae decimam^ se dicat
Sanctus Paler de Rempham in Propheta Amot plenius
ditteruitte^ isque Goinmentarius ad anni 406 fere
exitum spcctet : omnlno erunt \\\x Epistolae in sub-
sequentes septimiiro aut octavum supra qiiadringeii-
lcsimum dllferendae. Aique bujus utique temporis
est, quae has pone sequitur, CXXII. ad Rusticum :
quem , quia promissam cum uxore Artemia coiitl-
nentiam fregerat, Hieronymus ad poeniicniiam, el ut
Loca sancta invisat, conjugis exeinplo adliorlatur*
Quo et vocari illuin ait ab adversa Galiiarum fortuna,
miseraque provinciae su» vastiiate , qiiam ob oculos
pouit. Quod ti /e, inquit, rei famidarit tenenl reliquiw,
ut tciiicet et mortet amicorum et civium videatf et ruinat
uibium atque viiiarum^ taitem inter captivitatit maia^
et ferocet liottium vuitut, et Provincice tuce infinita nau-
(ragia, teneto labuiam pcenitentiw. Ejusmodi ocrumnas
stibsequcnte anno 409, scribens ad Agcrucbiam , ex-
aggerat , ui eam a secundis nuptiis dehortetur. Hi-
tpanicB^ inquit^, jamjam periturte, et Roma ipta in
gremio tuo non pro gioria , ted pro talute pugnant :
imo ne pugnant quidentf tcd auro et cuncta supeiiectUe

tHam redhneni (Epiil. CXXIll). Posl annum scilicei

408, quo incdium praitrrgresso , seelere temibarbari

proditm$ SiiWtovh^ ol)sessa ab Alarico eslRoma,

quae vilam ul lediracrcl, barbaro duci ingcnlem vim

auri appendit. Deniquc el ad Aviium bocmet anno»

aut insequenti proiime scripsit, ut prima siatim

Epistol» ejus vcrba indicant : Anle annos circiter de-

cem Sauctut vir Pamntadniu ad me cujusdam(Ru(M)

ichedHlas misii , ques Origenis vtpl «/>x** interpretata

volumina continerent , imo viliala , hcc magnopere ;)0-

stulGus, «I Crwcam veritaUm Latina tenaret trantlatio

{EpisL CXXI V). Enimvero circa annnm 599, Pam-

macbius sciiedas illas ad Uieronymum inisii , ut su-

periorcCapitc XXX. demonslratum csu Porro auicm

practerraiitenda non esl, quam cjus Origenianl libri,

abs sc iii Latinum convcrsi, liistoriam ipsc subneclii.

Fertt , iiiquit , ut voluit , misique ei libros , quos cum

legimt cxhorruit, et reclutit scrituo, ne prolati in vutgus,

multorum unimos vulnerarent. A quodam fratre, qni

habebui xctum Dei , sed non secundum scientiam, rogatus

ul traderel ad tegendum, quati ttatim reddituro^ propter

angustiam temporit frandem non potuit sutpicari. Qui

acccperai tegendos , adhibitis Notariis , opus omne rfe-

scripsit , el mttllo celerius quam prouiiserat , codicem

reddidit, Ehdenique temeritate , et ( «f levius dicam )

ineptia , quod male turripuerat , pejus aliis credidit. Et

quia difficile grandes libri de rebut nnjstlcit disputantes,

notarum possunt scrvare compendia, pra^scrtim qui fur-

lim celeriierque dictanlur : ita in iUi* confuta sunt 'om-

ma , ttl et ordxne in pleritque et sentu careant. Hac

igitur de cansa ipsuni flagitanti Avito , translalinnis

8UJC cxcmpJar dirigil , totaquc Episiola , qiia; lucrint

ab Origene iinpie dicia , cl sedulo caveri opoi ic;:i ,

DOtat.

VIII. Jam tiim vero majoris longe quam quos an-
tea ehiciibraverat operis , Commentarium iii Isaiaiu
scribebat Sanctiis Pater libris diiodevigiiiiis. Quaiii-
quam ex his quinium , qui deceni Vi itmes bistoru a
explanatione prosequiiur, diu antea edidii, quain
universum Prophetam explicare instiiuisset : obsecu-
lus eiilxe id flagiianii Episcopo Amaluli, cnjus et nn-
mini inscripsit. Diximus de hoc nos libro superius
Cap. XXYIIl. ut cl in Cliroiiologicis ad Episiolatn
LXVUL notis, qiiibus locis ad annuin 397 periiiicrc
illum ostendimus. Scdenim in universum Proplieiani
Commentariuin non uno vidctur coepisse aiqHe absol-
' Tisse auno : siqitidem et longi operis elucubratlo illa
erat, et aliis se fuisse lunc curis distentum, ei Noia-
riorum laborasse inopia, denique senecta ct corporis
imbecilliiate pene confecluin, in Prxfaiionibus libro-
rum queritur. Coeperii exeunte 408 quod subindicat
ipse loco dudum laudato ex Prusfatione libri undc-
cimi, ubi Stiticonem Dei judicio repente tublatum nar-
rat. Perfecerit vero iiisequenie 409 medium prxter-
gresso, quod ex Praefationc priini iii Ezechielcm
Gommeniarii coUigimus, et mox clarius ex rerum
contiiicnti serie ostendcmus. Certe opus universum
ante dcicxcr.it, quam nuiitium de capu direptaque
l)rbe,rerum olim domiiia ab Alarico, accepisset.

lUERONTMI VITA. IM

Loctts itaque ille, qui ralionibtts hisee obslat , inltio
llbri tertii, De hae Visione (Seraphim) mae emnot dr-
dter triginta, qitum essem CotisUmtinopoU ^ el ajmdvi*
rum eloquentissimttm Cregorium Nauanxenum^ tunc
eiusdem urbis Episeopum Sortctttrum Scripturenmm
studiis erudirer^ scio me brevem dietatse sMlumque
Traciatum^ ut ex}}erimentum caperem ingenioR mer,
iste, ini|uam, locus, qui et nos altr|uando moTii,
commodo lectore opus iiabel. Gum enim, ut superins
suo loco oslendiinus , annus ageretur 381 , qoo tem-
pore S. Pater Gonsiantinopoli fuil apud Gregorium
Nazianxenum, nequehicrevera GaUiedram regias nr*
bis nisi ab e]us aiini M.1I0 mense. ad Julium tenueril :
conscqtieiis essei, ot toio adbuc biennio serius, sive
in annum denique undecimum, aiil decimum sallein
snpra quadriiigeutesimum Commentarii hiijus inifia
diflerretitiir. Sed Ilieronymus ipsemet nuniero , ul
vocaiit , rotiiiido , et circiter pncterea usus adverbio
locuin accuratiori suppulationi facit, ut etiamsi tan-
tum anni duodetriginia inicrci'8!»erini, sibi ipse lamen
suis4|ue ratiouibus satis coiistet.

CAPUT XXXV.

L Nuntio de capta Roma^ et MareeUa obitu eonttenm"
liu, detpondet auimum. 11. Ceeptos tamen in Execln^
lem Commentarios postea resumit. III. Et ad Mar-
celiinum retpondent , queritur de irrupHone Sarace^
tion/m, a quibut vix salvus e/fugit. IV. Scribit deinde
Ld Principiam MarceUee Epitaphium. V. Ad Ansfi-
cum quoquCy et adCaudentium Epittolnt. VI Com-
mentariot in Execltielem abtolvit, VII. Scribii ad Oc"
meniadem^ et ad Uardanum, VIII. Quadam atia
scripta ejus et gesta,

Alaricus ingoiitern viin aiiri a Roinanis quum exe-
gisset, IJrbis liheriatiMu cuin iis pactiis, inseqiieiiti
proxime atiiio 409, foedus violavit , ct Romam pn^e-
potenti cuin exercitn Rarbaroniin rcvcrsus, eain iiii-
serum in inodiim die nieusis Aiigusti XXIV. toioque
btdiifi iiisequciili diripuit , forro aiquc incendiis va-
stavit. Narraiit leterriiitain stragem Olympiodorus
apud Pholium Cod. LXXX. RufTuius Pnrfatione Ho-
miliaruiu Origenis in Niimcros apud Valcsium , et
Palladius in Lausiaca cap. CXVIIl. Quoriim nps se«
quuti rationes, ad huuc annum cum eruditi>siino
Chronologorum Pagio Urbis casum revocaviniiis.
Caetcra scimus, vulgo obtincre alioriim senleniiani ,
qiix in aiinum iiisequentcm 410 trausferl : quani
quidein et nos olim amplexi sumus. Tanlx* autem cludi
proccres Romani coniplures ex eorum numero, qiii
Rieronymo juiicti amiciiiis erant, succubuerunt/ Hos
iiiter Painmachius, quem de nomine laudat S. Pater :
et Marcclla, cujus pnslea ipse, ut mox diccmus, Epi-
tapliium coiididit. Sed haruiii iiuiiliuin calamitatum
ubi accepit, ita animo contternalut est, ut propemo-
dum obstupuisse, de sc ipse lcstclur. Diu certe mul-
lumque, puta solidum aunum, et quod excurrit, moe-
rore superaius conlicuit, et quem vixdum occoeperal
in Ezechiclcm Commcnlarium excidere e manibus
passus cst.

S. niERONYMI VITA.

II. Id vero prxsiAt ab Ipsomet iniclligerc, quum ad
ejus se demum elucubraiioncm reccpit. FinHi$^ In-
qult Prologo prinio in Ezechiel, in Isaiam decem et
oclo Explanaiiomm voluminibus , ad Ezecluel , quod
libif et tanctm memorite matri twB Paulas^ o Virga
Ckri$ii Euslockiumf $a!pe pollicitus Bum, iransire cupie-
bam , et exiremam , ut (/ici/iir, manum operi imponeie
ProphetaU : et ecce $ubito mor$ mihi Pammachii atque
Marcella:, Romanas urbi$ obtidio, muUorumque fratrum
ac sororum dormilio nuntiaia e$t. Atque ila consterna^
tu$ ob$tupui^ ut nihil aliud diebus ac noctibus , ni$i de
$aluie omnium cogitarem : meque in captivitate Sanclo^
mm putaretn e$se captivum , nec po$$em prius ora re*
serare, nisi aliquid certius discerem : dum inter spem et
desperaliohem soUicitus pendeo^ aUorumque maU$ me
crueio, Poslquam vero claris$imum terrarum omnium
lumen extinetum e$t , imo Romani imperii truncatum
caput : et ut verius dicam , in una (Jrbe tolus orbis in •
teriit, Obmutut, et humilintus sum, clc. Verum quia
et tu indesinenter hoc flagitas, el magno vubieri cicatrix
paulatim indudlur : Scorpiusque(KiMms) inter Euce-
ladum et Porphyrionem Trinacrice humo premitur^ et
hydra muUorum capilum contra nos aliquando sibilare
ce$$avit : datumque tempus , quo non hasreticorum re-
spottdere insidii$y sed Scriplurarnm exposiiioni incum-
bere debeamu$ , aygrediar Ezechiel Prophelam , cujus
digicullatem Hebrceorum probal traditio^ elc, qux liuc
referas. Jam ilaque Rufniius rato funcius erat, qucro
alt S. Pater Trinacriae jam humo prcmi : Messan»
scilicet, ad quam ultimani Italitc urbem, barbaricam
proceilam effugiens, sese cum utraque Melania atque
allis receperat , inter Sicanos , utique giganlibus En-
celado et Porpbyrioui ( perpernm lectum ante nos
Porphyrio) juxia fabulas Poeiarum montes stiperim-
pbsitos. Mortuus antcro bic esl ab illa cum Rom£ lum
Latii, Sttbinde et mngnae Grxcia: depopulaiionc anno
uiscquenti, sive 410, eoquc ferc medio, si fidem Mar-
tyrolngto illi adhibemus , quod Bolandiani socii sub
iiomine Florarii Sanctomm^ identidein laudant, etin
quo ejus memoria die xiv. Junii consignatur. Dcni-
que uactus jam erat HierQnytnus lantum oiil , quo
sibi quicio esse ab hsreliconim insidiis liceret , et
posset scquo animo Scripturarum cxplunaiioni In-
cumbere. Qoae omnia deveuisse Jnm illum ad anni
411 exordi^ saiis manifesto indicant.

111. Qute subsecnia est rerum suarum, ac Yilae se-
riemS. idem Pater Epistola CXl VI, quam liocmetanno
(post plures atias quse interciderunt) ad MarccUinum
ct Anapsychiam scripsit, perseculus est. Cumque
narrasset pluribus , Toiuisse olim se volnmen Eze-
chietis explanare, malis autem Ingrueniibus , ferc
despondisse animum , diuque tacuisse , quod tempus
esset lacrymarum , addit , Hoc autem anno ( ulique
411) cum tres expUcassem Ubros^ subitus impetus Bar^

baromm^ sic^gyptiUmitem^ PaloestintB, Pncenicis^

Syrim percurrit ad in$lar torrentis cuncta secum rra-
hens, ut mx manus eomm misericortUa ChrisU potueri*
nms evadere. Dnos itaque Ubros misi Sanctce fiUm mece
Fabiolce (jUDiori scilicet , quae se IJrbis et patrisc de-

5. HlERONYMI I.

vastaiioni subducens , in Africam recepcrat) quomm
exempla si voluerie, ab ipsa poteris mutuari; pro an-
gustia quippe lemporis aUos de$cribere non potui, Fa-
cile quod ct teriium describcre non potucrit, causx
fiiit, quod confugienlium ad se de tolo orbe frequeii-
tia iiicredibili pressus, obeundis erga omncs hospila-
litalis officiis distineretur.' Nimirum boc ipsc in ejus-
dcm Prafalione libri causalur, Quotidie^ inquicris,
sancta Belhleem nobiles qnondam utriusque sexu$ atque
omnibu$ divitiis affluentes, suscipit mendicantes. Qui-
bus quoniam opem ferre non po$$umu$ condolemu$ , et
lacrynm iacrynm jungimu$ : occupatique sancti opiris ^
sarcina , dum sine gemilu confluente$ videre non patt'
fimr, Explanationem in Ezechieif et pene omne $tudium
omisimus, Scripturarumque cupimus verba in opera ver~
tere^ et non dicere $ancta, $ed facere»

IV. Interiin S. Palcr scepe et muUnm rogatus a Prln-
cipia virgine, utmmnrinm sanclx Marccllac littciis '
commendarct, ciim hucusque moerore afrcclus incrc-
dibili rcticuisset, ct biennium ab iliius obilu pra!tei'ii$'- '
set $Uentio, quod niliil tunc sibi videretur promcre
possc laudibus cjus digiium : denique opportuniuatcm
iiactus , Epistolam ad earo dcdit in recensioiie no-
stra CXXVif. qua dcbitiini Marceltsc virtutibus ofti -
cium una lucubrationcp^v^o\\\\., Atquc eain snue nulll
secuiidam, cum iiobiiissimi gencris , tum pictalls ia
Deum laude mulicrem niagnince prsedicat^ quod sc-
piiino a niiptiis mense viro orbnta , Ccrcalem Consu-
lcm secundas ejiis nuplias amblenlem rejeceilt, ct
Monachac Vitam primn noMlium fcminarum ausa sit
Romx profiteri, suoqiic cxemplo niullas ad idcin in-
stitutum pcrtraxcrit. Tum illud pluribus exornat,
qiiod snnclarum Scripturarum sludiis acccnsa, abs se
Uom:c tunc agonle diviiias Liltcras diiigentissimc di*
diccril, ulqiie altiiis inngcret meiiti, sx'pius nd nbscii-
lcniscripscrit,qu;t-slioiies in difnciliora loca flagitnns,
Ul sibi edissercrel. Ad hxc cjus nnrrat raclum opcra,
et intcinerntx» Rcligionis nniore, ul faciio Origcnistn-
rum , qunc Romx ccepcral invalcsccre, prodila niqnc
extiucia slt. Dcniquc et in Romnnac cjusdem urMs
dircplione, suiqiie cnptivilnte impcnse laudal, i'|uod
'constanlcm animura gesserit , ut ccB$a fustibus flngcl-
li$que viderelur non $eri$is$e iormenla, et inter cruentos
g(adio$ invenerit pietati locum, et post aUquol d\e$ sano
integro vegetoque corpusculo obdormierit in Doinino.

V. Per id quoque temporis scripsisse pntaiidiis est
S. Pater Epistolas duas alins, nlieram ad Ftusticuni
Monachum, ad Gaudcntium alterain. Illa quemadinu-
dum oportcat insiitnerc vltam Moiiacho dignam , per
p:irtes docet : cumque paiipertniem cum primis nm-
pleclcndam moneat, Coeterum, ait, juxta wiserias hnjns
iemporis, et ubique gladios sofvientrs, saiii dives e$t
qui pane non indiget. Non alrns aulcm i;e quam modo
narratas calamitaies dcsignare (conlra atqiic alii aii-
tumant, qui eas huc refernnt, qux antcquiiiquennifiiii
conligenmt) pan!o superius prodit, ubi Riifllnum j:iiii
fato functnra significat, larditati cjus sub Grunnii no-
niine insutums. Testudineo , Inqnil , Grunnivius inc*^
dcbat ad loqucndum gradu , et per intervaiia ifuceaam ,

iSir.)

i67 S.

vtx pauca verba earpibat , ut eum pulare$ nngulnre ,
non proloquu Et tamen quam menta po»ta , librorum
exposuhtel $lruem, addueto iupercHio, contracti$que
naribu$^ ac fronte rugala, duobu$ digituH$ conerepO'
bat, cic, qiiibus lule falcaris, non alium voluissc,
qmm Rufriiium , cumque non iia pridem vila dcfun-
cltim pcrslringcrc. Allcra, qua infanlubm bicnnium
circilcr natim, Pacalulam nominc, prxccplis, qua)
pnstmoduin lcclura sit, ad Chrisli&iiam pielalcm in-
Mrtuit , eadem temporis iiidicia prxfert. Intcr alias
qiias dcfletsxculi calamiialcs, Orbi$, inquil, terrarum

ruU lJrb$ ittcltjta, et Romani imperii caput uno

haueta e$t incendio ; nnUa e$t re^o , quee non exulee
Romanm kabeat : Et paula posl : Bi$ Paeatuta no$tra
nata e$t letnporihie : inler heee aepundia primam ear-
psfl cetatem, ant§ lacrt^ma$ $citura quam ri$um. Ula
vcro vix tcrtium tunc annum iniisse pmanda esl : di-
eiliir quippe interim intinu matri$ garrula uoeebat-
butire, ncc $i modo liiierarum elemenla eo^ouerei^ ul-
\rA aliquid posse, quam $gltaba$ jungere.

VI. Reeepit couiinuo se ad Ezechielem suum S. Pa-
Ur, et lentcsceiite per tempus dolore, opus a quarto
iid notium Bsque librum , 12, supra 400 anno ver-
gcnie ad iiacm , et subeeqventis inilie, pcrsequutii»
csl. Tanli aulcni ci lalior bic sielit, ut vix posset lu-
< ralivis imo furtivis iiocliiim horis coepto insistere.
Fateor^ ait ( Prcf. lib. V//), me Expknalionee m
Eiechiel muUo ante tempore promi9i$$e^ el occupattom
de toto hue orbe venienHum implere non po$$e : dum
nulla hora nuUumque momentum ett^ mquo non fra"
trum occurramue turbi$ : in tantum ut aut claudendum
$H nobi$ ofitnm, aut Seripturarum, per qua$ aperiendte
$unt foree^ $tudia retinquenda. Itaque luerativie, imo
furtiti$ noctium korie^ qum hieme propinquante^ ton*
gioree e$$e eotpernnt^ heec ad lucernutam quatlaeumque
$nntt dietare eonanmr, et at$tuanti$ animi teedium inter'
pretatione digerere : et paulo post : Aecedit ad hane di^
ctandi difficuttatem, quod eatigaulibue oeuiie $enectute;
ad noeturnum tmnen nequaquam vatemmn BcbrtBorum
wtuttunaretegere^ quee etiam ad Soti$ dieiqme futgorem,
Htterarum nohi$ parvilau ca^antur, Sed el Grmcorum
Commeniarioe fratrum iantum voee eogno$eimu$. His
prscpedilus difricultaiibus , et novis subinde injeclis,
nbi lantisper ab una respirasset , occapationibus et
moris, relicpios itbros per intervalla dictavit , ut ne-
dnm reliquom quod erat hujus 415 anni in illa czpo^
sitionc Iransegerit , sed ei magnam insequemis por-
lein. El vero sub illius linem iioniim Jibrum se indicat
adornasse, abi HeracUanum Africs Comitem , homi-
mm pr» Barbaris ipsis impiiim, NUI^ER dedisse
poDnas perfidix suae refert. Hic sciliect illo anno 415,
qtio LuctaDi Y. Cl. Collega in Consulatu fuit, j.im ul-
tra medium excurrente , stte Anguslo mense, Nova*
rtim, ul Prosper ail, rit Afriea rerum reu$ honorem ami-
^tet vitam (In Chron.), Ut proinde minimum pulcs
nuver illo adverbio, temporis anteacti spatium desi-
gnari, posiremos prope dixerim dies ejusdem anni ,
vt notet necesse est. Hinc reliqui libri iii subsequcn-
tcm 414^ facile diflrcrendi. Quod quidem de poslre.ujs

HIERONYMI VITA. I^

dttobus, qui Yisionem Templi edisserunt, liquido
consiat. Qttum cnim pervenisset ad eam partem de-
lubri , in qua Sancla sanctorum , et Thymiamatis al-
lare describiiur, se lesiaiiir Sancius Interpres ma-
luisse opiis parumper intermitlere , ut ad virgincm
Dcmetriadem scriberet, quod est , ul ipse ait , De al^
tari tramiret ad attare,

YII. Ilanc itnqiic Epistolnm paulo antequam fincm
Commeniario illo Imponcrel , dedit ad eximiam eam
virginem , Julianx filbm , et Prob.nc nepiim , qiiam
spreiis illustribus nuptiis, cum sc Chrisio dedicasset,
hortalur ut in sancto proposito perseveret, et quibus
id prxstet onkiis ac siodiis , docet. Quod auicm an-
nus tunc ageretur 414, pluribus ipse locis satis mani-
fcsto prodit, atque illo CBm priinis, obi se ait ante
anno$ triginta cognominem liuic librum ad Eu$toehiutu
de Virf^nitate $ervanda cluciibrasse. Cxtcra in cbro-
nologicis Notis salis abunde persequuti somus. Sed
et ad Dardanum de terra J^omi$$ioni$ Epistolani in
Dostra rccensione CXXIX , hocmet anno vergente ad
exitum, scripsil, Commcntario in Ezeehielem jam, ut
videtur, absoluto. Dicitiir enimvcro Dardanus jam
duptici$ Preefecturm honorem transegisse, Pncfecii
seilicet PnDtorio Galiiarom : quarum primam obicral
jamanno 409, alieraro 413 gessil, ut cx Pr^peri
Tironis Chronico liquct , qul ejus potissimum opera
oppressum iovinnro lyrannum , averso ab i|)sius so-
cietate Rege Abmlfo, tradit. Serius ne difleralnr, ve-
lat aliiid S. Palris teslimonium libro 1. Comroenlario-
rwn iii Jeremiam : quem eerto certius insequenti
proxime anno adornavit, el cap. IN. eam nuper ab se
editaro rcfort (Gothofr. eod. Theod. lib. XII . til. i.
de Centurionib, Legt 171).

YIII. Ceeptum deinde cst inter Ecclcsiasticos viroo
de Animx origine dispiitari : cujiis ad llieronymuni
dispulaiionis arbilrium delatum est. Paulus Orosius,
Oiigenismi labe corripi seosim llispimtasanimadver-
tens, ad Angiisiinum in Africon trajecil, euroque
suscitaius est inter alia mulia de illa ^puesiione, ut-
pole ab Adaroanlii fbnlibtts derivtta. Sed minime au-
siis llipponcnsis Episcopus ferre sentCBliam, ei auctor
fuit, ut in Palaestinaro smI Hieronyrouro , quasi petilu-
rus oraciiluro , navigaret. Dnas quoqoe ei dedit in
eam rcm defereiHlas ad illum Epistolas , qu» nunie-
ros in reeensione nostra CXXXI. el sequ. obiincnt.
Ilarum prima recenseiis vurias de anim» origkie
scntcntias, pctit doceri, quas potissimum tenenda sit,
et quomodo advcrsus Pdi^iaDOfum dogroa ilb ejus
defendi possit, quam Epistola a4MareelIinum et Ana-
psycliiam insinuaverat , singulas aninais novas nas-
ccnlibus crcari. Ahera eonsvlit de loco ex Jacubi
Epistola, Qw offenderit in «ito, factu$ e$t omnium reu$*
Advenit Orosius circa vernum tempus, ibique alt-
Quaudia eommoratus est : aderat eniiii » ut mox di-
ccmus, ejusdem anni 415, adhuc mense Julio, quo
Jerosolyinis conlra Pelagium in aciein descendit.
Hieronymoad Augustiiii Episiolas respondendi, otium
defuit tot undequaque concertalioiiibus conira huire-
(lcos occupato : id quod et narraium nos tmus» et

46»

& R1ER0NYMI VlTA.

lamio imeqneiui ad illam scribcns Epislola
CXXXIV eaiufiMttr.

CAPOT XXXVI.

I. Pelagiut liosrenm wttm impntal m Palccitinanu
• II. Quem Uieronynitu m JeremUm scribent , per-
slringit. III. Nox impugnat dai^ ttd Ctegipftoutem
Epistola. IV. Et pra:fationibu8 tficmda et tertia in
Jerentiam. V. Tum proprio opere , tive trihut librit
Diatogorum. VI. tlecipit teiterumadCommentariot :
quod tamen oput imperfecium relinquit, VII. Male
habetur a Petagianit , qid in Monatteritim ejut igne
et ccdibut tcetHtmt. Vlll. Contolatoriat ea de re
accipit ab tnnocentio Papa, IX. Sedet mtttat , nec
tamen demit hwresi infettut ette. X. Euttochium
mofituri, XI. S. ipte Pater diem obil^

I» Jam 66 se ilaquo in Pala»tiiiaro ex Africa inlrtt-
9erai Pelagiana pestis , nonnullosqiie de ipsius Jero-
solymitamn Eccleslas primoribus corripuerat. Uuic
baeresi a Pelagio, ejus auctore , nomen esse , nemo
est qtii nescial. Ipse quis fuerit, paucis accipe. Nalus
est homili loco in Scolia , unde Scoiorum puttibut
praggravatuB Hieronymo dicilur (Pro^ 1 el 11 in Jer.)
ei Albinut canit tt corpulentut , ab Aibin sivc Albion,
quo nomlne patriam insiilani Scoli appellabanl : aliia
Brilannut coluber^ et Brito eognominatut {Protp. de
Aug. ng> /. Ep* i86). Seqnutns Monastic« Vitas In-
Bliiuitim , diu Romae, ncc stne sanctiiatis exisiima->
tione aliqua vixit, erroris sni semina cl:inculum
spargens, sibiqoe talde a publica liicc metuens.
Venil poslea in Africam semel atque iterum , ub!
Caileslium crroris sui discipulum omninm facile
principem instiluit : qui Carthagine Presbyterii bo-
norcm conaeciitusi contra Cbrisii graii»m pne
magistro soo classicum cecinit. Ipse in PaluiStinam
contendit « et Jerosolymae coromoraius est , ubi et
familiaritatem cum Hieronymo , dum bene ei nolus
adboc non csset, fertiir junxisse. Sanctus certe
Patcr testatus est postea, se paiienter adversus illam
Jixresim gessisse, ne veterem Imdere videretur necetti'
tudinem (Prot, lY. inJerem,). Cscterum latere sub
ejns verborum melle, cordis venena , satis mature
animadveriii, jamque a superiore anno 413 , cum
sexttim in Ezechtelem Gommentarium ciucubrarct ,
jn Prologo questus est, reviviteere Hydras novelta
* plantaria , ei h(greAci$ Dei percuttit manu , hmretin
t iptani mm mori , iiareditariit odiorum fuorum catutit
derdietit , qui notlra mtutantes, genitricit antiquce ve-
nena non deteruni, Ad Demetriadem qiioque scribens
(ad qiiam ipse etiam Pelagius , nobilissimse virginis
inslituendae obtentu, Epistolam dederai bxresis suae
veneno suffusam) monet , ut tibi caveat ab impia el
sceieraia doclrino (Pelagiana utique, quam prognalam
suspicabatur ab Origeniana) quWf inquit, olim in
JEgypla ei Orientit pariibut vertabatury ct nune ab-
ecandite^ quati in foveit viperamm apud plerosque ver-
Wicr, illarumque partium poUuii puriiatem^ eic.

II. Insequenti anno Hierunymus Commenl»rios in
Jeremiam scribere aggrcssos cst : volebai enini , si

per luereticos aemulosque suos iicuisset , exiremara
operi Propbetali manum imponere. Ipsa autem hoe
basresis in causa fuit , ut explere, quod in volis ha-
bebat , nequaquam potuerit , dum verba subtnde ac
slylum in eam coactus convertere, cceptum opus
iniermittit, ct scnio ingniente, aique aliis qnae
moriem proxime anieccdunt incommodis, sensiin
deserit. Nee coniinuit se tamen hoc Ipso scriptionia
genere ab impiignanda impia doclrina , cjusqne au-
^tore exagitando, lametsl nomiiii parcerel. Et prioris
quidem Prologo libri indoctum caiumniatarem eum
vocat , et nintia tiertentcm Yecordia : Grunii , inio
el Jovinianl asscdam tioiidittimum, qui aHenit vocibue
biatpiiemareif ei in tantum imperitum, ut ne maledicta
quidem iiaberel propria.

IIK lioc absoluto libro, Ctesipbon nescio qiih,
Vrbicutf vel Urbiciut^ ut in Mss. nonnnllis dicilor, ex
tanctw atque iiiuttrit damut conciiiabuio^ quod vidcHir
Pelagio et suis opes ad susteniandam vitam cetilu-
lisse, Hieronymom de bujos doctrina , quae plurimos
jam movebat , consuluit. Ad qiiem statim llle Epi-
siola CXXXIU. quae ad Tractatns instar ordtnata esf ,
respondit, nihii hxreticorura Tcritns minns,qufn
potius idcirco animos sibi sumens, quod illi teripto^
rum euorum fulmina miuitarentur. Ac primo quidem
hwAtUi» et Afutpni9iM» quo velotl gemino tibicine
tuperbitnma itafretit fulciebatur, id est, immuni-
tatem ab anlini pertnrbationibiis , et impeccantiam,
vlpote diabolic» superbite figmenta refutat, ostendit*
que ex Philosopliorum coeoosis funtibus , et maxime
Pythagoricorum , ^t iiominem excsqnant Deo , ad
Christianse fidei exitium derivari. Ilinc Dei gratiam,
ciijus per singnla opera niUmur et regamur auxilio,
lu adstruit , iit vcrborum fallaciis , quibos, obieniu
liberi arbitrii , simplieioribus illudebant , reliqimm
locum nulloin faciat. Tum illos ad respoiidcndum
lacessil, ot libere loqiiantur qtiod creduni, et quod
semcl scripserint, negare Iiaud possint. Deniqiie
Ctesiphontem rogat, et commonct, ne per unum, aKt
ut muitwn tret hamuncuiot eancta iiia alque iiiuttm
domut tutcijnal tonfornm facet hcereteon , ui nbi pr(->
mum virlut^ et tanctitae iaudubatur, ibi pratumptiotiit
diaboitcw et tordiditrima iocieiatjt turpiludo vertciur :
tciantque qui hujuteemodi homiaibiu opet tuggerunl ,
hmreticorum tnullittuiinem cangregare , ef Chriui ho$tet
facere, ei enutrire adrertarios eiut. De anno, qiio ha^c
scripta sunt, et quem diximus 415, dobitare nmi
sinit dudum laudaius Orosius Apolngetlci cap. iV.
ubi de Jerosolymiuno conveotu, quem eonstat liocce
annostib Julii mensis Ancm celcbratiim, deqiie Pe-
lagii errore loquens , quod homo suis viribus possit
mandaia Dei custodire, Hoc^ inqiiit, Beatm Bierottt^'
mut in Epibioia tua^ quam nuper ad Ctetipbonlem edi
dii, condemnavit.

IV. iieccpit statiin se Sanctus Paier ad Commcn-
tarios in Jeremiam : et secundi Prologo libri se ait,
avertere parumper awret^ ne atuUai judicium tanguinif
ei inierfulorum animat depiorei, qui opinione virtutunr
quolidie corruunt in tuperbiamf ei Deo temtiiet arbi

raHtMT. QuohMtf subdit, furori reipondimust ut potui-
nuiy tt u DominuM mtam dederit , pUnius responsuri
Mimus^ Interiin ci tenium liUrmii oxcudii eadem iti
Prolugo coiHiiiestus, ftoupati Diabolum , quo nomtne
rectain Pclagii notiit , se optata quiete conteutum^
Scripturarum Manctarum explanationi inmtere , sed id
oijere diebuM et noctibuM , et aperte , £t per iuMtdiaM,
ueriM faUa miscendo , itno universa mendacia iubdoto
weiie circumlinentem, ut qui audit terborum dulcedinem;
venetHi peeiorie non fornadet, Et posi aiia id geiius «
Latrare per Atbimtm canem (Pelagium) grandem ei
' corpulcntum^ e/ ^iif caietbus magis poMUt Mtevire, quatn
dentibuM, ilabet eHtm progenient Scoticce gentlM de Bri^
tannorutn vicinia , quia juxtn fabutoM Poetarum Mpiri^
tuaii percutiendus est clava, ut wterno eum muo nwgiMlro
Plutotie Miientio cotiliceMcat. Verum hoc atioM, etc.

V. Goactus revcra est iterum , hoc absolulo libro
ab explanatione Prophetnii m.irium revjcare, iit pro-
priuro opus,quod racluruiu se receperal, in bxrcticos
«pgrederetur. Coniexit hoc autcin forma dialogorum
siib persona Attici calliolici , et Creiobuli bsretici»
cx ordiiie omnein de Divina graiia , deqiie libero ar-
bitrio coiitroversiam expiicans, et verbuin veibo
ad singubis b;preticorum sententias rcponens. Scd
«tiqtie sciiu disna tcmporis, qiio Id moliretur, noiatio
est. Extremo sdlicet Jiillo prsesentis anni , adniten-
tilmsceiltra bosicm antiquas fidei Prcsbyteris Jero-
^olyiniiaiiis, Joannes Episeopus, qui primas haeretico
deferebat , tolius Clcri synodum iiidixit. Eo vocatus
esi etiam Orosias , et quid ex Africa contra Pebgia-
nam doctrinam advexisset , jdssus exponere. Tuin
Pclagius qiioque inirodactiis est, qui judice usus
suarum partium studioso , deqne sua fjciioiie inter-
pretibus, qui Orosii Latine dicta in Grxcuro relun-
derent, judicium Synodi declinavit , quin eiiam hx«
reseos invidi^mi in accusantem convertit. Nempe
Oroslum aliquot posl dies Joanncs blaspheml» arguii,
quam ilie criminationero edita mox Apologia abs se
coactus esi amoverc. Eo autero Operc laudatis intcr*
dum adserUm ilieronymi teslimonio fidem , eum
ctiam refert, tunc lemporis conscribendis contra bnb-
reticuro dogma libris Dialogoriim insudasse, Hoc,
in^tikns^ BeatUM HieronymuM,.. in libro ^ quetn ttuiie
Mcribit^ collata m modum Diatogi attereatione , coiifu''
tat. Jam itaque ad finem annus properabat quuni
absbluti atque in lucem' editi librt siint : nam
September roensis , quuro eam Apologiahi Presbyter
Hispanusscriberetjam Irahebatur.

VL AUquanlo poslcontulitsetertiumSanctusPater
adCommentarios in Jeremiam, quos per tres adbuc Iit
bros sWe ad sextum usqoe, et ad Prophet» caput
irigesimum secunduni, aliis subinde occupationibus
disteutus, adomavit. Oblivisci tamen contra bxreticos
pugnae non poterat, et insectandi fidei bostes occa-
fiioiii aeroper imminebai. In prologo quarti libri Pa-
iriarchas Defaridb ejus sectie I^thagorain , Z<>nonem ,
OrigenofQ, Griinnium , Evagrttim Ponticum, Jovinia-
numdicil: s<;riplaquesua ingerens.Cifi, inquit, respon-
derediutacenotit dotorem Mitentio devorans,crcbra fra-

S. eiEnONYMI YITA. |7|

trumexpostutatione eomputMUM sutn^ nee taihen liucuMque
prorupi, ut aicclorum ( Pelagii cum prirois, et CAlestii)
nomina ponerem^ matens eos corrigi quam infamari^ etc.
Et prologo quinti , aitero ail apud Jereiniani Calatho
hareticorum perfidice amaritudinem demoiistrari^ nola-
rique illos personis Anania;, et Seraeia;, et Sophoni»
saccrdotis, qui in prophct» InteriUim conjurabant.
Dcnique ex scxto tibro sub fiiicm Scriplumrnnt ic-
slimoiiia congcrit multa , ad relundendam eorum im-
pudentiam, qui putant, hominem omnia posse compicre,
qim se facturum esse poUidttis est, Alius pr:c(erea li-
bros Conimentarioruni in reliquuin Prophclx' conlex-
tura non eliicubravit SanctusPater, ut suo nos loco, et
in gcnerali prxTatione ccrtrs arguinciitis probasse visi
sumiis. Aul certe sl duos aut tres postca adjccii, qpi-
bus opus complcret ( non iiljque alios qunluordccim,
utbactenus perperam existimalum est ) llli jam tuiii
ndviventc S. Auctore, aniequam in viilgus edercntitr,
in dircptione illa monasterli, qnam paulo postPeb-
giaiii sateUiies perpctrarunt nos imus iiarraturn, depe-
rierunt.

VIL Farinoris ejus longe nequissimi historia iia
habct. Pelagius a Jerosolymiiano contentu , Joannis,
ui dixiiiitis, opcra, liber enm evasisset, post qutnque
fere inenses Diospoiiin, qu» urbs in Scriploris Lydda
appelbitur, ad Conciliuro , cui admodum qiiatuordc-
ciin e Palxsiina Episcopi aderant, vocatus est. Qtne
sibi objiclebantur errorum Capitul», ut ioquiUir iniio-
centius Papa, partim vitaiido suppressit, parlim niulia
in se verba relorqiieiido lota obscuriiaie. conrudii,
aliqua magis fatsis argumenlis, qwim vcra ratione, iit
ad tcmpiis potoral videri, purgavil, negando alla, alia
falsa iuierprctalioue vertendo. Nempe Itereticas opi-
nioucs laiiiic scriptas Groeci AHiistiles cuin bauil sa:is
per se possent expendere, nullusquc essei ex adver-
60, qui urgeret ( Erotes enim et Lazarus, qui in eain
rcin ex Galliis venerant in PalaBSlinam, propter grarem
uniuA eorumwgritudinem [Aug.de Geet. Pel.]. Synodo
uiteresse mlnime potueruut) Judices denuo fefellit, de-
qiie Diospoliiano concilio veiul absolutos, suo lamen
palaiii damnato dogmate egressus esl. Tum vero ha>
rcticiis triuinphum agere, sparsaqne invnlgus Epi-
felola carnaliM ventositatis et etatiottis { Idem.ibid.),
lanqiiam Gallorum insulius fregisset , cfl^erH aique
iiisolcsccre, sibique animos et suis coolra rectae fidci
adseriores addere. In Hieronymum autem pracseniem
iuimicum, ejusque saiicios Monasterii fraires , non
scripUs, aut verbis, sod igne ei caulibus saevitunt esU
Tuiic ( vcrba sunt Atigiisiini libro de Gestis Pelagii
sub nnein impie faciiim nofi sinc exsecraiione el la-
crymis enarranlis ) a neMcio quo cuneo perditorum ,
qui valde in perverMum perhibentur Petagio 9ufragari\
incredibili audacia perpetrata dieunlur tantamala, ut
Dei Mervi et ancidce ad euram saneti Hierongmi perit'
nentes sccteratUsima ccede afficerentur, DiaconuM oecide^
retur , adificia monasteriorum ineendereninr , vigque
ipsum Hieronymum ab hoc impetu , atque ineursu int-
piotstm in Dei misericordia turris munitior tuereiur.

