(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Petri Andreae Matthioli Senensis serenissimi Principis Ferdinandi Archiducis Austriae & c., Medici, Commentarii secundo aucti : in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia. Adiectis quàm plurimis plantarum, & animalium imaginibus quae in priore editione non habentur, eodem authore : his accessit eiusdem apologia adversus Amathum Lusitanum cum censura in eiusdem enarrationes"

BOSTON 
MEDICAL LIBRARY 




IN THE 



Francis A.Countway 
Library of Medicine 



BOSTON 



^^ 



Digitized by the Internet Archive 

in 2011 with funding from 

Open Knowledge Commons and Harvard Medical School 



http://www.archive.org/details/petriandreaemattOOmatt 



Petri Andrea^. 

M ATTHIOLI 

S E N E N S I S 

Serenifsimi Principis Ferdinandi 

Archiducis Auftri^ 6^c 

Medici, 

COMMENTARII SECVNDO AVCTI, 

IN LIBROS S -£ X PED^CII DIOSCORIDIS 

ANAZARBEIDE MEDICA 

M A T E R I A. 

Adiedis quam plurimis plantarum , & animalium imaginibus 

qu^inpriore cdidone non habentur, 

eodem authore . 

HIS ^CCESSIT EIVSDEM ^PO LO GI o€ ^DVE RSV S 

\Arnathum Lufitamm j quin & Cenfura, in eiufdem enftrrationes . 







VENETIIS^ 

Ex Officina Erafmiana , Vincentij Valgrifi), 
M D LVIII. 



u 



V 






^ 



i >. -jj: 



>!3k 



-J^iI>I> 



■^ •" rr 






T ', 



_rf<«-s>^'" 




SERENISSIMO 

A C P O T E N T 1 S S l M O 

PRINCIPI FERDINANDO 

RQMANORVM,PANNO^fIAE, 

KT BOHEMtAE, ETC. REG|, 

INFANTI HISPANIARVM, ARCHIDVCI 

AVSTRIAE, DVCIBVRGVNDIAE, ETC. 

Coiniti Tyrolis &c. Domino fuo 
clementifsimo. 

V M vniuerfam medicinam non modb vetnfl:i(simi 
cjuique fcriptoi-es, Serenifsime Rex F ER D l N A N D E» 
fedrecenriorum quocjueplerique Dijs immortalibus 
acceptam referant,eamc|ue ob id non immeritb fcien^ 
tiam antiquifsimam , celeberrimam, & diuinam exifli- 
ment : tum eam prarcipue illius partem , qux medica- 
me itorum dodrinam pertradat, dignam eiTe cenfent, 
qua- Dijs iplis accepta rcferatur , & plane diuina habeatur . Non enim ficri 
polTe putant , ut homo ipfe per fe abditas flirpium, aut animalium, aut fof-^ 
lilium' naturas facultatesque inueftiget , adipifcatar , & perfpe<Sas habeat, 
nifieasprimumamaximo omniumrerum opifice fuerit edodus . Qjjam- 
obrem nondefuntprobjtifsimi authores , qui reieftis nugis poetarum, & 
a!iorum,qui fabulose de medicina: inuentoribus fcripferiint^certb cre- 
duni , ac rationibus comprobmt , Deum opt, max. plantarum & reliqua- 
rumrerumomnium,quasterra procreat,facultates Ad^ primo humani 
generis propagatori indicalTe , eiqueillarum cognitioneminfudilTe, iimu- 
latque illi c terra conformato , vit« lumen infpirauit . A quo fubfecutam ie- 
tatera uolunt , rerum omnium notitiam haufilTe , ac fubinde , indulTriqi ad- 
auda, res altiusdiligentiusqueexquirerecoepifle : ita vt hinc primiim re| 
medic^ plurimum cognitionis ac ornamenti acceflerit . Quod ciim polTe:! 
animaduertilTent innumeri fapientes uiri , nouifsentque maximam efle hu- 
iufcc facultatis pr^ftantiam atque vtilitatem, eius uoluptate captijpii e-r 
tiam rei herbariie , & cxteris, de quibus illa tradat, inueftigandis ac cognoT 
fcendis iTudium impenderunt . Id quod abunde teftantur Pythagoras , A- 
riftoteles , Theophraftus , Democritus , Zoroaflres , Xenophon , Amphi- 
lochus , Athenxus , PhiliiThenes , Apdllodorus , AriiTander, Hipparchus , 
AriiTom-achuSjBion, Agathocles, Diodorus, Diocles, Caryftius, Epi- 
genes , Euagoras , Praxagoras , Crateuas , Erafiflratus , Metrodorus , Ni- 
ceiius, Pamphilius , Mantias, Herophilus, Hippocrates, Diofcorides, Ga- 
lenuSj Plinius,& alij antiquorum plurimi , quorum nomina,ne longior 

* 2 iim, 



Epi 



liftola 

fim , quam deceat , conrultp prstereo. li fiquidem nobilitate ac iucundita- 
te huius fcientix dudi , ftudio item poHeritatis iuuanda; , 6c perpetux fibi 
concilianda:famaj,noadubitarunt varijs feCe uitx periculis committere, 
dum permultas ignotas peragrarent regiones, vtueram legitimamque fim- 
plicium medicamentorum cogpitionem confequerentur . Porrb qubd 
plantarum peritia, aut inuentio , pra:'ter eam quam maximam fecum adfert 
voluptatem & vtilitatem ; gloriam quoque & laudem pariat fempiternam , 
nouerunt non tantiim vniueril orbis fapientes,diligeiitifsimi rerum indaga- 
tores , fed fummi etiam ac potentifsimi reges . Quippe illorum clarjtatem , 
quas hinc potifsimum ortum habuerat , admirati , rati inhac antiquifsima 
facultatefummumfplendorem,fingularcmque prxftantiamefTe, tantum 
oti) ac (ludij ad eam percipiendam , & illuftrandam contulerunt , vt eorum 
plerique de plantarum hiftoria & viribus libros condiderint . Nonnulli ge- 
nerofa antidota eompofuerunt , vt ita (uae, & aliorum mortalium vitar vfui- 
que confulerent . Alij etii ex rebus confilio 8c armis prsclarc geftis fe illu- 
ftres reddidilTent , ciim tamen illull:riores effici fe pofle cernerent , fi clarif- 
fimam ftirpium facultatem ipii quoque fuo eflent fludio profecuti, c remo- 
tifsimis terrarum regionibus raras nobilesque plantasingenti pecunia con- 
quifitas , ad fe transferri curarunt , ut certam ac veram earum hiftoriam de- 
fcriberent . Neque illud certe hos latuit , qubd fi hac in re fludiosc diutius 
verfati, egregium quicquam inueniffent, aut fcriptis tradidiiTent, fuum no- 
men eilet nullis no feculis celebre duraturum , quandoquidem herbic, quac 
fingulis annis reuiuiicunt , repullulant , & reuirefcunt , eos perpetub in ho- 
minum meraoriam reuocanr,qui illas inuenerunt,uel de iplarum hiftoria & 
viribus aliquid pofteritatis memoria; prodiderunt . Qua inre eos minime 
deceptos comperimus . nam fatis perfuafum eft omnibus , Gentianam her-. 
bam a Gentio Illyriorum rege inucntam, ab eo quidem appellationera mu- 
C tuatam elTe^illi uero claritatem,& immortalitatem retribuiile. Similiter Ly-: 

{imachia (vt Plinius eft author ) Lyfimachum Macedonix regem , qui eam 
inuenit & nominauit, perpetuis laudibus celebrat . Scordium item, Mithri- 
datem magnum illum Ponti regera,a quo Mithridatis herbfc nomen acce-. 
pit : quin & Eupatorium, eundem Eupatorem cognominatum, aquo her- 
bam hane inuentam & didam effe volunt , nominis ieternitati commendat . 
Clymenos prxterea herba Clymeno regi inuetori fuo, Euphorbium lubs 
Mauritanorum , Telephium Telepho Mylia: regibus , Echium Sc Anchufa 
Alcibiadi Athenienlium duci, famam largiuntur arternam . Hine etiam cla-^ 
rent , Attalus Pergami , & Euax Arabum reges . iiquidem hic de fimphciu 
medicamentorum viribus ad Neronem Imperatorem multa confcripfit : il- 
le verbjdum plura (vt Galenus perhibet) aduerfus vcnena,& animalium vi^ 
rus eiaeulantium idus eonficeret antidota, plurimum laboris infumpfit, vt 
legitimas plantas nacifcerctur . His accedunt Archelaus Cappadocis , Ma- 
finilTaNumidix, Agamemnon Argiuorum reges,quorum nomina nulla 
vetuftate pxtingui potcrunt, ob eam quam in cpgnolcendis prodendisque 

ftirpibus 



Nuncupatoria 

ftirpibus curam ac diligentiam adhibuerunt. OmittamPhilometora, Hier. 
rGnem,& alios plurimos magni nominis reges,ne verboiius,quam oporteat, 
rem hanc prolequi videar , qui uel ipfi ex hoc immortalem gloriam retule- 
runt,qubd rei plantarix ftudiofi extiterint,in eaque de poHeris prarclarc (int 
meriti.Suntetiamnum poetarqu3mplurimi,in quorum poematibus Sole 
clarius lucet , rem herbariam & antiquam fuille , & femper laudibus decan- 
tatam . qua in re 6c ipfi nedum infigne, fed etiam perpetuum nomen fibic^- 
ciharunt . Ex Grxcis quidem produntur Orpheus, Mufarus, Hefiodus, Ho- 
merus, Alca-us, Rufus Ephefms, quem teftatur Galenus , libros quinque de 
herbis, verilbus fcripfilTe . ex Latinis autem funt Vergilius, Ouidius , & Ae- 
milms Macer, quipIuradepIantisnotatudigna,&nunquaminteritura,car- 
minibus cecinerunt. Herbarum gjoriam mulieres quoque aflFedlaire, & aife- 
cutas eile, vt qua: multum curz ac ftudij earum viribus inuefligandis impe- 
derint, non modb poetx, fed etiam hiiliorici tradunt . Etenim ob id Circen , 
aquaCircxaherbadidaeft, poeta: Solis filiam fuiiTe fabulantur. Sed harc 
re vera eam demum exquiiuam herbarum notitiam adepta eil:,vt non teme- 
rc ob eius admirabilia fada illis feculis diuinapotius, quam humana iit habi- 
ta . Talis quoque Medea fuit,qu£E tantam herbarum notitiam habuit,vt ciim 
compofitis exijs medicamentis, pluribus feneftutem retardaiTet, Aeibnem 
poet^iinxerunt vltimoaifedumfenio,ab haciuuentuti fuiife reilitutum . 
Helena ad harc Helenio herbjE, quam primum, ut quidam uolunt , feuit, fuii 
nomen impertita eil: : atque ideo in ea nuac etiam nominatifsima viuit . Ar-. 
temiimuerbMaufoliCariarregis vxor,aIioquin prasclari nominjs mulier, 
vel ex hoc memorabilis & immortalis reddita eil, qubd fuum nomen herbse 
inditum reliquerit . Illudinfuper fatis ef[e polTet , vt quenque ad plantarum 
cognitionem capeiTendam inuitaret, qubd harc tatum in fe vtihtatis habeat , 
vt etiam animalia ipfa, natura doda plurimarum herbarum vires cognofeat, f 

easque mortalibus indicarint . Quandoquidem cerui didamnum herbam, ^::^ 

qubd vulnerati, eius paflu telum eiecilTent , fagittarum vulneribus mederi 
cilienderunt. Item ceruse fefeli herbam demonilrarunt : teftudines cunilam, 
muilelxrutam^accipitreshieracium , columb^ verbenacam, hirundines 
chelidonium,ciconisoriganum,&aIiadenique animalia alias innumeras 
herbas inuenere ac moftrauere . Quocirca fi ad pr^dida mentem animum-r 
que homines conuerterent, il medicx materis primordia fpedarent, vtpo- 
te cum plantar fuis diuinis priedit^ viribus , ilatim ab elcmentis conditis , h 
terra emcrferint , nullum mihi dubium eft , quin omnes faterentur, hanc fa- 
cultatem antiquitate,nobilitate, & diuinitate carteras antecellere . Neque ob 
id foliim illi tantum laudis , admirationis , ac glorijc debetur , qubd eius cor- 
gnitio iucunda &-dele(5tabilis iit, fed etiam quia vtilis ac neceiTaria exiftit. Ea 
nanque fanitatem (qua nihil homini exoptatius eiTe poteil ) tuetur , varia in- 
numeraque morborum genera fugat, ferarum virus euincit , & venenorum 
vim demolitur . quinetiam homines in vita diutius feruat , & f^pe deplorar- 
tos,quorumfcilicetfalutisnulla(pesreliquaeil:,adYitam reuocat. Quod 

ciim 



Epi 



\ 



•iil:ola 

Gumre£lcc[uidem ^ftimairent Romanorumimperatorum nonnulli(vt li- 
bro primo de antidotis teftis ellGalenus) etliin republica adminiftranda, 
& prouincijs gubernandis ac tutandis plurimijm cilent occupati, eostamca 
nonmediocre iludium tenuitcolenda: atcjuejllurtrlda' rei herbaria-. Qu;p- 
pe vt legitimasplantas coniequerentur, vtqiie veris aromatibus potircntur, 
in multis ac longinquis regionibus herbarios magnis fumptibus aiebant, mu 
neribusque donabant : hac prarterea animi induftione, vt indenon minus 
gloriarquamvtilitatis referrent, qubd ita quoque iluderent mortalicatcm 
bencficio demereri . Sanc memorabili iuorum maiorum exemplo duceban- 
tur,qui non folijmexuuiasregum, quosin bello vicerant, trophxis dica- 
tas , in triumphis portare , ipsosque reges vidos ante fe ducere folebantjfed 
etiam percgrinas platas, & generola aromata, quibus rarce prxclararquc do- 
tes merant, in ejfdcm magno cum honore ferebant . Nec putabant ij, i'e mi- 
norcm laudem ac gloriam adept6s elTe ex plantis illis , quas poilea diligen- 
ter fuis in hortis ierebant, itcmque cx aromatibus, qux inter fua alia pretio- 
fa reponebant, in fuum 8c aliorum commodum , quam ex tropharis, limula- 
cris, & arcubus, qux omnia erigi curabat ienatuspopulusque Romanus in 
perpetuam rerum gell:arum memoriam, & eorum gratiam , qui fe tali laude 
dignos exhibuerat . Magno etiam apud Romanos honore habiti funt ij, qui 
de plamarum hifloria & viribus fcriplerunt, inque hac facultate claruerunt, 
Argumento fatis manifefto , qubd expugnata Carthaginc, omnes biblio4 
thecas, quas inuenerant, varijs regibusac principibus donaueritu , prarter 
duo di triginta volumina de rc herbaria & agricultura tantijm , a Magone 
Pceno fcripta , qux Romam attulerunt, & vtin Latinamlinguam verteren- 
tur , mandarunt : tantam nimirum folus cum Romanis inijt^ratiam Mago 
ille rei herbari^ , dc agricultur^e peritus . Vcrum enimuero ctfi medica ma-' 
teria nullis ohm non feculis celebris , nec foliim tradata , fed etiam exculta 
fuerit , accidit tamen vel regnorum euerlionibus , vel fedirionibus , & bellis 
tum ciuilibus , tum exrernis , vel gralTantis pefl:ilenti^ faruitia , vcl medico- 
rum quinos pra:celTeruntincuria , vt tam prirclara diuinaque ficultas fupe- 
riori noflro feculo obfoleta , intentata , & inculta iacuerit , adeb vt perpauci 
reperirentur medici , qui ahas ferc plantas , quam olera , quorum frequens 
eftin cibis vfus, cognofcerent, Quaquidem re animaduerfa, complures x- 
tatis noflra^ clarifsimi viri , 6c rei medicse diligentifsimi indagatores , Latini 
& Grxci fermonis peritifsimi, Hermolaus Barbarus , Nicolaus Leonicenus, 
loannes Manardus, loannes Ruellius, Marcellus Vergilius, Leonhartus 
Fuchfius apud Germanos clanc eruditionis medicus , Antonius Mufa in 
academia Ferrarienh dodrina celebris, Otho Brunfeliius , lacobus Syluius, 
Aloylius Mundella, & ali), flrenuam nauaruat operam, vt difculTa fuperio- 
ris feculi caligine, medicam materiam c tenebris eriperent , & fua: luci relTi- 
tuerent. Quos equidem eo quo potui maiori fludio atque indullria fecutus, 
ciim mulns iam annis animaduertilTeminvniuerfis ItaliiE pharmacopolijs 
ciim a fcplaliarijsipfis, tum maximc a medicis huius facultatis ignaris, quam 

plurimos 



Nunciiparoria 

plurimos errores, eosquc graues & dereilanclos , comniitti in humana! vita: 
dircrimen,ac fxpein eiuldem perniciem , vtillorum errorestollercntur, 
habita nortrorum pharmacopceorum ratione, cjuorum pauci fatis Latinc 
fciunt, Diofcoridem Anazarbeum(&l Graxum,& antiquifsimum lcripto- 
rem, ac in Innphcium medicamentorum hilloria 8c viribus reddendis facile 
principem , in Italicam Unguam vertendum , & Itaiicis item comnientarijs , 
vt poilem , illullrandum lufcepi . In quos vtique, quantum ingenio , quan- 
tumlaboreaccura, quantumdeniqueiudicio confequipotui,contu]i, vc 
lcgitimas quas puto plantasproderem , meamque fimiliter de carteris Iim- 
plicibus medicamentis proferrem fcntentiam . Qua in re coadi fuimus noti 
modb fcplafiariorum, & medicorum fuperioris reiatis, qui hanc. medicina: 
partem neglexilTe videntur,errata pafsim cxplodcre , (ed recentiorum quo- 
que,qui tamen materiam hanc diligcntiisime tradarunt, opiniones farpenu- 
mero refellere.Neccertcmirum, quod viri alioqui doftilsimi, & fumma 
laudedigniimpegerint,lapsi'quefuerint, velin tantocerum difcriniinc va- 
cillantes , vel interdum humana caligine ccecutientes . quod quidem <5( no- 
bisaliquandoaccidiiTehocoperenon dubitamus . Porrb planrarum & ani- 
malium hiiToriam latc , quantum res poftulare vifa efl: , complexiis fum . In 
viribus autem recenfendis, eas cuique plant^e ex Galeno in fine reddidi, eo- 
que ferc femper contentus fui , niii quando quid iple pnTtermifit , Prasterea 
ciimplurafinc plantarum , aromatum , &:aliorum llmplicium medicamen- 
torum genera, quiE frequentem in medicina vfum obtinent, partim a, Mau- 
ritanis, partim ab alijs qui per fingulas ^tates claruerunt, inuenta, de quihus 
nusquam, quodextet, memineruntDiofcorides,GaIenus,aIitque veterum 
Gr^corum authores, ea omnia nolTris commentarijs inferuimus , ipforiim- 
que hiftoriam & vires, ea qua potuimus diligentia, defcripfunus . Hoc opus lP 

vbiad vmbilicumperduxilTem, velamicorum hortatu edidi,eo in prirais ^< ^ 

animo, vtaliquaexparteinduftria mcahominum yitfe prodeiTera, clcque ea ^/ 

bcne meritus exilTimarer . AiTecutus hoc fim necne, noftrum non eH: ferre 
iudicium . Nifi temerc fortaiTeanobisdidum videretur,illud certe tcftari 
pofTem , me ex eo conieciffe non ingratum opus Italis , neque inutile fuiiTe , 
qubd paucis pbft annis tertib , & quartb , & quintb ( ni fallor ) fuerit excu- 
fum & venditum . Adderemque non vulgarede eo dodorum virorum iu- 
dicium,exquo etiam cognoui , me nonoleumnec operam plane luiilfe. 
16 profedb me mouere debebat,vt fi quid de exteris quoque gentibus pro- 
mereri pofTem , tentarem, ne viderer in hoc Italis folis natus . Scdillud pra:- 
terea huc accefsit , qubd ex illis etiam aliquos noftris commentarijs , quan- ^ 

uis Itahcc confcriptis , deledatos efTe , ex iisque frudum aliquem cepilTe in- 
tellexerim . Cuius rei illud mihi fatis manifefto indicio fuit, qubd ex recen- 
tioribus tam Germanis, quam Gallis fcriptoribus inuenerim , quibus placuit 
noftras qualefcunquc fententias interpretari , fuisque fcriptis interferere, 
neque eas tantiira nobis ingenue acceptas referre , fed de nobis etiam ( quar 
eoruni fuithumanitas ) admodum honorificc loqui . Quorum erga nos vo- 

luntatem 



^-^' 



Epiftol; 



\. 



a 

luntatem vt augerem , & fludium omnium externorum fi pofTem adiuuare, 
vtqiie illis gratiam aliquam rependerem, & cum alijs omnibus inirem, nulla 
mihi commodior ratio viia elT:, quam vtltalicos noftros comentarios in La- 
tinamlinguamtrasferrem. Hos itaque ut primum potui, Latinosfeci ,in 
quibus tamen plura mutaui (quod maxima rei difhcultas tulit) plura auxi, & 
omnia quodammodo illuilraui. Adiecimus infuper quam plurimas planta- 
rum & animalium imagines, quato fieri potuit diligcntius, ad natura: imita- 
tionem cxprefTas, magnis cum Iaborjbus,tum fumptibus : non alia raehercle 
ratione, quam vt ijs, qui terras peragrare non polTunt, nec pr^Eceptores ha- 
bent, quali hortulum exhiberemus, m quo omni tempore, nullo cultu adhi- 
bito , viuas fere ftirpium effigies ipedarent . Quinetiam huic fecunda: edi- 
tioni quam plurimas adiecimus imagines, quce partim plantas , partim verb 
animalianonnullareferunt : de quibus pr^eterea, qu£E Diofcoridi tradita 
funt in hifce commentarijs peculiariter diferuimus . Auda funt vel ipfa c5- 
mentaria innumeris fere locis , vt facilc conijcent ij , qui diligenter priorem 
editionem perlegerunt . Enimuero , Serenifsime Rex FERDINANDE 
tanto femper cognofcendx materia: medic^ , 6c iuuanda: pofteritatis defi- 
derio exarfi , vt ^cilc impulfus fim per varias ire folitudines, loca tum amoe-- 
na, tum horrida perluflrare, 6c abditas terrze fibras fcrutari, vt res ipfas ocu- 
lata fide cognofcerem . quas modb vel cum vit^ mea: pcriculo in prarruptis 
montium locis quarfiui , modb in denfis & afperis fyluis , modb in conualli- 
bus opacis, modb in collibus apricis , nunc in paludibus & lacubus , nunc iri 
fontium & fluminum ripis, nunc in litoribus maris , alias in campeflribusy 
aruis, pratis, & vinetis, alias in clarifsimarum vrbium viridarijs , alias in ru- 
deribus & collapfis xdidcijs, alias in fpeluncis & longis terra: meatibus, alias 
in fubterraneis metallorum fodlnis , & eorum fornacibus . Ex quibus fane 
locis plura mecum detuli fimplicia medicamenta , qua: ab adulterinis , quo- 
rum efl in officinis vfus , maxime dillant . Nec me certc labores aut pericu- 
la deterruiffent a magnis longisque itineribus , qubd Galeni exemplo mare 
traiecilTem , & Cyprum , Cretam , Lemnum, Syriam, Aegyptum , aliasque 
regiones peragrafTem , vt multa pracclara fimplicia, qux hodie defiderantur, 
effem confecutus, ad mortalium cognitionem & vfum transfereda, nifi mex 
animi propenfioni obflitiirent negotia domeflica , a:gros curandi pietas , & 
corporis imbecilla fatis conflitutio, qu.^e me quidem maris & \ongx peragra 
tionis incommoda ferre non diu permififfet . His tamen noftris fecundis co- 
natibus magnam opem tulerunt(nec enim mepudetverum apertc fate- 
ri ) nonnulli huius artatis medici clarifsimi, & rei herbari^ peritifsimi, quoru 
alij plantarum mifsione, ali) confilio , ali) rerum inuentarum communicatio- 
ne , mihi multum profuerunt . Inter quos potifsimiim non grauarer hoc lo- 
co commemorare , fipoffem illis ex beneficij acccpti commemoratione ali- 
quam referre gratiam , Lucam Ghinum Forocornelienfem medicum inge- 
nij&dod:rina:fingularis, Pifis magna cum omniumlaude rem herbariam 
profitentcm : item Gabrielem Faloppium Mutinenfem, medicumeruditio- 

ne& 



Nuncupacoria 

ne & experientia clarum , qui Patauij honoratifsimc humani corporis fabri- 
campariter & materiam medicam prohtetur : necnon Andream a Lacu- 
na Sccobienfem medicum prirllantilsimum ; prarterea Barthoiomarum a 
Maranra Apulum medicum apprimc eruditum : Vlyllcm quoque Aldro- 
uandum Bononicnfem honefliIsimigeneris,probata! do(3:nna',&magna: 
expeftatioms medicum . Quibus omnibus eb magis mc deuindum edo. iii- 
telligo, qubd i) pro lua tantiam humanitate acliberalitare, me, quem non no 
ucrunt nec viderunt vnquam , amore & ofticio profeqnantur : nifi fortc eo- 
rum in nos beineuolentia ex eo orta fit, qubd iam aliquam de nobis concepe 
rint opinioncm ex noitris Italicis commentarijs . Non defuerunt etiam ami- 
citia&af-hnitatenobisconiundi,quorum ftudio ac diligentia,mihi licuit 
hoc tempore non aliter peragranti, ex diuerlls locis plurcs plantas confequi, 
cariimque piduras edere . Sed pra-fertim in hoc pro nobis afsiduam nauauit 
opcram lo. Odoricus Melchiorius Tridentinus medicus rpedata: eruditio- 
nis, & magnx fpei iuuenis , qui me in patris loco femper habuit . Et qui ob 
fuampra:claram eruditionemaSerenifsima Bohemia:Reginainfui, &aula: 
fua: commodum in mcdicum honorificc alcitus eft . Sanc is tum Patauio , ta 
Venetijs complures ftirpes non vulgares ad nos perferri curauit . Adiuuit 
nos quoque mirum in modum Georgius Liberalis iuuenis artis pingendi pe 
ritilsimus, qui dum afsiduc plantarum & animalium imagincs delini aret,nul 
li quidem labori ac diligentia' pepercit . Eft pr^terea fumma probitate, & vi 
t^ integritate vir Francifcus Parthiaus Roboretanus, cuius egregia; dotl:ri- 
na%fingularisque in re medicaexperieptia: tantaefl: apudmultos huius cEtatis 
Principes opinio , vteorum nonnulli , pracipu^ verb Cardinales Tridenti- 
nus, & Auguilanus, cuius aliquot annis Phificum egit, magna; fibi laudi dti- 
xerint, qubd talcm hunc uirum amplilsimis muneribus , variisque ornamcn 
tis decoraueririt. Quo poftea fadum efl: , vt nunc in Serenifsimi Regis Bo- 
hemia: Medicum meritb euedus fuerit . Eil: etiam Hieronimus Donzelinus 
Brixianus,vtraq; lingua,eruditione , dc iudicio fummo clarifsimus medicus ; 
qui quide modis quam plurimis labores hofce noflros adiuuates,maximo no 
bis fuerunt ornamento , PotuifTcm equidem hac omnia difsimulare , & mihi 
foHvniuerfamlaudera vendicare. fed abfit omnis inanis gloriar cupiditas. 
Etenim benignum efl^vtPIiniusin epiflola ad Vefpaiianum fciteinquit) 
& plenum in^enui pudoris , fateri per quos proficiraus . Cxterum quando- 
quidem Diofcorides n5 modo quinque libris tradidit vniuerfam medicam 
materiam, qu£E plantis, animalibus, & metallicis comprehenditur, (ed his e- 
tiamfextum attexuit, in quo ad mortalisgcneris vfum de antidotis diferuit, 
quibus venena omniaarcentur, ac omnium venenoforum animalium mor- 
fus ictiisque curantur, ideo nos ipfum fecuti in hunc quoque commentarios 
fcripfimus , in quosplura regefsimus , qux vit^ hominum profutura fpcra- 
mus . Nam pra:terquam qubd improborum veneficorum inlidijs pateant 
* CLimvnii^e.rfumgenu§humaaum,tummaximeregesacprincipes, nonde- 
•.r' "'' ' ' ^ funt. 



///'"■ 



t 



Epiftola 

funtetiaminnumeraanimaliumgenera,qua:morru veliftuhomines cx terri 
poreinterimunt . Quippe rcorpiones, ftelliones , phalangia noflris in domi- 
bus viuunt oberrantque,qux animalia ciim nullam habeant perronarum 
aut locorum rationem , vbique (eCe recipiunt , & latebras nidosque paranr. 
quo fit , vt interdum ab hominibus infcientibus moleftata, idu venenum'in- 
ferant, & idos in perniciem agant . Latent prarterea modb in hortis & viri- 
darijs , modb in vinetis , modb in pratis , aliisque in locis inter flores & her- 
bas , afpides , viperiE , & aha venenofa repiiHa , qu^e vel fi tantillum quidem 
pede premantur , aut excitentur , illicb exitiofum vulnus infligunt : ex quo 
11:atim,vel paulb pbfl: idi commoriuntur,nifi eis quam primijm amidotis fuc 
curratur. Efl dc canis,qui etfi homini familiarifsimus iit,tamen cumin 
rabiemagitur,quos momorderitjinhorrendum mortis genus plerunque 
deducit . Quod cum diligenter examinalTent redlcque expendilTent com- 
plures veterum fapientum, quorum fuperius meminimus, plantarum , aro- 
matum, &;aIiorumquoruncunque fimplicium medicamentorum viresal- 
tiusperfcrutati, variaaduerfus venena& virulentorum animalium morfus 
antidota compofuerunt . Quorum veftigia fecutus Mithridates magnus 
illePonti & diuerfarum gentium rex , cuius etiam antc mentionem fecimus, 
cum non magnam fatis fibi gloriam ex eo comparafTe iudicaflet, qubd mor- 
taliumfolus (vt tradit PIinius)duabus &viginti linguis loqueretur, adeb 
vtde fubieftis gentibus nullum hominem per interpretem compellaret, nec 
qubd plurimis potitus effet vidorijs , ad maiorem adhuc immortalcmque 
fuam gloriam medicin^ peculiariter curiofusfuit,&rci herbarise pereipi- 
end^ maximum fludium impendit. Quorum vtrunque planc affecutus 
videtur : nam ex herbarum cognitione antidoti genera inuenit , ex quibus 
vnum compofuit, quodnomen etiam eiusretinet, & fuum authoretii fa- 
mx immortalitati confacrat . Huius antidoti vfu adeb corpus fuum rex ille 
firmauerat , tutumque a venenis reddiderat , vt cum ipfe vitam finire mal- 
let , quam Romanorum feruitutem pati , id f^pius fertur fruftra vcnena 
tentalTe . Mithridatem imitatus ell: Andromachus do6lifsimus pariter & 
elegantifsimus Neronis imperatoris medicus . Is fiquidem theriaces com- 
pofitionem inuenit , qu^ , Galeni teftimonio , a venenis feruauit non foltim 
plurimos Romanorum imperatores , ac innumeros principes, fed&alios 
quosque, qui eam opportunc fumpferunt . quapropter Galeni tempore , ab' 
ipfo magnifice ac fplendide,itaiubentibus imperatoribus,hcec parabatur 
antidotus . Prarteribo Attalum Pcrgami regem , de quoetiam h. nobis ante 
didum ei\ , quem quoniam idem ftudium tenuit antidota conficiendi , ideo 
isab ipfo Galeno maximis laudibuscelebratur. Veruntamen noftrah^c 
ajtas exhorum antidotorum vfunoneum frudum neque vtilitatem eapit 
fenti'tque,quamfenfit antiquitas. Nam etfi eorum nomina monumentis 
tradita habeamus , atque etiam antidota ipfain feplafiariorum officinis para- 
ta reperiantur , noneos tamen effedlus vircsqueh^cpr^lT:ant,quas fuis no- 

minibus 



Nuncupacoria 

minibus pollicentur , quasque illa prxllare vetcres memoria: pr.odiderunt . 
Cuius diicrimims illud nimirum in caufa ell: , qubd plura a nobis deildercn- 
tur generofa & pretiofa aromata,qucT legitimaac omnium prarlliantifsima 
fuis antidotis immilbebancMithridates, Attalus, Andromachus, Galenus, 
Scalij complures vetcrum : quarqueingentipecunia, fummo iludio ac labo- 
re , ab Arabum, Aethiopum, Troglodytarum , aliariimque diuerfarum gen 
tiumrcgionibus, illius florentifsima: a?tatis imperatores Romam adferri cu- 
rabant . Vbi tamen nemini , pra:terquam medicis imperatorijs (quod fate- 
tur Galenus) licebat veram ac legitimam theriacen conficere : nifi quis fortc 
potentiorum fauore,ab Imperatoribuselfetijs pr^claris donatusaromati- 
bus . Id quod maximc facit , ne miremur , fi theriace noftri vfus , itcmque 
antidotus Mithridaticanon perinde polient viribus, atque earumnomina 
promittunt, & veterum fcripta teftantur . At certc in hoc fatis infcrliciter a- 
dum elTe conflat cum vita hominis , vtpote qua: iafturam fecerit maximo- 
rum remediorum aduerfus venena,ah;iquegrauifsima incommoda, quibus 
obnoxia ell: , ac la:pe affligitur . Quamobrem hac noftra zetate , in qua qui- 
dem reliqua fere omnia in prifiinum candorem reduci, & lli^cintegritati re- 
ftitui videntur, gloriofus & verc fortunatifsimus dici polTet fummus ille Pon 
tifex , inuidifsimus ille Imperator , fereniisim.us ille Rex , magnanimus ille 
Princeps , fapicntiisimus ille cuiufcunque reipub. Senatus , qui proprijs ani- 
mi dotibus Romanos illos imperatores , & alios potentifsimos reges imita- 
tus, nullis fineret fe vcl fumptibus, vel laboribus grauari , {cd omne fludium 
omnem operam,omnem denique fuam facultatem adhiberet, vt iamdudum 
deperdita aromata l qua: omnino nobis defunt ad antidota conficienda , in 
lucem reuocarentur . Enimuero fi horum aliq.uis id faceret , vel fi omnes i- 
dem facere contcnderent, non fu^ tantiim &aliorum mortalium \itx con- j4-' , 

fulerent , dcque porteris pr^clarc merercntur , (ed pri^terca hinc famam af- -^ 

fequcrentur sternam . fiquidem bencficium id pofteri fumma cum laude J j 

proprijs authoribus pcrpetub acceptum rcferrcnt . Equidem fi id mihi non 
licuir,id faltem q-uod potui, omni lludioinduflriaquemeapraL-flarcconatus 
fum . nam ciim viderem huius noftra: ^tatis homines in ijsdem qu^ prifc.T, 
atque etiamin maioribus vitac periculis verfari , nobis tamen deefTe vera illa 
ac generofa vcterum antidota , ob ea qua; hodie in ijfce defiderantur legiti- 
ma ac prxclara fimplicia medicamenta , tentare volui , pofTentne ex legiti- 
rais qux habemus, compofitafierimcdicamcnta, qu^illorura vicem pen- 
farent. FeciidquidemmagnomeoIabore,long6quercrum vfu dc expe- 
ricntia : fed afTccutusfimnecne quod contendcram, ignoro . Illud certc fa- 
teri pofTcm , ea fempcr mihi uifa clTc longe felicius theriac^ & Mithridatica: 
antidoti vircs pra:fl:are, quam qu£E pafsim hac tempeflate , earundem nomi- 
ne conficiunrur . Vcrum non omifi , quin in hoc, ficutin reliquis aliorum 
potius ciTet iudicium , quam meum . quandoquidem eo promerendi ani- 
mo, queni femper habui, in noflris commentarijs in fextura Diofcoridis li- 

e 2 brum. 



Ep 



iftol; 



i 



a 

brum, non folum Diofcoridem ipfum , quantum potui , illuflraui, fed quar- 
dam etiam antidota nobis inuenta defcripii . Carterum ciim veterem & vil- 
tatum lcriptorum morem fecutus, patronum quarrerem , qui hofce noflros 
commentarios ab inuidis, maleuolis , & vitilitigatoribusprotegeret ac tue- 
retur, cuiusitem amplitudine, authoritate, & fplendore maiores illi quo- 
dammodo, grauiores, & illuftriores redderentur , prima omnium mihi oc- 
currit Sereniisima maieftas tua , Potentiisime Rex FERDInande, vt 
qua: pro fua fumma virtute atque immcnfa clementia , neminem vncjuam i- 
niquedeprefTumnonextulerit, autiniuriaaiiqua affedum non defenderit. 
Prjeterea mihi admodum condecens vifum eil, vt opus , in quo ea tradatur 
materia,cuius{ludiooIimreges fummoperc deiedati ( quod fupra retuli- 
mus)perpetuum nomen fibi conciliarunt, non alij quam Regi dicetur, eique 
pr^fertim , quem mira naturalis phiiofophi^ & rei medicx voiuptas.tenet . 
Quarum facuitatum dignitatem &excelientiamquia Serenifsima maieftas 
tua fummo iludio & amore profequitur , ideo iure aiiquo hos nolTiros com- 
mentarios ilii dedicandos elTe putaui . liiud quoque me adduxit , vt potifsi- 
miim tua: Serenifsim^ maieftati eos nuncuparem,qubd certo fciucrim,eam 
hiiari admodum vuitu , fummaque humanitate cuiufque conditionis homi- 
num munera fufcipere : id quod chriilian^ charitatis , ac reiigionis maximu 
prsbetindicium.Hucetiam accedit immenfa erga ftudiofos quofque Serc- 
nifsima: maieftatis tua; benignitas , qu^ eo.s. perpetub promouet, fouet , ac 
tuetur : fed maximc in medicos , quos ea pras c^teris prarcipua benignitatc 
compleftitur , vtpote qui diuinam potius , quam humanam profiteantur fa- 
cuitatem . Quod etiam apud Hebracos teftatum reliquit lefus Syrach diuino 
fpiritu afflatus, dum iic inquit . Ab aitifsimo orta efl: medicina , & a regc ac- 
cipiet munera . medicamenta de terra creauit dominus , & vir prudens non 
contemnitiila. difcipiina medici exaitabit caput eius, &inconfpeduma- 
gnatum coiiaudabitur . h^c ilic . Porrb iiiud omnibus mirum videri poffet, 
qubd Sercnifsima maleflas tua , etfl in grauifsimis negotijs , fui imperi) fun- 
dionibus,& curisdies ferc nodesque verfetur , praefertim ciimeafoia in 
vniuerfa repub. chrifliana aducrfusimmanifsimas Turcarum gcntesiugiier 
firmifsimum fc fc offeratpropugnaculum , nunquam tamen prartermittere 
Ibieat, quin fuccifluis quibufdam horis, varijs fcientiarum fludijs vacet= Sed 
quidpiura rcferamdc tanto RcgePcuius nimirum religionem,iuffitiam, 
prudcntiam, pictatem, generofitatem, iiberahtatera, beneficcntiam , huma- 
nitatem, ac probitatem admirantur non modb vniuerfxreip.chriflianceprin 
cipes ac populi, fcd aii^ quoque gentes, quando nullis liominum prajconijs 
prxciarifsim^ animi iiiius dotcs fatis explicari pofsint . Reiiquum igitur cfl: , 
vtSercnifsimam maicftatem luam humillimc rogem,vt hoc fui mancipij 
munufculum, qualecunque fit,in feruitutis mea: tefiimonium i^tafrontc ac- 
cipiat, foueat, & tueatur . Id quod eam maximcfaduram fpero . namfi mu- 
nus hoc quafl chartaceum perpcndet, exiguum quidem , nec tanto regc di- 

gnum 



Nuncuparorra 

gnumuidebjrurratfianimum donantis rerpicier, maximum dicet, atque 

Hoc nomineme(qua;illius erit immefabenignitasjfuo fauore compledctur. 

Quodfiipfa, vtfpero,fecerit,pra:terc|uamqu6d quam plurimos ftudio- 

fos dodosquc vn-os excitabit , me qqidem eo uiuitabit atque alliciet , qubd 

inaiorafortaireatcjuecsoptatiora,(]uarnoll:rain officina contjnuc cudun- 

tur, diutius latere non hnam . Qua,' fi in lucem cjuandoque prodibunt, 

eavniueria poftcritas Serenifsimxmaiedati tuaraccepta fcret. 

Ciii non iblijm ha:c , icd & iTicipfum,& feruitutcm meara 

dedico,dono,ac voueo. Gorjtiar, Calen. 

lauuari), M. P. illll. 

Serenifs, Moieftatis tua: 



Mancipiurn 



Petrus Atidreas Mat- 
thiolus medicus. 



^ 5 PETRI 




PET. ANDREAE MATTHIOLX 

ad medic$ materia: ftudiofos , 

Pr.xfatio . 

I V E L L E M eorum morem requi,qui antequam opus fuum aj^i^redi- 
antur,illudinprimisprofitentur,nihil fibimaiori curx acftudioelfe, 
quam vtvitx vruiquemortalium confiilantjhoc ipfe quoque ingenue 
facere poircm . Namea animipropenfioneabipfa iuuentut€,quantum 
mihiotij abartis medicae exercitatione,&cura familiari impetrare li- 
cuit,id totumadbonoruauthorulibroscuoluendos,adfimpliciumme- 
dicamentorura cognitionem aiTequendam^ac demum ad fcribendum 
contuli . CHia in re , vt certe apud omnes teftatum relinquerem , me hac 

mente animoq; elaborafTe , vt quantum ftudio , labore ,atque induftria 

conlequi poliem , humanse vkx prodeiTem , deq; ea optime meritus exiftimarer,Diorcoridi dm- 
nem meam operam ac diligentia adhibui, vt quantum in me eflet, illuftrior redderetur , atqiie om- 
niummanibus tereretur. Adquodeamihi vifaeftratiocpmmodifsima, vtipfum Diofcoridem 
in noftram Italicam linguam transferrem , in eumq; commentarios a nobis Italice item cofcriptos 
adijc€i-em. quod tunc nos priuatum ftudium maiorq; cura fubiret Italos adiuuandi,quam cxteros. 
Etenim pauci admodum funt jn |talia phai^niacopoL-E, ad quos tamen potifsimum hsec de medica 
materia traftatio fpeftat , qui Latinam linguam norint . Hoc opus , quod fum ma animi alacritate 
fufceperam , vbi abfoIuilTem , emifi vel hortantibus amicis , yt quem fruftum antea ex meis labo- 
ribus mihi propofueram , eum ppftea mortalibus percipiendum , ac omnibus aeftimandum exhi- 
berem . Vcrum an is talis fuerit , qualis vt elTet , cpntenderam , malim aliorum efTe iudicium,quam 
meum. Illudcertofcio (fitamenidabfque yitionobis teftariljcet^a multisin Italia, quorum 
iudiciumc^teris omnibus antepono,eo animi candore fcripta noftrasftimata ac commendata 
fuifle, quo ipfi illa fcripfirtius , atque etiam Italis non inutilia , neque iniucunda fuiife. Qjorum 
lane exemplo , deq; noftris commentarijs iudicio non potui non mihi ipfi gratulari , ac om n ibus , 
quibus illos legendos tradidimus . Accefsit interea mihi non minor inde cupiditas externos quo- 
que demerendi. eamq; cupiditatem illud auxit, quod intellexerim ijs pergratum fore, fi noftri com 
mentarij Latini fierent . Hac igitur ratione addudus, vt etiam ab externis gratiam aliq uam inirem, 
vtq; omnibus in vniuerfum ftudio, cura, induflriaq; mea prodeffem (quod ego quidem antiquum 
femperhabui,&pncipuum3 noftros commentarios exparuo,quod ncbisfupereft otio,Lati- 
nos reddendos atque illuftrandos fufcepi . Qup in opere quid prsftitcrim , plane ignoro . vos , in 
quotumgratiam,tantumin eoIaborisinfumpfi,qu6diam abfolutum quidem ipfum,fedmihi 
non decodum emitto,legendo iudicabitis . Nequealiud ab omnibus petitum velim, quam vthos 
noftros commentarios ea animi fynceritate , & xquitate iftiment, qua fuos ab alijs jeftimari & per 
pendi vellent : vel qua ipfi aggrefsi fumus illos confcribere . Nam etfi multorum eruditorum fen- 
tentias refellere aufus fum,atque non pauca fortaffe nirnis acriter infequi, corrupta fcilicet,qu2 in- 
doiSlorum pertinacia nunquam fatis explodi polTunt ; id tamen ep confilip feci , vt quantum inge- 
nio perficere , quantum mente elaborare, quantum denique iudicij jn re medica ex ftudijs , labori- 
bus,ac vigilijs mihicompararepotui,libere inpublicumad mortalitatis frudum & vtilitatem 
proferrem . Sed certe in hoc longius , quam ftatueram , digrelTa eft oratio noftra : eo enim ( nefcio 
quo modo)irrepfit,vtpartemaliquamaperirem noftri fcnbendiinftituti.Quodtamennonpror- 
iusalienumfuiftet,nifieiusconfilijratiocumalibi,tumpr2ecipue fuperius inepiftola nuncupa- 
toria a nobis latius expofita efTet , atque a pluribus , opinor , comprobata , quam vt hoc loco pau- 
cis attingi debuifPet . Quare iam ad id nobis accedendum eft, quod in primis medicie materias ftu- 
c!iofosadmonendose(reputamus,vtpotequodnonnihiI priuatimad remprefentis operis facere 
videatur . Cum enim ab eo tria potifsimiim comprehendantur , Diofcoridis cpntexpis , noftri in 
eiimjcommentarij , & plantarum imagines , de fingulis aliqua npbis reddenda ratip eft , vt qualem 
me in vnpqupque gefferim, qupd confitendum fit , non difsimulem . De contextu itaque Diofco- 
ridis, quem nequaquam prstermittendum cenfuimus, pb plures caufas,quas hic referre nimis Ipn 
gumefret,qua2retaliquis,curIoannis Ruellij Gallimedicieruditifsimi interpretationem prstule- 
rim ,dignamq;exiftimauerim ,qu3eprjecEteris in noftriscommentarijs legatur;ciim tamen duo 
alij viri fummi pariter & doftifsimi , Hermolaus Barbarus, & Marcellus Virgilius Florentinus it^ 
idem ftudium nauiter incubuerint. Fateor ingenue me Ruellij verfionem fecutum efle, fed non 
propterea aliorum praedaros conatus contempfifTc vnquam : quin potius vtriufque ftudium fem- 
per admiratum , quippe quod vterque in eo maximam laudem promeruerit. lilud autem me ma- 
gis mouit, vt Ruellium admiferim , quod eius conuerfio omnibus fada fit vulgatior , ac frequen- 

tior 



tiorinftucliofbrummanibusverretur. Addeetiam.quod hsccomrouniomnium fere, medjco- 
rumprxfertim,iudicioprxfcratur;cuinimirum nobisquoque libuit fubfcribere. Non tamen 
illudmecertclatuit, Rueilium nimisforteineareligiofum fuifle.quippequi intcrdum maluerit 
ipdimDiolcoridemdeferere, quam Plinium, modo Latinifermonis nitorecaptus,moddetiarei 
co^nitioneincertus. Q^a reanobisperfpefta,Rue!lij quidem interpretationem recepi,ita ta- 
men vtnonnufquamaufus Hmabeo defcifcere,vel vetuftifsimorum probatifsimorumq;exem- 
plarium,& vnius Oribasijcodicis fidem fecutus,velcertareiexperientiafretus. Eorum autem 
qux immutaui, nonnulla obelifco adnotata reliqui, nonnullis etiam iignum fupprefsimus . Sand 
pluraeiufmodi,pIuresq;infuper variasled;ionesexhibuiffem,fi maius otium ^tempus nobisfup 
petijlfct. qux tan;en,Deoconcedente,aliquandoadcommunem vtilitatem,&rampliorem me- 
<licxmaterixdifquircndcEcampum,dabuntur. HincfaftumeftjVtRuellij nomencontextui pr3E- 
fcribendum nonduxerim,ne viderercumeonomineconuenire, reautem faspeabeodiflentire. . 
Satisenim foreputaui, fi hic ftudiofoscertiores ficerem,meRuellio Diofcoridis conuerfionem; 
acceptam referre: h prxcerca rationem reddidiflem,curillinonfemperaddi(ftusefle voluerim. -, 
Qupdquiaabunde, vtarbitror, prsftitimus, iamadalterum nobis propofitum,quod de noftris 
commentarijserat, progrediamur. Dequibusprofedomihi meliuseirettacere,quam pauca di- 
cere, fi vellem nafutulis & vitilitigatoribus occurrere . Frequens nanque hodie elt, indiesq; ma- 
gis pullulat huiufmodi genus hominum in Italia (nefcio quid fiat in alijs regionibus ) qui nuUum 
in toto uit,£:fuxcurfufru(5iumfemenueproferunt,alienos tamen auide carpunt,moxlacerant,: 
& pedibusobterunt. Sedhos nuncmiflbsfac:am:aliusenimlocus,aliudftudiorum noftrorum 
otium poitulabit, vt cum ijs fermonem conferamus , vel eos ab hac mala mente deterrendi, vel ad 
fua quoqueproferenda excitandi caufa. Verum ad candidos, & aequos, quibus hxc fcribimns,no-^ 
ftrafefeconuertatoratio . Neminem velim moueat,le(5ioresoptimi, necida nobisfaftum quif- 
quam admiretur, fi nobis noftris fecundo auctis commentarijs , velut & in prioribus, me inueniat 
plantasaliquas nonincognitas prodidifl~e, tam quarummeminitDiofcorides, quam qux a nobis 
adiecSa; funt, neque tamen earum imagines piftura exprefsifle. Hoc ( mehercule) faftum eft, non 
foliimqu6dpiant2nobiscognitx,dumeasdepingicurarem,nonomnes nobis in promptu ef- 
fent, fed quod etiam deeflent fculptores,qui pidias iam in tabulis plantas inciderent. Hisaccefsi? 
inagna negotiorum moles, qus ftudia noftra adeo impedierunt , vt nullus fere fuerit reliquus lu- 
cubrandi locus . Siquidem pofteaquam a Serenifsimo Romanorum Rege Ferdinando in eius Se- 
renifsimi filij Ferdinandi Archiducis AuftrisMedicumafcitus fum,quumnon foliim quotidic 
prjEteropinionem multaemergantnegotia, vtmedicis quibufcunque aulicis plurimum euenire 
folet , & longa quandoque itinera fefe offerant , & bella quo Medicos fuos oporteat fequi Princi- 
pes ; faftum fane eft, quum hxc omnia exequi me oportuerit,ut hifce negotijs impeditus,non po- 
tuerim per omnia,& vobis,& mihi fatisfacere. Atqui non nobis parum fecifle videmur,fi inter tot 
aulica, & bellica incommoda, ingrauefcente admodum etiam xtate, commentarios noftros vobis 
nuncdamus, non folumfexcentisferelocisau«n;os, fed quam plurimis plantai-um,& animalium 
imaginibusinfignitos, dequibus nosinijfdem commentarijs fpeciatim diferuimus, quinetiam, 
-quibufdam, dequibus egitDiofcorides, quae in priori editionenon habentur. Quneuero nunc o- 
'"niifimuscogentibuscaufis priEfcriptis, eafortafsealiquand6prodemus,nifi quidnobis humani- 
tus accidat. Nec pigebit vnquam, fi foite fortuna fuccefsiuas aliquas horas naifius ero, quin tptura 
idtemporisin ueftrum,&totiusreipublic3Eimpendamcommodum. Cjeteriim, vtdeimaginibus 
quoquefeorfumaliquid dicam,equidemalias abhorruiabhoc dicendigenere, ratus neminem 
vnquam pofleex iconibus tam ueram,& exaftam fimplicium medicamentorum peritiam aflfequi, 
vt eorum uarietas pofsit vnica pi(Sura comprehendi. Siquidcm non ea eft pullulanti herbx facijes, 
quaeadultx, nequeadult2,qu2iamfenefcenti. Quodfi eiufmodiherbarum mutationes omnes 
fingulis picluris deberent reprxfentari , quis dubitet id opus futurum infiniti laboris , ac imm.enfi 
fumptus c" Verum enimuer6 quum vidiflTem tales aliorum conatus ab omnibus propemodum eo- 
Hiendari, atque in dies crefcere ftudium virorum rerum effigies in publicum edentium , ne folus 
vidererindiuerfamirefententiam,reip{atandem melius perpenfa,& aliter comperta, ac aliud 
docente ipfa experientia, nolui huic optimo, & minime infrugifero deefle ftudio . Hnc accedebat, 
quod non mediocriter ad hoc me incitaret,Typographi cuiufdam Mantuani vanitas , qui ncftris 
operibus Italice prius editis furtim quafdam inferuerat imagines minime a nobis adiundlas , qus 
quoduispotius, quam rem ipfam referrent.Gaudebam id adhucmefuperftitecontigifle, vt tur- 
pem notam fals6mihiinuftamipfedelerem .Ideo vt&aliorumconatus, adiuuarem,&malitio(i 
huiufce calcographi temeritati occurrerem,ipfe quoque cxperiri volui , fi quid hac in re praeftare 
poflem, non tantiim, vt mea in medium proferrem, fed & vt de vobis ftudiofis, fi poffcmjbeneme- 
rer . Sed quam res hsec nobis difHcilis fuerit,non eft, quod pluribus explicem. omnes enim fciunt, 
quam difficile inueniantur homines, qui res ipfas, ita ut funt,ad viuum depingant, & qui dcpicSias 
diligenter infculpant. Q£orum maior adhuc inopia eft, id quod etiam facile dijudicabitis ftudiofi, 
quiinhocoperenonnullaseffigiesaffabrefatisjnonriullasueronon fatis folcrter fculptas ofien- 

detis. 



^, 



detis . Sane quod in rem communem nauare potui, licet ilUid exiguum efTe intelligdm , in eo non 
commifi, utmeum fl:udium,opera, autdiligentiaauobis defideretur. C^id autem proRcerim 
Cornarij o- nefcio, veftrum eritiudicium .Sedlongealiter quam nosuideturfeciileCornarius, viralioqui ia 
pinio explo- utraquelinguado(ftifsimus,&qui interomnesaliosfortefingularis haberiuelit. Is enim fuo in 
'*• Diofcoride, quem nunc primum uertit* & emblematibus quibufdam auxit, non folum nullas ap • 

pinxit imagines, fedeosetiamacriter damnat,qui eas fuis inferuerunt commentarijs. Sed an li- 
uore potius, uei ratione duclus, uos mdices ede uelim, fi quandoque illius boni uiri legeritis prz- 
fationem, & eius animum diligenter explorabitis . Nam ecii Galeno didum fit ( id quod &c nos an 
te Cornarium fcripfimus)plantarum imaglnes parum conferreadearum indagandam cognitio- 
nem,non tamenob hocaccufandifunt, qui plantarum, &animalium iconesin fuosconferuntli- 
bros . Quippe quoniam nufquam inuenerim damnaffe Galenum platarum imagines, que in libris 
appingi folent, fedecs, qui exiftimant ferei pl3ntari3?peritifsimoseuaderepofle,non folum ima- 
ginuminfpeflione,fed&librorumquoriicunqueleci;ione,licetfuerinc ij afummis,grauifsimisq; 
authoribus confcripti . Qu^amobrem non parum mirari fubir, Cornarium alioqui virum apprime 
doftum Galeni verba nonmodonon intellexifre,fedin reprobum quoquediftraxifTefenfum.Quo 
fit, ut hincfacilefufpicari quis pofsit,qu6dquum viderit Cornariusomnium ultimus Diofcori- 
dis interpres,nullumfibi reliquum iara e(relocum,qu6 nouialiquid de plantarum imaginibus 
aflferre potuerit, id fibi confilij afciuifle, ut eos acriter deceftaretur , qui plantarum pifturas in fuis 
libris habent, ratusfortafse hocdeteftandi genere,non foliim plurimum fibilaudiscomparare.fed 
etiam fuum obtegere infortunium, fuamq; ( quod eius pace dicam ) in plantarum hiftoria imperi- 
tiam . QusenimfitaliaratiOjCuraliorum damnat induftriamc^quafipofterisnon ficidlicitum, 
vt ivi ipfi aliquid fuo ingenio,&: ftudio excogitet,quod ab antiquis arte no fit animaduerfum.Atno 
damnafTeGalenum plantari'iimagines,necIibrosdcplantarum hiftoria confcripros,fedeos,qui 
horum tantum infpedione poflequenquam rei plantariae fieri peritum crediderant,id manifelto 
fucritargumento,qu6d ipfemetGalenuslibro primodealimetorum facultatibus pofteritatis me- 
roorisE prodidit ,cvim inquit, Comparacos nobis efTe hofcelibros,ucnobisfinteorum,qi!a;ante 
didiciraus nionumenta, non vtrudes& ignari perillosdodlrinam perfeftamafTequantur. QiKidfl 
qui fint qui prsceptoribus careant , velincque ijs , qus luculente ac copiose funt fcripta diligenter 
incumbere , magnum inde fruclum eos accepturos teftatur idem Galenusj prsfercim fi ea relegere 
non grauentur . Quibus palam eft longe magis deteftandos efTeeos , qui clarifsimorum hominum 
Iaboribusinuidentes,nilaIiud,quamblaterare,accarperefciunt,quameos, quireipublicsEcom- 
modis femper prodeffe cupientes , nil aliud agunt , quam ut boni femper aliquid , & noui in publi- 
Cornarius cum ufum promant. Atqua reimagines,& nonlibrosdamnauerit Cornarius ,ciam nonminus 
noucur. exGalenifententia eorum le<Sione,quam imaginum infpeftione, quisneutiquam proficereua- 
leat , non fatis animaduerto , Cur tantum laboris , fi nihil profuerit , in uertendo Diofcorideadie- 
Clis etiam emblematibus incafTum fufcepit ? Hocne ei erat ftudium , hiincnecapiebat animum , ut 
j^ in uanum laboraret c" Porro nil aliud uobis dandum , dicendumq; fupereft . Spero tamen ab ijs, qui 

\ grati funt(ingratos,maleuolos,acinujdosnihil fanemoror)megratiam inicuium,quandoqui- 

V, dem mihi communis utilitatis cupidifsimo hoc opus non aggrcdiendi uoluntas defuerit, fed per- 

ficiendi facultas , quam tamenomni ftudio confequi afsidue conamurt Bene ualete, & noftra 
boniconfulite. 



VincentiusValgrifius 

Candido Leftori S, 




R.AE s Aci T mihianimus,candideLeftor,muItosfore,quivno ore inftitu- 

tum hocmeumdamnent,&iam odiofaseorum voccsaudire mihi videor, qui 
coniuratis animis aduerfum me nouum querele genus inftituat , Perperam enim 
&ineptemcfacere,qui hofcc MacthioIiCommencarios toties excuflbs,tocies 
interpollatos mutatisnon folum plantarum imaginibus,uerum etiam addicis 
plerifque rurfus in publicum emittam , meq; in caufa effe , vt ftudiofi bonarum 
auiumt<Hjiianes,& fuperuacaneosfumptus faciant.Porrolonge fatius fuifTe^fi in aliquot an- 
nos editioncm diftulifTem.Quis enim ambigat auchorem ipfum hoc temporis fpacio plenis (quod 
aiunt )viribusad eam remfuiflreaccefrurum,& fummammanum tanquam Colophonem femel 
abfoluto operiimpofiturum.Nuncver6nihilaIiudanobisagi,quam quod nouis fubinde edi- 
tionibuseosobruimuSjUteofpeciofiusabipfis pecunias extorqueamus. H.tc & fimilia de me 
fortafse aliqui . Quibus quid eft quod interim refpondeam , nifi qu6d conacus hic nofter eorum 
gratianonfufcipitur,quosauaritia2ftudiumtranfuerfosagit? Abhis enim tantum abeft,utlu- 

cellum 



ccllum aliquod expefl:cm,vt fim potius illis vltro etiam magnas gratias habiturus , fi tabernam no- 
ftram nunqu.ur) (alutaiint. Alijs uei6,quos infrgnisanimi liberaiitas,exccllentesq; virtutes prx 
ccEterisexornatos reddunt, noiter omnis labor, & indullria dicataeft^neque vlla eftres tanta, 
quamliorumcaufa non&; libcnter,& ftiidiosclim fafturus .H.rc tamcn nequaquam eodixerim, 
quali fordidum lucrumcommuni hominum vtilitati pra^fcrreuidear veIIe,idquoda mc tantiam 
abeft, ut nihilabcflclongius pofsit . Scd vt intelligas ftudiofeLcftor, nullam cfle tam modeftam 
fcelicitatem,quxmalignitatisacuIeosefFugerepofsit;quanquam nolim totius defenfionis meae 
cardincm,ac vim in hocfolouerfari,cum longealia:^ luftifsim.Tquidtm fi ntcaufcE,quK me ad 
edendos rurium liofcccommentarios induxcre.Etenim quiseft, qni ncfciat, fieditionem hancin 
aliudtcmpus reiecincm,eucnturum omninofuifTe, utquam plurimi ftudiofi huiusartis, (meau- 
thore) iactur.im in iKidijs facerent , prsfcrtim ciim abhinc annum nulla exemplaria Venetijs reli- 
quafucrint;quotcmporeconfluebanttunnatimad meundicjueftudiofi homines,quiquotidia- 
nispropeconuicijs a mecoldcm Commenturios ellBagitabant.Id quod cum multisalijsexplora- 
tifsimum eft, tum uero uel maximemihi ipfi fatis fuperq;cognitum:quifingulis horarum mo- 
nientis adeo ab iftis cxagitabar,ut pene obfurduerim ad eorum querelas. Itaque operiprecium nie 
faiSurum exiftimaui, fi rurfus hofce commentarios excuderem : alioqui videbam mihi eodem te- 
poreduplexcrjmen fuftinendum. Nam&; multorum ftudioforumanimos hacdecaufaamealie- 
nallem, &: rationem nullam habuifTem eorum, qui Matthioli commentarios vel non viderunt, vel 
non legerunt . Quorum alterum priuatis meis rationibus plurimum obfuiflet , alterum etiam in- 
humanum videripoterat, eos fcilicethuiusleftionisfruftudiutiuspriuari, qui minime omnium 
dcbebant . Quamobrem nullum iam cx ftudiofis futurum arbitror, qui mihi vitio uertat, quod 
hofcecommentarios itaauftos, & locupletatosadiectisquam plurimisplantarum & animalium 
imaginibus, qux in alijs editionibus defiderabantur, rurfus imprimendos fufceperim. Nam cum 
huiusartiscognitioIonge,Iateq;pateat,nequevIIiscancellis fitconclufa;non video,curei qui 
in hocargumentigencrealiquid fcripferit,aut Iucubrarit,nonliceat fuoquafi iure quotidieali- 
•quidaddere,immutare,inducere, breuiterfcriptafuafaccremelioratidquodauthorem ipfum in 
hifcccommentarijs fecifle manifeftumeft. Qiiinimo aufim hoc plan^affirmarej olim permoleftu 
ftudiofis omnibus futurum , vbi viderint illum alijs ftudijs impeditumftatiohem hanc, quam diu 
• tueri cepit, aliquando defercre, neque quicquam araplius in hocgener^ mcditari, quod in hos c6- 
mentarios conferat, cum uerifimilefit ipfum & multa & prjeclara adhuc habcre, qusad hanc prje 
ftantifsimam fimplicium cognitionem fpeftent, in qua ille(utiego abomnibus doftis pafsim 
circumferri audio) non poftremum inter alios fibi locum ucndicat . Illud fatis conftat multos acet 
rimiiudiciihomines pleraque exilliuscommentariis mutafre,& fcriptis fuisinferuifl^ejnonnul- 
los etiam ex illius laboribus quofdam ueluti centones confarcihafTe : ut uel hinc conieftari liceat , 
qua eruditione, qua doiSrina uir ille polleat. His igitur de caufis hiinc librum denuo in manus af- 
lumpfi, eumque( utiantea dixi)totfimpIicium & animalium icoaginibusau6lum, multoq;ma- 
gis quam antea locupletatum, typis excudendum cenfui . Adiecimuspr.Tterea tabiilamcompre- 
hendentemuim & naturamomnium fimpliciumadomnes corporis morbosapplicat3m,ex qua 
uixdici poteft quantumutilitatis& frucftus (intftudiofi percepturi . An igiturquisquam mere- 
prehendat, quod hanc prouinciam imprimendi prxclari huius operis toties fufcipiam? Quod fi iii 
ftos iudices fortiri mihi contingat, quiq; ratione potius quam liuore & odio moueantur, nihil ad 
dubito quin omnibus calculis pro me fententiam ferant . Porro quoniam fuperioribus annis rece- 
. peram , me in lucem daturum Apologiam Matthioli contra Amatum Lufitanum, una & Cenfuras 

■ in illus enarrationes,ne forte quis fidem meam hac in re defideraret, uifum eft eam hifce comman- 

■ tarijsadneftere. Quamquam ueroauthorfempereo animofuerit, utlibellusnon diuulgaretur, 
quodexiftimaret non effe magnopere gloriofum ( ut ipfeait ) uincere eum. hominem , qui fe iam 

. pafsisi omnibuSjUt uerbis ipfius utar,deridendum propinarit, palamq; omnibus fecerit impuden- 

tiam fuam; tam.en, ne quis me Ixis fidei reum in iudicio fifteret, nihil non feci, ut author precibus 

' meis locum daret . Et iam omni prorfus fpecadere cxperam , nifi acerrimi iudicij homines quoti- 

f diano prope conuicio id aMatthioIo efftagitaflent. Aiebant illi plurimum referre,ut ea fcripta ede- 

-rentur ;foreenim uthincomnis pofteritas aperteinteIligat,non folum quam illeomni culpain 

' eouscet,in quofalsoaccufaturj^uerumetiam utLufitani(utiipfi addebant )arrogantiam &in- 

,uidentiam perfpeftam &exploratam habeat, cuius exemplo cseteri, admonitiab hac prouincia 

pofthac abftincat , neque in probos & doftos uifos tam contumeliose debacchentur . Hue accedit 

quod nonparumemolumenti,& frugishinc adftudiofos omnes fit peruenturum,obuariam & 

multiplicem doftrinam, qu£ in hifce fcriptis comprehenfa eft. Qjjid multis ? Annuit Matthiolus, 

'paflasq, cft Apologiam una cum Cefuris in lucem edi. Exilui mehercule prcE nimio gaudio, quod 

tandem id elTem aliorum operaconfequutus , quod tantopere femper optaueram ; Sed mirum eft 

quam difficile fefe hac in re author prsftiterit . Reliquum eft,ftudiose ledor,ut ad hanc praeclarif- 

fimam fimplicium cognitionem te horter ; non enim dubito , quin uberiores & fuauiores fruftus 

.in dies ex ea percipias . Vale, ac labore noftro fruere, 

EXEM- 



EXEMPLVM PRIVILEGII PONTIFICII. 



n 




^jn^M 










\ V 








A^ 




K 




p\ 




i 






^ 



Otv proprio &c. Ciim, (icurdileflusfilius Vincentiiis ValgrilmsbibHopoIa , & typo- 
oraphiis Venetusnobis nuperexponi fecit, adcommuneni omnium ftudioforum vciiitatem,rua 
propria impenl'.i,Comment.iria dileclililij Petri AndrecC Matthioli medici SenenSs inie.x Pe- 
daci) Diofcoridis Anazirbei libros demedica materia, nuncprimumab iplb in Latinum con- 
uerfa& auda,cum innumerisplantarum,&anim.-ih'um figuris, quae .id idem opus fpcv^tanc : itctn 
Alinanachum fiuc Ephemendas luppucatas per dilertum filium Nicolaum Simum Bononiclenj 
mathenuticum : necnon Dialogos leu Colloquia dilcifli fihj Marci Mantui Uonauiti Patauini 
lurilconfulti : adhsc Secundam partem philofophi.c naturalis perdiledum filium Alcxandruin 
ricolomineum Senenfem Hcrrufco fermoneconfcriptam: item Carmina dilet:torum filiorum lo. Baptifta; Pignae, 
&Reuereia Carli) Calcaenini ,& Ludouici Areolli Fcrraricnhum : praiterea Cenniriam confiliorum lo. BaptiftjE 
Moncani Veronenfis: inluper libros loannis Schoneri mathematici de ludicijs naciuitatum,in Italicum fermonem 
perlo. Baptiftam Carellum conuerfos, haclenus non imprella, imprimi facereintendat, diibitetc]; ne huiufmodi o- 
peri poimodum ab .alijs abfque eius licentia imprimantur, quod in maximum fuum prsiudicium tenderec. Nos pro 
ptereaeiusindemnitati confulere volentes, Motu fimili, & cx cerca icientiaeidem Vincentio ,ne fupradida opera 
per ipfum imp tiinenda, per decem annos, poft diclorum operum imprefsionem a quocunque fine ipfius licentia im- 
primi aut vendi,feu venalia teneri pofsint, concedimu,^,& indulgemus, inhibentes omnibus,& fingulis caui in Ita- 
lia, etiam in Pulginatefi, & Raccanateii ciuicatibus, quam excra Iciliam exiftenclbus , bibliopolis , & libronim im- 
prelforibus fub excommunicationis latr fententiae.Iii terris vero S. R. E. mediaceuel immediate fubiedis, fub du- 
centorum ducatorum auri, pro vna,fifco camer.T Apon;olic.t,& pro alia mediecacibus, eidem Vincencio eo ipfo ap- 
plicandis poenis: & infuperamifsionisomniLim librorum , quotiescontrauentumfuerit ipfofadto,&ab!que aliade- 
claratione incurrendis, ne intra decennium ab imprefsionedi(ftorum operum refpctliue compucanduni,dida opera 
fineeiufdem Vincentij exprelfalicentiaimprimeie, uendere, feu venaliahabere,aut proponere quomodolibecau- 
deant . Mandantes vniuerfis venerabilibus fratribus minoris, Archiepifcopis, Epifcopis, eorumq; Vicarijs in fpiri- 
tualibus generalibus,& inftatu C.S.R.E. etiam Legacis,& Vicelegacisfedis Apoftolics, acipfius ftacus guber- 
natoribus, vt quotiens pro ipfius Vincencij parte fuerint requifiti, vel eorum aliquis fueric requifitus,eidem Vincen 
tioefficacis defenfionis prsfidio afsiftcntes, prsmifiaadomnem ipfiusrequifitionem contrainobedientes,& rcbel- 
les percenfurasEccIefiafticas etiam fspiusaggrauandos,& peralia iurisremedia,auctoritate Apoftolica exequan- 
tur. Inuocaro etiam ad hoc fi opus fuerit auxilio brachij fecularis, non obflantibus conftitHtionibus,& ordinationi- 
bus Apoitol icis, priuilegijs quoque,induItis,& literis Apoftolicis quibuscunque, & prjefertim diftis Fulginateii, & 
llaccanatefi ciuicatibus, fuper libertatibus, & exemptionibus mercatorum quorumlibet, tempore nundinarum eo- 
rundcm ciuitati,acaliasquomodolibeteditis, concefsis, confirmatis, & innouatisetiam iteratis vicibus.Qinbuso- 
mnibu'; illoium veriores tenoresprofufficienterexprefsis habentes, hac viceduntaxac ,fpecialicer& exprefse pari 
motu decogamus,csterisq; contrarijs quibufcunque. Et inluper quia difficile admodum efiet pra:fentem motum pro 
prium ad quilibet loca deferri, volumus & Apoftolica audtoricate decerninniSjipfius tranfumptis,vel exeraplis ple- 
nani,&eandem prorfusfideni vbique tam in iudicio,quam extrahaberi, quae prefenti originali habeatur : & quod 
pr.t:fentis raotus proprij, absque eo quod publicetur, auc in eo daca apponatutj fola fignatura fufficiat , & vbique fi- 
dem faciat in iudicio, & excra, regula concraria non obftante . 



EXEMPLVM PRIVILEGII CAESAREI. 



\ 




A R o t V s Quintus,Piuinafauentcclemencia,RomanoruraImperator Auguftus,acRexGer- 
manise, Hifpaniarum, vtriufque Sicilis, Hierufalem, Hungarix, Dalmacia;, Croatii&c.Archi 
dux Auftrii, DuxBurgundix, Brabantia: &c. ComesHabfpurgi ,Flandri3e, Tyrolis &c. No- 
tum facimus cenore prsfentiura uniuerfis . tV\' v m fyncere nobis dileftus Vincentius Valgri 
fius bibliopola , & chalcograghus yenecus , nobis reuerenter exponi fecerit , fe confticuilie iti 
communemomnium,& prxcipuerei medicseftudioforum vtilitacem, fuis proprijs impenfis im- 
primere, & irapnmi facere Commentariahactenus non impreflain fexlibros Diofcoridis Ana 
zarbei, de fimplicium hilloria & viribus latinitati reddita per honorabilem ,doftum , noftrum 
& Imperij facri fidelem dileftum Petrum Andream Matthiolum .Senenfem , artium & medicinsE Dodorem, cum fi- 
guris omnium plantarum, animalium, aliarumq; rerum eidem operi fpedantium . Vereri autem ne eiufmodi Com- 
mentaria & figurx, poftquam ab ipfo magno labore z.c fumptu imprefla fuerint, ab alijs chalcographis aut bibliopo- 
lis temere imptimantur &diftrahantur, in non modicumipfiusdamnum & decrimcncum . A nobis proinde humi- 
licer pecendo,vt ipfum Priuilegio ac Edido noftro aduerfus eaminiuriam munireuellemus. Nosigiturcupiences in 
primis illorum indemnitati conlliltum ,qui magnisfuis impenfis & labonbus vtilitaci publicas prodede ftudent . 
Iccirco tenore prs:fencium,ex cerra noftra fcientia, & pro ea autoritate,qua tam racione Imperialis dignicatiSjquam 
alias fungimur,[edicimus, ftatuinuis, & diftride inhibemus , ne quis cypographus feu impreflbr, auc quiuis alius cu- 
iufcunque ftacus & condicionis exiftac, percocum Romanum Imperium, & ciiiicates,terras, acloca nobis & eidein 
Roniano Imperio,mediatc vel immediatefubieda, tam in Italia, quam in Germania,& vniuerfa Ditione noftra , 
praedida Commentaria in Diofcoridem,per prarfatum Vincentium Valgrifium imprimenda, infra decenniumab 
illarum prima editione,abfque ipfius Vincentij exprefialicential, imitari vel imprimere ,feualibi imprefia feuex- 
cufa, intra fines facri Romani liiiperij,& Dicionis noftra:importare,adducere,ac vendereaudeat & prjElumac.Qua- 
tenus pnrernoftram,&Imperij facn grauemindjgnationem , &amifsionenihbrorum , fic per smulationem im- 
preflorum ( quoseidera Vincentio, vb.cunque nactos, perfe velagenresfuosad fe recipiendi, &in vfumfuum ucr- 
tendi ius efto. ) pcEnamquoque fexMarcharum auri puri,Fifco noftro C3Efareo,& ipfi Vincentio,ex xquo,qucyties- 
cunquecontrafadtum fueric, irremifibilicer applicaii, cupiant euitare.Harum teftimonio litcrarum , manu nollr.i 
fubfcripcarum, & figilli noftri imprefsione munitarura . Dac* in ciuitate noftra Imperiali Augufta Vindelica , die 
vigefima prima mcr.fis Febiuarij . Anno Domini millefimoquingentefimo quinquagefimo primo,Imperij noftti 
trigefinio priraoj & Regnorum noftrorum trigefinio fexto . 



EXEM- 



EXEMPLVM PRIVILEGII GALLIARVM REGIS. 




E N R Y parlagr-iccdecliciiRoy de France AiixPreuoftzde ParisB.iilliideRoueii Senechault 
de Lyon Tliolofe & Bori.kaiix & .i tous noz aultres lulhciers officicrs ou leurs iieuteii quil ap- 
p.uticnJra laluc Nollrc clier & bicn a me Vinccnt Vaugrys libraire & impnmeur deni a Venize 
Nousafaid entendre parlfcs q'.ienousae(criptcs nol}re ame & feal confeiller maiftre des rer- 
qucllesde noftre hoitel & iioftre embaftadcur dcuers la fcigneuriede Vcnize Que auec grandz 
traiz peineroinz& I.ibcur II a traduidlelieurc deDiofcorideauecIesfiguresaii iiaturel & les 
commenczlatinsdu docleur philolbphe &medecin Maiftre PierreAndre Mathiol Senoys & 
pareillcmcnt lesfiguresdetous les (implei: qu'il afaid portraire &defigiicr au naturel Pour le 
benctice commiing dc toui: le moiide & poiir L'aydc & fupport dcs corps humains lefquelz il a faid imprimpr audist 
Venize & pour aulcant qu'il craint quc aulcuns Iibraires & Imprimeurs de noftre Royaulme ne fingiirent & 
enticmecttnt de faire Imprimer & portraireledidIiure& parcemoyen le fruftrer decequ'il pretend du fruitt 
«le lon labcur Nous lupplianc & requeranc a cefte caule luy vouloir furcepourueoir Pourceeftil que nous in- 
clinans a la requcfte quc noftredii.'t ambaftadeur nous a faivle pour ledift Vincent Vau^rys Et voulansluy fub- 
iienir en ceft endroict auons de noz certaine fcience plaine puillance & audorite Royal prohibe & defFcn- 
du prohiboi>s & deflendoiis a tous libraires imprimeurs de noftre Royaulme & aulcres pcrfonnes quelz qu'ilz 
foicnt i'Tue duranr le temps & terme de dix ans enfuyuans & confecutifz Commenceans au iour & dade de ces prices 
ilz n'ayenta imprimer nc faire excemperiiiedre ne expofer en vente lcfdictes oeuiires & traduftion dudid luire de 
Diolcoride ne aufli les portraiclz & figures de tous les fimples Sinon cejjuy ou ceulx qui auront charge d'en vendre 
& expofer en vence dclapartdu dift Vaugrysfur peine damendearbitrairea nous a. applicquer& de confifcacion 
de tousles dids liures&oeuuresqui ainfile trouueront Imprimezfans chargcnecommiffiondudift Vincent Vau- 
gr)-s .si uousniandonscommeftons&a vnzchijn de vousendroift foy &ficomme aluy^ppartiendra ^^e felon &: 
enliiyuant cequedcfllis vousfaiftesou faidesfaircexprefleslnhibitions&deftenccs deparnousfurlcs peines que 
deflus indic^es & aiilcres que verrez eftre a impofera tous les dids irtiprimeHrs libraires demourans en voz inrilcii- 
ilions & deftroidz Qu^c parcy apres ilz neaulciin d^eulxaulcres quecelluyou ceulx quiaurontchargeexprefledece 
faire dudid Vincent Vaugrys Ayent a imprimer ne faire extemper niedre ne expofer en vente lcdid liure traduSip 
& hgures defliifdides & (i apres lefdidz commandemens faidz vous ttouuez aulcuns contreuenans a iceulx vous pro 
cedez alencontred'eulx par condemnation defdides peines &aultresainfique verrezeftrea faire felon lexigence 
descas N6 obftancoppons ou appellaons quelc6cques & fans preiudice dicelles Pour lefquclles ne voulons eftre 
differc Cartel eft noftreplaifir De cefaire vousauonsdonne&donnons plainpouuoirpuillance auden & mande- 
ment elpccial Mandons & conimandons atOHsnozIufticiersofficieis & fubgedza vousencefailanteftreobey . 
Donne aSaindGcrmain cnLeezIe xxi x lourdemarsLande graceniilcinqcenscinquante deux want paP- 
«jue&deDoftreRegneleSixiefme. .' ' 

ParleRoy Dutjiier 



EXEMPLVM PRIVILEGII ILLVSTRISS. 



SENATVS VENETI. 




E R EN is s iMO Principe& IHuftrifs. Signoria.SKppIicailfedeliffimo Sernitoredi V.Sub- 
limiti Vincenzo Valgrifio libraro & infieme ftampatordelibri , che h.-mendo deliber.tto di-fir 
ftamparahonore, & vciledi queftainclitacitta, i comrneutari Latini dell Eccellencifrinio me- 
dico mefler P. Andrca Macthioli fopraDiofconde, librononmen vtile, chedefiderato damol 
ti .Et hauendoper maggior intelligentiadellamateria,che in eflb libro fi tratta ,fatto difle- 
gnar&incagliarinfinite piante. E,eriIciiehaf3tto vna grandiffima fpcfa,nequella folaraente 
e ftaca in far ritrarre, & intagliare le dette piantc da valentifllm'huomini , ma i'n farfi trouar , & 
portarquelle piance(che fono molce) chequi non nafcono,dadruerfi paefi ,tutto confperanza 
di tnandarle infieme co'I libro in luce, raerce pero del fauore, che afpetca dalla bonta di V. Sublimita , fi per honors 
&gloriadi quefta Clarifljma citta, comepervtilita, & beneficio delcorpohumano. Et perchedubita il detto fup- 
plicanteftampandoil fopradetcolibro con ledettefigure fenza'l priuilegiodi voftre SubIimita,cheaItro Libraro, 
ouerStampatorenon gli toglialafacica, &le Ipefeinficme, cauando'ldifegnodaIIe fuefigure,facendole poi inta- 
gliare, & vltimamenteftampandole, prendendonelreftoil fuo libropereflemplar, ilche gli faria non folamente 
perdita dcllefatiche, &fpelefatteintorno a queftaopera, macagion grandedi fuaruina. Perquefto cgli hora ri- 
corre alli piedi di V. Sablimita, & a qiielle con l'Eccellentifsinio Confeglio di Pregadi humilmente fupplica d'ef- 
fergli conceflo in fpecial gratia, chealtri, cheeg!i,ouerchidaluihaueraauttorita, nonpolfaftampar, bfareftam- 
par, pigliando quefto fuoDiofcoridepereflemplare,&da eflo cauandolefigure delle piante,ne daaltri in alcun 
modo lcampato vendere il detto libro per fpatio di anni quindici , fotto pena a chi contrafara, di ducati feicento , & 
di perdei- cucti i libri , &i diflegni chefufleroftatifatti, &di pagarducacj dui perciafcunaopera,chefufle ftatacon- 
ttafatta. Et fe fara a!cun'habitante in quefta inclita cicta, che lo facefle ftampare, ouero fulfe caufa , che fi ftampaflej 
interrealiene ,chcfaria danno di V. Sublimita,&di elfofupplicante, trouandoh quefti tali s'intendano incorrer 
nellefopradette pene .dellequali vnterzo vadaalPhofpital deirincurabili ,l'aItroairaccufator,& rvltimo alPof- 
ficio, il qualfararellecutione, &cheogniofficio,ouermagiftratopoflafarladetca elfecutione ,doue farafatta la 
confcientia. 

Su pplica ancora il medefimo per le fottofcritte opere nella forma iftefla, che quella di fopra , & quefto tntto do- 
manda in graciaavoftreSublimita, allequali humilifsimamentefi raccomanda . 

Almanach, ouero Ephemeride per x v. anni , calculato per 1'EcceIIentifsimo M. Nicolo Simo Bolognefe, 
Colloquia, feuDialogi iuris&c. delPEccellencifsimo M. Marco MantoaPatauino. 
La Seconda parte della Philofofia naturale di Tsl. Aleflandro Piccolomini, volgare. 

La PoefiaLatinadiM. Giouan BattiAa Pignajdi Monfignor Celio Calcagnino,& di M. Lodonico Ariofto 
Ferrarefi . 

if yj.Die. 29.Septembris itiRogatis. 
Chealfoprsfcrittofupplicantefiaconceflbquanto'Idomanda,eflendoobligatodi ofleruar tutto quellojche e 
difpofto in materia di ftampe . 

Raphael CorneliwsDucalis Notar.&e. 



,_.> 



Errata 



Errata corrigenda. 



Vagina f linea !6 eruends, eruend,ts. 24 lO legert,legcrtt. 29 9 (pipei,fTvy.(pipH'. 57 40 pri>de,prodeJt. 42 38 phar 
macopolii,phitrina(opo!ijs. 49 42 agalloco(^deleatnrl>sc parttcula') 76 29 Klvati;, i^iuKtls- /8 13 matores,minores. 80 59 
fiuoreSifluorci. 80 jo ltgnis,Ugm. 132 37 uitex.falix. 137 S6 fnbafliij;,fubai^£. ij? J6 germinatos,geminatos. 168 l(> 
italh Moro,ltalis hiore. 168 s i fcalpata.fialpla. 189 31 Adhic,Atliic. 202 49 Smaridi,Giroh. 206 S millepedi (a(fde)iy 
VorcelLctti. 22J 27 jHem aquatiles, quam ayiattles, 116 32 expirarare, expirare. 228 26 breuem, villofam. 251 26 M«»- 
»efd, Man/fM. 241 J9 ajferuat, ajferuant. 279 12 t^^Kov^Ti^^tKov- 3°! li foroiulienfi.foroiulienfia. 309 I Kpo^y./J.ioVf 
KPCIJ.U110V. 176 i6 florem , florent . 425 il. phryama,phyrama . 4J4 6 c^r arbuti ifjigie , cy arbutt floris effigie . 4(8 I 
tnhq;,maliq;. 4.61 j8 fcrihcre,fubfcr'ibere. 476 J4 citietiam Yuchfiut fubfcrihere yidetur ,cui etiam Cordiis fubfcrtbereyidetur. 
48.*. 48 ciuis,conciuii. J32 4 SOLATRVM SOMNIFERVM C<3(/(/e) ALTERVM. J4O 4J diSlat,dt(}a J4J 47 gratifi- 
mo, grattftmi. J68 21 traflis^tra^tu. J98 j8 ipfimodo,ptfimodo. 602 13 fcripto,fcripta. 601 3J profimus ,po(iimus . 
601 41 glanx , itlans. 607 18 mflri,noflris. 6ij JI intritus,tlltliu. 639 31 quantum,quartum. 66J 7 tertio,tertto. 667 
16 affimare,affirmare. J84 4 ceragimfis,ceragtnofi. 718 7 nouaparua,nonparua. 742 16 infeilu, infeSlus . 749 j8 >o- 
mtionis,yomitianibus. 767 J4 ordilum,tordilum, 770 28 qutmfepa ,quamfepam. 

Ex his erroribus nonnullos hoc loco neceflario annotauimus, quippe quod authoris fententiam peruerterentjno- 
nullos vero, qui verbum immu tabant, latinitatemq; offendebant unius vel alterius litera; additione, aut defeftu , auc 
mutatione, ea tantum ratione appofuimus, vt eorum exemplo alios fimiles inter excudcndum comraiflos , benignus 
leftor emendet. quinetiam prius quam hasc commentaria legere incipiac omnia Iia;c deprauata loca reftituac,ne in- 
ter legendum fubfiftat . 

Fetn ieHonij erratum 93.21 

V.nceltj lapftu 2 00. 5, • 

Tuchstj errores 21C. 48, 242. 4. 

Gefneri lapfus 47J.40. J^I-IO. J66. f8. JCS. ji. 

Melchioris Cuilandim Borufli explofa temeritat ^41. 40. 



I N t>"E X E O R V M, CLV AE I N H O C 

OPERE CONTINENTVll. 
Cuius primus numerus paginam , fecjuens verb 

paginae Ijneam denotat. 




abrctoiufo:min£coi:fideratio 



B I E T I s hijlona 80. 40 
Abietii laayma So.fS 

A bietii Idayms uires 81.17 
Abrotomm Diofcoridi 3 <s s. 5 c? 
dbrotoni conjiderdtio 370.3 
dbrotoni marisgenera diio ibid^ 
j70.11 



abrotoni utrcs cx Guieao 


tf70.3S- 


Abfinthium Ciofcoridi 


3^7-9 


abfinthium murinum Diofcoridi 


357.44. 


abjintUumfuntonicumDiofcoridi 


^s-j.ss 


ab/inthij confiderutio 


3S8.t 


abfinthium Ponticum 


SSS. 3, 


Sfinthij mmni confideratio 


J&8.4Z 


abfinthij fcriphij confiderutio 


ihidem 


abfnthij uires ex Gakno 


355.10 


AbfqticfimpUcium mcdicumentortm notitia rede mes 


derincmopotefl: 


3-4 


AcacalisDiofcoridi 


105.4» 


acacalii confideratio 


105.41? 


Acdcia Diofcoridi 


125.7 


acacia dltcra Diofcoridi 


125.3» 


acaci£ confidcratio, er hijlorid 


1 25. 3 8 


acacia officinarumfaHititi 


I25.y/ 


acaci£ alterumgenui 


»30.30 


acaci£ tiires ex Galcno 


130.3^ 


AcanthiumDiofcoridi 


3<yo.4 


acanthij confideratio 


350.8 


AcanthmfitiumDiofcoridi 


350. 24. 


acanthi fatiui confideratio 


350.40 


acanthi uires ex Galeno 


J 5t. XX 


acanthmfyluejlrii Diofcoridi 


350.34. 


acanthifylucjiris confidcratio 


351.10 


Acarn£ hifioria ex TheojphraRo 


428.3S 


Acetum Diofcoridi 


54^.5 1 


acetum e betonica Diofcoridi 


csi.$s 


acetum mulfum Dwfcoridi 


545.3 i 


acetumfciUinumDiofcoridi 


^47'*? 


acetum exficechade Diofcoridi 


6$x.$e> 


aceticonfideratio 


SOfS.f 


acetum contrarijs confiatfacultatibta 


545.8 


acetifciUiniuiresmirabiles ex Galeno 


«47.35» 


Achat£ lapidis hfioria, er uires 


700. s 


AchiUea Diofcoridi defcripta 


505.3J 


achiUe£ confideratio 


505. 4(> 


achiUe£ uires ex Galeno 


507-14 


Achras Diofcoriii 


t/4-34 


Acida muria Diofcoridi 


547.4 


acid£ muri£ ufii exoleuit 


«47. 1 


Acinos Diofcoridi 


387-4 


- acini confideratio 


387.8 


Aconitum Diofcoridi 


537.28 


aconitum altermn Diofcoridi 


538.1* 


AconitigeneYAiO' confideratio 


538.2^ 



aconiti hifloria ex Theophrafio 538.^1 

aconiti uircs ex Galeno 540. j 5 

acontti ucnenum, er eius remedia Diofc. 730.25 

aconitiueneninoxa^cyeiuscurdtio 73 0.3 5 

A conti£ hifioria 77040 

aconti£ morfus not£, er eius cura 770-48 

Acorum Diofcorididcfcriptum 1 5. 40 

acori confideratio i5-54 

acorum legitimum 20.50 

acori uires ex Galeno 2 1 . j 

Acttta f^ind Diofcoridi 113.30 

acut£Jj^in£ confideratio 113-35 

acut£ ^in£ uires ex Galeno 115.38 

acutam ^inam non effe berberim uulgi 1 1 4. t 
Adami Loniceri errata , er fententit improbat<t 5 o. 
jo.ef 1 1 i.5i.cri 15.37.Cr i43.8.et3oi.ii 

Adamipoma 153.51 

Adarces Diofcoridi 554. 1 1 

addrc£ confideratio «54. 1 7 

<tdarc£ uires ex Galeno «54. 3 1 

AdepsomnisDiofcoridi 234.11 

adipis, er pinguedinis uires ex Galeno 235.55 

adipis in cibis facultas 237.27 

Adiantum Diofcoridi 581.50 

adianti conjideratio 582.40 

adianti hifiorid ex Theophrajio 582.40 

adidnti uires exGaleno 583.5 

adianti uires ex Mefue 583.11 

Aegilops Diofcoridi 584.4 

agilopis confideratio ,% 584.10 

tEgilops hordei uitium 584.40 

agilopisuiresexGdleno 584.45 

Aeris fios Diofcoridi «57. 54 

arisfloris hifloria «58.5 

teris florii uires ex Galeno 558.13 

Aerisfquama Diofcoridi <• 5 8. 2 o 

4srisfcjudm£ confld. o~ uires ex Galeno 55 8.41 
arisfquim£ lethifird uvs, o" eius remedia 744. 3 4 

Aerugo rdfd Diofcoridi 55 o. 2 8 

terugo fcolecid Diofcoridi eso. 40 

aruginum confiderdtio esx.t 

aruginumuiresexGaleno <t ssi.s 

teruginis uenenum, er eius remedid 745 • 5 1 

Aes uflum Diofcoridi «57. 3 o 

arisufliconfidcratio ^57.43 

<eris ufli uires ex Galeno 6$ 7.4.S 

AeihiopiiDiofcoridi .♦, 5<f3.4 

athiopidii confideratio 553.17 

athiopidvs uires 553.2» 

Aetites Idpis Diofcoridi 705,15 

detit<e lapidii hifloria, cr uires 705.23 

AgaUochum Diofcoridi 48.18 

agdUochi conflderatio 48.25 

agaUochifabulofa uulgi opinio 4 8. 3 a: 

agaUochi hifloria ex Serapione 4 S- 4 5 

agaUochifacuUates ex Auicenna 45.20 

a. Agaricum 



Ind 



ex 



AgdricumDiofcoridi 341.25 

agarici confiderdtio 3 4 x . 5 o 

dgiricitiiresexCaleno 342.12 

agaricifucttltates ex Mefue 342.24 
agdrici nigri noxa, cr eim remediu Biofc. 7 47 . j 7 

agarici nigri noxa, cr eins curatio 748. j * 

Agemton Diofcoridi 522.54 

agerati conftderdtio s^^-is 

dgerati ttires ex Gdeno 523.» 

Agnui Diofcoridi 1 ? o. 5 p 

Agria arbor »♦. 1 1 2. j t 

AgriJDltj confideratio u 2. 3 3 

AiugaJiiofcoridi 475. Jo 

aiug£ confideratio 480.34 

aiug£tiircsexGaleno 480.40 

Alabaftritcs hpis Diofcoridi 702.15 

aUbajirit£ lapidis cottftderatio 702.18 

alabaftrit£ uires ex Galeno 702.25 
Alberti Magni lapfui » i a.j 6". ©" 2 1 3 .5o 

A/cc.< Diofcoridi 47 3 • 3 o 

d/cce confideratio 473 -3 a 

«/ce^e ttiVcJ ex Pdtt/o 473 . 5 1 

Alcibiadion Diofcoridi 500.20 

Alcyoitium Diofcoridi ^i) j . 24 

alcyonijhiftoria,zrconftderiitio €$3.39 

alcyonijuiresexGaleno ^53. 54 

A/g^ conftderatio 558.15 

Alhaffer qtiid cx Serapione 2 4.5. z s> 

AlifmaDiofcoridi 47^.4* 

alifmatii coitftderatio 476-. 5 5 

aUfmatis uires ex Galeno 477. 1 1 

AUiari£ herb£ confidcr<ttio,& uires 443 . 5 1 

AlliumDiofcoridi joS.tf 

aUiumfylueftre Diofcoridi 3 os. i r 

<t///] conftderatio 3 o5>. 3 7 

aUijfylueftrvsconftderatio 305.511- 
A/»i confideratio,zr hiftorii ex Theophr. 102.50 

alniitfui^G^uires 103.1. 

Aloe Diofcoridi . 365.1^ 

aloes confidcratio 36-5.54 

aloes uires ex Galeno ^ss.iz 

aloesuiresexMefie ^ss.i^ 

Alphafafat Aphrii ^uii 3 o5.3 ' 

AlfineDiofcoridi .*. 545.15 

alfities confideratio S4s>'is> 

alfinesuiresexGaleno $4.9. js 

Alth^aDiofcoridi 47*'47 

alth££ confiieratio 473 -^ 

d/f^<e4 Tfceopfirrffto ({«p/eJe 473 •» J 

alth££ uires ex Galeno 473 . z S 

AlumenDiofcoridi 684..ZZ 

aluminum omnium conftderatio s 84. 48 

aluminis rupeifaciendi ratio sSs.s 
alumina cognita er wm in /«cem rcrfi/frf 1 8 5 . 54 

ahmiitum uires ex Gakno sSs.if 
altminumfacultas caliddi nonjrigiin , «^ jttiWrfw co«a 

' ^ ' e8S.2i 



tendunt 
Alypon Diofcoriii 
alypi confideratio 
alypiuiresexfauh 
AlyffonDiofcoridi 



alyfticonfideratio 


427.5 


alyftihiftoriauaria 


ibidein 


alyffumAetij 


427.23 


alyffumPlinij 


4*7-« 


alyjfum Galeni 


427.31 


alyfiiuiresexGateno 


427.4«. 


Amaracum Diofcoridi 


385.2» 


amaracum quii 


385.3* 


amaracini confiieratio 


53.58 


Amaranti purpurei hijlorii 


521. x^ 


Amati L.ufitani errata 77, 


13.er128.54 


Ambarihiftoria 


47. J« 


ambarigenera, er uires 


48.4 


Ambrofta Diofcoridi 


447-? 


ambroft£ confideratio 


447.») 


a)nbroft£ uires ex Galeno 


447. J4 


AmeUi tnentio Vergilio 


573-«» 


Amiantui lapis Diofcoridi 


703.20 


amianti lapidis confideratio 


703.24 


amianto lapidefi-am impoftorHtlt 


703.31 


Ammi Diofcoridi 


3S5.3? 


ammios confideratio 


355.4* 


ammios uires ex Galeno 


400.8 


Ammodit£ hiftoria, er ueneficdUiS 


755.57 



518.25 
518.34 
tt8.54 
425.58 



dmmodit£ morfmfigna , gt eita curatio 77 o. 8 

AmmonidcumDiofcoridi 423 . 1 1 

ammoniaci confideratio 423.24 

ammoniaci hifioria ex vUnio 4 2 3 . 2 p 

mmoniaci lacryma duplex 423.30 

ammoniaciuiresexGdeno 423.3^ 

AmomisDiofcoridi 38.4S 

Amomum Diofcoridi 38.34 

amomiconfideratio .♦. 38.51 

amomum l^urium 39.1 

amomi uires ex Galeno 3S. si 

AmpeUtis terra Diofcoridi 70 8. 48 

ampeUtidis terr£ confideratio 708.54 

AmpeloprajfonDiofcoridi . 307.15 

ampeloprafii confideratio 3 07. 2 4 

ampeloprafii ufm ex Galeno 3 07.3 1. 
Amphisb£n£ iHm not£,€rcuratio Diofcoriii 

77»'/ 

amphisb£n£ confiieratio 771.10 

amphisb£nam bicipitem effe,falfum 77 1 . 2 ^ 

amphisb£n£ morfmfigna, cr c«r4fw 77 1 -3 8 

Amurca Diofcoriii 133.51 

(imurc£ufus 134.35 

Am^grf rf/^e 4»wr<e Diofcoriii tsz.zs 

amygiaU iulces Diofcoriii rSi.^y 

amygialarum conftieratio 152.5* 

amygialarum uires ex Galeno 152.55 

AmygiaUitiparaniiratio 55. 5« 

amygdaliniuires S<s. $ 

amygdalorumgummi Diofcoriii 152.4» 

AmylumDiofcoriii 258.14 

amyU confiieratio »58.25 

«>»>// «irci ex Grf/eno 258.25 

Anacardiorum mentio, er «ireJ 1 55. 2 3 ' 

anacardiorum utncnifigna, CT curatio 725.41 

AnagaUis Diofcoridi 333.50 

anagaUidis confiicrutio 3)}-S9 

anagaUiium 



Ind 



indgiUiiumuiresexGdcno ■' 3? 4- 5 4 

Anagyris Bicfcoridi 474. ^ o 

atidgyrisconfiieriitiOyCtgencYA 474.5:8 

anugyrisuirescxGjcno 47^.3 

Anchufi Diofcoridi j 500.14 

anchufurum confiderdtio fot. i 

anchufurum uircs ex G.i!cno 501.10 

Aniicochi Miuritunis qidd 44».» 

Andrc£ Lacmu litcr£ 3 8 7. ^ 4 

AndrofaccsDiofcoridi 452. jcr 

androfucis confidcrutio 4^3 . t 

androficis uircs cx G.tkno 45 j . ff 

AndrofemcnDiofcoridi .*. -478.31 

androfxmi confidcrutio 478.58 

androfxmi uircs cx Gjleno 47 <>. 2 5 

A»cHio«c Diofcoridi 3 3 i • 5 7 

ancmoncs confidcratio y^z.^s 

anemones uircs ex Gjeno 333.14 

AncthumDiofcoridi 357.42 

itnef ft j confidcrutio, et uires cx Guleno 3 5 7. 5 1 

AngcIic£hiftori.uctuires ■ 57» -7 

AnguiumfcnciiuDiofcoridi xsi-zi 

anguiumfcneil^ conjidcr<itio » 5 J • 3 7 

AnimiUx ex cuis nafcentiii 2 1 0.44 
anim.diu aliu pr^tcr cMcm t^bie tenUntur 7 5 4. 5 3 

Antfum Diofcoridi 3 s ^.43 

anifi confdcrutio, cr «iVcj ex GnUno 3 5 7- » 

Anonis Diofcoridi 351.20 

anonidis confderatio 351.35 

anonidis uires ex Gcdeno 3 fi^* • 3 

anonidis hifloria ex Thcophrafto 351.48 

AnthcmisDiofcoridi 455.4 

anthcmidis conjideratio 455.30 

anthemidis uires ex Galeno 455. 3 7 

AnthyUiiDiofcoridi 455.24 

anthyUidis confideratio 4^5-3 5 

anthyUidis uires ex Galeno 4^ / • 5 * 
Antidota contra ucnena, er coraw defcriptio 722, 

58. crdcinde 

Antidoti e fanguinibui defcriptio 714-38 

' antidoti efcinco defcriptio 7 24.4« 

antidoti i terra Lemnia defcriptio 725.23 

antiiotorum adio 715.20 

Antipathcs Diofcoridi 6s$.4^ 

antipathesubiuifum 555,10 

Antirrhinon Diofcoridi $So.io 

antirrhini confidcratio 580.17 

antirrhir.i uires ex Galeno 5 8 o. 2 S 

Antif^odaDiofcoridi A 555.1 

Aparine Diofcoridi 42 ^^ 3 3- 

. aparines confidcratio 425.43 

apurinesuiresexGaleno . 425.45> 

Aphaca Diofcoridi 3 o ^'3 8 

aphac£ confideratio ' 305.42 

aphacaintybigenus s°i-ii 

aphac£ er Hici^e ;«Vci cx Galeno 3 o 5 '48 

* Apiaftrum Diofcoridi 43 5 •^"^ 

apiaftriconfideratio 43 5-^8 

apiaftriuires 43 5.<> 

apiaftrifacultates exGdeno . - 435.25 



ex 

apVj confiderdtio tft^. 47 

Apium hortcnfe Diofcoridi 403.33 

dp;/ hortcnfis confidcratio 404. 5 

ctpij omnis gcneris tdres cx GaUno 405.5 

apium-paluftre 404. 2 5 

rfpiHiiz montanum 404.32 

apiumrifus 331.34 

A pOf>ii 0« Diofcoridi 5 4 J • 3 3 

apocyniconftderatio 543.44 

apocyniuircscxGaleno 544-3 

ApoUinaris herba Diofcoridi 5 25. 1 1 

apoUinarisherb£ confidcratio 525. 54 

dpoUinaris herb£ uires cx Galeno 5 j ©• 7 

Apri iccKr Diofcoridi a o 7. i o 

dpriurina 241.55 

Apm confideratio 2 46'. 5 7 

rfpttmrex^rcgimcrt 247.» 

dpes quikis gdudeant «•♦ 247.15 

dpummirdprudentid 247.24 

dpHin nuV<< in opei-e induftrid 247. 2 5 

rfpttHt reparatio ex Virgilio 2 47. 47 
dpumiiluscuratioDiofcoridi - 76}.$$ 

dpumiilus, er eittircmcrfw 753. 50 

A^ttrf Diofcoridi 544.5 

aquarum differcntia , GrfacuUdtes 544. 1 4 

aquarumnonpotabiliumfacuUates 544,50 

dqu£frigii£ noxa, er curdtio Diofc. 750.7 

d^ttte auriftcum noxa, er curdtio 745 .44 

rf^Hrf ex humdno ftercore 240.35 
A^ttiC pifttor quousque exoridturin demorfis 4 crfiic 

rabiofo 755.1* 

tt^tt^f p^tttor 5«rfn(/o , er ^ttifiwj curetut 755.25 

AqudmarinaDiofcoridi 645.30 

aquamulfaDiofcoridi 543.2» 

dqu£mulf£pdrand£ratioudrid ^43» 3^ 
{t^tt<e ftillatiti£ qu£ c£teri/s fr<eft4tUior€S 

127.2 

Aquiftilium «12.44 

A gtti7i«rf ,y?tte dquiUid ? 3 7- » o 

Aquofaqu£amentlocd s.zf 

Arabicumgummi non ejfe dcdcu 1 25.51 

Ardbicws Idpis Diofcoriii 701.2 z 

Ardbif Diofcoridi 313.52 

arabidis confiierdtio 3 » 3 • 55 

Ardbumlapfus 3os>-Sf 

Araneui pifcis ,% a 85. 3 <J 

armeusDiofcoriii zzi.ts 

ardnci confiieratio z 12.4.0 

ardnei muris conftderatio 2 2 7. t 

Arbores qu£ plant£ fcanidnt ■-■' 10.4 

arboribm qu£ innafcantur xo.z 

Arbutus Diofcoriii 151.45 

dr^ttti confiierdtio 1 5 1 . 5 & 

arbuti defcriptio 152. » 

jtrfcttf i «/« J ZTuirei 352.18 

ArdionDiofcoridi .'. 5 ^3-3 7 

ardij confiderdtio 553.42 

drfli/ ttirei ex GaUno . 5 <> 3 -4 8 

Areiirf Diofcoridi 7 o 5. 3 5 

Argemone Diofcoridi 3 3 J • * ^ 

.««rgejno/je j cotifideratio i 3 3 3 • 3 ? 

tt » argemos 



Ind 



drgmones cdput ddttUemum ' 3 j j . j <r 

arganones uires cx Guleno j j j . 44 

Argcn tina herbi j3j.4j 

Argcnti recremvntum Diofcoridi ece.j 

argcntifcori£ conJUcratio css.7 

Argenti f^mna Diofcoridi 6ss. 19 

argenti jj>mn£ conjideratia 667.1 

argenti lf-:im£ uires ex Galcno esj. t S 
argcnti fi[>um£ noxa , o~ curatio DiofcoYt 74? . 5 5 

argenti ffmm^ maU 743 • ff o 

argenti fpum£ fumptie curatio 744- 8 

Argcntum uiuum Diofcondi cyj. fi 

argenti uiai confideratio <J74- » ■ 

argentifublimati parandi ratio 674. 4* 
argcnti uiui noxa , O"" auxilia Biofcoridi 744 . 45 

argenti uiui pernicialis natura 744.48 

argentiuiuifumpticuratio 74^, 14. 

Aria arbor 112.52, 

Aridu loca qu£ plantce ametit. s>. 40 

Arifarum Biofcoridi 325-4 

arifarihiftoria 325.8 

arifari uires cx Galeno 525.14 

Arijiolochia clematitii Diofcoridi 348.1 

arijlolochia lotiga Biofcoridi 3 47 . 5 7 

ariBolochiarotundaBiofcoridi 347-55 

ariRolochi£ confideratio 348.11 

ariRolochi£ clematiti^ examen 348.25 
arijiolochiam longam uulgarem a Plinij piCtotochia no 

diffcrre 345-43 

arijlolochix uires cx Gakno 345.5 8 
Arijlotelis lapfus 218.54. et22i.5ff 
Arijlotcli^ de lapidumgeneratione opinio 630.3 f 

Armeniaca mala Biofcoridi 1 4.9. 3 2 

armeniacorum malorum confideratio %$i. 47 

Armeniui lapii ess.^s 

drmcnij lapidii confidcratio ess. 8 

armcnij lapidii uires ex Alexandro <jss . 3 5 

armenij lapidis tiires ex Actio 669. 57 

drmcnij lapidis uiresex Galeno 670. ^ 

Armenis tcrr£ ttires cx Galeno 578.10 

ArmoracidBiofcoridi tsf.n 

Aron Bicfcoridi 323.54 

ari confideratio 324-1 

ari uircs ex Galcno 3 24. 1 1 

Arfcnicifublimatiuenenum,zrcurdtiO' 745:42 

Artcmifid Biofcoridi 445 . 4 

artcmifia tenuifolia Biofcoridi 44 5 . 2 j 

artemift£ confideratio 445.31- 

artemiftee uires ex Galeno 446- . 5 1 

Arundo Biofcoridi los.j 
Arundinum confideratio , uide Udrundinum. 

Afarum Biofcoridi 2.9.19 

dfari conftdcratio 2 s - 3 ? 

aftri uires ex Mcfue 2 9. $5 

afarifacuUates ex Galeno 3 0.5 

AfclcpidS Diofcoridi 4 27. 5 t 

afclepiadis conftdcratio 427.55 

dfckpiadii ttires cx Galeno 428.14 

Afcyron Biofcoridi 477.53 

afcyri conftdcratio 478.58 

afcyri uires cx Galcno 475 . 2 f 



ex 

Afininum iecur Bicfcoridi 2 c7- 7 

afini ungula Biofcoridi 2 o 8 . 1 5 

Ajlui lapis Biofcoridi 65 5.48 

dsijlapidisconfideratio 69S.69 

asij lapidis hifloria, cr uires cx Gdleno 557. x t 

AfpalathusBiofcoridi 45- *? 

afj^.dathi conftderatio 45 -3 «• 

afpalathiuiresexGaleno 45-5 o 

AJ^araguiBiofcoridi 2711.51 

afparagorum uires 280.21 

Af^hodeU conftderatio, et hiHoria 3 2 5 . 47 

dfphodeU uires cx Galeno 325.58 
A^idis idm not£ , er curatio Biofcoridi 774- 5 4 

affidis perniciofus iclus, et genera ni-^ 

a^idum biftoria, i^usftgnd, et curtt 775.10 

Afplenum Biofcoridi 453.18 

dfpleni conftderatio ^63.3 1. 

df^leniuircscxGdleno 4^3-5^ 

Affafoetida 415.58 

Ajier Atticus Biofcoridi 572-4^ 

dfleris Attici conftderatio 573-* 

dfteris Atticiuires /» 573 -2^ 

Aflragalus Biofcoridi 5 2 4- 1 *• 

aftragali conftderatio 524.21. 

dftragaU uires ex Galeno 5 2 4. 3 o 

A(fcerdD(ofcon'c(! *53«? 

dtherte conftderatio *5?'^ 

Atrddylis Biofcoridi defcriptd. 42 8. 2 o 

dtrddylidis conftderatio 42 8. as 

Atramentum Ubrarium Biofcoridi 705. 1 ff 

A tramentumfutorium Biofcoridi 679.4. 

dtramentifutorij conflderatio 575. z • 
dtramenti futorij hiftoridiOruires ex Qaleno 

679. 52 

AtriplexBiofcoridi 273-5* 

atripUcis confideratio 274. 3 4 

dtriplicis uires ex Galeno 275.3» 

dtripUcis dUa gcnerd 274.47 

■ .fi.uellananuxBiofcoridi ,\ i6S.fS 

dueUanarum nucum confiderdtio » 57.4 

dueUandrum uires cx Galeno » 57. t o 

Attenrf Biofcoridi 253.27 

£ttten<e conjideratio 253.34 

rittenje fdcultates 2 5 3 . 3 i> 

A «errow «<(«(< calumnid contrd GdlenuM 343» 

1 1 

Auerrois locus rcftitutus 3 5 0.42 
Auicenn£lapfus ^j.z.et 1 53.5^. e^ 73 5.5» 

Auicenna contra Galenum 40 1 . 1 5 
Auicemi£ defenfto iso. 50. ef 350. 27. et 

535-58 
Auicenn£degeneratione lapidum opinio comprobdt4 

531.4 

Aurantia pomd 153-6'« 

Attrj hiftoria, et pr^flantia 574. 5 8 

rfttrj ttirej ex Auicenna 575.30 

Auricula muris Biofcoridi 3 j 8.45 - 

duricul£ muris conftderatio 338.55 

duricuU murisfacuUates 3 3s.$ 

Auripigmentum Biofcoridi 583.28 

auripigmenti conftderdUo 683.4.7 

(luripigmenti 



Ind 



ex 



mtfipigmentitiirescxGdteno (S84. lo 

diiripigmcnti noxd, ctrcmediu Biofcoridi 74?. 29 

auripigmcnti uencficA uii, ct curdtio 74 J •? * 

A^jiirf^ifr/jt iXrbori^ ucncnum , c-" remediit 7 j 3 .43 

Az^iroU iirboris dcfcriptio lis.i 



•B A c c AE lauri Biofcoridi sj-a 

Bucch^ris Diofcoridi 3 87. 2 8 

iacchariiconfidcrutio 587.48 

'hdcchxrisuiresexVMlo 388.2^ 

Bahnimim olcum Biofcoridi 5 <?• ' ^ 

halitnini olci confidcrAtio ss.19 

iiUnini-olei iiires .% ^s.zt 

'BiUujiiumDiofcoridi 144. 4? 

iahujlij con/idcrdtio 1 44. 44 

BaUote Diofcoridi 4j 5. 1 j 

haUotescondderatio 4j 5. 27 

Bdlfamina herbi quic , g- 2 1 . j t 

halfmin£hiJloriii szi.gf 

BMfamum Diofcoridi 4j.i7- 

hdfmum cur in Syrid non rcperidtur 44.4 

hMfmi confiderdtio, cr hifteria 4 J • 4 8 

halfamiuiriduriwniij Mcmphi 44-7 

hilfMttihiflori.iexTheophra)lo 44. ij 

hdlfamLfrudum noii legitimum officinii 44- 3 J 

lalfami uires cx Galeno 44. 40 

halfamilocoquidfupponendim 44-4 J 

halfamifaditijconfedio 4^.5 

SarbuUhirciDiofcoridi 302.* 

harbtihe hirci confideraiio, CTuirei 3 » 2-7 8 

Xdfilifciiilwsnotie,c:r curatioDiofc. 775-41 
haJilifciuariahiftoriA 77J.47. C^ineaplureifdbua 

lofa 77S. iz 

"BdeUiumDiofcoridi €s.^i 

hieUiumpUnt£genus 70» 1? 

hdeUij conjideratio Ss.s^ 

hdeUijuulgariigenera . »•, 70.^ 

hdeUijhifloridexPlinio 70. s 

hdeUijuiresexGdleno 70,1$ 

Beben albwm GT rubriiin 602.2 z 

BeUii,creimhifloria,^mrei 4^7-27 

'Belzoinum qind 415.24 

Beneficium i Diofcoride in pofteros coUatum 712.31 

Befrf Diofcoridi 2 7 8. 4^ 

het£€onfideratio 278.54 

hetafacultdtesexGaleno 278.58 

hetafylucftrii 27s.<> 

Betomcrf Diofcoridi 48 1 .24 

hetonic£ conflderdtio .♦. 481.55 

hetonic£ uires ex Antonio Mufa 481.58 

hetonic£ uires ex Galeno 482.31 

Betid£ arborii confiderdtio i o j .7 

fcef«/.-e corfex bituminofui 103.17 

hetuUuires 103.25 

"Bezahdr Upidis hi^orid , cr «tVei 578.31 

Bislingudherbd 575.48 

Biftorttt /^er/^d ^«^ 482.55 

hiftort£uires 483.38 

Bifttraen Dicfcoridi 87. 2 8 

bituminis conjUeratio 87.52 



bitumi}tishifloria,crmresex(Saleno so.z 

BlattdpiftrinaridDiofcortdi 206.9 

bldttarmn confidcrdtio zos.iz 

bUttdrix herbx hiftorid, Cr «irci 5^2-31 

bldtt£ bifantii 181.55 

Bliton Diofcoridi 272.10 

hliti confiderdtio 272.13 

hUtiuiresexGdleno 272.34 

Bceoticamyrrha e8. 25 

BoU Armenij uirei .% ^78. 10 

Bonifacia 575-48 

Borrrfgj>ii5 conftderatio 577.42 

B of rjvi D(o/c or/di 447 . 4 2 

hotryos conflderatio 447. j o 

botryosuiresexPdulo 448.2 

Brancdurftna 350.4» 

Brafauoli Upfm , er eimdan opinionei non dccept£ 
20.15.er 2^.30 erzS.^^.cr^^.^^.ctc^.^o. 
cr73.37.er 84.55. cr 8 8.45. er 10 2.15. er 
I o 2.44. 0-255. 5. 0"' 2 83. 45. cr 253.55-er 
300. 25.er 3 05. 5 s.cr 3 17.2 0.^^332.45. er 

3 Ji.42.cr 357.58.0-352.^5.^^374. 55.cr 

3 S2. 1. cr 3 8 8. 15. 0-40 1.3 3. 0-404. 45. cr 
411. 18.0-418.1.^^445.5 5. 0-445. 32.0- 
475.13.0-554.25.0-581.30.0-505. 54.0" 
er 5 5 5.48.0° 553.5 t.er 58 0,3 8. 0-5 8 1.57. 
. er584. 58 

BraJUcaDiofcoridi 275.34 

hrdflic£fdtiu£ conflderdtio 277. i " 

brafiic£ uires ex Galeno 277-35 

brajlicam qu£ oderunt 15-34 

brdfiicd fylueflris. Diofcoridi 275.54 

hrdj?ic£fylueflris conflderatio ; 277. j » 

brajUcamarinaDiofcoridi ^. 275.58 

hraflic£ marinx conflderatio 277-58 

BritannicaDiofcoridi 482.4* 

britannic£ conflderatio >■ 482.4« 

hritannic£ hifloria ex Plhtio 482.49 

hritannic£uiresexGalcno 483.47 

Bromi« Diofcoridi 5 84. 5 7 

firomt confideratio 585.1 
Brunfllsij Upfin ; 317.50,^^557.4.^^575-3* 

Br>on Diofcoridi 45. 7 

Br^^onw Diofcoridi 620.10 

bryoni£ confidcratio 520.42 

fcr^oniie noxa,et curatio 748.55 

BubuUflercorisuires <■ 240.41 

Buccina Diofcoridi ,*, 1 77. 5 5 

huccini conjtderatio 178.2.9 

Bugloffum Diofcoridi 577-37 

huglofli conflderatio 5 77. 4* 

huglojlidefcriptio ex Auicenitii 577-5.» 

huglojhuiresexGdleno 578.5 

B«/6i« efculentm Diofcoridi jzs.8 

bulbus uomitorius Diofcoridi 3 2 5. 2 3 

bulborumconflderdtio ,*, ■ 325.25 

bulborum uires exGdleno yzs.^S 

B «ni«m Diofcoridi 5 7 5 • 5 o 

bunij conflderdtio 575. t 

hunijuiresexGaleno 575.11 

BuphthalmumDiofcoridi 457.4* 

et 3 hiiphthalmi 



Ind 



ex 



buphihdtmiconfideratia 


■ 4^7- S » 


canis rabiofi morfm curatio 


7i*.J7 


buphthdmi uires ex Gdleno 


4(>8. iS 


canii rabiofi morfm remediafuf^eHct 


757-»o 


Buprcftcs Diofcoridi 


2ZO. iz 


canis rabiofi morfm auxilium religiofum 


757-»« 


buprcjlium confidcratio 


2 20. JS 


caninumftercm, cr eim uires 


24'-4 


buprcftiifumpt£ not£, er duxilid Biofcor. 


7*7« J7 


Cannabii Diofcoridi defcripta 


474- J 


bupreftium uenenum ciiw^; curatio 


7i7-4J 


cannabis confideralio 


474. x<f 


Burfa paftori^, er cim uires 


3i).jo 


cannabii uires ex Gakno 


474-3 J 


Butyrum Biofcoridi 


125.4? 


Cannclla 


34-44 


butyrifuligo Diofcoridi 


225-S5 


Cantharides Diofcoridi 


220.3 


butyri confidcratio 


zjo.ss 


cantharidum confideratio 


220.35 


Buxi arboris confideratio 


X28.4; 


cantharidum uires ex Gakno 


221.3 


bttxi ufui 


128.50 


cantharidum noxa , O" remedia Diofcoridi 


7*5-3^ 


C 




cantharidum makfica uis 


725. 5i> 




cantharidum ueneni curatio 


725.21 


C A c A L I A Tiiofcorididefcripta 


57J-?o 


Caphur£ hifioria, crgenera 


82.50 


Cacali£ confideratio 


575-?^ 


caphureprobatio ^conferuatio 


83 .25 


cacali£ uircs ex Galeno 


575-4* 


caphurg temperamentum, cr uires 


83. tj 


Cachrys Diofcoridi 


413.48 


Capnos Diofcoridi 


555.2» 


cachrys quid 


414-^^ 


capni confideratio, uide Iumuri£ cotifider. 




Caduicdrduigenui 


355-7 


Cappari/i Diofcoridi 


3*7-57 


Cadmia Diofcoridi 


553.50 


capparum confidcratio 


328.13 


cadmii confideratio 


554.23 


capparumfatio 


318.27 


cadmi£ hifloria ex Gakno 


554.27 


capparis uires ex Gakno 


328.3? 


cadmi£ hiftoria ex Vlinio 


554.45 


Capr£ ungula Diofcoridi 


208.15 


cadmi£ facultates ex Galeno 


554.38 


caprinum iecur Diofcoridi 


207.8 


C£cili£ iiiui not£ , c curatio Diofcoridi 


77«- 5 


capriniftercorii tiires 


240.47 


c£cili£ morfusflgna, er remedia. 


77»-35 


Caput Uiiis 


23 1.8 


C£rulem, uide Cocruleui 




Carciofi 


355. 12 


Calamus odoratus Diofcoridi 


42. j 


Cardamomum Diofcoridi 


23.13 


calami odorati hifloria ex Theophrafto 


42.14 


cardamomi confideratio 


23.22 


calami odorati uircs ex Galeno 


42.55 


cardamomi officinisgcnerd plurd 


23.24 


caUmut odoratus officinarum f^uriui 


42.50 


cardamomi Mauritanis genera duo 


23.30 


Caltmmtha Diofcoridi 


381.33 


cardamomigenera ex Flinio 


24.11 


caUminth£ confideratio 


381. 5ff 


cardamomi uires ex Gakno 


24.17 


calaminth£ uires cx Galeno 


382.32 


Cardiac£ confideratio, ZT uires 


f$4-4$ 


Calcifiaga Diofcoridi 


n5.io 


Carduus Diofcoridi 


358.5^ 


Cattorum ccjui uircs 


205. l 


carduorum confideratio, crgenera 


358.55 


Cdlth£ confideratio, er uirei 


528.45 


carduiuires ex Gakno 


3/5.51 


Calx uiua Diofcoridi 


552.4 


carduuspinea 


355.25 


calcis uiu£ confidcratio 


552.13 


carduus benedidm, cr eius uires 


425.25 


calcis uires cx Galeno 


552. 20 


Carlina 


354->7 


calcli noxa, cr remedia Diofcoridi 


745- »3 


Carnes quo modo dititim afferuentur 


15-/^ 


calcis malefica uii , zr curatio 


745-3 5 


carnes noxi£, er earum remedia 


750.18 


Canabel Aphris quid 


358.40 


Carpafifucci noxa, er remedia Diofcoridi 


734-4 


Cancamum Diofcoridi 


45.45 


carpaficonfideratio 


73 4-7 


cancami confideratio 


45.52 


Carpesij confideratio 


31.18 


CanceUorum confideratio 


X 85.43 


carpesij uires ex Gakno 


31. l5 


Cancri Diofcoridi 


184.3 


Carpobalfami confideratio 


44.3* 


cancrorum confideratio 


184.27 


carpobalfmi loco quidfupponendum 


44.50 


cancrorum uircs ex Galeno 


»84.51 


Cartamum 


525.38 


rincrifiuuiatiks in 'Hetruriajreqitentifiimi 


X85.24 


Carum Diofcoridi 


357- 18 


Canii rubui Diofcoridi 


I t 5. 45 


cari confideratio 


357-23 


canii rubi confideratio 


115. 5 3 


cariofficinarum 


ibidem 


canis rubi uires cx Gakno 


117.25 


cari uires ex Gakno 


357-3» 


Canii rabidi iecur Diofcoridi 


207. IX 


CaryophylUt£ uires 


457.25 


canvs rabiofifigna Diofcoridi 


754« 5 


Caryophyllorum confideratio,cr hiftoria 


3»f-5* 


canis rabiofi uenefica natura, G^fignct 


754-2? 


caryophyllifloris mentio 


3 1 5. 1 X 


cancs quibus caufis rabie exagitentur 


754-4» 


Caryot£ Diofcoridi 


141.22 


canii morfm ncgkdi difcrimina 


755- '? 


caryotarum uires cx Gakno 


14J.23 


canii rabidi morfm indiciafalutifira 


755-40 


Cafem Diofcoridi 


225.35 


canii rabiofi morfm curatio Diofcoridi 


75«- i 


cafei confideratio, cr uires 


23 I. 1 1 

Cafiia 



Ind 



Cdj^id Tiiofcoridi )i.so 

cdj?i£ odordt£ con/iderdtio 3?« 45 
cdfiiam oiordtdm non cffe cdfim coroitdridm ? j • 5 7 

cdfidm in cinnamomum muturi 34-54 

cdfiidfiftuld Grcecis quid 34-57 

cdfii£ odorat£ defcriptio cx Plinio 3 5- 8 

cdfi£ odordt£ hiftorid ex Thcopbrdfto 35.18 

cafidligned 3 5. * 3 

cdfi£ uires ex Gakno 3 7. J o 

Cdfti£ folutiu£ conjlderdtio 3 7- J o 

cdj?i£ folutiu£ iiires 38.* 

Cdffuth^fiue cufcut£ hiftorid , er uircs 61-7.$ z 

Cdftdned Biofcoridi »37-33 

cdftdnedrum con/iderdtio 1 3 7. 3 5 

cdftdnedrumuircs »37.54 

cdftdncdrum uires ex Gdl. x 3 8. * 

Caftorium Biofcoridi 1 5 7. 4.<s' 

cdftorij confidcrdtio 158.21 

cdftorij uircs ex Galeno xsS.fi 

cdHorei uires ex Vlinio 1 S9. 25 

cdftorci uirukntd uis^O" curatio 74 2. 4 5 

Cdtdnunce Diofcoridi 5 S 0.42 

cdtdndiices confideratio 580.45 

Catdputia sos.zz 

CatoblcpdX TJ6. 3 

Cducdlis Diofcoridi 258.16" 

cducdlidis conftdcratio 258.22 

cdticdlidis uires ex Galeno 258.30 

C<i«ice cerKi uenenum , er «'w curatio 'j^z.jt. 

cdulium in plantis dijferenti£, 12.33 

cittyrf metdUorum efficiens ej 2.3 3 

Cduterij utilitdi ^ 757-57 

CedridBiofcoridi 54.4 

cedridesDiofcoridi 514. »p 

cedrihiftoria S4. t f 

cedricr cedrie uires ex Gdleno s s. 47 

cedromeU Diofcoridi ifo.t. 

cedrm Diofcoridi 54. 4 

Ce/tjcww nardum Diofcoridi * 7- » 4 

cc/f/ci «arA confiderdtio 27. 40 

ce/Hcj niirii uires ex Gdleno 28.2^ 
Cenchri idm not£ , zr remedid Diofcoridi 774. 1 7 

cenchriconfiderdtio 774.24. 

Centdurium magnum Diofcoridi i$i.i^ 

centaurij mdgni confideratio 3 5 » • 3 8 

centaurij magni uires ex Gdkno 3 5 ^. * 

Centdurium minus Diofcoridi 352.20 

centdurij minoris confideratio 3 5 2.5* 

centdurij minorii uires ex Gdkno 3 5 2. 5 8 

CepaDiofcoridi 307-58 

cepdrum confideratio , er hiftoria 308.18 

ceparum uires ex Gakno 308.54 

Cep£dDiofcoridi 47^- ^ 5 

cepiC^e confideratio 475. 2 1 

cep^eiC uiresexPaulo 47 6 . 3 t 

Cer<t Diofcoridi 246. i o 

certe «/rej ex Gakno 345. 2 8 

Cerafia Diofcoridi 145.55 

(erdforum confideratio 147. i 

cerdforum fatiuorum genera 147. »0 

cerdformacidorumgeneraplurd. 147. 23 



ex 

ccrdforum uires ex Gdleno 1 47. 45 
Cerdft£ idus not£ , cr e/«j cttr<<^/o Diofcoridi trddita 

774- 3 i 

ceraft£ morfus exitidlis auxilitt 774. 3 5 

Cerettdherbd. 484.43 

Ceruinum cornu Diofcoridi 217.27 

c ertt/ genitdk Diofcoridi zoS.s 

ceruorum hiftoria 317.5» 

certt/5 ttjf <t /o/;gii 218.20 

certti diildmni herb£ inucntores 218.57 

ceruiftlnonhdbent 218.55 
certti uenenum dtrocij^imtm in cdudd hdbent 215.3 

e/jw remedid 74 2. 3 » 

Ceruiftd 251.25 

Ceruffd Diofcoridi ssj.j 

cerujjee confiderdtio ssj.f f 

ceruffe uires ex Gdkno SS7. so 

ceruffe noxd , er curdtio Diofcoridi 73 5. 4 8 

ceruffe kthdlis natura 735.57 

ceruffcueneniremediit 740.5 

Ceftron Diofcoridi 481.24 

Chdkdnthigenerd, cr hiftorid sjs. 2 o 

chdkdnthi uires , cr hiftoria ex Gdktio s-ja. 5 2 

Chdkitis Diofcoridi <y 8 z . 4 

chdkitis conftderdtio «81.51 

chdkitis hiftorid , er tt/re j ex Gct/e«o 682. r ; 

Chdm£ Diofcoridi 1 8 o . i <r 

chdmdrum conftderatio . 180.35 

Chdm£dHe Diofcoriii ff 1 3 . 4 * 

Chdm£ciffos Diofcoridi f-js. 18 

chdm£cifi conftderatio i^s.z^ 

cham£cifi uires ex Gakno $7^-37 

Cham£ddphne Diofcoridi 585.60 

cham£ddphnes confideratio ^50.35 

cham£daphnes uires ex Gakno 550.40 

Chdm£drys Diofcoridi 431.50 

chdm£dryos conftderdtio 432.« 
chdm£dryos hiftorid , er a/rej ex Theophr. 432.12 

chdm£dryos uires ex Gdkno 43 2. 2 5 

Chdm^ko dlbus Diofcoridi 353.50 

chdm£ko niger Diofcoridi 3 54-4 

chdm^konis utriusque confiderdtio 3 54. 1 7 
cham£konis utriusque hiftoria,0' uiresex Theophra= 

fl:o 355.18 
cham£konis nigri nenenum , Cr remedia 73 5. 3 5 

Cham^kontis hiftorid, 3 2 5 . «r 1 

chamekontis uires 3 2 ff. 5 

Cham£kuce Diofcoridi 5 7 6. 4,3 

chdm£kuces confiderdtio S7<^-4S 

chdm^kucesuireSexGdkno 576.5 5 

Chdmxmelon ^ss. 3 o 

chdm£meli confiderdtio ibidem 

chdm^meli uires ex Gakno 466. 3 8 

Chdm£pitys Diofcoridi ^i^.so 

chdmxpityos confiderdtio 480.34 

cham£pityos uires ex Gdleno 480.40 

Chdmxsyce Diofcoridi <j i o. 17 

cham£syces confideratio sio.zs 

cham£syces uires ex Gdkno 510.25 

ChdmeUd Diofcoridi reprxfentdtd, 611,4$ 

chdmel££ confideratio 612.38 

cj!(<»?e/(e<e 



Ind 



ehdmeliee uirei cx G.ileno 

fhmcUie npxii , cr curatio 

Cha.r:LciM tithymdlus Diofcoridi 

Chelidonii her'o4. ab hirimdine inuentii 

chclidomum mms Diofcoridi 

chelidonij nuiioris ccnfidcrtttio 

chclidonlj m.tioris tiires 

Chclidonium minus Dinfcoridi 

chclidonij minoris confideratio 

chelidonij mincris idres 

Cherfydri luturx , morfui, O" curatio 

Chenic oleum 

Chiu tcrra Diofcoridi 

Chin£ rudicis confidentio , C/ uirei 

Chondrilla Diofcoridi 

chondrilU utriusq; confideratio 

chondriUie idres ex Galeno 

Chryfitithemon Diofcoridi 

chryfwthemi confideratio 

chrifunthcmi leliio rcjlituta 

Chryfobaknus 

Chryfocolk Diofcoridi 

chrifocoUx failitid 

chryfocolU confideratio , V hijiorid 

chryfocolU uires ex Galeiio 

Chryfocome Diofcoridi 

chryfocomes confideratio 

chryfocomes uircs ex Gdeno _ 

Chryfogonon Diofcoridi 

chryfogoni conjiderdtio 

Chymijlarum de chelidonio UMitdS 

Cicad.e Diofcoridi 

cicadarum conflderatio 

cicadarum uires ex Galeno 

Cicerfatiuum Diofcoridi 

ciceris conftderatio , er uins CX GalettO 

ciceris uires ex Aetio 

cicer arietinum Diofcoridi 

cicerfylueftreDiofcoridi 

Cichorion Diofc. 

cichorij uires ex Galeno 

CiciDiofcoridi .% 

Cicini olei coiiflderatio 

cicini olei uires ex Mc/«e 

Ciconix ftercus 

Cicuti Diofcoridi 

cicut.e confideratio 

cicutte uires ex Galeno 

cicut£ pot£ noxa , Gr curatio Diofcor. 

cicut£ ueneftca uis 

cicut£fumpt£remedi<t 

Cimiccs Diofcoridi 

cimicum confideratio 

cimices fylueftrcs 

Cimolia tcrra Diofcoridi 

Cinis farmentitiusDiofcoridi 

cineris omnis uires ex Galeno 

Cinnabar^ Diofcoridi 

cinnabaris confideratio 

Cinnamomum Diofcoridi 

cinn.momi confideratio 



tfI2. |P 
748.57 

21^.18 

^ }6.6o 
337-»7 
3?7-3? 

33S.20 
774-? 

ii-27 

7°7-57 
125.4 
251.4, 

251. 15 
2i3l. 20 

5ii-3J 

521.42 
522.5 

502. 1 5 
6<SS. 18 

242. 5 

6SS. 28 

6(58.48 

SlS.60 

520.4 

520.8 
520.15 
520.20 

5?7' J 
2 12. j 

21 2.2 2 
212.41 
25i5. 58 
ZSO. (O 
250. 3 p 

as^o. 51 
261.7 

3,87. 20 
250. 8 

603. 51 

55.27 

55«3* 

241.25 
542.13 

542.32 

54*- 4J 
732.1P 

732.28 

73 2-47 
205. 11 
Z05. 28 
205.35 
708.5 

«^5 2. 54 
6S}. l 

671. 4<> 

671.57 
33.18 

3 5« 30 



ex 

cinnamomi hiftoria cx Galeno J 5. 3 7 

ciimamomipenuriaunde ■ ' )6.p 

cinnamomioptimi not£ 3 5« 5 <» 

cinnamomi uulg.iris aqitaftiUatitiu 3 7-35 

cinnamomi diffcrenti£ cx Theophrafio 3 6. 4.9 

cinnamomi uircs cx Galeno 37-27 

Cionia Diofcoridi 177.5$ 

Circ£a Diofcoridi 451.11 

circ££ confideratio 451.1$ 

circ££ uircs exGaleno 4 5 1 . 2 £ 
Circunforaneusfloris ueneitati olfadu interemptus. 

714. 20 ' 
Circunforaneorum ueneita innoxie fumere profitentia 

umfraudes 7 2 1 . 43 . 0" deindc 

Circunfvraneorum diui Pauliftirpem metientitmfiaus 

76i. sj.ordeinde 

CirflumDiofcoridi 572.2» 

cirsij conflderatio 572.30. 

Ciftus Diofcoridi x 1 5.4 S 

cifticonfideratio 115.60 

cifti uires ex Galeno . 120.57 

Cilria mala Diofcoridi .♦, 150.1 

citriorummirafacultoi » rj.is 

citriorum uires 153.30 

citrij mali uires ex Galeno • ; 1 5 3 . 4 j 

Clematis Diofcoridi 48 5. 5 j 

clematiialtera Diofcoridi 487.3^ 

ckmatidum conflderatio 487.35 

clematidumuiresexGaleno ,; 488.5 

Clinopodium Diofcoridi 4 j o. 3 7 

clinopodij conflderatio 430.4^ 

clinopodij uires ex Galetio 43 o. 4^ 

Clyme non Diofcoridi 49}. i f 

clymeni co nfideratio 453.21 
Cneori confideratio , cr defcriptio ex Theophrafto 

34-27 

CnicusDiofcoridi 
cniciconflderatio 
cnici uires ex Galeno 
cnicifylueftris hiiloria ex Theophrafto 
Coagulum Diofcoridi 
coaguli confideratio 
coagulifacultates ex Galeno 
Coccum Gnidium Diofcoridi 
coccwm infeilorium Diofcoridi 
cocci infeilorij conflderatio 
cocci inftiiorij uires ex Galeno 
Cochle£ Diofcoridi 
cochlearum confideratio 
cochlearum uires ex Galeno 
cochle£pomati£qu£ .♦, 

cochle£ marin£ 
cochle^fine tefta 
cochlearum lapis , er eim uires 
Ccerulcus Lipis Diofcoridi 
cceruki lapidis conflderatio 
cceruki uires ex Galetto 
Colchicon Diofcoridi 
cokhici cr ephemcriconfideratio 
cokhici O" cphcmeri tdres ex Gakno 
Colocafia Diofcoridi 



625. »5 
625. jff' 

625.48 
428.30 

233.50 

233. 5S 

611.53.^^612.4 

515. 28 

515-38 

516.^ 

182.52. 

183. S 

183. 2J 
.♦. »83 17 

183. 48 
183.45 
1 Sj. ^i 
6-JC. 15 
670. 2J^ 
671. » 

547- 3 
547. *J? 
543. 28 
251.55 

colocafits 



tolocttjliie conjideydth * 6 1.24 

Colocynthii Diofcoridi f i ; . i o 

tolocynthidis confiderAtio ei^.zs 

colocynthidis Isfiones €1 f.jz 

colocynthidis nox.t , cr curatio 74 8. y ^ 

colocynthidis uircs ex Mcfuc 6i$.j9 

colocynthidis uires cx Gitleno <j 1 5 .4 8 

Colophonitc rcfin£ confiderutio S$.8 

Columctl£ Upfui » 7 « . y 2 

Colutc£ colyte£ confiderdtio 41 0.54 

Colymbddes oliu£ Diofcoridi x^z.si 
Communis curutio tn omncs idui uirulcntos Diofcoridi 

7J5.5t 
Confiligo hcrbit is^.fo 

ConfoUddregxlii jss. f 

Conyzd Diofcoridi 452-3? 

conyZ£ co nfiderdtio 452.55 

conyZ£ wyes ex Gxleno ,*. 453-7 

CorMum Dwfcoridi e^i» 5 • 3 5 

cordUij conflderittio esi-^j 

coraUij facultdtes S.9S. 1 1 

CordHind , er eius uires 557-31 

Cordierrdtd ^9. 17. C^jiy. jf/.O" 510. is 
CoridndrumDiofcoridi ' 400.17 

coridndrifdcultds ex Gdleno 400.30 

Coridndrifeminis ufm 401.5 

coridndri uires ex Auicennd 401.15 

coridndri epoti noxd , er curdtio Biofcoridi 731.46- 
coridndri ueneficd ndtura 731-53 

coridndri ueneni remedia 7 j i . ff o 

Coria ueter.imentdrid Diofcoridi ios.to 

coriorum ueteramentdriormn uires 2 o p. i j 

CorisDiofcoridi 478.47 

corii conjiderdtio 47 8 . 5 8 

Corndrij errdtd , cr eiui opiniones ddmndt£ 1 3 ff. 44. 
er 138.40 .eri 51 .22.^^151.^8.^^355. 
j;i.er545.5<?.er554.37 
Cornu cerui Diofcoridi 
cornucerui uircs 
Cornm Diofcoridi 
corni confiderutio 
cornorum ufus in cibis 
cornorum uircs ex Gdleno 

Coronopus Diofcoridi 

coronopi conflderdtio 

coronopifylueB:ris uires 

coronopi hortenfls uires ex Gdleno 

Corpora iHdfulmine non putrefcunt 

Corrdgo Apulcio quid 

Corrudd Diofccridi 

Cortices quindoflccdndi , O' reponendi 

Coryddlisherbd 

Cos ^dxid Diofcoridi 

Cofvm Diofcoridi 

cofti conflderdtio .'. 

cofhtm qu£fupplednt 
- cofti uires ex Gdhno 

Cot Aphris qind 

Cotoned mdld Diofcoridi 

cotoneorum mdlorwn conflderdtio 

cotoneorummdlormgenera 



Index 

Cotylcdon Diofcoridi ii^'4J 

cotylcdonis utriusq; conflderdtio 

Crat£ogonum Diofcoridi 

crdtxogoni confldcrdtio 

Cref^inifvrmd , crnires 

Crimnon Diofcoridi 

crimni conflderdtio 

Crithmum ,fcu criihdmon Diofcoridi 

crithmi conflderdtio 

crithmi uires cx Galeno 

Crocodili dnimdlis hiftorid 

crocodili dnimdlisgenerd , cr uires 

Crocodilion Diofcoridi 

crocodiUj conflderdtio 

crocodilij uires ex Galeno 

Crocomdgmd Diofcoridi 

CrocumDiofcoridi 

croci confiderdtio 

crocum optimum mittit Viemid Au^riie 

croci uires ex Galeno 

crocum Sdrdcenicum 

Croton Diofcoridi 

Crucidt£ conflderdtio 

crucidt£ uires 

CryftdUihiftoria 

cryftdlli uires «♦, 

Cubebarum conflderdtio 

cubebdrum uires 

CucumisfdtiuusDiofcoridi - 

cucumeris conflderdtio 

cucumeris uires ex Gakno 

Cucumis fylueftris Diofcoridi 

cucumerisfylueftris conflderatio 

<ucumerisfylueftris uires ex Gdteno 

Cucurbitd Diofcoridi 

cucurbit£ conflderdtio 

cucurbitdrumudridgenera 
217. 27 cucurbit£fdcultdtesexGdleno 

zis.S cucurbitdfylueflrii 

T 5 7. 4 8 Cultd qu£ pldnt£ dment 

157.55 Cuminumfdtiuum Diofcoridi 

1 5 8. I 2 cuminifdtiuiconflderdtio 

158,17 cuminumfylueftre Diofcoridi 

285.12 cuminumfylueftre dlterum Diofcoridi 
>t .8 5 . 1 7 cuminifylueftris exdmindtio 
zSs.ip cumini uires ex Gdleno 
zSs. z$ CunildDiofcoridi 

t$.$s Cuprefus Diofcoridi 

578.7 cuprefli hiftorid , er conflderdtio 
2 75. ff z cuprejfus liquiddm refindmfundit 

7.47 cupreffuspufiUd 

555.14 cuprefi uires ex Gdleno 
'joG./^s Curpduci, curmultildpidesfidnt 
3 5. 5 7 Curdtio uirulentorum iHuumfecundum 
40. 8 mitdm 

40.30 Curmi Diofcoridi 
40. 44 curmitis conflderdtio 
305.3J Cydnimentio 

1^9.1 Cycldminus Diofcoridi 

151.3 cycldminus dlterd Diofcoridi 

X 5 1 . 4 cycUmini utriufque c onflderdtio 



ZTfiz.fz 

455-33 
455.38 
»15.23 
25i. ii> 

2 5 2. 2 2 
284.43 
284.51 
285.5 
225.35 
225.45 
355.33 

355-44 

355.5«? 

51.58 

51.25 

52.3 

5 2-7 

52. 10 
«25. jff 
tf 03.51 

347.» 

347-3 
704.23 
704.41 

^i.so 
32. t 
252.54 
353. 3dr 
254.34 
555.18 

555.8 
555.4? 
251.30 
251.4» 

251.5 

252. 8 
fi-^o.^z 

5.47 

358.42 

3SS- l 

358.51 
3.98.57 

355. t 
355.24 
373. »5 

50. xS 

50.38 

so.fa 

st. i 

5)1.8 

^33. 7 

^uenddm ere* 
753.38 
251.20 
251.24 
25. 2 
320. 12 
320.47 
320.54 
cjicUmini 



Ind 



cycUmini iiires txMcfue 
cyclunmi iiircs ex Galeno 
cycUmim noxx , cr curutia 
Cynocrumbe Tiiofcoridi 
cynocrambcs confideratio 
Cynoglojjon Diofcoridi 
cynoglofi confideratio 
Cynoforchis Diofcoridi 
Cypiirifiii tithymalm Diofcoridi 
Cyperui Diofcoridi 
cy^criconfideratiOiZ^rgenerd 
cypirus arbor 
cyperi uires ex G.xlcno 
Cy^hi compofitio Diofcoridi 
cyphi caput in Biofcoride adfcititim 
Qytinus Diofcoridi 
cytiniconfidcratio 
Cytifui Diofcoridi 
cytifi confideratio 
cytifu^frutcx cft , non herbi, 
cytifi hiftoria cx ColumeUx 
cytifi hijljyi.i ex Plinio 
cyt'ft t.Lrcs ex Gakno 

D 

'J)Amascena prunii Dio/c. 

Damafonium Diofcoridi 

Haphnoides Diofcoridi 

daphnoidis conjideratio 

daphnoidis tiires cx Galeno 

Daucum Diofcoridi 

dauci confideratio 

daucum afyluefiripaflinaca differre 

dauciuiresexGakno 

Delphinium Diofcoridi 

delphinij confidcratio 

Dcndroides tithymalus Diofcoridi 

Deuteria Diofcoridi .. 

DiapenjU 

Didamnum Diofcoridi 

didamnumCretenfe 

didamni confideratio 

didamnum caulem,florem, O^jruHtmjirre 3 77. 2 o 

didamni uires ex Galeno 3 77. 4^ 

di{iamni albi confideratio ss. 44. cr 3 77. 40 

didamnidlbiuires ss-S} 

Difpcile unumuniueneno propriuminuenire fignum 

Diofcoridi 712.4 

Diofcorides in fimpliciu mcdicdmentorum materia pri 



32t. I 

32t. 8 

748. 3 2 

SlJ. 2 
627. 12 
578.20 
578.25 

4yff.22 

£0(1.40 

22. i> 

22.31 

22. 52 

23.4 

51.8 

51. 18 

144.42 

144.42 

558.4 
S68. 18 
5S8.37 

5 SS' z t- 



tiS).S 

476.42 

585.51 

5s>o.j$ 

550. 4p 

408. ji 

4053. t 

405. 5 

405. 3 1 

405. 4ff 

405.54 

60S. 43 

£42. 27 

37^.3^ 
37S'S7 

377« » 



mas tcnet 



5-33 



Diofcorides i Galeno maxime commendatui 5.24 
Diofcorides a calumnia definditur 8.14 

Diofcoridi uariafimplicium nomina adulterind 8.34 
Diofcoridis leilio in agaUocho reflituta 48.28 

Diofcoridis lcdio in kntifcino oleo dcprauata sS.zj 
Diofcoridis ledio in thure tribus in locis cajligata 75.4 

er deinde 
Diofcoridii leHio in pice reflitutd 87. 2 3 

Diofcoridii le^lio quibufdam codicibusin mef^ilo depra 

uata 156^.3 

Hiofcoridis locus in thkpfl reftitutus 3 1 3 • 1 3 



ex 

DiofcoriiisleHioinmolyYeftitutd " jst.jai 

Diofcoridis leilio in orcofehno rcflitutd 404.3 » 

Diofcoridis loctis in afclcpiade reftitutus 428.5 .• 

Diofcoridis codex in leucade diminutus 432.45 

Diofcoridis locusinkucoioful^ciius 455. s 

Diofcoridis locus in aconitofu^cHus 538.3» 
Diofcoridislocusinfquamaftomomatis deprauatus 

6i9.Sl 

Diofcoridislocusinakyoniofuj^edus ssj. 5t' 

Diofcoridis locusin Braficafuf^edus 278. i. • 
Diofcoridiskdio caftigatain Uile intus codguUto 

74J-?3 

Diphryges Diofcoy idi 682. ft. 

diphrygis conflderatio 6S3. f. 

diphrygis hiftoria , er uires ex Gdleno 683.10 

Dipfacum Diofcoridi 3 5 6'. 2- 

dipfaci confidcratio j$6.i 9- 

dipfaci uermiculus 355.25 

dipfaciuirescxGakno 355.54 

Dipfadis morfws not£ , Cf remedid Diofc. 772.24, 
dipfadis hiftoria , morfusflgna , cr curatio 773.12. 

Domeftica nobis noxia Diofcoridi 7 5 o- 7 

domefticarum rerum noxa 750.14 

domefticarnm rerum noX£ remedia 750.25; 

DorcUaquid ST^-AT 

Doronici conflderatio 3 o 3 . 1 .9 

Dorycnion Diofcoridi 5 3 4. 2 i>, 

dorycnij conflderatio 5 3 4. 3 £ 

dorycnij uires ex Gakno 534.4* 

dorycnijfumpti noxa , er remedid Hiofc. 730.4 

dorycnij ueneni conflderdtio 730.1*. 

Draba Diofcoridi 313.5* 

drdb£ confideratio 3 » 3 • J :» 

Draco marinus Diofcoridi 1 8 8. 4S 

dracoms marini confideratio 185.17 
draconis marini iilus not£ , O' nmeditt Diofcoriii 

757. 22 

Dracunculus maior Diofcoridi . 3 2 1 . 4.9 

dracunculus minor Diofcoridi 322.7 

drdcunculorum conflderatio 3 2 2. 3 « 

drdcunculi f^ecies plures 322.54 

dracunculi uires ex Gdleno ^zz.^s 

drdcunculus hortenfls 323-4 

dracunculifeminis noxa , er duxilid ^^i.zi 

Dryini iHus not£ , ©" remedia Diofc. ^'ji. sa 

dryini hiftoria ,creius iSlus flgnd 77^'S% 

dryini morfus curatio 77 2- » j 

Dryopterii Diofcoridi jS 24. 5 7 

dryopteridis conflderatio e 2 5- t 

dryopteridis uircs ex Gakno <J 2 5. p 

DukisradixDiofcoridi 350.^8 

dukis radicis confidcratio .% 350.34 

dukis rddicis uires ex Gal. .3 .5 0.5.0 



E B E N V s Diofcoridi 

Bbeni conflderatio 

cbenigenera duo 

ebeni uires ex Gakno 

Ebulum Diofcoridi 

cbuli , zrfambudgenerd > cr uires 



t22. Zi 
122.29 

122.45 
513.4* 

^i}-$S 

ebuli 



thnliuiyesexGiitcRO «14. it 

Ebur Diofcoridi s 1 5 . 3 z 

ehorii coufidcrMio 11$. }i 

eborisuircs ztis.fi 

Bchinus nurinus Biofcoridi 1 74. z s 

echini murini confidcrutio , v hifloriii 1 74. 44 

echinomctnt 174.5* 

echinorum uircs cx Gulcno »75.11 

Echinus tcrrcfxris Biofcoridi 175. 40 

echini tcrrcflris confidcr,uio 175.45 

'echini tcrrc^risficultAi 175.5* 

Echion Biofcoridi 502.? 

echijconfidcrutio .♦. 502.15- 

cct// uircs cx PmIo 502.45 

EUphobofcon Diofcoridi 407. 18 

ehphobofci conjideratio 407. 3 o 

eJ.iphobofci uires cx Gilcno 40 7. 5 o 

'EUtcrion Biofcoridi ssi.ji 

eluterij uircs cx Mcfue gss.zs 

eUterij nox^ , cr remcdii Biofcoridi 747. 5 7 

c/jferi/ /iox.t cr curatio 748 . 3 a 

E /dtiHC Diofcoridi 508.53 

eUtines confidcratio 5 o 8. 5 S 
Elcilirijin cum cunthitridum defcriptio 7 27. 1 8 

'EUdrum Diofcoridi 100.42. 

El£cmcliDiofcoridi 54. ffo 

elsomelitis conjidcratio gg.s 

Elelil]>h4cosDiofcoridi 378.JJ 

EleofelinumDiofcoridi 403.45 

elcofclini conjidcrjtio 404.26" 

Elephantorum hijlorid z r 5 . 5 a 

ElichryfonDiofcoridi ,*, 520.27 

elichryji conjidercttio 520.41 

elichryjl uircs exGdena 520.55 

EUeborine Diofcoridi ssg. 3 3 

eUeborines confideratio SSf.s 

EUeborumalbumDiofcorMi 550.58 

cHefcorMOT «igr«m Diofcoridi * 5 ij 1 . 5 1 

eUebori utriufque confiderdtio 552.14 

eUcbori utriufquc uircs cx Mefuc 5*4. i o 

eUebori utrwfque uircs ex Gaicna 5 34. 2 8 
eUebori albi noxtt , O" remediu Diofcoridi 747. 5 7 

eRcbori dbinoxii ,^ curdtio 748.3 » 

eUcborimgri noxx , cr cura 748. 45 

EmpcfroK Diofcoridi sig. 10 

empetri confiderdtio <r 1 5. « 4 

empetri wVej ex Gd/ena sis. zo 

Encelij opinio uina. 14 2. 24. 

EphemeronDiofcoridi 547.14 

ephemeri , cr colchici conjiderdtio 5 47. 1 5 

ephemeri , O" colchici uires ex Galeno 548.28 
ephemeri colchici noxa , er remedium Diofcoridi 

725.15 

ephemcn colchici uenenum , ef curutio 725. 27 

Epimedton Diofcoridi 45 8. i o 

epimedij conjiderdtio 498. i<> 

epimedij uires cx Galeno 45 8 . 3 o 

Epipidis Diofcoridi S^S-J 

epipididis confideritio ^''i-i^ 

Epithymum Diofcoridi 61$. s 7 

epithymiconfidertttio fis.x 



Index 

epithymi dil^utatio «is.iz 

cpithymum ubi plurimum & 1 7. i o 

cpithymi uires ex M.cfue , CT Gikno c 1 7.44 

Equifetum mdus Diofcoridi 5 1 4. 5 1 

equifctum minus Diofcoridi 5 1 4. 5 7 

equifcti utriufquc conjideratio 51^.1 

equifcti utrinfque uires ex Galeno 5 i 5. 1 5 

Equorum lichcncs Diofcoridi 208.43 

EretriatcrraDiofcoridi 707.11 

Er/crf Diofcoridi 105.4 

cric£ confidcratio ,% 105.7 

crjc.€ facultas ex Galeno 105.30 

Erigcron Diofcoridi 5 5 c^? 

erigcrontis confidcratio 557.1 

crigcrontisuircsexGalene SS7'<^ 

Erinus Diofcoridi 503.20 

erini conjideratio 503.28 

erinittiresexGdlcno «% 503.47 

ErttCit Diofcoridi 258.38 

erHc^e conjideratio , er ttiVes a 5 8 . 47 

Erucee olerum Diofcoridi 2 1 5. 2 1 

erucarum olerum hifiorid 3.13. ^i 

erucarum gcneratio zis.^s 

eruc£ quomodofugenttir ibident 

Eruc£ pinorum Diofcoridi 220.1* 

erucarum pinorum conjideratio s 2 o. 40 
erucarum pinorum dolores , O" reMcrfw Diofcoridi 

727. 25 
«rttcrfrjwH pmorwM Ke/jcnttMJ, 0" c«r<<fM 727. 4 j 

Eruum Diofcoridi a (j^. 44 

erui conjidcratio ^.ss.f 

erui uires ex Gale no iss.t^ 

Eryngium Diofcoridi 3 54. 3 5 
eryngium marinum non effe crocodilim 3S4.. 5 7 

eryngiummarinum 3^4.54 

er>rtgi/ conjideratio ' 3 6-4. 5 8 

eryngij uires ex Galeno iSS-S 

Eryjimon Diofcoridi 3 1 4. i ox 

eryjimiconjideratio .-, 314.24 

Erythrodanum Diofcoridi 47 1 . 3 5 

erythrodani conjideratio 47 1 . 47 

erythrodani uires ex Galeno ^yi. sf 

EupitoriumDiofcoridi 505.17 

eupitorij conjideratio j«, 505.30 

eupatorij uires ex Galeno 510.31 

eupatorium Auicenn£ quii 5 05. 4 8 

eupaioriumMefuiquH • 510.1. 

EuphorbiumDiofcoridi 421.45 

euphorbij conjideratio 421. <ro 

euphorbiwm quis primm inuenerit 42 2. S 

euphorbij uires ex Aetio , et A<!i4n'o 4 * 2. 1 o 

euphorbij uires ex Mefue ^i.z.is 

euphorbij uires ex Galeno 422.31. 

euphorbij potio noxia , et eiui ctir^Ho 748. 5 3 

Euphragi£ defcriptio , c^ «irej ' 5 » 2. 5 » 



p A B A Diofcoridi 
Eabarum confid. et uires ex Gal, 
faba Aegyptia 
fab£ Aegyptix conjideratio 



xso.4,s 

261. 8 
£^1.45 

zSz.f 



Ind 



Tdcx Tiiofcondi tf 5 1 . 40 

fxcis , cr Ururi didi conftd. V uirei 6s>i. f<i- 

F jg(« Dwfcoridi '54-54 

fagi ccnflicrMo xjG.is 

T(irri/i coiifideratio 2 J4. J J 

firris , ■27 h.ilic£ diffcrcntia ibidcm 

F cl Dicfco ridi » j 8 . 1 1 

)rlliiui'-cscxGukno ajS.jj 

frlJis kihuli lapis , er eius uires z j 8. 4 j 

^fl;'? p.tr,-fi ucnenum , cjHsg; remedid 74 1 . 49 

/rC/y ui^cr£ ucneficx uis , cr Mxilia 741.57 

^Bfi frfn !i p/rc^ uencnum , er cHrit 741« J 
Fcto , ?('««]; cercbri nuleficium , C rcmedii 742. 8 

Fcrn r/.'iigo Diofcoridi ssi.z^ 

firri rubi^inis confideratio sei.j^. 

Ycrrifiercus Biofcoridi ssi.ji 
firrificrcorisconfideratio ■ ssi.j^. 

firrifcobis noxa , c curatio 744- ' S 

firrifqudm.e nox.i , O" cura ibidem 

firri rccrementi noxa , cr cura ibidem 

¥eruLi Diofcoridi 41 j. z j 

firuU , in brutorum cibii uarim effedui » ^ • 4° 

firul£ confidcratio , 41 y. 27 
firuU zrfirulaginishifloria. ex Thcophra. 41 5.3 j 

firul.f urcsexGalcno ^ii-ii 

firuh uhi maxim£ ' 415.$? 

firuU tdila mur£na confijlim moritur 415.5? 

Tihcr Diofcoridi z 57. 45- 

/jinnj f e/Jc j Diofcoridi 1 5 7. 47 

jvJrj confideratio 158.21 

fibrosfibi tcftes amputare , Krf/iam 1 <) 8. j 2 

/:6ri tcftium adulteratio i ^g. j 5 

^6r/ teftium uires ex Galeno 158.5» 

FitwO'prw iff<). 2 

TiciDiofcoridi .: 155.20 

ficorum confidcratio 1 7 o . i j 

ficorumfacultatesexGaleno 170. 15 

ficusagreftis 171. 2 

ficipr£coces ' «7»-4 

^fW ci;i/j Diofcoridi 170.1 

fidicula Theodoro ' 582.55 

Tilicula Diofcoridi 5 2 j . 5 ; 

filicuU confideratio .% ff^j.so 

Tilipendula , cr e/!*5 /</'rei 451.54 

F/7/X M,'io D/o/cor/ii/ d2j.4 

filixfoemina Diofcoridi ff 2 j . 1 5 

/i/!cK utriufque hiftoria sij.zj 

filicis utriufque uires ex Galeno ^ 2 j . 40 

F/miini Diofcoridi ^Ss.JS 
fimi uires , uide S tercorii uirei 

1'lammuU hifloria , er /</'rej 4,87. 5 5 

flammuU noxa , cr curatio 73 » • 4 
F/orc^ ^/w tcmporc decerpendh <ic rccondendi 7. i ff 

floresftcci quandiu durent 7« »4 

florum in plantis uarietiK t ? • 3 J 

F/o j icr/j Diofcoridi 5 5 7. 5 4 

/Jorw if ri« hiftoria «58.5 

/?on5 <f r jj /</r cy cx Galeno <r 5 8 . 1 j 

F/o j /d/i« Diofcoridi <y 8 8 . 4 8 

F/oj punic£ Diofcoridi 1 4 j . 5 3 

fiosfylueftrispunic£Diofcoridi 144. ff 



ex 

Tluminibus qu£ phnt£ adtiafcigaudeant j. 1 8 

Fcc«/'c/<///m Diofcoridi 407. 5 7 

fceniculum erraticum Diofcoridi 408.13 

focniculi ulriufque confideratio 408.25 

fceniculi uires ex Gal. 40 s . j 8 

Fcr/i/WM gr£cum Diofcoridi 258.5» 

/cer// gr<cc/' co/i//ii. CT /</'rc5 ex Galetio ^Ss.^ 

Toliorum in plantis uarieta 4- 3 «■ 

filiorum in plantis comparatio , crfimilitudo interfc 

II. ij 
fi) liorum i n coloribus difcrimen ti. $ 

Tomes ignis ex tufilagine 444. 4^ 

Fo/!f (itw in rigui'; qu£ plant£ proueniant 5. j 8 

Tofiliumfacultates s^s.io 

¥ragari£ , zrfi-agorm confid. er «ir es 5 1 2 . 1 p 
TraxinusDiofcoridi ss.3 

fraxini fpecies ss. 3 8 

fraxini confideratio , er hiftoria 55.10 

f-axini uires ex Vlinio 55.40 

Truiim quando decerpendi,V quomodo conferuandi 

7. 3ff 

JFrutices 8.47 

fuchsij errores , eiusqi fententi£ reprobat£ 20.34. 

er2j.55.cr28. 25.er32.42.er37.7. cr 

35. 21. cr 41. 5 2. cr 42. 55. er 44. j^.cr^S. 

5.ct45.3.e^ 5o.4i.et«y5. 14.^^73. 25.^^74. 

jcr.et Sj.j.et 88.33.et56'. iS.ef 120.43.et 

1 27. 24. et 140. 15. et tSo .11 .et isg. is.et 

181.45.^^225 .zi.etz/^^.s.et 245 . 34.et 

257. 47. et 2^5 .s.et2S7.},etzs8.}).et 

254. 3 I. et 317. 5(j.e/^3 20 .4. ef 33 2. 53 .ct 

J3 8.i5.et342.5.et345.4j.et3 57.3 5.et368. 

44.^(350. 27.^^404. ffo.et4i5.4.et 428. 1* 

er 425.17. cr 4j8. 10. €y44<?.27. 6^458. 

■ 25.er 455. J3' er 4<ji. 45.er4<>5 .37. er 

487. 52 .et488 . 5 2.ct 505. 8 et 510. 24. et 

515. 12. et 522. 1 4. ctjjj. 13.^^535. 18. e£ 

535.33 .et547.5i .et548. 10 . et (S) .^et 

555.41 . et552. 1 j.ct5 64. zz.et ;S4.. $1. et 

575. 2.et5Si.33.et5o8.4j .ct521.41.et 

584. 5 8-et5 85. 54.^^557. 1 5. et 555. 34^et 

702,35 

lucus marinus Diofcoridi SiS.3 

fuci marini confideratio / 5 8. i o 

fuci marini uires ex Galeno 558.28 

Fuligo e myrrha , refina ,flyrace Diofcoridi 72.3 

fuhgo liquid£ picis Diofcoridi 8 5. 2 4 

fuIigopidoriaDiofcoridi 705.11 

fuligo thuris Diofcoridi 7 » • 5 ? 

fuliginum omnium idres 87.8 

Tumaria Diofcoridi fSf.zz 

fumari£ confideratio .-, fse.t 

fumari£ alterum genus 545.5» 

fumari£ genera ex Plinio j ss. 4 

fumari£ uircs ex Mc/hc 5 ss. z o 

fumari£ facultates ex Gakno sss.f f 

Fungi Diofcoridi 5 44. 5 s 

fungorum confideratio , et genera 545.23 

fungorumaliagencra 545.41 

fungi luccrnarum 545.53 

F/</Jg/ corporisaffcdus 545.11 

///«gorjw?* 



Ind 



fiingorum uire s eX Galcno / 4«. i J 

fu!igorumJlr.wguIutiis,cr rcmedi4 Diofc. 740, i S 
fimgorum ucncjica natura 740. aff 

fungorumpr£jpxratio 740.34 

fungorum ucncni rcmedid 74o.4ff 

G 
(^Agates UpisDiofcoridi 6s9.zt 

C.ig.u£ l.ipidis confidcr.xtio 6s>9.iS 

gAgut£ l.tj.->idis kijlori.h<y uires ex Gdeno <j 5^.43 
C.tl.({iitcs l.tpis Diofcoridi 7oi.jt 

g.tl.iilitie Lpidis hijioriu 701.40 

Gitl.tng£ conjidcrutio , cr gcnera 21.11 

g.ilMg£uircs zi.ts 

Cdl.ixi.ts I.tpii Diofcoridi 7 o i . 5 is 

Culbutmm Diofcoridi 422.4* 

g.ilbMu confid. 412.^8 cius ttires ex Gal. 4 2 j . j 
Cilcga c[uid , er eius uircs 390. $9 

Gakni nauigationes 2.4; 

Galcni lcclio in thurc rcftituta 72.40 

Caiem in prunis dcfcnjlo contra Brafauolum « 5 s. is 
Galcuide pijlaciorum uiribtis opinioab Auiccnnare= 
probata 1 54.. i 

Calcn!,cr Diofcoridis in Seripho, er Santonico abfin- 
thiofententia luria 369- 18 

G.ilemis in coriandro .1 Diofcoride dijfentit 40 o. j i 
Caleni locusjufjpci^us de ajfleno 4^4. a 

Galenus notatur in argcnto utuo S74. 42 

Galenijententia de trifolio afphaltite damnata^.^ i . i s' 
Galeni liber dc theriaca ad Pijonemfuj^eilus 44 1 .^if 
Galerita Diofcoridi ■ 214. is 

galcrit£ confdcratio 214. j ^ 

Galion Diofcortdi s$6.zz 

galij conjU. sss.^t. eius uires ex Gal. . ss^- 37 
GahopfisDiofcoridi fff-^J 

galiopfeos confidcratio 555,22 

Calla Diofcoridi i j 8. 14 

gaUarum confid. 1 3 B . j 3 .'v uires ex Gd/. 1 3 4. 1 2 
giUa omphacitis 1 j 8 . j S 

CaUarumpr^fagium 139.$ 

CaUi , cxgaUtn^ Dtofcoridi 205. 3} 

gaUorum , (ygaUtnaritm confid. cr uires zto.is 
GaUitricum quid 378.4« 

Gammarorum lapiUi 7 S 5 . 5 2 

Carum Diofcoridi 2 04. 5 j 

gari confideratio 205.1 

Gattartaherba 382.3 

Genifi£ confideratio $99.4$ 

genifl£ hiBoria , er uires 555.50 

Gemtale cerui Diofcoridi 208. s 

genitalis cerui confideratio 2 o 8. S 

Gentes tuts a ferpentibus eorumc^ idibits medentes 
■ 7S2. jff 

Gentiana Diofcoridi 3 4^«? 7 

gentian£ confi. j 45. 5 2 .ei«j uires ex Gal. 3 4<J. 5 <r 
Gentianaminor 3 47'J 

Ceodes lapis Diofcoridi 705. 5; 

geod£ lapidis conjideratio ' 7 o «> . 5 8 

Georgi].agricol£ lapfus 228.1 

GeranmnDiofcoridi 44S.41 

geranij conftderatio 448. 4« 

Gefneri lapfus 5 3 8. 40. cr 5 ff i). 7 



ex 

Cingibcr Diofcoridi jiS. $9 

gtngiberis conjidcratio , cr hifloria 3 > ?• 7 

gingtberis iiircs cxG.tlcno 317.24 

Gingidion Diofcoridi 2 ss. 5 1 
gingidij confid. 2 9(S. $7. CT uires ex Galcno 197. 3 

GithDiofcoridi 417.42 , 

gith confidcratio 417.54 

Cladiolus Diofcoridi 45 8 . 3 S 

gladioli confid. 458.5 $.eius uires ex Gal. 455.12 

Glandes Diofcoridi i j 4. j 4 

glandtfcrarum arborum confideratio i j 5. j 8 

glandifr.trum arborum uires ex Galeno 137. 12 
Glans unguentaria Diofcoridi s 00. 1 9.eius conjid. 

fioo. 25 

glandis ungtientaria uires cx NLcfue e o i . 4 

glandis unguentari£ iiircs cx Galeno <s o 1 . 1 s 

Glaftumfatiuum Diofcoridi 335. i j 

giafiumjylucftre Diofcoridi 335.20 
glalii utriusqi cofid. 3 3 5. 2 7. er uires ex Gal. j 4 o .4 

Glaucium Dtofcoridi 42 4. 1 5 

glaucij confid.4 24.2 o. ei«j uires ex Gal. 424. j i 

G/dMx Diofcoridi 585.14 

glaucii confid. s S s-i 9.CT uires ixGal. 585.40 

Gleucintm Diofcoridi ^i.^S 

glcucini confideratio 63.31 

Glirium lnfioria,cr uires 2 27.4S 

Gluten pifcium Diofcoridi 4 14.45 

Glutinum Diofcondi 424.35 

glutims confidcratio,(:y uirei 424.50 

Cnaphalion Diofcoridi 448.54 
gnaphalij confid. 448. »7. a' uires exGal. 4S0.37 

Cmdiumgranum Dvfcoridi ^ 1 1 . 5 j 

Cnidiumoleum 55.50 

Gobiiis Diofcoridi 202.55 

gobiorum co nfideratio 203.25 

gobij facultas ex Galeno 203.32 

Gobij fiuuiatiles 203.36 

CoJ^ipij confderatio 450.15 

GramenDiofcoridi 503. 55 

gramen arundinaceum Diofcoridi 5 04. i 

gramenParnafiDiofcoridi S04.3 

graminisconfid.&-hifioriaex'Plinio 504. 17 

graminis uires ex Galeno 5 04. 45 

Crandinis impetum qu£ arceant t S . ft 

CratioU Jnfiior. er «irei 372.14 

Gro/^{ Diofcoridi re^.ff 

Guaiaci ligni confideratio i 2 2 . 5 j 

guaiaci gcnera tria tzz.^s 

guaiacicortices ■ 12^.42 
guaiaci planta 1 2 j . j o. eius facultates i 2 j . 5 j 

Guaiacium lignum pr^fiantius 1 2 j . 1 1 

GKinm j amygdal£ Diofc oridi »52.42 

Cummi cerafi Diofcortdi 1 45. 5 5 

Cummi elemtfacult.O' confderatio f 3 4-? 5 

Cypfum Dtofcoridi 692.31 

gypfi confid. 69t.34.CT' uires ex Gal. 552.40 

gypfiflrangulatus remedia Diofcoridi 740- 5 o 

g^py^ ueneficium^eiusq; curatio 74 » • * 

H 

H^Aematites /^pw Dicfcoridi 69^4 

hiematit£ lapidis confideratio 698. o 

^ h.^iuaiucs 



h^nutiu Idpidis uires ex GMetio ff 5 8 . * 8 

h£',v.ttit£ Lipidis uircs cx Alexundro ^5 8. 41 

H^morrboi iaus not£ , ct curatio Diofc. 772.24 

h^morrhoi pcrniciofus iSlus , o~ hijlorix 771.41 

kxmorrboi morfus not£,^ rcmedix 7 7 J • i 

lialicit Diofcoridi 154.17 

hulic£ confid. 2 j 4. 2 4. et uircs ex GuL 2 5 4.41J 

hdic<£ , cr fxrris differcn tix 2 5 4 . j j 

HulicucMimfoUnum Diofcoridi 5 ? ' • 5 8 

Hislimus Diofcoridi 1 1 1 . 2 j 

fcj/iini cQiifidertitio 1 1 1 . j a 

h.tlimus MAuritaiiis molochict 111.41 

hdlimi larcs ex Galcno 1 1 2.2 

Uindacbocha Arabicis quid 5 SS.4.S 

UitruiidoDiofcoridi 105.3 

hdrunditium conUdcratio •.• 1 o ff. » s 

harundinum gencra plur.i 10^.21 

haritndiniSjO' filicis odiunt 1 05.41 

harundims uires ex Galeno i o 5.45 

TAaJluU regia Diofcoridi 325.20 
haftul£ rcgi£ conJideratio,uidc iit Aj^odelo 

Medera Diofcortdi 3 J j! • 3 7 

hedcr£ confideratiOyZ^ generA 335.55 

hederjefacultas 335.24 

'Hedychroon Diofcoridi 54. 1 3 

hedychroi compo/itio ex Gakno €4.. i s 
Iiedyfron,mde Securidic4 

Helcyfinu Diofcoridi ess. 3 

HeleniumDiofcoridi v 52.21 

helcnij confideratio 52-4J 

helcnium alterum Diofcoridi 52.38 

helcnij Aegyptij confideratia 53.2 

helcnijuiresexGaleno Si^^i 
Helichryfon , uidefupra in Elichryfo 

Ueliofcopius tithymalus Diofcoridi eo5. 3 5 

V.cliotropium magnum Diofcoridi 528.3 

hcliotropium parimm Diofcoridi 528.18 
hcliotropij utriusq; con/td.sz g . 23 .CT «Jrej 5 2 8 . 25 
'BeUeborine uidc Elleborinc 
lleUeborum,uideEUeborum 

Uelxine ciffampelos Diofcoridi 508.18 

helxinesconftderatio 508.24 

hclxincsuiresexGalcno 508.44 

"Helxines altera DiofcQridi 548.45 

helxines confid. 545.1. uiresexGdeno 545.7 

Heinerocdflw Diofcoridi 453.50 

hemerocaUis confideratio 453.35 

hnncrocaUis iiires ex Galcno 454*3 8 

Honio/iif IJ Diofcoridi 454. 1 7 
hemionitidis co;i/?rf .454. 2 j ,er «irci ex Grf/.45 5.15 

Hcrtj mirabilis ad excitandam uenerem 45 8. 48 
Ucrbarum form£ dcfcriptx parum conferunt adco= 

gnofccndafmplicia 3.53 

herbx ^'o pi6io lcgcnd£,ficcand£q^fint 5.5 o 
herbas coUigcre certis temporibm non eft: ab re 5.3 5 

herb£c[U£ 8.51 

Jcr6.f </«x m aliis profiliunt planta? 10.5 

H crba P.(rK,cr ciM5 hiftoria,<cr iiires S^9.ii 

Ucrmodailyli conicilura 547.45 
Uc^molai Ltpfus, cr opiniones improbat£ cr 2 5 . 57. 

CTj i.^i.cr i5.7.cr55.48.cr 82.22.cr i7?* 



Index 

i2.cr3 02. iff.cr 314. 47. CJ* JJ5. 5«-C7 
428.25.^^445. 23. 

licrmolaus a calumnia uindicatur 5 3 5.4^» 

HierdciKm magnum Diofcoridi 401.57 

hieracium paruum Diofcoridi 401.51 

hicracij utriusq^ confid.cr uires ex Vlinio 402.35 

Hieropili lapfus 552.31 

Hiericuntam non ejfe Amomum 35.13 

hiericunt£ uires 3 3 • » -s» 

HippocampusDiofcoridi lys.s 

hippocampi confidcratio 1 76.45 

hippocampi uires ex Galeno »77.25 

hippocampi uircs ex Aeliano xtj. 2j> 

HippogloffonDiofcoridi 575.41 

hippoghfi confid. 1 75.45. eiusuires S7^-if 

Hippolapathon Diofcoridi 2 7 1 .i> 

hippoldpathiconfideratio 271.2^ 

hippoldpathifacultates 27 1. 2i> 

Hippomiirdf/jron Diofcoridi 408.14 

hipponiarathri defcriptiOiZT uirei 408.34 

Hippop/iijc; Dio/corid j soj.**- 

hippophdis confideratio soj.$9 

Hippoph£sion Diofcoridi * o 3 .3 j 

hippoph^fticonfideratio 503.35 

Hippopofdwii tcy?ej Diofcoridi » 57. 2 ^ 
hippopotamihiftoria 137.28, eiusuires 157.3 S 

HippofelinonDiofcoridi 403. 5i> 

hippofelini confideratio 4 o 4.47 

hippofelim uires ex Galen& 40 5 .7 

Hirci barbula Diofcoridi 3 o 2. j 

hirci bdrbul£ confideratio , 3 02-7 

HirculusDiofcoridi 27-*? 

Hirudinum deuora,tarum remedid Biofco. 747. * 8 

hirudinum deuoratarum noxa 747« 3 4 

hirudinum deuoratarum curatio 747.40 

HirundinesDiofcoridi ii5.4 
hirundinum htft. 215.13 .crfrK «iref ejc Grf/. 215.1» 
Hiftoria ruftici aferpete hafta trasfixo infecii 113.5? 

hifloria rukici fudu morfusfere perempti 7 1 4. 2 4. 
hiftoriafraudis circunfiranei uenenuminnoxie fume» 

re profitentis yzi.js 

hiftoria cafus ex cicutafumpta. 732.3» 

H olojlium Diofcoridi ^91. ^f 

holoftij confid. 451.42. «w«ir«exGd/. 452. 2i» 

HcrdeumDiofcoridi 245.55 

fcor^iei eonfideratio 250.15 

hordeifdcultas 250.34 

Horminum Diofcoridi 455.14 

horminiconfideratio 4Ss>.sf 

horminum cereale 450.7 

Humaiiiftercorisuires 240. » 5 

Hyacinthus Diofcoridi 5 24. 4 a 
hyacinthi confid. 5 2 4. 5 2. ci«i wV « f X Grf/. 5 2 5. a. 

Hjiri hiftorid,morfus,cr cUratio 773-5* 

Hjyirome/i Diofcoridi 543 '3 «■ 

hydromelon Diofcoridi 548.55 
HydropiperDiofcoridi 3 t 8. 14. 

hidropiperis conjiderdtio 318.25 

hydropipcris uires ex Gdleno jts.S 

Hyofcyaminum Diofcoridi 5^.38 

hyofcydmini oUi uires s^-S9 

hyofcyamini 



hyofcymini pjfdtidi ut ia 

Byofeymus Diojcoridi 

hyofcymiconfid. $ ^s.i ^. 

hyofcymi noxu, cr auxiliii 

Iryofcymi noxiu tds 

hyofcymi tttriusq; iioX£ curdtio 

Bypccoon Diofcoridi 

hypccoi conJidcr.ttio 

hypccoi uires cx GAlcna 

Bypcricon Dtofcortdi 

hypcrici confid. 478. 5 S. eiU5uiu5exGnl.4\.-7s.i} 

I20. J I 
» I <>. 6 O 

»20. ^7 
370.55 

37i.j(i> 
371. (Ji> 
»75-57 



cius uireicx Gd. 530.7 
7?4'5o 
7?4'58 
735- t« 
528.54 
528.57 
525. a 
477- 3 S 



Wypoci^is Diofcoridi 

hypociflidis conjidcrutio 

hypocifiidis uires cx Gdciio 

Byjfopum Diofcoridi 

hyffopiconfid. 371.1S eitiSUtresexGd. 

hyjfopi uircs cx Mefue 

Yiyjiricis mcntio 



574.50 
130.23 

«5-4* 
704.5« 

704-57 

705.2 

705.« 

«72.1J 

172.3* 

172.34 

»77-Jt 

424.44 



J A c E A herhd 

Jdcobi Syltnj in acdcia opinio improhatu 

Ijfmintvn Diofcoridi 

iafmiiii tmgucnti confidcntio- 

laj\>is Diofcoridi 

ujpidumgenerd plura , er uires 

Jafpidumnatitra 

la^idis uircs cx Gal. 

JbcrisDiofc. 17 1.4. eiusconjid. 

iberis , (y icpidium idcm 

iberis a Damocrate carmiasdefcriptit 

iberis altera 

lbifcus,itideAlth£d 

JchthyocolU Diofcoridi 

Jiiuitm ttirulentorttm commutiis ctiratio I}iofcoridi 

Jdiea radix Diofcoridi 

idce£ radicis conflderatio 

id££ radicis uircs ex GalettO 

Jecur apri Diofcoridi 

iecttr ajininum Diofcoridi 

iecttr-canis rabidi Diofcoridi 

iecur caprinum Diofcoridi 

iecur mergi Diofcoridi 

iecinorum diuerforum conjlderati» 

Jefemin unde diHum 

iefemini uiresexS erapione 

Jkx Diofcoridi 

ilicis confiderdtio •.■;.no;-i;j'0 ::i«kg!.o j ■ ;i'*3 s.z s 

Jmperatori£ confiderdtioJhifi6rbti^& Hires 40 cr. 5 o 

JmpiaherbaVLinij 45°- 3 

Jmpojlores quandocjue etim peritos decipiunt 4. 1 1 



Index 

irionis confiderdtio 

Jris Diofcoridi dcfcripfa 

iridis confid.crgcncrd 1 7. 54. eiusuires 

iris cognomine ajh-dgalitis 

iridis mentio aGatcno 

Jfopyron Diofcoridi 

ifopyri confideratio 

Jua mufcatd 

Jtidaicus lapis Diofcoridi 

iudaici lapidis uires ex Gdleno 

Juglandes nuces 

iuglandittm confidcratio 

iuglandium uires ex Galeno 

Juglandes condit£ 

Junctis Diofcoridi 

itinci confideratio , er tdres 518.8 

Juncus odoratus Diofcoridi 

iunciodoraticonfideratio 

iunci odorati uires ex Gdleno 

Juniperus Diofcoridi 

iuniperi confideratio 

iuniperi cdput in Diofcoride deprdUdtunt 

iuniperi domejiice 

iuniperi gummi si-iy 

iuniperi uires ex Galeno 

Jus gaUi ueteris Diofcoridi 

Jus pifcium Diofcoridi 

Jxia Diofcoridi . . ; . u: : 

ixiam nigri chdm^leonisrd^cibusinndfci 

ixid ucnenum mortiferunt 1:^. ■■■'■■. ;-j; , ' 

ixiic uenenum,^ remedid Diofcoridi 

ixi£ uenefica naturd 735.14 eiuscurd. 



5i3-3i> 

a 07.10 

ao7-7 
a 07.11. 

207.8 
»07.14 
207.33 

6S.2r 

6S.8 

»?4-54 



Jndica harundo 


»07.27 


Jitdtcum Diofccridi ' ' 


^71.12. 


indiciconfideratio 


571.18 


Jntybus Diofcoridi '•■■■ 


287.28 


intybi confidcratio OK^\fcD v. 


288.40 


intybi tdres ex Galeno i -■ 


250.8 


Joanr.isdeVigolapfis "'"'^ 


6S.l8 


Jouisgldiiies Diofcoridi 


X37-J4 


Jrini unguenti confidcraiio 


53.17 


Jrio Diofcoridi 


314. 10 



K 

KAli Mauritdnorummentia 
Karabe Mduritutiorum 
Keiri quid 
KipKis quid 
Kcruuquid 



j 14.24 

»7-14 
18.51 

18.57 

I5.S 

574-4 

5 74- -9 

442.38 

703-4 

703.5 

164. 23 

154.43 

154.52 

155.8 

5 »7-54 

er dein. 

40.57 

41.5 

41.52 

5t. 22 
51.35 

ibidem 

st.iz 

eiusufussi. S 

Si. 20 
205.37 
204.55 
353.50 
3 5 4-5 * 

735-4 

IJS.iO 



i74-53 

»02. 15 

455- J 

100.48 
504,5 



L A B R V M Veneris Diofcoridi 3is.% 

T^abriVeneris confideratio 355.18 

Idbri Veneris uires ex Gdleno 3iS. iS 

Labrufcd Diofcoridi c ? 7. 8 

l^acDiofcoridi zzS.fS 

Idilis conjideratio 230.21 
Iddisprobdtio 230.32 eiusfdcutt. 230.40 

ladisbibendiratio 230.45 

Idilisfacultdtes ex Galeno z 3 2.3, 

ladis codgulati uires i 30.it 

IdchumanumDiofcoridi zzs.zf 

IdcfchiJlonDiofcoridi zis.ty 

Iddisferum Diofcoridi 225.10 
l^ddisintus codguldtinoxd,0' dUxilidTyiofc. 742.5 8 

laiiis coagulati conjideratio : --:rv'<-743.4 

laitis in uentrictilo coaguUti noxd 243.14 

lailis in iientriculo coaguUti curatio 74 3 • 3 o 

Laccd^zx de ed Arabum of inio uaritt 5 o. t 

Idcca infeCxorum ejl Araium Idccd, 50.* 

Ucc(gfdiiiti£gener4 i°-34- 

jS 2 Lacertd 



Ind 



ex 



LdCertdT>iofcoridi 


*z3.4i 


lacertarum confidcrntio 


224. zx 


hcertArum Chakidicjrum cotifidcrado 


2 24. 2tf 


Lacyymx , rcfinx , crgummi 


8.5 


Lactucu Diofroridi 


25>J.40 


laflucu fylucftrii Diofcoridi 


*i>;.4P 


laducfconfidcratio 


zs>S- S^ 


haucc fylucjlris confiderdtia 


2Sff. I 


lafl!ic£uiresexGaleno 


ZSS. l I 


hadan-.m Diofcoridi 


X2 I. IP 


ladani cvnfidcratio 


12. .44 


ladaniuires ex Galeno 


»21. 5J 


'Lagopus Dtofcoridi 


457- «7 


lagopi confideratio 


497' iO 


hgopi uires ex Galeno »% 


4S7-47 


hagrimo uulgo <^uid 


80. J8 


l,amiumhcrh4 


SS;.6o 


Lampfana Diofcoridi 


271.45» 


hmpfan£ confideratio 


2.TI.S) 


hmpfans uires ex Galeno 


272. 1 


Lana Dwfcoridi 


232.5» 


Lanaria herba Diofcoridi 


JI5.4» 


hnari£herb£ confideratio 


3*9-49 


hnari£ herb£ uires ex Galeno 


320. 1 


Lapathum Diofcoridi 


Z69. SS 


hpathiconfideratio 


Z^l. 12 


hpathi uires ex Galeno 


271. 2(f 


Lapidcs cur pauci , cur multijiant 


ffJ3-7 


hpidum colores unde uarij 


6^).io 


hpidum diuerfa difcrimina 


534.18 


Lapis plumbarim 


£52.30 


hpidis plumbarijconfideratb 


f S2.4S 


Lapi^ bezahar Arabum 


^78.3» 


hpidis bezahar hiftoria , CT uires 


ibidcnt 


hpis infiUe bubulo repertus, c eius uires 


2J8.4J 




hpisin oculo ceruorum natus 


^78.50 


Larix arbor , er eim hijiori^ 


75.38 


hrix agaricum profert 


r 80.4 


hrigna refina 


80. 28 


Lafer Diofcoridi 


418.55 


hfens confideratio ,•, 


4l9.2f 


hferis uires ex Galeno 


420. 45 


Laferpitium Diofcoridi 


41 8. 50 


hferpitij confideratio 


415.23 


hferpitij hiftoria ex Theophrafto 


420. 1 1 


hferpttij uires ex Galeno 


420.41? 


Ltijfulata 


380.35 


Lathyris Diofcoridi 


609. 3 


hthyris confideratio 


609. 22 


hthyrisuircsexAHuario 


609. 27 


hthyrii uires ex Galeno «*. 


609. 3 » 


hthyris noxa , CT curatio 


748. 5<J 


Lauanda uulgo qu£ 


2S-. 54 


Lauer Diofcoridi 


281.58 


hueris conflderatio 


282. t 


hueris uires ex Galeno 


282. 23 


Laurus Diofcoridi 


sy. z 


huri bacc£ Diofcoridi 


s>7.to 


hurihiftoria 


9-J.ZO 


lattrini olei confideratio 


S-8. 1 



hurinioteiuires 5 8. 4 

hurui lapidea 97. 5 8 

huri uires cx Galeno sS.z 

hurus exfe igncm producit 97- 5 j 

hurus A lcxandrina Diofcoridi 5 8 8 . 47 

huri Alexandrins confidcratio S^^' ii 

huri Alexandrin£ uires ex Galeno 585.4? 

Ledon Diofcoridi 121.18 

LcmniaterraDiofcoridi 67S.Z1 

lemni£ terr£ confideratio 676. z8 

lemni£ terr£ hiftoria ibidem 

lemni£ terr£ uires 677. 1 8 

lemnia terra qtiid cenfcatur 577.45 
lemni£ terr£ adulterand^Jraus deteHx 677. s 9 

Lens Diofcoridi 2^2.37 

lentium uires exGakno z6}. f 

Lens paluftris Diofcoridi SS°'S 

lentis paluftris confideratio SS°-^ 

lentis paluftris uires cx Galeno ss°'^^ 

Lentifcini olei parandiratio 58. 14 

Lentifcus Diofcoridi 81.52 

lenttfcina refiiia Diofcoridi 8 2. 5 

lentifci confideratio 82. ij 

lentifci uires ex Galeno 82.3» 
Leoniceni errata , ac eimopiniones dilut* 2 S 5 . 4.6, 
cr 348. 2 5. cr 3 s 8. 1 5 . 0-43 8 . j o . er 454. 

24-C773.J5 

Leontopetalon Diofcoridi 430.51 

leontopetali confideratio 430.58 

leontopetali uires ex Galeno 431.« 

Leontopodion Diofcoridi 575.2? 

lcontopodij confideratio 575.25 

Lepidium Diojcoridi .*. 3 3 5. 3 8 

lepidij confidcratio 339-41 

lcpidmm Plinij 339.4S 

LeptocaryaDiofcoridi i66.ss 

Lepus marinus Diofcoridi 153.52 

leporis marini confideratio » 94. 2 o 
Leporis marini haufti not^^ZT curatioHiofcoridi 

746^.4 
leporis marinifumpti indicia 

■ eiui nox£ remedia 
Lepus terreftris Diofcoridi 
leporis terreftris confideratio 
leporesubicandidi 
lepores ubibina habent iecinora 
leporisfACultates 
Leporinum coagulum Diofcoridi 
Leucacantha Diofcoridi 
leucacanth£ confideratio 
leucacanth£ uiresex Galeno 
Leucoi Diofcoridi 

lcucadis confideratio ,% 

Leucoion Diofcoridi 
leucoij confideratio 
leucoij uircs ex Galeno 
Libri explodendi 
Libyfticum Galeno ligufticunt 
Lichencs equorum Diofcoridi 
lichenum equorum uires 
Lichen Diofcoridi 



745.14 
745. 2 ff 
Z54. t 
154.28 
154.3) 
154. 50 
154. 5(y 
233.35 
36Z.13 

36 z.zo 

3S3.4, 

43 2. 3 8 

432.42 

454.50 
45i.t 

45». 14 
54? 

353-4<S" 

208.43 

Z09. f 

518.30 

lichenis 



Ind 



ex 



iichenU confiderdth 


5x8.37 


iichems genem ex Vlinia 


518. 4 


iichenis uires ex Guleno 


5IP- «4 


'Lignumdocs 


48. z5 


J^ignorum mircor Biofcoridi 


105.35 


iignorum marcoris uires 


los.is 


'Ligujiicum Diofcoridi 


3S)j.is> 


ligujiici confiic rxtio 


35J-44 


iigujiici ,fcu Ubyjiici uires cx G^leno 


S-OJ-^? 


ILigufirum Biofcoridi 


117.30 


iigujiri conliderjtio 


1.7.44 


iiguftri uircs ex G,tleno 


1 18. 15 


Lihum Diofcoridi 


433-4J 


lilij confidcrj.tio 


434- ' 


iilijhiJioriuexVlinio 


434-5 


'Lilia c[uomodo in totm <mnum uiridixferuentur 


434. z4 




iilix quomodo diuerjis tcmporibmfioreAnt 


434-27 


iili.i albit quomodo purpurea jiunt 


434.20 


iiliorum uires ex Gxleno 


434-40 


Lilium comuUium non eji hemerocMi 


4S4-'- 


lilij conuaUij hijioriit , et uircs 


4J4.ta. 


Limonium Diofcoridi 


45^.54 


iimonij conjideratio 


45>ff. 5i> 


iimonlj uires ex Gctkno 


497. 10 


Limoniipoma 


lij.st 


limoniorum pomorum di^uitjiiktitict quibm conjirat 


lf4-9 




LiwxriaherbiC 


fSs.s^ 


Lingua ceruina eji phyUitis 


4J> 54 


iingui ctruintt non eji hemionitis 


4j8.11 


Linguaferpentina 


J23.4S, 


iingH£ ferpentint dcfcriptio » tt KtreS" 


ibident 


LinozoJiisDiofcoridi 


eif.so 


iinozoftis confideratio 


ezs.iS 


LinumDiofcoridi 


*55.x? 


iiniconjideratio 


Zf9.ZO 


iini uires ex Galeno 


2$S>.49 


iinifeminis oleam , et eius uires 


^iS.Jf 


Lithargyros Diofcoridi 


ees.ip 


litljargyri confideratio 


66'], Z 


iithargyri uires ex Galeno 


667.1$ 


LithocoUa Diofcoridi -•» 


705.1 t 


Lithof^ermon Diofcoridi 


460. 5 * 


iithofpermi confidtratio 


470.31 


iithofj^iermi hiftoria cx Plinio 


470.4» 


Lixiuij faponis noxi , tt curaiio 


74S-45 


Locuftg Diofcoridi 


213. j 


locuftdrum confideratio 


213, a 


iocuftarum ingens numerus quaxio ItaliM 


1 inudfit 


21J.20 




iocufteE in cibis 


21?. 2? 


Lolium Diofcoridi 


257-30. 


lolij confideratio 


257-40 


lolij uires ex Galeno 


*58.> 


Lonchitis Diofcoridi 


472.? 


ionchitis altera Diofcoridi 


^n^.is 


ionchitisconfiderdtio 


472.22, 


ionchitis uires ex Galeno 


472. 3« 


Loniceri lapfus, uide Addmi Lonicm errdtd 


LoraDiofcoridi 


^42, 27 



\or£ parind£ ratio tx Gateno 


S4i.}7 


LotM arbor Diofcoridi 


t $6.4.9 


loti arborii confiderdtio 


tis.ii 


lotmltalicd 


157.13 


loti drboris uires ex Galeno 


«57- J7 


Lotus Acgyptid Diojcoridi 


SA9. 27 


loti Aegypti£ hiftorid cx Thcophrafto 


559.33 


hti Aegypti£ mcntio ex Galeno 


S69.it 


Lotus^lucHrii Diofcoridi 


i66.iZ 


lotui urband Diofcoridi 


$66. 47 


lotifylueftris, er urbdn£ confiderdtio 


$66. i S 


loti herb£ utrimq^ uircs ex Galeno 


557.43 


Lundridminor 


455,3 


lundri£ minoris uires 


454.50 


Lupinus Diofcoridi 


255. 35 


lupinorum confidcrdtio 


255.1 


iupinorwmfdcultates 


255.4 


Lupinorumftmum 


241. 9 


Lupus falidarim 


587-51 


iupuli hiftorid , er uires ex Mefues 


587-5? 


Lychnk corondrid Diofcoridi 


45*- 57 


lychnis fylucftris Diofcoridi 


432. 5S 


iychnidis utrimque confiderdtio 


433.» 


iychnidisfdcultds ex Galeno 


4J3-34 


Lycium Diofcoridi 


127.47 


lycij confideratio 


128.15 


lycij uires ex Gateno 


43 2-57 


Lycopfis Diofcoridi 


501.42 


iycopfis confideratio 


Sot'i'4i 


iycopfis uires ex Gdteno 


501:32 


Lygos Diofcoridi 


130.47 


Lyncurium ex urind tyncis codlefcere , 


ummpatdtur 


242. 14 




Lyflmdchid Diofcoridi 


483-55 


iyfimachi£ confiderdtio 


484.37 


iyfimdchi£ uires ex Gateno 

M 
}^ A c E R Diofcoridi 


484.54 


S03. 60 


Mdceris confiderdtio 


1 04. t 


tndcerem non effe officindrum ntdcim 


'104.20 


vtdcerisfdcultdtes ex Gdleno 


^04.14 


Mdcis Arabum co nfideratio 


155-34 


M<en<e Diofcoridi 


202. 21 


m£ndrum , crfmdridum confiderdtio 


202.47 


mdgnesldpisDiofcoridi 


700-44 


mdgnetisldpidiihiftoria 


70O.4S 


nidgnetis Idpidis uires ex Gdleno 


701.15 


tndgnetis ueneficd uis , & remedi4 


744. 3 


MdguddrisDiofcoridi 


418.50 


Mdld infdna 


53^-5* 


malorum infdnorum uires 


537.5 


IHdtd durea Italis qu£ ,\ 


537- i> 


MatdbdthrwmDiofcoridi 


32.5 


mdtdbdthri confiderdtio 


32.22 


ntdtabdthri uice quidfupponendm 


■"■ ' 32.40 


mdldbdthri uires ex Auicennd 


32-54 


Mdlicorium Diofcoridi 


344.47 


Mdtud Diofcoridi 


372.55 


mdtud mir£ mdgnitudinis 


273.24 


matuiemeiexGdleno 


273-35 


g> 


• Mdlum 



Ind 



Mahm Diofcoridi . 148.4? 

nulorum conjidcratio » 5 o . j o 

mdor um gcncra plurd ihidem 

KIaIu Armcnidco Diofcoridi i j 5. j a 

milum cotoncum Diofcoridi 1 49. » 

mdum dulcc Diofcoridi 1 4 8 . j a 

m-ii-im McdicumDiofcoridi i so.t 

milorum Nlcdicorum cpnfideratio i $i. $s 
malum crbicuUtum ,fiue Epiroticum Diofcoridi 

148. 60 

mdunf Ferficum Diofcoridi 149. )i 

mduin Punicum Diofcoridi 1 4 j . 5 o 

muli P unici confido-iitio 144. iz 

mJi Pnnicigenera tria 1 44. 1 9 

malu Vunica acrix qucmodo dulcii pant 1 44. 2 7 
mali Punica quomodo diutius incorruptaferuentur 

»44-5 5 
LUli punici uircs ex GaL 1 44- ? ? 

Manardi Ferrarienfis errata, ac eius opinioncs confus 

tat£ 2 5. 6. cr ss. 8 . et 244. s. et 24 j . 8. er 

254. 5 j.c J04. 4J .ctjzs. $1 .0~ 3S7 .is^ 

cr^jS. 10. et 511 .40 .cr 600 .48. etsss, 

z7'Crs7;.Si.et737 .3^ 
TAandragoras Diofcoridi y j 4. 5 q 

mandragor£ utriusque conflderatio SJf- 59 

mandragone humanamformm rejircntesfailuice 

Sjs.i 
mandragor£ uires ex Galeno ^ j 7 . 1 1 

mandragor£fumpt£fi^na , cr curatio Diofcoridi 

7JJ. 21 
mandragor£ noxia uis 7 j y . 2 ? 

mandragor£ nox£ curatio 7}$-i<s 

Manna thuris Diofcoridi 7 » • 4 

mann£ thuris confideratio 7J«4 

Mann£ coelejlis hijioria , er genera 7 J • i * 

manna coelejlis Mauritanis duplex 7 J • 3 f 

mnn£ hijloria ex Theophrajlo , Gateno , et Plinio 

73.4.3.O' deinde 
ff^niiaincomitatu GoritienJi,etViXia> iMijquotems. 
, ,poreabundantiJiimarepertafit .-v}^:::,-, 74.1 
mannafcdojraxinicorticemanans 'jj^..xs 

mannt coekjlis temperamentum , et uires 74- J o 
MarceUi Secretarij Tloretitini lapfus, et opiniones rea. 
, j iecf.e &5.48.ct 1 17. 1 o.et 1 1 8. s.et 145. 5 i, 
,-^c|;i/2. j5.et 155. J7,et2 5 2. js,e^2S4, 24, 
; .e£j7,i.2S.et4o4.5o.etffj5.j<» 
iKarcor Ugnorum Diofcoridi i o 5 . j ^ 

pAargaricarumhiJioria 178.54 

margaritarum uires, 1 75. 1 1 

Marium , etjiuminum litora , qu£ plant£ ament 5. j 2 
Marrubium Diofcoridi 4.^5. 44 

marrubij confidcratio 4J7^i 

marrubij hijloria ex Theophrajlo 4 j 7- * 

m.arrubij uires cx Galeno 4J7. is^ 

Marrubium nigrum Diofcoridi 4 j 5 . 1 4 

marrubij nigri confideratio 4 j 5 . 2 5 

Martagon , lilijgenus 4 j 4- j o 

JAitrumDiofcoridi 38S.27 

mari confidcratio ^Ss.jz 

mari mcntio ex Galeno j 8 ff. j 2 

}n«rumjtali£ peregrinum jSff./t 

r- ; .■ . 



ex 

Majliche Diofcoridi Si^^ 

majiiches confdcratio 82.27 

ma^iches uires ex Galeno 82.40 

majlichini parandi ratio , & uires 58.35» 

Matricariam non effe artemifi£ genui ■ 44 5 . 4* 

Matrifylua 45^.5» 
MatthieiSyluaticierrata 278.7. C2r35<y^4s.C^ 

452.42. er4i37-2 2.4<3i).j8 

Mauritanorum crfequacium error 547. 2 1. 

Mauritanorum tutela in Cceruleo lapide 6^7 0.4 i 

MeconiumDiofcoridi SiS.zf 

meconij mentio 5 27. i * 
meconijfumptinoxa Grremedia Diofcoridi 7j5. 18 

meconijueneficanatura 7J^^33 

meconij nox£ curatio 735.48 

Meif/c4 fcerid Diofcoridi 305.18 

medic£herb£conjideratio 305.24 

Mcdicd mrf/rf Diofcoridi 150.1, 

medicorum malorum conjideratio igz.fS 
Medicamentaadulteratabantur etiam Galeni tempore 

J-55 

inedicamentajimplicia uenenii aduerfantia 721.10 
medicamenta compofita ueneni/s aduerfantia 721.33 

Mcdicorum error ^38.33 

Medium Diofcoridi 45 7« 5 3 

»«eiii^ confideratio 457- <Jo 

jncdf^' «/Vej esc Galeno 45 8 . a 

MeduUa Diofcoridi i J 7^ 3 7 

meduU£ uires ex Galeno ,% 2J7.47 

meduU£ in cibiifacultas 238.1 

Me/ Diofcoridi 242. 5 ^ 

weHJJ confidcratio s 43 . 3 5 

Me/ Hcrrfc/o^jctttt! uenenofum 243 . 49 
meUisliieracli£ uenenum , o^eiusremedia Diofcoridi 

731. J5 

;«e//w Heracleotici noxa , cr curatio 7 j i • J * 

tneUisgenertinonrofcidei 34J^5» 

Melfrugum 5^5.14 

MelanteriaDiofcoridi sSt.^t 

melanteri£ confiderati9 5 8 1 . 5 c 

Melanthium Diofcoridi 4 1 7. 4 a 

pielanthij con/ideratio 417.54 

melanthiiimfi/lueitre 41 8. 1 1 

melanthijuiresexGaleno ,; 418.27 

melanthinum olcum 57.^ 

Me/w ^errrf Diofcoridi 708.3* 

)ne/w confideratio ssB.ja 

Melic^confideratiOfO^ufus 255.58 

Melilotus Diofcoridi 3 8 5". 5 s 

meliloti confideratio 3 8 <y . 7 

meliloti uulgaris ufm iUegitimut jSs. a 

mdiloti uires ex Galeno 385.14 

Melimela Diofcoridi 1 48 . 5 3 

Me/mi cQnJideratio , ,♦, e o. i o 

MeliffophylhnDiofcoridi 4j 5. 43 

meliffophyUi confidcratio 4 j 5- 5 8 

melijfophyUi uires ex Arabibiti 4? ff. 3 

mehjfophyUifacultatcsexGaleno 4.3 s. zs 

Mehtitcs lapis Diofcoridi 7 o i . j 7 

melitit£lapidishiJloritt 701.40 

MclomeliDiofcoridi ;. ^48.53 

Melopepotiutn 



Ind 



'Meidpepomm conpjcrutio is}4..t).eorumuiresex 

Gdeno 2S4- i7 
Memphites Ijpk Diofcoridi 7 04. ff 

viempbit£ lapidii conjiicrAtio 704. 2 o 

Mcntbi Diofcoridi j 7 p. 4 j 

menthdc confidcratio 3 75. 5 ff 

nenthte uires cx Guleno 380.» 

menthdfylueflris Galcno cuUminthd dicitur j 8 o- 2 o 
Mentha-Griccu 3 8 o . j j 

menthcs Gr£c£ uires 380.54 

mLcnthiflrum Biofcoridi 3 75. 5 j 

JBleo/j Diofcoridi zt.30 

mei confiderutio ,\ 21-45 

meiuircscxGdeno : sz. i 

Llcrcuriilis Diofcoridi ezs.eo 

mercurialis conjtderutio ezs.jS 

mercurialis hiftoria , cr uires cx Plinb ezs.^z 
mercurialis uires ex Galeno ezs. i^ 

MergiiccurDiofcoridi 207.14 

Mefuis crrrata 33^.4.7.^^411.1$ 

Mcf^ilusDiofcoridi' 2 5 5. 48 

^efpilorm confideratio <. 1 5 / • 5 .J 

mefpilus altcrd xfs.zo 

me^ilortim uires ex Galeno i}S.zi 

MetaUorum dijferenti£ plures sj). js 

LletopiumwiguentumDiofcoridi c^-}^. 

Milium Diofcoriii 2 5 5 . i S 

miUjuiresexGaleno t}$.z% 

miliumlniicumPlinioquid zse.io 

milium Solis 470. j i 

MiUefiilium Diofcoridi S^s). $7 

tniUejiUj confideratio 570.3* 

miUefvUj,feu myriophyUiuires ex Gdeno 570.43 
MiHemorbia herba SSi'Zs> 

MiUcped^ Diofcoridi 205.41 

miUcpedarum confideratio zof.so 

Minium Diofcoridi quid 67 j . i » 

Mify Diofcoridi 681.23 

mijyos conftderatio 681.51 

mifyos hiftoria , cr «tVe; ex Galetto eSz.if 

MituUDiofcoridi 17^3.34 

mitulorum confideratio lys- S9 

Moly Diofcoridi 3 5 1 . S 

moly confideratio, er hiftoria ex Theophrafto,zr P/is 
nio 351. 13 

moly ,feu myles uires ex Galeno. 351.25 

Molybd£na Diofcoridi ssf.zs 

molybd£n£ conftderatio «65.33 

tKolybd£n£ uiresexGaleno sss. Si 

MolybdoidesDwfcoriii 662.3 

molybdoidis conftderatio 662.33 

Momordica 449. 38. cr 621. 53. 0^622. 24 
Monachorum , qui Mefuem commentati funt,lapfusy 
atque opimones explof^ 2 1 . j . et 2 j . 46 . O' 
41.34. et 56. 5 2.et74. 8 .et 104. Z7 .et iii» 
10 et 117. 10. eti 40. t}.et 17 i.i.etjoo. 
zz.et 3 $4.. jo. et } 6 J.4.Z .et 3 sS.fi .et}8z. 
30, ef 3 83. zo.et }37. 17. er J5i5. 10. e? 400. 
6. et 446. 24. et 45 8 . 3 6 . et 475 . 2 2 . et 5 1 5« 
5 2.cf 548.22.et 617.27. et65i. 18 
Ho«fe5 5Kie plant£ ament 5. 1 5 • 5 8 



ex 

Morochthus lapis Diofcoridi 7o«-5j 
morochthi lapidis confiieratio , O" /«Ve5 ex Grf/c;io 

701. 60 

MorfusdiaboU dcfcriptio , c-" uires 3 J 4-41 

jMorw j drior Diofcoridi 167.20 

mon dborisconfticratio 1 67. 42 

moriarbork , crfi-uiHusuircs ex Galeno 1 67. 5 o 

Mofchiodoratihiftoria ^y. j 

mofchi odorati uircs ^y. 2 ^ 

MttE«j f //cK Diofcoriii i p 6. 4 1 

muUipifcisDiofcoridi . 157.1 

muUipifcisfalcultoi ex Galeno »57.5 

MulfwmDiofcoriii . «43- « 3 

Mumiafepulcrorm 85.27 

mumLe conftieratio .•. 88.51 

mumiauires 85.45 

M«r/<t Diofcoriii 6 8 8 . 4 j 

MuresDiofcoriii 227. 14 

muriwn conftieratio zi^.y^. 

muriummirum 227.35 

muriummontanorum confideratio 228.4 

murium aUa genera 2 2 8. j 5 

MusaranewsDiofcoyiii 326.44 

«j«n'j rfrrf«e/ conftieratio zz^.i 
muris aranei morfm not£ , CT remediaHiofc.^s^. 5 5 

«jKris rfrrf«ei morfusfigna 768.14 

wwrts (trrfnei morfus curatio 768.15 

Murisauricula Diofcoriii 3 3 8. 41» 

}««r/s auriculte confideratio 338.56 
M«ji arborii ,Grjruilusconfid.vhi&ori(i i^z. 1 5 

MufciK Diofcoriii 46. 7 

jn«/c/ arborei confiieratio 46.16 

Tnufcidrborei uires cx Galeno, O" aVjs 4<>-4S 

Mufcus marimu Diofcoriii SS7'^S 

mufcimariniconfiieratio 557.30 

mufcimariniuires SST-Si 

Muftela Diofcoriii » 55. 4 o 

muftel£ confiieratio tss. S7 

muftel^ natura, cruis 200.27 

MyagronDiofcoriii .% S7^-37 

tnyagriconftieratio 57» •4* 

myagriuiresexGaleno 57» •43 

Mjy/e > )no//y Grf/e«o 551.25 

MyricaDiofcoriii 107.48 

TBjyr/cte confiieratio 108.4 

myric£ uires ex Galeno ? o 8. 2 1 

Myrobalanorum Arabicorum generd 601.34 

myrobalanorum omnium uires ex Mefue ^ o i . 6 1 

MyrrhaDiofcoriii «6.27 

myrrha^BoeoticaDiofcoridi 66.54 

myrrh£ confideratio ^s. 57 

myrrhaofftcinarumiUegitimtt es.sS 

myrrh£ hifloria ex Plinio 67,3 a 

myrrh£ hiftoria ex Theophrafto ; 67. 47 

myrrh£ arboris hidoria ff 7. 3 5.50 

myrrh£uiresexGaleno > 68.1» 

rK^rrfece «/ce quii fupponendurtt 68.18 

>njyrrfe;e Bofot/ciC mentio 6 8. 2 j 

MyrrhisDiofcoriii 570.51 

myrrhidii conftderatio * 570. 601 

.niyrr&j(iJJ«jreiexGi«/c»o .571.48 

M>rtc«)« 



Ind 



Myrkum oUum , cr eius uircs 
tnyrtei olct parandi mtio 
t^yrtiduntm Diofcoridi 
myrtiduni confidcratio 
l^yrtus [muj. Diofcoridi 
myrti confhicratio 
myrtw; cxotiex , CT Tarentini 
myrti ufus 

niyrti uires cx Gulcno 
myrtusfylucflris Diofcoridi 
riyrtifylucftris confideratio 
lAyxd , cr myxmj. quii 
viyxorum confidcrutio 

N 



$7- »t 
57- J 8 

14^.41 

145.4* 

14^. ff 

»45.37 

/45.47 

588.30 

I50. 2 

ibideitl 



«?* 



]Sf A p H T A Diofcoridi 

Haphthie confideratio 

l<iapcUi confideratiOyCr hifiorid 

napclliuislethalis 

napcUi uenemi.m, eiusq; remcdiit 

HapusDiofcoridi 

napiconfidcratio 

Harcdphthon Diofcoridi 

narcaphticonjideratio 

Harciffus Diofcoridi 

narcifi hiftona ex Theophrafto 

narcifi uires cx Galeno 

Hardum Indicum Diofcoridi 

«ardum syriacum Diofcoridi 

nardi lndic<£ confideratio 

tiardi Syriac£ confidcratio 

nardi lndic<e uircs ex Galeno 

nardum Cclticum Diofcoridi 

nardi Celticiconfideratio 

nardi Celtici uires ex Galeno 

Nardus Italica 

nardi Italicx uires 

'biardum montanum Biofcoridi 

nardi montani confideratio 

nardi montani lciiio in Diofcoride deprauata 

nardi montani uircs ex Galcno 

liardinum ungucntum Diofcoridi 

HafturtiumDiofcoridi 

nafturtijconfideratio 

nafturtij uircs ex Gakno 

HatriXiCr eius idus curatio Diofcoridi 

natricis hiftoria, morfusfigna, er remedia 

Naxim lapis Diofcoridi 

naxij lapidis conftderatio 

Hcpcta Dofcoridi 

nepet£ mentio 

HcrionDiofcoridi 

mrij confidcratio ♦♦. 

ncrij uires cx Galeno 

nerij malefica natura 

mrijfumpti noxte curatio 

Hitrmn Diofcoridi 

nitrif^uma Diofcoridi 

nitri, er eiu6 ^um£ confideratio 

nitri, er aphronitri uircs ex Galeno 

Humulariaherbtt 



87.40 
88.41 

535-4* 
535.45 

738. 21 

»57. 2) 

157.27 

4<3.27 

43.30 

602.417 

<}03.t 

603. ij 

24.2; 
ibidem 



^4-^4 

ibidem 

,v;lu 27. j 

27.40 

.28.25 

25.2 t 
25.54 
28.33 
28. 38 
28.40 

28. 5i> 

G $, ZZ 

312.7 

3 12. I5 

3 12. 20 
773 •^'^ 
773'5J 
705.49 
705.58 
381.37 
381. 5P 
544.12 
544.25 
544.41 

7J3'44 
530. 2 8 
^j>o. 30 
530.44 
esi.ii 
455.10 



ex 

nmulariauires ibident 

N«x aueUana Diofcoridi 155.55 

«Hc JJ aueUan£ confideratio 1 57. 4 

nucis aueUan£ uires ex Gakito 1 57. i o 
fiux Indica, cr eiinhiftoria, CT cottjideratio 1 55.1 j 

nucis hiiic£ uircs 155.21 

nucis lndic£ olcum, er eiusuires *^S'^i 

Nux luglans Diofcoridi 1 54. 2 j 

nucumluglandiumconftderatio 1^4.45 

nucum luglandium uircs ex Galeno 1 54. 5 2 
N«x meteUa, cr eius hiftoria tes.z. cr deinic 
mcis mcteU£fumpt£ noxa , er cius curatio 'j^s.z, 

Crdeinde 

B tix myriftica , er eius hftoria 155.28 

nucismyriftic£uires 155.4^ 

liuxpinea Diofcoridi . 7^. f 

nucleorum pineorum uires « 54. 1 1 

N ux uomica ,ZTeiwi hiftorii 1 5U . * 

Hymph^a Diofcoridi 46 » . « o 

nymphieaaltera 45*. 23» 

itymph££ confideratio 451.44 

nymph££ uires ex Galeno ,', 45 2 . 24 

O . 

QChra Diofcoridi «■71.25 

Ochr£conftderatio eyi.j^, 

Ochroslegumen 354.30 

Ocimaftrtm Diofcoridi So^-Si 

ocimaftri conftderatio 502.58 

ecimaftriuiresexGalcno $03- s 

OcimumDiofcoridi »\ gtoo.j 

ccimi confideratio ; 3 o o. i j 

ocimidegcneratio . 3=0 o. 4 j 

ocimiuiresexGaleno 300.50 

ocimi ab ocymo differentia 3 o o. 5 ff 

Oenanthe herba Diofcoridi 45 1 . 3 S 

tenanthes herb£ conjiderdtio 45 1 . 43 

Oenanthe uitisfylueftris Diofcoridi 3 3 .9. 1 o 

oenaiithes uitis fylueftris cmfideratio yjs.zi 

OefypumDiofcoridi 233.» 

afypi mentio -ij^.zy 
Officinarum lapfus , cr abufui 3. 15. 27.©" 7. 5. 

er58.4o.er553.i 

OleafylueftrisDiofcoridi 15 2^4$ 

cle£fylueftrisconfldcratio «J4. «• 

ole£,ZT^uercmodiuin 134.23 

Ole£ A.ethiopic£ hcryma Diofcoriii 1 3 3. 43 

ole£ Aethiopic£ lacrym£ confideratio « 34« » 

Olci uires Diofcoridi ^ 3- * 8 

olci confldcratio 54- p 

oki ufm apud ueteres qualii ■ 54. 1 4 

oleifacultates cx Gakno 54. 3 o 

oki omnis gencris paranii ratio 57-31 

Okum amygialinum Diofcoridi 554.35- 

okiamygialiitiparandiratio ■ 55.50 

cki amygialini uircs 5 e. 5 

Okum balaninum Diofcoriii fs.if 

oki balanini conflicratio $6.19 

okibalaninifacultates $s.xx 

Okum caryinum Diofcoriii $s.iS 

oki caryini ,fiue e nucibus luglandibm 5^-31 

okum 



Index ^ 



clewn cicintim Diofcoridi Si-ts 

olei cicini confidcr.ttio Si^ iS 

olciim cnicinum Diofcoridi S 6, ^z 

oleicnicinicon/idcrutio 57- * 

ckm cx humano Jlercore 240.40 

o.'c«)?i Gnidinum Diofcoridi 5 if . 4z 

olei Gmdini confidcr.ttio 5 6. <j c 

Olcwn hyofcy.iminum Diofcoridi 5 ^- ? 8 

olci hyofcy.mmi uires / «• 5 o 

clei hyofcymini pnrundi ratio 5 « • 5 8 

Olcum iMmnum Diofcoridi > 7- 5 J 

clci l.turini confidcratio , ZJ uires ^ 8. t 

okum lcntifcinmn Diofcoridi $8.^ 

olei lcntifcini pxrundi rutio , er tiires 58.14 

Olemn mjfiichmm Diofcoridi 58.34 

clci mitftichini panndi ratio 58. 45 

qleum mclunthinum Diofcoridi 5^-4? 

oleimcknthiniconfiderutio 57.5 

oletimmclinmDiofcoridi »48.54 

oleiim myrteum Diofcoridi_ 57- ' « 

oleimyrtciconfdercttio ,\ 57- 2 ' 

olei myrteipdrandi rntio 5 7» J 8 

Olcumexouorumlutcis aif.^o 

oleum ex Imifemine , cr eius uires » 5 i>' 3 3 

Oleum an.tnthinum Diofcoridi 60. if 

oletim oliiu fylucftris Diofcoridi S)-4-t 

oleioliuiefylucftrisfacultcis ex Galeito 54. 4.S 

oleiimomphacinumDipftoridi.. . ;- 5?. »7 

oleum omphuctnum qtwmodo art^purdripojiit 541.7 

cleim picmum Diofcoridi Se.is 

Okuni r.iphMinum Diofcoridi , 5 «^- 43 

oki raphinini confiderxtio 57-4 

OkumfefamintimDiofcoridi fs.is 

oki fcfMmni conflderatio , cr tiires $6. 29 

oktim sicyonium Diofcoridi S3' SS 

okum fimpinum Diofcoridi .55.4« 

oki fln.ipini cottftdercitio 57-^ 

okumftyracinumDiofcoridi 6 8. 5 S 

okumfuftmm Diofcoridi 61.41 

okifulinimcntio Si. iq 

Qkura terebinthinum Diofcoridi 5 8. « t 

oiei terebin thiai conftdcratio , er uires 58.23 

olci iioftri de fcorpionibus defcriptio,Gr eius uires 

Oltudrumgeneraplura iV.o\Ti3. 134«** 

oliuurtim utrcs ex Galeno i j 4. 4 j 
Okra f-w pado ab erucaru iniuria uindicetur * » s>-4.s 

Olofc}:oeiios Diofcordi S^T.SS 

OiufatruniDiofcondi .z.ii^ 403.53. 

Olyra Dtcfcortdi -O . : i • 252-3« 

oiKr.c conftdcratio 2 j 2 . 3.4 

Oi!!p'j.?ciHm D/o/fondi 633.52 

ordphicijconftderatio ..*. 640.1 

omphicijuiresexGakno 640.8 

0)«p.'Mcomc/i Dio/conii 645.4 

0«.i^v-j.Ejo/conrft 57»- 5 5 

onagr£ conftderatio 571.60 

cnagr£ uires ex Gaieno 572. t ? 

Onobrychis Diofcoridi 477- 20 

otiobrychiiconftdiratio 477.24 

onobrycbisuiresexGaktio 477- ^-s 



OnotiisDiofcoridi fsi.io 

ononidis confideratio I ff « • 3 J 

ononidis tiiresexGakno 362.3 

Onofma Diofcortdi 4« o .4 8 

cnofmatis confideratio 46 o. 5 6 

cnofmatis uires ex Gakno 46 » • 3 

Oprfci> /ocw ^ttiC p/rf;if * lietentur i> • 44 

Ophiogloffon 3 2 3..4<f 

Ophiofcorodon Diofcoridi 3 05. 1 1 

ophiofcorodi conftderatio 3 op. 5 1 

OphitesIapisDiofcoridi " 70J.38 

cphit£lapidishiftoria .** 705.43 

cphites marmor 705.49 

op/jr:j defcriptio , er «Jr« 5 34- 3 5 

Opmw D/o/coricii 526.5 

opijfacultas '" 527.2 

opi«m , ^«0 ttfimar , <t<f«/^erin{0Ji 527-10 

cpijueneftcanatura "jiS.jf 

opijuenenicuratio 736.48 

Opobalfamum Diofcoridi 43.21 

opobalfami uvsex Galeno 44. 4 * 

opobalfamumfaiiitium »v 45.? 

Opocalpafum Gak ni quii 7 3 4. ^ 6 

cpocarpaft conftderatio 'Ji'^-^ 

Opuntia Flinij fSs.fS 

OreofelinumDiofcoridi 403.45 

oreofelini conftderatio 404. 3 3 

orcpfeliniuiresexGakno 405.5 

Origddttm Hrrfc/coftcuTO Diofcoridi 3 7 3 • « 5 

origanum onitis Diofcoridi 373-25 

priganumfylueftre Diofcoridi 373.26 

brigani hiftoria uaria 3 74. 4 5 
origani Rerackotici , cr onitidi/s conjtderatio 375.4 

origanifylueftriiconftderatio 375« « 

origaniuiresexGakno 3 75. s 

Ornithogalum Diofcoridi 302.26 

orinithogali conftderatio 303.1 

Orobanche Diofcoridi 301.23 

orobanches conftderatio 301.33 

orobanches facultas ex Galeno ,\ 301.55 

OryzaDiofcoridi zSi-S^ 

oryZ£ cotiftderatio ;* 54. « 

oryz£ facultM ex Galeno ^S4- S 

OftifragwsDiofcoridi 3 1 3 . j 7 

oftijragiconftderatio 213.40 

OftraciteslapisDiofcoridi yos.is 
oftracit£ lapidis confideratio , cr «irej 706.11 

OjyWJ Diofcoridi fBs.^ 

ofyridis conftderatio 5 8 6. 5 

ofyridis uires ex Gakno 5 8 6. 3 5 

Othonna Diofcoridi 338. 3^ 

othonn£ conftderatio 338.41 

OwroMi «(t^«r4 Diofcoridi 210.27 

o«i candidum Diofcoridi 210,30 

ouorm conftderatio 210.51 

o«or«»j prfrf £ j , cr co(f/Kr<( Krfri^ 211.22 

ouorum uires ex Gal. 211.35 

ouorumluteioleum 211.40 

o«rf teftudinum 211.53 

Oxalis Diofcoridi 265.61 

oxalidis ccnftderatio 271. 2 q 

Oxii'«.i 



Ind 



ex 



■€)xdlm£ Diofcoridi 
Oxyccdri confider,Uio 
Oxybputbtim Diofcoridi 
oxyUpathi confidcrdtia 
Oxymcl Diofcoridi 
cxymelicis confcHio triplcx Galeno 
cxymclitis conftdio exMefue 
OxysFlinio 



tSs- 6t 

S7I. 14 
646. 3 j 
646.4.1 
646. 5 c 
440.5 



PA e d e r o t a , dcanthui Diofcoridi j (To. 24 

Fieonia Diofcoridi dcfcripta 4^8.54 

p£om£ conjideratio 455. 1 8 

p£oni£uir€ScxGuleno 465.44 

Faliurus Diofcoridi 112.10 

paliuri conjideratio 112. i6 

paliurusdiuerfigencriiapudttuthores ibidem 

paliuri uires ex Galcno 1 1 j . 2 » 

Talma Diofcoridi 141.11 

palm£ confideratio 1 4 1 . j j 

palmarum uires ex Gakno 145. i j 

pilmularum facultas ex Galeno 14J. 2 j 

Talma elate Diofcoridi 141.42 

palma clatc qu£ pars in palma » 4 J • « 

pahnaelatcGalenoduplex *4J. ^ 

pahn£ Indic£ uinumfundentes 142. js 

pahn£Thebaic£ 141.22 

Palm£ Chrijli confideratio 4 5 8 • ^ 

palm£ Chriftigenera duo 4? 8. 8 

pahn£ Chrifti uires 4; 8. 1 7 

Vanices Afclcpij Diofcoridi 352.18 

panaces Chironium Diofcoridi 352.32 

pandces Reracleum Diofcoridi 3 5 1 . 4 j 

panacvs omnisgeneris conjideratio 352.38 

panacis cuiufque uires ex Galeno 352.58 

panacis lacrymxfacultis ex Mefue 3 5 j . 8 

PancrationDiofcoridi 327.28 

pancratij conflderatio 3 27. j ; 

PdnicHW Diofcoridi 2 j j . 5 o 

f dmcj «(Vci ex Galeno 255.53 

Panisoptimiconjiciendiratio a49.43 

panishordeaceui 250.57 

f 4m'j filigineus omniumfyncerifiimus 2 5 2 . 45 

Pvjnmim i/i /dr jce nafcens 8 o. j 4 

piipjKcr corniculatum Diofcoridi 5*7.5* 
papaueris corniculati confideratio " " ;. .528.12 
p4pii«crfiforntc«l(jaMirejexG<<ZettO"''" ' ' 3(27. 40 
pup4Hcr« corniculdti noxu , c?" 4KXi/j4 Diofcoridi 

7J5.JO 

Fapauer crraticumDiofcoridi i^iAf 

papaueris erratici conftderatio 5*^-31 

papauer fatiuum Diofcoridi 525.54 

papaueris fatiui confideratio % 16,41 

papaueris lacrymx facultai 5*7.» 

papancrum uires ex Galcno 5 27. 1 1 

P.<p.<Kcr /]'Hmf «m Diofcoridi 518.3 

papaucriif^umeiconfideratio 528.25 

VapyrusDiofcoridi 106.58 

f dp>n confidcratio » <■ 7. 4 

pjpyri conficicndi ratio 107.15 

papritK..u.ngenus »07. jo 



prfp>r/ KiV e J exGalene 1 07« J « 

VaraUos tithymalus Diofcoridi Co6.it 

Farietariaherba 545.' 

Faronychia Diofcoridi S^s.}^ 

paronychi£ confideratio 515.3* 

paronychi£ uires ex Galeno 5 1 5 . 4 J 

PartheniumDiofcoridi 466. sf 

parthenij conjideratio 4<y7- * 

Faffum Diofcoridi 640. 2 8 

Paftinaca herba Diofcoridi 3 5 j . 5.9 

paRinac£ herb£ conjideratio 3 54. 4» 

paftinac£ uircs ex Galeno jsf.f 

Paftinaca marina Diofcoridi 19 5- *■ 

pitftmdCif p(/ct5 confideratio ■ 5 $ . 2S 

paftinac£ pifcii , er e((« rrfrf^' tt(V« 155.4» 
paftinac£ marin£ liius not£,et eius curatio Diofcoridi 

767. 22 

paftinac£ marin£ iHuifigna •/sy. 3 1. 

paiHnac£ marin£ iilui remedia 767. 40 
Pauli 1 0H(/ errd w, jc c(kj opiniones refutttt£ » 74. 5 5 • 

C 175. 60.er201.35 

Pc(ffcn Ve«eris 258. 5 

PedicularisherbaDiofcoridi ,. 556.55 

Pelecinon DiofcoridiC ■■ i '. 460. 1 9 

pelecini confideratio 460.27 

PephsDiofcoridi 1 ^05. 58 

peplos Diofcoridi 600.44 

pepliyCr peplidis confideratio 610.4. 

pepli , er: pepUdis utres ex Galeno tf 1 o . 7 
PepoDiofcoridi '■) > 252.57 
pcponum , cr melopeponum confideratio 253.13 

peponumuiresexGaleno z 93.49 

PericlymenonDiofcoridi . 453. 32 

periclymeni conffderatio 45J. 50 

periclymeni uires ex Galeno 454. 1 4 

Periftereon , uerbenaca Diofcoridi 523.1» 

Perfea arbor Diofcortdi 171.13 

f er/cic arboris confideratio 171.2» 
perfe£ arboris mentio , er k(Vc5 ejt Galeno 1 7 1 . 4 * 

P cryici* m<t/^ Diofcoridi 145.52 

perflcorum malorum conftderatio 151.49 

P erfonata Diofcoridi 5^3-57 

perjbnat£ conjideratio 5<?4. i 

perfonat£ uires ex Galeno 5 «4. 2 5 

perfonata,PUnioperfolat(l 564. 14 

PetafitesDiofcoridi 564.44 

petafuis confideratio 5 64. 45 

petafitis uircs ex Galeno 5 64. 5 <r 
PetriBeUonijerrata 76.20.c2r78.25.er 81.20» 

er 85. j 6. cr 2 j. 22. cr 55. 5 »• er 1 1 <y. j 2 
Pem CnmVi errdfrf 74. 26.er»4o. 25» 

Petrofelinum Diofcoridi 403. 53 

PetrofeUni confideratio 404. 44 

pctrofeUni uires ex Galeno 405.5 

Pettimborfx 347. 14 

PcHccijttuw Diofcoridi 4 1 6. 4 

peucedani confideratio 41 6. 3 7 

peuccdammofftcinarumfuppofititium 41 6. 5 2 

peucedaniuirescxGideno 416. sj 

Phalangium herba Diofcoridi 4 j 8 . 3 c 

phaUngij herbic ccnfideratio 458.38 

phalangij 



Ind 



phdMigijhcrh.€turesexGdlcno 4JS.48 
FhM.vigioruni animulium confiderutio , CTgcrterrf 

211.40.48.121.2 
phjiangiorum morfit^ not.t, cr curdtio Biofc.je^.. i s 
phjt.ingtorwn gcncru ex Aetio 22 j. s . ©"7^4. jo. 
phulangtoriimgcncru , cr morfin ttotte cx Nicandro 

764.44 

phulMigiormn morfiis ftgtta > CT cunttio 75 j. 10 

Th.il.iris Diofcoridi 455. j 8 

ph.il.iriiis confidcrAtio ^70. ^f 

phjUridistiiresexGuleno 470. j 7 
Tharicoti , cr emj ttc«cnj «of.e , Cf c«<J*if jo Diofcoridi 

phurici ttencni cottfidcritio 7 J 7- « o 

Th.ifioli Diofcoridi zsj. 5 j 

ph.tjiolorum confidcrutio tsj.ss 

PheUodrys arbor qu£ » J 7- 8 

VhiUyrea Diofcoridi 1 1 8. 2 j 

phiUyrc.e conjidcrutio v »15.1 

P/j(r;!ix Diofcoridi 5 1 3 • } ? 

phccnicis con/idcr.itio 5 1 j . i * 

Thrygitis l.tpis Diofcoridi ess. js 

Thrygij lapidis confideratio 555. 54 

phrygij {.tpidis tiires ex Gulcno sss.js 

Vha Diofcoridi rcprcfcntutiim 30.^1 

phu confid. 30.6 o.er «Jref ex Cukno 3 i . i j 

P/'jycrM ;jr.n-m!K Diofcoridi 5 J 8 . 3 

PhyUitisDiofcoridi 437.41S 

phyUitidis confidcratio 4J7-f4 

phyUitidis uircs ex Galcno 458.22 

F/i^.fJo?! Diofcoridi 4 j j . 47 

phyUt cotifdcratio 4JJ.54 

f ^^'fl/ mt!!f 10 cx Thcophrafla 4 J ff • 8 

P/^jf a(!7! j Diofcoridi 5 7 5. i o 

phytetmatis confideratio -;:3.j.." 57^». 14 

FiccaarborDiofcoridi V 75.5° 

picc;f confidcratio , cr hijioritt, 8 0.40 

P/cmnw o/c!nn D^o/coriiir 8 ff . ' 4 

f ic!> ltquid£ fidigo Diofcoridi ss.iz 

Vicis fuliginis confidcratio 8 5. 44 

TilofeUs dcfcriptio, o~ 2</ret 4» i . 5 1 

TimpincUjcgenera , O" !</rei! 5 i ff. 4? 

P/ncif n(/ce5 Diofcoridi 7 ff . j 

p/jic/ !!i(c/ei I (J4. 1 1 

Tinorum cruc£ Diofcoridi 220.1* 

pinorum erucarum hijioria. 2 2 c 4 o 
pinortm erucarumhau^tarumttofa^^^remedia Diofc. 

727.25 

pinoriim erucarum uenenuin, C curatio 7*7.4 jT 

P!n!/f Diofcoridi "7}- io 

pinihiftoria^Cir generd -js.io 

Fiper Diofcoridi }^4-Sf 

piperis conlideratio 315.17 

piperisplantain Italid 3 ' J- 4^ 

piperifvr£ plMt£ uarve .*. 3 15- 41? 

ptperis uires ex Galeno 3 » 5-47 

piperlndicum 23. 57 

Fifcium ius Diofcoridi 2 04. 5 p 

Tijfaf^haltosDiofcoridi Sj.jS 

pijfa^halticonfideratio _ 88.27 

'StjfeUonDiofcoridi '----•,.^.<i" 85. iff 



ex 

Vijiacid Diofcoridi - i.sj.zx 

pifiaciormconftderatio ts^.if 

pifi.iciorum uires ex Galen9 »63.55 

Vijiaciafyluejiria quid i s^. 7 

Vijiolochia 348.54 

Vitytifa Diofcoridi c o 8 . i * 

pityufe conjideratio <jo8.24 

pityitf£ ttires ex Galeno «jo 8. 5 5 

VixliquidaDiofcoridi ,♦, Sff. j 

pixftcca Diofcoridi Ss.j^ 

picisconficicnd^ratio 'ys.^y 

picisfacultatcsexGakno Ss.so 

Vlantago Diofcoridi a 8 o. 44 

plantaginis conftderatio , Z^genera »81.3$ 

plantaginis uires ex Galeno s 8 1 . 40 

Vlant£ qu£ coUigi pofiulant , dum florent s. sy 

plantarum degcneratio 8.55 

plant.is meliorefcere coeliclementia ,V hci amicitid 

s>. lo 
plantarum fttus naturales j. 15 

plantarum in radicibus uarietax i o . j 

plant£ pro locorum ac climatum differentiayfuculta^ 

tesuariant 354.54 

Vlatanus Diofcoridi i> 8. i z 

platanicoiftd. 58.20. eius uires ex Gal. 58.47 
P latearij in caphura error 8 j . <> 

P//!ii/ lapfus , O" fententi£tton probat£ t s . ccr 25. 

5j.er5j.38.crdj. i8.cr78. 5J.Cr75. M. 

Cr^i). 2 6. e^75. fj.etsD. lo.er 100. 57. e£ 

io5,ii.crii5. 3o.cri2o. 55.er121.51. 

©•"i^j. s.er liz.jT.cr 173.14.. O" 1^31.27. 
cr 1s1.52.cr 213 .5o.cr iiff. 2j .cr 218. 
54. Cr2 8 2. 18 CTj 15. i5.Cr J48. i5.cf j5o. 
4j.er j51.6i.er j74.50.ef j78.58.Cr4J7. 

3 j . iSi" 442. er 44. er 444. 2 8, cr 445 . 3 s. cr 

451.27.^^460.3.0-460. ji.cr 475. 8.cr 

502. i5.cr528. 3j.Cr578.57. er58i.4i . 

cf5S2.5o.cr586.3o.er6i7.24.er6ii>. 

i <j. ef 6j I. 2o.ef558. 55.er 672. 3 2.ef 673. 

2. ef 6<>6. j.etSsD. J8. ef 704. 25 
Vlinius a Brafauoli impugnatione uindicutiir 25.41 
Vlinius a Diofcoride in Gludiolo diffentit 455. 8 
Vlinius a. Diofcoride in malabuthro diffentit 32.3* 
Vliniusin coUigendo balfamo uTheophrafto ,ctDio= 

fcoridc difcordut 44.27 

P//!j/!« in perfoitata defitiditnr 5 54. 2 o 

VlumbagoDiofcoridi €s;.z$ 

plumbaginis conftderatio ssf.jj 

Vlumbtim elotum Diofcoridi ssi.fz 

plumbum uftum Diofcoridi 662.7 

plumbirccrementumDiofcoridi ssi.n 

plumbi fcori£ conftderutio 552.33 

plumbifacultatesexGaleno ssi.sf 

plumbifcobis noxa , et curatio 744. 1 3 

Vnigitis terra Diofcoridi 7 o 7. ' 7 

VokmoniuDiofcoridi 488.37 

polemoni£ confid. 488,45. eiusuiresexGakiio 

488.55 
Voknt£ confideratio 250.55 

Volion Diofcoridi 44 1 . 5 7 

folij conftderatio 442.34 

polif 



Ind 



folij uir<;s ex G.deno 

'Polycncmon Diofcoridi 

polycncnii confidcruf.o 

polycncmi uircs cx Galcno 

folygaUDtofcoridi 

folygil^ confidcratio 

folygonaton Diojcoridi 

polygonnti confidcrutio 

polygon.tti uir^/ cx Giilcno 

TPoIygonon Diofcoridi 

polygoni utriiifquc confidcrutio 

polygcmi utriufquc uircs cx Gakno 

Volypi pjfcis mira miignitudo 

Tolypodium Diofcoridi 

polypodij confiderdtio 

polypodij ttires ex Cdcno , et Ailumo 

Vomat£ conficiend£ rutio 

Tompholyx Diofcoridi 

ponipholygis confidcrutio 

pompholygis , et jl^iodij hijlorix ex Gulcno 

pompholygii uires cx Galeno 

Popuhis alba Diofcoridi 

popultK nigrd Diofcoridi 

populi titriufqtic confidcratio 

poptdi lacrym.im ncn cfjcfuccinum 

populnei ungucnti examinatio 

fcrrum capit.itimDiofcoridi 

porri confideratio 

porrifacultittes ex Galcno 

porrum qtio mangonio capitatti,mfiut 

porri agrejlis confidcratio 

Vorttdaca Diofcoridi 

porttilaci£ confideratio 

portuUc£ uires ex Galeno 

Votamogcton Diofcoridi 

potamogetonis confderatio 

potamogetonis uires ex Galena 

TotentiUa 

Toterion Diofcoridi 

potcrij confideratio 

poterijuiresexGaleno 

Vratis qu£ plant£l£tentur 

Tr£cipitati uocatifacultM 

Vropolii Diofcoridi 

propolis confidcratio 

propolis tiircs cx Galcno 

T>rund,etprumisDiofcoridi 

prunorum confderatio 

prunoram tiircs cx Galcno 

priinorum ufiis 

Tfeudobunion Diofcoridi 

pfcudobuiiij confidcratio 

Pfeudodu^amnum Diofcoridi 

pfcudodtil.imiii confidcrutio 

Tfeudomelanthiiim 

Vforicon Diofcoridi 

Tfyllion Diofcoridi 

pfyllij conflderatio 

pfylUj tiircs cx Galcno 

pfylUjfacuItatcs cx Mcfue 

pfyUijcpotiJtgna,ctrcmcdi4. 



442.48 
425. 4J 
415. 54 
425. 5S 
585.50 

5S5-5S^ 

48tJ. I i 
486. 21 
4S6. 42 

485.35 
485.48 
485. ?i 
155. 1 2 
6IJ.S) 
c zj. 60 
624.4J 
2J7. ij 
^55. 15 
^5(J. I 2 
657-? 
^57- »i 
xoo. 34 
700. 3 <> 

T 00. 4S' 

lOI. 2 J 

101.5 

joff. 3j 
305.57 
307.5 
307-? 
3 °7- iJ 
279. iS 

275- 34 
*75.,3 7 
558.34 

55S.58 
510.37 

J5-S>-4i 
»55.48 

355.54 

s. io 
758.11 
245.33 
24S.44 
245. 50 

155.3 
155. 15 

»5.S>. 2 2 

»55.55 

575-55 

575.8 

375.49 

377' 37 
41 8.12 
eSi. 1 1 
530.24 
530.44 

53tT 

530.50 

73*- 7 



ex 

pfyUijuencninoxd,'etcUYHtio 732.1« 

P tarmicd Diofcoridi 315. 14 

ptarmic£ confidcratio 319.23 

ptarmic£ uircs cx Galeno 319.31. 

Ptifin£ confiderdtio 250.-50 . 

Vulcgium Diofcoridi 375.20 

pulcgij confidcratio 3 75-35 

pulegij Plimo gcnerd duo 3 7 5 . 44 

pidcgijuircscxGalcno 375-54 

Ptdmo marinus Diofcoridi zas. zs 

pulmonis marini confidcr.itio 205.28 

Pulmoncs animalium Diofcoridi 205. 3 5 

pulmonum dmmalium conjideratio 205.5; 

Ptdmonari£ hijloria , et uires 518.59 

pulmonari£ altcrim defcriptio , et uirei 5 1 9. a 

Vulfatiiy hijioria , et uires 352.54 

PumexDiofcoridi 587.40- 

pumicis confiderdtio 587.40 

pumicis uires ex Gdleno 587.52 

PurpurdDiofcoridi 177.54 

purpurarum confidcrdtio , et hjiorid 178.19 

Pycnocomon Diofcoridi 5 1 4. 2 o 

pycnocomiconfiderdtio 614. 27 

Tyrd Diofcoridi 1 54. 3 x 

pyrorum confiderdtio 1 5 4. 3 i 

pyrorumgenera 1 54 . 43 
pyrorumfacidtates t}^.6i.zTinde 

pyrorum tiires ex Galeno 1 5 5 • 3 

Vyrdjicr Diofcoridi 1 54. 3 4 

TyrethrumDiofcoridi 412.20 

pyrethri confideratio 41 2. 3 o 

pyrethri uires ex Galeno 412.50 

Vyrites lapis Diofcoridi tssj. 3 o 

pyrit£ Idpidis confidcrdtio ssj.jp 

fyrit£ Upidis uires ex Gal, ^ 9 7. 49 

QVe r c V s Diofcoridi 134. 54 

QuerctK conjiderdtio 135.38 

quercusplurddlidJvrtpraterfruHum tJS- S% 

quercus uires ex Gdleno » 3 7. 1 1 

quercus , er ole£ inimicititt if. 30 

QuinquefoliumDiofcoridi 510.57 

qtdnquejdlij confiderdtio , er geneY(t 511.24 

qidnquejolij uires ex Gdleno 512.10 

Quirici AugujiildpfiK 390.17 

'R 

J^ A D I c E s quando efjodiendx $. is 

Kddicumoptimarumnot£ 5.7 
radices quomodo munddnd£,Jlccdnd<e ac eonferuand^ 

5. 1 3 

Vddices qtdbui in locvs reponendne ff . 2 4 
rddicwm diffcrenti^ in coloribui, ZJ" fdporibus. 10.41. 

Kddiculd Diofcoridi 319.41 

radicuU conJide;-dtio 3 1 9. 49 

KddixDiofcoridi 267.40 

radicPs confidcratio 257.59 

Rrfdix £f«/c/5 Diofcoridi 350.18 
r d(f (CI5 (iH/c(i con/^(/. 3 5 . 3 4. CT KjVej ex Grf/cno 

3 5 0. 50 

KddtxfylucjirisDiofcoridi 3.67. sf 



Ind 



ex 



fidnd Tiiofcoridi z o 0.40 

ranarum conjlderatia aoi.i 

rumtrumpurtus aoi.S 
Tan£ palujlris fumpti noxd , O" remedid Diofcoridi 

74S.JS 

ran£ paltiflrii ucnemm 74-<^-S 8 

rante malific£figna,a- curatio 747. 1 o 

^anunculia Diofcoridi 3 3 * -4 

ranunculi confidcratio 3 j 1 . z z 

ranunculi uircs cx Galeno 331 .44 

^aphanusDiofcoridi »«7.40 

raphanus fyluc^ris 'Diofcoridi i sj. $ f 

raphani Theophrafto pluragcnertt a s 8 . 3 i> 
raphani confid. zsf.js. O^uiresexGal 2^8.44 

Haphaninumolcum J^-4J 

Kapum Diofcoridi iss.jj 

rapiconfidcratio 255. 4S 

rapi uires cx Galeno 2 «J 7- S 
'Ratio commcntariorum in lihrumfextum 712.^0 

Kccofta quidyO' uires 2 J i •4S 

B.ecrcmcntum argcnti Diofcoridi sss.y 
Kcmcdia ad uaria medicamcntorum noxiorumfympto 

mata 745- 1 * 

Kemediaadconuulfioncs 749.4 j 
Kcs qu£ ucnena produnt ,iii^; fuj^enfcs aduerfantur 

7'8.4; 

Kcjina lcntifcina Diofcoridi 8z.f 

rejina liquida e pjnuycr picea Diojcoridi 84.^ 

rejin^ aiix Diofcoridi ibidem 

rejha terebinthina Diofcoridi 83-54 

rejjn£ tcrcbinthinx conjideratio 84. 4^ 

refinarum omnium confideratio 84. j s 

refinarwm ommum uires ex Gdend 8 5 . 2 s 

Rejlaiouis 361.41 

'KhaDiofcoridi 342.41 

'Rhabarbarumltalicum 345-<^o 

'R^hamtm Diofcoridi i^io.js 

rhamnitonjidcratio .' 110.4P 

rhamnivires ex Galenv 1 1 1 . i j 

Khapcnticum Dtofcoridi 342.41 

rhapontictconjideratio 542.5^ 

rhipontici,Ci' rhabarbari difcrimett 343.30 

rhapontici uires ex Galeno 3 44. i o 

B.heon Diofcoridi 3 42 .4 1 

rhei 'Barbarici ncmenclatura unde 3 44-4^ 
rhei Barbarici,Jeu rhabarbari uires ex M.efue 345-27 

rhei Indici nominatio 3 44.3 i 

rheiTitrcicinomenclatio 344.14 

ILhodia radix Diofcoridi 513 .45 

rhodi£ rhadicis conjideratio 51 3-53 

rhodi£ radicis uires ex Galeno 513.12 

'B.hododendron Diofcoridi 5 44. i a 
rhododcndri conjideratio. uide Nerij confideratio 

B.hui Diofcoridi »35-3^ 

rhois conjideratio 135.55 

rhoviuiresexGaleno 140.58 

Kibes Niauritanii quid 1 1 6.4 

rihis ofjicinarum conjideradd iis.s 

'Ricintis Diofcoridi soj.si 

ricim confideratio do^-i 

ricini uires ex Mefue * o 4. i i 



riciniuircsexGaleno «04.»» 

riciniftmpti noxa, er ctiratie 74S. ; f 

Kicini olei cottjidcratio J 5 • »7 

ricitti olei tdres cxhlefue 5 5-3» 

Kifagalli ucncnum,0' curatio 74 5 • 5 «■ 

R0/4 Diofcoridi »25.1» 

rofarumcottfideratio 125.57 

rofarumgeneraplura ibtdetn 

rofarwmfticcus,CTdilutunt ms.i 

rofarum dilutum abfquc noxx almm deijcere i26-.it 
Yof£ fylucjlrcs tis.zs 

rof£ aurco colore »26.30 

rofarum dtffere nti£,^ genera ex Vlitiio izs.ji 
rofarum partes,zr earum uires 1 2 6.4 ; 

rofarum aquajiillatitia qu£ pr^Jlantior i 27.* 

rofarvm facultates ex Galeno 127.38 

'Kofaccum Diofc oridi 5 8-54 

rofacei coitjideratio 5 5.3 8 

rofacewmnumcont(eniatinnox(tmadragor£ 73 5.43 
Kofaceum omphacinum 53.42 

rofacci omphacini uircs j s-^s 

Kofci paJtilU Diofcoridi « * j -45 

Kofm.irintmDiofcoridi 41 2.55 

rofmarmum coronarium Diofcoridi 413.55 

rofinarini confideratio 414-* 

Tofmarini hijloria ex Theophrajlo 414-^ 

rofmariniuires exGaleito 414.20 

JlHtef^cr e«M /loxiC remedia Diofcoridi 746. 3 fi- 
rubet£ ucncitiftgna 7 46. ; 8 . eius curatio. 747. i o 
Kubia Diofcoridi 47 1 - 3 5 

rubi£conjU. 477.48. VuixesexGat 471.53 
KubigoJvrriDiofcoridi ssi.zj ■' 

rtibiginis ferri confidcratio <5 ff i . 3 4 

Kuhrica fabrtlis Diofcoridi tf 7-6.7' 

rubric£ fabrilis conjideratio ig-js.tt 

Kubrica Sinopica Diofcoridi ey j .4» 

rubric£ Sinopic£ conftderado syf.^s 

Kubu6 Diofcoridl 5 o 7. 2 j 

rubi conjidcratio g 07.49 

rubiuiresexGaleno 508.1 

'Kubui canis Diofcoridi 1 1 6.46' 

j-«6/ cdnw confideratio b 1 6. j 3 

rubicaniiuiresexGah 117.25 

Rw^iM IdiCH^ Diofcoridi 507.40 

rH^/ Icifi confideratia 507.53-. 

KueUij errata,ac eita opiniones reprohat.t 2 3 . j 5 . er 
3.5.57.©- 3 i.^a.o-^^.^i-e^^^-tz-er^ii.^^.ei 
S2.22.cr 101.5.0" iio.6o.ef 157.3 2.e^i73.t 2. 
€3-255.55.0^278.4. 0-3 14.41. 0-3 »8. 28. er 
3 20.55.cr 3 25.5 i.er 33 3.£).er 343.jff. er 3 5 8. 
3 2. er 3 62. 3 2.0-3 82. 20.0^354. 46.er3<)i>. 
56.0- 404. 2a.er 406.3 o. er 407.41. et^i 0.3 6. 
cr 427.42. cr 42 8. 26.er 425. 1 0.0-43 8. 1 o. cr. 
446.12.6^443.3.0-455.53.^^454.40.0^484. 
50.0-455.1 5.er 5 06. 11. er 562. if.etss4.43 
cr ^^:?--! er 5 So. 53.er 5 85.25.0-' «.7.» 1. 
KumcxDiofcoridi zss.fs 

rumicii conjideratio 371.12, 

rumicVifacuItM exGaleno zyi.zs 

Kiifcum Diofcoridi 5 S 8. i j 

rujci conjideratio 588.30 

Jr Kutd 



Ind 



KuU Dfo/coriif J S 3 . 3 3 

riiti montMia Dhfcoridi 3 8^3.4 

rutufyluejlris D'ofcoridi 385.11 

rut£f4tiu£,o~fyh<cftrisconffder4tio 3 85. 1 5 

rut£ utriufqttc uires ex Galetio 3 85.40 

KutdfylucftrisaltcrdDiofcoridi 385.J3 

ruttefylucftris altcrius confidcratio 350.1 

rut£ fylueitris alterius uircs iX Galeno 350.51 

Ruta ca]^rma,zr eius uires 350.58 



S A B I N A Diofcorididcfcrij^t4 52.23 

Sabiiix conjideratio 52.40 

fabin£ uircs ex Galeno 5 j -40 

SaccharumDiofcoridi 24J.1J 

facchari conjideratio 2 4 ? . .? 5 

faccharum antiquoru. 4 noftntte tton dijferre 2 44. 1 7 

facchari faditii iiiucntio 2 44. 3 5 

faccharum candidtm. z^s.st 

Sacra hcrba Diofcoridi 523-15 

Sagapcnon Diofcoridi 421-4 

fagaf^cniconfideratio 4^1.14 

fagapeni uires ex Mcfue 421.15 

fagapenifacultaics cx GatcHO ^zi.^^ 

Sal Diofcoridi dcfcriptiii 588.5 

p//^ omnugc;icnJ confideratio 588.58 

falisfacultates ex Galeno 685.51 

S j/ A)B!J:o)ii(fci« Diofcoridi 588.10 

p/ij Ammoniaci conftderatio 5 85. 24 

p/ AmejiMciM offtcinvs 5 85. 2 8 

SallndusquidPaulojC^Auiccnnie 245.48 

/4/15 Ind / conjlderatio cSg.ij 

Salisftos Diofcoridi 588.48 

falisftorisconfideratio 585.44 

Saltsj^umaDiofcoridi 588.38 

falis j^umte confideratio 585.42 

Salnitriufus ff 85.3 5.er 550. $ 

Salamandra Diofcoridi defcriptd 221.21 

falamandr£ conftdcratio 221.42 

falamandram igni non abftimi,falfum i2 1 . 5 5 

fakmandra aquatica 222.8 

falamandrx hauft^figna,^ remedid Diofc, 7 27. 5 j 

faUmandr£ uencfica natura. 728.1 

falamandr£ ucneni curatio 728.17 

Sd/iJw humana, cr eiin facultatei 242.3 4 

Saliuarisherba,VyrethrtmDiofcoridi 41 2.2 o 

Saliunca,€reiusconfideratio 28.15 

S rf/ix Diofcoridi 17 ^-i^ 

falicis confid. 132.1. et«i «jVc; e;c Gd/. 132.21 

S.i//<i pdriflrf quid,zr uirei 125.14 

SaluiaDiofcoridi 378.34 

falui£ conjideratio 278.43 

falui£uiresexGaIcno 378.55 

falui£ fylueftris conftderatio 3 7 S .44 

/j/«/.e Thcophrafto dtu fj^ecics 378.51 

/4//a:f uires€x Aetio 378-51 

saluiaKomana. 380.34 

falm£ ?,.omin£ uircs 380.54 

S .^jn/>«f (K D/qrcor/cfi 513.38 

fambuci,cr ebultgenem e^ 1 3 • 5 5 

fambuci, cr e^«// «tVef 514.1 



ex 

fambuci utriufquefacultdtes ex Galeno ff 1 4. i » 
SamiaterraDiofcoridi 707.1 f 

fami£tcrr£confideratio 707.37 

SrfJJt/iM /<tp« Diofcoridi 707.3 J 

famij lapidis confideratio 707.50 

Sampfuchum Diofcoridi 385.20 

fampfuchi confid. 385.35. e/«J «jVci CX Grf/. 3 8 5 .45 
Sampfiichinum Diofcoridi 50.40 

fampfuchini eonfideratio 50.50 

SandarachaDiofcoridi 583.35 

fandarach£ confideratio 583 .47 

fandarach£ uires ex Galeno 5 84. 1 o 

Sandarach£ pot£ noxa,et eiin remedia Diof. 745.25 
fandarach^m.-ilcficauiSjGfcuratio 745-3 5 

Sandarachagmmii 51.57.2^582.55 

fandaracha ceraginoft meUis genus 52.1 5. er 534.4 
fandarax Arabumquii 52.1.^^583.57 

SandyxDiofcoridi ^5 7- 5° 

fandycis confideratio ^57.$ 5 

fandycisfacultasexGaleno 55S.2. 

Sanguinaria mas Diofcoridi , 485-35 

fanguinariafcemina Diofcoridi 485-43 

fanguinari£ conftd.cr uires,uide in Polygono 
Sanguis Diofcoridi 138-53 

fanguinis conftderatio 235.5 

fanguinis quorundam animalium uires peculiares a Ga 

leno improbat£ 235.1 * 

Sanguis taurinui,eiusq; epoti not£,0' curatio Dio\o 

ridi 731-14 

fanguinis tauri uenenata potio 731.24 

fanguinis menBrui uenenum,^ eiw remedid 741.41 
Sanicula genera,c^ uires 450. 47 

fanicula,quinquefolij (j^ecics 5 1 2.7 

Santalorum con/ideratio,0' genern 45-54 

fantalorum uires 45- 5 *• 

SapaDiofcoridi 540.25 

SapphirmlapiiDiofcoridi 703.40 

fapphiriconfiderutio 7°? «4? 

fapphirm noitri ufus fttf^eHus 70 3 .4^^ 

Sarcocolla Diofcoridi 423.45 

farcocoll£ conjlderatio 423.4$ 

farcocoU£ uires ex Arabibm ^z^.fS 

farcocoU^facultatesexGaleno 424-7 

S ardian£ glandes Diofcoridi »37-3? 

Sardoni£ herb£ noxa,& remedia Dioj:. •ji^.zs 
fardonie herb£ uenenum,eiusc^ curutio 734-33 
Sarmentitius cinis Diofcoridi 552.54 

Satureia Diofcoridi 3 8 3 . 5 S 

faturei£ conftderatio 3 8 4. i 

faturei£uiresexPaulo 384.21 

Satyritm Diofcoridi 45 7-44 

fatyrim erithronim Diofcoridi 4 5 7- 5 S 

fatyrij conftd. 457-57. eiid uires ex Gal. 455.» 
Saxifraga Diofcoridi 45 5 -4 % 

faxifrag£ confidcratio, er «/ref 45 5 .45 

faxifrag£ nomen pluribus plantis commune 45 5. <r 
faxifraga alba 45^.10 

St<xo/jj /oc/; ^ttif p/rfjrt(f gauitMt 5.4 £ 

Scabiof£ confideratio 45 2. 4, 5/ 

fcabiof£ uires 452.^0 

Scmnwni^Diofcoridi ei 0.3 7. 



Ind 



ex 



fcmmonlf-.cr emfucci conjld. 6io. $s 

fcAmmomum ofpcunm ititutum 611.14 

fcimmonij lx\fioncs cx Mcjue 611.20 

fcammoiu] uircs cx codcm 611.^9 

fcnmmonij noxu, cr eim cttfrffio 74S. j s 

ScMidix Diofcoridi i 5-7.17 
fcixndtcisconfid. zpy.jt.eiusuireSexGal.isj.sj 

ScurioU qu£ jpccies uuybi * 8 8. 5 j 

Schijhm Lc Diofcoridt * 25. i j 

Schiftos lapts Diofcondi 6s9.j 

fchifti lupidis conftdcratio 6s>p. 1 5 

fchfti Lpidts uircs cx Gilcno 65^.1 1 

Sctlh Dtofcoridi 3 1 5- 5 7 
fctll£ confid. j : 7 . j 5 . c«« uircs ex Gd. 327.54 

fctlU prxpjrj.b 317-48 

fciil.e uenenof£ noxa,(T curutio 7 j o. j i 

SctUinum ucctum Diofcoridi 647.23 
/cfflmi aceti uircs .tdmirMes ex Gitleno 647. 3 <> 

ScincusDiofcoridi 2 24.4 S 

fcinciconf]derj.tio 224.54 

fctnci Viccntini 2 24. 5 9 

fcinci mcntto,cr uires cx PUiiio 225.52 

Scolopcndru Diofcoridi i8<).45 

fcolopcndr£ mirtn£ conftdentio i 85. 4iJ 
fcolopeiidrs idus no(.^£, cr curatio Diofc. 7 s 5 .4 5 

fcolopcndr£ ucnenof£ confideritio 7S 5.5 2 

fcolopenir£morfusremedtn yss.i 

Scolopendrion DiofcoridL 46 j . 1 7 

fcolopendrij confidcrdtio 4SJ.J1 

5co/>)?JCi Diofcpridi 3$^.$ i 

Scordion Diofcoridi 442.57 

fcordij con/idcratio 44J.10 

fcordiitm ubi optimam ^'^J-H 

fcordijuiresexGaleno 445.41 

Sconafvrri Diofcoridi 6 6 1 . 3 i 
fcon£ ftrri ccnfideratio f 61.J4. eius uires ex 

GiUno 6 6 1.40 

ScoriaplumhiDiofcoridi 662.21 

fcoru piumbt confideratio 66 2. j j 

fcori£ cmnis uires ex Galcno 661.40 

Scorodcprafum Diofcoridi 3 1 o. i j 

fcorodoprafi confideratio 3 20. i s 

S corp£n£ pifcis confideratio 188.28 

Scorptoides Diofcoridi 6J6.4 
fcorpioidis ccnfid.e is. S.eius uireS ex Gil. 629.20 

Scorpiiirtii hcrba Diofcoridi 4 1 6.47 

Scorpius martnus Diofcoridi i 8 8.5 

fcorpij marini confideratio 188.28 
fcorpionis marini idtK not£,(y curatio Diof. ysy.zs 

Scorpius terreftris Diofcoridi 1 8 7. j 

fcorpionis terreflns confidcratio »87.23 

fcorpionumgencra xi-j.zj 

fcorpiones aligeri 187.44 

fcorpionum facultates 187.54 
fcorpionu oleum mir£ facultatis t87.j6Cr72j.j4 
fcorpianes aliqutbits admotisftupuii redduntur. 15.61 

fcorpiones quibus ad.notiireutuifcant is.z 

■fcorpienA tdnm prohibcmia 1 6.4 

fcorpionis idm not£,cr citratu) Diofc. 766.11 

fcorpionum gaura ex Sicandro "jss.j o 

fcorpionum iciuum indicia,Z!' remeiUii 766.50 



fcrophukria ^a.zs. eiusuires ffs.td 

Secalefiiimentigcnm 252.36" 

Secacu. .^rabum 364.5^ 

Sccuridaca Diofcoridi 460.15 

fecurdiac£ confidcratio " . 460.27 

fecurduc£ uircs ex Galeno 460- j 7 

Sedum Diofcoridi 550.50 

fediconfideratio^cr gcnera SS*-i4- 

fediuirescxGaleno 551.60 

Sclagoqmd 52.47 

Sclenites lapis Diofcoridi 7 04. 1 » 

felcnit£ lapidis confidcratio 704- ' ^ 

S elinufia tcrra Diofcoridi 7 o S .4 

Sempcruiuiimmaius Diofcoridi SS<^-So 

fcmpcruiuum minii^ Diofcoridi J J « -4 

femperuiiti tertiiim genus Diofcoridi 551.12 

fempcriuui confideratio,0' genera / 5 i. J 3 

Semenfanilum j6S.j4 

Semina quomodo dcmetcnda j.zs 
fcmtnum,^ fruduum in plantis difcrimina 14*5 

Se«d herba^cr eiuihtftoria 41 o. ii> 

fen£,cr eius diluti uires 4 1 1 . 5 j 

fen£ditutipr£parutio 4it.o'i 

fcn£uinim 411.! 

fen^ftiUiculorumuires ^ 412.13 

SeneitaanguiumDiofcoridi tsyj.zt 

fene{l£ anguium confideratio 1 5 j . j 7 

SenecioDiofcoridi 556.49 
fenecionii confid. 5 5 7. i . eji« «iVef ex Grf/. 557.5 

Sepw Diofcoridi 1 s J . 5 * 

fepiarumconfideratio 155.58 

fepiarim facultates iss.zz 
Seplafiariorumlapfui 17.61. CT $0. 45. 0" 5 5. 

57.0" j8.40.cr2S0.21.C350.14. 

ScpJ Dwjcoriif/ 2*4-? 
fepisfer£ confideratio 224.* «>.ei 770.17 

fepii morfus fign.ijCt remedia 770. j * 
Serdpiomj er r jf(t 22.5 6.crjt.j 7.cr j 5.7.0" 74. 

28. er i J6.2 j.-cr5 07.8.er 547.3 J-crj73-j 

SericaGdlenoquid 160.3 S.cr le^i.i j 

/er;ci confideratio,0' uires 168.2 

Serw Diofcoridi 287.28 

feridis confideratio 288.40 

Serpens marina Ariftoteli quid i 85. 24 

SerpyUum Dtofcoridi 384.?* 

ferpyUi confideratio 384.5» 

ferpyUiutresexGileno 385.23 

Sertula Campana Diofcoridi 385.55 
fertuU Campan£ confid. uide Meliloti confii. 

Seruij Grammatici error 1 1 o. 1 s 

Serwm/^tSwDio/corjifi 225.10 

feriuiresexGaleno 231.50 

/eri wrej ex Mefue 231.55 

Scfamum Diofcoridi 2 5 6. 2 o 

fefami confideratio *57.» 

/e/;tmi KiVej ex Galeno 2 5 7. 1 6 

Sefamoides mxgnum Diofcoridi Ss^s S 

Sefamoidesparuum S^S-4 

fefamotiis utriufqite confidentio S^S-s» 

Sefeli Aechiopicum Diofcoridi 3 5 5 -4 i> 

/e/e/j Creticum Diofcoridi 3 s 5 • J ' 

V j /e/c/i 



Ind 



fcfeli MxjiiUcnJc Diofcoyidi 3s>i-4i 

fcfcli Pclopo:mcnfe Diofcoridi 355.;* 

fcfclii omiiii coiijiderutio jss, i 

fcfeli^ larcs cx Galcna 3 sS. jo 

Sicyonimu oleum T)K>fcoridi 5Si'ii 

Sidcricis primdDwfcoridi S°S'i^ 

fidcriti^ifccundi Diofcoridi 505.45) 

fidcritis tertia Diofcoridi 505.58 

/idvriti^ omnis confiderutio $06. t 

fidcritis ui^es exGdeno fos.zs 

Signa in commune ucncnifumpti 7 1 •>. J o 

Siliqu^r Biofcoridi »48.? 
filiqturumconfd. 148.8. O' ttiresexGul. 148.} o 

Siiurm Diofcoridi 201.20 

filiiripifci^confiderutio ?ot.ja 

Silybum Diofcoridi ffoo.a 

filybl confidcrettio ffoo.ij 
Stmplicium periti4 dcquirinon potefi ex librormn tan^ 

tum lcfcione 3 • 5 4 
Simplicium peritia u pr£ceptoribm, non ex librii com 

paratur 4. 4, 
Simplicium nomina uarid Diofcoridi ddulterind 8.34 

S inapi Diofcoridi 3 i o . 3 a 

findpi conlidcrdtio 310.55 

fitupiuiresexGdlenQ _ 3x0.51 

SionDiofcoridi 281.58 

iij confiderutio _ 282.1 

sij uires ex Gdlcno 282.23 

Stfer Diofcoridi 265.34, 

fiferii confiderdtio iss.37 

fiferisuiresexGdUnQ »55.42. 

fifcrisformd 355.47 

SifonDiofcoridi ,*, 3 «55.30 

fifonii confiderdtio 355.37 

Sifymbrium Diofcoridi. 2 8 3 .4 

fifymbrij confiderdtio 283.20 

fifymbr ij in mcnthdm mutdtio «83.32, 

fifymbnum dqudticum 283.43 

fifymbrij utriufque uires ex Gdlena 283.50 

Smarides pifces Diofcoridi 201.55 

fmdridumconfiderdtio 202.43 

Smildx hortenfis Diofcoridi 304.18 

fmildcis hortenfis coitftderdtio 2 04. 2 8 

Smildxldjj^erd Diofcoridi Jf 8 5.4 j 

fmildcis dl^ene hikorid ex Theophrdfla sSs.f9 

fmtldx l£uis Diofcoridi sSs.fz 

fmildcisUuishijlorid 587.43 

fmtldcis ittritifque uircs ex Gdkno 588.1 

Smtldci? gldndifcr£ confiderdtio t}S.j s 

Smyris Idpis Diofcoridi 705.31 

fmyridis confid.cr uires ex Gdlcno 7 o 5. 3 3 

Smyrinon Diofcoridi 40 5 .44 
f myrnij confid. 405.4. eitKuiresexGdl^os.^ j 
SodcmctiiildctH 87.57.0" 88.22 

Solanum halicacdbum Diofcoridi s) ".58 

folanum hortcnfc Dtofcoridi 531.14 

foldnum manicumfcufuriofum Diofc. 532.51 

folanumfomniferumDiofcoridi Si~-is> 

foldiii omnisgenerii confiderdtio SH-'- 

foldiii htftorid cx Theophrdjlo 5 3 3-3* 

foldniuiresexGakno 533-43 



ex 

foldnimdnicinoxa,0' curatio 73 o.i<f 

SolbajlreUa,CT etus uires 5 » 5. 5 5 

Soldanelld qu£ t^j.so 

Solidaginii minoris,0' medi£ uires 430.3 7 

Soltddgoregalis 450.54 

SonchuiSDiofcoridi 287.4 
fonchi confid. 287.12. eiui uires ex Gal. 2 8 7. 1 7 

S orbd Diofcoridi «58.33 

forborum confideratio 158.35 

forborum uires ex Galetio »58.51 

Sory Diofcoridi 581.38 

foreos conjideratio 581.51 

foreos hijlorid,Z:r uircs ex Galeno «82.15 

SpargdnionDiofcoridt 455.22 
f^drgdnij confi. 49 5. 2 8, eiin uires ex Gal 4^)9.4$ 

Spdrtion Diofcoridi 5 5 8 .4 1 

fpdrtij confiderdtio 558.48 

^artij ufm ex Plinio 558.50 

^arti uircs exGaleno 500.2 

Spdthd Diofcoridi 141.42 

Sphdcelus 378.51 

Sphondtlium Diofcoridi 4 1 4-40 
f^hondilij confid. 414.57, eiuiuiresexGdl4^s-7 

Sphragis legos Diofcoridi 57 5. 2 3 

Spindcid 274.41 

Spind dcutu Diofcoridi »13.25 

fj^in<e dcut£ confiderdtio 113.38 

^in£ dcut£ uires ex Gdlena »15.35 

f^ind dcutd legitimd qu£ »»4-35 

^i/w dlbd Diofcoridi «♦ 3 5 7.4 

^z;i,£ d/6<e confiderdtio 3 5 7- » i> 

gjiViie d/^<c «irci ex Gdleno 358.14 

Spwrf Ardbicd Diofcoridi 3 5 8.2 2. 

^in<c Ardbic£ confiderdtio jfB.zs 

fpin£ Arabic£ uires ex Gdlena 358 .47 

Spodium Diofcoridi ©5 5. 1 5 

f^odij,cr pompholygis confideratiot 555.1» 

f^odij, ey" pompholygis hifiorid tf 5 7- J 

Spongi£ Diofcoridi ^54.43 . 

fpongidrum hiftoria ex Ariftotele 554. 5 5 

f^ongiurum uires ex Galeno 555.17 

^ongidrumldpidesDiofcoridi 705.50 
SpHmrf nitri,uide Hitrif^umit 
Spumdfdlis,uide SdHsf^tima 
Spumd drgentiyUide Argenti f^um4 
Sqtidmd £ris,uide Aerisfqudmd 

SqudmdftomomdtisDiofcoridi ^58.20 

fqudm£ ftomomdtis confideratio 558.42 

fqudmdftomomdtis qu£ legitimit 6S9.if 

Squilldrum confiderdtio ' ^Ss-i'- 

squinanthum 4».^ 

Stdchys Diofcoridi 43 7. 1 8 
ftdchyos confid. 437-27. emuireiexGah^ij.i» 

S td^e Diofcoridi 54. 5 o 

Stddes confideratio 54.55 

Stdphis dgridDiofcoridi $96.$^ 

ftaphidis agri£ coufideratio 5 57- » 4 

fiaphidis agrix uires ex Galeno 5 5 7. 1 5 

ftuphtdis ugri£ noxd,zr curdtio 725.5* 

Staphylodcndron /54.8 

S k/jrfn* hiftorid,z^ uires 573-3» 

Ste//(o))Kffl 



Ind 



ex 



Stcllionum confidcrutid 


728.25 


fteHionum morfm rcmcdid 


725.J 


Stcrcorisuircs 24.010.0^ inde 


Stcrcusfvrriyuidc Fcrri Bercus 




StibiumDiofcortdi 


6S3.)) 


fttbij confidcratio 


tf<J3.44 


fltbii uircs cx G^lcno 


6S4..S! 


ftibij uis dcic^oria 


eso.S 


S timmijcggcfuprd S tibium 




Stahc Diofcortdi 


492.2^ 


ftocbcs coitfid.^9 2.Z3. eius uires ex Gal 


• 4SJ-4 


StocchxsDiofcoridi 


372.35 


tlccchddis coiifidcr.ttio 


37i-4J 


ftccchadts tiircs cx G.ilcno 


372.55 


ftccchadis tiires cxMcfuc 


37?-? 


Stomomu Diofcoridi 


558.38 


Strumontihcrb.i 


S}}-4s> 


Strutiotcs Diofcoridi 


SSS.4 


fi)-utiotx confidcratio 


55-9.5 


Str.ttiotcs miUcfrdiiim Diofcoridi 


555-1^ 


ftraiiot£ millcfolij confideratio 


5J-9-.f4 


ftratiot£ miUcjolij iiircs ex Galeno 


560.4 


Strigmcnt.1 b.-Jncaytnn 


54.2 


Strtithium Diofcoridi 


315.41 


ilruthij confid. j 1 5.45. 0~ uires cx Gj/. 


' 3 20.1 


Styrax Dicfcoridi 


68. 32 


ftyracis ccnfidcrutio 


6s.l 


ftyrdx cilimitx undc didi 


65.J 


ftyrxcis tdrcs cx Gilcno 


55.30 


Suberis confderalio,cr hiftorii 


135.52 


fubcrii uircs 


137-4 


Succcdinea quMio admittcitdd 


725.2 


Succi quomodo exprimendt,ferucindiq;/litt 


7.50 


Succiitum Diofcoridi 


I 00.41 


fiiccini hiftoriu u.xrix 


101.44 


Sudoris aiiimalium tiiri(s,cy rcmedid 


742.38 


Sujfi-uticcs quidicantur 


8. 48 


SuiHuipulmoDiofcoridi ' 


205.35 


fuiUus tihii Diofcoridi 


215.58 


Stdphur Diofcoridi 


585.45 


fiilphuris confidcrutio 


685.58 


fulphurisfjciendiratio 'v. ■ 


587.10 


fulphurii tiires ex Gdcno 


587-23 


Sycomoriis Dicfcoridi 


1G8.21 


fycomorihiflorix 


158.45 


fycomori confideritio^ZT uires ex Guleno 


158.55 


fycomortis Itdi£ udulterind 


155.8 


fycomoroficm Cypriu fimilis 


iSs.i 


Syhui qu£ pUnt£ udment 


10. l 


Symputhia,^' untipdthia rerwm 


15.25 


Symphyton petr£on Diofcoridi 


^Ss.ji 


fymphyti pctr^i confideratio 


485.51 


fymphytum alterum Diofcoridi 


485-41 


fym.phythi aherim confidcratia 


485.57 


fymphyti utriufque uires ex Galcno 


451.1 


Symphoriatti Campegij lapfia 


152.35 


Syrupus uiolaceus 

T 
X Al V s fuii Dicfccridi 


575.18 


215.58 


TaP.ifuiUi confideratio 


2 15.20 



eim uires ex Gal. 



Tmarix Diofcoridi 

tamaricis coiifidcratio i o 

T am.mitdorum confideratio 

tamarindorum tiircs 

Tanacctiim 

Taranttd£ con/idcratio 

taranttds idm mirabilcs cffc^m 

taranttd£ t^tis mufica rcmcdium 

taraittul£ itencnum,cr cim auxdia 

Taurifangim,uide Sangui^ taurimu 

Taxm Diofcoridi 

taxiconftdcratio 

taxi htfioria cx Thcophrafto 

taxi Ijiftoria cx ?linio 

taxi uircs cx Galeito 

taxi noxa,cr cim remcdia Diofcoridi 

taxi ucncftca it.itura 

taxm utrim calid<t,ucl frigidcc 

Ted£ confidcratio 

Tclcphium Diofcoridi 

telcphij conlid.j 40. zo 

Tcllin£ Diofcoridi 

tcllinartim confdcratio 

TcmbuliimArabtim 

Tcrcbintus Diofcoridi 

tercbintU confideratio,cr hifloriii 

tcrcbinthi iiircs cx Galeito 

Tcrcbinthina Diofcoridi 

tcrcbcnthiiuc rcfin£ confideratio 

Terra omnii Diofcoridi 

terrarum brcuis eiiarratio 

terra (vrnacum Diofcoridi 

terr.ix alias qu£re infim propris nominibiK 

Terrantula Italis qiiid 

Tefl£f)rnace£ Dtofcoridi 

Tefliculm Diofcoridi 

tefliculu^ altcr Diofcoridi 

tefliculorum confideratio 

tcfliculorum uircs ex Galeno 

Tcucriim,TeucrisDiofcoridi 

tcucrij confideratio 

teucrij uires,cr hiftoria ex Vlinio 

teucrij facultates ex Galeno 

Thalaffomeh Diofcoridi 

Thali&on Dtofcoridi 

thahdri confldcratio 

thalidri uires ex Galeno 

Thapfia Diofcoridi 

thapfi£ confidcratio 

thapfi£ radiccs turpeti uice iUcgitime explet 

thapfi£ uires ex Galeno 

thapfl£ noxa, er remcdia Diofcoridi 

thapfi£ potionii figna,cr curatio 

Theamedes lapi^,cr eim mira naturx 

Theodori lapfm 

Theophra{iifententi£ non probat£ 105.11 

54.cr4-<^-? 
Theophrafli locm in corni hifioriafii^cBm 
Thcophrafli dc generationc hpidum opinio 
Theridc£ componend£ ratio dcprauata. 
theriaca liWdibiK a Gakno celebrata 

K 3 



107-48 

8.4. eim uires 108.21 
1 42.45 
142.55 

4<^7-*J 

223.15 

ibidem 

223.28 

755.35 



542-55 
543-4 
543.10 
543.20 
543-20 
732-55 
732.58 

733.1* 

78.55 

340.14 

340.25 

175-40 

175.55 

32.3<f 

8J.44 

84.25 

84.5 

84.4S 
707.5- 

635-3? 

708.28 



224. 3 S 
708.23 
455.22 

457-3 5 

457-58 

558.54 
431. 1 1 
43 1.20 
431.28 
431.40 
545.44 
557-1* 
5 57-15 
557-18 

557-33 
558.1 1 
558.21 
558.25 
747-57 
748.3* 

701.1 2 

153.4 

.Cr 201 

15S.5 
535.53 

54.28 
752.12 

Thlal^i 



Ind 



Thlu(\>iDiofcoridi 312-3» 

thLj}i conjUerdtio 3 1 2 .4 J 

thUjh liircs ex Gulcno jii.$s 

Thracius Ltpii Diofcoridi '^ss.zy 

thracij 'npidii mcntio cx Gakno 70 o. j o 

Thwmm Diofcortdi 2 04.7 

thunniconfidcratio 204.14 

thunnorumcaptur4,(:Tiicminaitmi 204.3 2 

thmworum in cibisfacultM 2 04.4 1 

Thus Diofcoridi 71.12 

thuris confidcratio^cy hiflorix li.s 

thuriifacultutes cx Gakno 72-3« 

thuris cortex Diofcoridi 7 » -40 

thuri/i fuligo Dicfcoridi 7 " • 5 4 

thuri^ manna Diofcoridi 7 1 .4 <> 

thuris mann£ confidcratio .-, 73.4 

Thyites lapis Diofcoridi 70 2.? i 

ThymelxaDioJcoridi eii.sj 

thyniel.eie confideratio c i 2. j 8 

thymcl££ noxa^zr cius curatio 748.57 

thymoxahne Diofcoridi «47. i j 

Thimum Diofcoridi 383.4 

thymihiftorii 385.20 

thymigcnera duo 383.34 

thymi uires ex Gakno,ZT Aetio 383.37 

Thymbra Diofcoridi 383.58 
thymbra confid. 3 S 4. i . ch« «jVcj ex VauIo 3 84. 2 2 

Tignameofficini^quid 45-34 

Tilwconjid. 115.2. eiusuires x 15.42 

Tithymali omnes Diofcoridi 60S.4. 

tithymalorum omnium confideratio s o 5.45 

tithymalicogniti soy.ij 
tithymaliTheophraftotriutiintimgenera 607.3 » 

tithymulorum uircs ex Mcfue s o 7.42 

tithymulorum uires ex Gakno 607.50 

tithymulorum noxu,ZT remedia 748. 5 ff 

Tordilium Diofcoridi jsS-sS 

■ Tormentillie defcriplio,zr uires 483.34 

Torpedo pifcis Diofcoridi 185.57 

torpcdinis confidcrutio 185.60 

torpedtnis mirafacultas 150.20 

torpedinis uires ex Gakno x 50.3 6 
Tox(c!(m,cr em-s «cneni c«rrffio Diofcoridi 737.21 

toxici confiderutio 737.30 

toxicifumpti not£ ex l<iicundro 737-56 

toxici,c^ nupcUidifcrimen 73 8.5 

Tragucunthu Diofcoridi 3s3.it 
tragacanth£ confid- 3 cs 3 . 3 8 .&- «/rej ex Grf/. 3 <5 4. i 

Trugium Diofcoridi $ts.if 

tragium ulterum Diofcoridi 5 » 6. 2 j 
trugijconfid. 516.27. (yuiresexGal 517.5 

Trdgor(gd?i«m D/o/condi 374-3 5 

trugortguni confidcrutio 3 75-5 

Tr jgo J Dio/cor(a J a 5 3 • » jf 

^r<(g( ccrcii/(5 confidcrutio 2 5 3 • » 8 

Trd:g(«?( D(o/cor((ft 5 » 7^ 1 * 

trug( /xrii' confidcrutio 5 » 7-3 J 

Trafi,cr cormn defcriptiOjCr iiires 303.11 

TribulM Diofcortdi 454. 5 7 

/r(tK/( utniifjuc confidcratio 495.8 

tr^i»;;/: utriufque uires ex Gukno ^s>}.zs 



ex 

TrJcJom4nc; Diofcoridi ^ 8 1 . 3 » 

trichomunii conjiderutio 582.40 

trichomanis hiftoriu cx Theophraflo 582.51 

trichomanis uircs cx Gakno 583.5 

Trifolium Diofcortdi 438.58 

tr(/D/(/ omn(Sgc(!crw confidcratio 43 5.45 

tr('/D/(y ctc«f( hiftoria ex Scribonio 440.2 
trifolium pratenfe tempeftates pranunciat 440. 5 s 

tripUum odorutum 440.4 j 

trifolium ucetofum 440.8 

trifoUjuiresexGukno 441.$ 

Trinitashcrbu,cr eiuihiftoria,etuires 440.5 5 

Tripolion Diofcoridi 581.4 
tripolij confid. 581.10. ct «/re5 ex G4/. 581.44 

Triffugo Diofcoridi 431.50 

triffuginii confidcratio 4ti-i- 
trijjaginis hiftoria,et uires ex Theophrufto ^jz.iz 

trijfxginii uires ex Gukno 432-25 

Triticum Diofcoridi 248.14 

tritici generu ex TreophraRo 248.46 

triticum italicum optimum 245. 8 
triticiekdio 245.» 8. etuireSexGal. 24,5.43 

triticiokum 245.41 

Tuberu Diofcoridi 303.28 

tuberum conlideratio 3 o j .47 

tuberum uires ex Gukno 3 o 4. 5 

Turbit Arubtm 481.15 
Turpettm, et eitu conftderatio, et hiftorid ibidem , et 

61 8.35 

turpeti noxu,et curutio 

Tufiilugo Diofcoridi 

tuftiluginis confid.444..z i 

Typhu Diofcoridi 

typh£ confiderutio 450.51 

typh£ uftts,et uires 450.56 



748-/J 

444.5 

et uires ex Grf/.444.45 

45°-4^ 



VAleriana muior jt.i 

Vakriuna minor 31.5 

Vuriu de generutione lupidum fententid 63 o. 3 i 

uuriu de metuUorum ortufententia. s^i.fS 

Veneficorum doli Diofcoridi 710.33 

Venena pr£cauendi modi Diofcortdi 710.3» 

uenenu quot modis mortem udferant yij.^o 

uenena petunt diuerfu membra 715.40 

uenena culida non poffunt in nutrimentu uerti 717.3 
uenenu pr£cauendi modus 7 1 7. 5 t 

Vencttrf curundi ratio generalis Diofcoridi 711.3 
uenenu curundi rutio uniuerfulis 7 1 5. 2 7 

uenena incognita uomitu deprehetiduntur Diofcoridi 

711.24 
Venenata unimulia Diofcoridi 7 5 o - 3 <f 

Veneni operatio qualis 713.15 

ueneni humidi excmplim 7 1 4.46 

uenenifumpti in commune indicitt 7 » 5 . j 

uenenis , quorum nuUu cognitio , qu* opitukntur Dios. 

fcoridi 7»»»»J 

Veneitorumgeneraunde 713.26 

uenenorim effe^ius a diuerfis catifts 7 1 4. 2 8 

uenenorum pr£cautio qu£dam exphfa. 717-54 

uenenorum prxcuutio ex medicamenti^ 715.12 

uenenormn 



Index 



uettetiomn remciid in generdU 7 * o .4 1 
uencnontm Mim.ili!im diucrjigrddui > et affci^us 

ySo. iS 
Vcncnumquxndof.iemorbiifCTdUeri ucneno reme^ 

diumcji 717.94 

ucncnum fcrpcntiumfi-igiium cffc,fu!fum 751.10 

Vcncrispcdcn isS.f 

Vcncris wnbtlicus Diofcoriii ^5^-4? 

ucncris umbilicus dUcr Diofcoridi 5 J i- 5 * 

ucncris umbilici utriufque confidcrdtio 551.^7 

ucncris umbdici utnufquc uircs cx G.ilcno 5 5 j . 1 7 
Verutrum .t!bum,!cg--fupr.i in E Hcboro dibo . 
ucrdtrum utrunquc trigintu pcrduntt annos 5. j o 

Vcrb.ifcum Dicfcoridi ^so.is 

ucrkifci confidcrdtio,cr gcncru $sz.s 

uerbafci uircs qu.cdLtm fSi.ij 

ucrb.'.fci gcncrd,C>' uires ex Gdeno ^si .47 

uerb.ifcifylucjjrii mcntio 5 s 2 .5 

VcrUndci Diofcoridi 5 1 J • i 

uerbcn xc£ utriufquc confidcrxtio 5 1 j . j <J 

uerbcn.ic£ uires cx Gtlcno }ij.}S 

Vcrmcs tcrrcni Dicfcoridi 1 2 <> . 1 8 

ucrmiiim tcrrenorum uires 22^.21 

ucrmium tcrrcnorum oleum zzs.zs 

ucrmium in Ugni'; cnxfccntium ufm i o j .45 

Veronjcs hcrbx- !)ijiorix,0' uires 370.21 

Veficxrixfolxnigenus 5 J ? • J 

ucjicxrix .iltcrx 5 ? ? .4? 

Vcf^xrum idus cur.ttio Diofcoriii 7 <J j • 5 ^ 

uef^xrumidus,cr remcdix ysj.so 
Vgonis Solerij dc nigro uerxtro opin. expiofa 5 5 j • i 

Viburnum. quid,cjr eius defcrtptio i ^o.^tr 

Vicix uircs cx Gxlcno 305-48 

Vidm rxtio in morfu rxbioji cxnis Diofc. 758.24 

uiiim ratio demorforum a cxnc rabiofo 758.55' 

ui^us ratio eorum,qui uencnx fumpferunt 720.24 

Vincetoxicum,<y eius dcfcriptio 428.1 

Vina mxrinx Diofcoridi - ^4 8 . 3 J 

uinx picxtx Diofcoridi 640.37 

uinx refinxta Diofcoridi ibidem 

Vinetis qu£ plxnt£ Ute nxfcantur s.; z 

Vini nxturd,cr gcnerx Diofcoridi 640. i f 

uinifxcuUxtes uari£ pro modo ufui ^4 1 • 1 8 

uini ufui cui £txti conueniat 641 .40 

uini ufm moderatm quantum profit e^t.zi 

uini ufm immodcratus quxntum obfit 541.30 

uinorum faditiorum confideratio sfj.jo 

Vinum abiegnum Diofcoridi 6 5 o- 5 5 

uinum abrotonites Diofcoridi 552.8 

uinum xbfint!ntes Diofcoridi 5 5 ' • » ■!> 

uinum xcorites Diofcoridi ssz.ft 

uinumadynxmonDiofcoridi 54i-3 * 

uinum xnethinum Diofcoridi sfi.fs 

tiinum apijtes Diofcoridi 64.9. 1 1 

uinumaromatUcsDiofcoridi 552.14 

uinum afaritcs Diofcoridi 5 5 !• ; 7 

Vinum bunites Diofcoridi est-fp 

Vinum calaminthites Diofcoridi 552.8 

uinun: catorchitcs Diofcoridi 5 5 o . 2 j 

uinum ccirinum Dicfcortdi s$°-iS 

umum cedrites Dicfccridi 551.1 



uintim e Cclticd nxrio Diofcoriii 5 j t ? i 

uintim ccfiritcs Diofcoriit 551.51 

uinum chxm^iryttcs Diofcoriii 5 ; i .45 

tiinum c cxmcl£x Diofcoriii 5 j ? . j 

uinum ch.tm£pityinum Diofcoriii s a.s 

uinm € conyzx Diofcoriii 5 j i . i o 

uintm cuprcjlintm Diofcoriii 550.5; 

uinumcyionitcs Diofcoriii 54S.48 

uinum ixucitcs Diofcoriii 5 > 2 4 j 

uinum itdxmnitcs Diofcoriii sfi.si 

uinum c iiilci rdiice Diofcoridi 552.;! 

Vintim efiorcfxlis Diofcoriii 5 j 2 . j 7 
Viiiiimgtiaiacim,cr citis conJiciendi,exhibeniiq^ ratio 

124.2 S 

uinum gypfitum DiofcoriH 540. j s 

Vinim hcilcboritcs Diofcorcdi 552.59 

iiinum hyjjcpitcs Diofcoridi 551.37 

Vinum cx tridc Diofcoridi 552.28 

uinum iuniperinum Diofcoridi ^ j o . ; 5 

Vinum e Ixbrufcx Diofcoridi 542.54 

uini e ixbrufca iiircs 542.57 

uiniim Ixurinum Diofcoridi 550.5; 

uinumlentifcinumDiofcoridi 550.5 

Vtnum mxixbxtlirittum Diofcoridi 5 j i . ? 1 

uimm mxndritgorites Diofcoridi 5 j j .7 

uiitum mxrathritcs Diofcoridi 5 j 2 . j 5 

uinum e marrubio Diofcoridi 552.1 

uinum mclUcs Diofcoridi 648.48 

uiitum mciitites Diofcoridi 6 4 ? .4 

uinum mdomeli Diofcoridi 548.5? 

uinum e myrrhx Diofcoridi <y j 2 . 2 7 

uinum myrfinites Diofcoriii 549. j 7 

uinum myrtites Diofcoriii 549-49 

Vinum e nario fyiucfiri Diofcoriii 5 j 2. j 9 

uintim ncilxritcs Diofcoriii 552.10 

uinum nouum Dofcoriii 540. 17 

Vinum cenanthintim Diofcoriii 54». 1 7 

uinum omphxcomcUtcs Diofcoriii 64^4 

ninum omphacitcs Diofcortii 54 2 . i a 

uinum orgxnites Diofcoriii 5 5 2.7 

Vinum pxlmetim Diofcoriii 5 j o. 1 1 

uinum pxnxcitcs Diofcoriii 6$ 2.^9 

uinumpaffumDiofcoriii 540.28 

uinum e petrofeUno Diofcoriii 5 j 2 . j 5 

uinum phthorion Diofcoriii 5 j 2 • 5 9 

uinum picatum Diofcoriii 5 j i . i o 

uinum pinetim Diofcoriii 5 j o. j ; 

uinum Pucinum,cr c;;w uires 541.57 

uinum e pulegio Diofcoriii 552.8 

uitti ex punicis mali/s uarix confeclio 549.28 

Vinum refinxtum Diofcoriii 550.58 

uinum riwiites Diofcoriii 54941 

uinum r!:oetes Diofcoriii 6 4.9 . 2 j 

Vinumfxiuixtum Dtofcoriii c j 2.47 

uinum efatureia Diofcoriii s t z.s 

uinumfcammonkes Diofcoriii sfi.fs.CTSfj.zs 

uinumjciUinmn Diofcoriii 548.7 

uinifctUini uires cx Galeno 5148. 2 o 

uinum Jlcechxiites Diofcoriii 5 j i .48 

uinumJlrobiUtes Diofcoriii 550.48 

uinum efycomorii Diofcoriii 550 j j 

uinunt 



<s$o.i 

652,3 j 

6J3.1 

6jt.57 
640.15 
541.58 
454.50 
574.16 

574-Ji 
57J-3 

J75.10 

Z05.2 2 
liJJ.I 2 
132.2 I 



ttinum c Syrixci ii.(rdo Diofcoridi 
Vinum tercbinthiiuim 'Diofcoridi 
uinum thymitcs Diofcoridi 
uinum e thyniclieu Diofcoridi 
iiinum tngorigMUics Diofcoridi 
Vinum uetus Dtofcoridi 
uinum Vipucum,(y cius uircs 
VtoU dlbj. Diofcoridi 
Viold purpurc4 Diofcoridi 
iuoIjc purpurc£ confidcr.itio 
uiolurum uircs cx Mcfuc 
tiiolurum uircs cx Galcno 
Vipcra cx homnis uentre fugjtit 
uipcr£ Acgyptijs cibm 
uipcr.i: uino dckttantur 

uipcr£ iilui not£, O" curatio Diofcoridi 76 8. j 5 

jHpcr.irum con/ideratio »51.11 

uipcrdrumficicsfcxusqi difcrimcn 151 .40 

uiperdruvi morfus indicix 768.57 

uipcrurum morfis rcmcdix 'jgb. 1 7 

uipcrarum ucnxtio, cr cxrum pxjiiUi 152.28 

Vipcrin£ cxrncs Dtofcoridi 150.60 

uipcrin£ cxrnii uires cx Gxkno 151.57 

Virgx xurcx,(y cius hiftorix,(y tiircs 5 o 6. 1 4 

uirgx pxftoris,(jr cius confiderxtio 3$<s.-ii 
Virulcntorum liluum , ucl morfuum curxtio 761.20 

Vifcum Diofcoridi 425-4 

ttifci confidcrxtio 4 » 5 • 3 i 

uifci utilitxs in lietrurii 42 5-? 5 

iiifcitdrescxGxlcno 426.17 

VitexDicfcoridi 1 3 0.4.7 

uiticis co nfiderxtio iji.i 

uiticis uircs cx Gxlcno 1 3 i . 1 1 
ViticcUjc herb£ hiftorix 621.5. cius uires 611.4. 