VIIL Tanti sceleris iiaiid inscium fuisse ipSuro
Joaiiiicm fcpistopum, qui Pelagio favcbai, pleraquo

«73

indicio erant. Uieronynius sane,
cl Paula junior , scriplis conlinuo liac de ra litleris
Romam ad Innoceniium (quarum Inmen nulla xlalem
lulll ) mnlta conquerentes Ponlinct de pcrdilorum
hominum facinore impio atque immani, ol opis ali-
qiiid ferrel extremum laborauiibus, iroplorarimt» cum
])lu$ ie adhue metuere dicereni^ quam conquererentur
eiu perpettae* Nomen tamen hominis cau$amqne re<i-
euerunt : qux earum chrisiiana modcslia fuil. Re-
spondil sancius Ponlifex Iribus Epialolis, qu© inter
llicronymianas a nom. CXXXV. per subsequcntcs
duos rcccnsenlur. Prima ad Aurelium, quae el pau-
cissimis versibus conslat , hunc precatur ul quam-
primuro alleram Hieroiiymo reddendam curei. Hac
aulem S. Patrem vcrbis lenissimis consolatur , et
bono esse animo jubet , quod pro veritale perpessus »
exspectet beatitudinem^ laborum in Christo mcrcedem:
quam ipse aliis conlinuo prxdicabat. Tum ti, inquit»
deposuerii apertam manifeitamque in hominei aliquoi
accuiationem , aul judicei competenlei tribuam , aut n
aliquid urgentiui ioUidtiuique a nobis fieri poteit , noa
retardabo, Interea quid sibi pro lempore faciendum
duxerii, ac porro fcceril, declarat. Teriiam ad ipsiim
dedit Joannem episcopum , quem pro Sedis Aposio-
\u*3B auctoritate satis acriier reprehendit, in eoque
rcum agit, quod prospiccrc debuisset , ne scelus ad-
milterelur : pronui enim, ait , Sacerdoiii gravitatem
condemnat tanlum nefai in Eccleiia fuiue completum.
Quod nisi deinceps corrigat, vel retundu I , fore ut jui
Eccteiianicum de labefactatiicauiaseum^quinondefen"
derit^prcestarecompetlat. Has Epislolasin chronologicis
ad ens notis annoscriplas fuisse 417 ineonle ostcndi-
rous, post aliquot ab illo in Hieronymum facinore
perpeirato menses. Ex eo loco inonienta raiiontim
rcpete. Innocentius paulo post, sive duedecima die
rocnsis Marlii obiit , cui Zosimus siircessit : ncc diu
post falo quoqiie fimctum esse loannem Jerosoiymi-
tanumy quemr Praylus excepit, vetera monumcnta per-
suadent.

JX. Sunt vero alia , quoi ejus scrjem temporis',. nt*
qne histori.nescriptaSancti Pairis continuant. Epistola
CXXXVUI ad Riparium , fuisse demum Pelagiana
dogmata rejecla indlcat » et pulsum esse non iolum
ite urbe^ ied etiam de Pakeitinoi finibui Catilinam , quo
nomlne alium qunni Pelagiuni denoUire voluisse, non
eslTerostmile. Doletautemplurimum, qvod mu//i con-
jurationii iocii reinanserint^ qui in Joppe remorantur»
Nobii autem ( subdil) meliui viswn est , locum mulare^
quam fidei veritatem , eedificiorumque et mamionum
ammnitatem amitlere , quam eorum communione macu^
lart , quibui impreBiemiarum aut cedendum erat , aut
certe qttotitMe non tingna , ied gtadiii dimicandum.
Quanta qutem pmn iimue » et quomodo excetsa manm
Chriili pro nobii in hoslem iosvierit , puto te celebri
nuniio aamia cognoviiu» llero in subscquenti ad Apro-
nium, profligatos jam hxrelicos in Orientc nunliat.
Hie enim » inquit, quiela iunt omnia: et kcei venena
peetorii non amiterinty tamen et impielatit non audent
aperire , $ed tunt ticut aspides turdw et oblurmitei au-

S. niERONYJill VITA. i7l

itemque Eustochium ret tuat, Notlraflutem doniut tecuKdum camalet opet^
fwsreticorum penecutionibui pemiui everta , Chritto
propitio t ifnriiualibui divitiii pAena iit. Eadem plus
roiiius reminliat ^ribens ad Augustinam Episiola
CXLI. ct subse<]uenie V qnamm altei-a cengaudeas
ejus in Pclagianos strf^nuikiti, verae eidetn glori»
venil, quod eum omnet hwretid detettantur ; et me^
inqiiit, pari pertequuntur odio^ «1 quot gladiit nequeunt^
voto interfidant, Aliera signiflcat, roultos adhuc asse-
qtii, ne fractit qnidem cerddbui inclinantur^ habentei
affeclum errorii prittim ^ cum prmdicandi eamdem non
habent Hbertalem. Esse eliam nonneminero poientem
qui dissimulanter eis Xaveat. Capta^ inquit» Jerutalem
tenelur a Nabuchodonotor , nec Jeremiw vuli audire
consilia» etc. H»c autem omnia cum reli(|uum qtiod
erat aniii 417 tum subsequentem, ant lotum, aot ina*
ximam certe partem per historiac Pelagian» adjitncta
siatasqoe varios, saiis manifcslo desntant.

X. InscqtieRsanmis il9 laborimi cnmiiliim et mise-
riarum» jainjam properanti ad vknc Ihiem Ilteronymo
aitnlit. Eustochium, qu?c cjus instiluli jam indc a
Deihleemitici Moiiasterii conditu*post Paiilam maireui
reliqtia una lux erat, occubuitv Virgorei Chrisiinii:is
lum Monastic;e viix sanciitsimx decus pRCcipimm :
cttju^ego laudes, totque edita pcr annos ferme vigin-
li quinqtie viriutum exempla complecti verbis hniid
possim. Nata priiicipe apud Romanos ioco, pntre To«
xotio, de Jiilia geiite, unde ct Juiia appellau ipsa ostv
roatre, ut dtxiiniis,.Si Paiila, de Sctpionum ci Panlo-
rum &iirpc, iii lanta opttlcntissimsc domus, at(|uc tr-
bis frequeniia, pro nihilo-habuit biimana «imnin, coih
Iraque adtiitcnlibus sunimo studio Uymctio nvo, cl
Praeiexata ejus uxorc, castiiatem Dea vovji. SccuU
dcinde csl S. matrcm in Palacslinnm , ct Ikthlcciiii
eonslrueto Virginiim monastcrio, sccurn illa in saii-
cto prnposito , ad p^rfeclionis Eva^gclicac sutiitna
contendit. Matread supcros cvocnta nntc annos rcrine
qiflhdecim , MonaStcrium ' sola ndnrmistr.ivit, quod
virginibus quinquaginta constasse, Palladius tradil :
iocidisse autcm in dinicillima tempora, qii.x* supcrius
narrata sunt, monstrant. Annum, qiio vivcre dcsiiu
hunc nimiruro 419 asserunt cruditiorcs ( Lant cnp,
S6 ) ; dicm,- qtio memoria cjua agitur, M.in3PrologiHm
Uomanum consignal Septembri^ 28, oo scilica qul
proxime Prxceploris sui Hicronymi memoriam anttt-
bcdit. Hicautem tanlo ob illius inortem, rooerorc af*
fcctiis cst, utanimumfcredesponderil.TcstatnripsCK
scribens paulopost^iioctamcn vericnie aniio, Episto^
lain CXLIILad Alypiumel Augiislinum, afflicirs Jnni.
rebus omnibus, nec {uisse sibi ampliiis cordi, siiis si*
ve Ccclesix hostibus responilerc. Quod, ait, quwriiis^
uirum rescripserim contra libros Aniani pseudodiacom
Ceiedensiij qui copiotisiime pascitur , ut aiienm bla-
tphemimverba frivola iubministret, tciatii me iptot U-
broi in tchedulit mittot a Sanclo fratre notito Eutebio
(Cremonensi) Presbyiero iuicepitte, non ante multum
temporit^ et exinde, vel ingruentibui morbit, vei rforwii-'
tione Sanclas et venerabilit filias vestroi Eustochii ita da^
iuisH^ nt propenwdum contemnemics putarem, clc.

115

6, IIlEnONYMl YITA.

XI. NuUura ftb lacEpifitola exslal aliud llieronyml
scriplum, geslorum quoque ejus nuHa deinceps est
nienlio. Facile snndum seiiem actate, laboribus, nior-
bis confoctum» trahentemque magis, quam agentem
vitam , bocce anno 4^0 Deos ad ccelesiem palriamy
merilamquo glorioi coronam voeavit. Certe Augustl-
nus eodcm boc anno ad Optatum Mileviianum scrl-
bcns Epislolam in rccensione nosira CXLIV. quae non
lUpridem delecia, etvulgata primum esi Vindobono^,
lesiaturse nibil abs nieronynio litierarum accepisse,
super qoaBslione de origine animx , quam il|e si per
vliam licuisset, explicaturum receperat. Iii Eiicbiridio
uutem, quod iuscqucnti proxime anno quadringen-
tesimo primo scripsisse dicitur ( <]f. 2. », i(i et q. 1.
N. 4) Hieronymi tanquain deruncli jnmdudum meniiiiit,
et lilulo taitctte mefttoria ornat. Concinit Prosper, cui
lidominbac temporis noiatione dcferri par est, (a-
inelsi in nalali ejusdem adsignanda epoclia, liaud sa?
tis constare oum sibi , ostendimus. Ait vero , eum
anno 420 videre desiisse, Theodouo IX. ef Qotutan
lio III. Co$t. el prldie quidcm kaUnda$ Ociobm :
quam Ecclesias (asti diom memoria ejusdeni consi-
giiant. Nisi itaque follimur , ab aiino circiter 446,
natalilia ejus repelentes ( quod nobis quidem multis,
ncc saoe hiflrmis argumeiitis captie bujtis bistoriie I.
adprobassevisi sumus) qoum fato fuiictus csi Sanctus
raier , aniium agebat statis quartum et septuagesi-
inum. Nec movet nos , quod se ipse pene deerepitmn
[Ep. CXLII) alicubi dicat, et senio confectum, qu^
bomini annos sepluaginta paulum pnstergresso iin-
putanda non vide^iiitur : ut et illud quod Augusiioum
vix octo post annos natum di^nitate quidcm pairem,

eetate autem plium vocet (Ep. CXIXIV). Sunt cnim
ista, ut dudum loudato cap. I. ostendimus, ex vclcre
illa astatis bnmanae per vicennia computandac ratioiie
desumpla, saepeetiam corpuscull infirmitatem polius
quam xiatem notant. Sed ea quidcin scquiorum lem-
porum Scriptortbus, quorum testimonia mox reciia-*
bimus, causa fuit, cur Sancti Patris Viiam per plures
adhuc .innos, et ad sejtimumusqiieet nonagesimum,
eoqiie amplius proferrent.Necdesuntqiii ceniesimnm
eum scribant pRCteriisse. Narrant etiam iia eum
vires defecisse, ut nisi fune manibus apprebcnsa,
quod ad boc ei dc irabe pendebat , surgere de lecto
bnud pnsset. Tum iu Icvem iiicidissc. fcbriculam, qiiae
llliim, ]»m in carne prxmortuum dissolvil. Adruisse
jiixta cum monacbos , et Christo dicaLis Virgiiies*
atqtie alios undiqiie de sanctis Locis, quos ipse a'arii ,
YuUu et la:to coiispiciebat : alia(|ue his siniila, qiisD
ut probabilitate non carciit, niillo lamen certo Aucia-
rc adscruiitur. Prxlerco pseudoEusebii ad Damasmn
Portucnsem fabulas, quarum raiionem niillam baberi
velim. Scpullus inDcthleem est, uhi maximam viMe
partom egit : indc Romam postea (ranslalus, super
Exquilias iii templo S. Marix Majoris summa cum
veneratione populi frequcntis colitur, et Maximi inier
Ecclesix Doctnres tiliilo doiiaius est.

Ilxc sunt, RIVERA Cardinalis Eminentissime, quaa
de Ilieronymi Viia liltcris consignaada babui, Tuoqiie
volul amplissimo Nomini inscriberc, ul palam omiii-
bus &it, me Tuo prxsidio, Tuisque adborlationihua
arceptiim refcrre, si quod res erat, in ejus :^dornnnda
Operum ediiionc sum assequutus.

mapiT («) viTA

(6)

SAT^CTI ' HIERONYIWI,

PRESBTTERI.

-O^-

liieronymiis (e) noster m op|ddo Stridonis, quod a
Gothis nune eversum, Dalmatiae quondam Pannoniae->
qoeconfinium fuit, patre Eusehio natus cs(. Vesien^

(a) Geunadio lHassiliensi adscripsit, qui primus l\ano yu
tam ex aaUquis Mss. iu lucem protultt, Cl. Mabillouius,
quem etnonuuUi ex eruiliuirum cltoro sequuti sunt. Atque
ifise eliam 11 arlianxus , bomo recensione, neduin lecUone
Hieronymtanorum operum subactus, qui verosimile id sihi
videri iirofessus est, lum propter siyli ralionera, cum pro-
iiter siienlium in causa Rutlini Aquileiensis, cuiOcnnadius
impense iavelKit. Veruin aliler, cum res ipsa, (um oiioris
coutextus otnnis persuadet. GennadiuSj qui Ruffino adver-
sus Hieronymiim tanlopere favet, ut iu Caulogo bunc ob-
trectatorein , et (jeinulaliotm sttidto incitatum dicat, iiliiin
vcro, non mininuni partern Doctorinn Ecclesia:, ininime
owuium crcdi potest, c]ns voluisse aliciuando gesta laudi-
bus cxomare, cujus uoinioi et virialibus forme iniquior
fuit. Nibil deinde eorum haec Vita ooniinet, quse verua
Geunadius referrn potuisset, imo et debuissct : satis caim
babuit quisciuis ejus Auclor fuit, Hieronymunidescri|)sisse,
pee fere quidquam habet, quod non in sua ex illo iranslu-
Itirit. De suu auletn quae adiexuit fulsa pleraque omuia
luot, et fabulas se(i*jiorum (emporum redolenl. Denique
fWC paulo Incomplior Oeouadiano siylns, loiaque scripfio-

Chrisli puer Homae suscepil » Ibiquo litteris Cirxciii
ac Latinis a primaevo eruditos est. In arte quideia

nis fasies Scriptorem octavl aut nonl saeculi potios quan^
quiDti refert.

((r]iHunc nos lU^ellum cum aatlquis satisque emendalis
tribus Mss. codicibua comparavimus, ad eorumque fMlein
exegimus. Primus Vatitanus nuniero |)raenolalur 641. duo
alit ex cadem quidem Bibiiotheca sunt, sed ex his, qui
o[im Reginae Suecoruni fiiere, quousque adeo de ilUus no«
niine appellamus. AUer numero 488, aller 5i3. deuoian-
tur. Denique et Varianies Lectiones, quas seorsum edidit
Mariianxus , et ad h^iusmet Viiae calcem amandavit, in
consilium adhibuiuius, hucque transiuiimus. Excer[Hae au«
tem illae suni ex quinque oodicii)us Manu$criptis, iisque,
ul vocat iUe, vetuslissiiuis, uuo Gorbeiejisi, aitero Narboc
nensis Ecclesiae, tertio Monasterii Silvae Majoris prope
Burdegalam, quarto Luxovienai, quinto Sancli Gailensl.
Heic lirimis stalim verbis, Regina; alter Beati habet pro
sancti : Vaticanus post presbyteri addit et confessoris,
Tres ex his quos Marlianaeus laudat, Presbyteri Orthodoxi^
Lougius abludii Narl)onensis, qui aliaro prsefert ioscriplio-
iiera, m mtali s. nieromjm presbyteri.

{c) Vatictinus cum Buniegalensi codice ) ro noster, Pr&*
sbyter les^i : lum ilio cu u duobiis Rcginx» a cotltis cver&um
abJKiuc wmc vociila.

ill

S. IIIEROiNYMI YITA.

«78

GramniiKica Donaiiim liabuil prxcepiorem, iti Rhcto-
rica aulem Yiclorinum oraiorem. Poslquain vcro (a)
oinuem mundanorum siudiorum lilieraluram adepius
esi, probatissimorur^quoqucMonachorum liabiUim (k)
faclumque imitatus est. Cupidilatem siquidem anim®
jiigi sinceritale calcatis Toluptatemque corporis pe-
rcnnifrangcns jejunio, plerosque(c) virorum bononim
et religiosorum meliores fore suo docuil institulo.

QtiodaiB igiiur tempore , dum ex more idcm Hie-
ronymusdivinaadlegendum pandil (tf) volumina, oi
morialcm bibliothecffi suae auctorem Tullium recorda-
tur. Hox coelilus , nc tales quandoqne rcvolverel
libros, saiutifero castigatiis est vcrbere. Itaenim ipso
de se ad Eustochium virgincm scribens asserit : Cum
ante annott plurimoi domo^ parentibus, $orore , cogna^
I», et (quod his digkilius eU) (e) eonsaetudtne lauiioris
dbi propter coeiorum me regna castramnif et Jerosoly-
mam miUtatunu pergerem , bibliotheca^ quam Ronm
eum summo ttudio ac lubore confeceram , carere non
poteram. Ita (f) niiser ego lecturusTullium jejunabam :
pou noclimn crcbras vigiliatt posi lacrgmas, quas mihi
preeteritarum recordatio peccatorum ex imis visceribus
eruebat (P/aHfus), Plato snmebatur in manibus. Si
quando %n memetipsum reversus , Prophetas legere coB"
pissem^ sernio horrcbal incullus ; et quia lumen cwcis
ocutis Kon videbam, non oculorum cutpam putabam ,
sed sqHs. Dum me ( al, ita ) itaque anliiiuus serpensillu'
deret^ in media [erme Quadragesima meduliis infusa
febria corpus meum invasit exhaustum; et sine ulla
reqme (quod dictu quoque incredibile stt ) sic iufelicia
membra depasta sunt, ut ossibus vix (g) limrerent. Inte-
rim parabantur exequiw^ ei vitatis animi calor , toto
frigescenle jam corpore , in solo tantum tepente pectu-
uuto patpitabat. Cum subito raptusJn spiritu ad tribu-
nai judicis pertrahor^ ubi tantum luminis^ et tantum
erat ex circumtantium claritaie fulgoris^ ut projectus
in terram, sursum aspicere non auderem. Interrogatus
conditionem^ Christiannm me esse respondi. Et ille qui
pra!sidebat: Menliris^ ait, Ciceronianus es^ (h) non Chri^
stianus. Ubi thesaurus tuus, ibi el cor tuum est. lllico
obmuluiy el inter veibera ( nam cwdi me jusserat ) con"
scientite igne magis torquebar, illum mecum versiculum
reputans : In inrerno aulem quis confilcbilur libi 1
Clamare tamen ccepi^ el ejulans dicere : Miserere mei^
Domine, miserere mei. llcec vox inier/lagella resonabat.
Tandem ad prwsidentis genua provoluti (i) qui asmle-

(njlidcmpari consensu Omne rutmi/aTiarum siudium titte^
ra {i/R. UuusNarboiiensis «OmnemmunUanorumsliidiorurn
ItUeraturara. Corbeiensis. Omaem periliam miiDdanarum
siudiis lilterarum, « elc.

I^) UaiKi eqtiidem puio, facti vocabulo ad mores ini^tiui-
lauue MoDadiorum denolunda usus Gennadius ruisset.

[c] Hss. nostri onines pterosqve bonortnn retigiosorum,
absque tntermcdiis wronun^ aique el coiula.

[a) Unus Valicauus ucnmiiu : quod non improbarim.
liox alter Reginae, cum quandoque iates rewtverety clc.

1«) Karbonensis, satietaie luuttoris cibi : lum aller Ue-
ginae, mcom mifn imuv elc.

\f\ llterque Regina*, Jtaque miser ego.

\g\ Regiux aller^ ossibus lix hwrtrem.

(/i) lAem^ cicerofwmus estu : iiim aller, i bi enin ihe.au-
rus. DelndeNarbonensis inter verbera qriimccedi nie m-
seral : denlque Yalicanus conscietilia} nuiqii vpte, elc.

[t] Codiccs nostri omues, qui udslitcrant.

bani precabantur , ui veniam tribuerei adolescentia^ ei
errori locum pcenitentiee commodaret, exacturus deinde
cruciatum^ si getitilium iitterarum aiiquando legissem :
Ego qui tanto consirtctus articulo vellem etiam majora
promitiere (j), dejerare c€epi\ ei nomen ejus obtestans
dicere : Domine , «i HR^uam habuero codices saculareSf
n iegero, te negavi. In liwc sacramenti verba dimissus
revertor ad superos ; mirantibus cunciis, oculos aperio
tantolacrymarum imbre perfusos^ ut etiam incredulis /f-
dem facerem exdolore. Nec vero sopor ille inanis luit(i),
ut vana somnia, qtdbus scepe deludimur. Teste est tri'
bunal ante quod jacui^ judicium teste quod timui; ita
mihi nunquam contingai talem incidere qua^tionem.
Livienies ( sup. faieor ) me habuisse scaputas , plaga$
sensisse per somnium ; ei ianio delmc studio di"
tina legisse^ quanto mortalia antea non legeranu

Intcrea Hieronymus Romanx Ecciesiae Presbyier,
os Damasi Sacerdotis , sacrx Bibliotliccae scrutator,
divinorum disserior voluminum , duro per trieniiiuui
continuum carus acceptus(|ue popiilaribus vciiera-
tur» (I) omniumque judicio dignus esse summo sacei*-
dutio deccrnitur, quidam ex Clericorum Monaclio-
rurn ordinibus pro pctulaiitia proque ingluvie discur*
saiites.ad eiruganduin Urbe Ilieronymum, (m) qut ulro-
rumque eorum vitia scribcns doprebeuderat, insidias
paravcrunt. Verum eiiim vero liunc ego fclicem dixe<«
rim, bujus fugx evenium cori igcntis, Cbrisii judieio
dispensalum, quem pravoruin bominura persecutio-
nibus (n) paratum fore existimo : scilicci ul Romaiia
Ecclesia, Peiri instiluta regimine, oiDiiiumque veie-
ris Testamenti librorum edocta veritatc, Cbri^to Deo
volente, et Ilieronymi speciali studio desudante, He-
braicam (|uoque babcat veritatem; el Graecorum quo-
rumdam levitas , quae sibi Romanos a se omDcs
Scripturas divinitus inspiratas aceepisse plaudebal ,
eos habcre quod non babct, rccognoscat. Igitur liie*
ronymus Roma egressus, ad orienlem tcDdei^, pr<w
fectus est ad Gregorium Nozianzenum Constiintino-
poIitan:fi urbis Episcopum ; ubi iu proliccre studuit,
(o) ut mira scientia donarelur. Qui ut sanctarum S«ri-
pturarum siudiis pleno crudirelur, supplei docilistiue
discipulus hunc adiit prxceptorem, eumqiie Constau-
iinopolitaua urbe ol.servabal. Hoc discipulaiu Hierony-

U\ \i^^^as\mei^DeumiuTQrecaspi.}lLoTi inVatieano rel
si tegero. Deniquc in Biu-degulensi inier hvsc sacranieuii
jsertfa dimissus revertor a superisy etc.

(A) Narbonensis et Burdegal. ^ut vana smmtia. Tum uous
Corbcien. Tcftis esl tribunal. Judicium testis, q^tod tinmi.
Paulo post iilerique omnes Mss. liventes babeot, luuis Ue-
gix /tt?/das. Ideiu posi Mtmnium »rectius quam per som-
nitmf In fiiie legiy \)to leqisse.

[l) Absunt a Regi.i» uliero Ms.: Dumper trienmmn cou"
tinuum ; tuin a Vaticano islsc, omii umque judicio difjnns
essc sunmiQ sacerdotio decertnLitr.

(m) Vatic. c uU'umqnc corum scribcns vitium deprelien-
derat. t Scquiinr unua Regina^ «utrani cnim virum huuc»
BurdegaL c Vere eniin virum Imnc, » eic.

(n) QuiUam liltri pticaUtm pro paraUm liabent. Tuni
Valic. verba edocta vjritale prxteril, moxque cum ulrociuo
Reginxaddit, « Hieroflymo spiriuUi studio. » Con''er lo-
lam prericopen siilis heic impedita)ii Ubrarioi*umciilpa,cuni
oa, quae iu subsequeuti Vila habetur oolum. 253. [xisl me-
diuni.

(o) Mss. nostri omoes t studuit, ul sancUram Scriptura-
rmn studiis erudirelur, V praetermissis qii« inter(K>imutiir.
Ljius Burilegalc.nsis « sluduil, el | rofecil, ut uma sciealia
Jonarclur : qui ul buuciaiuiii, » elr.

Aid

S. UltUON^Ml YITA.

nius pcracto, in Syriam pcrrexit : cl dum in posses-
sione Era^rii prcsbyicri morarelur, Malcbum Mona-
chum et aliqiiando caplivura reperit, pcrcuncialus*
que eum, omnenrejus cnpiivitalis accepil bisloriam ,
quam poslca edidil scriplam et Romanis fidetibus
misit , bxc in ejus bisiorix prologo interserens.
Scribere^ inquil, dispo$uif a tamen Deus vilam dederit^
el $i vituperalores mei saltem fugientem nie et clausum
persequi desferini, (a) Ad deserta deinde loca, ad quac
' olim ad agendain inibi pocnilenliam properare cupie-
rat , i(a I:ctus accinclusquc accessit , ut volasse eum
magls quiSim remeasse credercs. Quomodo vero per

• qirndricnnium continuumChristi polius auxilio poeni-
" uicrit , idem Hicronyinus qux sponte (a). pertulil)
" pcrtiilerit , ipsius Del adruisse gratiam verbis hiijus-

modi indicavit. Qnoties in erenio comtitutug , et iUa
vasta soliludine , qu^s- exusta solis ardoribus horridum
' Monachis prcestat habitaculumf putavi me, inquit, Ro-
' manis interesse deliciis, Sedebam solus quia amarilu-
dine (b) repletus eram. Uorrebant sacco membra defor-
mia; squalida cuHs situm jEthiopica carnis adduxernL
Qttotidie (acrym^e, quotidie gemitus; et n aliqmndo
repugnantem sonmus imminens oppressisset, nuda humo
vix ossa /uerentia eoUidebam. De cibis vero et potu

• taceo, cum eiiam languentes ibi aqua frigida utantur, et
coctum aliqnid aecepisse , luxuritB sit, Jlle igitur ego,
qui ob metum gehennce tali me carcere ipse damniive'

• rofii, scorpiohum tantum socius et ferarnm, scepe choris
intereram pueliarum, Pallebant ora jejuniis , et metis

» (f) desideriis mstuabal :infrigido corpore, et anle homi-
nem suum jam came pramiortua, sola libidinim iucen-

• dia pnUtttabant, Itaque omni auxilio destitutus , ad
' Jesujaeebam pedes, rigabam lacrymis, crine tergebam^

et repngnanlem carnem hebdomadnrum inedia subige-

• bam.'Non erubesco infelicitatis mem, quin potius plango
, non eise quod fuerim, Memini me clamantem diem
- crtbro junxisse cum nocte, nec prius a pectoris cessasse
-9erberibm, quam a Domino rediret (d) imperanle tran-

qniilitas. Ipsam quoque cellulam meani qua^i cogita-
. iionum conseiam pertimescebam : et mihi iratns et rigi-
aus solus deserta penetrabam. Sicubi concava vaUium,
aspera monrftim, rupium prmrupta cernebam, ibi me in
oralione miserrimas camis ergastuto locabam; et (ut
mUn lestis est Donunus) post multas tacrymas , post
cfxlo oculos inhmrentes , nonnunquam videbar mihi iw-
teresse agtninibus Angctorum; et talus gaudensque canr
tabam ; Posl te in odorcm ongiientorum tuonim ciur-
rimus.
Quadriennio itaque dedicaiae poeniienti;v (al. exactm)

(fl) Addit idem Burdegalensis, « ab Adveota Salvaioiis
ustiuo ad iiosiJ-ain aiaiem,» quae io laudata heicPraefaiioiio
verba consequunlur. Mox inde pro deinde legii. Valicanus
iiaulo posl cupiens pro cupierat, et cum iribus aliis anud
Martiauaeum measse pro remeasse.

[b] Unus Burdepalenslsp/enw pro reptetus, tum scalida
pro squattda. Sequiiur VaUcanus etsi quatidoi.ro atiquando :
«i paulo post tanguentes aqua, praeterrtiissa tbi vocula.

(c) Idem « meos desideriis a^uabat ia frigido corpore.
Et aute liomiaem sutimt etc. Mox Heginae ulerqne twcCTt-
dm buUiebant : pleriqoe autem omnes subHctebam pro
suoigfbam. *

(a) Cum Vaticano Burdegalcnsis inerepante i»ro impc-

exacto, ad Bctliloem oppidum Ilieronymas remeavit,
ul)t prudens animal ad prxsepe Domini sefie obtutit
pcrinansurum. Bibliothecam suam quam sibi summb
siudio ipse condiderai, clausam, omniumqne libronmi
oraiinncs, quas pene inemoriter reiinebal, iterum
relegens, diem jejunans ducebat ad vesperam. Phires
ad eum Religiosorum , quibos vit;» ejus fama com-
perta erat, proiinus confluxerunt : boiiumque Docte-
rein parvo adliuc sub («) tugurio bont observavere di-
scipuli. Ncc multum post ccllulam sibi ob discipn-
loru^ copiam, el propler frec|ueniiam advenlaniium
ad Bethleemiiicam portain, qusc ad Occidentem con-
spicit, el egredieniibus ad Scptentrionem videtuf,
parvuluin hnbitationis locellum construxit.

Inlcrim Hieronymus duin eximiorum Cremilarum,
Monachoruinqiie humilia subterraneaqiie peragrans
liabiiacula contemplatur , vitasque eorum supplioi
voce scisciuns, scribeiisquo vcriUlem exponit, mul-
t.ique alia libellis suis, epistolisqne suo in Monaste-
rio conficiens edisserit; bcatus Damasus Roman» (0
urbis Ecclesix eloquentissinius Ponlifex, ul ad su;ira
idem Romanx urbis Ecclesiam, ad scribenda mitten-
d.iqnc vulumina ^ssiduo opere non dcsisteret, liujus-
modi verbis exhorutus est. Dilectissimo filio Uiero*
nymo Damnsus. Dormitantem te, et tongojam tempore
legentem potius quam scribentem, queestiuncutis adie
missis exciiare disposui : non quo legere non debeas ,
hoc enim vetuti quolidiano cibaatiluret pingumit ora"
tio; sed qtiod lectionis frucius sit iste, u scribas. Itaque
quoniam et tabeltario ad te ranissOj nuUas lejam ha-
bere Epistolus dixisii^ exceptis liis quas in eremo ali-
quando dictaveras , quasque tota avidiiate legi atque
scripsi, (g) et ultro potticitus «, furtivis noctium operi-
bus atiquas si vetitn posse dictare : tibenter accipio ab
offerente, quod j%gare votueram, eliatn st ncgasse^*
Neque enim uttam pulo (Ugniorem disputaiioms nostne
confabutaiionetn fore , quain ut de Scripturis itUer nos
sermocinemur , id est , lU ego ittterrogem , tu respon-
deas,'.qua vita nihU in Itac tuce puto jucundius, (/i) quo
aniuia: pabuto otnnia tnetta superantur» Quam dulcia ,
inquit Propheta, guiiuri meo eloquia tua! siiper mel
ori mco. Nam cum idcirco , ut aU proicipuus Orator^
homines a bcsiiis differamus , quod toqui possutttus :
qua tHude dignus esl , qui in ea re cceteros sttperal, iu
qua homities bcstiis antecetluntl Accingere igitur ei
tnihi qtUB subjecta sutU edissere^ servatts utrobique
tttoderamen^ ut nec proposila sotuliotietn (i) desiderenty
nec Epistota brevitaletn. Fateor quippe libi, quia Ubros

{e\ Burdogalensis stib trgurioto. Paiilo |K)8t duo alii |n>-
nes Martiana^um « ad Occidentcin respicit. »

[/*] RecUus in Vaiicano urbs reiicelur. Habetur deiiide
negltqetitem : tom ab remisso pro te.

[(l) Narbonensis cum Burdegaleusi , c £t oltra poUicilos
es, ut furtivis noclium o|jeribus ahquas si velles, poest»
dicUre, « cic. Valicanus teoco ut hahci, ei si veiis poma.

(//) [u Valicano lyuo eptdo Unlum. Mox unusBurdiga-
leiiMs « Super mcl et favum ori uieo. Nani idciroo^ul ait.n
Valicunus c Nam si idcirco, » etmox differimus pro dtffC"
ranvis.

(t) Aller Reginae, denderenl^nec sotuta breriiaiem. Tnm
iiniis Burdegaleiisis qtda hpisiotai esjus ali^iue x6 plurimm,
ManifcsU mcnda pr.xtcrmilliiuus.

m s

quos nulii de fiae LactantH dideras^ ideo non tibenter
,Ugo , qma plurimas Epistodg ejus usque ad mille ver-
suum spatia tenduntur, et raro denostro dogmate dispuy
tal : ifuo /Sl, tU el legenti fastidium generet longitudo ;
et si qua brevta sunt^ schotasticis magis suni apia quam
iiiMf* De metriSf el regionum siCu ei Plulosophis dis-
putans.

. Qiiid Sibi Tult qvod in Genesi SGriplum e&l : Omnis
qui ocdderit Cain , septem tfindictas solvet, Sed et si
ooinia fecit Detis bona yalde. quare ad Noe de mon-
dis el imoiuudis animalibos mandat, cnni immunduin
nibil bonum esse possi^? Et in novo Testaroento
posi visionem quse Petro fuerat osloosa diceuii :
.4^«f ( , Domine , quia commune et immundum nunqunm
inlroitnt t» os meum ^ tox de coelo respondil : Quod
Dominus Deusmundavit (a), tunc commune ne dixeris,

Cur Deus ad Abraham . loquilur dicons» qnod
qiMrta progenie iiiii Israel de ^gypto esssent re?er-
suri ; et postea Moyses scripsit : Quinta autem gene'
ratione vel progenie ejderunl filii Israel de terra
yEggpti. Quod ulique nisi exponalur , videtur esse
couirariuin. Cur Abraham signaro Circumcisionts
suscepit? Cur Isaac justus ei Deo cams, non iili cni
Toluit, sed cui noluit deceplus errore benedixit?

Nunc quibus ausibus (b) quanlisque laboribus solos
omuium Romanorum Uicronymus , Hebraicaro lin-»
guam liUerasque, irao Clialdaicam Itnguam didice-
rii , sicut ipse perbibuit , subnectendum est : Dum
euem , inquit , juvenis , et solitudims nte deserta valUh-
reni , incentiva vitior,um , ardoremque (c) naturtB ferre
non poteram (at, qitoi) ; quem quum crebris jejuniis
friwgerem, mens tamen cogilationibus . aistuabat, Ad
quem edomandum, cuidum fratri, qui ex Hebreeis cre*
diderat^ me in discipulum dedi : nt post Qtiintiliani
acumina , Ciccronis /luvium , gravitaSemque Frontoms^
el lenitatem Plinii , olphabetum discerem , slridentia
anhelutitiaque verba medilarer. Quid ibi luboris (d) in^
«iunpsmm, ^tiid sustinuerim difficultatiSj quolies despe-
raverim , quotiesque cessaverini , tesiis esl conscientia
mea, qui passus sum^ quam eorum quimecum duxerunt
titam, Et graiias Deo , quod de amaro semine iiltera»
rmn, duices fructus capio, Porrolibrum Job Hebratcis
qui'lein litteris, sed Ctialdaico (e) quidem sermone
conscriplum, cum Ilieronyinus verieret in Latinum,
buncqut subter adnexus cst, babuit prxcepiorcm :
Memini tne , inqpil, ob intelligentiam hujus voluminis^
Liddeutn quemdam prwceptorem , qm apud Bebraos

(a) Hss. noslri omoes tu ne commune dixeris.

{b) Vaiicanus qitibusve laboribns : tuin juQctisdaohus diis
Kegiuae, Hebrai>:am lingumn didicerit, prsiennissis uu^e
inlerserunlur, titterasque, imotfiatdaicam Unguam,

(c) Vox tiaturo! aVaiicano uonnuHisciuc aliis Mss. ahe&L
Tuin babel ille, « Ad qiiein emeQdaudiim, cuidain frairi...
lue in disciplinam dedi. »

{d) Corbeieii.si& snsceperim. Tum addit Vaticsnus post
cessaverim^ isihajc, et cotucntiQne discendi rursum incoepe'
rim: csequitur tcsiis est conscienifa quid passu» sim,
quem eoruiu qui niecum duxeruul vttaui ; susiinui scio. »
Alii Mss. corucieniia lam mea, quam, etc. Mox tibrum Job
|)ro Danielis ex altero Heginae Ms. sulisliluimus.

(e) Alteram quidetn voculam reclius Hegin»! Mss. reti*
cem : demde, juncio Vaiicano, periius habebatur pro pri-
m/M legunl. l)euique.unus.Bunlegaleusis, tNoQ iiOlutsse
wc iulcri rclari, nisi luotl iutcllexcraiu. » .