Viticcs xlbx Diofcoridi 620.10 

uitis alb£ confidcrxtio 620.42 

uitisuircscxGxlcno 620.56 

Vitis nigrx Diofcoridi 621.8 

uitiinigr£ confiderxtio 621.20 

uitisnigr£uircscxGxlcno 621.48 

Vitisfyhicftris Dtofcoridi 615.33 

uitisfyUuftrii confiderxtio 6 1 5.4? 

uiti^ifylncftris uires exGxletio 620.3 

VitK uinijirx Diofcoridi 63 6. 5 1 

uitis umiftr£ confidcrxtio 637-25 

uitiSyV brxftic£ odium /5.31 

Vitruuij in Ixrice error 75.57 

Vlmtis Dicfcoridi 1 04.44 

uhni conftdcrxtio , er hiftorii » 04. 5 7 

ulmi fxcultxtes 105.15 

uhii larcs cx Gxlcno 105.30 

VluxqiLC 558.21 
Vmbilicnf Vcncris , uidefuprx Veneris umbilicus 
Vncdo, Arhutus,idco qu£rc in Arbuto. 

Vnguentornm rxtio Diofcoridi 5 8.46 

unguentortim conftdcrxtio 55.25 

Vngucntum abrotoniiim Diofcoridi 61.28 

iingucntum xmxrxcinum Dicfcoridi <> 3 -47 

unguentum xnethinum Diofcoridi <^ » • 3 4 

Vngiientura butyrinim Diofcoridi c 2 .40 

Vngiientum cinuxmominum Dioftoridi 6^.9 



Index 

Migucntnm crocinim Diofvoridi 62.28 

tingucntum Cyprinum Diofcoridi 6 2 .4 a 

Vnguentum clxtinum Diofcoridi 55-5* 
Vngiicntum gleucinum , uide Gleucinum . 
Vngiiciitum hcdychroon, uide Hcdychroon . 
Vngnentum ixfminum, uide Ixfminum . 

tmguentum irinum Diofcoridi 62.58 

Vngucutum lilinum Diofcoridi 61.41 

tuigucnti lilini cofidcrxtio 62.10 

Vnguentum mxlxbxthrinum Diofcoridi 65.31 

ungiicntum mcgxlinum Diofcoridi 64. 5 

ungucntummelinumDiofcoridi $s.$9 

unguentimciiniconftciendirxtio co.io 

unguentum Mcndcfium Diofcoridi ^4-44 

unguentim metopion Diofcoridi 64-34 

Vnguentiim nxrcifinum Diofcoridi ^2.15 

ungucnttimnxrdinumDiofcoridi 65.24 

ungucntum nicxndri 763.2 

Vngucntim ociminum Diofcoridi 61.18 

ungucntum ccnxnthinum Diofcoridi 60.15 

ungucntumonychinumDiofcoridi 62,3 8 
Vnguentum rofxceum , lege Kofxceum . 

Vnguentmnfxmpfitchinum Didfcoridi 60.40 

ungiientifxmpfuchini conftderxtio 60.50 

unguentumftyrxcinum Dioftoridi 62.38 

unguentumfiiftnum Dioftoridi 61.41 

Vnguentum telinum Dioftoridi 60.14 

Vngulx dfini, cr cxpr£ Diofcoridi 208.16" 

unguldrum xnimxlium uires 208.36 

Vngiiis odorxtus Dioftoridi 1 S o .44 

unguiiim odorxtorum confiderxtio z 8 o . 5 r 

Vniones quipr^ftxntij^imi x 75, j i 

unionamuircs 775.25 

VrinxDiofcoridi 241.37 

urinxrumfxcultxtes 241.55 

VrticxDiofcoridi SS3-S9 

urtic£ confiderxtio ff^.is 

urtic£ uircs ex Gxleno 554.24 

urticxlxdex SSS.fo 

urtic£ fcminis noxx,Gr curxtio 731.17 
Vftio xuxilium contra uirulentos iilin Diofc. 7 5 7.4 2 

uftion is utilitxs 757.57 
Vtrtim uenenxinftdtumdieminterimere poftint 
71 S'So 

Vtrum quis dffi'.efteripoftit,utuenenxvmocuefumxt 
7 16. 43 

Vtrum xnintxlix , qu£ cibis uenenofts uiilit((nt,exitio=^ 

fxm uim rctineant 7 1 7. i o 

Vux Diofcoridi 63 7. 1 4 

UU£ confiderxtio 637.25 

uuxriim uires ex Gxleno g^ 7.44 

VuxpxffxDiofcoridi 638.4 

i/«ie f d//i co nftdcrxtio 638.12 

WKif p:t^ uircs ex Gxlcno S} 8.47 

Viix jfinx , er c/(M ufus _ »15.5«? 

«;m txminix qu£ en.zz 

VulpinuspulmoDiofc. •:.. 206.37 



X 



X A N T H I O N Dio/corirfe 

:i^anthij conftderatio 



583.30 

583.41 

xanthij 



Ind 



ex 



XMthij uires ex Galetto 

'Kiphion Diofcoridi 

X;p/;M pifcis 

X>/oH,cr cius confiderddo 

xyliuires 

"iZylobulfmum Diofcoridi 

xylob.tlfimum of^cvidrum (purium 

xylob.dftmi uiccm quid expkit 

^ylocinnmomum Diofcoridi 

X>rK Dtofcoridi 

xyridis confiderdtio 

xyridts uires ex Galeno 



ss)4i 



4fl8.j8 

204.28 
.©^450. 15 

450.31 
4J.3* 
44-38 
44-4 J 
3?-3<y 

455. JJ 
500.4 
500.* 



2 



2, E A Diofcoridi 

Ze£ confidcrdtio 

Ze£ uires ex Galeno 

Zedouri£ confidcratio, cr uireS 

7,tbettihifloria, crfacultas 

Zizypha, er eorum conjideratio 

Zopiffa Diofcoridi 

'Zuccharum alhufar 

Zurtibet Arabtbus,ide quod Grxcis Amaho 

zurumbet cjuid 

Zythum Dtofcoridi .* 

zythi confideratio 



XSI-S9 

xsz.i X 
3 «7-4» 

47. J^ 

8(;.49 
24j.it 
3»7-49 
3»7J» 
3J'-«J 
»51.24 



FINIS INDICIS. 



SIMPLICIVM MEDICAMENTO- 

rum facultates fecundum locos 
exDiofcoride. 



ADCAPITIS DOLOREHEX FRI= 

GIDITATE GENITVM. 




Ris lUyrtcacumacea 

tOyZrrofaceotUtta. 
Oleii fylueftris oliux in~ 

un^um . 
Oleum amygdalittum iUis 
tum perfe . 
Viticis femen emplaflri 

modo adhibitum . 
Amygdal<e amare (um 
dceto ucl rofaceo fronti uel temporibus iUit£ . 
Torpedo marina uiua pcrfc tantum admota . 
'Lanifuccida cum aceto, er rofaceo impoflta . 
Sify'nbriumfi-onti,cr temporibus iUitum. 
lieder£ corymborum , uclfbliorumfuccus cum aceto , 

G rofacco perfufus . 
Aloe tcmporibuSjCrfronti ex aceto,Qr rofaceo iUita . 
Menthafionti perfe iUita . 
SerpyUum co{lum,adtedo rofaceo,acetoq; madefadu, 

zr appofitum . 
Keltlotus rofaceo, aut aceto madefada , O" impofita . 
'Baccharisfoln iUita perfe . 
Kuta cum rofaceo , cr aceto iUita. 
Antfum potum perfe . 
Sphondylium cum ruta iUitum . 
'Peucedanim ex aceto zr rofaceoiUitum. 
l.\elanthtumfronti perfefe lUttum. 
Conyza minor perfe lUita . 

Anagyris tenera folta drachm£ pondere ex uino pota . 
Khodiaradix recenscum rofaceimomento impofitd. 
Bippogloj^um proferto capiti impofitum. 
.Cham£daphnes folia trtta , cr impofita . 
"Elaterium ex laile naribus infufum . 
'RufcijoUd, er bacc£ in uino potn. 



Scammonia ~ex dceto,ZT rofaceo perfufa . 
Aqu£ maritt£ uapor opertocapite receptus. 

AD CAPITIS DOLORES ACALU 

DA CAVSA EXORTOS. 

Oleumfylueftris oUu£ itiunilum . 

"Vnguentum rofaceum linimentimodo impofitum . 

'Liguftrifloresfi-onti ex accto illiti . 

Kofarum aridarum ex uino mactratarum exprejfuslia 

quor appofitus . 
Viticisfemen appofitum . 
Portulacd perfe impofitd . 
Meltlothus cum aceto,aut rofaceo af^erfa . 
l^ymphe£ radix pota , cr perfe naribus inditd . 
"Rhodia radix cum rofaceofi-onti,teporibusqi adhibita. 
Papdueris liquor fronti cum rofaceo iUitus . 
PfyUium ex rofaceo , acetoq-, aut aqua impofittm . 
liippoglofifertum dppofitum . 
Sedum maius cum rofaceo iUitum . 
Solani horttddnifolid adhibita . 
Vintfir£ uitisftUa, er capreoUimpofitd, 
Ophites lapis ddaUigdtui . 

Ad expurgandum caput. 
"Brdfic^fuccus -^ 
An£monis fuccus | 

'Bet£ fucCUS l ., . r r 

CheUdo,iijma.fuccusr"''^^""'f"^"'- 

Cyclamimmdfuccus \ 

Ccp.-efuccus . J 

Pyretbriini 1 ,. r 
„, ,• y-diumanfd. 

Staphisdgrt.t J ' 

Colccynthis in catapotijs dettordtd . 

Vua paffd cum pipere commdndticdta . 

Atrmentumfutorium lanis naribus inditum . 

Capitis 



C A P I T I S. 

Cjpitis dolores cxcitant. 
^tyrdcinam olcmn olf^ilutti. 
Oitiux.fhu£ ^ 

Vdlmulx Phxma£ J ■*■ 

lugUni.es nuccs J " 

Arbutifru^ius "i , 

, ^ , ydcuoruti. 
Terui<e cuuks J 

Mei radices hrgimfumptie , 

Abfinthij !i<^uamcntim hMiJlunt . 

Ad vetcraofbs. 

Viticis femen cum rofucco , cr accto pcrfufum . 

CAJloram ex dccto, CT roficeo naribus infufum , 

Cicpudecofld, er in cibumfimmpt<i. 

Stnapt derafo capiti appofitum . 

Sphondylium fuf]itum,C!' ex olco capitiiUitum . 

Veuccdanumcimaceto,crrofacco inundum. 

- Adfomnum conciliandum, 
IrislUyricapota. 
Amomumfionti iUitum . 
Amygdal£amar(edeuorat.£, 
\iticisfemenpottm. ' ' 

Laduca in cibimfimpta . 
Aloe tUita perfcfe, uel ex rofaceo , 
Baccharis odorata . 
lunciAetiopicifemenpotim. 
Tapaucris crratici quinquc , fexue 'capita in uini 

cyathis tribtis ad dimidium dccoila, et potui data . 
fapauerisfoliorum , et uafculorum deco^um , tum bi^ 

bittm tum perfufiim . 
Hyofcyami femen potum, ac appifitum . 
Solanifomnifici radicim cortex drachm£ pondere in 

mno potus . 
I<\andragor£ radicii ex uino decoilum cyathi unius 
^ menfura potum . 
Mandragor£ poma olfalia naribus. 
lAandragorx liquorfcdi pro balano fubditm . 

Somnia terribilia tumultuofaque 
reprefentant. 

}in cibwm accept<t . 

Ticnocomifemen drachm£ pondere pottm . 
Smilacis leuisfemcn cum dorycnio potum ternis fingtta 

lortm obolis . 

Ad fternutamenta cienda . 
Sinapi fcmcn tritum , etnaribus admotum. 
ttarmic^floresadmoti. 
Strtithij radix trita, CT admotd. 
'Ranuncult radixficca , cr in puluercm tritd , ndribus 

tndita . 
T>aphiwidcs naribus indita . 
Ycratri albiradix tritd c impofitd. 

Aduertiginofos. 
Balfamifcmcn pcrfc potum . 
Pcuccdantmi ex aceto , O" rofaceo iUitum» 
Cdlbanumolfadum. 
Brionix radix pota pcr contitiuum dtinum quotidic 

drdchm£ pondcre . 
Vitis ntgr£ tiittctdx primx recentcs dccoilic , ct in cis 

bis dcccpte . 



C A P I T I S. 

Adapoplexiam, 
Vitis alb£ radix continuo anno qtiotidie drdclmx pon 
derehdufidp ■ : 

Adcomitiales. 
Cdrddmomum cx aqua potum, 
Cancamum perfe potum . 
Balfamtfcmen haufttm . 

'Bitiimcn Napthafuffituin comitialesdeprehcndit, 
Topuh nigr^fcmcn cx accto. 
Ticusficc£ in cibum accept£ . 
Concul£ lndic£ fuffit£ cxcitant. 
Coaguhm leportntm pottm. 
MiificLe uentricultis corianiro ittfariius, inueterds 

tusq^ deuoritus . 
Mufcel£ eiusdem fanguis potus . 
Afininum iccur tofium in ieiuno fumptum . 
Vnguld dfini combufid epota . 
nquorum licheties triti , er ex dceto hdufii . 
Ldpis in hyrundinum puUorum prim£fcetiir£ uentricH 

h inuenttis pro amulcto in cerui aluta fuj^enfus . 
Serum ladis potum quoiifque aluum citet , 
Vhocoe coagulum bibitum . 
Vrfinumfiladlingendwm datum. 
Teftudinisfil naribus inditum . 
Teftudinis terrcftrisfanguis potus . 
Ciconi£fimum cx aqtta potum . 
Flantago ctm lenttcula deco(td,in cibisfumptd, 
Sinapi tritim naribus inditum. 
Fiper diu manfum . 
SciUahaufta. 

Agaricus drachm£ poniere cttm oxymelite hduftus . 
iryngij radtx ex dulci aqua ebibita. 
'B.ut£ fyiueftris fcmen potum . 
Scfdis Maftilicnfis radix, crfemen potum . 
Feucedanum ex aceto , ZT rofdceo cdpiti inunHum. 
Sagapenum potum . 

Laferpitij liquor cum dceto mulfo bibitus , 
'Lddanum olfaflum . 

Ammoniacum in eclegmate cum meUe ddtum . 
Trifiilij femen,Grfiiha pota . 
Conyzd cum aceto bibita . 
AnthyUis dlterd ex oxymelite potd. 
3etonic£fi)lia haufla . 
' Quinquefilium trigintaiiebushattflum. 
Fapaueris SpumeiSemencum mulfaaqud potum. 
Verdtrum nigrum potum . 

Hippoph^fii fuccus triumobolorum poniere hauflus. 
Vitis dlba irachm£ poiere anno toto qitotidie hauBa . 
Vitis nigr£ uiticuU prm£ uirentes coilie , er in cibis 

fumpt£ . 
Acctum mulftim potitm . 
Vinum, er acetum SciUinum potum . 
S elemtcs lapis tritus ebibitus . 
Aetites lapiscum cyprino unguento, dUtgleucinOyUel 

dlio excalfaciente iUitus. 
Cotcsiidxiapotd. 

Adphrenefim. 
Vnguentum crocinum perfufum,dut tidribus ddmotii , 
uel iUitum . 

VitexcumdcctOtO-oUoinftihtUi, . 

Ajl>drdgus 



C A P I T I S. 

Aj^urdgui in uino albo potm . 
Serpillum cum accto cr rofuceo impofitum l 
Sphondylimfuffitm impofitm,z^ capiti ex oleo itts 
• undum. 
Teuccd.tnm ex dcetOjO' rcfdceo immilimt . 
Ad cerebri inflammationes , quas fy- 
riafinvocant. 
Cucurbit£ rmentd fincipiti appojittt . 
Peponis rmcntu fncipiti adhibita, 
licliotropijfDliafi-onti udhibit4 , 
Acccumfiontiillitum. 

Admclancholiam. 
Ocimifemcnpoium. 
Vcr.itrum iiigrr.m pctum . 
Betonicefblii potu . 
Bpithymum potnm . 

Ad crapulam & ebrietatem arccndam. 
Crccum cx p.ijfo pr.efumptum . 
Vunicorum malorumfuccm \ r n 
Myrtikiccaramfuccus J ' 
'Brif.icAfummo cibo fumptii. 
Abfinthium pr.tfumptum. 

Adcapiti^idefluxiones. 
Vnguentum irinum n.tr:bu5 iUituni. 
StyruxiUit4,fuffitaq; . 
Bitiimcn n.iphth.tfuffitim . . 
Cinnumomum potmn . 
Hci rudicestrit£ cummeUcin eclcgmate deuordtie , 

ubifluxio pcdus afficidt . 
Huces aue'dan£ tojl^ , er cum cxiguo piperi^ pot£ . 
"Dracwiculi maioris radix tofta,uel elixa. deuorata . 
Tragacantha in cckgmatc cum meUefumpta . 
Hyffopum cumfico,rut((,meUec^ exaqu<t decoBuM 

potum . 
Uelichryfij coma trium obolormn pondere in uino di= 

luto pota . 
"Ryofcyamifcmen oholipondere , addito papaueris /es 

mine h.tt<J}i<m . 

Adcerebrum roborandum . 
AgaUochim potum . 

Adcapitis manantiavlcera. 
ihus cum Kitro confi-icatum . 
Itci o~ caprifici la^eus fuccUS cm polentU appojltus, 
Vrina inueterata appofita . 
Tcenum gr£cum appofitunt . 
Cicer adhibitum . 

Mdua. ex urina humana emplaflrata . 
AUij cinis ex meUe inuncius . 
Cyclamini decoilumfiimenti modo adhibitum . 
"Bulbi cum cremato Nitro adhibiti . 
Melilotus exaqua cumcreta chiatUino^j iUt gaVit 

inuniia . 
"Rubifiilia impofita . 
l^ilij crcmata radix ex meUe aihibita . 
Adiantum in lixiuio decoHum . 
Acida muria inj^erfa . 

NERVORVM. 

Adconuulfionem, 
Iris iUyrica ex aceto pota . 
Acori decodum bibicum 1 
Cardmomum ex aqua potum . 



N E R V O R V M. 

lunciodoratiradicis drachmauna cumpari poniere 

piperisper dics aliquot data . 
Coftus cx uino , er abfinthio exhibitui. 
Balfamum cx aqua h.tuftum . 
Hc/cnmm cx melle in eclcgmate exhibitum . 
Vnguentum Sampfuchinum more cataplafmatis ap» 

pofitum . 
Vngucntum Metopium iUitum . 
BdeUium iUitum . 
luniperi bacc£ bibit£ . 
Cedrides dcuorat£ . 

Ualimi radix drachm£ pondere in a^ua muJfa haufta . 
liculncus cinis cx olco illitus . 
Erinacei terrcftris caro in cipmfumpta . 
Caftorcum inundum , cr potum . 
SerpiUum potum . 

limum caprinum cum aceto bibitum . 
Dracunculi radix tofta , er elixa deuorata cum meJle . 
Ajj^hodeli radix drachm£ pondere pota • 
Capparisfemen potum . 
Capparis cortex pariterhauftus . 
Argemone emplaftrata . 

Agaricus fumptui trium obolorum podere cum mulfa . 
Khaponticum potum . 
Galbanum deglutitum . 
Gentian£radixdrachm£ponderepota. 
Ariftolochia rotunda bibita . 
Centaurij maiori^s radix ex uino pota . 
Spin£ alb^femenpotum . 
Acanthij radices pot£ . 
Abrotani femen cum aqua potum . 
I^eucacanth£ radicis ex uino decoilum exbauftum » 
Origanum eftum cumfico . 
Eryngij radix pota cum aqua mulfa . 
Vulegium cum pofca potum . 
Calaminth£ decoilum hauftum . 
B accharis radix in aqua decoda, ^pota. 
Vanaces herculeum linitum . 
J^ibanotis radices cum loliaceafarina emplaftrat<s. 
Feucedanum cx aceto , er rofaceo inuniium . 
Clinopodium bibitum . 
Cham£dryi ilecoHum potum . 
Zafer oboli pondere datum or deuoratum . 
Sagapenum potum . 
Gaibanum deuoratum . 

Betonic£fiilia denarij pondere cumhydromelite iatd 
"Kyridis radix ex paffo bibita . 
Symphytum ex aceto mulfobibitum . 
TfyUtumiUitum. 
SerpyUum potum, aut iUitum . 
Verbafci decodum btbitum . 
Bryoni£ eclegma ex meUe . 
Vinum fciUinum hauftum . 
Vinumcham£dryitesbtbituM. 
Vinum tragoriganites bibitum . 
Satyrij radix ex uino nigro auftero bibiti . 
Coris ex uino pota . 

Ad refolutionem neruorum . 
Veucedanum ex aceto , er rofaceo inundum . 
Capparis femen , er cortex potus , 
Sagapenum potttm . 
Kubi^radixhaufta, 

Colocyn^ 



\ 



inun^m. 



NERVORVM. 

Volocynlhis clijlere ptrfupi , 

Citis mgrx uuiciilte prmx recentes,coil£,comeJli£^, 

\inum ScilUnum haujium, 

Ad trcmorem. 
Cerebrum leporinum toftum comejiumt 
Cdfiorcum potum , cr muniium. 
BrdjUca in cibofumpta . 
Altli£ie dccoiium potum. 

Ad fluxiones- 
Tarindtritici cn ApoUinaris bcrb£ fucco dppofftii, 
tarina hordci ex accto adhibita . 

Adxgritudines&dolores,. 
Cleum Sicyonium inunilum . 
Olcum laurintmiUitum„. 
^l^omelitUitum. 
Vnguentum cyprinum 
Vnguentum Gleucinum 
Vvguentum Metopium 
Vngucntum AmaraciiwmJ 
'Bdelltum malagmati infertum. 
ILixiuum ex cincrejicus ex oleo iUitum . 
Caftoreum potum , cr lUitum . >" 

'Erinacci terrejlris caro deiiorata in cibis . 
Viperinx carncs dccodx, cr efui datte , 
Voterij radicis decodum potum. 
Tcuccdanumex aceto, er rofaceo inunHunu 
'Lafcr oboli pondere deuoratum , 
Centaurium minus ebibitum . 
Lilijradix maffata, mclleq^ exceptaimpojttu^ 
Satyrij radix ex uino nigro auftero pota . 
Altha:£radixperfe,ueidecodainuino,autd(^Uiimuis 

fa emplaflri modo tmpojita , 
Coccum injiilorium cum dceto iUitum prxcifoi iuuat 

neruos . 
Senccijfolia ad eadem pr<eflant iUitd . 
lidrcifi radix iUita, ad eadem utiliter imponitur. 
Hippoph.eflifuccus trium obolorum ponderepotui.. 
Aqua marina perfufa. 
Accttm Scyllinum potum . 
Vinum deftccchade hauftum. 
Vinum de thymo potim . , %' 

SefamumiUitttmcrafiitiemiuudt. « ' 

Ad Neruorumvulnera. 
Cochle<e terreflres tuf£,C^ impofit£ ♦ 
' Terrcni uermes tufi,cr iUiti. 
Butyrum tlUtum . 
Senccionis foiid empUftri modo impofitdcum thurit 

manna . 
DraciincuU minoris fhlid itlitd . 
T?oterijrddixtufa,€rtmpofitd. 
'LilijradixexmeUefubddd,^iUifa. ' ;V 

Coccum tnfiilorium cum dceto iUitum . 
'HdrctjliradixtUttd. 

Ad Neruorumcrafsitiem. 
Sefamum cmpl.iflrt modo impofitum . t. .•'». 

Sarmentittiis cinis cum dxungia,uel olco iUitus» 

O C V L O R V M. 

Ad Palpebrarum pilorum defluuium'. 
Ndrrfi lndic£ dccoilum fitu adhtbitum . 
Cochle£ terreflrcs acu traijciuntur ut effludt humor , 
gKo poflea palpebrx ilUniuiitur . 



1 Mt 



iiUitum, 



1< 



OCVLORVM. 

OefipusiUitus. 

CondrtU£ gummi, ac paritcr Idc impofuum . 

Lapis drmenius lUitus . 

AdPalpcbrarum oculorumque fcabritiem* 
Thurk cortex toflus , CT appofitus , 
Vici^ftdigoiUitd. 
Lictiim dppofitum. 

Sepi£osleutgdtuma-iUitum. . ' 

flAariniScorptonis «v 
M.arin£Teftudints { 
^erdicts. 
iqutU 

GaUin£alb£ 
-Sylucftris Capr^ 
Siitdpi tritum ex meUe inunilum » 
Omphdcium impofitum . 
Squdmd £ris illita . 
'Rubigo ferri illitd. 
Chalcitis inundd. 
tl^mdtites Idpis mdle exceptus ddhibitui. 

Ad Palpebrarum inflammationes l 
Amdrdcifolid cum polentd tllitd . 
Alfine cum polentd impofitd . 
Kicini ftilid cum polenta tritd O' empUftri modo di» 
hibitd . 

Ad Minuendam palpebrarum crafsitiem. 
tAitulorumcinis plmnbi modo lotus cr illitus . 
Conchul£lndic£ cinis inundus . 

Ad Palpebrarum fcabicm . 
C£p£fuccus cum pdris Spodio impofitus. 
Aloe illitd . 
Fict Idc inundum . 

Ad Oculorum albugines . 
Opobdlfdmum illitum, inftilldtumq^ . 
Cdncamum uitio mdceratum, cr impofitum* 
Myrrhaillitd. 
Bitumen naphtha impofitum . 
Mitulorum cinis plumbi modo iotiu rr illitu!. 
Conchul£ lndic£ cinis oculis inditm . 
Cochlearum putaminum ctnis melle exceptus /j/Jj>J«. 
Marini Scorpionisftl inftillatum . 
Idemq^ pr^Jlatftl teRudints , perdicii , aquil^f 

gaUtn£ alb£, cr Sylueflrii capr£ . 
Vrina humana £reo uafe decoiid tllita . 
'Laducxfylueftrii ladeus fuccus inftiHdtUi, 
HracuncuUfuccus immifjui . 
Capartmfuccus perfufui . 
Gingiber illitus. 

cham^fyces fuccus cum melle inunHus, 
ArgemonesJoUa impofita . 
Ammoniacum impojitum . 
Jiorminum ex melle impofitiim . 
Loti domcfticifuccus ex melle ilUtui* 
Salimpofitum. 

Saliiftos eodem modo adhibitus. 
Sappbyrtis lapis appofitus. 
Aeris Squama impofita . 

Ad Oculorumcicatrlcesdelendas, 
Cancamum uino macerdtum c infufum . 
Myrrhaillita. 

Bitiimcn naphthd in^ilUium • 
CedridiUttd. ' } 

CocUdrum 



C V L O R V M. 

CccUe<trum tcrrejimm cinis cum meUe impojittti. 

Vrinu humMU ^reo uafe decodd, infufd . 

Iccnigi-xcioleamcummyrteoimpojittm* 

Sdgapcnum inditum . 

Chmxfyces fuccus cum meUe tUitta » 

Aerugo immijfi . 

Viniftx ddujLt impo/it*. 

Cordlium tritum inditum . 

Htemutiteslupisimmilfus. 

Sdpplyrus Upis adhibitus . 

Cochleje terrcftres cum fuo putdmine «S(f,cr ex mtl 

leimpojit£. 

Ad ociilorum nubeculas . 
Acori fuccus infilhtus . 

Cafiu dlijs medicumctis ocularilius excepti,0' inieHtt. 
Cinndmomum impo/itum. 
Cerafi gummi inditum . 
Acdcdlis dtlutum dd coUyrid ddditur , <j^u£ oculis ckri 

tdtem ftciunt . 
Acdci£ fuccus clotut, cr infufiis . 
Funicorum m.tlorum cytini tres quatumuis minimi dea 

uordti integro dnno,db omni lippitudine prxfcrudt. 
Thus immifum . 
Crocomdgma iUitum . 
Bbeni tenuifmid rdmenti idno cptimo ',ndccrdtd,(y in 

coUyrid ddditd . 
"Lycium inditum . 
Cedrid inundd . 
TrunidrborisgummiiUitum. 
Viper£ curo dccodd, er in cihis defumptd . 
Jiirundines ficcdulurum modo in cibis deuorat:^, 
Cinis hirundinum collyrijs ddhibittu . 
Adcps pifcium intmflits . 
Taniculi fuccus infufus . 

fMdrini Scorpionls'^ 

1 Mdrin£TcJludinis I 
J Pcrdicis. \<- c r 

i Aquil£ r"^"^""*' 

j GdUin£aIb£ ' ■ y . ; 

^SyIueftrisCapr£''j"'" 

Vrindhumdna £reo uafe decoddinftilldta. 

'L.aHuc£ fylueftris IdHeus fuccus illitus. 

'Drdcunctili mu. rad.fuccus inunilus . 

C£pdrum fuccus inditus . 

l^oti domeftici fuccus infufus . 

'Hirundinari£ ma. fucctts xreo ttdfecummelle deco» 
dus inundtts . 

Othonn£ fuccus inftilldtus . 

Centdurij minoris fuccits impoJitUS . 

'Rutd in cibis fumptd . 

Omphd^ium inftiHatum . 

Fanaces Kerdc.inunctum. 

J,ibdnotisfoliorum,o' radicis fuccui infufus cu ntclU, 

'Lafer ex melle inunctus. 

Apiaftri fuccus cum meUe inditus . 

^drrubij fuccusexmelleillitus. 

Fumexinditd. 

Sdlisftosimmiffus. 

yinif£xcremdtaimpoftta. 

Tyriteslapisinditus. 

Thyites lapis impofitus . 

Ceoi?$lapisimpofitU9^~-V--^'i ' ' 



J E L 



o e V L O R. vm;; 

S dpphyrus Idpis impofitus . 

Adoculoriim vngulas. 
fSepi£ pifcis os trittm er impofittm . 
Clycyrrhiz£ radicis puluis infperfus . 

Ad oc ulorum itlus , & recentia vulnera , 
i4c humanum cum thurc iniectum . 

fPdlumbi ^) 
Sans 7 Columbi l .„. 
Zuis "^Turturis ^'"'^'^' 

{.Verdicis J 
Stcebisfolid emplaftri modo impoflt4. 
il£mdtites lapis cum lacte iniectus. 

Ad oculorum v/cera. 
' CThuris n 

Tuligo .<^Terebinthin£ ^iUitil» 

{.Butyri J 

Thuris cortex impofitus . 
lAyrrhd iniectd . 

Cornu ceruiitum uftum impofitum htum . 
Amylum Unitum, er peculiariter cdui/s ulccriduSf 
Stimmiiniectum. 

{Gdldctites 1 
S dpphyrus > cum Idcte infufus . 
Sdmius . J 

Ad e rofos oculorum anguloj, 
Ocfypum inunctum . 
Omphacium illitum . 

Adoculorum finus & sgilopas , 
luglandium ueterum nucki triti , er lUtti. 
Myrti decoctum infufum . 

Mdlud crudd commdnducdtd cum exiguofale ddhibit^, 
Flantdgo empldftri modo impofitd , 
Auriculd muris dltera iUita . 
"Bdccharis ftlid empldftri modo in prittcipio indita . 
Anthemis illita . 

Soldni hortuldni concifd folia impofitd . 
"Eiufdem fuccus cum rubentigdllinarum fimo iUitus , 
Aegilopsddhibitd. 

Oendnthes. v .ldbrufc£ flos impofltus, 
Cddmid iUitd . 
Aeris fqudmd indita , 
Stimmiinditum, 

Ad procidentes oculos , & vuas . 
fabdrum fdrina cum rofls , ouorum dlbo, cr thure em<» 

pldftri modo impofltd . 
Kubi folid trita , cr impoflttt . 
Sdpphyruslapisadhibitus. 

Ad oculorum inflammationes . 
Amomum ex una pajfd illitum . 

Cuprefli pilul£ cum polentd illit£ , 
Myrti bdcc£ cum polline polente impoflta , 
Cotoneorum mdlorum flores empldftri modo, 
Cdfeusillitus. 
Sdcchdrum infufum . 

Sefam£ herbd ex uino decoctd. , O^impofltii. 
Portuldcd cum polenta, illitd . 
Intybus perfe, ZTcum polentd dihibitd . 
Cucurbit£ ramentd impofltd , 
Anemones rddix iUita. 

Auriculd muris cum polenta emplaftri modo adhibita . 

£" Gentidn^ 



O C V L O R V M. 

Ge nt'm£ fuccm mnilm . 

Abrotanum cum cydonio mdo decodum, dUt piine,0' 

empUftri modo adbibitum . 
llelilotus cAtdpl<ifm4tii addita . 
Bdccharis folia illita . 
Sedi miiorisfolii impofitd . 
Apium cum pme , aut polcntd impofitum . 
Kubi Idei flos ex melle inundui . 
Eldtin£ folii cum polenta impofitu . 
VdpAuerii li^uorcum tofio oui uiteUo,fy crocoim» 

pofitus . 
Byofcymi femen , v folid cum farina , polentaile 

impofita . 
Mandrugor£ folia recentia cum polenta adhibita . 
Verbafci aureum florem ferenti/s folia impoflta , 
Aftcr Atticui ittitui . 
VioU purpure£ folia iUita . 
Kicini folia cum polenta impoflta . 

Ad oculorum dolores. 
Oui uiteUiii toftus addito rofaceo , cr croco iUitUi * 
Sefam£herbainuinodeco^aiUita. 
Ocimi fuccus infufus . 
Abfinthium ex paffo decoHum adh ibitum. 
Kuta cum polenta emplaftri modo mpofita . 
Aconitipardalianchesradixpermifceturoculariiima 

dicamentii,qu£ doloribiu oculorum auxiliantur. 

Ad lufciofos . 

j . f Caprini \emanans fuccus dum afatut 

Xj^yrcini Jinieilus. 
Caprinum iecur toftum in cibis fumptum , 
Sylueftrium caprarum fel inundum . 

r Palumbi "^ •% 

. . j Columb£ l .... 
S^W^^-^^rurturis r"'"'"«- 
[^Perdicis ) 

Adoculorum fufFufiones. 
Fef marini Scorpinis inditum . 
Viper£ adeps admixto cedrino liquore , Attico me Ue^ 

Cruetere oled. Gal. uero non probat . 
(reftudinis marinfi"^ 
1 Perdicis j 

Fel < A5«i7<c S^iUitum, 

\ GaUin£ alb£ j ♦•, 

\^Capr£ fylueftris J 
Tabarum farina uino macerata, ^illitd, 
C£parum fuccus inftilUtus . 
Cyclamini fuccus infufus. 
Sagapenum impofitum . 
"Euphorbium impofitum , cum cauteU tame», 
Ad oculorum hebetudinem . 
Cancamum ex uino maceratum infufum . 
P opuli alb£ piluU, qu£ primo fbliorum exortu txiliut 

ex mcUe iUit£ . 
MariniScorpionis feUnundtm, 
Braftica in cibo fumpta . 

SinapicummeUeinun^um. ,•• 

Anagallidii fuccus nartbus exceptus', 
Abfinthium cum melle impofltum. 
Thymui in cibo fumptus . 
Thymbru obfonijs addita . 
Rut£ fuccus in malicoriofcruefailuf, addito fxiticuli 

fucco cr meUe infufm. 



O C V L O R V M. 

'Kut£ fylueftris fuccus cum uino melle, gallinaceorum 

felle , cr fceniculi fucco iniedus . 
SoUni fomnifici fuccus inun^us . 
"Flos falis inditus . 

Ad oculorum fluxiones cohibendas, 
Crocum illitum cum humano laile . 
Thus ex oui uiteUo impofitum , uel eiufdem albo , 
Thuris fuligo impofita . 
Vicis fuligoillita. 

"Platani tenerrima folia in uino decoHa ZT iUiti . 
'Ebeni ramenta tenuifsime trita indita . 
Ole£ fylueftris foliorum fuccus iniedus , 
Cornu ccruinum uftum , lotum , €r inie£ium. 
"Bulyri fuligo tUita. 
Amylum impofitum . 
Pompholis elota inieila . 

'Fab£ fine cortice commanducat£,zr fronti impofita, 
Ocimi aquaticifemen duarum drachmarum pondere ex 

quatuor meUis cyathis temperatum ^inundum. 
'Blatin£ folia cum polenta impoflta , 
Squama£ris elota inie^a . 
Flumbum elotum iniedum . 
GaUctites '^ 

Morochthus y-Lapiscum Ucte iniectus. 
Samius J 

hyofcyami fem. cremor expreffus infufus , 
SarcocoUa infufa . 
Alumenimpofltum. 
CoraUiuminieiium. 
Pumex impofltus . 
ll£matites Upis inieHus . 

Ad oculorum lippitudincs . 
VortuUca,z:r eius fuccus impofltus . 
Plantaginis fuccusinfufus. 
Sedi maioris folia illita . 
Chalcitis inditus , cum cauteU tamen . 
Spongiarum crematarum cinis illitus,& frsfertim 

in arida lippitudine . 
U£matites lapis tritus ,cum lade inieilus . 

Ad oculorum caligines . 
Chamadrys trita infperfa,aut ex oleo inuncta , 
hoti domefticifuccus cum melle impofitus. 
Veratrum nigrum in ocularibus coUyrijs additum . 
flos£risinditus, 

A V R I V M. 

Adauriumdolores. 
Lduri hacearum fuccus uino uetere , CT rofaceo exce 

ptus inftillatus . 
Populneorum foUorum fuccusinfufus, 
Ladanum ex uino iUitum . 
Kofarum aridarum decoctum ex uino infufum . 
Salicis fvliorum, cr corticisfuccus cum rofaceo in mi 

licorio feruefactusillitus. 
malorum acidorum funicorum fuccus cum melte co* 

ctus infufus. 
Opium cum mygdalino oUo,croco myrrhac^ iniectum, 
Mguiumfenecta in uino decocta inftilUta . 
mlleped£,fiue onifci concift, cr cumrofaceo in mali* 

corio calefacti infufi . 
Vulpini pulmottis ade^s inftUUtui . 

Vermci 



A VR I V M. 

Vemei terretti cum anfeme adipe cltxi inditi* 
Anferinus "J 

Cdtlinuc ens V 4deps inftilktus . 
Vulpinus J 

Vrin^ < . ''"•" \cum myrrhd coHd inftilUli ^ 

^el cum trito fofili fdlc infufum . 

Sefmifemen exrofaccomieiium. 

'Bet£ fuccusinditus. 

FUntdginis fuccus immiffus in cdlida mdterid . 

Cucurbit£ rdmentorum fuccus cum rofaceo infufus , 

Drdcunculi utriufquc fuccus iuftiUdtus . 

Torri fuccus cum Acc[o,thiirc, cr Id^e imeiius. 

Sindpisfuccus,ucl cius dcco^um inftiUdtum. 

iicdcr£,0' cius corymborumfuccus cum oleo inditUS 

Abfintlnum fuffitum,ZT cum meUc impofitum . 

Origdni uirentis fnccus cum lide infufus, 

Mcnt£ fuccusinditus. 

Mcliloti fuqcus cum pdffo iniedus . 

Kut^ fuccus in mdlicorio fcruefddus infufus , : 

Veuceddni fuccus cum rofdceo inditus . 

Apdrin£ fuccus inieilus . 

I>\drrubij fuccus in rofdceo inftilUtus. 

Cdnndbis domeftic£ fuccus impofttus. 

Tolygonimdris fuccus infufus . 

V.elxin£ fuccus inditus . 

Ocimi dqudticifuccus cumfulphure,Gr nitro inieilus. 

Vyofcydmi fcminis cremor infttllatus . 

SoUni hortenfisfuccus impofttus. 

Alfina fuccusinfufus. 

Cucumeris dftniniftiliorumfuccus indituy . 

Sdlcumacetoinie^um. 

Ad aurium internas inflammatiOnes. 
Crocum iniedum . 
S efdmttm cum rofaceo impofttum. 

Ad aurium parotidas . 
Oefypumimpofttum. 
Cdprarum montandrum fimus,uino uel dcelodecoHus 

iUitus . 
Lmi femen tritum , cr empUftri modo impofitum . 
TEabarum farind cum melle, crfceno graco illitd , 
Jl«mex decoHus adhibitus . 
TUntago empUftrimodo iUitd . 
Irionis femen tufum decodumc^ appofitum . 
Hyffopum fuffitu incenfum^ZT impofitum . 
Vifcum cum pari refin£,ac ceree comiftum adhihitum * 
Althea decoda illita . 

TfyUium exrofaceo,aceto^,dUtdqua impofitum, 
SoUni hortuUni folia cum fale illita . 
Galiopfis ex aceto adhibitd . 
Cimolui terra impofita . 

Ad purulentas aures . 
lHyrrhd cum meconio, caftoreo zrgUucio iniecta, 
Ihus ex uino dulci infufum . 
fTerebinthiiu^ 

'B.efind < A 1'-'^^^ S^c^ ^^^^^ »cr oleo indit4, 

L^iced J ^ 

l,ycium infufum . 

Khois decodum inieHum . 

JAyrti bdccarum fuccus inftilUtus . 

Ck£jylucftriift)liorumfuccus ex uino infufus, - 



A V R I V M. 

TdUrinumfel cum c4prillo , humanoue UHe inllilUtu. 

Vrinainfufd. 

Vmbilicus Veneris cum meduUa ccruina inieilus. 

Af^hodeli radicum fuccus perfe,cr adiitis thure,mel 

le,uino , cr myrrha infttUdtus . 
C£p£ fuccus impofitus . 
Abfinthium cum meUe inditum . 
Anifum cum rofaceo inftiUatum . 
SphondiUj florum fuccusiiiftiUatus, 
Folygoni fuccus infufus . 

Stcebis dccodum inieilum . -' 

VfyUij fuccusinditus. 
Omphacium cum meUe impofitum . 
Alumen fanguinaUsherba fucco exceptuminfufum, 
F/oj fdUs inieitus . 

Adcontufasaurcs. 
"Bulbi cum polenta impofiti . 
Sulphur cum uino ©" meUe iUitum . 

Ad exulceratas aures, 
Ocfypumimpofitum. 
SuiUum fel inftiUatum . 

Adaurium furditatem. 
KdftuU regi£ radicum ex oleo decoiium iniedum. 
C£p£ fuccusinftiUdtus . 
Veratrum nigrum immiffumiCr reUdum ufque in diem 

tertium . 
'Bryoni£ fuccus cum meUe inftiUatus . 
Flos £rii candidus perfiftuUm ftdtu impulfus . 
Sulphurraptim per fifluUm fuffitum . 

Ad auiium tinnituin5& incertos fonos , 
Cedriainfufa. 
Lduri baccarum fuccus cum uino uetere , er rofaceo 

infliUatus . 
ficus ficc£ trit£ cum fitidpi, cr Uquore dUc^uo exce» 

pt£iniect£. 
Tdurinum fel infufum . 
Mel cum trito fofliUfale inditum . 
Vorri fuccus cum thure , dceto , Uiieqi inftiUatus . 
C£p£ fuccusimpofttus . 
Sinapi tritum, cr cum fico inieiium . 
Acetu caUdtifuffitu per traiedorium inftrumentum , 

Ad vermiculofas aures. 
Cedrid cum aceto inftiUata . 
Vrina humana in maUcorio decoHa inMUtd , 
Capparis radicis fuccus iniedus , 
CdUminth£ fuccus inftiUatus, 
FfyUijfuccus inditus » 
Acetum infufum , 

N A R I V M. 

Adfanguinis narium fluxiones. 
Thus in puluercm tritum inieiium . 
Cochle£ terreftres cufuo putamine trit£,et impofitg. 
P orrifeminisfuccus cum thuris polUiie inftiUatus. 
Kuta trita indita . 

Vrtic£ utriufque foUa cumfucco impofitd . 
Cuminum ex aceto impofitum . 
FeruU meduUa intromiffd . 
hyfimdchid impofita . 
Clymeni fuccus inditus . 
CaUopfis flos impofttus . 
UquifetifucctKinfuftK. 

j> t Acetum 



ORIS ET LTnGVAE, 

Acelum tum pctum, tm iniedum , 

Strdtiotesudhilntd. 

Chulcitii fucco pcrri itiftilUtit , 

Ad ianguiiiem e Maribus eliciendum . 
Crocodihj radici'; decofium bibitum . 

AJ NariumPolypuin. 
CiiprejU piluU cum fico tuf.e , O" impofit£. 
Tiricunculi maiorisradix impojita. 
Laferpicij liquor cum chalcdntho, aut rajili «erugine il 

litus ,forcipe priui excifo polypo . 
Tlosccriiindituf. 
Sandaracha cum rofaceo immiffa . 

Ad Ninum vlcera& carcinomata. 
Hracunciili maiorii radix tmpofita . 
Hedcra fuccus infufui . 
Sandardcha cum rofaceo inieiia. 

Ad Narium tedia. 
Keder^e fuccta infufm , 

Ad narium deftillationes, 
JAelanthij femcn tritum, er in Unteolo coUigatum ,fe 
pe ac fiCpiui olfadum . 

Ad trahcndum pcr nares. 
Ceepce fuccui infufiK . 

Origani utriufque fucciM inie^uicum Irino mgueto, 
Cyckmini maioris fuccus injiiliatus . 

Ad cienda rt:ernutamenta . 
Tibrorum tefticuli inie^i . 
Ocymi femen , aut fuccui naribus infufa» 
Sinapi tritum inditum . 
'Ranunculi radixficca, trita^ inieHtt . 
"Ptarmic^ floresolfaiii. 
Struthij radix impofita . 
Veratrum album tritum inielium . 

ORIS ET LINGVAE. 

Aderodentiavlcera. 
Cyperi rudicii farina in os indita, etiamfvulcera depi 

fcantur,uorent'c[;. 
A^alathi cx uino decodum ore coUutum,cid tetra orii 

ulcera . 
Jkcaciaindita. 

TlantagmPs fuccusinoredetentut, 
Capparis in aceto decoda in coUutione* 
Glycyrrhiz^ fuccus in ore detentus. 
OrigMii fuccus in ore contentus . 
Leucoijflores cx melle impofiti . 
lefiicnlus ferapias impofitus . ♦• 

Anthcnm manfa . 
3ritAnic£ fuccus infufus. 
Tribidi fuccus cx melle delinHus . 
Kubi dccoHim in orc detentum . 
Quinquefolij radicis decodum ore coUutum . 
Verbenaca altcra cx uino affufa . 
Staphis agria cum meUc indita . .'• 

Lab^iifc£ftosoriinf^erfws. 
Alumen cum mellc impofitum , 
Sal cum polenta tcjium , cr iniefitm . 

Ad oris halitum commendandum • 
T^efina lentifcina manducata . 
l\yrrha manfa . 
IMla medicit manducata. 



D E N T I V M. 

Attifum manfwm . 

Bromus cum ficcis rofis decoila , in orc retetitd, 

Ad linguag fcabi-itiem . 
Menta confricata . 
Kbois femcn cum meUe fricatum . 

D E N T I V M. 

Ad dentes purgandos . 

rVurpur£ "^ 

I 'S.uccine j 

I Mittihrum { 

Cinis -<v Conchulx lndic£ y>-dentihus affricx 

J Cochlearnm terrefiriii [ tus. 

1 Sepi£pifcis j 

^Ceruinicornu J 

Tlantdginis radicisdecoHum in collutionibus . 
Arifloloi hia rotunda confricata . 
Alcyoniumquintum "^ 

TabLlapls ydentibiHaffi-icata, 

Samiui lapis . J 

Ad dentium dolorem. 
Vice£', er pini folia trita ex aceto decoHa fre^uenti 

coUutioue . 
Cedria dcntium cauis indita . 
Vlatani corticis ex aceto decodtm ore coUutum .' 
Tamaricis foliorum ex uino decoHum in ore detentu, 
Olei ammurca m cupreo uafe ad meUis crafiitiem deca 

Ha ex aceto,aut uino,aut mulfo coUuta . 
Viori corticis deco{ium,aut pariter foliorumincoUum 

tionibus adbibitum . 
ficulneum lac lana excep tum,et cauis dentib.inditum^ 
Anguiumfeneda ex aceto decoHa in collutionibus. 
Paftinac£ pifcii aculem in eiui cauda prominens,denti 

bus adhibitm , 
'B.anartm ex a^ua, et deeto decoSium in collutionibus^ 
J,acert£ iecur cauis dentiam impofitum . 
Vermes terreni oleoelixi,et in cotrariaaure infiillati* 
Rumicis dccodum in collutionibus. 
Ali>aragi radicum decodum in ore contentum. 
Al^hodeliradicum fuccus in contrariam aure infufui . 
Allij,ted£, thurisq; fimul dccodumin orecontcntum* 
Ononis radicii ex pofca decoilum in collutionibus . 
Capparis feminisdeco^umin collutionibus . 
IdemprJfiatCapparii cortex. Quino' radixcom» 

manducata. 
Lepidij ( ut aiunt) radix coUo fuf^cnfa, 
Kanunculi radix impofita , 

Anagallidisfuccus in contrariam nariu parte infufm, 
Tieder£ corymborum acini quinque cumrofaceo tn m4 

licorio feruefadi in contrariam aurem inftillati, 
Cbam£leonis nigri decoHum in ore contentum , 
Spin£ alb£ decoHum in coUutionibia . 
l,eucacanth£ radix commanducata , 
Abfinthij decofiumfuffitum . 
'Hylfopi ex accto deco^um in ore retentum , 
"Panaces Heracleum dentium cauis inditum. 
Vyrcthri dccodum ex accto in ore acceptum * 
'Pcuccdam fuccus cauis dcntium inditus . 
liigcll£ dtcoctii,una cn teda ex aceto in ore detentu, 
haferpitij hquor cauis dentiimi impofitm. 
Gilbanum dlitumiZ!' eorum cms inditum , 

Apiaftri 



D E N T I V M. 

J^piajiri decoHum in coUutionibM. 

AUh££ rfcfoif «»i cx accto in orc detcntunt. 

Betoiiic£ dcccdttm cx uino , uel aceto , 

Clematis prmu commandHcuta. 

Tokmonij radix commanducata . 

Quinque(6lij ndicisdecodum in ore rctentum\ 

'Hyofcy.mi radicis ex uccto dccoilum in coUtttioniliUh 

SoUni fomnijici ex uino decoilum in ore retentum . 

^pbcmeri r.tdick decodum in coUutionibm . 

Verbufci decodum coUutum . 

A rclion ex uino dccoiia,cr in ore detent4 . 

Ciicumeri^ fylucftrii dccoLium tn osfumptunt. 

Colocynthidis decodum in coUutionibus. 

Staphis agrice dccoiiitm ex accto in ore contentmn. 

Tithymali caraci.c Uc dcntiitm cauerim inditum , denn 

tc prim cerj. mumto,ne Uc infaitccs incidat, 
Acetiim calefadum in coUutionibus. 
$ory dcntiitm cauis indititnt . 

Ad dentes cariofos /rangendos , 
Ccdria eoriim cauitatibm indita . 
Amiirca oki ciim omphacio recoda ad meUis cra^itua 

dinem , o~ impofita . 
Taftinacje pifcis acitlcm impofitus . 
'Ranunculi radix inicHa eoram cauit.ttibm . 
Cham^leonis nigri radix caucrnis dentium indita. 

Ad firmandos commoros dentes . 
l,entifci dcccdiim in orcretentum . 
Colymbadiim mitria in coUutiombus adhibita. 
Sylueftris ok.-e okiim in ore cotitentum , 
Sory in coUutionibiis . 
Aliimen cum aceto,u- mcUe folutum, CT adhibitum, 

Ad dentiuro torporem . 
Torttdaca manducata . 

Adfluidasgingiuas, 
Cyperi farina impofita . 
Kofxrum aridarum exuino decodarum expreffuslia 

quor,in coUittionibus impofttits. 
Colymbidum muriu in ore contenta . 
Okum fylucjiris ole£ in ore detentum . 
GaU£ qiioquo modo ddhibit£ . 
Mah puniciflorcntes cytini in decoBis macerat:,CT i» 

eoUutionibus additi . 
"Prunorum folioritm decodum in ore retentum. 
"Lac afininum in coUutionibus . 
Tukgium fiecatum , crematum^ er in puluerem tri* 

tum appofititm. 
Kubi decodum in ore detentum . 
Staphis agri£ decodum in collutionibui . 
Omphacium ciim meUe impofttum . 
Acetiim in coUutionibus adhibitunt . . _• 

Kubigo ferri iUita . 
Alumen quocunqite modo adhibitum. 
Sal toflium cum polenta impofitum . 
AUbaftrites 1 , ^ _•, ■ n 
Smyris f ^"^" ^' "^ impoftttis . 

AdErofas putridasq;gingiuas, 
Cancamum impofttum , nihilqi eo efftcacius.,. 
Lyciim attritum impofttum . 
TUntaginisfuccus m ore detentus. 
Ahe ex uino , cr meUe lUita . 
Tribuli utriufque frudus ex meUe impofttus. 
Labriifc^florum combuftorum cinis cwn meUe iUitus, 



GVTTVRIS ET GVLAE. 

Acetumin colluttontbus. 

Chakitis ~) 

Alumen l . . ,. 

Tumex )>t"ta,0-tmpofit4, 

Aerugo J 

GVTTVRIS ET GVLAE. 

Ad Anginam. 
Pix liquida pcrunda . 
Morifrudits fuccusin <ereo uafc decodus,infolatusq; 

cum mcUis exiguo iUitus . 
l-litUiped^ ftue Orofcij ex meUe inun{ii . 
Cinis crematariim hyrundinum ex meUe more empU» 

ftiri adhibitus . 
Yiyrundines fale inueteratx drachi. pondere cum a* 

qua pot£ . 
Tel tauriniim cum meUe inundum , 
¥elteftudinisiUitum. 
Acetum gargarizatum .. 
Melgargartzatitm. 
C£p£ fuccusinun^us. 
Tiper ciim mcUe initndum . 
Abftnthitim ctm meUe , er nitro iUitum . 
'Raphani fcmcn ex accto mulfo gargarizatum. 
Byfopi citmflco decofium gargarizatum . 
Laferpitii liqitor cum mulfa aqua gargarizatus. 
VioU pitrpure£ ex aqua cod^, er pot£. 
Elaterium efficacipme iUinitur cii meUe, uetere oleo^ 

aut feUe laurino . 
Sal ex melk,oko,z!r aceto illitum. 
Spartij fuccus e ramis m aqua macer^tis, et mox tuftst 

extradus, cr iUitus. 

AdGutturisinflammationes. ■ 
Cinis crematarum hyrundinum ex meUc more enpk^ 

flri dpplicitus . 
"Lac gargarizatum , 

Kan£ oko elix£ ceruicis c coUi abfcefibus iUit£, 
Mel lUitum . 

Origani uirentisfuccus gargarizatus . 
Hc/xme fuccus gargarizatus,forisq; inunHus, 
Vrtic£ utriufque fuccus gargarizatus. 
Chakitis impoftta . 
AlumeniUitum. 
SaltoflumcummeUeinunilum, 
Acetum gargarizatum. 
AloecumutnoautmeUeappofita, 
'Britanmc£ fuccus iUitus. 
Tribulifritdus ex meUe impofttus. 
Kubi mororum fuccus gargarizatus . 
licuum ficarum decodumgargarizatum. 

. Ad columellam r^primendam , 
Laferpitii liquor cum melle inuncius . 
Truni foliorum ex uino decoilumgargariz<ttum, 
Omphacium impofitum . 
Acetum gargarizatum . 
Ihs £ris in puluerem fubtiliftimum impofitus . 

Ad Guli deftillationes . 
Tapaueris uafcttloru decodum ex melk in eckgmatJ/i 

forma redaiium , f^piusq^ lindum . 
Acetiim gargarizatum. 
Bdellium ciim ieiitna faliua dilutum , O" illitum, 

J" 3 Verbenaci 



PECTORIS ET PVLMONIS. 

Verbetucu altcrdex uino gargmzaU . 

Omfilucium impofitum . 

Tlos (gris pulucriz-itm , Cr impojitui . 

Ahtmcn impojitum. 

Acctum gargmz.itum . 

Ad Faucium &Trache;Earteriaearperitates. 
JVI^rr/j j tinguje fubditd , ibique liquatti . 
Ptifdrui hordcdccii gdrguriz-itu . 
AmylumdclinRum. 

Sin.ipisfuccm g.t^-gmzdtttt. ," 

Glyryrrhiz e fuccus Ungux fubditui . 
Tragxcanthd m eclegmdte cum melle fumpU . 
L aferpitij liquor aquu dilutus in dclinilu . 
Sympbytum pctrteum commanducatum. 
Quinquefviij radicis dccoilum gurgitrizdtum , 
Acthiopis cum mcUe in cclcgmate . 
hdc gdrgmzdtttm . 
Licium attritum , et ielvtdum , 

PECTORIS ET PVLMONIS. 

Ad cruenta fputa & fanguinis reiefliones. 
Ouum teptdum bibitum . 

Cornu ceruini cinis lotuSjCr ebibitus cum tragacanthd. 
Chmenim potum . 
SerpilU fuccus drachmariim iluarum pondere cum acea 

to potus, 
Timum cdprimtm tritum,in uino , aqttaue potum. 
Triticea farina gUttinis modo elixajtn delinilu dattU 
Amylnm potum. 
TcruUuiridismeduUapota. 
Portulacd ad ftimmum coda deuorata . 
Tlantdgo quoquo modo exhibita,pr£fertim fuccus, 
'Eiufdem femcn pctum . 
Torri fcmen drachmarum duarum pondere cum paria 

bus myrti bacis , 
Agdricus trtum obolorii podere cum aqua mulfa potus, 
Khdponticum hauftum . 
hyfimachije fuccus haitftus , ©" perfufus . 
Centaurij maioris radix pota . 
Spin£ albte radix haujia . 
Arabiae fj^in<e radix pota . 
Aloc cochlearium duorum pondere cum frigida a^Uit 

uel fero pota . 
Polygoni marii fuccui potm . 
SaUu£ fttccus in orbtculos concretuf cu meUefumpUM, 
Symphytum petrsum cum aqua potum . 
Menth£ fuccus cum aceto pottis . 
Alihxdedccodumpotum, 
Betontcte foUa trium obolorum podere in diluta uini po 

tionehdujla. 
Symphyti dUeriiK radix pot4 . 
Acbilleahdujla. 

Tragi cdcumind decem in uino hibita . •'. 

Pcrfonatx' r.tdtx cum piiieis iiucibus pota . 
Ifopyri femcn potum . 
Adidntum potum . 
Trtcomanespotd. 

Vitis iiiniferM fvUorum, O" capreohriifuccus haujius. 
'Labritfci fiorcs pott . 
Omphdctiimpdrce potum. 
CoraiUum haiijlum . 



PECTORIS ET PVLMONIS. 

Uiemdtitcs Idpii "^ 

Morochthus lapis >■ cum maU punicifucco potA, 

Samiaterra J 

AdPhtifira,reuTabem . 

'' '^ K-per fe,dutcxmeUefumptx 

Pincieniices J '^ ■' '^ 

Tercbimhind , refina per fe , uel ex meUe more eclega 

mdtisdcuordta. 
VixUquiddin eclegmate exmeUc cyatlnmenfuradea 

uoratd . 
luniperibaccie hdujl.e . 

haiiri bdcae trit£ ciim meUe uel pdJfoAeuoratiS. 
Ticusficae cum hyffopo feruefa(i£, ct pot£ . 
Cancri fiuuidtiles elixi cumfuo iurefumpti . 
Lac himdnum ex ubcrefudiim . 
lus efculentum omniiim adipiim datum , 
I>lantdgo in potu exhibitd . 
Forrum cum mcUc dccodum . 
Agdricus drachm£ pondere fumptus cum paj^o. 
Acdnthirddicespot£. 
Marrubij folia ,Jiue exprcffus fuccus potus. 
'Bctonic£ Jilia cum mcUc data . 
Myrrhis in forbitione pota . 
Ajii lapidis fios ex meUe delinilus. 

Ad pulmonjs abfcefTus , 
Semen cyclamims fecund£ j^ccici quadraginta diebm 

potum . 
Tragoriganum cum meUe in eclegntdte exhibitim. 
Tufildginisficc£, incciiffq^fumus orc haujlus, apojic 

mata interna peiloris rumpit . 
Adfufpiriofos . 
Lauri bacce trit£ cum meUe,ucl p.iffo , et exhibittf, 
Ticusficc£ cum hyffopo deco{i£,et potie. 
Vulpinus pulmo extccatus bibitus . 
Jusfenumgallorumpotum. 
Vinum hyffopites bibitum . 
Flantago cim lenticula decoHa comejla . 
'P.haponticum bibitum . 
AqudmuIfapQta. 
Arifiolochia rotunda bibita . 
Centaurij maioris radix pota , 
Hyffopum deco6ium cumJico,aqua,metle,ruta^ potu, 
Stcecbas ex aqua decoila pota. 
Tulegium cum meUe, et aIo'e pctum . 
ScyUa ex melle trium oboiorum pondere delindi, 
Thymi cum meUe decoilum potum . 
Satureia eodem modo pota . 
"Baccharis radicis decodum potum, 
'B^utapota. 

Feucedani fuccusin ouofumptus , 
HigcUa intiinopota. 
Calbanum deglutitum . 

Marrubij decoilum ,Jiue expreJfusfuccUS potUS , 
Farthenium ex oxymelite fumptum . 
A nagyris folia cum paffo bibita . 
Vericlymenifemen potum cum uino» 
A dianti decoiium potum. 
'Fidiculajiue Trichomaneshaujla. 
E Idterium optimafuf^irwfls eji purgatio, 
Thapfi£ fuccus exhibttits . 
Bryoniacum meUe in eclegmatefumpta. 
- Sandaracha non reflna in cata-^otiis data , 

Sulphur 



PECTORIS ET PVLMONIS. 

Sulphur in ouofumptmn,uclfuffitiim , 

Ag-iricum dnckm^ umus ponderc dutuni' 

Cuncamum hnuftum <x dqu.i ucl mulfo . 

■Ad Tiirsim, 

Irfc lUyricit affumpta . 

Cdrdumomum cx ^iqu.i potum. 

Cimumomum dcuor.ttim , ucl potitm . 

CMmus odorutm fifptuipcrfe,uclex rejiiia tere- 

bintbin.( . 

Uclcmj cclcgmi cx mcUe dcglutitum • 

I.\y)-rh.i ud quuntit.itcm fib.e dcuomtA. 

Slyr.iX - i j , • , , 
„ , ,,. >- d.tt.i in cclc^mutc . 
Bdclnum J ■^ 

Tcrcbintht:i£ rcfuix cxfc , uel ex metle eclegmu dee 

lindum. 
M.tJiixpot.i, 
lunipcrt b.tcc£ bibitx. 
Ccdrifiu^us dci;oruti . 
Fuliurifcmcn pottim . 

Lud.vmm in mcdicumcntis, c~ malugmutibtn infcrtum. 
Ccrajlgummi cum uiiio diluto exh.iujium . 
Amygd.tl.f jm.ir£ cumcUc,cr hdc in lUindu ddt£. 
Gummi omygdMrum Mijrariicum uinodiluto potii. 
liuccs aucU.inie citm aqu.t mulfa pot£ . 
IicusJicc£dciioruti€ . 
Cmcdryi decodiim potunt. 
Scordium potiim . 
7tiJ?tl.xgo Jicca fumpta , Jlue incenfa , dccepto fumo 

peros. 
Tropolisfujfitd . 
Mcl dcglutitum . 
Tarina tritici gltitiiiis modo c/f'x<<5Cr ad Ungendum cTi 

mentha , cr bittyro data . 
Tarin£ auen£ cremor inforbitione receptus . 
Scmen lini cam meUe, cr piperc fumptum . 
Tab^ in cibis accept£ . 
Kaphanus elixus manducatus , pr^fertim in uetere 

tttjii . 
DracuncuU maiorii radix tojla , cr elixa deuorata . 
A l^hodeli radix trium drachmarum pondere pota . 
AUium crudum , o~ codim affumptum in uetere tuj^i, 
Irioimfcmcn cum meUe Itnfium . 
Fipcr dclndu acceptum . 
Scilla cum mellc in cclegmate indiutinis tufiibus. 
Centaurij maiorii radix haujla , in antiqua . 
Tragacantha in eciegmate cum mellc . 
JJyffopum cum melle ,fico , rutac^ ex aqua decodunt . 
Stcechas eodem modo parata . 
Origanum in eclegmate cum melle lindum . 
Tragoriganum eodem modo paratum . 
■-'Baccharisradicum decodum potum, in diutinx . 
'Vandces cum uino dulcipotum . 
Scfeiis m.ifilienjis rddix,ZT femenhaufiunt. 
Smyrniiradixcomcjla. 
Hauci fcmenpotum , in diutina . 
Feucedanifucciis in ouofimptus . 
Lafcrpitij liquor inforbili ouo datus . 
ii.arubij decodum , fiue expreffafuccui BibitUi . 
Galbanum degiutitum, in uetere . 
■ Sagapenum dcuoratum, in diutina . 
lieljin£ fiiccm cyathi pondere btbitus, in diutina^ 
hquifetiradiXtO^berbapoU. 



PECTORIS ET PVLMONIS. 

luncidecodum bibitum . 

Papauerii tufcida tn aqud ad dimidium decodla , decoa 

doq^ addito mclle, ut cclcgmafiat ad lingendum . 
Vyofciami fcmcn potiim . 
Vcrbafci decodtm potiim, iu antiqua . 
Cacali£ radix uino m.idcfada comefla . 
Bryonia ctm melle in cclegmatc dclind^. 
Vu£ palfc a!b£ caro cxiccata deuorata. 
Aquamulfapota. 
TapJyfia illita . 
Vinum l^yffopites bibitum 
Sandur.tcbafuffita cum refina, accepto uanore perfi* 

ftidamucltraiedorium. 
Sulfurin ouofumptum, uclfuffitum. 

\ : Ad ped-orisafpciitates. 

Glycirrhiz^fuccwinoreretcntwi quoufque colliquee 

fcat. 
Kadix cacali£ in uino madefada , er delinila . 

Ad vocem exptdiendam . 
Kyrrha liiigu£ fubdita,quoufque tota liquefcat. 
Tragacaiitha ex mcUe in dclindu adhibita . 
Lafer aqua dilutum , cr in forbitione fumptum . 
Styraxdelindus. 
BraJ^icacommanducata. 
\ mumhyjjopites . 

AdPleuretim. 
Suillus adcps ex iiino lotus , O" cum cinere , cr calce 

coadus tmpojitus . 
Pajlinac£ erratic£ femen potiim . 
Sagapenum emplaftri modo illitum . 

Ad Lateris dolores vbi febris abfit. 
Timum capriUum cum cera,et oleo fubadum,impofitu. 
Uordcaceafarina una cum meiiloto,cr papauerum ux 

fculis ex mulfo elixa, lUita . 
"Brafic^ caules uirides cremdti,etfuiUo adipe exceptif 

crimpofiti. 
Leucacanth£ radicis ex iiino dccodum hauflum . 
Aj^hodeli radix drachm£ pondere ex uino pota . 
Gentian£ radicum fuccus drachm£ pondere fumptus . 
Ariftolochid rotunda cx dqua bibita. 
Centaurij maioris radix pota . 
Lafer inforbitionibus datum . 
Galbanum iUitum . 
Marrubij folia ex melle adhibita . 
Trifiiliij bituminofi fi)lia,femenue potum . 
Aethiopi/ipota . 
Acori decodum potum . 
CoHus ciim abfinthio , cr uino potus . 
AgaUochum ex aqua potum . 
Myrrhafab£ pondere deuoratd . 
Bdellium hauftum . 
Refina terebinthina ilIita,appofitaue . 
Bryonia ex mel leo eclemate delinda . 

Ad Pulmonis inflammationcs. 
Ocimum cum polenta illitum . 
Vrtic£ utriufque femen cum melte delindum. 
Tragoriganum ex melle in eclegmate fumptum . 
Chryfocome pota . 
Aqua mulfa haufta . 

Ad purulentas excreationes. 
Irionisfemen cummelle delindum . 
Betonice filiadrachmarumduarurti pondere indqu£ 

mulft 



1 



PECTORIS ET PVLMONIS. 

miilf£ cyithii qutuor pota , 
Pcr/bnjtf radix ctm piiieK tmibitiftmpti . 
Aethopishaujld. 
Vinum hyffopkcs . 
SMdardchj. ex mulfoiM. (Uocmedicametitmega 

r,:tnqu.im probaucrim. ) 
Sttlfur in oito potum . uel fufftu/m . 
Viimm hyijopites bibitum. 

Adafthmaticos. 
Ltiuribciccie cx melle,uei paffo cicccptic . 
¥icuificc£ cim hyffopofiruefuiltc , O" potit. 
Vrimimpubis pota . 
B.utuepota . 

CycUmini dlteritii femen potum . 
Dracunculi maioris rudix tojiu,cr eUxd cu metle in ec 

legmute fumpta . 
Aquamulfdpota. 

Sphondtlijfemen,C!r hcrha ipfa inforbitione^ 
lEquifeti rdiix, Grfdlia haufta . 
Abrotani utriufque femen tritum,zr con aqua potum . 
Hyjfopum cum fico , vneUe , rutaqicx aqua decodumo 

potum . 
Calamynth£ decofium potum . 
Vinum hy(fopites haufiwm . 
Thymi cum meUe dcco^um potum . 
Saturria cum meUe haufia . 
S cfeli NiaftUenfe potum . 
VidictiUfiue Trichomanis deco{ium bihitum^k 
Cumintim cum pofca fumptuin . 
SmyriiijradixcQmefia. 
Tapfia iUita . 
Aminoniacumbibitum. 
hlehfophyUifvlia in eclegmate delinCii. 
Tuftlagoficca crfuffita , adco ut fumus inos ingrc^. 

diatur . 
Bippopheeiii fucctu trium obolorum pondere hauflus « 
£0(175 pota , ttel in cclegmate d,atit. 
"f ericlymeni femen potum . 
Adianti decodum btbitum . 

Ad renitenccs excreationcs * 
Iris iUyrica pota . '?S^ 

Coagulumfire omne potum . 
'Rapkanui elixui deuorattis . > :' ■ ' 

Torrum cum ptifana codum , efui datum , '■* 

K aftitrttum coHum , inforbitione datum . 
Bulbi brcui codura elixi, ct in cibumfumpti. 
Ammoniacttm in cclcgmate datum . 
Scordtumpotum. 
Thapfia linita , 

'Lintfcmcn in eclegmate deliniltim. 
SctU£ ficc£ obolitrcs ex meUe in eclegmate exhibiti. 
iAarrubtumficcitm pottim cum iridisfarina . 
VLiium hyffopites haufium . 

Ad pcdtoris deftillationes . 
Irionif fcmen citm meUe dclinilum . "' 

Ad omnia pcftoris inconimoda . 
Vorrum ciim mcUc decodum comefium . 
Clycyrrhiz^fuccm bibitui . 
Thymui meUt mift iti in dcltn^ufttmptui . 
Thymbra codcm modo parata . 
Tordilij radix in eclcgmate cum meUefumpta, 
Lih"otit radices pot£ . 



C Q R D I S, s 

Symphytum petr^um in mulfo decoiium hibitum. 
Quinquefiilij radicis fuccui potus . 

C O R D I S, 

Ad Defjftum animi. 
Cucumis olfadus . '...''■ 

Tulegium ex aceto naribis ddmotum ., 
'Buglojlumpotum.' -i.. 

AdCardiacara, 
Jntybiis perfe cr ctim polenta illita, 
Abjinthium tn paffo decoiium , ey appofltum . 
RubifDliaillita. 

Ad Prscordioruin duritiem , 
"Rhaponticum potum . 
Vintim abfinthites potum. 

Ad Vetuftas praecordiorum In^ 
flammationes. 
Scoriium cunf cera coailtim impofttum . 

MAMMARVM. 

AdMammaruminflammationes, 
Thus cum cimolia , cr rofaceo inundum . 
Cydonia mala cataplafmatvs adieda , O" iUita . 
"i^uces luglandes cum ruta, cr exiguo meUe impofttte^^. 
'Fdbarum lomentum perfe , cr cum polenta iUitum. 
Ajj^ibodeli radices, crft)lia ex v.ino adhibita . 
Irtonisfemen iUitum . 

UemerocdUts radix emplaftri modo impofttd, « 
Alth£a decoHd , ZT fuperpoftta . 
VuarttmuinaceicumfaleiUiti. 
Ofiracites lapis cum meUe impofitus. 
Geodes Idpis cum dqud iUitus . 
Terrd Samia ex rofaceo , cr aqua impofitd . 
Ad Rigentes a parcu mammas. 
Triticeifurfures ex rut£ decoilo elixi, er dppofiti.. 
'Baccharii fblia emplafiri modo adhibitd . 
Bpimedij folia concifa ex oleo cataplafmatis diditd . • 
tiyofcyamifemen tritum ex uino tkitum .. 
JLicinifdlia impofita . 
Vudrum uindcei cumfale iUiti. 

AdMammarum duritiain, 
"Erttifarind emplafiri modo impofttd . 
Cham£pitys prima ex meUe illitd . 
Vudrum uinacei cumfale triti cr impoftti. 
Ad Mammas exulceratas. 
Conchul<£ lndic£ cinis iUitus . 
Afcleptadis herbx radices impofit£ . 

Ad Lac in mammis concretum. 
Cer£ grumi dece grdnorttm milij mdgnitudinefumpti, 
fabdrum lomentum perfd er cum polentd itnpofUtm, 
Lctitittmfdrind ittitd, 
Apitim , er eiusfuccui iUitus . 

AdExtinguendumLac. 
Cicutaimpofitdmdmmis. 

Ad Ladis Vbertatem prsftandam . 
KdlimifDlia in cibisfumptd . 
Viticisfemcn potuttf . 
Vtifana Iwdeaced cumfoenicuUfemitte coild, Cr in ci 

bumfumptd , 
lidlu£ decoilum potum . 

Sonchi 



M A M M A R V M. 

Sonchifuccuihiujius. 

J^a^^ucx in cibis recepU. 

Ocimum deuorAtum . 

'Erucd comefiit. 

Anemone cr einsciuUi eumptifini horiedcci dea 

uornti. 
Anifum potum . 

Ancti uridifeminii, CT com£ decodim haufiunt . 
Tceniculum in cibofumptum . 
HigclU pluribus diebus potd . 
Circ££fcmcn inforbitione pottm, 
Clemutis primx in cibis dcccptti . 
Echij rudix inforbitionc,uel cum uino hdufii . 
Cluux cum hordc.iceufmnafokjCT' oleo co(iu,ZT de 

tiorutuin forbitionc. 
Volygul.tpota. 
Br>o;i(.f fuccuscum triticoco{ius,in cibumfumptus 

(fedhicprudcntiu opus efl. ) 

Ne Lac in mammis concrefcat. 
Mentu cum polent.t impofltu . 
f£X uini cum dceto perunda . 

Ad Mammas cohibendas, ne nimis 
augcantur. 
Cicuta contritd , cr impofitu . 
CotesnaxiuiUita. 

VENTRICVLI. 

Ad Vomitiones & naufeam . 
Coloneorum mulorum mdcerutorum liquor hmfius . ■ 
Hurduslndicu "> 
liurdusCeUicuy'''''^''^°^^' 
TdlmuU in cibofumpt£. 
Fdhmdurum inuolucrum cdtdplufmdtis confirentihus 

adie^mn . 
CdUindcforum uentricuUinterior foUicuhis ficcus, tri 

tusqicumuinopotm. 
Succinumhuuftum. 

¥dhu in pofcd decoHd , cr in cibumfumpti . 
"Lentis XX granufine cortice deuoratd . 
Thufelus m cibo ucceptus. 
Sifymbrium huufium . 

ILubi fvliu exterius illita . ».» 

'Luducu illota deuorata . 
Lensfyluefiris efui duttt . 
Sciliuficca epota . 
Aguricus trium drachmarumpondereperfe ihfque li 

quorc fumptus . 
Centiun£ rudicis fuccus cum a^^ua potus . 
Alb£ l^in£ radix hauHu . 

Ment£ duo, tresue rami cum dcid£ punic£fucco poth 
F£oni£femen ex uino nigro potum. 
'Eetonica commanducatd ^mosc^i uino aquamifiofu* 

perbibtto . 
Vicis uinijvr^foliorum , cdpreolorum^^fuccus^otus. 
Wiyrtites uinum potum . 
'Vinif£x illitd . 
ScilUnum uinum potum . 

Adccellacos. 
Zyciumpotum,z^inditum. 
Cotoneamuldcruddcomefia. 
Uora immaturaficcata, tufa^ ohfonijs immifid » ' 



VENTRICVLI. 

ficulnei cineris Uxiuium pondere cyathi cxUbitum * 

Myrica in potu duta . 

GuU£ cum aquu uut uino trit£ , er iUit£ . 

Khoisfemen obfonijs inf^erfum . 

Myrtifuliu tritu , o~ ex aqud iUita . 

Ole£fyluefirisfvlia cum polenta ilUtd . 

CouguUmleporinum,o- cquinum trium obolorumpo* 

dere ex uino potum . 
Vaba in pofca decoHa, cr deuorata . 
Aegypti£fub£furina,zr corticis ipfius decoHum , ex 
• mulfodatum. « 

OxyluputhiyUut oxaUdisfemen in aqua,dut uino potil 
Pluntago eUxu in aceto , er cumfalefumpta . 
Uyucinthifemenpotum. 
Coronopw decodus in cibofumptta. 
Rhuponticum potum . 
Spin£ alb£ radix pota . 
Verul£ uiridis meduUa bibitd. 
Laferpitij liquor in uu£ acinofumptus . 
l<iymph££ radixficcata , er in uino bibitct. 
ClymenifuccU'! potus . 

'Limonifherb£ feme acetabtiU podere ex uinofumptu. 
Tragi herb£ acini decem ex utno bibitt . 
Papaueris uafculorum decoilum ex melle in eclegma* 

te redadum in delindu . Si uero efficacius reddere 

ueUs , ddiungito hypoci^idis , O" acaci^fuccum. 
Vuarum uinuceortim decoilum potum . 
Vindceorum nuclei in fdrindm polent£ modo inj^erfl . 
Aqud uel uinum,in quibusftrrii extinilumfuerit pot4. 
Morochthus Idpis potus . 
Vinum myrtites potum , 
Adidntum ex uino bibitum . 
Trichomdnes ex uino pota . 

Ad vomitiones ciendas . 
"LauriftUa pota . 

Cochle£ uepribus inherentes deuoratt . 
Teponisradixficcadrachm£pondere ex hydromeUtt 

pota. 
Bulbus twmitoriut deuorattK , 
Origanum cum Khois femine , cr c£pis in cupreo uafe 

diebus quudmginta , dum caniculxfydus flagrat in 

folatumpotitm. 
Lemniaterrapota. 

Ad ventriculi dolorcs . 
Juncttsodorutuspotus. 
Bulbi comefti , 
Khaponticum bibitum , 
Abflnthium in puffo decoHum potum . 
MeUlotum ex uino decodumhuuflum . 
Artemiflx tenuia fvlia ex oleo contiifa emplaflrimodo 

impoflta . 
liymph££ radix iUitd. 
Senecionis cdulis in paffo dccoiius, deuordtUSUel 

potus . 
Alabdflrites Idpis cum cerato impofltus . 
Ad ventriculi eroliones . 
^drduslndicd 1 ^ , 

lldrdu,Celttcuy'''''i''i°''' 
luncus odorutiis potus . "' 

Sycomorifuccus potus , 
Pine£nucesdeuorat£, 
'Lachumunumpotum, 

Sonchi 



4 



V E N T R. I C V L J. 

tonchifuccus bibitui. 

Piilcgum ctm pofccifumptum . 

Hicr^cij umifffic furcui huujius. 

Scordium dujrum druchmirum p^nderc e.int tniiJfil 

potum. 
T^omifcmcn cx uino nigro potum. 

Ad ventriculi ardores , 
Portulacd cum pokntu iUita . 
SoiichHS empUjhi modo impofttui, 
Vmbilici Vencriifuccui lUnui , 
Intybus utrjquc ex dceto deuorata . ^ 

Glycyrrhiz^ fuccus potus , 
Apium ebibitm . 

Tceniculum cmfrigtdu ai^ua potum « 
'PolygonumiUitumi 

SoUni hortuknijvliu dppofitd . '■ 

Chmceddphnes fvlia hdujiu . 
Vitis uinijirjefblitt , er cdpreoli empl.tflri m^do adhU 

bita . 
Labrufcieflositlitui. 

Adventriculiflarus. 
iiei radices ex aqua firuefail^ , uel citra coiiioncm 

tritie pottt . 
■'tidrdi Indictccr Celticcc ex aqua pota , 
Caftoreurn bibitum . 
GaUinaceorumfenefcentium ius potum . 
Abftmhium cumfefeli, autgMa nardo potwm « r 
X-igufticifemen, cr radix pota . 
Smyrnijfemen bauftum . 

Adlingukum, 
Siftmbrijfemen in uino potm , .•• 

Khaponticum hauftm . 
Ariftolochia rotunda bibita . 
Menth£ duo,tresue rami cum acid£ puniciefucco poti. 
Anethicomce , C:rfeminis deco£tum potm . 
Cuminum erraticum cum aceto potum . 
Alyffon potm ,fiue manibuigeftatumi uelmribuiin* 

fufum . 
Aj^lenidecoilumpotum. 
Tericltmenifemenpotum. 
Saxifi-aga bibita . 

Ad acido-; rudu j . 
Agiricusdrachm£ pondere fumptus . 
Tragoriganum potm . 

Betonic^ fblia fab£ pondere ex dej^umato melle 
fumpta . 

Ad fanguinem & lac in ventriculo 
concreta. 
Ticulncicinerislixiuium potum. a^ 

pEquinttm »v 
Leporinum i 
I Agninum j 
Coagulum •< H^dmum s. trium obolorum ponie 
I ninnulinum C re ex uino potum , 

LVttultnum I 
BubdlinumJ 
Ketichryft coma cum mulfo pota . 
Lafer potiim . 

Ad inflammationes ventriculi. 
Uierdcium maius er minus emplaftri modo impofttu . 
Vitis uiinf-rxjilta er caprcoli ctim polenta impojiti. 
Violu purpurea ex polcnta iUitti , 



j p c f N o R I s: 

Ad cibi appetentiarn ciend^m, 
Tiper comeftum . 
Acetum in obfonijs additunt . 
Al^finthiumpotum. 

Ad concoftionem adiuuancjam. 
Er«c<t in cibo comefta . 
Viperomnc comcftum. 
Gingiberis ufus , 

ScyllucummeUeco{ia,crdcuorata. 
A bfinthium hauftum, uel uentriculo adhibitum ♦ 
Tragoriganum potum . 
JPulegtumpotum. 
Ligufticifemen cr radix pota . 
^cfelis mufttlienfis femcn cum uino potum, 
Carumpotum. 
Bctonicx fhlia poft ccenam fumpta addito meUc dca 

fpumdtofab£ magnitudine . j 
Vinum abfinthites . 

Ad ftomachi fluxiones. 
A diuntum potum cum uino . 
Vcrfici malificci decodum , er bibitum . 
Cotonei mali macerati li^uor potus. 

I E C I N O R I S. 

Ad iecinoris obfl:ruftiones . 
Uardus Indica "> /-■ ■• i n. 

liardusCelttcdy'''"^"'^'^"^'^''"^'' 
"Lauri cortex tribus obolis in uino odorato potus . 
Tice£fdlta druchm£ pondere in aqua, aut mulfa potttt 
Amygdah amar£ cum meUe , cr lade in iUiniiu dat^ 

nucis aueUane magnitudine , 
Centian£ radicisfuccus cum li^uupotUi, 
Aguricum potum . 
Khaponticuum exhauftum . 
V.rynglum ex uino ajfumptum, 
A nthemidts decodum potum . 
Cham£pityos fDliafeptem diebus in uino potd .' 
Betonicu in aceto mulfo druchm£ pondere bibiti * 
"Eupatorij herbu atttfemen in uiito potum, 
Vapaueris corniculati radix pot4 , 
Kubricd Sinopica haufta . 
Glycyrrbiz£fuccus deliitHus: , 

Ad regium morbuffl l 



flndicu *\ , a 
,i,,yhauftd. 



^''^"' \celtica 
Ceruinum cornu uftum , ac lotum , potumS^ • 
MiUepedx ftue ouifci ex uino poti . 
Cicer cum roremartno decoHum comefum . s 

Kumicis radices in uino deco{l£ ZTbibit£. 
Atriplicis femen btbitum cum mulfa aqua. 
Afj^aragi radicum dccoftum potum , cum ficis , cr ci* 

cer^us. 
Crithmi, cr eius radicumfeminudecodum potum , 
iriocummelleliniia. 
SciUa cum meUe in eclegmate ponderc trium oboloa 

rum potu . 
Byrundinari£ rudix cum anifo, ZT uino poU . 
Sphondylijfemen potum . 
Agaricus drachm£ pondercfumptttS . 
Khaj^micumbaufium. 

AhfmthH 



I e;c I N O R I s. 

AiJintUj dccoHumAilutumue trium ciAthorumfonie 

re quotidie bMJium . 
Aloe drxchm.-e pondcre potd . 
OrigMii decodm corpori pcrfufum . 
Cdminfhd cum uino potx . 
¥ocniculum erruticum potum . 
ILibmotis radiccs pot£ cum uinb , <y pipere. 
Korifmrini dccodum potum. 
J<iigclk tritd cum Irino ungucnto, nxrihui dppo/lti. 
Chclidoai] radtx cum antfo , cr uino nlbo pot4 . 
l^dfcrcumciiricisddtum. 
Marrabijfuccui nmbiK infufui . 
Folijnt rmfquc decoiltm bibitum . 
Conyz--ejvlu , cr florcs poti . 
Af^lenidcco<.^um potum . 
Xic&cn ex mcUe inunilui . 
AdirJti dccodtm potum . V 

TrichomMcsdcco^um huuflum , 
Anthemidesdecoiltan poium . 
'Buphth.ilmum potumjhtim a balneo. 
V£oni£ rudix bibiu . 
"Byicimhifemen cum uino potum . 
^ubi£ rudix cum mtdfi aqua bibitd . 
Chdmcpityosfoliafeptem diebus in uino potd. 
'Betonic£fvU.i cttm dulci dqud potd . 
Eldtcriimpottm. 
Anchuf£ radicis deco^um pottm . 
Quiiiqucfvlijfuccui trium cyatljorum pondere dli^uot 

diebuipotui. 
Ofyrisdccoitumpottm. 
Chryfanthemi decoHtm bdlnei more ddhibittm . 
Vintm SciUinum potum. 
\erbcnac£fupiniefbliadrdchm£ ponderecum thuris 

obolis tribus,zr uini ueteris hemind unu ieiunis 40. 

diebuspotd. 
l-ycij herbd in dceto decoHd , V bibita . 
Z^yric^ decod:tm potum . 
lialycdcabifrudui pcti. 
Cham£cifi filia tritm obolorum pondere fcnis diehus 

in dqua potd . 
'^..ufcifolid, cr bdcc£ inUino potd . 
VinumSciUinumhduilum. 
Ceruini cornu cinis potus binis ligulis. 
Sulfurforbiliouofumptum. 

Ad hydropem . 
Afarum potum . 
Cinnamomtm ebibitum . 

Cdlami odorati decoHum eumfemine dp^ potum . 
'Erindcci tcrreflrPs cdro . 
Cochlcdrum terreftrium operimentum , cr cdro fimul 

contritd tumoribus hyiropicorum impofitd . 
Amurcd in uiUofd peUe perunHd , cr impofitd . 
Vrind humanafui ipfius bibitd . 
Vrina caprs quotidie cum f^icd poti . 
Cicer cum rore marino decodum . 
"Raphdntis emplaflri modo impofitus . 
Vlantdgo cum lcnticuld decoild . 
Ebuli radix in uino dccoitd , ©" potd. 
AUium dccodum manducatum . 
3ulbicummeUe,&- trito pipere empldjiri moioim 

poflti. 
SciUdpr£pdrdtdfumptd. 



I E C I N O R I S. 

AndgdUidisfuccus uino pottis . 

Cham^lconis dlb£ rddix cum tiino potd . 

Abfinthitm bibitum cum ficubiis , nitro y O" lolidcen 

fdrind . 
Adidnti decodumfotum . 
Trichomanesdeco(^umpotum. 
llyffopum cumfico,nitroq; empldftri modo impojitum. 
¥idicul£ dccodumpotum . 
Origditumcumficodccodum. 
Sampfuchi dcco^ium potum . 
Kuta cumfico emplaftratd , cr eiux ieeoHum €X uino 

tum potum, tum corpori perfufum . 
Tdftindc£ errdtic£fcmen potum . 
Aniftmpotum . 
Smyrnijfemenpotum. 
l.aferpitij liquor cum cdricis ddtus . 
Chdmedri] deco£lumpotum. 
Tolij utriufque deco^um bibitum . 
Androfdccs in uino potd dudrum irdchmdrum poiere. 
Betonic£ fblid cum dqud dulcipota . 
Cucumcrisafininirddicisfuccus fefquioboU ponierca 

cr cortex eius acetdbuli qudrtd pdrte . 
A qu£ marin£ balncum . 
Vitisfylueftris rddix in dqudftruefdiid,V W uinicyd» 

this duobus mdrind aqud iilutipotd. 
Vinum SciUintm potum . 
Viticisfemen potum . 
Ticusficc£ in uino cum polentdiO' abjinthio iecoHtt 

• crMit£ . 
Sdl. 

Alcyoniumtertium. 

Arend e littoribus foleferuefdddcdpitetenUAhyiropi 
cis obrutd . 

Ad refiigeratum iecur . 
Udriuslndicd "X ,., ., 
^drdusCelticdf'^'^'^'' 
AmomidccoHimpotum. 
P inorum, O" pice^fblid ex dqud, uel mulfo potd. 

Ad iecinoris dolores . 
A cori dccoHum potum. 
Abftnthij decoilum ex pdffo dppojitum. 
Vericlymenifcmen potum cum uino . 

Ad iecinoris duritiem. 
Ammotudcum itlittm , cr ebibitum . 

L I E N I S. 

Ad induratoslienes. 
Cotoned mdld crudd cdtdpldfmdtis diditd cr impojita, 
Sycomori liquor hduftus , cr iUitus . 
Kdphdnus empldftri modo impofltus , 
3rdfiic£ fblid cum dceto deuoratd . 
Chdm£drijdeco(iumpotum. 
LupinorumfarindiUitd, 

Ad lienis obftruftiones * 
IHdriuscelticdexuinopota. 
Adiantum bibitum . 
Trichomdnes hduftd . 

Adlienisinflammaticnes. 
Iris iUyricd ex dcetopotd . 
Acorumpotum. 
Hdrduscelticdexuinopotd. 

'Kd.riut 



4 



L I E N I S. 

Kii-rfHJ moiitdnd ex tiino hdujia . \ 

S<irinenticiuicimiexaceto,rofacco, (yrUtaSlitUt. 
lAyriti cx uino deco^um potum . 
Vittcisfcmcnpotum. 

Adlienis dolores^ 
Diiiiimnum potim , O" ilUtum . 

Adminuendoslienes. 
Irk lUyricd cx accto potu . 
Acorumpotum. 

liardus •< J 'f V ex iiino hibita . 

Myric£ cx imo ieco3:um hAujium.. 

Viticiifcmen potum . 

CycUminifccund£fcmc quadraginta dicbm haujlum .. 

Sagapcnum cbibitum . 

Ammoniicum drachm£ pondere exofeto fttmptm... 

Chamsdrys ex aceto pota . 

Hajlurtium haujlum. 

l^ipcriiradixtUita. 

Volij utriiifque dcco^um cum aceto potim . 

Cyclaminifuccus inun^us . 

Capparisfemen drachmarit duarumpondere qutidra» 

ginta diebus ex uino hibitum . 
^mfdem radix ex uino bibita eodempondere , 
Lepidium cum helcnij rndice impofitum. 
Heder^ tcnella fulia ex uino decoiia , uel arida expda 

ne coada impofita . 
Ifatis Sylucjiris tumpoU, tum iUita . 
Agaricti drachm£ pondere cum aceto midfo datunt* 
Khdponticum potum . 
Smyrnij radix comefta . 

Gentian£ radix duarttm drachmarum pondere pota . 
Ariftolochia rotunda pota . 
Crocodtlij radicis decoilum potum prafentaneo re* 

medio prodcji . 
Vyffopum cumficis , nitroq; ilUtum. 
Tragoriganum cum aceto potum . 
Tulegium cumfalc iUitum . 
Sifon potum . 
Veuccdanifuccushaujlus. 

Vifctm cum calce , gagateuc lapide decoiium iUitum . 
Teucriiim cum pofca potum , ttel cumficis appofitum. 
Leucoij radices cum aceto iUit£ . 
l<iymph££ radix ex uino bibita. ;,•.••>.:,;;; .\ 

Af^lcni folia pota,uel eim dccodum cum aceto quadra 

ginta dicbus haujlum , uclfvlia ipfa ex aceto lUita . 
Bunijfcmcnpotum. 
ti^mionitts ctm aceto pota. 
. Kubi^ fcntcn ex accto mulfo potum . ■>_ 

L onchitis altcriusfolia cum aceto haufla . 
Bctonic£ folia ex oxymelite cbibita . 
Tolcmonij radix cx aquafumpta . 
Vericlymenifcmcn quadraginta diebui in uino potlini. 
^yridisfcmcn cx acctofanptum . 
Anchttfx radix cum mulfa aqua pota . 
Vrtica utraquc ctim cerato impofita . ' ■ - 

Trtchomanespota. 
VinifciUintufus. 

Glans unguetaria ciim ertiifarina pota cx mitlfa aqua. 
Bryonia tritm obolorit pondcrc triginta dicbusex ace 

to haitfla , attt cumficis iUita . 
Vitis nigrte uiticuU primx recciitcs codx^ac comef<£. 



I N T E S T I N O R V M. 

¥ilicism<fris radix haufia . 

Aqua,uel uinim,in quibus chalybs , iut firrmn refiiito 

Hum fuerit in potu . 
Alcyonium tertttw bibitum . 
CoraUium cx aqua bibitum . 
Afius lapis ex aceto , er uiua calce iUitus . 
Cotis naxi£ delimata a fcrro fcobes ex aceto Bibita, 

I N T E S T I N O R V M, 

Adcolicos affeflus. 
Amygdal£ amar£ iUin^u adhibit£ . 
Cochle£ tcrrcftres cumfuo putamine tuff,addit<i p^Us 

ca myrrha, ex uino btbit£ . 
Alauda auis tofia in cibofumpta, 
SuiUus talus crematus ad albedinc ufqtie potus, ubifid" 

ttis excrucict . 
"Butyrum infufum, ubi eolon exulceratumfuerit, 
GaUin£ fimum cum aceto uel uino hiuftum . 
Kut£ decodum ex oleo infufum . 
Vetrofclintm pottm . 
ColocynthisinfufacUfmatibui. 
Cnici decoHum infufiim . 

Ad inteltinorum dolores . 
IriiiUyricapota. 
Acori decoHum bibitum . 
Mei radices trit£ cum mcUe in eckgmiitefumpt^, 
Cardamomtim ex aqua potum , 
AgaUochum ex aqna hauRtm . 
liuces iuglandes cumfuo putamine peruji£, er umbia. 

lico a4mot£ , 
^icuum cum ruta dccoStum cJyfmate infufumr. 
JiaUmifoUa drachm£ pondere in aqua mulfa, poH • 
Croctm in potionibui bibitum . 
Haucifcmcn potum . 
Libanotidis r.ndices haufi£. 
"Serul^femen in potu fumptum . 
Feucedanifuccusinouohaufiui . 
MeUffciphyUi decoi^tim clyftere infufum, 
Cafioreum potum . 
"Butyrum clyfmatibui infufum . 
SerpyUum ebibitum . 
Calaminth£ decodum haujium. 
Uryngium ad potandim datum . 
Cera inforbitionibus datd , 
Ammi ex uinofumptum . 
Triticeifurfures ex decodo rut£ elixi, cr itliti. 
Milium calefddum , infacculis adbibitum . 
Orobifarina aceto macerata impofita, 
Sifymbrlj femen in uino potum . 
Tiperctm lauri teneUiifolijs hauflum , 
SciUa in eclegmate cum meUe . 
^haponticum potum . 
S ampfuchi decoiium ebibitum , 
Centaurij maioris radix pota . 
Kuta una comficcato anctho elixa inpotufumpttt, 
Fanaces cum uino haujium . 
Anethi com£, zrfeminis decoctum potum . 
'Ligufiicifemen er radix pota . 
Cumiiii deco^um cum oleo clyfiere infufum . •. 

Fhalangijfolta,fiores, acfcmen haujlum , 
Centwiculumaujicrouinopotum, 

ConyK0 



INTESTINORVM. 

Conyz^t fblid , C flores poti , 

Peon/iC r.idix in ttino pota . 

pfcudobuniitm ebibitum . 

Aqud marinu fotu ddhibitd . 

Chm£pitysh.itijiu. v 

Crdmiiiis decoiium ebibitunt. 

Ch.im£djphncs fvliu in potu diU . 

Sdl cdcf.idum inftcculis ddhibitum. 

Hitrinn cum cumino ex hydromclite hdtifiim . 

Sefclis naftlienfls fcmen cx uino potum . 

Afclepiudis r.idices ex uino pot.^ . 

Alifma per fc, autcumpm pondere feminis dduci 

hdufltm. 
Suillus tdlt(s combtifftts dd dlbcdiiiem ufque ebibitus. 
l^ini fcminis dccodtim pcrfcdcm iiiftifum . 
Agdricum dtiorum obolorum pondcre ftimptum . 

Addyrcntericos . 
Af^dJ.ithi deco^iim clyflcrc infiifiim . 
I.lyrrhd fdb£ mdgnitudim deuordta . 
J.ciitifcitsebtbitd. "• 

T?ice£cortexpotttr. 
M.-<rer.'? cortcx in potu fitmptm. 
TjUiiri fo!id,-cr rddixhdnftd . 
Acut£ j^in£fi-u(im deiiordti,ucl epoti. 
Kubi cdnini fruihts dcuordtus . 
C4fli foiid , C/~ cytini in potu d.itx . 
Bypocijiis bdvfid . *.*• 

'Ldddnum cum uino uctere pottim . 
"B-ofdrtmi frucius in potu fttmptus, 
~3.ycium potui ddtttm . 
Acdci.^ fiiccushduftits. 

Cldndium interior tenuiorci- ttinicd decoiid potd. 
Cdftdncdrum interior pdriter tunicd ebibitd. 
CdUd omphdcitis ex tiino, dut uqud tritdiUitdiiUt 

hdufid. 
"Rhois fvliorum decodum clyfiere infufum, uel in potu 

acccptum . 
Eiufdcm' femind profdlecibis iObfonijsq; df^erfd. 
Tdlm£ intiolucri decodiim, tum infufum,tum bibitum. 
Tunicorum dcidorum nuclei ficcdti , O" ebibiti , uel in 

defefiio n tbm ddditi . 
I.lyrthi femen , cr fblid potd . 
Cotoncd mild comefd crudd, uel coHd^uel corumfuc» 

cus potus . 
Vyrd tdin domefticd, cjuhn fylueflrid deuordto. 
Mcf^tld in cibttin dcceptd . 
Loti drboris bdcc£ comefi£,uel hdufix . 
Corni drboris bdcc^fiue in edulijs^jiue itt de/ruto df» 

fumpt£ . 
Sorbd ficcd quoquo modo [umptd . 
Trunorum fyluefcrium bdcc£ deuordt<e. 
Siliqu£ ficcdt£ deuordtt . 
Cochle£ terrefires fuis cum putdminibuA ufi£{Ut Gdl, 

inqtiit ) efui ddt£ . 
Siltiri pifcis fdlfdmentum fomento adhibitum . 
■I.eporinits fanguis frixus deuordttti . 
Cdrum pifcium clyfmxte infufum . 
Ceruinu cornu potum duorum cochledrium menfurd . 
'<erd in forbitiombus ddtd . 
"Ldc ignitis intec tis cdlculis decoctii clyfiere infufum . 
"Leporinum^codgulum trium obolorum pondircex 
Bquinum Juinopotum» . 



INTESTINORVM. 

Af^drdgus dltilis clixus, uel affus in cibofmptus mis 

tigdt . 
Jd£d rddix bibitd . 

Alth££ decoct£ fuccus ex uino hdufius . 
Alcex rddices cum uino , dut dqud pot<e . 
Thyllitis potd . 

Tortiildcd dd fummum coetd in cibis fumpt4t 
Tldntitgo per fedem infufd . 
'Eqtiifeti fttccus potus . 
CdpriUtis ddeps cum pokntct , cr bJtoc ddtus, uel clya 

fiere infufus . 
JAeliffophyUtim bibitum . 

Trdgiumfcolopendr^fimilis eIixu,Qrfumptuin cibo, 
'Fdbd in pofcd decoctd, er comefd . 
Alifmdtis rddix cum pdripondere feminis fylueftrit 

pdfiindc£bibitd. 
Oxyldpdthi dut oxdlidisfeme, in dqud dut uino bibitti, 
Lyfimdchid potui ddtd . 
Irdgi cdcumind x. in iiino pota • 
Clemdtis folid cttm itino hdiifid . 
Stabis dccoctum clyfiere infufum , 
Limonij fcmen in uino potum . 
'Eldtine eltxd potd . 
Tolemonij rudix ex uino fttmptd . 
Bupdtorij femen , O" folid in uino hdufid. 
^ymph££ ftccdtd rddix ex uino ebibitd , 
Sedum mdius cuin uino pstum . 
Sdnguis hyrci , cdpr£, leporis,ceruiq; in fartdginefri 

xus , in cibo fimptui . 
Vitis uinifer£fdliorum cr cdprcolorum fuccus potus, 
Vindceortim dccoctum ebibittim . 
Vindceorum nticlei in firindin polent£ modo illiti, 
Yud pdffd dlhd comefd perfe cum fuis nucleis, 
Omphdcium clyflere infitfum . 
"Vinum aiidnttnum "J 
Viitum Cydonites > potmn , 
Vinum rhoites J 
Terrd lemnid ebibitd . 
Mttrid clyfmdtibus infufd, uhi diutind dyfenterid intefli 

nd exulcerdtd extiterint. 
Scordiii dudrti druchmdru podere cti dqud dulci potu. 
Hedcr^ flores trium digitorum cdrpt£ bis in die exui 

no hdufli. 

Ad cohibendum aluum . 
Codgulttm leporinum potum . 
Ldc oe,in quo igniti cdlculi mdrini extincti fuerint . 
Cdfeus elixus,ZT db elixdtione fldtimfepofltus,moxc^ 

iitdffdtus in cibo fumptus. 
Timus cdnintis drdeteSyrio dcceptus,et in dqud bibitus. 
Pdnis triticcus ficcus inueterdtus comeftus. 
Uordedced fdrina cum myrti bdccis , dut fylueftribus 

pyris , dut mdlicorio ex tiino iUitd . 
Tuls ex z^d ~) 

Tuls ex Auend > in cibumfumptd, 
Tulsexmilio j 
Oryzd in cibum dcceptd. 
hetes cumfuo cortice decoct£ deuordt£ , pr^fertim 

fl decoquintur ex dceto cum ddflringentibus dlijs . 
Oxyldpdthi,dut oxdlidis femen in uino, dut dqud pottt. 
Brdflic£ percoct£ cibus . 

Betd nigrd citmfud rddice,rr lente decoctd efui ddtd. 
Tldntdgo ex aceto elixd,cum fdle comefd,quin cr eius 

« femen 



)S. 



I N T E S T I N O R V M. 

fmcnexuinopotum.Vrjetcrea clyftcribttiinfufa:^ 
JntybM tm hortcnfis, quHerratica in cibum accepta . 
Condrylle fuccm coduspotus . 
L.ens fylucflris quoquo modofumpta . 
Acinos pota . 
Amfum cbibitum . 

Anethum^qidn etiam eius coma , C" femen hauflum . 
Apium in cibo fumptum . . 
IPhyllitispotuidatd. 

Acanthi radices bibit^e . > 

fceniculum erraticum potum . 
Kuta in cibo ucl potu fumpta . 
Orchis Serapias ex uino potus , ,♦• 

Vigoni£ radix ex uino dccoda haufla.. 
Altha^ie decodum bibitum. 
Alifmatis radix pota . 
Po/jygonj fuccus pctus , 
Clcmatis prima in uino bibita . 
Lagopus ex uino , uel ex aquafumpta ubi febrisfit . 
Xyridis radix in mulfo pota. 
Anchufx folia cx uino fumpta . 
Kubi ramorum decodum potui datum . 
Quinquefdlij radicis dccodum bibitum , 
Vhocnix in uino aufiero haufia. 
Id^aradixhlbita. 
lunci,pr£fertim marini fcmenfrixum, ZX in diluto ui^ 

nopotum. 
Afhragali radix cx uino haujla . 
Byacmthi radix ebibita . 
Tapaueris nigri fcmcn ex uino hauflum. 
Verbdfci radix,cr fiores potui dati , 
Labrufc£ fiores poti . 
Vunicorum acidorum uinum potui datum . 
Kubrica Sinopica in ouo'iuufia,aut clyflere infufd^ 
Vini f£x illita . 
Sedum maim ex uino hauflum . 
Adiantidecodumpotum. 
Trichomancs decodum bibitum . 
Acetum cibis incodum . 

Ad diuturnas alui fluxiones . 
CViyrcinus ~^ 

SAN= J CapriUus K^nf^rtaginefrixmetcomefui. 

[jZeruinus J 
Ad ciend3mj& emoliendam aluum . 

Ccrufia comcfa . 

I^lelimcla efui data . ," 

'Pcrficaincibum fumpta. 

Mora matura comcfla . 

Yicusmatur^deucratx. 

Marinus echinus in cibvs . 

TcUinarum , chamarumcli ius cum fale haufium. 

Sepiaincibofumpta. 

S ilurus pifcis in cibis . 

Cobij ius hibitum . 

Vifcium in uniucrfum ius perfe,aut ex uinobibitum, 

Gailinaceorum uctcrum ius epotum . 

Lachaudum. 

Serum Udispotum. 

Cafem rcccns in cibo fumptus . 

B utyrum comcftum uel btbitum . 

Mcdullaojiiumdcucrata. . ,1 



"^decoSla cr in cibi/s fumpta . 



I, N T £ S T I N O R V M. 

Cicer in cibofumptum . , 

'Kumex 

Blitum 

Malu4 

AtripleK 

Beta candida 

Afjiaragui 

Lafruca .j 

Brafica leuiter feruefacta, efui data . 

Tragorinumpotum. 

Ad intcftinorum in6ationes. 
Tarina trittci cum hyofcyami fucco iUita . 
Irarina hordci cum liin,etfoenigr<£cifemine impofitm. 
Ocimi fcmen potum . 
Rhaponticum bibintm . 
Atiethi comne , cr feminis decoctum potum . 
Cuminidccoctum cum olco clyjlere infufum,uel eitafe 

men cum poleitta cr hydrel£o maceratum et illitu. 
Peucedani liqucr in ouo ebibitus . 
Anthemidis decoctum potum . 

Ad latas inteftinorum tineas . 
Cardamomum potum . 
Maliputiicte radicum decocttm bibittim , 
J^iuces iuglandes largim efitat£ . 
Mori radicis corticum decocttm hauftum . 
Allium potuidatum , uelcomefium . 
Cham^lecnis albi radix acctabuli pondere,ex caflorei, 

er origuni dccccto pcta . 
Vilicii fccminx radix trium drachmarum pondere ex 

melie hav.fia. 
Melanthijfemcn potum,uel ex aqua umbilico illitum. 
Atramentumfutorium drachmae pondere fumptum,Hel 

cum mclle dclinctura . 
Ueliotropij matum folia,tum femina cum hyffopo,nU 

tro,ZTnafiurtiopota. 

Ad teretes inteftinorum tineas. 
Lupinorum farina cum meUe lincta , uel cum aceto,pi 

pere,crrutapota. 
Brasfic£ femen potum. 

Vorttilacafuccus potui datM. VrteHat idem O- femett, 
'^afiurtiumbibitum. 
A hfinthium marinum perfe , uel cum ori^a decoilum , 

cum meUe fumptum . 
A bfinthiumfantonicum, ut marinum , hauflum . 
Vyffopum cum melle linctum . 
Menta bibita . 

Calaminth£ decodum cumfale, O" mellefumptum. 
Thymum haufium . 
Thymbra potuidata. 
Iiut£ decoctum ex oleo bibitum . 
Coriandriimcumpaffo fumptum. 
Anchufa tertia cum ijyffopo , cr naBurtio poti. 
Vinum abfinthites potui datum . 
Sedum maius ex uino hauBum . 
filicis fcemin£ radix drachmarum tritim pondere cum 

uino pota. Sed quifumunt pragufiarc aUia debent . 
Ad aluum fiuentem ab expurgante me- 
. dicamento. 

CaUorumgatlinaceorum fenum uentriculm fale inuea 

tefatus , cr in umbra ficcatus potus . 
Adinteftinorum vulnera. 
tquifetiradiXjO' foli4cumaqua,pot<t, 

Ad 



S E D I &. 

Adintcftinonim vlccra . 
tdc omnc ignitis cilcuUs calcfuilum , infufump 
Supphyrui Upii hibitus . <■ 

S E D I S. 

Ad fedis rimas . 
TixliquiduiUitd. 
Amitrci m cupreo Uifc ad mcllis f^ij^itudincm decoa 

a.t illita . 
Vitici^ fcmcn cum dqiuitlitim . 
CMcrifitiuixtiks combujli cum metle codo iUiti. 
J^abri ucncriiTAdix in uino dccoiia , cr fubinde tufi 

impolha . 
L€ucoijflorcsccracxccpti,etemplaflrimodoidhibitu 

JLabrufcje florcs iUiti . 
Tlumbum clotum impoflttm. 

Adledis vlccra. 
Thus tritu-cwn itdc,et linamcnto excc^tum impofitu. 
Tunicorii acidorum fiiccus ciim mclle decoiliis iUitift. 
OcfypnUTJTpofitus cxplet CT emollit. 
Flumbum elotum lUitum . 

Adcodvlomata. 
Cotoncd mala cruda cataplafmatis adicild . 
Oui uiieUus ajlatus , &~ cx rofaceo, cr croco iUitui , 
aIoc cum-pjffo adhibitd . 
Ancchi crcman icminiscinisiUitus. 
l^ibanotis emplafln modo impofitd. ' 

"BAUotcsfoHa in feruenti cincre coila impofiti . 
B.ubi faliaadhibita. 
Welflneimpofitd. 
CXuinqucfolijraiixillita. 

Sdrm:tuiiK cini^,quin CT uindceorim ex iceto iUitus j 
'Rubigo firrullita. 
Flumkimclotumimpofitum. 
Sanddracba cum rcf.tcco inun^d . 
SuiUus adcps iUitus . 
Crocum cataplafmatis indittim . 

Ad ledis inflammationes . 
Lens cumfertiila campana ,ficcis rofts^cydonio mdh, 

mahcorto cr rofacco lUtta . 
Sonchi fuccus lUitus . 
i\elilotus cumfceni gr£cifdrina, ZT linifemine ex pdf 

fo impofitus . 
"Libanotis adhibitd. 
A lth££ radix dccoda illitd . 
Symphyn maioris radi^^ cum fvlijs Senecionis cdtdplaf 

matis modo . 
SenecionisfloreSjCrfolidyex modico uino illitd . 

Ad induracos fcdis tumores. 
PixliquidaiUita. 

Ad procidentcm federa . 
L f « tifci fuccus ,zr fohd illita . 
iAalorum cydonwrum decodum in defefionibus. 
Torpcdo marina appofitd . 
Cyclamintfuccus ad mellis fpiflitudinc decoilus,iUitus. 
C£rulei anagaUidisflores appofiti. 
After AtttcusiUitus. 
Acetum tUitum, c^rfotu adhibitum. 
A cidd muria in defefionibus . 

Adtenafmos. 
Ldc ouiUim,cdpriUum,bubulumc^ ignitis cdcidis C(tl& 

facium,^clyftereinfufum. . . 



R E N V M. 

tcenigrteci femtnis decollum infufum. 
Linifcmen quoquo modo appofitum . 
Jlrui farina uino macerata tlUtu , 

Ad penliles fedis tliymos. 
Cdpr£ fylucftris fcl illitum . 
Timtim ouiUim ex dceto tnunilmn . 
Lafcr tn malicorio cum dceto ferKcfdilum^ 
Acetum lUitttm. 

Ad hEmorrhoidas ci endas. 
Ctepd confricatd . 

Ad hcEmorrhoidumdefluxioneS. 
A/oc cum pafto illita . 
Libanotis emplaftri modo impofitd. 
Kubi foUa adhibtta . 
Palmul£ iUit£ . 

Ad hremorrhoidas fanandas . 
Khois fcmcn tlUtum . 
Pabnul£ilUt£. 

Ononis dccodum( ul quidam aiunt ) potum. 
Tlumbum elotum impofitum. 
A rabicus Lxpis iUitus . 
tortulaca ad fummum coSla impofitd. 

R E N V M. 

Ad renum dolorem . 
Cardamomim ex uino potum . 
tiardtm CeUicim potum ac linitum . 
Amomi decodum bibitum . 
Harundinis radix Umborum doloribus proficit cum <<s 

ceto tUitd . 
Tragacantha drachmx pondere in paffo difioUtta cum 

adufto,elato!^ cerui cornu, CTfcifiUs aluminis tan 

tiUo potum. 
Teucedani -fuccus potus . 
Vud pdffa alba in cibumfumptd . 
Alcyomumterttumpotum. 
¥centcuU comx dccodum fiibditum . 
AJtdgaUis potd . 
Agarici drachma potd . 
Glyccyrrhiz£fuccusciimpaj?opOtUS, 
TordiUum bibitum . 
AnthyUis pota . 
F£oni£ radix ex uino potd . 
Symphytum petr£um ex dqud potum . 
Anchuf£ decodum ex aqua hauftum . 
Vinum meUtites eUbitum . 

Ad renum calculos & arenulas . 

N.ri«Jc"w'. \potuidat^--V^ruceUicicet, 

Imntanay''^'^^''- 
Lduri foUa pota,quin cr radicis cortex qiii longe poa 

tentior eft,potus. 
Cerafigummt ex uino hanflum . 
Amygdal£ amar£ gummi ex paffo fumptum . 
Ononts radicis cortex cum uino potut datus . 
Anifumpotim. 

Cumini aUerius fylfsivis fcmcn pottim . ■ 
Artemifl£ decoilum in dcfcfwntbus adhibittim . 
Cham£mclidecoditm potum,ucL fotu adbtbitum . 
Varthenij fuUa haufta . 
Alth££ decociiim bibitum. 

Alifmdtis deco^um pvtuidatum . ■ • ' > 

i 2 TribuU 



V E S I C AE. 

TribuU utriujqnefru^uum fuccm huujlus. 

'B.uhi radix poU . 

VdpMerii cornicukti radicis decodum hauftui/n. 

Vmbilici uencris folix cum radicepota . 

Vinum abfnthitcs bibitum . 

Adiantum potui dituni . 

TrichomMcs potui dita . 

Vua paffa albu comcfa . "♦ 

Melitites uinum afidue potum . 

Alcyomum tertium potum . 

Ad lenum vlcera. 
Ldcomnepotum. 

Vlantaginis radices , cr folia cx pajfo fmpU * 
Vua pdjfa alba comcfa . 
TAelitites uinum afidue potum . 

Ad renum obftruftiones . 
Khaponticum haujlum . 
Vinumabfinthites "i , 
VmummuUes /P"^'""- 

V E S I C AE. 

Ad ciendam remorantem vrinam . 
Kcori decodum potum . 

Mei radices ex aquadecodje^uel tritts citrd coHiom 
nem , cr pot<£ . 

{Indica "J 
Celtica y-potuidat^» 
l^ontana J ,*• 

Cardamomum ex uino haufium . 
Afarum bibitum . 
Vhuficcapoti. 
Malabdthrum potum . 

Cajiainpotuhauda. ,•* 

Cinnamomum potum . 
Coflusebibitm. 

luncuiodoratminpotufumplus. 
Calamus odoratus cum graminis, aut apij femine fumn 

ptlK. 

Al^aldthi decoilum hauftum . 

Crocum ebibitum . 

Heknij radicum decoHum potui ddtum . 

Crocomagma potum . 

Pine£ nuccs repurgatie comef<e , aut cum pdjfo, uel ctt 

cumeri^ femine potte . 
l,entifci decodum hduftum . 
Terebinthi frudus comcftus . 
Keftnd omnis , prd:fertimqi terehinthina hduftd. 
Cuprefti fblid ex pdffo , cr exiguo myrrha pota, 
Ccdrides dcuoratje , Uel pot<e . 
Lduri fhliorum decoilum in defeftionibus . 
Albjc populi cortex unci£ pondcre hduftus. 
Tdliuritiliorum,'et rddicu decoHum in potufumptt<nu 
Vhillyre£ folia potd. 
'Ldddnum ex uctere uino hauftum . 
Ole£ Aethiopic£ ,acnoftratislachrym4potuiddt4* 
Glandes in potu fumpt£. 
Talm£ muolucri decodum bibitum . 
Tunic£ dcid£ fuccus potus . 
Ceraftgummi hauftum . 
Amygddl£ dmara hchryma bibitd. 
Erinaccus marinus in cibum fumptus . 



V E S I C AE. 

^rinacei terreftris caro inueterata ex ace.mulfo pota. 

Vermes terrenitriti, &cumpdjfopoti, 

Melhauftum. 

Vtifana hordeacea deuorata. 

Zythum exhordeo paratum potum* 

Cicerum decoHum potui datum . 

"Erui decodum hauAum . 

J^upinorum radicum deco^um bibitum. 

Kaporum caulicidus elixus,ZT in cibumfumptus. 

Kaphdnus comcftusyquin O" eiufdemfemen potum. 

Siferis rddix in cibum accepta . 

Af^aragi breui coitura elixi, cr in cibum propindti. 

Sion quoquomodo fumptum . 

Cucumeris femen potum . 

"Eruc^ utriufque femen bibitum . 

I^rdcunculus minor huuftus . 

Uortenfisfmtldcisfiliqute cum femine elix<e, CT i;i cia 

bum ddt£ . 
Affihodeli radix pota . 
Hulbus uomitorius in cibum fumpttts , ueleiusdeco» 

Hum potum . 
Vorrum domefticum,ZT fylueftre comeftum . 
C£pd decoila in ctbum fumpta . 
Allium in cibum fumptum . 
Capparis frudus quadraginta diebus potus* 
AnagdUidis fuccus btbitus . 
Calaminth£ decodum potum . 
Salui£ decoitum hauflum . 
Crocodtlij femen bibitum . 
Thymidecoiiumpottiidatum, 
Thymbr£ decodum bibitum. . 
SerpyUum inpotu fumptum . 
Kuta quoquo modo fumptd. 
Spin£ dlb£ rddix pota . 
Acdnthi radices pot£ . 
Ononis radicis cortex ex uino hduftus . 
E ryngij radix pota. 

Abftnthiu potui datmn,uel eiufdem decoHum hibitHtH • 
Hyffopi decoStum in potu affumptum , 
Origanum hauftum . 
Trdgorigdni decodum ebibitum » 
'R.utd fylueitris pubi iUita . 
"Liguflicifemen , cr radix potd . 
Vdflinac£ erratic£ femen hauftum, 
Cari femenpotum. 

Anethi com£ , cr feminis decoilum hibitum. 
Apium crudum , coSiumue in cibum fumptum * 
Vetrofelinum in potu hduftum . 
lanicuU decodum potum. 
mgeUa pluribus diebus bibitd . 
Volij montani decodum potui datum , 
Artemifte decoHum in defefionibus ddhibitum , 
Anthemidis decoHii hauftu,uel in defeftionibus tidditu» 
j^ithof^ermi femcn ex uino albo fumptum . 
Kubi^radixpotd. 
'Lotichitis rddix ex uitto fumpta . 
tiypericum bibitum . 
Betoitic£ fvlid pota . 
Vericlymeni fcmenhau^umjBft enim Udlentifimum 

medicamentum . 
Saxifragd potui ddtd . 

^yridis radix trium obolorum pondere bibiti. Sedfea 

minis 



V £ S I C AE . 

mki tiis tongc mxior . 
litnci m.ninifcnicnfi-ixum,a' ex diluto uino htiuflum. 
Agcra.tum fufjitum . 't 

\eftcm£ fiucluUcucabiruhentes acini foUiculii in= 

cluji dcuordti . 
SoUni fomnifict fcmcn potum. 
Hufci jvlu , bucc£ .ijfarAghradicesie in uino pot£ . 
Sp.irtij fcmcn dcuoratum . 
Vttis db£ ciuliculi teneri dccoiii, or deuorati » 
Cytifi dccodum potnm. . 
DMci fcmcn luuftum . 
Coris fcmen in potu fumptim. 
Equifcti fuccus potus. 

Vmbtlici ucncris. fili^ cum radicibus mMduc4ta; 
^Bunij, cr pfeudobumj fcmcn potui ddtim . 
Afly.ig4li radix ex ttinofumpta. 
Uy.ianthi r^dtx bibitJ. . 
Vitis nigrs tdtieuU prims cod£ , comefl^q-, . 
Chmjeduphncs foliorumfiiccus ex tdno fumptui,. 
rCydonites *^ 

^ Sctmnum f'^ 
[^AbJinthitesj 
Aqiu miiiJA su potum dcceptd . 

Atl vrinsanguftias. 
Cimices lcRnUrij triti, cr uruurix fifluU impofltk. 
MiUcpcd£ ex uino pot£ . 
Cicad£ inaffat£ manf^-. 
T,ocufl£ fuffit£, pr^fcrtimin focminif. 
Ccriiini cornu cinisclotus binis liguHs epotui^. 
lAdu£ decodum in fefione adhtbttim . 
Fortulacaincibumfumpta. 
Af^aragi radicinn deco^um hauflum . 
Crithami radix,fcmen, crfoUacx uino dccodupota.- 
SandycisdccoHum potui datum . 
Caucalii olernm modo in cibumfumpta; 
Amaracidecodumpotum . 
'Baccharis radictim deco{lum hauflum.. 
Ocimifcmenbibitum. • ■'• 

Smyrnif radix pota. 
Agaricum drachm£ pondere iatunt . 
Veuccdanifuccuspotm. 
"Khaponticum potim . 

J>halaridis fticcus ex aqua , aut uino hauflus . 
'Lotiisfylucflris trxta perfe, aut cum malu£femine ex 

utno , aut cx paffo pota . 
■Cham£pitys potui data . 
Cham£leonis albt radicii dccoBum bibitum. 
.Abrotanifemen tritum,Z7 ex aqua calefaflum potum. 
FaRinac£ fylucflris femen potum,uel pubi lUitum . 
Torddiffemen in potu fumptum . 
Folemonij radix ex aqua pota . 
Sifonis femen hauftum . 
Ammi cum uino fumptum . 
VetrofeUm femen potwm . 
Calbanum bibittm . 
Cham^dryos dccoHwm potui datum . 
IrifbUj bituminofi femen , er foUa in aqua haufld. 
Scvrdij decoSlum ex uino,uel ex aqua paratu potum. 
AnthyUis aUera drachmarum duarum pondere bibttn, 
T£onia potui data. 
Alik££ decoii£ fuccus cx iiitto potui . 



V 11 S I C AE. 

Graminis radicum decodum potui datum . 
ArSlij radix ciimfcmine dccoHa , in potu fumpti , 
Adiatttum pottm . 
Trichomancshaufla. 
Alcyoniim tcrtium potum . 

ftitematitcs cx uino "\ ,.,. 

JMorochthusexaqua /^'^''«*- 
Lrfp!5< ludaicuscicerismagnitudineexctqui cdidi 

I potus . 

L Spongi£ ex uino hauflus. 
Advrinaftillicidium. 
Acori decoilum potttm . 
Sifymbrij fcmen in uino bibitum . 
Vanaces hcracUim ex uino hauflurtt» 
Sefeli mafilienfe potui datum . 
dumini fylueflris akerius femen in potu fumptum. 
Olufatri radix cum fcmine exmulfopotd. 
"Polycnemum ex uino bibitum. 
CUnopoditim hauflum . 
Oenanthcs radix ctm uino epotct . 
Conyz£ foUa , crflores in potu . 
Aj^leni dccoitum potui datum . 
C<£pie ciim a\^aragi radicibus decoditjin potufumptu. 
Onobrychis bibita . . —i . 

Volygoni fuccushati^m. 
Saxtfraga in uino decoda potuidatd. 
^yridis radix ex mtilfo pota . 
Tragij liquor ,femen , er folia in potufumptd . 
Kufct folia , radices , bacc£ , bibit£ . 
JLauri Alexandrin£ radix fex drachtitirum ponierc 

potui data . 
'Elichryfl coma ex uitto haufla . 

Ad veficxvlcera. 
lAyrti foUa , er fcmen pota . 
l^ac omne bibitum . 

Cucumeris femen ex lade , er paffo hau^unt « 
Glycyrrhiz£ fuccus ex paflo fump tws. _ j 

Vuapaffaalbucomefa. 

Advefics vulnera. 
'Butyruminfufum . 
Bquifeti fblia ex aqua pota . 

Ad eiiciendos veficae calculos . 
Oflifragi auis uentriculiK paulatim in potu hauflus . 
Murisqui muferta dicitur,fimuicum mulfotcrthua 

re potm . 
Yrinaapripotuidata. 
"Rumicis radicum ex uino iecodmn bibittm . 
Sion crtidum , coHumue hauflum » uel comefium. 
Sifymbrij femen potum . 
Baccharis decodum hauflum . 
Apij femen,uelradixuinobibit(t. 
"Sceniculum erraticum potum . 
Sagapenum potui datum. 
Adianti dccodum bibitum . 
Trichomanes decodum in potu fumptum. 
Vitis uintfer£ lachryma in caudicc concreta ex ui^ 
no pota . 

Ad veficx calculos fi"angendos . 
Cardamomum,cu corticis radicis lauri drachma,potu. 
Bdellium pottim . 
Cerafi arborH gmnmi bibitum . 
Aj^leni decoiitm hauflum , 

e i Lithof^ermunt 



VIK ILIVM ET PVDENDORVM. 



Litloj^emum cx uino albo potui idtm, 

Saxifrugd ebibita . 

GrMtims dccoilum luuflum . 

Trdgij fcmiiu potu . 

Knfci rudices , uc buccx in potu fumptx . 

1 udxicus lapis coti dclimAtm , cx u^uu cuIHa potus , 

Lapis l}ongi£ potui datu^ . 

Ad viinaeincontinentiam. 
Rut<e fylueftris femcn frixnm,^' incibvs fumptum, 
Vhxnix in uino auftero bibita . 

Ad veficx fcabicm . 
Tanaces herculeum cum mulfu ai^uu aut uino potum, 
Cep£a herba btbitu . 

Ad miftuin grumorum fanguinis, 
Cumini fylucftrii alterius fcmen potum . 
]c,lichryfi coma in mtilfo pota . 

Adcruentos miftuSjCX fraftis cal^ 

culis pjouenientes. 

Acida muria itlico clyfmate infufa per urinne fiftuUm . 

yiRILIVMET PVDENDOKVM. 

Ad Venerem ciendara , ftimulandamq; , 
Coftus ex mulfo bibitw. 
Crocum potum . 

Semen lini cum meUe , cr pipcrc deuoratum ♦ 
'Rapam decodum in cibim fumptum . 
V.ruca Urgiiii in cibii comefa . 
Bruc^ femen hauftum . 
T>ractmculimaiorisradixtoJi(C, uclclixi ex uino[>is 

bita. 
Af^hodeliradixaffumpta. 
Haflurtium potum , uel co mcitum, 
Torri femen potui dntum . 
'Bulbus dccodus manducatus . *\ 

AUium cum coriandro tritum in cibis « 
Vrticxfemen ex pajfo potum . 
Galij radix affumpta . 
Mentte fiiccus potus . 
Tafttnaca: erratica radix comejia , 
Anifumpotum. 
Tefticuii canis radix ^ti£ ue^etior eft bibita , ud cos, 

mefa. 
Satyrijradixefitata. 
Horminum in uino potum . 
Cladiolifuperior radix ex uinofumpta . 
Scincorum rcnes drachm<e pondcre cx uino haujli, 
l^acomnehuuftum. 

Ad augendam genituram . 
Coriandrum bibitum . 
Omnia medicamenta qu£ ucncrem cxcitat, prxter w, 

qug in calorc zrficcitate exceUunt . 
Ad Vencrem iniiibendam . 
Viticis femcn potum , er folia teftibus iUita . 
Vortiilaca munducata , pudendisq; inimila . 
TLaiiucie fcmen potum noiflurnas ueneris imaginatioa 

nes arcet. 
Ancthifcminii,rr com£ dccoSium afiduc polum . 
'R.uta in cibo , potucj; ftimptu . 
Caninitcfticulihcrbje Ungiuda , flaccidaqi radixpoa 

tui data . 
Cannabii futiuxfcmcn in cibum Urgius fumptum . 



CUdioli inferior radix pota . 
Cicuta cum fuu coma trita, c genitalibui illit4,(:!r eji 
potentiflimum mcdicumentum . 

Ad feminis profluuium . 
J>iymph££ radix bibita . 
Iridis illyric£ radix ex aceto potd. 

Ad pudendorum vlcera. 
OefypiviiUitui, 

Alo'e iUita, cr in puluercm impofita . 
Volygoni fttccus in uino decodus cummelU adhibitui, 
Alumen qtiocunclHe modo udhibitum, 
flos falis infj[>erfus . 

Adteflium inflammatlones. 
Cicer cum eruo decoclum appofitum . 
laba in uino dccoda cataplafmatis adhibita . 
Senecionis foltu cumfloribm emplaftrimoio impojiti, 
Alfhodeltradix , O^jvlia iUita . 
Cimoliu lUita . 

Mcliiotum empluftri modo adhibitum , 
Ceodes lupis iUitus . 
"Kuta illita cum Uurifolijs . 
Salcum origuno zr fermento iUitum . 
Cuminum cum pajfa uua^fubxq; lomento, aut cer4 

impofltum , 
Coriundrum cum pajfa uua,G^ meUe illitum . 
hilij concifa radix cum apoUinan hcrbayO' triticcafd 

rina cataplafmatii mcdo. 
Samiu terra ex rofacco cr aqua iUita . 
tiyofcyumifcmcn tritum cx uino tmpofltum, 

Ad genitalium pruritum . 
$aUi£ dccodum cx uino iUitum . 
Ilc/i/j* omnes , pr^fertimqi terebinthina iUitd . 

Ad indurarosteftes. 
Irionii femenimpofltum. 
o Adeos qui naturapreputiocarent. 

Thapfl<e fuccus circumlimtus . Tumorem enimexc!» 
tat, qui deindc pinguium fotu emoUitus,prieputij i4 
duramrefarcit. 
Mel triginta diebiK a baineo iUitum . 

Ad genitalium phagedenas exulcerationes, 
Taurinumfel ex meUe iUitum. 
J^abrufc£ fljs tritus cum meUe, croco, ntyrrhd,^ r9 
faceo impofitus . 

Ad gen italium thymos , 
Smaridis falfte crematum caput lUitum , 
'Eel fylueftris capr£ inundum . 
¥imum ouiUum ex aceto impofltum , 
Thyinus emplaflri modo adhibitus , 
' Thymbraappoflta. 
Kuta cum pipere , nitroq; confricati, 
Tithymuli characi£ lacinunctum . 
Chamceflces rami triti , er impoftti, 
JAercurialis fiiccus tUitus . 
Ueliotropij femcn iUitum , 

V T E R I. 

Ad vterl ftrangulatus . 
Fiei radices trit£,zr cu mclk in eclegmite deuordttt, 
luniperibacc£pot<t. 
Vngues odorati fuffiti . 
Cimices lectuUrij naribus HHiti, 

^itumen 



V T E R I. 

'Bittmcn olfuctum,fufjitum, ZT udmotum» 

Vhoc£ coxgidum potum . 

Vriiu cum ligujlrino oko ferucfuct4 infufii» 

VUntiginiifuccm pofiM . 

Sindfi tritum n^ribus iHitum . 

Aguricum dr4chm£ pondercfumptum. 

RKf j triu cxccpta mcllc, pudcndii ZT fediiUiti, 

Vdmcii hcrcukifmen cum uino bibitum . 

Sefelii M.ifilicnjis rudix, crfemcn potum . 

Teucedxnum olfuilum. 

Sugupcnum nuribus ud olfucicndum iUitum » 

Trilvlijbituminofifcmcn ,0"/6/u pota. 

I>.coni.e nigri fcminii granu w.bibita. 

Alifm4tiir.idixpotu. 

Betonic£ filu dy.ichm£ ponderc inafudulci hdujiil, 

Gitg.ttesUpiifufpnis. 

Ad menres ducendos . 

Iris lUyrica ex uinofmpa , crfvtu adhibita. 

Mf i r.tdicum dccodum defcfiombus adhibitum . 

Acori decoduminfcfionibus . 

Cyperi rudicum dccodumfvtu udhibitim . 

Afuri rudicesfcnis druchmis ex aquu bibitn , 

Thu deccdum potui dutum . 

Cafa odoruta in potufumpta . 

Cinnamomum huujlum , uel cx myrrha fuppojltum . 

Amomum pcfis, aut fcfiombm additum . 

Coflus cbibittis . 

Odorutus iunctts potui dutus . 

Culumus odoratus huuftus , crfuppofitusfotu . 

Cancumum ex aquu mitlfu potum . 
Jlclcnij rudicum decodim potiim . 
Myrrhu ctim abjinthio , lupinorum cremore , uel rutig 

fucco admota . 
Styrux pota , cr appofita . 
'Bitumen ex uino,cr cuftoreo bibitum . 
Cedrides cx poUme piperis hauft£ . 
'Laurifuliorum deco^umfttu admotum, 
VhiUyres fvliu potui duta . 
Viticisfemen druchm£ pondere ex uino hauftum .' 
Ole£ £thiopic£ , ac noftratis lachryma pota . 
Amygdul£ amure admot£ . 
Ticulneum luc ctim detritu nuce Gr£ca ebibitum. 
Cochle£ terrcftres cum fuo operimento tuf£ , er fces 

nineis locis admot£ . 
Caftoreum drachmarum duurum pondere hauftum. 
C£p£fuccus pudendis iUitus . 
Oefypum in Unafuppofitum . 
Anferi}itis,GrguUinuceiKadepsiUitus. 
Caprarum montanarum fimim ex odoramento ali^uo 

potum . 
Scanduluceum bibitum . 
Seminis lini decodumfotu admotum . 
i,upinorum decodum cum myrrha , er meUe fups 

pofitum . 
Ruphunus in cibum fumptus, uel eiusfuccushauftus. 
Af^hodeli radix pctut duta'. 
"Eryngij decodtim huuftum . 
Sraftc£ fiiccui ex ioluceufarinafuppofitus,uel eiiif» 

dcm decodum btbitum . 
Sittm pro olerefumptum. 
Crithmum , ucl eius decodim in potufumptum . 
Centaurij maiorii radix bibitUjUel eiufdemfuccusfups 



V T E R I. 

■pofttus. 

CondryU£ gummi ex myrrhufubditus. 

'Laduc£fylucftri6 luctcus ficcus bibttus . 

.'Porriim domcfticum , (yfylucftre comeftiim . 

AUij comurum dccocttim in dcfefionibui additum . 

Cyciuminus tumpotu, tutn fuppoftta . 

Abrotuni femcn ex aquu huuftwm . 

Cappuris cortex , crfemcn potui datum . 

Anemones radix cx ueUere appofita . 

Heder^ Corymbi tritifubdtti. 

Tttlegtum bibitum . 

Agurictm cum oxymclite druchm£ pondere hattftum , 

Grigunumpotum. 

Abftnthium huuftum,uel exmeUefubditum . 

Tragorigunumpotuidutum. 

Salui£dccodum potum . 

Ammi cx uino huuftum . 

Thymi, tkymbr^q^ decsilum inpotufumptum . 

Serpyllum potui dutum. 

Smyrnij femen ebibitim. 

Amuracidecoiium huuftum , uelpudendiiiUitum. 

Baccharisrudicis decoilum potum . 
V^uta utraquctimpota , tumfubdita . 

Vanuces Herculeumcx uinohauftum . 

Liguftici rudix , c^r^femcn potiim , CT iUitum, 

Puf}inuc£ erratic£femen pottim . 

Sefelis Maftlienfts radix , crfemen hauftum . 

Tordiliiim potui datum. 

tceniculum ex uinofumptum . 

Sifonbibitum. 

Libanotts rudices pot£ . 

Peuceduni fuccU6 potiK . 

JPetrofelintmpotuidatum. 

Daucumhatiftum . 

Hammoniacum in potufumptum . 

HigeUapluribiiidiebuihaufta. 

Sagupenumpotum, 

Laferpitij liquor cum pipere , er myrrha bihitus . 

Gulbunumfippofittm,zrfuffitwm . 

Clinopodium huiiftum . 

Chum£dryos decoHwm potui datum . 

Lilij cremuta rudix ex rofaceo fubdita . 

M elifJophyUi deco^lum in defcfionibus . 

Trtfdlij femcn, crfolia pota . 

Tolij utriufque decoilum hauftum . 

Scordijfuccus btbtttii,uel herba ipfafubdita , 

Artemift£ decodumfefiombiK additum . 

Ulyrrhis bibita . 

Conyz£folia , cxfiores poti .' 

JiemerocaUis radix cum ueUere fubdita . 

Kufcifvlia , cr bucc£ ex uinofumpta . 

Leucoij decodumfotum, vfcfUombm admotum . 

Biufdem femen duurum drachmarum pondere ex uino 

ftmptum . 
Anthemidis decodum tum potum, tumfotu adhibitum . 
Veoni£ radix amygdul^ quantitate haufta . 
R«fo> radix fuppofita . 
Adiunti decodinn btbitum . 
Trichomunes potui duta . 
Anugyris triuftliu ex puftbfumpta. 
Bypericum tam bibitum , quam.fuppofitum . 
Corisfemen potui datum . 

Vrtiae 



V T E &. I. 

Vrlic£ utmfyuefvlid triu, cr cm myrrha.fubii^^ 

Betcnic£ fvltd drdchm£ ^oniere cum uinofmp^td. 

l^ledijfcmcnhiujlm. 

ChMn£d.iphne5fcliorumfi<ccUi cx uino bibitus . 

Gbdiohfuperior rddixfuppofiu . 

Tragij liqucr bibitu^ , quin ctimfemen , z^jvlia pota 

drdchm£ pondcre. 
Chryfocome exmcUicratcfumptu . 
ELtterium in pcffo fubdttum . 
Uclichryfl com.t ex mulfo potui dutu . 
LlMdrcigor^ liquor femioboli pondere fubditm, 
BiHfdcmfemen bibitum . 
jyaphnoideshiiuftd. 

Vcrdtrum -(^/117^"^^°^^"'"* 
Vitisnigr£tcnell£ uiticuUin cibmfumpt£,deco^iS 

olcrum,uclall>drdgorummore, 
HeliotropijfDliafuppofitu . 
Vinumfcilltnum bibittm . 
Vinum abfinthites hauftum , 
Vinum hyjfopites potum . 

Ad menfes cohibendos . 
yi.irdui Indica . 

Mufcws arboribm innafcens infcfionibus additm., 
Ihuris cortex in pejfo fubditus . 
Oxyacanth£ bacc£ iti potu, uel in cibofumpt£\ 
liypociftii tum pota , tum indtta . 
Olc£fylueftrisfuccus pudendis admottti . 
"Rhoi^femen potm . alba profluuiafiftit . 
Vahnul£ immatur£ manducat£ . 
Valmularum inuolucrum potui datttm. 
Ftmicorum aciitorum nuckificcati infole, er obfonijs 

infjperfi , conco^iile fumpti . 
CaU£ in decoilvs addit£ ad infefiones paratii . 
Clandium tenuior cortex tum bibittK, tum in paffofup^^ 

pofittts . 
lAyrtifemenfotufubditum,ueldefefionibiM additum ,. 
Cotoneorum malorum dncodum fotu adhibittmi . 
Acacia tum pota , tum indita . 
hyciumfubditum . 

TLottltgnidcco^um haufmtt,aut fotu admotum. 
Lentifcifolia tam pota , quamfubdita . '"- 

f-Lcporinum -\ 
I ll£diiium 1 
^ , ] Ao-ninum l ^ .^,,,. „ 

Coag ulum <^ certtinim }^^°^"' ^' etiafubdttu , 

I Hinnulinum j 
LV(f«/i/i«w. J 
Ccruinum cornu uftum, lottm ex adftringenti liquorc 

ahquohauftum. 
Caprarum montanarum ftmtmficatum tritumue cum 

thurc in lanafuppofttum . 
Kumicis radtccsfubdtt£ . 
Tlantago tum bibita, tum fvtu adhibita . 
T,arb£ hyrcin£fuccus cx uino fumptus,uel fuppofitus. 
Forri com£ dccoilum ex aqua marina, n:^ aceto in dea 

fcj^tonibiis . 
Kubi ramortm dccoHum potum . 
Arahic£ f\iin£ radix manducata . 
Thccnix cx uino auftcro btbtta . 
Fapaticrii nigrifcmenpotum. 
AcktUcafubdua . 



V T E R I. 

Idxdradixhatifta. 

R«ti decoHum potui datum . 

'Equifctifvlia bibita , 

lAcntafotufubdita. 

lunci marinifemenjrixum, cr ex uino diluto potum . 

Ocimaftrum potum ex tiino . 

Anifum hauftum , pr^fertim ad alba profluuia . 

Cuminum ex aceto impofitum . 

Jiyniph££,ftore luteo, radix,cr femen ex uino nigro 

potd . 
1? £ont£ feminis granaxij. ex uino attftero fumptd . 
'Lyfimachi£ fuccus ftibditus . 
Moly herba cum loliaceafarind inditd . 
Folygonifuccusfuppofttus . 
Syntphyti petr£i cx uino decoilum hauftum . 
Clymenifuccus bibitus . 

Ltmonijfemcn acetabulipondere exuinobibitum. 
ISlcdij radix elixa, CT ex meUe in eclegmatcfumptd, 
Tragi acini numero x. ex uino hauB . 
Hyofcyami femen oboli pondere in mulfa aqua potum . 
Solani hortenfisfuccus in lana inditus . 
JAandragor£ femc cumfulphure,CT uino fuppofitum . 
Semperuiuum maius in ueUercfubditum . 
Vuarum uinaceorum decoilum htwStm , cr fotu ap^ 

pofttum . 
"Ldbrufc^ flos peffulo inditUS , 
Omphacium indttum . 
'Rubtgofirrifubditd . 
Chalcitts cumfucco porri inditd . 
Vinif£x imo uentris, ac pudendis iUit4 * 
il£matites lapis ex tiino hauftus. 
lAorochikus lapis in ueUere inditus . 
Oftracites lapis drachm£ pondere ex uinofumptus. 
Samia terra cumfyueflris punic^floribus haufta . 

Ad fecundas pellendas . 
CdBoreum drachmarum duarum pondere cumpule^ 

gio bibitum . 
Cyclaminis alterius femen hauftum . 
AUij com£ decodumfotu impofitum . 
Ariftolochia longa cum myrrhd,z^ fiperefumptd, Uet 

peffulo inditd . 
Tulegium bibitum . 
Thymidecoilumpotuiddtum, 
Thymbr£ decoilum hduftum . 
Apijfemen in potufumptum . 
Mdrrubij decoftum bibitum , 
Stdchyos decoHum potui datum ." 
Artemifi£ decodum in defef?ionibui ddhibituttt l 
Circc£ radtx quatuor librarum pondere contufa,€r itt 

fcptem dtilcis uini heminis macerataper nohem,di» 

emq; tribus diebus pota . 
Oenanthes femen , caulis , o^folid ex mulfo bibitd . 
'Leucoij femen drdchmdrumdudrum fondereex uino 

hauftum . 
Kubi£ radixfuppofita . 
Anagyris tritafolta ex pajjo bibiti * 
Cham£pityos ex mellefubditd . 
Chyfocome ex aqua mulfa potd . 
Thrychomanes haufta . 
"Bryoniafuppofita. 
Myrrhapotd. 
P eucedanifuccus potus * 



V T E R I. 