IIIERONYMI YITA. m

primns habtbatur^ non purvis redenusse nummis. Si
ejus doctrina uliquid profecerim, nescio : hoe unum
scio, non potuisse me nisi quod antea intellexeram, iri^
terpretari. Quo vero labore sudoreque Cbaldaeam lin-
^iiam didicerit, idem Hieronymns ila scribens, atquo
adflrmans dicit. Ego adolescentulus post QuintiUani et
Tullii lectionem ac flores Rhetoricos, cum me in lipgua
hujus pistrinum reclusissem, et multo sudore mtUtoqub
tempore easpissem anhetantia stridentiaque verba reso-
narOy et quasi per cryptatn ambulaiu , rarum desuper
iumen aspicere^ impegi novissime in Danielem, ei
tanio tadio affectus sum^ ut desperaiione subita omnem
veteretn iaborem vottierim contemnere. Vertun adhor"
lante (fj me vhro Hebreso, et iilud rtuhi sua lingua ere»
brius ingerente, labor omnia vincit improbtis^ qtii mihi
tndebar sciolus inter eos^ ccepi rursus discijmius esse
Chatdaicus. Et ut verius fatear, usque nt prwsentem
diem nmgis possum sermonem Chaldaicum tegere et
intelHgere , quam sonare. Cbristi itaque graiia Hiero-
nymus fidem adeptus, lilterisque Grxcis ac Lalinis
atque Hebraicis docius, cuncta Ilebraeorum voluniina,
quae inCanone (g) continentur, ex veieri Testaineiito,
vera Editlonc in linguam Latinam vcrtit, eaquc oninia
commeiitatus est. Danielem quoque Chaldaico ser-
mone loculum Romano stylo descripsit. Psaltcrium
videlicet quod a Soffronio .4»ostttIatus Hleronymus ex
Hebraeo Canone Laiina niodulatione canendum, ver-
bum ad verbum exposnit, eumque breviter dtsse-
ruil et eiichiridionem appellavit. Duos libros Salo-
monis explanavit : Cantica vcro Gnnticorom ex Ort-
genis interprelatione : siciit et de Sprifu Sancto (h)
pidymi videntis librum in Lalinain transtulit lin-
giiain. Maiibxi niiiilominus Rvangelium ex Hebraeo
fccit esse Romnnum; quodque compcndiosa poliiia
quam fastidiosa explanaliono siudiosis lectoribos in«
lerpremtus est. Sexdeciin quoque Prophctarum volu-
mina seu vaiicinia a nullo quandoque Romanorum
vel meminisse vel sciibere incboasse rcperta, disse-
ru.t quatuor et septuaginta libris editos Connncnbitiis
est. Plerasque pnsterca Pauli Epistol.is , ct Joannis
revelatioiiem disseruit. Inter has ituque numerosas
operis sui paginns,suis (at, universis) uiiivcrsas prx-
falionibus praenotatis , quinque ei centum triginta
Virorum Illuslrium Ecclesiasticos scriplores a pa^-
sione Chrisli usque ad quariiim deeimuin Tlfeedctoii
Iinpcraioris annurn , in ordinem. digessit , omnesque
qiii dc Scripluris sanctis memoriap aliquid tradide-
runt , breviier exposuit. Veruin et contra Celsum ,
Porpbyrium, et Julianum Auguslum , rabidos adver-

if) TnBopdegalensi rirum vero adlufrtanie HebriFO et tlto
milH, euj. Tuui cmpi rtirsus disdpulus fieri chatda^us;
iinus Regina; t< disciputus tacet: illc mox pr»teril verl»
et intettigere, , .

iq) Idem quce Canonice continentur : et paulo post cum
Regiu» aHero Enchiridion appettavit. Ulc auiem subse-
quentla, Duos Ubros satomonis explanavUf prorsus omit-
tit : ille exptoifln« legit. , . ^, « .•^....-

(h) DuoRegiii» ex Didyna vtdentis, eic. Mox Vaticanus
(um Burdegalensi sexdecim tmnujue prophetaTum^ «c.
cumque aliis pluribus dciude rc;jprla (A\\ repertwn) tf»-
seruil soius, qualuor et septuagkia . alii lamon duo verM
quatuor cl prailermiilunl.

185 S.

6I1S GhrUlum canes» et conlni inscctatores Ecclesiac,
vel eos qui putant Ecclesiam nuilos Philosophos et
eloquentcs habuisse doctores, roagno sudavit ingcnio :
ut sciant quanti el quales viri eam fundaverint ,
exsirnzerintyadornaveriiit : et desinani fidemnobtram
rusticx simpiiciutis arguero , suamque potlus impe*
riiiam (a) recognoscere*

hihumeris pnclerea libris AposloIorum Propheta-
rum conslructionibus : et posl pauca , nunc quoque
niystcrium iniquilatisoperatur. Ei garrit unusquisque
quod senlit : ego solus sura qui cunctorum gloria
mordear. Tanta denique lassitudine fatigalus cst , ut
etiam in stralu suo jaccns, funiculo trabe suspensoy
supinisque manibus apprebenso erigeretur ; ut sciii*
cei onicium Monnslerii prout polerat exliiberet, tran»*
euutes in squalore corporis , vocisque lenuitate diee
pluriroi. Dehinc Ilieronymus librorum abundantia
fullus» dictis suis Sancto (Al. Spiritu) Spirilui dedi-
catis , immobilem Caiholicx Ecclesiae lurrem contra
pcrfidorum jacula, contra Helvidiuro, contraque Pela*
gium , ct adversus Jovinianum evidentissima volu-
inina, Caiholicaque correptione roborata , magnoque
scripia acuminc laxavil : (b) juris quoque consuUus
(ingularem tonantemque edidit librum. Pierasque
Ercmiiarum Patruin vilas instgnium veracissimo elo-
quio tezuil historiae. De Mansionibus quoqne Israeli-
lici populi scripsit librum unuin ; Namque de friigi
et luxurioso filio eleganier ezposuit Evangeiii hislo-
riain, (c) ila consolaioriis disserlionibus declaravit, ut
unicam fore arbitreiur. PlurMi quippe , ait, qm nie

lliERONYMI VITA. iSI

dlcunl hoc opu$ in/lainmatum inPidim (aeibus Meribere ^
breviter reipondeo, nunquam me hareiicit peperciue;
led omni egieee etudio , ut ho$t§$ EccteMB , mei quoqne
ho$ie$ fierent,

Pergunt itaque ad visiundumt consolandumqiie
Hieronymum, dum in labore esset (AI. idem) identi-
dem Gaiholici seniores. Ad Beaium quoque Augusti-
num Episeopum secum quidem animo in Ecclesia
Caiholica cooperantem, corpore autem in Africa
scribentem , sic in cxtera scripsit : No$lra hakuimu$
tempora^ cueurrimui quantum pottidnm : nunc te cur*
rente et tongo epatia tran$miitente^ nobi$ debetur
otium, Igitur liieronymua» quam Christo Deo ado-
lescens voverat» hanc perfectaro eidem ]am corpore
scnei {d) obluiit vium suam, castam » placibilem,
unicam in ereroo pcBnitentiam Betbleeniiiicam. Li-
bris prselerea suis per sex et quinquaginta annos sine
ullo otio apud (e) Betbleemiticos^ totum implevit
orbem, spiritali opere irreprehensibiliter consumma-
tis, octavo et octogesimo xiatis suae anno in Domino
requievit. Beilileem eum alma tenet , iierum veniuro
Domino oiferendum. Dormivit autem Beatus Hiero-
nymns anno imperii Theodosii junioris 12(/). Omties
autem anni vibe ejus sic colliguntur. Ordinaius est
Bomae Presbytcr annorum viginti novero , (g) annis
tribos vixit apud fietbieein , io proposilo fuoannis
quinquaginia et mensibus sex. Oinne vilx suae tem-
pus implevil 88 annis et mcnsibus sex. Dormivit in
Domino pridie kalenda&Octobris.

(a) Y$ii\cumrecognotcat. PorroMarliansusprselermise*
rat subsequentem pencopen louni innumerie praUerea
tibris ^postobrum^ elc, , usque ad gloria mordear, quam
supplere iia QdejubeuUbus cundis, qiios consuiuimus Ma-
nuscripiis oodicitNJs, nostraruin esse parlium duximus. C&-
terum el male babilani fuisse a Ubrariis, et claudioare ali-'
oubi sensu, quein inslaurare in promptu erat, si libuissct,
ininime diffitemur. Cl. Tillemonlius nescire se ivorsus
ait, quid signiQcet constructionibus : quod nobls videlur
nonien Gramniaiico intelieciu acciiii.

(6) Duo e nostris, atcpe alii (iuiUemMss.habcnt Adjurie
quoque coneuttoe^ ul scripuim au eosLibrum, qui numquam
exsUlil, dicere videatur. Mox unus Reginae Pierumque
MremUanm^ Patrumque rtftu, etc Bardegalensis Plerum*
que ueremUarum^ Patrum mta indgnium veraci$mu> eUh
quio cmtexuit historiam,

Gommentarios in Matlhieum , in quibos subinde sreclem
•foytAw in Evangeliis oonaiur lollere. Eiiam in Ei.ist^la
ad Hedibiam coociliat Evangelistarum loca de rcsurre-
ctione.

(d) Burdegalensis hane profscto Heg. perfecto)Jam cor^
pore eidem obtuiit^ «* sene» Regins quoqua Ms. allor
omittit: lumprocastom, pladbUem lamaii et pleriqu^
alu omnes habent cauiam placibiiem.

(e) Idem, «apudBeUileem spiriiuall opere irreprehensi-
bililer consummatis, tolum replevit orDem. •

(/) Addit alter Reginae, operanU Domino nastro Jesu
chitsto.

(g) Yerba annis tribus vetustior ReginaB Ms. tacet : moz
lei&ii annis qtdnquaginta sex et mensibus sex. Subsequens
viue llierooymianoe summa variat in codicilMis magis. Bur-
dcgalensis octogitua septem : YaUcanus ocloginta novetn
suppuut. Reiiqua Dormmt^ eic. , in eodem VaUcano aL«
que altero Reginae non habentur.

S. EUSEBH mERONYHII ("^

INCOMPARABILIS ECCLESIiE CHKISTI DOCTORIS, ET EXIMLE SANCTITATIS VIIU

VITA

EX VSIU8 FRiESERTIBf SYNGRAMIIATIS, E SANCTORDM ITEIt AUGUSTINIy BAlf ASI, GREGORll ,
GELASlIy AUORCtfQUB AIJQUOT GOLLEGTA TRACTATIDUS.

Beati Ilieronymi vltam diTersis Auctoribus editam cum iegisscm , compcri eos inseruisse quxdaiu non

\a) Exegimos ad duosprobsecumprlmis lols codiccs
Ms. ex Ambroslana, qnae Mediolanl est, Btbliotheca, quo-
ram alierF. iilicra ct uum. 18. altcr I. et 55. pra^Doianiur,

Inscribilur autem ibi ila , c Incipit Yiia S. Hieronymi ,
coUecta ex Tractalibiis ejus ac Sanclorum Augusiini , Da-
masi^ GregorU, Gclasii, et aliorum raUHim Saiiclorum. »

185

8. IIIERONYMI VITA.

180

magnopere ad eju» pnccoaiam perlineDlin. Rursum-
quc opportuna plurima omisisse , ei ea maxime quas
ab eodciu in fiuis Traciaiibus Iradiia, in ejus Feslo
Jegi congnia Yidcbanlur. liide ejusdcm provocalus
exemplo, qui in divinis Yoluminibus ea qu» al> antl-
quis Traiislatoribus (a) snperflue ediia rueranl , am-
puUverit : qu» vero praetcrmissa tradidii, suis rcsti-
tuit locis : tcntavi et ego, licet ut meriiis ita el stylo
longe impar, tam ex scripiis praefati Auctoris, quam
€X sacris aliorum Sanctorum assertionibus ea
qux oongrucre videbantur, exccrpere , et qua conve*
uicbat serie Instruere , ul ex multis quasi unum cor-
pus erOciens , laborem eorum sublevare aliquatcnus
ppssem , qui ea quae de via et virtutibus Sancii virt
per diYersa digesta sunt volumiiia, habere sine l.xdio
voluissent. In quo si temeritas reprelienditur , attcn-
datur devoiio, quam ei non immerito debeo : qui nia-
irem meam, eum mo baberet in utero, a moriis pa*
ricttto liberavit.

Pncralus igitur Doctor patre Eusebio gcnilna esi;

fiiciit ipse in Librode Yiris Illnslribus adsiruit, vlce^

simo sexto anno imperii magni Canst:)i)liai in oppido

Stridttnis , quod a Gotbis evcrsuro, Dalmaii» quon-

dam, Pannoni;eque confinium fuii. Qui cum paren-

tibus Cbrisiianis in puerilia Romamcum Ycnlssel,

ubi restem Cbristi suscepit , viris iiislgnibus tradiiur

iiistruendus. Nam in Grammalica Donaium liabuit

prxceptorcm, ut Rhetorica Viciorinum (6). Cum iiero

Itberalibus tam Grxce quam Latiiie poDeret, pniba-

lissimorum monacborum habilnin factumqne imiiatus

est. Qui et per congruos Ecclesiasiicos gr.'»dus ad

Cardinalatus digiiiUlem conscendit. Nain factus aii-

norum triginla novem, a Libcrio sedis Apostolica)

Prxsule« Presbyier Ecclesi» Ronian» liiuli saitciae

Annslastae ordinatur. Sed cum idem Apostolicus post

annus fere quaiuor in apostalicum versus, Ariano

dogmali consensisset , mnltique se ob memm perse-

cutioiiis, qiiac a (c) Ci»nslantio exciiabatur, abscon-

derent : isle jnxta sermonem proplieticum, opposuit

se murum pro domo Israel, ut staret in prelio in die

Domiui. Nam licet afliceretur injnrits, terroribus

pulsaretur : nunquam baereticis acquievit. (mo

secundum datam sibi sapientiam eloqiiii sui sagiitas

emiitens, dissipavit eos : etdivinarom sententiarum

(ulgura mulliplicans, conturbabat illos. Eodem autem

tempore prohibebatur Catbolicis libere propriis rebus

uti, dum eos ei Constaniius Augusiufi, et Liberius Pon*

ttfex porsequerentur. Tunc qwedatn mairona Paula

nomine, nobilis genere, sed nobilior sanclitate, vi«

(a) llss. uterque liher vocem mtperfltte reUcet. Tum qvcB
vero pr^etermissa re addiditt Ten^avi el cgo, etc. , absiiue
suis restituit locis.

(^) lidem cum in Hberalibm; tum ex his alter vctuslior
live I. littera denotatus, « poUeret, Chrisli vestcm iii prae-
^u Urbe susoi(»iens , per congruos EcdesiasUcos, » elc
niutto ad verum propius. lUud Mcmcltormn factum ex
Psendo Oennadio est. Idem pau)o post annorum viginti no^
vem (decennio integro minus) a Liberio sedis ApostoUcc^
Prjesule Presbyter ordmUiir : praelermissis, quae sequio-
rem adhoc multo ^ulaia rcdolcut, Ecclesioi Romance tituU
SenetiB Anastasice.

[c] Pro constando cnm heic , tum f.aulo inferius , ubi
constantm .ivgustus scribitur, praererual Mss. noslri con-
sftauiftton, 4

dens beatdm Hieronymum in defensiooc fldei adino*
dum viriiiter laboraotem , auxiUum coepit ei impen-
dere, ac de suis facultatibus ministrare. Citjus devo*
lioiiem et merilum vir prudcntissimus intuens,
frequenter eam et Eustocbium cjus filiam in suis
commemorat Tractatibus. Curans ctiam eas imbucrc
divinarum scientia Scripturaruin. Nam cl afTectuosis
Paulam consolatus est scriptis dc filiarum suanim,
Blesillai scllicei, et Paulinx reccnti obltu consterna-
tatn. Uiide quidum pseudoclcrici ac n;onaclii, qiio*
rum scribeiis vitam dcprehenderat , occasione dcla-
Iraiidi accepla, eum Infamia subnolare miscrrimi
bomines conabantur. Et quia ipsi vitiis subjacebanl
carnalibus , ad excusandns cxcusationes in poccails,
id ipsum flicronymo imponebant (d). Denique istl
vehtem muiicbrem prope lcctum, qua se indueret
surreclurus ad maiutinas, imposuerunt. Ul ergo vidit
llieronymus, non minus se a fahis fratribus, quam
ab hxreiicis infeslari, aitendens illud Evangelicum :
St vos persecuti fuerint in civitate ista, fugite in aUam ^
delibcrat cedere eorum malignilaii , et ad Oricniaies
rcgioiics mililaiurus Domino commigrare. Qiiod qui-
dcm et Jacob in fraire suo Esau fccisse iegiiur , et
Dnvid in stcero soo Saul : qnorum unus ad Syros,
aliiis ad Pliilistaios seconlulit, malena hostibus qu:im
invidis subjacere. Profectionis autcro su» de Urbe
ordinem {e ip&e Ruffino scribens, sic narral : Mense
Augusto, fiantibus Zepkiris, cum Sancto Viueentio
Presbtjtero et adolescente frntre^ et aliis monaclus^ qui
nunc Jerosolymis commormtur^ navim in Romano portu
seeurus atcendi^ maxima n^ Sanctorum frequentia
prosequente, veni Rlteglum, in Scylleo littore paululum
steti, ubi veteres didid fabulas^ ei prcecipitem fallacig
Vlyssis cursum , et Sirenarum cantica^ et insatiabHem
Charybdis voraginem, Cumque miU accolce iUius loci
mutta narrarent, darentque eonsiUum , ut non ad Pro-
tei columnas, sed ad {Jonas) hio ne portam navigarem
{iUum enim fugieniium et lurbatorum^ hunc securi
hotimis esse cursum)^ malui per Maleas et Cyclada^
Cyprum pergere : ubi susceptus a venerabiU Epi*
scopo Epiphanio , cujus tu in testimonio gloriaris^
Veni postmodum Antiochiam , it^t fruitus sutn
communione pontificis confessorisque^ PauUni , et de^
ductns ab eo media hieme (/") in gravissimo frigore^
intravi Jerosolymam. Vidi mulla miracula, et qua^
priusadmefanui pertulerat^ oculorum judicio compro-
bavi, Inde conscendi jEgyptum, lustravi monasterln
Nitrioi : et inter Sanctorutn choros^ aspides Utitare
perspem. Quis autem felicem non dixerit Tugx bujua
eventum, Christique providcniia dispensaium, ut scio
licet Romana Ecclesia Petri insiiiuia regimine , om-
niuni cliam veteris et novi Tcsiamcnti lihrorum,

Id] Perlocbam banc lotam, c Denique isU vestem mulie-
breui prope lectum, qua se indueret, surreciurus ad ma-
tutinum , t qua ridiculae, ne quid plus dicam. fabidae in«)*
moria ooatinelur , Ambrosiaaus alter Ms. liber peniuis
nescit. £t saae videUir ad ejiis fidem expuugeuda

[e) At(iue hoc rectius idem M;>s. ordiimi cum Rufftno ex^
pohtuitms f sic narrat. , .

[f] Docel idem Ms. ineptum glossenii,m gravusnm
friqore, expuogendum : ut et paulo post legeodum, con*
tetuU jEgyptuni pro conscendL

187 S

desudaiile Hicronymo , (a) llebraiearo ct Gr.necain
liabcal cerliiudinem. El quia quorumdum Grxcprum
levilas. quod cunclas Scripluras sibi divtnitus inspi-
ralas Romanos a se accepisse plaudebant » fccil ab
insnluiione desislere, Weo Hieronymus locis Tene-
rabiiibus supra dictis perlnsiratis, pergit Constantino-
polim ad audiendum Teiierabilem virum Gregorium (b)
Nazianzcnum prxceptorem suum tunc ejusdemurbis
Episcopum^ulsanctarum Scripturarum erudiretur stu-
diis. Quid vero de bujus viri indefcsso studio et ele-
ganti induslria, quam circa Grxcos,Lalinos, Hebrxos,
Syros, ct (e) Ciialdaeos exbibuii in discendo, aliiid
(dele ) nihil dici polesi prxsLintius, quam quod ipsius
ad Pammachium et Oceanum missa profltcniur verba
dtcciuis ? Duni essem }uvm$^ nimio disceudi fenebam
amore : nec juxta quorumdam pnBsumptionem^ ipse me
docui. ApoUinarem audivi Anliochice frequenter et co'
/fit. Jamcanis spargebatur caput^ et magistrum potius
qnam discipulum (d) decebat, Perrexi tamen Atexan-
drinm , audivi Didymum : in multis gratias d ago^
quia quod nescivi, didici : quod uiebam, illo docenle ,
non perdidi. Putabant me honunes finem fecisse di-
scendi. Veni rursns Jetosolgmam et Bethteem. Quo la-
bore^ qno pretio^ Barrabanum nocturnum habui preBce-
ptorem? Timebat enim Judwts, et alterum niihi se
exhibuit Nicodemum, llem ad Rusticum monachum :
Dum essemjuvenis, et solitudinis me deserta valiarent^
incentiva vitiorum ardoremque naturm ferre non pote^
ram : quem cum crebris jejuniis frangerem^ mens tamen
cogitalionibus msluabat, Ad qnam edomandam , cwdam
fratri qui ex Hebrms crediderat , me dedi in discipli'
nam : ut post Quintitiani acumina , Ciceronis fiuvios ,
gravitalemque Frontonis, et lenitatem Plinii , alphabC'
tum discerem : et stridentia, anhclantiaque verba (e)
meditarer, Qaidibi laborisinsitwpserim, quid snsiintte--
rim difficuttatis : quoties desperaverim, qnotiesque ces-
taverim : et conteiitione discendi rursus incwperim,
testis est conscientia , tam mea qni passus sum, quam
eorum qm mecum vitam duxerunt, Et gratias ago Do^
mino, quod de amaro umine tiKerarum dulces fructus
carpo, Et in protogo libri Job , qtiem videlicet Ubrum
ejus stndio Latina tingua translatum expositumque
promeruit ; Memini me^ inqnit, ob intelligentiam hujus
voUminis (/) Liddeum quemdem in prwceptorem, qui

(a) Ambrosianus Hs. velusUor, t Hebraicam habeat ve-
riutem, et quorumdam Graecorum cerLiludiaem. »

[b] Idem, « Grefforium Naziaozenum, ut idem in tertio
ExpianaUonum Isaiae libro meminil , ui>i Propheta Deum
se vtdisse testaiur , sic iDqiiiens , De hac Yisione cum e&-
sem CoDSianiinopoll, et apud virum eloquenUssimum Gre-
gorinro Nazianzenum praeceplorem meum, • etc. ut videri
naec fiicile possint, ob ejusdem nonml&Gregorii mzianzeni
recursiim , saepius obvio librarioruni la)iHu , praptermissa.
Sequitur lisdem Hierouymi verbis , « lunc ^usdem ur-
bis filriiscopus Sanctarum Scnplurarum siudiis erudirer ,
scio me lirevem subtlumque dfclasse Tractatum. Quid ve-
ro.i etc.

lcl In eddem JAs.cJuddceosque m discendo habmt, etc.

\a\ ResUtnimus ez eodem Ms. decebat , pro quo eral
docehai. Idem paulo post Baramam habei pro Barrabor
flnim. Bormmam Sanctns ipse Pater vocat.

[e\ Plus idem babet : Ferba vix meditarer : liim illa ,
tfmftsesque cessaverim , heic pretermissa , subdit his , rtir-
tus incoeperim.

i [f] Atque lieic ex eodem Ms. restituimus liddeum ih*o
Judaam , quod erau Moi idcm uebrwm pro Judwos uu-

IIIERONYMI VITA. 188

apud Judwo^ perilus kabAatur, non parvis redemisse
nummis, Porro ad scientiaro lingu» Ghaldaicae qt?o
labore pervenerit, idem de se Ilieronymus ita tn
prologo Danielis enarrat : Ego adolescentuUs post
Quintiiiani et Tullii lectionem ae flores rhetoricos, cum
in lingum kujus pistrinum me reclusissem, et multo su-
dore multoqne tempore vix capissem anhelantia strideH'
tiaque verba resonare : et quasi per crgptam ambulans,
(g) rarum desuper iumen aspicerem, impegi novissime
in Danielem : et tanto twdia affectus sum^ ut deepera-
tione sumpta , omnem velerem laborem voiuerim r^n-
temnere, Verwn adhortante me HebroM, et itlud sua
lingua crebrius ingerenle : Labor improbus onmia vincit :
et qui mihi videbar scioltu, inter Betfrceos , caspi rursus
diseipulus esu Chaldmcus. Et ut verius fatear, usque t«
prwsentein diem magis possum sermonem Cliaidaicum
legere, (h) et intettigere, quam sonare.

Inlerea pergil in Syriam, et duin in possessione
Evngrii Presbyteri morarelur, Malchum roonachura
etaliqttandocaptivumreperil: percunciatiisque eum,
ordinemomnem eaptivitatis ejusaccepit» ei seripsil
iiistoriam. Cumque sanctos monacbos ct Eremitas,
eorumque bumtlia peragrans habitacula coniempla*
tur , (f) oratiunibus slne inlermissione insisiens, vo»
luptatemque carnis quoiidiano labore jejunioque re-
frenans, plcrosqve bonorum meliores fore, sui^dtiCHiC
insiiluto. Dom iiaque bis,boniaadeo insisleret, ui scri-
bendi etiam sludium intermitteret ; Damasus Urbis
Episcopus. pro Ecclesiae utilitate sollicilus, ul ab
assiduo scribendi operc non desisterct, bujascemod»
eiim eihoriatus esl scriptis : Dilociissimo lilia Hie-
ronymo Daniasus. Dormientem U, et longo jam fem-
pore legentem potius quam scribentem, queestiuneuii^
ad te missis excitare dispoeui» Non quod et iegere non
debeas^ hoc enim quan quotidiano cibo alitur et ptn*
guescit oratio : sed quod tectionis frueius sit iste, si
scribas, Itaque quoniam pollicitus es te furtiris noctium
opeiis aliqua d vellem posse dictare : libenter accipio
ab offereiHe, quod rogare volueramf st negasses, Neqne
vero uitam puto digniorem disputationis nostrm eonfa*
bulaiionem fore, quam n de Scripturis sermoanemnr
inter nos ; id est, ut ego interrogemf tu respondeat»
Qua mta, in hac iuce niidi puto jucundiut ; quo animm
pabuio omnia mella tuperantur. Quam dulcia, tii^^
Propheta, gutluri meo etoquia iua I Super mel ori
roeo. Prmcipuxit orator, inqtiit : Cum idrirco hominet
a bettiit differamnt, quod loqui potsumut : qua laude
dignut ett^ qui in ea re caterot superat^ tn qua h^minet

bet. Et paulo post duo illa verl» prsiermilUt , Ego ado»
tescentuhts,

[q) Atque heic rarimi ei eodem Ms. emendavimus pro
qno viUose erat earum.

[h] Dno verba et intetligere Ms. I Hllera deootatus noa
habet. Tum vero satis loiigara pericopen , quae utraniaue
fere implet columnam p.tgin» 2(53. buc traQsfcrt, a verbis.
Ptenituaincm itaque sapientioSf et sattctitatis (al. scientim^
usque ad illa prolmtHtem esse eridenier insinuat), De qui^
bus tum redibit diccndi locus.

[t] Addit idem Ms, « Ipse quoque eorura hahtlum facium-»
que iaiiiatus est, orationibus namque sino intermissione,
ctc. » De Monachonm . facto diximus ad praecedentem
Pseudo Genoadii scriplionem, imde haec vidcotur de<*
stiuijiia.

189

S. HIERONTMI VITA.

190

besiioi anteceUuni ? Accingere igkur, et mihi quw sub-
jeda tunt ediuere. Quid zihimtt quod in Genesi scri-
ptum esl ; Omnis qui occideril Cain, seplem vindi-
ctis exsolTet. Si omnia fecil Deus bona valde, quare
Noe de mundis et immundis prcecepit ; cum immundum
nM bonum esse possit f Cur Deus toquitur ad Abraham^
tfttod quarta progenie essent /i/ii Israel de JEgypto re-
tersuri^ et postea Moyses scribit : Qainla aulcm pro-
genie cxicrunl filii Israel de lcrra JEgypii? Ctir.
Abraham fidei sn(e signum circumcisione accepit ? Cur
Isaac vir justus non itli cui i>o/ui/, benediiit ? De qnibus
omnibus beatus Hieronymus plenissime salisfccit : ct
quac subnoUniur per diversa ejus lcmpora Damaso
Pnpx inscripsit. llomilias scilicet in Ganticuro Canti*
corum ('/). De Osianna, vulgo Osanna librnm unum.
De nioric Ozisc, el de Scraphim ct calculo candente
librum un\im ; dc prodigo lilio, librum unum ; de
Spiritu sancto, librum unum. Texlum quatuor Evan-
geliorum, Scriplorum culpa confusum, diligenter
correxil. Sed el Psalieriuni secundum vesligia se-
plu.igiiila inlerpretum de Graeco translulil in Laii-
nuni, id quod ctiam Paula el Eustocbio pelentibus
emendavil. Denium autcm a Sopbronio postulatus
de Ucbraco expressit, enmque breviter librum disse-
ruil, ct Encbiridion appellavit. Per idem tempns
scripsit vitam Pauli monacbi, et vitam bcati Hilario-
liis : exbortntoriam ad contemplum mundi ad Hclio-
dorum EpisloIan\« et ad Nepotianum de vita Clerico-
rum. Gbronicum quoque omnimodae historisc, mul-
tasque alias ad diversos Epistolas. Porro buniani
gencris inimicus, qui eum Romae pcr suos ministros
fuerat pcrsecutus : etiain in soUiudine, Arianos ei
advcrsarios suscitavil : de quibus bcalo Damaso scri-
bens, ita cunqueritur : Ego Christi vestem in Romana
urbe suscipiens^ nunc Barbaro Syrice limite teneor,
yerum, ul ait gcniilis pocta : Ccelum non animum
mutat, qui trans mare currit. Ita me incessabiliter ini»
micus post tergam persectilus est, ut majpra in solitu-
dine belia nunc paliar. Hic enim prcesidiis fulta muudi
rabies Ariana fremit. Hic in tres partes scissa Ecclesia
ad se rapere festinat, monachorum {b) circa commanen'
tlum antiqna in me surgit auctoritas. Ego interim
damiio : si quis Cathedrce Petti jungitur, mecum est.
Meletius, Yitalis atqne Paulinus libi hcerere se dicunt:
possem credere «t hoc unus assereret : nunc autem duo
mcniiunttir^ aut omnes. De iis etlam persecutionibus
{Marco.) Malcbo Ghalcide revcrcndo viro in quadain
Epistula (c) proloquitur : Si persecutoribus mas placet^
hcsYeticum me cum occidente, hcerelicum cum Mgypto^
hoc ett, cum Damaso Petroque condemnent. Si rivut
tenuiter currit, non est alvei culpa, sed fontis. Nihit alicin
pKBripui^ nihit otiosus accipio : manu quotidie ct proprio
sudore qwBrimtts cibum^ scientes ab Apostoto icriptum

[a] Deirao idem isKldit duas, recte. Tum de Osana libruniy
pnefertt absque inrermediis vulgo osamia^ quod c^ossema
mterpellatoris saptt.

[b] Emendavimus ex eodero Ms. heic circa , pro quo
erat certa : tam ctamito pro rlamabo. Pro mecum esi, idein
hiibet Ms. meus est.

ic) Ms. sic proscqiiitur.

esse : Qui nnn opcratur, non manducet. Piacet eis ut
hinc recedam, jamjam recedo : arripuerunt eitim a me
partem animce mece charissimos fratres. Ecce discedere '
cupiunt : tnio discedunt, melius esse ducentes inter
ferat habitare, quam cum taiibus Christianis. Ad dc-
serla deinde loca sic la^tus accinctusque (d) successii,
ut volasse illum magis crederes, quam measse. Qtia-
litcrautcin se aflligendo noxias eliam in se cogiia-
tloiies extinxerit, qualller quoque visitationem Do-
mini merueril : ita ut ssepechorls interesset angclicis,
ipsinsmet Hieronymi ad Eustochium scripla lestan-
tur. Epislola sic Incipit, Audi fHia et vide, In qua intcr
alia stc dixit : Quia imposstbite est, inquit, m sensum
hominis non irruere motum, et meduiiarum eaiorem,
iile tamen laudatur, ilte pradicatur beatus, qui statim
ut cceperit cogitare, interficit cogitatus et allidit eos ad'
petram : petra autem est Cinistus. Quoties ego ipse in
eremo constitutus, et in ilia vasta solitudinc, quce exusta
sotis ardoribus, horridum monachis prcestat fwbitacu-
lum, putabam me Romanis interesse deiiciis. Sedebam
sotus, quia amaritudine pienus eram : horrebant sacco
membra deformia, et squalida cutis situm jEtliiopicce
carnit obduxerat. Quotidie lacrymce, quotidie gemitus;
ei «I quando repugnantem me somnns imminois op-
pressistety nuda humo vix ossa hwrentia coiiide'
bam. Dc cibis vero et potu tdceo, cum etiam lan"
guentes monachi eibi aqua frigida utanlur, et coctum
aliqutd (e) accepisse, tuxuria sii, lite igitur ego qui
ob gehennce metum taii me carcere ipse damnaveram,
scorpionum tantum socius el ferarum, scepe choHs inte-
reram pueilarum. Paiiebant ora jejumis , et ment desi-
deriis wstuabat in frigido corpore, et ante liominem
sieca jam carne pramortuum soia libidinum incendia
buiiiebant. llaque omni auxiiio destilutus, ad Jesu jdce'
bam pedeSf rigabam iacrymis, crine tergebam. Et r«-
pugnantem carnem hebdomadarum inedia subjngabam.
Non depudeseo infeiicitatis meoe : qnin poiius plango
me non esse quod fuerim, Memini me clamantem, diem
erebro junxisse cum nocte : nec prius a pectoris cessasse
verberibus, quam, Domino imperante, rediret trainquilii^
tas. Ipsam quoque celiulam meam quan cogilationum
mearum consciam pertimescebam. Et mihimet iratut ei
rigiduSf solus deserta penetrabam : ncubi concavd nr/-
(i((m, aspera montiunij rupium prcerupta cernebam : ibi
mece orationis erat iocus, ibi iiiud miserrimce cumis
ergastuium (f) coilocabam, Et (ut mihi festis est ipse
Deus) post muitas lacrymat ^ post ccelo ocuios inharen*
tes, nonnunquam videbar mihi interesse agminibus angc"
torum, et icetus gaudens^ cantabam : Post te, in odo*
rem ungnentorum tuorum currimus. (}uadriennii ita-
que temporc sic exacto in praefata vasta soIiiudlDe,

(d) Alque boc rectios idem Ms. habet secessU. Igoorarat
vero islhsc, quae snbsequuotur, qualiter quoque visitatianem
Domm meruerU : tum illa paulo post, Bpisiota sic indpit,
^ndt, pUa, et vide^ in qua inter alta sic dixit.

[e\ Ms. eomedisse. mox et mens mstmbat, absque desi-
derits : tum illud recUus, sua jam came pro sicca jam
came, etc. Denique non erubesco conpteri infetidtatis mece
misertas pro depudesco infetidtatis mece.

[c] Abest verbum coUocabam a Ms. lumillaquoque moz
absuQi, in pra^fata vasta sofitndvie»

191

S- HiERONTMI VITA.

seiUlcns iii 80 bcatiis Hieronymils omncro carnis vo-
luplaiein exusiam, niliilque in ea esse, quod spiritui
rcpugnaret : reveriitur Jerosolymam » tit derivaret
foales suos foras, et in plateis aquas scicntix sunc
divideret : ul de lorrente lingux ejus multi vina hiiie^
rent , qui hnnc in descrto et hi invio et inaqiioso re-
perire vix posscnt. Accedens igiiur ad ejusdem civi-
talis Episcopum Gyrillum nomine, petiit ab eo, ut
Bethleem » qux in scsto sita esl a Jerosolynia millia-
rio, contra meridianam plagaro, locum sibi babitaiidi
tribueret : optans scilicctf iit pnidens animal, prxse*
pio Dominl sui jtigiier adbiuiere. Cui mox quod de-
Vdlo poposcit digne concessum cst. At ipse « favente
DoniinOf (a) monasteriiim coiistruxit, ut ipse inquit in
Epistola ad Pammacbium , de morte Paulinae uzoris
8iib (incm , in hxc verba : Sic et nos in i$la provincia
adificato el monatlerio^ tl diversorio propter exstructOf
ne forte et modo Jo$cph cum Maria Deihleem veniem
non inveniat hospiiium, tantis de loio orbe confiuintibus
turbis obruimur monachorum , ut nec captum opus de-
serere^ nec snpra vires ferre valeamus. Unde quia pene
nobis illnd de Eenngelio contigit, ut futurtB turris non
ante coniputaremuM expensas , com/ne/si sumus fratretn
Pautinianum ad patriam mittere^ ut semirutas viUutas ,
quce barbarorum manas effugerunt^ et parentum commU'
nium census venderet : ne captumsanctorum ministe-
rium desercnieSf risum matedicis et (emutis prabeamus»
lu quo quidem nionaslerio sub statuta ab Apoi»tolis
dcgens regnla ccepit, ut mulium ciipicrat, cum illustri
viro Eusebio Cremoncnsi, el cum aliis sanciis fratri-
bus habiiare. A qoibus scilicel divino iniiiisterio jugi-
ler insudaniibus lioc maiutinale officium quud nunc
obscrvaiur in occiduis maxime regionlbus, caiionica
inslitutionc primitos institutum est. Quod ct Cassia-
nus leslatur dicens : Maiutinae solcranitaiis officiom
novo adlmc tempore coiistitutum est priroitus in
Bethleemitico monasterio , ubi Dominus noster Jcsus
Clirisius pro redemptione humani generis, ex virgino
nasci dignatus esi. Sicqiie ex illo pcr universum
mundum consucludo cclebnindas isiius malutiiiae fun*
clionis invaluiu Quo quidein leinporc be:aus Papa
Damasus, bcato liieronymo id oflicii compoiieiile, (b)
conslituit, ut psalmi dic noctuque per orones can a-
rcntiir Ecclesias : et subnecteretur in fine uiiiuscu*
jiisque hic bymnus : Gloria Patri , et Filio, et Spiri-
tui Snnclo. Sicul erat in principio et nunc et sempcr
ci in s:rcula sa^culorum, amen. Plures itaque ad eum
rcligiosorum, quibus vitc el scientix ejus fama inno-
tuerat , confluebant : bonumque doctorem boni di-
scipuli freqtientantes in doctriiKB iUius erficacia mi-
rab:mtur. Emt cniro adeo copiosus in ratione reddcn-
da , ut undecumquo interrogatiis fuisset , paratum
habcrety eff competens slne dilatione responsum.

[a] Longam qas blnc sul^sequitar seplemdecim versuum
pericope», ab liis yerhis favente Dontino ad sub statuta ab
Apostolis degens regula, Klem Ms. prseteriniUit, errore, ut
videlur, Anliqaarli , cui fraudi fuerit idem Monasterli no-
meD, quo ei iuctioalur illa ct concludilur.