Tunij fcntfn potttm . 
Smyrnij femcn pottd d4ttm . 
Adianti dccodum bibitim . 

Ad expeliendum roJtum . 
Cajiorcum diixrum druchmarum pondere cumpulegio 

fumptim . 
CamciiU Lc primx fcctUYihiufiummortmm peUit. 
Ocjypus, in bnufuppofitu^ . 
Cdprarum montaiurttmfimmcumali(]^uo odorumcna 

to potum . 
Vtilturisfimimftiffitum . 
Cicerii dccodton btbitam . 
l^tipinorum dccoHtmcum myrrh<c,GrmeUefotuud^ 

htbitum . 
Sium pro olere in ciho fumptum . 
Tirucunculi mdoris decoilum infttfum . 
TiperhMifttim. 

Cyclminii r0xfcemori udMgtitd . 
Hedcrx foliorum pcdictiU mcUc lUitifttbditi. 
Genti.m£ radixfiibdttd . 

Centiurij mjioris radix inditu . »•• 

CentMirij minorisfucctis infuftti , 
Puicgtumpotiim. 

Diiiamnum bibitim, inditm , incenfum^ . 
^hymtdccodumhMfium. 
Thymbr£ dccodum pottii ddtum . 
"Bdccburis reccntifimu radtx fuppofitd . 
Tanacis 'Aerculci actiminatx radtx indtt<i. 
Tafltnacx crratic£ radtxfubdtta . 
Sefelis Mafilicnfis radtx pota, quin etidm crfemett . 
Cdlbditum ctim myrrhd,zr uino potum,fuffitum'c^ . 
Cltnopodtum potum . 
Chdm£dryosdcco(ltimhduftim. 
Scordi] fucctii drdchm£ pondere fumptui . 
Artemtft£ decodum infcjlionibtM adhibitwm, 
Conyz£filta,crftore5bibitd. 
l,eucoij femendudrtim drachmarwm poniere exuino 

potum . 
Onofmdtis fblid ex uino hauftd . 
'Rubt£radixfiippofitd. 
Andgyrts tritdfhlid ctm paffo potd,quin etdddUigdtd, 

fcdftdtim poft pdrtum duferantur . 
Anchtif£ radtx dppofitd . 
Kdndrdgor£liquorinfufui, 
Myrrhis potd . 
V.eliotropijfDlid inditd . 
Sulphuris fumus in uterum permeans. 
T>auctfemen bibitum . 
Ammoniicum hauftum . 

Tericlymenifemen drachm£ pondere in uino potum, 
"Lauri Alexandnn£ radixfex drdcbmarum podere ex 

dulciuinofumptd. 
Aiumenfubdttum. 
laffis lapisfamori adaUigdtux . 
Aetites lapis pro amuletof^morifuf^enfui. 
Samius lapis adaUigatus . 

Ad conceptionem inhibendara . 
Salicisftilid perfe , er cum dqttdfumpta . 
Leporinum codgulum poft trtduum 4 purgatione men» 

ftrudfumptum. 
Sdnguis metijhruui iUitUi ., 
"Bra^icxftorei a, puerperio in pejfulo fubditi . 



V T E R I. 

Af^dTdgi rddixfujpcnfd . 

fiper a coitu lUtcofubdituui . 

lieder£ corymbi drachmce pondere 4 purgdtione 

hdufti. 
Kcdyfdrum ante coittmfceminisfubditum. 
Cedrid uirili membro lUita . 
Oftrdcitcs Idpisficilici ponderc qudtuor diebus k pttr» 

gationc potus . 
Ajjtlenum ( ut quidam credunt ) filente luna noilurno 

tempore deccrptum cti mtili liene uetri ad dUigatu . 
T?criclymenifcmen,crfDltd dicbus j 6. pota . 
Epimedij folid tritd iUico 4 purgatione quinque diebui 

continuis bibita . 
•Gladioli inftrior rddix haufta . 
Tiltcis fcemin£ radix potut datd. 
Heliotropium adaUigatum . 
Kubigo firri potd . 
Mentd ante cottum uulu£ ddmotd . 

Ad conceptionem iuiiandam . 
I,eporinum codgulum cum butyro fubditwm flatim i 

menftum purgdtione , 
toliacedfdrind cum myrrhd, thure, bituminetZr cros 

cofuffitd. 
Pdftindc£ errdtic£ fmen potum . 

Adfcetum mortuumeducendum. 
Tiiilamnum tum pottim, tumfubditum. 
Salui£ decodum btbitum . 
Gdlbanum cum myrrhd ex uino potum . 
Mdrrubij decofttim hduftum . 
Hujiildginis decodum potui ddtum . 

Ad prohibendum abortum . 
Aetitesldpis fimftro brdchio adaUigatus . 
SdmiUi lapis pro dmuleto fuf^enfus . 

Adpuerperiaiuuanda. 
Ttiiidmni rddix bibitd . 
Bdcchdrisrddtcisdeco^umfituddhibitum. 
Tceniculum errdticum potum . 
Peuceddnifuccui hauftui . 
V £oni£ ficcdtd rddix potui ddtd . 
Althe££ decodum infuftm . 

Ad pr^gnantium malacias . 
yitis uiniftraftiliorum cdpreolorumq; fuccm potus . 

Ad vteri inflammariones. 
Nrffcfj lndic£ deco(lumft)tu adhibitum . 
lunci odorati decoilum in defefionibus adhibltim . 
Viticisftiliortm crfcminis decoiiumftitu appo/itum, 
"Butyrtim recens iUttum . 
Sonchifuccus inundus. 

Agaricumdrachm£ pondere cimoxymelite potum. 
Tulegij deccdumfbtufiibditum . 
Melilotus cum paffo empla^ri modo impofitm . 
Vanacis Herculei Idchryma ex mclle indita . 
Artemift£ dccocltm in defftionibus ddhbttum. 
Teucoij decoi^umfotu appofttum . 
AnthyUidis rudix ex rofacco , lacteq^ indita . 
Varthenij dccoctum in defefionibus additum . 
Alth£a dccoctd,ac fuhindc anferino,futU6ue'ddipe,aut 

refina tcrchinthindfubactd,fubdtta . 
Ad exulceratos locos . 
, Aj^dldthi ex uino decoctum infufum . 
Tac tn quo igniti calculi cxtincti fuerit infufum . 
Ocfypuminditum. Expletenim cr emoUit, 



IXTREMORVM MEMBRORVM. 



t(xmgY£cifhlU cx accto illita . 
Afdcpijdisjdiia adbibitd . 

Adindaracoslocos. 
Uy^^rhjcfMibfinthiojKpinorum cm«ore,Ke/ r«fj 

admotd . 
StyrdxiUitii. 

A nfcrinivs (y GiUinaceus aieps iUitUS * 
BdcUiuminunclum ■ 

hUlujc deco itum inditim . ,»» ' 

hadMutm fcf^is immifum . 
P.1/UCC5 H crcidcum ex (kc lle indituni. 
"Ebuli , famhuciq; deco<^um fitu admotum . 
Varihcnij dccoiium IK dcfcf^ionibm . 
Tcenigrxci cx aqux expre ffusfnccui cum anferino aii 

pc 1« pcjfulo fubditia . 
J^ilij radix admota . 
Ageratumfufjitum . 

Ad vteriinftammationes. 
'Ktttte ex oleo dcco(lur,t clyftcre perfufum . 
Geraniumi cr cius radix drachm^ ponderepot4, 

Ad procidentem vcerum . 

Cafiafhtu uelfuffitu adhibita . 

h"\yrti baccarumfuccus in dcfcflionibui . 

Cotoncorum malorum dccoilumfotu adhibituitir 

GalUrum dccodum infcfionibm additum . 

Acaciaftibdita . 

Bypcciftisfubdita. 

Vrtica: utriufque fvUa impofita. ««," 

Acetumjotu adbibitum . . 

Ad vteri dolores & erofiones * 

. . C Anfcrinus "1 .„., 

Adcbs < ^'„- yiUit. 

^ \Gaiunaceus J 

Vrina cum liguflrino olco feruefadx impofitd . 

'Linifeminis decoiium infufum . 

LUlu£ dccoilumfbtu adhibitum , uel infufum . 

¥ortulac£ decodum clyfmate iniitum , proprie fadl 

ad erofiones. 
'Khaponticumpotum. 
Centaurij maioris radix bibitd . 
Ancthidccoiium in defcfiionibm. 
Verbcnac£ red^folia ex recetifuiUo diipc,ucl ex roa 

faccofubdita. 
Byofcyami fcminis cremor inditus . 
'IAdiuiragor£ liquor pcffulis impofitus . 

E X T R E M O R V M M E M- 

B R O R V M . 

Adpodagram. /• 

Amomum ilUtum . 

l.\ciradiccsimpofit£ . 

Popttli mgrxfolia cx accto ilUta . 

Amurca cruda, ac rccensfotu adhibitd . 

Salicis fbliorum, cr corticis decodumfotu impofitum, 

Ticulncum lac cumfarina focnigrxci , cr accto cata* 

plafmatii additum . 
Cocl]lc£ tcrrcfires, fuo cum opcrimcnto tufg, im* 

pofit£ . 
h\uflcl£ crematx cinis cx accto inunlius. 
ls\arinus rcccns pulmo concifus impofitus , 
Lac hw.nanuni cum opio, cr cera iUitum , 



■ iUitus. 



Adcps ouiUus, capriUm, hircinusue cx eiuficm dniittti^ 

lisfimo coadus inunilus . 
Sangnis menflruus inundus , 
Caprarum montanarum fimum cx earum aiipc iUitum. 
'Hordcifarina cum cotoneis maUs impofita . 
"Lens cum polcta dccoda, er emplafiri modo adhibita, 
^aporum dccodum fvmentis additum . 
Braj^ica cumfcenogrcco, er accto in cataplafmate , 
Intybit! perfe, er cum polcnca iUitui . 
Cucurbit£ ramcnta impojita . 
Ari radixfimo bubulo emplafiri modo exceptd . 
Affhodeli radix drachmx pondcre ex uino pota, 
Cyclamini^ dccoi.^umfotu adbibitum . 
T^uibi perfc,cy cum mcUe impofiti . 
'Panaces Uerculeum cum pajfa uua iUitum . 
J^ibanotis cum loliaceafarina, cr accto cataplafmatlS 

dddita . 
$cordium ex dceto , dut a<{ua impofitum . 
Ireucoium ex aceto iUitum , 
Androfaccs impofita , 

Jidxinesfuccus cera,et hircino aiipe exceptits iUitUi. 
Hyofcyamifcmen , ciirfbliaeum polenta cataplafmatis 

ddhibita . 
Semperuiuum inunilum, ubi calor exuperat , 
Vrtica emplafiri modo iUita . 
Mufcus murinus impofitus . 
Cucumeris afinini radix ex dceto inundd, 
1hapfi£ fitccm iUitia . 
Cians ungucntaria iUita . 
Sambucicr Ebulifbliacumfeuotdurino,dUt hircina 

impofita. 
^ryonia cum caprino ^ercore cataplafmatis aiiita . 
Hcliotropij fvlia iUita . 
Vua paffa d nucieis re^urgata , cr cttm pandcH fucca 

inunda . 
Acetum caliiofbtu cumfulphure dihibitm ♦ 
KubigofirriiUitd, 
Sulphur cum aqua, er nitro inun^um . 
Sal cum aceto impofitum. 
Afius lapis cumfabarum lomento iUitus l 
Cagates lapis inuniius . 
fornace£ cefi^ exiifl^ impofit^ . 

Ad coxcndicos affeflus J 
Mei raiices impofit£ . 
Jieleniifblia ex uino coHa impoftta . 
Iriiis lUyricx dcco{ium clyfmate infufuttl » 
Cariamomum ex dqtia potum . 
Afarum potum , uei clyficre infufum . 
Vopuli alb£ cortex unci£ poniere hauhus. 
Iberis contufa, c emplafiri moio impofitd , 
Siluri pifcis falfamcntum clyflenbus infufum « 
Vifcium Garum clyficribus iniedum. 
Smyrnijfcmen potum . 

"Bubulumfimum ex bubus in pafcuis iegentihus iUitUVtt, 
Lolijfarind ex aqua mulfa iecodd impofita . 
Lupinorumfarina ex accto iUit<(. 
Ammonidcum bibitum . 
Afcyrifcmcncxaqudpotum. 
Af^aragiraiicum iecoiium bihitum, 
Alth££ iecodumpotuiiatum. 
Sinapi tritumcumjico impofitum doncc ruboreme» 

citct. 

Udflurtium 



E X T Jl E M.O Jl -V M : M E M b: R O R V M. 



l^djiurcium clyfnidte infufum . 

Irionisfcmcnclyftcreinicduin. - 

Bulbipcrfc, &~ cummcllcimpofiti. 

Ciippiris fcmcn potum . 

J^epidij foliu , O" niices , cum hclcnij radicc trita , O* 

tmpoJUu . 
Aguricum trium oboloru ponderc in aceto mulfo potu. 
Khuponticum potum . 
Anirofxmifcmen bibitum. Sed d purgdtione aqum ex 

orbere oportet . 
CcntMirij nuioris decoilum clyjlere infufm . 
'LeucitcAmhx rudicis ex uino dccoilum bibitum . 
Abrotunifcmcn cum uqua potam . 
Kubijcrudixpot.i. 

Fulcgium iUitum,quoi{fque rubefcitt cutii . 
CaUniinthi impojitu recens tritd^^ doncc exuratur lo 

cus . 
Thymus cxfimo cum polentit impojltm . Idem pr^Jldt 

CrThymbru. 
Kut£ fylucjiris femcn quudrugintd diebui potum . 
Vdnaces tlerculcum exmcUe inundum . 
'Ldfer ccru, ligujlino, cr Irino olcoftbu^um, iUitum . 
E uphorbium in cdor.ttu potionc fumptum . 
'Leontopet.ilum clyjtenbus infufum . 
BypcricifcmcnqHudrugintadiebiispotwm. 
ChM.-epityos foliu quudrjgint.t diebus cx dulci aqu4 

bibit.i . 
"BetomcxfiUjt ex itqua. bieitit . 
Po/cmo;ii> rudix cx .iquufumpti . 
yCyridis rudix ex mulfo poU . 
Oc:m.iJhifemen cum uino, myrriu,(y piperc fumptii. 
Quinciuefrlijrddicisdccodumpotum. • 

Helwcbyfi comu ex uino hdujla . ' ■■'.' '■* 

Tapjtucris cornicjdiiti rudicis decoiium potum . 
Acthiopis dcco^um bibitum. 
Ardion ex uino h.iujlum, cr iUitum . ■■ / ■•■'i ■--,-- 

Ch.xm£ciJ?ijTilia trium oboloruriipondereinaqitacyi^ 

this tribus tricenis quudragcnisite diebus pota . 
Colocynthis clyjiere infufa,(:x rccens loco confricuta. 

Cucumerisfyuejlrisradixclyfmateinfufa. 

Spartij ramorum ex aqua marina dilutum infufum . 
Scammonia cx aceto decoda, O" cumhordeaced farU 
naimpofita, 

Acetummulfumhauflum. 

Sory ex uino clyftere infufum. 

I.\uria clyfiere indita . 

AdarcesiUitus. 

Ad articulorum dolores . 
'■GaUorumfenefcentiumiuspotum. 

'Braficacumfceno gr£co,0' acetoiUita. - 

'B.uta tum haufia , tum cataplafmatis adhibitd . 
■Agarigum drachm£ pondere ex aceto mulfofumptum-. 

lAeliffophyUum exfale impofitum i 

Q_uinqucjvlij radicis decoftum bibitum . 

TfyUium ex rofaceo,cr aceto, aut aqua iUitum . 

M.andrAgor£ radix cum polenta impofita . 

Vrtica catapkfmatis modo adhibita . 

Veratrum nigrum potum . 

"Eucus mannus recens impojitus. 

Thdpfefuccus hnn^s. 

Narc!firadixtrita,t2rexmcUcimpofits. 

Acetummulfumpotum. - 



Vinmn meUtitcsficqucntiiis potim . :i 

Adarticuloium collKjones. 
Sarmentitius cinis cum axungia ucl olco iUitus , 
■.•■ Adarticulorrm tophos. 

Cannabis fylucftris radix dccoda , 0" iUita. 
Ochra inunila . 

Adperniones. 
Thus cum fuillo adipe aut anferino impofitum . 
FixIiquidainunHa. 
Ac.iciaillita. 

Myrtifcminis dcco^umfotu adhibitum . 
Vicuscremat£cumcer.itoimpofit£ . 
Cancrorum Jiuuiatilium cinis cum decodo melle iUitUi : 
Ptt/mo marinus recens concifus, er impojitus . 
Ajinin£ unguU cinis olco maceratus iUitus . 
Vrfinus adeps inundus . 
"Vmbilici uenerisfuccus impofitus . 
Lentcs cwm meliloto ,f}ccis rof{s_,mdlicorio ,cyioni9 

malo , ZT rofaceo adhibit£ . 
Orobi dccodumfbtu impofitum . 
Rdporwm dccodumfomenti modo . 
'Bet£dcco6laniimpofiti<m. 
T)racunct(limaiorisfolia ex uino decoila,V impofitd. 
Oleum in excauata af^hodeli radice decoilum itlitum . 
Cyciamini dccoSltim fotu adhibitum , quinetiam oleum 
cum paucd cera in eiiis cxcauata radice firuefadu, 
iUitum . 
SciUacrc;nataimpofita. 
'Ranunculi decodum inunilum . 
ArdionexuinoiUitum. 
Alumen aqua af^erfum . 

Ad pedum inflammationes ex calceo- 
rum attritu . 
rAgninus -^ 
Fulmo ■<Vrfinus ^■impofitui. 

LSuiUus } 
Caiceamentorum ueterumfolet combufi£,& iUitg. 
C£p£fuccus cum adipe gaUinaceo impofltus . 

Ad pcdumrimas. 
CAcrorum ftuuiatilium cinis cum decoilo meUc iUitut . 
SciUa oleoferuefada , cr cum refina impofita . 

Addigitorum reduuias. 
"Punicorum malorumfuccus iUitus . 
Myrtifblia trita, er inf^erfa . 
Olecefylueflrisfolia trita , cr impofitd . 
T-boris ramenta in puluerem adhibita . 
Aloe cum paffo impofita . 
Varonychia concifa er iUita. 
"Bryonia oleo decoda , quoufque Uquefcat , inunda . 
Labrufc£ crematiflores ex mette impofiti . 
^ubigoferriiUita. 
AcaciaiUita. 

"Rhoisfolii cx aceto , aut meUe iUita . 
M.arrubij fblia ex me Ue impojita . 
(XuinqueifbUj radix iUita . 
TithymaUcharaci£ lic iUitum. 
-AcetimiUitum. 
Alumenaquainf^erfum. 
Sal impofitum . 

AdParonychia. 
■ Thus cm meUe iUitum . 
tboris fcobes inj^erfus . 

Taronychi£ 



EXTREMORVM 

Vdronychi^fvlk tUita . 

Ad fcabios vngues auferendos , 
p/x liquitU iUttJ. . 

Limfemen cum pari tujiurtio ZT melle. ", 

Cuprcfii pilul£ impofitce. 
'Lapathi cuiufque radix in dceto decoili illit4 « 
Kdmtticulifilu , er radices admot^ . 
Chclidomum minm illitum . 
Vifcumcum trito auripigmento appofitum. 
Mumen cum aqua af^erfum . 
Sulpburcumre/ina terebinthina inmSkum». 
Sandarachacumpiceimpoflla, •„ 

F^x uini cremata ex refina. 

Ad mobiles vngues extrahendoSi, 

Vua paffa iUita . 

Ad contufos vngues» 
"BKlbicumpolentaimpofiti. ,*• 



M 1 MBR O R V M. 

Adclauos&callos. 
'Eermentum triticewn iUitum . 

Advaiices. 
Cirfij radix dolenti loco adaUigata . 

Ad lunnborum dolorcs . 
Echijradixpota. 
Chm^huce lUita , 

Ad inguinum inflamniacioncs . 
heporinus pes hcrba impofita , 
Ajier atticus recens iUitus . 

Ad entcrocelas ♦ 
Cupre^i piluU iUit£ , 
Funicorum cytini cataplafmatis additi . 
Symphytum petrteum emplaftri modo impofitum . 
Quinquefolium hauflum , 
^quifeti radix crfolia pota . 
Aloe emplaftri modo iUita . 

Ad farcocelas . 
Cinisfarmentitius iUitus . 



SIMPLICIVM MEDICAMENTO- 

rum facultates fecundum genera 
ex Diofcoride. 



F E B R I V M. 

Adtertianas. 

R A N E v s plageH^ cone. 
fricatus , linteoloue iUi^ 
tus,moxfronti,aut tem=^ 
poribus impojitus . 
Vermes terreni cum an^ 
ferino adipe dccoili, cr 
iUiti . 
Plantaginis radiccs intt- 
gr£ tres cu uini cyathis 




tnbus , crpari aqua pot£ . 
Trifolij bituminofi trtajblia trita , totidemqifemintt 

epota . 
Vypericum ex uino bibitum . 
Verbcnac£fupin£ tertius a tcrrageniculus cum aditt 

centibusjvlijs bibitus . 
l{eliotropii fcminis grana quatuorpota antefibris acs 

cefiioncm . 
Vortukcx fuccus hauftus . 

Ad quartanas . 
Cimices ledularij fcptem cauis fabarum inclufi,^!' 

poti . 
Tlantiginis radtces integr£ quatuor, cum uini cyathis 

quatuor, er pari aqua bibit£ , 
VermicuU,qi'.i in Dipf^ci echino internis partibui cona 

clufi rcpcrtutur,in aluta coUo,brachioie adaUiguti . 
Kuta fylucftris cum uino pota . 
Vypertcum cx tttno hauftum . 
QuinqttcfDlij rami qttatuor fttmpti . 
Verbenac£ fupiti£ quartits a tcrra geniculusuni cutlt 

ddiiccntibusfolijs Jiauftus, 



F E B R I V M. 

Ueliotropijfeminis granaquatuorhont utttt ante dc* 

ceftionem pota . 

Ad diuturnas febres. 
Gatli fenis ius Biofcoridis modo paratum potum . 
Agaricum hauB:um , 
yinummelititcs hauftum ,ubiuentriculus magna im* 

beciUitatelaboret. 

Adhepielas. 
Uyofciami tria,uel quatuorfolia pota . 
Ad febrium circuitus , 
Sinapi cibis inf^erfum . 
Smyrnijfemen potum . 
Fiperbtbitum, 
Kutapota. 
Sagapenum hattfttm, 
Anthemis clyfmate infufd . 
Folygonifuccus hora ante acceftionem fumptui . 
Quinquefblijfbliaex dulci aqua , aut iiluto uino cunt 

exiguo pipere bibita , 

Adeticam. 
Tortulaca tum uentriculi ofculo,tu hypocundr'^t mitd. 

Ad febrium algores . 
Viperhaufttm. 

Agaricum drachm£ pondere fumptum , 
Ariftolochia rotunda ante acceftionem bibita , 
Abrotanum ex oleo iitundum , 
Calaminth£ decoilum potum . 
Tanac es Herculcum illitum . 
Smyrnijfemen, er radix ex mulfo pota . 
Tyrethrum inunilum . 
irf/er cum pipcrctO' thurc ex uino haujlum . 

Cony:i4 



TVMORVM PRAETER NATVRAM. 



Conyz^ ex olco inttnila . 
Coris fcmn cum pipere hauftum <, 
Buglojli rudix cum fcmine bibitd . 
Vericlymeni femen ex olco inundum , 
Adpeftilentes febres . 
liyrrhii bii,ucl tcr qualibet die ex uino potu . 

TVMORVM PRAETER 

N A T V R A M. 

Adinflammationes. 
Hdrundinum uirentia folix tufj. illitd . 
GUndes intritee , ZT iUitu dppofit£ . 
R/joiJ fcmcn cx itquu illitum . 
J^upinorum f4rin4,cum pokntj,cr di^Ud impofitdA 
Vmbilici Vcnerii fuccus circumlitui . 
VUntdgo cmpUflrimodo impofitd. 
Af^hodcU rudix cum polcnta ddhibita , 
Acetum in fuccidis knii , aut fpongijs impojitum. 
'Rhdponticum cum dcetoillitum , ubi diutius perfeuertt 

ucritinflummdtio. 
Tulcgium cum potentd tTlitum . 
TufiUginis folia contritd , cr cx mellc impofitd, 
'Pdrthemum cmpUftri modo impofttum . 
Lonchitis dltcru impofttd . 
Cdunxbis fylth-ftris radix cmpUftri modo ddhibitd^ 
Tolygonon iUitim. 

Iribuli fi-uilus cdtdpUfmdtis additus.. 
Xyridis rddtx ex dceto impofttd . 
AchiUedilUtd. 
Helxine cdtdpUfmdtis ddditci, 
Xichen herbd ddhibitd . 
Verbendc£ fupin£ foUd iUita,ubi infldmmdtio ditt* 

tius perfeuerdt. 
Tdpdueris foUd , unk cum cdlycibtts iUita , uel cdlyces 

tdntum cum polcntd ddhibui . 
Jiyofcyxmi femen , cr foUd impofttd, 
Lldiidrdgor^ recentid foUd cum polentd iUitd . 
3ryoni£ rddix ex uino decodd ddhibita . 
Sdmbuci , ebuUq; pr£tenerdfoUd cum polentd iUita» 
Indicum illitum rumpit . 
Triticei furfures dcerrimo dceto eUxiimpoftti. 
Tritici poUen ex hydrel£o,uel dqud mulfd iUittts . 
Triticettspditis ex dqud mulfd decodus,ZTherbisai 

idem conferentibus ddditHS,Qr impofitus. 
SefdmumiUitum. 

Adcarbunculos. 
'L-iguftri foUd impoftta. 
TixUquiddcx mette, cruudpdfia iUita emarginata 

difrumpitq; . 
Cuprefii foUa trita , O" impoftta . 
Sdbin£ foUd ex uino iUitd cdrbunculos circufcribunt, 
OUu£ mdtur£ drefdil£ iUit£ emdrgiiidnt. 
Hucum iugUndtum ueterum nuclei peruniii . 
CoUtmbinum fimum cum meUe,zr Unifeminefuba^u. 
"Eruifdrina empUftri modo impofitd . 
'Lupinorum fdrina ex dceto adhibita . 
"Brafiica cum fdle iUitd rumpit . 
T^dfiurtium impofitum . 
Vorrum cum fale dppofittim . 
Tandces Rerculeitm ilUcmn. 
Coriandrum cum pdfia uun ex^ndk impofttum. 



l^dferpitij Uquor inundus . 

TithymdU curdci^ Uc iUitum . 

Vua pdffd d nucleis repurguta , cr cum ruta impofita. 

Ad furunculos dc tubercula . 
Termentum triticettm impofitum . 
Helxine iUitd. 

Sal cum uud pdffd,dutfuiUo adipe, attt meUe impofitU. 
HdfiuU regi£ radix in fece uini decoda , iUita . 
"Ephemeri foUa ex uino coild , er impofita . 
Vtriufque urtic£ foUd iUita. 
l^eontopodij radixful^enfd . 
Cucumeris fylueftris radix cum refind terebinthina 

impofita . 
Scdmmoni£ fuccus cum meUe , aut oleo iUitus. 
JAori rddicis Uquor iUitus . 
Thdpfi£ fuccus ex melle ilUtUS . , 

TycnocomifoUd inunfla . 
Sdnddrdchd cum ddipe impofita . 
Afius Upis Uquidd pice , aut refina tcrehinthina exce» 

ptus,iUitus. 
CimoUaterraexdcetoiUita. 

Ad gangrsnas . 
Khois fi)Ud ex dceto , cr meUe iUitd . 
Tunicorum fuccus initndus. 
iiucum iuglandium ueterum nuclei perunili, 
Ticulnci cineris Uxiuitt f^ongiis exceptu et impofitum. 
'LoUdced fariiid cum fdle , er raphdno cdtapldfmdtis 

ddditd . 
Cicerum fariitd cum hordeo , er meUe ddhibita. 
'Lentes cum fertuU cdmpdiid, rofdceo,ficcis rofis,ma 

Ucorio , er fdlfd dqud iUit£ . 
"E-rui fdrind iUitd . 

"Brdfitcd eUxd cum meUe , cdtdpUfmdtis addita. 
'Bulbi pcr fe , cr cum melle impofiti . 
Laferpitij Uquor lUitus , loco prius fcdlpeUo excifo . 
CdUopfis foUd, femen, fuccus , o^cduUs, exaceto 

impofita . 
Verbafci florem aureumferentisfoUa adhibita. 
TithymaU caraci£ lac impofttttm . 
'Bryoni£ rddix,fru^us , er foUa cum fule iUitd . 
Vttd pdfid a nucleis repurgdtd , zr cumfdle impofitd . 

Ad cryfipelas , & facros ignes. 
Crocum iUitum. cum refrigerantibits . 
Cuprefii fiilid perfe , er cum polenta impofita . 
KhdmnifiiUdiUita. 
"Liguftri fiiUd adhibita . 
'B.of£ iUit£ . 
Acdci£ fuccus inunilus . 
Ole£ fylueftris foUd contrita , et impofita . 
l\yrti foUa cum omphacino oleo , aut exiguo rofdceo, 

et uino iUitd . 
Menfiruus muUerum fdiiguis circumUtus. 
Cdprdrum montditdrumfimum ex uino,t(el dceto deco 

dum impofitum . 
Vrin£ hum(tn£ fedimen inunilum . 
Lentes cum meliloto , ficcis rofis , rofaceo , et mdU" 

corio adhibit£ . 
JAdlud ex oleo decoild , et iUitd . 
"Brdfiicd tttrdque incifa , et cum polentd empUftri mo» 

do impofitd . 
TortuUca cum polentd cdtdpUfmdtis dddita . 
Tlantdgo iUita cum cimolia , er cerufia . 

^ Intuhi 



TVMORVM PRAETER NATVRAM. 



Jntyhi radix,^- foliu cumpolenu impofita . 

Ifntidii foliu illitd . 

Acinos catuphfmdtii dddita . 

jiut£ fuccm cum c(c€to,cerufa,zr rofxcco inuii^m, 

Corundrum cum pMe , polcntme ilUtum . 

LiHj jvliu ex dccto iilita . 

TufiUginii folict trita , cx meUc impofita . 

Tarthenium cum floribui empUftrimodo impojltm . 

Polygonumittitum. 

Anchi(f£ radix cum polcntaadhibita. 

Lycopfis radix cum polentaimpofita . 

KubiId£iflosillitUi. 

He/xme impofltd. 

Quinquefolij yadix decoda cataplafmatis indita . 

Verbenaca re!ia ex aceto inun^a . 

Tapaueris uafcula concifa cum polenta impoflta. 

Solani horteflsfolia cum poUine polent£ illita.Quin et 

eiufdem fuccus inundus . 
I<\andragor£ radix ex aceto ittita . 
Cicut£ [uccui inunctus . 
Vmbilici Veneris fuccUi circumlitui . 
Tfyllium , O" eiui f^ijfamentum inunilum. 
'Lenspaluflrisillita. 
Kicini folia ex aceto illita . 
Semperuiuummaius inunAum . 
Stratiotes impoflta . 
Acetum circumlitum . 
Kubigo ferri illita . 
Chalcitis inunda . 
Sal cum aceto , authyflopb illitum . 

Ad herpetas . 
Acaci£ fuccui inundm. 
Myrti folia cum omphacino oleo , aut exiguo rofaceo 

ex uino impofita . 
ole£ fylucftris folia contrita , er impofita . 
Caprarum montanarum fimum ex uino , uel aceto de~ 

coilum illitum . 
"Lentes cum fertula campana, rofaceo,ficcis rofis,zS' 

malicorto cataplafmatis inditx . 
'Relxines fuccus cum cerufia inundus . 
Flantago impofita . 
Chelidonium maiui ex uinoillitum. 
Kubi folia illita . 
Solani hortulani fuccia cum ceruffa, rofdceo,0" ar* 

genti f^umaillitus . 

Adepiniftydas. 
Ouillum , caprillumiie fimum ex aceto illitum , 
Braj^ica concifa cum polenta impofita . 
Tlantago quoquo modo adhibita . 
Cucumerii foha cum melle inunHa . 
Torri folia cum Khoe obfoniorum cataplafmatis int 

dita . 
Abflnthium ciim aqua iUitum . 
Conandrum cum paffa uiia,?^ melle impofitum . 
Vifcum in f^lcnio adhibitum . 
B.eliotropij femen lUitiim . 
Vua paffa a nuclcis repurgata , cum ruta impofita.. 

Adftiiimas. 
Iridii \Uyric£ radix coda , c lUita . 
Tix liquida ciim farinahordcacea , GT pueriimpubis 

urina dccocia , iUita . 
Ti.us ficc£ codXjO' impofit£. 



GroJ^i cod£ er iUit£ . 

Viperin£ carnes coSi£ , crin cibum fumpte . 

MuftclU fanguii inundus . 

Afinini unguii cinvs ex oleo maceratus iUitus .' 

ISubulum fiinum c bubusherbas pafccntibus fumptum 

iUitum . 
Jiordei farina citm pice, et impiwii pueri urina exce» 

pta impofica . 
Loliacea fariiia cim fimo columbino ex uino decoda, 

adhibita . 
Tabarum farina cum meUc , et fcenogr£co iUita . 
Lens in aceto ciim meliloto decoda , tUita . 
Lupinorumfarina ex aceto intinda . 
Kumex dccodus circumUtus . 
Tlantago cum fale impofita , uel radix coUo fuf^enfa. 
Sinapi cum fulphure ilUtum . 
liafturtium ex muria inunilum . 
Tiper cum pice impofitum . 
Coriandrum cum fabx lomento adhibitum . 
Galbanum iUitum . 
Aparine cum axungia inunda . 
MeUffophyUi foUa cumfale cataplafmatis addita . 
Ahh£a ex uino , uel aqua mulfa decoda,impoflta . 
djiinquefohj radix decoHa , ac concifa adhibita . 
Laferpitij liquor ex cera iUitus. 
VmbtUci uenenis fuccus circumhtm . 
Mandragor£ recentia fvUa cum polenta impofita . 
Semperuiuum tertium impofltum . 
Cahopfls foha , caulis ,femen, et fuccus cataplafma* 

tis indita . 
Tfeudobunij rami quaterni cx aqua poti iUiti^i . 
Adiantim impofitum . 
Tornace£ tefl£ toft£ ex cerato iUit£ . 
Capparii radix , ctftiha trita et impofita. 

Adpanos . 
Ole£ fyluedris foUa cum melle inunda . 
licus ficc£ cod£ , et iUit£ . 
Jiubulumfimum expafcuisfumptum impofitum. 
Lupinorum farina ex aceto adhibita. 
A triplex tam crudum , quam coHum illitum. 
Tlantago cumfale impofita . 
'Bulbi eUxi cum polenta , etfuiUo adipe iUitu 
Ifatidis folia impofita . 
"Eryngium adaUigatim . 
Abrotanum cum farina hordedcea > cr hydreUofub* 

dHa iUitum. 
Acinos herba impofita . 

Tanacis Afclepij flores, crfeme cataplafmatis ituHta. 
Coriandrum cum fab£ lomento appofitum . 
Ammoniacum inundum . 

Onobrychis concifa , er emplaftri modo impofita. 
GladioU fuperior radix , cum loUaceafarina , et duU 

ci aqua iUita . 
TfyUium ex rofaceo , acetoue , aut aqua impofitum. 
Mandragor£ foUa recentia adhibita . 
GaUopfis foUa,cauUs,fuccus, et femen iUita . 
Terfonat£ radix cum axugia fuofupcrfoUo impofiti. 
Tycnocomum adhibitum . 
Conyza emplaftri modo impofita . 
Vini f£x iUita . 

Ad tumores difcutiendos. 
Cancri flumtiks impofiti, 

Lini 



T V M O R V M P 11 AE 

'Lini fcmcn iUitmn . * 

Iccnigrsci fj.rinx cxtdphfmitk ddditd . 

Cdppdris rddix , cr contufi folid impojitd . 

SmyrnijrudixiHitd. 

Ammonidctm inundum . 

'S>uphthAmi foUd,<:j' fiores ceru exccptd,cr impofttd. 

I.ldndrdgord: rccentid foliu cumpolentd tllitd . 

Gdliopfis folid , cdulis ,fuccus , Cf fenien ddhibit4i, 

Acgilops tmpofitd. 

Tfiphryges ctm refind tcrcbinthim, dut cerdto^ 

Tyrites Idpii illitta . 

Ahb^firites Idpii cremdtU5,refvid, dut pice exceptM. 

Cimolid terrd tllitd . 

Adfcirrhum. 
Tdurintu fdnguii ctm polcttU illitus . 
Bubultim fimum ex pdfcuis djfumptum ex dceto iUitu .. 
J.olidccd furitid cton fimo columbiito in uitto decodd. 
J^ini femcncumiiitrotO' lixiuioficulneicineris ie» 

codim . 
liyiropipertUittm. 
Cdnttdbis fylucjlris rddix impofitd . 
Adcarcinomata. 
Cdticrorum fluuidtilitm ci/tK eum mellc decoilui , CT 
.- iUittii. 

Irionis fcmcn tritim , cr impofitum . 
Vtrdquc urticd ddhibitd . 
Gdltopfis folid,cdulis,fuccus , crfemen impofitd.. 

Ad :umores in uniucrfura . 
SuiUtis ddcps iUittiS . 

Braj^icd utrdquc concifd , cum polcntd impofitd . 
Cucurbitd impofitd . 
Xditthij femen illitum . 
"Bulbi cltxi cum polcntd , cr ddipe fuillo iUiti 
'Lini femen cdtapUfmdtis inditum . 
Tani grsci femcn illttum . 
C£pd deco{ld,(:y cttm pjfd utid, cr ficu ddhibitt* 
Hdrcifi rddix iUitd . 

'Bryoni£ radix cx uino decoiid,G' impofiti. 
ifdtid'A jS/u dpplicatd . 
SmyrnijrudixiUitd. 
irdgorigMtum cum polentd impofitum . 
I-lenthd cum pclentd cdtdplafmdtii ddditd. 
Amdrdci folid cum cerd coddd, cr illita . 
Hducum illitum . % 

T.ibdnotis tddices empUfiri modo impoJit<e. 
HigeUd ex dceto inuniid . 
Jiorminum ex dqud iUitum . 
Buphthdlmi flores cerd fubdHi. 
Alth£d decodd tmpofitd . 
Canndbis fylueRris radix empldflri modo ddhibitd, 
AnagyriifvlidiUttd. 
Tolygonon cdtdplafmdtii inditum. 
'Xyridis rddix ex dceto inuniid . 
Helxine impofitd . .•, 

Quinquefolij rddix decoild empUflrimodo . 
\erbendc£ fupin£ folid impofltd. 
Tfyllium ex rofdceo , dcetoue , dut dqud illitunu 
'Ephemeri folid ex uino decodd , iliitd . 
Cytifl folu cum pdne inter initid impofltd . 
Cucumeris dgreflis rddix cum polentd impofltd* -' 
Chdmxfyces rdmi triti, C" impoflti . 
Tycnocomifemen cum polentd illitunu 



TER NATVRAM. 

Indicuin inundum. 

Winifxx crudd per fe, uel cum myrto iilitd. 

Ad fteatomata. 
Chryfdtithemi flores cum cerdto tritijCT impofiti. 

Ad meliceridas. 
Kumex cum rofdcea, cr croco ilHtus, 
Meiilotus ex dqud inunfld . 
Vud pdfld 4 nucleli expurgdta tritdj cum maimo 
pofltd. 

, Adtumoresex iftu. 
"Brdficd concifd cum poientd impoflta . 
Cucurbi td empldflri modo illitd . 
Kydropiper impofltum . 
Tbymus,Thymbrd^illit4. 

Ad fugillata . 
Cdfetii recens iUitUi . 

Succidd idttd oieo, dcctoue perfufd . ••, 

Tdbarttm fdrtiid ex melie , CT fxnogrM, 
Lupinorum fdrindimpoflti. 
B.dphdnm exmeiie . 
Aiitj cinis exmeiie . 
Sitidpi tliitum . 
liydropiperimpofltum. 
Ptdrmicd cum floribus iUitd . 
B ulbi per fe , dut ex oui uiteiio • .% 

Khdponticum ex dceto . 
Aioe ex melle . 
Ldferpitij liquor illitus . 
Akflnthitim ex melle . 
Aqud mdrii cdiidd fotu ddhibita , 
Byfopum ex feruenti dqud . 
Cdidminthd ex uitto. 
Amdrdci ficcdtd folid exmeile . 
Cuminum errdticum comminfumexmeile, crpdjft 

uud iliitum . 
Ammiexmelie. 
Acetum exmeile. 
Thdpfl£ fuccus , cr rddix cum ihurii, er certe sequd" 

li portione dudbu^ tdntum horli impofitd, cr fubin 

demdrind dqud fotu ddlnbitd . 
^ryonid ex oieo decodd quoufque iiquefcdt. 
Sdexmeiieinuniiuin. 

VVLNERVM. 

Advulneraconglutinanda. 
Cuprefi foiid tritd . 
Vimi folid ,fed muito mdgis corticis tilid ,fifdfci£ lo 

co intorquedtur . 
Sycomori iiquor illitus. 
Amurcd in ctipreo ttdfe decoHa iUita . 
Vdlmuh immdtur£ illit£ . 
Viticis folid , er femen impofitd , 
Vunicorum cytini impofiti . 
Thui inl^crfum . 
Ldnx ctnts impofltus . 
Sylue ftr» brdfic£ folid impofltd . 
Argemonetllitd. 
Clycyrrhiz-c fuuctn illitm . 
Centdtirij maioris recens rddix impofltd , 
Centdurij minoris foiid tufd , CT liUtd . 
Achiliedimpofitd. 

C » foteril 



VVLNERVM. 

tokrij r,xdix concifu illitu . 

S)T^yym] radix impojiu . 

Atoc in puliicrcminfpcrfi , 

S-ircocollutmpoJiu. 

J> ■lycnmon ex dqiu impofitum. .«, 

Toiimn cmpLiflri modo impofitum. 

Scord:um impofitum . 

I.quifen fvlii tnf^erfd . 

"Loncbim folii impofiti . 

A Ithjea. in tmo, aut mnlfu aqu^ decoHi impoJlt4, 

Stderitii tvliutmpofita. 

Chami-piiys, ex mellc adhibitd . 

Siderttii aitera impofita . 

j>olygonum emplaftri modo dihtbitum . .♦• 

Volygonatum emplaftri modo admotuM . 

Symphytum pctrxum indtttm . 

Symphytum emplaftri modoimpofitum. 

Clymcni fuccus impofitus . •.♦ 

Sideritvi qudtbet illita . 

l.ycopfis radix cataplafmatis indit4 . 

Ocimi femen illitum . 

Craminis radtx concifa , cr adbibit4 . ..* 

Conyzx lilita . 

Quinqticfolmm adhibitum . 

Coccum infedorium tritum,(y inf^erfum . 

Verbenaca illita . 

trigertfolta , Grflores cum thuris manna adhibitd , 

Verbafci folia ex aceto . 

Spongiie rcccntesflne pinguedine ex aqua uelpofca. 

Succtda lana uino , aceto , olcoiie infuft . 

Dracunculi folia ex uino decoHtt. 

Ifatidtsfoliatllita. ••• 

Stratiotes millcfolium impofltum . 

Morochthui lapis infj[ierft<s . 

Ad fliixumfangiiinisvulneruni. 
Sylucftris ole£ foUorum fuccus admotus . 
Call<e cremat£uino,aceto, autmuriaextiniljijin* 

(jperfif . 
Tunicorum cytini impoflti . 
Verfc£ arida folta illita . 

Cupreffus piluU cumarboriscmcLtritie& dimotde, 
Thm inf^erfum . 

Kanarum crematarum cinis iUltus. 
Arancorumtelaadhibita. 
Caprartm montanarum fimtim ex dceto . 
Aflmnum fimum tumcrudum, tum cremdtum extt* 

ceto. 
Stcebis folia impofltd. 
PortulacaiUita. 
"Plantagoadmota. 

ld£aradix admota . .% 

Ifatidis folia inunda . ..♦ 

Saluiaadhtbita. 
Cxlij flostnditus. 
Androfami folia iUita . 
Quinquefolium admotum . 
Phcenix herba cum punicca land, corpori dUigatd, 
Ltchen herba adhibita . 
Aftragali radix indita . 
Byofcyami femen oboli pondere in mulfd dqui fx?» 

tum . 
StratotesmillcfoUumddmotum, 



V V L N E R V M. 

Cinnaharif.,Gr Sanguis draconis inditui, 

Alumcn admctum. 

Sulphur impofitum , 

Gyyfim inj^erfum . 

Spongi£ /icc£ recentcs , cr UdcU£ impoflt£, 

Spongiarum crematarum cinis ex pice . 

Eretria tcrra mfperfa . 

Stibiivn iHiperfim . 

Adranguinemexcerebroerumpcntern. 
CaUinaceorum cerebrum ex uino potum . 
Sttbium tritum inf^erfum . 

Ad languinisgruraos. 
ThymiKimpofltUA. 
ThymbratUita. 

Ad vulnera telis venenatis illatt» 
Diddmni fuccus tum potus,tum inftiUatus . 

AdofTacarnc veltienda. 
IrislUyricaiUitd. 
fanacis Herculei radix impofltd . 
Myrrha cum cochle£ carnibus perimHd . 

Ad vulneramembranarum cerebri* 
IButyrum ddmotum . 

Ad vulnerum inflammationes . 
Bubttlim recens fimum ex pafcuis flmptum , dc fuh* 

inde folijs inuolutum , cr in feruenti cinere caleftt 

{tum impofitum . 
Tinorum , er piccarum folia trita, c^illitd. 
fabarum farina cataplafmatis inditd . 
Lupinorum farina admotd. 
Strutiotesimpofltd. 
lAiUefolium ex dceto lUitum . 
Ldbrufc£ flores cdtaplafmatis iniiti, 
AerugoiUitd. 

Ad infixa vulneribus extrahenda. 
CocUe£ terreftres cum fuo operimento tuf« , C^rff» 

pofit£ . 
SHuri falfl cdro dimotd. 
hdcert£ concifum cdput impojitum, 
Bulbi cataplafmatis inditi . 
Uorminum ex aqtcd illitum . 
AndgdlliSddhtbitd. 

'Narcifli radix cum lolij farina impojltet, 
Ariflolochid rotundd impofitd . 
Vidamnim admotum . 

Gladioli radixfupcrior ex uino,v thure iUit4, 
^yridis radix ddmotd . 
Trdgtj folia ,femen , cr liquor iUitd . 
Vycnocomi femen cum polentd impojitum* 
Acut£ f^in£ rddix illitd . 
V.artindinis radix admotd , 
Sinapiimpofltum. 

Ad carnis excrefcentias . 
CaU£ trit£ , er in^erfa . 
Valmarum nuclei exufii,lotiqi iUiti, 
Erinacei marini operimenti cinis admotut , 
Cremat£ purpurce cinis inditus , 
ConchuU \ndic£ cinis lUitus. 
Smaridis pifcis exttflum caput impojltum, 
Lan£ cremat£ cinis inunHus . 
Scorditm flccatum infperfum . 

Acs tiftum i)npofitum.Quin etim msflosddmotus, 

Vlumhum 



Triu , inf^erfu , itlitd , uel 
qi{o<j^uo modo ddmota . 



V L C E R V ]V1< 

Tlumhtm elotunt ~\ 

Sttbiunt 

Argcnti l^tmjt 

Cerujfj. 

Chryfocotlti 

Ochrd. V 

T)iphryges 

Auripigmctttim 

Fttmcx 

Cordlium 

Afij lipidisflos^flccdtui^ ' 

Vyritcs lapi/i ctim rcfitut impofitui. 

Ad vulneracicatrice obducenda. 
Cadmi^ dbu injferfti , ttcl tlliu. 
Flumbum elotim impojitunt. •% 

y L C E R V M. 

Ad dcpafcentia vlcera , qux Graecis 
(^ixyi^anoi vocantu r . 
P/;:(,p/cc.eg; cortex ctim chalcantho tritm iUituto. 
'Lentifct dccodimfotu adhibitum . 
Ctiprefii fvltd trita intinda . 
Sabin£ utritifqtie fhlia trita , cr ddmota^ 
'B.hamni ctiiufque fiHa impofua. ♦*» 

Cifti flores per fe illiti . 
Ohie fylueftrisjvlia trita , er adhibita. 
Lignorum marcor iUttus . 
OliU£ matur£ exuft£,trit£,zr in^erf£, 
Talm^ cortcxfiue tnuolucrumadmotum . 
Myrtifolia trita, cum omphacino oleo, aut exiguo rosr 

faceo ex uino impofita. 
Amygdal£ amar£ ex uino intinfi^ . 
Smaridis pifcis crematum caput , tritum , er ilUtum . 
Garumptfciumadmotum. 

Tefttidinisfei inun^um . ' 

'Loliaceafaftna cumfale-, er raphano iUitai. 
Linifemenexuinodecoiium. 
'Eruifarinaaimotct. 
Raphaniis tritusinundnf.. 
Bet^foliaimpofita. 
Tlantago quoquo modo indita . 
Dracuitculimatorisradixconcifa, exmeUc, bryonict 

addita . 
Af^hodeliradix,cr foliaexuino, 
Anagallis trita adhibita . 
lieder^decodafiliaexuinot .•• 

Chelidonij maioris radix ex uino , 
Ifjtidisfolia fttperpofita. 
Ariftolochii rotunda adhibita . 
Cham£lebftis nigri radix cataplafmatis additd. 
Fulegtum utrens dppofitum . 
lAarum admotum . i- 

'Panacts Afctepti flores , ZT femen iUitum . 
Taftinac£ erratic£ folta contufa exmeUe. 
Coriandrum cum pane polentMe lUitum . " 

Marrubi'} folia ex meUe . 
Iithymali characiu: lac iUitum . 
Ompbactum ex aceto inun^um . 
Cicu:£ fticcusiuituf. 
Sedum maius impofitum . 
Sphoniylium cum ruta admotum. 



V L C E R V M. 

Tolygonum fuperpofitttm . 

Verbcnaca cx aceto . 

Solani kortulani folia cttm potent£ poUinc iUiti , 

Acctim fotu adhibittm . 

Acida mtiria fotu impofita , 

Vetafitesadmota. 

Aerisfquammainf^erfa. 1 

Aerugo lUtta . 

Sal toftum cum polenta adhibitum . 

Salis flos inj^erfus . 

ChalcitisiUita. 

Dipljryges tnuniltim . 

Afitis lapis tritiis ex dceto . 

Almiien citgall^ cremat£ paripondere ex ctcetif<ece. 

Ad vlceradiuturna . 
Cifti flores per fe iUiti . 
Centatirium minus admotum . 
'Panacis Kercutei acuminata radix impoflta. 
Vifcum ctim thure inundum. 
Chiim£drysexmette. 
'Lilijfoliortimfuccusin £reo uafe decodus ex aceto , 

cr melle. 
Scordium tritwm ex mette , 
Anchuf£ radtx oleo incoda ex cer4 . 
Vcrbeiiaca trita ex meUe . 
AftragdliradixiUita. 
Thalictri radix intiiK^a . 
Ferfon.tt£ fotia impofitd . 
Omphacium ex aceto . 

Spongi£ recentes flcc£ , cr UdcU£ impofltx . 
Afij lapidis flosflccatm illitm . 

Ad malefica dolofaq; vlcera . 
Vtantago quoquo modo impoflta . 
Drdcunculi conctfa radix cum brypnid ex meUc. 
Vetdfltesillitd. 
Pfytlimn tritum ex meUe . 
Bryoni£ folia ,frudus, radix cumfale impoflti. 
Titicis fxmin£ radix tritd , cr iltitd . 
Cddmi£putuisin(^erfw>. 
Salis flos ilUtits . 
Afij lapidis flos ex mette . 
Oftracites tapis ex mcUe , 

Adfinus&fiftulas. 
Iridii lttyric£ radicum decoilum infufum , 
SuiUiis adeps infufm . 
Metinfufum. 

Tlantaginis fticcm inditm . 
Dracunculi maioris radicis fuccus ex meUe . 
AriRotoctiid rotundd ciim iride ex meUe . 
Sphonditij rdmentd circuligatd finuum cdttos erodunt. 
duinquefotiam cum fdte ex meUe . 
S tratiotes millefotitm infufum . 
Tithymati characi£ ladeus fuccus inditus. 
Omphacium cum dceto . 
Chdtcitis cotlyrij modo infufd . 
Cadmid iUitd . 
Spongid recensflne pinguitudine ex decoilo melte im^ 

pofltd. 
Centidiid quoquo modo ddJnbita . 

Ad vlcerain callumindurata. 
Capparis radix exiccdtd impofitd . 
Aerugo cu m dmmonidco cottyrii mcdo impofltd . 

^ i Spongie 



V L C E K. V M. 

SpongU dridt lino ligdU , cr in poeniciUi ntodo im* 
pojlc£ . 

Ad vlcera ab erodentibus 
proiienientia. 
Ldc omne ,crpr£fcrtim bubidum iHitum, 

Adphthirialim, 
Staphii dgrid tritu , cr ex olco iUita . 

Adfordida vlcera. 
Olc£ fylucRris fbVu tufaex mcUc . «», 

Irislllyricaexmcna. 
Colymbades trit.e o" impo/itx . 
Kejina tercbinthina illita , 
Pix liquida cum meUe indita . 
Brinacei marini operimentum exujlum impofitum . 
Turpurje cremati cinis iUitu^ . 
Conchule lndic£ cinis inf^crfm . 
Orobi farina admota. 
Braftca cumfrzno graco , C3" dceto illitd , 
Afphodch folia , er radices impofita . 
Capparis cortcx ficcatm , c adhibitui * ,.♦ 

Anemoncs radixillita. 
lleder£ decoda folia ex uino. 
Chelidonium maius cum axungia admotum, 
Arijiolochia rotuiida mpofita. 
Libanotidvs radices ficcat£ ex melle » »" 

"Balloteexmelle, 
Marrubij folia ex melle , 
Vcrbenac£ fupin£ folia illitd . 
Harcifi radix cum erui farina ex meUe\ 
"Bryoni^ radix , frudusq^ cum fale admoU • .,' 

Aerugo ex mclle coda , er impoftta . 
Aes uflum infperfum . 
Vrtica tttraque trita , cr illitd . 
Teucedani radix tritd injj^erfd , 
Cadmiainditd. 

Melillitum. •', 

Tompholyxadmotd, 
Muria indita . 

Alumen quoquo modo adhibitum . 
Aftj lapidis fios exiccatus , cr illitui , 

Adambufta . 
Vlatani pilula adipc cxcept£ illit£ . 
Liguftri foliorum dccoilumfotu adhibitum. 
Cijli flores cum cerato impofiti , 
Acaci£ gummi ex ouo illitum pujiutas prohibet , 
Myrti folia cruda feu cremata cerato cxcepta. 
Mori folia trita cx accto illita , 
Ihui cx fuillo uel anferino adipe cxceptum . 
B uccin£ cinis illitm . 
Mitulorum combujlorum cinis admotus . 
Conchul£ lndic£ cinisinundH^ . 
Cdlciamcntorum uctcrum cinis impojitui . 
SuiUusadcpsinundiis. 

{Ouillum ccra cr rofaceo fubddum , 
Columbinum'\ ,■ -r ■ , 

GalltndccumJ"""'^'"^'"''''''''^''^ 
Sefamum cx rofaceo . 

Mxluadecofldcxolco, .•' 

Bete utrcntid folia illita . 
Brafltc£ cinis ex oui albo . 
Ldduc£fylucjlrts la^etisfuccus ex humano laHe. 
Ueder^jlorcs ex cera.Quina-deco^afolia ex uino. 



V L e ? R V M. 

A ednthi radix illitd , 

Rut£ fyluejlris femen , CT folia ddmotd . 

Glutinum calidd aqua maceratum illitum pujlulaspro 

htbet. 
1yph£ fios uetere fuillo adipe eloto cxccptus. 
Kemerocdllis radix illitd . 
Alth££ folid ex exiguo olco admotd. 
Hyperici fcmcn , cr folia impofita . 
Afcyri femen , er folia adhibita . 
Androf^mi foliaimpcfita. 
Anchuf£ radix in olco dccoda ex certt . 
Jielxine admota . 

"Pdpaucris corniculati folidcx oleo . 
Vcrbdfcifylucjlris folti cdtaphfmatis ddditd . 
Stimmi ex recenti ddipe illitum pojiutds prohibet , 
Alumcn ex aqud . 

Vhrygius lapis ccrato exceptus . 

Atramentum fcriptorium cx aqud. 

Cinnabaris, & fanguis draconis iUituS , 

CaUj JiosinwK^tis, 

hilij radix crcmata ex rofaceo.Quin CT folid iltitd, 

CynogIoJ?£ folia ex ueteri fuillo adipe , 

Sambuci pr£tenera folia inundd . 

Ndrci^i radix cx exiguo mclle . 

Oleum ex cauatis afphodeli radicibus decoHum itti* 

tum. 

Ad fauos . 
Teponis radix ex mctle . 
Hajlurtiumillitum, 

Ad ficos. 
'Butbi in cinere toRi , er cum capitum m<endrnm cinee 

re impofiti, 

Adintertrigines. 
Cdlcidmentorum cremdtorum fote£ ittit<e , 

Ad vlcerum inflammationem . 
Ardnei teld impofitd . 

Ad vlcera caua explenda . 
*Thu^inditum. 
Tixliquiddcummelte. 
Tix dridd impojitd . 

MeduIId oJ?ium quddrupeditm quictibet inuttfltt, 
Metinfufum. 
Cddmid infperfd . 
Cordtlium inditum. 
Aj^ij Idpis flos ex mctle . 
Zretridterraitlitd. . 
Tumexinfperfus. 

Ad vlcera cicatricc obducenda. 

Turpurdrum cremdtarum cinis itlitus, 

Mitttlorum \ ' klVt s 

Coitcht(l£ Indic^J ' 

Alocinun^a. 

'Eupatorij fotid concifd cx fuitto adipe . 

Ttltcis fcemin£ rddixficcd in putucrem df^erfd* 

Cddmid ddmotd . 

Acs uflum impojitum . 

Squammd £ris inf^erfd . 

Acrugo ex clco cr cer4 , 

Stymmi 



LVXATIONVM ET FR.ACTV11A11VM. 



K,fio^uo modo 4dhi(>iU . 



Stimmi 

Molybdjetu 

Argctiti j^^umx 

Ccrufx 

Ch.tlcitis 

Fumex 

Fiextmicrcmitd 

Calx lotx 

CoralUtm 

Afij lupidisflos 

loriidccie tcjl£ tofl£ 

LVXATIONVM ET 

FRACTVRARVM. 

Adaituum luxationes. 
Yl.irtmditui rjdix ctim uceto adhibitu . 
T>crfon.ttsr.idixtrit.i ittititdolorcs artuum i contora 

fionikiifcdxt . ■ 
Acdctjc dccodumfotu udhibitum . 
Viticisfemcn am folijs cutitplafmutis addittm . 
Stercuscjprittiim ciimceritjCrrofuceo inuncium. 
Afj[:urjgi rudix cx aceto , uel iiino udhibitd . 
CycUmiii dccodum fvmenti modo . 
^BulbicutupLfmitis more udhibiti. 
Acunthi rudices impofit£ . 
Sumpfucht idliu cum ceru couiHu impofitd . 
Anchufjcfoliu cum mctte , (:^furinu udhibittC* 
Vrticuutrucjueimpofita. 
Hurctfi rudix cum meUe tritd. 
Xitis nigrjcfoliu cum iiino impojitii . 
Tiliculu impofitu . 
Helictropijfoliu linitd. 
S.irmentorum uitis , er uindccorum cinis cx iceto lis ■ 

nitus. 
Sul cumfurind , c mcUe . : 

Adoflifrada. 
Myrthifoliorum decodumfotu udhibitum, 
Succidu lunu oleo,uino, acetoq^ pcrfufd . 
Verbufcidccoiiumpotum. 
Tuhgo pidoriu cum rofuceo ccrutoimpofitd. 
Vlmi foiiorum , aut corticis radicum decoHumpera 
. fufum. 

Ad offa frada euellenda. 
Ariflolochia rotundu catuplafmutis more impojltit. 
Teuceduni radix in puluerem impofiti. 
'Euphorbium impofitum . 
"Kyridis rudix additoflore £ris. 
Bryoniu tritu,Gr impofitd . 
\itismgr£radix. 

Adeosquiab altodeuoluuntur. 
Centiun£ rudicisfuccus drachm£ pondere hauflui . 
"Bucchuris rudicis dccodum potum . 
llittcfolium cum aquu, zrfale potum . 
i,ixiuium ex cinere farmentitio fadum cum dceto,ftia 

le,crmette. 

Adruptos. 
Acori decodum potum . 
Cardamomum ex uqtfti potum . 
Calunti odoruti decoHum cum graminis jdutdpij fe» 

minepotum. 
Heknij Tddices in eclegmdte cum meUe ieuordtt .^ 



BdcUium hdufltm. 

luniperibucc£ bibit£. 

Ccdridcs dcuorut£ . 

Hulimi rudix drachm£ pondere in aqud mulfd potd . 

Drucunculi maioris rudix tofld , cr elixd cum mclle 

fumptu . 
A^hodcli rudix drachm£ pondcre in uino potd. 
Bulbi clixi in accto, cr in cibofumpti . 
Aguricum tritim obolorum podcrc dcuoratu cu mulfo , 
Gentian£ radicis fuccus drachma pondere hdujlus . 
Ariflolochia rotunda bibita . 
Serpyllumpotum. 

Ccntaurij muioris rudix hdufld cum uino . 
A cunthi radices pot£ . 
Smyrni] radix comefla , tielpotd . 
Lcucucanth£ radicis cx uino decoHumpotum, 
Abrotattifemen ex aqua potum . 
Origuiium cumftcudeuoratum, 
Bquifeti radix crfoliu pota . 
Caluminth£ decoiitim huuflum . 
Baccharis radicis decodum bibitum . 
Libunotis radices potx . 
Sugupentmbibitum. 
Ldferpitij liquor cum lixitiio potus. 
Gulbuntm deglutitiim . 
"Polycnemon bibitum cum uino . 
Scordium additisnuflurtio , melle, rejlndq^ ieuordtti. 
Alth££ dccodum potum . 
Alce^ radix in uino uel aqud , potd . 
Betonic£foliu druchm£ pondere in dulcidqud bibitd , 
Symphytum petr£um cum uceto mulfo potm . 
Symphyti radix potd . 
Xyridis radix ex mulfo potd . 
Helichryft comu in uina potd . 
Verbufci decoilum potum. 
Bryoniacum melle in eclegmdte ieuordtd , 
Schtjluslupispotus, 

VENENORVM. 

Ad omnium venenoforum morfum. 
iftumque. 
IridisiUyric£ radix ex acetopotd. 
Cardamomtm ex uino potum . 
Uardus Celttca cum abftnthij decoilo huufld . 
Vhu antidotis inferitur , qu£ uenenatis reftjiunt mora 

fibus. 
Cinnamomum bibitum . 
Cdfiapotuidutd. 
Helenij rudicis decoHum potum . 
Bdelliim pottii dutum . 
Platani pilul£ ex uino huuft£ . 
Bric£florespoti. Quin etium comd, 
Viticisfcmen in potufumptmn. 
Clandes efitut£ . 
Huccscomcf^. 
Sycomori luchrymu illitu . 
Ticulneum l.ic plagis inditum . 
P(x liquidu cuni tritofule illitu . 
Vuliurifoliorim, cr radicis dccoctum potum . 
Gallinaceorum cerebrum cum uino pctui dutum . 
"Eruc^, qu£ in olexibus rcperiuntur ex oleo illit£ . 

Leporinum 



S>.potum cx uino trium- 
obolomnpondcren. 



VE N E N O R V M. 

''Leporinim ^ 

Agninum 

Htnnidinim 

Aprinm 
CottguhnfS^ Ccndnim 

Vitulinnm 

Bub^tlinum 

Hxdinum 

Cciprcj: 

J^aticornii 
Mdrin£ tcjludinii fanguiscmlcporino codgutoyO^ 

cumino potus . 
Mel cx calido-rofaceo bihitim . 
Triticeafarina ex accto c uino impofita . 
Vorrifuccm cx mcUe fumptiK. Quin cr coma illita . 
Vorrum-fylucfixe efltatum . 
P/pcr quoquo modo fumptm .^ 
"Eryngium ex uino haufium . 
Teucrium cx accto inundum^ 
Argemone ex uino cpota . 

Agaricim trium oholorum pondere ex uino haujluni;- 
Khaponticum potui datum . 
Cham^drys cx uino hibita . 
Centiante radix drachmx pondere cum pipere, cy ru~ 

ta cx uino pota . 
Ariftolochia longa drachmes pondere potui data , ac 
■ etiam plag£ admota. 
Origani dccoilum hauftum . 
L eucas cx uinofumpta, ucl cataplafmatis addita . 
V-ukgium ex tiino potuidatum. 
TtiiiamntfuccM ex uino potui . 
'Baccharis radix cx uino btbita . 
Vanacis Hercuki fcmen cum ariilolochia fumptum» ■ 
'Ligufiici tum radix , tumfcmen haufttm . 
Taftinac£ erratiaefemen potui datum . 
Anifum potim. 

AfclepiadisradiccsexuinofumptiSt 
Ctminum ex uino hauftum . ^* 

Ammicumuinopotuidatum. 
Delphinium morfui admotum . 
"Laferpitij liquor tim inun^us , ttm hibitui,. 
Galbanim inunilum homines tutos reddit . 
Clinopodiumhauftum. 
TrifDlij bituminoftfolia ex oxymelite fumptd . 
Volij dccoHum potim . 
3etonic£ folia trtum drachmaram pondcre ex uinifex^- 

tarijs duobus haufta , ucl admota . 
Toiygonifuccui bibitui . "^ 

ClematisprimaiUita. ,%, '■ 

S pargan ij radix cx uino potd . 
Acidamuriaplagje indita» 
Terra L cmnia haifta . - 

Sal cum origano, melle,& hyffopo iUitum . 

Ad viperarum morfum. 
Ccftus,fcmiunci£ ponderc potiK. 
Cafia potui data . V 

FixUquidaiUitd. 

lunipcrifvlia , crfoliorumfuccus potui ddtui . 
Traxinifblia , ucl corumfuccus hauftus . 
Laurifoltaadmota. 
Abrotanum illittm . 
GdlbdnwnSplcnijlocofupcrieilum, 



V E N E N O R V M. 

Origanim uirens inditum . 
TuUigaUinarum difcerpti,cr confcftim admoti . 
Anthemis dctrita cum hordeaceafarina, cr mulfo dce 
to cataplafnatis modo admotd. Sci locui antca ace 
to mulfo calido foueatur . 
Kubifblia ex uiiio iUitd , 
Vorrifuccus cx mcri hcmina hauftia . 
Apiaftrifucctii ex iiino potus . 
Leporiicoagtdumpotuidatum:. 
Omotarichi pifcis falit£ carnes in cibumfumpt£, hdU^^ 

fto deinde copioftore uino . Quin ctiam admotx . 
Cerui genitale trittm , gt ex uinofumptum . 
Vrina ipftuimet dcmorft bibita . 
Tttrfurcs triticei in dccodo rut£ eUxi,admoti. 
Eruifarina ex uino maceratd iUitd. 
Kaphantis inun^us . 

'Brafic£fuccus cum nitro ZT iride potm. 
ChondryUd manducata . 
AUium cx ttino fumptum, er iUitum , 
SciUa dccoda in aceto , er impoftta . 
AnagaUtdii fucctii ex uiitoftmptus . 
VcruU meduUd in uinipotioite . 
Aparin£ fuccus ex uino potui datm . 
"Kuhi^ radicis fuccus cumfolijs potus . 
Tribidi terreftrisfucem drachma pondere potus, pld* 

g£q; admotus . 
Anchuf£ Alcihiadis nominefolia, radicesq; tum comet. 

fla , tumhibitd , tim dddUigata . 
Ocimaflrifemen ex uino hauftum . 
Sambuci , ebuhq; radix cx uino co£la, potui data . 
3ryoni£ radix duarim drachmarum pondere hduftd. 
Vitiinnfarmentorum cinis ex aceto illitus . 

Ad ferpentum & afpidum morfum . 
Cdncrifluuidtiles crudi, tritique cum dfinino UHe po» 

tuidati. 
'Eqtdfluuiatilis teSliculus potUi. 
Caflorium hibitum . 
MuflcU falit£ , er in umbrd exicata puluis drdchm^^ 

rum duarum pondere ex uineftmptus . 
"Ran^ cumfale in oleo decod£ comef<e, 
Gobius pifcis deuoratm . 
Cimices leduUrij feptem quoquo modo haufti . 
Aprinum iecur, cr recens, crftccum ex uinofimptu. 
GaUinaceorum carnes dificil£ , ita ut tepebunt dppo» 

ftt£,crebroq; mutatte . 
"QutyrumiUitum. 
Cdprdrum montanarumfimtm in uino, uel accto icco» 

ilum iUitum . 
Mel ex cdlido rofaceo bibitum . 
Af^hodeli radix trium drachmdrum pondere fumpta . 
Quin erftilia ,flores , V radices in cdtdplafmatis . 
Naflurtium hauflum . 
Spin£ alb^femen potum . 
Ahrotanum ex uino fumptum . 
Hyffopum tritum cum meUe,faU, ZT cumino impofuu:, 
N cpcta pota , uel cataplafmatis indita . 
Vanacis Afclcpij fcmen cum florihus hauftum , cr wa 

undum . 
Vanaces chyronium hibitum, er iUitum. 
Uieracij fuccus cx utnopotus . , 

'Elaphobofcifcmen in uini potione fumptttm . 
Euphorhium incifd capitis cute ai os» ufque in uulnus 

impofitum. 



Venenorvm. 

impojittim ,ftutimcii confuttim . 
Lcontopctutmn bibitum illico dolorcm Mtfcri . 
LiUifih.iillit4. 

UciijfophyUiim cx tiiiio lutiiiiim , cr pld^* 4dmotum . 
Hiirrubij joltx h.uiftii . 
ScrpyUum ttim potum , tiim impofitiim . 
Kutd ciim nucibiii iugUndibui , CT curickfumptd . 
VhyUiti^ cx uino h.tiijiu . 
Smyr^ij rjidix iUiti . 
Tccniculum cx uinofumpttm . 
Sdg.ipcmtm cx uino potui d.itiim . ••• 

J^ibaitotis r.idiccs ctm iiino bibttx . 
Scordiiim ficcuttim ex uinoftimptwn . 
Conyzu lUitu . 
Clcmstii m dccto bibiti . 
Echij rxitx exuino'potu.Pr£pota ttcro demorderipT9 

hibct, id qiiod pr£Ji.intfcmen , crfiliu . 
Ocimxjin fcncn pottm . 
'Eupdtorijfcmen, crf>li.t in uinofumptd . 
Helichryji comu cx uino bibitu . 
Vcrben:ic£fupiit£ rudtx , crfoliu cx uitio hiuftu, tutlt 

ctixm admotu . 
I.Undrugor£ radix ex melle, atit oleo illitu . 
Hcrij rudix ex uinofiimptu . 
Acetttmcdidum fitu adhibitum , ubi iUutum uenenwit 

frigidimfit :frigidum ucro ubi culidum . 
Adunti dccodiim btbitum . 
Aquum.trisfstuudhibita. 
Sil cttm ortgMto, meUc , cr hyjfopo inuttilum* 
Surmcntttiui dnis ex aceto iUituS . 
S.imiii terrx ex iquu potx . 
Ophites lupis pro umiileto gejlatiii . 

Ad haemorrhoi morfiim. 
A llium biUttm , cr illitum . 
l-lerum copiofius hMtfiiim . 
Vitium uimjvrarumjvltu dccoilu, cr ex mellefuB^iii 

impojlti. 

AdceraflE morfum, 
Sefxmum cum rofjceo i n uniiiim . 
"Riphdnifcmen ex uino btbttum . 
Sd cum cedrii, aut pice, aut melle illitum . 

• Adfcolopendrimorfum. 
Aj^hodeli radix , o-femen ex uino pot<t . 
Saiexmellc,Caccto. 

Kitcafylucjiris admota. Quin, cr bibita cx uiito. 
Murii icida fhtu adhibita . 
Arijiolochii ex uino poti . 
Serpyllum potui datum ex uino . 
Calmiiitbi ex mero fumpti . 

Addryini morfum. V 

Ariftolochii cum uino haufta . 
Trifvlij bituminofifdlia in potufumpt4 . 
A fj^hodcli radix potui dati . 
Clandes qu£cunque bibita . 
llicis ndiccs tufe, cr i^o loco illit£. 
Adnatricis morfum. 
Originum tricum,<:!r aquafubicium ex lixiuio,Gr oleo 

mditum . 
Ariftolochie cortex minutim contritui cum querna rd 

dice,?y hordeifirina ex melle illitus . 
Anftolochi£ bin£ drachm£ in potione pofc£ ^ote . 
Uiirrubijfuccus ex uiiio hauftm , 



VENENORVM. 

tiUUi yecens ex acetofiimptus . 

Adcenchri morfum. 
hd{luc£femen ctim linifemine iilittm . 
Satitrcii cumfyltieftri ruta,cr ferpyllo,et a^hodeli XA 

dicc cx uinofttmpta . 
Gentianapotuidata. 
Cdrdamomum detioratum . 

Ad muris aranei morfum . 
Vius araneus ipfc difcerptus , cr impofltus . 
Allium cumfictilneisjolijs, cr cumino illitum . 
Abfinthium uino bibitum . * 

Chryfogoni radix concifa,zr ex aceto impojiti» 
Galbanum in Splcnio admotum . 
V.ordeaceafarina ex aceto mulfo illita . 
Vunic£dulcis acinideco(li,zrinuncii. 
Torrim contritum impofitum. 
Abrotani decodum ex uiito hauftum , 
S erpyllum ex ttino potum . 
Eruca exuinoftimpta . 
CupreJ?i recentes pilulte ex aceto potui data , 
Cyclaminus ex aceto mulfo fumpta . 
Vyrcthrtim ex uino potum. 
Cham£leonis radix bibita . 

Ad paftinacE marin$,fcorpionis& draco- 
nis marini morfum . 
Salui£ decoiium potum . 

Simpltcia omnia, qu£ uiperinis morflbus conueniunt , 
Abftnthij, aut Siilphuris ex accto decoiii potio . 
Animilii ipfa dilJeda fuo cuiufque iiiui admota . 
Mulus pifcis diffciius , cr impofitus . 
Ocimum cum polenta, cr aceto impofitum , 
Vlumbim conjiicattim . 
Sulphur admotum . 

Ad morfum muftelae . 
"Eruca comefta, o ' poft eam bibitum uinum odorijeru , 

Ad morfum bafilifci . 
Caftoreum drachm£ pondere ex uino potum. 
Vapauerisfuccus hauftus . 

Ad calcidicx lacertsmorfum . 
Fortulacapercoiia. 

Ad rabidi canis morfum . 
Lycitim in catapotio datum, aut ex aqua bibitum . 
Cancrorumftuuialium cinis cochlearitm duorumpon» 

dere exgcntiin£ radicis uino , per triduum in uino 

potus . 
Smaridis pifcisfalfi caro . 
Omotarichi pifcisfiltt£ carnes illita . 
Garum omnium pifcitmjomenio adhibitum , 
Canis rabidi epar toftum , cr in cibo fumptum a mettt 

aqu£ pr^feruat . 
Cdmnusfing!(isb:hitus. 
Canina urina bibita . 
lAei hfhitum cum rofaceo calido . 
Triticum commanducatum , er appofitum. 
C£p£ cum ruta,fdc,<:^ melle mixt£ . 
Allium cum iiino potum,ZT cataplafmatis inditum . 
Vanaccs Herculcumpicimiftum,cr cataplafnatis adf 

ditiim . 
ToenicuU radices concife,^ ex mclle impofit£ , 
Lafcr impojitum. 
Bdhte (icaplifmatis modo cum falc ilUtd . 

aielijfophyllum 



V E N E N O 11 V M. 

l.\iU!J'ophyilmn cum uino dibitm, O" cMplt(fm4ti$ 

inditum . 
Ji'yjfumineduliocontufum. 
AlUumfylucJlre m cibofumptuw V iUitumi. 
Sjlfjmcntum inditum . 
SuccusCyreiutcUi. 

Ad caiiis non rabidi morfum . 
AmygdaU amxrx ex melle exceptx . .*. 

yiitulorum cnro impofita . 
Cobiui pifcii impojitui . 
Orobifariiu uino maccrata indita. 
Tlantago cataplafmatis modo adhwitd. 
Cucumerisfblta impofita . 
Bulbi cummeUe ,c^ trito piperc cataplafmatis mare 

impojiti. 
'tlentaimpojita. 
Vrtica utraque cumfate aSubita . 
CynogloJHradix,(yJvliacumfuiUo ddipe ueteriim* 

pojita . 
Sambuci, cr ebulifolia iUitd . 
Sarmentitius cinis ex aceto iUitus . 

Ad phalangioium morfutn . 
t-^yriaefi-udus poti . 
Myrtus cx mero haujla . 
Morifoliorum fuccus cyathimenfurapotttt . 
Lixiuiumjiculnei cinerispotum , adieilofalc trito, ZT 

uino . 
Cancrifluuiatites crudi, tritiq-, cum ajinino lailepoti. 
M«/;« pifcis di[fe{lu6 , c impojitus . 
Malu<£ dccoilum impojitum . 
I-^yrrhi^ ex uino pota . 

Afparagi radicum decoHum hauStum cx uino . 
"Laducafyluejlris bibita . 

Corisfemen potum in tiino . v 

Bcdcr£ fuccui cum aceto potus . 
A brotanum cum uino bibitum . 
Daucifemen ex uiiw affumptum . 
HigcUa drachm£ pondere cum aqtia potd . 
Aparine cx uino pota . 
hlehfjophyllum cum uino bibitum,ZT cataplafmath 

more additum . 
Thilangij foUa ,flores,fcmenqj potum . 
lunci marini teneUa Jvlia prope radicem erumpentiA 

impofita . 
Vyacinthi radix pota . 
Scmpcruiutm maius in potu datum . 
A qua marisfbtu applicata . 
Tunicitfyluejlri^ radix, quam tenutfimc trita, diitdri* 

Jlolochia ctim hordeifarina, cr acetofubada . 
/ piajin dccoilumjhtu adhibitum,aut eiusjolia , 
^brotani *) 

An'Jl [. ^ . M 

Cumini iihiopici f r P -^ binaru dra^ 

CicerisfylucJlrisJ Vchmaru pon 

Ccdridcs trit£ admot£,uel bibits (dere cum he 
Tlatanuortexpotus. J minauini. 

Cuprcfi imidium piliilarum admiBo uino dccoiium . 
Chamxpityos dccofliim bibitum. 
TrijDliifcmcn propinatum . 

Ad ftcllionis morfum. 
Sefamum ctim rofacco . 



V E N E N O R V M. 

Adcrocodiiorum morfum. 
Sal impojitum . 

Adc|uadruptdum morfum . 
Aprinum cpartumreccns, tumjiccum bibitunt. 

Ad rcorpionum jctus . 
Cyperus impofitus . 
Cardamomum ex tdno potum . 
Amomum ex octmo ilUtum . 
J^auri baccde cx uino bibtt£ . 
lAyrtifitccus cx mero haujius . 
Ticusfatui£ ladeusfiiccui pLtg£ inJiiUatiu. 
Cancrijiuuiatilcs crudi, tritiq; cum ajinino lafte poti . 
Scorpitis ipfe tritiis.zr impojitus^el tojlus deuoratus, 
Ddphinium appojitum . 
Mulus pifcis difcilus, & impojitus . 
Smaridis pifciifilita caro appofita . 
'Lacerta diffeda , Gr appofita dohremfeiat , 
Mures domefiici diffedi , er impofiti . 
limum S^fi'^'' X^^^l^^f P^fccntis uino dilutum 

\Equi Jhaujim. 
Vrina humana pota . 
Tarina triticea cx aceto , cr uino pofitd . 
"Lyctmidii femen cum uino potum . 
Oxylapathi , er oxaltdisfemen uino, atit aqua potum . 
SonctHfucctis comejius , O" cataplafmatis more impoa 

fitus. 
Intybusmore cataptafmatis . 
Vhalangium hcrba pota . 
'LaSluca fyhejiris bibita . 
Ocimum ciim polenta impojitum . 
Af^hodelifemen , c^flores in uino poti . 
Abrotanum in uino pottim . 
Sampfuchumex aceto, cr/d/e impofitum . 
liieracium maius , O" minws cataplafmatis mor^ dppos 

fitum. 
"Lafer oleo dilutum impofltum . 
Colus rufiica cum uino pipere^ bibitd, er mdnibusge 

fiata dolorem pundur^ omninofugat . 
VLelif^ophyUifolid adhibitd . 
Tolcmonij rddix dUigdtd. 
"RubifioStCrmord. 

Verbafci aureumfioremfvrentisfvlid impofitd, 
Cham^fycesfuccusiUitui . 
Scorpioides lUita . 

Heliotropium potum cum uino , cr iUitum . 
Aqua mdrisfbtu impofita . 
Sulfiir ignemncn expertum cum rejind terebinthitttt 

exccptum admotum . 
Cdlamintha trita lUita , uel cum pofcd ,fctd . 
Calbdntm Splenij more duHum mpofitim. 
Hordeifdrina cum uino paratd . 
Kut£ decoilumfbtuddtnbitum, 
Trifblium tritum inieilum . 
Cupreffus cum uino , cr rutd. 
Teuccdanifuccus haufius . 

Ariflolochi£ pr^fertim cortcx druchmmm duurm 
pondere . 

Salcumlini fcmine. \ 

Sappliimldpiiitlitus, 



Ad 



VENENORVM. 

Ad vefparum 8c apum iftum . 

'LiHirifvUa tritx , cr iUitu . 
Miihu concifd ex olco impojita . 
Sifymbrij jvliu impofita . 
Alth££ dccoi^im cx pofca kbitm . 
Sd cumfcpo uitulino . 

Adfucandumanimalia venenofa. 
Juniperi Mcenjxfumui . 
Cedridcspcrundocorpore adipe uelmedulld ceruinit 

except£ . 
ViticisfHidfufjitd, ucl fubjinti . 
Cuncri fluuiatilcs crudicum ocimo triti fc orpionibui 

admoti . 
Ceruimm cornu crudum inccnfum ,fufptumqi . 
Cerui , c E lcphuntis adcps inunilm . 
CcruuumeduUa. 
I\.'ifturtiumfuffmnigi(fum. 
AbrotMamjh:itm ,fuffituq- incenfum. 
C>rig.tnifvliaftrdtisfubieiia. 
Tii^umnum olfadum omni.t,qu£ iHu^aut morfu uene* 

Jium rclinquunt , enccut . 
Culuminth£ fuffiiui . 
Veucedunifuffitm. 

l^yfinuchiu incenfufugutferpcntes , cr mufcUi . 
l^igeU^fuffiLus. 
Gulbumfuffiim . 

IPolium utrumq; incenfum ,ftratumqi . 
Conyx£ fuffitw . 
Caguteslupisfuffitm. 

Advenenaomnia. 
3?hu antidotis infertum . 
Cinnumomum potum . 

P/x liquidu cyuthi mefura in eclegmate ex meUc data . 
Ccdrides antidotis impofit£ . 
isuces iuglundes cum rutu,ZTficii pr^fumpte. 
Quinquefolij rudici^fuccus bibitUi . 
Cougulum leporinumpotum. 
^pipudis hauftu . 
Caftoreum bihitum . 
Caluminthu pr£pota . 

2<\uftsl£ falit£ , cr in umbru exiccat£ puhii cuuino . 
Muftel£ uentriculm coriadrofardm, ZJ^^itne^ratwS. 
Canicul£luc primipurtmpotum. - v 

'Eryngiuw cum uino potwm . 
3utyrum deficiente o/eo, hauftm . 

{Anferii "^ 
Anatis >.antidotiscQmmiftuSt 
li£di S 
Vrina ipfiufmet infirmipota . 
Semen ruparum hauftum . 
Kut£femen acetabulipondere cum uino potum . 
mapifemen potum . 
Malu£ decoHumcumfuis radicibuifre^uenter fotmt 

crebroq^euomitum. 
"Brafic^ femen antidotis impofttum . 
Irionisfemenhauftum. 
'Laferpitium potum . 

Agaricum drachm£ pondere cum diluto uino fumftu. 
Chamdeonis alb£ radix cur:i uino pota . 
Spina alba inanmletum congefta , coUoq^fufpenfa . 
Abrotani femcn cum uino potum . 
Kutacumiuglandil>ui nucibuiiO^cmciifumptit. 



V E N E N O R V M. 

Apif decoHum potum . 

Marrubijfoliubibita. 

Betonic£folia drachm^ pondere in uino bibittt^ 

Volemoni£ radix in tiino bibita . 

Tribuli terreflrisfuccus hauftm cum uino . 

Smilucis af^eri acini prius , poftitefumpti . 

Acetum tepidum bibitum. 

Ad Icporem marinum ebibitum , 
Cedria contrita cum uino haufta . 
Cancrifluuiutiles cumfuo iure elixi,cr comefti. 
Lac afininum "^ ... 
Vajfum ycontinuedatum. 

Malu£ radicum decoHum hauftum . 

Cyclamini radix cum uino bibita . 

Veratrum nigru \ drachm£ pondere datd cii mulfi , 

Scamoniffuccm J crmalipuniciacinis . 

Anferinus funguis tepidm hauftm . 

Alifmutis druchmu una, uel altera bibita . 

Ad rubetam ranam ebibitam . 
Teftudinis murin£ fanguis cum leporis coaguloyet cya 

minobibitm. 
Alifmatts radixunius, uel duarum drachmarum pondc 

re in uino pota . 
JAerum largim potum, er euomitum . 

Cyb 'i f- ^'dicis bin£ drachm£ potie . 

Ad bupreftes&pinorum erucas 
ebibitas. 

Oleum ^YJ"r \potm. 
\Melinum J '^ 

Caric£ comef£ , er earum decodum ex uino . 

Vahnul£ thebuic£ in cibofumpt£ , uel trit£ cx mulfo , 

aut lad£ pot£ , 
Tyra omne genm in cibum fumpta. 
Jiumanum lac bibitum copiose . 
Simplicia omnia,qu£ epotiscantharidibuiprofunt» 

Ad epotas hirudines . 
Muria inforbitionibus data . 
Cyrenaicusfuccus potus . 
'Laferpitij filia ex aceto haufta.Quin crfuccus'ex dce 

togargarizatus. 
"Betefiilia cum aceto bibita . 
'Hiuisglebula cum pofcafumpta . 
Cimices uino acetoue poti . 
Acetum cumfale potum . 
l^itrumexaquagargarizatum. 
Atramentumfutorium aceto dilutum crgirgmzdtu . 

Ad epotas cantharidas . 
•B.altc£ ~) : 

Oryz^ I , 

Iragij i 

TAalue ^decodum clifmite infufum . 

Sem.Uni [ 

Semefaenigr£ci | i 

Alth££ J 

'mitrum ex hydromelite potum . 

'iiuclei pinei ex uinofumpti . 

Cucumeriifeme contritum , ex mulfo etut laHe hauftii . 

Anferinus adeps ex paffo potus . 

Lacpotum. 

vinm 



VENENORVM. 

Vinum du lce liberalius bibitwm^ 

Ihuris cortex ex paffa fmptus . 

Sumia. terra, qu£ After appellatur ex icfruto hdujld . 

Vulegium tritumex aquapotui datum. 

Kofaceum cum \rino exrut^e decodofumptum. 

Vitis recentv-sramuli detriti , cr expajfo hau^i» 

lus efcukntum omnium adipmn . 

Ad haultam faUmandram . 
Kejina pinea in delinflu . 
Calbanum ex mclle deglutitum . 
NKc/e/ ptnei contriti , ex aiugx decolio poti, 
Vrtica cim Ulijs ex oleo deco^a, cr pota . 
Tejiudinis marinx , er terrejlris oua coda deuoratd, 
K^narum ius,in quo eryngij radixfuerit coda,potum, 
Ad. fanguinem & lac in ventriculo. 
coneretum. 
Codgulum leporinum epotum . 
Acetum tepidum potum , cr uomitu redditum.. 
CroJ^iladeofucco turgentesex pofcafumpti. 
Hitrum perfefe potum . 
Coagulum omne ex aceto-jO' laferpitij radice, aut I4», 

ferehauftum. 
'Brafiicsefemen ex Uxiuioficulnei cinerii potum. 
Conyz^femen cum pipere ex accto hauftum . 
TLubi fuccus ex aceto potui datus . 
Jiordeaceafarind uentric-ulo , cr akoex <iqu<t mulpt 

inunda . 
Thyrnum ex uino haujlum. 
CaUminib<e fbUa. arida pota. 

Adcolchicum. 
Origanum cum paffo , aut oxymelite potum. 
'Bubulum lac hauftum , quin er afininum largius potu». 
QuercusfoUorum , autglandium deco^um potum,. 
MaUcorium hauftum . 
SerpyUum ex lade decoflumbibitum-. 
Sanguindis herb^fuccus potui datus . 
Vitis recentium uiticularum fuccus hibituf . 
Kubifucciis in potufumptus . 
Terulte recentis meduUa ex uinofumpta . 
Myrti bdccte tufte, zr aqua maceratte , cr in Uquorent 

folutiC, potec . 
Caftattearummedia tunicatrita,v cumfanguinari<e- 

fucco epota . 
Origanum cum Uxiuio bibitum. 
SimpUcia omttia , quxfungis aduerfantur . 

Ad folanum fomniferum. 
Aqua mulfa copiosefumpta . 
^'tccaprtUtm^ 
j^acaftntnum J '^ 

Vinum dulce tepidum cum anifo bibitum . 
AtnygdaU amarx deuorat£ . 
ConchyUa omnia tam cruda quam tofta deuorata. 
J,octi^£ marin£, quin et Gammariincibumfumpti, ei 

eorum iufcula pota . 

Adhyofcyamum. 
lAori cortex pottn . 

A qua mtdfa largius ebibita . ,♦. 

Lac omnc prxfcrtim afininum potum . 
ficuum ariditrum deco^l^um bibitum . 
N uclei pinei deuorati • 
Cttctmkfemen cx paffo potui datum . 
Vintmfdlfum ctmfuiUo recentiadipcj etpaffopotum. 



V E NE N O R. y M 

Vrlicitfemen ex aquafumptum , 

Hitrum ex aqua hauftum . 
Cichorium deuoratum. 
Sinapii quoquo modofumpttt , 
Hafturtium'^ 

J;P^^"«* yexuinofumpta, 

AUium J 

Adaconitum, 
J^eporinum^i 

M^dinum > coagulum ex uino potum , 
VituUntm j 

Cham£pityos decodum hauftum . 
Scoriafirri ex aceto mulfofumpta, 
Origaiu ") 

marruba r ''^*^'"^""* ^^*"^ ""^° ^lffmihite potum . 

Abftnthij J 

Sedummaius ") 

Abrotanum { . ./n .tv ^ x 
Chamel£4 ^''^'^'no^bfmthtcpti, 

Aiuga. j 

Opobalfamum drachm* pondere ex meUe, uel laiie c5 
caftoreo, pipere, ZS" ritta <equis ponderibus ex ui» 
no potum . 
Vinum, in quo aurttm, drgentum,firrumue cdndentte 

ftitidumfuerit, potum . 
CaUin£ ius ex Uxiuio er uitto paratum potum. 
"Bubularum carnium pr£pinguia iura cu uino fumpta , 

Adtaxum. 
Acetum calidum potum , er uomitu reddititm « 
SimpUcia omnia, qu£ cicut£ refiftunt, 
Adtoxicum, 
[ fHircinus "^ 
I CapriUus j 
Sdnguis < Lepontt«5 ^frixuStO^incibisfumptUS, 
J Ceruinus ( 
{jlaninus J 
Calbanum cum myrrha ex uino hauftm . 
Quinquefvlijradixpota. 
Koboris "1 

Tdgi > cortex tritus ex laiie hauftus ." 
llicis J 
Cotonea maU ieuorat<t, eiutcum pulegio, Cf rfJ«J 

bibita. 
Amomum "i > t n 

Carpobalfamum >^*«'«<'^''«#«'«- 

Ad opium et corniculatum papauei*. 
IHel ex rofaceo caUdo bibitum . 
O riganum cum pafto aut oxymeUte hauftum . 
AUfmatis radix duarum irachmarum pondere ex uitto 

pota. 
Acetum bibitum^or uomitu rediitum . 
Sal cum oxymeUtefumptum. 
meracum uinum cum abftnthio,^ cinn<tmomo httuftS, 
mtrum ex aqua pottn iatum . 
Origanum cum Uxiuio , aut paffo potum . 
B.ut£fylueftris femen cum pipere , O" panitce ex uina 

fumptum . 
Tiper cum caftoreo ex dceto mulfo , uel cumfatureite » 

dut origani iecoHo ex uino bibitum . 
Vinguid ium in potimfumptd cum uino mt pafth . 



\ 






VENENORVM. 

O j?ium medulk ex oko pota . 

Adcicutam. 

Abfinthium ex uino bibitum. 

Origunum cum p.tffo , aut oxymelite potuM . 

Acetum bibitum , cr iiomitu redditum . 

Meracum uinum Urgius epotum, et per interudU rtt- 

petitum . 

Lac tum bubulum , tum afinimm potum . 

Caftorium cum ruta , et menta ex uino fumptum. 

Amomi "J 

Cardamomi > uncia epotd , 

Styracis J 

Tiper cum urticx fcmine ex uino hauftmn . 

Lauri folia potui data . 

'Lafcr ex oleo uelpajfo potum . 

Vajlm per fe Urgim ebibitum . 

' ■"'•!■•■■■' Adixiam. 

Ahjinthiumcumexuinobibitum. 

Origanum exuino fmriptum. 

Acetum potum , uomitui^irciectum. 

Rut£ fylucftris fcmen- 

'Laferpitij radix 

Iragorigani dccoctum hauBum. 

'Kcfina lercbinthina deuordta . 

l^arduslndicapotuidata. 

Cafiorium \ , v:. j r ^. 

■. r ^ r r °boU pondere fumpti . ■ ■, , 

Laferpitium J '^ ' '^ j •-.'.- 

I^uces iuglandcs cum refina , ca^orio , et rutd tritiey 

ita ut fingula drachmx pcndus diquent ex uino 

haufix . , 

Chamel<e£ ") , ..,,.., ,^ 

_T n Ifuccus lcilhci yondcre ex dqua mujf<s 

AbfinthU J '««M. 

Adcoriandrum . 
Mer«m perfefe , uel ex abfinthio potttm. 
Oleum potum . 
Oua in oleo exiiianita , et ex muria li(^uefacta ieuo» 

ratd . 
Kuriaepota. ' 

Gallinarum , et anferum ius copiose falfmn haufium. 
Vafium ex lixiuio affumptum . 

Adpfvllium. 
Simpliciaomnia qu£ coriandro aduerfantur, 
»"- Adherbam fardoniam. 

tiCfua mulfa liberalius pota . 
Lac affatim btbitum . 
Aqua caltdafotu adhibita . Quin etiam et oteum. 

Ad mandragoram . 
Aqua mulfa copiose pota , et uomitu reiecta . 
Hitrum sum abfinthio ex dulci uino,aut paffofumptu, 
Kofaccum cum aceto capiti perfufum. 
'Bupatorium "^ 
Viper i 

Sinapi y-ex aceto trita,et ad olfaciendu ddta, 

Caflorinm [ . 
Kutd j 

J.ucernarum extinctarum fumus olfactus , 

Adfungosmalos, 
¥imusgaUin£ cum aceto bibitus , 
liel exrofjicei caMopotum , 



VENENORVM 

^aphanus dcuoratus , uel potui datus. 

Abfinthium cum aceto fumptum . 

MeliffophylUfolia cum nitro bibita . 

Lixiuiumfarmentitij cineris ex acidd muria potum* 

Satureiaftruefa^a, haufiaqi . 

Origani iufcultm potui datum . 

Acetum caUdum potum , er uomitu reieiium . 

Atramentum futorium ex aqua potum . - 

Sal cum oxymelite bibitum . 

Fyrafirifolia pota, deuorataq; . 

Oua gaUinaced cum drifiolochi£ drdchmd ex pofc4 

deuoratd . 
Panacii radix, Grfemen ex uino potd, 
Ff X uini cremdtd ex aqud potd . 
Sinapii bibita . 
Hajlurtium comefium . 

Adgypfum. 
Origanum cum paffo aut oxymelitepotum . 
Malu£ decoilum potum.Quin er toto corporiinf^er»' 

fwrii 
Oleum ebibitum . 
Aqu4mutfabibitd. 
Caricarum decoilum potum . 
hixiuium eficulneo, autfarmentitio cinere pardtu, cti 

tiino copiofiore haufium . 
Origuitum cum lixiuio , aut aceto, dut paffofumptum . 
Quin etiam cr thymum . 
Simplicia omnia qu^fungis reft^unt . 

Adeeruffam. 

^^^rdcinumX^^^^^ 

Innum J "^ 

Vlmiliquorfotws. 

Verficorum nuclei exptifanapoti. 

Caricarum "i , n r a 
„ , >- decodimhaumm: 

Maluarum J ■ 

ILac calidttm bibittm . 

Sefammn tritum ex uinofumptum . 

Lixiuium exfarmentitio cinere hauflum. 

Columbina oua cum thure potd . 

Adargenti fpumam. 
Uorminifyluefirisfemenpotum. 
Myrrhdbibitd ") 
Abfinthium j 
Hyffopum { 
Apijfemen f 
Fiper j 

Ifigufiri fiores J 
Vdlumborum dridttmfmum cum Udrdo ex uino potit, 

Ad ar^entum vtuum . 
hdc copiose potum, er uomitu reiedum . 
Simplicid omnid , qtufaciunt ad argenti Spumam . 
Ad calcem, fandaracham , & auri- 
pigmentum. 
lidcexdqudmulfdpotum,cruomitum. 
Carnium lura pinguia haufia . 
AJ.th££\ ^j^p^„^ adfpifitudiitemredddumpotu- 

Tragi herb^femen bibitum . 
S£minisUnideco6:umpotuiddtum. 
Oryzte decoiium potum . 



-ex uino potd . 



SIMPLICIVM 



SIMPLICIVM MEDICAMENTO. 

rum facultates, qux corpori decorem 
prarftant, ex Diolcorlde. 




D E C O R I S, 

Adalopeciam, 

Y RRH A cum Udd» 
no,^ uino myrteo iUi* 
tafimctt. 
Riirundinum corticum ci 

nis ex (tceto inundus. 
haimum cum uino , myr 
rh4,et myrteo oleo ad» 
motwn, 
iAyrti bAccArm fuccus 
iUitus. 
Uucum iugkndiumputmcn combujium, tritmqi, C* 

impofltwm . 
aucum auellanarum crematarum cinii ex urjino adi» 

pe perundus . 
"Eritucei terrejlris corij cinis ex liquida pice iUitia, 
J^eporinum caputcrematum ex urjlno adipe . 
^anarum crematarum cinii cx liquida pice. 
l^urimjlercm combuflum ex aceto , 
VrfinuiadepsiUitui. 

Caprarumfimui ex aceto . ,♦, 

"Raphama tritui ex loliacea farina admotus. 
3rafica cum fale confricata . 
Hetie recentia folia cruda iUita . 
AJi>hodeli radicm cinis impofttui , 
Capa confricatd . 

/iUijciniiexmeUe» ,*, 

SinapiiUitum. 
JHaflurtim confricatm, 
Cyclamini fuccus inundui. 
fianucuUfolia,a' radices illitt pdruo teporis f^atio , 
A/oe ex uino . 

A brotoni cinis ex rapha ni fucco , aut cicino oleo . 
j^aferpitij liquor cum pipere ex aceto . 
Hymphtete radix ex pice. 
Cynogloffte folia ex uetere fuiUo adipe . 
Miantum iUitum cmfufino, aut myrtino olco,4Ut hyf 

fopo , aut uino . 
Thapfix fuccm inundus, 
Kubigo ferriillita. 
Sandarachaexreftnu, 
Alcyonium tertim exuflm inunHum , 
CotexnaxiaiUita. 
Hippocampicremati cinls exliquidapicefCtutaxun* 

gia, aut amaracino ungucnto . 
CapriUarm ungularm cinis ex aceto inunHus, 

AdpilosaBellendos. 
Oleum in quo dccoHa fuerit fcolopendra inunHum. 
J^epus mannui per /e , cr cum marina urticct trituf, 

crappofitm. 
$aUmandr£ cinis ex oleo , 
HticrtekchrimaiUiti. 



D E C O R I S, 

Dryopteris radix trita , er pofi fudorem inunHa .' 
Aqua e uiridibus uitium farmentis igne incenfisema* 

nans admota . 
AuripigmcntumiUitum, v 

Cyperui babilonicui illitui . 

Adcapitisfurfurcs. 
Salicis foUorum , O" corticis decoHum inlotionibiti , 
Myrtibaccarum fuccusiUitus. 
Fe/ taurinum cm nitro , er cimolia inuniium. 
Humana urina inueterata admota . 
Adiantum in lixiuio decoilum , 
TcenumgrtecuminlotionibiK. 
Malua cx urina humana . 
B ef <e decoilum admotum , •*• 

AUijcinisexmelle. 
B ulbi cum cremato nitro itliti . 
J^ilij cremati radix ex melle . 
Alumen cum cruo ex pice . 

Ad ruffandum capillum. 
Ligufirifoliatrita, cr in radicul* fucco mttcerata 

tUita. 
J,yciumiUitum. 

J^oti ligni decoilm in lotionihui admotum . 
Vini feex cremata ex lentifcino oleo tota noHe illiti • 

Ad denigrandos capillos . 
Cuprefi fblia trita exaceto, 
RfcoK decodum admotum . 
lAori fiiliatritaexaceto, 
Gallte aceto , autaqua maceratix iUitt. 
Palmce corticis decoilum admotum,C^ fubinde de» 

terfum , 
Myrti foliorum decoHum in lotioniBut. 
Acaciie fuccui illitui . 
llignte radicis cortexex4quaco{ius,donec moUitut 

intabefcat, tota noHe iUitus . 
"Bederx corymbi illiti. 
Saluiie decoHumfiepiui inj^erfum, 
Kubifoliaadmotd. 
Soryillitum. 

Ad pediculos & lendes necandos . 
Cedria illita . 

lAyricie decoHumperfufum, 
Melinuniiumcapiti. 
"Bette decodum perfufum . 
Allium cum origani decocto potUM « •% 

Uederte lachryma illita . 
Staphis agria admota, 
Sandaracha ex oleo . 
Alumenexaqua. 

Ad prohibendum folis aduftionciD. 
Albumen oui inunctum . 
Cyckmini fuccm inunctin , 

Ad 



D E C O R I S. 

Ad facieinitoiem. 
Vlmi Vic[uor in folliculyi contentm iUitut. 
lAaflichc illita • 
l^upinortm fmnu iUiti. 
"S^i^Arm fyliicftrium fcmen ddmotum . 
Tcponii fuccui cum ciui fcmine , QTfaritli ittfoleflc» 

catus , cr inundui . 
Tolygondtum initum . 
CImis ungucnt.trii( cx urinti. 
'Ricini femcn impofitum . 
Vitis fylucftris ucin i illiti . 
Argcnti f\>umi clotJ. inunild . .', 

Alcyoniam primum , er fecundum ddmotUM . 
Chu tcrru impofitd . 
Crocodili tcrrcRris fimim iUitum . 

Ad colorcm conciiiandum . 
Cicer in cibis fumptum . 
Agiricum iruchm£ pondcrc potwm. 
'Hyffopum miuducitum , bibitumue . 
CbiitcrraiUitd. 
Cerdfigummi iUitum . 
Cdric£ in cibis fumpt£ . 

Ad faciem derugandam . 
Cdcdlle grdmppft cxcufitm florem prodeuntii tri» 

td , cr cum cerato iUiti . 
Bryoni£ ndix cum eruo , cretd chia , cr faeno greea 

co iUitd. 
Chii tem ddmoti . 

Ad cutis vitia in facic . 
Sibin£ dccodum perfufum . 
Conchul£ lndic£ cinii ddmotUf . 
Cldns unguentdrid tritd ex urind. 
Cdncroram fluuidttUum cinii iUitiK . 
Hdrcifi radix cum femine u,rtic£ ex iceto . 
R/cim' femen ddmotum . 
Vitis fylucfhis acini iUiti , 
Cinnamomum ex melle . 
Cofli rddix cum dqui uel meUe iUitd . 
"Bryonitndixper fe, cr cumcruo,cretdchii,^ 

fccnogr£coddmotd. 
Alcyoniumprimim ,Gi' fecundwmimpofltum. 

Adionthos& varos. 
Myrrhi illiti cum meUe , cr afli. 
Forri folii cim Khoe obfoniorum loco admotd . 
C£p£ fuccus cum fdle dppofitus, 
"Bulbi per fe,ZTex oui uiteUo . 
Vulegiumexcerd. 
Sori ex aqui . 
Alcyoniumprimum , cr fecundum ddmotum . 

Adcuris faciei vitia a folecontrafta. 
Iridii I Uyric£radix cum heUeboro admoti . 
Cinmmomum ex meUe . 
Cofti ndix cum 4qud uel meUe iUiti. 
Amygdil£4mdr£ ndicumtritdrwmdecoHu admotu. 
licildcinundum. 
Cochlearum tum caro, tum tefta fimuleremate ex 

meUe. 
Leporinuifinguiiinun^ui. 
S epi£ cremit£ cinis aimotia * 
Lifu femen iUitum . 
Orobi firim impofitd . 
Sifymbrtum itmdum. 



D E C O R I S. 

"Bulbi cremiti ctm Alcyonio impojiti, 
Heder^dccoiia foliicxuino. ,, 

Chim£leonii nigri radix . 
Alyffum concifum ex meUe. 
lHclii tcrra inunda . 
Cyclamini fuccm iUitui . 

Ad lentigines delendas ." 
Iridis lUyric£ radix cum albo ueratro admota . 
CafiaexmeUeiUiti. 
Coftui ex aqua , er melle . 
Sanguii leporintts calens inuniiui, 
Triticifartna ex aceto mulfo . 
Kdphanus cum lolidcea fdrina^dmotus. 
'Braftic£ femen inf^crfum . 
Sifymbritm tritum, cr impofitum . 
AUij cinis ex meUe . 
Tiracunculi mdioris rddix ex melle . 
Bulbiex melle , z^nceto. 
Uigelld confricdta . 
Cdlbdnum cu/m nitro ex aceto . 
Alyjfum concifum ex melle . 
N<trc//?i radix cum urtic£ femine ex iceto . 
Kicini femeniUitum . 
Vitis fylueftrisaciniliniti . 
Bryoni£ rddix cum eruo , foenogr<eco , et creta chia. 
Addrces impofttd . 

Ad nsuos . 
Atcyonium iUitum. 

Ad totius corporis nitorem . 
lAdftiche inj^erfa . 

Vlmi liquor in fbUiculis cottclufta illitui. 
Butyruminundum. 
Crocodili terreftris fimum iUitum . 
P eponis fuccus cum eius femine , et farina infotefics 

cdtus ex aqua . 
Bryoni£ radix inunila . 
Cyclamini fuccus inunilus . 

Ad cicatrices delendas . 
Afininus adeps inunilus . 
Tdbdrum farina cataplafmatis indita . 
Kdnunculi folid , et radices illita . 
Cdldmintha ex uino decoda admota . 
Cucumeris fylueftris radix trita , etinj^erfa . 
Glans unguentarid codd in dcetocum nitro adhibita , 
Bryom£ radix cum Eruo , creta chia , et fxnogr£co 

admotd. 
Chryfocolld iUita . 
Alcyonium primum, et fecundum inuniium. 

Advitiligines. 
Cochlearum terreftrium teB£ cremat£,et illit£ , 
J^eporinus fdnguis inunHus . 
S epi£ cremit£ cinis admotus * 
Vibdrum farina inj^erft . 
'Lupinorum farina impofita. 
Bet£ cruda folia lUita . 
chondriUe radtx , et folia ex meUe , et nitro trita ex 

aqud. 
I)rdcunculi maioris rddix ex melle , 
Af^hodeliradicis fuccus inunilus, conJricat4 prius 

fub fok cute . 
C£p£ fuccus infole inunctus, 
Allijcinisexmelle, 

n t Tiper 



D. E C O Pv I S. 

Tipcr cum nitro impofmm . 

Cdppar/.radixtriUexdccto. 

Argcmone ficcata , tuf/cii cum nitro], zr uinofulphu* 

rc admota . 
Telephij folia cum hordeacca farina cx hydreUo fex 

horii admota . 
Ccntiana radicis fuccus inundus . 
Chamiflconis nigri radix cumfulphure illita, 
Kuta cum uino , pipcre , nitroq; confricaU . 
'Libanotis fcmcn ex acerrimo accto . 
TuilijcrcmataradixexmeUe. ".. 

Hymphiete radix ex a^ua . 
Jiubi£ radixe-x accto . 
Alth££ femen tum recens ,. tmficcm tritm ex Ac^ 

to ,in fole inundum . 
Anchuf£ radix ex accto. 
Harcifi radix cui^urtic^ femine cx aecto . 
Bryonia cum Eruo, creta chia,cr fccno gr£co iUitit; 
Glans utjgucntaria in aceto decoila cii nitro impofita, 
Cucumeris fylucHris r^iix triu , Qr inf^erfa. 
Kicini femen illitum . 
Veratrum nigrum ex aceto . 
Sulphur quoquo modo admotam . .v ■i 

Alcyonium primum , cr fecundum iuunituni». 

Ad lych<;nas , & impetigines . 
Tini , er pice£ cortex illitus . :.Xk 

TLentifci foliorum decodum fotu adhibitumi. 
Cuprcfi folia cum polenta illita . 
■p^hamnifolkaimota. 

'Lignorummarcorinl^erfus. , *.» 

Hafturtij fem.en admotum » » 

Khaponticum ex aceto iUitum . 
Veratrum nigrum exaceto iUiitm. 
Clansunguentdria cum lotio impoftta . 
yitisuinifer£ gummicum nitro iUitum, loco tameit 

primperfricato. 
Sulphur ex terebinthina refina . 
Sal ex oleo , O" <tceto perjridum . 
Alcyonium primum , crfecundiim impofitum^ v. 
Adarccs iUita . 
Tixliquidainunila. 

Thmml^erfum. t 

Aethyopic£ olc£ lachryma imn&a » 
"PruniarborisgummiiUitum. 
Ticuhieum lac cum polenta tUitum . •,-* 

ls\e\ cum alumtne decoHum illitum . 
■propolisinuitda. 
Triticeus recens panis ex muria. 
Loliacca farina ctm fulphure ex uino . 
Ciccr cum hordco cx meUe . 
Lapathi cuiufqiie radices in aceto dccodx , loco prius 

fcarificato , cr nitro confiicato appofit£ . 
liafturtiumcxmeUeappofitum. 
AUij cinis ex melle illitus. 
Sinapi ex aceto Itnitum . 

Cham£leonis nigr£ radix ex aceto coila,zr inunila. 
Kutaciimalumineexmclle. 
'Laferptl ij Itquor ex accto. : 

Clutinum in acetofolutum intindum . 
Cucumcris fylucftris radix trtta, cr inf^erfa. 
Tithymali charact£ lac tllttum . 
:Bryoni£ radix cum Ertio , creta cbia , v fceno grx» 



p E C O R I S . 

co iUitd. 
Aquamaris fptuddhibitd, 

Ad papulas. 
Lacomnepotum cum crudomeUe, ddmixU d^Ud , v 

exigtto fale . 
Sg.ruiniadispotum.. 
Acetum applicatum . 
IButyrum illitum . 
Vrina humana inueteratdi 
Lupinorum farinaadmotd . 
Cyclamini fticctts adhibitm . 
'Piikgij decodum corpori perfufum . 
'Ruta cum cera , er myrteo oleo cataplafmdtiindifd 
StaphisagriaiUita. 
Glans unguentaria cum lotio linitd . 
JLubigo jirri tUitd . 
AlumencummeUe. 

Ciniubdris, Idcftfanguis draconis adhibitm. 
¥orndce£ tefl^ toil£ admot£ . 

Ad alphos , & cutis maculas . 
Thdpfi£ fuccus cum melle iUitus. 
Clans unguentaria cum lotio linita . 
'Ndrcifi radtx cumfemine urtic£ ex aceto , 
Lotus fylueftris cum melle perundus . ( 

Cucumeris fylueftris puluerizatd radix impofitd.. 
Kicini femen illitum . 
Vitis fylueftris dcini liniti . 
3ryonid cum eruo , cretd chid ,(y foeno ^£co illitd, 

Adpforam. 
Stdphis dgrid tritd ex oleo illitd . 
Bryoni^ femen inunctum . 
Aqua marina fotu adhibita . 
Clans unguentaria in dceto coHtt . 
Sdl illitum . 

Adfcabiem. 
Cdrddmomum ex aceto illitum . 
Ole£ uirentis,cr accenf£ fudor mdndns illitus. 
Ticulneumlacinunctum. 
Brindcei mdrini tefta crudd , tefidue cum dlijs miftd, 

er iUitd. 
mppocdmpi mdrini cremdti cinii liquidd pice , dxum. 

gidtie , dut dindrdcino unguento coactus , er capia 

ti inunctus. 
Vrindhumandinueterdtd, 
Serumldctispotum. 
Cicercumhordeo^o^m^llct 
"Ltipinorum fdrind. 
Argemone ficcdtd, tufaq; cum nitro in bdlneocot» 

fricatd. 
Hirundtnaria minor confi-icatd, 
Cham£leonis nigri radix addito exiguo dtrdmento fu» 

torio , cedrinoqi liquore , cr dxungi£ pauco Imittt, 

Quin etiamfulphure , er alumine miftis . 
Glani unguentaria cum lotio linitd . 
Origani decoctum corpori perfufum . 'y^ 

Quinquefolij radix decocta , linitacf^ . 
Totamogeton ualet pruritui impofitd. 
Lotm fylueftris cum melle perunctd . 
Veratrumnigrumlinituincumcerdtpice, cr ctdrU 

no oleo . 
Stimmifum cera , cr exigud ceruffd . 
Alumen cum aqud aj^erfum ^imfns ^ruritm- 

Ad 



D E C O 11 I S. 

Ad lepram grarcorum . 
Vcl tdurinum ctim nitro, cr cimoliu . 
Vrinx biim.au ctddito nitrofota . 
lunipcricort€Xcrem:ttt<scXi(qiid, ■ ♦*, 

Wruxini cortex cremittus cx aquu . 
Vlmilvli.i concifu cx uceto . 
Acthyopic£ olc£ l.tchrymu illita. 

{Tcrcbiiithinu "i 
Lurign.i >■ cim lerugine, chdlcan* 
Abicgiu J tho ,crnitroiUitu. 
'Eiculnem hc cum poknt.t . 
Triticeifurfiires cx .tccrrimo aceto clixi . 
Hordctfirinu cx uccto ucerrimo , cr hydreUo . 
l^olijfurtnu cumfulphiire ex iiino,o~ aceto. 
'Lap.tthi ciiiufque rudiccs , loco priusfAcrificji.to,ZT ni 

tro confi-icuto udmotx . 
Brdfict cor.cifa ciim polenia .tdhibita. 
Vcratrumniirumcxaccto. 
A//(/ cinis ex melle. 
Stnapi cx accto . ... 

'BryonidC fcmcn iUitum . .*. 

J^ifiurtiiimcxmeUe . 
A nchufs radix exaceto. 
^anunculifilia, er radices appojlta . 
Mclanthijfemcn admotum . 
Cucttmeris agrcjlis radix in puhterem afperfa . 
Glans unguentaria ccHa in accto cum nitro . 
Thapfl^ fucctis intincliis . 
Scammonia in aceto decoda iUita . 
Vitis uinifir£ gummi admotum, loco tamen prius nitro 

perfrido . 
Aerugo cum nitro ex terebinthina refind. 
Alumen cum brafica, er meUe co^um . 
Sulfur ex refina tercbinthina, er aceto . ,\ 

Sal ex oleo , ZT acetoferuefadum . 
Alcyonium primum ^fecimdum iUitum . 
Adarces impo/ita . 
I-lelia terra lUita . 

Adpruritum. 
'Siculneum lac admotum cum polentd » ,♦• 

Sidphur ex nitro . 
Sal ex oleo , et aceto perfiidmn .. 
Alumcncumaquaaj^erfiim. 

Adelephantiafim. 
T.rinacei terreftris exiccatu corpusin cibisfumptum". 
Cedria inunda . 

Cochlearum tcrrelhrium cinis iUitus . 
Sahtmadra alijs confiretibus medicametibus admixtd . 
Serum ladis potum . 

CiUmintha in cibisfero ladis fuperpofito . 

Ad clauos , callos & verrucas . 
Salicis corticis cinis admijio aceto maceratus illitui, 
Smaridis pifcisfaliti crematum caput . 
Xacertee concifum caput . 
OuiUumfimum ex aceto . 
Me/ cun\ dumine decoHum . 



D E C O R I S. 

Cicerumgrana totaccipe, qtiotfuntporri, etfingutis 

gr.ms fingulas tange uerrucas, deinde ligagrana. 

cicertm tn lintcolo, er poft tcrgiim proijcc, cr boc 

non fiat nifi iioua luna . 
Heliotropijfemm linitim . 
SciUa crcmataperunda. 
Kanunculi fi>lia , et radices . 
Titpftci radix iii ttino decocla, tiifa, et impofita . 
"NigeUa ex uetere urina impdftt4,loco prius fcari* 

ficato . 
iLaferpitij liqtior cera pr.emoUitus impofitm ,fcarifis 

catione priusfada . 
Clinopodtum diebin aliqiiot potum . 
Cham^fices rami triti, et impofiti . 
Vitisfarmentorum uiriditm incenforum eMdnas rf^«rf. 
Aerugo impofita . 

Ad acrochordonas , & thymos & 
myrmecias. 
Mali punici iiintm adhibitum , 
Lac ficuhetm cum adipe circa aiiacentem carnem 

iUitum . 
Thusexaceto,etpiceiUitiim. ■ 

Kuta cum pipere, uino , et nitro affridd . 
Cicer cum hordeo, et meUe . 
Kanunculifvlia,etrad!ces, 
T)ipfaciradix trita in uino decoda . 
Tithymali characi£ fuccus ,etlac iUitum . 
Chameefyces rami triti, et impofiti . 
Heliotropij femen linitum. Q{(w et heliotropiii minus. 
Vitium uinifirarum farmetorum uiridium incenforum 

emanans aqua iUita . 
Sal cumfeuo uitulino tUitum . 

Adalarum taedia. 
l-lyrrha cum liquido ahimine iUita . 
iAyrtifi)liorum arentiamfarina tnf^erfa . 
Cardui radix cataplafmatis more adhibita . 
Alumen linitHm . 

Adlabiorumrimas. 

^ \GaUinaceus J 
Lycium admotum . 

Ad fudorem ciendum . 
Terul£ femen ex oleo inundum . 
Onobrychis ex oleo inunda . 
Me/ ileraclium qiiodam anni tempore deuoratum . 
lici matur£ comefe . 
Sinapi in cibumfumptum . 

Ad fudorem compefcendum • 
Bulbicomefti. 
Sulphur conjricatum. 
Cypfum "J 

Morochthus lapis >admot4. 
Samiaterra. j 

Ad exterendam cutim . 
Cyclamini radix inunda . 

Ad extrahendum exalto , 
Uel 
Sinap. 



. yappofitim. 



SIMPLICIVSl 



SIMPLICIVM MEDICAMENTORVM VIRES. 

Quibus exuberantes in corpore humores vomitu (&;alui deie- 
dione excernuntur , ex Diofcoride . 

EXPELLENTIVM MEDICAMEN. 



Ad bilem educendam . 

R I s lllyricd drachnia* 
rum feptem pondere ex 
hydromelite potd . 

ThUj^ifemen potum . 

Aloehduda. 

Abfinthm potui datum. 

Tragorigmi deco^u bi= 
hitum . 

Lychnidis fyluefiris fee 




men drdchmarum duarum poudere potum . 
Androf<emifemen duarum drachmurum pondere hau» 

fium , 
Veratrum nigrum per fe datunt , aut ex Scmonia cum 

falisdrachma. 
Vycnocomi radix duarum drachmarttm pondere ex rfs 

quamulfa. 
Centaurium minta decoHum deuoratum . 
Fartheniumjiccatum cum aceto mulfo , autfale. 
Thapfite lademfucctii in aqua mulfa potui . 
Clematidii alterim femen tritum potum . 
Sefamoides tritum dattm . 
Cucumerisfylueftrii radicisfuccuf, O" cortexfexquia. 

oboli pondere bibitus . 
V.ippoph^ fuccm oboli pondcre potus . 
'Ricini trigintagrana purgata trita haufta . 
Tithymalorii omniii fuccus binis obolis in pofcd potuf. 
Mercurialis ius potum . 
hathyris grana fex aut feptem cum ficis dut palmulK 

in catapotio deuorata . 
Veplus in hydromelitPs cyatho potus . 
Scamonijfuccus drachm<e unius, aut quatermm obolo 

rum pondcre hauftus ex aqua mulfa, uelpura . 
Chameli££folid in catapotijs deuorata cum duabus abs 

flnthij partibus adieila chameUauna cumhydros 

melite. 
Thymel££ uigintigranorum pars interna bibita. 

folia ■< p, i'^ yokrummorecoila. 

ApioSyfcilicet injirior pars deuorata . 
Bmpetrum in iure aliquo aut hydromelite potum, 
Tiliculje aridxfarina aqua mulfa inf^erfa bibita . 
Cynocambe decodum hauftum . 
Ucliotropij dccoilum ex aqua potum . 
Agaricidrachmaunauel alteracummulfa bibita. 
tityufj: radtx drachmarum duarum pondere cum mul 

fa haufta,feminis uero drachma,ZT fucci cumfaria 

nafubdili cochlearium in catapotio . 
Ad pituitam eijciendam . 
IrislUyricd drachmarum feptem pondere exhydroa 

melite . 
Man dragora: fuccus dtiorum obolorum podere potus . 
yeratrum nigrumper fedaium, uel cum fcammonid 

cum ftlis draclma . 
hycij Indicifemcn cyathi dimidij menfura potum . 



Vlmi craftior cortex in uino,aut aquafrigida unciatim 

potus . 
CdUinaceorum fenefcentium ius Tiiofcoridis modo f 4* 

ratum , haufium . 
CycUmini radix ex hydromelite pota . 
SciUa cmn meUe coila pota . 
Byffopi decoilum ex dqiid ,meUe,ZTruta potunt . 
Thjmum cum fale, cr aceto hauftum . 
Sphondiljjfemen potum . 
Ammoniacum drachmte pondere bibitum . 
DaphnoidcsfDlium recens, uel aridum potum . 
Hippophieftifuccus trium obolorum pondere ebibitui » 
'Bpithymum potum cum mette . 
Bryoniicfuccus cum aqua mulfa . 
Cnici fcminis fuccus cummulfo , ueliuregaUinaceo. 
Magnes triim obolorum pondere cum mulfa. *^ 
Centaurij minoris decoHum deiiordtum . 
Tartheniumftccatum cum aceto mulfo,dutfdle potuttt. 
Clcmatidis alterius femen tritum ,potum. 
Sefdmoides tritum ddtum . 
Cucumerisfylueftris rddicisfuccus,Gr cortexfefquio* 

boliponderebibitus. 
V.ippophaisfuccus oboli pondere potui . 
Kicinigrana triginta trita epota . 
Tithymalorum omnium fuccus hinis obolis in pofca 

potus . 
hathyris grana fex,autfeptem in catapotio cumficis » 

aut palmulis deuorata . 
Veplus in hydromelitis cyatho potus . 
Scammonijfuccus drachm^ unius,aut quaternum obo» 

lorum pondere hauftus ex aqua pura uel mulfa . 
ChameUie ftilia in catapotijs deuorata cum diiabus ab^. 

finthij partibus , adieHa chameUa una cum hydro* 

melite. 
Thymel<e<e uigintigranorum pars interior bibittf* 

Tolia -< , .. '^' V olerummorecoHa. 

Apij inftrior pars deuorata . 

Empetrum iniure aliquo , aut hydromelite . 

"BilicuU mdtefarina aqua mulfa inj^erfa hauji<( . 

Cynocramb£ decoHum bibitum . 

Heliotropij decoHum ex aqua potum . 

Agarici drachma una, aut altera cum mulfa bibitd , 

Vityuf£ radix drachmartmduarumpondere cum mul 

fa,€rfeminis drachma,fucci uero cumfarinafubam 

£ii cochlearium in catapotio exhibita . 
Ad atram bilem pellendam . 
Jiiandragorte fuccuspotusduorumobolorum ponie» 

reexmulfo. 
GaUinaceorumfenefcentium ius BiofcoritUs modo pom 

ratum hauftum . 
Bpithymum ex mette hduftum . 
Serumldiiispotum. 

Origanumficcum acetabuli menfura potum ex mutfa . 
Pulegiumbibitum. 

HeUeborum 



1 



EXPELLENTIVM MEDICAMEN. 



KeUehorim nigrum hMftuttt . 

Spdrtium epotum . 

Alypum menfura epithymo piXricumfuU, C accto 

fumptum . 

Ad vomitum ciendum * 
Thhj^i potum bilem rubcdm educit . 
Mundrdgord pota atram bilem . 
ThApfi£ ludcusfuccus in mulfa bibitus . 
Tithymiloriifuccuscuaqud mulfabmis obolispotm, 
Apij fupenorpars deuoratct . 
Spartijflores, cyfemina in mulfu pota . 
Anagyris fcmen commanducatum . 
Betcnic£ radices exhydromelite pot£ tpituitam eij» 

ciunt. 
Papaucris f^umei femetiinmulfa acetabuU mcnfura 

potum . 
Staphidis agri£ grana quindccim in mulfa data . 
Silybi rudicis drachma pota . 
Clansunguentariacumhydromelite. 
liarcifiradixcoiia,cfta,feubibita, •♦. 

Kicinigranatrigintahaufta. . . 

Kaphani cortex ex aceto mulfo potus. 
Tithymalorum omniumfuccus potus . 
Aes uftmn cum hydromelite bibitum . 

Adaquam incercutem pellcndam. 
Cydamini radix ex hydromelite haufta . 
Tolij decodum bibttum . 

Hippoph^ftifuccus triumobolorum pQnderepotus. 
mppophaii fuccus oboli pondere potus . 
Kicinigrana triginta pota . 
I^athyris cuiusqigranafex ^aut feptem in catdpotia 

cumficis , aut palmulis deuorata . 

Sambuci "1 c,. i n 

vh V Y pii<iolerummorecoaa. 

"Empetrum in iure aliquo , aut hydromelite hauftum. 

Cynocrambe decoHum potum. 

Afarum bibitum . 

'Lacluc£Jylueftrisfuccus in aceto mulfo potus . 



Trifolij radix drachmarum duarum pondere in uino 

hibita . 
Tithymalorumfuccus bibitus . 
Thymel££ uiginti granorum pondere pars intern4 

bibita . 
Vitisfylueftris radixfirucfada in aqua in cyithis duo 

bus uini aqua marina dtluti, pota . 
S quamma £ris ex aqua mulfa haufta . 
IA.ercurialis decoil£ ius potum , 

Ad aluum emolliendam . 
Cerafta recentia manducata . 
Vruna in cibisfumpta . 
Siliqu£ deuorat£ . 
¥ici matur£ deglutit£ . 
'Lacftculneum potum . 
Chamarum pifcium ius potum « 
Vnguis odoratus ebibittts • 
Kaphanus comeftus , 
"Beta alba deuorata . 
Blitum comeftum . 
Kumicis cuiusq; decoHum potunt . Q£W Cr ipfa herbd 

decodadcuorata, 
lAalua in cibofumpta . 
Atriplex manducatum . 
Brafica leuiter feruefaiia comefta , 
'LeiUis decorticat£ decoilum primumhauflunt . 
Ajj[>aragorum cauliculi in cibum accepti . 
Cucurbit£ integr£ ftruefaii£ expreffusfuccus potUS* 
Cingiberquoquomodofumptum. 
Veucedanwnpotum . 

Scillumficcfi cochlear unum,aut alterum ieiunis datii, 
Androf^mi femen tritum potum . 
Helxines fDliorumfuccus hauftus . 
Fapaueris erraticifemina acetabuli pondere ex mulfa 

aquapota. 
Cynoglofii decoilum hauftum . 
Cham£fices rami decodi^ZT in cibumfumptL 
3ryoni(eeauliculirecetes coili,c incibumdeuorati. 



F I N I S. 

Mcnrurarum & Ponderum Typi ad Diofcoridis 
mentem - Ex Galeno . 



'Siliqua 
Aegyptiafdhi 
Orobut 
Obolui 
Scrupulut 
JnVonierumj DrachiM 
ratione. "S vncia' 

Acetabulum 



Kegis 
Pontica 



> Vendet 



Hux < 

Libra 

{M.edicorum 
Italica 
Alexandrimt 



rchatcum unum 
Chalcum unum V femis\ 
Chalcos duos 
Chalcos treS 
Obolos duos 
Scrupulos tres 
•<v Drachmas odo 
I Drachma^ quindectm 
Vnciasfeptem 
Vnciam unam 
VncitH duodecint 
Vitcia/i.fexdecim 
Vncias decem er oilo 
JVncia^uiginti. 



DE ARIDOHVM MENSVRIS. 



lniiridormmen=< 
furif. ' 



( Artabi Aegyptk "^ 

M.odm Aegyjpciui cr ItdicUi 
Medinwus 

Uemic dum.i.femifextum 
Coiigius 
Chcenix 
Sextarius 
Uemin^ 
Cheme 
XocUut 



fM.odios quinquc 
Choemces o£io 
Hemieiia duodecim 
Congios duos 

^. ^ j Choenices quatuor ,idell drdcfi^ 
contmet < ^ 

j nzrff 729 

Reminds j .Attic4i.i.drach. 180 

Heminoi duiis.i.drachmM i to 

Cyathos fex , id eft drachm. 60 

Cyathi quantam^artmtideftdracf]* 

mas t.cr s, 

i,Scrupulos tres 



Ponderum & Menfurarum Liquidorum ratio , 



r;;uiWj.$J|'vn;-, 



Aceti «^ Heminauncias 10 



Vini 



Aqux 



1« Uquidorum 
menfuris» "^ 
Vendet. 



Olei 



'Ceramim lib. 80 
Amphora lib, 8 • 
Vrna lib. 40 
Congitu lib. i o 
Sextarius lib. i cr mcias t 



Cotyla unc. 10 
Oxybaphm drach. 1 8 
Acetabulum drach,- t 8 
Cyathui drach. i z cr fcrupulos^ 
^Cheme drach. } . ©" fcrup. i 



i 



'Ceramiumlibyt 

Amphoraltb.Tx 

Vrna lib. js 

Congius lib. 9 

Sextariui lib. i. 

Heminauncias s> 

Cotyla uncias s> 

AcetabulumdrachmM %i 
j Oxybaphm drach. 1 8 
I Cyathui drach. 1 8 
l^Cheme drach. j 



120 



xxa 



' fCeramium Ub. 
Amphord lik 
Vrna lib. €0 
Congiui lib. 1$ _ 
Sextariui lib.% ' '- ' 
Meflfe •«^ Uemina lib. i 
\ Cotyla lib. i 

IAcetabttlumdrach. »7 
Oxybaphm drach. 17 
Cyathmdrach. 10 
^K.(:heme drach, i 



/ 



PETRI ANDREAE 

• MATTHIOLI MEDICI 

Senenfis Commentarii, 

IN LIB. PRIMVM PEDACII DIOSCORIDIS 

ANAZARBEI,DE MEDICA MATERIA. 

Prarfatio Diofcoridis. 




fto ii^^^fa^vsv^i^ ^/^ =1 V A N q_v A M , amicifsime Arec,compIuresnonveterum modojfed re- 

centiorum quoque, de medicamentorum compofitione, uiribus, atq; pro- 
bationefcripferunt; nobistamennec uanum,neca ratione abhorrentem 
impetum animi ad iioc opus incefsifle, tibi oftendere tentabimus . propte- 
reaquodeorumnonnulli abfolutum nihil ediderunt,alij plurima,vt ex 
narrationeacceperant,fcriptistradiderunt. SiquidemBithynus IoIas,& 
Heraclides Tarentinus , omifla prorfus herbarum tradatione , rem ipfam 
paucisperftrinxerunt.nequevero omnesiUi de metallicis quicquam re- 
bus,autodoramentis memorisprodidcrunt. Crateuasautem herbarius, 
& Andreas medicu5,qui cseteris diligentius hac in parte verfati videntur , radices multas apprime vti- 
30 leSjherbasquealiquashaudquaquamadnotatas reliquerunt. Veruntamen prifcorum fubfcribere 
oportet f ententijs : quos , ecfi pauca ipfis referantur accepta , magnam tamen impendiflc diligentiam 
conftat . lunioribus minus aflentiendum : e quibus eft lulius Baflus , & Niceratus , & Pctronius Ni- 
ger,& Diodotus,AfcIepiad£omnes,qui medicinalemmateriam vernaculam,cognitamque vul- 
g6,dignamcenfuerunt,quGeabipfisIiterisexafte mandaretur:& vt medicamentorum uires,pro- 
bationesque curfim complexi , fic nullo experimento eorum effedus colligentes, inani uero redden- 
darum caufarum ftudio uerba fundentes , alia interdum pro alijs fcriptitando, t rem in aceruum,con- 
^enemquecontrouerfiarumextulerunt.Siquidem quiintereos cgregius habetur Niger, euphor- 
bium nafcentis in Italia chamelafae fuccum efle contendit : androfimonque eandem herbam cum hy 
perico efle : quinetiam aloen in ludsa fofsilem nafci : & pleraque his fimiha falso exponit, quae pror- 
40 fus ueritati refragantur . Qujbus conieftura colligi poteft, eanon o^culata fide,fed narratione potius 
ab alijs accepifle . In ordine pra;terea ijdem ipfi aberrarunt, partim eorum difcrepantes, nullaque co- 
gnatione coniunftas uires collidentes : partim per elementaliterarum fcriptain ordinem digerentes, 
qu6faciIiusmemori£mandarentur,genera&eornmeflfcd:usa fua cognatione difiungentes. Nos 
uero ab ineunte , ut ita dicam , iuuenta , iugi defiderio cognofcendai materi^ alledi , multis regionir- 
busperagratis (necenim nefcis nosmiIitaremuitamexegifl"e)tuohortatu commentationemin fex 
libros contulimus . Quod opus tibi dicamus, Aree,animi gratitudine obfequentes , ob eum quo nos 
• profequeris affeftu . Etenim natura cum in omnes eruditione excultos, tum uer6 in eos, quibus cum 
tibieiufdemartisnecefsitudointercedit, pronusadamicitiameflfefoles,in nos etiam aliquanto pe- 
culiarius . Enimuero non paruum pr^ bet tuse probitatis argumentum, optimi uiri Licinij Bafsi fin- 
50 gularisergateamicicia:quam unanobifcum degentes nouimus,cum mutuam interuos beneuo- 
lentiamsmulationedignamintueremur. Admonitum autem te ueIim,eosque quiin hofce com-r 
mentarios incident,ne in ucrbis facultatem noftram asftimetis,fed potius adhibitam rebus cum pe- 
ritiacuram. Etenimplurimauifuipfi exadifsimecognouimus^qusdam etiamexea,de qua inter 
omnes conuenit , hiftoria, pcrcunctationeque rerum apud fingulos vernacularum , diligenter accer 
pimus.Dabimus igituroperam ,utdifFerentiabaIijsordine tradito,genera fingularum medicina- 
rum, uiresquedefcribantur. Quodautem neceffaria fitmedicamentorumdoftrina,nemoeftferme 
quiignoret:qu6dea& totiarticoniundafitjvniuerfisque eius partibus efficax adminiftret auxi- 
lium . Quare per medicamentorum compofitiones,atque mifturas,& fada in morbis pericula exten- 
di , & incrementum capefFere poteft , plurimum conferente fingulorum medicaminum cognitione. 
QuinetiamuernacuIam,familiaremquemateriamcompIed:emur, utperfe£lafit,qusBa nobis relin- 
quetur , doftrina . Verum in primis curam impendere oportet , ut fuis temporibus fingula & de- 

a metantur. 



2 And.Matthioli Comm> 

inetantur,&recondantur.certeprohorum ratione,medicamentaaut ualentuiribus,aut euanido 
iiulloquemunercfunguntur. SerenaigiturcsIiconfLitutionedemetendafunt. magnifiquidem re- 
fertinterconigcndum,fi ucl fqualores, uelimbres infdti fint:quemadmodum fi loca,in quibus 
prodcunt,cliuofa5'.^:uentisexpofua(mt,&pei-flata,frigidaquc, i!.:aquiscarencia:in his enim locis 
uires eorum longeualidiores intelliguntur. Contra,qusE incampeitribus^riguis, &opacis,cxte- 
risquelocisaucnto (ilentibus enafcuntur ,p!erunque dcgenerant,& minus uiribus ualcnt-.mul- 
toque magis , (i non fuo tempore,ncc opportune colligantur , aut fi per imbecillitatem intabuerint . 
Nequeignorandumjhscf^pepiopeculiariloci natura,autanniclemcntia,maturius,autferiusado- 
lefcere.nonnulla propria ui hyemel^orenr, & foliapariunttqusedam bisannoflorifera. Quare cui 
inanimoefthorumperitiamalleqiii ,neceffeefl:eumprimagerminationefoIo emergentibus, adul- 
tis , & fenefcentibus adeffe . Nam qui pullulanti herbae duntaxat adfliterit , adulcam cognofcere non 
potefl: nequequi adulcam tantum infpexerit.nupererumpcntem nofcet.Quo(it,utproptermuta- 
tam foliorum faciem, cauliuin proceritates , florum feminisque magnitudinem , & id genus alias pe- 
culiares notas,nonnulli, quiolim has rerum uarietates non perfpexerunt,magnoin errore uerfcn- 
tur.Qu^xcaulaetiam nonnullis fcriptoribus impofuit,qui herbasquafdam,uerbigratia,gramen, 
quinqucfolium , & tufsilaginem emittere florem, fruftum, & caulem negant . Ergo qui fspius ad ui- 
fendas herbas, & earum natales (econtuIerit,earum cognitionem maximeconfequetur.Scireetiam- 
num conuenitjfola ex herbaceis medicaminibus veratri genera,nigrum,inquam , & candidum, mul- 
tis edurareannis : reliqua a trimatu inutilia . Qnx vero fruticofa funt,ficut flcechas, triffagOjpoIium, 
abrotonum , feriphum, abfinthium, hyffopum, & alia id genus femine prsgnantia demetantur. FIo- 
resquoqueantea,quam fpontefuadecidant. Frudlusautem ,ut maturi decerpantur,necefreeft:& 
femina, vbi ficcari cceperint, priufquam defluant . Herbarum fuccus , & foliorum elici debet,germi- 
nantibus tum primum cauliculis . Lac, & laciyms excipiantur, incifo per fummum adolefcentis ui- 
gorem caule . Radices,& liquamenta , corticesve ut recondantur , eximere conuen it , ctim herbi fuis 
folijs exuuntur . ficcantur etiam expurgats inibi , locis afperginem non redolentibus : fed quse luto , 
aut puluere funt obfita; , aqua elui debent . Flores , & omnia , quse iucundum odorem efflant , arculis 
tiliaceis, nullofituobdufftis, reponantur. Nonnunquam charta,autfoIijsfemina, utperennent, apte 
inuoluuntur . Liquidis medicaminibus denfior materia,argentea, uitrea, aut cornea conuenit . Fifti- 
lisetiam, fimodo raranon fit,accommodatur: &lignea,pr2fertimebuxo: feda^nea uala ocularijs 
niedicamentis,liquidisque,&omnibusijs,qu2aceto,piceIiquidajautcedriacomponuntur. Adi- 
pem autem , & meduUas ftagneis uafis recondi conuenit . 

COMMENTARIVS MATTHIOLI. 



10 



3» 




Galeni naui- 
gationeSjUt le 
gitima cogno 
iceret fimpii- 
cia. 



Medicsmenta 
adulterabatur 
ctiam Galeni 
umpore. 



V A N T V M oportedt MedicosomiieSi qui legitimim in drte nomen flbicompdra^ 
re fiudent, jimpiicium quonmcunq^ medicdmentorum , qu£ medicinx ufui competuntj, 
cognitionem, dc fdcultdtem fenfibui exdde confequi, non modo hdc pr^fdtione decld- 
rdt Diofcorides AndZdrbem in hdc mdterid cnetcris fdcile princeps jfed id quoq- poji 
Diofcoride ddmirabili dodrinu plurikK in locis memori£ prodidit grduifimus dudor 
Gdlenur.qui hdc in re pr£ c£teri^ Diofcoridc fecutinQtt eiu^s luculentifimd monumen:^ 
td pdfim dtteJidntur)infimpUcium medicdmentonm uiribus,dcfdcultdtib.inddgdndis, 
relidd (hoc etidm ipfefdtetur) Diofcoridi kiftoridru pdhnd,omnes, qui in hdc muteria 
fcripferunt,longe ddmodumfuperduit. Quippe tdntd dnimipropenfione obleddtioneqi 
cognofccndorumjimpliciim cdptusfuit (fciebdt enim non pojfe ritefe dici medicamfine eorum fcientid) ut nuUo md= 
gni Idbori^ metu,nuUis periculis deterritus,in Lemnum, Cyprum,Syridm nduigduerit, dtq; dlids plurimm perdgrdue^ 
rit regiones,ed demum cdufd,ut qu£ legitmd etfyncerd,qu£q; f^urid cr ddulterdtd effent mcdicdmentd, certo digno 
fcere pojfet. Qajp ropter lib. iii.de mcdic.comp.per generd itdfcriptum reliquit. B.inc enim puto bon£ indolis iuue= ' 
nes incitdtum iri,ut medicdmentorum mdteridcognofcdnt,ipfimet injj^icientes,nonfemcl dut bis,fedfrequenter: quo^ 
nim fenfibilium rerum cognitiofeduk infj^edione perficitur . cuius rei euidentifimum cft indicium , quodgemini per 
cmnidjimiles effe nobis uidcantur, differentes dutem vjs, qui ipfos inf^icere confueuerunt . Itdq^ hcrbdrum,fruticum, 
C^ drborummdteridm,priufqu.hneterrdeximdntur,contempUripulcherrimi(efi,dumfruiiusuidelicetfuturifunt, 
dum eduntur,dum dugefcunt^a- dum uigent. H£c (iquidem continud eorum f^eculdtio docebit te,qudndo potifimum 
ipfoS commodc decerpds,dc inficcPs domunculis repofltos cuflodixi. Vos crgo ddmoneo,dmici,ut in hoc quoq; me /e= 
qudmini,fi drtis operd pulchre obire uolueritis.Nouifiis enim,quomodo ex omni ndtione pr^fidntif^imd quotdmm mi 
hi dfferdntur medicdmentd,eo quod perditi iUi omnigendrum rerum co'emptores(Gr£ci ^CiTS oTsdhoi; uocdnt)udrijs 
modis cd contdmindnt.Vr^fiiterdtfbrfdn non hos foIhm,fedmuIt6 mdgis etidmercdtores,quiiUd dduehunt,incufdrey 
atq^ his multo mdgis ipfos herbdrios.item nihil minus eos,qui rddicii liquores ,fuccos,f-u(ius,fiores, zr germinx cx 
montibus in urbes conferunt : hifquidem omnium primi in eis dolum exercent. Quifquis igitur duxihorum undiq; co^ 
pidm hdbere uolet,omnis mdteri£jiirpium,diiimdU!i,cr metdllorum,tum dliorum teircfirium corporum,qu£ ddmc' 
dicin£ ufun ducimus,expertus efio,ut ex eis ct exdiid,et notbd cognofcdt.tiifi enim hoc modo infrudus ddprxfentis 
operis pr^fidu uenidt,uerb6tenu5 quidem medendt methodumfcietfOpus uero niiUu.m ipfd dignum perficiet.Btprimo 

de 



40 



$0 



(O 



InLib.primumDiofcoridis. 5 

de antidotii : Medictn MtaK(inq!dc)o!muionfl:irpium,fificripotcft, pcritiMi hubc.tt,confiilo :fin minus pluriim: fd-^ 
tcm , quibui jrequentcr iitimur . Barumgcnerd quifquis toto atatisillarum dccurfu noucrit , multis in partihus or- 
bii tcrrxrum repcrict , ut cgo in Itdix riiultis in locis inueni : qu.c ncc quundo pulluUnt , ncc au-tndo crcfcunt , no- 
uenmt i(ii , quijicc.ajlirpcstuntumrnodo cogncjcunt . H.fc Gdcnus . V.xquibus fxtismcdicis omnihus perfpicuum Sine fimpliciu 
c/f , non pofje quenquAm fine cert.i fimplicium medicamcntorum cogmtiouc , ncc morbis rationc mederi , ncquc ur= "^OS"""^' "^^ 
tem rccta mctbodo cxcrccrc , ncc mji fortuna qu.idam , ucl n.ttur£ ipjius rcborc ^grosfan.tre . Ncquc cmm ullo pa= ^^ jjtio 
«3o eis adjlipuhndum ccnfco ( ut mcdicoram plcriqucf.tciunt,cjr 'jf^pe, qui printdsfibi defcrri exijlinunt) qui com- 
fofitis tantiim ofjicinanan mcdtcamentis , ipjisq; admodum uulganbus contcnti funt . Nam cmfatis fibi (bre pcr= 
fuadeant , fcire DiactthoHcum omncs in uniucrfum humores deijcere , Deicdorium e fucco rofarum flau.m bilem , 
Diacnicum pituit.im , Dufcn.m , cr Cat.ipotia ex csrulco atram bilcm , Coccia caput cr ccrcbrum cxpurgare ^fi^ 
cuti , qu£ Lucida nuncup.vit , oculis , cr qu£ cx hcrmod.tdylis dicuntur , ac qu£ ¥(ttida uocantur , arthriticis cfr 
fe peridonea , iM ultra rcquirunt : quin potius fcire ncgligunt , c quibus cafimplicibus com.pon.tntur medicamen=- 
ta , er an ijs e£ injint idrcs , quxfuis nominihus polUcentur . an Jimplicia , quibus conflantur , lcgitima fint an Ifu- 
ria ,fynccra an adultcrata , recentiadn exolcta ,jicca an humore , uel fitu corrupta , an fuo temporc , o" oppor^ 
tunc deccrpta ,folc ficcata an umbra , an ignc , tit fspius in temporis anguflia offlcinis fieri folct . N cque un- Officinarum 
quam animaduertunt , quod dcicdorijs medicaritentis , qu£ noflro £uo par.tn tur ad bilem dcijcicndam , fempcr l^P^"s . 
Scammonium Lidc tithymalorum , ac pityufa adtdtcratum , magno £grorum detrimento immifccnt . lis uero , qu£ 
fituitam ducunt ,fcpe leginmi Turpcti loco , niodo pityuf^ , modo thapfi^ , modo p£oni£ radicum cortices impo^ 
nunt , qu£ impoftorum m.tugonio ita Turpctum refvrunt , ut non fcplajiariorum mod6,fed etiam mcdicorum quo~ 
rtimcunquc octdos fj:pcnuracro falUnt , nififi-.w.sguflu , er legitimi Turpeti fcrutinio , er coUatione depreheuda^ 
tur . In C.tt.ipotijs dcindc , qu£ ex hermodadyHs uocant , ephemerum Colchicum legitimi hermod.xCxyli uice, in F(r= 
tidis ucro cicutxfcmcn pro agrcfli.i rut^faninc, quorum utrunque mortifirum cfl mcdicamcntum, omnes inijciunt. 
Adde pr£ter h£c , qnodf£penumero medicamcnta ex ijs fimpUcihus componunt , qu£ £tate exolcta , nihil uiribus 
pr£fl.tnt . quofit, ut pcnitui cuanida , ac inu.tUda repcriantur . Quod etft quandoque m.ditia , ac propria artificum 
impojhtrafiat \ id tamen plerunque accidit, ex ipforum tum incuria, tum etiam imperitia . n.tm paitci, ucl potius nuU 
iihabcntur pharmacopol^ ( cosjhnper excipio, qiufimpUcium hiflori.-iji amplcx.intur) qinfHppofititlis,ipfisq; innu^ 
meris non utantur fimplicibus . Nanquc afaro utuntur pro bacchare , cytifo pro trijilio ,fyU>efl:ri loto pro fcrtuU Officinarij a- 
Campana, coUtteapro fcna,acoro odoraticalamiuicc,cypero progalanga, hieracio profoncho , f^hondyUo pro a- ^"'^"^ ^ 'o"'* 
cantho, chondrilU pro cichorio , agrefli Uduca pro intubo, ophiofcorodo profcordio , quihufdam arborum Ucry^ rantia. 
mts profuccino , tktpfia pro turpeto , pice pro piffafjykaUo, rejina Urigna pro abiegna , cr legitima terebinthina , 
phylUtide pro ajhlcno, obfcuris quibufdam radicibus pro raeo, peucedano, CT coflo'. ^dh£c cajiam pro cinn.tmomo - 
vfurpantffantaU pro alp.tlat:ho, Uccam ex brafllio er cocco itifidorio confidam pro cancamo,Khodium oleaflrum ■ • 
proxigaUocho , ojfa cr carncm hum.tnani pro raumia , macim pro macere, chartam pro papyro , cref^iimm (fic enim 
uulgo mcMt aculeatam quandam pUntam ) pro oxyacantha,conuoUiidmn ,fiue UuemfiniUcem pro Uguflro , agre= 
jiium prunorimjuccum pro acacia,fucc.um uero baccarum liguflri, er periclymenipro lycio,nuces,quas Arabes uo~ 
micis appeUant, pro mctdlis Ua uocatis , ctncros pro gammaris , ranunculum pro coronopo ,faponariam iiulgo dir- 
Ham proflruthio, carduumjquem bciicdidum nominant, pariterq^ cham£leonem album pro leucacantha , partheniii 
pro artcmijia, cotuUmfcctidam appeUatara pro parthenio , canis tefticulos (ftc enim r.idices qu£dam nominantur ) 
profatyrio, poUum pro cham^pity , paronychiam , er trichomanem pro adianto . Cadmia pr£terea officinis ftre os 
mniinn pompholygcm refirt , .■erugo £rii florera , £ris fquama flomomatis ( quod ch.tlybem didum putamus )fqud= 
mam,fandyx m!n!'m,terraqurd.vrtmangontzatx fj}hragidemlemni.im,falnitrumnitrum,craphronitrum. AUo. ■ 
dcnique pliira, ac duier\'alimplicia mcdicamcntafnnt, qu£ ubique locorum apud uariai nationes, huius, uel iUius uice 
nuUa peimus rationc mdiffercnterfubijciuntur, ubi tum prauum, tum fpunurafibi iandiu uendicant ufum . qu£,ne uer 
bojius rem hanc profcqui uidcamitr ^fiLcntio pr£tcrmittendi cenfcmus . H.-ec autem pUiribus in locis non euenirent , 
fi medici omnes ueram, cr exqmJitamjimpUcium reriim dodrinam confequereittur , quam maxime , c iure confequi 
deberent . Quippe materi£ huius peritiam affecuti , cr errorum cognitionem nadi , nefepUfiarij in eiufmodi uerfa^ 
rentur fcandaUs, obflarcnt : ncquc eis idU unquam medicamenta conflci permitterent , nififibi prius perfj^edis , co= 
gnitis,acprobj.ttisfimplicibus,qu£inipfiscomponendis expetuntiir. Dent itaqueiamoperam imperiti,uthuiufce 
materi£ cognitioncm exade confequantur . quanioquidem artifici nihil quidem execrabiUus , ac turpim effe poteft , 
5 o <fukmfu£ ariis fubiecium, cr mfirur.ienta ignorare . Qjiodfane unicuique mtdico ufu euenire comperimus , qui non 
modo alienis utitur mifluris , fednec ft.mpUcia quidem , nec eorumfacultates nouit . Vroinde fcite a. Galeno didum 
ffl Ub. V 1 1 .cr V 1 1 1 . (f c compoftt. medicfecundum locos , quod non poterit is , ex quo ordine eiufdem generis raea 
dicamentorura corr.pojitum Jit , cognofcere, num ex moUifiimo , an uehementijlmo , aiit medio , aut aUo aliquo inter 
■ hi>.nc,€r aUosintenncdio,quiJingHiorumfimpltciumpo,teflatemexaile antea non perceperit . Veruntamen nerao in Simpliciu pe- 
hac materiaft peritum eu.tdcrc confidat aflidua tantian librorum ledione , etfl eos quidem grauifiimi confcripferint ritiam nerno 
dudores,niflf£pius ad ufendasftirpesfe cotulerit,et quod ri pr£ceptore in hcrbarum agnitione diu exercitato,digi^ ^°^\h ^ '"l " 
ti demonflraticne priusfuerit doclus,ac oculorumfcnfu ,gujlatuq-, uarijs anni temporibus omnia h£c diUgeter omni ftione. 
£X parte perpendant. Id cnim, ciim ra.txime perpendiffct Gaienus {utfexti libri deftmpUcium med.facul.pr^fatione 
iegitur)inq;dt. Equidem non poffcra non accufare cr lUos quoq-,qui primi herbarumflrnm fcriptis docerefunt co^ Herbaru for- 
mti,cum meUus exiftimem ab ipjo pr£ceptore ocuUs difcere, ac non adfimilari ijs, qui ex Ubris prodeuntgubernato:^ mmm confe^ 
res. namftc et uenor,o~ mamfiftior effet d,oitnna,non herbamm moio,^ fi-uticum^arborumqiifed et aUorum om^ runt . 

a a nium 



3° 



40 



And.MatthioIi Comm. 



Scriptaquoru ««(«2 medicdminum . Verum enimuerofi omnino libris cji optu, quis adco mifer efl, ut pr^teritis fcriptii Diofcoridiit 

comcndec Ga li^igriyTricrdclidis^CrcttctUjet diortm inm<merorum,qin in arte ipfu confenuerunt , libros grammaticos fcribentis in^ 

Jenus . c4ntationcs,trdnsformdtiones,(y dccdnoriim,demonionmq; herhdsfdcras perfcrat ^Et libro primo de alimentoriiin 

Simpliciu' pe- fdcultatibui : Optirad {inquityMd doiHrind cft,qu£ uiud ucce trddttur. tieq^ cnim quifqudm ex Itbro nauclerus, dut aU 

ritia a prsce- ^cniK arti'; drlifexeuddit . In hoc ndnq- compdrdtifunt libri,ut nobisfint corum, qu£ dnte didicimu^, monumcntd,no 

ptori "5)"°^ ifj. yii^^; (y igndri pcr illos dodrinam perfedam ajfequ.mur . Qupdfi quifint , qui prxceptonbiK carcant , uelintq; ' 

paratur, ijs,qu.c luculcntc,ac copiosefuntfcripta ( qui nobis fcribendi mos eft ) diligenter iiuumbere , m.ignum ijfi-uitum cd= 

pient , priefertimfi cadcm relegerc identidem non grauentur . E t primo de antidotii : Quodfi nullo {dit) monflrdnte 

ex libri alicuius ledione , qualesfunt com.mentdrij Herdclidis , Crateu£ , Diofcoridis , dliorumq; quorunddm inflm- 

plicium medicdmiimm cognitioncm peruenirc dliquis uelit , longe maiore ipfl opus efl infpeftione , ut exdite finguld^ i o 

Impoftores rum mcdicinanm uirtutes , ac uiiia dijudicarefcidt . Nam quiflmpliccs medicinai diuendunt , tam cattide illdru qudf=- 

quadoque et ddm conciiindnt ddulterdntq; , ut ctidm excrcitatifimos in cis decipiant . Cijiare idem Galenui lib. i x . deflmpl. 

peritos deci - )^ic(iic,ficultatibi'.s in diphrygis menttonc itafcriptum rcliquit . Adijciam huic , qui de iUo habetur ,fermoni, rem non 

*"" ' modo dc diphryge fcitu utilcm ,fcd cr de 'Lemnid f^hrdgide, er pompholyge, cr opobdlfdmo, er lycio Indico . Ndi» 

etiamnum adolefcens didici heec ita prxpdrdre , ut d ueris ndtiui^q; nilnl dijferre uiderentur . Erat dutcm qui me doti 

cebdt ingenti merccdc , homo curiofifiimus , non tn his tantum,fed er dlijsflmilibu^ . Itaq; in Lemnum , in Ciprum , 

in PaL-eftinam Syriam eoftudio nauigaui , ut medicamentorum iftortm cuiufq; multam copiam , quce in omnem uitdm 

vicimfdtisforet , reponercm . Sed ©" Lyciam Indicum cum dloe Indicd id temporis commodum dccipere contigitt 

citm a Vdl-eftina iter refleilerem : cim perfudfum haberem , eo qiiod d camelis cim totdfdrcitid dduedum ejfet, pro» 

culdiibio id effe Indicum : quodq; adulteratim hdud nofci ab ijs , quiportajfent , poffet , propterea qudd materia ,ex a o 

qua id praiparatur , iUis in locis haud ndfceretur . Porrofatius uifum eji mthi illegitimorum compofltiones hdudqua^ 

quam adfcribere, utpote ci<m hominesfcelerdti in lucro pondnt tdlid poffe difcere. Nec enim necelfdrium efl cum ues. 

rorum dcgermdnorum notis dc indicijs,ddulterdndorum noffe compoflttones, ciun nihil dd ea difcernenda conferant : 

imo optem,flqueam,qu£ amaiortbuime perperam conficiendorim atq; adulterandorum medicaminum proditne 

funt compoflttones, omnes prorfum delere dtque extirpdre. hdiienus Gdlenus . Ex cuius uerbis mdnifefle percipi po= 

tefl , ex libris dimtdxat non po(fe inflmplicium agnitione peritumfieri quenquam , etiamfl in ipfls flirpium imagines 

uirentibus perfimiles omni exquiflto drtificio fuerint ddiedx. Siquidem {ut hdc in pr^fdtione fcribit Hiofcorides, ©" 

locis idm citdtis afferit Galenm') qui inftirpiwm hiftoria peritifimm euadere cupit , iUum quidem uiud^ omnium pldn» 

td/> nonfemel tdntum ,fed diuerfls dnni temporibus inf^icere oportet . Quandoquidem plant£ ipf£ folia dli.is exhi^ 

l>ent,cim primd germiiidtione emcrgunt,alias cum ddolefcunt,CT cdule edunt, dlias ubiflores erumpunt,z^ dlias ubi 3 o 

Stirpes folia flccefcentesmdturumgefldntfemen . Videmus enim aperte populum nigram,flcutiricinim, per initiafolia explicare 

immutantes . xotunda, qu£ tamen poft tempus huic platdm,illi iiero triangulari fedtone laciniata uifuntur . Sed contra heder£ eue 

nit . quippe huic primaftatim inuenta triquetrd folia infunt , qu£ uetuftiora iamfada quadantenm rotundantur . Si* 

symbrij aquaticifoliim cum primum erumpit,rotundum efl,cim uero ddoleuit,in eruc£ modum Idcinidtur . Lepidioy 

et ndfturtio folid primo exortu circinata,ac circunquaq; apijfere modo laciniata emergunt : at cim pubefcunt, pr£s. 

longa oledcei^ fimilid eiiadunt . Quo etiam modo hortenfe noflrtm uulgo petrofelinum uocatum cum fuis ludere cer» 

nimtis . Lathyris amygdalinisfolijs cdulem ueflit,qu£ in cactmine itd priorisform£ obliuifcuntur, ut in driflolochite, 

aut heder^folid degenercnt.NoucUus dcduthusfolio ldiluc£ logiore uirefcit eruc£ incifuris diuifo:dt fenior effedm 

qu£ddm circd totum cdulemfolid prmnit tdm crebrd, acutd, implicitd,denfd,ac minuta, ut nucdmenti fpeciem qudn^ 

ddm referant . Suntz^ dli£ nonnuUx , qu£ hasfoliorwm mutdtioncs per tcmpord oflendunt , qudrum nomiitd breui= 40 

Stirpium ima- tdti confukntes nunc pr£tereunda cenfemus.Atfieri quidem nequit,ut huiufcemodiflirpitm uartdtiones ex libris, in 

gines parum , quibusfigur£ exprelfe,dtq; etiam coloribus exorndt£ habcntur, omnes obfcruari pofitnt . quandoquidem pldnt£ ipa 

uel nihil pro- j^ appid£ ex tot uarijsqi unam nobis duntdxdt imdginem reprccfentdnt . Hkc ctidm lUud accedit,qu6d ed, qu£ piSiu* 

cia^dfonofcen *''^ drtificiofiunt, etfl ex optimi drtificis peniciUo emergdnt, nunqudm tdmen ndturdlium rerum linedmentd dd ungue 

da. " referre,ac exprimere queunt,qudnuis etidm ndturdm exdftifiime imitentur . Eddem rdtione putauerim ex cuiuslibct 

grauifimi dudoris commetdrijs,qiuflirpium hiftoridm continent , neminem dbfolutdm cdrum notionem unqudm dde= 

pturum effe,qu£ mdxime medicis requiritur.quippe quod ij fuis flmplicium monumentis,dcfoliorum, cdulium, er re^s 

liqudrum pdrtium hiflorijs, non nifl uiidm linedmentorum , ac flmilitudinum endrrdtionem trddiderint, QU£ tdmetfl 

■uerdflnt , nuUum tdmen prxbent mutationis exemplum , utf£pe dcf^pim plantis compluribm uarijs totius dnni cur:^ 

riculis tum infolijs,tum in cdulibus,reliquisc^ pdrticuiis euenire comperimus . Quofit,ut kec uariandifcrics nuUo a~ so 

iio pailo dddifci pofit,qudm longd oculorum exercitdtionc,dum £tdte totd plant£ ipf^folo educat£ uirefcunt . Cx^ 

terim ubifcriptorcs infuis hiflorijs flirpium notds explicant , illi quidemfcre fcmper flmiliti4dinibus utuntur,dcorum 

exempli grdtid,xyridem, glddiolumq; iridiflmilcm reddentes : Meon pr£tered dnetho,cyperum porro,dfarum hedes 

r£,phufmyrnio,cr hoc iUi, er iUud huicf^pifitmc compdrdntes , Vndefieri non potefi,quin aliquis,nonprius perfpe» 

ilis und cum dodiflimis ac exercitdtifitmis pr£ceptoribm plantis quibuslibet , cum quibtis ali£ inijffe tum flmilitudir: 

nem, tum etiam cognationem narrdiit dudores ; cr non hdbita hoc modo cdrumrdtione , pofit unqudm exfolis Ubrii 

cumflirpium imdginibus, uelflne eis editis,infummtm er perfedum herbdrium euddere . Qudmobrem etfl flirpium 

imagines,qu£ magno tum pi{lorum,tim typographorumfludio libris excuduntur,inf[ncienttum oculos blande ddmo=- 

diim detinedtit , dtq; iUds prim d nobis cognitds in memortam reuocent ; mdgni tamen eas effe emolumenti ijs non cre^ 

diderim,qui uifu er pr£ceptoris duxilio numerofdm earundem partem non dcceperint prtus : qudiiqudm fortdffe fe^ 

cm uulgus exiftimet . Adhibednt igitur curm ij, quibm in mmo eft rei herbarig peritiam ddipifctjUt in primis uiros 

huim 



In Lib. primiim Diofcoridis. ^ j 

htiitii rd non impentosfibi pr.eccptores ufcifcMtt : dctndc ut affttcfcMt per ditterfi temporis ittterjiitici , motttes ddi^ 
rc, tuUcs, fylu.ii,dc c£teru terr£ locu, ubi oculis, rcliquist-j; fettfibus fimpliciu medic4meitt.i injpicere,cr cogitofccre 
uJcMtt . Q«05 iicc pigc^tfc confcrrc .tdfodin.is, ubt met.illic.t O'fofili.i medicumentd t.tm diligenter contcmplen' 
tur , ut legicim.i c]u.eq- dcindc .ib adultcrinis dtfccrncre fci.int. Ncqucfolum infodinis ipfis uerfuri dcbent,fed etim 
in foriucibtis,ubi ntci.tll.ifuitduntur . num ibi o~ diphrygem, O" pompholygcm, O" l]i>odium, er cddmim,0' drgcnti 
^tt»7jm,cr dlid nonnuUd dignofccrc potcrunt : qu£ h.ic noflrd .ctdte fi^tttt.i, \]>uri.i,ct ddulterutd in myropolijsfcre 
cmnibus hdhentiir. Qairt O" dd nt.tgnd cmpori.i, luculcntifim.isij; ciuit.itcsfe confcr.tnt,ubi pcregrind tmdiqi impor= 
tdtd ucncunt. At certe ridtculi funt,qui intcr lcgcndum ttm hcrbds,tim ctidin r.idices,Udiid diu^i rcUgione,quibuf= v^anu & Tup- 
ddmuerborum,c.trminum,0'fuffimcntortmfupcrflttionibustitipr£ctpiunt,qu.tfiuires,crf.tct!ltdtcsmcdtcdmento^ Kitiosu mcan 
rum uerbd,(y cirmiinminc.int.itioncs iitfundcrc,.iugcre,cr diminiiere u.ilcdnt,utflu!ti,c^rfupcrflitiofifdls6 crcdc= ^^^ ^[^,..^ ^^^1 
re,0'dffirm.ircnoncrt(bcfcunt.Qji05t.imenlib.-vi.dcftmp.mcd.fdcut.fupcriuscitdtodccrrimeddmnduitGdlcnus, diuntur. 
ftc inqutens.'Et F.imphihts cum in modum truitdtum dc herbis compofuit,Heri<m is udfdbulds ucrfui dniles efl,ftmulq- 
prs fligi.it ur.\s qu.ifd.im,iundis nonnuUis inc.int.itionibus, qu.is,ci<m hcrbds coUigunt,ddmurmurdnt. E tfdnc utitur ijs 
^foV 7Si§ix7f\(X.,id efl, dd qu.efuj^cnduntttr, C5" dd dlids mdiigdnnAS nonfolim curiofds, cr d medicind dlien.u, fed 
etidmfdlfds tiniuerfiis . Ex hdc Gdlenifententid omnibus pdlhn fit , quodfi modo commentdrios dliquos ddmittdmus , 
cmifis ontni cx p.irtc fttperflitiofl.s, cos t.intum lcgere dcbedmus, dtq; in ijs lunidre operdm,in quibus uerd,cr excuU 
tdfimpUcium doiirtnd nttet . Quos prxfcrtim pofleritdti don.irunt ij , qui cxdiidm corum peritidm indefefis Idbori- 
tttsfunt confectiti : ititcr quos omnium primtis efl Diofcorides. Ideoq^ iurc quidem eodem loco aeteris d Guleno pr£^ 
fcrtur,cum inquit. At Vdmphilus, isfciUcet, qtii libros de herbis compofuit, pldtte ex ijs, qu.e uel ipfcfcnbit, prtefe 
fcrt gr.imm.iticum,<itdic.itq; fc itcc confpexiffe hcrbds,quds cxponit,ncc uires cdrum expertum,fed ijs^qtti unte ipfum 
fcripfere, fidcm hdbuiffc citrd tiUdm explordtioncm . iiicfdne libros exfcripfltfi-uflr.i diinexo dd uiidmqudnque her^ 
hdin nominum dcertto : dcinde etidin exponens , fl qud ex homine firebdtur irdnsforituitio : twm incdntdmenta , er /i= 
bdtioncs,dtq; thymidindtd,qu.e in coUigeitdis iUis udhibebdntur , ddfcribens : necnon cr aUdS eiufmodi pr^fligidturds 
nugdces . At Diofcortdes AitdZdrbenfis quiiiq; Ubris mdteridin omttem utilem dbfoluit,non herbdrum tdiitum,fed Cf Diofcorides a 
arborum,crfruticum, o~fuccorum, cr Uquorum : mcmordiis infuper er mctdUicd omnid, cr pdrtes ditimdlium . Bt - "^ ^^m- 
mihi utiq; uidetur omntum perfl{lifiime trdddtum dc mdterid medicdinentorum conflciffe. Num Ucet d mdioribus mul jatur. 
td de iUis benefcriptd extent , tdinen d nemtiie omnium ceque de omnibus . deterum qu£ fcriptd reUquitllerdcUdes 
Tdrentinus,cT Cr.iteudS,et Mdntiids,non in ordincm digeftd,nec in unum omnid coUedd uifunturyquemddmodum iU 
ld,qu£ fcripflt Diofcorides . Ef priino de antidotis uoUmine : Ac deomni quidem (inquit) medica mdteridfufficien^ 
teri Diofcoride quiitq; libris traditim efl, a quo tibi difcere Ucet citm alids omnes notas , tumguflu, olfaduq; perce^ 
ptds , qtiibus mdxime probdtiord medicdmeittd k detcrioribus cognofcuntur er difcernuntur . Hinc ergo audoritdte 
Gdlenifdtis perf^icuum effe potcfl omnibus mcdicis, item'q;fepldfldrijs,dd quos potifimum fj^eilat rei medic£ cogni^ ■ 
tio , in edflmpL medicdinentorum facuUdte Diofcoridem c£teros cxceUere,0' fdcile primds tenere . Qnapropter Diofcorides I 
ab ijs pr£cl.irifiime ageretur,fi eiusfcriptd tantif^er legcrent ac perlegerent,pcrpetuoq; infinugeflarent,donec eii fimplicm me- 
pldiie fibi fdiniUdrem redderent. er hoc quidem eo pr^fertim temporefacerent,quo a peritifiimis pr£ceptoribus Me= orimas tenet. 
rd,ac legttimd fimpUcid tum octdorum,tumguflus,tum olfddusfenflbus offertitur.Quod eo cititis ducet iUos aiopta-^ 
tumfinem,qu6 mdgis Dtofcoridis pr£cldrd fcriptd cdfligdtifiima , er a mendis quam plurimi/s expurgata reperient . 
Quinetiam noftrisxommentarijs , qui pr£terea Galeno refirunt^ acceptum fire quicquid ipfe fcripfit defimpUcium 
medicdmentorum mdterid,itd dtluciddtd cr iUuftrdt.-i,ut mdximdin (nifallor) fecum adfirant cldritatem. Uuic igitur 
foUfe dedant , huitc folamfequdiitur ob uin didas rationes omnes ij , qui non mod6ftirpium ,fed O" reUquorumfim^ 
pUcium medicainentorum dodrinam O' fdcultdtein confequi uolunt . Ac cotitra tum uulgofemper ignaro, tum ijs e^ 
ttdm,qui codxdtitium raitdrum iiifldr,e fordido pdluflriumaquarum limo caput exerere nequeunt , nugaces, dc peni= 
tus deprdUdtdS Pandedds relinqudnt,una cum tcnebrofls officindrum Luminaribus,et reUquis mendaabus uolumini= Libri explo - 
btis,ubtfimpUcium, & compofltorum mdtena ab ijs traddtur, qui uix lailucam nouiffent, nifl eorum coenisfi-equens. ^«"<^* •, 
tifiimd extiajfet : pariterq; urttcdin, nifi dcerrime tdiigentes pupugiflet . Quorum infcitiam animaduerfus Galenm , 
contra eos locutus cffe uidetur Ub. v i .de flmpl.med. facul. pr^fatione breuiter crfcite^ftc inquiens. Vertimabflinc 
dum efl d multis mcnddcibus , mtiltoq-, cti.tm magi/s fugiendus eft Vamphilus, qui ne perfomnium quidem herbds uidit, 
quartm dggredttur figura^ perfcribere.ndm id genushominum(quomodo afitmilauit eosHeracUdesTaretinus^fimih 
hinuin eft pr£conibus, quifbrmam ac notdsfugitiui mancipij , Ucet ipft non uiderint unquam , pr£conio tamen publis. 
cdnt.no tds enim db dlijs,qui norunt,dcctpiunt,cr ceu cdntilenam eas profirunt, utft fbrte is,quem pr£conio indicant, 
adflfteret,agitofcere tdincn non poffcnt. Huctifq; Galeniuerba. Qu£ longe fati/i fufficere pojfuntddeorummonitios 
ncm,qui ad fimplicitm materidin nofccnddm pcr rcdum oftium introire cupiunt, crfecuro totius itineris greffu pro^ 
gredi - Verum in primis, ut opportune finguld demetdntur , noffe oportet tempora , quibits mdxime plant£ uiribus Tempus, quo 
udleant . Quapropter a rddicibus tnitiumfumentes, dtctmus harum uires, ficut etiam aUarumftirpium partium , non ft'''?'" partes 
eodem anni tempore £que in omnibus reperiri . quandoqtiidem ali^ hoc tempore , aU£ uero iUo humore pr£gnantes ^S^" ^ ""^' 
deprehenduntur . Tametfi non defiitt , qui haud quaqudm infirmis rationibus innixi,radices e terra eruend£ ajferant Radices quan 
femper autumno,ci<m fctlicetfiilta decidunt,cr caules contabefcuiit . dlij uero ineunte uere', priufqumfi)Ua concre^ "° efFodieds- 
fcant tfiquidem hifce temporibtis radicibus maior uis incfl , quam c£teris partibus . Sedut ingenue in hdc refatear , 
quid fentiain,crcdiderim ego omitino mdioremfucci ubcrtdtem inueniri in his,qu£ uere effodiuntur.quippe quod pla» 
t£ nondtm cdules.,fi>Ua ,nequeflores emiferint , d qutbus omnisradicum fuccus exhauritur. SedcrrationiconfO' 
num mihi uidetur , autumnales radices omnes tum paucioris ,tum imbeciUioris ejjc fucci , qum uemales , quodfci^ 

a j licet 



And. Matchioli Comm. 



10 



20 



ticet pdtico dtite temporc cr caulcs , O" folU , crfi-iu^tn ediderint . Non titmen inficidri ueUm , (^uod ^ti<e uere U^ 

guntur , copiofiorc , qu.hn parfit , humorc redunduntes , illoq- longc mimii concoilo co , qtd in autumtialibus habe= 

tttr, putrcdtni cr corruptiont nonfint m.tgk obnoxi£, pr.€fertimq;fi longo affcrucntur tempore . Qua re a Diofcas 

ridc ani!n.tducrfa, kfunc tttfitfiirpium radtces cffodicndxi ejfe , citmftirpcs ipfefiilijs cxuuntur . Quod cum uarijs 

anni temporibus eucniat pro natura diucrfarum plant.irum, ctiram impendcre oportct , utftio tempore unaqu£cj^ ra~ 

dtx integrc, ft fieripotcfi,ctim omntbttifui^ adnatvs eucUatur,CT' ijsin locis,atq;fub eacceliconfiituttone, quam maxi 

Radicu opti - mefumtliarcm habcnt. Porro radices abttnde nutrit£ fint oportct,ac omni putredine,et imbcciUitatc uacantes : non 

marQm nots. ,-f ^ tainen,ut pr£ nimio alimento ex pinguifolo, v.bi nafctintttr, accepto, dcbitam O" humoris copiam, cr corpulenti£ 

mctam excedant,neq; ut ciufdcm alimenti inopia inanes,z:r rugof^ rcddantiir. Qupd cum maxime perfpcxiffet Gale^ 

ntis de iridis radicibus diffcrcns libro primo de antidotis : In uniuerfum (inquit ) ex omni mcdicinartimgenere iU£ ra= 

diccs inutiles habcntur,qu£ inancsfunt,zr rugof^.Atq^ tU£ qtiidem dctcrtores fiint mediocriter nutritis , er medio- 

crem magnitudinem naiiis,qu£ crafiittidinis modum excedutit,zr plus humoris infc continent , quam iUis ufu ueniat . 

Radices quo- H^f c Galenus. C^teriim ubiradices c terra fuerint excmpt£ , primiim qttidcm tandiu aqua clara elui debent , donec 

modo munda om,,, mdiq; terra,uel limo pcnitus abfiergantur:mox dcradi tum afibris,tum capiUamctis omnibus,qtiibus uniuerfim 

' "" ^ ' fire omnes comantur:pofirem6 ficcari cm conucnit omni adhibita cura.Qu6dfifuerint quales fceniculi,aptj, af^ara^ 

dx fint . gi,rufci,poUpodij,rubi£,intubi,cr confimilium,in umbra,ubi oricntales uenti refpirent, dtUgcnterficcentur. At onu=- 

nino caiicndum cfi, ne folc firiantur : qiappc quoniam potior carum pars ab eis prorfus euanefceret, utpote raris CT 

tenuibui. Verum enimuerofi ex eisfucrint,qu£ natura crajf^funt, ueluti gcntiait£, helcnij, mandragor£, bryoni£ , 

O" idgeims aU^,^' aerfit ntibiUis^o" hyems, ne in umbrafitu tabefcant,ac proinde marcefiant^infole ac ttento tuto 

ficcan pDffimt. Quod comodius fieri potcft, fifi-iiftattm difjcil^ita tenuiftttftculo traijcianttir,ut partes nonfe cow= 

tangant, aut cratibus impofit£ quotidie f^piits maiubiis reuoluantur . Atqtii curandum efi,ante quamficcentur,ut U- 

gnea mdtrix, qu£ omnibusfire radicibus incUiditiir, ipfis in longum fcifiis, intcgra eximatur : quippe omnino inutiUs 

efi,nuUamqi uim obtinet . ctfi gentiana,cyclaminus,ariftolochia rotunda, iris,hryonia,centaurium mdiiis, nymph^a» 

Radices quib. ali£q; complures abfq; matricc fuas pr^fefirantradices . Siccatis radicibtts, quod plane confiet edsfine tdbe,,Grtes 

in locis exic- j-gd^ii^ pcr tcmpora adferudri poffe,ijs reponantttr in locis,ad qu^foUrcs radij non penetrent, neqffumo pateatddi^ 

nemjJ."' ^°~ ^"^' '^ 'P''^ "*^'?' uUginofafint,neqypuiuerulenta . Sit igitur locus emtnens , crficcus, adfeptentrionem uergens,uel 

ctidm ad meridtondlcm plag.m, qttandofciltcet rddiccs ipf£ non prorftis exiccdt£ reconderentur:ddhibitd tamen cu^ 

ra,ne eo tempore aufiri humtdifiitnifl^tus admittantur, Ita deniq; recondi,ac fcruari poffunt tot dnnis,quot db indtti^ 

tdte,teredine,o~ t.tbe uindican u.tleant.Nam etfi qu£ tenues funt,ut afari,phu,af^aragi,rufci,cr idgcnus dU£,dnno 

Veratru vtru- ^"'ttdxdt pcrcnnent ; uerdtrimi tamen utrunq;,quAuis rddtcibus confiet tenuibus,dd trigefimum dnnum ufque perdu^ } o 

que triginta rdt . C£terum dcmetcndi tempus,r\:condendi loctts, perdurattdi tenninustion modo in rddicibus ohfcrudndus ,fcd er 

edurat annis . j>j c£teris twmfiirpiu^tum etidm dnimaliu pdrtibus,ut in hircifanguine,lupi iocinore,intefiino,dc etiamftcrcore,uuU 

pis pulmone,apri uefic.i,dnguiumfcncda,aUjsq; confimilibus. Ajjumantur igitttr h£c omnia eo demum anni tempore, 

quo magisfuis uirtbusfunt pr£dit£,nuUo plane modo negleila temporum ratione, quibusfingula deccrpi pofiulant . 

Non eft ab re Ne^- enimdamndndiftmt,qui in quibufdam plantis coUigendis qu£dam decreta tempora,no}mullosq; erraiitiumfide^ 

certis tempo- rum dfpedus obferuant : qtiippe quod apudgraues audores fcriptum inuenerint , p£om£ radices contra comitidks 

^''irt ^"^^^ iion effceueUendds,nift decrefcente lun.i. Qu£ quidem opinio non prorfus reprobdndd uidetur , nec dd ineptids incdtt 

° ' tationtitn,dUdrumq; uanitatumiquMfiulte (ut Galenus inquit ) prodidit Pdmphilus,compdrdndd. Ndm cum iitfiriora 

terrefiriaafuperioribusccelefttbusgttbcrnentur,crregdntur,fieri}naximepotcfi,utlun.i,utqu£c£teriserranti= 

busfideribus cjl nobis magis proxima, motuq; tielocifiimd,mdxim.vn ctitn pkntis omnihus,ac rebus quibufuis dlijs hd- 40 

bcdt rdtioiiem,tum ciim dtigctur,tum etim cttm minuitur finguUs menfibus . Quamobrem non temere a Gdleno pro= 

ditttm efh alyffutn herbam tantumfirio ardente ad canum rabioforum morfus cffe eueUendam,ficuti etiamfitiuiatiles 

cancros ad idem peruioneos . Quo eU.tm tempore captatnus fcorpiones, atque anchtifa radice cofiat fanguinco fucco 

madentc. Quemadmodiim crftirpes, qtitbusfacttltas excalfacicns infit , perpetiio in locis calidis , acficcis demetere 

conuenit. Quocirca liippocrates ad Crateuamfcribens : Adniterc (inquit) qttantum potes, ut nobis montanas tnaxi- 

tne , er in dltis coUibus nafccntes herbas a radicibtis refeces : quandoquidcm h£ firmiores , dtqtte dcriores funt ijs , 

qu£ dquofioribus ndfcuntur locis : tdq; , quod in motitibits terrdjit denfior, O" aer tenuior . natnquodattrai^unt,jri= 

gidius eft . Quitietiam ddbis cperdm , ttt flores ex his herbis eUhtnum decerpas , qu£ circd flagnantes aquas, pdlus 

des , fluuios , ZT fontes prodeunt , qttas fane debiles , Cjr exolutas , ac dulcisfucci cffefcio . li£c Uippocrates . 

Herbae quo lierb£fimiUter,atq; radices,legend£ fitnt, ficcand'£,ac afferudnd£,his tdmen demptis, qu£ tum in medicin£ ufu, $ o 

paQo legedx, tum in cibis,tum etiam in obfontortm condimcntis quotidie uirentes ufurpantur,ueluti laduca,intubus tam domcfiica, 

ficcadsqi fint. qu^m agrcfiis(cichorium appeUant)portuldca,bugloffum,beta,atriplex,bUtum, brafiica,uiola nigra,)nalua, hclxine, 

< ■-.-.• linozoftis,ocimum,apium,hyofcyamus,fedum,pIantago,af^aragus,dcanthus,crdU£compUircs.Atquenofoliimre- 

frigerantibus herbts,ueriim etiam excalfacienttbus recentibus utimur : plertmq; enim ex calidd potefiate pr^ditis,ui 

rides ficcis pr£ponimus, pr^fertim ubi minus calcfaccre fit opus :fiquidem httmor in uircnttbtts cxuberans earum ca 

lorificamfacultatem haud parum demulcet.Cuius quidem cldfiis habentur amaracus,eruca,naflurtium,tncnthd,abfin 

Plantoe quse thtum,thytnus,fdtureid,ruta,caldminthd, fifymbrium, pulegiu)}t,abrotonum,cr id gentis peritiulta. Sttnt pr£tcrea cr 

colligi poft u- dU£,qu£ demetiri expetunt , ctitn primittnfloribus ornantur , tit centaurtum tttinus, uiola purpured,origanum,fymx 

lant florib' or phytum petr£um, pulegium,fcrpyUum,ai}taracus, poUutn, thymus, cham^drys, chamxpitys, dntheniis ,chryfanthe- 

"*'* ' mu)}i,ftcechds,hyffopum,fumaria,ali£q; cofimtles pldnt£,quas nc longior,qudm parfit,effc uidear,ex indufiria pr£- 

tereo . H£c igitur omnidfcrend ctxU confiitutione , non nubibus , non imbrtbus infifiis in priniis coUigantur oportet , 

JDeindc 



10 



In Lib. primiim Diofcoridis. -y 

Bcmde terrd expurgdtd , atq; alijs aducntitijs excrcmattis amotis diligenter in umbru jiccentur .Nijiex eogenere 

h.'(bcdntur,qu£ cduU'; crdjiitudinc,ut in dcuntho, uclfoUonm lcntore, crdjiitic, er humoris exubcratiu,ut in portu^^ 

l4c.{,<y crithmo, omnino infoUri cxpctitnt . qn.tndocjtddcmfi ciufmodi hcrbx in uKbruficcMidjc rcpon.tntur , dubio 

proculfitu obdiicentiir , er putrefcent . dctcrum citm rcde ficcatx fuerint , dccuffo puUicrc , infucculv; cx corio, 

iicl Ugneif ctpfiUi rccondMitur , .tc diligcntcr cLtHd.tntnr , ne earum uircs cii.-tncfcunt . Qua in rc crr.tntfcpldfu~ OflScinarum 

rioru.m pkriquc , quihcrbdi ium ficc.ttits in ffciculos digcrcntcs .<d officinarum l.xquctriii fujjjcndiint , ubi nonfo^ hpius m her- 

lim breui uinbus defiituuniur , .-tcris mbicntis exudionc , ac uentorum perflutu ,fed etittm in millc fordium fcnti= nendL'!'' '^^^^ 

n.tm dcfcifcunt : qiandoquidcm cr puUiere , cr arMie.trum tclis obfiduntur , ac indc mufcarum flercorc , qu.e illis 

die , nofvuq; infidcnt , Ltbcf.xdatx- nigricant . 'Hcquc ucro pLine laudibus cffcrcndi funt ij , qiii in Untcis ficcuUs , 

ipfisq; textura admodnm raris cas trabibus .tppendcrc confuenerunt : quippc xfiiuus aer in ipfos pcnctrans, quicquid 

boni tneft , abfiimit , O" aholct . quinctiam puliicrc obfit.t corriimpuntur , cr contabcfcunt . Idcirco iit t.m hcrb.t, 

qiiam radiccsfuas intcgra! dffcriicntfacult.ttes, nihil quidcm pr.efi:.intius, quam eas capfulis tiUaceis , ucl piceis , uel 

fiitiUbti! diligcntcr cLiufis rcponcre , utdocct Bippocratcs ad Crateiwn his ucrbis fcribcns . Omnia mcdicamenta , 

qu£ fucci, cr liquorcsfluidifunt,in uitrcis uafisfirantur . qu£ ucrofoUa, autflores, aut radices funt infiMibus no- 

iiis probc obtur.itis, ut nc ucntis pcrflata, mcdicvncnti uigorcni, uclitt in animi deUquium collapfa , amittant . Quod 

fi Hippocratcs in rcccntibns obfcruandum pr£cipit , id m.txime in ficcisficri opcr£prctiim erit . Ylores infuper Flores quo te 

nonfccus , atquc rcUqu£ p!ant.trum partcs, eo tcmpore colUgendi funt , quo magisfuo in uigore confifiunt , non au= ?°^^ ''"t ''^ - 

tern citm iamfiacccfccntcs dccidui cuanefcunt . Atcapparum florcs muria affcruandi , antca qtiam fe explicent , de= '^^''P^"'^' ] '^f" 

ccrpuntur : roftriim uero cum non pLiuc expUcati injuntur : c£ten dcinde cum ommno expanfis foUjs patent . Ve= dendi . 

i o riim cltm maiori cx p.trtc omncsftrefioresfint hcrbis fi-agiUorcs , molUorcs, O" tenuiores ; idcirco tantum abefi , ut 
in fole ficcandi fint , ut nc quidcm in umbra,fi caUda, uclcminentiafuerint loca : qttippe , utfolisferuore,fic cr ae^ 
ris calorc nimio cxoluuntur . Sicccntur igitur in locis temper.ttis, quo tempore f£pius reuoluantur, ncfitum contra^ 
hant, adhtbita ctiam ciira, ncficci natiuum colorerd dcpcrdant . quandoquidcm certum cftfiorcs, qui intcr flccandum 
d propno colore degencrant, nulUus cffe in mcdicina uftis. Tlores itaq^ in uniucrfumficci ad annum duntaxat,edu= Flores quan- 
ranl,etfi anthcmidis,ccntaurij,chryfanthemi,h:illcfvUj, l^artij,o~ rofarumflores etiam longiori affcrucntur tempore, '^''^ d^rent. 
fi Ugncis arculis optime incUifi diUgentcr rccondantur . Now minori ctiam ftudio funt coUigenda fcmina umea, Semina quo - 
qu£fiiisinfiirpibtts tuida innafcuntur,ut Uthofpcrmi, phalaridis,fcenicidi, anethi, er cari : ucl uafculis, aiit capitulis ™°j° '^'°* " 
incUtfx,ut papaueris,nimph££, melanthij, hyofcyam, cr ocimoidis : autfiUquis teSla, utfab£,ciccris, phafioU, doU= 
chi,cr lupini : aut cornicuUs rccondUa , utfcsnigr£ci ,fcrtul£ Campan£ ,finapis , O" eruc£ : aut uarijs inuoUicris 

3 contenta ; quam ea,qu£ circa medullam quorundam fruduim intus conduntur , quale eft maU medicifemen , aur.an- 
ti],Umonis, pyrorum,cydoniorum malorum, pcponum,cr melopeponum,cucurbit£,0' cucumeris . Veruntamen h£c 
djfumere oportet,cimfi-udus,a quibits exim.untur,fuam maturitatem plane fenferint : iUa uer6,ubiherb£ iamficc£, 
non ampUus uirent . Et quamuis muha reperiantur femina, qu£ ad annum ultrafuas afferuent uires , ea tamen quo^ 
tanitis renouarc fatiiis,ac tutius crit :fiquidcm pauca funt,qu£ inucterata rancorem non redoleant. quofit,ut calorc 
tumcifcantur cxtrancum,cr fibi non congenitum. Vbi igitur ficcafuerint femina, arcuUs ligneis reponantur in locis 
ficcis:facileenimcontrahuntIocorumhumores. C£teritmfi-udus,quemadm6dumpruna,ferica,myrtibacc£,cy= Fruflus quan 
donia mala,cerafa (qu£ uulgo marafcAS uocant) corna,forba ,ficus, punica mald , er aUa idgenus , qu£ in medicinte 1° decerpedi, 
ttfum reponuntur, operxpretium eft , ut maturi ex arboribus decerpantur : quanquamforba , ut ficcentur , immatu= con^feruaiwij? 
ra decerpere conueniat . At animadiiertendum eft , quod ubi adftridione , O" reprefsione fit opus ,fi-u{ius ddfirin= 

40 gentes ut pauUtlum. poUus immaturi , quamfcus , demetantur oportet . Porro iuglandes , amygdaU , piftacia , nu- 
clci pinei , cr aucUan£ non prius ex arbonbus exctitiantur , quam plane ultimum m.tturitatis gradtm fenferint .Id 
dutem recle cognofcitur , citm extima inuoiucra ffionte fua dchifcunt , e?' arbore concuffa una cum fruiiibus decu^ 
dunt , aUoqitin infolatu contrahuntur , er fiderantur . Ex his igitur , qui ficcati dfferudntur , cdpfuiis ligneis poa 
tms , quamfaccis recondantur , ne extraneos humores concipiant . Qui uero per annum recentes reponuntur , aut 
;naionexanniparte perdurant,inlocis ficcis minime af^crgincm redolentibus dppendantur, utaffolet de uuis^ 
pyris , malis cydonijs , er punicis : autfuper palcas expandantur, ut fit cwm malis ,forbis , dc mef^ilis : dut hordeo , 
uel milio fepeliantur , quemadmodum medica , er aurantid mdld . Cortices pr£tered, quifi-udibus dufiruntur , ut Cortices qijo 
citrijs , punicis , er cucurbiiis : quiq; arboribus decerpuntur , ueluti thuri , ligno guaiaco , fambuco , ac fi-axino : ficcandi,& re~ 
qui item herbarum radicibus detrahuntur , ut capparum , mandragor£ , ihapfi^ , alypi£ , pityuf£ , ac dlidrum, non P''''^"'''* 

5 o fecusfuntficcandi , atque radices : quinetiamfimiliter rcponendi . Succi quoq^ , utpote in medicina ddmodum ne- Succi quo ex- 
cejfarij,omniprorfiis diligentia, ac rationefunt conficiendi, dtque itd djjerudndi, ut toto dnni curriculo putredinem pr'™endi, co- 
nonfentiant . li igitur nonfolitm ab herbis eliciantur oportet , fed etiam d radicibus , dcfrudibus . Qui e rddicibui **'^"*'^'^j ""'^' 
exprimuntur , ut Cyrendicus, & glycyrrhiz£ , uere quidem pdrdndifunt , cim primum. folid emergunt . Exfolijs 
uero , dnte quamftirpesflores edant , er earum caules lignofi fiant . Ex fruitibus denique , quidam cum ipfi ultis 
mam maturitatem fcnferint , cuiufmodi effe debet malorum punicorum , citriorum , limonum , er ex myrti baccis : 
quidam uero antequam ad plenum maturuerint,ut ex iugIandibus,moris,pyxacantha,liguftri baccis,ZT dcdcid : quis 
dojn ex immaturis adhuc uuis , ut omphacium . Horum omnium nonnuUi diu infolati , aut lento igne ficcatireponun^ 
tur,ut dloes, fyluellris cucumeris,abfinthij,eup.itorij, hypociftidis, glycyrrhiz£ , €r huiufmodi generis : dliqui uero 
humidi,fluxibiIesq;reconduntur. Atquinonomnibus eadem eft conferuandiratio : quippe dUj pdululwm primunt 
dd ignemftruefdd:i,moxq; diligenter def£cdti,utfierifoIet defucco rofdnm,intubi,buglofti,oxdlidis,lupuloru,dpijy 
C^faenicuU.Alij uero ignem non experti tantiimfubfidcre permittuntur , dc deinde udfis tundiu transjiruntur , do^ 

nec 



20 



8 And.Matthioli Comm. 

ncc def.fcxti pctlttcednt . Ciuodfit defucco mulorum punicornm, citriorum, limonum,cydomorum,Gr mororum.Vea 

runtmcn diligenti admodum ammaducrfione opm eft ( ut Gdenw; inquit lib. vi.de medicmctttonm compofitione 

fecundum locos ) in fuccis liquidis conferuandis : quitndoquidemfacile corrumpuntur, nififeruefadis prim , cr mox 

Gumijhcry- ^ fxcibui omnibm percoUtis , olei parum ftiperpondtur , ut optimc iwrunt folertifinti phmn.icopol£ . Adb£c 

maB,&: relinE. ^,j^^,jf,(,. „j,.,j liquortimgctu:r.t , qux' quam plurimi'; ex pLxntii dtjWhnt , ctc defluunt , qttorum aUj gummi , alij re~ 

fin£,alij Ltcryms uocatttur . \n gttmmigenerefunt opopanax, lafer, ammoniacum , fagapenum, euphorbitm, gaU 

banum, bdeUium:, myrrha, thus, opoculp.ift4m,farcocoUa,flyrux, o~ idgcntis alia . In refinarum uero cenfu funt tc~ 

rebinthina,lentifcina,flrobilina,ptnea,picea,larigna,(y abiegna. In lacrym.-trttm deniq^ numerofunt lac, quod eX pa 

pauerum uafculis cxcipitur, proprie opiim appclUtum,fcammonium, quodq^ ex thapfiafluit, tithymalorum omniuin 

lac, cancamiim,tragacanth.t Ucryni.i,quiq; defluit e uittbus liqtior, ex pruiio, .mygdalo, er cerafo . Quin cr illud , 

quod uulgui Arabicum iiocatgtmimi. quanquam non defuiit, qui tam hoc,qum prunorum, ceraforum, O" amygdalo^ 

rum hcrym£ malint in gummi potius rcfcrre,quhn in Ucrymas . S ed quoquo modo res h.ibeat, eo tantimfmnma ha^ 

rum rcrum f^edat , ut exadafcilicet carum notitia habeatur . quippe non defunt mangones , er impoflorcs , qui eas 

Diorcoridcs adultcrcnt ,quemadmodum cy mcdicamenta metaliica. Poflremo (i forfitan cuipiamnaftito uiderctur Diofco^ 

defenditur a ^-^^^ ^^^.^ p.irua erroris culpa fufpcdus effe , quod in hac pr^fatione abfolute pronunciauerit , ex omni herbartm 

"^* ■ geiierefolum ticratrum multii edttrare annis , reliqua uero a trimatu inutilia effc , ckm tamen in pluribm locii eitu 

fententiarecUmctTheopraflus antiquifimuipUntarumfcriptor;dicimus,ut hosab huiufcemodi opinione diflra^ 

hamus , qtiod ctan Diofcorides extitcrit in hacfacultate pcrittfiimus, confummatifimm, cr omniumfacile princcps , 

gratiifimo quoque Galeni teflimonio,non modo non credendum uidetur,fed ne cogitandum quidem, quod non caUue^ 

rit is omncs ftirpium proprictates , qtiodq; haud fludiose legcrit ea , qu£ antc ipfum trccenti^ , aut pluribm annis 

pofteritatis mcmori£ mandauerat Theophraflm , cr aliorum uetertm plerique : pr^fertim ciim nobi<; perf^icuum 

fit,qt'.antuminhisrebmdcfcribendi^ fueritipfe apprime fidclis ^o^diligens. Veriim omnibm perfuafum effe dc^ 

bet, quodficutiin qutbufdam locis huim uolumtniifcriptura deficit , in alijs fpurijs additionibm rcdundat , in alijsq; 

quattdoquefcatetmendii , fcriptorum culpa , atque etiam eorim , qui infcribendis , uel excudendis audorum uolu^ 

minibus plm , minufue cur£ impcnderunt , quamfua interejfct ; ita etiam in hac pr^fatione eueniffe ftcile potttit . 

Quare pro certo crediderim , longe plura hic defiderari , quam ea , qu£ hac in re tradtderit Theophraflm , qui lie^ 

ratrum ait triginta perdurare annis, ariflolochiam quinqiie, uelfex , cham^lconta nigrum quadraginta , centaurium 

maim dccem,uel duodecim, pcucedanum quinque, autfex, uitemfylueflrem unico duntaxat anno, eUtcrium ccntenis 

annii,itd ut repcrtum effe attcflctur eUtcrium ducentorum annorum,quod optimum erat, er pretiofum . Uarim itit^ 

que rerum htfloriM omnes tantum abfit,ut credamm non legiffe^notaffe, ac monumentis tradidiffe Biofcoridem, utne 30 

imagincmur quidem, etfifcriptiifuii non extcnt : quin potius locus ifte nobis fuf^cdus cr deprauatiis habeatur . Id= 

circo non Diofcoridi ,fed fcriptorum , er librariorum incuri£ id uitij adfcribendum efl : quemadmodum additio^ 

num redundantia accufxntur ij,qui,ut earum audores ejfcnt,ab re hoc opus augere^atq^ illuflrare exiflimarut,quales 

SitnpUcium j]fnt f^uri£ ddditiones iU£, qu£ plura cr Gr£corum, er Uebr^ortim, er Arabum, er Chald^orum , er Acgyptios^ 

nomina vana ,.„,„^2;- Magorum,€r Latinorum,aliarumq- lingu.irum nomina coaceruant , atq^ in omnifere plantarum hifloria in 

duherina .' pluribus uoluminibus Gr£ciiflatim occurruntfingulii capitibm.QU£ facile ex Pamphilo depromptafuerunt: argus 

mento qu6d(utfuperim didum efl)ei rem hanc uitio uertat Galenus , atq- fine uUa rationeftnt in hoc Diofcoridis uo^ 

lumen importata. Cuim rei nobis poflea pr^btiit tcflimomum , quod in quibufdam antiquis bibliothecis legittma Dio* 

fcoridis uolumina repertafint Grtece pluribus centeni^ annis fcripta,in quibus nuUum prorfus ex his f^urijs «oini/iis 

bus legebatur . Quorum uetuft.im auiloritatemflmul cum dodifiimo KueUiofecutus, in meis uerfionibus Itahca lin^ 40 

gua confcriptis omnia iUa nomina adulterina ab opere abdicaui,qucmadmodumfailurusfum in hoc Latino Diofcori= 

de : etfi 'llcrmolam,^' M.arcellus uulgatis exempUribus decepti,nomina iUafuis interprctationibm rcliquerint,tan=^ 

quam Diofcoridi lcgitima . Sed quoniam non mintis utile , qti.im ncccffartum duximus, ut omnes ij , quibus in animo 

eft pUntarum peritiam affequi, fciant ad unguem,quo arborcs afi-uticibm dif?idcant,frutices ipfi a fu^ruticibus , cr 

Arbores . fuffrutices ab herbis,dixerim ego Theophrafli auiloritate,omncs iUasflirpes arbores appcUari debere , qu£ ah radi^ 

ce flatim fimplici caudice furculofo, diffolutuq^ contumaci dffurgunt,a quo per interualla taquam brachia, cxorti ra^ 

Frutices i mi Utius dijfunduntur,uti oIea,ficm,malus,pyrus,quercm,ilcx,et idgcnm ali£. Frutices uer6,qu£ ab radice caudi- 

SufFruuces . ce multiplici,ramofoq- fefe attoUuttt,in quorum cUffcfunt rubus,rofa,paliurus. Suffrutices,qui inter hcrbarumge- 

ncra annumermtur,ab radice caulem emittunt,lignofis adnafcentibm r.imulis, folijsqj minutis, qu£ no uelut aliarum 

. herbarumfolia quotmnis drefcunt,et dccidunt,fcdperpctuisfolijs toto anno uirefcut,utflocchas,Ud.tntm,ruta,hyf^ 5 © 

Herbas. fopum, faluia,0' eiufdem gencris dlia. Ucrbarumdeniq;generifubfcribuntrtliqu£pUnt£,qu£intcrinitiafoUata= 

tumfine caule pandunt,ac dcinde in caulem ereii£,flores,crfeminafvrunt,ut ccrealium omniagenera, olera,qu£ in 

hortis ad cibos feruntur , zrfylueftriimfirc innumera , qu£ f^ontcfua in pratis, campis , ac alijs complnribm locis 

prouenitint : tamctfi ex eis nonnuU^ habeantur,qu£ neq- caitle, neq> flores,neq; feminagignunt,ut phyUitis, af^lenu, 

Platarum de- cynogloffum, hemionitis, onofmd . Hij ita detcrminatis, fcicndum pr£terea eft^hcrbas afitduo quod.im cultu, ac diit' 

generatio . gentid nonnunquam arborefcere,quod maxime malu£ accidit . Hanc enim plurics uidi fenis, fcptenisuc menlibtts cuU 

tam,tdntd cdudicis longitudine,crdfiitudine,et duritie proficere,ut hafl£ iiiftar grandefcerct. Frutices quoq^ aiit tcm 

poris diuturnitate,aut cultorum mangonio in arborcs no pumiUs cxeunt,ut uttex,hederd,myrica, paliurus . Contr.i 

fimiliter fit,ut drbufcul£ qu£ddm,fi dcfit dlimentim, autfi nullo cultu adhibito dimittanttir fyluefccrc, afita natitra 

itd receddnt,ut infrutices degenerent.Quatuioquidem hi tum pcr adultam £tatem,tum per cultus rationem,uendica^ 

to Jibi robore,cra(fos pr<£durosqifHndunt cdudiceSidc ramos.lU^ uero tanquam indomit£ furculisftolonibus acger=^ 

mimbmy 



In Lib. primum Diofcoridis . 9 

inini!>iif,qui cira uiidicem er radiccs ddihifctintur,luxim:mtes,folidos it.t rmos debilitant, cr infirmMt,fubrepto 

iUk humore,ut infruticcsfenfm clanguefcMit,ut myrto,lcntifco,cr corylo quandoq; eueniffe comperimus. Tantum Stirpium mu- 

enim in plantis ttatur^ germanitai potcji,ut non foV.on fepe pnedtdos pr^ftet effechi^ ;fed ctiam tit alteram in alte^ tatjo. 

ramjiirpemfacilc uertat,ut cafia in ctnnamomtim,fifymbrium in mcntham,triticum in lolium,hordeum in attenam,et 

ocimtim infcrpyllum . Vorro cx his omnibus herhartim gcneribiis qtu'damfitiu.efi:nt,qucedam agreftes. Has tioluitt 

nonnuUi prioresfuijjefititiis , ciim eartim permidt.i{ domita cultu fvritatc manfuefcere in hortis liquido confiet ; etfi 

in pcrmtiltis quoq^ crfylucftre, o~ fatiuiim geniis inticntatur. quartim ali£fcecuiid.tfimt, alixfieriks : ali^fiorcnt, 

alLcfioribtts orb.tnttir : aU.e perpctuafi-ondc uircnt,ali.-e folia amittunt . Quod non aliiinde prouenire fcribit Thco= 

phr.xjiu{,qu.im a loco ipfo,ubi nafcuntur, fictiti ab acre ca^ ambientc : tametfi id accidat intcrdiim pdrticul.m radicii 

» o uitio . M.igni quippe refi:rt,utf(Xcund£,fiortd.e, O" pcrpetiid iiirentes plant£ confcruenttir,fi clcmcits cceli confti^ PlantE melio 
tutio,fitusq;germanitas adfit . Quare nilmirim,ficirca Memphim, er in Elephantio agroficiibus , ac etiam uitibiis '"«'cut <^^^^ cle 
folia nuitqu.vn dccid.int,qti6dq; in infuli<,alijsq; regionibm nuper in Indijs occidcntalibus a Lufitani^,cr Hifpani'; re=^ menm,8i. loci 
fertis,nulla jledetur arbor,qu.e fcntpiterna coma no iiircat.lieq; item admirandum, quod reperiantur arbores pro^ 
ceriores„uirentiores,afpcdu pulchriores,cr magisfi-ondibuf,zrfiu(libus exornatce in hoc loco, quam in tUo : nanq; 
ali£ hocfitu l£tantur,ali£ illo profue qiueq; n.ttiir£ ratione. Proinde uidemu^,qu6d qu£ montes amant,ut cedrtis,la^ Plantarum fi- 
rix,abics,piims,pice.t,tcrcbtnthus,buxus,iiiniperus,fagtis,carpinus, ibiprocer£ admodmn,fi)rmaq; infigniprofiliiit. tus naturales, 
Q,uemadmodim in planitierum o~ collium nemoribus qtiercus, cerrus,fuber, ilex,lotus,ulmus,acer,fiaxinus, cory= "^' '^i:^ "* - 
lusmaxiine proficiunt. luxtaftumina,(ir in aquofislttioresproueniuntplatantii^alnu^, populus utraq;, myrica ,fa^ cuntur. 
liXjharundo : etfi h.trum pcrmult£ non £quc let£ in montibus,uaUibus,planis,^fyluis exultent. Id quoq; difcrimini^ 

i o in herbis, o~ fi-titicibtis iiifitur . qu£dam eitim paludibus enafcuntur : ali£ in lacubus , ZT ftagnantibm aquis exiliunt : 
ali£ litora,cr ftuuioriim rip.n defjderant : qiudam humidos,aquofos,uliginofosq; amant tra^ui : qu£dam aqtm ode^^ 
)-e,o~ cb id arida,crfaxofafcquunttir,Nec etiam defiint qii£ in humidis crficcis locis uitam ancipitc agant.Sunt de= 
inde qu£ in campefiribus degerc ctipiat, qu£ uinctis l£tentur,qu£ pratis g.itideant : pr£terea qu£ uaUes,qu£ colles-, 
qu£ dcniq; cditos qu£rant fitiis . A lis qiioq; urbanioribus locis aUe6l£ iuxta tirbium , cr oppidortm mcenia in mace^ 
rijs,<y ruderibus prcdctmt . In p.iliiftribus,(jr humentibiis locis, acfecus magnarumfcrobium aggeres ftliciter ena^ 
fcunturplaittago,coronopus,poterium,fcordium,ranunciiliim,eleofelinum,ffhondylium,lyfimachia,alifma,chelidoA 
]mmmintif,epimedium,pentaphyllum,erinus,cquifetum,limonium,hcltotropiumparuum,uerbenaca,tuftilago,hydro^ 
piper,onobrychis,conyzd tcrtijgeneris.Et magis paluftnbus gaudent cyperm,typha, fj}arganium,iuitcm. At tam la^ 
cunofts , quam admodmn paluftnbus innatant nymph^a , potamogetum , lotiis Aegyptia , colocafia,folijs cr in aquis 

3 o conditis, &"" extra emincntibus . Malabathrumfimiliter in lndi£ paludibus nafcitur,atq; nobis in Italia oryz<i,hippo 
lapathon, ac miUefblitimftratiotes . Tribului £que in lacubiK , paludibus ,ftuminibus nafcitur , atq; in mari : qiiorum 
litoribus , ac ripis familiare f^eclatitr nerium . Adianthum, itemq; trichom.mes uliginofts f^ecubus gaudent,pr£fer^ 
timfifecundtim amnes exiftant : aut a^erginofM fequuntur riptt5,qu£ pr£ruptis locis inh^rent.Vitcx deinde,elichry 
fon,bubonitim,botrys,rhafluminum ripas accolunt . Crithamum uer6,braftica marina,cham£leo niger, androfaces , 
coriticulatumpapauer,dorycniiim,folanumfomnifirum,glaux,hippophaes,hyppoph£ftum,tragium,tithymaluspara^ 
lius, peplis,alypon, abfintlmmferiphum in maritimis tum litoribus,tumfcopulis,tu etiam coUibm emergunt . Tripoi^ 
lium etiam in marittmis exurgit,ubifcilicet aUidit unda,iterumq; recedtt,mod6 in mari,mod6 in ficco degens. Non nift 
aqtiii prouaiiunt bryon thalaftion,coraUium,cr alga.At in riguis fontium^pr^fertim qu£ hycme tepefcunt,fion, atq; 
aquaticumfifymbrium una innatant,ut quafi inuicemfiaternam uideantur inijffe amicitiam . C£terum ex his , qu£ in 

40 continentiiiafcimtur,arida,(yftticulofalocapetunteryngium,fatureia,lythof^ermon,lycium,faluia,ftachys,onofi 
ma,lonchitis,cynogloffum,echium,bug}offum,chamepttys,ueratrum nigrum . Aridifiimis , O" faxofts exurgunt cap^ 
paris,libanQtis,fymphytum pctr£tim,faxifiagiim, helxine, hemionitis,fcdi utrunq; genus, cotyledon,cymbalion,pos. 
lytrichon , paronychia, afji>lcntmt, cltnopodium, circ£a, lichen, ita ut harum pler^q; f£pius in £dificiorum ruinis , ac 
' faxofis admodum locis iiirefcant.ln op.icis autcmftmul €r aridis nafcuntur helenium,chryfocome,afarum, uiola pur~ 
purea,aftragalus, zr cyclamitms . \n humidis clematis prima, qu£ crfecus aggeres inuenittir : item phyUitis . Co/a 
litm amaemtate capiunturf^artium,nepeta,fylueftre cumintim, chamedrys , etfi non oderit etiam afpera, crftxofa : 
- itcm phalangium, thymtim, quod etiam petrofofolo nafci uidemus : quin cr holoftium . Culta deinde uirent lagopode, 
'elatme,ormthogalo,cortandro,hyacintho,hypecoo,apio alio ab hortenft,cham£ciffo,£gilope,ofyride,aphaca, oroban 
che,melanthio,buphthalmo,anthcmide,fylueftri papauere, xyphio, leontopetalo, phenicejiyperico, cyano . Incultd 

S o uero uircnt pfyUio, hteracio . Pratis htantur trifvlium,lotus fylucftris, anonis,daucUs,carum,tragopogon, oxylapa= 
thum,centaurtum minus,hemerocaUis,colchicum,betonica : quanquam hac er coUes , cr montes abunde fcateant . In 
uinetis aluntur tekphium, portulacafyltieftris, peplus^helxine hederacea, ampeloprafum,capnos . Tam intra , quam 
extra 0ppiia,O' urhes in plateis,montimentis,parietinis, ruderibiis, propter muros , cr hortorum fepimenta uifuns 
turucrbafcum,bUttiria,thlaf^i,iberis,malua,chelidoniummaius,urtica,ebulus,fambucus,eryfimum,ariftolochictlon 
ga:)narrubtum,chryfanihemum,galiopfis,fenecio,terreftristribulus,fideritis,eupatorium,hyofcyamus,cicuta,perfoA 
n4ta,xanthium,fyiucftris cucumis . Campeftria cardui omni genere horrent , atraiiyli,firulis ,fylueftrifocniculo , 
gramine,thaliclro,bunio.Agrorum, er pratorumftptbus hxrcnt rufcum,afparagus, rubus, rhamnus, liguftrum, ru^ 
bia. Ephemero autem,hippogloffo,filice,plamtierumfylu£ uirefcunt .Montes adamantnardum tam Indicum,^ 
Syriacum,quam Celticum,cr montanum,centaurium maius,mandragoras, haftula regia,fatyrium,gentiana, ligufttA 
cum,alyffon,fmyrnium, ueratrum albtim , rutafylueftris , polemonia , polygonatum , tithymalus characias , polium , 
ptannica^thymdaaychameUa^glycyrrhiz^^^^^lepiii^ynarctffuSjthapfiaipgoniai^thiopiSjclymenumtOnagrajcacdii 

lia. 



lo And MacchioliComm. 

Ua^acomtumjdphnoidesjjyffopitm dgrcjle, peuccddnum,chdm£d.iphne . Infyluis montms emicat leucdcanthu, di^ 
inibi in pricruptis locis pctrofdinum , cr Khodiii rddix . Sunt pr£tercd. , qu£ drbonbm imufci uelint , in quibui 
rcfidcnt,atq;dbi'jfdemfufcipiuntdUmcntum,utag.iricum,uifcmn,f^hdgnos,poIypodium,dryoptcris,ltchen.Ali£qui=- 
dem in drbonbus conl^iciuntur, dlue uero prius e terrd cxort£ , pcr arborcs rcpunt , qucmddraodum labrufca , uitis 
m<i.rd,bryonid,hedcra , clematis dltera ,fmikx tam L-euis , qu.m afl>erd,lupus falidarius , conuoluulus , periclymc^ 
num.Non defunt etiam hcrb^, qu£ fine radicibus in dlijs herbispro/iliant,ncq; aUbi,quam in iUis repcri.wtur, ut cdf= 
futhd , cfithymum , cpithymbrum , cr epiflabe . Vcruntdmen lUudfcire conuenit , quod etfi hdrum omnium qu£que 
fud ndtura \iUciu^ proneniant in pr^didis locis ,fuosq; undqu£q;fcqudturfitits ; mhii tdmen cbjiat, quin e£dem mo^ 
do in montibHS,modc in phnis,nunc in cDUibus,f£pe in udUibus,noununquam in agris,c pratis, dc etiam in aUjs ua- 
rijs locis nuUo difcriminc inucniri pofint . Eth£cfatis fint quantu ad ndtalcm plantarumfitum. C£tcrum ut, quan^- » o 
tum pcr mcfieri pcteji,harum rcrum non minus utiUs,quam nccejjaria doitrina cxcitetur , augeaturq;,idm ddftngu^ 
■ hs hcrbdru partes nojlerfe conucrtct [crmo,& de rddicibus,fohjs,cauUbus,fioribus, dcfeminibus diffcremus, primd 
Plantarun) in i rddicibus , ueluti k bafi dUarum partimn , rcm ipfam exordientes. Irumentaccd igitur cmnia midtis nituntur radi^ 
radicibus ua- cibus,ifsq; tenuibus . Leguminauerofingul.i^habcntr.idicespr£terfabam,ed!q;furculofM,cr duras.SicCToIera 
netas . j^^^ omnia finguhri radicc coh.ercnt,ut ldclucd,apium,ketd,bugloffum,intubus, cichorium . Quinetiam radice fin^ 

guUrifuftincnturfylurjlris ruta , qu.wi hdrmalam uocant, peplos,cratcogonum, cphcmerum, crf^pius ucrbenaca . 
Contra numerofis radictbus donanttir afdrum , phu, bacciris , ticrdtrigcnus utrunq; , capparis , crithamum , haftula 
regia,chclidonium miiius,afclepids,circ£a,alced,£thiopis,grdme, fiUxjcemind, muris auricula altcra, platago,chry~ 
focomcjaffiardgiiSjrufcHsJjippogloffum, panaces lieracleum,hcmionitis,p£onidfamind,aUfma . At nardi Indici , cr 
Celticiradixinffic£modumcapiUatur. Fr£grandi yfirmaq; radice cxu.rgunt helenium ,bryonia,mandragordSy 20 
fcammomim^fylucjiris cuctmis, uitis nig-d,raptm,nimph£d,colocdfia, radix Rhodid , cr China tiupcr cx litdijs oc= 
cidentalibtts importdta,dracunculus,d}oe,centauriim ntaius,Ubatiotis, f^hondylium, ccitanthe,fyinphitumfecundum , 
pap.iuer cornictddtum,rdphanus,cdrduus,pcric!ymentm,folanumfomntfi:rttm,fmilax affiera, thapfia , hippophaes , 
hippoph.eftum , tithymdlus characias, pitytifa . Contra exiguam, tettuemq; rddicemgigntmt hydrcptpcr , catanaitces 
genus fcctmdum, rdntmctdtmt, panaces Afclepium,cr Chironium, phalangittm, trifDlium,attthyUis,bcchium, onobry^ 
chis, holefiium, britanica, eptmcdium,onagra,tragiumfecundum,leotttopodium,uerbcnacafupiita, phytct(ma,pacra~ 
tium,aconiti tcrtiumgeitus, cham£ciffos,dfarmn,utruttq; ueratrtim,pl.mtago mittor, coronopus,fefamoides , origa=- 
numfy}ueftre,alypon,dtrd{lyUs,heliotropiummdius,oitofmd,rubid,cep£a,dlifmd,betonic.i,chdmefyce,meon,giiigi= 
dium , centaurium minus . Kadices in lignum durefcunt £thiopidi,fmildci al^er£ , poterio , kucdcdttth^ , dftrag.ilo, 
tithymalo chdrdci£,cypero,rhododendro . At moUi, lcntaq; radice conftant alth£d,dcdnthus,a}cea,mdha.Genicida^ 3 o 
t£ ueluti arudinibus,funt iridi,acoro,polygonato,rufco,nymph££,xyridi,hippogloffo,grdmini,httro A lexadrin£, co 
locaft£,ga}ang£,gingibcri,radici Chin£ nttpcr inucnt£,cr Rhodi£.Radiccm digiti crafitudine fundtint orobditchcy 
eryngium,polygondttm, p£onid mds,pyrethrum,dducus, paftinacafylueftris,fymphytum pctr£um,dcrycnium, ebu=^ 
lmn,echium,crithamtm,elaphobofctm.^ulbof£ autem infunt c£parum modo,Ulio,hemerccaUi,c.fpis,bulbis, h.tllulds 
regi£,aUio,porro,croco,ndrciffo,xiphio,tcfticulorumomnigeneri,fdtyrio,ornitl70g.ilo,utrifqtic cphemeris,arifdrOt 
hyaciitto,dracunctdo,dmpeloprafo,fcorodoprdfo, moly . Inglobtm extubcrdiit radiccs ariftolochi^ rotunde , cycU- 
raim,dpif uomitorijjeontopetdit, ceudnthes, p£oni£fccmin£,^dpi,chryfogoni, peric}ymeni,cyperi, argeinoncs,catd=^ 
nances fecuitd£ , pycnocomi , Infuper radices interfc diftidcnt,tum co}ore,tum odore,tumfdporc : qu^^difcrimina fi 
rede cognofcantur db his,qin breui hanc facultatem affeqtd defidcrant , non parum inde haurient utilitatis . Sicuti cr 
maxime conftrt fcire,qu£ fintradicesm.ign£ uelpdru£, qu£ dur£ uel molies, qu£ numerof£ uelpduc£ , qu£ c£pa^ 40 
Radicum dif- rumucltuberculorumeffigie,qu£ deitique geniculdt£,de quibushucusq; dbunde differtumus. Sediamde coloribus 
ferentiE in co agdmus . Nigricdt fvris chryfogoni rddtx, etft cdtidicet intus : item pdpdueris cornuti,ndrdimontaiti,helcni]fecundi, 
loribus & fa- fychmini,cham£leonis,cardui,haftul£ regt£,ltbanotidis,rhapontici, quanquam httius interna rubefcant,peuced.iiti, 
""" ' leontopetaU, cpimcdij,nymph££, cryngij, fymp}}itifecundi,fmirnij , echij , ucr.itri nigri, aftragali, anemones, man~ 
drdgor£,aconiti tertij generis,thdpji£, perfoitat£,filicis maris,uitis nigr£,ariftoloc}ii£ utriufque,qtiarum tamen in= 
terna buxeo colore paUent,p£om£ famin£ : tametfi huic,,ficut etiam tliapfi^, cr mandragor£ dclibcrata exalbeat . 
Contra e candida proueitiuntradicc phntago, polygonatum,dracunculus,arum,arifarum,ranunculum,ucratrum aU 
bum,anonis,ligufiicum,aff^aragus,rufcus,hippoglojfuin,elaphobofctm,Iibanotis,fphcitdylium,rdpum,radix,circ£d, 
alced,hoIeftium,tragum,trilvlium,narciffus,aUium, porrtm, gingiditm, ibcris,hippofelintm, tripolium, iris, paudces 
'Heracleum,tragium,fomnifirumfo}anum,ardion,onagra,cham£ciffos,fcammoitium,alth£a, pityufa. Atnon pror^ ^ © 
fus alb£,fedfuba}bid£ radices tnhut£funt aro, po}emoni£ , helcnio primo . Rubcnt rubi£ , centaureo magno, rha- 
pontico , rhdbarbdro , tdmetft trid hxc exterius nonnihil nigricent : item pentdphyUo,hcptdphyUo , bet£ tertijgcne^ 
ris,blito,cdrot£,dnchuf£,Iicopft,onofmdti,chryfogono, qudnqudm extcrius nigricdiit . Non phne rubra ,fcd Jubru^ 
bra rddicefunt acanthus, phu,fdtyrium erythronitim,xyris,rddix Rhodia,fo}anumfomnifirtim , aiypum, cofttis . Ex 
atro rubefcuntfi}icifcemin£,cypero, pycnocomo^cphemero Colchico . Rubro colore purpurafctmtrddices fymphy* 
ti petr£i,c£paru,fciU£,pattcratij.Flaua intus radtcefunt ariftolochia rotunda, glycyrrhiza, l.tp.ithum , hippohpa^ 
thim,cyperus Bdbylonicus,drgemone,chelidcniim maius, gentidiid. At hcrbdcco colore infunt poiypodio, phalagio, 
fmyrnio,et imperatori^ . Odordtd radicefi-agrant iris, dcorus,meon,cypcrus,gdlangd,zedodri.i,ttdrdtm tam GaUi=- 
cum,qu.imIndicum,dfdrum,phu,caryop})y}}dtd,bdcchdris,ligufttcum,p.(Jlindc.i,angclicd,fcfeUM.ifitlicnfe,}:ippofe^ 
lintim,fmyrnittm,}tbdnotis,dfciepiai,circ£d, aUfma , tripolium . qutn zr radix Rhodia odoran cxpirat iwn imticun^ 
dum.T>idce<UtKguftuipr£bcntglycyrrhis:d,tragopogonisrddix,ccntamjmAioris,cIwit£lconisalbi,c}.iphobofci,ge'- 

ranij» 



InLib. primumDiofcoridij. ii 

rMiij,.trAij,poiipodii. Amiritthiinem uero geiHi.in£,rmmculi,helenij,di8:mi aiiididi ^leuciicmhce , pcou^ 
cii Hcr.fciV/, hippopkm ,p^'.ncri<.tij ,fcill£ ,cichorii ^afparagi ,rufci ,centaurij miiioris , chclidonij m.uoris, cl^ 
f^hodclt , cycUmini . Acri autcm radice dcprehcnduntur gmgiber , dcorus , galanga , zedoaria. , impcr.ttoria , 
crocodilmm , angcUca , p.vuccs Chironium , fvyrnium , pyrcthrum , dhfma , tripolium , raphanus tum fttiuus , 
tum fylucfb-ii , t!tr.tquc tberis , tuflurtium , thlajfi , argcmonc , hydropipcr , arum , dr.xctmculus , eryfimum , o= 
fhiofcorodon , .impcloprafum, fcorodopr.tfimi , ctcp.i , .illium , porrum ,fc.indix . Qjiofit , ut, fi cxaiia notitia dif-^ 
firentiarimi habcattir , q!i.s in radicibus fvrma , numcro , colorc , odore , ac ftpore notantur , maximtim indc per^ 
cipiant cmolumcntum ij , qui m.xgna animi dclcdationc in h.i.c fimpliciv.m medicamcntorum facultatc operam 
impendcrint . Ac prstcrea plmmitm ijfdem'contiderit, fi cmncs fltrpiimi delineationes , jimilitudinesq; (dc 

I o ijs intelligc , qt-ue fcriptis tr.tdi pcffunt ) ttmi carum pariter o~ odores , cr faporcs alfequ.intur , eo inqu.tm mo= 
do , rfc rdtioiic , qtio htc a iiobis adnotata reperiuiitur . In primis igitur a fimilttudine , quam inter fe incunt plan= 
t<e,exorfus,pro uirtbits cnitar^ut qucc plurimis ignota ftmt, ijs, qua: omnibus fane twlg.ircs app.ircnt, rede 
comp.ircntitr . qu.iproptcr ab hedera primiim'^ ttt qu£ ncmiitem latcat , rcm ipfam aufficabor . Hedcram igitttr /o^ Folioru in pla 
lijs <miil.iiitttr , ctfi qu.edam maiora , qutedam uero minora cernantur ,fcammonium , afarim , uterq; cyclaminus , ''^ coparatio , 
fmilax .ifpcr.i,Uuts,a" hcrteiifis,uitis nig)-a,marina bratstca,Aethiopictmifcfcli, periclymenon, ariflolochia tttraq; , ^ '""'''tudo 
afclcpt.ts,epimcdtum,gi:imcn p.irn.ifl,.ipocynum,tiiola purpurea,chamiecilfos,helxine cognomcnto ciffampclos,cyno 
cramb£,hortctifefol.tnum,h.ilicac.tbum,circ(ea,cucuinistamfytueflris,quamfitiiius,utraq;ckmatis.yitigineumfo=^ 
lium rcpr£fcnt.int pl.itan!!s,accr,lupinus,ricinui,bryonia,ueratrum mgrum, b.tlfamina, colocynthis, cucumis , quem 
Vencti.tngurtam uocant.Alba j]unayCr acanthium fimilt uirentfblio : ficuti abrotonum foemina , cr abfinthium feri^ 

i o phitm iiocatumfvlijsfc inuicem timtantur.Vitex,zr anagyris crfvlijs,(::r raim conueniunt . Apij folia rcfvrimt cau^ 
calis,fcciindum d.iiicigcnus, l.tferpitium,fmyrnii!m, bunium: AmygdaUfronde uefliuntur pcrficus,rhododendrum, 
cb:iius,fambucusflaphy'odcndron,lathyris,qi!Mn offictn.e cataputiam nominant . Aitifum dcindc ifopyro folijs .idfli^ 
ptUtur,anagallis antyrrhino , atriplex xanthio.Vtrtufq; rubt£ folia imitaturaparine,ac galium : quanquam illis ma~ 
iorajutic tiero minora ffcilcntur.Vorri^btdbiq; folia prcefcfvrunt hyaci!tthus,narcijfus,atlium, colchictm, cyperus , 
hafltda rcgia,ampcloprafon,fcorodopr.ifon , c.tnini tcflicidijlonchitis.Buxus,^' lycium confimilt comanturfronde. 
Vtttsalba amomofiiijs corrtf^ondet, pyrcthrumfylucflridauco,hemioniiis dracunctdo,coris eriae . Fceniculi folia 
emittimt altilis afparagus, p.t!iaces Afclcpium,fefeli , dauc um Creticum,anthemis,libaitotis, buphthahnos, anethum, 
thapfl.t.Anethifolijs .iifitrgitineon.Flant.igini no dtjiimiliaftmtfolia candidi ueratri,gcntian.-e,alifmatis.O' clymeni . 
VhcenijfDliumger.tnit<mexprim.!t.¥diccinfolio<emtdaiiturfideritisfecundumgenus,poIypoditm,dryopteris.FeruU 

3 o ciciitam fbliortim. imagine rcflrt,h£c iiero myrrhidcm.Buglofftm,ucrbafc!m, er cirfium confimili modo fvliantiir . 
Graminis fvltum proferwit moly,ho}oflium,gramen arimdinaceum, coronopus . tiuiiis uero folia habent catanance ,- 
f)fyU!um.Ctchortum,chondryll£utrunq;genus,etquodquibufdadenscaninusdicitur,coflmdifuntfDlio. Cnicoatra- 
iiylis fvho afimilatur,cham£leoni nigro crocoddium,cham£leoni albofilybum . Glaflo tripolium. fimile efl . Corian^^- 
drifllijs ccfmantur parthen!um,adt.inth!m,ftdcritis tertia,omnid ranunculigenera (quorum tamen qu£dam propius, 
■qti£damhngius eiits ff>eciemfcquuntur)uterq; daucus,th.ilidrtim,capnos.Ylelxinesfvlia produnt anagallis , alfine , 
•mttris aurictda : cannabis,aut quinquefvlij eupatorium,fed qu£ quadripertito diuidantur . Cotonei maltfrondem ex~ 
htbent-capparis,foUnt:mfommfTrum.Smyrnij fvliPhi pr^flant phu, lauer . Cuprefi effigiem promit fabina : itmiperi 
cedriis. Bypericumiandrof^mum^afcyrum^fvho iion difcrepant . Ciflus , cr ladanus flcuti in f^ecie , ita er in fvlijs 
conuentunt . Cyclaminifvlium paiidit acouttum primum : ciceris teucritm , fecuridaca : cumini fylueflris flratiotes 

40 miUefvlium : cuctirbit£ perfonata : lolij phcenix : iuglandis centauriim rnaiits , p£onia mas , gentiana ; etfi huic ma= 
gis cttm pLtntagine comeniat.lridisfolia reddunt acorum,medton,fylucflris iris:itemglctdiolus,nifihic breuiora,an=^ 
.gufiioraq;fdliafibi uendicaffet.ln tunciffecie coUocandum effet utriinq; equifetum, fed inani caiile afftirgit. LenticU 
i£ fvliumfimtdant aphaca,onobrychis,cham£fyce,heleniuin alterum,anonis, trichomanes, polygaU, glaux . Laurea 
frondetnrentpolygonatum,clematisprima,daphnoides,nerium,chain£daphne.Lilijfvliaf^argunthemerocaUis,pan 
<ratium,fatyrtum,martagon (fic cmm appeUant lilium quoddam agrcfie)ephemerum, onagra . Lentifcum referunt 
glycyrrhiza,trag!is. N cc lepidium arabis diftmuUt. Laduc£ effigte flliaflrunt dipfactis,fylucflris Uduca,lycopfis„ 
anchufa,fylucflre gUfttim,mandragora!famina.LingU£ bubuUfimiliafuntfymphytiattcriusfvlia . Myrti folia ru^ 
fcus habet,ttthymatusfoemina,Gr cantrubus.Menthamfatiuamfvtio cxprimunt fifymbrium, hydropipcr , pentaphyU 
lon.Marrtibij efflgtc affurgit aptaflrum,ballote,horminum,fideritis prima. Mercurialtsfvlio uirent helxine , elatine , 

5 o cynocrambe.l>iaflurlij fvlijs tberts no refragatur.Oteam £mutafvticrumfaciercpr£fentat hatimus , ptarmica , phit^ 
lyrea^liguftrum^uitcx^cor.yza^thetygoiium^canintiStefliculuSjlittjof^ermtim^dorycnium^hyppophaes.Platanumfblio 
imitantur rictnus,iugrtiin ueratrum, ffhondytium,aconitiim cynoilonum.Verbafcifvtiafuiidunt hclenium , £thiopis, 
drdium, bugtoffum,cr titl?ymattgenus tattfvtium . Vaflinaca,cr gingidiumfvlijs interfe non difident. Portulac^fvx- 
lio afiimdantttr tetephtum,cep£a,crithainum,terrcflris tributus,tithyinatus hetiofcopius . Trifvlio correjfiondeiit to:^ 
tus fytucflris,medica,cytifus,fertuta Campana. rhynmm,floechadem,faturetamfimite com.it fvttum . Acuta ffina^or 
mefptttprtmumgeiiusf.mtUuirentfvlio.iiecdifimttiputegio,dtdamumcrcalamtnthacomantur.Myric£fabina,C?' 
cupreffiii :ferpyUt cltnopodium :fatut£ fideriti/; prima,hormiitum,ucrbafcuinfytueflre,flitijs uefliuntur. Pice£ fbliu 
firuntpotygonum,cr pityufa : quercusuero chain£drys,teucrium,fcordium,betonica,fideritis prima. Necjfj arut£ 
fvlijs dtf.ident acacta,ccntaurium mtnus,ferpyUumfytucflre, ambrofia, polygonum primum, androf^mum , polemo^ 
nia, peptus, paronychta,hypencum,aptos. Ato£ , cr fciU£ fimitia tributafuntfvtia . Sampfuchifblium oflendunt ma^ 
rum,etpandceschironium.Solanifbliogerminantcirc£a,haUcacabus.Kumicisfbtia£muta.nturarum,phyUttis,bri^ 

tanica^ 



tis difFeretiae 



«o 



12 ^And.Matthioli Comm. 

' tmcd, er qux uutgo bijlorta dicitur. ToUorumfimilitudine interfe certmt rufcus,htppoglo(fum, Uurus Alexdiidrii- 
nd.Aj^lcni imigincm pr^bcnt muris duriculu altcrct , cr dltera lonchiti^ :ficutifcmperuud minoris tertid aiug.-e fpca 
cies,dnft:olochi.i ckmdtitii.Salicisfi-ondt prouenit lyfimdchia,fertuL-e Camp.vi£ Itgujlicum. Silybu^,cham.deo dlbm, 
carduus,dlbal^ind,fefelvlijsimitdntur.Exhisigiturfacilequifq;hcrbdrumgermmtdtcm,cognationcm,fmilitudi= 
Folioru in co nemq; pcrdifccre potcrit . qu£ omnid in dignofcendi^ llirpibus non pdrium ddferunt utilitdtem . Ccetertan pUntd^ 
loribus defcn rum oninium foltd non modicdm in coloribus dtfferenttdm hdbent , tdmetji fblid tpfa coloribus .-tdeo perffiicuis , utiflos 
men . ,.pj ,',^„1^ qudqudm Pplenieant . Niger fans color in nullis rcpericur hcrbi/s , ncque drboribifs . quanuii notinuUa: atro 

qtiodam uirorcfintfujfuf.-e,itd ut p.udulum mgricent , ficut phtUyrca, buxui, ligujinm, hortcnfe foldnum,nigra uios^ 
Id, ofyris, hyofcidmus, utrdque clemdtis . Contra ticc fhlid hdbentur , qua niueum cdndorcm cxprim.mt . ucrum ple=- 
Ydquc , quce incdndfunt,ftibalbicdnt, ut crithdmo, echio, rdnunctdo,dbrotono, dbfinthio,falui£, cdldminthie , maro, 
periclymeno, corniculdto pdpducri,jldchy , menthdftro, dlth££ , polto , uerbdfco , utriq; lychnidi , CT mdndrdgone 
ntdri : qu£ omnibus ftiperne cdtidicdnt , quemadmodum infirne rofmdrino corondrio, bechio , olcce , populo , artemi^ 
fi£ , cr dlijs mtdtis . Rubent punic£ mdlo,dmygddlo,lcntifco, terebintho, rhoi, cyddmino, botry, cori, attdrof^moy 
afcyro , lonchiti , ofyri , blito , amdrattto , phyco mdriito,fcfdm£, irioni, dtriplici, alypo , Celtico iidrdo , er cuiddm 
bet£ generi . Folid , qu£ Idiiugine pubcnt , infunt diddmno, uerbdfco, lychnidi , gndphdlio , dcdiithio , alth££ , meii^ 
thdft:ro . Af^erdfuntfymphyto dltert , mdrrubio,fico,fdliu£, bdllot£ , €r hormino . Aculeis horrent fvlid buglojli , 
cchij , urtic£, eryngij, rufci, lycij, dtrddylii,fonchi, chdm^lconis utriufque , dipfdci : qtdnetidm cdrdid omne genus. 
Humi idccnt pdudcis folid , coronopi , dnchuf^ , mdndrdgor£, utriufqiie dndgdllidis , cynoglofi , gUuci , cdtdndncne. 
fecundigeneris . Keptdiit ettum humi lithofl^ermi , grdmini^ , onofmdtis , cdnis tefliculi , dlbiq; chdm^leonis . In Km* 
uerfum pUnt£ omries, qu£ cdule zrfloribus orbdiitur ,fvlid per terrdm f^drgunt . Acutd folid , ut qu£ olfdilu tid^ z o 
resflriant , ddtafunt dllio, c£pis , iidflurtio utrique tdm dqudtico , qum terrcflri , finapi , eruc£, lepidio , gingidio, 
hydropipcri, eryfimo,clemdtidifccund£ , thUf^i ,ferpyUo, thymo , thymbr£ ,fifymbrio , pulegio , caUminth^ , di= 
^dmno, drdcunculo, dro, fldmmul£, origdiio . qu£ omnia non modo olfddu,fed mdgis etidm guflu dcrimonidm pr£» 
hent . A t amdritudinem pofiident chondryUd, cichorium, gentidna, rutd, abfinthium , dphaca , abrotonum ,fcdndix , 
dloe yfdntonicum, fcriphum , chdm^drys , mdrrubium ,fcordium , gUucium , chdmeUd , empetrum , er qu£ uuJgo 
grdtid Dei deiedori£ facidtdti/s herba dicitur . Odoratd fvliafunt afdro ,flo,flfymbrio , menthx , mcnthdftro , cd* 
ldminth£ , pulegio , fdluiie , Uddno , hyffopo , fdmpfucho , origano , thymo ,ferpyUo ,faturei£ ,fymphyto petr£o , 
rofmdrino , liguftico ,fldchy , mdUbathro . Nec infuauem cfflant odorem chdinsdrys , bdccdrPs , artcmifld minor , 
cr herba iUd , qudm dliquifcUrcdm , nonnuUi hcrbamfdiidi lodunPs , cr plerique mdtrifdhddm nuncupdnt . Nec dc= 
funtflirpium fvlid , qu£ ab dlijs tum pUntii, tum liquoribus odorem emendicdffe uidentur , utfcordium db dUio , fr//5= 3 o 
lium d rutd , er bitumine , cytifui db erucd , dpidflrum k citreo mdlo , chdm£pytis k pino , xdnthium 4 ndfturtio : itd 
denique hydropiper a pipere mutuatur odorem . Grdidter olent abfinthium , dbrotonum ,feriphum , bdUote , po» 
lium , ebulus , botrys , ariflolochia , cannabis , dudgiris , gdliopfls , cicutd , mditdrdgords , dpocyntm ,gUucium . 
Cauliu in^pll No« parum quoque difcriminis in pUntarum tum cdulibus , tumflolonibm reperitur . quandoquidem ex eis quies. 

^ ~ ddm finguUrem ,fimplicemq; cdidem proferunt:dli£numerofoscauliculosedunt.quibufdam crafli cdules infunt: 

alijs tenues dffurgunt : dlijs indiies , cr uactd eriguntur ,flfluUrum , v arundinum infldr : dlijs pleni conf^iciuntur : 
quibufddin item longui profiiit cdulis , quibufddin ttero breuior : i9innuUi cdules geniculis fcdtent, dlij enodes exeunt» 
alij Uuore , dlijfcabritid , dlij duritid , alij leiitore notantur . Nec defunt , qtd Unugine ucflidntur , er quif^mis , er 
dculeis rigeditt . Qjiibiifddm plantis teretesfunt , nonnuUis quadranguli , er dliquibusflridti . Alij denique furfunt 
eriguntur , dlij pcr terrdinferpunt , ac repunt . Bijiident pr£tered inter fe flirpium cdules colore , reditudine , er 40 
curuitdte : tdiitdfuit ndtur£ in pUntis fvrmdndis udrietds , atque folertid . Plures igitur cdules ab und tantim ra^ 
dice exiliuntgUflo fylueflri , ptdrmic£, pUntdgini , muris duricuU, telephio , drifloloclm utrique , rutafyluefiri, 
hyperico , eldtin£ , phcenici , trdgo ,foldnofomntflro , <y mdiiico j minorifedo , cham£ciflb , gUuci , ofyri, tithyma» 
lo.pdrdlio , o" heliofcopio , thymel££ , heliotropio mdgno . Kdinofo , ac pdritcr furculofo cdide fruticdnt fdluia , 
fatureia , thymum maius , ortganum , hyffopum , abfinthium , dbrotonum , rutd ,flcechAS, ocimum , dmdrdcum ,fym^ 
phytum petr£um : ZT utfummdtim rem compleddr,omnes deniq; plant£,qu£fujfruticcs appettantur . Craffiim caw 
lem mittunt drdcunculus,chdm£leo niger,cenanthe,helenium,fymphytum dlterum, hyofcydinus, perfondtd, fedii md^ 
itK . Contra proditur tenuis ornithcgdlo,thldff>i,polemoni£,rdnunculo,limonio,dnemon£,liguflico, pdndci Afclepio, 
peucedano,drtemifi(e,phyUo,cynocrdmb£,buphthdlmo,dlifmdti,betonic£,echio,eupdtorio,pldnt.igini,chelidoniomd* 
iori, muris auricul£,ariflolochi£ utriq;,feripho,trdgorigdno,menth£, ftfymbrio , lyfimdchi£, rut^fyheflri, delphi^ f o 
mo,meUnthio,agrefli cumino,dparin£,chdmedry,fcordio, teucrio, trifvlio, hyperico,fideritifecund£, elatin£, pen^ 
tdphyUo,ueneris umbilico,cham£ddphne, tithymalo heliofcopio, thymel££,dlypo . hidites in tmiuerfum , dcfiflulofos 
cdules habent fiumentd, legumind, cr olerd . PdrticuUtim uero cduis emicdnt coUiculis phu, dpitim inontdiium,fon» 
chus, uerdtrum dlbum,gentidnd,equifetum,ndrciffus,ricinus,cicutd,Uthyris,hierdcium mdius,fymphitumfecundtm r 
fjl>ind albd,c£pe, porrum, hippofclinum,thdpfid,flrul£ omnegenus, omnesq; pldnt£ flruUce£, qudlis cicutd, pdnd* 
ccs,Uferpitium,fefeli PeloponenfcO- qu£guttdtimfltUdiitfdgapenum,gdlbdnum,0' dmmonidctm . Genictddtunt 
culmumgerunt ccrcdlid omnid : quin er ebulus, fambucus, phUycycUmtnusfccundus^gentidnd, pdudccs Afclcpium,. 
polycnemon, crdteogonum, polygonum,equifetum,flruU,cicutd,meon, odordtus luncus, pityufd , drundinum omne 
genus,hydropiper,liguflicum,xyphium,tr omiics deniq; plant£,qu£ focnictddceo cdule affurgunt, ut cUphobofcimf 
anethum,fefcliMdfitlicnfe,pyrethrum,ff>hondylium,peuceddnum. L£uiconfldnt caide dr.tcunctdus^hdftiddrcgidt 
typhd,nymphcd,fideritistcrtiumgenus,chryfdnthemum,dconiiumlyco(iontm,gentidnd,dcdnthus,aloc,iberis,hyd»' 

cynthus.. 



5o 



InLib.primumDiofcoridis. jj 

cinthis^iUcfv>lum,chim£idphnc. DodrantaH cdule cxcunt chdmalco nigcr, tripoUum, hy.icinthu!,drum, fcfumoi^ 
des,iMcamCreticum^cAucAU%,cminmtcfiicuUis,cpimcdium,hypcricumyjUcritiitcrtiumgcnus,ccntMmumminmy 
Moni';,fyUicftrccumimtm,tujiiUgo,ccnMh£,.xnthylUs,dnthcmis,coris,ocimoides,achiUe.i,cIatinc,pcntuphyUu,tr:i:= 
gns,ageratum,papaucr jfumcum, pfyUium,dconitum primum,co!chicum,fcmpcruiuu minu!, umbilicus ucneris,ftra= 
tiotcs miUefvUum, cham£ciffos, glaux, polyg.xU, Uurus Alcxandrina, tithym.dus )vyrfmtcs, paraUm , hcUofcopius, 
er cyparifias : item ch.imci£a , cr ucrbcn.ica . Duum ucro p.dmorum longitudinc cdulcs cxtoUunt phaitris , thl.tj^i, 
mcUnthium , p£onia , ucratrum .ilbim , cynocrambe . CauUs cubiti aUitudinc ddokfcit pctafit£ , plantagini minori , 
ranunculo, phu,rofmarino,chcUdonio maiori, bacchari, panaci Afclcpio, fj}hondyUo,fdtyrio, aifin£, bctonic£,fdb£ 
Acgypti£,cirthamo,arahidi, af^hodclo, lcpidio,xyridi,cup.itorio,fylucftripap.iucri, aconito tcrtio,femperuiuo ma^^ 
iori, fcnccioni, uerbafcofccmin£,cytifo,x.tnthio,rufco,daphnoidi, cl^am^d.iplm^, Uthyri, prima fiUciigcneri^cnico, 
gUdiolo,afcyro,lyfimacfn£. Interdum cubitilongitudincm caulc cxcedunt alifma, cyperus, tithymaluschdracias,pi^ 
tyufu Af honninumfcmicubitaU caulc contcntum cft.Binim cubitorum longttudinem ctulc £quantdracuncuUis,gcn 
tiana, fpina alb.i,.icantfnts, conyza m.nor,.iUh£a,fymphytumfccundum,f}eIenium, gUflum, glycynhiz<i,centatmum 
maius,dipfacum,carduus,fcfcli Aetkiopicum, Iycopfts,fidcritisfecunda, manicumfoIanum,fylueftrii lotus, cirfium. 
C<u.tternion cuhitorum c.iuUs cxit mofy : tricnbitaUs uero Mcdio.Duris lignofisq; nituntur cauUcuUs hypencum,chA 
m£drys , teucrium,fymphytum pctr^m, dndrof^mum, dfcyrum,fatureia, thymum, origanum, miUefvUum, cupato^ 
rium,.iftcr Atticus,hy(fopum,ftcccIus . Lcntore o- molUtiucdulcs Ianguefcuntirioni,poterio,malH£,fmiUcibuso^ 
mmbus,cucurbitis, pcponibus,o~ mclopcponibus,cucumeribus,Uipino, pcricfymeno,bryoni£,uiti nigr£,uici£, helxi^ 
ti£,quamciffampeloncognomin.int,fcammomo,iunco,typh£,alth££,dlce£,foldnofomniftro,ofyri,rufco,dapl7noi= 
di . Spinis horridumgcrunt cauicm dipfacum, poterium,dgriacdntha,fcoIymos, p.iliurus,rubus,cdnirubus,hierdcium 
m.iius, ftccbe,rofa.Spinofd prorfis Unugine obducuntur urtic£ cdtdes,echij,anchuf£,fycopfis,buglofi.Hirfutus cau^ 
lis uifitur mcnthaftro,orobanch£, hclenio, ocimoidi,cup.itorio, herb£ quam piiofeUum uocdnt,fecundofymphytigc^ 
ncri. Lanugineum caufem nittriunt .icanthium, gnaphaUum,ucrbafcum,fycfjnis utracii,tufdxgo,dIth£a,dncmonc,pd-=- 
thiccs E.craclium. Scabritia er aj]>crit.Uc caultumfunt paftinaca,rubia utr.iquc,IupusfaUdarius,aparine,bdcchariSt 
fyUieftris cnicus,£tfnopis,cquifctum,ucrdtrum nigrum, pdpduerfyfueftre,cr corniculatum . HumicauIicuUsrepunt ' ' ' : 
polygonum,Iithof^crmum,an.igaUis,clematis prima,holoftium,h-ibuIus terreftris,pcpfos. Caides ednnt quddrangtdos 

fidcritis prima,dpiaftrum,m.irrubium,baUote,cyperus,centdiiriuni minus,mcntlu, aUmintha, bucchdri/s, horminmny 

ipdrine,rubia,cham£drys,ftachys,[cordium,tcuaiim,betonicd,fymphyttmfecuridtiW,cIymeititin,uerbendcd,urti=. 
cd,gdliopfts,£thiopis,lotus Ac£yptia,bunitm,xdnthium,ebuUis^pycnocomum.Tridnguldrcs infunt cirfio , ZT qHdn== [ 

doq; ctiam cypcro.C^tcrum caules albicunt moly,utriq-iberidi,n.tfturtio,cnico,ci(<;aIi£,cynocr.imb£.Kubefctmt mi^ 
norihierdcio,foncho,drtcmifi£, hypcrico,afcyro, phu, uirg£aurc£ ,helxin£ ifmccidni^myriophyUo , orobanch^ . 
Caule deftituuntur cham^Ieo dlbus, phyUitis,fiIix,cynogIo(fm,dryopteris,poIypodium,oiiofma,trichomancs, dj^lc^ 
num,hemionitis,Iichcn, p.ironychia,.tdiantum,hippoph.fftum, cham^fyce. Ad h£e non parum quoq^ inftirpibusdi=i Floru in plan 
gnofcendi^ utilitdtis pr^ftatftorum tum coloris , timform£ cognitio . qtuppe ctm tiuUafit earum pars,qu£ prius no^ *'* variecas_. 
jlrisfefe offerdt oculis ucre,cr ^ftatc, quam flores, tiaria colorum pifiura, qu£ incis refulget.. Qu.ipropter non ub 
re fucrit,horum dijfcrcntias cdoccrc,qu£ in coloribusitdfc habent . pUnt£ igitur,qu£florc candido dccoraturyfunt 
ut oxyucanth.i,liguftrum,orncogloffum,'fi-dxntus, rof£,quihus tum rubcr, tum etiani purpurcus erumpU . Item olcUy 
inyrttts,ccrafus,malus,pyrus,mefpilus,prunus,drbutus;iberis,rdphdnus,fifer,cucurbitd,cuucuUs,crucd,ocimum,or^ 
md}ogalum,cyclaminifecundd f^ecics,haflida regia,c.ipparv;, potcrium,thymus,moIy, aparinc, phdUngium^trifvUuy 
fcd cuiflos quandoq; rubcfcat, poUum,cenanthe, ulba uiola,nymph£a prima, alth^a, polygonutum , clemuti/s ulteru ; 
ocmaftriim,erinus,achtUca,hclxincci(fampelosdidd,conui)luulus,dorycnium,ephcmcrumfecundum,ftrdtiotesmiU 
kfoUum,lotusAcgyptid,cham.cficcfcfamoidesmagnum,narciftiis,fcammoniu,thymel£U,fumbucus,ebuUts,ungeltcUy 
fiUpenduIa,mburnum,ftammida,fragurta,imperatoriu,IiIium conuuUium di8:um,(:y uincctoxicum. Rubriflores emis 
cant rofis,in quibus tamen uariant,nam uUj caiididi,aUj purpurei,alij luteirepcriuntur : item malis punicis,fub£ Ae= 
gypti£,rumici,oxylapatho,oxulidi,blito, aphuc£, ophiofcorodo,unemon£ primo generi ,drgemon£ , un.igdUidima^ 
fcul£, papauerifyIueflri,foUno fomnijxro,onagr£,cr caryophyUis uocutis, quemflorem recentiorcs quidamy nefcio 
qua uudoritute dudi,uetomcum uppcUant . quanquam cr hi purpurei emcrgant,zr quundoque uuria colorum miftu^ 
ra inftciuntur . Tlores menth£ ,ftfymbrij , &~ hydropipervs colore fubrubro uppurcnt . In purpiiru ulbicuntes infunt 
phu,rofis, perfico, mygdalo,eruo, bucchdri, trifvlio,aIce£, pcriclymeno , rhododendro , p£oni£ . Vurpurei exeunt. 
dfaro,croco,uitici,uici£,cycUmino primo,Urici,centaurio mmori,uIb£ fpin£,origano, pulegio,falui£, caluminth^ » 
thymo futurei£ fimili , thymbr£,ferpyllo ,fed qui in ufbum quundoq; uurient, pfeudomeUnthio , cljum^dry, lichnidi^ 
fcordio, uiol£ purpure£, cunis tcfticulo , oncbrychi, betonic£,fymphyto utriq; : etfi fccundum modo cundido , modo 
luteoflore Utetur . Item mcdio,gUdiolo,anchuf£,lycopfi,echio,fideriti terti£,uerbenuc£,dftrugulo,hyacintljo,cir» 
fio,cupno,bubonio,fed cuius internufluuefcant,untirrhino,acunthio, gluuci,uerutro nigro : tdmetfi quandoq; huic pa 
nicei,herbacci,candidi,€r in purpuram albicuntes flore s reperiuntur . Itemfefamoidi maiori, ricino,uritarunto,gat(i 
g£, perfonat£ , xanthio, hormino , martago (ftc uocant recentiores lilium quoddam )fcrofulari£ muiori, gerunio ; 
At in purpuru nigricantes infunt uiolis, leontopodio , delphinio, napeUo, pulfatiU^ . Aureif floribus coronanturh^_ 
lenium, cortius,rupim,nupus,lumpfanu,bruficu,crithammn,fonchus, uphuca cichorij genus,trdgopogoni cucumiS-iX 
crruticus,quumfutiuus, pepo,Iuciucu,irio, rununculus,dnemone fecundu , uconitum lycolionon , chclidonium iitrim» 
qiie,fcrtuUCampana,ruta,hicrucium,utraiiylis,tufilagp,conyzd,hemerocdUvi,ttiolauureu,nymph£ufecunid,una= 
gyriiidlifina, hypericumiufcyrmniandrofemum^chum^f^itySi f^drtiumjyfimiiehiuj euputorium, pentuphyUon , chry^ 

b, focome. 



20 



14 And.Matthioli Comm> 

focome, chryfogonon, chryfmthemum,(tgt:ratum, pupducr cornicuktmn, hyofcymus,gaUum,fenecio, uerbdfcm , 

lotm urbiinc(,crfylueftrii,bHnium,oJyrK, colocynthis,cnicHi, uirgn. aurcd,b.ilfxmina, bUtUriit,cdUhd,colutea, tan<i= 

cetum,cr quAfalso oxyacantham recentiores nuncupant,abrotonv.rr.fcemina , pilofclla, potentiUa,fena,finapi . An= 

thcmidiflores exoriuntur in mcdio Uttci, circinato orbe candidi, ficuti er parthcnio,buphthabno,belUdi,et cotuUfcc 

tidiC . C<eruleum florem edunt Unum,intubu<,cichorium,chondnlla,anagalU^foemina,muris auricula,clematis prima, 

bugloffum , melanthium, cryngium ,fcabiofa , cr qu£ k uulg.iribus morfui diaboU appcllatur : item cyanus , cr qu£ 

trinitas recentioribui dicitur . Hy.vinthino colorc pLxccntflorcs centaurij maioris, chamicleonis nigri, cinar£ : quin 

er uaria curduigenera . Vario colore inficiuntur iridi,tripoUo,ma!u£,euphrd/i£ . Spicati infident bUto , plantagini , 

J,ylTopo,menth£,menthaftro,fifymbrio,hydropiperi,falui£,fampfucho,ftachy,betonicie,am.-irato,uirg£aure£,flce= 

ch.idi,ladano,lauendul£ utriq; . Floris effigie UUum £mulantur hcmerocalUs,martagon, ornithogaUim, nymph^a aU 

ba,helxine cognomcnto ciffampeloSilotus Aegyptia, narciffm, crocus,conuoUiuU<s,ephemcrumprimum.Flores,qui 

rof£ reftrant fimiUtudinem, profiUunt malo cydoni£,mejj^ilo,aUh££,rhododcdro, p.voni£,ueratro nigro,colocafi£, 

corniculato papaueri . Echinatis capituUiflores condunt uterq; chamxleo, centaurium maius,crocodiUum, fj^inu aU 

ba,dipfacui,fhina Arabica,poterium,dcanthium,cinara,leucacanthd,atraifyUs,cnicus,etreUqua carduorum gencra. 

mufcofosgeflantflores laurus,labrufca,myrica, erica,Uguftrum, olea,qucrcus, cafidned, cornus,gaUum . 7lores in 

umbclUis radiantes,ucl mufcarijs emi(;antes infunt Meo,fifaro, crithamo, cducdUdi,origdno, pdndci, Uguflico, pafti^ 

nac£,fefeUomni,fifoni,dnifo,cdr&,anetho,cumino,ammi,coriandro,dpio,fmyrnio,elaphobofco,fceniculo,dauco,py^ 

rcthro,Ubdnotidi, fj}hondyUo,ftruldruinomnigeneri, pcucedano , lafcrpitio,fagapeno, galbano , panaci , ammonia^ 

co,achille£,chryfocom£,dgc,-ato,cicut£,ftratiot£millefvUo,myrrhidi,thapfi£,fambuco,ebulo,angeUc£,fiUpendu~ 

l£,Hiburno,imperdtori£, eiq^ pimpinclU generi , qu£ nonnuUis hircinum ftxifragum uocatur , quod hircum maxime 

oleat . Cytini imagincm rcpr.efentantflorcs afari , hyofcyami , cifti , arbuti . Corymbis fimiles racematim coh^rent 

botry, ambrofi£,anagyri,urtic£,lunari£ minorijnppophai . Lanugine quadam obducuntur , atquc in pdppcs euane^ 

fcuntftores omnium carduonm,fonchi, tragopogoni, cent.iurij maiori^,utriusq; cham^leonk , utriusq; hieracij ,fe=- 

necionis,cirsii . SteUdrum,foUiq;flore imaginem rcferunt eryngium,dfter Atticus,anthcmis, parthenium, buphthaU 

S ■ ' &fm mm,beUis,hypericHm,pentaphyllm,intubusutrdq;,cyanus. Pr£tered exquifitamprorfusplantarum cognitionc 

ftuu in platis duis dffequi poterit ,fifeminii ,fi-uiiiKq; , quos plant£ firunt , deUneationes habeat . quare non inutile fuerit earum 

difcrimina. tumfigurM, tum difcrmtind, tum etiamfimiUtudines profequi. Frudus itaque racemofos profirunt tercbinthm , len~ 

tifcus, popuUis utraq^^oxyacanthu^uitis nigra,uitis dlba,cyclamintis fecunda. Corymbaceos uero hedera, periclymes. 

nm ,folamm hortenfe , er manicum ,fmildx dj^erd , polycnemon , hippophdes . Semina autem racematim coh^rent 

artemifi£ , ambrofix , botry , urtic£ noftrati , mercuriaU fcemin£, hydropiperi , ricino . Acinofafunt afaro, taxo ,30 

ueflcdri£,ajbardgo,rufco,lauroAlexdndrin£. Semenfi>Uiculdri l^ecie ineftfraxino,rhdmno,fed qtiod ucrticiUi refi= 

rat imaginem, ndfturtio, thldf^i,dnir6fac£ . At infqudmofisfi)Uiculis occluditur gentidnx , cumino fylueftri, dtripU=^ 

ci, (bhondyUo,(xnanth£,firul£,0' thapfi£ . fineam nucem imitantur,cr ueUiti nucametafuntfruclm pice£,larici/s, 

cr cuprefii . Bdccdsgerunt olea,lMriis,zizyphm, cornus,rofd,capparis . Oblonge, er qu£ magnitudinc cedant oli^ 

uis,uifuntur myrto,thymel££,polyg6ndto . Kotund^futtt Uguftro,iunipero,heder£,periclymeno,lycio,cedro,oxyd^ 

canth£,fabin£ . C£terumfi-udumfemenqi fiUqui^includunt acacia,anagyris, genifta,filiqu£ drbor,cdfid nigrd,do= 

rycnium, apocynum,ftdphis agria, dclphinium, cicer,faba, lens, phafiolus,lupinus , pifum,eruum,fend,fmildx hor» 

tenfis,medica,dphaca,uicia, p£otiia,kontopetdlon,xyris,foldnmfomniferu)n, cr tertium dconitigenus . lnfi)Uicu^ 

li/S uero dbditur hdlicdcdbo,colute£,colchico,€rftdphylodedro :fuumq- in corniculis modo dduncis,mod6 reSii/sfer^ 

mnt delphinium,fcenm gr£cum,lotusfy}ueftris,rdpa,napus,raphanus,lampfana,brafiica, erucd, findpi, eryfimum , 4 o 

circ£d,leuc6ium,hedyfdrum,pdpduer coriticuktum. Capitibusfemtna condunt colocdfid, anemone,argemone,melan 

ihium,ocimoides, papaiier tamfatiuum,quam erratictm,hyofcyamm,lotus Aegyptia, xyrk . At capitulvs pdruis con= 

cipiuntur lino, ptarmic£,cuminofylueftri, f^argdnio, pfyllio, uerbafco ,fcrofuldri£ , ifopyro, ricino, tithymalo pd= 

ralio, cr heliofcopio . Semina inflocci modum conclufa dfferunt porrum, dmpeloprdfum,fcorodoprdfum , c£pd , aU 

lium,crftpriusfitticulo quodam clauddntur . VmbcUis nudd refident femitid omnibus panacis generibus : itemq^fefe^ 

li,liguftico,apiiomnigeneri,anifo,cdro,4netho,cuminofatiuo,dmmi,eldphobofco,dduco,f^hondylio,peuccdano,€lis. 

chryfo,cicut£, mirrhidi,angelic£, imperdtori£, thapfi£, coriandro ,fmyrnio ,fceniculo , pyrethro ,firulv> omnibus , 

dchiUe£,agerdto,ftrdtiot£ millefi)lio,fdmbuco,ebulo . Semen ueluti fpicis cotinetur origdno tdmfdtiuo,quamfylue= 

flri : quin crfdmpfucho. Vdpdueris imaginemfemine reprxfentat phyUmt, nymph^a dlbd, hyofcydmus, lotus Acgy^ 

ptia, peplis, peplos,cham£fice. Fiperisfimilitudinem exhtbent femina tmn lycij^ttm etiam uiticis . Compreffo^atq^ ro fq 

tundofemine habentur mdlua,dlth£d, dlced,fmildx Uuis . Nequefeminis effigie db epithymo difiidet dlypon : k lolio 

phanix : d, uiold dlha chdm£ciffos : eifdluid horminum . Uirfutofemine , dc df^cro , ddeo ut id tdilum ucftibus ddh£~ 

redt ,funt perfonatd,eupdtorium,dpdrine, helxine,xdnthium, er uulgdre cynogloffum . Capiti uiperdrumfimile firt 

echium,cr uituli non difiimile dtitirrhinum . Mucronatum ofiendunt tragos , ff-inachiumfic uulgo uocatum , tribulm 

tm dqudticus,qum terreftris . A'fcenigr£cifemine nondefcifcitfemen myagri,item cr loti fylueftris. Semenfceni» 

culi modofirunt ligufticum,fifon,cicuta, cuminum, carum . Anifi uerofemina , aptj , Gr dmmi confim.ilem nada funt 

Brmam . Cnicifemenfuam impartitur imaginem minori centdurio,utriq; chdmteleoni, f^in^ dlb£, cr Ardbic£, dtrd=- 

{lyli,cindr£,Medio,nigro uerdtro , er omnibmfire cdrduigeneribtts . Milijfemine conftant circ£d , crdteogonum , 

pdnicum,fefdmum,lithofpermum,lotus Acgyptid,fcfdmoides . Bruifemen pofiident cdtdndnce, tithymdlus pdralim, 

aphacd.Semine marrubium £mulantur baUote, clinopodium,fideritis prima , pycnocomum . ConfimiU nafcunturfe» 

mine libanotiSt Cr crithmum : ut etMmfemine cotmeniunt linum ,fdtyrim crythronim, cr quoidatn urticxgenits , 

Semine 



In Lib. primiim Diofcoridis. 



I 



i -T 

Semine ciiid^ fcorpionis cfpgie ceriiitur fcorpioides : Gruerruairum modo pendet minori heliotropio. Semin4,qu£ 
fruilibus cnrnojis tccm arborum,qum herb.tr um dclitcfcunt,gcftant aluo mula, cotoncu, pyrd,citrui,limones,4urm» 
tid, punicd,mef^iU,cucurbit.t,pcponcs,mdopeponcs,cucumcres, colocynthis : itcm balftmin£ uulga uocat£fi-udus, 
mandrdgor£, ariftolochix, h.tlic.tcabi . quin cr maLt infana confimili modo fuum recondunt femcn . Minutum habeni 
femenrut.t,iberis,c:ipre(fui,circxa,pfylltum,mandragora!,apios,cynocrambe,p.ipauer,hyofcyMnus,ocimum.Diffc^ 
runt eti.imnum colore intcr fc fcmina :fiquidcm albic.mt dauco, rofmarino,circ££,L(luca:, papaucri fatiuo, cr fpu^ 
meo,cucurhit£, pepom,cucumeri,fefam£, lithoj^ermo. Vtjruiiu rubent oocyacantha,tercbinthus,ccdru^,cormK,zi= 
Zyphw,rofa, punica,.irbutus,taxus,cerafus . Itafimilitcrfeminc rubcfcunt afparagus,h.i!icacabus,rufcusJjippoglof' 
fum,rumcx,dr.tcunculus,arum,acanthium, p£oma,rubiu, tragus, iuncus,coccum infidorium, afpcra fmiitx, chamc^ 
1 o daphne ,fcfamoides . Succo fanguinco manant afcyri , androf-cmi, O" hypcrici gi-ana . Higrum ineji liguflro, lycio , 
myrto,ole£. Quin &~ femina nigyicant ocimo, hirci b.irbuU, porro,allio, c£pis , ampcloprafo , hyacintho ,fcorodo~ 
frafo,ophiofcorodo,faliti£,rut£,hormmo,ltgujiico,fcfcUActhiopico,ltfoni,hippofelino,fnyrnio,melanthio,pha^ 
langio,rubi£,Jideritiprim£,uerbafco,laureol£, narcifJo,fylueflri cucumcri . In longum uero protenfum profirunt 
fcmenfcfcU M.tfilicnfc,ligu!}icum, fifon,hippofeUnum, cuminum, n.ircijfK, focniculum . Qu.tdr.itum fpe^atur fefcU 
JAafiUoijl, 0~ Ubanotidi : triquctrim ucrojiaphidi agrix , cr lathyri . Gcminatum fcmcnjvrunt tordyUum, alyffon, 
£thiopis,mercurialis .tltera. Bifidcnt eti.tmfaporefcmina : nanq^ acre id profcrunt porrum, c£p£,alUwn,ampclo^ 
prafum,fcorodoprafam, jin.ipii, n.tfturtiiim,erylimum, ftruthium, cyclaminus altera,dr.tcuncdm, origanum, panax 
liercult:um,fcfeU h\aflilienfe,tordyUum,anifum, hippofcUnum,focniculum, pyrcthrum, peuccdanum, cardamomum, 
clematiifccunda,fmd.ix al^cra,thUfpi,hydropipcr, ptarmica, arum, lcpidium,Ugufticum, gt flUquaftrum, quod Im 
-a o dicum .tppcU.vtt pipcr . Oiorato fcminc pollent omma cardamomi Arabici genera , panaccs Rerculeum , mcon , cak 
rum, panaccs Afclcpium, eUphobofcum , ligufticum, hippofcUnum ,fmyrnium,foeniculum , dauctis, paftinacafyhtc:^ 
firis,meUnthium, ifopyrum, bun ium, orig.tnum,ammi, Ubanotis . Amarumfemen incft Aethioptcofejfeli , omni abftn» 
thiorum gcneri, abrotono, cham£ciffo, gcntiant, fefamoidi . In magnam denique duritiem femcn coalefcit af^arago, 
pcriclymcno,cr rufco. Yiarum itaque rerum, qui cxaftam cognitionemfucrit adcptus, is in hac pr£ft.intifimafacuU 
tate abfquc ullo impcdimcnto potcrit pcritifimus euadere . Veriim enimuero ne quid intadum relinquatur,quod in Syiiipathia,& 
hacf.icidtate tum utile , tum neceffanmn extftimaripoflit, ob idfcire conuenit , qwod pcrmuha creauit natura rerum antipathia re - 
omnium parens, qu£ interfe uel m.txime confentiunt , uel admodum dijfentiunt . Quofit , ut nilnl hacre admirabiUui p^o^^fimpliciu 
JUin tota natura,nihilq;fcitu exoptatius. Quapropter nec ab re quidemfucrit h£c ctiasn c£tens adneilere, paucisq; materia. 
perftringere, er de his pr^fcrtim .igere ^qu^ adfimpUcium mcdicamentortim materiam, f^cilant . Tam igitttr perti- 
3 o naci odio fefe profequuiitur quercus, ZT olea, ut nonfolumnon uiuant,ncque germinent,ft aUera.effoffa,in eiusfcros. 
be altera implantetur ; fed etiam altera aUeram interficiat,fi forte propc oriantur . Nec minor inter brafticam , er 
uitem antipathia cernitur : quandoquidem obferuatumftt, uitem, ad cuius radices aftitafuerit brafiica, non paruo iw= 
teruaUo f^ontefua rcfugcre . Ideo nil mirum ,fi tantum braf?icam contra temulentiam poUere credant ,qu6dq; Gersi 
mani quotidiams menfts id oUisfemperapponat,ut uitunoxam effugiant . Necfecus braf?icam oderunt origanum, ru^ 
ta, cr cycUminus, atque lUa uites : quippe perl^cdum eft , quodfiferatur brajUca iuxta quamlibet expUcatarum , 
conftftim cadit , totaq; contabefcit . SciUa adeo ueneficijs , cr admttrmurantium incantdtionibm aduerfxtur , ut in /i= 
minc Unu£ domus intcgrafuf^enfa ab omni corum noxa eos, qui inhabitant , uindicet . Quocirca non temere k doHifr 
fimis rerum naturaUum inueftigatonbiis memori£ proditum eft , omnes in uniuerfumftirpes , quibmfciUa adfita pro^ 
filut,nonmod6afferuariabomniaeris intemperie , animaUumcji noxa;fed etiam Utiores ,'firacioresq; euadere. 
4 o F cruU in pabulo afinis gratifivna eft, eosq; mirifice aiit : qu£ tamen,fiabequis,uelbobui edatur ,ueneni pr^fentd^ 
nei modo eos interficit : tametfi nuUa prorfus noxa ea quoq^ ab hominibu^ edatur prima foliorum germinatione. Khos 
dodendriflores,Grfolia muUs, canibus, aftnis, er quadrupcdum plurimis uenenafunt :hominibusuer6 contraferpe- 
tiummorfuspr.tftdia.Cicutaefttatahominesenecat:item cr qtiadrupedes .nihilomintn fturni innocue eiuifeminc 
uefcuntur . Cucumeres aquam ita ddigunt , utft udx aqu£ plenttm , dum plantis inh^rent , iUisfubijciatur , admodum 
longiores ejfedi , mire in lUam defcendunt . Contra oleumfuppofitumflc refugiunt, ut in hamos recuruentur . quan= 
doquidem in uniuerfnm oleum omnibm , qu^feruntur pUntis , inimicum eft . Quofit , ut pUnta qu£libet , qu£fuerit 
eo perunda ,faciie perarefcat , zr moriatur . ob id eiiim admirandum non eft,ft arborcs , qu£ oleumftrunt , ac re^ 
finam mittunt, c£terarum infittones af^ernantur : quemadmodum e<w non refj^uunt aliarum nonnuU£,qu£ nec oleum 
nec refinamfimdunt . fiquidemf^pe confpe^a eft quercm pyraftrre, platanus poma, myrtus punica. mala, oxyacans 
5 o tha melj^iU . At nunquam uif£ funt pinus, larix, picea,abies,olca,infitionis adminiculo,alios fcrrc fi-udus,quam pro^ 
prios . Grandinis impetum, item crfulmims idum arcet pelUs hyen£, crocodiU,hippopotami,cruituli marini: neque 
fulmme iciunturficus, cr laurus . Caprificorumgrof^i domefticisficis appenfi, nonfoVum eorufruHus decidere pro- 
hibent ,fed etiam caducos ad maturitatem ufc^ remorantur . Apium tanto celerius adolefcit in hortis , quanto magis 
attentur , e?" calcatur : ciim tamenfecus , cr contra. eueniat de reliquis plantis . TenercfcuntgaUi , efuiq; aptiores 
redduntur , qui lugulati prius in arbore fici pependerint . Carnes putredine diutius iU^fe afferuantur , quibm £treus 
clxuusfuerit infixus . Corpora idafulmine, etfi exiccentur , nunquam tamenputrcfcunt . Quare non immerito poettt 
iUe damnatur, qui Pljacthontcm cecinit de c£lo tadum quibufdam in uaUibus computruiffe . S ed maiore miraculono^ 
bisiUudfefe offert , quodfcilicetfulmims idu e locuUsaurum adimatur iUis iU^fis , ac ne confufo quidem cer^figno : 
pariterq; ex dolio uinum euanefcat , dolio nuUibi fracio . Quid enim hoc mirabilius i Nlartia princeps Romanarum 
grauida idafuhnine , partu exanimato , ipfa citra uUum aliud incommodum uixit . Mcntha ladi impofita denfari ip^ 
furn in cafeum mnfinit . Hlurenx pifcesjerula tadaftatim moriuntur . Scorpiones item admota delphinio herba , aut 

b » lychnidc - 



20 



1 6 And. Matthioli Comm . 

lychnide fyliicflri, dtit aconid radice , quod parddianches tioant , ddco torpefctint , er jlttpidi rcdduntur , vt potius 
mortui , qu.hn iiiui exiftimentur : ucruntamen albi ucratri conta^a mirificc excitantur , uiresq; depcrditas recupe^ 
runt . Succo cotul.c manus illitie aptm , ttcf^arumq; aculco non injrftanttir . Quod itcm malua preftat oleo contufa , 
corporisq; membris illita . Qjti polcmonix radiccm geftattcrit, afcorpionibus iion icitttr : ctfi iiiusjit , itulla ncq; mo^ 
leftia, ncq; noxa afjicitur . Vorro tanta eft arundinis , zrfiltcis dtfccrdia, ut arutidine ucmcri annexa ,filiccs in agro 
cnatx penitus deperdantur . Atcontra m.ignam inter fe iiieunt amicttiam drundines , &~ afparagi : quippc in aruin^ 
dincti^fati longe Utiorcs , qttam alibi adolcfcunt : qttemadmodum cr uttes , qticc ulmos , populosq; fcandunt . Magna 
infuper conucniunt amicitia myrtus , er olea : itcm hccc , o~fictK . Orob.tiiche fola prafentia legumina ftrangulat . 
t,lcteUarum nitcum efupectiliarius enccaitturcanes,quam ccctcra animalia. Cimiccs kclularij fi ttiui deuorentur, 
nonfolm qu.irtanisfibribui remediofunt ,fed etiam percufi^ ab af^idc profunt . Martyres ,files , cr muftclibgaUi^ 
nis non attingunt , qii£ rut£ fucco ftierint pcrun(l£ : ncque uulpes eas inuadtint , qu£ puhnonem uulpinum comede^ 
rint . Vipcrafagiramulo obuiamfa^a grefftm ftftit , rj" ueluti attonita maiiet . quod itemfacit arundine etiam leui- 
ter percuffa . Turens elephds aricte tanthm conf^eilo manfuefcit : nec cft taurus tamfirox , quifico arbori adaUiga^ 
ttts non mitefcat . Magnes lapii mirefirrum adfe trahit : atfi aUio confi-icetur , id neutiquam agit , nififanguine hir=^ 
cino lotui uim ab aUio obfefjam redimat . Succiimm palcas , er fiftucas adfe trahit : nihilominus oleo iUitum ea^ res 
f^uit . 'Eqtii , quos htptt^ momordertt , cr pernici curfu , er prolifica probitate poUebunt : atfi luporum ucftigia caU 
cauerint , cruribus obftupefcunt , ac conueUttntur . Carnes outUte k luporum morfibus dilaniat£ , c£tcrii tcneriores , 
Cr guftatufitauiorcs exifiunt : at carum lana ueftibits contcxta. , pcdicttlos creat . Lco animal firocifiimum pr^fcn- 
tem gaUum minm in modum ttcretur , ac magis tcrrore concutitur audito eiits cantu . GaUinacei puUi elephantem , 
houem , €r cqtium minimc mctuttnt : atqitifi tmbram tantum milui in aere uolunti^ conl^cxerint , ad matrem maxime 
perterriti confttgiunt . Ncc fcctti agititt oues , er agni lupo confpedo . Idem luptis fciU£ bulbo contado qu.hn pri= 
mumfidcratur. Hyen^ umbra contedi canes obmutefcunt. itemhyen£ ipfius lingtta a latratu , ac morfu canum etiam 
mordacifiimortm firentem uindicat . Polypodiiim hcrba cancro animali admota efficit , ut is paruo tcmporis trailu 
tum integentes cruftas, tum ungucs e pedibus abijciat . Ciconix platanifilijsnidos implent,ut inde uef^ertilioncs abi:^ 
gant , quibtis cum ingens odiumgerunt . Uirundines apimn comportant , ttt tineas , er blatta: nidis inimicas arceant : 
item er chelidoniitm maius , quo obc£catis puUis uifum reftituant . C^terhm laurifilia nidttlis important palumbcs , 
accipitres hieracium, corui arum, ttpup£ adiantum, cornices ftipinam ucrbeitacam , turdus myrtum , perdix arundi==- 
nem, ardeola carum, aqttila caUitrichum , galerita gramen , cygni ititicem , uti diuerfis animalium iniurijs fe uindi^ 
cent, aut ab alio quocunq;, quod noxam adferre pofiit : tam admirabilis in uolatil6us , er quadrupedibus habetur /p= 
fius natur£ inftinilus, circa rerum uires abfconditM . Catus quadam herba adeo gaudet , ut itti catari£ nomen reccn^ j o 
tiores indiderint . Kan£ iuncum,ranunculum, ^ficebem diligunt . Tefiitdines , ZT ciconi£ origanum adamant . Ser=. 
pentes fceniculi affricatu uifum reciiperant . Leo deuoratafimiafibrcm efficacifiime difcutit . Ceru£,ZT fir£ capre 
non modo didami pabulo iUata ttulnera in Crcta infulafanant,fed cr infixa tela uenatonbits reijciunt . Vrfiformicas 
deuorant , ubi mandragoram deguftauerint,quibus mirifice fanantur . Elephantes deuorato cham^leonte animali o= 
leaftrifrondes depafcuntur, qtiibus incolumcs euadunt . Anferes , anates , ac reUqu£ aquatic£ aues fideritc tanthm 
herbaftiis incommodis medentur :ficutigaUin£ helxinem dcuorant , grues iuncos,panther£ humanitmftcrcus , apri 
hederam, cr cinaram ceru£ . Fr£terea rhabarbaro flaua bilis e corpore deijcitur, itemq; mantta, crfcammonio : pis 
tuita colocynthide,cr turpeto : bilis uero atra heUeboro, er Armenio lapide tficuti cr ueiieiia theriacafuperantur. 
Oculorum £gritudines curaiit folo contaHufapphiri er anthraces. Ebrietas amethyfto lapide arcetur. Sanguinis rfe=! 
fluxusialjpidefiflitur . Topatio appenfo uenusinfirmaredditurritem er tiitice leito cubantibusfirata.7ormic£ alis 40 
uel^ertilionk, er upup£ cordc fugantur . Quin zr ferpentes ueterum calciameittorumfuffitu abiguntur ; ttt blattx, 
er papiliones hircino iocinore incenfo . Torpedo pifcis non modo manu,fed er longiorthafta contaHa tangentis bra 
chittmfltipidum reddit, quanuis ualidifiimis mufculis conftet . Catablepha quemcunq; oculo conf^exerit, enecat,ZT fi 
per miUe paffus diflet . N ec inter homines defunt, qui latidibus,Gr oculorum intuitu conf^cilos effafcinent. C^terhm 
fic£terarum uolatilium penn£ aqttilinvs permifceantur ,breui carie contabefcunt : quemadmodum teftudinum chor^ 
d£ contad£ difrumpunttir , fi una tanthm ex lupi tntcflino parata inter cm refonet . Eodcm pariter modo tympana 
ouina peUc conflruiiafranguntur,fi tympanum lupinamembrana cotedum inter alia pulfatur . Tanta muficis,tibijs, 
caterisq; idgenus inflrttmentis facultas adtterfus tarantul^ uenenum iitefl , ut languentes etiam inuitos non modo ad 
choreds,faltationesq; aUictat,fed etiam perfanet. Quinetiam tanta ui poilent Marfi, ac FfyUi cotraferpentes,uteos 
folo contailu eneccnt . Taurus perundis rofaceo naribus flatim uertigine corripitur . Lapis Thracius aqua madens S 
igni admotus pr£ter rerum naturamflammamflatim concipit,nec reftinguitur, nifi ajfufo oleo .Seddc his haftcnus : 
quandoquidem breuitatifludentes plura adhuc filentio pr£tereunda duximus . 

t Hiclocus(titmihiretulit exceUentifi.medicus Auguflinus Gad.ildiitus')inantiquo codiccita legehatur: ^f 
YK.OV S^ictcJJOf xV '('na.Sov oujTav oLvxcpi^ovTi! . Id efl : in tumorum differentias unumquodque ipforum refrrcn^ 
tes . QU£ lcdio non folhm ob id magis probari pojfet , qttam uulgata , qttod dcgmaticafit , iUitdq; dogma innttat, 
quodfacttltatum medicamentorum caufam in tumorcs,o~ meatus refircbat -jfed quod ctiam eius dogmatis meminerit 
Galenus hb. primo dc fimpl.medicamentorumfacukatc cap.primo, his ucrbis ."[ivis fitV -yap iis te tk |w£-y e&h, k3U 
Tot oxHpotTot , Ksdlotf Seffflf T^f oyytccv^Ji Ksd TTo^Oii/ oivAcpi^ovtyiv . Hoc cft : cxuidam ciiim in magnitudines, 
figurasj^fitustumorumzjrmeatuimrefiruiu. 



Iri s 



In Lib. primum Diofcoridis. 17 



IRIS DOHESTICA. 



IRIS SYLVESTRIS. 



to 



*o 



30 





l'^[?. I R I S. 



C A P. I. 




Ri s acoeleftis arcus fimilitudine nomenaccepit. Folia fert gladiolijfedmaiora, 
latiora, &pinguiora. Flores t infummitatecuiufque cauliSjSqualibus inter fe 
fpatijs diftant , incurui , varij : fiquidem candidi, pallentes , lutei, purpurei , aut cz- 
rulci confpiciuntur:quadiuerfi coloris fpecie,quKdam coeleftis arcus imagore- 
prifentari uidetur . lladices fubiacent gcniculatae , folidx, odoratJE : qu2 fruftatim 

diffease, invmbraficcanturj&traieft^lino reconduntur. MelioreftIIlyrica,& 

40 IVJjceaonKa: <x inter haslaudatifsima, quxmutilafere,& denfaconftatradice,frangcnticontumax, 
fubrufo colore, guftu amaro, odore perquam grato, & fyncero,ita ut nullum prorfus fitum redoleat: 
qu^dum tunditur, fternutamenta mouet. Secundum locum habet Africana,candicans,guftuquea- 
mara . Teredines in vetuftate fentiunt ; tunc tamen odoratiores reddi folent . Vis omnibus excal- 
faftoria, extenuans, contra tufsira efficax : humorum , qui zgre reijciuntur , crafsitiem digerunt: bi- 
lem^craflamquepituitam exhydromelite drachmis feptem epot.-Epurgant:fomnum conciliant,la- 
crj^mas ciunt, torminibus medentur. Eardem potce ex aceto auxiliantur ferpentium iftibus, lienofis, 
conuuIfisjperfrictionibus,horroribus,&quibus genitura effluit:menfes ex uino potse pellunt. 
Decoftum earum , foeminarum fotibus vtiliter imponitur , ad emolliendos locos , laxandaque in eis 
uenarum fpiracularifchiadicis infunditur: fiftulas,acfinuscarneexplet. Radicesex melleglandis 
5 o modo fubdit£ , partus extrahunt; quinetiam coftae & illitae, ftrumas, veteresque duritias emolliunt. 
Siccsquoque vlcerareplent,& cum melle purgant:nudata ofla corpore operiunt:doloribus ca- 
pitis cuxn aceto , & rofaceo magna vtilitate illinuntur . Admotac cum albo veratro , & duabus mellis 
partibus , len tigines & vitia cutis in facie a fole contrasSa emaculat . Pefsis , malagmatis , & acopis in- 
feruntur.In vniuerfum magniadomniavfus. 

I Ri s in uniuerfum fdtiua. eft , cr Jylueftris.Ktec duorum eflgenerum : dterdfitiux , Gr uulgari fmiliS,fbUjs td- Iridis geners, 
men,flore,cdule,radiceq^ pnulo minoribui. ALrEKAfolijsgladiolilongioribmyadice tenui,lignofa,genicula- ""sque con,-- 
■ t(i,fubrufa,inodoraq^ : caule hreui :flore aeteris longe minori, odore Armeniaci mali . Conftat hicfilijs nouem pur^ ' "^^^° ' 
purek , quorum extima ,fuperiore tantum parte,aureis pinguntur lineis . S unt qui hanc legitimam lUyricam putent , 
iRyricam ab Italica differre exiftimantes . In quorumfententiam etfi iampridem deuenerim ; tamen longe aliter rem 
[e hdberc poftmimcoperu Qttandoquidcni prteftrri lUyricam nouerim, non qu6dgenere,uel f^ecic a noflrate dif^ 

b 3 ^rdtt 



i8 



And. Matrholi Comm. 



IRIS SYhV. ALTERA. 



Opiniorepro 
baca. 



jvra.t,fei qucd csli , foliq; lUiiis conucniaitiiiyprxflantioribui 

poUcatfucultatibus : ut abjinthium , quod m Tonto n.ifcitur : aco^ 

rum, qucd tn Colchidc , O" Gahtu : cypcrus, qui in Syria, cr Cy= 

cUdibui infuiii : coflus,qui in Arabi.t : crocus, qui in Coryco mon= 

tc : myrrh:t , qu.t ipud TroglodytM , er JSlin.vos legitur : er dix 

qu.hn plurirna prsfiruntur a loci%, cuorum docc fclcilifiima,pru:= 

ft.intiliwuq; proueniunt . Id enim aperte teflcitur grautfimus du=- 

ilor Gdlcntis lib. primo de antidotis , hi^ uerbis . Omncs it^q; her^ 

burij unmmes fcrtpfcrunt Irim in lUyrio natam optimam cffe : pe= 

trofclintmuer6,quodinMaccdoni.i prouenit : bitumcn e ludtea. 

aducclum , itcm cr opob.ilfamum . Idem cr in rcliquis fecerunty 

qtiorum dotcs k regicntbus acceptAS , cmn priuatim de unoquoque 

hquemur,nc omntcmus . Kifc Galenus . T)ocuit id cti.tm antc Ga= 

leniim Theophrafttt^ Itb. i x . cap. vii.de hiftoriu pl.itttararn ,ftc 

inquiens. In Turopa nihil prxter Irim inucneris, qu£ optima apud 

lUyrios exit , non tamcn partc maritima ,fcd mediterranea , ma^ 

gisq; ad fcptentrioncm fita . Verim loci a locis difjvrunt , ita ut 

prodticcrc melicrem poftnt. Quibus paIameft,lUyricamTrim 

non genere , zrf.icie ,fcd uiribus tantitm a noftrate difiungi . Sa= 

tiu.i {tit arbitror) ex agrcfti originem dttxit , qttcmadmodum plan= 

tarumaltarum pkrxque , cultu tam.en uegctior grandiorq^ ejfe= 

Ha . Serittir iam cr altcr.i, qtiamflore cr fvlijs minorem effe dixi= 

mus , qu£ ctiam in hcrtisfi-cqticns cft , tum ipfius floris amcenita^ 

tc, tum odorii pr£ft.mtia, tum ctiam qu.od nouis flcribus dele{icn= 

tur homines . adeo ut iam totfatiu£ , quot fylueftris habeantur ge= 

nera . Sunt tamcn , qui putcnt nuUam Irim domefttcam reperi^ 

n, qucd fcripferit Theophrafttis loco ante citato, nuUum Iridi 

ctikum accommodari . Sedij,meo quidcm iudicio , decipiuntur . 

quandoqtddemTheophraftui eo in loco non de omniin uniuerfum 

Iride dtjferit,fed delUyrica tatitum:qu£ cumlociac coeli cle^ 

mentiainlUyrico tradu optima l^ontcproueniatjnoneftnccef^ 

fe , ut coldtur . Vrxtcrea cum hodie Iris domcftica pafim in It.ili£ hortis l£ti , uircns , pulchr.tq; f^cdetur :fylue= 

flris autem in plurimis montibus f^onte nafcatur ,floribus er fvlijsfitiu£ lottge minoribus , radicc tenuiore , breuia=- 

re,Gr aridiore ; nulli quidcm abfurdum uideri debet,fi nos utranque depingi curauimtts . Quinetiam compertum ha= 

beo , iieteres qu.oqtie Iridts fylueflris mentionemficiffe , non folim Marcelli medici audoritate cap. xxiiii. qui 

pr£terea Irim domefticam cultamq; iUisfuijfc oftendit;fcd Galetii qutdcm tcftimonio . ts enim Iridis fylueftrii memi^ 

nit lib. X . de comp. medic. fccttndum locos , dum nephnticas compofitioncs ab Afclepiade cottfcriptas recenfet. Syl= 

ueftris utnufquc generis plurtmaorittirin Gorilienfi agro Saluatino moitte , c^ Iapidi£ coUtbusinter faxa,odore 

non ingrato : quanuis etiam ambas uiderim in campefiribus nonhnge a Sontijripis . T.ftpr£terea infatiuarumgene^ 

re , qu£ flores ttiuei candoris proftrat ( hanc iti pluribus lictruri^ locis itidimus ) cuius radix cdorisfi-agrantia , er 

uirium robore lUyricam ftre £quat . Iridis meminit Vlittius lib.xxi. cap . v ii. fic inquiens . Iris radice tantim 

commendatur,unguentii,crmedicin£nafccits. Tdttdatiflimain lUyrico^cr ibi quoque jion in maritimis,fed in 

fylueflribus Drilonts , er l>iaron£ . Proxima tn M.icedonia : lotigifima h£c , er cundicans , er cxilis . Tertiitm Ic= 

cum habet Afi-tcana , ampltfimainter omites , guflu.q; amartftma . Illyrica quoque duortim gcnertim efl :raphatiitis 

Pllnij contra a flmilitudine , qu£ er melior : rhizotomos fubrufa . Etcap. xx . eiufdcm Itbn : Iris rttfa ( ittqttit ) melior efl,quam 

diftio . candtda . Quibtis in locisflbt matttfcfle repugtiare uidetur Plinius : qucdft'.periu6 raphanitem,qu£ caitdicdt,rhizoto= 

mo , qu£ rufifcit , dntcpcfuerit , hic ucro contra . Diofcoridi pr^flat , qu^fubrufv conflat colore , qudlis Pliitio rhi= 

zotomos . C£teri<m (fi Theophraflo , er Tltnto credamus ) non omim lUyrica pr£flat,fed qu£ tantiim infylucflri^ 

bus nafcitur . fiquidcm qu£ in maritimis fvditur , humore pr£gna:is improbattir , quodfubindc flaccefcens contr.iha= 

tur in rugds. Succus hydropicis propinaiidus,quoittam recentt lUyrica defltttdmur, e noftrate clicitur,dttcitq; abun= 

de aquM . Excalfacit Irw ordine fecimdo complcto , uel tertioinchoante , er pariterficcat . Atqu.e pr£ter uires , 

quas tlli adfcrtbit DiofcorideSialijs pluribus pollet . quandoqiiidcm compcrtum eft , manfam oris halitum commenda= 

re : dentiiim dolorcs mulccre ,fi radicis dccoflo ijdcmfoueantur . coquit item , abftcrgit , digcrit , rcfoluit, Iciiit, re= 

ferat, expurgdt, er deijcit : uulnerarijs medicamentis tmmifta farcoticd eft . R adicis expreff.isfticcus bilcmfldUdmy 

pituitdm , cr aquas ciitemfubeuntes pcUit : h^morrhcid.is fotu clicit . Radix ipfa contrita , er ex accto biinta , omiii= 

bus aduerfatur uencnis . Succus nartbus tnfufis cerebrum a pituita minjice purgat : tientrictdo tamen itocet,cwn pcr 

Iris cognome fe tantitm btbitur . ideoq; a peritis medicis cxhtben nonfolet, nifi admtfta mulfa, cr Indica n.trdo . Rcperio quod- 

to aftragali- dameffc Iridisgeniis ,qu£ Aflragalitis cognominc dtcittir . IdenimoftenditG.deitus lib.i.de compofiiione medt= 

camentorwmfccitndum locos ap. primo cx Sorano tranfcnbens : item A ctttis lib. x 1 1 1 . cap. 1 1 1 . qut quikufdam in 

emplafiris Irim aftragalttidem tmponunt . Veruntamcn cim anttqtiorum , uel recentiorum repcrerim neminan , qui 

infimpltcium mcdicamentorum libris htdufcc Iridis mcmiiierit , quid ccrtt dc hac rc profirujri , fane non hahco . C£^ 

tcriim 




Iridis vires p- 
• ter traditas a 
Diofc. 



tis. 