{b\ idem Ms. Beato Bieronymo snggerente, pro Id offtcU
Ufmponente,

Modo bumilibus suaviler blandiens, moilo superbo-
rum colla confringens, modo derogatoribus . suis
vicem neccssarla mordacitale repcndens » modo vir-
ginitasem praedicana, modo mairimonia casla dcfen-
dens, modo viriutum ceriamina gloriosa collaudans,
modo lapsus in clericis sive moiiachis vehemenler
accusans. Qui etiam dum adhnc Romx suum liiu-
Inm (c) Gardinalitii presbyteralus iu Ecclesia sanct;e
Ansstasise gubernarel. ires clericos nuUa alia causa
GulpnbileSy nisi quia inordinate et incomposite ince-
dcbant, ab aspcctu suo ac mensa coniinuo separavii.
Inccssus eiiim incompositus , evidcos signum esi ,
quoninm status iiilerioris hominis maie est ordinaitis.
tJiide idein in vita sancioe Paul» : Per extcriorem,
inquil, homincm , et interioris boroinis vita demon-
slnilur. Prxterea lanta linguarum pcrilia erat praedi-
tus, nt quoscomque unius linguae libros hi roaDus
acciperct : hos in aliam linguam nibii cunctatus (d)
transcriberel, adeo utcrederes esse aic scriplum^ iia
hos ejus Inoffensa velocitas refuiidebat. Undc et in
derogaiionemaemulorum suorum quamdam Epistolam
sic conclusit : Nec iucubratiuncula hmc tanta esl ad
luctrwB lumen , elaritate perfusa : ut tei notariorum
manus lingua precurreret. Pcr idem tempus ad Pauli-
nuin ex senatore presbyterum mirificam prxdestina-
vit Epistolam« In qoa roysierium unioscajusque libri
lani veteris, quam novi Teslaroenli breviter, suroroa-
limque perstrinxit. Quid enim non sohim in divinis ,
scd ctiam in mundanis lilteris Ilieronynii sagncitalem
lalerc poluit? £x quibus scilicet mundanis neccssi-
tatcquandoque cogcbatur, iionnibii suis immiscere
Tractatibus : ut probarei ea qux a sanctis Proplietis
ante sxcula prxdicta suni, tam Grxcorum quam La-
tiiiGrum et aliarum gentium litteris cmilineri. Non
enim credendum cst id eo facium , quod libri Genii-
lium Uintopere illius obleciarent menlero , com prios
aliquanto ad ccelcsle retractus examcoy pro ejusmodi
lectione pcenas luisset divino ac salutari verbere ca-
stigalus. Quod qualiter acturo sii, in praedicta Epi-
sloia ad Eustocblum lcgilur eodem Hieronymo sic
ioter alia rererenie : Dum ante etiam annos pturimos
domo^ parentibui , cognatis et quod his di/icilius est^
eonsuetudine lautioris cibi propter aelorum me rtgna ca^
strassem^ et Hierosolymam nulitaturus pergerem^ bibUo-
theca quam mihi Romce summo studio ac labore eonfeee-
ram, carere non poteram. Itaque ndser ego lecturus Tut-
lium , jejunabam : post noctium erebras vigitias , post
taerymast qum milu prwteritorum peccuto:um reeorda-
tione ex intimis visceribus /luebant , Ptato sumebatur in
manibus, Si quando in memelipso reversus Prophetas te-
gere ccspissem^ sermo horrebat ineuttus. Et quia tumen
eteds ocutis non videbam : non oeutorum putabam culpani
esee^ sed sotis, Dumque ita me antiquus serpens ittude-

\c) Atqoe hsec penllus Ignorat idem Ms. verfoa cardina-
Hin prewyteratus in Ecctesia sanctw AnastasieBt quae se-
quiore adnuc manu videotur in textum iDtrusa.

(d) Ms. transeurreret. Jios quod sut)sequitur vetocitas re-

endebat, emendavimus pro velodtate fmidebat, Pnulo posl
em Ms. conelusit. Hwc tHCtUnratiuttcutatanlaest ad tucenue
tumen celeritate p6r/>(5a,quemadmodum satius oliquc esset
locumrefigere.

195

5. IIIEROJIYMI VITA.

rei^ in media fcrmqmdraffetima mediiUU infUsa febris^
eorpus iuvoiil exhausium : et $ine uUa requie^ quod
diciu quoque incredibile^ $ic infelicia membra depatta
e$t, ut vix o$sibtt$ interim parabaniur exequim et viiatie
animas calor^ toto jam [rige$eente corpore^ in eolo tait-
tum repente pectu$culo palpitabat. Tu$ic $ubito raptn^
in $piritu, ad tribunal judici$ pertrahof : ubi tanlum
tuminis erat ex €ireum$lanlium ctarilaH, futgeri^y ni
projeetui i» terram $ur$Hm a$picere non auderem. Ih"
lerrogatus conditionem, Cltristiannm me e$$e respondi*
E^ilie qui presmdebai : Metairis, ait : Ciceronianu$ e«»
ftoft Chri$lianu$. Obi enim e$t thesaurus luu$, ibi e$t et
em lumn. lUico obnnHuij et inier verbera {nam ccedi me
fu$$erat) e§o con$cientim magis igne torquebar^ itlum
meeum vereiculum repetens : In inferno autem quis
confitebiliir tibi? clamare lum ccepi* el ejuUms di-
cere : Mimere met Dormne. vmerere mei. Heec vax
inter fiagetta seepiue re$onabat. Tandem ad pres^dentis
genua proro/u/t, qui aetiterant^ precabaniur ul veniam
tribuerel adolescentia, et errori tocwn pceniteniim com"
modarei^exaaurue ddnde erudaium, <t geniiUum iiiU"
rurum aiiquando iibros iegi$$em. Ego qui tdnto eonstri'
ctue articuio, veilem etiam majora prondttere, dejerare
etepit et namen ^u$ 9ble$tan$ dicere : Domine^ d nti^a m
habuero eedices uBcuiaree^ aut n iegero^ te negavi,
Inter kese $acramenti verba dimi$$u$t revertor a $upe-
ri$ : ei mranlibue cuncth ocuio$ aperio^ tanio iaery^
marum hnbre perfu$o$^ ui etiam increduUe fidem face-
rem ex doiore^ Piec vera sopor iUe fuerai^ aui vana
tonmta, quibue $ape deiudimur. Teeie esi tribunai iiiudf
ante quodjaeui. Judicium tcete esl, quod iimui. iJitra
mihi nunquam eontingat in iaiem incidere quaietionem,
tiam faiear vuineribue habui$$e me pienae scapuiae,
piaga$ $en$i$u po$t $omnium^ et lanto deltinc etudio
dimna ie^eee^ quanlo non ante mortaiia iegeram. Pust
haec ilaque e«m quadaro die sacras Scripturas fra-
tribns ex more dissereret, aubito iribua claudicans,
quarto suspeiiso pede clauslra ccuiobii leo ingens
ingreditur. Gumque fralres terriU fugam arriputs-
sent, Tir Dei ▼eiuti hospiii advenUnti se obtulit : et
intelligens planUm ejus a seniibus Tubieratam, pr»*
eepit frairilHis, ut lerrore deposito, curam ipsius
gererem. Quod cum sollicite fieret, omni feroeitate
deposiu, iu leo mansuetus efficitur, ut ei fratres
jussu beatt Hieronymi asinom qnemdam commilte-
rent, qoem ab opere rcdeuntem in pascuis custodi-
rct. Accidit inierea una dierum, ut soporato leone
negotiatores quidam qui ifigyptum adibant» Tidenies
asiaum soliTagum Incedentcm, copidiute Yicti, suo
eum comltatui aggregaTerunt. Expergefactos autem
ko» curo commissam sibi besiiam minime reperissei»
confusus ad monaaterium rediit : et quasi culpac con-
scios, commune recepUcolum solus ingredi non au«
debat. Quod fratres uiia cum beato Hieronymo per-
pendentes» absentem asinum ab ilio cxisiimant devO'
ratnm. Nolentes Umen eum eiasperare, abducti ei
animalia opus injungiint : ut sciUcet ea ferret onera
qtias prlus asinus gesUre consueverat. Nec mirum
fhtribus innoccntcr vivenlibus, leonem obscquium

pnebuisse, cum in testimoBioffl priroa! creationis le«
gainus viris sanciis Deo bumiliier famulaiuibus et
loones et volatiiia mioisirasse, et iclus oeasisse fera*
rom, et venenom non nocuisse serpeniuro. lu cuin
leo injunctum sibi opus iodesincnler eieqoitur,
die quadam de sublimi prospicieiis pra^fatos viatoreSy
vidit eminus venlenies, et cum camdis eorum sUum
illum comitem. Mox quasi deprehensis hostibus ,
tromane rugiens et conira eos vebcincuter insiliensy
homines in diversa dispersii. Gameios autem onustoo
una cum asino cogons, ad claustri portam perduxit.
Mirati Iratres cum haMi retulissent beato Hioronymo,
jussit illc depositis onerihus, camelorum pedes abloi«
eis(|ue pabula appoiii, atqueadveniantibus hospitibaa
convivium pncpararl. £t eoce illi continuo venientes,
ad sancti Patris vestigia se prosiraverunt, de cotn-
misso furto veniain postulanies. Qui eos beiiigiie
suscipiens, ad cellam bospiium curo magiia hilariiaie
deduxit. Yidentes ilii in servo Dei Unlam demeotiam,
roedium olei quod de ^gypto attulerant, monasterio
obtuleruni. Quodquc singulis annis Um ipsi, quam
eorum haeredes plenam olci bydriam in eodeni cob*
nobio devoiissitne spoponderunt* Quos beatos Hlerc-»
nynius benigiia coinmonitione refcctos, et spirituall
benediciiono roboraios, iit pa<:e dimisit. Interca
venerabilis Paula, cujus siipra fedmos mentioiiem,
admirans religiosam viiam reverendorum Episcopo-
rum, Pauliiii sdlicet Aniiucheni, et Epiphattii S«ilami.
n« (o), quos sedes Apostolica pro quibnsdam Ecclc-
auisticig negotiis deiincbat ; eorum atquc Hieronymi
accensa viruitibus, orbem Romain imo Babyloniam
deserere cogitabat. Illis iiaqiie ad sedes proprias se
redpientibus, Imbc rdiciis filiis, Toxoilo scilicet et
RiifHna , lacolutibusque desertis , sola Eusiochio
comiunte, tolo cum eisdesiderlo navigavil. Deniquc
post molu pericula, immensosque labores ingressa
Hierosolyroam, cum saiicia loca studiosissime perlu-
sirasset, reversa Bethleem diversomm peregrinorum
celiulas monasteriaqoe constroxit : de quibus mona-
steriis, beaio disponente Hieronyroo, unum viris
tradidil gubernandum. Yirginesquas de divcrsis coin
gregavit locis, in tres turmas moiiasteriaque divisit.
Inler quas Unia se humiliiate dejecii, ut qui eam (/i)
andisset, exlremam erederei ancillarum. Haec iniuens
aorores suos eirca cultnm sanctae Dei geniiricis ac
virginis devotissimas, beato Hieronymo una cuni filia
aopplicavit, ot de ipsius Assumptione sermonem fj-
eeret, mirifica' ejnsdem Yirglnis prxconia conlinen-
tem. Quarutn piam peliiionem ipse pariter devoius
admiltens, cum somma diiigentia qood rogabattir,
implevii. De ciijus sancta vita, et ejiis discesso a
Roma, et progressu per viam, et accessu ad Hieroso*
lymam omnibusque praedictis, idem llicronymus late
traetut atque declarat io TracUlu qocro fecit de obitu

[a] Addunt Mss. qoibus nlimur, cypr. : contra mox reti«
cetAaique Hieranynd : denique babeot ad sedes propriae
remeaniibu$9 pro redpienlibus,

[b) lidem lii>ri vidi et : et paulo post, quas pias petitime
vir ipsCf etc Subsequentem vero periodum toum^ De cnjus
soHCia vita, usqne imlcBf prorsus tgoorani.

& IIIERONYMI MTA.

el transita sanctae' Piulaeir Sane inler innumeros tra-

datos, qaos ad diverso» misit, ad quamdam virginem *

Aseilam nomine scripsit Epiaiolam : i» qna pro

officio sibi ab ea ^liibiio, gratias ei rcfert, et abolim

imposito sibi crimine innoceniem se astniens, aemulo-

hiro snorum invidiam increpat* Quos etiam in sanct»

Paule discessa susurrasse acceperat. Hujus autem '

talts est textus (a) Epislolae : Si iiH jmtem graMs a

me refeni pom, non iapiam : foten$ est Deus wper

perumam animte tuas reMituere^ quod meretur. Ego

enim intHfnut nec ffilimare unquam potuif nec oplare,

n$ miAt tantum in Chritlo largireris affectum, Et ticet

me eceleratum quidam putent, et flagitM meis ohrutum^

if pro peecati» meis etiam hmc parva sunt : lamen tu

bene faai, quod ex tua mente eliam malo$t bonoe pute$.

Perkuloium quippe e$t de $er9o alterius judicare, et

non fact/fs vema prava dfxi$u de rectie. Veniet^ veniel

iUa die$ et mecum dolebi$ ardore non pauco, Ego pro*

bro$u$f ego vempeUie et lubricue, ego tnendaXj et Sata^

na arU decipiene. Qui$ ietae ailN/taf , koc vel credi^

djm, vet {b) $en»$$e de in$ontibu$, an etiam de noxii$

credere rotui$$ei f 0$cutabantur mihiquidam manu$y et

ore vipereo detrahebant : dolebant tMte^ corde gaude-

bant» Videbat Dominu$^ et $ub$annabat illo$ : et mi^e-

rum me $eri9um $uum futuro cum ei$ judicio re$er9abat,

AUue ince$$um meum catumniabatur et rtsiim* Ille

VuUui detrahebat, hic in $impUcitate aUud $u$picabatur.

Pene triennio cum ei$ vixi : multa me virginum crebro

turba circumdedil : divino$ tibro$ ut poiui^ nonnutUe

$eepe tU$$erui, Lectio tt$$iduitatem. a$tidmuu famiUari"

tatem^ famiitaritat ftdudam fecerat. Dicant quid utt-

quam in me atiter eeneerint, qaam quod Ckrietianum

decebat. Dicant, $i pecuniam cuju$quam accepi : $i mu'

nera parva vei magna non eprevi, In manu mea w$

alicuju$ (e) fuil ? Nihil mihi atiud objicitur ni$i $exu$

meu$ : el hoc nunquam objicitur, md cum Paula et

Melania Hiero$oiymam profici$cuntur. l$ti crediderunt

menUenli; cur non credunt neganti? Idem e$t homo

ipee^ qui fuerat : fatefur ineontemy qui dudum noxinm

prcedicebat^ Et- certe- veritaiem magi$ exprimunt tor^

nienla, ^iiam ri$u$ : ni$i quia fadliu$ creditnr, aut noH

fictum ut (l. tingatur) /ingatur, impellUur. Antequam

domum eanctce PauUBno$$em, in me Urbi$ $tudia con-

$onabant, Omnium penejudicio digntu eummo $aeerdo*

tio decernebar, Beata memoritie Dama$u$, eermo meu$

erat : dicebar $anctu$ , dicebar humiUe et di$cretu$.

Nunquam domum aUcuju$ Ui$dviori$ ingre$$H$ Mtm.

Nunquam me ve$ie$ $ericte^ nitentee gemmm, fncta

fade$f auri rapuit ambilio, NuUa fmt aliquando matro^

narum Domee^ quw meam po$$el edomare mentem, ni»

lugene atque jejunane Paula^ $qualen$ $ordibu$f fieiibue

petw emrjMta : quam continui$ noctibu$ Domini mi$eri^'

cordiam aeprecantem $ot uepe deprehendit. Cuju$ cau"

ticum, p$almi : $ermo, EvangeUum : deliciiB, conUnen^

[a) Ms. vetustior tacilo Epistolee nomioe, inscripUonem
liujusmodi dcridtculani praeponit, KobUi$ Datmata Uierony-
mu$ A$eUcB Firqini $alutem,

{b) Idem, vel pnxisse de m$fmtibu$,

(c) Mss. Sonutt : tum « nisi cum Jerosolymam Paula
prolSciscilur, » prsetermissa McUmia , quae ad haec lempora
lequaquam spectat, el cnm Hufnno diu antoa navigavcrat.

tia : vita, jejunium. NuUa me potmt aUquando dele"

ctare, nid t/ifa, quam manducantem nunquam vidi, Sed

poetquam eam pro euee meriio ca$titati$ venerari^

colere ac $u$dpere ccepi : omne$ iUico deeeruerevirtu*

te$. invidia primum mordax tui^ o Satanee calUdftae

$emper eancta per$equen$? Gratias autem ago Deo meo^

quod dignue tim quem mundus oderit {d), Male/icum

quidam me garriunt : titulum fidei $ervu$ agnoeco, Ma*

gum vocant et Judan Dominum $uum : $edueior, ct

Apo$toiH$ dktue e$t, Tentatio me non apprehendit ni$i

humana. Quotam partem angu$Uarum perpe$8U$ sum

qui cruci mitito? Infatniam fald crimim$ importarunt :

$ed $do per bonam famam et matam perveniri ad regua

cosU)ruui. Pleniludinein itaquc sapientiac et (e) scien-

im adeptus, dedit ut abyssus vocera suam : et aqum

Htbraicse amariludiuis ad verbum ejus duicorjitm'

sunt, el revelata sunt abscondiia a sxculis ei genem- ^

tionibus.Xuncta eniro volumina veteris Testamejiti

prius dcGrsco, postea vero veraciori editione de

Hebraico transtulitin Laiinum. Eodemqne fere omnia

spiritu revelante, cujus inslruetu aunt edit.i, diiigen-

ter eiposuit. Scripsileoim in Genesim librum unuin,

absque subnotatis ad Damasum quasstitmibus : cun-

ctasque Hoiniiias Origenis in Penlateuchum e Grmco

serraune transtulit in Laiinum. Regiim vero, scu Pa-

ralipomenon quasstiones, qnae vocanlur Uebraicai,

duobus libris prudcnter explicaYit, pneter illas tres

obscurissimas, quasscribens abundaniiusexposuerai.

Quuruin prima esl : Cur David cum Acbis ad expu-

guandiiin Saul ulironcus veuiebal; Secunday Cur

Duvid ffloriens prxcepit filio, ut Joab magistrum

iniliiiae interflcerei. Tertia est de Semei, qui David

fttgicnti nialediciionis injurios irrogavil. Aliani quoqiie

propositara dc eisdem iibris explicavit quxstionein.

Quomodo scilicct Saloinon ei Acbas in duodccim

annis lilios genuerint. Porru Isaiain commcnialus est

libris decem eiocto. Jeremiam libris vigiflii. Ezechielcm

libris quaioordeciin. Daniclem libris tribus. Etduode-

ciin Prophetas iibris viginli. De qnibus, ui iiihil reliu-

queretur dubium, nomina quoque eorum quemadmo*

dum intclligi debeani, Etymologiis propriis pulcbcr-

rimo patefecit decore. Iii quosdam psabnos edidit

TracULus luculentos, et in Ecclesiasien CommenU-

rios, atquo in Canlicuin Canticorum duas ad Dama-

. sum Homilias. Novum prxtere^ Testamenium GroHxe

lidei reddidil. £x quo Matihxum et Marcum coinpcn-

diosa potius quam fasiidiosa exposiliouo sindiosis

lcctoribus explioavit. Sed et in Lucam llomilias vi«

glnti novem ab Origene cdtUs in Laiinum vertii, ct

plerasque Apostoll Epistolas, ac Joannis Apocalypsim

edisserult. Postrcmo praecavens in fulurum si quid

forte in uovo Teslamento vel veteri aliquando cor-.

rumpi contingeret, qua cura debeal reformari, scri-

bens ad Lucinum insinuat, nt veterum, inquit, iibro-

rum fides ex Hebneis voiuminibus examinanda esi :

ita novorum quoque Grted $ermoni$ normam deeiderat.

(rf) Keposuimus helc Mateficum cx iisdem Mss. pro quo
erat dnobiis verbis, Mate cuni, etc.

(e) Pro $cientiw, ppaeferunt Mss. sanctitatis. Quorum opo
et paulo post verbum EdUione suffecimus , quod deerai.

197 8- HlfiaONlMI YITA.

DBnkiue ei e§o hujM monUii a^f^ueHS^ enm inler
diuardia veteris Teetamenli LaHfia exemplariu fLnctnO'
rem, ad HeMeimtverUalem^ 4e en}m fonU gnetate'
ram, reewrtum habm : et inter ecrrupta et ineormpta^
^nt taedmoma lUiereei^ de eententiam tnii. Cnmqne ue
deprehendietem aiaatthmm germina inter iritienm itivt-
nomm pnUmiasee volnmmttmf ea stndtti ak radice cnneU
reHlUre : eonmgnanM etiam per libroi toea ad comcm-
pendam proeUvia^ et hreei opmenlo expUcani^ tfmbm
matime oeeaeiotdbtti ioieant exemplaria depraeari.
Snne Roniaiui Eccletia, enjiis arbilrio sobjaeent uni-
Tena, periliasinii Tiri non ignorans ingeniom» trans-
lationeni ejos qnan Tidit aUis Teriorein , tam iii
Eedesiis legendam, ^nara etiam exponendara reccpit.
De qaa beatos Gregorius in libro soonrai Moraliom,
noTam, inqoit, iranslationem dissero. Ei in Eaeehiele
exponens iihid qood de animalibos dicitor* Cnom*
qoodqoe doabos alis Tclabat corpos soom ; com sob«
Jonxisset : El alterom sirailiter velabaior, protinos
iaiolit : TraBslaiionem Sepinagiou Interpretom ,
Aqoils, et Theodoiionis, et Syromachi soUicite per-
serotantes, nihil ex his verbis iovenimos : sed beaii
Hieronymi scripla relegentes agnovimos, qoia hanc
senlentlam in Hebraica veritale ita posita non qoideu
joxta verhom,sed joxta sensom invenerit. Nam perl-
tiis interpres, nt omnino nil praetermilleret, aliqoaudo
verboffl de verbo, eliqoando com lingos repognaret
barbaries» sensom soiora exprimebat de verbis.
Qoera otiqoe transferendi modom idem Hieronymos
in libro qoera de optimo genere interpretandi edidit,
probabilem esse evidenler insinoat. Scripsii praeterea
adversos Jovinlanom (a) , et contra Helvidiom de
beatae Mari» virginitate perpetoa librora onnra. Quo-
rom priorem asserentera nollara in fnturo meritorom
esse dislantlam» et hone voloputi camis jogiter mi-
nistraniero, haereticom atqoe Epicorom ChrisUaoorom
probat. Helvidium vero qoi ei Scriptoris nitebatur
estendere iiiiacura Dei malrem alios filios haboisse, ve-
lotidiotam, etScripturas penitus ignorantem redargoit.
Porroaliaffiqoemdamha!reticom,nondescribeodo,sed
coUoqoendo confodit : qoi de resorrectione carnis con-
tra fidem caihoiicam senttens, qoasstlones hojosmodi
propooebat. In qoa »uie sorreetori somos ? Si in ipsa
in qoa morimor, ergo et notricibos post resorree-
tiottera opos eriu Si in altera , neqoaqoam erit re-
sorrectio raortoomm, sed(^) reformatio inalios. Di-
versitas qooqoe sexos raaris et feminae erit» an non
erit? Si erit, seqoentor et noptia et concobitos et
generaiio. Si non erit : sublau diversiute sexos »
eadem oorpora non resorgent, sed tenoia et spiritoa-
lia. Et h»c probare volebat, inducens illod Apostoli :
Seminator corpos aolraale» sorget corpos spiritoale.
Ad qodd ait beatos Hieronyraos : Cora aodisseni ,
mihiqoe ioeoboisset necessius , nequissim» vipene
respondi, et sola eom interrogatione convenl. Credie^
inqoam, remrreetionem mortnomm, an non f Qui eum
le credere reepomUaet ; intuti : Eadem reeurgent corpora ,

an alia f Qui enm dixiuet , eadent : seiicilatui sum »
In eodem sexu^ an in altero Y Ad interrogeia retieenti :
et ittitar colubri hne alque illtte tramferenti caput^ ne
fenretur : Qttta, inqoain, taeei, ego ndhi pro te rapoH*
debo^ et eomegttentiam inferam. Si non reeurget mulier
nec nuueiUm^ non erit (c) reeurrectio mortuomm : quia
cum eexm membra habeat , membra totnm eorpm efi^
dttnt. Si autem sexus et membra non fkerint^ nbi erit
resurreetio mortttorttmf Sed et illudf quod de nuptiis
obficis : si eadem membra fnerint^ seqni nuptias^ a Sal"
vatore dissoMtur. Errant iiesdentes Scripturas, neqoe
virtotem. In resorrectione eiiini non nobent ne(|ne
nobentur : sed eruut siniiles angelis. Ubi didtur, uon
nubent neqoe nubentor : sexuum diversitas monstrO'
tur. Nemo enim de lapide et ligno dieit , noR ito^ent
neqm nubentur^ quia naturam nubendi non habent : sed
de his qum possent nubere , et Christi gratia et virtute
non nubentur. Quod li appotueris , Quomodo ergo eri-
mus sinules angelomm , ciim inter angelos non itl ma*
seuim ant femina f breviier ttusculta non snbslan^am
angeloruiu , ied conservationem et beatiludinem repro^
mitti. SimUitudo pronultilur^ non natura {d) nwtatttr»
Porro si quesris in qua mtate resurrecturi summ. Juxta
Ecclesiarum tradidones^ et Aposiolum Pauium;iltud
est respondendum : quod in virum perfectum, et in nun-
suram eetatis ptemlttdims Christi resurreeturi summ. in
qua eetale condilum Adam Judan autnmma : et Satva-
torem Dominum legimus resurrea^ue, Et multa inqoil,
atia de utroqm Testamenlo in Stt/foeationem hofredci
protuti. Sed numquid his Untom hxreslbos repurgavit^
Ecclesiam? Nulla onquam hxresis ejus tempore pul-
lulavit , quam Ipse falce su» eloquentiae non socci-
derit. Nunqoam enim pepercil hiereticls, sicut ipbC-
met asserit : sed omni egit stodio, ot hostes Ecclesia*,
ejos qooqoe hostes {e) fierent. Nam et Roffinl vlri
eroditissimi , soique collegx cum quo me!!a Mncta-
riHn Scripturarum consoeverat lambere , ideo dicilor
inimicitias incorrisse , quia eum de arbitrii liberute
prave senlieutem vebemeiiter correxit : cujus xeloin
pro fidei rectiludine Romana Ecclesia approbat : ut
bcatus Papa Gelasius Scriptorarom sagacissimos in-
dagator ejusdem Ruffini libros licet prxclaro sermone
editos rc|)udiare videator , hoc in sois decretis m«ii-
dans : Ruflinus vir religiosus plurimos Eccleslasticl
operis edidit libros : nonuullas etiam Scripturas in-
terpretatos est : sed quoniam beaiissitnus Hieronymns
in aliqoibos eom de arbitrii liberiate noUvit : illa
sentlinos , qoas pnedictom sentire cognoscimos. Ei
non solum de Ruffino, sed etiam de universis, quos
vir saepius memoraius zelo Dei et fidei religione re-
preliendit. Idem , Origenis nounolla opuscula , qn»

(a)

[b\ lidem liabeat, sed trmuformatio in oHos.

S. HlERONTtfl L

(c) Locum paulo altter Mss. recitant, c non erlt resur-
reclio oorponiiD , quia isiQe sexu non codsui et membrw -.
Porro si oorporum doq eril resurreciio, Deqoaqaam eri i
resurredio monuoniin. • Ccofer Epistolam in receorioue
noslra CVIII. ad Eustocbium num. 2i. ez quo isthaec iau-
datur.

(d) Restituifflus nwtatur ex iisdem Mss. ipsoque Episto-
ke texlu, pro quo erat, nuUitur,

(e) Atque beie ficrent eorumdem Ubmrum ope restital*
mns pro fiieriai ?

{Sept.)

m s.

tlr beatns llieronymiis non repudiat, legenda suscipi-
mus : reliqua Tcro omnia cum (a) auctoritate sua di*
cimos esse renuendn. Inler prxclara vero studiorum
suoriim opuscula scripsil libruin de Illustribus Yiris,
a sanciis Apostolis usque ad suam sDtalem imitatus
Tranquillum, GrsDCumque ApoUonium, et post caia-
logum plarimorum, se quoque in calce voluminis
quasi abortivum et minimum omiiium Chrislianoram
posuit : ubi sibi necesse fuil usque ad quintnm (b) ci
decimum annum Tlieodosii principis, si qua> scripse-
mi, breTiter annoiare. Conimemorans inter caetera,
qux passim supra noiata sunt : quod scripserat alter-
c:uionem Lucireriani , et Orthodoxi* De locis librum
uiium : de esscntia Dei librum unum : Hebraicorum
nominum librum unum. Epistolarum ad diversos li-
brum unum. AdMnrcclIam Epistolarum librumunum.
AdPauiain, inquil, et Eustocbium» quia quotidie
scribimiur, inccrtus. Quis nostnim tanta potesi legere,
quanta scripsit isle vir beatus Ilieronymus ? Quis
hunc ardentem in Scripluris animum , et ferventem
in Dei servitio , non mirelur ; Quis eum non poiiiis
angelum , quam hominem dixerit : dum nuHi magis
cpngruit illud Propiielicum : Labia iacerdodt custo-
diunl teienliam , et legem reqmrunl ex ore ejus , quia
an§eU$ Donuni exereiluum ett ? Cerie si manens in
carne , secondiim iiominem ambulasset : ad tantum
culmen scientiae nnllalenus perligisset. Sed neque
eoperel dissolvi cum Paiilo (c) , nec cum Christo se
eoufideret iuter angelos regnaiurum. Ycrum quia de
mundo triuinpiiavcrat, quasi de laboris prxmio jam
securus ad lleliodorum loqitebatur : Crede mihi, tteteio
quid plut lucit atpicio : libet tarcina corporit abjecla ,
ad purum mtherit evolare fulgorem, Tania demum lag*
s;iiu<liiic faiigatus est , ut eliam in siratu suo jacens
funiculo , quein in irnbeiu suspendcr.ni, supinus ma-
nibiis apprehenso erigeretur. Ut videlicet oflicium
m»nas(erii, prout poleral , exbtberet. Nihil tamen
minus sensus sinccritale vigebat ad ralionem red-
deiidam , undecumque inierrogatus fiiisset* Nam et
bcalo Augusiino Hipponensi Episcopo, suis eum qux-
slionibus provocanli , verius abysso abyssum invo-
cniui plonissime saiisfecil : et se velut emeritum (d)
judicaiis, bis eum verbis a sui provocatione detcrret :
iVo< nottra habuimut tempora^ et cucurrimut quantum
poluimutf nune te eurrente et longa tpatia trantmeante^
nobit detur otium. Simulque^ ut cum venia el honore
tuo dixerim, ne toht mihi de Poelit prcpotuitte aliquid
videarit , memento Daretit et Entelli , et vuigarit prO"
verbii , quod bot iattut fortiter pedem figat, Ad quod
beatos Augusiinus suppliciter respondens , ait : Cur
itaque conor contra coiilractum fluminis, et non pius
deprecor veniam? Obsecfo, ut si te Ixsi, dimittas
mibi : et si bos ul tibi videris^ lassus senectute forte
corporis, non vigore animi : tamen in area dominica
frucluoso labore desudans : ecce siim, si qnid, |)crpe-

\a) lidein Mss. ctan auctore tm, Origenc scilicct*
{b) Rectius cum Ipso llieronymo Mss. nostri • quarlum
dectiiiuni anaum The<xlasii » mimerant.
(cj Mss. c cum Paulo, nisi se ciim Chrislo, i eic.
la\ MdQm emeritum vidicuni.

HIERONIfMI VITA.
ram diii

fortius ligo pcdem. Non milii moleslom
esse debet pondus aetatis tuae, dummodo conteralur
palea culpae me». Prxterea in liforo quem ipse Augo-
slinus conira erroremJuliaDi (e)Pelagiani deacripsitt
qiii nuptias censebat damnabiles.quod nihilei eis na-
scereiur ab omni libermn obtigaiione peceati : diim
plures contra ejus pestiferum dogma catbolicos teates
introdoiisset, ita eomdem pneferens ilieronymom Ir-
tolit. Necsanctom Hleronymum presbyterom cooiem-
nendom arbilreris , qui Grseco et Latino , insuper
Hebraeo emditos eloqoio, ex occidentali ad orienlalem
transrens Ecclesiam, in loeis sanetis, aiqoe in litleris
sacris osqoe ad decrepium vixit Ktaiem. Cujus nobls
eloquiom ab Orienie in Occidenlem, ad instar solis re«
splenduil. Omnis denique qui ante illum aliquid ex
utmque( ant. urbit) orbis pnrie de doetrina Ecciesis
legil, nec alia de re baiic qnam prxdizi, tenuit (I. prom*
ptitque) promtsitque senlentiam. Igitur bealus Hiero-
nymiis postquam exuberanti scriptorom soonim co-
pia, inexpognabilem Ecclesias Chrisii torrim contra
jacola haereticorum coerezil r(0 nonagesimo aeUlis
snx anno , imperii aoiein Theodosii doodecimo , in
seneclote bona migravil ad Dominum, videlicei iilti-
ma Seplembris» el ejusdem diei bora oltiroa fom sol
occideret. Sanclae autem ac venerablles feminae Pauia
scilicetet Eusiocbinm, exomploeicommoniiioneejus
saRciili contempirices , ei crocis Cbrisli bojolae , aoie
ejus obitum vocante sponso emigrarant. Porro bcaius
Hieronymos dom adboc viverei, scalpendo saxui» in
ingrcsso speluncae dominici pnrsepls, sepulcnim
sibi fecerat non looge a sepulcro praedictamm san-
clarom. Ubl ssecnli perversiiate devicia, sepolius est
pridie Calend. Octobris. Mirabitor forsan Lecior, lani
sanctas personas habere invidos potoisse. liirandom
vero non est : semper enim virloies persequitur in-
vidia, feriuntque sommos fulmina montes. Necniirom
videri debei, baec (g) bonis coniingere, com ipse Do*
minus Pharisxoram zelo sil croctfixus, el omues sau-
cli »mulos hubnerunl. Esau persequebatur JacolK
Saul quacrebat animain I>avld, et Salomoni soscitavil
ipse Dominos Adad Idnmaeum. Jezabel etiam sacer-
doles fogere compolit : el onines Propbelas persecu-
liis esl populiis Judasonim. Paulos Aposlolos lie fra-
tribos falsis conqueritur, el per nurom demillitur»
ne ab bostibos capiatur. Ac moltimoda enarrans pe»
ricola, de se soisqoe simitibiis loquitor : SpectaguUtm
facti tumut kuie mundo , el ongeRt ei honumbut» El »
Not ttulti ptopter Chritium. Et, Quod tfultum eti Deo,
tapientiut esf hominibut. Unde et Salvalor btquilur ad
Patrem : Tu teis ineipientiam meam; quem in Evan«
gelio propinqui qoasi menlis impotem aestimabomir,
ci adversarii calunmiabantar , dioentes : Dmmonium

{e) Perperam in ono AiDhrosiano Ms. Mauieheei legilur
pfo peiagtani, Subsequilur ibi atio seosu , c Nujjiias vulc-
l>ai damiiafi ; quod vero ex eis Dascerelur , ab omni libc-
riitn obligalione {'CCcaU. t

[f) lCxaggcrat adhuc idcm Ms. nonagehitm texto eetatit^
eic. lum habcl c Theodosii juDioris doodeciino. t Deotque
isthaec praetermtUit, c videlicel ullima Septembris, el e]u»>
dem diei hoi*a uliima, cum sol occideret. •

\g) Idem Us. c haec homiuibus couiii)gcre. »

tot

habet. El Samarilafm etl. Et , tn Belzebub pnneipg
dmmoniorum ejicit dasmoma. Sed beatus qui dicere
poiesl cura Aposlolo : Gloria nostra fioBeesl, teslimo'^
nium con8cienti(B noHras; quoniam in ianctilate et iw-
ceritate, et (/i) gloria Dei conver$ati iumui in mundo.
Aiidicns proiiide Domioum diceDtem : Ideo mundut m»
odit, quia non estii de mundo. Si enim eseetii de
mundo, mundus quod suum ergt, diiigeret. Periculo-
siim esl malum dixisse de bonis. Nam sicul probatis

S. HiERQNTMI VITA.

€gll

ffl) Uterque Amt)rosianus codex c et Graiia Del^i nro
loria. » eic. ' '

ad coronam, iu exprobraniibus ad damnalionfs (aiit .
Hintii/tim) cumulum cedit. Quod et beatus Augustinus
teslalur, dicens : Nemo lacerei servos Dei, quia non
«xpedit lacerantibus. Servis quidem Dei falsis deira-
ciionibus crescit merces , sed et pcena crescit deira-
heniibus. Naro non sine causa dictum est : Cum vo$
odertnt hominei et exprobraverint, meniienlce : gaudete
ei e^uUate, quia mercet vettra copioia est in cwlii, Ita-
q«e consolemur invicein in verbis islis, benedicenres
Dominum in omnibus viis suis. Qui vivit et regnai in
sxcula socculorum. Amen.

(«)

VITJL

DIVI HIERONYMI

mCERTO AUCTORE.

<e;«io»^^

Plerosque nimirum illustrium virorum non ainbigo
nosse, quo nalus, quibusque doctoribus, quibusve
eruditus sit litteris, quo denique quiescat sanclus
llieronymus loco. Verumlamen quibus non vacai,
vel lcgere plurlmum non valeni, hoc si voluerint opus
corapendtosa brevitaie poterunt scire.

Beatus Igliur Hieronymus, nobili genere orlus :
palrc vero Eusebio nomine : oppido Slridonis , quod
a Goihis eversum, Dalmati» qiiondaro Pannoniaeque
connnium fuit. Congrue scilicet Eusebio generatus
cstpaire. Eusebius namque Atiice , Romane dicilur
pm«. Ilieronymus quoque iEoIice, Laline omnind
sacraUx inlelligitur. Jure igiiur Ilieronymus, id esl,
sacra lex, de pio giguiiur patre : ui studioso ejus la-
bore ex IlebraBorum scripiis absque {b) scrupulosilato,
alma paterei Lex, quae humano generi, sua ausieriiate
remola , pium ac sacrum , misericordemque palrem
nuntiaret venturum. Qui cum dudum inter pueriliam
adolescentlamque incederet medius , insiinctu laclus
ccelesti, affinibus cunctls , censuque paierno reliciis,
«t perfecias Evangelii Imitaior quivisset existere, in-
gressus navem, aura flante secunda, ad limlna subli-
miom Apostolorum Petrl et Pauli, divina dlspensanie
clomcntia. Romanam (c) adiit urbem. In qua videlicct
liiteris Gracfcis ei Latlnis diligenter apprime eruditus,

(fl) Hanc quoque lertiam ab inepto consardnatore dc-
J^iplam S. ftieronymi Vliam adieVLmus?T^ae mUd ex
SrKiTfr^' monimemis desit, nuod ali! anie nos
SfS MT^^n^""" ^ ^^"^ "«f»™^»^ paJeuiesadeo t^mi^
nQMin V«^i^^^^^ pr^seriim Regiaa Suecorum^

tZ^^Jl^i^tr^^T^^'-^'^'^^^^ VerTaTem^aj!
Snti ^ri^i™ vf ^"^ ' bisionam hanc parum responSere
nMTm VK '"S*^."»» nec ommno naenias bujusmodl/ verius
qua«,l,br>s fui^e edilurum, nJsi decreluii jSmsii Sl

^fiiJx^t''^^ ^'' P'"^ paiar€l. lienda qua iSot^.
"aoteslecuones, occurnmt, pratermittimus:

M A«q»j3 hoic interserit idem; Ma. properans. • •

et Clirlsti vestem susciplcns, presbyter quoijue Car-
dinalis ibidem est ordinaius.