30 



40 



50 



In Lib. primum Diofcoridis. 






'9 



10 



Iridis mentio 
ex Gal.no . 



tcrm Corn.mus , qui in pr.-cdi(los Galeni libros commentmos cdidit , Irim aj}rag.ilitem , o~ aftragatum idcm cffe 
exiftm.it : hoc ar^jmicnto dudus , quod Plinius Iridcm dupliccm cjfc tradidcrit ; altcram , qux r.tphanitis a ftmilitu= 
dine ; altcram , c]u.t' rhzotomos dicitur . Af ciim .iflr.tg.ilui radiccm r.tphani modo ftrat , indc Irtdcm aflragalitcm 
Aftrigalwn effc conijcit . quin cr Plinio pcr Iridcm r.iphanitcm , .tftr.tg.tlum intcUigi ccnfet . Scd mca quidcm fcn= 
tcntia rc^iustort.:lTc rcm h.tnc cxplic.i(fct ,fl per cam Iridcm , qu£ aflmilmdine rapktnitis uocatur , aftragalitcm 
ideo dcfi^n.iri dixifct , quod ut .iflr.tg.tlui , rapham modo r.tdiccm gcrat :fiquidcm Plinio Iris r.tphanitis .iflr.ig.ilui 
non cft ,yed altcra Iridis liiyricf j^ccics . (Xiiamobrcm ita Iridcm .tftragalitim .-i Galcno cognominat.tme\fc puta^ 
uerim, quod radicc refcr.tt ^i^,ragalum : qucmadmodum raphanitis a Plinio diila eft , quod radicc raph.xnum repr.-e= 
fentct . Iridcm mcmori.c prodit.tm /;:(|Jc Galcno in Itbris fimplicium mcdicamentorum fane nufquam repcri : ta^ 
mctfi libro primo dc antidotis cius pvftmcdum mcmincrit his tierbis . A ndrom.achus rofls Iridcm lUyricam adiungit . 
qu£ ttcrba non flttjirk , ncgligcntcrq; cxcipienda funt , ueluti nec clon alijs medicinis patri£ nomen apponit , de qui^ 
bus patdo poft diffcrcntcs , quid quoq; in gcnere optimum flt , dcmonflr.ibimus . Polium crgo , o~ cham.-edrys Ro= 
mam affcrtmtur, natis in It.ilia paulo meliora . in aliquot fiquidcm Itali£ locis h.iud multo dctcriora proucniunt iU 
la annis , quibtis uer tottim htimtdiim nonfucnt ,fedflciitif£pe contingit , aftiuo temporiflmilc. Qtiodfl ucris con^ 
ftittitio flccior obucncrit , mtilta , qu£ in Itaha ttafcuntu r, pluribus Creta aUatis paria crunt, aut non multo biflrio^ 
ra , iicltiti cham^drys , cham.vpitys , hypericum , gcntiatia , thlaj^i , ucratrum nigrtim , zr tdgeniis alia . At ucro , 
qtiod ad Irim pertinet ,fecus fc res habet :fi eitim Iris Lybica , qu£ pltirimd ex Afi-ica Komam afferttir , lUyricdt 
comparctur , tantum ipji cedct , quantum cad.iuer ttiuo corpori : non tamen alijs ingentibus orta tam multum ab I/= 
lyrica dcgcncr.trc Iris uidctur . Irtm igitur , uclut cr reliquas medicinas , odor.itiorem cligito : nam unumquodque 
2 o optimum cft, quod propriiimfui gcneris odorem uchcmentifimum habct , qui quidem ex multorum inj^eilionc mani=^ 
jiftus tinictiiq; fit. Acdegitftu quidcm pcrccptis qualitatibtis eodcm modo cenfendum eft :id enim optimum medicd^ 
mcntum e(fe conftat, tn quo id, quodflio gcncri proprium cft , cxupcrat : peflimum uero quodfuigetteris alijs cr te^ 
nuius , O" exilius cft . Meliora nanqucftint omni in (^ccie , qu£cunq; ncc rugofa, nec exiliafucrint :ficut qu£ con^ 
uenicntemfibi m.agnitudincm cxcclfcrcpeiora funt ijs,qu£ bcne nuh-itam,cr ddftriilam habent fubftantidm . 
Quamobrc, tit dtxt, mitltafspius inj^cxiffc opcr£prctium eft,cr maxime optima,cr qu£ longo iam tcmporefui expe 
rientiam ipfis nafccndi initijspr£biicre,qu£cj; uno ore .i periti^ mcdic£ materi^funt commendata . Omnes igitur her 
barij unanimcs fcripfcrtmt Irim in lUyrio ttatam optimam ejfc . h£c Galentis . Planta , qu£ Gr£cis i'^i^ , LatinPs Nomina . 
item Iris nominatur : Arabibus , Afmein iuiti,fliie Aierfa : Italis , Iride , Giglio azurro , aut Giglio ccelefte : Gcr^ 
mnis , Blatiu gilgen , Bkuufchuiiertel , Veiel uurtz > mmelfchuuertel : Uif^anis , Lirio cardeno : GdUis , Glaieul, 

j 6 nut Ilambe . 

t Malui hoc in loco Marce Ui interpretationemfequi , quem^ 
admodum alibi quandoq;fadurusfum , qu.hn RueUij,ctiinonfem 
pcr addiCius ero : quod in aliquot Gr£cis codicibus legatur iyrU 
iLtuKoL;qu£Uox infummitate cmusq; caulis fignificarc uidetur: 
qu6dq;naturdinplantaipfdiUudmaniftftedemonfi;ret. 



A C O R V M. 



40 



50 




A KO ov . 



ACORVM. 



CAP. II. 



A c o R V M folia iridis habet , anguftiora tamen : ra- 
dices non difsimiles,complicatas , non in reftum,fed 
obliquum aci:as , & fummo cefpite fparfas , geniculis 
interceptas,albicantes, guftu acres, odore non ingra- 
tas. Optimum eft denfum, candidum, plenum, ca- 
ric non exefum , odoratum : cuiufmodi Colchidicum , , 
& Galaticum, quod afpletion dicunt. Radiciuis cal- 
facloria. Decoftum potu urinam cit : prodeft lateris 
doloribus,& iocineris, atque thoracis : item tormini- 
bus , vulfis , ruptis . lienem abfumit : urinae ftillicidio , 
& ferpentumiftibus auxiliatur.infidentibusad mulie- 
bres affeftus, iridis modo,vtiliter imponitur. oculo- 
rum caligines fucco difcutit. Antidotis radix magno vfu 
commifcetur. 

F E c I T diuturndreiherbari£ ignorantid, uthdHenus non Acori confi- 
in ItdliafoVum ,fed in quocunque terrarum loco , ubtfeplafiarij, deratio . 
0~ mcdtcihabeantur ,inlegitimi'.AcoriIocwmrufd qu£dam rd=^ 
dix fucccflerit , qu£ pdfiim in paluftribus, cr uliginofis locis inu= 
tilis,€r inodora plurima nafcitur . eofane argumento, quodfolia, 
er radices iridis proferat ; quanuis h£ colore ruf£ , iUa uero iru= 
dis longiora f^e^entur . H£c itaq; radix apud omnes , quiplan^ 
tdrumhiftorias neglexerunt ,inhoc ufque auum legitimi Acori 

muncrs 



20 



And. Matthioli Comm. 



ACORVM FALSVM. 



Brafauoli ei 
tor. 




miincrefundd cjl : d qud quantum tum qualitatibus, tumfdcuhei' 
tibus receiat , ex Diofcoride pitet . qudndoqwidem pdlujlris hxc 
nec candicdns, necgufiuflt acri'; , nec ullo prorfm commendetur 
odore . At qudnuii hdc tcmpeflate k peritis rei herbarix medicis 
non parum improbcntur ij, qui non in hdc tdntumfiirpe,fci etiam 
in dlijs quam plurimis defccre , cwn tamen ipji probdtij^imos dU^ 
(lores nufquam kgerint, potius excufandi funt,quAm quiddmfor:: 
tdffc iCtatis noflr£ fcriptorcs , tam Grtec£ , qudm Ldtin£ lingute 
peritifimi ; quibus resfole chriores propofitx funt, quiq^ infim- 
plicium medicdmentorum cogtiitione c£terk prxfldntiores hdbe^ 
ri uolunt, cr ij longius nihilominKs ( ut drbitror ) dberrdnt,quhn 
c£teri . E" quorum numero eft Brafauolus Terraricnfis , uirfane 
dodrind, crfdmd cldrifimus : qui i.um innumerd fimpUcia meii^ 
cdmentd declardre, explicdre, ©" paldmfacere in fuo fimplicium 
examine fludium impendit , etfi id in plurimii a(fecutusfucrit ; in 
hoc tanien, alijsq- nonnuUii (utfuis locis in his noflris commentd- 
rijs oflendemus ) m tdnto iUuflrium audorum lumine mihi magis 
CiCcutire uidctur, quam qui ante ipfum in tenebris errauerunt . Is 
enim conflanter afferit , Acorum d Diofcoride defcriptum dliud 
non effe, qukm cdm acerrimam , er odoratam rddicem , quam of^ 
flcin£ Maurttdnos fecut£ Galangam uocant . ddeo ut maluerit cii 
Leoniceno errare,tantumfuit pr£ceptorifuo dddidm^qudm cunt 
Mdndrdo benefentire . Sed qudntum eiusopinio d ueritate, quans 
tumq^ ab Acori hifloria recefferit,perqudm fdcilc probdripotefl. 
Quippe gdldngam fDlid iriiis proflrre apui Syrios nullo nobis te^ 
ftimonio conftat : uerum quia cum. cypero aieo conuenit, ut isfyU 
ueflris Gdldngd nonnuUis iicdtur ; iieo non db re credendum fuc 
rit, gdldngdm potius cyperi , quam iridis folio prouenire . Pr<c=: 
tercd quod gdlanga rdiices -lubedt iriivs , nec mihi quiiem ui- 
detur , nec uUum ii afflrmdre exiftimo . neque iUud etiam ui~ 
dere pojfum , quod e^dem dliqua ex parte fubdlbicent , ut de Acori radicibus fcribit Dwfcorides : quin potius tdm 
intus, qum extrd non obfcure ruflfcunt . Quoi dutemguftufint dcri, atq^ mordaci, qui neget, nuUus eft. Sed non ta^ 
men ob id dicenium erit, gdlangdm effe Acorum, dlijs non coticurrentibus notis : prxfertim cumDiofcoridis teftimo^ 
Fuchflj error. nio Acorum effe debedt dcre, non dutem dcerrimum , nec galdng£ modo linguam adurens .' Brafduolum fecutus eft 
Tuchfius medicus cldrij?imus . vs , cumftbi nimis pumilee uiderentur prioris gdhtng£ rdiices , quam ut Acori raiices 
reflrrent, dtque proptered BrafduoUfententiam non probanidm iuceret, infui/s ieftirpibus commentarijs , dlterdm 
crafioremgalangam, qu£ iampriiem inltaUamflrtur , Acorum effe conteniit . Verlmfi dnimaiuertdtur ^quoi ed 
nonfit iriiiftmilis, multoq- magis ruflfcat, qum quoi h£c didio uVoAEUHouf deftgnet , qu£ dlbicantes, cr non ru^ 
bentes denotat, facile paUmfiet, quod una cum Brafduolo ipfe quoque dberrauerit . S ed pr£ter h£c ijs etiam refra- 
gdtur Gdlenus lib.vi.de fimp. med.fdcuU. quoi dfferdt Acorirdiicem guftui nonmoio dcrem effe ,fedetidmfubd^ 
mdram : qu£ tamen moiica amaritudo neque in hdc , neque in iUd reperitur galanga : etft inuaUdis quibufiam argu^ 
mentisfuo ultimo exdmine contenidt BrafauoUis , quoigaUnga pr£ter acerrimdm fdcuUatem etiamfit dmard . fed 
uereor, ne w tunc bile perfufusfuam ieguftduerit gdUngdm . Comprob.itur pr^terea dUui effe Acorum,Gr dUud ef=- 
fe gdUngdm S erapionis teftimonio : qui , cumfciret non parum iifcriminis inter has raiices effe , de ijs feorfum egit 
per propria capitu , utpote de rebusgenere crfdcuUate diuerfis . Roc idem probdtur ex Adudrij etiam monument^ 
tis . fiquidem is in compofitione aure£ Alexandrin£ er Acorum, crgaUngdm imponit, quemadmodum cr NicoUus 
Myrepficus, tanquam interfe genere diuerfd . Hk itaque tum rdtiombus', tum dudoritdtibus adduitus, d Brdfduolo , 
Cr Fuchfio diuerfus effe cogor . Ncc equidem inteUexerim unqudm, quomodofddumfit, quoigaUnga maior , qu£ k 
mnore nongenere, ^facuUate ,fei tdntion f^ecie dijfert, cian primum huc e Syria dduedd eft , in Acorumfe com^ 
mutduerU . fed qui h£c intcUigunt , dijudicent . €£terhm , ut dicdm quid hac in refentio , crediderim ego una cum 
Mandrdo Terrdrienfi, dUjsq^ nonnuUis huius £tdtis infimpUcium medicamentorumfacultate dodifimis uiris , id om- 
nino legitimum cffe Acorum, quod non modo fepUfi^ ,fed omnes in uniuerfumfalso CdUmum odoratum uocdtit . Si^ 
quiiem rdiices primim iriii perfimiles funt , genicuUs diftitid£ , reflex£ , fubdlbid£ , dcrcs , odore pr^ftantes , O" 
( ut inquit Galenus ) etiatn fubatiiar£ . ittfuper er fllid , qu£ ititegrd dd ttos una cum rddicibus ( tit h£c pidura de= 
monftrat ) e CottftdtttinopoU aUatafuttt, id apertius dfflrmdttt :funt enimftrmc iridis . Ad h£c ut Aetiiponti ( Gertnd:=: 
niJfj^ruchdicunt)retuUtmthicUriftitnusmedicus loattnes MeruU^qui pluribus dtttiis degit apud LitUdtios,quod 
pdf^im caUmutn aromatictm uocant ,fi-equentifiittum in Lituattid , o~ circa Tdrtdrorutn fittes , tiafcitur : fhlijs iridi 
amulis :ftore etiamfimiU, colorc rofeo purpurafcetite,nuUa ex parte uario : caule iridis lotigiore grdctUoreq^, d quo 
tamen nuUus exoritur cdUmus : uocdturq; db ittcoUs fuo liiotttdte Tdttdrfcht zcUj, ii eft, herba Tdrtdrica, quoiforp' 
taffe d uicitiis Tartdris in Lkudiiidm priittionfuerit aUata . lieoq^ Plinio mcmori£ rcdc proditum cft Iib. x x v. cap. 
XII i.optimum id effe Acorum,quod ex Fottto aduchitur . Fontus cnim his Tarturisftre iungitur,qui ultra Utuania 

inhabitdnt. 



Acorum le 
gitimum. 



2Q 



30 



40 



So 



InLib.primumDiofcoridis. 21 

inluhitdnt , tAi dpud proSatij^imos Midorcs nufquam legitur , oiorutum cddmum oriri . Quamobrem non pcfcui non 
mdxime Br.ifiuoltun .tdmirari , quodfibi tamfMile pcrfuferit , nulgxrem cxhmum kgitimum , cr odontum cuU=^ 
mum cffe , k Diofcoridc , rhcopr.tfto , Gulcno , cr Plimo non in rudicum,fcd in arundinumgcncre dcfcriptum. num 
( utfuo loco dc cuhmo odor.ito ugentes Utius cxplicubimus ) is arundincu cji fijiuft , non autcm radix . Scd de Im 
hxdcnus . Acon mcmiuit Galcnus lib. v i . dc fimplicium mcdicMientcrum f.tcul. fic inquicns . A cori utimur rddi= 
cc , qu£ gujlu iicris cjl , c~ modice .i)iur.t , odorcq; non luiucundu, Vndc conftut, qucdf.tcult.itis cdid.c cji,cr con-. 
fijlentix tenuis . Huic confcnt.-.mum cjl , uturinam mouc.it, o~ lienes indurutos iuuct, tum ccr.itoidi^ cr.tfiticm dc~ 
tergc.it ,fmuVqj cxtcnuct . Scd .idhoc mclior cfl ipfiusfuccus . Omnino ucroficcificum effc cUrum cfi . Ef f.tne or^ 
dinii ejlo tcrtij in utroquc, in c.ilf.iciendo Jcilicct,cr dcficcando . Uxc Gdcnus . Scd quundo hic aliquid diccre de 

»0 Galanga occurrcrit,cm.i Biofcoride ,dlijsq; dntiquioribus Griecisnihil decdmcmori.t proditum fit , differdm 
ego dc hac , qu£ a M.iuritdnis , c/ .thjsfmn confccutus . Tifi itaque g a l a n g a duplcx : m.tior altcra , aU 
tera minor . Minor tentm eji radix , intcrius cr extcrins in purpura rufrfccns , genicuUta , intcrnodijs quibufdam 
rcficxd , odor.ita ,fipore ddmodum icri , udco itt nidnfd piperis , er gingibcris modo lingudm , €r fauces exurdt , 
odore formq; cypcro fimilis . qu.iproptcr quibufd.tm cyperus B.tbylonicus dicitur . In lt.tli.im nanq; tam cx Mcm=^ 
phi , qu.m cx Syria transfcrtur . Optima qui' fuerit grauis , dcnfa ,faturdte rufa , odorata , O" gujiu dccrrimd : 
Non dcfimt tamen impojiorcs , qui cypcri radices contorquentes, dceto , er pipcrc mdcercnt, o~ pro GdUnga uen- 
ditent . uerionfi-dusftcile dcprchcnditur : quippc dbrdfo exteriori cortice , nulU in rddicisfubjidntid dcrcdtnii no= 
td , nuUusq; g.tUng£ J'.tpor pcrcipttur . A t maior , tamctfi longe crafiiorfit rddix , iguauior tamcn eft , O" uiribus 
infirmor, colorc etim dilutior , minusq; odorata . GdLingd cdlfdcit , crficcdt ordine tertio . Proinde uentriculum 

2 o robor.it , C/~ eius dolorcs toUit ; fi tamen kfi-igore , uelfiatu proueniant . Ndribus ddmotd fiigefado cercbro utilis 
eji : orc rctentdanhchtum commcndat . Tdcit cr ad cordii palpitationcm ,fi e pUntaginis fucco bibatur : cccliacos 
fdndt,€r coli dolores mulcet , qui a fl.itu onuntur . Vrodcji flatuofis uteri ajfcilibus : uencrcm roborat : rencs re- 
frigerdtos c.ilcfacit . in fummd fi-igidis morbis omnibus fuccurrit . Cateritm omnino cxplodendd cft Mondchorum 
in Mefuc fcribcnttum opinio , qui contrd Br.ifauolum cr Yuchfium quafi ucUc tiidcntur , GaUngam potius odoratum 
iuncum ejfc , qitam Acorum . quod t.tmcn pLtncfalfum omnibus lam compcrtum ejfe non dubitamus . Quod Gr.ece 
aKo^ov , Latiiie etiam Acorum dppclUtur : Arabice tVage ,feu Vgi :Italice ,Acoro :Vulgo mcdicorum cr fc- 
flaftdriorum Cdlamus aromaticus . 

MHOV. MEON. CAP. ril. 

M E o N , quod Athamanticum uocant, fn Macedo- 
nia,& Hifpania pkirimum gignitur , anetho folijs & 
caule fimile, fcdeo crafsius : binum ferme cubitorum al- 
titudine attollitur:fparfisinobhquum,re£lumque ra- 
dicibus, longis, tenuibus,odoratis, linguam excalfa- 
cientibus . Quae feruefadx ex aqua , uel tritse citra co- 
(ftionem, pnccluforum renum,ueficcEque farttsE uitia 
potu leniunt : vrincE difficultati medentur : ftomachi in- 
flitiones difcutiunt. Torminibus^afFeclcE vulusE,arti- 
culorum doloribus,atqne fluxionibus peftoris , tritse 
cum melle in eclegmateauxiliantur. Sanguinem per me- 
fl:ruape!!unt,defefsionibusferuelaclaj: infantibus aute 
illit2imouentri,vrinas mouent.Q^aod fiplusquam de- 
ceat,exhis bibatur,caputdolorcafficiunt. ' 



Acori uires 
ex Galeno. 



Galang^con- 
lideracio. 



Monachoru 

opiniofalfa. 

Nomina . 



30 



4» 



50 




Credidimvs fuperioribm annis ,legitimum Meon 
non oriri in Italia , nec c6 dliunde dduehi : primitm quod Mei «i= 
ce uterentur fepLifidrij quibufd.im albtcdntibus rddtcibus ,fdpo^ 
re piiftinac£ fimili:dcinde qttod etiam Plinij tcmpore rarum effet 
in Itdlia . quippc qui fcripferit nonferi in Itdlid Mcon , nifi d me- 
dicis ,i]sq; ddmodumpducis . Quod procul dubio indicdre uide- 
tur , ufque ad Plimj £uum peregrinum tn Itdlidfuiffe Meon . Sed 
-.citm herbdriorum quorundam diligentia , qu£dam nuper repertd. 
^fitpUntd qu£ Jifijs conftat dnethi,cdule bicubitali ,radicibus 
nigricantibtts ,longis , C:r in obliquum,reclumq; f^drfis ,grdui- 
ter odordtis , acribusq; , quam legitimum effc M.eum , omnes ftre 
rei herbari£ pcriti undnimes dffirmdnt, ne uidcdr mordicus tene^ 
rc opinionem ,fdcere equidem non pojfum, quin in eorumfcnten- 
tiam deueniam : tametfl in contrarium aliqua fcfe offerdt rdtio , 
(^uod fcilicet huiufce pUnt£ radices odorem non ufque adeo grdtum f^irent ,fed qudddntenus grduiter olednt ,nee 
. tenues cernantur , ut Biofcorides inquit . Vlinius Meoftlid dnifofimilid reddidit , uocumfortdjje fimilitudine dcce= 
ptus .fiqtiidem Diofcortdes diuthifolijs Meum oriri trddidit. Nobilius quod Athmmticum upcant, itddi^um,qu6i 

db 



Mei confide- 
ratio . 



Meivires «x 
Galeno . 



Koniina. 



22 And.MatthioIi Comm, 

ab Athamnte Aeolifilio inuentum fit , uel quod pra-fluntij^imum in Athmante Vhthiotiiis prouemt . Meminit 
Mei Gdlenus lib. v 1 1 . fimpliaum mcdicamentorum.hii uerbis . Mc/ rddiccs pcrutilcsfunt, calidx tertio ordine,fic^ 
cnefccundo : proindc urinam,mcnfcsk cicrcuolcntes hoc utuntur pharmaco. Sed fiplufculum fumatur ,capiti 
dolorem mouet , utpotc ciim plufcuhmjit calidum , quimficcum . quippc quod eius cahditA^ humiditatem a-udiorein 
etimnu.m , o~ flatuofiorem ad caput dcfcrat , atquc ita ipfum afficiat Udatq^ . Mm ita Gr£cis uocatum , Latinis 
Mcum dicitur : Arabibus, M« ; Italis ,Meo : Germanis, B jer mirtz ,fcu nertz uurtz : Hilpanis , ViniUo . 



Kuzrafof. 



C Y P E R V S. 



CAP. IIII. 



Cyperi genc 
rj,&confid« 
rauo. 



C Y p E R V s , quem aliqui eryfifceptrum , ut afpa- 
lathumappellantjfolia fertporraceis proxima,fedIon- »o 
giora,&exiIiora:caulem odoratiiunci, cubitalem ,aut 
maiorcm ,angulofum : iu cuius cacumine minuta folia 
cum femine exonuntur : radices,quarum in medicina 
eft ufi.is , cohsrentes inter fe, oleis oblongis fimiles , aut 
rotundx , nigro colore , fuaui odore, amaro guftu . In la- 
cunofis, paluftribus, &' cultis enafcitur . Optima cft gra- 
uifsima, denfa, fi'a<n:u contumax, plena, & afpera , odoris 
cumquadam acrimonia iucundi:qualiseft Cilici3,Sy- 
riaca,& qujeaCycIadibus infulispetitur. Huic calida 
uis ineft. Venarum fpiracula laxat: urinamciet: adcal- 29 
culos, aquamque fubtcr cutem utilifsime bibitur:ad- 
uerfus fcorpionum idus i-emedio eft : perfriftionibus 
vuIusE,t\' prjeclufionibus fotu prodeft : pellit menfes. 
Contra ulceraoris, etiam fi depafcant,uorentq;,farina 
eius efficax eft . Malagmatis calfacientibus, & unguento- 
rum fpiflamentis bene adijci folet. Aliud Cyperi genus 
traduntinlndianafci^gingiberis effigie:quod mandu- 
catum croci uim reddit, guftu amaro fentitur , & illitum 
praefentem pfilothri uim exhibet. 

jo 
T A M E T s I unum tantim Cyperi genuimemori^ prodi^ 
derit Biofcorides , cuius r.idices interfc coheerentes oblongas re= 
firunt oleAi , aut omnino rotundjefunt ; uifitur tamen Cyperus in 
pluribus Italicc locis,quireidicibusconflat longis,gcniculatis fum^ 
mo ccjj^itc udgantibus , colorc m purpuram nigricante . Nafcitur 
hoc Cypcrigenus laudatifimumprope Timauifontes circumfla^ 
tibus palufiribus locis in lapidite jinibus,galang£ uoca.t£{ut pau* 
16 ante diximus) pcrfimile , non tantim facie ,fed etiam odore . 
Commcndatur etiamnum odore is , qui in Uetruria proucnit , radicibiis flrc filipcndul£ £mulis . fed non ob id itlifuer: . 
rit pr^firendus , quem Syria mittit : quundoquidem hic longc odoratior cfl , Cf fubamarus . Cyperi meminit Vlinius 4.0 
lib. XXI. cap. x V 1 1 1 . ubi de iuncis egit,flc inquiens.Quidam etiumnum unumgcnusfaciunt iunci trianguli , cype- 
ron uocant . Ef p.iul6 inferius : Cyperos , ait , iuncus cji , ut diximus , angulofus , iuxtd terram cttndidus , cacumine 
niger , pinguisq; :folia ima porraccis exiliora , in cacumine miuuta , intcr qu£ cflfcracn : radix oliux nigr£ flmilis , 
quam,cim oblonga efl , cyperida uocant , magni in medicina ufus . Kepcritur Cypcrus quandoque etiam quadran^ 
guUricaulc.undcnonmirum,flquadratumiuncumeumuocaueritCorneliusCelfmlib. iii.cap. xxi. At Dio= 
fcorides in hac facultatc pr£clarij?imus , utranquc differentiam coUigens , nec triangulum , nec quadr.ingulum Cy^ 
pernm dixit ,fed angulofum . optimus defvrtur ad nos ex Syria , cr Alcxandria Aegypti , in cuius defedu lt.dicum 
fupponunt officin£ . Non dcfunt , qui dijferentiam ponant inter.Cyperum , er Cypirum Vlinium fecuti,qui libro , 
cr capite citatis , CypirumglMiolum effe affirmat , Cyperum uer6 angulofum odoratum iuncum . Sunt tamcn D/o- 
fcoridis interpretes , qui utroque uocabulo pro eodcm indiffcrcntcr utantur , eo quod ( ut rede HermoLius adnota- ^ q 
uit)pcnultimam Cyperi quandoque diphthongo longam ,quandoquc uocali breuemGr£ci fcribant . Efl apud Vli~ 
uium cr cypirus arbor ocyfiime crcfcens , cr pfcudocypirus futcx , ut Itb. x v 1 1 . cap. x 1 1 1 . ipfefcriptum rcli- 
quit . C£tcrim id Cyperigenus , gingibcris cjfigie , quod India mittit, eam ejfe radicem peritiorcs mcdici putant , 
quam officin£ Mauritanosfecut£ Curcumam uocant . N empe pr^fcfcrt h£c notdsfanc omnes , aui^ Indico Cype^ 
ro rcddidit Biofcoridcs . quandoquidcmgingibcrifimilis efl,eius odorcmfvrme rcdolct , guflufubai::xr.cfcit,Z:r man^ 
fa croci modo inficit . duibus iUud ctiam acccdit, qu6d dcpilatorijs mcdicamcntis quibufdam immifcctur. Yerunta^ 
Leflio Sera- jjj^^ fcicndum cft , hanc non effc Curcum.am a Scrapionis intcrprctc pro chclidonio dcfcriptam : ipfc cnim nil aliui 
pionis epra ^^ curcuma intclligit , quam Diofcoridis chclidomum . quofit , ut non dcfitfuffncio erroris ucl interprctis, uclfcri^ 
ptoris , ciancurcuma ncque Mauritanum ,neque Gr£cum flt uocabuhnn : Aphrienim chclidonium Kauroch ap* 
peUant. undc palhn efl , Curcuma pro Kituroch in Serapione deprauatc icgi. Qupfadumcfl,utpr!orcs tum 
tnedici , tum feplafiarij, qui ntmqum h£c perpenderunt,fuerint haUucinati . quippc cim eos lateret,cuiufwn plan^ 

u 




D 



Curcuma cy 
pengenus. 



uau. 



InLib. primumDiorcoridis. 23 

t£ radicem Indica Cypcrus rcfimt, chdidomj mdoris ndiccm cffc crediderunt ob crocci fuccifimilitudincm. It^q; 
SerapionisdcprMiutamlc^tioncm fccuti ,lndicum Cyperum curcumam uocauere. Indicicyperi mcminit Serapio 
Biofcoridem fecutus , proprio capitc de Cypcro . Ex qno aperte conjiat , curcumam Scrapioni deprauatc infcri^ 
ptam ,fcplafurum curcumam,qu.e procul dubio Indicus cjl Cypcrus,effc nequaquam. Cypcrum rcceiifuit Cyperi uires 
Cal. lib. VII. fimplicium mcd. ubific inquit . Cyperi radices maximc ufuifunt , excalfacicntes pariter & exiccan=^ '" Galcno. 
- tcsabfqucmord.icit.itc.Itaq; ulccribus ,qu.t pr.e nimiahumiditate cicatricem difficultey admittunt ,mirifice pro= 
funt -.habcnt enim quidd.im etiam adjhingens : qu.ipropter ulcertbusitem orisconueniunt .{'^Eiicr incidendi uun 
quampiam illis ineffe tcjhficandum , qua cr calculo uexatis congruunt , cr urinam , mcnfesqfprouocant . Vlanta, Nomina . 
qu£ Grxca uocc K\jTSi:^o(, Latina Cypcru< nuncupatur : Arabica , Sahcrade : Gcrmanica,Vuilder galgan : Hif^as- 
*o tiica,lunciadeolor,crlunciaauellanda:Gallica,Souchct. 



KajJoffxapi'. 



CARDAMOMVM. 



CAP. V. 



4« 



Itk 



PIPER INDICVM. 



Ca R D A M o M V M optimum eft,quodex Comagene, ArmeniajBofphoroquedcuehitur.in 

India quoque, iJ^: Arabia prouenit . Eligi debet plenum, frangenti contumax, occlufum , farftumque 

( quod eni m huiufmodi non eft , exoletum iudicatur ) & guftu acre, fubamarum , & odore caput ten- 

tans. Excaifadoriam uim habet: potumqueexaquafacitadcomitiales, ifchiadicoSjtufles ,neruo- 

rum refokuionem:itemadrupta, vulfa,tormina:latasuentristineasexcutit.Ex uinoautem potii, 

. renibus, difhcultati vrina?, a fcorpione i<ftis, neque non omnibus venenum vibrantibus , auxilio eft . 

.•i - Cumcorticeradicis lauri epotadrachma,calculoscomminuit: partusfuflituenecatifcabiemexace- 

»0 toillitumadimit.Etadunguentorumfpifiamenta additur. 

L E G I T I M v M Card.imomum nojlra tcmpejl.ite ncc cognofci, nec minus a mercatoribus , qui ex Syria, tiel Cardamomi 
Aegypto arcmxta ad nos conuchunt , dcfcrri compertam habeo . CXuofit , ut medici, ac pharmacopcei in componen^^ conhderauo . 
dis mcdicamcntis a'qnc cncnt in Card.imomo , atquc in aUjs compluribus , quod Card.imomi loco uarijs quibufdam 
feminibus , odoratis tamen , indijferenter utantur . Quorum primum Cardamomum maim :fecundum Nigellam,quod 
tnclanthij ejigcnus : tertium ucro Melcghctta^, uclgrana paradiji nuncupant ; ciun tamcn corum nullum nec Gr<f3 
cum , nec Mauritanamfit CardMomum . quandoquidem aliud Grceci , aliud uero Afii pro Cardamomo intelligunt , 
ut apertijiime tejlatur Serapio , qui qu.im plurimafimplicia medicamenta ex Diofcoride , cr Galeno tranfcripfit . 
Is enim ( utfua declarant monumcnta) Diofcoridis Cardamomum Cordumenum appcllat . deinde audore Ifach Ara= 
3» bofui Cardamomipcculiare caput inftituit,idqj Saccolamfua lingua nominat: quin cr duum effegenerum tradit,aU 

terum maius, altcrum uero minus. quorum nuUum non modo Dios 
fcoridis Cardamomo ref^ondet ,fed nec etiam uUi eorum , quibui 
officinje indifjcrenter utuntur . Vrobatur itaque primum , quod o= 
mne officinarum Cardamomum Diofcoridis Cardamortium effe no 
pof.it ,pluribus tumnotis,tum etiam qualitatibus . quippe quoi 
hjec in uniuerfum parum , uelfere tantiUum denfa fint ,frangenti 
non contumacia, CTgufiui nihil am.aroris relinquant . Quod prx^ 
terea ab Arabicis diflent ,fi cumiUis comparevtur ,facile dijfaa 
rit.is deprehenditur . fiquidem S crapioni maim Cardamomum fes 
mcneflplantis ,quodoblongiA quibufdamconcluditiir capitibui, 
iisfanefimihbus, qu£ e rofis prodeunt, granis obnigris, rotundis , 
pipere longe maioribus , in quibus minuta femina concluduntur,- 
angulofa ,farila, cr odorata : minus uero nuUo contegitur capia 
tulo maioris modo, quanquam colore conueniant. CXuod plane in~ 
dicat , omne officinarum Cardamomum nec Arabum effe , nec pdA 
riter Grtecorum,fcd potius ab utrifque maxime difjvrre. Qjiare Monachora 
putauerim,iUudfals6 fibi perfuafiffe Monachos,quiinMefuent error. 
fcripfere, quod Arabum Cardamomum minusiUudfemenfit,quod 
feplafiaMeleghettas uocant , Andrcte BeUunenfis, qui AuicennA 
mendis expurgauit,au6ioritatefi-eti . Sed ctm BeUunenfis id affes 
rat uulgari tantkm opinione dudus; cumq; not£ minime eorufen» 
tenti£ adftipukntur,erraffe Monachifacile deprehenduntur. Se~ 
mma enim,qu£ Meleghettas appeUant (ut omnibusplane conflaf) 
capitulisexceptafuboriutiir,quodminoriSerapionisCardamomo 
noeuenit. Credtderunt,KueUiusinfuisdcnaturaftirpiumlibriSy Rue!lii& Fu- 
cr ¥uchfius infua methodo, id omnino Mauritanorum effe Cardas- chfij lapfus . 
momum,quodnos piper indicvm, dUj filiquaftrum appeU Piperislndid 
lant . uerim cim planta hec filijs exeat hortenfifolanofimiUbus, mentio . 
floribus UiteoUs.frudu longo corniculorum inftar,qui primo exor 
tu uirefcat, maturus uero adeo rufefcat, ac l£uore quoda ita peU 
hceatittt coraUium referatiO' in quo concludatur pumilufemen, 

lentium 




lO 



20 



24 -^"''And.MatthioliComm. 

lentium modo comprcffim, ufftcddeo dcrc^ut ori tdtitum ddmotum maxime lingudm , O" pdUtum exurat , cxuke^ 
rctci; , dinbo hdc inre Upfi dcprchcnduntur . Nrfm ctfilndicum pipcr in hifcc cornicuUs rofdrumferc modofmm in^ 
cluddtfcmen , reliqud tdmcn Serapwnis Cdrdamomo nuUis notis corrcfj:'Ondent : hoc enim fuis in Udfculis globulos 
quofdam concludit , non lenticulis fimiUs, fcd rotundos , cr pipcrc crdfiores , cui intrd fc minutum quo.ldam fcmcn 
continent . Hmc etUm dcccdit , quod ciim hoc piper cornicuUtum , tumfcmine , tum corniculis ipfis tdutdfit dcrimo^ 
nU prxditum , ut non mod} mdnfmn ,fcd oxi tdntum ddmotum ftdtim quafi ignis cxurdt , dbfurdum utiqucfucrit croi 
dere Scrdpionis Cdrdmomwn cffe,ciim dixcrit ipfc magis ddftriil:oridfdcuhdtc pollcrc , quhn dcri . C£teriim fcrii^ 
bit Auicennd maius Cdrddmomumgrdnd ciceribus dtris , minus ucro lcntibus minord profcrre . Qjjod cim fortaffe 
KuelliushMdre{lxperccpijfct,ci errdndi anfdm priebuit . quippc minori Cdrddmomo,non dutem mdiori fcmind. ■ 
lcntiiim modo nafci dit Auiccnnd : qudnqudm KucUius, utfu.im tucdturfcntcnttam ,fccus forte legertt Auiccnndm . 
Cardamomi Pliniuslib. x 1 1. cdp. X i ii.quadrupkx cjfc Cdrddmomigenusfcribit,fic inquicns . Simik cflamomo Cardamo^ 

g«nera ex Pii „j;;„j (^ nomine , crfi-Kticc ,fcminc oblongo . Mttitur codem modo cr 1« Ardbia . Cluatuor eius genera . uiridifi- 

"'° * mum dc pinguc , dcutis dugulis , contumdx fi-icdnti , quod maxime Uudatur : proximum e rnfo candicans : tcrtium 

brcuius , dtquc nigrius : pcw.s tamcn uarium , crfacik tritu , odoriiq^ praui , quod ucrius coflo uicinius cffe dcbct . 

Uoc er dpudMcdos ndfcitur . hadcnus Piinius . Scd ncfcio quos auiiores fitfccutus . quandoquidcm tam Diofcorh. 

di , quam cxteris Gnecis, unum tantim cxtct Cardamomigcnus . In cuius defedu fupponit Gdknus aut myrtum, aut 

Cardamomi cypcrum . Quipratered Cdrdamomimcminit lib. v i i.fim.pUcium medic. his uerbis . Carddmomum eft fdncfdcuU 

uires ex Ga- ^^(f,j ddmcdum calid£ , non tamcn ufqueadco , ut nafturtium ;fcd qudnt6fuduius,mdgisq;fi-agrans cfi nafturtio,tan* 
■ to cr imbecilUor ci cdliddfdcultas incft : ncc cnim ukcmrc idoncum eft ucl ipfum per fe iUitum . Porro ddiuniium 

Nomina . habct quidddm ctiam dmaritudints , qua Uimbricos intcrficit , cr cum accto uakntcr pforM detergit . Carddmo^ 
mum , K«f S'af/.6)f.ioi/ , quod nonfecus Latinc dtque Gra^ce uocdtur : Arabibus Cdrdamcni :fcu Cordumeni : Germot^ 
ttis,Cdrdamomchn. •rc-^i-sii ■.;•.-,; '"'",'• 

NARDVS INDICA. Na^Jop. NARDVM. CAP. VI. 

Dvo Nardigenera:unumIndicum,aIterumSyri3- 
cum appellatur , non quod in Syria proueniat, fed quod 
mon tis , in quo oritur , pars vna ad Syrios , pars altera ad 
Indos flcftitur . ExhocSyriaci genere,pra:cipuum eft 
recens,& leue,Iargam gerens comam,flauum cotore, 
perquamodoratum,accyperumredoIens,breui fpica, 3«» 
amaro fapore, linguam ficcante, quod diu in fua odoris 
gratia permaneat. Ex Indico autem Nardo quodclam 
Gangitis uocatur,a fluuio Gange,apud qucm enafci- 
tur,monte prxtcrfluente;quod genus ob multaa: loci, 
in quo proditjuligincm, uiribus infirmius efl:,atque pro- 
cermsadolefcitjpluresferens fpicas,ab unicaradiceco- - 
mofas, vnaque conuolutas , ac grauiter olentes . Monta-r 
num autem odoratius , fpiea breui ac mutila , odore cy- 
pero uieino , ccEteras habens Sy riaci dotes . Eft & genus 
quoddam , cui Sampharitico nomen locus indidit, fruti- 4^ 
cebreui,in magnasfe fpargens fpicas,candidiore inte- 
rimmediocaule,Rireorumuirusfupramodumredolente :quod improbatur. Madefaftum uendi 
folet . quod uitium ex eo deprehenditur , quod candida fit fpica , & fqualida , fuaque careat lanugine. 
Adulteraturfl:ihiocumaqua,aut palmeouinojinfpiffationis ponderisque caufa infpirato. Intueri 
autem oportet, fi lutum radicibus infideat, & incerniculo puluerem excutere,eluendis manibus uti- 
lem. Vim habent excalfad:oriam,& exiccantem. Vrinam iTiouent:aluum potu fiftur)t: vulu» 
• .-' profluuia , faniemque appofita fupprimunt . Naufex ex aqua frigida auxiliantur , & ftomachi 
rofionibus ,inflationi,iecinori,regio morbo,renum uitijs. Aquse autem incofta; fotu ad infef- 
furo,.vulua? inflammationibus medentur.ad glabrasoculorum genas ualent:fiquidem easad den- 
fiorem pilumreducunt.perfufis humore corporibus infparguntur. Mifcenturantidotis,&in fi- /o 
6kili nouonon picatoadocularia medicamenta reconduntur,tritain farinam,&cum uino in pa- 
fl:illoscoa(9:a. 

Nardilndics ' Nard vM ofjicinaNdrdi f^icamappeUant .Sednon dcfunt ,quicreddnt hidicdntnardumin ItdUdM nott 
& Sy riacs co aduchi ob regionvs diftantidm , syridcdm opinantcs effc , qua noftro £uo fcpUfidrij utuntiir : tdmetfi ( ut inquit Dio= 
fideratio . fcorides ) in Syria non oriatur , uerim ideo Syriacam dici , qiiod cd montis partc proucnidt , qu^flcditur ddtsyrios. 
At cim inter Indos , er Syrios ampUfiim^ intcrponantur rcgiones , nempe dcfcrta Arabid , Pcrfis , Carmdnia , Ge= 
drofia , Bdrdngid , aU^q^ non nuU£ , qu£ ukra qudtuor miUid miUtariorum contincnt , ncfciuerim profido , quonam 
pailoficri pofiit , ut mons iUc ad Gdiigem pofitus, dUcra partc Syriam tdmfacik rcf^iciat, ut 'Nardu^, ca partc pro^ 
tteniens Syriaca dici mcreatur . Quofit , ut quandoquc mccim difquirere Ucucrit , c.tm potius a Syraftcnc regione , 
qu£ ad Indicmfluuium efl, syrij nomcnfibi afciuiffc, quam a Syria . quandoquidem ,fi Ptokmem ucrarefirt, mom 

in 



i 




InLib.primumDiofcoridis. 2^ 

inlndu uifitHr i qui 4 Gungc fluuio ud Syrdftcncm extcnditur . Abfurdum cnimejjct crcdcre,Nardwn ddnos. non 

deftrri ex Indii , cimi in Syriu. nufcjium proucni.it , cnmq; multa lndi£ aromutx , mdU dift.inti£ h.tbita. rationc , pcr • 

carouanm ( ut uocinc ) /;; Alcx.uidriam Acgypti conivr.mtur : cum quibus ncc tcmcrc crcdcndum cft , quin Nurdum 

etiam conuehant mcrcatorcs ; pnefcrtim cum certo fciam , N.xrdum Vcnctiaf ex A lcxandria ajferri : nec eam alihi y 

qu.ht in India nafci , Diofcori.iis tcftimonio f.uis .ipcrtc monftrctur ; ctfi Plintus contra fcribjt nafci in Syria Nar^. 

dum , prxccr ctm qu.an India mittic Syriacam Giofcoridi appcllatam . Ca:teriim M.tnardus 1-crr.iricnfis , officina^ Manardi opi- 

nm nardum ncc ludicam , ncc Syriactm cjfc ccnfct . In cuius fentcntiam non equidcm pcdibns co , ctfimcdic£ m.itc^ "'° leproba- 

ri.€ ii clarifiimusfucric ind.igator . quippc quonum Vcnctijs pluribui in locrs Nardi ingcntcm copiam uidi,lcuis, co= " " 

mof£ , pcrqu.m odorata: , cypcrum rcdolcntis,ft.iU£ ^fubamar^ , cr manfx non modo linguam cxiccantis ,fcd odo^ 

i o rem eci.tm non iniucundum pcr os .tfj^crgcnti^ , nullisq; dcftcicntibus notii , quibus optima nardus cx Dwftoridis fcn=^ 
tcntia exploraripotcjl . Scd plcrunq; acctdit , dum pcr Indicum , cr Arabicum marc in Alcxandriam dcftrtur , er 
ittde Vcnctiai , ut afcitoftbi m.ir:s humorc ( td nanq^ factlcftt , quod Nardtts fit ficciftima ) uclfitum contrahat , ucl 
fubputrcfcat : iinde poftca amiffi fuaueolcntia , gr.iuitcr olcat . Qjiofit , ut hac in rc Manardum longe haUucinatim 
crcdidcrtm : qutfi rcdc pcrpcndifj^et , qu£ H.irdiparsfitff^tca, atq; in emporijs , ubt numcrofa , pr^ftantifimaq; ui= 
fitur , accuratiui ipfam cxpcndiffct , non cquidcm uireor , quin alitcr de ca fcripfiffet . Vcrum enimuero ckm pl.tnc 
ignora(fct,qu£n.trdip.irs ftica cfftt ,fcled.imq; , ZT incorruptam Nardummiitime nouiffct,lib.v\, epijl. iii. 
fcribit , G.ilcnum dc nurdi jfic.i , qux anttdotts .xdmifcetur , loqucntcm , radicem quidem, non f^icam intcUigere . Et 
utitiam, inqutt,qu£ nobis affcrtur, legitima effct :fcd quod ea ipfa nonfit , cognofcittir , quod nuUa odoris fuauitatc 
commendetur . Et lib. v 1 1 1 . cpift. i . inqidt . Galcnus lib. i . de antidotis in theriac£ compofitione Nardt radiccm 

» o tantiimmodo admtfcct, co quod uiribus ipfa pr^ftantiorfit : f^icam iiero paruipcndit, cr pro nihilo babct. Qupdfane 
declarat , M.viardum hanc Galenifcntcntiam perpcram acccpiffc , atque etiam Nardi hiftoriam ignoraffe . quando^ 
qiiidcm n.irdi radix nil aliiid cft , qu.hn jfica , ut ipfcmct teftatur Galcnus codem de antidotts libro ,fic inquicns . Iti:^ 
bet Andromachtti adijccre nardum I ndicam : ca ucro cft , quam if>icam uocant , non quod ffica fit , radix etenim cft ; 
fcd quod ffic£ formam refvrat . Qjiibus p.al.m efl, idcm cffe nardif^icam , ©" nardi radicem , itt ctimnum declarat 
idcm Gulciius lib. ix.de compofitionc mcdicamcntoriimfccundum locos in Philonis antidolum fcribcns , dum inqitit. 
Quin cr nardtipfim drachmam un.im conijcicndam ccnfct , quam falfi nominis radiccm dixit, quandoquidem jfica 
nardi nominatur . Quaproptcr idcm lib. v i ii.fimp. medtc. dc Nardo ciputfadurus , iUud infcripflt Nardiffica , 
jitpote qu£ parsflt in totaftirpc prxftantior , minimc quidem ignorans ,fe radicem nardi difcrtbere . Nam fifenflf^ 
fct , fficam a radice diffcrrc , ctm planefllcntio pr£tcrijffct tanquam inutilem , c captti nomen indidiffet autgcnc:= 

) o r.iliter ab ipft Nardo , aitt a r.tdice tantum , uti Uiribus pr^ftantiorc . In hoc , ac longe maiori ucrfatur errore Brafjuoli er - 
Brafauolus . flquidcmfuo dcflmpUcium cxamine Nardifpicam non modo non cffe r.-tdicem cenfet ,fcd nuUius ufus ea '^'^^' 
exijlimat , fic inqtiicns . Venetijs fficam , ctulcm , er radtccm emes , quanuis CiJT ipfi adidtercnt . lubeo autem radi- 
cem , GT caulem emere , quoniam h£c apud antiquos auilores,utDiofcoridcm,crGalenum magis in ufu medico 
funt , qum ff>ica : quippe jvlia abifcit Diofcorides ; ad nos tamcn ff>ica non deftrtur , fed radix . B.£c iUe . Sed me= 
hcrculc quantum ex Diofcorulis fcrtptis pcrcipcrc potui , nunquam haSienus fum confecutUs , quod ipfe ex omnibui 
nardipartibusali.impr£ftrat,quamfftca.Qu6dautem credtderitipfe fpicamin Nardo uiribusmagis pr^ftarcy 
quam c£tcr£ ciiis partes ; quodq; citm de Nardofcribit , tantitm de f^ica inteUigat , aperte oftendit , cum inquit . Ex 
nardo Syriaca dida melior cft rcccns,cr leuis,largamgcrcns comam^o-c.Quippe leuitds , dc com£ magnitudo,nuU 
lis nardt partibin, pr£tcr qu.m fbic£ competunt ; pr^fcrtimq; cmn ipfa non uacet c£terii notis, quM iUi tribuit Dio=- 

40 fcoridcs . Ad h£c nuUifane incompertum cxiftimo , Diofcortdem huiufce libri initio in probandis tantum radicibusy 
qu£ odore commciidantur , opcram impcnderc, ncmpe iridis, acori,mei,nardi, phu, afari , O" huiufmodiftirpium ges ■ 
nerum, non autem in cffcrendis caultbus,floribu6,fDlijs, ac fficis , qu£ cauliumfummitatibus innafcantur . Quo fit , 
ut etiamfatcri Uceat,Brafauolum tgnoraffe ff>icam ipfam effe nardi radicem : quin potim pro certo credidiffe in plan^^ 
t£ ipfius nardi cacumine,non in radicc orirtfficam,qu£ tamcn Galeno tefte radix cft,ZT c£teris nardi partibus prx^ 
ftantior . quandoquidem fi aUtcr rcsfe haberet,commoda longe plura radicibus ex more redderet Diofcorides, quam 
fpic£:Qu6d pr£tcrea Galenus pha laudauerit Nardi caiilcs,qu.hn f^icam (ut afferit Brafauolws ) nufquam comper^ 
tam habco . C£tcrum quantafententi£ inconftantia Nardi hiftoriam idcm defcripferit , ex fuo pofteriori fimpUcium 
examine,in quo idtimam manum impofuiffefatetur,facile conijcitur,dumfenemfecum coUoquentem inftruit,hii uer^ 
bis. Ne tgitur in hii-mi;ntibuf nardum qu.-eras,fed Venctijs fficam,caulem,et radicem emes . Atfui ipfiusftatim obli=^ 

$ o tui uidctur non multis poft lineis , cum inquit . Aliud uerofunt fj^ica,zr ftos,qu£ ad nos non afferuntur. Ex quofaci=^ 
le credidenni,ipfum non mod6 Nardi hiftortam confudiffe,atque etia,quod peius eft^corrupifje^fed etiamfibi ipft, uel 
potimfcm ucrha dcdiffe . primumnanque ait Venetijs ff>icam, caulem,cr radicem reperiri : mox jfiicam ad nos ad^^ 
uehi negat. Scdante hos hacin rePlinium quoque grauiter haUucinatum inuenio : quippe quiltbro crcapite piinjj lin^us. 
X II. in Nardi ipfius hiftoria longe diftideat a Dtofcoridc er Galeno , quin ©" a c£teris materi£ medic£ auiloribm, 
dum itafcribit . Nardumfrutcx eftgraui , er craffa radice ,fed breui,ac nigra. ,fragiliq; , quanuis pingui,fltum re^ 
doknte , cyperi odore , aff<cro fapore : fvlio paruo , denfoc^ . Cacumina in Artflai fe j^argunt : ideo gemina dote 
Nardifficai,acfDltacelebrant.h£c Vlinius. Cuim doilrinam fecuti , non modo Eerrarienfes iUi,fed Hemo= Ruel.&Her- 
lam , er KueUtus , ipft quoque pariter aberrarunt .flquuiem KueUim ( ut puto ) nuUa alia de caufa afferit ,fe in of= "^o^*' error. 
ftcinis Nardum uidiffe , cui inerant dotes omnes tUi a Pltnio rcddit£ , quam ut Plinianam tueretur leilionem . Quod 
tamenfalfum effe arbitramur . Ego enim tametfl Nardi quam plurimum in Venetis officinii diligenter examinaue^ 
rim i acfelegerim ; diud tamcn, quam f^icam uidcre mihi non Ucuit . Quapropter nuUum inueniri Nardum exiftimo, 

c quoi 



z6 



And Matchioli Comm. 



nit 



quoi in cduUum eaeumine ^icM profrrat , qucmadmodum tradidit Vlinim, ajjcrit RueUiu^,Gr' contendit Brafauolui, 
tontra Galeni , cr Diofcoridis fententiam . Qui Nardum defcribitplurcsjirre fpicA! , non quidem a caulibu^,fed ab 
una tantim radice prouenientes : non tamen quod alia radix mribus prtejians fpicis ipfisfubfit,fed quoniam,ctim plu~ 
res in radicefint jpic£, neceffe efl, ut bafi, uel firmamento aliquo confijiant , k quo origincm trahant , ut in aUio er 
iilij radtcibus confj^icitur . Quod pro explorato confiteri poOhn , cumf^penumero Venetijs Nardi l]>ic£ ccfpites ui^ 
derim , tum figura , tum etiam f^icarum connexu aUium rejirentes, ut unufquifquc pro arbitrio cxpcriri poterit . 
Dilutiocuiuf- Veritm enimuero ut probe ref^onfumfit omnibmlrre obiedionibui, dicimus, qucdfi fbrte rcpcrirentur , qui afferc^ 
dam objeiSio- ^£,j^ ,^^ ^jjj proprios Nardi radices , qu£ capillaceisfibris a fpicarum bafi oriuntur, ut in aUio , ceepis , ac bufbacevi 
omnibm uifitur , ZT ea proptcr f^icM ijs adnexds non ejje Nardi radices ,fed perfc partes ab his admodum dijjeren- 
tes ,potcjt eorumobiedio facile diluiTheophrajii tejlimonio . Siquidem ii lib. primo cap. x.dc plantarum hiftoria 
aperte declarat , in aUio, c£pii, bulbi^, lilijs, ac alijs ciuigenerii , z>~ per confcquens in f^ica non folim dici radiccs 
ea capiUamenta , qu£ bulbaceis iUarum plantarum capitibus fubijciuntur ,fcd ctiam id bulbaceum totum , quod tcrra 
■ reconditur. Etut res ipfa clarior omnibiti fit , generaliregula exprcffum uoluit , quod totum idinquauis planta, 
quodfub terra obruitur , radix commodifime dicatur . Proinde uidetur Nardum ipfam intcr radiccsidcm memor.tJfe 
TheophraJliK lib. i x . cap. vii.de plantarum hifioria , his ucrbis . Quibus ad unguenta utuntur , h£cjirefunt , ca^ 
fia, cinnamomum, cardamomum, nardus, n£rum, balfamwm, afpalaflm,Jiyrax, iris, narta, cojim, panaces,crocum, 
tnyrrha, cyperm, iuncus, calamus,fampfuchum, lotus, anetham . Horum alia radices , alia cortices , alia rami , alia 
ligna , aliafemina , alia lacrym£ , aliafiores . Quibuipalam efl , non poffc Nardum mfi inter radices recenferi, c«i» 
nec corticis, nec ligni,ncc rami,ncc fioris, necfemmis , nec tandem lacrym£ f^cciem prxfc firat . Quod ciim reile 
fciuijfet Galenm tum lib. i . de antidotis , tum ix.de comp. medic. fecundum locos , Nardi fpicam radicem ejfe de* 
. X eUnuit, Verim longe ab omni Nardo dijiat nardvs italica, qu£ nojiris uulgo uocatur Spigo . 



NARDV5 ITALICA. 



LAVENDVLA. 





tti 



Nardi Italicae Cuius etiam generis ea efi planta , quam aliqui uulgo appeUant Lauanda , aUj uero Lauendula . adco ut hacfcemina^ 
genera , & ui- ifl^ uero mas in co genere a quam plurimis uocitentur . M.AsfdliQ confiat latiorc , longiorc , craf^iorc , robuftiorc,a!^ 
bidioreq;, quamfcemiiia. S ed utraque plantafruticofa,ZT rofmarini modo,innumeris refirta cfifviijs : e quorum mc* 
dio iuncei exeunt cauliculi , quadranguli , tenues , dodrantalcm longitudinem excedentes : m quorum cacumine /i»t 
res exeunt f^icati , colore purpureo , quanuis infocmina dilutiorcs , patentioresq; , odorefi-agrantes , uerim ufjur-t 
ddeo acuto , ut nares firiat . Excalfaciunt, er exiccant ambo ordine fecundo completo , ueltertio inchoante,uirily.:i 
A Nardis omnibus no longe rccedcntibus . Confirunt omnibus cercbri £gritudinibm a fi-igido proueniitibus : ccnuui 
fis,refolutisqi aHxUiantur : uentriculii roborunttGT iecur ab infardu libcrant : quin cr cbjlrufos lienes wuant.: ute* 



26 



36' 



40 



',« 



»■;.';:; 



InLib.DrimumDiofcoridis. 



D.primum i^ioicoriais. 27 

rjOH c.xlef.iciuntyGr mcitfcs , crfccundM educimt . ¥it cjiorihus ftiUdtitium olcum uitrck org.tnii , qiwdpropric wi^ 
gucnt.irii utdg.^ uocunt olio di Spigo , odorii .idco uccrrimi , ut c£tcr.t odorumcnt.t fupcrct . quoft , ut cxtrj offici^ 
tiAS ilhid djfcrucnt , nc mofchi , ambart, zibctti, uliorumq; ungucmorum, &~ Arom.ttttfujtuit.ttcm intercipiut. Nrfr= Nardi rndicx 
di lndici£ uircs fcripfit Gdlcnui lib. v 1 1 1 . defimplicium mcdicdmentorumf.tcult.tte ,(ic inquiens . Udrdi j^icu f x= ""■** ^" ^■''- 
culfdcit exccjfu primo , o~ dcficcut fccundo i.tm complcto . Compofit.t cft ex adftringcnte fujficienter fubftanti.t,<:jr 
acri culida non mult.t , o~ qu.tdam lcuitcr .tm.tru . E x hi^ conftjnsfucultdtibu^ r.tdix c; ad iccur , cr dd ftom.tchwm 
rdtiondbiliter coimenit tum pot.-t) tum extrinfccits impofitd . Vundm ciet , morfuiflom.tchifdndt : in ucntre , dc inte^ 
ftinisconliftcntes fluxiones dcficcdt ,ddh£c c^e.is, qu^in cdpite,c^ thordce . Vdlcnttoreftuocdtd lndicd,ni= 
grwrq; , qu.tm Syriacd uocdtd . Ncto^of , cr vx So\i sdy^' ific Gr£ci'; dicitur, ut Ldtiim Ndrdtim , cr Hardus , Nomina. 
I o feu Hdrdijficd : Mduritdiii^, Stumbel , .-lut Scubel : Germdim, Bdeljrembd, Vuolriechent, Splcken nardi : Hij^dnis, 
Azumbur , dut Elf>igdftl : GdUis , Ajfic do ultremer . 

NafS^ofKtATIKH. NARDVM CELTICVM. CAP. VII. 

Celticvm Nardum nafcitur in Liguria; alpi" 
bus , aliungia patrio nomine appellatum : prouenitqu^ 
in Iftria.Exiguefruticat, & cum radicibus inmanuales 
fafciculos componitur . Folia habet oblonga , colore in 
flauum languido : florem luteum . Caulium,& radicum 



20 



?» 



40 



50 




duntaxatufuseftjiV odoris fuauitas. vnde pridiefifci- 
culosaquaabluereevpedit,& exempta terra.pauito fo- 
loatque humenti ,fubieda charta reponererpoftridie 
repurgare. liquidem utile, cumacerofoalienoquepro- 
pter humoris uim , non excutitur. Adulteratur impofi- 
ta herba fimili , qui hirculus vocatur, ab odoris graui- 
tate.Sed faciIiscognitio:nanque herba candidioreft, 
finecaule, minus oblongisfoIijs,radiceneque amara, 
nequeodoratajUti uerurri Nardumeft.Itaqueradices, 
atquecauliculi,abieci:is folijs,triti fecernuntur,uino 
excipiuntur,digerunturquein paftiilos,&: itafi^lilino 
uo diligenter operto , afteruari dcbent . Laudatur maxi- 
me, recens, iucundi odoris,radice numerofa cohxres, 
plenum,necfr3gile. Adejdem,qu2Syri3Cum,pollet: 
ied uehementius urinam cit.& ftomacho utilius eft. 
Inflammationibus iecinoris , & felle fuffufis auxiliatur. 
Contra ftomachi inflationes,cumabfinthijdecoftobi- 
bitur: item aduerfus lienem,renum & ueficae uitia,& ue 
nen3tosiclus,exuino . Additurin malagmata,potio- 
neSj&calfacientia unguenta. 

T AN T A fuit iteterum , qui nos pr£ccfferunt , ncgligentid, ne diam ignordittii , ut non moio in uerdin fimpli' 
cium medicdmentorum cognitionem , qu£ peregrind ex longinquis terrayum pdrtibits dduchuntur , probdtifimorum 
dudorum opc , uenire non eldborduerint -^fcd ne minimdm quidcm curdm ddhibuerint , communi rcipubliae benefi= 
cio , ut de hisfdltem , qu£ in qukm plurimis ltdli£ locis , dc dlijs non longe dift.tntihus inueniuntur , quicqu.m lucis 
affequcrcntur , dc pofteris rclinquerent . qiiin potiiis infuis multo uidentnr ncgligcntiores , qum in dlieni^ . lidfci= 
turCelticd ndrdusin Liguri£ dlpibus ,ndfcitur CX inlftrid ,pdriterq; inmontibiisnon longe aViU.tco Cdrinthi£ 
oppido , cr ludemburgio Stiri£ : dttdmen non ob id legitinid in multis uifitur officinis : nec fDrtaffc in ijs uideretur , 
nifihis noftris lucubrdtionibit^ diinis fuperiorihiK Itdlico fermone editis , phdrmdcopoUplures diligentioresredditi, 
medicdm mdteridm dccurdtius expendere ccepiffcnt . Sed id mdgis deteftdndum uidetur , quod ijs in regionibiis , ubi 
Celticdiidrdmtufcitur ,mdgishd\lucinenturhomines,quhndlibi.fiquidem Genu£,qu£ Liguri£ cft ciuit.ix{nifi 
idm ddmoniti reftpifcdnt ) dlijsq; ftnitimis locis , ubi Celticd ndrdusfdcile hdberi poteft , tdm medici , quhn fepldfidrij 
aliorum ignordntumfecuti , iUius loco , LdUdnddftc uocdtd , uel noflrdte Ndrdo pdf?im utuntur . CXU£ qiwitum in 
hiflorid omnibus notis , non dicdm uiribus , k Celticd ndrdo difcrepent , quicitnquc primum rem optime perpenderit , 
ac deinde notds , ©" qudlitdtcs itli .-i Diofcoride rcdditds , cum LdUdnd£ , noflrdtisq; Ndrdi notis compurduerit , mrf= 
niftflum eorum Idpfumfdcile incufdre pctcrit . quippe Celticd ndrdus in breuem,exigudmq; pUntdm confitrgit : La- 
UdJidd uero , o~fccid ndrdus mxgno cxoriuntur cefpite , rdmufculii proccri/i , denfifimisq; , comdntibusfDliijs . lUa 
folidftrtfubrubed, cr ftoresflduo colore : hee dutem fvlijs confurgunt incdnis ,ftortbus fj[>icdtis , cr colore purpura^ 
fcentibus . lUius cdule , CT rddicibus utimur , qucd hifce pdrtibm muxime poUcdt : hdrum uero tdntumflores commen 
ddntur . Cluodf.itis clare demonftrat ,quhnfdcile dcciptdntur , qui tdm leuibus CT fdlfis feruntur opinionibiis . Ve^ 
rim qudnqudm (ut infuperioris Hdrdi mentione diximus ) communi omnium fententid compertum fit , Lduandte , 
^ic£'q; noftratisfdcultds dd omnid Ndrdigenerd propius dccedere ; hoc tamen eos db errore non uindicdt , qui Lrf= 
uanddm Celticam nardum ejfe contendunt . Praterea non defunt pharmacopoU rei herbari£ penitus ignari , qtd 

c a pro 



Nardi Celti- 
cs confidera- 
tio. / 



SepIalTarioiii 
quorundaer- 
ror. 



20 



28 And. Matthioli Comm . 

pro Cckiu iwdo pknt.m qudnditm incognitm mmt drborcs fcandcntcm , cdulc longo reflexoq; , cuiusfoliu , qu£ 

colorc fubflituo conflmt , ddeo dcnfa ac minutafunt , ut potius mufcofam arborum^cr lapidum materiam,qukmdiud 

reprcefentcnt . At quod in uefliendis cauhs ipjius ramufculis , cos tam dcnsc circundat , utfire flnae cffigicm prx fe 

fvrant , pro Celtica nardo ab impofloribus ucnditur ifcd h£c haud amarcfcit , ncc ulla odoris pncjlantia commenda^ 

tur . C£tcrum ingcns lcgitimx nardi Celtic£ prouentui habetur in Stiria Auflrix , cr Cartnthi£ contcrmina,ubi Iu= 

demburgcnfia rurafuis c montibta quotannis innumcros comportant fafciculos , quibiis magnos admodum replent 

faccos, cr mercatoribus uendunt , qui in Syriam , cr Acgyptum mcrcimoma conuchunt . siquidcm (ut fcrunt ) Sy= 

rijs, cr Acgyptijs Celtica nardus maxime expctitur , ut balntis cam impon ant , quibus frequenter utuntur . Cclti= 

cam nardum ad me primum mifit Vetrin Salicetiti clariflimus mcdicus ex Grazio Stiri£ oppido : in cuiiis plantis er 

ff-ic£ in radicibtif,cr fl)lia,cr flores in caule (ut appidafigura dcmonflrat ) nullo impedimento ccrncbantur,ade6 ut 

aBtofcoridis hiflorianulla ex parterecedcrcnt inccullatamen f^icaineiii^ caciimine uidebatur ,utiRuetlius OT 

BrafuuoliK in Indica nafcifcripferunt . Qjjamobrcm nobis quoque iam liceat litcris memori^q^ mandare , Celticam 

nardim non modo in Ligima , cr Iflria prouenire\fcd cti.m in Stiria , Carinthia , ac etiam alijsfortaffe locis . quip= 

pefuperiore anno cgo huiu^ nardi nonnullas inucni plantM in quodam Vipaci monte , qui tantion uiginti millia paffuu 

d Goritia diftat . Vertonfi eo deflituantur medici , commodc Indicamfupponere poterunt . An uero Celtica nardus 

fit S.iliunca , aut non , de qua VirgiUus , o~ Pliniu^fcripfere , etft hicc interfc nullam habere cognationem pluribws 

comprobarc poffcm ; cion tamen ca parum , uel nihil rei medic£ conflr.xnt ,filcntio inuolucnda duximus . quanquam 

Leoniceni , & erudittfmus Leoniceniis non animaduertcns Diofcoridem Aliungiam, non Saltuncam Celticam narium appeUaffe , 

Fuchiij opi- ■plinium accufat . qua in rc ipfe potius dcccptus fuiffe utdetur : qucmadmodum cr fuchflus , uir alioqui noflr£ £ta= 

^^° ' tis clarifimus . Is quidem in.fuo Itbro de componendis medicamentis, quem ultimo loco aiultim edtdit, ubi Hiathama- 

ron expendit , Celticam nardum a Saliunca nihil dtfferre exiftimat . Plinius tamen locis feparatis de utraque , tan- 

qtiam herbis intcrfe differentibus traclauit . N eque e£ notis tantum diflident apud antiquos audorcs , fed etiam na- 

talifolo . Diofcoridi enim Celtica nardus in Liguri£ alpibus , atque in Iftria protienit . Vlinio ucro Saliunca in Van^ 

nonia , er Norjcw nafcitur . Itaque Fuchjius ut KueUij fententiamfecutus , qui Cclticam nardiim Diofcoridi Saliun^ 

■>J d' C Iii- ^'"'' dppeUari affirmat ,itamihi cr dueritate dcfcciffe , cr ttna cumiUo erraffe creditur . quandoquidem Celticct 

ca; uires e"x nurdus Diofcoridi dMovyyici , non craAfouvHa uocatur. Meminit Celtic£ nardi Galcnm lib.vi 1 1 .deflmp.med. 

Gateno. facult. his uerbis.^tiardus Celtica iam diilis nardis fimilis quadantenus ingcncrcfacultatis cft.C^terion ad omnia im=^ 

bcciUior , pr£ter qu.hn ad prouocandam urindm. ftquidem calidior lUis eft ,fed miniis ddftringit . Q^^e pUtd Grjs 

cis vd^So^ KEArDtii , Ldtinis item J<idrdus Celticd:feu Bdrdum CelticumdppcUatur : ItaUs uero 'Rardo Celtico . 

MafS^oro^eil/H. NARDViSI MONTANVM. CAP. VIII. 

MoNTANVM Nardum,quodabaIiquibusthylacitis,&nirisappel!atur,in Cil!cia,& Syriana- 
fcitur : caule&: folijs eryngio limilibus , minoribus , minime tamcn fpinoiis , afperisque . Radicibus 
binis nititur, aut piuribus, nigris, odoratis , ceu haftute regis, fed longe gracilioribus,t & longe mi- 
noribus.t Neque caulem,neque frufl:um,neque florem profert. Ad eadem,ad qux Celticum cfficax. 

Nardi monta Vi D E T V R in hoc capite Diofcorides non parum afe ipfo diffcntirc , quod fcripfcrit primion montanam Nir* 
nae confidera- (f„^ caulc, crfl)Iijs effe cryngio fimilibus : mox prope capitis c.tlcem camfcribat iieq-, cauh:m,ncq^ fvuiliim, neq; flo= 

rem profirre . CXuapropter exiflimant tion RueUius,tton etiam ISldrccllus idfacile .tccidiffcfcriptorum incuria ,qui 4° 
uocum uicinitdte decepti KouiAovs pro KAoi8ovf,uel KAaf<xf fcripfcrunt .Veritm cionh£ didionesramos ,uel 
■ ' furctilos deflgnent , qu£ nomind pottus drboribus conueniunt , quam hcrbts ,fintq; idem rdmi tn arboribus,quod cau= 
les in herbis ; idcirco non uidetur hic locus , ut iUifirtaffc putant, a mcndis uindicatus. C£terum non credtderim ego, 
Diofcoridem , qui efl hdc in facultate facile princeps,Cy' qtiem antiqud, cfccuta £t.is tantopere commendat, in tam 
paucisfui obIitu,adcoq; turpitcr lapfumfuijfe . quintmo nobts rcltnquitur fiif\ncio,qu6d omnino in altera capitis par= 
te uitium aliquod accefferit , non harum uocum uicinitate ,fcd potius fcriptorum dormitantium negligentia , uel uigi:^ 
hntium temeritate . Qjio failum eft , ut h.xilcnus inccrtus dubiusq; fucrim, an h£c planta in Italia proueniat , uel 
aliunde eo afferatur . C^uidam tamen ex his , qui rci hcrbari£ dant operam , dd nos hoc dtino ftirpcm mifit , cui bin£ 
inh£rebdntrddicesafj^hodelifigura,fcdlongeminores,phu,uclnarduni redolcntes : adeo uthac parte montanam 
Hardim pukhre pr£ fe ftrre uidcrentur . Sed quoiuam folta , O" caulis phu potius rcfcrebant , quam eryngtum , i o 
quemadmodiim cr umbelld ,cur eammontanam Nardiim fuifjc comprobem,fane non habco:cum plane fciri non 
poftit, an in priori, dn in poftcriori,dn tn alia huius capitis parte lateant mcnd£ . Itaquefifvrte aliquod ad maniis effet 
medicamentum , qtiod Montanum nardion exciperet,fupponant audadcr pharmacopoL-e Indicam, ucl Celticam. T<t= 
Braf opinio metfi infuo defimplicium examine affeueret Brafauolus Ferrarienfis Indic£ nardi uicc montance plurimum ad nos af= 

non accepta. firrieCilictd;eamq;propriemontanamexiftimdt,cuius pufUmin offictnis cft uftis . Scd qud rdtionc dudus noudm 
hdnc protulerit opinionem , ipfe certe nefcio : Ndrdus enim montdUd rddiccs hdbet djlphodelojimiles , non utiquc f^i= 
cdtds , lcues, comofM, quemadmodum ea , qua utimiir cx India adticila . l^ifi fortaffe Brafauolus uoluerit Indicam 
nardum ideo montanam appeUare, qu6d in montibus oriatur . Ita quidcm ciiis fcntenttam ueram cffc putarcm,non ta= 

Nardi mont. men u rei herbari£ peritis acceptam iri . N ardi montan£ uiresfcripfit Galenus lib. v 1 1 i.fimp. mcd. fic inquicns. 

uires ex Gai. j^iardus M.ontana , qu£ er thylacitis, er pyritis nimcupatur , plurima in Cilicia nafiitur :fcd pr^dn^is debilior rft . 

Nomina . Noc'f S^of o'f «vji Greeifjj , Ndrdus montand ,fiue N ardim montanum Lattnis , NurdQmontano Italis nominatur . 

tl» 



?o 



uo 



InLib. primumDiofcondis. 29 

t I/t Orikifio , quiftmplichm dcfcriptiones Diofcoridi dcccpt^ refert, legitur A&iKOTf^oU, hoc ef!:,cundidiores. 
quod N.:rrf;(S montdud conflct rddicibus .tfphodclo nonfoUun minorib. a-grucilioribus,fcd cti.tm cmdidiorihm . 

t N uHci quidern difimuLxnd.i cfc r.uio , qu.x prob.xtifimi quiquc fcriptorcs uctcres k mcndis,qu£ eorumfcriptd te- 
poram iniurU , cr multorum impcritid contrixcrunt,uindic.xri pofint . In hoc cdpite Diofcoridcm depr.iudtum cffc, 
itit ut ctixm d feipfo difidc.xt , m.iniffl-um cfl : in qud autcm pdrtc uitium latcdt , quodq; lUudfit , dubi.t firuntur opi^ 
iiiones . Vcriim etji nos quoquc eiuirciinccrtos effc .mtcdfcripftmus ; ntmc tamen incliudt .inimiK,ut in hoc loco me^ 
dumfubcffc,iiludq;cxm.ilouniusuociiGr£c.€intcllcduortum cfjc arbitrcmur . Siqnidcm uerbtxm (pi^n non pro 
jirt,fcdpro au^u^t^Ji , ii ej} con.fvrt , dccipiendtmfuit . It.xquc non oute Si KotuAoV , out£ kuqtscv , oute civhos 
cpBpci , ut uulg.tti codiccsh.-bcnt , o~ lcgcrtint interpretes ,fcd ovn ^e KK/jAor, oute Ko£f ttoVjOUTe ocvSoc cpeja , 
' o hoc cjl , Nequc cdulis , ncqitcJi-iiSius , ncqueflos confrrt , prcdejlue , lcgendiim effe iudicdmus . Btcnira rddtcis , ut= 
pote odordt£ , ufus pr.ecipue commcn d.tiur , non dlidrum pdrtitim , qu£ ttt odore c.xrent , itd etidm inutilcs hdbendie 
funt . E t ccrte f.tcilis potuit cffe crror Itbrdrij Gr£ci impcriti , ucl potitts tcmerarij , afiK nominum mutdntis di 
iiicpt.tm dc incongru.im huic loco uerbi illius figinficdtioncm . Subfcribunt huic noftne cdjiigdtioni ciim alij rci her^ 
b.xri.c jludioji , ttim G.ibricl FaHoppius Mutinenfis tiir &~ ingenio 0~ doiirind celebris , tum etium lodiines OdorictK 
Melclnoriiis Tridenttniis , mcdicus non uulgdris erudittonis . 

CAP. IX. 



ACTit^Ol'. 



A S A R VM. 



20 



So 



A s A R V M , quod & ipfum aliq^ii fylueftre nardutn 
appellant , hedera; folijs, minoribus multo , rotundiori- 
busque: flonbus cytino hyofcyami fimilibus, purpu- 
reis,inter folia proximcradicem emicantibus,odora- 
tis:in quibus femenacinofum. tCauIiculos habetan- 
gulofos,afperos,& molles : radices nnmerofas,genicuIa- 
tas, tenucs , obliquas , gramini non difsimiles , longe ta- 
mcn graciliores,odoratas,excaIfacientes,& quse linguam 
uehementer mordent. Excalfactoriamuim habet:vri- 
nam cit : hydropicis,& uetufto coxendicum dolori pro- 
deft. Radices fenis drachmis ex aqua mulfa potae,menfes 
trahunt : & ueratri albi modo purgant.In unguenta addi 
tur. Vmbrofis montibus prouenit : fed plurimu in Pon- 
to , Phrygia,IIlyrico , & Italiz lultinienfi agro . 

NvLLAM noftrPs temporibus officince ponunt dijferentiam. Afariconfide 

inter Afarum , er bdccharem : quinimo imo oreftre omnes Afd- '^^"°' 

rum ^dcchardm dppellant , ddeo ut cr nomind h.ec corrumpdnt, 

erresipfds confunddnt . At qudntumnotis ,Gr uiribus intcr fc 

diffcrdut , his rcHe iudicet , qui harumflirpium hiftoriixs accura^ 

tius perpenderit : differunt enim inter fe ddmodiim Afarum,CT 

bdcchdris , ut diffufius libro tertio differcmus . Afarura itaque 

procul dubio iUafucrit planta , qu£ uulgo Bdcchdrdfdlso appcU 

litur ,cumnuUis dbhifloriadif^idedtnotis .CaterwWBrafdUolus _,, .. , 
. ,. „,. n.- j . r^ ■ j' . ■..r i- Plinii tutela 

tmmento in Flinium jficulum contorjit , cum dicat ipjum co etu aduerfus Bra- 

in errore ucrfxri , ut Afdrum baccharem effe exiftimauerit . Sed fauoluEB . 

profedo nefciuerim ego , qua ratione iUud Brafauolus in Plinium 

fcripferit . quippe quilibro xxi.cip. vi. eos acerrime dr= 

guat , qui bacchdrem , er fylueftrem nardum idem effe contena 

dunt , his uerbis . Sed eorum quoque error corrigendus efl , qui bacchar rufticum nardum dppeUauere : efi enim dlia 

herbafic cognominata , quam Gr£ci Afaron uocant , cuius f^eciem,figuramq; diximus in nardigeneribm . h£c Pfe 

nius . Quibus paldm efl , Vliniumfeipfum d Brafauolo defendiffe . Vorrofl etiam Vlinij £tate non deerdiit , qui Afa- 

rum bdcchdrem uocitdrent , non mirum fuerit,fi in hunc ufque diem protrddd h£c fit dppeUatio . In qua fortdffc 

perfeuerdntesueterumnonnuUiDiofcoridis Afdrocds ftre omnesfacultates reddidere pr£ter dudoris mentem^ 

quds ipfe libro tertio bdcchdri adfcripfit . quodfacilius dd credendum uulgm dUexit , Afdrum , cr bdcchdrem nomine 

tdntum differre . Veriim ciim recentiorum quorunddm diligentid dc doftrind id totum Oiofcoridi ddditum deprehen=- 

fum fit ,eo quod diuerfis tum librts , lum cdpitibus tpfe de his differuerit;ci(mq; Serdpwnemuiderint deAfaro ex 

Dicfcoride fcribentem , adulterinam hanc lectionem non admittere ,id totum , quod eo accefferat pr£ter dudorii 

fententidm , tdnquam iUegitimum abdicarunt . Afari uires fcripfit Mefues inter deiedoria medicamenta , ubi fic 

hdbet . Excalfacit Afarum ordine fecundo , zrficcat tertio . Attenudt , referat , refoluit, cr prouocdt ; ddfiridio^ ^^^j ujfgsgjj 

ne tamen non udcat . Bibitum non modo uomitiones ciet ,fed cr per dluum ducit , er per urinam . Pttuitam , O" bi^ Mefue . 

lem deijcit . Koboratur tamen admtflo caprinofero , dut ndrdo , dut hydromelite . A t mdnijifltus pituitam, quhn bi^ 

icmeducit. quofit,utcoxendicumc£terdrumq; compaginumdolore uexdtisnon obfcure opituletur : pr^fertim fi 

fero macerctur , uel decoquatur . Fdcit mirum in modunt dd iocinoris er lienis infarilus ,fcirrhofosq- tumores . . 

c 3 Quam^ 




30 



Afariuircsex 
Gileno. 



Notnina. 



And. Matthioli Comm. 



Qumobremfubeuntihus cutcm aquis ,fiUisq;fuffufionibus datur mMimo iuuamento uino mdceratum . Confvrt item 
diuturnis frbribus ,ijsqj priefcrtim , qu£ ex contumuci infarftu proucniunt . Olewn macerationis ipfius admifio la^ 
dano , dorfi fj^ondylis wun^lumfudorem commouet : lcuitcr tamcn coqui dcbct , namfi diu ftrueat , uim firc omncm 
depcrdit . neque etiam diuturna indiget ccntritione : dtutius cnim contritum faciltus uomitiones , qu.im aluum cict . 

Afari mcminit Galenus lib. v i . fimplicium mcdicmentorum ,fic mquiens . Afari radices utiles funt,facultate fi-:^ 
miles radicibus acori , intenfiores tamen . Itaque ex ijs , qux' de lUis proditafunt bic facienda coniedura . Haftenus 
Galcnus . A' cuius fentcntia ( fit tamen cum uenia diitum ) maxime diffcntio . fiqmdem cian nuUa in acoro deieiioria 
fitfaculttts , Cr Afarum , ut Diofcorides inquit , Mefuesfatctur , c nobis cxpcrimento compcrtum cfi, ueratri mo^ 
do expurget , cr bilem , pituitamq; zrfuperne , cr injirne propeUat , non uideofane , cur acoro in omnibus fuis fa= 
cultatibus tamfacile comparari pofit . Vlanta Gnecis acaf ov ac ctiam voi^^oi ccy^ ix uocata, Latinis Afarum, 
er Nardumfyluefire appeUatur : Arabibus , Afaron : Italis Afaro, cr Bacchara : Gcrmanis , Uafcl uurtz : Hif^a^ 
nis , Afara baccara : GaUis , Cabaret . 

t H£c uerha ut in RiieUio inuenimus, ita reliquimus. Sed admonendum e[fc ledorem duximus, ea non tegi in Gr£= 
cis noftris codicibus , ncquc a Scrapwne refvrri . quod argumento efi iUa Diofcoridi accreuijfe . Sufpicionem auge^ 
re , uel potius ita ejfe confirmarc potefi Oribafius , qui Dtofcoridem tranfcripfit , cr h£c uerba non habct .Sunt ta=- 
men Grxceficfcnpta : 'iypv kx^ Aix -yoWofji S , vVorjocx^* > *V^*' ^^ ^ft • Hitbcns cauliculos angulofos ,fub» 
af^eros , raros . 

PHV MAGNVM. PHV PARVVM. 



f o 





30 



$ou, 



PH V. 



C A P. X. 



jo 



40 



Ph V, quod&aliquifylueftremnardum appellant,narciturinPonto:folioolufatri,auteIapho- 
borci:caulecubitali,autaltiore, Isui, cauo, mollijinpurpuram uergente,geniculis intercepto : flo- 
ribus narciflb proximis ,maioribus,tenerioribus,& ex albicante purpureis^radicefuperiusaddi- 
giti minoris crarsitudinem,ex obliquo uiliofa in nigri ueratri, aut iunci odorati modum : capillame- 
tis inuicem contextis, flauefcentibus, odoratis,cum quadam odoris grauitate nardum :rmulan- 
tibus. Excalfacit: vrinam mouet, fi licca potui detur. Decoclumeademprxftarc poteft.adla- 
teris etiam dolorem efflcax ; menfes cit . antidotis inferitur. Adulteratur radice rufci admifta. Sed ma 
leficium deprehenditur : quoniam hic dura eft, & frangenti contumax , fine ulla odoris gratia . 



5« 



Phu confide- No N poffum nonfateri, eos omnes benefentirc , qui maiorem Valerianamfic uocatam, qu£ pafim in Italii na* 
ratio. fcitur , legttimum ejje P/;« ajfcrunt . Clutppe radicesprimimforma , cdore , colore , ac cxtcri^s in umucrfum notis ab 

ijs. 



lo 



30 



In Lib. primiim Diofcoridis. 5 r 

^s , qttitjibi ^hu ipfum adfcifcit , huud qu4qu.tm rcccdunt . Indicdni idcm cr fili.i , cr cmiIcs : illu cnim ohifitro non Valeriana 

funt iijlimilu : hi uero Adokfcunt cuhitult mcnfuru proccriores,lcucs;inMes,molks,gcniciiliti,cr in purpurm ucr:^ niaior. 

gcntes . Ylores tdmcn objldre uidcnttir,qui in Phu lilij,ucl n^rcifi effigicm prx fe firunt, non Mitcm umbclU,ucl mu^ 

fcmj fj^eciem,ut in mutori Vxkri.tnx tiifunttir : qu.tnqu.imflofculi pcrfc omncs, qui umbclUm confciunt, fvrmu /;.-?r= 

cifinos referMt,in purpurxm dlbicautcs . Quojit^ut cum Kuellio cxijlimcLndam puta.ucrim,h.ec dcfloribus ucrbd cf= 

fe 4 fcriptoribus in Diofcoridc depruuut.-i . N unquc uidctur itoflrus Vukri.vtu , or.inibus tum notis , tum quulitutibui 

adeo cum Vhu conucmrc , ut rc ucru dici pofiit , non ultud , quum ipfum Phu ud ungiicm rcftrrc . E tft non dcflnt { ttt 

atidio ) quiprofite.intur Phu ultcrum u V.tkri.inufc inucitijfc , quodfloribu^ nurctjiiproucniut. Atqi:iu idpro ccrto 

compertum non hubeo,c;' quiu non defunt,qui tuliufubukntur, non efl,quid huc in re certi affirmure pof^im. Bflct Valeriana tni 

Vdkriun£ uherum gcnus , qtiod minus dppcU.tnt , cuitis cuulis iuxta filiu, qu.-e quuduntcnus m.tiorts fimtlttudincm rc^ """^ " 

firunt, moUi Unugmc pubct , rcliquu ttero purte muiori non .ibfimik uffurgit , flonbus fubpurpuras , in umbcUum /i= 

mul coeuntibiis . Rddiccs mittit hxc tenues , qu£ in muktfidM conglomerunturfibrds , odorc miflo inter iridctn , cr 

rdrdum . Vtruq; odore com.mcnd.ttur : proiiidc cus ueflibtis quiddm interponunt . Phu ( ut fcriptum rcliquit Guk^ ^'^" "'"'*' '^ 

nus Itb.wii. jtmpUcium mcd. ) odorutum quoddmmodo eft . Uutus hcrbtc rddix nurdo uinbusfimilis ,fcd tumcn ud ^"°" 

plcraq- infirmior . Vrin.im plus mouet,qum aut Iitdicd, aut Syridcd ndrdus :fimilitcr uute ut Cchica . Simik Phu 

afferit ipfe Gdknus effc Cdrpcflum, cuiiis cum ituUibi meminerit Diofcorides , ut reflefciri pofiit quidndmfenioribus 

Gr£cis fucrit Cdrpejium , in primis G.xkni tcftimonio eius uires o-formdm defcribum : is enim lib. yii.fimpl. mcd. 

fic hdbet. Carp E s I V M fimik eft uocdto Phu, nonguftu tdnti{m,fed (yfdcukdte. Sed plus hdbet tenuitdtis : pro^ Carpefij con- 

indc mugis eo etiam uifcerim obftrudioncs extcrgit,et urinum mouet,renesq- cdkulis degrdudtos expurgdt . Non ta "''^""° * 

men cdtcnus tcnuium eft pdrtium , ut licc.it hco cinndmomi,flnon dd mdnumflt , ufurpdrc, ficutifdciebdt Quintus . 

Prxfldntius eft Carpeflum ponticum Wertio : non tdmen uel ipfum cinnumomi uiribus uicintim eft , imo non puruo de-=- 

terius optimu cufiiu . N uncup.it ur titrtinq; .i montibus quibiifdum Pumphili^ , in quibus nufcitur . Ingensqi ^'"^ P''^- 

uentus eft tn Syrid . E t primo Itbro dc dnttdotis inquit . Quintus (ut diunt ) quotics cimidmomum decrdt, Cdrpcflum , . 

ut quod uiribus nihil db optimu c.ifiid dtffcrrct,in thcridc-e compofiiione imponcbdt. Ego idcirco cius phirimum mecu 

attuU ex ed peregriitdtionc , quu onentts prouinci.is ddij, diltgcntcrq^ repofltum nitnc ufq^ muhumferuo : quod odo^ 

remetidmntm o~fuporem,finon qu.'tlempriushubcbut,certenondumexoletumrctinet. Eftdutem Cdrpefiumher:^ 

bu phu dppeUuto gcncrc fimilts , tiukntior tumcn , utq- odordtum qutddam f^irdns . Phmmum hoc in Sidu PdmphiU£ 

ndfcitur,emiturq; proptcrca lUic uiltfiimo pretio . Quocircufi qitis urftrim lUuc dcccffcrit, Curpcsij phirimiim cmut, 

citm id fibi hngo tempore dur.-itiirum nouerit . Tenuiu uutem funt furmcntu , cinndmomi uirguhis fimiUd . Eius duo 

reperiuntur gcnen ; unum qtiod Idcrtium ; dhcrum,quod ponticum cognominutur, a montc, in quo nafcuntur,utrdq; 

nomen ddeptd^fcd ponticum meUus cft. Quod cian eius non pdrum haberem, pcnnuhis medicumentis ddmifcui,in qui 

bus phu uocatu imponi dcbuerdt . Eft enim Cdrpefium phuflmik, uakntius tdmen , <y in quo ( ut dixi ) nonnihil odo- 

rut£ qudhtdtis guftu odordtuq^fentitur . hudenus Gdknus . Verkm quid huc tcmpeftdtefit Cdrpefium, drduumfdne 

fuerit exphcare cr mihi,cr c£teris mdtcns medic^fa-iptoribus. Tametfi Kermoldus, RueUius,Vuchfius,dc etia Quorundam 

Monuchi Mefuem exponcntcspro certo exphrutum hdbcdnt, Auicennte , Serdpionis, or Adudrij dudoritatibus in=^ opinio . 

nixi,fi-uduspipi:rifirniks,qui uulgo Cubeb£ uocantur,kgitimum effe carpcfium.Siquidem Serdpio quod Gakno cdr 

fefium uocdtur ,fub cubeb£ ncmtnc ipfius Gulcni teflimoniofic defcrtbit . Cubebc eft medicindfdcukdte , crfdporc 

J>hu non dbfimiUs,qi'.dnuis hnge ter.uior . qudre obftruiliones totius corporis dperit,urindm ciet, er cdkuhs renum 

peUit . In hacfire fententid uerfdtur O" Auicennd cubebas cdrpeflum dppeUdns : quemddmodtm cr Adudrius , qui 

M.duritanorum nomtnd fccutus , in quibufdum medicamentis Curpefium imponit , qiiod a. burbdris K0fx;S6&«f uocdri 

ait. Quibus dudoritutibus htce cUrius putet, quod Guleni cdrpefium , er Ardbum cubeb£ nuUd ex pdrte diWerunt , 

Veruntdmen iUttd dnimdducrtendtm eft,qu6d eos tn errore uerfari exiftimem,qt:i credunt (ut Hermoldus, Ruel- Herino.Ruel 
lius, cr luchfius ) uulgures fcplafianorum cubebas iUas rcfirre , de quibusfcripfere Serapio, Auicenna, ©" Adud^ '■' ^ f uchfij 
rius . quandoquidem quidixerit cubebus pUnt£ fi-uHum, uelfemen cffe , eorumreperio neminem : nec minus probdri "^°^' 
poffe putem , id ufqudm dixijfe Gdknum.qui cdrpefium dcfcribithis uerbvs. Aitttcc ^i isi 7-a y.x^(PH,7ra^x= 
75-AHCj/a To7? aK^s'p.00'1 -7? Hl/«p.c'/J.ou . hoc eft. Sunt autem tenuid fdrmentd,cinndmomi uirgidtis fimilid. Ipfumq; 
Vhu V odore, crfucukutibus adfimiUt . Quupropter ckm tantum Phu radices in ufum medictm ueniant,facile dici 
poteft, carpefium Gakno pottus radicum ejfe farmenta, quam cauhum ; cr pr£cipue cum afferat diu afleruari poffe. 
quandoquidem fohdicres funt radices , quam cutdes , quifdciU in omni herbarumgenerefidccefcunt , cr pereunt . 
Vr£tered ctm Guknus aUas ctnnamomi uirguha eUebori radicibus comparauerit, hic mirum tiideri non debet , quoi 
idem contra furmentofas carpesij radices cinnamomi uirguhis fimiles ficerit . Adde etiam, quod in pUntis nonfolitm 
cauks farmentofi, ucrum etiam radices plures farmentof^ Biofcoridi appeUantur . Quofit,ut crediderim Euchfitm 
in fuis Paradoxis immerito unpugnajfe Leonicenum . Ad h£c guftuntibus nobis uulgures officinarum cubebaf,nuUtm 
prorfus Phu fuporcm diprehendimus . Qjtod maniftfte indicat uulgares cubebax, nec Arabum cubebas effe , ncc Gd^^^ 
leni carpefium . Ob id igitur , iibi apud Gr£cos carpefium medicamentis admiftum reperitur , er cubeb£ apud Mau» 
ritanos, phu eorum uice, cumfit carpefio in omnibus perfimile ,uel cafiia , potius quam cubcba uulguris iifus,-cxunt 
fubijciendd . Idccbus Syluius inter recentiores dpprime doflus, quunquam. nouit cubebas noftrates curpefium non cf^ 
fe ; non tamen ammaduertit , nec etiam Scrapionis , aUorumq; Arabiim ejfe cubcbas . Aberrauit in cubeburum hi^ Serapionis la- 
ftorid etiamSerapio . quippe quicquid Diofcorides de rufco fcriptum reliqtnt, is cubebis perperam reddidit. Cuius P^^* 
autemftirpi^frudits uulgares c v e e b a e fint, quid afprmare pofiim non habeo , cum ex orientalipUga nobis pc= vuloadum"c6 
regrin£ afferantur . Etfi eas dtxerim odordtas effe baccax , rdccmatim cohxrentcs , corymborum heder£ modo : qui fide wtio . 

guftui 



30 



40 



32 And.Matthioli Comm, 

giiftui prccter odorii gratidm, dcrimoniam ©" amarorii tantiUm relinquunt . Qjiibui conjiat, quod cxcalfaccrc ua= 
leant tertij ordinis initio , crficcent infine cius . Qu.tmobrem langucntcm cx pituita uentriculum, uel ctiam exjhtu 
roborant : pcdwi a lcntis crafiisq; humoribus expurgant . L lencm luuant , flacus difcutiunt , crfrigidii uteri affcHi^ 
Nomlna . ^"^ aHxiliantur . Biu cum mafiiche manfa: , pituitam a capite trahunt , cr cerebrum roborant . Quod 4>ou Grxcis 
omnibui , aUqmbus ctiam a y? iu vx^So! dicitur : Latinis , Phu, crfylucjlris Nardus : Arabibus, F« ; Itrf/jj, Yaks, 
riana : Gcrmanis, Baldrian : liij^.inis, herua bencdida : GaUis , Yaleriane . 

MoiAxftxQ^oV. HALABATHRVM. CAP. XI. 

Malabathrvm arbitranturaliqui effelndicinardi folium,fairi'quadain odoris cognatione: 
pcrmultaenim nardum olent,quemadmodum phu,afarum,niris.Secusautemresfehabet:nanque iq 
Malabathrumfoliumfuigcnenseft,quodIndiccEgignunt paludcs,lcntis paluftris modo innatans 
aquis,fineradice.Idcol!cftum ftatimlino tranfuitur,& iiccatumreconditur. Tradunt ficcatisx- 
ftiuo feruore aquis , humum aridis fruticibus uri : quod ubi non eucnerit , ne amplius quidem rena- 
fci . Laudatur recens , ex candido nigricans , integrum , nec fragile , odore caput feriens , quod diu in 
fuaviodore permaneat,&nardum fapore imitetur,nullo falis guftu. Infirmum uer6,& minutim 
contufum ,pr3ffertim ficariofum uirusolet,vitiofumeft. Eafdem nardo fortitur uires:fedeffica^ 
ciusomniaprajftat. Vrinam vehementiusciet,ac ftomachomagis prodeft Malabathri uis.Lippi- 
tudinibus , inflammationibusque tritum , & in uino ferucfadum commode illinitur . Subditum lin- 
gus,orishalitum,& fuauitatemcommendat. Veftium quoqueodoreminterpoficumferuat,&ab 
erofionetuetur. so 

Makbathri Mal ABATHRVM , quodpleriq;fDliumlndicumuocant,qiiikac ietateuidertt,habeoneminem.Nafcitttr(ut 

confideratio. Diofcorides inquit ) in India palvfiribus tantum locis, aquis abfj; radice innatans, lenticulx aquatic£ modo. Sed nec 

inde amplius ad nos aduehitur , quodfortajfe indigenarum culpa perierit in lndia,quemadmodum er balfamum in Sy= 

ria . Etenim Biofcorides refvrt, Malabathrum non renafci , nijijiccatis tejliuofiruore aquis , humus andis fruticibm 

peruratur . Quod cim iandiufbrte nonfit a naturafadum, uel potiusfit ab tndigenis omiffum ob eorum negUgentia-, 

facile poftea euenirc potuit, ut Malabathri genus omnino deperditumfit . Plinius lib.xii.cap.xwi. duorum rae= 

minit generum, quorum alterum arboris cuiufdam syriacte foUum effe ait, his uerbis. Bat cr Malabathrum Syria,ar 

borcmjiUo conuoluto, arido colore, ex quo exprimitur oleum adunguenta . Fertilior efi eiufdem Aegyptus : lauda=- 

tius tamen ex India uenit. In paludibus ibigigni tradunt lentis modo,odoratius croco, nigricans,fcabrumq;,quodam j o 

falis gufiu . Minus probatur candidum. Celerrime fitum in uetuflate fentit .Sapor eius nardo fimilis effe debetfub Un 

gua.Odorueroinuinofubftrucfadianteceditalios.hadenusPlinius. Quitamen pr.tter Diofcoridis fententiam " 

prafiantius Malabathrum duxit, quodfalfum efi, non quod infulfum. Cieterim non defunt, qui Iniici foUj loco,cafi£ 

odoratee, uel cinnamomifbHafuppeditent , qu£ effe caryophyUi exifiimat Brafauolus . NonnuUi pr^terea , qu<edam 

Hermolai , arborumfoUa, ex Alexandria aduelia, qu£ lauri, uel arbuti frondes referunt, in Malabathri ufum uendicant . H a-c 

Ruel. & Braf. Uermolaus, KuelUus, pariterq; Brafauolus eosfecutus, nuUa (quod equidemfciam ) auftoritate , Nigritarum Tefn= 

opinio . bulim effe arbitrantur . Veriim cum adhuc eorum , qui TembuUhiJioriam, er notas fcribant , inuenerimprofido ne= 

minem, quanuis de eo A uicenna breuiter fcripferit ; idcirco iUa potius afjeram arborumfolia effe nobis penitus inco^ 

gnita , quam horumfequar opinionem . NuUo itaq; modo h£c ad ufum ucniunt admittenda . fiquidem ci<m eorum fa= 

cultates nos lateant, non efi cur ea comprobitre ualeamus . S ed ubi Malabathro opusfit, cafiam odoratam, uel Indi- 40 

cam nardumfupponendam putamus, Galenumfecuti. qui ita decreuit tum in fuccidaneis, tum etiaUb.v ir.er v 1 1 r. 

Fuch(i) opi- fimplicium medicamentorum . Quanquam Fuchjius in libro, quem de compojitione medicamentorum nouijlime edi 

nio explofa. dit, dum ea perpendit, qu£ Auream Alexandrinam conficiunt, Malabathri loco AtradyUmfiatuit fubikiendam, Ga 

lenum (ut inquit) in libeUo de fubfiitutis medicamentis fecutus . Sed certe nonfatis poffum mirari Fuchfium,uirum a^ 

lioqui doiirina cr ludicio clarum, in hac re (ut mihi quidem uidetur ) mamfvjia, minws redefcnjtffe .Namut omitta, 

in libro iUo de medicamentis , qu£ interfe commutari poffunt , qui tamen liber Galeno adfcriptus cenfetur , me nuf^ 

quam legiffe, quod atradylis Malabathri uicemfuppleat,fed cajiia odorata , cr nardi fpica ; cfi Diofcorides hoc lo=- 

co, eji Galenus locis ante citatis in fimpUcium cenfu : qui uno quafi orefatentur , eandem uim habere malabathrum, 

quam nardum . Quorum equidem audoritati grauijiim£ longefatius adh^rendwm exijiimo , quam ut temere firtaffe 

fit atraiiylis in malabathn locumfubjiituenda . pr^fertim cion nobis noniefit copia nardi , er cajii£ odorat£ : atra^ e o 

dyUs autem uera hailenus, mea opinione , dcfideretur , ut libro tertiofuo loco latius ojiendemus . Quod etfi conce^ 

damus, hanc aUquibus compertam ejfe , tamen quis audebit ea uti pro malabathro ? etenim nuUus , quodfciam , atra^ 

(iyUm odore commendauit : at malabathrum Diofcorides non folim odoratumfacit ,fed etiam idipfum eV, rif iva=- 

l'a hoc ejl, in odoris bonitate permanere affirmat . Excalfacit Malabathrum ( ut audor eji Auicenna )ficcatq; or= 

Nomina . dinefecutulo . MoiAxJioL^^ov , xsd cpvAKovJtc Gr£ce , Latine autcm Malabathrm, cr Folium appellatur : Itas 

lice, Malabathro , cr folio Indiano . 

KotOJia. CASSIA. CAP. XII. 

Ca s s I A, cuiuscomplurafuntgcnera,iuxtaodoriferam Arabiam gignitur,crafsicorticisfar- 
mento ; folijs piperis . Eligenda eft fuluefcens, pulchri coloris, corallij aemula,perquam angufta,lon- 



In Lib. primum Diofcoridis. 5 5 

, gajCmfla, &fifl:ulora,gun:Qmordcns, (\'cumaliquantoferuoreadn:ringens,aromatic3,vinoroodo- 
re: cuiufniodicll:,qu:rab incolisachy appeiiatur,ab Alexandris negotiatoribus daphnicis . Huic 
prxferturcrafla, purpurea,&nigricans, zigircognomine,qua:roramodoreimitarur,prxcipuiin me 
dicinaufus.Secundumlocum tcnetantediifta.TcrtiajCui Mofyliticoblafto, ideltjgcrmini coi^no- 
mcn ell: . Keliqua: uiles, vc qux alyphcmum dicitur, nigra, infuauis, cortice tenui, acrimofo ; &"qiia; 
darca,&citto uocitatur barbaro noniine. Sim!liorhuiccfl:pfeudocafsia,quam vt expliciri pofsic. 
quxguftu coarguitur,ciim nccacris,necodorata fitjhacrentemque medulhccorticcm habeat. In- 
uenituretiamluaquxdamfiftula, mollis, leuis, rurculofi, qua-antedictxproefcruir.Daninaturcan- 
dicanSjfcabra, hircinum uirus redolens,& qua; tenui fill"ula,& fcabracutefit. Vimobtinet calfa- 
1 o ciendi,urinamciendi,ficcandi ,&Ieniteradfl:ringendi, Conuenit admedicamcntaocu!orum,qu;E 
prxftandx claritatis gratiaconcinnantur , & ad malagmata : lcntigines tollit cum melle illita ; menfes 
trahit:concra vipcrarum icluspotaaiixiliatur^aduerlusintcftinas inflmmationes omnes,& renum 
uitia, pota proficic : foeminis in folio defidentibus , aut fuffimentis , prodeft ad dilatationem vuluae . 
Etduplo pondere medicamentis mifta,cinnamomi uicem fupplec,fi ipfijm defit: nam eofdcm effe- 
dusprxbct. Adplurimaperquam utiliscft. 

K(mixe>^0'' ■ CINNAMOHVM. CAP. XIII. 

Ci NN AMo M I generaplura,patriumfibinomenvendicantia.PrsferturtamenMoIyIiticum, . 
quod cafsice, cui mofyliti nomen eft, aliquam referat efhgiem : fed in eo genere recens, nigrum,ex ui- 

20 nofoincinereumuergens, Ixue, tenuibusramulis,3cfrequentibusnodiscinci:um,perquam iucun- 
deolens.Optimifere indicium,iucundiodorisproprietate conftat;inuenitur enimcum optimo, 
eoquc quod peculiare cft, odor rutic , aut cardamomo proximus . Infuper acre, mordens , & cum cal- 
fadtionequadantcnus iairum,quodnoncit6confricantiafperurrt ,autfrianti lanuginofum ,Ixuibus 
tameninternodijsappareat.Si ccrtiorfieriuoles, vellito abradicefi.irculum .fliciliseft huiufcemodi 
probatio: nanqucfragmentaraifcellancaqua-dam efle uidcntur. Queauccm melius fpirant, fuoha- 
litu,cilmnares primum confuluntur,olfaiftum expIentia,deceriorisdignotionem impediunt.Eft 
etiam montanum ,crafl~um , pumilum, fuluefcens admodum . Tertium a Mofylitico , perquam fua- 
uiterolet,nigrum,fruticofum, paucis intercedentibusgeniculis. Qu^artumfungofum,candicans, 
afpe£lu tuberofum, vik, ac friabile, magnam habens radicem, qus cafsiam plane reprxfentat . Qmn- 

30 tumgenusodorenares feriens,rubrufum,& corticefulux cafsix fimile,tangenti firmum,minus 
neruofum, denfaradicefirmatiim . Iis,qux thuris, cafsix, myrti,autamomiodorem fpirant, minus 
fuauitatis ineft . Dcligito fcabrum, album , rugofum ; at Ijeue , & lignofum circaradicem , uc inutile, 
reijcito . Eft etiamnum fimile aliud, cui pfeudocinnamomo cognomen eft , uile , inualidi odoris , fo- 
lutarumque uirium . Vocatur etiam zingiber, ciim tamen fit xylocinnamomum , prxbens quandam 
cinnamomifaciera. Eftautemlignofumcinnamomum,farmenta longa robuftaque fercns,odore 
longecinnamomoinferiore.SuntquixyIocinnamomum.acinnamomogeneredifFerredicant,qu6d 
a nacura eitis abhorreat . Cinnamomum omne excalfacit , emollit, & concoquit ; vrinam cict : tam 
menle5,quampartu5potum,autexmyrrha impofitum pelIit:contra beftias,qu2 uirus eiaculan- 
tur , venenaque conuenit : caliginem pupillis oculorum obuerfantem difcutit : crafsitiem extenuat : 

40 lentigines, & uitiacutis infacieexmclleillitum detergit:contr3 tulfes,dcfluxiones,aquam fubter 
cucemfufam,renum uitia,& vrinx difficultatcm efhcax eft. Vnguentispretiofis inferi folet. Et 
infumina,magni adomnia ufus. Tritum uino excipicur,umbraque:ficcacum,qu6 diutius edu- 
fet,reconditur, 

- N A T V R A omnimn rerum pirens in hoc temrim orbc qu.-edam ftirpiimgenera adeo inexorMlid procred^ Cafsia conS- 
uit, ut nc q'.iAm plurimi'; qiddem delicijs , blanditijs , officijs , obfequijsq; ecL apud nos quif^im retinere potuerit . Si= ^"^^°- 
qutdemfttrpes ipf£ uiucre coxdee in hortis, uindxriji , mitioribuiq; I tdliie locis , ceu Tempe , omni amcenitdte refer^ 
tis, quemadmodum dlpini homines deliciiis urbium , cr mdieftdtem df^crndntest, politicii moribus omnino negleiiis , 
non ilibi, quAVii infuis mdpxlijs hiUriter , dc iucunde uiuere poffunt : itx cr ipfx relidd c£li clementid , hortortmq; 
i cLmcenititc, f^reto itcm fvntinm obleddmcnto, omniumq; urbdudrum dc fdmiltdrium ftirpium confortio in defertd,fo= 
Utitdines(hfudS, d. quibusprimdm duxerunt originem,fe tdndem reccpere . tdntum pdtrt£, ndtdlisq^foli dmor in reru 
tidturd potcft . In qudrum genere Cdftd connumcrdndd tienit : qu£ tdmctft in mdiore illd Komdn£ gentis fortund mul 
tis dc udrijs hortorim locis ccnfitd hdbebdtur ; nuYiibi tdmen hdc £tdte (quod noucrim) in Itdlid, ne in totd dicdm E«= 
ropd inusnttur . Scdh£c de Cdpid dixiffe uolianusftmplicium medicdmentorumperitifimosfecuti, qui(ut eoru.m tc- 
lidiitur uolumind) nihil inuicem differre ccnfcnt, Cdfiidm, qu£ in drborumgencre Diofcoridi, er Galeno recenfetur, 
C eamj qu£ antiquis intcr coronarids numcrabdtur herbas , qu£'q; olim pdf.im circd dpum dhcdrid ferebdttir in Itd^ 
lid, qtiod ed nid:ci:iie apes delecfentur, cr i:i hortis, C~ uirid.irijs coronis mdxime expctitd . Yeriim enivauero lon= Cafsii odora 
gc altter h.-ec res iiiteUigi poftuldt, qucd alidm rcpererim fuiffe Cal^iam (ut Oiofcorides inquit ) e ftlici Arabia aHa^ i-^'" ^S' [°"'^' 
tam ex arbore (atuiore Theophrafto) uitici^ magnitudine , ab hac longc diuerfam , qudm dpibus, cr corottis ferebat "^'^ ' "^'^^'"' 
antiquiiiis . quandoquidemfucrit h£c herbd, iUd ucro drbor : pr^fertim cu.m ituHus (quodfciim)cxtct ductor,qui po^ 
fterttatis minori£ irundauerit i CafMm adeo copiofam in Kcmanorum triumphii cx Ar.ibia conuchifolitan , unnde: 

i:::lgaris 



34 And. Matchioli Comm. 

uulgurisf^dd, uhiq; paj^im C" reperirctur , crfcrerctur ab omnibus . Quod/ifvrte cueiiijfet , nunqudm tamcn mihi « 
perfuaferim, quod Galenus h.ic in fctcntia, crf.tcultate omnium diligenttfimus, O" qui Kom<e diu uitam duxit, Italis. 
c£ Cafix hifioriam filcntio inuoluijfct . Vlimus lib. x x i. cdp. i x . nonnuUM memoruns hcrba< , quorum fvlia odoris 
gratiu in ufum coronarum uencrant , inquit. Ergo in coronamcnta filio uenerc malcthron , f^ireon , trigonon , cne~ 
reon, quod caliam Higinus uocat . Id quod ante ipfum palam frccrat Virgtlius Cafiam inter coronariM heri>M rcco» 
lcns in B ucolicis ccloga ij. his ucr/ibu^ . 

Tim cajia , atq; alijs intcxens fuauibus herbis , ' 

MoUialutcolapingittLiciniacdtha. EtinGeorgiciilib. ii. 

Vix humilcs apibus afids , rorcmq; minijlrat . Item Georgicorum lib. 1 1 1 1 . 

Neccircumc,ift£uiridcs ,<yolcntiaLite «o 

SerpyUa ,(y gr.iuiter jlpiranti^ copiathymbrie 
floreat , irrtguumq; bibat uiolariafontem . 
Udc Maro . Qj<ibusp.tl.im cji , Cafiam coronariam,cr qud tantopere deleildntur apes, herbdm, non drboremfuiffe. 
Qu,od etiam teftatttr Pltnius Itbro fuperius citato ap. xii.hii ut:rbii . Verian horti^ coronamenti^q; maxime aluea» 
m, cr apes conueniunt, res pr^cipui qua:ftui, compcndijq; , cumfatiit . Barum ergo c.wfa oportetfcrere thymum , 
apiaftrtm, rofam, uiold^, lilium, cytifim, fab.im, eruilium, cunilam, papauer, conyz-im , cafiam, mclilotam, melilfo^ 
phylltm (lcgo myriophyUum) ccrinthen . Badenus Plinius . Hw itaq; ratiotttbui, audortmq; uetertim tcftimottijs in» 
nixtM Theodorui cneoron Thcophrafto caftam appeUdt . Qjiamobrem potiusfuerit credendum , cncoron Grtecis uo^ 
catum antiquii coronartam fuiffe Cdfiam apibus grattfimam, quum e.im, qu£ in Itidid crftUci Arabia proucnit , cin» 
Hdmomo perjimtlii , odordmetttii Cr dnttdoti^ expctitd , (y qud per longoi tetates cinnamomi tdce uft funt medici . 2 * 
N eqttc tamen propterea opimotii ncftrx ref-agari putamus ColttmeUam Itb. 1 1 1 . cap. v iii.de re rt<{iica,ubi itafcri 
ptum reliqtiit . Itidiam er A rabi.im prcttofis odcrtbus lUr.ftrcm haberi,fed nec noftram ciuitatcm pra^dicJis egere 
Jiirpibtis : quippe ciwi plurtbus locis tirbis iam cdftamfi-ottdtntcm coitf^icimti';, tam thuream pIdnt.m,florcntesq; hor 
tos myrrha cr croco . Nam quanui^ ccnccdt pcftt ColiimeU£,caftam exArabia aUatam tirbts iUi'ftrand£ gratia Ro= 
mtfuo tempore confpicuam finjfc in hcrtis proccrum o~ imperatortm ; hoc tamcn ncn prohibct , qiiin cafia , qtiam 
prope aptim aluearia pafimfcutt antiqiiitas, dlidfuerit pldntd : prxfertim cion h£c inter herbds coroiidrids , iUa ue^ 
Cneoridefcri ro inter arbores odoratds rccenfeatur . Cneoron autcmdefcrtbttTheophraftus lib.vi.cap.ii.depl.intarum 
ptio . hi^orid , hi^ uerbi^ . Citeori duo gcnerd, dliud enim andidum , dliud nigriim . Cdndido fvlium cutdtteum , oblongum , 

figurd qudfi olcdgineum : nigro qudle tamarici, cdrnofum . Cdndtdum mdgiife humi f^drgit , cdoratttmq; cft : nigrum 
odore caret . Kadix ambobus, qu£ dltc dcfcendit, grditdii : rdintq; permiilti , crafi ,furctilofi'q; db ipfd protinus teU 3 » 
lure, dut pdulo fiiperius fpdrft, lenti ddmodum conftdnt. Qudmobrem hifce ad coUiganium itinci modo utunttir. Ger» 
miiidnt ,fiorentq; poft £quino(litim duttimni , er multtim deniq; tcmporii ftorcnt . K<fc Theophrddtis . Scd qu£ndm 
■ pldnt£oridnturinItdlid,ueIdliundee6afferdntur,qu£Cneoronrefrrdnt,quiducrirefirdmfanenonhdbeo. Sed 
idm dd Cdfidm odordtam redcdmus . ob ctiius cognitionem poftmodumfddum eft,ut recentiortbus m.cdicis , in ea re« 
Medicorij , & cuperdttdd, inueftigditddq; multum negocij dcccfferit . '^ditq; h.iilenus ttim mcdict , tum feplafiarij ( etft plures iam 
feplafiarioi u refipifcant ) odorat£ cafi£ loco qu£dam incognit£ arboris fcgmcnta, ncc odore , nec uiribtts pr^ditafcmper capef~ 
error . ferunt . Veruntdmen poflquam nonnuUi £tdtis noflr£ dodiftmi tiiri, flirpium hifloridi diligenter exdmtndrunf,detes 

dafidude, mercatores ex Alexandrid mercimonid Venetids comportdittes, cimfuam im.pofiuram dcprehenfam cers 
nerent , ii negocio defcifcentes in dliiid nouinn Cafi.cgcntis fcgmenta iUd commutarunt . Qu£faite pr£ter odorem , 
pdriter'q;faporcm, quibusfrre penitus cxoletdfentitur , cdfi£ a Biofcoridc dcfcript£ ddmodiim habctur confimilit . 4p 
Qudpropter ncc eos errdffe crcdtdcrim, qui dicercnt, hdnc Biofcoridis pfeudoafiam cffe . qtiippe cr craffo cortice 
confl.it, cr in ciiw cauitatc lignofa etiam utfitur materies, paiilulumq; eft odoratd, minimeq; dcris . N onnulli hdc non 
contenti, qu£ddm uocdti cinttdmomi fiagmind Cdf^i£ uice ufurpdnt : qu£ cion nullo odore fiporeq; commendentUr i 
Cafsia le"iti- potius querc um, tielfdgum, qu.hn Cdfidm reftrunt . C^terimt, ut dicam quid egofetitio,fi qtiisfiftulam, quam Cin~ 
ma . namomam perperam dppeUdinus , er uiilgo CaniteUd , Cdfi£ genertbu^ rcdc compdr.iuerit , factle nouerit uulgarii 

uftii cinnamomum legitimam Cafliam procul dubio refirre . qtiinimo diligenter inquifituris , iudicifq; trutina examia 
ndtiirii huiufmodi cinnamomi ingentcm copiam'., qu£ magnis faccii Venctijs in mercatorum repolitorijs ajferudtur , 
nimirtim omnia iUa Cafi£ gcncra , qu£ a Biofcoridc dcfcribunttir ,fdcile fcfc ojfcrent . qudndoquidem mercdtores 
( utfemper djfolent ) dd expedicndds deteriores merccs bonarum lenocinio , quas iUis ddmifcent , pro uirili utuntur . 
Gdlenus itaq; iibro primo de antidotis mttlta Cafii£ genera reccnfuit, ubifane Biofcoridcm fccutus, eam c£terispr£ S ° 
ftarcfatetur, qu£ z'gi cognomine dicitur , hancq; afferit cinnamomum ufqucadeo .emulari,ut effent, qtafuo £uo cam 
cinnamomi loco tienderent . Quo fit , ut ddmirdri non liccdt ,fihodie quoq; tot dnnis hdc deduiid , protrd(id'q; con-s- 
fuctuiine ,ubique cafiapro cinnamomo ucnundetv.r . Nccqutdcmlongc abcrrarent , ft modo optimam fcligerent: 
quandoqiiidcm Gdlenuseodcmlocopdldmprodit ,CdJiidm fapenumcro in cinnamomam tranfmutari ,fatcturq;fe 
iam uidtffe eximi£ Cafii£ ramulos omni ex pdrte cinndmomum refirentes . Contra pariter infjiexiffc cinndmcmifur^ 
ciilos Cdfii£ prorfus pcrftmilcs : ddeo ut dfferdt pro qudltbct cinndmomi pdrtc in componendis mcdicamcntis duds ele 
{i£ cafi£ adhibcri poffe . Bcfcribit item Galcniis quodd.tm alitid dcterioris Cajii£genus , quod tradtt tiiniorem An* 
drcmachtim Cdftamfifttilam ncminajfe cumfiftularum modo , inants cduaq;fit, er craft corticis : ciiivfmodi in uuU 
gari cinnamomo fi-eqticntiftma conf^icittir. Hutusfxnc ca iiidetur cffegenerts, quam infuo conficicndorum pharma^ 
cortimIibcUopr£firtCordus,qu6ducltt cafiam,pr£tcr Diofcoridis cr G.ileni fententiam ,lubnci cffegtfitn. 
Forr6Cafii£ odorat£ fiuftulumcumcortice Cir ligno fuo interiore nuper dono mihidedit Sercnifimus Princeps 

¥erdinandus 



.OllfilSI^ 



InLib. primumDiofcondis. ^j- 

ferdmdndtu Archidux AuJhL-e domiims mibi ckmmtijiimus , ah integro ramuIolabfcifJlm,quem itleinter plurcs 
diMresnonminus prctiofxs quhnraras ,recondi[umha(>et . Huius cortex colore quidcm cincreo a, nojlro uulgari 
einnamomo difidct , non tamcn odore acguftu : qu.tndoquidem manfus idipfum , quod uidgiis Cannclkm uocat , ori 
plane repr^fentat . Atligntim, quod corticc contcgitiir ,fi:xgili conftat matcric , ncq; ullo prorfus odorcl,faporcq; 
commendatur . Qjiare hincfacile colligi potrft, corticis tantum eius ufum effc : atq; ctiam Theophraftum non ab rc 
Picmori^ prodtdilfc, huiu< uirgai infi-uftafccari, rcccntiq; bouis corio h£c confid , iit ucnnicidis'^, qui cx co n.tfcun- 
tur, lignu iUud inutilc crodatur . C.-ctcrr.m odoratie cafii.c mcminit cti.im Virgilius prxtcr coronari.Uib. i i.Gcorg. 
ubi cecinii hoc carminc. Nec afia liquidi corrumpitur iifus olini . Quin Gr Pliniits Cafi£ mcminit lib. x 1 1 .cap. 
XIX. his ucrbis. Yrutex cr C.ifia cft, iuxt.tqi cinn.momi campos n.ifcitur,fvd in montibus, craj^iore farmcnto,tc~ 
t o /iKi cute, ucrius qii.im corticc : qucm contr.i atq; in cinnamomo lctiari , cr cxinaniri prcttum cft . Amplitudo futicis 
trium cubitorim . Colos triplcx : chm primiim emicat,candidiis pedali mcnfura : dcindc rubefcit additofcmipedc : id= 
tra nigricans . K.rc pars maximc laiidatur, .tc dcinde proxima : damnatur ucro candtda. Confccantfurciilos longitu^ 
dinc bimlm cubitortm: mox pr.cfmmt reccnttbus corijs qu.idrupedum ob id interemptarum,ut ijs putrefcentibiis^ucr 
miculi lignum erodant, cr excaucnt corticcm tutum acrimonia , cr am.iritudiiie . Probatur rccens maximc , O" qu£ 
fic odoris moUif,mn,guftim qukm maximc ftrucns , potitts quam lento teporc lcuiter mordens , colore purptireo , 
qu£q; plttrima minimum poiidcrisfaciat, breui tttnicarumfiftula, O" nonfragili. li£c Plinius, quorum plura a Thco^ 
phrafto tranfcribit . Qmi ca\ii£ hiftoriam tradidit lib. i x . cap. v. de hiftoria plantarum, camq^fruticem cffe amerin^ 
magnititdine fcribit : qu£ cion iwllo pai.% decorticari pofiit .i ligno , cortcxq; tantiim utilisfit , ob id homtntm indu^ 
ftria inuentttm effc .iit, itt corijs qu^drupedtm conftita, interius ligniim uermiculis deuoretur . Cxteritm planc haUu Error quoru- 
» o cinantur ij, qui Caf^itfijhdx loco,filiqit.im Aegypti.xm ,fiue Caf?iamfolutiuam iiulgo didam , atra meduUa ,femine '^am • 
dtiro,lignofis'q;mcriihrMis confarilam^medtcamentis .idmifcetit ^lauritatios fecuti . ftquidcm Scrapio,Atticenna,pa 
riterq; Mefttcs,fiitefit ipfornm , fiue intcrpretam lapftts , pari confenfu Cafliam nigram Cafii.tm fiftitlam uoc.w.cre : 
legitimam itero Cal^iam, de qua hic differit Diofcorides, Cafiiam ligncam . Quamobrcm certo crediderim , qucd ci= 
tra omnem ccnfiir.im dici pofit, in omnibus ifs medicimentvs k Mauritanis inuentis , qu£ Caf^iam fiflulam expetunt , 
folutiuam iUain cffc infcrend.im . Si uero in Gr£corm monumcntis (excipio Aduarium, er N icokum Myrepflcum, 
qui .1 Mattritanis mitlta icccpcrtinc) Cafiia fiftida inucntafuerit, ttclin Mauritanorii compofitionibus a Gr£ci^ tram 
fcriptis, Cafiiam odoracam, a Biofcoride ©" Galeno defcriptam,femper adhibendam exiftimo . iiifi medicifecus iiu 
teUigentes in eum erroremkbi uelin.t, in quem Leptiiccim quofdam £tatis noftr£ medicos ( qu£ profido imperitia 
mttltortimeft)tcmereincurrtffc.teftatur,quiad commoiiendos menfes,dijficiles partus ,remorantesq; fecundas, 
30 Ca(^i£ deiedori£ corticibits ,ciQrat£ loco ttfqiiequaq; utebantur . Cinnamomvm uer6,quodlegitimumfit, Cinnamomi 
quanquam diu mttltmnq; ttm Vcnet:js,tum N capoli , cr.apud mercatorcs , quifire quotannis in Alexandriam mtei^ confideratio . 
gant, diligenter conquifiueri^n, tjufqu.iinid tamen mihiuidcre lictiit, neq; etiam percipcre potui, ntmhoc temporc 4= 
pud magnos negociatores,qtde Lufitanialndiain ,cr filicem Arabiam ckffe paratifiima petunt ,uel apudquem-^ 
piam principem,regcm ,uel impcratorem legitimumreperiri pofiit. Quadereminimedemiror,ctim ZT Galem 
tempore hitius m.igna in It.iliafucrit pemiria ,ade6ut Cinnamomum nuUibi reperiretur ,.nifi apud Imperatores , qtii 
ddmirabtlicuftodidinteraUipretiofaiUitdaffertiaricurabant. Cuiuireihiftoriaminmeditmaff^ertGaleimslibropri 
mo de antidoti?, fic inquiens . T)e Cinnamorno contraria ifs , qu£ de opobalfamo narrauimus , comperttm hubeo . Cinnam. hift. 
perfitafum nanq; mibi eft, ipftim omnium cognitufaciUimum effe iUis, quif£pe optimum cinnamomum idderint . 0.pti~ * * ^*'*""' 
mitm itero confequi ncmo potcft,nifircpofittm ab imperatoribus intueatttr, fex gencribus quodammodo diftribiitwm. 
4 o fiquidem CT in hoc ipfo , v.slut er in cafiia , optimi ad dcterrimum tam m.igna dtffercntia eft , ut optima cafiia a pefii» 
mo cinnamomo parum diftet . Necj; uer6 Cinnamomi ttirtus ad iifum apta longo tempore durat : ad trigiiita fiquidm 
annos, quam a principio iiim habuit , intcgram non conferuat . ntigantur atttem , qui Cinnamomtm exhifce medicinii 
ejfe dicunt, qu£ fcne^tttem nonfentiant . Atqui ego non centttm, neq; ducentmn annorim interuentu,fed pauciorum, 
fi quis ad tantum numerumconfirat , iam aliqitam mutaiionem uetuftioricinnamomofadam obfcruoMi. Quo tempos. 
refiquidem Antontno imperatori theriacam paraui, tiafa lignca, in quibus eiufdem gcneris Cinnamomwm inerat,muU 
ta coiif^exi, alia Traiani , qu£dam Adriani , nonnuUa Antomni , quipcft Adrianumimperatorfuit , £tate repofita : 
omniaq; h£cfefe cr faporis, cr odoris imbeciUitate , uehementiaq; tantum plane fuperabant , quantum er tcmpore 
differebant . olim e barbarorum terris arca cubitos quatuor cr medium longa , Romam perktacumfuiffet , in qua 
Cinnarnomi pranigeneris integra arbor erat, ex eoq; Marco Antonino imperatori antidotu quandam compofuiffem^ 
$ • ipfam c£teris mitltttm pr^ftare, deprehendi, adeo ut Imperator quoq; ea deguftata medicin£ concodionem, uelut iu 
alijsfierifolet, expedare noluerit,fedflatim ca ufitsfit nondum integrc duobm menfibus elapfis . Antonino fubfecw;' 
tus eft Commodiis, q:d nec tberiac£, nec cinnamomi curam uUam habuit,fub quo nonfoUtm arborts iUius, quod fuper^ 
fuerat, omne difiipatum eft, ueriim etiam quodcunq; poft Adriani tempora comportatumfucrat . Quofadum efi, ut 
nimc imperator noftcr Seuerus, citm mefibi antidotum eo modo conficere iufiiffet, quo Antonino conficeram,ex Cin^ 
namomo Traiani, o" Adriani tepore repofito ftimerc coadusftm, imbecillioraq; plane mibi idfafunt, er tamen non* 
dum anni triginta intercefferant . Hic nos optimi Cinnamomi notas quafdam neceffarias fiibijcere uolumus , ipfum Cinnamomi 
fcUicet fummopere bene olere, inexplicabilemq; pr£ c£teris bonum quendam odorem f^(rare,ac calidwmguftantibm °P"°" "°'^* 
fe multttm exhibere, non ita tamen ut mordicando triftitiam palato infirat : colorem deniq; talem babere , qualemft 
quis kdi nigrum colorem admtfceat, atq; c£rulei , quem uocant , altquantulitm addat . Ex hocigitur quantum uolei: 
tam, ut mos mihifuit, cim accepiffem,ramufculos paucos apud me rcpofuiin ta apotheca, in qua res mcas omnes pre 
twfiifferuabm . uericm ipfa combufta, qua tmpeftate cr delubrum pacisincenfum tft, crhiec , cr <dle quinq; Cin^ 



namomt 



j6 And MatchioliComm. 

nmomi fj^ecies , quM mihi conqidjierdm , pcrierc . Nimc itdc^; clon imperatori noftro Seuero thcridcam compone- 
rem , ex Cinmmomo Adriani tcmport rcpofito , quod optimum iiiftm eft elcgi , de quo etidm utile quiddam ledtiris 
fubdere, cum pojhm, idfdcerc non graudbor . Superfunt adhuc ibi multd Udfa ligned, quce omnu hahent plurium ra^ 
dicum, uel plurium ramorum,ucl ut quifpiam diccre uclit,Cinnamomorum dijfcrcntias : niillum tamcn ucluti truncm, 
in ramos plures diuifus attollitur,fed ucratri utriusq;figuram pr^fcftrt , atq^ etiam magis damafonij uocati, qiiod c ' 
Creta ad n os adfertur . Qu,.cuis autem Cinnamomifpecics ab una radicc , ceujrutex quidam paruiis confurgit, cmit- 
titq; hi€c fex, illafcptc uirgulta,uel paiilo plura, paucioraue, non xquali tamcn omnia longitudinefunt : uerion qiioi 
maximum eft, pcdis Romani dimidium non exccdtt . Vniuerfa autcm Cinnamomi n.ttura fimdis eft quodammodo opti^ 
Clnnamomi '"'^ cajii£ . UaAeiim de Cmn.imomo Galenus . Cuitis uerba hic rcccnfere libuit , ut omnibiis palamfit, quod cionfub 
penuri» unde ijs tam magnis Impcratoribus,qui totiftre orbiimpcrabant, tanta effet Cinnamomi pcnuria, admirarinon debeamus, ' ° 
fi'' jife nobis penitus incogninttv, rarifimumq; rcddidcrit . Scd potius id mirumfucrit, quod ciim hac cctatc cafiice plurii^ ■ 

mum afferatur, qu<e, ut Theophraftus, cy Plinius inquiimt, nafcitur iuxta cinnamomi campos,fed in montibus , Cm= 
namomi tamen nihil importctur . Qjiare non dccftful^icio , quin omne ftre Cinnamomigenus deperieritin Arabia , 
quemadmodum er balfamum in lud^a. Qu,andoquidcm fcripferit Plinius lih. x 1 1 .cap. x i x . combuftas iam effc plu~ 
rimas Cinnamomi fyluas, his iierbis . Cinnamomi pretiafuerc quondam in Iibras denariorum mille . Sed poftea audum 
id parte dimidia eft, incenfis (titjirunt )fyluis ira barbarorim . li dcciderit ne ob iniquitatem prcepotentium , an fors 
te, non fatis conftat . Auftros ibi tam ardenter fl.-trc , tit ceftatibtts fyluas dcccndant , inuenimus dpud auilores . Quo 
fit, utfacile credi poftit k Pliiiij a:uo id, quod Cinnamomi rcliquum erat, paritcr uel barbarorum beUo, uel igneisfld= 
tibus depcrijffe . Namfi aliter resfe haberet, qui caftiam ad nos deftrmt, cum miilto pltis lucriex cinnamomo , qudtn 
ex cdjliafe confccuturosfciant, Cinnamomum ctiam una cum caftia ueherent . licec dutem dixiffe uolui, non ut hac in * ° 
re certi aliquid, exploratiqi habeam., cim tantitm coieiluris agam ,fed ut alijs ulterius explorandi latius patcdt iter . 
CxteriimStrabo non modo cum Theophrafto, Diofcoride, Galeno, Plinioq- cinnamomum in Arabia nafcifcribit,fed 
etiam in huita , eafcilicet parte , qu£ ad auftrum uergit . quippe cion h£c Arabi£ , er Aethiopi^ fole perfimilisfit , 
ed omnid ( ut ipfc dit ) gignit dromata , nempe cinnamomum , cafiam , er alia , perinde ac itl£ . Veruntamen cur nec 
inde ad nos dfferantur , an qttod ctiam ibi perierit, an aliam ob cdttfdm, ij mdniftftius reftrant,qui hoc temporc libur^ 
nicis eo dd dromatd conquircnda quotidie nauigant . Sed uidetur Galenusfatis perplexe de Cinnamomo fcriptitaffe . 
quippe primiim arcam Komam delatam prodtdit e barbdrorum regione longttudine cubitorum quatuor cum dimidio , 
in qua intcgra cinnamomi arbor erat . quibiis omnino denotat Cinnamomum effe arborem . Deinde uero unamquanq; 
Cinnamomi f^eciemfcrtbit, ab una radice, ceufrutex quidam paruus confiirgerc , adeo ut maiora eiiis uirgulta dimi- 
dium Komanumpedem non exccdant . quibtis procul dubiofatetur , Cinnamomum effe in paruorumfruticumgenere. 3 o 
Vnde certe nefctuerim ego explicdre,quidfibt hac in hiftoria uoluerit Galenus ; pr^fertimq; ciim tam tenui ipfumfdr 
mento effe trddiderit, ut ucrdtri, ucl ddmdfonij radicibus comparauerit. s ed iUud etiam mirum mihi uidetur , quod ex 
cafia ( ut ipfe ait ) Cinnamomum oriatur , f^eilenturq; nonmmquam cajli£ arbores integr£ , in quibus dliqud cinnd^ 
momi uirgulta e cajii£ ramis prodeant , cion tamcn cinnamomum, er caf?id diuerf£ interfefint plant£ . Nift fortafte 
inter utranque tanta ftt generis cognatio , ut aliquando inuentafint cafti£ uirgultd tantd odoris faporisq; fragrantid, 
Opinio quQ- '^^ "'"'" ^'^ P'*'"^'^ cmnamomum referrent , etft Icgitimafuerit caftia . Pr£terea non defunt , qui pntauerint hac Gale- 
rundam falft . ni duiioritdtcfreti, cafiidm cr cinnamomum cx una , ZT eadem arbore prouenire, qu£ dmn pumilaftt , cinnamomum 
edat, dum iiero adoIeuerit,cafiam . S ed cion dicat Galenus, cajiiam mutari in cinnamomim, non autem cinnamomum 
in cafiiam , cadit eorum fententia . Quibus ctiam refi-agatur Theophraftus lib. jx.de plantarum hiftorid cap.v. ubi 
cdftiam, er cinnamcmum oftendit diucrfas effe pUntas : licet de earu/m forma , cr proceritate nihil certi explordtiq; 40 
dffirmet . Quundoquidem inttio capitis non exfua,fcd dliorumfententidfcribit,cinnamomum er cafiiamfi-utices efje 
magnitudine dmerina : deinde uero dltos etiamfecutus uuilores , cinnamomumfi-uticofumfacit . C£teri<m cumfcri^ 
.bdt Strabo Arabas cimidmomo, cr cdftid uti ad igncm parandum, c£terorum lignorum loco, uidentur h£ plant£ non 
effe ddeo pumiU , ut quidam fcribunt . Quod de caf^iafacile dici potcft. ftquidem Vcnetijs cafti£ Cannelle uocdt£fis 
(luU uifuntur tant£ crafttudinis, longitudinisq;, utfacile quifq; iudtcare poftit eds e ramis,feu uirgultis nonfane bre 
uibtufuiffe decerptas . Ciniiamomi detiiq; fexgenera effe produntur a Biofcoride , cr Gdleno :fed « nuUibi ( quod 
fciuerim ) pr£terquam in libro de theriaca ad Pifoncm , quem tamen Itbrum f^urtum putamus , ed per genera defcri= 
pflt , fortaffe ( utfolet ) Diofcoridife remittens , qui etiam tantnm dlocis, ubi nafcuntur , plus mintisue pr£ftanti<e 
Cinnamomi huic ,quam iUireddidit . At Theophraftus citato nuperloco longe aliter cinndmomi differentiashaberi ait,his 
difFerentix ex uerbis . Cinnamomum decerptum in quinas pdrtcs difcernt ndrrdiit , er effe pr£cipu£ bonitatis , quod germinibus f o 
Theophr. proximum fuerit , idq; dd pdlmt longitndinem c£di , aut paulo maius . Secundum , quod fcquitur , quod ctiam mtnus 
■c£fura efl . Terttum deinde , er quartum notatur . Vltimum uero , quod deterrimum , proximumque radici : hoc e= 
ntm minimum corticis habet , in quo fumma gratia eft , non in ligno . qua de caufa pr^firri cacumina folcnt , quod 
corticis plurimum habeant. Qtadamftcdiunt. Alljuero Cinnamomumfi-uticofumcnarrant, eiusq; gencra duo, 
aherum nigrum , alterum candidum . U£c Thcophraftus . Veruntamen cion nec is hac in hiftoria aliquid confianter, 
afjlirmanterq; fcribat , Imperatorem , Kegemue quempiam defiderarem , qui humanam rempublicam miferatus , ex= 
plordndi Cinnamomi gratid in Arabiam, cr Indiam mitteret, magnanimosq; lUos imitarctur Impcratorcs, qut tpfius 
Cdleni £U0 ex ijfdem regionibus ftbi Cinnamomum comparabant . Id cnim C^far nofter Carolus quintus,fiiUi Deus 
opt. mdx. Chriftidnam remp. pacatam rcdderct , commodc confequi poffet . uel fortaffe commodius Kex Lufitanus , 
■quiin orientakmlndiam f£pe ad aromdtd conquircnda fuas liburnicdsmittit ,quo in itinere uniuerfas filicis Ara^ 
bi£ orns (Xplorare poffet : qucmddmodiimO' uniucrfamlndi^ partem ,qu£ dd auftrum lf>ciidt,ubi inquit strabo 

Cinnamomum 



InLib. primiim Diofcoridj.s. 57 

Cinnmomum p.mtcr lufci . Scd 6 cl.m^imi Lii/it.m.€ medici ,fi rcs media uobis cordi cJl,/tnoflrdm cupitis dita^ 
rc f:tcultdtem , mcdiciimqi nomcn extollcrc , fi ch.mt.is itos tcnct ,fi luturdlis him.tnigcncns iiiudiidi amor uobis iiu 
fitus cfl, imiim prouiiicijm^unc fufcipite . Quippefi priiiccps iicflcr hincfibi immort^le nomcn, wiiucrf^ ticro rei~ 
public£ commodum perqu.m m.tximum comp.tr.irc pojfc .-< uohis intcUcxcrit , cian omni pictate ac magnctnimitute 
( ut uudio) prxditusflt , mdli dubimn cfl , qinn omncfludium , auxiliumq; impcnditt , ut non modo Cinnmomum ipi^ 
fum reuocetur in litcem ,fed cr diaflrt.tffe pler.tq; mcdicmcnt.i , quibus Mtiqua medicorumfimiliufias illuflrauit 
antidotos . Vorro t.tmctfl h.iiicnus illud mihi abundc probatum ejfc iiideatur , quod ctfii.tm ucram h.tbeamus , dc^ Fuchfij, & A- 
fidcrcmus autcm optimiim crlegitimim cinnamomum;fimt t.mcnhac xt.ite fcriptores ,quinoncafii.f folim ,fcd "'*" opinio- 
etiaiH cinn.tmomi genera inucniri tradunt . inter quos extatTuchfius uir clarifiimus , qid libro iUo dc compofitione "^' reproba- 
mcdicamcntorum , qucm loctiplctatum poflrcmo cdidit , de cinn.imomo dijfcrcns, itafiribit. Scd haud dubic in capfis 
cannclla refirtis c cafii.e, c cinn.tmomi gcnera reperiuntur , qtiare dclcdu opus erit , qtii iUa diflingucre iielit : di- 
ftinguct autcm notis utriufque diUgeittcr expenfis . H/s nimirtm ucrbis FUchfius cinnamomum nobis uerum non deef- 
fc ajfciicrat . Scd qtiibus id rationibus , aut audoritatibus comprobet,iion uideo : nifihoc acceptim rcftrat Amato 
Lufitano , qui c6 .tmcnti£ deucntjfc uidetur infttis enarrationibtis , qtias in Diofcoridemfcripfit , ut apud nos cinna^ 
piomigcnera inueniri , atque ctiam lUud aroma notifiimum ejfe contendat . Vcrim huius ineptias ac uanitatcs pluri^ 
mas alibipcrfcquimur , ubi nos .tb cius calumnijs dcftndimus . hic cnim qttod de materia medicafcntimits , cr ingenue 
profiteripoffumus , libcntcr fcribimus . Quarc cafit noflra dc cinnamomofcntentia , qux a nobis antea fufius pros 
bata efi , qu.hn mo.io oportctt plttribus Fuchfiitm refeUerc . qucm tamen doleo maioremfidem prxflitiffe Lufitani iU> 
lius incptijs <y mcndacijs , quhn tiirum peritum deccat . Csteriim lUud tantum addam , quod nobis, qui cinnamomum 
lignum noncorticem c[fe oflcndimus ,mirari quidcm fubit Fuchfium ,quilibro fupracitato codemloco paulo pofl 
contrariiimfcripfit , ut eius u:rb.i , qu£ fiibijcixm , apcrte tefianttir . Cinnamomum , inqttit , qtiod nobis Zeilam infu^ 
la mittit , cortex cfl .trboris quatuorftre cubitorum alt£, crafiitudinis brachialis , fex uel feptcm e trunco mittentis 
rmulos , quifingitlis annis amput.(ntur , atque iterum puUuLtnt : qtiorum cortex , qui ciitn.imomum efl ,fit tcnuiSy 
odoratifiimiis , gitflatu acris , cr ttalde mordax , non tamen adeo ut molefle rod.it , m.mfum riitam oleat , crc . Iff 
hanc , mco qttidem iudicio, tianam opinioiicm Fuchfitts nonfccus atqtie in fiiperiorem uenifle deprchenditur fecutus 
Amatum Ltifitanum : qui eandemftrc pritis , qitam iUc poft cinnamomo cffigiem reddidit , quanquam eam 4 quodam 
accepifie fatetiir . Cinnamomi iiiresfcribit Galenits lib. v 1 1 . fimpliciim medtcamcntorum ,fic inquiens . Cinna^ Cinnamomi 
mommfttmme tcnttium cfl partium , nonfummc tamcn calidum ,fed cx tertio ordine . Nihil autem £que deficcat eo= vircs ex Ga- 
rtim , qu£ parifttnt excalfaciendifacultate propter tenuitatemfcilicct ejfenti^. At Cinnamomis efl uelut imbcciUum '*"**• 
cinnamomum : nonnuUi ipfam pfcuiocinn.tmomum niincupant . hleminit er Cafii£ eodem libro citato, ubiflc habet. Cafsis uire» 
Cafiia cxicc.it , (y excalfacit tertio quodammodo ordine ,fed O" tenuium admodum cfl partiim , guflu uero pluri- «s eodem. 
mltm infe acris dcprehenditur , leuiter quoque nonnihil adflringens . Qt^amobrem ob h£c omnia, incidit , fimulq^ di~ 
gerit,qu£incorporefttntrccrementa,cradh£croburetiam inflrumentis addtt. Idoneimuero etiam fupprefii^ 
menfibtis,ciim ttidcliceta copiafimitlcr crafiitudine excrementoram,quod fufflciat ,euacuari nequit .hadenus 
Gdlenus . C£terioit ex uitlgari cinnamomofit aquafliUatitia , qu£ O" odore erfapore idipfum pulchre repr^fen^ Cinnamomi 
tat.eamautemextrahcndiratio h£cefl. Sumito didi cinnamomiquantumlicet optimilibram,idqi leuiter contu- vulgarisaqua 
fum in u.is uitrcum ttcl £neum , qttod matttU formam referat, conijcito : dein aqu£ rofarumftittatiti£ libras qtiatuory ftj^l*"''* • 
er ubii albi oiorati felibram infundito . um iUud in balneum aqu£ tepentis cr non ftruentis imponito , atque inibi 
ore uafis prius obturato , uiginti quatuor horis maccrari fiinito . pofl id tempus uitreo organo roflrato , quod ab efjv^ 
dugalerum tiocant , uas antcdidum coopcrito , cr igneftrnacifuccenfo, per balneum aqu^ftrucntis aquamfliUatia 
tiam elicito . Veritm cannaflagnea , ttcl uitrea , qu£ duorum circiter cubitorum longitudmem expleat , organi uitrei 
roflro aimouenda infcrcndaq^ efl . lUipoflremo uas uitreiimfubijcito , quod manantem aquam excipiat . infuperpro* 
uidendum efl,ut omnia uaforum orificia dtligcnter obflruantur , ne qutd expirare pofiit . H£c aqua cofttra omnet 
tegritudines , qu.afi-igus excitattcrit , cfficax efl : utpote qu£ pituitam humorumq; lentitiam digerat , incidat, ZJ^ab» 
fumat,flatus'qi difcutiat . Vriuatim itero ucntriculum , iecur, liencm , cerebrum , neruosqi iuuat cr roborat : animi 
deliquio , cardiacisq; affedibiis prafcntano remedio fuccurrit : ucnenis uenenoforumq; animalium morfibus aiuer» 
fatttr : menfcs peUit , cr urinam ciet : cceliacis auxiliatur : naiifcamfedat , crfaflidium abigit . uteri morbis perquam 
utilis efl : prodc fuj^iriofis , refolutis , conuiilfis , cr comitiali morbo laborantibus tgufluigratifiima efl , atque oris 
halitum commcnd.it . Infitmma ubi excalfacere , apcrire , incidere , digerere , ©" roborarefit opus,huius aqueufus 
maximam pr^flat tttilitatem . Vcruntamcn quoniam nec Diofcorides , nec ueterum Gr£corum quifquam meminit Cafsi* folu- 
CASsiAE soLVTivAE di!l£ , qtia hoc tempore ad citandam aluum frequentifiime utuntur medici-, tiuEconfide- 
qukmq; Acgyptiam fiiliquam recentiorum quidam appeUant , ne h£ noflr£ lucubrationes tm nobili , tam pr^Stanti , '"^^°' 
tamq^ human^filuti ncccffarto meiicamcnto icflituantur , diffcram hic de eo , quicquid ex 'M.auritanis compertum 
habeo. Acgypti£ itaq;fi.liqu£ arbor inter ualde proceras annumeraripotcR. Huius materics folida,compad:aqi uis 
fitur , corticc tenus buxeo colore , mcduUitus uero nigra , nonfecus ac ebenum,fiue guaiacum . Kecens grauiter oa 
let ,ficca tamenminime .Toho cotiflat flliqu£ ,fed magisin acutum tendente,cortice cineritio ,radicibus magnis 
iuglandis modo . A ramis filiqii£ pendcnt pr£long£ , teretes , denf£ ,(ycitm maturitatem fenferint , colore in ru^ 
l!rumnigricant€.li£nigra,dulcic^replenturmeduUa,leniaclcntocremorifimili,noti tamen utin ofiibus contia 
nua ,fed crcbris lignofisq; membranis diflinda . Inh^rct unicuique membran£ femen durum ,filiquarumfcmni adeo 
fimile , ut alterum ab altero difcerni non pofiit . ex quo eum non erraffe putauerim , qui crediderit , hds plantas effc 
eongeneres. Eligenda eft , (^£ ex M.emphi , er AlexandriaAepipti conuehitur , non admodim craffa,peUucens, 

d vecenSi 



Noraina. 