Nam ut Inexpugnabilera sune Ecclesiae Doroinus
murum conira perndos demeniesqiie ba^reticos eri-
geret; huic viro in lilterarum studiis plerique (x«5,*
y>5r«0 cathagelaj, id est, praeceptores fuere. Donaius
nempe arihigraphus. Romanis eum imbuens elemen-
tis, liberaliumque (rf)ariium sapore siifricienter re-
plens magister extitit illi , sicut ipse in Cbronica sua
meminit, dicens : Victorinui rlietor, et Donatusgram^
maticm («), magisiri et prmceplores mei, RonuB insignea
habebantur, Gregorium namque Nazianzenum (ulidem
in tertio explaii:iiionum Isaix refert libro) didasca-
lum. id est. magisirum suutn fuisse teslalur. Nam
cum in prxdicio Propheia ad cum venisset locura, ia
quo de Seraphim qniddam dcbuisscl cxponere , ita
inlulit , dicens : De hac visione ante annos circiter tn-
ginta, cum essem Constanlinopoli , et apud virum eto^
quentissimuni Gregorium Nazianzenum prceceptorem
meum, tunc ejusdem urbis Episcopum, sacrarum Scri-
plurarum nudiis erudirer, scio me brevem dictasse
subitumque traclatum, ut experimenlum eaperem inge-
nioli mei, et amids jubentibus obedltem.

Quid vero de hujus viri eleganti indostria, quam
erga Latinos, etCraecos, HebniBos, et Arabicos,
Clialdaosque in discendo elementorum apices babult,
prastantius dici potest, quam ipsius ad Paromachium
ct Oceaniim missa profltentur verba diccntis : Dum
essem, (/) inquit, juvenis. miro disceudi ferebar ardore :
nee Juxia quorumdam prcesuwpiionem ipne me docui.
Apotlinarium audivi AniiochitB frequenler, ei colui, jam
tune cum mein Scripturis sanctis erudtret, canis ipar-
gebaturcaput: et magistruni potiui quam diidpulum

fj if.tiw auicm duo vcrba aruum mpore, tacet.

\e] Minon numero, et verius idciu tiabet, maatster at
prfcm>rmeus ; lum hubentur pro habe&rT^ ^
oJl^rmT^'" «>i iUuJ inquTi ium lej^ur fenel^m

deeebal. Perrentamen Alexandrlam^ audm Didymum :
in muUii ei gratias a§o. Quod neicivi , didiei : quod
ieiebamy ilio doeeme^ non perdidL Puiabant me ho-
minee finmn feckte diicendi. Veni runum leroiolifmam
et B^hleem : quo pretio^ quo labore {a)'Barrabanum
Hehrmnm notturnum habu profceptoremf Timebai
enim Judwoe : et miln aiterum exhibebat Nieodemum.
Hxc ilaque coniali : ul qui scire cupiiiDi, nosse que-
ant, sicttt pnediii • qno nalus loco, quibusYe tautus
vkr magistris fuerit iiirormaUis.

Commorans itaque Hieronymus RomaBy mentis
corporisque tirginilaiem, et delictorum pcenilentiam
cnstodiens, fidelibus prxdicabat. Mullaque juxia
Septiiaginia librorum volnmina atque psalieriam
emendavit, Apostolicae sedi Liberio pnBsidente pon-
liflce. Ea proculdubio tempesiate Roinanum populum
pcr Gonslaniium Augustum Ariana haeresis macula-
liat. Idcirco crgo prxdictos vir, occas!one qoam sein-
per opuverat accepta, ut saperius est diduro, relicta
domo , pareniibns , sorore , cognalis , et inclyu ac
gloriosissima Petri (b) urbe : corpan et sola tantum
fereiis qux itineri ulilia esse valuere, niia cum biblio-
theca quam summo studio in pnefau ooiifecerat
urbe, Jerosolymam propier regnum coelorum juvenis
miliiatuTus advenil.

Postquam vero omne mnndanarum litlerarum stu-
dium adeptus est , probatissimorum quoque moiia-
chorum liabilum faclomque imiutus est. CupidiUtem
siquidem animi jugi sinceriute calcans, volopiatem •
que corporis perenni frangens jejanio, plerosqae
. bononim religiosorum , meKores fore suo docult in-
sliluto. Quodam igitur tempore , cum ei more idein
Hieronyrous, divina ad legeiidmn panderet volumina,
et immortalem btblioihecae snae auctorem recordare-
tar Tulliom , mox cceliius ne (e) ules qaandoqtie re-
▼ohreret libros salutifero casiigatus esi verbcrc. lu
enim ipse de se ad Eustocfhium scribens asserit.

Cum ante annoi plurimoi, domo, parentibui^ iorore^
eognatii , et quod hii dificHiue eet^ eomuaudine iaur
tiorii dbi propter catorum me regna caitratiem : et
Jeroiolymam ndUtatnrui pergerem^ bibtiolheca quam
miln Romw mmmo itudio ae iabore confecerata^ carere
non poteram. Itaque miier ego lecturui Tutliumjejuna^
bam. Post noctium crebroi mgiiiait poU lacrymai^
quai mihi prmteritarum recordatio peccatorum^ ex imii
visceribui erut^t^ Plautui iumebatur in manui. Si

Jfl) Idem JBoraninam prsfert.
b\ Ms. c religiosissima Petri corpore urbe, corpus et
I Untnm qnsenie In itinere esse ntilia , una cum , etc.
ttim oQnfecerat Rumae, confereos Jerosolymam propter
rcgna coelonim juvenis niiliUiurus advenii. Cumque ali-
quaniis peractis morando diebus co^novisaet , quod abs-
que anims damno non vaiulsset vivere , caute in pne-
sepe Dominico, ut prudens aninoal veliet esse contiguus,
quod ab Jerosolymis sex millibiis,» etc. quae altera ab hac
pagtna, sive oolumna 273 subsequuntur. ToU auiem iu«
termedia bisloria per ferc ducenlos versus omnino abest ,
qox sane ant caso exdsa, aut seqniore mano inincata ex
antiqiio exemplari videri haud potesi, cum e contrario
nunquam extilisse , ipse oralionis coniexios subindicec ,
sed de prsecedentibos Viiis huc inirusam fuisse aiqtie ad-
suuro, ut d pleraque alia qu« potissimam ex ipsiusmet
Hierooymi Epistolis excerpU occummL

S. HieRONYMI Vn*A. fM

quando in memet retfenue Prophttai legere ctgpiiium :
iermo horrebat incuttui. Et qtda tumen eeeeii ocuUa
non mdebam : non vculomm pKtabum cuipam eae^ eei
iotii* Dum ita me anUqutu terpene itluderet , m media
ferme Quadragedma , medultii infuia febrii , eorpta
inMitl exhamtum, et mne utia reqme^ quod dietu quoque
increiUbite tU , irc itrfeiicia membra depaeta at , ■!
ossf^iis tix htererent, Interim pare^antur exequim et
titaiiianinuecahr^ tof frigeeeenJte jam corpore^ ra so/a
tantum tepente pectuicula palpitabat : eum iubito ra*
piui in ipiritu^ ad tribunai judici* pertrahor , ubi teR-
tum lumimit et tantum erat ex drcumitaniium elaritate
fulgorii : ut projectui in lerram , iunum aipicere non
auderem, Interrogatui de conditione , CMfttmiviN me
eae rapondi. Et ilie qm prmmdebat : Mentirii ait :
Ciceronianui eo » non ChriiUanue, Vbi emm thetaunie
tuuif ibi eit eicor tuum. lilko obmutui : et inter vcr-
bera {nam me cesdi juiterat) eonedeniiee magii igme
toe^quebar : iUum meeum vermcuium reputam : in iu-
femo antem quis confllebitur libi : Ctamare aulem
ecepi, ef ^utani dicere : Miserere mel Domine : mtse-
rere mei. Heec vox inter fiagetla reeonabat* Tandem ad
prauideuHi genua preuoiuti qui aetilerant^ precabantur^
ut veniam tribueret adoleicentia!^ et errori loemn pam'-
tenliee commodaret : exacturui drinde truciatum , d
gentilium litterarum iibroi atiquando legiaem. Ego qui
in tdnto conitrietui articulo , veltem etiam majora pro*
mittere^ dejerare cmpi : ei nomen ejui obtestam dicere :
nomine, st im^iii habuero codica oeBCularee : ri U-
gero, te negam. lu hmc iocrameuA verba dimium^
reeertor ad iuperoi^ el mirantibui cunctU^ oculoi
aperui : tanto lacrgmarum imhre perfmoi , ul etiam
incredulii fidem facerem ex dotore. Nec vero eopor iUe
fueratj aut vana iomnia^ quibm uepe deludimur. Tcilii
e«l iribunal illud ante quod jacui. TeUiiiriiie /adiffnm,
quod tinm. Ita mihi nunquam contingat laiem ind-
derequesitionem» lAvoribui habuiae meplenu icapuiai^
plagm iennae per iomnium : et tanto dehinc itudio
divina legiae, quanto mortalia ante perlegeram.

Ideni igitur llieronymus , quod praeiermi!»eramns ,
dnm m Romana adhuc esset iirbe, os Damasl Paiiae,
et sacr» biblioiliec» scrutator, divinorum disserior
votuminum : dum per iriennium continuum , cliarus,
acceptusque popiilaribus veneraretur : omniumque
judicio pontificalu dignus decerneretur : ordinatii»-
que a praefato Psipa presbyter Cardinalis, utsuperius
scripiom est, fuisset : quidam ex clericomm, mona*
chorumque ordinibns, pro petulantia, ingluviequedis*
ciirsantes ad eihigandom de urbe eumdem Hierony-
mnm, qui utrorunique eormn scribens vitia» eos
reprehenderat, insidias paraverunt.

Yerum enim vero bonc ego fellcem dizerim : hn-
jos fugae eventum, corrigentis Chrisli judicio potlus
dispensalum , quam pravorum hominnm persecuilo-
nibus paratnm fore existimo, scilicet ut Romana
Ecclesia Peirl instiiou regimlne, omninm vetais
Tesumenti librorum Christo Deo Tolente , et Hiero-
nymo spirituali studio desudante, Ilebraicam quoque
baberet veritaiem, et Graecorum quorumdam levitas.

i. HIERONYMl VITA.

qu» ilbi a Deo omiies teripluras diTtiiilus inspiratas
acceplsse pbudebat, eoslurbere, qnod ipsa non babet,
recognoscat.

Igitur llieronymus» ut Jam dictum est, Roma
egressus, ad Orientem tendens, profectos est ad
Gregoriom Nazianzenum» Constantinopolitanae urbts
Episcopum : ubi ita proflcere studuit, ut sanciarum
Scripturarum studiis erudiretur : et supplex , doci-
lisque disdpulus» adiit praeceptorem : eunu]ue iii
Constanlinopoliuna urbe observabat. Hoc discipulatu
llieronymus peracto , in Syriam perrexii ; et dum in
possessione Evngrii presbyleri moraretur , Halchum
monachum ati(|uando captifum reperit : percuncta-
iQSque eum, omnem ejus captivitatis didicit bisto-
riam» quam postea edidit, scriptanN|ue Romanis fide-
iibtts misit : hxc in istius historiac inserens prologo :
Scribere, Inquit, diiposuit n tamen Deus tilam dede-
rll : et a tituperatores mei MtUm fugienlem mefCi
ctauium penequi desierint.

Ad deserta deinde loca , ad quffi olim ob agendam
Inibi poenitentiam properare cupiebat , ila laelus ac-
ciiictusque accessit, ut volasse eum magis,quam
measso crederes. Quomodo vero per quadriennium
continue Christi potins auxilio poenituerit ; idem
Hieronymus , qua^ sponte perlulcrit ipsiiis Dei
gratiam affuisse , bujusmodi verbis indicavit : Quo-
Hes in eremo constiiutus in illa vasta solitudine ^ gua
exusia solis ardoribus horridum monachis praistabat ha»
bUacnlum : putam me, inquit» Romanis interetse deliciis.
Sedebam sotus , quia anmritudine repletus eram : hor*
rebani sacco membra deformia , et squatida cutis ntum
MthiopHcm carms obduxerai : quotidie tacrymce^ quod-
die gemitus : et si quando repugnantem sonmus imnu^
nens oppresmssei , nuda humo vix ossa hmentia col'
tidebam. De eibis vero et poiu taceo : cum etiam lan-
guenies monaebi aqua frigida utantur : et coctum aliquid
aecepisse , luxuria ni. llle igiiur ego qui ob gehenna
metum tali mecarere ipse damnaveram^ scorpionumtan-
tum sociuset ferarum^ swpechoris intereram puettarum :
patlebant ora jejuttHs^ et mens desideriis asluabat. In
fri^do corpore ei ante hominem tuum jam came pra»
mortua, sola libidinum incendia bulliebant. Itaque omid
auxitio destitutus, ad Jesu jacAam pedes : rigabam lar
crgnus : erine tergebam : et repugnantem carnem^ he-
bdomadarum inedia subjugabam, Non depudesco infeli'
ciiatis meWf qmn potius plango non eue quod fuerim,
Memini me clamantetn diem cr^ro junxisse cum no-
cte : nec prius a pectoris ceuasu terberibus , quamf
Domitto ittcrepante^ rediret Iranquillitas. Ipsam quoque
cellulam meam^ quasi cogitationum mearum consciam
pertimescebamt et mihimet iratus et rigidus^ solus de-
serta penetrabam. Sicubi concava vaitiwn , aspera mon"
lium, vel rupium prarupta cernebam , ibi mece orationis
hcuSf iUud miurrimof camis ergastulum : et ( ut milii
ipse testis est Dominus ) post mulus lacrymas , post
coclo oeulos inbaerentes , noununquam vldebar miiii
iuieresse agminibus angelorum ; et laetus gaudensque
cantabam : Post te in odoremmguentorumiuotum cur-
remus.

Quadriemiio liaque dcdjcal» poenitenliaeexacto, ad
Bethleem oppidum idem Hieronymus remeaTit': ufol
quasi prudens animal ad praesepe Domini sese contu-
fit, quod ab Jerosolymls sex millibus separatitr , con-
tra meridianam plagam : accedensqoe ad ejusdem
urbis pontificem Gyrillum nomlnc, petiit ut paroDciae,
quae Bethleem fuerat siia, locum slbl habitandi tri^
bueret. Cui nimirum (a) mox quod detotlone popo*
scit, digne concessit. Dignl etenim babilaculi , Betb-
leem, adjuvantibus vicis vicinis catbolicis, construxk
monasterium. In quo sututa ab Apostolis regula
degens ccepit, quod olim multum eupierac , cum fra-
iribus Itabiiare , et cum Eusebio Cremonensl nobUi
viro, cujQs postulatione ex Graeco sermone quamdam
Epistolam transtulit in Latinum*

In quo vere sciendum, hane matutinam psalmodlatf»
quae nunc observatnr, Inocclduis maxime reglonlbos»
canonlcam (b) funcllonem monasterio primitus Insti-
tutam,ubl praedictus vir otlosus non fulsse credendits
est : qui tantum nobis in translatione dlvinae Scriptu-
rae prxstitit, ut ad Hebra^orom fontem pene non
egeamus aceedere : quoniam nos facnndiae sus mult^
cognoscitur ubertate satiasse plurimis libris, copiosis
Epistolls fecit esse beatos , quibus scribere, Domino
praestanle dignatus esL

Inier caetera profccto stndiorum suorum opuscola,
a beato Petro sumens exordium, usque ad semetipsum
de Viris fllustribus scripsit : imitatns Tranquiirum ,
Gra^cumque Apollinium : ubl de se ita refert :
Post catatogum plurimorum , me quoque in catce voHC-
minis quasi aborlivum et minimum omnium ChrisiianO'
mm posm : quo ndhi necesse fuit usque adquarium ded'
mum annum Theodosii prineipis^ qum scrf pserim, breviter
anno/or^. Innumeris prxterea iste libris, Apostolorom,
Propheiarumqtie consimciionibus editis, immobilcm
Catholicae lurrim Ecclesiae, contra perfidorum jacula
consummavit. Omnes Veleris Teslamenti libros , ex
Hebraeorum codlcibus , in Latlnum convcriit. Danie*
lem quoque Prophetam, Clialdalco stylo prolocutum,
et lob justum Arabico, in Romanam linguam utrum-
que auctorem perfecia /interpretaiione {e) muta-
vit.

Hatihacum nihilominus ex Ifebraeo fecit esse Ro«
manum : Epistolam quidem suam ad Paulinum ex
sonatore presbyterum mirificam destinavit : docens
quemadmodum Scripturas divinas adbibita cura per-
lcgcret : ubi breviter virtntcm uniuscujusqtic libri,
veieriset novi Tesianienti mlrabillter indicavit : mi-
rabiliter planus, honeste docius, ac dulcis, parata co-
pia scrmonum ad' qtiamcumque partem vcrlit liige-
nium : utundecumque intcrrogatus fuisset, paratum
liabereietcompclcnssine aliqua dilationeresponsum.
Modo humilibus suavilcr blanditur, modo superbonim

[a) Codex Rcg'uia« , « nimiruR] quod dcveie po|»oscli :
luui digne clcnim babiiando, oonccssnm est habiiandi li-
ceiilia Hctiilecm, advciilaollbus vlds yictnis, » clc.

I^) Ucm }is. canonlca insiruciioiie : ci |iaulo post ,
« non ogeamub aoccdere, quaoUo nos llicundia', qiue mulia
coi(iio6ctl ubcrtate.«

c) lii codeni mottstravit. Post aliquot versus, c mira*
l>ii;ier Oblciidii, miraDiUter indicaviti («auus, t etc»

207

S. U1£R0NYM1 VITA.

208

colla ( al. confregii ) confringU : modo derogatoribus
suis vicem nccessaria inordacilate resiiluens , modo
virgijiitatem praedicans , modo niatrimonia (a) casta
. defendens, modo virtutum certamina gloriosa collau-
, dans, modo lapsus in clericis , monacbos praviialis
accusans.

Sed umen ubicumque locus se attulit , gentilium
exempla dijlfiiasima veritate permiscuit. Scd non erat
iioc suiB volnntatis , sed (ut ita dicam) gravissimac
nccessliatis : ut prpbaret ea qux a sanctis propheiis
antesaBCula praedicu sunt, tam Gnecorum quam
Latinorum* et aliarum gentium litteris contineri : vere
iQlum explicanSy totum exornans , et per diversa (b)
dispuUtionis genera, disertus semper et a^qualis in-
oedens. Tania namque utriusqoe lingux peritia fuo'
gebatur, ut quoscomque iibros iOolicos in manibus
acciperet, Latine sine offensione transcurrerel : ite-
.rumque Latinos atlico sermone relegeret, ut credcres
liic esse scriptum , quod os ejus inoffcnsa velociute
fundebat.

Tere dixerim Calholicam isiius bominis (c) pru-
.dentiam, sanamque doctrinam, quocumque conversa-
tus fiugsel Loco, siabitis perstitit iidci firmiute. Nam
.certisaime ignorantiae invidiaeque morbo languentes
desipiunt, qui eum deviasse a Catholics Ecclesiae, id
est, beati Petri fide, ycI lusreticum fuissearbiirantur:
quod Eustochio mandaverit : Cave, quaeso.ne quando
et de te dicat Deus : yifgo Irratl cecidit : non esl qui
MUiciiet eam. Ubi ad terrendos lubricos atque incautos,
quia Deus justus sit judex : subdens isu, dixerit do-
ctor, Audenier loquor, cum omnia possit Deus : su-
aciUre virginem non potest post ruinam. Yalet qui-
dem liberare de pcena , sed non valet (d) reformare
cornipum. Hoc procul dubio iu dicendo , non omnl-
potenliam abstulit Deo , sed justum judicem manife-
Btans asseruit. Nam , nisi fallor , qualia sanctus Hie-
ronymus Eustocbio mandavit , lalia ad Domitillam
neptem imperatoris Domitiani admonilionis iegimus
verba.

Sed et ipsa verba qua de causa sint illi prolata ,
audire gratum puto. Haec omnino virgo Nereum et
Achilleum eunuchos cubicularios habuii : quos bca-
lissimus Apostolus Petrus lucratus fuerat Chrisio.
)sli dum viderent dominam suam gemmis ornari , et
purpureis vestibus » atque auro textis indui , dixerunt
ei : Quanto studio ornaris in corpore, ut filium con-
sulis Aurelianum homincm morlalem accipias mari-
tum : si Unto studio in animo ornareris , regem im-
morUlem Dei filium adipisci poieras sponsum. Qui
etiam teipsam aeternam faceret , et nunquani libi ,
ncqiie ornamentis tuis, ncqiie gaudiis finem permiiie-
ret, aut {e) termiuum evenire. Bespondit ei Domitiila,

[a) Tlltid casta a aoslris Mss. abesl.

{b) liJem Mss. expositionum iiaheDt pro dispntationis.

[c] Heic scientiam pro prudentianif et mox raulce pro
Eustcclno liabeui noslri Mss.

[d] Ileruro coronare babent pro refjrnwre, ei mox isle
pro ua , ut et pauk> posl pauUg mandaverU pro Euslocldo
mmidavU,

[e] la iistlom cst, c aut pormiiteret evenire : » deiode
tiam geoeris diguiiatem,quam memoriam nomiuisnonde-
cre. »

et ait : Qu2B potestesse mdior charius,quam habere
virnm, suscipere filios, per quos posteriUs dulcissima
possit propagari , et tam generis dignius , quam me*
moria nominis non deleri? Cui Nerens respondit:
melior est virginilas, qua^ quando de matris inse
utero exisli, lecum naU, tecum lacUla, tecum sera-
per fuit a carnis corrupiione aliena , quae est Deo
amabilis, ejusque angelis chara : quam profecto cum
quaelibel perdideril virgo, hujus reatum per pceniien-
tiam evadere potest, ipsam vero intcgriutem adiplsci
nequaquam valel. Omnis namque sanclitas, dum per
aliquam volupuiem , aut necessitaiem violata aut
aroissa fuerit , vel quaeque perdita virtus , ad sutiim
suum , vel integriuiem , seu ad suam gloriam per
pceniientiae lacrymas recuperari et revocari potest.
Sola virgiuiUs, si semel perieril, ad pristinn inlegri-
tatis stabiliutem pcrtingere minime valet.

Cumque Nereus et Achilleus hxc, laudando yirgi-
niuiem, el atla proferendo^ dissererent plurima, qui-
bus aelemam merereiur aciibus viUm, Domiiilla
prudentissima virgo dixit : Utinam ad mc olim isia
Dei sententia pervenisset , el nunquam ego nomcn
sponsae suscepissem, nec hominis(/') morialis spunsio-
nem. Nunc vero quia vobis Deus aperuii os adl lu-
crandum animam mcam , quicquid me facere vuliis,
accelcrate quanlocius. Quid mulla? A sancto Cle-
mente Papa consecrau, Aureliano sponsoconiempio,
ob hoc in Pontiana exulata est insula. Inde Tarrar-i-
nam adducU , nolensque Idolis sacrificare, cum Eit-
frosina et Theodora sponsis Sulpitii cl Serviliani, a
Luxurio fratre Aurcliani igne cremaiae, palmam
suscepere martyrii , quas S. Caesarius diaconus, qui
eliam postea et ipse a praediclo Luxurio est mar-
1} rizatus , in sarcophago novo simul condens scpe*
livii.

Hacc ideo licet non fuerat {g) hic tantum necesse
loijui, addidimus tamen, quia pene quod Nereus pru-
dentissimae virgini Domiiill» dixeral, virglnilatem
perditam de reatu posse per poeniientiam veniara
consequi : nequaquam Umen valcret fieri vii^o, sicut
fuerat prius. Hoc sanctus Hieronymus Eusiochio nd
meliora studuit liorlaodo mandare : Cum omnia pos-
sil Devs, suscitare 'Virginem non potest post ruinam.
Quid enim est hic aliud non possc, quam non vellc?
quod nonnullis aliis dici polerat vcrbis. Per queirdam
namque sapientem dicitur Deo : Tu autem dominator .
virlutum, cum iranquillitale judicas , et cum magna
reverentia disponis. Subest enim tibi cum volueris,
pnsse : ergo ubi hon est velle Dei, deest posse. Deus
quippe ut immutabilis esl naturae, ita immuUbilis est
volunUlis. Et utique cum sit verax ct juslus , non
illum mendacium, neque injustilia decet : quia sicut
non valel mentiri , qui est veritas , ita injuslus esse

[f] lo nostris Mss. c ego soscipcrom morulis Iiominis
sponsi uomen. Nuiic vero, » etc. paulo post Euphronisa
pro Eufrosina^ et sponsnUbus pro sponsis,

[g) Recilus m taiUum iTa^rrt unus Ms. Paulo aulem
posL paula; pro £M«/oc/<io liabet , ei statuii prostuduU : ut
el posl rumam, Quod non vetie aHo omnvw dici polerat
v^'bo,per quemdam, elc. Denique dispoitis nos» subest
eidm tibtt cura voluerist | raiterraisois qu» subsenuuiUui'
posse : ergo uln non est velle Dei, deest posse. *

m ' 8. UIERONYIII ViTA

noi potest : bocest, nolens iiijosie facere qnicqmn.
Nm I mmday leBle ProplieUr qumcumque voluU Ihmi'
niif y feeit in cmlo ei in ierra : amnkque €§ue judkia

Dum if iiur niteremur ostendere, quid TOlente Deo
(ieri possit : quld vero illo nolente fieri non valeret,
et ttt veridtco eximioque Doctori, cui quoad nreret,
tn omni scientia se comparare nemo audebat» non
usun^ret vaniioquus deirabere quispiam» eo^ ab
ordtne longius sumus digressi.

Yerumtamen qualis, quantusve vir iste fuerit » so-
lios saneti Augustiiii tesUmonio, qui velit» plenius
CQgnoscere vaiet. (a) Nam eum in libro primo, quem
contra errorem Juiiani Manielm seripserai : qui
nuptias sine dubitaiione dicebai damnari : quod vero
ez eis nasceretur , ab omni esse liberum obtigatione
pcccali : plurimos eoiitra hujuiimodi pesiiferum
dogma Gatliolicos introduxisset testes , ita intulii di-
cens : Nec sanctum Hieronymum qui presbyter fuic,
cofitemnendum arbitreris , qui Graceo ei.Latiiio, in-
soper et Uebraso eruditus eloquio, et Oecideniali ad
Orientalem transieiis Ecclesiam , in Locis sanelis ,
aique in Liiteris sacris usque ad decreptiam vixit
aetateni : cuius nobis eloquium ab Orienle in Occi-
dentem instar solis lampadis resplenduit. Omnes
denique {b) vel pene omnes qui ante iilum aliquid ex
ntraque orbis porte de doclrina Ecclesiastica scripse-
rant, legit : nec aliam de hac re quam praedixi, te-
nuit prompsitque senteatbm. Qui cum exponerei
JoDam Propbeum, apertissiroe dixii : quod etiam par-
vuli, peccato offensionis Adae teuerenlur obnoxii. (c)
llsec Augustiaus in praedicto libro.

Idem itaque Uieronymus contra Gelsum , Porpiiy-
rium» et iolianum Augustum, rabidos adversos Cliri-
slum canes» et contra insectaiores Ecclesi», vel
eonim qui putant , Eoclesiam nullos Pbilosophos et
eioquentes habuisse doeiores » magno dosudavit in-
gojiio, ut sciant quales et quanti viri eam fundave*
1 int , esstruxerint , aique ornavcrint : et desinanl
fidemnosiram rusticas simplicitatis argoere, suam-
que potius Imperitiam recognoscere, innumefis prae-
tcrea libris Apostotorum Prophetarumque constructio-
nibus. Et post paiica : Nunc^ inquit, mys/enttm ts^^-
itttii eperaiur : ei garrti unueqideque quod seuiii : ego so-
lui $um qm cuneiorum gloria merdear. Pluribus quippe,
ait, qmi me dieuni hoc opu$ infiammaium inoidim fad-
but ecribere : bremier reepondebo^ nunquam me hmeii-
cis peperciue, ted omm egitse $iudio ui Imiee EceUeia!^
mei quoque ho$ie$ fiereni.

Impossibile est omnino et longom de isto viro ,
ejusque districta vita» et iliius raorlbus retexerc
omnia. Uoius enun miraculi Iiujus monasterii» quod-
dam prisGorom simile» quod per suecedentium rela-

(a) Pro fiam antea erat litmu Habel vero pKcteroa
idem Hs. dicebat \ro doccbal, Rcoolc quae ad hunc in su-
periore proxime Vita locum adDOlavimus.
[b\ Absunl a Ms. verba, tel pene onmes, et mox orbis,
[c] Ab his verbis Hcec Avgustinust etc. per toUm iose-
quentem seclionem usquc ad hosles fierentt supra viginli
versuum periocha in Doslro Ms. desideraUir. De liis qusc
Hla conliuenlur, in altera ad eum locnm Vila diximus.

tioiiem memoriae nondmn oMivio abstulit , et a rcli-
giosis viris, qulcoelestis patriai amore Bethleem fiicre,
huc est delatum , hulc compendioso (rf) necio ser-
moni; Quadam namqoe die advespcrascente , cnm
bcatus Hieronyrous una cum fralribus , ut monacliis
inos est , ad sacram lectionem audiendam sedlssci ,
et praecepu divina deelararet, subito tribiis claudi-
cans, qnarto sospensus pede , ingens lco coenobii.
claustra ingressus est. Qoo ulique viso fratres pcr-
territi ttonnulli in fngam sunt , ut est metns fragili-
tatls hnman» , conversi. Sanctus vero Hieronynnis ,
veluti adventanii obviavit. Qui videlicet dum sibi
parker propinquassent, et qiiia loqui leo, utsua^
naiurae est , minime poterat , utcumque valuit, pnnc-
dieto patri , Isesi quem habebal pcdis obtulit plan-
tam : vocatis tunc fratribus, praecepit ut diligenter
laesum abluerent pedem, inquireiites cur iia leo clau-
dieans iret. Quod dum factum studlose fuissent
intuiti, vulneratam a sentibos Invenerunt plantam
leonis. Ei igrior com alimento diligenier adhibita
ciira de laeslonis ictu, illico convalnit.

Omni ergo belluinae feriutis deposita rabie, coepit
inler eos ultro citroqtie quasl domestlcum et trnn-
qulllum animal pariter ooiiimorari. Hoc etenim bca-
tus Hieronymiiscognito, sic frairibusait : Eln frilres,
studiose adinvicem rogo perpendite : quid hiiic leoni
operis eoDgroi , nosirm utlliiatis addamus , quatenus
ab eo leviter perfici , et {e) eWlcaciter fierl possit :
qoia cerle credo quod non tanlum pro sui pedis
salote , hoe illum miserit Dens , qui ei mederi sine
nobis potoerat : quantum ut nobis suae visitationls
demonstraret indicio , per faunc nostrae necessiiati ,
mirablllter se velle praebere jiivamen.

Tunc praedicii fratres, ule concord.iier humiliier-
que patri responsum dedere, diccntes : tu pater bene
nosti, quod asinus qui a salta (f) iisui nostro ligita
deferre solitus est, custodis sollicitudine indigct , et
110 a qualibet improba bestia devorelur , satis vcre<
inur. Idcirco ergo, si tibl placet, et reciuin videiur,
huic ieoni aselii nostri injongatur solertia , ut enni
subsequens ducat ad pastum , reducatque renicans
domum. Ita et factum est : nam injuncU leoni cnra
asini , more pastoris Industrii , eundo ad pastum
socius incessanter iiineris , rare pascendo ubiciim-
que defensor, tutissimus eral. Verumiamen ut {g) se
cibaret, el asinus solitum perficcrct opus, consuetis
semper horis, cum co domum redibat.

Interca dum hxc dilato lempore gerereniur : '
cducto qtiadam die ad loca pascuae asino , gravi leo
ultra modum somno oppressas obdormivit. Leoiic
namque tunc graviter soporato, contigit nt per eam-
dem viam negociaiores gradienlcs, olei emendl causa,
pergerent in iEgyptum. Qui ipsum ssppe videntes

[d] Inlerserii nosler Ms. subdendo : mox habet quarto
sttspenso pede^ el qnod subscquiiur meius nomen reiicet.

j^) lUem Ms. el ne effngeittr,

[f) Mcudose cral W.mi nostro, pro tisui, elc. Sed et ab
(Qro. pro a sattu Mss. duo prscferunt.

(fl) Nosler Ms. ui recmnberel : et paulo post ioci por
siua. Tum alius verba tjerqerenl in /Kgiiptim, Qui ipsuin , .
crselermiltlt. Scd jamdiu pudct nos htsce uaeniis immorarL

tll

asioQiB pasoenlem : im nemiiiem ▼idiMent adesse
cQStodem » iaiqoa sarreiiente capiditate » raplentes
secam daxeninl. Expergiscens iiaqoe lee quid sibi
damni accidisset, nesciens : ut reqoirerel tamen
pascentem qaem commissam liabuit, ire coeplt. Qui
cum solito non appareret in loco pascendi , constri*
ctus de discrimineleot moestiiia anxius, nigiendo
aliqua parte diei , liuc iUocque ibat quxrens qoem
j)erdidcrat.

Sed cum jam omnis reperiendi asini spes fuisset
ablala, ad monasterii januam Yeniens perstilit. Con-
scius enim culpse, non aasus est ingredi , quod prius
cum aselio solebat.Qaem beatus Hieronymus* ona
camfratribus, absqne aslno videns adcelia fores
morari, et qoia non soliu hora fuerat reversos » in-
stigante fitmis necessiute compuisom, puuveront
eam occidisse anlmal suom : nolentesqoe ei triboere
annonam consoeUm , dicebant : Yade , et reliqoum
aselli quod tibi remansit, mande, toamque Ingluviem
reple* Et licet luec illi dicereut, erant Umen incerli
utrom hoc mali, an non b perpetrasset.

Qoapropier ezeaotes fratres ad (al. loea p«fnta)loci
pascua, quo jam praefatum auimal deducere leo so«
litos erat, longe lateqoe peragrantes, ot qooddam
mortis Indiciom possent inyenire. Qoi noUom inte-
rempiionis ejus signam reperientes* redeuntes slo-
(lueront boc beaio Hieronjmo nontiare. Qoo aodiio,
.nit flratribos : Obsecro tos, fratres, quanqoam susti-
neatls asini damnom, hanc umen ne exasperetis,
neqoe abjlciatis leonem : sed eum ut dudum guber-
uantes, pnebentesqoe alimenU, noirite ; incidenles-
qae In nemore ligna, ot ea vice asini nobis hoc tra-
hens deferre valeat, moderate neclentes ligate : lu
et factom est. Comqoe sibiopos lonc nexom crebrios
gereret, el Jam redeondl tempus negotiatomni
adessety expleto die quodam opere , quamvis animal
bmlam, divinitns Umen ot poto admohitum , exicns
ivil ad agrum, buc illacque discorrens gyrando, nosse
plenius cupiens qoid foisset de socio suo factam.

Qoi fatlgatos jam nimium, quandoqoe ad publicl
itbierls locom devenit sublimem , quodum aiixlus,
ut poicrat , clrcomspiciendo prospiceret : cemebat
procal venieotes contra se homines com onosiis ca-
melis , qoos praecedens asinns veniebal : sed quia
valde procul erat, hunc cognoscere minime potuit :
lamen pedet enlim sc illis obvtam oblullt. Mos quippe
illi dicitur esse regioni, ut quoties cum camelis lon-
gius proficiscuntitr, loties antecedente asino, fnnem
cameiorum gesUnte collo, snbsequanturcameli. Nani
dum praedicti iiincranies, id est, negociatores, appro-
liinquassenlleoni : illc cognito asino, saevum rugieiis,
cum ingenti slrc pitu irruii In eos, neminem nempe
Isdens, eorum. Qui omnibus staiim reliciis, demeii-
tesque, ut dignum fuerat, effecti , in fugam conversi
sunt. Quibus videlicet fugienltbus, terrlbiljter mgiens
leo percutiebat cauda fortiter terram, perterrltosque
canielos, siciit erant onusti, antese adccllam ire
COftffil.
Insolitam ergo rem fratres videntes , quod pras-

s. nERomnit vita. fit

eetoi •sinas saitinallqoe inmedio eamett, et mOh
seqoens eorom lerga leo pnriler Tenirei, mox exemi-
tes modesle, curaverool beato nunliare Hieroiiymo.
Quo audito, feras egrediens, janoas monaster» ptte-
fleri jussit benigne : {«) sommomqne siientlam impe-
ravit , dicens : Hoepitibas nostris, id est camelis el
asino, aoferentes aarelnas eos ievale, pedesqoe
abloite, escas praebete, expeelanles qoid In boc
fado sois voloerit Dominns servis demonsirave, Om«
nibus denique , quas erga cmieles foefanl {oisa ,
peraclis, empil leo, nt dodum huc aiqoe ilhic grato-
bbondus per elaostrt monasierii ire, singolorom se
fratrom vesligiis siemens, et qoasi de perpetrau,
qoam non fecerat eiilpa , allodens caoda , Tenlnm
postalabat.

Qoo viso , fratres , pcmiientiam agentes , qood ei
crodellutis hHulissent crimen , dicebant : Eeee pa-
storem nostram , quem paolo anle ot voraiorem
cradeliter damnabamos, com qoanto eom praeeonii
miracolo , ot boic crimen aoferret , ad nos dignatos
est mltlere Dominos. Beatos eigo Hierenymos fum-
roram praesdus, sic fratribos ait : Parali eslotefra-
trcs In his qoae osoi refectlenis sont neeessaria : nt
lii qoi nobis sant fotari , alMqoe molestia ut dignom
cst, hospites suseipUntor. Mox oliqoe Imperau sob-
sccoti, vclocl qoaeque obedientia sunl expleu.

PeracUs qooqoe jussis, sermocinantibos combealo
Hieronymo frairibos, sobilo venit nontios, qoi dice-
rel ante monasieril fores hospites adesse , qoi cos-
nobli patrem vellent videre. Hoc sxpe dictus pater
andilo, portas cellae patefleri , eosque ad se tngredl
Jossil. Qui quamvis vocati , erabeseeMlo Umen ki-
iroeuntes, vtooqne beato Hieronymo^ejas se prostra-
vere Testigiis , pro culpa venlam pestobntes. Qoos
ipse elemeour elevans , admonnlt, ot sols com gra-
tiaram aclione ntenles rebos , alienas Ungera non
osorparenl : nc delnde snb Del praesenlia eaole
viverent semper.Qoa nimlram praedieationeexpleu :
prffoepit nt reficerentor , reoepiisqoe canielis , abi-
rent. Tonc illi ona voce pariter dtxeront : Obsecrt-
mus,pater, ot ad Eccleslaeluminaria,nece8sitatemqoe
fratram, dimidiom liqooris olel, qood altalerant
camdi, suscipl jubeas : quia scimus et eerti sumos,
quod plus propter vestram, quam pro nostra otirH
late, ul negotiaremor , perreximas in iEgypiom.
Qtiibos beatos Hieronymos ail , non recte procoN
dtibio postolatis , qoln valde duram videtnr, nt nos
qui aliis compati, alioramqoe necessiutem soblevare
d:indo debemos, vos gravemas , veslra quibas non
indigemus, tollentes.

Tunc illi , neque, Inqaiant, hic dbum, neqne quae
nostra sunt, accipiemos : nisi qood poposeimos, prins
jiisseris flerl. luqiie, ot praedixhnus, uonc dimldiom,
quod attuleranl cameli, olel liquoram suscipialis ; et
dcinceps pollicemur nos nostrosqoe haeredes, vobis
vcstrisque succcssoribus omni anno olei mensuram

(a) Idcro Ms. cftimulque imperavil,» pro «summuniqut
sUenUuro^Y etc. mox amis caufereotcs onera, sarcina e»
le^ale.

;«) hin 6tte ibtliros. SicqM eonstriotiis beatiit Hie-
mjmm^ eoeeUMqiie eomni iiraeilRU Tioleniis, qva
rogaTcmnl, Impleri fyraecepit. SomiHo qooque dbo,
ic benedictioDO com cemelis accepia » eiultanies ,
^lttlanCesque ad proprio remearont. Haec autem
Bethleem acu, et ab incolia loci illius baclenusaase-
rendo ita fuisse narrantur.

Betbleem vero iocus splendidos» civitas fuit David
in Iribu Juda : nbi quondam Dominus et Salvator
(ut impleretur prophetia» Veritai de terrM wta est) in
prxsepio inlra spcluncnm, ez Yirgtne nasci dignatus
cst, et parvulos Yagiit. Quod pncsepe auro argento-
qoe omatum (sicut sanctus refert Anionios) inces-
santer In eo (b) luminaria ardent : plnrimlsqiie ser-
Yoram Dei habiiaculis undtqHO circunidatur. Osenun
spdnAcae ad ingrediendum omuino angostom est. In
cajus ilaqiie ore» id esl « in ipso praesepii ingressu ,
bratus Hieronymus saxum scalpendo, monnmenium
sibi fieri jussit. (c) Taiita Tcro idem corporis lasslio-

SELECTA YETiAUM TBSTlliONIA. SI4

dino flnifalos eal , ot eilam In simto soo jaeens , fo-
Dieolo ad imbem suspenso , sopinisquo maniboa
appmhenso erigeretnr, it scilicet ofllcium mona-

sterii , prout-polemt , exbiberat; imBseuiiiesque in
squalom corporis, Tocisque tenuiute diea pluriml
fluerenl.

Milnc ipse vir bealus in librorom abundanlla
rultos, dictis suis sancto spirif n dedicatis, imraobilem
Catholic» lurrim Ecdesia, conlra perfidorom jacula
conaummaTit. Pergunl itaque ad visitandum, conso-
landumqoe Hieronymnm, dum in Inbore essel, iiidem
Gatbolici, seconi qiiidem animo Ecclesis Catholicae
cooperantemt corpore aoiem In Africa scribenlem ,
sic inter caetem scripsit : No$trM habmnm tmnpara ,
cf emewrrimuM quaiUvm polmmui : nune te currenie.
et ionga epatia tranmittenu ^ noiri$ debetur otium,
Igilur idero beatissimus , diebus Titas su» in fpiri-
luall opere inrepmliensibiliter consummatis, iiona-
gesimo ocUTo aeutis tux aiino in Domino requievit.
Bethleem eum alma tenei iierum Tcnturo Domino
offemndum. DormiTltautem beaius Ilieronymos anno
Imperii Tbeodosii junioris duodecimo : iropemnle
oiique lllo. eojus aniii nec finientor : Qui TiTil et

regnat per immortalia saecula sxculorum. Amen.
n nrosequuotur : c u)>i pnBslanle Dumino, soii
perrereiUte dieTicU , posUus est H. Kal. Ovtobris es|ileto duodedmo anno, bnperante ulique illo, cujns ancl nec in«
«Uiis 80» anno nonagetimo primo. Imperii Tero Ueoorii cfaoanoir, nec Onientur. Qui vivil, » etc.

(a) Ex utroque Ms. I7bi, quod
|vo fric Miverbio quod erat, sunbliiuimus.

ib\ Uni» Ms. i^nionmf M |iro .mioiniis.

[c] Qoae hinc subsequunuir mI fere asqiie tnem hidns
eliicubmlionU , sive ad ea usque verl» , imperante iUo ,
"is. Ittbeuuir : quorum looo ad

ete. lo neutro e nostris Mss.

SELECTA VETERUM

TESTinOlfflJL

DE HIERONYMO

EJUSQUE SCRIPTTS.

S. AoooOTiims» Ub. XVI 11. de Cint. Dei, cap. XLII.

QuamTis non defuerit, temporibus nostris presby-

ter Bieronymue^ homo docilssimus, et omniiim irium

lingttanim peritus ; qui non ex Graeco, sed ex Hebraeo

in Laiinom eloquium easdem Scripiuras converterit.

Ide«, lib. 111. de Peccal. meril. et remis$.<, ^ao. VI.

Illud lamen scio , quod Sanctus Bieronymu$ , qai
liodieqne in liUeris Ecclesiasticis Um eir^ilcnlis do-
ctrina! fama ac labore versalur, ad qoasdam soItco-
das in sois libris quaesilones, eiiam hoc ccrtissimum
adhibet sine ulla discepUiione documentum.
IOB«, lib, 1. contra Julianum.

Nec Sanclum Bicronymum, qnia presbyier fuit ,
contemnendum arbitreris, qui Graeco et Latino insu-
per et Hebraeo emdtlns eloquio ex occidenlali ad
orienulem transiens Ecclesiam, in Locis sanctis at-
qoe fai Liileris sacris usque ad decrepiiam Tixit aela-
tom.

Idbi, Epist. CCLXL ad Oceanum.

Sed Qoid hinc diotins ? cum de hac quaeslione iiitcr

nos ^ et prardictua Tenerabilis fralor HieronymuM
aatia lltieria egerimua. et in hoc Opere recentisshno»
qiiod sub nomiiio Oitobuli adTorsus Pelagium modo
edidit, eamdem de isia re gesia dicilsqoe Apoatoliels
aententiain lenuil, quam beatissimi Cypriani eiiam
nos seculi sumiis. Illud ikMius de origine aniinarum ,
non propter partiis adiilteriiios, sed propter innocen-
tinm, qiiod absit, damnaiioncm, quod, opinor, non
stulte quxriiur, si qiiid a lali ac Unto didicisti Tiro »
quod recte responderi ambigeniibus possitt quaeso
nobisciim communicare non abnuas. lu quippe in
epistolis luis mihi eruditus et suaTis apparuisii, ut
openc pretium sit, tecum litteris colloqui. Ncscio sano
quem librum ejusdem hominis Dei, qiiem presbyier
Orosius attulit» toaeque dilectioni describendum dedit«
ubi de resiirrectione camis prapelare dispotasseJau*
datur, jam nobis peto non differas mittere.

Pleraque alia ^u$aem Auguetini de Bteronymo teui'
monia heic mi$$a facimu$, utpote qnm in Epistolis^ qua$
ad eum dedk, noufue htter Bieronymifinas receneuinmf

SU5 SELEGTA V£TERU1I 216

jm habentwr. Eadm de eawM prmtermUUmui quoque \ aoctiiret adamantliio feritatis malleo contriTit. Ad-
'^' ' Tersos hes et aties haereticos exstant ejus probatfs-

sima moniimenta.

CcLnis SKDDLins in pmf, operii Paichatis.
Nec fffVronsfmtdivinae Legis inlerpretis, et ccelestis
bibliolhec» cultoris exempla te pudeal imitar! : atque
ad generosas quoqoe feminas , et praeclara indolis
faroa subnixas , in quarum menttbus sacrae leciionis
instantia» sobrlum sapienti.ne domicilitim collocavit ,
propriae dispuiationis documenta transmittere.

Cassiaiius, Ub. VIL de Incamatione.

UieronymMe Catholicorum magister, cujos scripta
per universttm mundum quasi divinae lampades roti-
iatit» in bbro ad Euslochium, etc... Fuit enim Hiero^
nymue vir sicut maximae scienliae» ita probattssimoe
puraeque doctrinae» etc

Prosper m Carmine de ingratitt cap, II.

DAMASl , ut et atiorum teiUtnonia , quorum di^itf«te(c
iUterm ibidem proetant.

Sbyeros SvuwmjdiaL 1. eop. YiL
Illod me admodum promovebat, quod Uieronymue
vir maxime calbolicos et sacrae legis peritissimus
Origenem secolus primo tempore puiabatur, quem
nunc idem praecipue, vel omnia ejos scripla damna-
ret.

Iden, eap» VI IL

Igitur inde digressus, Beihleem oppidum pelii, quod
ab Hierosolymis sex millibus disparatur, ab Alexan-
dria autem sedecim mansionibus abest. Ecclesiam
loci illius Uieronymus presbylcr regit : nnm parochia
est Episcopi, qui Hierosolymam lenet. Mihi jam pri-
dem Uieronymus superiore illa mea peregrinalioue
compertus , facile obiinueral, ul nullum mihi expe-
lendum reclius arbitraret. Yir enim praeler fidci me-
ritum dolemque virtutum, non soluni Latinis aique
Grxcis, sed et H^bracis ita litteris instiiolus est, ut
se illi in omni scienlia nemo audeat comparare. Miror
autem si non et vobis per imilia quae scripsit opera
comperlus est, cum per totum orbem legatur.

Idev, cap, IX.
Ego (inquil Poslhiimiauus) apud Ukronymum sex
mensibus fui, cui jugis adversns malos pugna perpe-
turnnque certamen concrvHodia perdiloriim. Oderunt
eum haeretici, quia eos oppugnare non desiuit : ode-
runt clerici, quia vitam eoruni insectatur et crimina

Ttmc eiiam Bethlemi prsedari nominis bospes,
Hebraeo slmul et Graio, Lalioque venustus
Eloqak), moruni exemplum, muhdique magister,
Hieronymue^ libris valae eicelleotibus hosiem
Dissectiit : noscique dedit, quo turbine veram
VelleBt eiiortae iuoem obscurare tenebr».

Arca-

Sed plane eum boni omnes admirautur et diligunt , { adslruit» ut Augusti

Prosjper in Oiron. OL. CCXCL CCCLXXXVL

dio et Bautone.
Hoc tempore Uieronymut presbyter in Be:h1eem
toio jam mundo clarus liabitabat, cgregio ingenio, et
stjidio universali Ecclesiae serviens.

SiDOXios Amllinabjs, Ub. IV, epitl. IIL
Instruit, ut Uieronymui, destruit, ut Lactantius »

nam qui eum haereticum esse arbiirantur, insaniunt.
Yere dixcrim, catholica hominis scientia, sana do-
ctrina est« Tolus semper in iectione, totus iii libris
est, non die, non nocte requiescit ; aut legit aliqiiid
sempcr , aut scribiL Quod nisi mihi (uissei Oxum
animo et promissum, Deo lesie, proposifam eremum
adire, vel exigui temporis punctum a tanlo viro dis-
cedere noluissem.

Orosiusih Apol, de Ubert. arb. eontra Petayium^ p.621.
Latcbam ergo in Bethleem, traditos a patre Augo-
stino» ut limorem Dominl discerem, sedens ad pedes
Uieronfnd.

Irem , iterum p. 625.

Hoc et beatus Bieronymus^ cujus eloquium univer-
sus occidens slcut ros in vellus, expectat. Mulli enim
Jam haerelici , cum dogmalibus suis ipso oppugnanlc
supplosi sunt , et in Epislola sm , quam nuper ad
Cteslphonlem edidif, condemnavit. Simililer ct in 1i-
bro, quem nunc scribit, collata in modum Dialogi
altercatione confutat. Hoc est enim lubricum in an-
tichristo draconem tenere , ne possit effugere.
Idacius in Ciiron.

Uieronymus^ qui sopra, praecipuos in omnibos, ele-
roentorum quoque peritissimus Hebraeomm , in iege
Domini, quod scriptum est, diurna nocturnaque.me-
ditatione conUnuus, studia operis sui reliqoit inno*
mera Ad ultimum Pelaffiorum sectam, cuni eiusdem

jiius, etc.

Ioem, Ub. IX. epist. IL

Neqoc enlm cum Uieronymus interpres, dialeciiciis
Augiistinus, allogoricus Origenes gravidas tibi Scri-
piuralium sensuum spicas doctrinac salubris mesbc
pariurinnt, noii scilicet tibi pariibus meis arida jeju-
nnnlis linguae siipula crepitabit ?

GLAuniANUsMAMERTUs dc Slatu amma tib. II, cap. IX.

Cumque ita fore rntionibus magnis atque insolu-
bili argumcntaiione convincaf, ac super lioc Uiereny^
mi scnlentiam poscat, laudis suae laniiim ab Hiero-
nymo scripta recuperat. Qiiin liaud dubie Uierony»mis
nihil dc anima sentiri dicit verius, niJiil disputari
posse perreciius. En libi duos praeclarissimos virtii-
tum doctrinarunique praeeminenlia longc porro pra>
ditos, super stalu Aniinac sentire nobisnim... Undc
mullum miror, Uieronymum libi teslcm ciinlnm, cum
potissimus Tractatorum nrmiroc potucrit, ct pro uni-
ma, et in animam dispularc.

Idem, lib. Ilf cap. X.
Hieronymus potissimus Traciaioruni.

Gelasius Papa, C. Sancla Romana dist. 45.
Iiem Runinus,vir religiosos, plorimos ecciesiastici
operis edidit libros : nonnullas etiam Scrlptoras in-
lerpretatus cst. Sed quoniam ))eatus Uieronynws in
aliquibus eum de arbitrii libertafe notavit : illa sen-
tinius, quae bcatum Hieronymnm pr^dictum sentire

^7 TBSTIMONIA.

cogQOScimQ8:et noa solam deRufAao» sed eiiam de
uoiversis, quos Tir sxpius memorains zelo Det et
fidei religione reprebendit. Iieni Origenis nonnulla
opuscula, quae vir beaius Bieronymus non repudial ,
legenda suscipimus. Reliqua autem omnia, cuni au-
ctore suo dicimus esse renuenda.

iDEif , EpisL y. ad Episcopos per Picenum.

Adhuc majus scelus accessic , ut sub conspectu et
praesentia Sacerdoium, bcaue memeri» Hieronymum
atquc Auguslinum, Ecclesiasiicorum lumma rogislro-
rum, musca moricns, sicut scripium est» extcrminans
oleum suaviiaiis, lacerare auderet.

Ennodius Ticinknsis Diciione VIII .

Hieronymn» nosler, nisi praeceptorem suum Grego-
riuro diceret, illo melior censeretur. Sed illi appli-
canda sunt bona nomiaati, a quo sumpsisse videntur
originem. In summa, ut dixi, c^ilum pulsai magistri
opinio perfeclione discipuli.

Marcellinds Com#s tit CAroii.

Usque Imnc XIY . Theodosii imperii annnm beatus
Uieronymus post ascensionem D. N. Jesu Gbrisli, a
.Peiro Apostolo iucipiens^et in^&emetipsumdesinens,
CIXXY. virorum illustrium Ecclesiasiica volumina
descripsit ; apud Betbleem oppidum degens, ubi et
monnslerium sibi condidir, et alia mnlta Ecclesiastica
Htteris quoque Hebraicis edoctus scripsit, finemque
viiae sux admodum senex fecil, ibique sepuKus est ,
talholicis quidem inexpugnabitis Eccleslx turris, hac-
reticis autem omnibus lufatigabllis , tam proposito
'vitae sux,quam libroruma sc edilorum assertionibus
depugnans.

Facundos Herhianensis, lib. l V. cap. II

Hieronymus quoque iioster, vir admodum docius ,
qui etiam Untae fuerat leciionis, ul omnes, aut pene
onines, sive in Grxco, sive in Latino eloquio diviiia-
rumScripiurarumTractaioreslegereljScripsillibruni,
CUJ.US est tilulus : De viris illusiribus, in qito non so-
lura calholicos, sed etiain boQrclicos meinoravit, qui
deScriptiiris sanctis in uiraque lingua aliqiiidcon-
scripserunt. Non lacuit, qui haeresum fuerinl condi-
lores, quive assertores, vel qui etiam a quibusdam ,
ui h.ncreiici accusarenlur, aliis concra defendenli-
bus, etc.

Idem, lib, contra Mutianum.

Si dispiicet eiiam solliciiudo ei cautela sancli atque
doctissimi orthodoxi viri Bieronymi, elc.

Gassiodor. Divin* LecU cap. XXI n
Beatus etiam Hieronymus Lalinae linguae dilatator
eximiits , qui nobis in (ranslatione divin» Scripiurtc
tanium praestitif, ut ad Hebraeum fontem pene non
egeamus accedere, quando nos facundisc suae mulla
cognoscitur ubcrtate satiasse, plurimis libris copiosis
epistolis feclt beaios, quibus scribere, Domino pra>-
stante, dignatus est. Planus, doctus, dulcis, paraia
copia sermonum ad quamcumque partem convertit
ingenium : modo humillbus suaviler blanditur, modu

«uperborvm colla oonft*iif|fi« , modo derogatorfbus
suis vlcem necessaria mordacitate resiituens, modo
virginitatem praedicans, modo matrimonia casta
defendens, modo virtutum cefiamina gloriosa col-
laudans, modo iapsus in clericis atque monachis
pravitaies accusans : sed tamen ttbicttmque se
locus attulit, Gentilium exempla dulcissima Tarie-
tatc perniiscuit, totum cxplicans, totum exornans, et
per diversa disputalionum genera diserlus semper et
aequalis incedens. Nam cum alios magna ubertate li-
bros protendat, tamen pro dulcedine diciorum suorum
semper gratum est. Quem in Belhleem babitasse
oiiosum non arbitror, nisi ut in lcrra illa mlraculo-
rum, ad insiar solis, ejus quoque ab oriehte nobie
lamparet eloquium. Is epistolam suam ad Paulinun*
et Senatorem et Presbyterum mirificam destinavit ,
docens, quemadmodum Scripturas divinas cum cau-
tela perlegerit. Ubi breviter virtutem ttniascujusque
libri veteris et novi Testamenti roirabiliter indicavit.
Quam si ante reperisscm, eloquentiae ipsius cedens ,
contentus forUsse fueram, de eadem parte nihii di-
cere. Sed quia et ille alia,.et nos diversa in opere
jam confecto, Domino largiente, conscripseramus ,
credo, quod lector diiigens , et in hoc opusculp non
inutiliter occupetur. liie enim scrijKit ad divinae legis
novum leclorem, qui tamen erat lilteris secularibos
erudiius, ul etiam librnm deTlieodosio Principe pru-
denter ornateqiie confecerit. Nec illa tempestate, ut
datur inteiligi» tantos scriptores suae partis habuit ,
quos eum in ordine legerc commouerel : quoniam
illo tempore miliies Christi in gyronasio legis divinas
satutari adhuc laborant sudore, in quos et ip^c posiea
multa conscripsit.

Idkm in Chronico.

ArcadioelDauloneCoss. Hieronymui Pro^byler in
Dcthleem posilus tolo mundo mirabiiis habettir.
IsiDORDS HiSPALENSis Origfnum libro YI.
Presbyier qwoque Hieronynms trium linguarum pe-
rilus, ex Hebnco in Lalinum eloquium easdem Scri-
pturas convertit eloquenlerque iransfudit. Ctijus
inlerpretaiio merilo cajierls anteferiur : nam esi et
verborum lenacior, el perspiculiaie sententiae clarior.
Beda de Computo.
Divinae interpres Hisioriae Hieronymus.
Anomtmus apud Canisium, tom. VL Antiquar. Lect.,

nieromime mterpes variis dodissime linguis,
Te Beinleem cetebrat, teiotus persouat orbis.
Te quoque noslra tuis promit Bibllolheca libris.

EiMARDUS tn Epittola ad Litpum,

Erant ad manusdoctores cgregii, ncdum non sper-
nendi, vcrum omnimodis audiendi alque sequendl :
gloriosus videlicet mariyr Cyprianus, ct illustrissimi
sacrarum divinarum Htterarum expositores Augusti-
nus atque Bieronymus : quorum sententiis ac snlu-
berrimis persuasionibus animatus , dcpressum gravi
moerorc cor sursum levare conatus suni.

«• 8ELECTA

TnoMJLrus AoigUAiauim cprK. Cmrmin. iF. ml

Gti/am, /i». tll.

JHm Ubi PttllMriam pnecepi wribier isUid,
Argento atque auro quod radiare Tideft.

Qvo prior HebrsBO concordat paffina vero,

Editio ut prlsca esl mox Oibetinde sequens.

O^iam bene Hieim, banc transfert, corrigil illam.
Senibiis (a) egregiis utriiquey creoe , raicat.

S. CoLUiiBANiJS Eptfffo/. ad Gregorium papam.

Simpliciier ego tibi confiteor, quod conlra S. J7iV
rofi|f mi auctoritatcm veniens, apiid Occidetitis Eccle-
sias ceu ba^rAicus respuendus erit : illi enim per
omnia indubitaiam in Scripturis diTinis accommodant
fidem.

Nicouus !• Episf. I/. ad Lotharhtm.

Audi quid coelestis Biblioihec® cnltor dicat Biero^
filfmtM, Grave pondas vitiorum est, e:c. Ex cap. IX.
Commenl. in Matih.

IUtbiiiici» Cor^deftsif de NaHtiiaie Chrinit eap. J.
Ex Daeherii Spiciieg. , tom. i, p. 539.

Hieronpmu sacrae Legis inierpres , omniiim peri-
tissiraus discipKnarum , Adei turris iiiconcussa, Sa-
pientiae lampade splendidissimus, eloqnio facumlissi-
mos, Latitti, Graeci, Hebraeiqae sermonis dociissi-

Skevatus Lupos de trib. Qiuett.
Nostri aulem ametores, lacile 8.ipientja superiores,
qiiia divina eloquenlia parent, quam, cum volttnt ,
exenint : com volunt , abscondunt : Cyprianom lo-
qoor • Augiistinum » Ifreroffymam , Ambrosium , et
quosdam alios, et mentem divioorum eloquionim
penitos inspexerunt , et nobis salubriter expresse-
ruiit... Hierongmum divina ct secolari doctrina prae-
cipuus, et velut quidam parens cum Augostino Ec-
clesiasticap. Philosopliiae, qoae homanam nec moltom
appetlt, nec in omnibos contefflnii^ Pelagianam liae-
resim rccens exorum poteiiter debellans» Si, ioqoit,
in eo lantom, eic

Agobaedus in Ubro contra ohjeetianei Fredegin ^
eap. IX.
Interpretis qooqoe nostri Hieromfnn presbyterl fi-
delis csl Editio, quaede Hebraico in Latinum magni-
fice transiuliu

Hatmo Halbbbstbab. iib. J, cap. VIII.

Tunc Ai«roii|fmM Presbyter in Betbteem, imo toto
orbe, clarus babeior. De qooiioii sine magna admira-
tione suspicio , quare in bac Hi&torica narratione a
Ruffino praetermissus estinsigniri, maxime cum caete-
ros illiistres viros , et contemporaneos nobilitaverit
eloquio, qui vel impares ei fuerunt scientia, vel si
pares aut su|iericires , certe omnimodo minus utiles
Ecciesiis. Fortassis egit hoc Ruffinus indnstria, ne vi-
deretor injuriam ilii iibello facere, quem idem beatus
Hieromfmui scribit de viris Hlustribus, ubi et de seipso
facit in oltimis mentionem. Dicitur etiam quod inimi-
citias aliquando babuerunl : et si fas est dici de tam
aanctis et pmdentlbus virls, obliquis se respexere
vultibos et sermonibos notaverc. Uiidc rorbitau a

[a\ F. sennbuu.

YETEROM ttO

bealo 17lerofi9mo.hafic sermonem historicom obliqua-
vit. Sive aotem propterboCtSivepropter illad oinise-
rit» nescio : Deos acit.

Rabanus tii Martgrologio ad XXX. septembrie.
In Bethleem Jodae dc|iosiiia Hieronpm presbyterl,
cojos vita et docirina obiqoe in Ecclesib Chrisd
laodabiHs exsiat, qoomodo divinos llliros ex lingua
Ilebraea In Latiiiam transtolit , Propbelicosque libros
sensii allegorico exposuit. Cum auiem octoginta et
ocio anaorom dies explevit, vitam praeseolem dcse-
rens, ad aeiemam reqoiem emigravlt.
Pbummtius TriMssf., ie prmdeet. emara Scotum Eri-
genamt eap.l.

Deatissimus qooqoe Hierongmne tot lingoarom at-
qoe libroram litteris inoomparabHiler ermlitiis , m
omnibiisum Propheticis, qnam ApostoKcis explana-
tionibus id sibi summopere stodii foisse » crebrios
replicando incolcat.

HinciiABus RBMKifsis, fom. i. Operum.
Et sancf as Hierongmue, Hebraicae, et Graecae et La«
linae lingiHe peritissimos, qui it diciturnucem Juxta
nocleum frangens, medollas et ipsa visceraScriptoras
•anctae investigando, Domino iiispiraiite penetram
promerait, in expositione Ezecliielis propbelae ila
dicit, elc.

Pbotius f» BibUotheca Cod. III.

«f ^fiyroc , x«ei4( rfiy Uy6m*y wmBtut» , Ant x«tA OcXk-
y?ew * cltroi Zk i nc^t9« ff^x^t 4« lutByiTipf xTie««c/uvO(
x6j HtXkrttw.

Scripsit etiam Bierwgmne presby ter ad Ctesiphon-
teni contra asserentes &,TABtw,t (id est impassibiliia-
tem, vel impertorbaiionem) seo contra Pelagium. Hic
aotem Pelagius Monachos foit, Caelestiom discipolom
nactos.

SiGEBKBTUS m Chronogruphia ad A. C. 4i!.
Hierongmue per qoinquaginta sex annos libris suis
confectis, Ita pectore pnc laboribus dejecto, ui lecto
siirgere nequiret, nisi apprehenso maniiius fuoe qui
ad hocde trabe pendebat, obiit apnd Bethleem, anno
a*laiis su» 98.

llONOBius AuGUSTODUH. , de Luminaribut Ecclerimt
cap. CXXXVL
Bieronymut nalns paire Eusebio, oppido Strido-
nis in P^iiinonifle confiniis , scripsit sub Theodosio
vitam Pauli Monachi ; Epistolarum ad divcrsos li-
brum unom; ad Heliodorum exhortatoriam ; alterca*
toriam Liiciferianietorlhodoxi; Chronicon otnnimo*
dae hisloriac, Sn ieremiam et Ezechielem homilias
Origenis viginti sex vertii, de Seraphin, de Osanna,
de friigi et luxuriosu fllio » de tribos qoaestiontbus
veteris legis homilias tres ; In CanUca canticorom
doas; adversus Helvidium onam Epistolam, de san-
cia Maria; ad Eoslochiumde virginitate servanda
unam : ad Marcellam episiolaram librum onom. In
•pistolam Pauli 94 Galatas Coinmentarioniro libros

TESTIMONIA*

qiMlaor » item in Eplitotem td Ephetios libros tres,
iii Epistohm ad Titum libnim unom, in Epistolam
ad Philemonem librum unum ; in Ecclesiasten Com-
mentarios; QuxsUoiium Hebraicarum in Gencsim
librumunura« deLocis libnim anum, de SpirituSan-
Oo libmm unum ; in Lucam lioinilias triginla octo,
in Psalmos adccimo usque ad sextum decimom tra-
cialuaseptem; de captivo monacho, vitam beatl
Hilarioiiu, tium Paulae. NoTum Tcstaroenlum de
Oneco, TetttS dc llcbraeo in Latinum tranatulit;
daodecim Propbetas exposoit, inftuiias Epistolas» et
ana innumcrabilia composuit.
Chionicoii Turonbms. ajmd Martene lom. F» p. W»

Anno llonorii XI. Hieron^mni in Beihleem obiil
aono aeiatis octogesimo ocUto in Tirginitate perma-
nens, semper aut legens, aul Mribens, Hebraicis,
Grscis , et Latinis litteris eroditiis, Ecclesis murus,
paoperutis amantissimus, Moiiachorum rcgula , spe-
colom sanditatis. Hic denique libris per annos 56.
coiifeciis, ita corpore pro laboribos defecerat, ul de
lecto surgere nequirel, nisi apprebenso manibos fu-
oe, qoi ad hoc pendebai e trabe.
JoAmiBS SAtiSBCBniisis PoUcMki^ stM da mpi cu^
naUum Ub. II , eap. XI VII.

I>oclor ille doctorum , caf in sacrarlo iilierarum
f ix nli(|aem audeo eomptrare.

loEV, Ub. fll, eap. X.

Docl^r doctorum Bieronymut. Ei Ub. Jlllf eap.
XUL Dociissimus pater Hieronymm.

CoDorBiDoa ViTEBBiBNSis, chrofdc. parto XVI.
ScripUque Hieronymi^ qua) mullis contulit annis,
Beihlcemita domus misit in omne solum.

Bebiia«i>I7S /n Paraboia de Chriito ei Ecel.
Sed continuo egrpgii curi» Chrisiian» mililes,
praeralere Tidentes asiutam inimicimalitiam, s|iirilum
Ksumpserunt, arma fidei corripuerunt, el malum ex
semetipsis Tirlliler auferentes, Alezander cum multis
Arinro : Aiigustinus Manichxum mullosque alios :
tfieronymiif Epicureum JoTinianom, caBteriqae csBte*
ras hxreseon et scbismalnm pestes perTadeiiles, Tel
fortiier irucidaTerunt, vel prudenter a casiris propu-
lenmi, pacemque Ecclesiae el gaudium resiltuerunt.
Ado YiENiiBNSis ttt Martfrolo^o d. XXX. iepUmbrii.

Iiem apud Betbleem Jud« deposilio S. Uieronynd
presbyteri. Hie natus in oppido Stridonls , qood DaU
matiaa qiiondam Pannoniaeque confinium fuit, patre
Eusebio, Tcstem Christi puer Romae suseepit, ibique
litteris Graecis ac Latinis a primaevo emditus est.
Postqiiam autem omne mundanarum studiom littera-
rum adeplas est, probalissimorum quoque monacho-
rum iialritum factumqne imitatusest, RomanaeEccle-
si» presbyter postmodum ordinatur. Dumque per
tnennium continuum cbarus acceplusque popuUs
Teneraretiir, omniumque judicio dignus esse summo
sacerdotio decernerelur, quidam tx clericorum mo-
nachommqoe ordinibus pro pelulantia proque inglo-
Tle discursanies, ad effugandum Urbe Uiert^vimumf

qnl utrumqiie eorwn scribens Titium deprehenderai,
insldias paraTerant. Veram ipse proplcr caploram
regiia domum, parentes, sororem, cognatos, Roma
egressus. dereliqiiit, et Jerosolymam miliiaiunis Deo
pergcns, primo ad Gregorinm Nazianzeniim, tuiic
Coiislaiilinopolilanae urbi« Episcopum, supplex doci*
lisque disci|Milus accessii, ui sancianim Scripturaram
stodiis erudirelur. Inde in Syriam perrexil, in pos-
sessione Evagrii presbyterl aliquantulum eommora-
Ins. Ad deserta deinde loca ita Ixtus accinctnsque
acoeasit, ul Tolasse eum magis, qnam measse crede*
res. Quadrienniumitaque io illa Tasta soliliidine,quae
exusta solis ardoribus horrtdum monachis praestai
habilaculiim, exegil : indeqne ad Bethleem oppidum
remeaTii, ubi prudens animal ad pRrsepe Domiui se
obtulit permansurain. Biblioibecain sane suani»
qoam sibisummosludioipse eondideral» omniumque
librorum orationes , qoas pene niemoriter retiiiebat,
ileram relegens, diem jejuniis ducebat ad Tesperam.
flntts ad enm religiosoruiii , quibus Tit» ejus Cima
eomperta esi, proiinus confluxerant, bontimque do-
clorem, parvoadbuc suhlugurio, boni obserTaTere
discipuli. Nec miilto posi cellulas ibi ob discipulo-
rom suoram coptam el propier frequeniiam adTao-
tantium ad Betbleemiticam portam, quas ad occidei*
lem conspicit, et egrcilleniibus ad sepientrionem
Tidetur, parTulum habilaiionis locellum constrazil*
Quibus Tcro nisibns quantiSTe laboribiis llebraicam
linguam aique Cbaldaicam litterasf|ue Hebraeas didi-
cerit, Tcrbis ejus edicam. Dum essem, etc.

Gebabbos, deAnemia ad Ivonem Ab., CiMmae.

Legiiurln Patrum Sanctorum Collationibus, quaa
transtulit Uieronymui , quod Joannes Cvaiigelista
Cbrisli discipiilus perdicem tractabat manibuSi diTi-
nis siudiis fatigaius.

NoTKEBOS ftt Mariyroiogio ad XXX. uptembr.

Eodem die apud Betbleem Judae depositio Sa ncti
Bieronynd Presbyieri. Hic natus in oppido Stridonis,
quod Dalmatiae quondam Pannoiiiaequc confiiiium
fuit, paire Eusebio, Tcstem Christi ptier Rom;c sus-
cepil, ibique litteris Gnccis ac Lntinis a primsTo
eraditus esl , probatissimoram quoqoe Monachorum
habitom factumque imilatus est : Romanae etiam Ec-
clesi» presbyier ordinatus eunctoram judicio dignis-
simus summo sacerdotio esse decernitur. Sed posl-
qoam aemulorum invidia Roma effugatus esl , Grego-
rium Nazianzenum Constantinopoliianum Episcopiim
discendi graiia adiTit. liide Syriam petiTit, ac deserta
loca accedens in'hdrrida solitudine quadriennium
exegit. Dein Belhleem oppldum adiens in praesepe
Domini prudens se animal contolil permansuram.
Quantis ibi denno Tigiliis jejuniisque institeril, quali
Instantia Hebraeoram BiMioihecas anribus Latinorum
inseraerit , noTit ille, cui sudores suos immobiTit.
Tandem post perfectam placitamque Deo conversaiio-
nem , iiooagesimo octaTO aetalis suae anno apud
Belhteem oppidum in pace quleTit, secundo Ralen*
daBOctobris, doodedmc Bonorit Iroperaioris an-

SELEGTA

110. Libros snos per qulnqnaginta et sex annos con-
fecii.

Laurentius JusTiNtiiCUS tn Operibus pag. (^O. S«r-
mone in solemnitate beatissimi Hieronynn docloris et
Confessoris.

In labcrnnculo Spirituali gloriosus Hieronymus

sumnnum soriilusesllocum.Herito quippe illum colit

Ecclesia , qui eam scienlioc munimine cuslodivit,

protexit, et fo\it. Erai profecio columna argentea,

erecta, fulgens et solida. Tanquam columna super

bases aureas fundata mens illius erigebaiur in cwluin,

coeli alia pcncirabai, ut lumen veritaiis inlueretur in

lumine. Nunquam lamen imbrem poiuisset cx se

proferre doctrinae , nisi in cceleslibus el ipse fuissel

imbulus. Fons namque sapienlia: Verbum JOet in ex-

celsis est, el ingressus illius mandata merna : ad illum

diligendo propinquans, sapientiae fluenta perceplt.

Nain secundum datum el beneplacitum ipsius prxbet

illnm Deus diligcntibus se. Non enim lalis est, illa de

qua loquimur, sapienlia , ut humano valeat vindicari

ingenio, inipetratur precibiis, cordis purilatesuscipi-

tur, buniiliiale custodilur. Nempe in malevolam am*

mam non inlroibit sapientia^ neque habitabit in corpore

subdito peccatis. Tumorem eYacuet,.criminum faces

abluat, gemilibus Dominum deprecetur , qui divinae

sapienlix cupit veritatem cognoscere. Quanlis (oro)

hic sanclus cxhortationlbus, qunntis profluviis lacry-

marum, quantis vigiliarum laboribus, quantave humi-

litatis virtute meniis sujc mundabat hospitium, ut di-

gnus sapientiac contubernio haberctur ? Nempe illam

concupivit, qnaesivit, invenit et tenuit , atque ca^is-

simis lllius est potilus amplexibus : unde tanquam

amicissimo sibi incerta et oceuU» doqatonim san-

ctorum mysteria reienivit innuipera. Factus plane

erat ex Miiiliia mediiatione Scripturarum templum

Dct, sapienti» sedes, Paracliti minister, vas mundun,

xterni Inminis ostonsor, scientiae magisterium, atque

angelorum imitalor. Corpore naroque tenebatur in

terris, re aulem vera mente conversabattir in ccelis.

Scalam namque sibl coustruxerat Spiritualem ; oujus

cacnmen tangebat coelos, per quam ascensus fre-

quentabat et descensus. Ascendebai utique conlem-

plando ccelesiia , ac medilando divina : descendebat

autem, cum exigente causa sibi indulgeret et pro«

ximo. Talibus quippe studiis assaetns singulari inter

hoinines eniicuit saiictitaie, veluti lampas accensa,

alque perlucida omnem domum iliustravit ecclesi».

Ubique bonit;»tis illius radiante splendore nominalis«

sinius habebatur. Quis in Ecclesise greniio Hieronymi

non esi eniditus scieulla ? Quts vitse illius non edifi*

catus exemplo ? Quis non est ipsius impiorationibus

roboralus ? EfTecius est communis paier, Lux muodi,

annuntiator regni, sxculi interventor, speculum san-

ciitaiis, virlulum forma » et fidelium robusiissimus

propiignator. Nempe sinc sanguinis effusione glorio-

sum mariyrii triumpbum obtinuit. Quod enim carni-

ficis mucrone non pertulit , lioc in seipso caslitatis

amore complevil. quoiies ego, inquit, in eremo

consUintusy et in illavasta solitttdiue, qu« horriduiii

VETERUH S24

monachis pKTSlal habilaculum , Romanis me puia-

l)am interesse deliciis. Sedebam solus, qui amariiu-

dlne plenus eram. florrebnnt sacco membra defor-

mia, et squalida cutis iEihiopicae carnis situm ob^

duxerat. Quoiidie lacrymnc ; quotidie gemitus ; et si

quando repugnantem me somnus imminens oppres-

sisset, nudae humo vixossa honrentia coliidebam. IIIo

igitur ego, qui ob gehennbe metum i:Ui me carcere

damnaveram, scorpionum lantiim socius e( ferarum,

choris intcreram puollarum. Videsnequantaanimi so*

lidiiaie viriliter pugnaverit contra se ? sibi minime pe-

f percil ut parccret. Dum cniiii contra se facius est cru-

deliset rigidus, suimetefl^ectusesttriumpbator egre^

giiis. Hocenim cst singulare Irophajum, carnem spiri-

tiii, spiritomque subigcre condilori : nunquam Deo

quis poierit esse subjectus, qui mentl suae iinperare

neqniverit. Hinc est, quod amalor Dei debet prius

essc amator virtutis. Dei namquc dilectio virlutis

siudio Cdmprobator. Tolle a corde virtutem, et cari-

tatisaedificium collabetur. Caritas ( inquit Apostolys)

paticns esl, benignaest, non agit perperam ; non est

ambitiosa, non inflalur, non cogitat malum, non gau-

del siiper iniqttitaiem , congaudet veritati , omnia

potest, omnia crcdil» omnia sustinet.Caritas nunquam

excidit. i£inulemur ilaque , dUeciissimi, cariiatem,

quam isie , de quo loquimur, semulatus est Sanetus*

Per ipsam quippe fuit mundo subiimior , Diabolo

prudentior, scipso rohustior , roorteque fortior. Hac

praecipue decoratus tenlationibus non cessit, non est

lacessitus injuriis , non xniulntionibus fraclus , non

carnis prostratus illecebris, non hilatualus honoribus,

iUHi eblaa lMiiiilHis« neqoe laboribus fatigalus, scd

permansii corde mimdt», horoiKlate excelsos» pori*

tate conspicuus, castitatc insignis, fortitudine iisspe-

rabilis, aulorilate cretus, niente devolus, omniumqiic

virlutum candore vestitus. Totus plane vitx illiiis

decursus Chrisiiana! religionis est speculum. Juguni

enim Domini ab ipsa ineunte ailale poriavil , LiKc-

rartim sanciantm seclalus esl studia, ita ul scientia

iiicomparabilis haberelur, jiridnm roundum calcavit,

cum flore domum, pairiam, parenlesreliquens^Rotna

egresSDs eremi deseria penetravit. Nemo illo in divi-

norum eloquioruin explanatione ulilior, nullusconlra

corpus proprium ipso austerior. Quis in corrigendis

seeleribus fuit eo audaeior? ignorabat prorsiis homi-

nes mulcere blanditiis, neseiebatvitia palliare silentio,

niinio divini amoris zeio sncceusus. Eral profecto si-

cut malorum, ita et sui acerrimos insectator. Nafti et

minima delicta adeo lacrymis rigando tergeltat, ut si

quis non agnosceret illum, peccatorum maximum

Hieronymum esse fatereiur. Deniqtic omne vivendl

lempus indullnm sic ndeiiier consummavit, quasi

esset quotidie moriturus. Pugnavil quippe fortiier,

vixit teroperanier, coAversatus estjosie, etpniden*

tissime perduravit. Bonum religionis sanct» certa*

mencertavit,cursuin i^eregrinationissnae, laudalMliter

vivendo coiisnmmavit , fidem rectam Domino Christo

perseverando servavit, sicque in senectote bona ple-

nus dieniro, meritis locoples, celeberrimus sa&ctitate

tt5

obdorniivii in Domino, appoeUtis ad palres wos, as-

socialus angclfs, coronalus a Chrislo Ecclesijc spon-
so, qui esi Detis super omnia benediclus In saecula
soicuiorum. Amen.