58 



And.Matthioli Comm, 



Amomicon« 
Cderatio. 



CASSIA SOLVTIVA. 




A^aixov, 



AMOHVH. 



recens, grduk,fxrd:d, cr ^«fC conctijfu, inclufis feminibui minime 
ccnjlrepit . Vidpd cxcdfacit, ZX humeddt ordinc primo. Eadem 
lenit,refoluit,fanguinem munddt,bilisq;f:rucrem extinguit : dluii 
itcm comodifime citdt , eiuiq; uis uentrtculum non pertrdnfit. qud 
propter fecurifimc datur d medicis incho.^itibtis fvbribus^aiijsq; ca 
lidis morbisdnte ucn^feiltoncm , quod tdiittan uentriculum rcptcr 
get,et dluii emoUidt. ISiocet tdme intcftinoru imbeciUitdte dffcdiSy 
ct his ,qui ddmodu lubricifunt : dlids omnino hdbetur innoxid. Tol 
litttr id tioxis ddmiftis myrobdldnis,rhdbdrbdro,ndrdc,et ntdfiiche. 
Conflipdtisfi dettir , dugendd efi eitis fdcultds ijs , quce mdgis ed^ 
dcm ui pollent : proindefttnt , cjui ddddnt dmygddlinum olcum , cr 
pfyllij j^iffamentum . \rin£ difftcultdtibus mirifcc duxilidtur ,fi 
cum urinam cientibtis medicdmentis hduridtur, ucl dcuoretur. Aes 
gre dluum excernit : edcf; propter nonnuUi robordnt eius uires,dd= 
dito hyffopo , uel cdprinofero . Bilem , er pituitdm excernit, nul~ 
lo fdne incommodo : pedtts , crfduces mulcet , cr eorum infiam^ 
mcitiones refoluit : rencs d cdlculis , (y fdbulo expedit ; preefertint 
fi cumglycyrrhiz£ decodo , dUjsue medicdmentis urindm cienti^ 
bus bibdtur . quinetidmfrequenter dettoratd calculcs renafci pro^ 
hibet . Admodum proiter hxc cdlidis confrrt febribus . Cteterum 
exlcrius illita eryfJpeUs extinguit , aeterasq; infldmmdtiones,qu£ 
cutetentis emergunt . Sunt e recentioribusmedicis ,qui eam nun^ 
qttdm fuis legrotdntibus exhibeant , nifi picr£ puluerem admi- 
fccdnt . quod confulte fddum exifiimo : preefertim ubi uentriculi , 
Cr intefiinormi imbeciUitas ddfit . Qux Gr^cis Kcco;i'x , Ld= 
tinis item Caftd nominatur : Arabibus , Selicha , Sclche , aut Sc^ 
lihdchd : Itdlis , Caf^id , dtqiie ctidm lt.xlorum tiulgo CdnneUd : 
Cermdnis,Zimmet,feu Zimmetroerlim : liifpdnis , Cdneld : GaU 
lis , Canette . Quod uero Gr£ci Kii/vx'(jiiD^oy , Latini quoq; cin 
namomm iicunt : Arabes , Darfeni : Itdli , Cinndmomo . 

CAP. XIIII. 



10 



20 



30 



Amomvm exiguefruticatjexlignofeconuoluensin racemimodum:flore,ccu candidaeuio- 
l5E,paruo:folijs bryoniiE fimilibus. LaudaturquammaximeArmeniacum,colore adaurum iier- 
gcns:lignofubrufo,abunde odorato. Medicum,quoniamin campefl:ribus,& aquofis enafcitur, 
infirmiusefleconftat :eftaufemmagnum,fubuiride,tad:u tenerum,frutice uenofo,odore origa- 
ni . Ponticum uero fubrufum , pafuum, fragile , racemofum , fruftu turgens , & odore nares feriens . 
Deligitorecens,candidum,uelfubrubrum,quod nec adftriftum coha'reat,nec conuoluatur,fed 
folutum diffundatur : femine plenum , vuis paruis fimile , graue, ualde odoratum ; modo cariem non 
contraxerit,acre,guftumordens,fimplici colore non euariante. Vim habet calfaciendi,adftrin- 
gendi , exiccandi . Somnum allicit : & illitum fronti, doloris fenfum aufert : inflammationes , ^ me- 
liceridas concoquit, difcutitque: iuuat quos fcorpius percufsit,ex ocimo illitum:^''^ podagricis 
confert : inflammationes oculorum , uifcerumque lenit ex vua paffa : ad viiluarum uitia in pefsis , aut 
infefsionibus utileeft.Decoftum iocineri,renibus,podagrs ,potu conuenit. Antidotis immifce- 
tur,& pretiofifsimis unguentis. Adulteratur Amomum herba fimili, qu.TAmomis uocatur, fed 
fineodore,fine fruftu. Nafcitur in Armenia,flore origani. Quarein huiufcemodi rerum pro- 
bationibus fragmenta fugienda funt : eligenda autem,qu2E ab una radice fuos integros furculos 
emittunt. 

T A N T A medicorum , qui nos prxcefferunt , infimplicium medicamentorum hifioria , er facultatibm igno^ 
rdntid,fegnitidq;extitit,utnifiDcusopt. max. dcerrimi , cr fere diuini ingenij uiros ,huc isate nobis prodiixijfet 
in lucem , qiii prater id , quod uniuerfam medicam fdcultdtem db erroribus fane innumeris expurgduerint, cdndemq; 
iUufirducrint , uerd quidemfimplicid medicamentd inuefiigdrunt ; minime proftHo ucrendumfuerdt , qiiin paruo tea 
foristrdiiudrsmedicdpenitusfubticrfa, extincldq^remanfiffet . Et certc fi longiori temporc rcs ita fe habuijfet, 
nullidubiumeli,quinhuiufcefacultdtiscognitioindurameitolaffet.quandoquidemhcecpefiis radices tam in altum 
fixerdt , ac tam latefe diffuderdt , ut tametfi nonnulU ingenio , cr doilrina prcefiaiites plurimian infud.xuerint , om^ 
neq^fiudium , cr operdm qukm diligentifime impenderint , quo errorcs , qui ignauia cr negligentia cmerfcrant , i 
re mcdicd excludcrentur , cos tamcn hddenus rddicitus eueUerc nequiuerunt . Siquidcm non defunt, qui (qudituis /««= 
fce percipidiit rationes ) mdlintfuos profcqui dbiifus , omni ex pdrte detcfidndos , quam cdndidifimie inh.erere ueri= 
Uti . Quofit ,utunk cum alijs innumerisfimplictbus medicamentis etiam Icgitimo Amomo careamus . Cuius tiice qm^ 
., dditi 



40 



50 



__><!«?^>, 



»o 



30 



In Lib. primum Diofcoridis. 3 9 

dmftirpiim imppflons ex Gurgiiuo Apiili^ montc profidi , ptimilam qiioddamfemcii fupponunt , colorc nigro , c= A momu fpu- 

Aorc mcLiKthij . Quod cum tantilhan dromatis rcfipiut , cr guflu acri dcprchendatur , cxcogitarunt , ut facilius ip= """• 

fam comdercnt , in homimm animisinducere , id procul dubio lcgitimum cffe Amomim . Qjiod tamcn (fi Diofco^ 

ridifidcs c(i ddhihcnda )femcn edit uuarum raccmis fmilc , non autcm miiuttum, quak illud uifuur . Infupcr mihifa= 

ne non conflat , Hiofcoridcm fcmcn in Amomo approhaffc ,fcd potius ligncam arbufcuk materiem , ut in ciimamomo 

Cr cafia uidcrc cfl . quo fit , ut lcgidmum A mcmum ligimm potius , qtwn fcmcn cxiflinuucrim . Sed o~ turpitcr Serapionis T- 

abcrrant , qttiScrapicnis intcrprcrc dcccpti , hcrkxm Pcdcm cokmbinim qnibufdam itocat.m , qurgcramj prcc fc terpretis lap- 

firtf^eciem , Amomum ejfe contendunt , cr in Amomi locumfitbflituunt , nitllam dc his hiflcriam inquirenics . C£^ ^"' ' 

tcrmi Amomim , qucd iitrc prohari pofit , nullibi ( quod fcitterim) in Italia proucnit , iicc c6 dliundc tr.tnslattm ha= 

dcmti tudcrc potia . Bcq- prcptcrca utilgarc pro cofttpponcndiim cffc cenfco : quippc dc incognitis pcricuhm fdcc^- 

re ncc dccens efl, ncc ttitwn . Scdpotiits Gdcno mosgcrcndusftierit, qui acoro, cr Amomo uircs conflmiles tribuit. 

AcQTumttdq^hcum Am.omi ftippkrc potcrit . Vorro crhiomninocxphdendi fiint ,qiii pro certo ajfcrcre non Errorquoria- 

ncrcntur , cimflirpcm efjc Amomtim, qit.im }iiericunt.im a Htcrico P.ihflin£ oppido dppcllant . Vlatitam h.inc pk^ ^^"^ • 

rtinque ad nos e Ricrico dcflrttnt ij , qui .id fm^ifimtm R e D e m p t o R i s noftri fcptdchnim percgre proflci= 

firunttir . E a cnim cfl , quam noflr.itcs mtilicrcs roftm diu£ Mari.t tioc.iitt . Conflat hanc Amomum non effc, qitcd fh^ 

haalb.ctiitismnprojxr.tt, ncciilhffiretodore.Legittmttm enimtialdc odoratum cfl , adco ut narcs flri.it primo 

fiattmocctirfu ,orig.intimq;rcflpiat . Cordiislibelh dc conficicndisph.irmacisfatis iiiconfl.intcr de Amomo diffe^ 

ruit^ qtdppc in compofitionc atirc.c Akx.indrtna: pro ccrto dfferit Amomim uerum cjfc rofam Hicricuntis,: in com= 

pofltionc ticro thenacir ,fiii tpfiiis cblitiis habcrc nos Amomum ncgdt . Vtuntur Hiericuntd noflrdtcs mulicrcs tcm= 

pore p.trtus .id imicfligandam paricndi hor.im . quondoquidcm ( ut ipf^fatcntur ) in aquam. dcniiffa non prins fati^ 

fcit , qtumfcctiis nafci incipi.tt : tanta inter chriflicolas irrcpfit fupcrflitio . Fuchfius mcdicus hac noRra istatc Fuchfi) opi- 

cekbris tn libro de componcndis mcdicamcntis , qtiem nupcr hcuplct.-ttitm cdidit , dum cd fimplicia exdminat , qua: "'° reproba- 

Thcriacim ingrcdiuntur , eo produdtts , ubi Amomi racemofl carminc meminit Andromachtisfcnior , omncs Gakni 

interprctcs inflmtil.it his ticrbis . 'Sotryos ) Gr.-ece efl J66t§ uof . In hac uocc interprvtanda omncs Gakni , qui hanc 

compofltioncm tr.idit , tntc^-pretcs h.i.Uucinati ftint . Siquidem' Andcrnacus libro primo de antidotis , uu£ conuertit : 

dltj omncs , cr cum ijs Cordtis , raccmofl , .SoT^uof tiocem cum Amomi didionc , qu£ prxcedit , coniungentes , quafl. 

uero Andromachtti dc Amomo r.icemofo locutusflt : quod certe Diofcoridcs non JioT^vv ,fed !ioT§vu^i( dppcllat. 

Separanda: igitur h£ du£ didiones pcr interiefiitm coma erunt , hoc nimirum modo , ol^a^ov, ^SoVf vor , ut nos con* 

tiertimus : tit tiitelUg.xm'.s Andrcmachum de duabus inter fe di^erentibu^ herbis effe hcutum , nempe Amomo , cr 

3 o botry . hic iUe . Ex qttibus utiquc abuiide liquet Fuchfiumfenfiffe , botryn quoq- herbam, de qua Hiofcorides agit lu^ 

brotertio ,uitlKriic.m dddcndara cffc . Veruntamen inhocnosa. ¥uchfi.o,uiroalioqui dohiflimo,plane diffenti= ;:'-;•. 
mui : quandoquidcm Andromachum non botryn ,fed dmomum racemofmn inteUexiffe putamus , idq-, nonfine rationi^ '^ ? " '. ^ 
hus , er conkdiiris .Etne longe progrcdimur , in primis Andromachus ipfefenior Fuchfio aperte refi-agatur :iU 
hm enim non inucnio inftiis carminibm , qus libro primo de antidotis in Gakno kgtmtur , aliterde amomo ceciniffe, 
qukm Ksd ;SoT^vo'evTo; d}j.c^i).ov . qu£ quidcni dii£ diitiones non itafeparari poffunt , tit Fuchfius opinatur : neque 
frior iUud ttnqiiam fignificabit , quod idcm perpcram accipit . Ad hxc non minus , quam fenior , noflr£ fentcntiie 
adftipulari deprchcnditur iunior Andromachus : utpotc qui in tradenda theriac£ compofitione , qtiam foluta oratio^ 
ne defcripfit , nufquam ( quod eqttidem lcgcrim ) botryn commemoret ,fcd amom.um tanthm . Qtipd ctfi Damocratcsi 
in eadem antidoto defcribenda carijiintbits , qu£ loco citato .i G.ikiio reflruntur , cecincrit BoV^uoV T-':xiJ.ai^oo ; his 

4«=^ tamen du£ diitiones nonfttnt tcmere, mco itidicio ,feparand£ : nam eas audor conftilto coniunxiffe uidetur .. Quii 

pr£terea dc Galeno diccmus -^ etenim is qu.xnquam libro ante dkiofigiUatim enumerat , dc diligenter expendit fim^ :^,. ,. , 
plicia medicamcnta , qu£ in thcriacam adduntur ; tamen nufqtiam ( quanttm inuenerim ) botryos mentionem facit : i J;" 
neqi ctiam eitts meminit de theriaca ad Pamphtlianumfcribcns . qiiid ,fi eadem plantam apud Galenum i n fimplicium ; ' 
medicamentorum cenfu defiderari omnibus notum efl . Adddm iUttdpoflremo quod interrecentiores Gr£cos VdUtc 
lus , er inter Arabas A uicenna botryn herbam theriacis non inferuntfuis . Qu£fdne omnid noflram dugent,cr con^ 
finnant opintonem . Cuifl iUud obijciat Tuchflus quod Nicolaus Myrepflcus infua theridcd botryn GaUicam habeat ; 
ref^ondebo cgo , qtiod iJicolai codcx Gr£cus deprauatus efl , ©" innumerisfcdtet mendis : id quod ipfe Yuchfius no 
negabit , qu6d tdem de N kolai codicef£pcnumcro poUiceatur .Exhis itaq^fttis maniflflum fieri arbitror , quod ttt 
"Suchsif fententta , qu£ thcriac£ botryn adijccre contendit , rcfeUenda efl ; ita Gdleni interpretes , qui Amomum rd^ 

i o cemoftim uertunt , probandi funt , ut qui fint cum Andromacho Diofcoridem fecuti . is enim Amomi Vontici notM 

pcrflringens,ipfumracemofumfecit,utfupraineiusmentione kgitur. Amomi meminitGakttus lib.vi.fimpl. Amomiuircs 
med. fic inquiens . Amomum acorofimikmfacultatem obtinet : nifi quod acorumficcius fit,mdiore autem concoquen '^^ Galeno . 
di facidtate Amomttm . Hoc Gr£co nomine ot^ffif^ov dicitur : Latino item Amomum : Arabico , B.dmemis , aut Nomins. 
Timami : Italico , Amomo . 

KoW. COSTVS. CAP. XV. 

Praecellit Arabicus,candidus,Ieuis,eximiaodonsfuauitate.Secundumlocumfibiven- 
dicatlndicus,leuis,vber, vt ferulaniger.Tertius eftSyriacus,grauis,colorebuxeus,& odore fe- 
riens . Optimus eft recens , albus , abunde plenus , denfus , aridus, a teredinibus non erofus, fine gra- 
ueolentia , guftu calidus ac mordens . Vis ei excalfaftoria : vrinam ciet : menfes pellit : vitijs , quse 
vuluammale habent,tam impofitUjquam fotu,&fuffitu auxiliatur: Contra uiperarum morfus 

d % fextan- 



And.Matthioli Comm. 



PSEVDOCOSTVS- 



io 



4-0 

fcxtantemblbereprodeftritem aduerfus peftorisdoloresjconuuirajnflationesquc exumo &; ab- 
finthio:ueneremexmuiroftimul3t:!atas ucntris tineasexaqua pcllit: horroribusex oleo ante fe- 
brium acccfsiones, & neruorum refolutionibus oblinitur : uitia cutis in facie,cum aqua , uel melle il- 
litus,emendat. Additurinantidota,&: malagmata.Suntquijadmiftis helenij Comageni praeduris 
radicibus, adultercnt . Qupd deprehenfu facilc cft : fiquidcm neque guftu fcruct helenium,neque va- 
lidumodoremuibratjuccaput tentarcpoisic. 

Cofti confide C o s T v s , quo ufxfunt officinie per longdi actdtes , in ctmarum , cr dulcem diuidifolet ; tdmetjt tum Tiiofcon^ 

ratio. Acs , tum etiam Plinim ncc dulcis , ncc amari memincrint ,fed nigri duntaxat , cr albi . Galcnus quidcm fcribit lcui- 

cuUm Cofio incffe amaritudincm : fcd qui inver Grtecos fcripfcrit Coftum inuemri dulcem , haciema compertum non 

habco : quanuis Mauritani , er' cosfecuti, dulci^, ZT amari quan=. 
doq; mentioncmfvcerint . Qui in riiyropolijs pafim habetur,aduU 
tcrinus eji . quippe neculla odoris fuauitatc commendatur;nec 
guftu adco acri dcprehenditur , ut admotus exulceret, ut Galenus 
inquit . Proindc medicamenti^ , qu£ Coftum excipiunt , non erit , 
mco iudicio , imponendus , ciun pr£terea nos plane Uteat , cum 
nam phntjcfit r.tdix . Porro non dcfunt hodic impoftorcs, qui ex 
Gargano Apuli^ montc quotanni^ ad nos conuehunt Pfeudocofti 
cuiufdam radices, amarifapori^, qu^facie quadMttenus KhodiMt 
radicemrepr^fentant . Erfi autem pro legitimocofto ucnduntno:^ 
ftratibm pharmacopceis , ijs pr<efertim, qui in rei hcrbarice cogni= 
tioncm ncgligcntius incumbunt . Flantamnoshabcre,atq; etiam 
depingi curauimm ( ea enim alioqui non eft uulgaris iudicanda) ut 
ex ei;(-s im.igine , quam hic damw! , difcant impcriti cuius pUn^ 
t£ftnt radices 'iU£ . HincfDrtaffe ftct , ut fi illi mipofturam hanc 
ommbm cognitam cffe intelligent , eam dejinant pofthac faccre . 
Imicnitur Coftus (ut audio) apud quofdam Vcnetijs,fed admodum 
rarm , quem legitimi notas habere aiunt. Vcrion cion hadenus ta= 
lcm non uiderim , non eft , cur eum probem , uel improbem . C£= 
terimfepUfiarij,jilegitimum confequinequeunt , k pfcudocoftii 
abftineant . cr Galenum , uel audorem illum fequantur : qui,fi 
Coft(« deftcerit , ammoniacum , uel helenium fuppont iubet . mt 
enimcishoc fatius,qu.imutiadulterino. Sed quidam adeo fuii 
pandcdii , er lumin.mbus addiiiifunt ( qu£ efl eorum tum infci=^ 
tid , tumpcrtinacid ) ut nuUis unquam auiicritatibm , dtq^ ratio^ 
nibusfuaderipofint,ut ticteremfemitam penitus deteftandam lin^ 
qucrc uclint , qtt£ plerunq; eft £grii dctrimettto , crfibi, er me= 
diciidedecori. Suntinfuper,qui Coftiloco Angelicam recetHi 
> tioribui uocatamfupponendam cxiftiment. quorumfententiam md 
^gis probattdam cenfcrem,quam eortmi,qui pfeudocoftis utun^ 4° 
tur . Coftum etiim h£c radix non obfcure refert : quandoqui^ 
dem exiitiia iUa odoris fuauitate tam iuctmde ff<irat , ut dttgcU= 
c£ nomen fibimerito uendicdffe uidcdtur. Acris pr£teredeft ,nec dmaroris omttitto experi. Ciuapropter eos 
Cofti vires haudquaquatn damnandos putauerim , qui Angelicdtn Cofti getttts effe credidcrint . Cojii uires fcribit Gdlenui 
ex Galeno . /jf,. v 1 1 . (<e fitnplicium medicdtnentorum fdcultdtibui , fic ittquicns . Cofttt^ lctucuUm pldne atnaratn , plurimatn 
autem acrem , cr calidam infe qualitatem fimttl cr facultaltem cotttinct , adeo ut etiutn exulceret . Vnde ipfo cum 
oleo perfi-icant corpus dnte acccfitonctn in rigoribm pcr circuitus redeuntibtts . sic uero etiam in refolutis, er ifchix 
dicis , dtqtie infutnma in quibus excalfacere partcm quaittuis , dut ex alto in fuperficion extrdhere aliquetn humorcm 
eft opus, dd coftum confugitur . Eadcm de caufa urinoi, mcnfesq; prouocat : <y ad rupta , conuttlfa , ac Uterum do=^ 
lores conuenit . Vorro ob atnaritdtem , qu£ illi ineft , Ittmbricos Utos ettecat . ob c.itidcm er ad contradas uclitt cx f° 
fole macuUs , ti^KAej' Gr£ci uocant , ctxm aqua , attt melle ufurp.ittt . Itteft itemflattiofa qu£datn illi teittperici hu^ 
miditM , per quam cr uenerem excitat cim uitto mulfo . Kosos itd Gr£ce tiominatur , qticttiaditiodum Latine Co~ 
ftui,ArabiceKoflos,ftucChaft,crItalice Coflo, 



Coftiquaeui- 
cem fuppleat. 




?o 



NoQiina. 



ZKoTvof Otf OfjioCTIKoV. IVNCVS ODORATVS. 



CAP.. XVI. 



Odoratvs luncusin Africa, & Arabianafcitur. LaudatifsimusexNabathxa:proximus A- 
rabicus,quemaliqui BabyIoniumcognominant,alij tcuchitin :pcfsimuscx Africa .Eligendus eft 
rufus, recens, floribus rcfertus,tenuis, rubcntibus fragmentis,qui manibus confricando rola; odo- 
rememittit, ignesemordacitatisadlinguam. Floris,cuImorum,radicisqueeft ufus . Vim urinx* 
(iundse habet:menfes pellit,difcutit inflationes,caputaggrauat,modice adftringit,coinminuit, 

excoquit, 



InLib.DrimiimDiofcoridis. 



so 



$o 



40 



50 



IVNCVS ODOKATVS. 



41 

excoquit,acucnarumfpirncu!a]axat.FIoseius in potu 
utilis languinem reijcientibus : doloribus fl:omachi,pul- 
monis,iocineris,& renum. mifcetur antidotis. Radix 
adltringentioreft:ideo faftidijs ftomachi,hydropicis, 
conuuliis,drachma unacum pari pondere piperis,pcr 
diesaliquotdatur.Decodum uulua^inilammationibus, 
ad dcfidcntium fotus , utile eft . 

I V s G V s odoratusofjicinisSqiiiduthmnuocatHr. Qu.cuox, lundodorati 
qumuis deprauute , cx pknt£ , cr floris iiomine componitur , in confideratio . 
unMn utrifquciundis di^ionibus . Nwiqucjquiiianthum/i ad rcdam 
ttymologi.m rcfxratur , non aliudinfiret: , qum duas hafcc Grxcai 
dtdioncs oy^ivoM d" <x..So^,qu£hatinefloremiuticifgnif,cant: 
c-xjiioc enim ittncum , ki/h! ucroflorcm Gr£cis dcfignat . Verun- 
tamenflosadnosnonimportatur .qiiodtamenmirumncneR,cum . -, 

€tiam Galcni temporc non haberetur . Proinde inquit Ubro primo de 
mtidotis.KisprcetercaluncumodoratumexArabiaallatumimmit' 
ti prjecipit , qucm nefcio quomodofchccni anthos , id eit , iunci odoi^ 
ratiflorcm multi uocent , cum nobisfloris copianon adeo fuppedi* 
iet. Nam etfi tota aiuehatur herba.funt tamen eiusfiperiorcs pars 
tes a camelisftepc dcpnfls : ucfcuntur etiim ea , er dekdantur ma- 
xime . h£c Galcnus . Qu£ (fi licet nobis diccre quoifntimus ) pos 
tius riienia , quhn probania uidcntur . Ariuum quippc fuerit crc~ 
dere , tam ingcntcm cffc camclorim numertm ,qui locuflarum mo^ 
do in uniuerfumfchceniflores dcpafcantur , ut nulla pcnitus fuperflt 
planta,cuiflosnondeuoretur . Refinint quidamnafci odoratum 
luncim ctiam in A pulia . quin er in Campania prouenit , ut Brafa^ 
uolus inquit Pltnij aiidoritate .Sciuercor , ne haUucinentur , quod 
ncc inicflores affcrantur , nec pale£ : ncque etiam ii Plintus affir^ 
manter afferat . Is , quo Seplaflarij pafim utuntitr , noit affertur a* 
liuiide , qum ex Alcxandria . C£terum non parua quiicm diligen» 
tia , dum emitur , ejl aihibenda . qiianioquiicm non defunt impoflores , qui ad merces augcndas ,fchcznum palearum,&' 
hcrbarum qmbufdamfeflucis aiultcrcnt . Fr£terca uiicnium cR , ne iietuAate exoleuerit :facile enim (nt in libro de an^i 
tidotis dociiit Galeim ) ab hoc uis omnis cuanefcit . Scribunt Monachi iUt , qui in lAefuem commcntartos edtderunt , • Monachorii 
odoratum luncwm , quo paflim officina utuntur , f^urium er iUcgitmium cffe , cum h£ pAlc£ ( ul eorum uerbis utar ) opinio esplo 
Hiofcortdts fchcemm minime refirant . SiquiJcm radtces primim mciictn£ ufui congruas tUt non incjfc conteniunt ,Jed ^* • 
capiUorum modo tcnucs : deinde palcas ipfas nuUam guflanttbus acrimoniam relinquere , nuUoqi rofarum odore fi-agrof- 
re ,fi manibus confiiccntur : ncc pofiremo iuncum aliquem profirrc ,fed calamosgeniculis interceptos tritici , uel hora. 
dci moio . Qua in rc ( pace eorum iixcrim) dupltcierrore notantur , primum quod Diofcoridem ofcitanter legerint : dce 
inde quod lUud affirment , quod expcrimcnto procul dubiofalfum effc deprehendttur .Quodautem Biofcoridm ofcitans. 
ter lcgerint , cim dicuntfihccnum iuiicum profirre , iion calamum ,facile patet . quandoquidcm contrariumfcnbit D/o= 
fcoriics, ubifchceni ufum reddit his ucrbis . x, ilffif SinV oiv^ov^, v^il tSv Koikx^av, ksu 7-Hf gi^HP . iieit . vfiK eft, 
floris , calamorim , cr radtcis . Pr£terea quod c ommunis ufus fchcenos acrimoniam non habeat , pariter falfum efl. 
quippc, ut experimcnto quotidie comprobaripoteS , qui non longo tempore confcnuerit,linguam manfu ueUicat . Quis 
Itu palam e{i , Monacbos ucl nunquam fchaenum deguiiaffe , uclfi deguflarunt , lUwm adco uctuflate exoletum fuiffe , ut 
(quemadmodum Galcnus inquit) omnem acrimoniam, odoremq; amifcrtt . Quod autemjiosirifchoeni radices tenuesflnty 
nihil aihtflorim rcfiyt :fiue enim tenucsfint ,fiue craffe , eas non dcfcripfit Diofcorilles . Schocniflores ex Alexandria 
una cum integra planta aUatos ego in manibus habui , qui dtgitis attriti rofarum odorem cmittcbant . Quamobrem non 
temere contra Nionachorumfententiam affirmandum putauerim,iommunis ufusfihcenum legitimum , er probattfiimum 
effe . Sed ij quidem adhuc magis rcprehendenii uiientur ( non tamcn ut eortm dignitati aliquid derogetur ) quodin Dm* 
galang£ compofttionefcripferint,radicemgalaiigam uocatam legitimum effefchcenim, ipfamq^galangam adnos afferri. 1 

quod prorfus a ucritate alienum dcprchenditur . C£terum ^inhoc pariterFuchfiumerraffe crediderim . quippe qui Fucli. lapfus . 
fcripferitfuuinmethoio,fchcentanthtflipites ntiUam acrimoniammanfurelinqucre , Scb^niuires prodidit Galenus lunciodorati ' 
hb.v ji i.ftmp. med.ubiftc habet . Schoeni anthos modice calfacit , modiceqi ettam adfcringit , ncc plane a tenuitatix na^ "if«s «x Gi\. 
tura alienus esl . Quocirca hk dc caufts urinam mouet , menfesq; ciet adhtbitum fiue infimentationem,ftue in potionem. 
proicfi er iecoris,z^ ftomachi,ac uentris inflammationibus . Magis eo ailringit radtx . Qjiod ueroflorem uocant, ca;^ 
Udius e{l . Porro tn omnibusfui partibm , in alijs magii , alijs minus, guflantibus apparet ad^ridio : proinde mcdiciiiiSt 
qu£h£moptoicis ,fiuefanguinem reijcientibus exhibcntur ,commtfcetur . l.no7ior <x^o>^iocTi'Ao(,Gr£cis:'lun* Nomina. 
cus odoratus , Latinis : Adcher, Arabibus : Giunco odorato , er Squinantho , Italis : KamelStro, Gcrmanis : Paya de U 
Mequajftue Payu de chmeUios , Eif^anii : P<afture di chameaulx , GaUis nommatur . 




KaAatfxoj 



42 



And. Matthioli Comm. 



Cahmi odo- 
rati liiftori» 
exTheo. 



Brarauoli er- 
roi;. 



Kot A«|^of a^c(ji«.TlKoV . 




Fuch. opinio 
improbau. 



Calami odo- 
•idt uires ex 

Ci^Uno. 



CALAMVS ODORATVS. CAP. XVIL 

C A L A M V s odoratus in India nafcitur . Melior e(l 
fuluus, dense geniculatus, & qui aflulose frangitur, plcna 
araneorum fiftula,albicas,!entus in mandendo,&: adllrin- 
gens, cum aliquanta acrimonia. Vrinam potu ciei; : quare 
cum graminis , autapij feminecoftus, in aqux fubtercu- 
tem fufz morbo, renum uitijs, itillicidio urinae, ruptisq; 
commodebibitur: menfes & potu,&appofitupel!it:tuf- 
li fufhtu medeturperfe,autex refina terebintliina,haufto 
perarundinem fumo:ad muliebres infeffus decoquitur, 
&clyfl:eribus imponitur. Malagmatis,&; fuffitionibus 
odoris gratia commifcetur . 

Calamvs, cr luncm odordtm(utTheophrdJlm efi dudor 
lib. I X . cttp. V 1 1 . ie hijiork pldntarum ) trdus Libdnum montem» 
interipfum Libdnum,(y dlium quenddm montem pdruum udUe mi^ 
nimd exeunt : non,ut quiddm dixere^inter Libanum dtq^ Antilibd» 
mm . Inter quos cdmpui dmpUJiimm , cr pulcherrimm efl , quem 
Aulonem dppelUnt . Qwrf uero cdldmu6,Z7 iuncui proueniunt,U^ 
cm in dmplum f^dtidtur , iuxtdcj; eum puluftribuijlccdtis ijli dfjur 
gunt. Occupdnt locum plus quam trigintd ftddid . Virides nequd» 
qudm effc uidentur ,fed ficci:fvrmduer6nihildb dlijs differunt, 
Locum ingredienti protinm odor dfj[>irdt,no tdmen longius fpirdt , 
ut quiddm referunt.Hic enim locus d mdri plus eft,qii.imflddid cen 
tum quinqudgintd . Sed in Ardbid df^irdtionem dgri odordtifiimdm 
effe inter omncs conftdt . heec de Cdldmo Theophrdftm . Cui etiam 
fubfcnbit Vlinius libro x 1 1 . cap. x x 1 1 . ubi fic hdbet . Cdldmui 
quoqi odoTdtm in Ardbid ndfcens communis Indi^ , dtq; Syrids eft : 
in qud uincit omnis k noftro mdri centum quinqudgintd ftddijs . In* 
ter Libdnum montem dliumq; ignobtlcm, non (ut quiddm exiftimd^ 
tiere) Antilibdnum in conudUe modicd iuxtd Idcum, cuim pdluftrid .tfldte flccdntur, tricenis db eoftddijs cdUmm cir 
iuncus odordti gignuntur . Nihil ergo.dcteterisfuigeneris dijferunt df^edu . Sed Cdkmm prceftdutior odore ftdtim 
e longinquo inuitdt,moUior tddu, meliorcji qui minmjrdgilis, O" qui djfulose frdngitur . IneftfiftuU' drdneum , quod 
uocdntflorem . Vrxfldntior efl , cUi numeroflus : reliqud probdtio , ut integerflt . Ddmndtur dlibi . Meltor quo bre^ 
uior, er crdj^ior , lentmqi injrdngendo . hddenus Fltnws . Sed certefdti/; pdlhn ejfe drbitror ( ut in dcori commen= 
tdrijs diximm ) qu.hn mdgno ducdtur errorc Brdfduolm Ferrdrienfls , quod tdm fdcile fibi perfudferit , legitimunt 
cdordtam CdUmum iUdm effe rddicem, qu£ temere omnibus in phdrmdcopolis iUius uicem explct ,qudmq^ uerum effc 
acorumfuperius pluribus rdtionibus comprobduimus . QUdndoquidem pnmum ex ipfd CdUmi dppeUdtione , deindc 
ex eo , quod dixerint Theophrdflm , cr VUnius non differre huncftrmd d rcUqimfutgeneris , id efl , db omni drun= 
dintmgenere , utique confldt odordtum CdUmumgenere,0' fhrmd drundincniprd' fe flrre,odordtdm tdmen,non du~ 
tem effe rddicem . Quocircd TUnim Diofcoridem firtdjfe fecutus, dixit . VifluU (hoc efl cduitdti) mefl drdneu , quod 
Uocdntflorem : non dutem rddici,ut fdlso contendit Brdfduohti, drdncum iUud inueniri in uulgdri iUo officindrum.Ad 
h^cFUnimUb. x-x.iiii.cdp. xi.dum plurddrundinumgcnerd,cruiresrecenfet,idcmdperttfime oftendit,his 
uerbis . Arundinis genera x x i x . demonftrduimus, non dUter euidentiore iUd ndturd , qum contimm ijs uolumini^ 
bm trdclduimiK . Ef quonidm plurdgenerdflcimtt^, iUd , qux in Indid Syridq; ndfcitur, odorum unguentorumq; cdus 
fx , urindm mouet cumgrdmine , dut dpijfemine decoild : cit er menftrud ddmotu : medetur conuulfis duobtis obolis 
potd,iocinori,renibtt6,hydropi,tuJ?i etidmfuftitu,mdgisq; cum refiitd . h£c PUnim . Sed prxtered uulgdres cdUmi rx^ 
dices , quAS dcori effe cenfemtts , dffulose nequdqttdmfrdngi poffunt ,fed trdnfuerfim , quemddmodum cr iridis . Q»o 
fit,ut eorum ittnotefcdt Upfus^qui CdUmim odordtum rddicem effe contendunt,qui tdmen ( ut dperte ofiendimuA ) nil 
<t,Uud efi,qukm drundo . Cxterimfi quif^tdm dixerit, hd/> rddices, qudrum cfi uftts, cffe cdldmi odordti propridi , non 
acori, iUudfdne drgumentum defiruit,quod intuentibtts euidenter dppdret . quundoquidem etfi comphtres ///«(■s dcori 
rddiceshdbcd>ttur,qu£ficcdgcruntincdcumin<:foUd,iridiomniexpdrte fimiUd;nuUd tdmen ufqtidm inuetttd cfi, 
quaefecum di-undinis truttculum cdcumini dimextm defcrdt . nempe dcori proprium,non odordti cdUmi cft , iridis fo=- 
Udfirre . His Udq; rdtionibus Fuchsij quoq; fentcntix improbdiidd mihi uidetur . quippc qui putaucrit in fua methoa^ 
do,uulgdrcm officindrum cdUmum ueri odordticdUmi effe rddicem . Vorro nitnime quidcm compertum hdbco , D/os 
fcondem,nedum Gdlenum,qui cx odoribm,dc fdporthns uires eeque,dc quaUtates omnium fimplicium medicamentorii 
dccurdtifiime inuefiigduit,dixiffe dUquid odordto Cdhmo ineffe dmdritudtnis,qud tdme in dcoro hdberi Galenm pro* 
didit . Qui CaUmi odordtt utres pUtribm defcripfit lib. v 1 1 1 . fimpl. medicdmentorum, fic inquiens. CaUmm odo^ 
ratm leuicuUm quanddm dd^riSltonem, dc minimdm acrimonidm pofiidet : magna ex pdrte effentid cim terrend c ft-, 
er aered, in caUditdtisfrigiditdtisq; coniugatione temperatd . Quamobrcm moderatc urinm mouet , ZX fdcuUdti- 
1 'i h bus. 



*iP 



2»0 



%<* 



40 



50 



InLib. primumDiofcoridis. 45 

hui, qus iccori,zr fiomucho imponuiitur, mifceripotcfi . tum infomcntu quoque utcri,qitte phkgmoneigrdtid,dut ir^ 
ritundis menfibus affumuntur, utilitcr admifcetur . Ponatur itaq; , habeuturq; fcciwdi ordinis eorum , qu.-e excalfu^ 
ciuiit, er dcficcint : lulentim txmen dtficcent , quhn cxcilfuciunt . Incfl quoq; et qu^dum purtium tcnuit.is , uclut 
alijs omnibus odorutis . C.tter!m illorum compluribus tenuium p.vtium plurimam , culumo ttcro non mtiltum udcft . 
hxc Guknui . Ciuihuif.icilc putct, Cuhmum officini^ uocutum, kgitimum c(jc nequuquum : muior enim iUi incfl ucri=^ 
moniu, qumfuo reflrut Gulciius . E uq; proptcr kgitimo culumo odoruto nos cjfe hoc ccuo icflitntos futeri non du^ 
bituuerim : id qnod etium .iliqutbusfiti^ perfu.ifum vjfe puto. N.tm proptcreufunt qiii libcUum fccuti defubRitutis me 
dicmcntis fulso ( ut mea qiiuicmfirt opinio ) Gukno udfcriptum, jf>h.ignum , id cfl , mttfcum urborcum, cukmi odo= 
rutilocofupponcndum cfjc uelint . Qnum cquidem fcntcntium ut h.iSicnus probuucrum , itu etium literis munduitcru. 
» o Hunc dutcm quoimm lUitd nnbi ubfurdum uidctitr , quod ca nicdicumcntu intcr fc commuturi dcbcant , quu: contru= 
riumfdcultutcmjortitufunt, cuiufmodi effe dcprchcnduntur cdUmus odordtus cx ff^hugnos ; ideo non tcmere cogor 
muture fentcntium , utq; ubillisdcfctfccre . Scd qitid pro culumo odoruto rc^e fubflitui pojfe credmus , alibi , Deo 
conccdentc, cxplicuhimus . Eius nomen Gru-cum efl K.clAx^o! ci^i^^.o(.Tl)tQ! : Latinum , Calamus odoratus : Ara= Nomina . 
ticum, E.afxbcl, 4ut Cafub .ildutiru : Itulicum , Culumo odorato . 

BaL\ffo£fx;V. EALSAMVM. CAP. XVIII. 

Bal s AMVM aiboraIb2violcE,]ycij,fiue pyracanth^emagnitudine confpicitur. Folium ru- 
ts proximum , longe candidius , perpetuo uirens . In ludsa folum quadam vaile , & Aegypto nafci- 
tur : his difterens modis, fcabritia, proceritate, gracilitate . Quod igitur tenui, & capillacea coma eft, 

so theriftumuocant, quafi demefsile; fbrtafsis quoniam ob gracilitatem ficiledemetatur. Aeftiuis 
fub ortu canis ardoribus , arbos vnguibus ferreis inciditur, manatque e plaga fijccus, quem Opobal- 
famum uocant:fedtamexiguoftil!atu,ytannis fingulis,nepluresquidem,quam feni ieptenivecon- 
gij cogantur : inibiquc pondus duplo repcnditur argento . Succi probatio eft , ut fit recens , ualidi o- 
doris, fyncerus, non ad acorcm ucrgcns , dilui facilis , lceuis , adftringens , ac modice mordens guftu. 
Sed uarie uitiatur, mifto ab aliquibus terebinthi , cypri , lentifci, balani unguento : item fufino , me- 
topio,mc-Ile,autCypriacera liquida .Qjodmaleficiumficiledeprehenditur: nanque merus inla- 
neam ueftcm fufus , neque maculam facit, neque fi eluatur , notam relinquit : vitiatus autem inh.Tret, 
& lac inftillatus coaguLu, quod adulteratus non efficit . Q^inetiam fyncerus in aqua, aut lade celera 
rimeliquatur,co!orec]uelaftefcit: vitiatusuerdoleimodoinnatat,feconuoluens,autinftell2mo- 

)o duradiiTundens .Syncerusfenefcenscraflefcit, dcteriorqueredditur. Hallucinantur,quiaquacon- 
cretum pefrumire,& adimafiderearbitratur:pofteadiisipatum fupernatare. E'lignigenere,quod 
Xylobalfamum uocant, probatur recens, farmento tenui , fuluum, odoratum , quadantenus opobal- 
famum Ipirans . Neceflarius etiam feminis erumpit ufus : quare eligatur flauum , plenum , grande, 
ponderofum, mordens guftu, feruens in ore , modice opobalfamum olens . Adukeratur femine hy- 
perico fimili, quod a Petraoppido defertur . Sed coarguitur magnitudine, inanitate, virium ignauia, 
fapore piperis . Efhcacifsima uis ineft fucco , & quam maxime calfaciens ; abftergit qu3E tenebras 
oculorum pupillis offundunt : medetur perfricSionibus vuluf cum rolaceo cerato appofitus ; menfes 
quoque, fecundas, &partusextrahit: horrores iliitudifcutit: vlcerafordidaexpurgat,&criidacon- 
coquit: vrinampotuciet:cEgrefpirantibus prodeft:daturinlac^econtraaconitumhauftum,autfere 

40 jjentiumidus. Mifceturacopis,maIagmatis,&antidotis .In fummapraecipuaauthoritasfucco,fe- . 
cundafemini, minimaligno.Semen commodepotuidaturdQloribuslateris,pulmonumuitijs,tufsi, 
ifchiadicis, comitialibus , uertiginofis , orthopnoicis , vrinae difficultati , torminibus , ac ferpentiutn . 
.morfibus:ad muliebresfuffitusperqu^rn utileeft;vuluamaperitin defefsionibus balnearum deco- 
^um, & humorem euocat. Lignum eafdem habet uires , aliquanto minores . Ex aquapotum crudi-" 
tatibus, torminofis, vulfis, venenatorum iftibus opitulatur : vrinam cit : ad capitis vulnera cum ficca 
Iri conuenit : fquamas ofsium extrahi^ . & ad vnguentorum fpifTamenta additur , 

An T I Qj' 1 T V 5 BalfxmumCutVliim^libroxii.cap.xxv.eflauilor^in duobmtantumhortix ^utroq^ Balfami con- 

regio , alta-o iiigerum uiginti nonamplius , altero pauciorum uni terrarim lud££ conceffum erat . Sed poflea pro^ fideratio . 
5 o paguta admodumfuit f^ecies, ckm lud£a ipfafimul cv.m bulfamo-Komuni potitifuitt. Qui ueluti politicdrum pretios 
farumq; rerura propugutores , tum dignum, clurdmq; Rirpem rdrdm effe non tulerunt . Itaq; eam malleolis ferendo , 
dtq; iierundo nonfecus uc uites in collibus propuguntur , lutius uccreuerunt . Qupcircd luflinus quoq; h£c de Balfa^ 
mo memori.t prcdidit . Opesgenti luduic£ ex uediguUbus opobulfumi creuere , quod in his tantum regionibus gigni^ 
tur . Efl nunq; uuilis, qu£ continuis montibus , uelut muro quodum cinda ad iiiflur cuflrorum cluuditur . Spatium lo^ 
ei ducentx miliiu mgera, nomine Hierico dicitur . In ea ualkfyluu efl cr ubcrtate , cr amcenitute arborum. infignis : 
fiquidem puhneto, er opobalfumo diflinguitur . quanquum f^ecies huius infignis, ac pretiofa arboris plurimum addu= 
£idfit. h£c litflinus . Scripfit Bdlfumi hifiorium etium Strabo lib. x v i.fu£ geogruphi£, ubific hubet . Hiericus eft 
cumpus d montunu quudum circunddtus , qu£ in thcdtri f^eciem dd ipfum decUnut . Hoc in loco eft pulmetumpulmis 
dbunduns f^utiofixdiorum centum, er totum irnguum , cr habitationibus pknum, ubi o" regid efl , c Bulfumi uiri= 
darium . Qu£ arbor odoratd efl , ZT fruticofu , cytifo , CT terebintho perfimilis . Eius corticem uulnerdntes ,fuccum 
in udfufufcipiunt tenaci Uiiiperfimikrn . Sed dibi etiam , quhn in lud^a ndfci Balfamum ecdem libro idem teftatur^ 
,^ - ., f^r£ter 



44 And. MacthioliComm. 

pr.fter Plinij, e~ SoUnifcntcntiam\ cum inquit . 'Etapud Sabxos thm , cr myrrha , cr cinmimomum ndfcitur : in ord 
tti.m Tidfiimum, 0~ qu^dam aliu plMta uuldc odorjtii . hxc ilk . Oriri ctium Balfj.mum in Arabia tcflis cfl Paufa=^ 
ri.is in Bcoticis m::gnitudine flutici'; myrti, fvlijs amaraci,fub cuius umbra iimumer^ apricantur uipcrs , isrfuamfi^ 
mo eius licjuorc ahmtur . Scd quon.vn modoflt fadam ( ut in Syriam pcrcgrinantes tnio orefatentur ) quod hoc tem^ 
pore omnibus fane 'Balfami pl.inti': ludceafit pcnitus deflituta , cim ohm fola Balfami firax .a compluribus crcdcrc^ 
tur, qiiid ccrti dic.m, 0~ quibus av.doritatibus id comprobem,fane non habco. Vcrim clm certcfciam probatifimo- 
rum uirorum tcftimouio, qui ex Italiafoluentes plurics in Aegyptum nauig.irunt , Mcmphi Balfami uiridarium cxla^ 
re, iUud firtaifc cucniffc put.indum cfl, quod e lud.^aab Acgyptiregibus , quibiv, uniuerfa fubljcicbatur Syria , omne 
in uniucrfum Balfamum eofucrit tr.insl.itum, quo dccori»; indc plurimum rcgi^e acccdcrct. Quanquam Balfamum ifi 
Acgypto quoq; proucnirc antiquorutn monumentismandatum cfl, utexipfo Diofcoride conflat,atq- ctiam cx Gale^ 16 
no iibro primo de antidotis, ap.i 1 1 1 . ubi de melle agit componendii antidotis idonco . Veritntamcn diu efl , quod in 
Italiam, ne in totam diam Europam, ncq; lacryma , ncq^femen , neq; lignum, iieq; cortex importantur , nifl adulte^ 
rijs, GT impofluris uitiata . Ca:terum non modofuit id £tatis noflrx' adulterium,fed 0~ antiquorii, ut audor cft Theo 
phraflus : qui h£c dc Balfamo lib. i x . cap. vi.dc hifloria plantarum pofleritatis memorise mandauit . Balfamim iit 
tialle Syri.e proucnit . Eius hortos duos tantum .'iffirmant , altcrum mgintiiugcrum, altcrum multo minorem . Arbo^ 
ris magnitudo, qu.e malo punicx m.ign.v : rami multi :fhlium ruta- timilc , candidum tamcn , perpetuo iiircns :fi-u{lus 
fimilii tcrcbintho tam magnitudine , crfigura, quam colorc . Is qucq- admodum odoratus efl , er magis quam lacry- 
ma . Colligi lacrympn in caudicc, o~ partefuperna tradunt,faiia incifura ungmbus ftrrci^ fub fyderc, cum dcftus mi 
xime angit . CoUcdum uero a-ftatcficri tota . Sed quod manat , multum non cffc : uix cnim toto die concham poffe im=^ 
pleri : odorem tamcn infirri eximium, CT copiofum,ade6 ut ex paruo f^atium per longum odor ualeat permeare. Vc» i 6 
rian fynccrum ad nos nuUum aduchi,fd quod miftum coUigitur : plurimis cnim miftionibus uitiari , qucdq; Gra:ci<£ 
tienditur . Ideoq; Galcnus lib. primo de antidoti'; narrabat, cim non ignoraret , opobalfamum diuerfls modis adulte^ 
rari poffe , ita ut difficultcr ementi difcerni queat ,fe proprio oculorum intuitu cernere uoluiffe O" quomodo crefce^ 
ret Balfamum, Cr quomcdo laaymam mitterct : uoIuitci;fyncerce eius Idcryma partcm habere, ueluti regulam ad di 
gnofcendtm alios Balfami liquorcs , qui pcr orhcm ab impoftoribus uitiati circunfircbantur . Mcdus autcm incidcndi 
corticis, ut inde liquor cffiuat, apud audoresfane iiarius eft . quandoquidem Theophraftus, cr Diofcoridcs arborem 
dixerunt unguibus firrci/i fcalpi, ut inde uulnerato cortice fiuat lacryma . Vlinius ucro contr.i,fifirro incidatur, fta= 
timficcari, atq; emorifcribit : ob idq; qui opobalfamum coUigunt, inquit , uitro, lapidc , offei^q; culteUis ad corticcm 
uulnerandum utuntur , deindefuccum lana excipientcs in corniculi^ coUigunt . Caterim cim mccum fiepiu^ cogita- 
uerim a tot impofturi';, qux mdicsfiunt, nos caucre non poffe , non alienumfire duximus iUud in homimm memoriam 3 6 
Ycuocare, quodft unquam opobalfamum. uenale inueniatur(tamctft in Italia per longas a^tatcs non amplius ipfum ucn 
ttirum putem ) non ematur, nifi prius de co omnefiat periciiIum,quo clare cognofcatur omnibus ijs pra-fiare tum no^ 
Carpobalfa- tis, tumfacultatibus, qu£ iUi ab auiioribus tribuuntur . Ad Iwc Balfamifiudus,fiuefcmcn, quod Carpobalfamum 

mum non le- * uocant, ab eo quidem longe dijfert,quod his temporibus ex A lexandria comportatur. Siquidem optimum lcgitimumq; 

gicimum. fl^Kum ftt oportet,fariium, ponderofum, guftu mordens, zrfirucnsin ore : non autem nigrum, lcue, inane, no acre, 
er nuUum fpirans odorcm , quale , quod circunfirtur , deprchenditur . Quofit , ut non aliudfuf[nc.i.ndumftt , quam 
tjuod hoc tdemfit femen hypcrico fimile, quod etiam BiofcoridPs £iw a Petra VaUflin^ oppido defercbatur . Hoc ide 
ligno euenit, quod Xylobalfamtm uocant officin£ Gr£cosfecut£ . quippe quod pafiim in ijs habctur, potius myrttwi, 
cuam Balfamim rcfirt . Corticis non meminit Biofcorides , quanuis dixerit Plimus libro O" cap.fupcrius citatis , ip= 

Balfami uires fum qiwq; in ufu mcdentium ejfe . Balfamum mcmori£ prodidit Gaknus hb. v i . defimplicium mcdicamcntorumfia 40? 

ex Galeno . cultatib. fic inquiens. Balfamum deficcat, cr excalfacitfecundo excejfu. Eft iutem tenuiim partium, adeo ttt odora=^ 
tufn fit.Sed licluor eiusfubtiliorum etiam partium cft , qu.im ipfa planta , non tamen adco calidus , ut quidam exifti- 
mant tenuitate partiumfalfi . Porrofiu^us citis pcrftmilis genere facultati^ cft , c£tcrian longe mfubtilitate partitl 
infirior . Vlacet eidcm Galeno ( ut in libeUo defuppofititijs mcdicamentis iUt adfcripto lcgitur ) ut Balfami uiceflade 
myrrh£ , aut oletim irinum , tn compofitis mcdwamcntis commode inferi pofiit :xylobalfami uero loco Icuccij radix . 
P orro quid carpohalfami uice fupponendumfit, nuUibi apud eundcm reperi . tametft in qiwdam incerti audoris libcU 
lo, quemfeplaftarij Ciuid pro quo nnncupant, pro opobalfamo olcum terebinthinum, uel laiiriniim, uclgummi hede= 
r£,fubilciatur;procarpobaIfamohedcr£corymbus;a' proxylobaIfamoheder£ipfiusIignum:tantamiUeheder<e 
trtbuit au^oritatem . Scd alia eft opinio noflra : nam ipfc libentius pro opobalfamo oleum myriflic£ nucis , uclflyra^ 
cinumfuppofucrim, quiim terebin.thiniim, uel laurinum ; pro xylobalfamo agaUcchum ; cr pro carpobalfamo uulga^ 5 o. 
res cubebas . Qjtod autcm Carpobalfami locum cubcb£ redefupplere pofiint , pleriq; rei mcdtc£ fludiofi id mecum 
fentiunt . Scd addam prxterea, quodji c£ mandantur, dentibiisuc conficiantur,mordcntguflum, ferucutcsin orc per 
tipiuntur, er aromatis non modicum reftpiunt . quas nimirum qualitates Balfamifirudui incjfc Diofcoridcs tefiatur . 
Fuchfij opi- Binc igiturfit, ut in hoc a Euchfio, uiro alioqui dodifinno , planc diffentiamus . nanq; is in libro , qucm de compofi^ 

nio improba- ^,q„ ^ mcdicamentorum nuper audum edidit, Carpobalfami loco leucoij radiccm fupponcndam ccnfct : co quidcm ar^ 

" ' gumento ( ut inquit ) quod itafcriptum repererit in eo Galeni libro , cui titulus cft dc fubftitutis mcdic.tmcntis . Vc= 

rim cim ipfe nufquam ( quod cquidem lcgerim ) in legitimis Galeni libris inuencrim , hunc aiiflorcm,ftdcfit Carpox 
laifamum, fubftituere , ucl uiribus proximam fiacerc lcucoij radicem , cui nuUa prorfus incft qualitas , neq;facultas , 
^U£ Carpobalfamo rcf^ondeat, non cft , cur in hoc Fuchsij probcm fententiam . C£tcrimi ajfcrttir i.m ( ut audio ) 
tx occidentalibus Indijs liquor odoratifiimus hquidoftyraci admodum ftmilvs , quem qiii defirunt , appellant Balfa* 
, mum, qnod notM nonnuUM Balfami prxfefirat . Vcrtttitaincn cim tefte Straboiic Balfami Ucryma ladco colorc fiti 

crcdiderim 



InLib. primumDiorcoridis. 45- 

credidcrim potiui noiium Uquorcm hunc , ucrjm cjjl fladcm , uclj}yr.icis liquorcm , quam B.ilfumi : ob idct; non cijc 
pemm ab rc,fi (JK()|)U!)J co Balfimi loco utcretur . Quidam rccentiorcs cmn fe Opob.dfMuo dcflittitos confjiiccrct, 
illud drttficio quod.m non fuuc damnmio componunt. Facicndi modumfic ktbcto : cgo enim hac rationc plurics Balfami faai-: 
ipfum mihi conflci . Sumito rcfina: tercbinthin.c , ubicgnjc, cuiusq; Itbrum : thiiris albi, Iad.vii,cuiusque unc.fex : n.ir=- *') conficiedi 
di Indice drac. dii.n : r.tdicum phu, iridis, acori, afari, cypcri,flngul. dr.tchmam : m.flichcs, g.il.inga; c.iryophyUo= "^'°' 
rtim, c.ifi.c odorat.e , zcdoari.e , cuiiifq; dr.tch.fcx : nucttm myriflicarum iinc. qu.ituor : m.tci'; unc un.im : avallochi 
mc. du.u : gummielcmi unc.fex : alocs hcp.ttice , myrrhs, cuiufq; unc. unam crfemi^ : caflorei drach. dcccm : of^ 
fiumcariot.irim,flyraci'ica[amiti pwgtm ,l.tfcris odorati ,fing. unci.tm:l.icrym.e finguinis dr.tconis fcxunciam: 
floriim l.tucndul.e iinc quatucr : olciungucnciri.e gl.vidis uncfex. Qn£ cx his attcrcndafunt , in pulucrem contcri^ 
»■ o to, liquoribtisq; admifceco , cr unrco organo (fi ncfcis , Chymtflas confiilito ) diligentifiime ui commcnfurati ignis o= 
leiim elicito . 'Primim cnim ckrifiima tcniiifiimaq; cman.it aqua, tcnuifiimarum utiq; partium, qu.e igni admota modo 
quodam .idmir.tbilifl.xgrat : h.cc .tqua B.tlftmidicitur . Dcindc dcfluit olcum colore aurco , crfubfl.intia inter tenue, 
Cr cr.tlfam, qiiod olcum B.dfimi uoc.tnt . Poflrcmo uero id m.tnat, qiiod B.tlfamum iioc.tnt , rufv colorc . Aqua , qH£ 
priusfliixit, uentrictili imbccillit.ite affcdos hatifta mirum in modum iiiuat :fiquidem tiim pituitam , tumfl.itum uakn 
ter confiimit . fcd quod accrrimaflt, d.trif.tne pcrfc neqiiit , nifl uino, aut iure aliqiio admifla . L iqtior deinde,quife^ 
cundofliUicidiofluxit, qucm quid.tm ceteris pr^flrtint, miriflce neruorum uulneribus, compaginum cruciatibus,con ■ 
itulfls, rcfolutis, comitialibus'q;fuccurrit . Vltimum tiero oleum h£c omnia ftmiliter prafiat , uerum debilius . PoUent 
hi liquorcs CT ad .dia inmmcra corporii incommoda, qu£ brcuitati confulentes fllentio inuoluenda duximm . J>ol\ Nomina. ' ' 
Ca^ovftc Gr£ce dicititr , tit Latinc etiam Balfimiim : Arabice , Balefem, Bolefma , aiit Belfan ; Italice, Balfamo. 

A'ff7rx'Aix5of. ASPALATHVS. CAP. XIX. 

A s p A L A T V s , alijs eryfirceptron,frutexefl: furculofus,muItis fpinis horrens. Nafcitur in 
Iftro,Nifyro,Syria,&lvhodioruminfula: quoad vnguentorum fpifTamenta pigmentarijutuntur. 
Optimus eft grauis , detraflo cortice rubefcens, aut in purpufam uergens, denfus, odoratus, guftatu 
amarus.Eft<Scalterumeiusgcnuscandidum,lignofum , fineodore:quoddeterius habetur. Vim 
caltaciendicum adftrictione obtinet. Vndedecoftum cum uinoad tetraoris ulcera coUuenda con- 
uenit:ad nomas genitalium,& fordidauicera infunditur: fubieftum in pe(fo,partum extrahit. 
Aluumliftiteiusdecoclum: &fanguinis reieftionem potu cohibet: vrina; difhcultatem,inflatio- 
nesquedifcutit, 

AsPALATHVs quidcm ex Creta, Khodo , ticl Syria dd nos ( quod cgo fci.im ) non aduchitur : etfi exifli= Afpalathi co- 
mnuerint nonnuUi fantalum rubrum uocitum cffe Afpalathum . Quorum errorem Serapio maniftfle prodidit : quan- "°^""o . 
doquidem defantalo agens , nuUiim ( ut affolet) affert Diofcortdis tcflimonium,fed tantimfu£gentis nititur audo- 
ritatibus . Qjiod maximo argiimento cfl ^f.tnt.-tlum riibrum mhil ciim Aj^alatho h.tbcre cognationis . Meminit tamen 
Serapio Af^alathifub Arabico nominc D.irfifahan , iibi leguntur omnia , qu£ dc ipfo tradidit Diofcorides. HUic dlia 
ualidior acccditratio .ftquidem Aloiftus Cad.imufliis ,Columbiis ,cr Pinzontis in fuis nauigationibus ad orientales 
lndi.ii,ali.i<q; ignot.ii terrds , continuas ftnialonim reiia procerit.tte fyluM iinanimiter uidiffe narrant . Quod longe 
dbefl ab Afpalatho , quifi-titex hunulis cftfuauitcr odoratus , amarulento guflu , qu£ in riibro fantalo non deprehen- 
diintur , rtibrtim cnimfant.ilurn odor.ttum non cft . Quodft quandoquc odoratum fentitiit , id ( ut opttme norunt pe= 

40 riti myropol£ ) non cuenit, quod exfe talefit,fed qtidd, dum una cum albo, cr flaiio importatur , qu£ odorata Junt , 

ex lUisfibi cdorem afciiierit, qui tamcn tra6:ii tcmporis f.tcile euxnefcit . Porro RueUitis mediocri cenfura non ua^ Ruellius erro 
cat, quod pro ccrto affcrat, id lcgitimtim ejfe Afpalathtim, qiiod Rhodiiim olcaftriim nonnuUi uocant : quo item quon- '^ notatur. 
dam agaUochi uice utebantur myropolia . Cuiits matcriem cim cr infeplasijs , cr apiid artiflces , quiprecatorioi ( ut 
ita dicam ) corona^ ad Deipar£ uirginisfalutationcs torno conficiunt , ddigcntifijmefim ptrfcrutatus , eafane nigTA 
partim, partim uero cx nigro ,fl.iuoq; ucnofa mihifcfc obtiilit . Rubram autem , crfubrubram ( ut RueUius inquit ) 
nufqiiam me uidifje ingenue fateripojfum . Adde etihinum,qucdftt ( quemadmodum PJiodij narrant ) h£c planta ex 
olearumgenere Rhodio tracluabundc proiienicns, qu£ oltua; ctiam proftrat ,fed nec muhis fjiinis horrens , nec de- 
tracto cortice rubefcens . Qiiamobrcm ( ut meaftrt opinio ) Afjjalathiu non erit Rhodiiim oleaflrum , neq;fantalum 
riibrum . Itaq; ciim nobis A ff>alathits defit, qui tamcn facile ex Rhodiorum inftda ajferri pofjet , fupple.it etus locmn 

$ o uidcisfemen :fic cnun in G.dem fuccidaneis fcriptum reperio . Mcminit Aj^alathi Galcnus Iib. v i . fimp. med.ftc Afpalathi ui- 
inqiiiens . Afp.tlathusgiflu quidem acrisfimul cr adftringens cft tfacidt.ite uero ex difiimilibus coiift.it, nempe par^ res ex Gal. 
tibusfiiis acribiis excaifaciens, partibus uero ahjs, aufiens fcdicet , refrigerans . Itaq; utriusq; ratione deficcat , cr 
proinde ad pu.tredi:tis , crftuxioncs cft utilis . hailcnus Galenus . C£terum quo ctiam hi noftri commentarij Santala 
redoleant, pofleaqukm antiqiiiores Gr£ci eorirm non meminerunt, dc his hic diffcrcre non alicnum dtiximus. San^ Santalom c6- 
TALVM itaq;inutraq;lndiafyluisdenftfi.imis,wgcntijiimisq; nafcitur. Cuiust7-ia nunicrantur genera: quorum fideratio,& 
pr£firturpaUidum,fcciindum lociim habet album , poRremum rubrum , quod niiUo commendetur odore . priora dub ""^^' 
fuatuter jfirant . Quapropter Mauritanorumfentcntiam minimc prokandam putaucrim , qui Santalum tertio ordine 
ft-igcfacere-ificcare uerofecundo memori£ prodiderunt . Rubrum ( utipfi afferunt ) priuatim dcfluxiones prohibet : 
incandefcentibui inflammationibus, podagrisq; cxfucco folani , autj~cdt, uel portulac£ utditer iUinitur . Candidtim , 
ac paUidum , ex rofarum aqua flonti impofita , capitis dolores mulcent . Aduerfantur omnia calidis fibribm : epota. 
eftuanti uentriculo mirificc auxiliantur , Fiunt ex ijs, cr aqua rofarum epithemata , qii£ uentriculo ittita eius firuo^ 
'■■■' . rem 



'46 



And. Matchioli Comm. 



rcm in dnicntijlmisfibribm extinguunt . Adh<ec(ut audor ejl Auiccnna libro dc uiribm cordis) Sdntalmn non modo 
cordi efpcacijiime Lttitiam afjvrt , fcd cr robur non paruum addit . Quarc hii immifcctur mcdicamentis , qu£ cordi , 



Komin]. 



0" cordii palj}U.uioni rnaximam opcm pr^jlant . 
Arabibui, Darfifahan : Italii, AfpaUtho . 



Bjuoy 



M V S C V S. 



Mufci arbotii 
hiiloria. 



Mu(ci arbo- 



10 



20 



3» 



Q«od oiaTSxAx^os Crxcis , Latini^ item Ajjyalathui uocatur : 

CAP. XX. 

Bryon , id eft, Mufcus, a quibufdain fplachnon ap- 
pellatur. Incedroarbore,populo alba,&quercu inue- 
nitur .Optimum eftcedrinum,proximum populneum; 
in quo s;enere candidum , & odoratius pra;ftat : nigricas 
improbatur. Adftringendi vim habet. Decoftumin-. 
lidentium vuluis vtile. Vnguentobalanino, oleisquein- 
fpiifandi gratia inferitur : thymiamatum , acoporumque 
compoiitionibus conueniens . 



G A L E N V s lib.vi. dclimplicium med.facultatc,^ pojl 
ipfwm P.iuhu, non modo Mufcum , qui cedrii innafcitur, intaiium 
non rcirqwcrc ;fcd prccterquhn qudd popuhiei , ZT qucrni memi^ 
ncrint, dc co ctiiimnwm, qui in picca arborc abieti cognata oritur, 
tradiderunt . A' qua ipfe quidcni in uaUii Anani^ montibus fupra 
Tridentum mufcmadmodum uillofum proprijs manibus qu.hn^ 
^^ phiries decerpfi, multofme odoratiorem , pulchrioremqi , quam 
qui in populo, o~ quercu prouenit . Ncc minui picco fuauiter olet 
dbiegnus,quo in eorundcm motiumfyhm , abictes innumeroi adeo 
uillofas, mcdnasq; mihi uidcre fiepim contigit, ut primafatimfa^ 
cie crcdiderim uillos fi-ondium loco ijs in arboribus genitos ejfe . 
Sortitur arborcus Mufcus uaria , ac diuerfa nomina : quippe er 
mufcu6, er bryon , er d^hagnos, cr fplachnon, er hypnon appeU 
ittur . Meminit huius VUnius lib. x 1 1 . cap. x-niii.fic inquiens. 
Sph.ignos in Cyrenaica prouincia maxime probatur : alij bryon 
uocant . Secundurn locum obtinct Cyprius , tcrtium Fhccnicius . 
Tertur cr in Aegypto nafci : quin er in Gallia non dubitauerim . 
Sunt enim hoc nomine cani arborum uilli , quales m quercu maxi^ 
me uidcmus, fed odore pr£ji.intes . Lam prima candidifimi^, atq; 
altifsimis :fccunda rutilis : nuUa nigris . Et in infulis,petris(^ na» 
ti improbantur , omnesq; , quibm pahnayum , dtq^ non fuus odor incfl: . hadenus P/inn« . Cceterian in co genere , 
quod in Italia proucnit , is er nobilior , er odoratior apparet , qui in larice nafcitur : quaproptcr cr uiribus fortaffe 
prceflantior crit . Nimirum rccordor me non parum eo quandoq-, fuiffe obleilatum , dum nodurno tempore quibufr 
dam in montibus fuper focno recumberem, exconquifitis plantis dcfatigatus,ubi larices innumcne crant omni cx pars. 
te uiUofo mufco incance . Quandoquidem paflores , ttt nos. ueluti re noua , zr uoluptuoft reficerent , quodam paruo 4® 
ignis lumine hos uittos incendcbant , qui tanto flagrabant impetu , cr crepitu , ut nobis quidem uiderentur tormento^ 
rum puhicremfacile fuperare . Quippc flamm£ una cwm ingenti fauiUarum copia , in obfcur£ nodis fikntio ad aflrii 
toUi uidebantur , rehdofui odoris obledamcnto . Vnde iUud exiflimauerim, quod Galenus , cum bryon in quercubus , 
Cr piceis inucniri tradidcrit , nonfolum de picca inteUexcrit ,fed etiam de congcneribus plantis , ncmpe abicte, lari^ 
ce, er pinu . Is autem hb.y i.fimpl. med. citato, ita de eofcriptum rchquit . Bryon, quidam uero f^lanchnon . I«= 
r\ "''% A^ uenitur autem in quercubus , er piceis, O" popuhs albis . Vim habet adiiringcntem, inualidam . Ncc enim multim efi 
rabibus! frigidum , fed propinquumfirme medijs ; quia uideUcet cr digercndi, er emoUiendifacultatis cfl particeps , maxime 
quod in cedrinis Ugnis reperitur . Mufcum officin£ Arabas fecut£ Vfneam uocant . Intcr quos Serapio epotum ui~ 
num retuUt, in quo diebus aUquot ufnea maduerit, aUumfomnum inducere , uentricuUm roborare , uomitioncs com^ 
pcfcere , er aluumliflere . Adh£c Mufcus ( ut Auiccnna inquit ) utiliter intcr cordis medicamcnta inferitur , quod 
cdoris fragrantia animi defcilm iuuet . Sed quoniam arboreus mufcus odoratij^imum Mofchon mihi in mcmoriam rc= 
dcgit , qui ab oriente , cr occidente, quibufdam pilofls utricuUs conclufm deflrtur , etfi Diofcoridis Gakniq; £uum 
huncfilentio pr£terierit ; nos tamen haud quaquam difUmuLvida putauimus, qu£ ad hanc rem pertinerc arbitramur. 
Siquidem hi noflri commentarij merito de me conqueri potuijfent, fi eos tanta odorisfuauitate deflitutos reUquiffem ; 
pr£fertimcimomnibus palam fitubiq; terrarum Mofchuminterprctiofaodoramenta primam fibicomparaffc /c= 
dem . Quippe non modo coUo , auribusq; fuffienfus, ueflimcntis interpofitus , chirothecis iUitus , crumenis concUifus, 
ore Yctentus, er barb£ ZTfuperciVqs inundus dcfcrtur Mofchm, quo alarum, nariumq; t£dia, fudoris graueolentia, 
Cr infuaues corporis haUtus occulantur, lafciut£ oblcitamenta augeantur , moUiorq; poUtiafiat ;fed etiam ut odoris 
fuauitatc Deiparam uirgmem conciUent , ne diam , ut hacfucata hypocrifi Ltfciuiam difiimulcnt ( eo cnim uanitatis 
peruentum efl ) Mofchum ipflm m orbiculos componunt , quibus funiculo traicilis angeUcas fahttationes in c^han 
eruiiant . Omnia deniq; , quibus mifcetur Mofchm,fua odoris iucunditatc connncndat . Q«ocf fi h£ Utcubrdtioncs eo 

forte 




So 



In Lib. primum Diofcoridis . 



30 



... 4-7 

firtc cdrtiijfent , ttercnium quidem er.it , nc ciim iUisgrutium inijjjcnt , qtd mu\i tindiqne odormcntorttm fr4g)\tntia 

rcdolent. Qnmobrcmtitcr ij Jibiiingiicnt.i omnitim pr.fJhnttJumx,odordtifiim.ich comp.ircire tMleMtt , Mofchi 

primiim , detitde ticro liqnoris Zibctti tiocuti,zr Amb.iri dcniquc hijiorim, cr f.tciiltatcs dcfcribm. Mo= Mofchiodo- 

s c H V s it.iq^ ( ut KucUius cx Actio tr.ntfcribit ,fi tmcn a Aetij lcgitima fiint , ciim potiiis Symconis Sethi cjfe *Jti liiftoria- 

uidemttir ) pltirj. hubctgcncrcL . Prsfvrtur qtii in mtinicipio quod.tm nufcitur , quod mxgis , qu.lm Chordft citut^s ad 

orientcm iicrgit : hoc bj.rb.tr nominc Pat dicittir , colore fubfiMio . s ecundm Jibi fcdcm arrogat , qui ab Ittdia (f e= 

frrttir , priori bonitatc ccdcns , colorc ftibnigro . Eo iiifirtntor ccnfcttir , qtii a Sinartim agro mittitur . At lAofchtn 

omnis in timbilico ctdujd.im anim.disgignitur , quod caprcf Jimilc cjl , unico artnatutn cornu , prsgr.tttdi corpore . 

liuic ciim in uetierem .tgitur ,ftiroris uchementia umbilicus intumcfcit ,fit'q^ uomica pr.tgnans cotigcfio inibi craj?io= 

rc f.wgtiitte : qtto tonpore cr p.ibtilo, cr potufrriim .tnimal abjlinct , humiq; crcbro uoluittir : qua ucrf.itiotic utnbt^ 

lictm lutofo,f.eculcntoq; fangtiinc turgctttcm cxprimit . C£teriim cmijfajanics poji .tliquod tctnpus Jibi tnagnam 0= 

dorisfii.tuit.ttem .idfcifcit . De Mofcbo intcr Arabas fcripjlt diligenter accuratcq; Serapio, his tierbis . Animalia ca^ 

prcis non abjmilia, qu.t m.ofchumgigniv.tt , in Tumb.tfcorum , cr Sin.trtm .igro potij^iriim habenttir , loca intdcan 

contcrtnina . Ttimb.ifcintis Sinico loitgc prsJLtntior cji , qtwd c.iprc.e itiofchumgignentes cr nardum , cr aUas odo^ 

rdtifitnas plant.is dcp.ifcantur . Quod Sinis non ettenit . nam etji h£ qitoq- odoratis tiefcanttir hcrbis ; CiC tatncn odo^ 

ris, crf.tcult.ttis prxjiantia , nardum , cr ct-tera Tumbafci plantM non a:qtiant . Quincti.im in caufa efi demctendi 

ratio . qtiippc Ttimb.ijcini e uomtcc jvlliculofinictn ntmquatn crutint , quo adulteria pertnijccant , cr non nififeretto 

aelofyncerum lcgtint . sinici uero uontic.t tttrictdum cxprimtint , cr exclufafanie impoJiurM qtiofdam admifcent , 

nubilo partimq^ arridettte ctlo , CT alabajiris rccondtint . Is ctteris prxfiat , qui tnaiore odorisfragrantia rcdolcty 

cr qtd e uontica maxime ntattira crtiitur . Suttt cr itiicr h£c anbn.tli.t, qu£ ab alijs mofchwnfirentibus nuUo difcritni^^ 

ne dijfertittt, pr£terqti.m caninis uocatis dentibtis . qtdppc b£c ucrrium modo exertos pahni longittidine dentes ha* 

bent, cr pariter mofchum pr£Ji.intijVm>.mgigttunt . MofcbiK pr£cox tetro^O" infuaid odore difflicet . uerwn ucna^ 

tores itnmattiri fDlliculos cxcutientcs, t.tntil^er etmi libero aere fuf^endunt , dum abailo prorftMfcetore maturtierit . 

I^ enim aeris codione pcrfvda , tttiramfibi coitciliat odoris fuauitatcm . Veruntamen pr£cipuus habetur , qtdfu.iptc 

vattira in animalis utriculojibi tnattiritatcm coparauerit . Uunc ittcol£ perfaxa tnetunt, cr arborum truncos . natiq; 

animal ciim uomicam tnaturam cffe pr.cfetttit ,faxii cr trtincis fefe tnagno obledatttento affricat , dottec failo uo= 

mic£ cmijfario totafamei tiis ejfundattir . Htc c£terosfane anteceUit, tanqtiatnfclis coilione, er c£U bcnigttitate m<t 

turitatcm tiltimam conjecuttis . E.tinc itaq; mofchtim inde uettdtorcs coUigentcs eorm atiitnalimn utriculi^i afferuant, 

qii£ ah.is uenatione captatierant . Isq^ iUe tnofcbus cfi , quo reges cr donanttir , C" utuntur . Mofchta excalfacit Mofchi odo- 

ordine fcciittdo , ficcat iicro tertio. Cor frigidwn, ac trcttwkm roborat , GT omnibus ipfius ajfedibus opem pr^Jiat "^^" ""^*' 

potus , atq; iUitus . Detergit tenues oculortim albugines,cr humidoiS dejiuxioncs exiccat : cerebrmn roborat, er diu^ 

turnum capitis dolorem mtdcet,fi tamcn pitiiit£ redundantia proueniat . Coles ex eo cicino oleo tnacerato perunn 

Hus , promptius in ucncran excitatur . Vrobant nonnuUi an Mofcbu'! legitimus fit ,hoc tnodo . Pondus Ubra exami^ 

natum in labellum hiimore perfufum immittunt, tum pattlo poji iterim £qua latice ponderant . Qtiodfifuperjirdtur, 

jyncerum er legitimiim cxifiimant :.fin cedat, fpuriutn, cr adulteratwnputatit. Ruicfitnile aliudquodpiam habe- Zibetti hifto- 

mus ,fed pr£terqum quod mirum in mpdum oleat , primofiatim occurfu otfom uebetnentia. nares admodum firit . "' » ^ ^^'^"^* 

ANIMALZIBETTI. . 



4* 



50 




Hoc uulgarifcrtnone uocatntis z i b e t t o , unguentarijs maxitne expetitmn ad ea odoratnentd componenda , 
qu£ proprie tnifluras appeUattt . Gtgnitur id in exteriori tejiicuhrum utriculo cuiufdam anitnalis ,jili , qui tieteribus 
adifciortim ruiitis oberrat , tton abjimili^ . Catos h£c anitttalia uocant , qtios f^pius Venetijs uidi ex Syria delatos . 
V.fi atitem Zibcttum tanquatnfudor inter huiufce anitnalis tefiiculos concrefcms,calid£, htmid^q; facultati^ . Id ci* 
uerttul£ tmbilici itnpofitum titdu£ (irattgidadonibus mirifice prodefi : proinde nec mirum efi,fieo uiripeni circum^ 
litoriiagmmttitdtcribusincoitu afferant folatium. Porroexquo amearvm aliud odoratnenti genus gigna-^ Ambarihifto 
tur, quod ttos tiulgo uocamus Ambracane , uartj uarie opittantur . Alij nanq; tradunt ipfutn in maris alueotton feciK , "^'^ "^"^ • 
atq; in terra fungos oriri, ac dcinde f£tdentibus proceUis, e profundo elici , er in litus expui. NonttuUi uero refirut 
pifcem Azeltim nomine Ambarum hoc atddij^imc profcqtd , cuius efu neccmfibijiatim confcifcere . Quod ciimfciant 
pifcatores huius rei periti pifcetn huttc martuum , undisq; fltiituantem coniedis uncv; cr funibus extrabunt : O" Aj?z= 
banimfciffo animalii uentrceruMttt . Quoi uero {utperbibent) proxime dorfi fpinatn inuenitur , ii maxitne prxfir^ 

tur 



48 And. Matthioli Comm. 

tur alio . Quidm prieterea in fvntibia quibufdm Ambarum nxtare fcrihunt , qui bituminis modo illud eru8:Mt . H«a 
imfentcnti£ e rccentioribus Gr^ecw inucnio Symeonem Sethi , qui Ambarum defcribit hii uerbis . Ampar , quod cr 
Ambar appelktur, in diuerfis loci^ faturit . Sunt cnim eius fbntcs ut bituminis , o~ fnlphuris , cr rerum fmilium . 

Ambari gene Tri.i Ambmfxcinntgenera. Pnefvrtur colorefuluum e Sehchito Indue pctitum. A hi(dfubalbidum,quod e Sinchrio 

ra, & uirej. ftlicis Arubi£ oppido aduehitur . Tcrtiim atrum, er c£terii uinbus imbeciUius. Excalfxcit Ambarum, QTficcat : cc 

rcbrum, zr cor olfadu roborat . Senibus, cr naturafrigidis opem mirificc priejiat . Quare ijfdem potius, qu.m iuue 

nibus chirotheciC Ambaro imbut£ conccdi debercnt . Vino infufum tcmulcntos efficit . C-eterum ex antedidis qu£ 

fit Ambari hifloria ut uerior accipienda, non equidem aufim decerncrc, qucd nihil adhuc certi atq^ cxplorati habeam. 

Fuchfij opi- Nciji etiam libet fubfcribere fcntcnti£ luchsij, quanuii uiri eruditifiimi : qui in libro de componcndis medicamentii , 

nio. quem ultimo loco audum edidit , Ambarum nofiri ufus faflitium effe cenfct , atq- lcgitimum Ambarum , de quo fcri=^ i © 

fferunt Mauritani, quodq; ipfcfuccinigencri adfcribit, defiderari . Siquidem non uidco, quibusrationibus,uel au6io= 
rumtejiimonijshancfuamcomprobctfententiam. MufctiS arborem Cfu'ov,H a7cAdyX'ov Gr£cis appellatur: 

Nomina. Mufcm, Latinis : Axnech, aut Vfnee, Arabibus : Mofco , Italif : Mcofz, Germanis . AtMofchus odoratus ^dcypt 
Greecis recentionbus nomimtur : Mofchus, Latinis : Mifcb,feu Mefcb, Arabibus : Mufchio , Italis . 

A^dAAoXov. AGALLOCHVM. CAP. XXI. 

Agallochvm lignum efl:, quod ex India, atque Arabia deportatur, thuias ligno fimilc, ma- 
culatum, odoratumjguftu adftringens cum quadam amaritudine : cute uerius quam cortice ueftitur, 
aliquantulumuerficolore. Manditur,autdecoftooscolluitur,commendandi halitus gratia.:fu- 2© 
dores arcet toto corpori infparfum :pro thure ad fuffimenta fubftituitur. Radixepota drachmae 
unius pondere, humida ftomachi uitia, & imbecillitatem , fcruoremq;mulcet : li lateris, iocinerisue 
dolor excruciat, fi dyfenteris, aut tormina infeftant, ex aqua bibere prodeft . 

Agallochi co AcALLOCHVMrf Grctcis, CT Latinisrecentioribus,/icutiab Apbris Lignum aloes appeUatur. Optimm 

fideratio. dLu/itanii e Calecutlndi£ emporio adnosconuchitur .EtJietiamVenetia^bac £tatecx Alexandria Aegyptipr^s- ■ 
ftantifimum afferatur :fiquidem igni accenfumfuauif.imum , ac periucundum f^irat odorem .Necob id putandu boc 
iUegitimum effe^quod iStyi^-ivov, id eft punilismaculatu nonfit : quoniam Orib.tfius non legit i^iy[>.ivo'j,fcd 1$ i ^J-iV 
evv iva^(.{,id ejt. lcjl igitur odoratum erc. Quemadmodum nec id etiam legit Scrapio,qui nec pundorum,ncc macu= 
Urum meminit :ficuti nec Paulus. C£terum non diu ejl, quod legitimum importariccepit : nam licet aniea,quibufdam 3 o 
non deiffet AgaUochum uerum ; nihilominus,qu6d rarifimum effetjofficin^fire omnes eius loco,utfuperius diximm, 
oleajirum Khodiumfuppeditabant : quemfalso exift:imauit RueUius af^alathum cjfe . 'Nafcitur Agalfccbhn (ut Lu^ 
fitani per meridiem in orientem nauigantes tefl:antur)in infula Taprebana,alijsq; confinibm locis,cuius integros trun 
cos in Lu(ftaniam,<y Hif^aniam ijdemfecum attulere, qui non modo incenfiffed manuum tantum attritu fuauiter ( tit 
aiunt ) redolent . Porro ubiq^ pretiofum AgaUcchum efi : nam <y in loci/; , ubi nafcitur , plurimi penditur . Verum 

Aoalloc. (abu AgaUocbum,quod tantopere pr£fl:et,ha{lenus mihi uidere non licuit. Sunt, qui fomniantes dixcrint, AgaUocbi ars. 

loUopinio . torem uidifje neminem, cum terreftri tantum paradifo proueniat : iUudq;firri fabidantur fiuminibus , qu£ ( ut facrit 
teftantur monumenta)ex eo manant. Atqui pro comperto babctur(utpaucis innuit Serapio) Cangcm l'ndi£ amplijli^ 
mumfluuium quam plurimafecim AgaUochifragmina uebere,qu£ tamen in ipfum ducuntur aliorumfluminum curfu, . 
qui in eum confluunt . Qnippe cumfluuij transluant loca, ubi AgaUochum proucttit, aquarum intmdatioitibm turgen=- ^^ 
tes,buius trimcos,fiagmina,ac ramenta rapiunt una cum alijs uarij generis ligttis,ZT in Gangem transfirunt : quetn- 
ddmodum in noftris etiamfluminibus f£pe acf^pius uifitur . Cuim rei ittdicium ajfert iUud , quod Venetijs uenditur , 
utpote quod lottgo aquarum difcurfu otnni ex parte laceratum , exefum , comminutumq; fpeitetur . Quatnobrem mi=^ 
rum tion eft,fidt(m manibm tra^atur,id odoris tion pr^fiet , qtto iUudfiagrare pr^dicaitt ex natalifolo in Lufitania 

Agallociu hi- aduecium. Eim plura numerantur getiera,fi SerapionifideS cft adhibenda, qui exAbohanifa Arabo ita traiifcribit . 

Aoria ex Se- D/cttnt AgaUocbumin Arabianunquam oriri;tametfiqu£damibi crefcat planta neuig uocata,qu£ quadintenui 

rap. ym. j^g^iJiocbum reftrt . Verum pr^ftdntifiimum India mittit : er quanim hoc genere dijferat ( plura enim Indis AgaU 
lochifuntgenera ) id tamen quod uiribus c£tera pr£ceUit per exceUentiam Indtim peculi.iriter uocant , quemadmo* 
dum ttigra myrobalana,qu6d c£teris pr^ftent , Iitdd pariter appeUant . Ittdtim in qtiadam Iitdi£ infula iijuenitur,qu£ 
Yimuanominatur. Sele^ijiimim eft nigrum,quod uarium ofteitdat colorem,Jucciplenum, ponderofum, duritie com- ^ ^ 
padum, cralfum,non albicans, er quod acceitfum £gerrimeflagret. Sectmd£ bonitatis eft Mondiwum a Mondel 1«= 
di£ urbe denominatum. Tertium efi Seificum,quod non obfcur£ bonitatis pr£fumitur,qu6dfua pr^Jianti ui,acgruue 
dine in aqua conieiium, non innatet,fedftatimfubfidxt . porro ex hoc genere id magvi pr^ftat , qiiod crajfum efl , er 
phrimo bumore pr£gnans . Voftremamfedem babct Alcumericii Seifico bonitate ccdens : tamctfi Alcianeri non lon 
gius k Seifi diftet,qum itinerc triduano . Vr^ftat in Alcumericigenere nigrum niiUa albedine uarium,.graue, igitium 
flammis diu refiftens,ueruntamen uiribus Seifico infirmius eft . Itcm ex audoritate Cbealfitebeitiidem itafcribit.Ye^ 
runt pr£terea,quod incoU AgaUocbumftatim ab arbore dtffc{ium integro annofepcliunt, ut ita tcrra obrutum mar^ 
cefcat cortexjignumq; tantum purtim remaiteat,adc6 ut e ligno nihil erodatur. fcrtmt infuper illis in regioiiibus coU 
hbentes ex AgaUocbi arboribus ramos , raptos a fluminum intmdationibus per circtmftantes rcgioncs dcfirri . b£c 
Serapio . Cuifubfcribit e recenticribus Grxcii SymeonSethi , caufam etiam reddens , cHr annuafcpulttira diffedtm 
AgaUocbm rccondutur , cim itu^mt . No» aliis odoratius futurumcxi^timMt , nifi prim marcorem aliquem 

G-teredincm 



AO 



InLib. primum Diofcoridis. 49 

tr teredinmfcnferit : proinde hdrum regionum incoU diffeiiim fub terra condunt ,fuoq; tempdre eximunt , cr 
ncgotiitoribui uendunt . Nicolaus Myrepficui fxpius in fuis componendis medicmenti'; Agdhchi crudi meminit , 
vbi Yuchfiui prinu de antidotiife^ione ,jic adnouuit . Sxpe Ag.illochi crudi mentionem f.tcit N/co/jiw , idcoq; hoc Fuchfij rente- 
loco , qu.v noftru de iRo fit fententii , exponcmui . Pcr crudum it.tq; lignum inteUigo, quod non putruit : nm ( ut te- fa improba- 
ftis eft Symeon Sethi) ciui rcgionis , in qun proucnit , tncolx idipftini concidunt, crfub tcrra multo pulucrc obruunt, '* ' 
cr poft itliquod temporis /jn.-ifi/on , qnuntum fcilicctfujficcre uidetur , lignt partes educunt , er mcrcatoribus uen- 
dtmt . crudum itaq; erit ,quod tem non obruitur ,fed ftatim ab arbore cxcifmn ad iifum rapitur . h£c 'Euchsij fen^ 
teiitix . A' quo tamcn nos p.icefua diffcntimm . n.un fi in componendis mcdic.tmentis pra-ftantiora fimplicia fcmper 
expofcimus , flti]; Ag.tUochum iHud prxflantms , odor.ttiusq; ( ut cti.tm Symcon iUe rcftrt ) quod terra , ucl pulucre 
' "^ fuerit fepultum , non utdeo, cur potittiinfepultum , crftatim ab ipfa arbore excifum ( id cnim ob locorum diftantiam 
reccns habere ncquims ) crudum uoc.tucrit N icolain , prxftantiuiq; exiftimauerit . Puluere enim uel tcrra condi^ 
tum coqui non potcft , quod nuUus tbifit ignis , ncq; calor ,fcd potius rccrementitia hitmiditatc extii , qu£ fvrt.tffe o« 
dorcm eitts obtttndit . Veritm crcdulerim potius , per crudum AgaUochum Nrco/jfo iUud deftgnari , quod non fuerit 
antea elixitm :.qu6d inde fvrtaftis odoratiftima lauacra ex AgaUochi deco^o fibi conftci.tnt Indi , aliaq; odor.imenta 
in rcgales pr.cparent ufui , itt ctiam cum rhabarbaro fieri narrant . Vel fx>rte per crudum iUnd inteUigit Nicolatts , 
qiiod impetufiumtnttm , iongoiq; eorim duiiu per regiones non dcftrtur . \n his naiique calorificis regiontbm aqu£ d 
folibtisnonobfcuri\calcfa^£nonmodoiUudomnicx p.xrte dilitunt,fcdctiam elixant. lUttd pr£terea addidcrim^ 
qucdc!imnonmod6crudtmt,jcdetiam bonum addiderit Nicolatts ,ntiUttm aliudexpelcre uidetur,quam quodfe- 
pultum prxftantiftimum cu.tfcrit . Ctstcrian AgaUochi omne gcntis cxcalfacit , cr cxiccat ordine fecundo . lcacit , Agallochi fa- 
Ht Auicenna fcribit , ad cordis affedtts : ob idq; intcr ea medicamenta , qu£ cordi pr^fidiofunt , AgaUochum recen- *^"'"' • 
fuit . YLidtii non repcrio mcmintffc Galenum altbi,quam in fuccid.tncis , ubi centaurium fupplct pro AgaUocho . Li~ Nomina. 
gnum , qiiod Gr£cixyxA\oy^oj , Latiniftmilitcr AgaUochum dicunt . Veritm recentioribus Gr^ci^s |u AocAoh noj)tt= 
natur , ut officinis higmm aloes : Matiritanii , Ro.td , Ag.tbian , Agaltigin , aut Agalugen : Italis , AgaUocho , CT 
Lcg/io aloe : Germanis ,Alocs holtz,fcu Kreuz holtz : Hijpanii , Lin aloe . 

NoiPKiitl^Sov'*'"*"" W-AKCApHfHVjW, CAP. XXII. 

Narcaphthvm exlndiadefertur,corticofum,fimile{ycomorilibro: quodiucundiodorisgra 
tia fuffitur . Mifceiur thymiamatis compofitis . Conftrictionibus vuluas fufi-itu prodeft . 

30 Tam breuiter,tamq; parce deNarcaphtho fcripfit Diofcorides,iitnimirummihiperdifficilefttexplicare, Narcaphthi 
qiiidnamhac iCtate adnos^exlndia a^eratur ,quodlcgitimum Narcaphthumreferat .Eoq;mitgis quodnihilde hoc confideracio. 
(quodequidemfci.tm)Theophrdftm ,(^Plimusfuismonumentispofleritatiimcmori£prodiderunt. Attamcn non 
defunt indicia , qu£ pr£feftrant(ft modo ad nos deftratur ) idomnino effe Narcaphthum , quod uulgo offtcin£ uo= 
cant Tigname . nam tigname non aliud integrat , quam thymiama apud Gr£cos , quod apud Latinos fuffimentumfi^ Tigname . 
gnificat. Proindeciimhuiusinfuffimentisfi-equentiftunusfitufm,nilmirum finouum exufu fibi uendicauerit no^i 
men , quod eft thymiama . I<f quod corrumpcntes poftcri tigname pro thymiamate dixere . Ad h£c ( ut Diofcorides 
inquit ) iucundi odorisgratia perfc fuffitur , ac etiam alijs fuffimeniis inferitur . Quod in Tignamefacile probatur . 
quippc id tantitm ufu itcnit in copolitis cdoramentts,qu£ adfuffiendum parantur,ita ut pr£terqum qu6d perfe id mtt 
neris pr£ftct,rur£ quoq; fiant fuffimentoru contpofitiones,qu£ ipfum non recipiant. Qjiare admirariftnamm, fi reli 

40 flo propriofu£ arboris nomtne,fibi afcititiam nomcnchturaexfuffimenti/S ufurpauerit. Serapio Narcaphthu Lafa* Nomina. 
haten itocat : cr iUud odoraticalami uicefupponi poffe autumat . Na^ Kotf^flov Gr£ce,ficut Narcaphthum Latine 
appeUatur : Arabice, Nabach,fiue Lafahaten : Italice, AgaUocho, atq; etiam Tigname, ueluti feplafiarum uulgo, 

KoiyKX^ov. CANCAMVM. CAP. XXIII. 

Canc AM VM Arabici ligni lacryma eft , myrrhse quodammodo fimilis , uirofi guftus , quam ad 
fuffimentaufurpant.Veftesc"o,additisftyrace, &myrrha,fuffiuntur. Vim proditur obtinerc ex- 
renuandi obcfos,fi terniimobolorum pondereex aqua,aut mulfoacetoplufculosdies ebibaturilie'^ 
iiofis datur j comitiahbus, & fufpiriofis : menfes cum aqua mulfa pellit : oculorum cicatrices confe- 
ftim emendat : uino madefa^nium medctur eorundem hebetudinibus . aduerfus gingiuas humorepra: 
$0 gn3ntes,doloresquedentium,nonaliudefficacius. 

C A N c A M V M, quod tiotis cmnibus Diofcoridis htftoriam referat Qit recentiorumftre omniwm medic£ materis Cancami con 
ftudioforumftrj: opinio ) nec ex Arabia , ncc altunde ad nos aduehitur . Quidam tamen pro Cancamo gummi quodda fideratio . 
rufum , ac peUuccns oftendunt , quodfurcitlos incogmt£ arboris tmdique circumueftit , myrrh£ quadantenm fimile . 
Veruntamen qucd nuUa ( ut Diofcorides inquit ) in eo manfofaporis uirofitas deprchcndatur , alij id potiiis mentiri , 
quam effe kguimum. Cancamttm uolunt . Expetitur hoc gumrnigenus hoc tempore maxime inftcioribus ud inficiendx 
fericaftamina,tdq; uulgart fcrmonc quidam in Italia appcU.tnt Lacca,quidam diminute Lacchetta. Cuim duo habcn^ 
turgenera , qu£ tantiim ( ut cpinor) bonitate differunt. Pr^ftantim uulgo appclltnt Laccafumetri : quod uero de- 
terius eft , Lacca comberti , cognomenttsfortaffe a. locis Arabum , a quibus deferuntur , acceptis . frimum furculis 
perpetuo obuolutitm uifitur : alteriim abfque furculis in glcbas concretiim myrrh£ modo,quodctiam uiliori pretio 
uendunt . Hmc ita^faclum eft, ut qredidennt lUi S erapionis auiloritatepett, hoc lcgitimmn ejfe Cancanium : ncmpe 

e quod 



li 



Itb 



)0 , And.Matthioli Comm. 

La cca A rabu qtwd w Cditumu Ldccdm dppellet, cr quod drhorisfit gummi , uel Ucrymd myrrhdm qudddntcms rtfirens : quod^ 

opinio ujria. ^ f,-_j„j (.,„; mcmineritSerdpio, pollqu.im de Diofcoridii ct Vduli Cdncxmo cgitjm uerbis. L a c c a (utinquit Ifdc 

amrdn)res qu^ddm efi rubcd,qu£ tenuibus lignorufurculisinh^rct^fdporc non ingrdto. Coquitur h£c,et inficiuntur 

indc pdnni rubco colorc,qudm infi:durdm chcrmcs dppclldnt.Quod ucro pofi infedurdm fubfidct,^ infi£ioribusre^ 

minet , pdriter Ldccdm uocdnt . Cx'ter!(m Ldccd cx A rmcnid defcvtur cxiccdns , cr excdlfdciens ordinc fccundo . 

Vcntriculum , cr iccur robordt, eorumq; infdr^us cxpedit, ifltricos uv.idt, O" dquAf peUit. Ehdtur dd mcdicdmcntA 

hdc rdtione. Kdmuli,qui boc fcdtcnt gummi,diligcntcr frdnguntur, dcfubindc dqud perfundiitur,in qud odordtus iutt 

cuf driftolochidq; infirbuerint , dcinde piftillo dgitdntur , ciwi dutem db agttdtione refedcrint.dqud lcuiter dhijcitur . 

quodfi ttnd tdntum lotione imn pclluccdt,fccund6 item repurgetur, demumflccctur in umbrd, CT rcconddtur in Udje 

uitrco. hiCc Serdpio. duibus pdl.hn cft,giimi,quod tnjviloribus uulgo Ldccd dtcitur,Ldccdm effe Ardbum,Gr 4 Gr£ 

corum Cdncdmo differrc : quod Diofcoridi dncdmum Ucrymdfit Ardbic£ drboris, uirofi gufliis:Serdpioni uero res 

qu£ddm rubcd, ex Armenid , non ex Ar.ibii dlUtd , tcnutbus Itgnorim jurcuUs inh^rens ,fdporc non ingrdto . Item 

Hiofcortdi Cdncdmum obefos extetiudt, lienofos tuudt, fuf^iriofi5,(y comitidlibus prodcft,menfes peUit, oculorum cis. 

cdtriccs dclet, <y hchetudtncm curdt, tuntcntcsgingiuds cohibet , er dentium dolores tollit . Serdpioni dutem tdntum 

obftrudioncs dpcrit,uifcerd imbccilU robordt, tccoris dolores mtdcet, er regium morbum,^ hydropemfdndt . quiX 

omnid medicdmcntortm diuerfitdtcn: pr^fcfirunt. Qjtofit, ut non db re exiflimduerint peritiores medici,nos omni* 

Cac»mum & no Diofcoridis Cdncdmo effe dcftitutos. Vcruntdmen non defunt rdtiones, nec probdtifiimorttm dudortm tcftimo= 

hcca quodide jii^^qniyn; ^ f,-^„, probdri poftt, Cr£corum Cdncdmum, er Ardbum Ldccdidem effe . Ndra etfi h£c,qu£ atldtdfunty 

t'iir.' ^ omni cx pdrte uerd uidednttir ift quis tdmcn Dtofcoridiscodicemhoccdpitefcdteremendiidmmdduerterit,CTrem 

omnem dccurdtius, diligcntittsq; perpenderit , certior fvrtdffe fiet, nos Cdncamo non omitino dcftittd . Ego cnim cum 

< Vdulum,qui in omnifimplictum ccnfu omnid ex Diofcoride trdnfcripfit,dccurdtius pcrkgerem, inueniffemqi illi Cdns 

cdmum Ucrymdm c(fe Ardbic£ drboris,myrrh£ ftmilem, odore grdto , c quod nuUius uirofiguftus mcminerit, iUico 

orta cft fufpicio , quod ed pdrticuld Diofcoridi iUegitime dcccfferit . Auxit deindc fujJi>icior.em hdtic Serdpio : qtiippe 

qui atpitc ic Ldccd dc Cdnodmo dgens,dum (utdffoletj cx Diofcoridc trdnfcribit , nttfqudm huius pdrticuU mentios- 

nemftcertt. qtiodfdrtdfft-tiiofcoridis codex, d qtio trdnfcrtpfit, hdc menddfdcile tacdrit . Sed iUud adhuc mdgis rcm 

itafc hdbere mthi pcrfudfit,qucd primiun lcgatur in Diofcoride , Cancdmum tiiroft efte guftus,qtiodfcetoris, ttonfud^ 

tieolenti£ indicitim eft : mox cumftyrdce,ct myrrhd ddftiffiendds ueftes expeti,tit grato comendcntur odore . qu£ ut 

intcrfe maxiincrepugnant, itd etidm deprdudt£ ledionis pr^bentfuj^icionem . Hisiuq; rdtionibus , cr duHoritdtii 

bus non db re dddui^us cffc uideor , ut qudfi crediderim Diofcoridis codicem hoc in loco uitidtumfuiffe . Vitde poftea 

fdiiumfit, ut eius Cdncdmti dh Ardbico diuerfumfefe oftenderit . Nc<jf; fdnc huic opinioni iUudobftdre uidetur, qucd 3 © 

pluru in morhis curandis Cancdmo df^igttduerit Diofcorides,qu.im Serdpio .fiquidem iiuUi dubium eft, quin ea medica 

mentd,qu£ obefos extcnudnt,lienofos iuudnt,€r menfes cient,poftnt pdriter uentriculum et iccur robordre,eorumqi 

infdrHus expedire,(y cutemfubeuntes dquds , cr fttte fuffufos fdndre . li£c dutem filentio inuoluendd non duximuf, 

Laccas feaiti? non ut noftrd h£c probetur,uel improbetur opinio ,fcd ut dlijs ueritdtis inueftigdnd£ pdtcdt dditus . Sunt etidmfds- 

genert. {^itiit Ldcc£ plurdgenerd : qu£ ex diuerfdrum inftdionumfedimento pidortbtis tantm pdrdtitur. Alid tidnquc con^ 

ficitur ex pimpinelU hdccd, quam uulgo uocdnt Cremcfe,cr Cremcfino : cx inftdorio cocco dlid : dlid ex ttdtiua Se* 

rdpionis Ucca : dlid denique ex ligno, quod brdfilium uocdnt , omnitim deterrimd . qudrum nuUd dd medicdmenta ad» 

mittitur . No« tdmen defunt,qui creddnt,chermefinum inftdoribus uocdtum cffe drborisgummi : imo illud idem,quod 

Serdpio,dudore lfdc,rem rubedm(ut pdulo dnte diximus) cffc dit,qu£ tentiibus lignorumfurculis inh^rcdt, cr qucd. 

.taitvoVl ea inficidiitur pdnni ruheo colore , quem chermcs dppelldnt . qudndoqtiidem huiusfententi^ reperiofuiffe luchfium. 40 

Fuchdj opi- scd meo iudicio non exdite rem explordffe uidetur . quippe chermefinum,quo pumccOjCT purpureo colore fericafta 

nio improbi- jjj,„^ inficiutitur, eft{ut Itali optime nortint) pilula, uel baccd exigud pimpincU^ rddicibus in oricntdlibus regionibiu 

* * adndfcens,non dutemgummi,uel rofcidum,uel dliud perfe mdttdns, abco pcrquam longe diuerfum . Siquidem hoc nil 

dliud eft,qum ndtiud Sei-dpionis lacca, quam proprie Itali uocant uulgo Idccd O" Idcchcttd, inftctoribus tdntum ex* 

fetitd ijs inficiendis fericis,qu£ uiliori ueiieunt prctio . Nec obfldt,qu6d dixerit Serdpio,que hlcfecutiK eft Yuchfius, 

huiufcc Ucc£ inftiturduocdri chermes: quippe proprio cdpitc de chermes,nilfdne dUud per chermes intcUigtt,quam 

toccwm inftdorium Diofcoridis . qtiofit, ut exiftimduerim in eo cdpite de Uccd omninofubefte menddm, uelauHoris, 

uel interpretis : ©" fortc melior h£c cffct leiiio . Coquitur h£c,zx inficiuntur inde panni rubeo colore,ade6 ut coccis 

Pharmacopo nei uidcantur : uel ddeo ut ijs fimiles fint,quortim inftduris inijcitur chermcs. Aberrdiit pr£terea pharmdcopoldru 

larum error . ^„ ^,jj plurimi Didldccdm dntidotu componcntes, quod lcgitim£ Armenidc£ Ucc£ loco,quam Ardbes prodidere,fj,* 

ditids,cr ptdoribtis tdnttim dicdtds immifceant. Sed cducdnt,qti£fo,ne hunc errorem corrigentes in dltertim non m.i^ 

Monachorii" nus deteftditdum inciddnt : id itdnq; ijsfdcile coittittget,fi IAondchis,qiii in Mcfuemfcripferuntjmoregerent.Ui enim 

lapfus .. J4,jj rei medic£ proftffores dffererc non dubitdrunt,immifceitddm cffe loco cancdnti,fcu ldcc£ in magn.l didldcc£ dn» 

tidotum cdin Aphric£ arhoris ldcrymdm,qudm feplafi£ fditguinem drdconis appeUant, qukq^ Diofcoridis cinndhdrii 

ab omnibtiS effe ccnfetur . Sed certe ij mdgis hdUucindittur, qu.hn utreftlU debeditt,qucd cd Idcryntd in compluribiK 

fdcultdtibiis cdncdmo aduerfctur . Quippe Arabicam Cdncdmum , quod potifiime dittidotus iUa cxpcfcit , tdnqudm a 

Mduritdiiii inuentum, pr£terquam qu6d ueiitricuUm, er iecur robordt ; ddco eorum inf.trdus, cr obftrtidiones ex= 

pedit , ttt idericos quidem, er aqud tntercutc laborantes itiuet . Coittra Uer6 draconis lacryma propria ui cfficactter 

ddflringit,ita utfcrtptum reliquerit Diofcorides^eam lacrymdm ijfdcm poUere uirihtis , qutbtu h.t mdtucs lapis : cuiiK 

tdmen uis eft, ut mcnftum profluuiaftfldt,iion dutem ut clici.xty Cancami modo,pr£fertim ubi uafcrum infariiu remo 

reittur . ob id^ mttxime expetitur adfanguinis emaiidtiones, ad uulnera cohtbendd,cr ofiumfrdcturmftrruminadM. 

Sei 



f 



$9 



InLib.primumDiofcoridis. ji 

Scdmonuchosmiffosfdcidmm:crfeph/idriosddmoneamiii,utfinoliroconfilio uti uclint , non aliud pro Ucca in 
eam antidotum imponant , cpidm Uccam ipfumSerdpionis . qux natiud ex Armcnia dd fericorum ueUerum infeilum 
copiofifima dd nos dcfcrtur./iquidcm de hdc inteUexerunt Mduritdni : quosfecutwi HicoldUi Myrcpjicus infua Dm=> 
ldcc£ confi:dione kccdm inficlorum immifcuit . Ciuod KdyKa^ov Grteci , L atini item CaHcamum uocant : Ara^ 
bes, Sdch,fiue Lach : Itdli , Cdncdmo : uulgfti officinarum , Ldcca . 



le 



30 



Kv:fi. 



C Y P H I. 



CAP. XXIIII. 



C Y P H I odorati fufiimenti compofitio efl:,dicata dijs:quaabunde Aegyptijfacerdotesutun- 
tur.Inantidota mifceri Iblet: Aifpirions daturin potu. Permulta:componendi rationes, quarum 
unahxcert. Sumito cyperi dimidium fe.\:tarium,cum pari baccarumiunipen adults modo:vuae 
pafla; pinguis , exemptis uinaceis , minas duodccim ; rcfina; purgatas minas quinque : calami , & iun- 
ci odoratorum , & af[5alathi , Inigulorum minam : myrrhs duodecim : uini ueteris fextarios nouem , 
cumduabusmellisminis . Vuam pafram,detradisuinaccis,tufam cumuino,& myrrha fubigito: 
C2teratufa,iS:cribrata adijcitordie uno humorem combibere finito. dein mel coquito,dum fibi 
glutinis adfcifcat crafsitudinem : eliquatam reilnam accurate permifceto cum reliquis diligenter con 
tritis , & in fiftile uas recondito . 

N o N omnesfane Diofcoridis codices , pr^fertimq^ uetufliores hoc Cyphi caput recipiunt . Quofit , ut crcdi- Cyphi caput 
derim cum plerifquc rci medicce peritis, id iUcgitimc huc acccfiijfe .fiquidcm non rationi confentaneum effe uidctur , adfcititium . 
T)iofcoridem hic defimplicium mdtcridfcribentem , compofitd medicdmenta tam inconfultc , ac prcetcr remfimplici=^ 
bus inferuiffe : prsfertim cum id nuUi fuperiorum commode adnefii pofit , quemddmodum eji dc multis alijs compofi^ 
tiombus. vtK\icflGr£cii,itaetidmLdtinis,crltalis,CyphidppeUatur. Noaiina. 

K^im . CROCVM. CAP. XXV. 

C R o c V M optimum in mcdendi vfu Coryceum,re- 
cens,&bonicoloris,paulum candidi gerensin capreo- 
lo , oblongum , omnibus fuis partibus conftans, non fra- 
gile,plenum,a quo detradum eft nihil,quod madefa- 
(Stum manus inficit , nec fitum redolet , aut cariem fentit, 
fubacre;finhuiusgenerisnoneft,aut uetus,aut humo- 
reperfufumcreditur.Secundus locusdatur Coryceo,e 
traciu Lycis conterraino. Tertius Lycio,emonte O- 
lympo . Dein ex Aegibus Aetolise . Cyrenaicum & Cen- 
turipinum inter Sicilica omniauiribus infirmius eft. 

Omnium natura oleracea . Itali tamen ob fucci copiam, 
& colorisuenuftatem, tingendis mortarijs dicauerunt: 
quibus de caufis magno uenditur. Vtilifsimum in medi- 
cinaquodantedefcripfimus. Adulteratur immifto cro- 
comagmate tufo , atque etiam fapx fublitu ; contrita,qud 
pondus adijciatur,fimulargenti fpuma,aut plumbagi- 
ne . Sed maleficium declarat infidens puluis , prsfertim Ci 
defrutum in odorando fubolet. Theffalus ipfum tantiim 
odoratum effe uoluit. Alij exitiofum ,tnbus drachmis 
ex aqua potis . Procul dubio uim coquendi , emolliendi , 
atquefubftringendi habet: vrinamcit;elegantem colo- 
rem prKftat:qui ex pafTo biberint, crapulam non fen- 
tient;ocuIorum fluxionesillitumcumhumanolafteco- 
hibet : additur in potiones,qu3e interaneorum caufa tem- 
perantur : ad vul uae etiam, fedisque cataplafmata , utiliter 
inditur;venerem ftimulat: vergentes ad ignem facrum 
inflammationesmulcet;auricularijs colleftionibus uti- 
le. Qupfaciliusconteratur,in calido fiftili fole ficcari 
oportet, celeriterque uerfari. Vrinam mouet radix ex 
paffopota. 




KjoKop.a-y(Aot . 



CROCOMAGMA. 



CAP. xxvr. 



Crocomagma fit exprefsis unguenti crocini odoramentis, & in formas digeftis. Optimum 
eft odoratum , modice my rrham olens , graue , nigrum, ligni expers , teue , fubamarum , quod ma- 
defa(5iumcrocicoIoremreddit,guftatumqueuehementerdentesac linguam inficit, multis durans 
annis : quale eft quod ^ Sy ria defertur . Habet fuas uires ad delenda, quae caliginem oculis obucrfant : 

c » urinara 



T2 



And. Macthioli Gomm. 



deratio. 



vrin3mcit,calficit,concoquit,&eniolIit:Virescrociproportioncqiiadantenusrepr3cfentat:qua- 
doquidem plurimam croci partem fibi Crocomagma uendicat . 

C R o c V M qiiidm ubique terrarum cognofcitur . In Itali^ , er pr.-efertim in Hetnrid , M.auritanorum mo^ 
Croei confi- io uulgo uocatur Z.iff<irdno : quanqu.im non defunt rura in agro nojlro Senenfi , qu£ corrupto k Croco uocabulo ip* 
fum dppelknt Gruogo . deterum crocum Coryceum , cr Lycium in Olympo monte decerptumiquodfciam ) a.inos 
non aduehitur . Quapropter quod ab Aquila Vcftinorum urbe affertur , primumfibi locum uendicat in Italia . Co/ia 
jiat optimum effe , cr Aquilano longe prtejiantiM , quod in Germania oritur , e Vienna A uflrice metropoli deuedum, 
Sedhuiufcemodifanepcrexiguum eft ,idq;difficulter tranfit adltalos ,obeius frequentifimum incibis ufum apui 
Vannonios , cr Germanos . Tloret Crocum ( ut rheophrajiui audor efl ) uergiliarum occafu , paucisq; diebm : con=- 
frftim ucro cumfilioftorcm quoque expelUt . Gaudet calcari , cr melius ita euadit . Croci meminit Galenus libro 
VII. fimpliciummedicamcntormn ,fic inquiens . Crocus pauMumetiamadftringens quid obtinet,quod terreum, 
frigidumq; oftendimus . Sedfuperat in eo calfaciens cr qualitas , zrfacultas , ut tota eius effentiafecundi fit ordinii 
excalfacientium , cr primi exiccantium , proinde concoquendi quoq; uim quandamhabet , adiuuante fcilicet in hoc 
Cr pauca adftriilione . Qjtippe quibus medicamentis , ckm non admodum exc.i!f.iciant , p.iucula adeft adftriiiio , ea 
paremfacultatem habent effentijs emplafticis uocatis , quM cum iundas cfje caliditati non uehementi contigerit,con:= 
coquentes effe oftendimus . Ef lib. ii.de comp. med.fecundum loccs : Crocum , ait ,fuo odore caput ftrit , ZT men=- 
tem. tentat ,peucedani , crfi-udmm lentifci mcdo . K^ oHor , Gr£ce : Crocus , Latine nominatur : Zaijafaran, 
mt Zafaran , Arabtcc : Zaffar.ino , Italice : Saffran, Gcrmanice : Azafi-an,liifpamce : Saffran, GaUice. Kf 0« 
Viv^oLy^tx. idem nomen retinet apud Grxcos , Latinos , cr Italos . 

HELENIVM. CAP. XXVII. 



Crocl uires 
ex Galeno. 



Nomina* 



EAmov. 



r.ni^;,t)M' 



Helenii cofi- 
deracio . 




>o 



30 



H E L E N I V M folia habetuerbafci angufHoris ib' 
lij , afperiora , oblonga : caulcm quibufdam in locis non 
emittit : radicem fubalbidam , interdum fubrufam,odo- 
ratam,fubacrem,uegetam,magnam :exquaagnat2pro- 
pagincs liliorum , aut ari modo feruntur. Montanis, 
umbrofis,& ficcis locis prouenit.Foditursftateradix, 
particuIatimquedifTe^laficcatur. Potum radicis deco- 
ftum menfes3& urinas ciet . Ipfaque in eclegmate ex mel 
le prodeft tufsi , orthopnoes, ruptis, conuulfis, inflatio- 
nibus,& ferpentiummorfibus.In fumma excalfaciens 
efl.Foliaeiusex uinocoftautiliter ifchiadicis illinun- 
tur. Helenii radix & flomacho utilis eft in pafTo condi- 
ta; fiquidem falgamarii paululum ficcata eam, mox deco 
ftam , & frigida aqua madefadam, in fapam coniiciunt, 
& ad ufus recondunt . Trita, potaque ad cruentas excrea 
tiones efficax efl. Alterum Helenii genus in Aegypto 
gigni Crateuas tradit. Herba eft cubitalibus ramulis, fejr 
pyili modo per humu repentibus.folijs leticulaccirca ra 
mos,fed longioribus crebrisque: radice pallida,digiti mi 
noriscrafsitudire,perimatenui,fupernecrafsiore,cor- 
ticenigro. Nafciturin maritimis,collibusque. Radix 
una in uino epota, contra ferpentium iftus auxiliatur . 

Helenivm, quod Latinis etiam Inula dicitur , plantd eS: 
uulgaris notiti£ . Quod autem in Italia prouenit , folio eft longe 
maiore , quam tradiderit Diofcorides . Quippe non folion uef» 
bafco anguftifolio lnul£ ltalic£ maiora infunt folia ; uerum etiX 
ea magnitudine longe fuperant , qu£ latifblio exoriuntur . Quod 
tametfi pro locorum uarietate euenire facile poftit : crediderim 
tamen hoc in loco Biofcoridis codicem pluribus fcatere mendis . Siquidem teftatur MarceUus florentinusvir quidcm 
4pprime dodus ,fe habuiffe Diofcoridis uetuftiftimum , ac probatifimum codiccm , in quo longe plura legcbantur , 
quam in c£terisfere cunhis Gr£cis exemplaribus. S ed pr^fertim m hoc capite hic de caule ,floribus, 0"femine ha 
hehantur . Caule exfe mittit Helenium craffum, hirfutum, cubitalem, cr aliquando maiorem, angulofumq; :flores lu 
teos : ZT inhis femen uerbafco fimile , tadu pruritum faciens . Quaremirum non efl,fietiam alia hic defiderari 
pojiint , cum nonfacile adducar , ut credam, Diofcoridem Uelenij radicii,cuius tantim efl in medicamentis ufus, tum 
ttmaritudinem, tum fi>rmam fubticuiffc . Nieminit lnul£ Tlinius lib. x i x . cap.y.ubific habet . Sifer his feritur men- 
flbus ,februdrio , martio , aprili , auguflo ,feptembri , oiiobri . Breuior his efl,fed torofior amariorq; Inula , pcrfc 
ftomacho inimiciflima . Badem dulcibusmiftisfaluberrima. lUuflratamaximeluli£ Augufl^ quotidiano cibo . SU^ 
peruacuum eiusfemen , quoniam oculis ex radice excifis , «t arundo feritur . Item iib. x x . cap. v. Inuia quoq; in^ 
quit 3 k ieiunis commdnduatta dentes confirmat,ft ut ertUa eft , terrm non attingat . Condita tuftim cmendat . Kadi^ 
• -■ • ■ cii 



?o 



40 



$0 



«• 



iO 



In Lib. primiim Diofcoridis. j^ 

cis uero deco^^fuccus tineas peUit . Siccat^ autem in wnbrdfarina , tufi , cr conuulfis , er inftdtionibus , et arte^ 

rijs mcdetur . Venemtorum morfus abigit . Folia ex uino lumborum dolori illinuntur . ha^enus Plinius . C<eterum Helfmj Ae- 

Aegyptium heleniuni , quod Cratcu£ audoritatc mcmori.c prodidit Diofcorides , ad nos ( quod egofciam ) non dcfer ^^^^' '^°°''''* 

tur , ncc in Italia proucnit . Hoc a nojlrate non di^inxit Auiccnna ,fed utrunquc fimul confitdit . Meminit huius e^ 

tiam Plinius libro xxi. cap. x . his uerbis . Helenium e kcrymis Ueleme dicitur natum: cr idco in Helena infulalau 

datipmum .Eft.tutemfi-utexhumifcj^argens^dodrantalibus ramulis ,fi>lio fimili fcrpyllo . Itcmlib. eodem cap. 

XXI. Helenium , inquit , ab Helena: lacrymis ( ut diximus ) natum ,fauere creditur jx>rm£ : cutem mulicrum infa= 

cie , reliquoquc corporc nutrirc incorruptam . Vr^terca putant ufu eius quandam gratiam ijs , ucneremque conci- 

liari . Attnbuunt cr hilaritatis effcdum eidem pot£ in uino , cumque quem habuerit nepenthes illud prccdicatum ai> 

B.omero . quod trtftitia omnis aboleatur . Bfl autemfucci prHukis . Prodeft cr orthopnoicis radix eius in aqua ieiu^ 

m pota . E/J autem candida intus , er dulcis . Bibitur o~ contra ferpentium idus ex uino . Mures quoq^ contrita di* 

citur necare . h<ec Plinius . Quibusfttis conflat , non modo in Aegypto hoc Helemj genus prouenire ,fed etiam in 

llelena Aegxi infula prj:jlantifimum haberi . Helemj uircsfcripfit Galenus libro v i . fimpl. medic. fic inquicns . Helenij uires 

V.elcmj herb£ radix maxime utilis efi , non primofiatim occurfu excalfaciens : ac proinde non dicenda cfl calida, er '* Galeno^ 

ficca exade , ceu pipcr tum atrum , tum candidum ,fed cum recrementitio humore . Quapropter ecligmatis,qu£ fa~ 

ciunt ad educendos ex thorace , er pubnone crajfos , lentosq; humores idonce commifcetur . Rubrificant quoque ea 

partes frigidis , ac diuturnis uexatM affedibus , cuiufmodi funt nonnuU^ coxarum pafiiones , ifihiadas uocant , er 

exigu£ dfiidu£q; articulorum quorundam pr£ humiditate procidenti£ , ac luxationes . hxc iUe . C£teriim funt , Fabulofum . 

qui dicunt (ut etim tefiatur Galenu^ libro de theriaca ad Pifonem ,fi tamen liber iUe Galeni legitimm efi ) quod fi 

tlelcmjfucco tcla ucmitoria inficiantur , uenenata efficiuntur , idq; in Dalmatiafieri narrant , ut firax omnino per^ 

dant . auod tamen potius fabulofum , quam hiftoricum crediderim . Planta , qu£ Gr£co nomine EAeViov , I^atino Nomina. 

Helemum er 1««/^ dicitur : Arabico , lafim , fiue Kafen : Italico , LeUa , Enoa , aut Bnola : Germdnico , Alant: 

liif^anico,RaizdeaUa:GaUico,Aulnee. 

OycJ^ocHlfOKjKsd TraVeAcaoV. OMPHACIN VM , E T OMNE ' 

OLEVM. CAP. XXVIII. 

O L E V M, quodeximmatunsoHuisexpiiniitur,admultosurusrei£leualentibus accommoda- 
tifsimum eft . omphacinum id appellatur . Prarftat recens , odoratum , quod non mordeat . Tale vn- 
guentorum compofitionibus idoneum intelligitur. Stomacho utile eft,qudd aftringat : gingiuas c6- 
? ** trahit, dentes firmat , fi contineatur in ore ; ftidores cohibet . quo autem uetuftius, ac pinguius, eo ad 
medicamenta aptius eft . Et ( ut reliqua in commune dicantur ) omne oleum calfacit , emollit uen- 
trem,aperfrid:ionibuscorpus tuetur.ipfumque promptiusad obeundamunera reddit.aluum e- 
mollit, ulcerantium medicamentorum uires permiftum hebetat : contra uenena datur, afsidue potu, 
redditumque uoraitionibus:foluit aluumhemmsmenfuracum pari ptifanse fucco , aut aqua po- 
tum:ad torminacalidum fimuldecoda rutatribus fextarijsinpotudatur:uentris animalia pellit: 
idem maxime ilei inteftini morbo laborantibus infunditur . Vetus magis calfacit, & uehementius di- 
fcutit:oculorumcIaritati fublitumconfert. Siuetuftinon fitoccafio,inuafe decoquiturad mellis 
crafsitudinem , utuetuftatem reprifentet. 

,Q E"Acaov Tfff oc-ypiEAeaW . OLEVM SYLVESTRIS OLIVAE. CAP. XXIX. 

Olevm, quodfylueftresoliuasfundunt, uehementeraftringit,&ad fanorumufus fecundum ' 
fibi locum uendicat . In doloribus capitis utiliter pro rofaceo fubftituitur : fudores arcet, defluentes 
capillos inhibet ; furfures , ulcera capitis manantia , fcabiem, leprasque abftergit : tardius canitie fen- 
tiunt , qui eo quotidie perunguntnr . Candidum oleum fit hoc modo . Album colore, nec annicu- 
lo uetuftius, in nouum fid:ileorispatulifunditur,centum heminarum menfura,&fubfoIem media 
quaquedieconcha refunditur,exaItoquedemittitur,utafsiduadeuoIutione,iftuqueagitatumre- 
fpumet : octaua die fcEUum grscum mundum quinquaginta denariorum pondere , calida aqua made 
faftum , donec emoUefcat , in fupradiftum oleum deijcitur, ita ne extillet aqua : poftea teda? prsepin- 
guis piceE, aflulatim cxfx jequale pondus adijcitur , & tranfaftis ofto diebus , oleum concha moue- 
5* tur. Vbicandorcm contraxerit,in uasnouumuetereuinoaffufum recondidebet,fubftratis fertulae 
CampanascoroIIisdrachmas undecim pendentibus,cumpariiridispondere.fin minus,rurfus foli 
mandandum, & idem munus obeundum ,ufquedum inalbefcat. 

Zlitvmov 'iAouoV . S ICYONIVM OLEVM. CAP. XXX. 

SiCYONii componendi ratiohjEceft.InIebetemorislati,ftannoindud:um,funditurnouioleiaI- 
bi,quod crudae oliuje reddiderunt , congius unus : aquae femicongius . Leui id igne coquitur , leniter 
moucndo : at ubi bis efFerbuit,& fubtrafto igne refrixit, innatans oleum concha decapulatur,& adie- 
<9:a noua aqua conferuefcit,& reliquis,ut diximus, peraftis reponitur . In Sicyonia maxime fieri con- 
fueuit,Sicyonij indeaccepto cognomine . Calfadoriam ad quendam ufque modum uirn habet. Fe- 
brij ac neruorum uitijs prodeft. fceminae ad commendandum faciei nitorem eo utuntur . 

c j PwWof 



(» 



j 4 And. Matthioli Comm . 

PuW. STRIGMENTVM. CAP. XXXI. 

Strigmenta a'balneiscalfaciunt,molliunt,difcutiunt:adfedisrimas,& condylomataillinun- 

'i tur. Illaucr6,qua;expalxftrispuluerem fibiadfciueruntjinfordis fpeciem redad:a,articiiIorum. 

nodos impolita adiuuant : ifchiadicis in fotus, aut malagmatis locum, calida commode fjfficiuntur . 

Dcrafse gymnaliorum parietibus, fimulacrisque fordes , calfaciunt ; tubercuh , qua: sgrc ad coftio- 

nem producuntur , difsipant : defquamatis , & ulceribus antiquis profunt . 

Olei confide- M V L T o quidem drtijicio ueteres utebMur ad componendum muJtifdriiim olam , ut ex Biofcoride fatif fu» 
racio. f ercj^ conjiat . CXuod tamcn hac tcmpeflate a nobisfieri nonfolet : quanuis firtaffe apud Gra-cos ciufmodi parandi 

olei confuetudo minime exoleuerit. Qjiippe id tantim in communi omnium ufu apud nos habetur, quod e maturk olis- 
uii exprimitur : tametfi quidam , quod ?yguflatu iucundius, o^fanitati conducibiliu^fibi oleum comparare uelint , 
id ab immaturi^ oliuis exprimant , quas eo tempore legunt, cum ipfa iam pleneflau£ tantiilum fubrubefcere ccepe^ 
plei »{us a- rint . Cieterian non mirum efl ,fl ueteres er iUud candidum reddere , cr multis parare modis curabant :fiquidem 
pud veieres. non modo in ciborum condimentis oleo fi-equenter utebantur ifed etiam ut agiliores , promptiores , ac expcditiorcs 
euadcrent ad obeunda corporis munera ,frequentiusfibi totum corpui oleo perungebant . Qua de caufa cr balneas 
fi-equentdbant , er thermas . nanq^ ohi contradafordes , ut corporafxpiusperluerentur, maxime cxpetebat . Obi= 
bant autem id munerisferui in balneis, qui non modo corpus totum intrantibus abluebant;fcd er ipfum quibufdamflri 
gilibus abradebant ad hoc opus aptiflinm , quas alij ex auro, nonnulli ex argento ; quidam ex flrro , aliqui ex ebeno , 
ac etiamtx pr£claris lapidibusfibi comparabantfdeniq; pro nobilitate , crfacultatc eorum , qui ad balneas conflue= * <* 
bant . Quapropter dumfc in ipfis balneis abradere,fudorem(k emanantem detergere cur.ibant , oleiflrigmenta , quo 
fe prius perunxerant,in balnei aquam decidebant : quorwmhc meminit Diofcorides. Tuit pr£terea in magno,ac pr£= 
cipuo ufu apud ueteres oleum ad perungendos athlet.is,qui in theatris paUflr^ nudi ludabantur, non folitm ut eorum 
corpora agiliora, expeditioraqj in certamine redderentur ,fed ut etiam ij dtfficilius fefe m.inibus comprehcndcrcnt . 
Chm autem ibi puluis ob pedumfi-equentiorcm motum concitaretur,athlet£ ipfi oleo affatim perunUi,illum infefaci* 
le contrahebant ; ac multo magis cim in tcrram alter akerum conflernebat . Quare balneum ingrcfii ,flrigilibusq} 
abrafi ccenofaflrigmenta relinquebant, qidbus artuwm affedibus Diofcorides mederi tradidit. Sed ckn plurimi athle^ 
t£ oleo copiose perundi inter ludandum pal£flr£ parietibus, acflatuis lapideis fefc f£pius affricarent, contaila los 
ca olei pinguedinem contrahcbant. quofacilefiebat,ut adueniente puluere coenofum quoddam unguem parietibus in^ 
Olei fecurta- h£refceret:dequoetiamDiofcoridesdifferuit. Oleifacultatesfufiusprofecutusefl:Galenuslib.vi.defimplicium jo 
tes ex Gal. medicam. facult. fic inquiens. Oleum,quod ex oliuis conftcitur,quodfane proprijf^imo jwmine oleum appeUamus, cu~ 
iufmodifit temperatur£,fuperioribus libris deflnitum efl. quippe humedatorium effe , er moderate calidum oflendi- 
tnus. Eiufmodi efl,quod efl dulciflimum,fitqi potijlimkm ex oliuis,quAS Gr£ci ^f u^zs-treif uocant, nosdrupas . C^te^i 
rum quod omotribes,0' omphacinum nuncupant,id quantum infe habet ddflriiiionis , tantum ctiara illi inefl fi-igidita=^ 
tis . Porro oleum uetm, quod quidem ex dulci inueterato efficitur, er calidius cfl, er magis difcufforlum. QUod uerS 
ex immaturo, id dum reliqum quippiamferuauerit adflriilionis , mifl£ permanct facultatis : ubi uero illam prorfunt 
abiecerit,reliquo fitfimile. Quinetiam quicunq- in pr£parandogermina inijciunt,ij er ipfi cmphacinofimile oleu effi 
ciunt . C£terkm rogandum non efl , quo padofit pr^paratum ,fcd guflandum efl potius : acfi pr^firat adRriilionis 
quippiam,eatenus etiamfrigidum effe exiflimandum,ccu illud,quod ab Iberia portatur,quod Spanum,id efl Kiffianicii 
nominant. Quodfi nequaquamguflantibus adflringere appareat ,fed adamufiim uideatur dulce, id modice effe calidit 40 
putandum. Porrofi tenue quoq^ cernatur(tale e&,quod purum eR, quodq^ iniucnti translucidum uidetur)ac modicum 
•"' ^' eius latifiime per cutem extenfumfibimaneat continuum,celeriterq^ a cute combibatur,id utiq; pro optimo ducendii , 
ac olei uirtute quam maxime poUere,quale efl Sabinum . Torro quod oleum lotum maxime expersfit mordacitatis,ftr\ 
pra pofitum efi. C£terum quo potifiimkm modo id probif?ime laues, infequenti tradam opere, qttod infcribetur deme'' 
jdicaminum ccmpofitione,ubi er de Sicyonio,crfi quod eitisgeneris pr£terea oleum efl , agctur . nunc fimplicia pro= 
Oleum fylue fequ.or, adijciamq- er de alijs oleij^eciebusfermonem . lam quod ex agrciii oliua oleim exprimitur , nonfimplice 
ttre. temperAturam obtinet ;fed extergit , fimulq; adflringit . Squalidifiimum id eR ex omni oleigenere , &" pofl Iflricum 

quoq- : cleinceps iUis efl Uij^atium . Vittguifiimum cfl 'Libycim,^' Cilicium :fimul autem pingue, cr tenue Sabittim . 
In medio c.ompreheitfortm omniumfunt ttm id, qicod per Cyclades infulas nafcitur,tum quod per Gr£ciatn, Afiamq;. 
Porro oleumpingue ^flimatur , iudicaturq^ uifcofitate : ten ue uerofi perluceat ,fipurumfit , fi plurimum 4 mitiimx /o 
eius portione inungatur ,fi facile a cute combibatur . Bx dtdis cognofcere iam liceat er de alijs olei generibus , qu£ 
aquiuoce ipfii dicunttir unguentis, puta rofaceo, melino liliaceo,ZT qu^cunq^ idgenusfloribus,fi-udibus , germinuM 
bus^folijs in oleo maceratis conficiuntur. Honnn quodq^ ubi utia cum aromatibus pr£parantur,uttguentum efficitur, 
Tro cuiusq^ inieiiorum natura oleum uariari contingit . Ex ijs ergo , qu£ in toto hoc opere de quoque inijciendorunt 
Nomina. generatim difces,figiUatim quoq; confiilum ex ijfdem oleum cognofcere dabittir . Quod Gr£ci lA-uov, Latini 0= 
leum dicunt . id Arabibus Cait,feu Zait nontinatur : Italis, Olio : Germanis, Oel : Hij^anis, Azeyte : GaUiSjUuyle. 

E'A5ao'fX6Ar. ELAEOMELI. CAP. XXXII. 

In palmyris Syria», quodelsomeliuocant,exquodamcaudicemanat,oleum mellecraf- 
fius , fapore dulci . Bilem , cruditatesque detrahit, fe:xtario cum una aqui hemina dato . Sed qui fum- 

pfere, 



In Lib. primiim Diofcoriclis'. jy 

pfere,torpefcnntj&r uiribus deficiuntur.quod minimeuererioportetruerum crebroexcltare neve- 
terno prefsi fomnos captent. Fit& oleum epinguitudine furculorum . Optimum uetus^craffum 
pingue,non tui bidum . Calfacit : priuatim caliginibus oculor um iUinitur : Iepras,neruorumque do- 
iores iUitum emsndatt 

QvANQ\'A.M quotidicplu)\uuirU'ci;mcYcimonmugcnerdnobiscxSyridconuchHntur-,V.UomcUtme 
fcixm) non modo non conuchitur ,fcd nc uttmn qmdem unquam Mdiui, qui ipfum uiderit , ucl noucrit . Cxtcrhn Hcr^ 
mol.tus uir quidem pr.-clhntifimus dubitit, utrum cUomelifu mmu, cl.eomclitis, er acromclitH, quod mel aerisfi== Hermolai k- 
gnificat, uicinitate deccptus . Qu.tproptcr non pojfum non admirari,do{lifimum uirtm hac in rc dubitafje , cim tum P^"' • 
« o T)iofcoridcs,tum eti.im Plintus, qtiibus ciim longam contraxer.it confuetudincm , communi fcntcntia fcribant , elao^ 
meli oleitm cffc c quodam arbori<: caudtce matt.ms in Syri.e Palmyris , tion mcl .icretm , ncque rorem , qui ab cethcrc 
cadat . Eotjfj nngi^ , cum .iddidcrit Diofcoridcs, noti modo eUomeltper fe ex arbore maiiare ,fed crfaHitium ha- 
bcri ttifis 5 cxprefiiq; arborisftirculii . 

KvKlv:nAcuoy. CICINVJM OLEVM. CAP. XXXIII. 

Ci ciNVM okum hocmodo temperatur . Maturi ricini, qua uoles quantitate,torrido fole flacce- 
fcunt,& aliorum more.cratibus inftrati tantifper infolantur^dum ueftiens cortex fradrus decidat. Ca- 
ro conigitur,&; coniei5la in pilam diligenter tunditur : poftea in Icbetem ftanno iUitum , qui aqua ha- 
beat,demittitur,lubieftoq;!gniferuefcunt :& ubiinfitum prorfus humorem reddiderunt,fublato 
ao abigniuafe,innatansoIeumcpnchatollitur, & reconditur. Sedin Aegypto,ubi largiorincrebuitu- 
fus,longe Iccus fieri folet . Nam repurgatos ricinos mols mandant , & accurate moUitos per fportula 
torculo exprimunt.Tum quidem erriaturucrunt ricmi , cum continentibus oi biculis exuuntur. Ci- 
cinum oleum ad pforaSj& ulccra capitis manantia ualet : prodeft fcdis inflammationibus,uuIuis con- 
ueri]?, atque praiclufis : item indecoris cicatricibus, & auriura doloribus : cmplaftra efhcaciora red- 
dit additum : potu aquam aliio extrahit; uentris animalia pellit. 

Ri c I N I N V Ai, fit^c Cicintim olcum, Cheriut oleim officinis dicitur ; qtwms rarioris fit ufm . Nanque fcmsn Ricini olei co 
plant.t , qu.xm Biofccridcs ncintim appcllat , Arabmn effe chcruam nemo efi, qui igncret : quod etiam Serapio petu^ _ fideratio . 
tadadylum twcat,ut difftifiin fuo laco libro quarto cxplicabitur . Caterion rtciniK ammalculum efifcedum , {iuidum , 
3 o CT fattguitie plemim , qtwdltalis zecca uocatur , fiabv.i, canibiK, capelli^, (y idgctitK animalibus tnfiftifiimum . Cui 

cim hocfcmen fonna, O" colorefit qu.hn fmillimtm ; idcirco B.icini nomcn fibi comparatdt . Fleminit huius olei Ricinus unde 
etiam Mcfues , quipr£ter uires ei k Diofccridercddita,s,addidit, id uulide crajf^ coercere infldtiones, Proinde ueus ™ "' ' 
trictdi, laterutn, coliq^ doloribus prodefje iUitum, potum , er infufu.m . 

Pf[i.vySoiMvoVi.hMOV. AMYGDALINVM OLEVM. CAP. XXXHII. 

Am Y c D ALi N VxM oleum, quod aliqui m.etopium uocant, hoc fit modo . Semodiiis ex amaris nii- 
cibus repurgatis, ficcatisque, in pila ! igneo piftillo leniter tunditur in offas, aqunr, qus ferbuerit,fex- 
tariusadijcitur,& ubidimidiahorahumorem hauferit, uehementius quam anteatunditur:moxta- 
bcUis premitur; & quod digitis haefit, concha excipitur . Prefsis nucibus rurfum heminaaqui infper 
40 gitur,&poftquamebiberinr, idemopus profequendum. fingulasheminasredduntlinguli modij. 
Contrauuluarumdolores, ftrangulatus, conueifioncs, &corundem locorum inflammationes effi- 
cax eft ; iiitijs renum, calculofis, difticili m-in^, iufpiriofis, lienofisqueproficit : dolores capitis, gra- 
uitatem auditus, fonos incertos,tinnitusque difcutit . maculas, dc uitia cutis toUit e facie : & eam eru- 
gat cum melle,radice lilij, & Cyp ria cera, aut rofaceo cerato : & oculorum hebetudines emendat. ul- 
cera capitis manantia, & furfures cum uino abftergit. 

C v'm amarim omnino dulcifit temperandum, delinquere fatte exiflimarem,fi oleum ex dulcihM mygdalix ex* 
preffum{ctfi illud Diofcoridesftlentio tnuoluerit)ex amari^ confi^io tion adijccrem^redumq^ conficicttdi modum non 
expltcarem : prarfcrtim cim nofiirjc <etatis mcdicis tnaximofit uftii , CT p.xucifint tnyropoU, qui ipftm rcde probeq; 
j o cotificiant . Varandiigitur rationem(ut Mefties tradidit)fic habeto . Prie{latttiores,dulcioreSq; atnygdaU, qua lubet Amyodalini 
quatitate,ab utnfq'; corticibus repurgatie,optime in lapideo mortario tunduitttir,et in loco calido repont<ntur,quinq; parandi ratio. 
horarum f^atio . dein parutn tterurn conttmduntuf-rmox prxlc tattdiu premtmtur, quoitfque omne , quod cotttinent , 
effiuat oletnrt . Eiicitur etiam hoc tnodo . CollocaMur delibrat£ , contuf^q; amygdaU tn uitreo , uelfiattneo uafe , 
infunditurq; uoi in bahtco cAentis aqu£ . eximitur deinde tribm perailis hori^s, extrahunturq; amygdal^ , ey fiatim 
pr£lo calentes fubijciuntur : itaq; oUtm copiofius excipitur . Trit£ rurfim amygdal£, er repurgat£ in facculis 
panno dupltcato tnuolutis fub arena, cinereue calido reconduntur, cr pofiquam efferbuerint , pr^lo oletm ellcitur . 

Sed nofirates fephfiarij plunmim ncgiigentia ,fegniti£q; titdulgetttes tton tttodo amygdalas non repurgant , neq; Myropolaru 
delibrattt ifed er amaras,cr rancidai ccmmifcent , cr omtiesftmul conterentcs , tn £rcim cacabum inijciunt , igniij; 'gpauia, & la- 
admouent affufo aqu£ tanttllo,tit petiitus torreatttur : dcittde infacculim conijciunt , ct pralofimtv.ittunt, O" quoi P "^' 
indefiuit okti exciptunt. quod plerunq; exuflionis nidorem tantum obokt,tit hauricitiibus illico euomendi pariat natt 
feam . Qui autemfic paratit oleum 4mygdaiinmn,eius leiiientemfucultatetn peruertunt , ac deflruuiit iftquidc con^ 

tufts 



19 



£•■ 



^6 And MatthioIiComm. 

tujis dmygdcdk non delibratk^olcum inde confidum cortiam uircs affi. ruxt . Proinde er conjiipdt, er' exafperdt,?T 
fc.-ibritian inducit . id quod ctim aduugct ignis uiokntia, dum in lcbctibus umygdala: torrentur . Hoc ituq; diligenter 
animuducrtcns optimus Mcfucs AmygduHnifuciundi rutionem prodidit, ut uidclicet , chm purgat.-e,contufu:q; cffcnt 
amygdulie, culore quodamfuuui, ac lcnto h-mtcr c.ilcficrent, ficut diximus,non uutem curbonibus urdentibm, quenu^ 
Amygdaiini adniodumhodie ij faciunt myropol£,qui ctium uliuplcr.iq; confundunt. Amygdulmumigitur,fire(le,probcq- co= 
uires. ficiutur,mirificc lenit . quure potum ud librx dimidium aluum leniter deijcit : a^er£ arteri£ , pulmonis , ac peiiorii 

fcibritius toUit : duritius omncs emoUit : o~ compaginum, er membrorum omnium ficcitates humedat . quocirca he= 
dicis plurimim conducit . Contra uuluurum dolores iUitum C potumfucile prxfiat :ficuti uefiae cruciutibus efi ef= 
ficax,fi urgentcaffiulu conicilum impulforio infirumento inijciutur . Qnod uutem ex umuris amygdulis cxprimitur, 
dulci in omn ibus effcacius habetur . Idcirco in prouocundis lupiUis, conciliandisq- uifcerum cruciatibus kfiatu craf- 
Jioregenitis, dulci longe preefiuntius reperitur . Nimirum <y obfirudiones aperit, cr interaneorum tineds enecat . 