Jo. Bapt. Platinal in Innocentio L
Eodem quoque Umpore Uieronymui presbyter
inBellileem liabiuns, ingenio acfocundia Clirisii fi-
dem, mirum in modam auxil : quod eliam ^us scri-
pta declarant*

Franc. Philelphos, lib. VI, episL iiUima, Ad Atoyiium
Crollunu
Hieronymi quas pelieras Auguslinique Epistolas
"ad te dedi commodo. Quare ubi eas pro lua volun-
Uie lectiiaveris , cura ad me rcdeanl. Quod aulem
quscris, quid de uiroque sentiam, el quoad doclri-
nam, et quoad eloqucntiam , breviter accipe. Om-
nium primum de rebos divinisnon eslmeum judica-
re, sed Ecclesiasiic» digniutis auetoriutisque. P«l«-
nim pnto utromque pulclicrrime divinarum rerum
omnium sclentiam tenulsse. Sedquoad reliqoas om-
nes paries philosophiae , Augusiinus anus est longe
Cum acutior et peritior, tum eliaro subtilior. Di»Iecti-
cus Augustlnns fuit egregius, el idem physicus aiqne
mathematicus. Hoic Hieronymus plurlmmn praestiiil
dicendi ei<^antia potlus, quam doclrina : id quod ex
ulriusqueoraiione Ifcet intocri. Graecam litteraluram
Hieronymui perpulchre callait; Augustinus minus
perfecie. Ille Hebraice quoque habetur emditus,
et Augustinus illius linguas ignarus omnino. Yita
horridos Hieronymui, Augustinus aulem mirts.
Quod si ex iis duobus onum effici potolssel » nihil
natura absolulius edidissel.

De hoc Philelphi jwUdo lege <Uiquirentei Echium et

Eraimum iib.ll. EpiH. IXV elXXVl.
Raphael YoLATBRRAMOS, Commenlor. Urban. iib^XVI.
Hieronymi Doctorom principis ▼itam recenscre,
parergon fortasse fuerit, cum tot illostrium Tiromm
sitmandaU monumentis : qosedam Umen ex ejus li-
bris de se loqueHiis, praeserlim td ejus litteras perli-
neniia, in mediom afieram. Ac primom in Ub. de
Yiris illuslribus se ex oppido Stridonis orlum fatelur ,
paire Eusebio. Romain venlt admodum adolescens ,
ibique se stodiis Hberalhmi artiom tradidlt. De qoibus
sic ipse in Apologia ad Pammacfaiamy eie.

Jacob. Philippus Bergoiiensis in Chromeo ad an.
Chr. 429.
Hieronymui vir familiarissimus el Doctor cekber-
rimus, sanctae Roman» Ecclesias Cardinalis pfesbyler,
nacione Icalicus, ex oppkJo Slridonis in Histria pro-
vincia conslilolo : qood quidem a Gothis orenmB»
fuerat. PannjMilae quondam Dalmatiaeque confinium.
Patre Eusebto naius, hec anno apod Beihleem Jod»
civiuiem pridie calendas Oclobrls nonagesimo primo
vitae sua: anno migravil ad Domlnnm : vir sane eloqven^
tissimos, qoi el mulUrum dlversarumque litterarum
peritiam ei Kngoarom experieniiMn haboU» oroiJ^

TESrmONIA. 2»

nisqoe facundiam, reclos fabularum sensus , muliam
historlarom memoriam , naiuralium rerum cognitio-
nem, moraliumque sermonum, tum sacrx Scripturse
ac verge theoiogisc percepiionem. Hic itaque ut fidc
integcr et vita purissimus erat, cum primos juvcntii-
tis annos cxegisset, D.tlmalis nationi su£ propinquls
quasdam * lilteras a Latinis Grxcisque diTersas im-
primis adinvenit, ct composuit , quoe quidem postea
Sclavonicx suut appeliatx, eo quod Sclavonibus qui-'
busdam Germaniae populis dedcrlt. Et non solum ens
Ijtteras composuit, sed ct ofncinm, qno nos utlmur,
ex Grxco in idipsum idioma iraduxit, et eciam contu*
lit : quod cliam novissimis temporibus Eugcnius
Papa lY. Ponlifex maximus eisdem confirmavit. Adeo
equidem ejus sauctissima viUverbis explicari possct :
quae quide.m, cum non sit propositi mei, omittendo,
de ejus tantummodo scriptis^ luculeiiiius disseremus.
Qui cum esset eloquentissimus atque diseriissimus
vir, ad utilitatem bominum non modo haec quae sub-
jecia sunt, edidit opuscula, sed alia multo plura quas
reperiri minime pocuerunt, etc.

* Velui hme hailaduada €sl, quam noi alibi expla-
dimui.

TRiTHEnus, de Scriptor. EceL

Hieronymui presbyter et monachus pacre natus £u-
sebio ex oppido Stridonis, vir In secularibus lilteris
valde emdiius, el in divinis Scripturis inter omnes
Dociorea erodilisiimos , mullaram lingo»rom peritla
insigiiis, sacr» legis^ inlerpres, haereliconim malleu»
et expugnator fortissimus. Hic est vcrus dispensator
Cvamgeiicus, fidelis et prudens, qui proferens de tfae*
sauro suo nova el velera, dansque Ib lempore spiri-
lalis trittci mensuram conservis suis, Uebrasos soper-
bos spoliavit, homilesqoe diuvil Latinos. llie esi
Ecclesiae Christi doctor egregios, qui vestes Esau per
devia errorom vagantis domi otiose recmidiias cum
pia matre Rebecca, id esl, gratia Dei, protulit, ac roan'»
soetom iacob fidelemque Cbrislo servieniem vestivii.
Hic esi Hieranymui^lesu Ghristi shiceros amor , qul
nuUum lempus otiose Iransiens, die ac noeie in lege
Domini meditabatnr, et vix eorpori necessario sbmnc»
indulto, semper diebus ac noctibus scripsit, legit, do»
cuit vel oravit, quod testantur peiie infiniti libri, qoos
edidit. Hic veriutis defensor, cullor virlotis,vilioram
acerrimus hostis, com esset Ecclesiae Romanse presby»
ter, et scelera eiericorom constanter nrgoeret^ eonnii
iovidia secessiiex orbe,veniensqoe in Jiidaeam gtorl^
sum Domini visHavil sepiilcriim, atque joxu prgesept
Bethleemitieum locum sibi habitatkmis constitvene,
toti mondOcUrosinn^tult, disponenle idsimirum divi^
n« pravidentla, 01 ibi lox mondi^iiescerel, obt venissol
josHfiae heminibos naseendo inteluissef. Sanclissimi
locl iMrli^ator sanetiis atqoe conveniens ; fide ffrmos,
earilate ignilos, conversalione maiorus, qwseducl re-
bus secondis non potoit, qoemasBnetopropositanolla
onqoam adversiUsdejeciu Sedquidtodoslaudalor viri
sanctum Terliceiii labris coiningo hnporisT silemlom
magishomilHer mlbt foerat, qoam de sanetissimo viro
iMofileienter ioqoendom. Noneergcr, qowdeseripiis, et

ni SELECTA

(^puscttiit cjiis iDveniiiMis, per ordinem oonsifnemos.
De quibut ista sunt» etc.

Dks. Emsmos Reteeodaiios, lib. U, epi$i. I. ad

Leonem X. P, M.

Divus BieroHymn$ sic apiid Ulinos est llieolofo-

I rum prineeps, ui liunc prope soluin lial)e:imus Tlieo-

\ logi dignom nomine. Non quod cjeieros damnem, sed

quod iUuslres alioqui , si cum lioc conferaniur» ob

hiiyua emtiientiam velut oliscurentur. Denique tot

egregiis est cumulatus dotibus, ut vix uilum liabeat et

ipsa docta Graecia, quem cum hoc viro queat compo«

nere. Quantum in illo Roman» facundis? quanta

Ungoarum peritia? quanla omnis antiquitalis omninm

hisloriaruin notiiia? quam fida memoria ? quam felix

rentm omnium mixiura? quam absoluu mysttcarum

ruierarum cognitio? super omnia, quis ardor iile»

qnam admirabilis divlni pecioris afflatus? ut una et

plurimum delectel eloquentia, et doceat eruditione, et

rapiat sanctimonia, eic.

bBM • Ub. Y, ejn$t. XX VI ad Jo. Eclaum.
Ego de Augustino ita sentio, ut de viro sacro, exl-
miisque dotibus praedito par est. Nec tenebras offundo
illius glori» » ul tu scribis, sed non patior obscurarl
gloriam Hieronym^ cui plane flerct injuria, si quem
longe praecessit» ei posthaberetur.

bEM, lib. Yf epi$t. XIX ad Greurardum.
Ftagrat jam olim mibi incredibili ardore animus, if «#•
fft^i^niMttas EpistolasGommenUrio illu8trandi,et nescio
qiis Deus mihi pectusaccendit, agitque, utrem Uniaroy
etauttllobacleuus tenUtam,awleanianimoconcipere.
Movet me viri cceiestiStiet omninm Christtanomm slnn
controversia hmge tum doctissimi, tum (acundissimi
pieus : cujus seripu cum digna sint quae ab omnibus
passim legantor.et ediscantur, vlx pauci leguni, pauclo-
res mlrantur» paucissimi inteUigunt. Deum immoru-
leml Scotus » Aibertus , et his impolitiores auctores,
I omni bus in scholis perstrepent, et ille unicus reli^ionis
j nostrae pugil, illustrator ac iumen, Hieromfmue^ qui me-
•itut, ut unus celebraretur, unus ex omnibus laoebiiur ?
Sed rem vidco indignissimam : ob hoc ipsum negligi
Hieronymum^ perquod promeriiusest, iie negiigereiur.
Noeet auciorieioquentia, quae rcligioni profuit. Alienat
multos abstrusior emditio, qua potissimum oportebat
cnm commendari. Panct iuqne miraniur, quem per-
panci inteliignnt. Quod si Uiis auctor dignis Com-
menUriis fuerit illustratus, futurum prospicio, ut
Hieromfmiana gloria, tanquam nova luce accepu»
quam latlssime enilescat : nt passim in scholis, in au-
ditoriis, in templis, domi, pobiice privatimque legatur
et ediscatur. Nec me adeo lallit, quam audax facinus
animo praesumpserim. Primum, quanti negotii luerit
mendas, quae pertot saicula penitus insederunt, era-
dere : deinde, quantum in illo antiquitatis, quantum
Graecarum literarum, quantum historiarum : lum
qa» phrasis, quod dtcendi arlificium» qno non Chri-
■tianos modo omneslongo post se intervalio reliquit,
\ - Terum etiam cum ipso Gicerone cerure videtur. Ego
eeru, nisi me sanciissuni yin fallit amor, cum

YETERUII iiS

Hieronffmiaaam oratlonem, cnm Ckeroniana conferu»
videor mihi nescio quid in ipso eloqueniiae principe
desiderare. TanU in boc nostro varieias, lantiim sen«
tentiarnm pimdus, unu entliymematum volubiliias.
Quod artificium in eloquenliam lilteris iiidicare, ut
dirQcillimum est, iu loiige uiilissimum. Id quod ita
me, modo ip^ dexter ad&it, confecturum confldo, ut
qui bactenus Himttjrmiaiiam eloquentbm sunt admira-
ti, jam eloquentem ftiisse, se nescissefaleaniur. A nio
quidem quidquid vigiliig, qnidquid assiduo siodio,
quidquid erudiiione mediocri , quidquid ingenio pes-
simo praesuri poterit , id sedulo Hieronymo praB»U-
bitur.

AUa EraiHuana Hieronymi elogia aiibi reperire e$t in
eju$ Prafationibue atque Epi$toli$.

PoL. VEEOiuoSy de rtrum imtentmbue Ub. VJi ,
capJli.

Hieronymue Eusebii filius, ortos Sirldone , qnod
oppidum, olim ad Pannoniam et Dahnatiam pertino>*
bat, sed Gothi direptum everienini, Rom» Graecis
Latinisque Ititeris egregie Institutus, sanctioris vitas
causain Judaeam se eotttuiit, ubi et Hebraicam lin-
guam didicit. lu tripllci lingua eruditus, de rebus
divinis scribendi onus suscepit, In quo omnes
nervos aeUtis, industriae, doctrinaeque suae oOntendit :
Cttjus scripu utsancta, brevi post tempore patres
receperunt, recepUque approbarunt. Etsi scio» esso
quosdam , qui id factum Damaso Pontifid felso assi-
gnent;qiiippequi perdiuanie AtmiiymKmexcesserat
e viu. Posirem locum circa Bethleem sibi cun-
stnixit, ubi reliquum vits Apostolico ritu egit. Uinc
lactum est, utpermulti deiude Bieronymi ipsius insii-
tuti imiutores exstiterint, orUque sit nova quaedam
famitia, quae ab Bieromfmi noinine, quem sui insti-
tuii» quamvis longe diversi ab eo quo ille vixerat, ut-
cuinque auctorem faciunt, Bieronymuad suiit appei-
biti : qui naiivo amiciuntur colore, pallioque super
tunicam mgato, atque superiore parte a summo ad
imum scissa, scortea zoiia lunicam succinguitt, soicis
ligneis pedes mnoimit*

Ex MS. COD. Yatig., otim Regina, num. 571.

Aagustiaiis ad Hieronymum.
Te Bethleem cetebrat, te lotus personat orbis,
Te quuque nostra tuis promii bibliotheca libris.

£x ALio MS. GODiGx, ifui apud me e$t.

£cce Sacerdotis pandam pneoonia lauli,
Meotio dom Sancti pulsat ijeaetralia eordis,
Chjus quadratum crebrescH fama per orbem.
At^ue per extremas iulget prudeotia metas:
Qui tuil luierpres, el cus»tos virgo pudoris,
Ucbrea Romanis vertens oracula verbis.
Nam rudis, et priacae legis patefiecit abyssum.
Septuagiou duos recludeos pagioa biblos.
Quos uunc Sacraiis describit Uuera cbartis.
Insuper elicuit TracUtus jure stupendos,
Atqoe prophetarum Gomineatls ctaucula cerlis
DicU retexebat, pandens mys^a rerum.
inclytns bfc coosut sedis per seda magister.
Qam nunc per mundum scribuntor rtte quadratum.
£t licet illoslris lectorum turma per orbem,
Eusebio genitore satus, oeu prodidit idem,
Enumeraos vetenim vulgata volomina Patrum,
£x qoo Salvator nostrae cunabola Garnis
Sumpserat in lerris, emundaos crimina secli.
Quaado Gnicls gabuhun sacraio Corpore scaadit»

TESTIMONIA.

Et geuM MnnKBn ponotiim friMle mallgi a

Yufaieni perpessus purgam Sanguioe nibro.

Ouis taotosludio gemiaaituu lamlna Legufn»

Aui tam solerter rimari nitiuir Hnqiiam f

Geu meditalus erat sacrasdidascalus idem

I Psalmistacantt,iioctesquediesquelibeUos, etc...

CiELIUS GALCAGNINUB

In imaginem B. Hieronym^ in nuci$ cor^ce
e^preaain.

Ecquis in angnsto spiranlem margioe fixit ;
Te, Bater, iiicQrvumaue genu. Impexumque capfllos»
£t mulu illuvie squaHentem, locaaaque inenta,
Paliidaque ora fiime, et iriuito membra horrida tabo,
PromeiAem e sftcco, et maculosa nebrtde dnctum,
Kl doro tofcies plangentem pectora saxo?
Pectora tot liBecunda bonis, qiiaefliiminalargo
Fuderuoi nol>is arcana volumina Mosis,
DiTloas et opes, prisconim oracula vaium,
URde salus, unde et vitse melions origo,
Pandiiur, in cnnclas |)raescr!pto ez tempdre gedles.
Cum vero nultus taoupomGBria liines
logeoii, nuUus ?im nngu» indudere possit;
Nunc umen et nuds 1n tenui stas ooriice iams.
£l nucis area magna vacat, quando altera tantum
Pars bifid» moUs biit acri obooxia ferro :
Altera adhuc riget, et sodae manet indiga laudis.
At tu, docte senex, totus, non solus in lila es :
Nam tecom assurgit saxb impervla rupes
lloiTida : et attolens ad ccehim immane cacumen :
£o etiam nemustimbrifernm gravis aura latig^,
Atque huc atque illuc ste-riles provotvit arenas,
Oimque itisis angues slnuosos miscet areois.
Parte alia pendet sacrati ex more trophaei
osUD in&igDisapez, duplici quem t»oia node
Anigai, atqne abguratos testatur hooores.
Hiiic vid js, nt totam longe procumhat in alvam^
£t defendftt herile altu>, vastosque recessos
occupel fRe Leo, tinior ille Liliystidis orae :
Nunc acet, aiqoe inUra Ihcsauros coUigit ungues»
IHos olim ongues maiiantes oasde freqoeatl.
Aspicis, ut posita nuuc se cervice reuinet,
£xeriaque seiiis larabal vestigia lingua f
At te, sancte Paler, nec saza, nec horridt mpes,
Ncc fera, nec nemoris fragor avocai : omnis Olympum
Mens inhiat, tolum peclus sus|)irai Jesum.
lllom animo, illum oculis, iHum omni conopis ore ;
Illum unum adspectas pendentem e robore celso,
Suffixasque maiius, perfofisaque peaora, et heu> lieu,
Omne caput lacerom crudeHier osteoCantem :
Atqoe haec perpessum, nostras, ot sanguine nozas
Eluat; et mberos GenUs «n^esiibos addat.
Ergo tantarum tenuncmfracula renim,
Nune Pietas, niinc spmma movet demeniia Patris,
Muneraque et promissi animo obversantur hooores.
Scilieet aethereas praeclarum est scaiidere sedes,
£t tandem Bumenim magnorum augere J>eorum.
Sic bene habet, iua cana ildes iuaque inclvta virtus
Me juvai ez sanclismens sancta ezercita bclis.
Hoe pi^et, ipse insonsatque omnis criminis ezpen.
Heu imbi,ie nimiumezemplis crudelilMis urges.
Tuoe adeo pius erga omnes, in te impius unum?
Qiiid male mulcutum iergus, quid livida oervix
Commero^e ? quid in superos oonunittere iantum
Hae notuere genae flagris fletuque rigentes?
Qttid iaiera lijec Qlicumcrodeliter obsiU selis,
£t spinis impleza ? quid enihea pectora lanlum
Admlsere nefas ? quid mens coeiestibus liausta
I^ibus, aitque ^mcoeli fiars magna fbtura?
Nune qooqoe nilspirans nisi coelum in carcere tetro
Ausa quid est ? tanlis quae dlgna piacula poenis?
Quam lacrymis, ei sottidiis singiddbus usqoe
Noae die crucias.. En vix cuiis arida memoris
Niiiiur, atlritaque haerent oompagioe coslae.
Nec jam ilie es, gelidum qol quondam natus ad Istrum,
Arva Paljestino petiisti torrida eancro.
lllius ieuois nunc tIx agnoscitur umbra,
€ur tantora licoU de te tibi ? non feras hostis
Hxc ausii*? noo moostra istis errantia «vlvis.
Tun' monstris, saevoquein te crudeliorhoste ?
Parce, Paler, ilbi parce, Pater ! nos verbo, nos haec
Migra decent, qooe mille modis rapit impetos amens
Bum coelom ioiies superosque lacessimus ultro :
Hinc Tocal mnbitio, irahit hinc ▼esana libido :
Hinc movei ira suos stiniulos, iimor inde coercet :
Hinc preinii, Ula aoimo semper rediviva, voluptas,
^csergo exoluntem, aique in diversa traheiitem

S. HlEROXYUI I. .

Casiigemns equnm, nt spatlfs Indusus inlqufs.

|-l mores ferat, ei leges patiatur lieriles!^ '

sed quoiium sine jirKsidio, sine NumJne divum

f iliumr iocassum, Vls ci Wmana fettscit;

lleus age, et iu audos aoimo miseranle laborea. 1 ?

te„^«'Opat^.f propiusres^^^^^ 1

Atqoe tuae nobis pUg«, tua verbera proshit.

JDLiustiiESXR SCALIGER tji D. Bieronymum.
Qui niaga» poteras nalorae imponere leffea.
En ^yiV' ^^ ?a?«.^erlere jura potlT
Kn fecilis descende I vides furialla vuigi

Pectora, et andpit dissiU regna fio.
Cuncta nium Infelici dis|ecu turaulto

lii rerum, interitus non nisi, finis erK.
Jam preuum estsenUre male, a^ue avertere vermn.
fateiS J^'Sn 2lliJ?«rUain bene, nolie voJ^nl ™^
MtenJicu ubi qood si sunt juria <p. iur<A ujrr».

Ezora ullnds felicfa fuimlua dexu^,
Pejores meriu est terra doaca ieces.

/OSEPWS ScALrcEB, Pfolegom, ndEuzebii Chron.

Qiiod«uiemde Eusebio diximus, i.lem merico de
magno Ifitfronyiifo arbiu^ri possumMs, imllum de La-
iiiiis scrtptoriims exstare, cui plus debcaiit £ocleMa-
Biicaj liuer», tam iu lis, quac ad ortgines sacrag, quam
4|uaB ad interprelaUoiiem dJviuorum libronim penf-
«enl : neqoe illo ax-culo magis idoneom inierpreiem
nosiro Euscbio coniiiigere potuisse, quam eiink oni
Eusebii studioslssimns, et eorum, qii» ab EusdMo
iraclaniur, periijssimu» fuii. Atqiie utinam per ejus
occupatlone» iaia nou dicUrenoUrio, sed «cribcre ilM
wassct. Quod eiiim miilUs, vel in viutiis, vcl lacessiios
rcspoudcre cogereuir, neque uila ei a iabore requies
daretur, temporis autem jaciuram yel miiilm:tm fecciu
ncque posset, iieque vellet ; apparet eum, quum h^.
JHS Chrouid iuterprcuiloncm diciaret, acripiiotii alia-
rum rernm slmul ei noiario eodem lempore opoi^m
dedisse, ut proptorea necessc fuerit, quaidam, quoii
viuri aon poterat, unio viro bumauitus excidisse ,
qo» hodie apud magiaiellos et criUcicastros iion vc-
nia, sed jorgiis, et coniumeliis, non ut hallucinaiio*
hes, scd ut crimlna exciperentur.

SiXTiJS Senens., lib. I V. Bibliolh. $anctw.
Hieronynm Slridonensis, qiiem Scverus Sulpitius
Betbleemiiicae pareeci» reciorem, Grdeci omnes Hic-
rosolymiunum presbyterumappellanl, Eusebii filtiis,
«x oppido Strldonis, quod a Gotbis evcrsuni, Dalma*
iiae qoondam Pannonixque confiniuTO erat , vir fuit jn
omni doctrinarum genere absoluiissimus, qiiippe qni
splcndore sermonis el cloqnontlm viribiis, in quibiis
sub Doniiio grammaUco et Yiciorino rbetore , claris.
simis viris, profecit, omnes Latinae Ecclesia) scripto-
rcs mulio post sc iiitervallo reliquii. Linguarum qiio-
<|ue lanum habuii pentlam , ot Grascam , Hebrmam,
Chaldaiam et Laiinam omnes a:que ac Dalmaticam 8il>i
maternamlinguamleneret. Sed et In scliolis philoso-
phorum nihil de ArlstoteTls, Platonis ac Zenonis, boc
cst, de Peripauticis, Academtcia, Stoici?, reliquit in^
laclnm. Quibus instructus apparaUbus contulii se ad
Sacrarom Litlerarum siudia, usus in his Appollinari
Lnodiceno, Didymo Alexandrino et Gregorio Nazian«
ECiio proRceploribus.Subquibbs Uniam sibidivinamm
rcrum erudiiionem et erud<Uonis nomen comparavic,
ut in o.h8Cuns sanctopum Volumimun dinicttltaUbiia

[HuiL)

)»3I SELECTA

AomanusPontifcx Damasus» dociisftimus AngiisUBus»
Paulinus, Ciiromaiius, Hdioderus, mulli^ue alii pas«
Kim pcr Kaliamy Galliam, Ilispuniam» Africam, Pa-
Ixstinam el GRcciam erudillssimi episcopl ad honc
unnm confugerunt, lamquam ad eum, qui muliipliei
linguarum variciaie adjulus, omnes legisset diTina
Scripturx inierpreies, Grxcos, Hebraeos et Laiinos.
Qiiod ct Augiislinns libro primo adversus Julianum,
pnlam his verbis ostendii, inquiens : Snncius presby-
tcr Hieronymus^ grxco, lalino et hebraeo eruditi»
cloquio, ex occidenialiad orienialem transiens Eccle-
siam, tii locis sanctis afque in litteris sacris usque ad
dccrcpitam vixitxtalem. Iliconiacs, vel peneomnes,
qiii antc illnm cx utraqne parte orbis de doarina Ec-
clesiastica scripseruul, legiU

Ant. rossfivmirs , tomo i. Apparaiu»,
Adeo perspicax divini Codicis, sive ipsius versio-
nnm, fuit D. lUerOHymtti^ ui Gelasius Pontifex Haxi-
mus uiia cum Episcopis septuaginu testatns sit, se
voliimina ilia probasse, quae Bieronymtu ipse proba*
vorai, atque in oronibus secuium ejus esse senlenilam
rcnui^se aulem qoa: itle renuerat. Qui et ab Ecclesia
Docfork Maximi in sacris Liticris nomen esi asseca-
4US, et a Damaso Pontifice maximo quasi arbiter
qtiidam diviiuiram Scripiurarum eonsiiiutus. Sed ec
cuin D. Augttsiiottseuro per litteras, pcrque Orosium,
quoiB ad ilium ablegavii,de arduisquxsiionibus con-

TETERUM f»

sulere solerel, qjus vero llbros adfersos lonmaoDm
Yocaveril lueMissimos, snavissimos atque prsedaris-
simos, inlelligimus qaanii faclendi sint^ qui iu HimH
ityml scriptis exstani ibesauri.

RiCHARDCS Smoif ffl Hiitoria criltca iib*
Posi Origenem doctior Hieronymui existic , quero
meriio Latinorum Origenem dixeris , qui idero sux
Eoclesiae , quod anle s«x Origenes, praestare voluit;
ai in eo Origene prxsiamior » qnod illo in Hebralcis
longe pcritior esset, et plus illo Judacis usus, subtili-
iate iamen et acumine illi iuferior. Quoeirca haud
ita sxpius ac Origenes allcgoriis ludli, praeierea Hte*
ronymi alleKorix , etymologiai plerxque et in verbis
allusioiies. Prae csieris Inierpretibus seligendas , ei
evolvendus, tum qiiod Hebraice, Syre, Grxce, Latine
seirel , sed ei omnium aliorum versiones legissei , ei
quoiidie Jiidaeos eonsuleret. Dcinde in prolanis eru-
dltissimus crai : non ubique tamen exaeitts, qttonfaro
non satis diu , qu« dietabat, mediiabaiur, verum ut
Ipse faietur, quae apiid alios legerat, aui a Judxis ac-
ceperat , dlctare satis baberet. Hinc ipsi minime om-
nia, quac in Gommentariis habet, tribuenda sunt. Nam
et inierdiim Judxorum, Hxreticorom interdnm senten-
tias diciabat : quas ui a propriis lector discemeret ,
regulas prxscripserat. Eoque modo Impactum iiicon-
staniix crimen diluebat. Qptimi oronium ipsius in
Prophetas Commentarii, etc.

—

msSL

PETRI PAVU VERGERI
JUSITNOPOLITANI

DE DlirO mERONTlHO

Sanetissironro doctorcro fidei nostrae Hieronyroam,
cujus dies solemnis adesi, ita mihi dari cupio recie
laadare , ui in eo laudando laudem ipse mearo non
qusram : sed sii ei qnemadmodum sermo, iia et mens
propria intentione dedicata. Quamquam quid speran-
dum sit laudis loquuturo, non video : ubi magnitudi-
ne renim , eloqueniiac vis omnis obruitur , ei excel-
lciitiae mcritoruro omnis unpar est sermo. Me vero
roinime omnium spcrare id convenit, ac si quid ialium
mentemsubeat, placere desipio : qui cum obire quot-
annis maiius hoc laudam solco , semper tamen posi-
eaquam id ccepi, ita deinoeps per annos alleciussum,
iii augeri mihi desiderium Seniiam, minui laculiatem.
Evenii autem hoc fortasse , sive quod nonduro satis
sini milii vires ingeuii mei perpensat}, qui subire ianii
oneris causam non verear:qaod quantom sit, ei
iotellexi lantisper dudum, et in dies perspicio magis :
sive quod iliius meriu apud plurimos quidem diligen-
icr parum animadversa , a me vero etiam summo
aindio considerata , quo magis elucescunt , eo magis
aSectom meniis aUidunt, ei a consequendi spe inge-

nii acumen magis magisqae deterreni : sive qiiod pras
desiderio meo , studioqoe rellgionis in illum , ianto
mihi relardari facultas videiar ingenii , quanto prae-
currii studium voluntaiis.

Quarum equidem rerum, ui subesse aiFamqae pri*
marum non nego , iia adesse postremam roagnopere
milii cupio. Nam olAcio quidem ille roeo, aut cii|usque
altcrius in reddcndis de se laudibus nihil indiget : ae
non deleciari opinor , nisi faoni proreciasque nostrl
gratia ; caro per se ipse Infinito proprio boiio in beata
illa aetemaque vita rraatar; devotione vero , cttUa ,
religione, pietate, ac fide, cum in bunc, ium iii rcli-
quos Coelites nos ipsi nosira eausa indigeroas. Atque
in priniis ego, qui meriils hujus Sancii gloriosi, molia
magnaqae sepenumero beneficia apud Deum iinmor>
lalem consecutum , roanifesta fide me deprehendl, et
diflicillimis temporibus fuisse de gravissimis periculis
ejifs ope aique intercessione libcratum.

Qiiod si anlebac devotionis ullum siudiuin a me
dcbebatur, multo certe nunc ampllus adbibcndum esi
mihl, ui parentis nuperruBe diem functi (qui erat d^

TESTMONU.

S34

YolissiiDUft libi , StMle Pnler aierenyaie ) vkeoa bic
rereraiDy cujtis apud fe precee, mea causa , plurimum
Talui»e t aum crebro expertue : nl quemadroodum
praclari bojtts iostiluii » familtarisqoe deYOtionis di-
seipultts viveoiis sui , ita ei ei quoque defuncle sim
haeres : el quod rnihi patrocinium in iilo erai, nuiic
omiie sil in meipso. Quanquam eum conQdo mis mo'
riiis atque precibus, praeterea qiiod rectus bomo ernt,
ei timens Deum , excedentem ei bac luce in ea ioca
deductum, ubi a te, ei per te mulio fiicilius consequi
quidvis possit.'

Quod igitur ad me auinel , quemadmodom devotio
animi et senranda » el augmentanda est : ita muniis
boc annuum reddendarum laudum, nullateBus negli-
geiidum , in quo qualiscumque sit sermo « dum mcns
sit integra,ac pentius illi devota,non magnifaciendum
arbitror, qood iii euro magis esse gratus cupio quam
diserius. Nec me faUit , eum qui laudare quempiam
ex illusuribos accedat , maxiuie vero , quod ad rein
divinanvattineat , debere et ipsum quoqoe laude di*
gnum esse , labeque omni carere , ne dicentis vitam
rcprehendat oraiio, verbisque speciosie mores sordidi
fidem abrogent. Quod ut in me non sit , boni tamen
piique ingeiiii solet e&se argumentiim, laudare stqdiose
virtuiem, el rebus sacris cultuin adhibere praecipuum,
Quod si ex me quispiam quasrat , quam bujus Sancti
gloriofii primam poiissimamque laudem existimein ,
hanc scilieei iaconctanler respondebo, quod meo qiti-
dem judicio doii possil digne humano ore iaudari :
deinde quod in ouoquoque genore laodum earom ,
quse ad doctum reciumque homiiiem , ac plane reli-
giosissimum Gliristianum pertinent, laudari eximie
de singuiis potest. Quod si jaro eo laudando coepero.
litierarum peritiain coramemorare, diversarum expc-
rieiitiam linguarum, oralionis facundiam, rectos fabu-
larum sensus , multam historiarum meinoriam , naiu-
raliom rerum cogniiionem, moraliumque sermonum :
lom vero Scripturae sacrae , verseque Theologtae per-
ceptioiiem , non videbor forsttan aliquid magnuin
dicere, qiiod hxc ipsa malis etiam bomiiiibus possunt
ad\ enire : neqoe enim ista bonos faciuRt, ecd erudiios.
Aot si prsterea contineniiam , forliiudfnem, prmlen-
tiam.ctmstantiam, mansuetudincm, patienliam, bcni-
gniiaieiDque iu iltius laudibus recogtiovero : nec sic
quidem foFSitan magnopere eom ornare judicabor,
quod et his virtutibos plurimi Geniilinm pnBditi
foere : sunlque bx laudes , ut debitae quidem viro
bono, ita plane non propriae bomini Ghrisiiaco : Po-
stremo si fidem constantem, spem certam , caritaiem
intensam, omnemque sanctimoniam, et cercnoniarum
cultnm, religionisque studium demonsiravero, nec sic
qnoque fortassis laus erit eximia, quod haec ipsa debel
onusquisqoe de se reclos fidelisque Ghristianus exht-
bere. At vero, sl baec omnia , ei qtixcumque his no-
minilKis, aul omnino virluiis nomine conthientor , in
eo fuisee universa contester , eaque ipsa nou roedio-
criter , aut vutgari qnodam sommolcims modo , sed
excelleniissime atque incpmparabiliter alTuisse con-
stei : noiioe hoe divinum quiddam , in liomiiic videri
aeeesee eai? Ego sane euu irita ista vulgo vocabola ,

erodilionem« ^oeniiam, fortitudinem, pnidentiam,
fidein ac«aritiitem , et csetera bujusmodi commemoro,
talia qusedam dicere mihi videor, qiialia solent in
eommttui hominum viia reperiri , ei non emineiilissi-
mas ilhis virtutcs, quas in exceUenilssimis viris, pao-
cis iliis quidem omni xiate fuisse conslat.

Quamobrem a^re ferre soieo , ei latinae orattoni
indignari , quod propriis atque exqulsitis nomiiiibus
exqoisitissimas laodes eiferre non licei : quae lantum
pene a commttnibtts disianl vinutibus, quanium fer-
me virius a vitio. Verum quod orationi deest, oro
suppleal audientis inleliecttis : et non quod dicam ,
sed quod dicere velim acclpiai. Qood ei hfnc quoque
licebit iiiteliigere ; nam soleiit pauca horum, aut sin-
gula quxdam , dum intenso gradu cuipiam adsunt ,
magitom virum consliluere, admirabiiisque excelien-
lia; eum videri , qui piura cx his sil assequuttt& Quid
ergo is debet exisiimari, qui omniiim virtutum cuncla-
rumque bonanim artium cumulum non perfonctorie ,
aed ad sommom iu se coll^isset : com vita , lotius
sanciiutis exemplum : eloqoentia , stnpor : docirina,
miracttlom. Iiaque non tam sanctum nomen habuit,
quod qoidem ipsum denotal Hieronymi vocabulum ,
quam ipsam In se habuit sanetiutem. Nam cum dua«
bns rebus fundau est in initio sacra religio, praedica-
tione scllicet Apostoiorom , el sanguine martyrum :
cum quod ilii sermone docebant , hi per carceres et
tormenu , ac deniqoe mortem ipsam asimerent : in
ulrorumque locom suo gradu subierunt saticii docii>-
res , qui qtiod llli compendiose docuerant , lutius ex«
plicarent : quodque Martyres sanguinosuo tcsuii sunlf
hoc isti sanctimonia vitae confirmarent , atque adver-
8IIS omnem haeresim, omnemqoe viiiorum kibem, pro
fide justiiiaque consisterent : iidein et miiituin vices
gereiiles ei ductorum.

liiilu autem variaque Hteronymos, utf fortis niiles,
in hac viia l>ella susiinuit : cum inundo quippe belliihi
gessit ei vicit, quand^ saccrdos jam factus, el summo
sacerdotio dignus habilus, ab Urbe cessit, pompisquo
saecnli el omni ambitioni mundanorum bonorom re-
nuniiavit, cum carne ac daemonibus : cum In illa trans
mare vasta soliiudine , qu», ut ipse ait , exusu solis
ardoribus, borridum monachis babiUculum praesUbat :
camem quidem jejuniis frangeret , spiriules autein
bosies oraiionllms eiTugaret : cuin iinprobis aU]ue
xroulis, in quo sxpe per Prologos sacpe per Epistolas
scribendo iiivectos est : cum hxreiicis , quos libris
iractatibusqne scribendis sxpcnumero de dirersis
convicit erroribns , dispuUndoque vi rationum supe-
ravit. Docioris ergo nomen oi liabet , iu et officium
siudiosissime vivens gessit : praesentes voce el exem-
plis erudiens : al>senies scriptis. Utrosque vero iam
sux detalis, quam posteros, voluminlbus diversi Idio-
matis, varia InierpreUtione linguamm vivorom do-
ciomm erodiiionem adjuvans : rudiorcs liistoria dclc-
cians : acutiores instraens arcanis Scriptorae scnsibiis
cxplicaiidis.

Eloqoentiam cerie jam ejus laudarc tenUrem : quro
Unqnnm rivus limpidissimus leniier defluens, ei a?pe«
citt el sono dclecut : nisi ipse niulto mclius quatn a

i»

SELECTA

mc fieri possii, deganlia &ua legenlibuft commendoret :
Qtd qiiam dignc pracdicandim , ejus ipsius eloqoentit
opus estet. Nec me deterret , qood damnatus foerit
eju8 studii aliquando Hieronymus, cum extatica Tisto-
nc traclus ad Judicis xierni iribunal, et qoisnam esset
interrogatus, pro Ghristiani nomine, quod tnlcr me-
luin trepidationemqiie profltebalur , Ciceroniani sibi
nomen cbjici audirit. Nequc enim res ipsa damnaCa
est, sed fortassis ejus studium veheinentiiis : siiie qua
profecto Tix sacras littenr, ccrte non tania cuin vola-
pt2tc legerentur.

Hxc Igiiur ut castens qunque doles quas sirictim
commemoravi , mollos accrbissimosque illi xniulos
comparavere : qoorum ut improbitati cederet , Ronia
migravlt , et qui doctor lalc clartssimus faabebatur ,
Gregorio Nuzianzcno lii disciplinaiu se tradtdit. Post-
que studia, cum de frequeutissima urbe cessisset , ad

TBTERUN m

erenmm se tnmstulili et qut in urb^ omnium oroanis-
sima homines pcrpessos erat bestlalesy lil desertissl-
ma eremo bestias est expertus hnmanas. Ibiqoe Idi
nalora s»visshnas imperiom cjos pertulit , cum hi«
homo natura miiis in se saevirei. Roma igitur Dethle-
em permoiavit : diviitque ex urbe non lam pntsus,
quam cedens , elegit ibi pauper vivere , ubi paupei
Cbristus est natus, et inde salutem peiere, unde ortm
est auclor ipse salutis. Quid enim adversus malignr-
latcm tntnin uspiam esse polerit, qiiando tanu vinus
pcrsecutore non caruit? Uood si quid nobis lale acci-
dat, ex ejus casu consolari nos Ipsos debemus. Interca
vcro maledicos bcncfaciendo vincere, et eorum in nos
odiuiu virtule patientix mansuelodinisqoc superare ,
illo praesunte , qui vivit et rcgnat in sxcula sxculo-
Tuin.

EX ANTIQ. COD* AMBROSIAN* BIBUOTEC*

QVM MEDIOLANI EST, N. 173.

DIYI BIBRONTIfl JlTk PBR BUSBBIUM CRBMONBNSBX EDITA IRIT.

I 1
' I 1

-o^^SS^Qi^

Hieronymus Ensebii viri nobilissimi Clius ab oppido
Siridonis, qood Dalmatiae et Pannoni» confinia tcnet,
cxstitit oriundns.Hic adhucpiter Romam adiit.et lit-
teris Grxcis, Lalints, et Hebraicis plene eruditus est.
Iii arie Grammaiica Donatum habuit Pneceptorcm, in
Rlietorica autem Victorinom Oratorem. In Scripturis
autem Divints ( Hs. excibalur ) exercitabatur die ac
iiGcte , et inde hausit avide , quod poslmodoin effudit
abunde. Qoodam vero tempore, sicut ipse in Epistola
ad Eusiochiuiri perhibety dum die Tuirium« et nocte
riaioncm avide legeret , eo quod scrmo incultus sibi
in libris Propheticis non placerel, circa mediam Qua-
drngrsimam tam subita, et ardenti fcbre corripiiur^ ut
toio j.nm frigesoentc corpore vitalis ( Ms. color ) calor
in solo pectore palpiiarel. Dum ergo exequi» funcris
pnrarentur , subito ante tribunal Judicis trahiiur , et
intcrrogatus cujus conditionis esset, Ghristianum esse
se libere prolitetur. Ad quem Judex» Mentiris , inquii»
Ciceronianus es , non Ghristianus : ubi est eniro tlic-
saurus tuus , ibi et cor tuiim. Tunc Hieronymus ob-
inumii, et continuo Judex ipsum durissime casdi jus-
s^ii. Tunc cxclamavit, ei dixit, Miserere mei, Domine.
Tiuic qui astabant, precabanUir , ut veniam tribuerct
adolescenti. Ipse autcm per Deum jurare ccepil et
Uicere , Domiiie » si unquam habuero codices sxcula-
tQs : s\ lcgero , te negabo. In hoc igitur juramenti
vcibo dimissus p subito reviviscit. Tunc lacrymis se
toium iuvcmt pcrfusum» et ex verberibus, qu» ante
: bunal susceperat, scapulas tcrribililcr reperit li-
\<.nies. Tanto aotem studio Libros diviuos ex lunc
'•• -\i , quanlo libros Geniiiium unquam legerat. Djum
. ( . orum trigiitta novem essct, in Ecch»ia Roinana
LK .\:uaius csi Prcsbytcr Gardiuaiix. Morluo autem Li-

berio Papa, Ilieronymos dignus summo sacerdoiio ab
omnibiis acclainalur ; sed dum quomnid.im Gtcricoruui
61 Monachorum lasciviam increparet, tlli niniitiin iti-
dignati ei insidias paraverunt. Sed et pcr vesici»
muliebrein , ut ait Joannes Belel , ab cts lurpitcr cst
derisus. Nam cnin Hieronymos ad Matutinum suiito
more surgcrel» veslem mulierii, quain xinuli ju.Ma
lectum posucrani, reperil, suamqiie crcdcns , iiidult ,
«et in EccIeAiam sic processit. Hoc autcm xmuli facie^
bant, ut mulicrem in thalamo habere crederctur.
Quod ille vidons iaulae vesanias locum dedit : et ad
Gregorium Naxianzenum Gonslanlinopolitaiiae urbis
Episcopum pcrvenit. Postquam autem ab ipso sacras
litteras didicit , in eremum properavii , ubi quania
pro Ghristo sustinuerit » ipse ad Eustochiuoi iiarrat
diceiis. Quoties in eremo con$litttttt$ in illa vasta m/i-
iMc/tite, etc, u:que ad intere$$e agmimbtt$ Angetorum.
Pcr quadricnniiim igititr pcenitcniia sic peracta , ad
Bcthleemoppidum remeavil, ubi ut prudeus animal ad
Prjesepe Domiiii se obiulit permansunim. Blblioihe*
caro autcm suam, quain summo studio sibi condidcrat
clausam , aliosque libros iteruin relegens , diem jcju*
nus ducebat ad vespcram. Multos auiem disci|)uIos
coadunans , in sancto proposito et traiislalione Scrir
pturaruro quinquaginta anniset sex mensibus desuda-
vit , et usque ad finem virgo permausiu Licet auiem
hic dicatiir , quia virgo semper fuerit , ipse tamen de
se iu scribit : c Yirginitatem in coelu prxfero , nou
quia bal>co , sed quia magis quod nou habeo. > Tan-
taqoe lassitudine fatigalusest, ut suo lecto jacens funir
culo ad trabem suspenso, supinus manibus se levarei.
Quadam vero die advesperascenie , curo HieroiiymHS
cum suis fratribus ad sacram lectiMem audioiidam

sederct, Leo qnidam cUiudicdns, IIoQasleriain ingrc- '

80S est, quw tuj/mui totidem verbit haba col, 309. ef

Gom olim in Ecdesb unusquisqne canlaret , quod
voletet Tbeodostus Imperator, ut ail Juannes Beleth,
Damasum Papam rogavit , ut alicoi viro docto Eccle- *
siasiicum officium commiueret ordinandum. Ipse igi-
lur sciens Hleronymum in lingua latina , grxca et '
bebraea perfectum in^ omnium sapienda sumroum ,
eidem praedictom ofilctam committit. Hieronymus
igiiur Psalterium per ferias disiinut , et unicuitiue
feriaeNocfnmnm prOprium assignavil, et G/orta Patri
ia Qne ciijusiibet Psalmi dlcendi instttuit. Deiiide
Epistolas , et Evairgolia pcr anni ctrculum decantan-
d:), csteraque ad ofllcinm pertinentia praeter cantum
ntionabiliter ordinaTit. Misitque Itiud ad summira
PoDtificem , et ab eo et Gardiuaiibus fuit yalde ap-
probatom/et perpetuo autentbicatura. Posl autem ia
ore speluRCT, in qua i>ominns venit et jacuit, Mona-
sierium slbi constniiic, ubi completis nonaginU oao
annis et sex roensibus sepoltus fuit.

Ifl quaiita reverentia Augusttuus eum babuerit, pa-
let in EpisioUs, qoas sibt misit : in ona quarum uli
modo ei scribit : Domino dHeetimmOftieuiluiincem*
umee chariuuii obtenando^atqueeomplectendoHierony'
m Augueiinue. Alibi quoque de eo sic scribit : Sanetue
Bieronpnut ffretinfier frwco, iatino ekluBbrao eloquio
eruditutf in loeit tanctit atque in Utterit taerit utque ad
dterepitam «ubiI miaiem , c«;ii« nobit eioquH ab Orienie
in OccidenUm inttar tolit lampat retptenduit. Beatus
aulem prosper in suis Gbroiiicis sic ait : Hteronymtts

TESTIMONIA. «»

pretbyter in Bethlem totojam mundo clarus egregio inge^
nio, el ttudio univerto! hccletia tervient habitat. In Dia- '
logo quoque Severi discipuli sancti Martini, qui ejus '
tempore fuil, de eo sic scribitur : Bierongmut pretbgter
fidei merito^ doteque virlutum non tolum laihnt atqiie
Grcscit^ ted etiam hahraHcit ita tiiterit inUructut esr, m
te illi omm tdentia nemo audeat comparare. Cuijugiter
advertut matot pugna^ perpetuumque certamen. Ode^
runt eum liwrelici , qida eot impugnare non demit. *
Oderunl maU Qerid , gttta vitam eorum inteclabatur ei
crimina ; ted ptane boni omnet et nUrantur, et ditigunt,
Namqui eum ha:reticum ette arbitraniur,intamuni. 7o- '
tut te^nperin lectione, totut in librit ett; non die,non nocte '
quietdt : aut legit aUquid temper,aut tcribit.UitcSaxt-
rus. Et sicut ex his verbis patet,8icut ipse sxpelesutur,,
multos persecutores, et mulios detractores perpessus
est. Quas umen persecutiones, qnam Itbenter susti-
nuerii, patet ex hoc , quod sio dlcit in Episiola ad
Asellam : Gratiat ago Deo , quia dignut tum habitut,
quem oderit mundut; matepcum me garriuni ^ted tdo
ad regnum perveniri per infanuam el bonam famam.
Jtem^ Ctinam ob' Domini md notnen alque justitiam
univerta me inpddium turba pertequatur. Vtinam in
opproltrium meum tolidiut exurgai hic mundut : lantum
ui merear a Chritto laudari , el suee potUcitalionit tpe^
rare mercedem. GraU iuqne ac dcsideranda est ten-
taiio , ciijus prxmium a Ghristo comparatur : nec
maledictio gravis est, quae divlnam laudem imilatur. "
Obiit autem prxnominatus D. Hlefonymus circa
Att. Domini nostri Jesu Ghrisli 398. Finis.

EX ALIO COD. AMBROSIAN« I. UIL

TRANSLATIO CORPORIS S. HIERONYML

QUAUTER CORPOS D. HIERONTMI DELATUM B8T ROMAM, BT IN BASILIGA BEATiE VIRGIMS
MARIiE ANTB PR£SEPB DOMINI DBYOTISSIME FUIT COLLOGATUM.

-oisa.

Iiiter laudaiiiles praerogativas, quas revcrenlius
alm» Urbi diviiia clementia contulit abundaiiter,
corpora praecipuorum Apostoiorum scilicet Petri , et
Paiili, Philippi, et Jacobi, Bartliolomasi atque Mat-
thix, Symoiiis ei Judx, iiec non pretiosorum Marty-
raiii, Gonressorum, Virginum ad tuiiionem firinls-
siiiiain , et gloriam perpetuam possldendam , sibi
prxbiiit exultanler : quoritm potentissinils suflrragiis
eniporartter magnificataeiiiteat, et ab xleriia jucun-
Htate percnnlier in coelestibus glorlosa respleiideai.
ntcr quos Beaiiis Hicroiiyinus Doctor egrcgius lo-
^uiii niagnificum in pr.ilibala apiid Basitlcam perpe-
Hiui Virginis Mari», qiias poiiitur ad Pnesepe, meruit
>btinere. Ut iu ipsius rcgali donio deceniius qiiicscc-
rct, qiiam in viia mngnificis et Jevoiissimis laudibus
suidtiit excelleiitius cominendare fideliter«

Qunllter itaqite corpus cjusdem mirabllls Doctoris
a Bettd^m , ubi sepultiiiii fucrat, ad prxfuiam glo-
riosx Virginis aulam dcialum Aieril, sicut asanclis, ct

honesiis Cpiscopis, et ab autiqulorlbos Palribus , et
Sacerdotibus Deum tlmentlbus asserlione veridlca
accepiinus, ad budem Ipsius beatisslmi brevi quldem
serinone cum delcctAtlone legentibus referamus. Igi-
tur postquam iiia snncta clvitas Hierusaiem , propter
peccata morialium, satictissimis, imo cunctis mansic
orbau retiquiis, solo venerandi doctoris corpore ma*

nente ad mngiiificim urbem, unde prius cardinalis

recesserat , suum corpus sanciissimum reportari, et
in prxdicia domo Genltricis Altissimi venerabilltci
locarl.

Apparuit cuidam sanctissimo monacho in partibus
uliramannls matientl , cui placido, et dulci oraculo,
iuquit , Frater amande,etln coelesti gliiria. roecum
locande, scias me cum auxlllo Regins coalestis a Deo
impetrasse, ut corpus meum suis laboribus, et expcn-
tus debeas extumulare, et Romam quanto citius inle-
gr.illter, et devote portare, et januam illius bcaiissi-
nio: cryplx , qu» ad prwtepe Dommi appclklur , i»

^i:

EDSEBIUS, DE MORTB HIERONTIIL

tumolo bmnlfi satagens coHocare , ut corpas meum
in saocU illa Basilica duloissim» Reginx adbsreat,
qoam Tivens ab infaniia mea dilexi, injuvenlute
qoaesivl» ei in senectuie totis viribus, licet lnsu(ficienS|
praedlcavi , et usque ad finem meum piis , et sanctis
Scripturarum tesiimoniis collauda<vi.

Quumque ille bonio sancius lalia a B. Ilieronymo
illa visitaiione audisset , smTCxit propere , et ad lo-
cum accessit , et caute duobus sociis comitantibus,
beatissimnm corpus sustulil , miri odoris fiagrantia
ibidem exuberante. Occulle ad propria rediit, ne scan-
daluro in locis illis exeresceret : secretum tenuit ,
donec ad Urbem » sicut poposeerat Sanetus, veniret
devolius. Et quia jam dictus Monaclius Gbristi fidelis-
aimns a S. Hieronymo inieliexerat,ut in talibus popo-
lares vitaret auras obeequiis, ne a Guria minoratio-

ctissimt laiidatoritretdevoUssimisiil Hieronymi lona
lueidior» et sole splendidior , omnibua adornanientis
suavior, rosis et convalUum rojsticis vaUata pretiosis
liliB , spleBdidiaslma Yirgo Haria , qiee cuncta prae*-
mlssa ad^bonorem sni fidelissimi , et ad possidenduiB
IneffabHem, quam ipse meruerat , gloriam sempiter-
nam duleissima Doroina ministravit : ipsa per Salo-
monem de se ipsa perbibenie soave tescimoiiiom^
Qtd elucUku me, viiam m$rwm powdchH.

Gaude itaqoe, doctor Beate , gaude el eiultii , iesv
Cbristi amice, in caritate vera fuodate , quia illa
dulcissima ceeli, et mnndi Regiiia , quam vivens In
fteculo Immensis laodibu», et preiiosis pra^dicaiioor-
boselucidasti, intuoteadvenlu mirabiliter lionoravic^
coram judice nostro iUo superno a^animiter ma-
g^illcavit, et lo ccelesti palatio cum Aagelis et Arcba»-

nemsuarum reliquiarum aliquam pateretur, ad Basi-^ geji» pereuniter coronavit, atquein hac sua regali , et

Hcam saepe diciam eum duobus illis sociis, clanculo
de nocte veniens, solis Ganonicis ipsiusaul» exislen-
tibus» el um corde, quam mente, submissa voce,
laudcs Deo, el B. Virgiiii devotissimas referentibus»
inter columiias Basilicae , ei januam praesepis plena
mentis vigilantia sepelivit.

in quo sepulturx orQcio nominati quidem Canonici
mm monacbo, et sociis suis duobus , iuenarrabitis
odorissuavitatemsenserunt, et clarit^m immcnsam,
quam in eadem Basilka nunquam videranl , beatis
4)culis conspexeruiit. Aderat namque sepultur» do^

aula pretiosa loeum idoneum tandem libi bouorabi-
liter praeparavit. Poscimu» etiam te conseqoeoter»
Venerande el Beatissime Virgfnis sacerdosrooetaii-
tx etgloriosae Virginis, el twe sanciiutis , licet lodl-
gni^ tameR assidui, et devotissiml hodatores , qoate-
nus , sicut Bos toum saeratissimom corpiis assidoi»
laudibusmagnificamiisin lerris, sieliiis preGibos Sal-
yatori nostro nos peccatores eflicaeiter eommenda in
C(Bli8. Ipso concedente, qui est soper omnia Deuo
benedictos in sscola saecolorum. Amen.

B^^S

ADMONITIO

BE SUBSEQUENTE OPUSCULO.

Mttud^et qua tubtequuntw iuo opuicii/a, mtfiarem
habereDanuuusn Portuentemfqui tub noiii tiBculi fi»
nem Romanut Pontifex creatut etty teque Formotnm
nominavit^ Oudinut tingulari de ejut Vita alque Ope-
ribut Dittertatione coniendit, Non tamen cjut argu*
menta utque adeo bona vita tunt , et gravia^ ut rem
pertuademU.; quod enim ille tmgulari culfu S. Bie-
ngmum protequeretur^ teque vellet ejut diuipulum
In doetrina haberi^ evincit fuitte eliam abturdit eoni'
mentit utum , ad id , qnod afeclabat , oblinendum.
Eratmut et Criticorum fitii , ad quorum hmc cenuh
fiam virgutam devenere, nihit eue admonent , in quo
horarum ultam partem qwt coHocet.

EUSEBIUS, DE JMORTE HIERONTMI

AB INUIAStllf.

Patri Reverendittimo Damato Porluenti Epiteopo:
et Chrittianit^mo Theodom Romanorum Senatori^
Eutebiut olim Hieronymi tanclittinu ditcipulutt
nune vero eodem orbalut lumine , piifm dolorem et
tuavitiimum gaudium.

Cap. I. MoUifariam multisqoe modis olini Deua
locutus est omnibus nobis per sunin dilectbsimum
filiom sanctum Hieronymum, de Scripturis sanciis in
virtutibuset prodigiis multis, quaeper illum recit ipse
Domimis in medio nostri , sicot vos scitis , de qoo et

testes siimos, q«i eom vidimus, et ocuKs nostrls ejtis
sanctiiatem perspeximus ; et manus nostr» contre-
ctaveront de verbo ejus scienUae et doctrinae, quibus
vita maiiifestata est. Quod ergo vidimus et aodivimus
annontiamus vobis. Eramus enim tanquam oves cr-
mntes , erroneis et superstitiosis fabulis : non au-
dientes sanam doctrinam, sed coacervantes nobis
pseudopropbetas , qoi surgentes in populo maglstri
nicndaccs , introducebanl sectas variae pcrditionis,
donee iste illucesccret dies , qoi tanquam sol reful-
gpns, quinquaginta annis et sez mensibus , multis
laboribus et xrumnis, in leciionibus et vigiliis ; ut
iiobis frangeret panem doeirinae desudans , tenebras
erroruin profugans, et eunetos a perditione libemns,
efTulsii in teniplo Dei; incipiensque ab Oriente osque
ad Occidentein, auferens bella bxrelicorum , corum-
que arcum conterens, armaet scutaeorum combussil
Igni. Quoniam in ipso Deus posuit prodigia super
terram, utnomcn suum manifesium fieret in nationi-

bttS.

Gap. II. Deinde pertransiens usque ad fines terne,
sanaodo oppressos ab bsreticorum jaculis , illumi-
nandomenles bominum, Scripiurarum xnigmala re-
serando, solvendo nodos, obscura dilucidando, dubia
exponendo , confutando et eorrigendo falsitales , ef
verissima ex linguis quamplurimis adunando , ot bo-

241 'EUSEBICS» DE BfORTE IIIERONTIIT. ' t»

bisnotas fiiceret vias viue, el nos adimpleret fpiudtOy conlraDit arcem. Ilanc pne caeteris poUortbus oriia«>
la*titia et exuUaiioae : lemplum Domint corroboruTll, tum insigniis diguiialum , in caullieiiis et proTerbijs,
et ejus adiium inslar luceniac iion sub modio « scd operationibus et interpretationibus miratae sunt gen-
giipra candelubrum In Domini aula posit;e» dominice « te». CojusBOta facu est in populis ▼irtus : qoia im«

irriguo rore plenissime fceeuiidalx, posteris omnlbiia
suorum vcrborum prae caeteris elcgantia singular!»
esceileiitlus omnibus aliis paierecit : ut Ireot in civi*
tatem halHtationis, ct locum gloriae inyenirent : et ne
fierettt Telut priores eorum, geDus peramarum , quos
direxit, et Kberavitaberrornm perditione.

Cap« lll. Cum enim stin sicat stipula ante faciem
venii « ei sicut lutuin platearum balbuticns , loqui
nescieiis» nec verba plene formare vaiens : quid im-
pertiar vobis, carissimi pttres et domini.suae latidis?
Nempe juxta iilud Apostoli : Si lin§uis homimm /o-
querer el Angel^rum , suum laudandi genus necdum
atiingerem. Idcirco non in arcu tneo sperabo : nec
gladiuB tneus salvabit me ; sed Dominuserit illumina-
tlo mea. Qui docuit ct docebit manum meam ad scri-
beiiduni, et dirigit lingiiam meam ad loqueiidum , ut
([uoiidam astiiae Balaam. Quoniam ipsius est regiium
et iniperium, ci dominatur a mari tuque ad mare : el a
fluimne usque ad terminos orbis terrarum, In cujus
cuiicta sunt posita ditione : coram quo procident re*
gcs : nec esi qui suae possit resisiere voluntati. Qoo-
niaiB omnia qu.TCumque voluit, fecit, in cxlo , lcrra ,
mari et in abyssis. Et sic lingua mea tanti viri lau-
dem meditabiiur ; et nomen suum annuntiabit uni-
versis.

Gap. IY. HIc vcre fuit Israeliia , in quo doiiis non
fuit : elecius secundum cor Doiuini , ad loqucu-
dum omnia quae sibi mandavcrat Doiniims , uhiversis
gentibus, et regniSy ct docior daiiis in geniilius : ui sen -
tes evelleret ,deslrueret,dlsperderetetdissiparet : et
sapienttam veram seminaret, a^dificaret ai(|ue planta-
rct. ilic est fratrum amator : bic est qui populo Chri-
stiaiio tot librorum volumina ex linguis Hebraica et
Graeca in Latinam, non parvo pondere transtulit. Ec-
d<:8iae otficium primltivus ordinavit : et totius sacrae
Scripturae aspera fecit plana. Certe in bujus lumine
videinus lumen : et pane sune salutirerae doctrina^
pasii, ambuianius usque ad monlem Dei Oreb. Hic est
flumen aquae vivae splendidum tanquain crysiallus »
proccduDS de sede Dei in medio Ecclesiae, et ex utra*
que parte ejus lignum viiae » afferens fructus tem-
pore siio : cujus folia ligni sunt ad gentium sanita-
tem. Yir iste in popiilo sno mitissiiniis apparuit, et
Deo dilectus et hominibos , orat niinc pro Ecclesia
sancta. Yas vere admirabile , omni ornatum lapide
pretioso, opus excelsi.

Cap. V.Yerumtamende lioc quid pluradicam? cujus
enarrant coeii gloriam,et opera scripturarum manuum
ejus annuntiat firroamentum t nec sint loquelae neque
scrmones, cujiis non audianiur doctrinae verba : cum
in omnem tcrram exiit sonus ejus? ineffabilis mi-
sericordia Salvatoris, qux totgratiarum cumuios in
Ilieronymo adunasli : ut ad ea quae solus possidet,
pene nulii hominum nisi particulariter fas sit aspirare.
Uic cerle dux nostrae fidci ad sc currentos in cceli

pletus fuit qiiasi fliimine sapientia. Sed ut vera dicam,
juxia iliud Reginae Sabae : Major est enim safnentia et
opera sua , quam mmor quem audistis. Quam certe
bonos est iste bis qui recto sant corde : quonlam ma-
litiam semper odivit. Feclt enim mirabilia in terra
nostra. Sub uinbra illius sedimus, el Iructos illins
dulcis gutturi nostro. Quantar autem de eo audivimus
et coguovimos : quomodo annuntiabimus ?

Cap. Y1. Atque ego quis snm, ut narrem landem
ejus , et virtutes ejns , et mirabilia quae fecit ? Scd
quoniam non sum eloqiiens ab beri et nudius tenius,
ut brevitcr dicani,si viilils acciperc, Joannes Bapiista
ipsc esi : uterque virgo, ulerque eremita. De Joanno
dicitur : Erat Joannes vestitus pilis camelonim in dc«
serlo. De se idem tlteronymus dicit: Horrebant sacco
inembra deformia, et squalida cutis situm ^thiopi-
cas carnts obduxerat. De Joanne iternm : Locustas et
mel sylvesire edebat. De se itenim Hieronymos dicit:
De ctbis et potu taceo : cum etiam ianguented mona-
cfai aqua frigida utantur, et coctum aiiquid accepisse,
ioxuria sit. Quid ptura ? llle propter justitiam mariyr :
iste vero etsi ejiis spiritum materiale' ferrum noo
abstulit, lamen mariyrii praemli non est etpers. Du«
ptex namqtie martyrium est. Unum, succumbere gla«
diis impiorum : alternm , in infirmltatibus et adversi^
latibus in animo paileiitiam cnstodire.
> Cap. Yil. Ccrte hic est mnrlyr, qui propter justiiiam
et mansueludinem, et salutifera doctrinae suae verba,
iii hiijus muiidi lacrymarnm salb , ccrtamen forte a
ma^orum coetu viriliter supportayit , sciens quoniain
omnium fortior esi sapientia. Nec impie gessit in
conspectu Dei, sed in omnibus tribnlatlonibus suis,
invocans Dominum , non peccavit iabiis suis : iicc
stulium allquid conlra Deum locutus est. Taceain
nainque qnot tribulationes, labores, afflictioncs , cru'
ctatits, agones, flagella , fames , sitim , amariludines ,
tempestates, tentationcs, abstinentias, vigilias , pere-
grinattones, carnis inacerattones, nndiiates» jejnnia,
aentmnas , et non sohim hxc , sed graviora et innu-
merabilia propter Jesu Christi nomen,in suo glorio-
sissimo perpessns estcorpore, ut idem loquitur.

Siabam iti eremo constitutus , et in illa vasta io/f(ic-
dine, qutB exttsta solis ardoribus, monachis horridum
pmstat habitacutum , coqitans me Romanis potiri deti-
eiis, quotidie gemitus, quotidie iacrtjmcB. Et si qnando
me somnns imminens oppressisset repugnantent, nuda
humo vjx ossa hwrentia eollidebam. Horrebant sacco
tnembra deformia , aqua frigida languens utebar^ et
coctum aliquid aecepisse^ tuxuria erat, Cutis mea pro»
ptir ineommoda squalida, carnis jEthiopico! situm c6«
duxerat : et tamen socius scorpionum tantum ac fera-'
rum , stepe ehoris intereram puellarum : et in frigido
corpore, etiam prtemortuo jam homine^ sola libidinttm
incendia buWebant. Teste Deo, memini, mediem crebro
junxisse cumnocte^ nec a pectoris cessasse verberibus^

EUSEBIIS. K MOBTE RIERONTMK

t«

d<mee jubenti DeimWf m me udiret iranquiUiUii» Fle-
bam eonlinue ^ et refngnanttm carnem hebdomadarum
inedia wbjugabam, Cdtulam meam quati eogitationum
catHeiam pertimeieebam , et mibimet iratue et rigidus^
eohu deterta penetrabam : et d concava vaUium^ et pr<t-
Tupta montium eemebamf iUud meet miterrimm carnii
eral ergaitutum^ ibi mece oratiowi /octri .

Cap> Ylll. Quis ergo iiirirmalus est , e( non ipse?
Quis scandalizaius , et non ille? Sed si in inOnnita-
fU>as et laboribns laudandi suni Sancti, cerie et hic
laiidandu& est. Yeniam autcm ad contumelias ^ et
persecuiiones ^ quas ab improbis et fulsis pcrtulit
ffAtribtts iii bujus valle mlseria&. QuidL aliud. in hoc
iiiuimIo sua seinper CuU vila » nisi quxdam jugis ad«
Tcrsus improbos ha^reticorum omnium et malorum
cuneos pugna, conlinuumque ceriamen? Supcr eiun
rugierupt » ut leones » bxrctici , qnoniam corripuit
co8».et tabescere feeit8icut(ff)araneas animas eorum :
ct fructus eorum de terra perdidii » et semen eorum
a Gliis hominum. Aperuerunt in eum Cleriei lasci-
vjis dediii ora sna, et despcxerunt eum, ct locuti
sunl kibiis dolasis* el odio inique oderunt eum : quo-
uiam eoiniro inseciatu&cst titam pessimam et crimi-
iiA» Circumdederunt eum canes nuilii , et tauri pin-
gues obsedemnt eum : et insurrexerunt in eunx
festes iniqui, acuentes linguas suas slcut serpentes,
et Tcnenum aspidum sub labiis eorum , cogitantes
raaliiias in corde». lota die constltuentcs praelia,
supplantantes gressus eju». Et funes exienderunt in
toqueos pedibus ejus» ut delerent de terra memoriam
qjus, et ejicerent eum de nationibus, ut opprobrium
fierel vlcinis suis.

Gap. IX. Super Romanum populum fuit magoiAr
centia ejus, et virtus ejus mirabilis in Tcrbis, et san-
otus io omnibus operibiis suis : allevans corriienies,
solvens compeditos , illuroinans cxcos , et dirigcns
justos • dans forlitiidinein ei virtutem plebi Dei , et
qiiasi tuba aliisonans^ annuntians cunclis iuiquis
scelera : portas peccatorum » et vectes ferreos con-
fregit romphica doctrin;e suise. Audienles aulcm li;vc
impii, dissecaban.tur coniibus suis : et stridentes
dentibus ia eum^ cogif«sverunt^ et loculi sunt iieqiii-
tias. Arcum suum telendenint, et illum paraveninty
et in ipso paraveruni vasa mortis^ Cum autem esset
iile plenus Spiritu Sancto, in oratiooibos et in ope-
ribiis.bonis perseverans, vitia mortiGcans„ bona vivi-
fleans, susciians de pulvere egenum , et de stcrcore
erigens pauperem. Quoniam non in viribus equi ,
.ueque in tabernaculis viri beneplacitum fuit sibl ,
nec specavit in divitiis , sed fortitudine Domini cor-
voboratus, non formidavit adversarios , sed super
ipsos. conrectionjbus ct dpctriqjs sanciis tonuit, dans
impepium regi soo, et subIifflans.coriiu Cbristi sui.
Alioftdocens laboranda, sicot bomis n\Ues Clirisli
sciens quod npn coronabiUir qjai in agone cerUity nisi
legitime certaverit. Vidente&aujLem. hiec viri iniqui ,
if^ii sunt, et dolores comprehenderuni eos : qula sun^
gencratio prava et perversa , Glii in quibus Gdcs ali-

((0 Ferperam autem lectum» dcul arena».

qua non esi. Et exaeeRbayerunt eum tn consiTiis , ci
in tbominationibus suis ad iracundiam concitaveruni
ipsum. Et perdito consilio sine disciplina, vesta mu^-
liebri irridentes ei, lanquam vico luxurioso et iniqiio^
impetum fecerunt UBanimiter iB^ eum , et ^ecerunl
eam exfra Romanam civitatem. At ille benignus, pa*
tiens, bumilis, etmanstietus, eorum vesanke locuin
dans , projicieos post tergum suum omiii» peccaia
eorum.

Cap. X. Recedens inde peragravit iii Constantinopo^
lim. ad Antistitera sanctissiinum Gregorium Naziai>«
zcnum. vir ineflabilis , o virfotum ras admirabile,
splendor palientix , o lampas prxfiilgida , o dlade-
ma honoris et gtorix , angularis lapis Grmisstmus ,.
exemplar Innocentiac, columna aurea, et totius Eccle-
sis fundamentum.Cnm phis tunderis, minos eonfun-
deris. Agnus innocens quid roqoeris , pressus colto
tot jugis? Gratias ago Deo meo , quia dignus sum
babitiis, ut me odfat mundus. Scio me namque per-
Ycnire ad coelestem gloriam per infamiam et bonanr
famam. Aperuit autem cobIos patientia ejns : qula ibi
conflrmata semper fuit virtus gloris ejns : et in Dea
posuit firmam fortitudinem suam : nec a Domino re-
cessit unquam cor ejus. Arcus fortinm superatus est:
et ipse aecinctus est robore, et prxvaluit in infirmi-
tate siia , et fortis factus est in bello , et dextera sua
glorificata est in vlrtute. Dextera manus sua confre-
git inirnicos : quoniam ad|utor et protector factus est
sibi Dominus in saluteui. Et ideo cMcmus Doniiim,
quoniam magiiiGce fecit. Annuntiemus hoe in unt-
versa terra. Ilauriamus aqiias in gaudio de foniilnis
Splvatoris. Evanuerunt impii de cogitationibiis suis :
quia obscuratum fuit insipiens cor eorum, et credcn-
tes se esse sapientes in inalitiis suis, stulti facti sim* :
quia rouiavepunt veritatem in mcndacium : sed tiimon
vcrilas de terra orta est, et justitia de coelo prospoxit.
Eienim fatui in lacum, quem .'iperuerunt, et infovoani
qiiam fecerunt, incidenint. Et justus nunqtiam ftiil
contiirbatus : quia Dominiis firmavit ejus maniim.

Cap. XI. Undc, sanctissimi Patres ct domiui, con-
sideraie virum istum , quam Gdelis et jusius scroi>or
iu domo Domini fuit , ad docendum nos' , et illunii-
naudum abscondiia tenebiiarum, et effbgandum ne«
qiiitias peccatorum. De quo nobis grandis essct ser-
nio, et ininterpretabilis ad dicendiim, sed nimis
hubecillis factus sum , quoniam Introivit tremor in
O^sa mea : et sublos me lurbata snnt vestigia mca „
ne nimis ascendam. Est eniin angusfa porta, et arcta
Tja, et cibus iste solidus perfectorum esi saplentium,
qui exercitatos habent sensus ad discretionem. Qua-
propter non modica relinquens , difficilia et ardua
tanii Ttri incffabilis : ciijus Inude plcna est terra, cu-
jus splendor est sicut (a). lumen) Iiina, ct cornua sunt
in maiiibus ejus , ad pra»ens sui exitus gloriosi ali-
qua brevissime cupio rescrare. Deus enim omnipo*
tens , cujus misericordla prxit ante faciem suam :
qui et justus est, et rectum judicium suum , reddens
merGedem lahorum Sanctorum suorum : pastor verus
et bonus , in miscricordia disponens omnia ^ ct con-»

tl5

EUSEBtUS, DE HORTE IIIERONYIft.

246

gregans otes iuas in sinu sob, quae novlsslnie dtebus
istis cursu inlolerabili el oneroso agonis gravissuni,
iB quo caro concuptscil adversus spiritum^ el spiriuis
adversos caniem, felicilcr consumroato , porlu jaiii
diu concupito, de navigattoue hujus maris proccUosi»
in quo sunt reptHia Innumerabilia» inimicoruni agini-
na colluclantta : ut decipianl, el irucidcBi reclos
coi-de jam obtento, dilcciissimum ftlium suum Uie-
ronymnm exutum toga roortalUatis, el puircdiuis
liujus carnis roiserrimaB» perpctuo imraoriaUtaiis bra-
vio decoraium , ad co^este atrium evocavil, «t quod
videl>at hic in aeniginate, ibi videal facie ad faciem.

Cap. XH. Qoem cura extrema ejus bora , egredi
de corpore ejus urgerei : jainfompielis (a). nonaginU •
et sex annis, febre »stuans vatida, suos clrca se vo-
luii esse in umim filios, quos sicul novcltos piania-
lioiies skibilivtt a juve.itute sua. Quorum luclu vulius
gravcs itituens , ut pius et misericors , bis panlisper
inoius fletibus iofreinuit spiritu et iacrymaiis , irao
aliqiiaiitulum elevans oculos , plana voce , inqiiit :
Fili Eusebi, cur islas inutiles fuiidis iacrymas? Noniie
vanum est supcr defunctum fundere lacrymas? Quis
viveiis non videbil hujus corporis dissolutioncm?
|}u'Ki scincl locutus cst Deus, et audisU , audcs con-
iradicere? Et nosii nullum posse resistcre volunUli
eios, Jam, «li, rogo non secundum carncm ambules :
ilcrc desine. Certe nostras miliiia; arma carualia non
suni. Deinde vulio bilari et jitcundo, alacri voce ca-
leros alloquons filios , eiclamavit : Cessct mceror,
lucttts abeat , sit oniDium una tox gaudcntium. Quo«
aiam ecce teuipus acceptabile , ecce dies jubilalionis
ct lactiiiaB, prae omniboa diebus viia roeae : in quo
ridclis Domiiius in verbls suis, et sanctus in ojnnibus
opcribus suis; aperuit mannm snam, ut mearo exuiem
aiiimam bucusque in carcere mortis hujus ob reatus
mei geniioris Adas , revocel ad supernam patriam ,
recupcratam sui Fiiii sanguine preiioso. Ntdiie , filii
dilectissimi , quos semper babui in visceribus carita-
lis, inipedire gaudium meum, ne prohibealis reddere
tcrraB quod suura est. Curpus meum sUtim exuiie »
icrrx daie, ex qua factum est, ut redeal unde venii.
Quibus fittiiis verbis , omnes fratres lacrymis made-
facti , denudanies suum sacratissimum corpus^ ita
squalidum et delorme abstinentiis, quod quidem ter-i
ribile cuiictorum vlsui , cernebalur : nam Unta erat
allectura maeie, ut ossa ejus potuisseiit pcr articulus
numerari : sic Tcrberibus crueiitatum, ut leprosi po-
tius corpus crederelur : iiud.i bumo protinus tradide-
runi, et ipsum sacco lineo cooperuerunt.

Cap. Xni. Ast ubi vir Domini, terrae sensit asperi»
tatem : nimium jucundatus , couversusque ad fraires
prac dolore ct angustia lacrymarum funtibus inuii-
danles, inquil : Hortor vos, carissiiui mei ct dileciis-,
simi filii , quos jifenui io visceribiB Jesu CbrUli , per
dileciionem et cariutem qua dilexi vos : ut pacificiUi
nunc paccm babealis. Debeiis euim vos, Uuquam Del
mini