■BoiKoiviVov 'iAcUov . BALANINVM OLEVM. CAP. XXXV. 

SiMiLi modofitBalaninumoIeum. Quod repurgat maculas , lentigines , varos , & cicatrices 
nigras : aluum foIuit,ftomacho aduerfatur : contra aurium dolorem, fonos, & tinnitus auxilio eft, cil 
anferinoadipeinftillatum. Similis fefaminum exfefamo conficiendi ratio. Fitetiamenuceiu- 
glande oleum, quod caryinum uocant . Eandem uim habet, quam balaninum. 

Balanini con- O L E V M mguenturix glundis, quod Butaninum uocutit , a phurmacopolis, c mguentarijsbtgum de Ben dp^ 

fideratio . peUutur : quonium myrobulunum, quod Lutini unguenturi.m nuccm dicunt , ex quu hoc conficitur oleum , Mauritani 

Balanini facul Be« appeUunt, ut lutius libro quurto differemus . Confimili modo id Mefuesfieri tradit .'E.t{ut idem etiam efl audor) 

tates. abfiergit, mundat , O" obflruSlioncs upcrit . lllitum firumus diffoluit , durosq; tumores . Trigidis tum iocineris , tum 

lienis uffedibus opcm mirifice prxfiat :fucit er ad fi-igidas neruorum conmdjlones , c compaginum cruciatus . Sed 

iUudfibi peculiariter adfciuit, quod etiumfi diu ueterufcut, huud quuquam rancidum euadit . Ideoq^ unguentarijs ex~ 

petitur adfuauifiima odoramenta excipiendu ; prxfertim cim mofcho,cr umburo chirothecut ittinunt.quofit,ut nuU 

lo temporis trudu runcorem unquum refipiunt , utfucile cucnirct,fi ulio quouis oleo co in opere uterentur . QH<fm= 

obrem mirari non licet ,fi ueteres frudum, k quo cUcitur hoc oleum,glundcm unguenturium nominaaermt . Sefa^ 

SefaminQ , & minum uero ( ut lAefues inquit ) umygdulini modo exprimitur . Quippcfefamirepurgatumfemen primo cotunditur , 

eius uires. deinde eodem artificio calcfadum pr^lofupponitur, tandiuq^ premitur, quoufq^ oleum reddat . Id {ut idem tcfiatur ) 

pingue minifirat alimentum :femen aduuget, ufj^eritates quufcunq; lenit,fed pracipuegul^ : uocem expedit,cr du^ ' • 
ra apofiemutu moUit . Adijcitur Sefaminum plerisq^ ungucntorum compofitionibus, quorum in officinis efi ufus. Vc= 
Oleuro e nuci rum quod e iuglandibus nucibus elicitur, nuUius in medicina ufus e(fe reperio, etfi lucemis, er lampudibus, qui purfi^ 
bus iuglandi- ^oni£ fiudent, id muximopcre expetunt . quippc ignis funiculo non tum cito confumitur, quum id, quod ex oliuis pa* 
rdtur . Prtefvrtur etiam pidoribus eo, quod e linifemine exprtmitur . fiquidem hoc ceruffis aimifium trailu tempo» 
ris colorem immutat , iUud uero incorruptum perpetuo ufferuut . 

YWuKfjilWl/ eAcaoV. H YOSCYAMIN VM OLEVM. CAP. XXXVI. 

Hyoscyaminvm ficfit.Semencandidum, recens,acficcumtunditur,&calidaafpergitur 
aqua,utinamygdaIinodiximus:dumque infoIatur,ficcats, quxfub manu funt,partes cum reli- 
quamaffa permifceantur :hocautem fierioportet,dum nigrefcat,& grauiteroleat: mox preflum, 4® 
atque excolatum reconditur . Ad aurium dolores efficax eft : pefsis mifcetur, ad emolliendum utile . 

Fit&e granognidio purgato,&tufo. Viseialuumfoluere potu. Non fecus cnicinum oleum 
temperatur.cui facultas eademeft, quxfafto e gnidio grano,verum inualidior. Rhaphaninum 
erhaphani femine fieri folet,caEterorum more.Phthiriafesmala ualttudinc contraftas tolIit:fca- 
britiascutis infacieemendat . Adobfoniautuntur Aegyptij. Melanthinumidem,quodrhaphani- 
num poteft , eodemque modo paratur . Tritum finapis femen , & calida aqua niadefaflum, adiedo 
poftea oleo exprimitur. Idad diuturnos dolores efficax eft : transferthumores,quiinaliquaparte 
concreuerunt. 



Hy ofcyami - Tametsi perpduci reperiuntur medici,qui Byofcyuminum oleum nouerint, ne dum in ufum receperint un=^ $ o 

ni uires. ^j^^^jj . ^g^ fjf,„e,j idipfum phiries confeci . Siquidcm ud toUendos omnegenus dolores , ubi c<eteru prtcfidia non iuue= 

rint, cfficacif^imum efi medicamentum, prcefertimq; inflummutionibus pudendorum utriusque fexm . I tem ucutifiimis 
aurium doloribus medctur cwm cafioreo , uel croco infiiUutum . Vrohibet prtetereagonorrhceam, renibus er teflibus 
iUitum . Mcnftum exuberantiam cohibet, er ulbicantia uteri profluuia, tum pubi er lumbis perundum, tum pef^is in~ 
fufum . Mdmmis a partu inflummutis utilitcr iUinitur . Dentium dolores miriflce mulcet ,fi tepidum in ore continea^ 
tur . Pilorum exortum admodum retardat, ulijs quibusdum additis, ita ut euulfl pili integro anno non renufcantur ,fi 
Hyofcyam. eodem dcpilutu locaf<£pius pcrunguntur. At ipfe in cofuciundo Biofcoridcm minimefecutmfum,fed ulium purdndi 

parandi ratio. y^tionem ddinueni,qu£ h£c efl. Sumito twuum,ficcumq; hyofcyumi fcmen, timdito deinde, ponitoq^ inftutmeo,uel ui 
treo udfc, urdenti dqud, qu£ e idnoflt, pdrumper prit^s dffufum . Hisfdiiis ponito UM tn cdlentis dqu£ bdlneo die, dc 

Gnidinum . node, dcmum ddhucflruensfdccidis imponito , er prdofitbijcito ,flcq; oktm hdbeto . Qjiod dutcm e grano Gtti:^ 
dio,quod rufiici Anatiicnfes motitdtium piper appeUatit, pdratur,recej^it hoc £U0 a mcdicorii ufu,eo quod in deijcieti^ 

dddluo 



xo 



In Lib.primUxTiDiofcorjdis. jy 

id ciluo uioUntijlimtmp.t mcdicumcntum, ruflicis tnmen itptifiimum, cumfepius, nc medicos confuUntycoccum Gni= 

dium deuorcnt : quo etimfepius mortc occumbunt . Porro Cnicinum(ut M.efucs inquit) potum aquu intercute U= Cnicinum . 

bordntibus, uifcerum oblhudionibus,uentriculi, cr coli cruciutibus et jiutuo/itdtc gcniti^,cfjic.ix cjl. Suj^iriojis mi= 

rifice prodcJl,QjT' uoccm cldrific.it . 'Epotum pituttdm tum uomitionibus clicit, tum pcr iiifvrnd ducit. Khdphdninum Rliaphaninu, 

pr£tered,<:3- Mchnthinm dbolcucrunt, fictiti etidm Sittdpinum : ctfi ubi ddfummim excdlfdccre opusfuerit , mdxi- Melachinum , 

rtidm opcm prxjl.tre ttdlcdttt . Sindpimim ucro tton nifi coUdcrymdntibus octdis cxprimi potcft : tdiitd enim cji udpo^ Sinapinum. 

rii dmttioni.i,ut conccpto udporc, tllico prodcdiit ldcrym£ . Mifcetur qudttdoq; ctttn eo, quod e pijldceis tiucibta cli^ 

citur : pertwgtmturq; eogenitdlid infi-igidi/>, utfilicius coeaitt, uddito Idfcre, er mofcho . 

Mv^SlViVOV iAcaoV . MYRTEVM OLEVM. CAP. XXXVII. 

My rte I ficiundi ratio hic eft. E'myrto nigra f}'Iueftri,aut fatiua, foliorum mollirsima 
quiquetufa premuntur:fuccopares omphaciniolei portiones adijciuntur,fubied:isque carboni-. 
businferuefcunt,donecconcoquantur:innatansoleumderaditur. Sedlongefaciliorhiccompofi- 
tio.TencrafoHacdntufa coquunturinoIeo&aqua,& quodinnatat,eximitur. Priuatimalijdeie- 
da inoleumfoliainfolcroaccrant:alij prius oleuminfpiflant malicorio,cupreflb,cypero,& iun- 
coodorato.Efhcaciuseftamarumguftuj&oleofum, uiride,translLicens, &oIensmyrtum. Aftrin- 
git, &indurat:ideomedicamentismifcetur,qUEcicatricem obducunt:prodeft ulceribus incapite 
mananTibus,ambuftis igni,&papularumeruptionibus . Facitadattrita,&furfures,fedis rimas,con- 
dyloniata,articuIo5laxatos;corporis fudores compcfcit:&ad omnjaualet,quaEaftrid;ionem,in- 
to ipiflationcmquedcfiderant. 

• M Y R T E V M myropoUfireomnesnonquidcmexteiieUismyrtifiondihuijBiofcoridismore^conficiuntjfed I" . «nyrteo 
cfiui^ibtts tdntt)m,nuUdferudtd pdrattdi rutionc . Qudndoquidcm myrti bdccds contundentes, oleo, nigroq; uino im- ° "*^'""" .'*" 
vtifcent,zr in £neum cdcdbum trdnsfirw:t,fubduntq; (iit citius opus expedidiit) igtiitos cdrbones, ibiq; tdndiu infirue 
fccrcjinunt, doncc tiiiium tottim dbfnmdttir : mox db igne toUunt, percoldnt,0' djjerudnt .^eq; dnimdduertunt con= 
ficicndi reguldm u Mcfuc cxplic.ttdm . fiquidcm ii in cdlentis uqux bulneo, iton quidem uiolcnto curbonum igiic Myr^ 
ietmt pdr.tri itibet : ex oicoq; omphdcinofieri , non (ut ipfi purunt)ex muturii oliuis expreffo. Kunq;, ut bulnei humeit _ 

ti,dc leni cdlore olei compofitto mirifice digeritur , ac cius omnes conferudntur purtes :Jic contru uiolento ignefub^ 
dito peruertitur , cr dcftruitur totu rci compofitio . Scd quonidm rcipublic.e beneficio ( ut ettti^ ub ipfo exordio poU 

3 licitusfum ) decrcui non pr^termittere qiiicqudm, qtio errores, qui indies contingunt, e mtdiQtoUuntur, dico, oleum 

omne,quod officin£ ud medicumentu ufurpdnt(iUud excipio, quod db urborum refinis^flirpiumia^alidrumgwmmi, uir- O'^'. onini» 

trei/i orgdnisferfublimdtionem,ut chymifl^ uocdtit,elicitur) Udfe uitreo , uel fdltem flditneo in bulneo culentis aqu£ 8^""'^ P*"" 

fieri debere : er inibi primiim impofitis imponendis tribus diebus muccr.-tri : pofl tertium uero diem exprefiis cunflis 

prius impo!itis,cr recentibus infufis puri temporis fjjdtio,eodem in bulneo, eudem muceruri .Ituq; tuitdiu opus profc 

quendum, donecfibi oleum dmplij^imds exceptorum medicdminum compdrduerit uires . Verum ingens hominum lucri 

auiditds , uuriq;inglvuies, tit udmcdumfuperlucrcntur , urcumq; uuro ud fummam ufq; impleunt , non putitur myros- 

polis neceffurium tempus impenderc dd mcdicumentu exuiie purditdd : eos, inqudm, qui continue mdgis crumenis in? 

tendunt, cr inhidtit , qu.hn ut uit£ £grotdntiumfdtdgdnt . Vrobi tumen, er diligentes h£c mcd uerbu boni confulunt, 

hii tiero muU cn-ores cmendcntfuos . Idcirco Myrteum oleum, quod myrti pr^fluntium dd plcnum refirut , hoc mo=- Myrtei paran 

40 do temperdtur.Sumitofiuduummyrtiltbrdm,filiorumeiusrecentiumuncidsdecem,uininigri udftringentislibras ™""9* 
dttds, olei omphucini librus quinque : deindc contufis bdccis, ucfilijs omniu oleo excipito , CT' uufe uitreo , uelftunneo ■ ■ , 

reponito , tekoq; uufis ore in bulnco cdlcntvs uqu£ immergito , er poft tres dies extruhito , uc percolato . Rurfits af» 
fumptis receiiter buccis , fvlijs, er uino, ut unteu oleo exceptis, in eodem bulneo omnia recondito ud tertium ufq; die . 
At poftremo uufis ore detedo , tditdiu id dpcrtimfinito , donec bdlneifiruore uinum totum exiliut , cr oleum tuntum 
remdiicdt . N cc dudtendifunt ij, qui Diofcoridis teftimonio, £neocucubo ( utfupru didumeft )fubftratis curbonibus 
Myrtinum conficiunt . Quippe Btofcoridis tcmpore urs medicu non udeo excultu erut, quin nec feplufiuria, tit noftxA 
huc £tute ejfe uifitur . Quumobrcm putundum, quodfi huius bulnei urtificium Diofcoridi innotuijfet, ipfum haudqua^ 
quumfilentio pr£terijjfet, ueluti nec iUud Mefues, nec ulij complures pr£terierunt , quifummoftudio , er diligeiUiA 
medicumfucultutemexcoluerunti&^inordinemredegerunt. 



50 



Ax<^mov zAoUov . LAVRINVM OLEVM. CAP. .XXXVIII.. . 

Lavrinvm fithocmodo.Lauribaccscilm maturs funt,in aquacoquunturifiquidem ex 
obduclocortice quandam pinguitudinem reddunt,quaE manibus fubad;a,concha excipitur. Alij 
omphacinum prius oleum cypero, iunco odorato, ?i calamo infpiflant, deinde tenera lauri folia con- 
coquunt. alijetiambaccas, donec oleum odorem contraxerit. alij ftyracem,& myrtum addunt. 
Optima laurus ad id latifolia, & montana . Oleum laurinum utilius, quo recentius , quoque uiridius 
colore, amarifsimum , & acre . Vis ei excalfaftoria, emolliens : venarum fpiracula aperit , lafsitudi- 
nes difcutit : omnibus neruorum uitijs , algoribus, deftillationibus , aurium doloribus ^ malis renum 
ii-jgore contraftis , illitum non aliudiuuantius : attamen potum naufeam parit. 

.' . • " LAVRINI 



lO 



20 



y8 And.Matthioli Comm. 

Laiirini eon- L A V R I N I conficiendi rationcm alitcr k Mcfiie injlittttam lcgimtti ,fed tmen ab hdcpdrum rccedentem . 
Cder Jtio . Ideoq^ qtiod id p.trum , J4f / nthil refvrat , rem ifpfm filentio pratcreitndam dnximin : prsfertimq^ quod non me Utet, 

L diirinum, cuitv; cfz ufui in officinis , 4 fcplafiarijs nequ.iquumfieri,fcd ab alijs conficlttm emi, qui le^a magnaUuri 
Laurini uires baccarur.i quantit.ite ipftm elicietidi artem excrcent . Mefucs pr<£ter f.icultates k Biofcoride traditd?,id fummc lau= 
ex Mefue . datiit o~ ad iocineris dolores, cr dd hcmicraniam,qu£ fi-igidis contrahitur fttccii . Quin er ad uentriculi dolorcSyCO= 

li , uuiu£ , cr lienis cfficax effe tradidit . 

•Lyjnvoj zAcUoV. L E NTISCIN VM OLEVM. CAP. XXXIX. 

SiMiLis Lentifcini ratio. Namematurofruftu temperatur,fiici:is prius fpi(Iamcntis,ut in 
laurinodiximus. Hoc fcabiem iumentorum,canumque fanat: utilifsimum pcfsis,acopis, & le- 
prarum meclicamentis:fudores cohibet. NecfecusTerebinthinumfieri foleC:quodtrefrigerat, 
&aftringit. 

Lentirdni pa L E ^v T I s c I N V M pIuribiisinlocisUetrtiri£ conficitur ,fedpr£fertimin agroiioflro Senenft,llu4,cr 

tandi ratio.Sr Gilio Tyrrheni inftdis , non longc .i contincnti noflra diflantibus . Yit dutem ab incolis hoc modo . KacemofM letiti» 

uires. j^/ l^ccM ajfumiint , cr d ptitaminibus cundis cxptirgant , permittuntqj aliqttot diebtisfimttlflaccefcere : deinde md= 

gnumindheitumcoUoc.int,affufaaqud:(yignitandiufiruent,donec bdcc£ dehifcdtit : demum c<w eXtrdhuntiCr 

fdccvi includunt , praloq^fubijcitvtt , expre(]hmq; afferttant oleum . Qaod er qttibufdam Adriatici infulis hdc fimili^ 

ter ratione confici audio, abfque altcrim ciuusim olei dd)mniculo :fiquidemfrudtis is perfe oleifdtis emittit . Incolie 

( ut experimento comprobattim affirmdnt) dd actiendam oculorum aciem , caliginesq; delendas , iUud cibis commi::' 

fcent. .fitcgoeof^piiisufiisfiimmxgno faneitiuamcntoin dyfcntericis,non quideni potu cxhibito,fcd clyfleribus 

infufo . Lcntifciititm ftimmis Uudibus cxtulit Galenus lib. v. de compof mcdtcfecundum locos,ad gingiuarum, cr lin 

Terebinthini gu£ iitflammationes , fi oseo coUuatur . Qwod dutemfit efi-uiiibui terebinthi, quos JAduritdni grdiid uiridd nun^ 

confideratio , cupant, nonfit in Italid, neq^ ad nos(quod cquidem fciam) aiiunde conuehitur : proinde non uenit in ufum. Hoc tamen 

"»res. ^^1. ^i^j-^^^ inquit) uulnera confoliddt . Medetur item coiiuulfis , opiflhotonicis , neruorumq^ duritijs , cr creberrime 

cdtdpldfmdtii ddmifcetur . ,!,, 

t In his uerbis mettdum fttbeffe putdmtis, ut etidm dodifiime ddnotduit Mdnardm Terrdrienfis lib.vi 1 1 .epifl. pm 
ma . Alias fiquidcm fibi tpfl repugnaffct Diofcoridcs , cumfcripfcrit in Terebinthi mcntione eius friiSius excalface- 
re ; htc ucro dicattir , oleo ex cifdem pardto incffc refrigerdndifdcultdtem . Huic depraudt^ leHioni iUttd quoq; re- 
frdgdtur,qu6dfint nob^isGr£ci Biofcortdis codices,in qtiibus uerbd iUa de Terebinthini olei facultdtibtK non legun» ? ° 
tur ,fed de eius tdntimconficicndi rdtione mentio habetur . 

lAaisi-)(\W i-Kcuov . MASTICHINVM OLEVM. CAP. XL. 

Mas t I chin vm etrita fitmaftiche. Quodcontra omniauuluoe mala efficax eft:medio- 
criter calfacit , aftringit , & emollit . Aduerfus prominentes ftomachi duritias , coeliacorum , dyfen- 
tericorumquecj;uciatusutile:faciememaculat,&coloremnitidumfacit.optimum in Chio infula 
componitur. '-'.'vx 

Ma s t 1 c h i n i pdrdndi rdtionem,fdne qu.im pducis Biofcorides perflrinxit . quippe e tritd. tdiitum Mafliche 
?epla(iarioru fieri tradidit,nuUd alid explicatd conficiendi rdtione . Seplaftarij autem nonnuUi prorfus obliti ,fcripflffe Mefuem 40 
lapfus . in balneo calentis aqu£ Maflichinum confici deberc, communi oleo, albo uino permiflo: maflichen ddmifcent,ZT £reo 

uafe carbonum igni admouent , ibiq^ tanto temporc efferuefcere finunt, quoad uinum prorfus exilidt, ac inde ufui af» 

feruant . At ipfe uitreis organis e purtfiimo tdiitum mafliche ittudf^pius confici . 

MDgOV ffvvOEcnf . VNGjVENTORVM COMPOSITIO. CAP. XLI. 

De ratione vnguentorumconfequetertraftandumexiftimauimus:quandoquidemeainn6- 
nullis corporum uitijs,aut medicamentis mifta,aut corporis perfufa , aut naribus obieda, plurimum 
profunt.inquorum probationibusconfulere naresoportet,an eaoIeant,ex quibus temperantur. 
Optimum huiufcemodi iudicium .quodtamen in quibufdam planeobferuari non poteft,propter 
ea , quae admifcentur,odore casteris priualentia : ut in amaracino, & crocino, telino , & plerifq; alijs , ^ o 
quse crebra circa hsc meditatione experiri conuenict. 

VoSmv. ROSACEVM. CAP. XLIL 

Rosacevm ficfit,IunciodoratiquinqueIibras& beffemtundito.&fubaftasaquain vigin- 
ti olei libris , & quincunce fubinde mouendo , coquito : dumque percolaueris , 1 n olei libras uiginti, 
& quincuncem ,adijcitorofas non madefa£las numero mille, & manibus melle perundis identidem 
moueto,interdiupremens,finitonofte totamacerari,pofteaexprimito:& ubi recrementum peC- 
fumierit,mutato uafe ,incraterem melleillitum recondito.Cxterum rofas,quiantea preiTce fue- 
runt , in hbellum demittito , & affufis ofto libris & quadrante fpifTati olei , iterum premito , eritque 
fecundariumoleum. Quod litertias ufque,quartasue perfufioncs infundensexprimereuoles,fe- 

cundariuA 



InLib.primumDiofcoridis. 



T9 



ROSACEVH 



t» 



cundarium fiet, tertiariuni , & quartarium vngucntum . 
Sed quoties id fcceris , vafa melle oblini debent. Si qero 
fecundam infulionem inftituere libct,in e.vprefFum o- 
leum,numeropari recentcs rofis,nullolnimoreimbu- 
tas inijcito: manibus melle primadcfaftis agitans pre- 
mito:& iterumtertid,autquart6 finiili modoexprimes 
facitOjtotiesque recentes rofas detradis vnguibus immit 
tito:fietenim ita oleiimmulto validius.nam feptieso- 
leum rofarum infudoncm admittit,necamplius. Prs- 
»• 'ff°^^^]!!.'^('-^M^'kvi:^^^~^{W=::^ lum melle perungatur,oIeum afucco diligenterfecerni 

oportet: nam fiminimumquidrelinquatur,vnguentum 
corrumpet. Alijautem detraftis vnguibus,rofas tan- 
tum oleo macerant in fole hoc modo . Rofar, quje felibra 
pondere aequant, in fextario olei diebus ofto madefcunt, 
& ufque tertiam perfufionem quddragintadiebus info- 
lantur, & fic oleum reconditur . Alij calamo , aut afpala-? 
thopriusolei fpiffamentafaciunt. Alijcoloriscaufaan- 
chufam admifcent, & falem,qu6minusolcat. Vima^ 
ftringendi, & rcfiigerandi obtinet : fomentis,& cataplaf- 
matibus vtile. Potum foluit aluum:ftomachiardorem 
reftinguit : vlcera caua replet, & mulcct,qus cacoethe uo 
cantur : vlceribus in capire manantibus,atq; feruidis eru 
ptionibus itlinitur:caputdolens co perfunditurrdentes 
interinitia doloriscollui prodeft:ad genarum duritias 
illitum efficax cft . ad laccfsita interanea, & concitatas 
vuluas utilifsime fubijcitur . 

H o c fubolei nomine. comprehendit Diofcorides oleim o» 

mne, quod pcrfc tantum, nuUu dteriu^ oki admifiione, dut ex dr~ 

jQ afe^ ..^"^^lr^ ^ii!^ f>orum jrudibus , Mtherhdrum diuerforum gencrwm feminibus i 

autfiirpium refinii elicitur : Scd ungUenti appeUatione inteUigit 
oleum omne genm, cui er odormentti, er aliajjmplicid medicamentd-admifcentur, ut in prxfentia de Rofaceo ages, 
Cr deinde infequentibus mdnififlc oftendit . Quofit , ut apud Diofcoridcm oleum uocetur , quod fimpliciter exprcf- 
fumfit : unguentum ucro oleum quodlibet, cuius componcndi ratio pluribus conftct medtcamentvs . Quapropter Ga* 
ienus lib. v i . fimpl.medicamentorum dc olco agens,fic inquit . Ex didis coghofcereiam liceat , er de alijs oleigenea 
ribm, qu£ lequiuoc e ipfis dicuntur ungucntis , puta rofaceo ,melino, liliacea ,.er qu£cunque id genusftoribus ,frnn 
iiibus, germinibus,ft)lijs in oleo maceratis conjiciuntur . Borum quodque ubi una cum aromatibus preeparantur, uns 
gucntum cfftcitur. Citerim olcum rofaceum,quod hoc temporc officinx copletum appcUant, dDiofcciridis rofaceo 
longc difidct , quod ctiam eo pr^ftantim exiftimandum eft ,fummum ob artificium , quod in ipfa pdrandi ratione di^ 
ligentiorcs adhibent myropolx. Quodeorumtamenperpauci ( itautingeniumefi multorumalaboreprocliue ad 
ignauiam ) iUud fecundtwi Mefuem temperant ; tametft plures ab eo optimi rofacei conftciendi modumfint confccuti , 
• ¥it etidmnum rofaceum rofis non ajfatim dehifccntibus in omphacinum demiftis , modo calcntii balneiuiribia ( ut in 
quibufdam alijsfuperius adnotauimus ) modo infolatu perquam longo .Suntcr qui , ut magis uiribus pr<efiet , oleum 
frius ex aqua rofacea lauent,deinde plufculo temporis fpatio ter, aut quater rofas infundant, quahaud penitusfati^ 
fcant : demum cxpreftione peraAa,immaturdrum rofarumfuccum ddijciunt,dc inde diu infolant . Poflremo oleum rf 
fuccofecernunt, cr dtltgenter afteruant . Hoc inftammationes dtfcutit, roborat,adftringit,ftuxionesq; cohibet-, ne ad 
agras deftuant partes . Votum torminibus dyfentericis medetur . Capitis uulneribus aptiftimm cft,qu6d roboret,fics. 
cet, refoluat, inftammationesqj non modo prohibeat,fcd etiam extinguat . Quocirca hac in rt maxime probatur Gd^ 
leno Itb. ii.de comp.mcdic. fccundwm locos, ubi de dolore cdpitisfcribit,qui uel ex uulnere,uel cdfu excitdtur . Cuius 
etiammeminitlib.x.fimp.medic.defanguineagens. 

'E^AoiTlJOV . 




Vnguetorum 
con(id«r. 



40 



Rofaeei con- 
lideratio. 



Roftceu om- 
phacinum . 



Roiaceiom - 
phacini uircf. 



50 



ELATINVM. 



CAP. XLIII. 



Fracta eIate,tufa,&{carificata,inlabeIlumdeijcitur:omphacinum oleumtriduoinfundi- 
tur, moxperfportulam exprimitur:veriim paresefledebent utriufqueportiones .dein mundouafe 
adufus reconditur. Viribus rofaceoproportionerefpondet: aluum tanien nonmoUit, 

.;i5\v.'.i-3i',i,rinttnrjv,-; 

Elatinvm, quod ex Dadyhrum inuolucris antiquitus pdrabatur , hac noflra tempeftdte dbfolcuit . 

MhAivoi/. MELINVM. CAP. XLIIII. 

M E L 1 N' v M hoc modo temperatur. Olei congius decem aqus fextarijs admifcetur . , Adijci- 
tur clats palmarum ftaftz quadrans,& iunci odorati uncia:qu3£ die uno macetata coquuntur , 
: c ' mox 



6o And Matchioli Comm. 

moxin vasorispatuli oleum excolatur,& indita arundinacea crate,aut rara tegete,cotonea tnala 
fnperponuntur,& veftimentisoperta tantifpcr jnibi re!ident,dum malorum viresad fe oieumal- 
liciat. Aliqui cotoneadecem dierum fpatio operimentis inuoliiunt, vt contineacur odoiis fiiaui- 
tas, neceuanetcat: poflea biduo macerata oleo cxpnmuntur, oleumque reconditur, Id vim re- 
frigeratoriam , & aftringentem habet . Contra fcabiofa vlccra , & qux fcrpunt , ac furfjres , perniun- 
culosquc effeftum prxbet : exulceratis vuluis infunditur: citatam vrinam fftitinfufum : fudores 
cohibct: contracantharidaSjbupreftim, pinorum erucas, bibitur. Laudatur maxime quod coto- 
neamalaolet. 

Melini confi- M E L I N V M okimddhodiernumofjicinarum ufumhocmodo conficitur . Cotonednondum pknematurain *P 
deratio . taleoli^ diffefia omphacino olco mdcerantur,cr uino ex eis exprcjfo fupcraddito infolantur . Deinde in calentis aquee 

balneo iterum, atque iterum perfunduntur, c extrahuntur, ut in alijs fuperius ojicndimus . 

Qivoivzlov. OEN ANTHINVM. CAP. XLV. 

Oe n a n t h e e labrufca , optime olens poftquam emarcuit, deiefta in omphacinum oleum 
inouetur,volaiturque:&cum biduo manferit,exprimitur,&reconditur. Aftringit,proximum 
rofaceo effedum prsbens : fcd aluum non refoluit aut moliit . Probatifsimum eft, quod odore oenan 
then refcrt. 

Oenanthinvm nuUam a nobis requirit explanationem : quoniam a Biofcoride tam aperte proditur z o 
cius parandi ratio i ut nonfit opm , illud pluribus explicare . 

ThAi"ov. TELINVM. CAP. XLVI. 

F OE n I gra^ci librxquinque,caIamilibr3una,cyperilibrsduEE, oleilibris nouem feptenis die- 

busmacerantur,quotidie termduencur, pofteapremuntur,& reponuntur. Aliqui procalamocar- 

damomum fubftituunt, & cyperilocoxylobalfamum macerant. Alijoleoantea his odoribus fpiP 

fatofoennm gr^pcum niacerantesexprimunt. Hoctelinum abfceffusemollit,& concoquit:omni- 

«•«.-loyjjnV busvuluarum duritijs magnopereconuenit, freminisdifhcileparientibus fubijcitur , vbi prxexcre- 

•• ■■ ■■" tis humoribus loci ficcitatem contraxerunt:fedisinflammationes lenit^tenefmofubditum prodeft: 

vlceracnpitis manantia,furfuresqueexpurgat:anibuftis, & pernionibus addita cera proficit: vitia je 
cutisinfacic emendat:pigmentis ad conciliandum faciei nitorem inferitur.Eligi oportet recens, 
quodnon vehementerfceni grceci odorem prs fe ferat j & manus^abftergat,faporeexdulciinamaru 
inclinato : tal^e enimoptimumiudicaiiJx.. 

= O F F 1 e iN ARv M 'LuminariaexKalisauHoritatealidm,quanuiiexoletam,TeUnicomponendirationem 
tradfUU , in (juocalgmo odorato, ^sypcrMflaterij beffem ad\j.ciunt . 
*iy»t"<''".iii.tt-ti3-.i«^ia^A';,- .-.5-.«w«i.. . ■.oK.-;s'.\r 

-ncoi:-.-"!.'.'i 03- ZotfJi^iuVov. SA'm:PSVCHINVJMw CAP. XLVII. 

i-:- S E R P Y L' L I , calsix, abrotoni , florum fifymbrij, frondium m^yrti, fampfuchi fingulaf portio- 40 

iies, quadam pro uiribus ipforum conie<Satione, unatunduntur, atqueisomphaciniolei modusadij 

''^°J!!?^''(^ citur, qui madentium uiresnoneuincat:hscpoft quatriduume^ primuntur.denuo nouaaliafimili 

•1 rnenfura,&aequali temporemacerata premunturritaenim ualidius reddifolet. Eligioportetfam- 

pfuchumcoloreexatrouiridi,plurimum redolens, mediocriteracre. Vim habetacrcm,calt'atlo- 

ri3m,extenuanicm:aduerfas vulusE pnEclufiones,conuerfionesqueefFicaxeft:menfes,& fecundas, 

' & partus extrahit : vulus ftrangulatus recreat : lumborum, inguinumq; dolores lenit; fed cum melle 

' utieo pr^ftat^quandoquidem vehementi aftriftionelocos indurat.Lafsitudines illitumdifcutitrin 

opifthotGnicorum,vulforumquecatapIafmatautilifsimeadditur. 

S fu h' ■ ^^' ^ '^ ^^ A M ex Theophrafli,T)iofcoridi^,cy Tlinij fcntentia idem effe conflatfdmpfuchum.eT amdracim: f © 

confid. c'<^ tamen Galenus,cr Paulus de his diucrfis capitibusfcorfimfcripferint,corumq; temperamenta per gradus difi- 

dere tradiderint ; nohab re credidere nonnuUt aliud cffe fmpfuchum, aliud uero amaracum . Qjiorum opinioncm au 

xit etiam Diofcorides , quod in his unguentorum ccmpofitionibus Sampfuchinum , cr Amaracinum diuerfis rapitibus 

dtgcfferit . Qjtodfacile plcrofq; ad crcdendum induxit, hasftirpcs tumfacic, tum uirikus differre , hac ratione fi-eti, 

quodfi altertm ab altero non diflaret,omntno prncter rationem de his uarijs in lccisfcripfijfet Diofcorides, alterii utt 

Solutio con- g«f "f«"^ Amaracintm , altcrum uero Sampfuchinum appellans . Porro ut huiufmcdi controiterfia tcUaiur ,fcien^ 

trouerfia . dum efl,fltrpem eam, qucc Galcno , O" Vaulo amaractim appeUatur , id fane amaractim non effe , qtiod Theophnflui 

Biofc.cr Plinius fampfuchii uocau,ere,fed potius(ut cgo extflimo)mdrii,id quod etidmfentiiiitt clariores noflrifecuU 

fimplictum indagatorcs. Nunq; marinec Galenus , ncc item Paulus quicqu.tm prorfui in timplicium mcdic.imentorum 

libris meminerunt . Qjiare non dccflfufficio , qutn Itbrariorum culpa , in Galcno Nidri tttulus in ain.ir.icum abirrit : 

quandoquidcm in cius tumgradibus, tumfatultatibus afiignaiuiis Galeiws a Diofcoridis maro non longe rccefferiti. 

- Sunt 



se 



In Lib. primiim Diofcoridis. 6i 

Stint iT ^«i uelint dpud PMlttm,cr Gdcnim id am.irjcitm dici,^uod Diofcorides piirtheiiium uocut : qtiippe er hoc Op'nio quo- 

quibufdum umxr^atm tiocitur . Cuiit;reiindiciitm effc cxijlimdnt,qu6d titmGdenm, qit.imPdulus lutUibiin /imp. '^""''*"'' 

mcdiclibrk aUqiiid d: purtlenio pofvcrit.itis mcmori.c prodidcrunt. qttorttm opinio non omnino rcprokindu uidetur. 

Cceterum licet Diofcoridcs Sxmpftichini, cr Amdracini diuerjis perfc atpitibus meminerit ; non obflat propterei , 

qito miniis idcm ejfe pofiint fimpfuchnm , cr Amuructtm . Siquidcm duabus de caufis ut altcrum ab altcro dijlingttc:: 

rct , Biofcoridesfacilc impttlfmfuit . quarum altcra cfi , qnodfi diligcnter animaduertantur utrorunq; compofitio;: 

ties, utiq; Amaracinum tum miilto odoratitts, tttm Sampfuchino pretioflus iudicabitur . Idcoq^ audor, eo quod noled 

bat ttngucntum hoc .tpprimc nobile intadttm rcHnquerc, quodq; ob ciiM daritatcm id particitlaridcfcriptionc dignum 

cenfcb.it , ut prxfiantix difcrimenftcerct , utq; etiam minus probatitm a probatifimo dignofceretur , homonymiam 

immutattit,ipfumq; non qiadem Sampfuchinum ,fed Amaracinuin appeUare ttolttit : namft id nonfciffct,qu6dnam aU 

tcro pricftantius c(fct,difccrni non potuiffct. Uiic acccdit alia ratio,qua alterum Sampfitchimm,aherttm ucroAma^ 

racinum Diofcoridcs appcU.iucrit : quod {ut libro tertio proprio capitekgitur) in Cyzico fampfucum amaracum ap^' 

peUabatur, ttnde hoc ungitcntmn infigne pctitur . Et quoniam a Cyzicenk clarisiUius compo/itoribU'S ex eorum more 

Am.tr.icinitm uocib.ttur , talcm nomenclatttramDiofcorideshaudquaquampermutandam cenfuit . Quare ipfumin 

c4dcmrcliquitappeUationc,quamfecumexCyzico tulerat. 

nKi^tva. OCIMINVM. CAP. XLyiii. 

OciMiNVM oIcumfitutcyprinum.Ocimifoliadecerptalibrarumundecim,&befsis pondo, 
dienoi5i:uquevi£:;intioleiiibris macerato, premito,colato:cumqueexhaurerisqu3llum ^rurfuspare 
»o olei modum fundito , & exprimito , Vocatur autem id fecundarium : nam tertiae perfufionis non eft 
capax . Deinde recens ocimum squali pondere, ut in rofaceo diximus , rurfus maceratur,& ciim tan- 
to temporis fpatio maduerit , exprimitur , & oleum reconditur . quod fi in animo fuerit ter, aut qua- 
ter madetaccrc, femper ocimum recens addes . Poteft ex omphacino confici .*fed iilo modo melius , 
Jdem quod fampfuchinum poteft, fed inefficacius . 

A^^^OTomv. ABROTONINVM. CAP. XLIX. ' 

Olei cypriniodoribus imbutilibrisnouem&quincunce,foIiorumabrotoni librasofto die 
noftuque madefa6i:3?,premito . Qu^od fi in loogum tempus oleum uelis afleruari, eieftis prioribus fo 
fo lijs, noua appones , & mac^rata exprimes . Calfacit : ad vuluae duritias, praeclufionesque efficax eft: 
mcnftrua, & fecundas pcllit. 

AraSiVov. ANETHINVM. C A P. L . ' " 

O L E I libris ofto & dodrante, florum anethi libras undecim & beflem , maceratas in oleo die 
una, manibus premito , & recondito . Q£pd fi iterum perfundere uelis, recentes anethi flores confi- 
militer madefacito. Vuluarum duritias emollit, ucnarum fpiracula laxat , contra horrores fe- 
brium circuitu redeuntes auxiliatur : calfacit enim , & lafsit udines difclitit : prodeft articulorum do- 
loribus. 

Zovsim. SVSINVM. CAP. LI. ;! 

Sv s I N VM, quod alij Iilinumappellant,fic temperatur. Oleilibrxnouemcum quincuncCi 
cahmi lihrx quinque & quadrans , myrrhse unciae quinque,permifto odorifero uino decoquun- 
tur, &colato oleojcardamomitufi&ccelefti aqua madefafti librastres & femis nlacerantur,pre- 
inunturque,tres librs cum femilTe fpiflatiolei afliimuntur. mille lilia decerptis folijs,in latum, 
non tamen profundum,labeIlura demittuntur:inieftum oleum manibus melle perunftis agita- 
tur: dienod:uqueconquiefcunt,& inpyxidem matutinis exprimuntur. quod defluet oleum,pro- 
tinusabaqua,qu32 fimuIexpreflafuerat,coloincerni oportet :nonenim,ut rofaceum moram to- 
lerat;namconcalfaftumferuet,&computrefcit:quare fkpiusdccapulandum. Vafa melle illinen- 
da,tenuis falinfpargendus,& fiqua fordes uafis fiucibush3cfit,eximenda.Odoramentis iam ex- 
^ft prefsis ex quafillo in labellum transfufis,rurfum olei prius odoribus imbuendi, quod primum 
pondus jequet, & cardamomi tufi drachmse decem conijciuntur . Hjec manibus fcite prefla,in- 
terieftabreui moraExprimuntur:quod profluit,repurgatur. Tertio eadem infunduntur,adie<5io 
cardamomo , & fale , & manibus melle madefadis . Longe optimum erit, quod prius exprimitur : fe- 
cundum , quod fequitur ; tertium locum fibi uendicat , quod nouifsimum prodit . Denuo in mille li- 
liaeuulfisfolijsexpreflRim primo oleum infunditur;tum eadem ratio^ne profequendum,idemque 
faciendum, utprius:additocardamomo,deinexpreflb,faceademin fecundo,& tertio,ut diftum 
eft : & quo frequentius recentia lilia maceraueris , eo ualidius unguentum efficies . Denique cum fa- 
ciumabundeuidebitur,finguIiscompofitionibus mifcereconuenitmyrrhsquamoptims duas& 
feptuagintadrachmas,&crocidecem,cardamomi quinque & feptuaginta. Croci uero, &cinna- 
momiparesportiones tunduntur, &cribratsinlutram cumaqna demittuntur,expreflumque pri- 
mo vnguentum infunditur , & paulo poft excipiuntur uafculis iiccis , my rrha, aut gummi antea per- 

f fufis. 



lO 



62 And. Matthioli Comm, 

fufis, &croco,& mclle,& aqua madefafliis . Eadem fiunt in altera , aut tertia exprefsione. Aliqui fim- 
plexexbalanino, alioveoleo, & lilijscoiTiponunt. OptimumefTeconftatin PhcEnice,mox Aegy- 
pto faftum . fed cum primis laudatur , quod lilia redolet . Excalfacit, emoUit : uuluae prseclufiones, 
&coIIeftionesaperit .•utilifsimum ad muliebriamala.ulcera incapite manantia,feruidaseruptio- 
nes,uaros,furfuresque emcndat: uibices,cicatricesque celcrrimeadcolorem reducit,ita ut fxpc 
fallant.In fummaextcnuat:potum bilem per aluumextrahitpUrinamciet:fedftomacho alienum 
eft,&naufeamparit. 

Ho c, quoi ex lilijs tmperatur : iUuditcm, cjuod ex ocimo,dbrotono,dnethoq; conficitur oleum,cim uniufcuiuf' 
que p^irundi ratio perft cUrafit, ideo nofcris explanationibm non indigent . Ctcterim Sujinicompojitio mhi ^uidcm 
fluribm in locis librxriorum potius , ({um auiiory; incuria, deprata uidetur . 

KadfXjW.ov. NARCISSINVM. CAP. LII. 

Narci s s iN I fpiframenta ita fiunt . Sex librseafpalathi cum fextante tunduntur : olei elotilibrx 
feptuagintacumuncijs quinqueaniimuntur. Afpalathusaquamadefaftus intertiaolei parte coqui- 
tur: quocxempto,calamusquinquclibris & beife adijcitur,cum myrrhx gleba contunditur,cri- 
brataqueacuinouetcriodoratoimmifta, decoquitur.-fimulacautem cumijs efFerbuerit,eximitur. 
refrigeratum oleum excoIatur,cuius portio inlabellum mittitur,flores narcifsi quamplurimi conij- 
ciun-tur, quibidui fpatio(iitin fufinodiftum eft)permotiexprimuntur.OIeUm fubindedecapulan xo 
dum.-fiquidemcelerrimeputredinemfentit. Valcthoc ademoIIiendasvuIu2duritias,praEclufio-*^ 
nesque : fed capitis dolores focit . 

Narcissinvm, quod egofciam, non paratur noflratibw! myropolis . quod mirum non eft, cm id etiam Tlinij 
ttatc pararidesijffet, ut ipfe libro x 1 1 1 . cap. primo memoria: prodidit . 

KpaMmv. CROCINVM. CAP. LIII. 

. Cv M Crocinumcomponereuoles,priusolei,utinfufinodiximus,fpiframentafacies,eifdepon- 
deribus,& menfuris : cuius olei libras tres & femilTem, croci unciam unam aflumes : identidem quotr 
diemoueto, &fe^tadie, quam hocafsiduoperegeris, oleum acrococolis incernito, eidem crocopa- J9 
rem olei modum adijcito : moue triduo , dein contufx myrrhx, atque cribratE drachmas quadragin- 
tapermifceto,& inpilaagitatum recondito. Aliqui oleoaromatibusadcvprinum imbuto in croci- 
ni corapofitioncutuntur. Optimumeft,quod abunde crocum fpirat,in medendiufu expetitum. 
Proximum quodmynhamrefert.' Caificit,fomrium allicit:quareperfaepe phreniticis fubuenit 
perfufum,aut naribus admotumjaut illitum : pus mouet , ulcera purgat : contra uuIuge duritias,atque 
praecIufiones,& uIcera,qucE cacoethe uocantur,prodeft cum croco,cera, medulla,duplicato olei pon- 
dcre : concoquit enim, emollit, humeftat, & permuket. ad oculorum glaucitates ex aqua illinitur . 
huic autem proportione refpondent butyrinum , onychinum , & ftyracinum : qus etii nominibus 
diftant, uiribus, & compofitionecognata funt . 

KvV^li/oV. CYPRINVM. CAP. LIIII. ^^* 

.0 L E I omphacinielotiparsuna,aqujecceleftistantundem cum femifre,cuiusunaparteoIeum 
diluitur,alteraadijciendis odoramentisadmifcetur. DeinalTumptisafpalathilibris quinque & fe- 
miffe, calami libris fex & fcmiffe, mirrhx libra una , cardamomi Iibris tribus & dodrante , olci libris 
nouem &uncijsquinque,afpalathus tufus,&aquaafFufusdecoquiturin oleo,donec conferuefcat: 
myrrhaautem uino uetere odorifero fubafta,contufusque fimulcalamus,digeruntur in ofFulas, 
qu3e exempto afpalatho immittuntur , & ubi efferbuerint, fublato aheno oleum percolatur . Carda- 
momumtufum reliquaaquaafperfum infunditur, fpaihaagitatur,nulla,dumrefrixerit,interpella'- 
tionc . Poft hsc colato oleo in uiginti odo libras olei, floris liguftri, quod cyprum uocant,fex & qua 
dragintalibrsecumbcfreinftiIIantur,quaEfufficientermadcfaffsEperiportulamexprimuntur.Qu^6d 50 
fi copiofius defideretur. idem recentium florum pondus initdum fimili modo prematur : & iterum 
auttertiojfi quis uclit,madefacere poterit,&itareddetur efficacius . Eligi oportet bonum,quod 
cum odoris fuauitate nares feriat . Aliqui cinnamomum addunt. Calfacit ,emoliit : ora uenarum a- 
daperit : uuluse , neruorumque uitijs conuenit, pleuriticis, fraCtisque, per fe, uel cerato immiftum . 
malagmatis imponi folct,qui opifthotonicis,angina laborantibus, inflammationic^ue inguinura opi 
tulantur : item in acopa adijcitur . 

ipmi, IRINVM. CAP. L V. 

Sp ATHAE quam minutifsime cotufse fex libras cum befTc, in tribus & feptuaginta libris & quin- 
cunce olei , aereo uafe,additis decem aqux heminis incoquito, quoad odorem acceperit : poftea in ca- 
pulam melle oblitara colato : ex eo aromatibus imbuto oleo, irinum primo temperatur, iride ex olco 

infpiffato, 



f 



^iO 



InLib.primumDiofcoridis. 6} 

infpifrato macerata,iit fcripfimus. Sedaliaeftcomponendi ratio.In olei feptua^inta libris&r quin- 
cuncc,xyK>bairami(utdidumell:)confu(i libras quinquc& fextantem excoqui"to:pofl:ea detra^lo 
xylobaIfamo,tu(i odorati calami nouemlibras&dextantem adi;cito,&myrrh.Tglebam uetere ui- 
no odorato perfulam , &: in olei ita odoribus imbuti quatuordecim libris , totidcm tufi iridis , binis 
diebiis ac nodlibus madeficito, i]:renue,& uehementer diftringito. Qupd fi uis ualidiusfieri ,par 
pondus iteruniacterti6fimilitermaceratumexprimito.Longeoptimumeft,quodfolam irinolet, 
qualciliudcft,quodin Pcrga Pamphilia.',& Elide Achai;tcomponitur. Vim habet calfadoriam, 
atqueemoliicnrcm:cruftasadimit,fordidaulcera& putrida purgat.confcrt foeminis vuluce caufa- 
rijs;iteminflamm3tionibiiseiufdem,atqueprxclufionibus:partuseijcit,h3Emorrhoidas rccludit: 
contra aurium fonitus cx accto, ruta, & amaris amygdalis , prodeft . diuturnis deftillationibus, nari- 
bus illitum , &: contra graueolentia carum ulcera,quas ozinas uocant, auxiliatnr : aluum purgat cya- 
tlius epotus : ficit ad ilei cruciatus , urinam mouet ; difticiles uomitiones adiuuat , perunftis eo digi- 
tis&immifsis, uel ijs, qua^aduomitumciendum induntur :anginaeetiam illinitur,autexaquamul- 
fa ^argarizarur : item contra arteriae fcabritiam . datur etiam ijs, qui cicutam, coriandrum , aut uene- 
asafungoxum hauferunt* 

Qv A N Q^v A M Irim pr.tpdr4tio ( ejl enim per fe ckra fatii ) non mdgPs , quhn Crocini , cr L igujlrini ex= Irini confidt- 
flunuri expoJl-uUt : iOiid Umen filentio minime pr£tcreundum uidctur, quod non Iridisflorcs ,fcd radices , cum hjc '^"°* 
odorc fragrcnt , iUi ucro m^le oUdnt , in hoc olei fj[>iffamcnto imponi debcnt . Quod etfi 'Diofcorides non expli^ 
cMtcrit; cum tumcn ungucntd odorum iucunditatc commendentur , de Iridis radicc , non dc florikK intettcxiffe 
Diofcoridcm cxiflinunim . Quippc ^uie cr fuauiter olcant ,€r ad unguentorum j^iflkmenta floribm prxfliu^ 
iiores habeaatur. 

rAcuXWoV. GLEVCINVM. CAP. LVI. 

Glevcinvm 2bfoluteconftatomphacinooleo,iuncoodorato,calamo,Celticanardo,fpatba,afpa 
lathojfertula Campana, cofto,& mufto ; circundatis interim uinaceis uafi,quod aromata,uinum,& o- 
leumconceperat. Tricenis diebus, bisindiemouetur, pofteaexpreflumoleum reconditur. Calfa- 
cit,emollit,remittit:horroribus5&ncruorum,vuluaEqueuitijs auxiliatur.omni acopo iuuantius, " 
quippc quod cmolliat . 

M I N I M e' quidemmirarilicet^cjuodGleucinipcirttndirdtionemflmplicemappeUduerifDiofcorides .Sic^uic' Gleuclni coa 
dcm dlia habcntur unguentorum compofitioncs , qu£ multo pluribmfimplicibuiconfldnt odoramentis ,ficuti Co/ms '«''erstio. 
melklib. X II i.cjpite L.dperteindicdt, CieterumnonpateflGlcucinum(firededdmifld fimplicid confidcren^ 
tur) non uehementer excdfdcere : tdmetfi Plinius lib, x x 1 1 1 . cdp.i iii.id tum ddflringere,tum rcfi-igerdrc fcri» 
pferit. Qjiod euidenti argumento efl , dut Plinij gleucinum ,fiue mufleum , db hoc Diofcoridii, cr Columett^ diuer* 
fum ejfe , dut Vlinium non exdde iUius temperdmentumperpcndiffe . Vcrum cum is lib. x v .cdp.vii.fcribdt,gleuci* 
no muflum incoqui in udpore lento , non ut dlid admoto igne ,fcd circunddtis uindceis perfc cdlentibm ; uidetur non 
farum cmn Diofcoride conuenire . Qjtdmobrem crcdiderimpotim Plinium , cim dixit gleucinum refi-igerare , Idp^ Plinij lapfutV 
fumfui(fe , quhnfecus . Ndm etfl oleum omphdcinum,cum quo mufleum conficitur,tdntum (ut Gdlenus inquit) fi-igi^ 
40 ditdtis , qudntum ddflridionis hdbcdt : cum tdmen fit dlidrum qudlitdtum fufccptiuum ,fieri quidem non potefl , quin 
ddmiflif cdlidis odordmentis, putd cypero, cdldmo odoruto, Celticd nardo, ddctylorum operimento,df^dldtho,melilo 
to, zr coflo,Udlde cdliium eudddt , Quippe eadem rdtione dqud , cmfi-igidd ddmodumfit , temperdmentum permu» 
tdt (ut Gdlenm dfferuit , er cxperimento comprobdtur) cim cdlidd in cd mdcerantur medicdmenta : quandoquideni 
^ipfdfidcilcdlidsrecipitqudlitdtes. 

ti^v.=dMm. AMARACINVM. CAP. LVII. . i 

Am ARAC I N vM longe optimum in Cyzico fieri folet ex omphacino oleo, & balanino : (pifTamcn 
tis e xylobalfamo , iunco odorato, & calamo fa£lis : conditisque amaraci , cofti,amomi, nardi^cafsiar, 
carpobalfami, & mvrrhz odoribus . aliqui, quo pretiofius fiat,cinnamomum addunt . Mel autem,& 
Jo uinum affumuntur: hocinuaforum illitionem,ilIudad cogendas tuforum aromatum ofFas. A- 
maracinum calfacit, foporem mouet, venarumfpiraculaaperit,emollit,feruoremexcitat,vrinamcit: 
putrilaginibus, ac fiftulis perquam utile; necnon huraentibus hernijs, poftquam medica manus ope- 
ram fuam impenderit : cruftas, v*^ tetra ulcera,qu2E theriomata uocant,rumpit : difficili vrins illita fe- 
de, & eius inflam mationibus auxiliatur : hzmorrhoidas illitu foluit : vulu£ fubditum menftruos cur 
fus euocat : duritias, ac vulus tumores difcutit : uulneratis neruis , & mufculis confert, laneo ceniun- 
culo modice madefadum , & impofitum. 

SvPERivs in fmpfuchini commentario dbunde de Amaracino a nobis di^um efl , Quofit,ut hlc de eo plu^ Amancini 
rafcribere nonfit opm . Huius meminit Gdlenus libro primo de dntidotis , dum hedycroum explicdt , quod theridae confideratio . 
admifcetur,ubi diffufim de eo dgensfcribit,qu6dfui temporii unguentarij dmdrdci loco , ex quo in Cyzico dntiquitui 
fartibdtur^arum imponebdnt,ut maiorem expiraret odorem . deteriimfe iufiffe dit,ut legitimum experiretur ama». 

f 2 racinumt 



64 



Hedychroi 
copofitio ex 
Gaieno. 



Theriacs de- 
prauacio. 



And. Matthioli Comm . 



racinumjdfibi exfolo amiiraco prttparm , quod ctfi odoris fi-agrantia uideretur infiriui , non tamen uiribm imbe» 
citliusfuijfe tejiatur . 

MeY«AaoV. MEGALINVM. CAP. LVIII. 

Factitaeatvr olim Mcgaliniim, fed niinccompofitio exoleuit,& prorfLis obliteraraefl:. Cii- 
iiisad hiftori.xcomplementum meminifTe non fuitalienimi .Mifturacum amaracinoeadem erat^fed 
refma evuperabat, hac tantiim rationcdiffcrens . Qnare lcuiteremollit. Relina unguentis, neq; tute- 
Is, nequeuoluptatisgrariaadijcirur^redcoloris^craframentiquecaufa.Eatantifper coquitur,dum 
definatolere:cuiuscoquendx ratiodcclarabitur, cum dercfinadiflercmus . 

H^S^uXfOUV. HEDYCHROVM. CAP. LIX. 

Qvo D Hedychroon uocant , in Co fieri folet : eifdem priditum uiribus, & mifturis,quibi3S ama 
racinum , fed fuauius fpirat . 

Hedychroi compofiiionk meminit Galenus libro primo de antidotis,cm omnid, quie continet, odoramenr^ 
ta uinofabada Andromuchi theriaca rccipiat . deterion etfi hcdychroi parandi rationes plures dicat rcperiri, unam 
tamcn clegit , quam hoc modo dcfcripfit . Uedychroum habet mari drachmas dua: : afari, amaraci, aj^alathi ,fchotnit 
calami odorati , phu pontici totidem : xylobalfami uer6,cr opobalfami, cinnamomi,cojii,fingulorum drachmof tres : 
myrrh£ drachmaifex , totidrm folij malabathrini, nardi lndic£,croci,cafi£ : duplo autem plus amomi,adue(i£uer6 
ex Chio abundante plurimis fontibus infula maftiches drachmam uuam : uinofalerno omnia excipe . Cum igitur h£c 
mifcucris,f.ic trochifcosfimiles theriacis,et fciUinis,quos cxiccabis eo modo , quo diximu^ . Produdus fuit Galenus , 
ut hunc parandi modum defcribcret , tum quod Androriiachm hedychroum ( ut inquit) nullibi literis mandauerit : ttim 
etiam ut rei medic£ imperitos doccret , quiJ.nam effet hedychroum in theriac£ pr£paratione , ne in eum errorem ca- 
dercnt,in quemfu £tate medicum qucndam Koni£ Lpfumfuijfe commcmorat : qui compofiturus antidotum , qu£~ 
rcbat apud myropolas Hedychroim ; exiflimans cffe herbam, aut radicem , aut quodpiamfimplex medicamentum . H 
quod etLim hac nojira tempejlate qum plurimis eueniffe comperimus . Auicenna , cr c£teri Arabic £ famili^ fcri=- 
ptores infua theriac£ compo/itione hedychroum trochifcos A lindaracaron appellauerc:tradentes u.irias corum co~ 
pofitioncs, infimplicihus medicamentis, pondere,C7- menfurisa Galeni dodrina plurimim differentes . Ciuare mira^ 
ri non licet ,fi iandiu legitima Theriac£ compofitio infiliciter fuccefferit iciimcr^ab Arabibm , er a myropolis , a~ 
duhcrinis medicameiitisfucrit deprauata . 



lo 



30 



RiraTsloi. 



METOPIVM. 



CAP. LX. 



FiT in Aegypto unguentum,quod Metopion patrio nomine appellatur, propter galbani miftlo- 
nem : nam lignum, in quo galbanum enafcitur, metopion uocant . Conftat amygdalis amaris,ompha 
cinooleo,cardamomo,odoratoiunco,calamo,meile,uino,myrrha, balfami femine,galbano,vS: refina. 
Probatur pingue,graui odore,quod magis cardamomum, & my rrham,quam galbanu refipiat. Cal- 
facit uehementer,'& adurit, atque extrahit : ora uenarimi aperit : vlcera purgat, extrahitque : ad prceci 
fos neruos, & mufculos,ad hernias humorecontradas.cum erodentibus medicamentis efhcax eft. ce- 
ratis,& malagmatis in(eiitur : horroribus,conuulfisque,prafertim quibus ceruix in fcapulas deiefta, 
& retrorfum contrafta eft, vtile habetur : fudores ciet,vulus Ipiracula recludit,& eiufdem duritias la- 
xat.lnfummamolliendi naturam habet. 



mi^m:.v. 



MENDESIVM. 



CAP. LXI. 



Mend E s I VM conftat balanino oleo, myrrha, cafsia,& refina . Aliqui tamen poft finguloru pon- 
dera,cinnamomi exiguum addunt,nullo cnmpendio : nam qu.T fimul excofta non fuere, vim nullam 
exhibent. Similemmetopiouim obtinet,fedinferiorcm multo. 



ZT(!tH.rH. 



S T A C T E. 



CAP. LXII. 



40 



St ACTE vocatur pinguitudo recentis myrrhac cum exigua aqua tufT,& organo evpred^-E.Ea per- i • 
quam odorat3,ac pretiofa eft,atque vnguentum per fe facit, quod Stade nominatur . Maxime proba- 
tur,qu.Tnu!lam olei miftionemadmifit,cuius minimaportiocomposeftuiriumplurimarum . Vira 
calfaftoriam, myrrhar, & calidis vnguentis refpondentem habet. 



Staftesconfi- St A c T E Serapioni, quemadmodum O" reliquis Mauritanis, pariterq^ cfficinisStyrax Uquidus appellatur,cuius 
deratio . (-opi^ nonfolum Venetijs ubiq; uenalis habctur,fcd cr in omnibusfire ofpcims reperitur,qu£ medicayaentorum com 

Styrax liqui- ponendorum artem exercent . Qucd autem Stade myrrh^fit liquidui uocatus Styrax,facile probat Scrapio . quips 
dus. pc qiti captte de Styr.ice calamita , liquidum fiyracem cx myrrha primitm aqua conf^crfa, .tc dcinde expreffa ,fieri 

tradidit : qua in re Diofcoridem ad unguem imitatur . Cui quidem fententi£ iUud adftipuLiiur , quod iiquidm jiyrax 
reorma cu fa- ^"^^ legitimofane loquor)fit pcrqu.im odoratm , tygujlui non obfcuri amarus . Porrd animaduertendum efi , quod 
dultcrentur. boc tcuofyncerum haudfacile inuems, utfirme eucnit cion cxterPs medicamentis, qu£ ex Alexandria Acgypti , uel 

Syri* 



t o 



InLib.primiimDiofcoridis. 6j 

Syrid iii HOS cOnitehuntur . Siquidcm cum omnid hxc per MduriUnoruvt , rurcuram, ludccorumci; mdnui tranfeant, 
<jui nobis Chriliicolis fempcr doIos,fi\iudesq; moliuntur, Dijsfucnficiumfacerc fibi pcrfudcnt,ci<m nos dliqu^ in re 
fdUerepo(fmt.CA-teri(m,utrcdedm,undediucrtcrdm,medquidemfrrtopwio,fifynccrdmflddcnnancifccpojfem4is, 
non dlienum fore , ipfm in myrrk-e locum fubflituere . S cd certe pcrqum difficile erit lcgitimdm mueniri . ni/ijine 
kcraftailejit liquor iUc, dc quofuperius in bdlfdmi commentdtione diximus . 

KlVfa/AfflfxiroV. CINNAMOMIN VM. CAP. LXIII. 

CiNNAMOMiNVM confit c balanino oleo : & xyIobairami,caIami,iiinci odorati fpinametis ;ntq,; 
cinnamomi,&' feminisbaintmini fuauitateconditur, quadruplaquemyrrhsEad cinnamomum por- 
tione: meladcogendaomniaadijcitur. Laudaturnonacre, molli odorejplanemyrrham redolens, 
crafrum,odoratum,guftu perquam amaro. Id non k refina, fed myrrha crafsitudinem obtinuit ; refi- 
raenimnequeamaiitudinem pr.Tbet, nequeiiilam odoris gratiam adijcit. Vim habet admodum a- 
crem,amaram,&calfacientem.Itaqueorauenarumaperit,caltacit,dircutit,diftundit:humores& fpi 
ritus attrahit,caput aggrauat : contra vulus uitia cum duplo oIeo,cera,& medulla efficax cft. Ita enirri 
fere multum acrimonii exolefcit, &: quxdam emoJlieiidi uis contrahitur • alioqui adurit, & prx om- 
nibuscrafsisunguentis indurat. Facitm.irum inTnodum ad fiftulas,&: ulcera, qujeputredinisuitium 
fenferunt ; item ad hcrnias humidiores, carbuncilos, gangraenasque cum cardamomo : quin & ad fe- 
brium horrores , & tremores : aduerfus ferpentium morfus illinitur : fcorpionumjSc phalangiorum 
ao ictibuSjCum tritisgroisisimponitur. 

Kx^hm. NARDINVM. CAP. LXIIII. 

R AT I o Nardini faciundi euariat . Nam aut malabathrino folio , aut fine eo fit : plerunque antem 
balaninoolco,automphacino. Inncus odoratus fpiflameti gratiaadijcitur: ficuti propterodorisfua- 
uit3tem,coftus,amomum,nardum,myrrha, baliamum. Laudaturtenue, non acre, nardi arid3E,auta- 
momiodorem rcfercns. Viseiextenuans,acris :expurgat,calfacit,abfterget humores, rarefacitjHoc 
liquidum eft, nec habet ftrigmenti crarsitudinenijnifi refinam recipiat . Fit etiam fimplex ex ompha- 
ciuooleo, iunco, calamo, cofto, & nardo. ,•...[,( ,, : \ - 'l 

5* Ma^xHoi^^tvov . ilALABATklNVM. CAP. LXV. 

Malabathrinvm fpiflamenjtanardinihabet^infupermyrrhieplufculumadditur. Quadecail 
fa calfacit^crocino, aut amaracino U! ribus refpondens . 

.'ittJpivov. lASMINVM. CAP. LY'I.' ■_ 

Apvd Perf3sfit,quod lafminum cognominatur,ex albis f^oribusuiolx^quorum fextans in Itali- 

cumf;:xtarium iefamini olei demittitur,uirlis,ut in lilino diximus,vicifsim permutatis- ApudPerfas 

inrerepulandum ufurpaturodoriscaufa. Qnjnetiam toti corpori conuenit;prnefertimcum inbal- 

neas defcenfum eft.Sed his opiiulatui corponbus, qux calfattionem,laxationemque defiderant . gra- 

A,g ujustamenfpirat, quam utlibenteraplerifquereopiatur. 

Ia s m I N V m ungucntum twn eo quidcm filentio pr^tereundum duximus,quo dliqud in prisccdcntibus d nobis 0« lafmini confi 
mijfdfunt : in iUis cnim nihilfdne,in hoc uero dltqutd nobisfefc ojfert dccldr.idmn . Itdq^ primumfcirc conuenit,qucd deratio . 
Idfme uocdbulTi dpud Gr£cos,dliorum etid teflimonto,ttil dliudjigmftcdt^qudm uioldceim . 'Et certe cumfcribdt Dio 
fcorides, ungucntumhoc fieri Ik rav ocv^av rav AfuHav ly i ou , hoc fjl ucrbum uerbo reddendo , ex fioribus dlbis 
uiolx , id Violdccum merito dppeUdn debet . Sunt tdmcn e rccentioribus , qui pro ccrtofibi perfuddednt, uocdbulos. 
rumfhrtdffe utcinitdte dccepti, lUud exfioribus ijs perquim odordtis ficri,quos in Itdlid Gelfomini uulgo dppeUdmus. 

Qjtorum opinioni non pdrumfuffrdgdntur tum Hermoldus Bdrbdrus , tum M.drceUiM Tlorentinm . Q«i prcecipue , Hermolai , & 
utfudm comprobctfcntentidm, ueteres dfferit, prsfcrtimq; Diofcoridem, inter leucoij gcnerd nofirdtem geljiminum '^' •".'^^ " ' °P'" 
^ Q comprehcndiffe , iUiidq; f^ecUtimgelfiminum intcUcxiffc, quodfioribus aerulcis proucnire nonnulU pro certo dffe=- "^° ""1'^ 
runt . CutiK featenttdm non modo non probdnddm ccnfco,fcd omnino rcfcUcnddm cxiflimo. fiquidcm nuUo pido co^ 
gitdndim eji,nedum credcndum,qucd Diofcoridcs, qui tnfimplicium hifiorid , cr in eorum decUrdndis fcpdrdndisq; 
gcneribus,cmnimn diligcntifimus f^/.it^ddco imprudcnter nullo difcrimine exifiimduerit cecrulcum lcucoium gelfimM 
num effe : cim iiplijs,uiticulofo caulc,rddicibiis,rdmis,floribuf, c£terisq; notis db omni leucoio dtfidcdt . Sed hoc 
ucrum effe MdrccUc conceddmus , etft niinus concedcndimfit , quindm rdtione dicct iinqudm , Idfmiium tmguentii 
fieri exfloribusgelfmtni , quoi cterulemn Diofcoridis lcucoitm effe dffcrit , ft Diofcortdcs ipfe pdlkm prodit, \dfmi* 
nim ex albis uiolis tcmperdri^ Ad h^c diffcrre gclfiminim d leucoio dbunic oficndit Serdpio,qui non modofuit Dio 
fcoridis iitiitdtor ,fed etidin interprcs, ciim dlterum db dltero diuerfis cdpitibusdiftinxcrity ZT de utrifq; tditqudm de 
rebus diuerfts differucrit . Qa7.t(b:o dc gelfimino dgcns cdpitc centcfimo fcptudgejimo fexto nuUdin Diofcoridis , nec 
Gdleni ducloritdtem d'jfcrt,fcd tdntion fu£ gcntis monumcmis inh^ret , afferitq; gclftminumfloribus tim dibis, tum 
lutcis , tum c£ral'cis repcnri , qudie ettam ^tute noftrd uifitur . Quod nobis mdxmo argwnento effc potcji , ut cres. 

£ } dumus. 



66 



AndMatthioli Comm. 



lefemin vnde 



lefeminiui- 
rescxSerap. 



GELSIMINVM. 



lolnis de Vi- 
go lapfus . 




damiif^gclJimiiiumBiofcoridic^terisqiUeteribusincognitumfuif 
fe . Ctetcrumcur Arahes ftirpem hanc i e s E m i n appcUdo 
nerint, cMfdficile afignuri potejl : qu6d cum gelfiminifiores o= 
doratos,albicdntescj; albx uioldc modo conf^icerent,Gr£cos bar~ 
baricc imitari uolcntcs , ipfi uiol.-e nomen wdidcre , quod eji lefcA 
min : tametfi ucrnacuU corum lingua Zmbach,/iue sanibach uo* 
citetur . Id autcmjicut odore fragrat, ita ZT uiribm poUet :Jh 
quidcm Serapionis tejimonio , excalfacitordine fccundo ,humos 
res difcutit,pituit£ lentitiamfentbusfi-igidis digcrit,crucianbus(^ 
ex pituit£ lcntore prouenientibus mirifice prodejl. llorcs tam re» 
centes, qu.mficci, lentigincs, ZT impetiginesinfacie abjicrgunt. 
Taratur ex ijs etiam oleum 7,ambachinum appeUatum,quodfrigi^ 
dis dffcdibm non obfcurum itffert auxihum . Hoc unguentarij cti 
amygdalino oleo parant ,hcminum barbis cdoris gratia perfun» 
dcndum : quod tamen {cmpcrie calidis caput adeo excalfacit , ut 
quandoque e naribus fanguinem eliciat . HaUucinantur , qttifaljl 
uocabulijimilitudine Sambacimm, O" Sdmbucinum idem c(fe exi= 
ftimant. Inter quos errorc tmplicatur Icannesdeyigo chirur» 
gicus nojiri temporis non obfcurtis capite de Sambucoinfuo pttr^ 
uo de fimpliciiim ItbeUo . No/i diu ejl , quod lefeminum ,fiac (ut 
nos) Gelfimittum in Italiam aUatum eji : qttanuis ttunc ubiq- horti 
operc topiario tumalbis , tum liitcis , tum etiam cteruleisgclfimi» 
nisortmtur^ 



lO 



20 



^pfVot. MYRRHA. 



CAP. LXVlI.'?.d 



Myrrha lacryma eft arboris, qus in Arabia gi^gni- 
mr,Aegyptis fpinx no difsimilis: e cuiiis vulnere dcfluit 
lacryma in fubieftas tegetes : alia circum caudice concrs 
fcic.Dicitur ex his aliqua pediafinios prcepinguis,qua ex- J9 
prefTa, ftacSeemittitur. Aliagabireapinguifsimajlito & 
pinguifolo nafcens^eacopiof^mfudatftaften. Omnium primaeft,quxTroglodyticaappcllatur, 
accepto cognomine a loco, in quo prouenit,fplendens, fubuiridis, ac mordens. Qj^inetiam legitur te.^ 
nuis qu3edam,qu<Ea Troglodytica fecunda eft,bdellij modo mol]is,verum odore grauiufcula,apricis 
nafcens.Aliacaucaliscognominaturpr,'ctermodumexo]eta,nigra,& retorrida. Omnium deterrima, 
qux ergafima dicitur , pingui carens , cano fitu obdufta^acris, ad gummi imaginem uergcns , & uiri- 
bus eius proxima . Improbatur aminnca cognomine . Ex ijs paftilli fiunt, fed e pinguibus pingues,66 
odorati : e ficcioribus haudquaquam pingues, & inodorati . Minus odore poller, qii^ oleum non ad- 
inifir,cum in paftillos digerebatur.Adulteratur macerato gummi aqu3,in qua myrrha.maduerit. Eli^ 
genda gft recens, fragilis, leuis, undiqueconcolor, quse confrafta uenas vnguium modo candidas .& 40 
laeues oftendat,miuutis glebis,amara,acris,odorara, calfaciens . fuperuacua , & inutilis eft ponderofa, 
' coloris picei. Calfacit,cohibet, foporem gignir, glutinat, ficcat, aftringit, vuluam emollit,& prse- 

• - dufam aperit : menfes & partus celeriter extrahi t curn abfinthio, I upinorum cremore, uel fucco rutae 

admota : tuberculo fabae deuoratur in uetere tufsi, orthopncea, in laterum pecfVorisque doloribus, ia 
alui profluuio,& dyfenteria : horrores difcutit duabus horis ante febrium accefsiones fabae magnitu- 
dine pota cum pipere, & aqua : fubdita linguae liquataque, fcabritiem arterise expolit : obtufam voce 
expedit,uentris tineas enecat,contra grauem oris halitum manditur,& adtjerfus alarum tsedia cum li-^ 
quido alumine illinitur : gingiuas,& dentes ftabilitcollutocum uino,& oleo ore : uulnera capitis illi- 
tuglutinat:medeturfraSisauribus,acofsibusnudatis, perunftacum cochlex carnibus : item puru-» 
lentisauribusjinflammatisquecum meconio,caftorio,&g]aucio;ad uarosautemcumcafsia, &mel- ^© 
leillinitur:impetiginesexaceto purgat:defluentescapilloscum ladano,&vino myrteo illita,fir- 
mat : diuturnas deftillationes lenit,t iUitis penna naribus : oculorum ulcera complet , albugines tol- 
litjCaliginem difcutit,fcabriti£mlsuigat.Fite mvrrha,perindeatquethure,fuligo:& ut poftea o- 
ftendemus,adeademconueniens. BoEOticamyrrhadiffeftaradixeftarboris cuiufdani in Bosotia 
nafcentis . Melior eft, quae myrrham odoris fuauitate reprsfentat . Vis ei calfaftoria ineft,emollit,di- 
fcutitque:fuffimentiscommodifsimeinferitur. 

Myrrhae con M Y R R H A , qu£ cx Alexandria Aegypti hac £tate dd nos affertur , admodumfatie ab ea differt , quam ittteT 

fideratio . pr^Jiatitifimof Myrrh£ f^ecies recenfuit Biojccridcs . Quippe uniucrfafire tnyrrhx , qu£ in officinarum tifu habes- 

tur,ijs otnnibus qualitatibus,ac tiotis dejiituitur,quibus optima conmeitdatur . N anque caOit uidcre cji)minime uire» 

fcit , pinguis noncflj tion odorata , non undiq^ concolor,nec conjrada Kc«<tJ unguiumflgtird kues intus ojicndit, nec 

-. faport 



■) 



In Lib. primiim Diofcoridis. (37 

fipori <icYi deprehenditur ; tumctji gujlui m<xritudincm rcliuquat . Vcrimfifortalfc cuipim uiderctur cth£c intcr 
Myn-h£ f^ccics c(fe recipicnd.i(quod tmcn nonfutis cbpcrtum habco) aut caucalim,aut crga/inuvn,c(fc crcdiderim, 
dut potius quam Plinius ex Indu deferri aitycion h£ c£tcris dcteriorcs habcantur^ccrtoq-fciamus cxlndia in AlcxX 
driam myrrham imiiortari. nam ea,qu£ plurima ad nos affcrtur,non modoficca.inigraij; eft,fed ctiam rctorrida,ma 
' cilcnta,cr cano quod.tmfitu obduda : cr quanquam intcr huiufccmodiglobulos aliquod qu.tndoq; rcpcriatur fi-agrae 
tum,quod 0~ clarumfit , O" pclluccns ; confi-aitum tamcn diuerficolor apparct . Ecquid magis i necguftui infigniter 
dmarum,ncc myrrh£ cdorc pr^dittmifentitur . Quofit,ut crederc liceat, ciufmodi Myrrham aut c dctcrioribus ejfc, 
autgummi aUcuiui,.Uiarumq; mijhonum adulterio minimc uacare : hac cnim impojlura ( ut Dtofcorides inquit ) myr^ 
tha .tdultcr.iri folct . Scd h£c ita dc iUa com'jcimus,qu£ pafim uulg.tris habctur . C^tcrim clctiam Myrrham iam ad 

4' 6 nos aduehi fcims,qu£Cr legitim.ucr probatifima effe cenfctur. Vcrim ca h.iilenus t.xm rara efi,ut non nifi ad cjicn 

titionem affcructur,zr ad ali.irum dignofccnd.irim rcgulam . Adulterabatur myrrha Galeni tcmporc cpocalpafo , Myrrhi adul 
^£ calp.ili lethalis, ucnenofib^ cfz lacryma. Idcirco libro primo dc antidoti/^ . OpQcalpafum{inquit) exitialc cfi, mul '^"•" opocal 
tosiu nos fortc qu.idam uidimus noJlr£ £tatis dccurfu mori, quod infcij myrrham,cui opoc.ilpafum admiftum erat, af- ^* "^ ' 
fitmpfijfcnt . Dc induflria n.tnq; nonnullieorum,qui ipfampr£parant,ntlaudatijlimam imponebant, co qu6d uidcrcnt 
coUyrijs inditam optimmn ejfc medicimentum . Quippe qu£ pm citra mordicationem difcutiat,zr intcrdum incipicn= 
tent oculorum fuffujioncm fubflantia tcnuem :fiue autem in emplaflrum ,fiue in ccratum,fiue in aliquod digcrcns me 
dtcamcntum,quod cxtrinj'ccus unponitur , huiufmodi myrrham imjcia^,uim ipfius augebis : at intra corpui ajfumptum 
tethalccftmedicamcntum.Hacigiturfufiuidida funt,tumqu6doraHonisferiesita expoflularet ,tumetiam quid ~ 
hec f^eculari non cjl inutilc . hadenus G.ilcnus. Adlnbenda itaq; diligentid efl,nc zr nos Myrrham quandoq; opocal- 

i pufo adultcr.itam emamus. Ad h£c Brafauolo Fcrrarienfi untmus inclitiare uidetur,ut exiftimet Myrrham officinis Brafauoli opi 
mlgaran bdciUum cffe . Cui haud qiiaqu.im uffentiendum ptttuucrim : fiquidem myrrha h£c peUucens udeo non efi, "'° improba- 
nec tuurino glutino fimilis, ut bdeUiim ejfc trudidit Diofcorides . Et licet qu£dam noflratii myrrh^fi-uftru quundoq; 
traiislucida rcperiantur ;funt tamen potius h£c(ut dtdum cfi ) gummi udulteria, quam myrrha, ucl bdeUium : itempc 
gufiumaleficium dctcgititr . Pr£tcrca bdeUium incenfum ( Diofcoridts tcftimonio) odorem unguibus odoratii fimilcm 
^irat,quod tn nofirute myrrhu nunquum ,fiHo pertculo ,fum confecutus . Uuic etium aUa acccdit rutio , qu£ m.igis 
ac msgii BrufutioU unimum immutarc potcrit : qu6dj'cilicct bdeUtum diu digitis duilum,trudatum'q; fucile lentcfcat, 
C~ confi-udum pingue f^edctur : myrrhu uero, qu£ officinis uenditur, digitorum attritu conteritur, (yfl fiungatuv 
perquam aridafefe ojfert . C£teriim improbuuit Diofcoridcs,omniumq; Myrrh£ f^ccicrum deterrimu iudicuuit,qu£ 
aUqiubiis niin£.i,aUfs aminncu uocutur,quum citm Gulenus probuuerit libro primo de untidotii,omnibui'q; Troglody^ 

j o ticii pr£tulerit,fa(lum ejt, iit exiftimuucrint qutdam,inhoc loco Dtofcoridis codici mendumfubejfe . Scd ckm in Dio 
fcortde Gr£co lcgutur aimnncu,^:^ in Gulcno min£u, ego potius crcdidcrim,eos non idem myrrh£ gcniis inteUcxiffe. 
tUniui Ub. XII. cap. x v. myrrh£ urhorisfuciem dtUgenter expre[^U , his uerbis .Myrrhum in ijfdemfyluis , iibi CT Myrrhse hi- 
this, permifium urborem nufci trudidcrc aUqiti : plures feparatim . Quippe muUis in locis Arabi£ gignitur . Conue^ "°'^" ** ^'*» 
'hitttr er exfyUtk lauduta , pctuntq; cum ctium a Troglodytis Sub^i trunfitu murvs . Sutiuu quoque prouenit multum 
fylueftri pr.eluta . Gaudet raflris,CT ublaqucutionibus : melior rudice refiigerutu . Arbori ultitudo ud quinq^ cubi= 
tdjiecfine f^ina : cuudice duro,c^ intorto, crufiiore quum thuris , er ub radice etiam , qtihn uliquufuiparte : corti^ 
«m l£uem, limilemq; unedoni :fcabrum uUj fpmofuraq; dixerc :fvlium oUu£,ueri<m crijfitK,Qr aculeatum : iubu olii 
fdtri . Aliquifimtlcm iumpero,fcubriorcm tuntitm, fpinisc^ horridam,fi)Uo rotundiorc,fedfupore iunipcri . NeciiQtt 
fuerc qui e thuris urborc, utrunq; nufci mentirentur . Inciduntur bis O" ipf£ thuris modo, ijsdemq; temporibus ,fcd 4 

40 rudice tifc^ ad rumos,qui ualcnt . Sudant autcm f^onte priufquum inciduntur,fluilen didum,cuinuUd pr^firtur . Ab 
hdcfatiua, cr infyhteflri quoq; mclior ^fliuu . Non dant ex myrrhu portiones Dco, quonium zr apud aUos nufcitur . 
Etfcquenti cupitc inquit . Adultcrutur myrrhu lcntifci glcbis , cr gummi : item cucumerisfucco umaritudinis caufu , 
ficut ponderis urgenti fpumu . Keltquu uttiu deprchenduntur fupore gummi dente lentefccntis. TuciUime uutem diuU 
tcrdtur Indicu myrrhu,qu£ ibt de quudum fj^inu coUigitur , Rocfollim peius Indiu uffert,faciU diftindione, tantodes. 
tcrior cfl . h£c VUmus . Quofit , utfactle crediderim noflri ufus myrrhum Indicum effe . nunque ptr mare rubrtm , 
Cr inde per curouunus(ut dtcunt)Alexandrium importutur. Myrrh£ quoc^ hiflorium non iniucunde fcripfit Thco= My rrh* hi- 
phruflus Ub. i x .cup. iiii.de plunturum hiJioria,fic inquiens. Gignitur thus er myrrha regione^ Arubtm mediucir= ftor.ex Theo 
cd Suba,cr Adrumyttu,et Cttib£nu,Gr MumuU : cr exeunt thurls, myrrh£ q; urbores aU£ fuper monte , dU£ in pede P"'^*"°' 
montis culturis proprijs : quumcbrem aU£ coluntur , alt£ mtam agunt incult£ . Montem ifl:um pr^altum affirmunt , 

jo V ningifolitum : amnes quoq; de eo in planu flucre . Myrrh£ arborem thure aUitudine minorem ,fiuticofioremcf; 
Harrunt : cuudice duro , contorto'q; iuxtu terrum , crufiiori'q;fura hominis , cortice l£ui adruchn£ fimtU . Ahj uero , 
qui fe uidiffe uffirmunt , de magnitudine ftrc confentiunt . Neutram eurum arborum mugnum refirunt , cr minorem 
rnyrrh£ hum.tiiorem'q; . Sed churis fiiUum luurinum , l£ueq; : myrrh£ aculeatuwt , non l£ue , uhnco fimile : a-if^pum 
t<men,extrem6 f^ina horridulum, lUgneimodo . lidem ea nauigatione, quu cxfinu hcroum uehementer egrcffosfcfc 
aquum in monte qu^fiffe dixere, utq; itu uidiffe has drbores,cr leilionem notuffe hoc modo umburum : cr cuudtces,et 
rumos incifos quidem ,fcd alios ueluttfecitrt percuffos uideri , ulios tenuiores incifurus hubere : V lucrymum dium 
dccidere , uUam urbori inb^rerc : nonnufquam etium fubiedus tegetes ex pulmis contextM , aUbifolum tuntummodo 
circumpauimcntutum . Montcm autem tiniuerfum Sub^is diutfum dixere : hos enim loci iUius dominos effe , iuflitiaque 
tnutuu degercquumobrcm nuUumfuas urbores cuftodire : unde er thus,myrrhum'q;fcfe lurge ad nuues folkudinc de^ 
portaffe narrurtint . lUud quoq; fe audiuiffe dixert:,myrrhd, thttsq; coUeiiwm undiq^ udfolvs delubrum conuchi : quod 
Sdbaorum effefun ilifiimum inter omniu rcgionis iUius,cuftodesq; Arabes drmutos hubere , quibusfingulosfcum thus 
: acerudtum 



68 



And. Macthioli Comm. 



MyrrhEui- 
res ex Gal. 



Myrrha; (uc« 
cidanea. 



Bceotica myr 

rha. 

Nomina. 



dceritdtwm, cr myrrham codcm modo retinquere, pofitdfuper aceruimi txbcUx , literis/igmficantc numerum menfu<^ 
rarumy^ pretium,quod pro/ingulis menfuris poncndumfit. mcrcdtores ucroyqui uenertnt,tabcll.is aduertcrcciu^q; 
quod placucrit,dild mcnfura prctinm in codem ponerc loco,undc mcrccs acceperint :faccrdotem deinde uenircpar^ 
teqi tertia pretij Dco accepta,reliquum ibidcm rclinquere : idq^ feruari tutifin--c dominis, doncc acceptum uenerint , 
Alij myrrhte arborem tcrcbintho fimilcm rcddidcre ^fedfcabriorem, fjiinolhrcmq; :fhlmm paulo rotundius,guJla^ 
tu proximum tcrcbintho : earmn quoq^ uctcrcs pricjlantiorcs haberi . Kafci ucro hanc , e/ tlm in eodem loco terra. 
fubargtlia, zr fabuhfa : zr aqua; fvnte fluentesraras admodwm comperiri . Hcec ergo illis repugnant , uidcltcet nins-. 
gi^Zr imbribtK pcrlui , cr amnibus locum illum exhilar.iri . Scd hi quidcm altera cpoq; hnge maiore ignorantia labo- 
rarunt : thm enim , o~ myrrham nafci cx cadem arbore putauerunt . Quamobrcm uerifimilius ipfl narrarunt , quos 
cx heroum oppido projiilos naui retulimus . Myrrhie aliudftillatitium , aliudfiditiiim conji.it . Probatur melior gu^ 
Hu, ciusq^ twrma coticohrcm accipiunt . hadenus Thcophrajltii . Myrrhie meminit Cakntts lib.vi i i.ftmpliciton 
mcdic. tibt itafcriptinn rcliqmt . Myrrhaf-ctindi ordinis ejl tum excalfacicntium , tumde/iccantium . Itaq^ capitum 
uuhicnbus illitagltitinare ca potejl . Iitcft cr amaritas non pauca , per quamfcetum , er lumbricos tum enecat , tum 
eijcit : adcft hincci c~ abftergcrtdi potcntia . Sic igitur ocularibus mifccturfacultatibus,utiqj qu£ ad ukera,cr craf^ 
fas cicatriccs priCparantur . E adcni de caufa inditur cr medicametttii,qu£ ad tufim uet:erem, er afthma, fiue anhela=' 
tionem cxhibentur : non tamen artcrim exaj^erat ,ftcut abftcrgentium itoitttuUa. Verimadeomoderatamobtinet 
abftcrfioncm, ut nonnuUi eam artcrim': qn£ uocattt tncdicamcntis ccmmifceant, tanquamfufficientcr excalfaciens > 
cr deficcans mcdicamcn :fciiicct abftcrfioncm proficifccntcm ab amaritudine nihil uerentes . hxc Galenus . Porra 
tibi myrrha defit, Gaknus in fuccidaneis (fi tamen liber is Gakni eft, nobis ettim f^urius cettfetur ) odoratum calamii 
fuppkt : Conft.iittintis uzro amara! amygdalas codem pondcre . Sed equidcm hic myropohs admonitos uelim, ut nul- 
h pailo eorum fcquatttur dodrittam , qtiiiubent , Auicenn£ auiloritate mak intcUeiia , myrrhie hco piper nigrum 
fupponere . Naitq^ Atncenna hattc fctttentiam omnino reftllit , cimi utatur his uerbis . Pro myrrha ftibftittieiidum pts. 
pcris nigri dimidium aliqtn pcrhibctit :fed hoc falfum eft . Voftrcmo tUud etiam notandiim cft, quod ( ut Gakiitis in= 
qtiit lib. ii.de comp.medic. pcr gencra ) myrrhafempcr iticdtcamentis cft commifcenda, cum ab igne toUuntur : quip 
pe qtix coqui minime pati.itur, ucluti etiam thtis, cr ahc . DcBceotica autcm myrrh.i, quid dicam non habeo, qtwi 
istate noftra fit ( ut arbitror ) ontttibus ittcogttita . Zjxujvot fic Graxis dicia , Myrrha Latinis appeUaturThtr.^ 
Mur,fcu Mor, Arabibus : Mirrha, Italii : Mirrhen, Germani^ : Mira, Fdfpanis : Myrrhc, GaUii . ' • - ■, -j- 

t Exemplaria Grceca typis exprcffa habent ,StoiX^io^m ■sfli^aTav ^v^oiTnoav,idcfl,tTlitaalie narium^ 
Qu£ uerba inuttdiottetn ad partem nafi reftrre utdentur, ncn atitem ad iitftrumctum,quo debeatfieri inunilio. siqui~. 
dcm, tc&c etiam Galeno lib. xi.de ufu partitm, it^t^ivfcu wTi^vyiov pars qti^dam nafi uocatur. 

Ztv^xc. styrax. CAP. LXVIir. 



JO 




S T Y R A X lacryma eft arboris malo cotoneae fimi- 
lis . Prxferrurpinguis, flauus,relinofus,albicantibusgrii: 
mis,quam plurimum infuaodorisgratiapermanes,qui 
dum moUicur, melleum liquorem reddit : qualis e Cata- 
balis, Pifsidia, 8: Cilicia deuehitur. Deteriorniger,fur-. 
furofus,Iriabilis,canoq;{itu obduftus . Caeterilm lacry- 
ma inuenitur gummiurn fimilitudine, perlucida,& myr 
rhasasmula: veriim perpaucamanat. Adulteratuitligni. 40 
fcobe, quam uermiculi erodentes excuflerunt, melle, & 
iridis fedimento, & quibufdam alijs . Alij ceram, aut adi- 
pem odoribus imbutum^fiagrantifsimis folibus cum fty 
race fubigunt,& perlaxacribriforamina infrigidaaqua 
ueluti uermiculos exprimunt,ua2nundantque. Styracem 
hunc,t quoniam in uermiculorum fpeciem cotrahatur, 
fcojecitcn cognominant , quem tanquam fyncerum im- 
periti approbant, non animaduertentes ad prEcipuam o- 
doris fragrantiam : fiquidem acer admodum eft,qui adul 
terationisuitiocaret. Styraxcalfacit, emol]it,&conco- S9 
quit : medetur tufsi, deftillationibus,raucedini, grauedi- 
ni,&interceptx voci: vuluGB prxclufx, duritiaue labo- 
ranti conuenit : cit menfes potu, appofituque : aluum le- 
uiter mollit, fi exiguum cum refina tercbinthina catapo-^ 
tij mododeuoretur. Mifcetur utiliter difcutientibusma. 
lagmatis,3Copisque. AdoIeturautem,& igni torretur, 
utfiat exeo, veluti ex thure, fuligo: ad eadem conue- 
niens ,adqus thurisfuligo. Exeoetiam in Syria ftyra- 
cinum oleumcomponitur,quodcalcficit vehementer, 
& emollit:veriim caputdolore afiicit,aggrauatque,& 
foporemadfert. 

STYRAX 



10 



I InLib.priniumDiofcoridis. 6^ 

S T T R A X p.ijiini m ItdLi Storax c.iUmit.t off.aim uppclUtur, quod cognomcn cx Galeno libro primo de dn= Styracis con- 
tidotis xcccptum credidcrim . N.t;iij; ipfc dc jhnpUcibus mcdicumcntis ugcns, qu£ <xd thcrij.c£ compofltioncmfuciut, '^''«""o • 
optimum iudictm: ftyrdccm , qui in c.xlamis e F.anphylufvrebutur : undc ahmitx' cognomenfiki facile ucndicauit . 
Ituqi cm non xlius h.tbcatur j}yrax,qui fit hoc gcncre pr£Jhintior,in ufu medcnttum cft , ut dtim ph.trmacopolts im- 
pcrMtjieri medic.imcnt.i,qu.rflyruccm cxcipiunt,c.tLtmit£ cognomcn .tdtjct.tnt , quo indicent,fc primum dotibit-! in^ 
teUigcrc . Nec illud qiitdcm :tb re : qu.tndoquidcm Gdcnus eodcm loco mcmori^ prodidcrtt, hoc Ryrucis gcnus tmtti 
prs^are c£teris,qu.tntum utnum ftlcrnum tllud bonit.tte cxccUit, quod d cMtponibus ucndttur . Quo drgumcnto fi-e^ Manardi le- 
tus Mandrduslerrdricnfis cxifiimMtt ,ubi in Dtofcortdis codicc lcgitur TOtovTOS' tsiv o H.oi'JoLjoxAiTH!,hoc c{l, ^'°"°"P''°" 
talis eft Catabalites, potius legcndum ef]c, t.tlis cft calamites . tieq- probat ledionem mutandaeffe in Gabalitcn, quc 
ddmodum ficit Marcellus . Scdprofvftoh.tc inre ( etji Manardus fucrit uir fumma dodrina prjcdttHs)mihimagis 
JAarccUtfcntentia prob.tnda utdetur . CXiuppe qu.c Plinij tcRimonio comprobatur Itb. x 1 1 .c.tp. x x v. ubijic inquit. 
Styr.icem Syrui lud££ proximafupra Vhccniccm gignit circa Gdbala,ZT Marathunta, cr Cdfium Seleucix monte . 
Afcj; eti.iei adflipuLittir Oribasij codex m.inu fcriptus,in qiio lib.x 1 1 .lcgitur yoiJ^oiAi-rHs; cr non KoLTOiQciAirHS. 

Vorro Fuchliui mcdtcus noflrx £tatis clarifimus , in libro , quem de compofitione mcdicamentorurn fccundo condi= Fuchfij opi- 
dit,flyracem calamiten Itquidumfuiffc cenfet, non alia ( quantum equidcm uidco ) rationefi-etus, qu.im qu6d in cala- !"° '^^P'^° *" 
mis aduehcrctur . Vcrion in hoc Yuchfius ( pace eius dixerim) .i ucritate defcifcit . quandoquidem Diofcoridi flyrax 
lacryma cfl arboris malo cotonc£ fimtlis : ctiius iUc prxflat c£teris, quiflauus cfl, refinofu^ ,grumoshabet albican^ 
tes, er dum moUititr, meUeum liquorcm reddit . Ex qtiibusfdcile conflare arbitror,flyracem nonfuiffe liquidum,fed 
in grumos concrctum . K ctj; ccrtc mihi rationi confonum uidetur , ex eo quod Galeni tcmpore flyrax in calami^ «e^ 
hcbatur, infl:rre ipfumftnjfc liquidum . Kam ( ut mcafirt opinto ) non alta de caufa quiflyracis lacrymam coUigebat, 
eamflatim in calanns includcbant, qu.im utfu.iuii cius odor confcruaretur . Id quod etiam cam didamno faciebant ij 
(ttt memori£ prodidtt Thcophraflui lib. i x . cap. xvi.dc hiflorta plantarum ) qui ipfum in Crcta legebant . fiquidem 
ij dii^amni manipulos in firula, .tut arundine intercludcbant, ne uis eius expiraret. Pr£terea cum apud ueteres Grx^ 
cos nuUa ( quod kgcrim) extet liquidiflyr.icis mentio, haudquaquam pojfum huic ¥uchsijfcntenti£ adh^rere : quinis. ' ' 

mo cogor cam prorfu< rcfillcre, qiiod rcitius jcnttrc utdcar cum Ardbtbus,cr recentiortbtn , qui per liquidum flyra^ 
cem non aliud inteUtgunt , qu.hnflaclcn myrrh^ . C£tcrum Vlinio loco citato laudatur flyrax pofl fupradida ex Vi- 
fidia, Sidone, Cypro : e Crcta ucro mtnime . Keddtdit Vlinius caufm , qu.tre cfl , quodstyrax plerunq^ pulueruletu 
tus exiflat, dicens, quod in eum circa canis ortum aduolant pcnnati uermiculi erodentes,ob idq^ tpfum infcobe forde^ 
fcerc . Adulteratur etiamflyrax ( ut idcmfcribit) cedri lacryma, uclgummi, meUe, aut amdri^ amygdalv;. quocirca 
retincnd£ funt not£, quibii^ Diofcoridis auftoritate pr^flantiftmus cognofcipotefl. Styracis arbor uiretVenetljs ■ - 
pluribus in locis , pr^fcrtimc^ in uirtdario clarifitmi medici Maffei k Maffco . Huius meminit Galenus lib. v i ii . Styracis uiiei 
fimpltcium medicamentorum,fic inquiens . Styrax excalfacit, emoUit, concoquit : quamobrem tufibus, cdtdrrhis,pi~ *" ^*'*"o • 
tuit£ dcflillationibus, rauccdintbusq- , quas ^io^v^as , nsd J^^olyxpvsuocant, prodeft . Tum mcnfes feu potum,feu 
admotum prolicit . Combufti ciu^fuiigo, thuris fuligini quodammodo eftfimilis . Ztv^ol^ ut Gr£ce , itd etiam L,as- Noaiitu. 
tine Styrax nuncttpatur : Arabice uero Miha,Meha, Mchahd ,feu Aftarach : Italice , Stirace : ofificinis, Storax ctt= 
lamita : Bij])anice , Eftoraque . 

+ quont.tm in uermiculorum fpeciem contrahatur . Htf c uerba non lcguntur in Gr£cis codicibus . S ed ed(ut arbi^ 
tror ) i KtteUio intcrprete adiectafunt ob maiorem rei declardtionem . Qif<e hanc ob caufamyledore tamen ddmonis 
to, nobis qtioque relinquere pUcutt . 



ao 



30 



^o 



B^iAAloV. BDELLIVM. CAP. LXIX. 



Bdellivm alijbolchonappeliant ,3lijmadelcon:lacryma eftt Saracenicsarboris. Proba- 
tur guftu amarum, translucidum, taurini glutinis in morem , intus pingue, liquefcens facile , ligni ac 
fordis expers ,t fufiitu odoratum, vngui fimile . Eftetiamnum bdellij genus fordidum,nigrum,vbe 
rioribusglebulis in oifasconuoIutum,afpaIathiodore,exIndiaaduectum.Defertur etiam a Petra 
oppido ficcum, refinofum , liuefcens , fed ficultate fecundum . Adulteratur gummi , fed ita uitjatum 
non perindeguftui amaritudinem reprsefentat, nec ufqueadeo fufhtionibus odoratum . Calfacit, & 
emollit : duritias, & tuigentia guttura , humidasque hernias difcutit cum ieiuna faliua dilutum : vul- 
^ o us fpi racula laxat appofi tu, & fuffitu ; & partus,humiditatesque omnes extrahit : calculos potu com- 
minuitjvrinam mouet;tu{sientibus,& aferpentepercufsis vtilifsimedatur: valetadrupta, vulfa, la- 
terum dolores, & difcurfantes fpiritus. Malagmatisinferitur, quascontraduritias ,&neruorumno- 
dos profunt . Contufum refoluitur aifufb uino, aut aqua calida . 

P R AE s T A N T i s s I M v M 'BdeUiumDiofcoridi trdnslucidumeft,tduriniglutinisin morem , dmarum ■> Bdellii confi- 
tditu liquefcens facile , cy quod mcenfum odorem emittat ungui odorato fimilem . Quodfl modo ncftro tempore in "^f*"° • 
Italiam importatur, adeo rarum eft, ut(qucmadmodum de myrrhd diximus) dd oflentationem tantion afferuetur, uel 
dd adulterini, er reprcbati dignofcendi normam . Crcdidere quidam, hoc uulgarc BdeUium , citius pafitm in officinis 
eft uftis, conftare partim zx ntgro, quod I ndia mittit, partim uero ex eo Arabici genere , quodficcum , refinofim , li- 
uensq- exPetra deftrtur , titrtfq; d mercatoribusflmul miftis . Quodfi^ tta resfe haberet , non effet planc molefle fi^ 
rendum, quodfaltem mediocre impertiretur , poftquam nobis optimo interdiilum eft . Veritm ctfi hocfieripofitt,cum'- 

tdmetir 



!.? 



yo And MatthioliComm. 

txmcn in eo pdrum,ucl nihil amdroriifcntiaturycumcj; c<eterisfvre omnibus tum notis, tu c^udititibus fit cxpers, ^«if 

ci Diofcoridcs tribuit ; cfi potius opin.tndimfuditiurn id,cr adultcrinum cffc , cjuim legitimum . Hinc fddum cR , ut 

quidm rcccntiorcs fimplicium indxg.itorcs , cim nobi^ pcrfuadcrc ucllent, Bdclliurit in cfficinis rcperiri, licet no ad^ 

ueiium ex Saracafvlicis Arabi£ ciuitate, unde adifehi confucuerat,fomniaucrint, ccmunem myrrham lcgitimum e(fe 

Bdelli) uulgi- bdcUium, ut eorumfententiam refvUentes, in prxcedcnti commentario fcripfimui . Huius , quo pafim utimur, plu^ 

ris genera . j.^ quidcm habentur genera . Siquidem aliquod quandoque uidi nigrum , rcfinofum , odorefatido lafcri quadantcniii 

proximo : aliud translucidum , utpote tturinum glutinum ,fcdficcum , amaroris expers, nulloq; odore prteditum : 

quodd.'.m uero adeo uulgari myrrhs perfimile, utab ea uix dignofci poffct . QutC omnia gcncra tametfi iUcgitima ce= 

Bdellij hiftor. feantur ; officinii tamcn t.inquam legitima , cr pr.tfianttfima in mcdicamentis pajiim tew.ere ufurpantur . Bie/- 

ex Plinio . liumfcriptis tradidit Vlinius lib. x 1 1 . cap. ix.his uerbis . Vicina efl Bailriana , in qua bdeUium nominatil^imum . 

Arbor nigra eft, magnitudine ole£ ,fc<lio roboris ,fru(lu caprifci natura . Gv.mmi alij brochon appeUant , alij mala^ 

chran, alij maldacon . Kigrum uero, cr j;i o^as conuolutum hadrobolon . Effc autcm debet transli;cidum,jimile ce= 

r£, odoratum, O" cumfi-icatur pingue, guftu amarum citra acorcm . Infacris uino perfufum odoratius . Nafcitur et 

in Arabia, Indiaq; , cr Media, ac Babylone . A liqui peraticum uocant ex Mcdia adueflum :facilius hoc , O" crufto* 

Bdellij uires fius,amariusq; . At Indicum humidius, cr gummofum . Adulteratur amygdala nuce . h£c Plinius . 'BdeUij faculta* 

•X Galeno . ^^^ prodidit Galenus lib. v i . fimplicium medicamentorum,fic inquiens. 'BdcUtum quod Scythicum tiominant, quodfa^ 

tie C" atrius eft, er refinofum magis , emoUientis admodum , cr efftcacis utrtutis eft . Atalterum, nempe Arabicum, 

quod dilucidius cfi, magis dcficcat, quam emoUiat . Igitur recens, O" humidiim efi, er contufumfacile moUcfcit , ad 

cmnia, ad qu£ Scythictim, idoneum . A t quod antiquius cfi , er admodum guftu am.arum , ZT ctcre, orficcum. , ab eo- 

rum, qu£ indurata moUitmt, mcdiocritate excidit . Vtuntur autcm quidam lUis, c~ potifiimum Arabico, cr adguttu- *.9 

ris ramices, cr herniiU aquofa!,faIiua matutin.t, ieiunaq;fubigentcs , ut empl.tftri confiftcntiam accipiat . Vorro A» 

rabicum cr calculos rcnum in potu ftimptum fiangere app.tr et , t um urinas ciere , cr crudorum flatuum difcurfttt , 

pr£terea laterum dolores, cr rupturas perfanare . hadenus Galcnus . C£ter;im inuettio S erapioncm duobus capi^ 

Bdellium al te tibus BdeUij meminiffe : quorum alterum appcUauit ludaicum, quod mmiriim eft ipfum Diofcoridis bicUium : alterum 

ru Serapioni j^^j.^ cuiufdamplant£ palm£ fimilis fi-udum effe tradidit. Hoc Neapolifiequcntifiimum uidimus, ijsq; in officinis ac- 

P* "^ 3 • cepimus,ubifacchariarundincs e Sicilia pctito'. uenundantur . l^amcianiUiceffemcumBernardoClefioCardina^ 

li, cr Principe Tridcntino, qui apud Cifarem Carolum v. inuidtfiimum Imperatorem agebat , multarum uidcndarii 

rerum, qu£ ad medicam materiam fpe^ant ,fuit mthifacultas . H cc igitur palm£genus ( ut ab incolis accepi) ex Si= 

cilia cumfilijspalmeis , ac radice dcfirtur cubitali , uel paulc ampliori longitudine . Vccantur h£ planta: Neapoli 

Cefilionis co uulgo CEFAGLioNi. quarum quoddam duntaxatgermiculum comedunt , tenerrimim ,ftpidum , er ori gratifii^ 3 o 

iideratio. ^^^^^ ^ Includitur hoc miUc quibufdam inuolucris , tanquam totius plant£ corculum . Boc quidcm tubcribus , cr can^ 

duis, carduorumq; cchinatis capitibus ( carioffi, er archichiochi Itali uiilgo uocant) pr^firunt, quandoquidcm idfe^ 

cundis menfis pro beUarijs cum pipere , c fale folenniter affumunt , tum qucdgufiui is cibus admodum arrideat, tum 

•' ' etiam quod uenerem conciliet . Vorro iUa uulgaris Cefaglioni appellatio (quantum conijcere poffumus') a Mauritanis 

dccepta eft : fiquidem Serapiofic inquit . Cefilio efi cor ifiius palm£, cr natura eius efi, ficut natura palmerij. Galc:: 

nus infuper Itb.v ii i.fimplicium medic. de palma differens,eius meduUam encephalos appeUari tradidit. Ex quo ad- 

Nomioa. ducor, utfujficer , inde Arabes Gr£ca uoce corrupta fuum Cefilionis nomen accepiffe . Q£od B JeAAloi' Gr^ci, 

Bdclliumfimiliter Lutini uocant : Mauritani , Molochil , MoIocbaliMochol , aut Mochcl : Itali , Bdcllio : Hij^ani, 

Bedelio^ 

t Liccf Suracenic£arboris ledio admitti pofiit , quod Saraca , unde Saraceni diSli funt , urbsfit in Arabia ; non 4° 
tamen improbanda uidetur leiiio Arabic£ arboris . Qjiod nonfolion Vlinius fcribat bdeUium in Arabia nafci, c Ga~ 
lenus alterum bdeUijgeiius Arabicufaciat ^fed etiam quod Oribafius Iib. x i . legat ^oIk^vov isi oivS^^ov oof xfwov. 
boc efi : lacryma efi arboris Arabic£ . 

t Hoc loco in uulgatis Gr£cis codicibus fic legitur : ivaSi^ tv tm S'i-^tclci,^oiy.of onxi.hoc efl , fi uerbum 
uerboreddamus:odoratuminfuffitu,ftmileungui. Eadem uerbaex Hiofcoride refiruntinter Gr£cos Actius CT 
Oribafius . C£terum in iis uerbis iUud dubiamfententiamfacit , quod nonfacile coUtgi pojiit , quid per oH'XJ inteUi^^ 
gat Biofcorides . nam cum h£c uox homonymafit, cr plurafignificet , cui pottfiimim rei conueniat , audor non ex- 
plicauit . ut hinc uel aliquid deeffe fuf^icandum fit, ucl hac uoce diuinandum de nota illa bdeUij optimimagis fit,qu.m 
aliquid certiftatuendu . Auget difficultatem,qu6d interpretcs omnes,uiri do£iifiimi,uerba illa in diuerfumfenfum tra 
hant.Alij enim probatU bdeUium uolunt bene odoratum effc fempcr,fed incenfumfieri ttnguifimile,ut Manardus Itbro S o 
fuarum epifl .odauo : alij dum incenditur, odore malunt ungui ajlimilari,ut Hermolaus. quoru tamen utrimq; conflat 
de odorato ungue inteUexiffe.His adflipulari uidetur Serapio inter Arabai,qui bdeUij dcfcriptionem Diofcoridi acce* 
ptamfirens,uerba iUa interpretatur in huncfcnfum :cim incenditur,bonii ffirat odorem,odori unguis odorati fimile. 
Sunt porro qui bdcUiim fuffitu odoratum faciunt,ungui fimile,ut KueUius. qui certc eafimpliciucrborii iUorum uer» 
fione non minus ambiguti reliquit iUius not£ fenfum,quam in Gr£co reperiatur.Marcellus autem diuerfam ab aittedi=- 
iiisfententiaprotulit,nam ita uertit lUa uerba : cim tnccnditi4r,odoratum,et humano ungni colore fimile. H£c utique 
MarceUi interpretatio plura habet,quam in Gr£cis codicib. Iegantur,cafort.tffe ratione ab eo addita,ut nuUa reliqua 
tffet ambiguitas : quanquam in hoc a Manardo rcdarguitur. Mihi quidcm hadcnm pIacuitSer.tpionis interpretationi 
fubfcribere,ut patet in principiohuiits commcntationts. iiuncuer6quidmihifentiendumfit,fireinccrtusfum.Viden 
tur cnim uerba illa Diofcoridis ita diftiniia efte,ut dui)i.sbdellij optimi not.iS faciant : qttarum altera efl, ut odoratufitf 
ciimfuffitur : altcra, utfit unguifmle , Scd relinquitur iubit^tio , m unguis odoratus , aut humanus fit inteUigen* 

dus. 



50 



InLib.primumDiofcoridij. 71 

«fi« . Eo Umcti ineUn.it animus, ut putcm humdwm ungucm inteUigi, qu6d Plinius lib. x 1 1 . cdp. ix.de bdcllio difr 
fercns, Badriuno ungues reidxt c.tndidos , cum inquit . BadriMO nidor/iccu^ , multiq; c.indidi ungucs. Ex his nimi* 
rum uerbis liquct, bdeUium ilhid Mis mxculis unguihununojimilibus rcjertum effe . Id quod cti.tm uidctur bdcllio af^ 
/ign^lfc Dumocrxtcs infuis cirminihus , quibus cyphcos compofitioncm cecinit, cr qu£ k G.ilcno rcfcruntur lib. \ i . 
dcMtidotis,dumit.ifcribit. ZXolwu i/i'. K9dH.oc)<.oufj.!ai',iJ,^£AAi'ou dnyxs ^ y'.xa7:^xAoc.dovQ' s. }i£c 
duo cdrminu folutx or.uionc dd ucrbum fic ucrtcmus . 1 unci odoruti duodccim, cr croci unm, Bdcllij ungucs drach= 
mus tres, df^.ilathi du.isfcms .Sdnc quod Dmocrates bdclUj ungues in cypheos compo/itioncm addat, mc mugis mo^^ 
uet,ut credum bdcUuim not.im pcculiarm h.ibcrc, qu.t ungmum cffigicm rcprxfcntut : uut quod illud bdclliufit pnct^ 
ftuntius, cuifim nucul£ hununis unguibusfimilcs . Scd hxc jbrtuffc fufius,qum deccut, ut quid ulij, cr quid cgofen* 
tium itu lUis Diofcoridis ucrbis , exponerem , itu tumen, ut mulim eruditiorum quoq; iudicium effe . 

A'!fioLVO{. THVS. CAP. LXX. 

Th vs in ca gignitur Arabia , qux thurifera cognominatur . Primatum tenet in eo genere mafcu- 
Ium,ihgonias3ppellatum,ruaptenaturarotundLim italeautemtjndiuiduum efl:,candidum,cumfran 
gitur,intus pingue,in rufhtu ft.itimardens.Indicum uero fuluefcit,&coloreliuet,redrotundum 
induftria fasSitant : nam in quadrangulares formas difleftum fidilibus uerfant , donec rotunditatem 
contrahat: uerum huiufmodi thus temporeflauefcit,c]uodatomum,aut fyagrumappellant.Secun- 
dumlocumhabctt Arabiciim,&inSmilonafcens,quodaliqui copifcum uocant,minus mult6,& 
fuluius . Eft & genus aliud, cui amomite cognomen eft, alioqui candidum : quod dum mollitur, ma- 
ftiches moredigitiscedit. Adulteraturomnethust initinerepini refin3,&gummi. quodfacilede- 
preheudipo:eil::liquidem llifhtum gummi flammamnon eiaculatur, & reiina in fumum euane- 
fcit, thus uero itatim ardet : idem maleticium odor prodit. Ad calfaciendum , & aftringendum pol- 
let:oculorum caiiginem difcutit jCaua ulcera compIet,&adcicatricemperducit:cruenta uulnera 
glutinat, inftrenatcjue cundas languinis eruptiones, etiamfi cerebri membranis eflluat : ulcera,quae ca 
coetheuocantur, & iedis, & reliquarum partium permulcet tritumcum eo &Ia£lelinamentum:foi' 
micantes uerrucas intcr initia, impetiginesque ex aceto , & pice illitum toUit : ambufta igni , pernio- 
nescjuecum fuillo3dipe,3utanferino, & ulceraincapitemanantiacum nitro, fiinfricetur, fanat:pa- 
ronychijs cum melIe,auribusfl-a(n:iscumpice,medetur:adieliquos auriumdolores cum dulci vi- 
no infunditur : inflammatE a partu mammE cum cimolia, & rofaceo magna utilitate perunguntur : 
addituradarteri^,vifcerumc|uemedicamenta:prodeftfanguinisexcreationi potum . Sedinfecun- 
da valetudine hauftum infaniarri mouet, & largius cum vino potum interficit. In fidili mundo thus 
crematur , flagran te glcbula fuccenfum a lucerna , donec exuratur : poft perfedam vftionem opcrire 
oportet,ul'quedurnreftinguatur:ficenim incineres non redigitur. Aliquiollulamaeneo vafecauo 
circa medium perforatocinguntad excipiendam fuliginem, vtineiusmentione mox oftendemus. 
AlijcrudofiGtili lutooblitOi&infornacem indito.,cremant. Fiftili etiam nouo viuacibus prunis 
torretur ,,dum non amplius buUec, aut pinguitudincm , vaporemvc emittat : facile enim comminui- 
tur, quodperuftumnoneft. ^ 

*AoioV Al;?avou . CORTEX THVRIS. CAP. LXXI. 

, Praefertvr thuris cortex craffus, pinguis; odoratus, recens,lcEuis, minime fcaber,fine mc- 
branis. Adulteraturadmiftopini,aut nucis eius cortice.fed horum index igniseft:fiquidem re- 
liquicorticesfufhti nequaquam incenduntur,fed fineodore fumum eru£lant:thurisuer6 cortex 
ardet,&cum odorisfragrantia vaporemeiaculatur. Thuris modo vritur;& vis eadem , quae thu- 
ri , fed validior, adftringentiorcjue . Quare potu cruentis excreationibus , vuluis fluxione laboranti- 
businpeifoconfert^adcicatrices oculorum,&caua, fordesque efficax eft . toftus fcabris lippitudi- 
nibusauxiliatur . 

Mx-m\lMm. HANNA THVRIS. CAP. LXXII. 

M A N N A thuris probatur candore , micarum frequentia,& puritate . Vim habet eandem,quain 
& thus , fed inualidiufculam. Sunt qui cribrata pini refina, ac poUine, aut cortice thuris contufi adul 
terant . Sed hxc igne deprehenduntur : neque enim (Eque fuffitu aerium vaporem , fed fuliginofuni , 
Sc impurum expuic, & permiftum fuaueolencix halitus virus habet . 

A'i3otAHix-jSavoTOu. FVLIGO THVRIS. CAP. LXXIH» 

FvLiGiNEM thurisficfacito. Forcipiculalucernis acccnias fingulatim thuris glebasin no- 
uam fictilem oUam concauam imponito : v*\: ^reo uafe in medio perforato, deterfa diligenter forde, 
obtegito : alteram admoueto, ex altera eius parte, aut utraque fubieftis quaterniim digitorum altitu- 
dinelapillis, quo facilius perfpici queat, fi vrantur : & qua locus capax fuerit , glebulas alias fupponi- 
to, & anteaqu^m prorfus prior gleba reftinguatur, aliam imponito, donec.fufficientem fuliginem ui 
deariscoegiffe. Continuotamenexternx zramentipartesipongia^aqua frigidamadefafta,abftei'- 
gantuf : ita enim temperato seris feruore, fuligo omnis inhsrebit , quae alioqui per leuitatem decidua 

thuris 



<o 



29 



yi And.MatthioliComm. 

thuris cineribus admifcetur . Derafa itaquefuligine,cinis cremati thu ris feorfum fubflrahendus eft. 
Idemopus,quoadfatisfa^um tibi uidebitur,obeundum. Oculorum inflammationcs mitigat, flu- 
xiones fufpendit, vlcera purgat , caua explet , carcinomata liniit . Simili modo e myrrha,reuna,fty- 
racc , reliquisque lacrymis fuligo cxcipitur, ad eadem conucnicns . 

■ C v'm t h V s, 7hurk cortcxjndnnu,(:T fuligo ab uuii ttttUum ctrbore proi(cmdnt,no!id!ienum duxidehi'! oa 

tnnibus unico co)Kmcnt.mo dijferere . Scd primum d tbure exordicns^cum Hiofcorides in cius (cribcnda hijloria , non 

htefe diifundat.ut eos uoti compotesfacim, qui eum uudire defdcrHt, hic rejirum,qu£ cx Theophrufto lib.i x .cap, 

Thurit hiftc. III i.qu£q; cx Plinio Uhro x 1 1 . cup. x 1 1 1 1 . diligentcr exccrpfi . Gignitur ituq; thui ( ut iUiprodidcrunt ) prjeter 

ex Theophr. A^rubiam nuUif,uc ne Arubi£ quidem uniuerfce ,fcd priuutim cuidum loco in mcdio fvre rcgionii poji Atrumitus pugo 

Sub£orum,qui caput rcgni ejl . Trai^us is f^eilut ud orientem undiq; rupihus inuius,Z7 d dcxtru muris fcopulis inuc* 

ccffus . Syluurum , qux thus proferunt , longitudo cjl centum miUi.i pulfutm , lutitudo autem dimidium eius : quus cr 

l.\in£i uttingunt ulium pugum colentes, per quos thus euchitur uno trumite ungujio , u quibus etium thus Min^ti olim 

diilum efi . siquidem hi primifucre thuris repertores, eiusq; commercium primifccere,muximeq; excrcent. C£terii 

interdidum eft , hii exccpti^ , uidere thuris urborcsuc ne Min£orum quidcm omncs ( ut pcrhibent ) ipfdi arbores ui* 

dere pofjunt . lui enim in thm, ipfumq; legcndi potefhs , tricentum tdntummodo effe fumiliurum dicunt, qu£ perfucs. 

cef?iones idfibi uendicunt ; qu£ etimnum ob id d propinquis populis fucr£ uocuntur , qucd cim uulnerunt urborem , 

quo liquor defludt,dut civn metunt,ncc fcemindrum, necfuncrum congrcffu poUuuntur : utq; itu religione merces au* 

gcntur . Quidum promifcuum ius Min£is omnibus cffe trudunt , er unoquoq; unno inter ipfos diuidi . C^teri^m qudn^ 

qudm prifci Konidni in Ardbiu bcUd gelfere ; thuris tdmen urboriifucics u nuUo ( quod equidem legcrim ) Latinorum 

truditu eft : nequc Gr£cis etiimnum uuiloribus (etfi plures de eu confcripferint)de eius cffigiefutis interfe conuetiit, 

ticet dixerit rheophruflus,qu6d urbos thiris, qu£fuper Surdes upud dclubrum quodddmfurrexit,f!-onde Iduri con^ 

ftet . Thus duntdxdt metifotebut incifo arhorii cortice , cuni^ ortu,fiugrdntiflimis ^fiibus, quod tunc effet humoribui 

muxime pr£gnuns , quod pofieu legebutur fequenti uutumno . Veriim dulcedo qu£fius ulium uium uttulit , quu etium 

primo uere ipfum legeretur , incifis per hycmem urboribus . Excipitur quod ex urbore profilit, atquc difiiUdt pdU 

mcd tegete , ubi loci ndturd pofcit , aliubi ureu circumpuuitu . Vurius, er perlucidius iUo modo, fed hcc ponderofiusi 

tninus pcUucet, minusq; uiribus pollet . Vindemiu ucrnu thm rufum emittit , ncc comparundum priori : uires enim im» 

teciUiores fibifortitur . Creditur noucU^ urboris cundidius effe , quhn uetcris . Qjiod h.-efit in urbore, firro depedi" 

tur,ideo^ corticofum. Tradidit Diofcorides pr£ter Ardbicum initeniri cr Indicm , id tumenftuuefccre . quod in^ 

dicut, thm O" in dlijs regionibus nufcipr^ter illud, quod ex Arubia deuehitur . Quod cum Theophraftus , er Vlinius 

futis compcrtum huberent, quunuis prius fcripfiffent , thm pr£ter Arubium nullis gigni ; dixere tumen poftea , quod 

Thuri» fiCttU ^* f^I<itu dcceperdnt,id etidm nafci in quibufdum infulis . Thm{ut fcribit Gulenus lib.v i i.ftmpl.mcdicumentorum) 

tatej ex Gal. excalfucit ordine fecundo , deftccut uero primo , puulukmq; adfiringit . Sed cundido minimim adftriilio munijifta . 

Cortex eius euidenter ddfiringit : prcinde fane ftrenue quoq^ deficcut , ddeo ut exfecundoftt ordine completo deflc=' 

cantium . Bftautem crufiiorum purtium , qukm ipfum Thus , er minime particeps ucrimoni£ . Ob h^ igitur tumfu- 

cultates,tum quulitutes multus cft eius ufus upud medicos in h^moptoicis, ftomuchicis, cceliacis, er dyfentericis ynon 

tantim ijs,qu£ extrinfccm upplicantur,ipfum admifcentes ifed &~ ijs , qu£ intro in corpus fumuntur . Kamus eius 

(legofuligo eius,cr infi-a.rutionem reddum) tumficcioris, tum calidioris eftfucultatis , quum ipfum thm , adeo ut ud 

tertium ufq; exceljim perueniut . Hubet uero ctium abfterforium quiddum : ituq; eo nomine expurgare, o~ implerct 

Galeni locus ^«"C '« ocKto confifiunt ulceru , uidetur , uelut Grmyrrh£ , crftyracis . h£c Galenus . Verum , ne quif^ium fvr^ 40 

reftitutus . tajfe me perperam Galeni lcdionem immutuffe exiftimet , iUudfciendum eft , quod in Guleni loco citato non foVum 

Cerurdi Gduddni uerflo reprehendendu ( quod tdmen intcrpreti uitio minime ddndum eft )fed etidm in Gr£cis tum 

ipftus Gdleni , tum Pauli Aeginet£ codicibus communis ledio depruuatu uidetur . quippe ubi in thuris capite legitur 

apud Galenum ,0 H&xAAo( (ijj'TS fa^oTi^JH^ eVi^Kgd.&ef/J.oTffafHXaTa xCtov tov Aloai/iSTOi' S^vvapof , 

hoc efttUt ucrtit Gerardm , Kumus eius tmnflccioris,tum culidioris eft fucultutis,quam ipfum thm,re(lius kgendum 

putauerim, h Si ca' ^aAH xJtS, hoc eft, Vuligo eius crc Qji£ quidem ledio primo Diofcoridis tcftimonio comprobu^ 

tur : qui pr£terqum quod rumorum non mcminit, ipfl thuris fidigini, non ramis,tum expurgundi, tum implcndi,quee 

in oculis confiftunt ulccra ,fucultutcm incffe teitatur . Deinde idmunifeftc innuiffe uidetur Gulenus in pr^di^i cupi» 

tis cdlce iUa comparatione , ciim inquit , ucluti ex myrrhd , cr ftyruce . Ndm libro v 1 1 1 .flmpl. mcdic. dc ftyruce 

agens :ftyrucis combuftifuligo, inquit , thuris fuligini quodummodo eft flmilis . Et libro vii.de fuligine fcribens ': 

Trimion cnim,uit, thuris fuligine utuntur,in oculurius medicinui miHu, eus uidelicet , qu£ dd oculos etidmnum phleg^- 

tnone tentutos accommoduntur,utq; etiumftuxione tentuntur, er ulceru hubent : udm er illd expurgut, cr curne re-^, 

plet . Ad hxc ufurpunt quoq; eam adfucultutcs , quus uocant cuUiblephurus . Vr^terea terebinthin£ , myrrh^q; fu^ 

ligo molcftiu curet, non uliter, quum thurii :fedftyrucis his quodummodo ualentior eft . H jj igitur rutionibus uffere^s 

re non dubitduerim,hoc in loco uulgutos Grxcos codicesfortutfe librdriorum iiuuriu uocumfimilitudine deceptorum 

deprdUdtos effe : quodq; loco huius uocis cu&x'AH,qu£ Ldtine fuiiginem redditjfuccefferit 6oc AAoV, qu£ runwmger*! 

meniteflgnificut . Quod etiumapertij^ime confirmut Serupio : quicitm hunc Gulenilocumfuo tcmpore legitimum^cr 

incorruptum huberet,qu£ hoc Guleni loco nojiru £tute de thuris rumo lcguntur,cu ipfe Gulcno ucceptu refercns, de 

thurii fumo,feufuligine legit . Quod item upud Actium uidere hcet : tumetfl Puulus huc mendu non uucct,uelfui ip^ 

fiusfvrtdffe , ucl potius libruriorum culpu . Ndm dli.is non poffem non ddmirdri , quod in Gdleno lcdioncm hunc de^ 

prauutm effe non (tninMiuertiffet , quemudmodum huc in rc noftrs (Ctutii intcrpretes mihi ^uidem admirutione di^ 

grd 



J<» 



59 



InLib. primum Diofcoridis. 73 

gmuidenttfr . C4:ter!<m tJm ( «^ Gdcntis fcribit lib. xxii.de comp. medicment.per gcnera) concoquit, CT pus mo= 

tict in tcmpcrutis corporibiis , mm in humidisfurcoticim cft . Pr£tere.i cim dixcrit Diofcorides , thus infccunda Auice.Iapfus. 

u.ilctudinc huujium, infuni.(mfucere,cr lirgius cum uinofumptum intcrfcerc , hinc Auicenn.m crrajfc crcdidcrim, 

qui cr dcprMuti^fcnfibus, cr aboUt.e memori^ thus opcm pr^fldrc tradit . Porro credidcrc nonnulli thuris Mm- Mana thuris . 

nm apud Grscos cjfc, quum noflru £t.uc c cjcIo coUupftmfuper drborumfi-ondcs colUgimus, quMnq-, tunqum om== 

ni ex purtc innocumn mcdicmcntum , (y utero gerentibus muUeribus, o~ piteris , cr delicutis dcijciend.-e aUugratia 

propin.tm.ui . Vcrum rcs quidcm uUtcrfc ktbct : nanq; PUniits , cr dij complurcs produnt , M.-tnnum thuris cffe mi^ 

c.is eius concuflii cUfiS,qucd dum conuchitur, euenit. Quod etium teflutus cfl Gulcnm Ub. xixi. dc compofilione me^ 

dic.fccundam locos . Sed quonium thuris Munnu mihi redegit in mentcm Munnum hunc purgutori.vn cAitus dcmif^ 

« o fum, ut plenius lcgcntibusfttisfiut, cion huius nufqu.im meminerit Diofcorides,de eu trudum,qu£ ex Arubum monu= 

mcntis dcprompfi,qu£qi ipfc ctium in Culubriu uidi, ubi luudutiflimu colUgitur . E/? igitur m an n a quidum ros, MannM cile- 
fiuc liquor fu.tms,qui ex ucre uenicns fubluani/i temporibus, urborum rumis, (yjrondibus, herbis, lupidibus, ^folo }^l nitona , 
interdum inucnitur b^iixre : qui brcui temporis curriculo coulefcens, grumofus in gummi morem cfflcitur. Uuius duo ^ 
tuntiim gencru ipfe in I tuUu uidi , quorum ultcrum ub oricntaU plugu , ultcrum uero.u Culubris defirtur . Eius , quod 
!■ ex oriente pclitur, duplcx hubetur fj^ccics ; pr^fluntiflima ulterd,quum Muflichinam dppelUnt, nomine u grunorum 
n.tflichcs fimiUtudine fumpto : infirmu uero, er uiUs dtera,qu£ Bobycinu nuncuputur. quippc qu£ nil uUud cfl, qua 
atit cu.inid.i,c:r fcnio exhuuflu Muftichinu, autfuccuro, aUfsqi impofluris uduUerata . Culubrienfis pUirimi penditur, 
qu£ flirpium fi-ondibus infldens colUgttur, proinde foUorum Matina cognominatu, minutis granuUs confiuns,trunslu=^ 
cidu,gr.iuis, muflichesgr.inuUsfimiUs, cundidu , gttflu dulcis atq^ fuuuis . Secundas partes fibi adfcifcit , qu£ rumis 

* o itifidct : tcrti.ii nero, qu£ lupidtbus, crfolo inharet : iiimirum h^granuUs conflunt crufioribtts, er colorc longe mi= 
nusfynccro . Ex eu,qu£ nodc pcrudu e c£lo ceciderut , Coffenti£, qu£ efl Culubri£ ciuitAS,mihifufiufuit copiufu^ 
perfi-axincisfi-oiuiibus , qu£ iulupij pcrfcHe codiguttas prorfus refercbut . Accepi inibi ab incolis , quod h£c mune 
legitur, priufqitumfol cxortus admodum exculfuciut : nanq; pofieafole liquefudu , abfortuq; ficile euancfcit . Quu= 
propter plcriq; , tibi in mugna decidcrit copiu,fummo mane arborum ramos pr^fcindunt , zr in opucis coUocant, ubi 
concretum muiori commodo lcgunt . Kinc uerofit , ut nefciuerim ego , qtia ratione dudus Fttchftus uir eruditifii^ 
musfcripferit Ubro de componcndis medicamentif: , qucm nuper audtim edidit , Mannam ( itt fiiis itcrbis utur ) Cula=^ Fuchlij opx-. 
brinam grano conflare grandiori ,floccorum lun£ er bombycis refirente effigicm , candidiori , cr ob id uUo itomine 
Bombycinum ttocuri : quin er hunc uiliori pretio uendi . Atqui ciim is a nobis plune dijfentiut in Mann£ , qtt£ ex Cu^ 
lubriu uduehitur , hifloriu, raiits gnurusq; hanc , qu.im puulo ante reddidi, ueram effe , non plura adijcium :fed reUn^ 

3 o quum in hocfire iudicium eorum (fint uel m&dici, uel pharmacopcei , ttel mercatores ) qui Munn£ iUitts naturum rc:^ 
iiius nortint, utq; eamfutis exploratant hubcttt. Duo Mann£ geiiera etimnum k Mauritanis diuerfis cupitibus pro 
ditu repcrio : quorum altcrum Munnm , dterum uero Tercniubin appeUuni . Tamen non aUam inter ea f^ecierum Manni Ara- 
dtjfercntiumcjfeconflut,qu.im qu6daUaUquefcens,meUifimiUs,dliaingrumosconcreta uidcatur:qtt£ profido °"'"* 
iUu efl , qu£ ud nos uduchitur . '''SjiAm uero ij Tereniubin uocant, Serupionis teflimonio CT ipfum effe Mannam mani- 
ftfle oflenditur . Hunque Abic is aucioritate , Tereniubin , inquit ,flbrium ardentium inflummutiones mulcet,fitim 
extuiguit, aluum mediocriter e.moUit, pcdori, & tufli opem pr^flut, nec uUud efl, qttam Munnu . Teftutur Brdfds- 
uoUis lerrurienfis , NicoUum quendum terrari£ (tit arbitror) pharmucopolam emiffe d quodam Mauritano uds ple=- BrafauoU la- 
num cuittfdum Munn£ m^eUi fin iilis , qu£ in m.edicumentis nonfutis laudari potuit . Uanc equidem ex eo genere fuiffe pf"^ . 
extfiimuuerim, quod Mauritund Tereniubin nominunt : etfi Brufuuolus ipfe contruriumfenferit, cum uelit, Terenid^ 

40 bin Maitritunorum eum cffe Ma'nnu,quu communiter utimur : eorundem uero Munnum effe huiufce Uquid£ fj^eciem . 
CXU£ tumenfetitcntiu Arubum fcriptis prorfus refi-ugutttr . quundoquidem ipfe inuenerim dpud Serupionem , quod 
Tereniubin quidum ros efl e c£lo cadeiis meUigrumofofimilis, CT quod aliter mel rofcidum appeUatur . Auicenna ue 
ro de Munnu ugens, inquit,eam gummi modo concrefcere : a quo Mefuem nihil diffentire comperio . Crcdidit Auer^ 
roes, er poji eam uUj qiium plurimiy Munnum uetenbus, pr^fertim Galeno, incognitumfuiffe . Quibus iUud recld^ Manns hifto 
mut, quod ipfe Gulenusfcriptis trudt'dit Ubro xxx.de aUmentorumfacuhatibus, cupite de meUe,fic dicens . Memini ria ex Galen. 
aUquundo ciim ^flutefuper urbonm ,. dcfruticum, herburumc^ fiUa mel quum plurimum fuiffet repertum , agrico^ Pli.&Theop. 
Ids ttelut ludentes ceciniffc , lupitcr meUe phuit . Pr£ccfferat autem nox , ut per ^flatera ,futisfi-igidu ( num ttm 
temptKuivii£fliuumerut)pridieq;cut'zda,cr flccufuerutaeris temperies. Atqui peritis nutur£ interpretibus , 
huUtus e terru, cr aquis prodeuntes^ foUs calore exude attenuuti ac codi , d frigore fecut£ noiiis in unum 

i o coadi , ac denfati futffe uidebuntur :fed apud nos ruro id accidit : in monte autem Libuno quotunnis pcrf£pe . lta:=. 
que coriu fuperterramextendentes,€r arbores excutientes ,quod ab eisdefluit^excipiunt^cr oUiii,ac fidilid 
meUe implent , uocantq; id rofcuium mel , o~-derium . Htcc Qdlenus de Manna memori£ prodidit . Ex quibus coa 
rum error deprehenditur , qui putaiit hanc ei fuiffc incognitam . Exiflimundwm igitur efl , qtiod hiiic Arubes fuunt 
deduxerint Tercniubin;pr£fertimq; citm fcribut Serdpio ,hoc db eis mel derium dppeUdri . Ruius etidm meminit 
PUniusltbro undecimo cdpite dticdccimohis uerbis. Venitmelhoc ex aere,cr maxime fiderum exortu,pr£cis 
ptteque ipfo firio explendente fit ,nec omnino prius uergiliarum exortu fublucanis temporibus. Itaque cum prui 
ma durora yfcUu urborummeUe rofcidd inueniuntur . At fiqui mdtutino fub dio fuere ,uniias liquore uefles,cd^ 
pSLumque concretum fentiunt . Siue iUe eflc^U fudor , fitte qu^ddm fiderum fdliuu , fiue purgdiitis fe dcris fuc^ 
ciis , utitidm effet er purtts , ac Uquidus , ©" fu£ natur£ , qualis deflutt primo . hdiienus Plinius . Sed tdm dntiqud- 
Munnurcs efi, ut ante Guknum , er Plinium , eius etiam memincrit Theophraflus Hefiodi audoritate, libro 
III. cdpite nono de pkntarm hiflorid , fcw uerbii . S w Mtem dudore Eefiodo , mcUd ,'dpesq; quercusftrdt , magii 

g quoquc 



74 And. Matthioli Comm. 

Manna in co- quoq- iUud confimatur . "Ergo nafcitur uel hic tneUeus humor e cxlo cdicns, in hdc mdxime infldens . lAmidm «« 

mitatu Gori- /7-/,/^^. conjiftcntije e c£lo demifpcm uidimus in Comitatu Goriticnfi , uniuerfoq; Toroiulienfl agro , ac circumuicinis 

tien 1, oro 1^^,-^^ ,^„„0 ^J cHRis To Hiffo M. D.xLvi. muio,cy iuniomcnfibus :fuUq;mibiambdrumcoUigenddrumdm= 

plifim^facultM . Siquidem ca, qus fici,Jraxini, er orneoglofifi-ondibus inh£fcrat,gummi modo concrcuerat , co» 

lore candida . Af qu^fuper mygdalx, pcrflc£, ac qucrcusfolia deciderat, mcllis modo liquefcens ab arbore defiuc^ 

bit,fiauo colore . Quofadum ejl , utfacilc credidcrim , quod non fuiipfiusfacultategummi modo M.anna concre^' 

fcat •,fcdfilioru.m , in quibm delapfa rccumbit . Qua re ab Arabibus diligentijUme perf^eda , utriusq; Mannce hifto= 

Monadioru ,.j^,„ diuerfis perfc capitibusfuis monumcntis prodidere . Sed profedo non admittenda , quin potius explodcnda 

opinio esp o ,^,(^g^yry"f ,jfe„f,;^ Monaclxirum, qui in Mcfuem commentarios fcripfere , citm pro certo afferant ,/irio ardente Maiu^ 

nam nonfolim roris modofuper arborum, CT herbarum jilia reperiri aeris, cr c£li clementia ; fed etiam ah arbori^ 

bus, fi-axinofcilicet, ZT orneogloffo abfq; aliquo c£li rore, gummiwn modo incifo earum cortice in lacrymas concre 

fcere . Quod tamen ut a rei natura , ita etiam a rattone , ZT k ueritate abhorrere putauerim . Siquidcm ca Manna , 

qu£ incifo harum arborum cortice in Apulia , cr Calabrienfi agro hac £tate canicularihus diebus coUacrymare ck~ 

pit, nuUus quidcm plant£ liquor cft,fed ipfa eadem Manna, qu£ diebus fuperioribus eafdem in arbores ab aere dcci^^ 

derat . Nam cion iUis regionibus ufu ueniat , quod pr£ c£teris pr^did^ arbores eo meUifluo rore affatim , abundeq; 

Manna feao madefcant,fltq; cortexfolis ardore nimiofiticns , ac rimofus , magnam liquoris quantitatem intra fe abforbet . Q.«o 

arborum cor fit,utpoftmodum€Xurcntccaniculaincifo eodcmcorticeidemliquor exiliat ,ZT in grumos concrefcat : qui tamen 

tice manans . ^,^„j /^„j.^ ,fungoflq; flnt ob arboris fucci miftionem , infiliciter operantur , nec alterius Mann£ uiribus correj^on^ 

dent . Qucfd autcm id tantianfiaxino, orneogloffoq; eueniat, ciim meUeus iUe ros in uniuerfum omnes occupetplan^ 

tas, in caufa cft harum arborum nobis occulta poteflas , ut magnetis adftrrum , er fuccini ad palcM . quippe omnibus 

clarum eft, apud Calabros, er Apulosfolamfiaxinum,eiq; congenerem orneogloffum Mannam infc contrahere,re= 

tinere, denfare, ac cohibere : ex alijs uero arboribus eandemftatim deftuere , er infubiedas herbas, petras ,folumq; 

dtffundi . Quarc ab Im duntaxat arboribus incifo cortice nonfane primo, c^fecundum naturam,fed ex accidenti de= 

fluitManna . Verim optimi itti patres contenti ( nifaUor ) cortice, internas iUarwm arborum partes penetrare negle 

xcrunt . At incoU, qtd ex maiori huius liquorls prouentu, plus auri reftrunt , rei naturam diligentius inuefligarunt . 

Petri Cri niti C£terim ex his, qui thuris Mawiam calcflcm hanc cffc crediderunt , unum Crtnitum 'Florentinumfuiffe comperio ,. 

error. 1,1 cuius cenftiram Manardus Ferrarienfls libro primofumim epiftolarumpeculiarem epiflolam confcripflt . Verun 

Serap. lapfus. tamen uenia iUi danda eft, cim cr Serapio, quiMauritxnis omnibus inflmpUcium medicamentorum hiHoria pr^flitit, 

Manna; tem- thuris Mannant ctm cdefti inepte confundat . Meminit Mann£ inter alios Gr£cos etiam AHuarius libro de medica^ 

peramentij,& mentorum compofltione, ibiq; de eius uiribus ac facultatibus differuit. Manna tam Auicenn£ , qtiam Mcfuis tciii^ 

"ife* monio, ^qualiftre temperamento conflBit, licet ad calidum paululum inclinet : at Auerroi calida,humidaq; habetur^ 

Aluum deuorata , aut haufta ciet, perfe tamen imbeciUiter . Ideoq; tumfoeminis titero gerentibus , tum pueris ipfls 

tutofemper exhiberi potefl . Alijj medicamentis addita uires eorixm auget . Bilemfacile educit :fitim extinguit, apc 

rit, emoUit, Uuigatq; gul£,pe 8:orisq; partes . Qu£ ex Alexandria Aegypti adftrtur Maftichina uocata , uno dun^ 

taxat atmoinfuis uiribus perflftit : fedqu£ inltalia prouenit ,pr£fertimq; Calabrienflagro ,pluribus annis incor^ 

Fuchfij opi- rtiptaperdurat . Enimuero 'Euchfltts medicus ttoftra £tatec^do(lrina,crrertoncogttitioneclarus,inlibrode 

nio reproba- compofltione medicameittorum,qttem fecundo auilum excudit ,Mannam amedicorwmufu explodere conaturhis 

" * uerbis . Manna leuem certe , autfere nuUam foluendi , aluumq;fubducendi uim habet . Quod ijs compertum efl , qui 

iuxta Libanitm fuerunt . Nam reftrunt , indigenas cius montis , eim abtmde eafatientur , nihtl tamen Udi , aut aU 

uumflbi qtioqtio pafto fubducifetitire ,fed ea tattquam obfonio nutriri . Quapropter cim meUi quodamtnodo flmilein 

facultatem haberc conflet ,facile ea carere liceret , modo percgrinorum admiratione non ita duccrcmur : neq; ftuU 

ti , cotitemptis noftrattbus , e longinquis regiottibas aUatis uti potius , quam ijs , qu£ noftris in hortis proueniunt,maU 

lemus .fedftultiti£ noftr£, temere fumptus immodicosfacientes, condignas damtis pccnas . h£c Ftichflus . Quibus ni* 

mirumuerbisliquctcumueUettfumMann£prorfusadimi,atqueipfum ad medicametita dcftrri,qu£ noflrisin re* 

gionibus proucniunt. utinam £quc commodc CS' tutofieri poffei ifta commutatio, utfaltem , quod ipfe uehcmenter cu 

pit,immodtcisfumptibusparcercmus.Sedquoniam rationes,quasaffert,nonfunte£,quibus id perfuaderi pofi^:- 

mus, idcirco cogor in hoc eius fententi£ refiagari . N am quod Manna aluumftibducat , er eam quidem innocue , non 

foVum conucnit inter auiiores , qui haciemis de iUafcripfcrunt ,fed id etiam quotidiana experientia docet . flquident 

duarum CS" femis unciartm pondere data aluum perbeUe dcijcit , zr priuatim bilem cducit . Qtiod autem Libani mon 

tis indigen£ Manna non ut medicamento quod purget ,fed ut obfonio , quod nutriat , utantur , quis tam facile ut F«= 

chfius , reftrentibus credet i cim nos quotidie contrarium experiamur : autfl credat , non aliquam faiti iUius ratio* 

nem adintieniet , qua , ut decet , experimentum tueatur . certe nuUus ,fl rcite iudico . Vtautem medicamenta peres. 

grina abolefcant , qu£ mitifitmamfoluendi tiim habent , inter qu£ iandtidum Manna principem ftre loctim obtinet , 

utemur noflrattbus,c^ fvrtajfe lathyri, pityufa, tithymalis, bryonia, er alifs huiufmodi , qu£ paftim nafcuntur in hor^ 

tis O" campcftribus, atquc uim letlnftram ac perniciofamfortitafunt < abfit , meo quidcm iudtcio . Malim crgo in hoc 

feqtii exemplum Diofcoridis , Galetii , er aliorum ttim Gr£corum , tiim Arabtim probatij^imorum auHorum , quam 

alterius quicuuq;flt . iUi enim iton contentijhnpltctbus nrcdtcamentis,qu£ futs tn locis nafccbanttir, peregrinis etiam 

uti uoluerunt . qtios tamen tanttim abeft, tttfiultos dicamus , iit etiamfapientes itidicemus . Qt^re non potuifatis mi» 

rari Fuchflum ita male de Mannafenfllfc , quam omnibus , eo exccpto , perjj^icutim cjlflne moleftia tientrem purga» 

re . E quidem optarcm , ut ij , qui alictii medtcamento ufum abrogare ftudent , uel id ^qtiius cr modefttus agerent, aut 

e noftratibus ca proftrrcnt,qu£ eandem uim pr^ftarc poflcnt . nequc cnim ego isfum,qui percgrina nofiratibuspr<g* 

jirre 



10 



In Lib. primiim Diofcoridis. 7 5- 

J?r ye uelimy modo htc ctim iHis uirihus ccrure lukant . A ll^aivos xsd AuSotiffiTOf id Gr£cii dicitur , quod Lati^ Nomin». 
tui Thus : Ar.ibibus ^ Ronder , Coiidcr , <xut Kateth : Itulis , Incetifo : Cermanis , Vucirauch : Bij^anis , Encieiifo , 
Ga[licis,Eiiccns. 

■ t afouof . Hi-c dido hic , cr paulo pcfl lcgitur in uulgaribus Gr£cis codicibm : qua in primo loco thus natura ro 
tundum infignitur , infccundo ucro arte talcfadum cognominatur . Scd quia abfiirdum uidcbatur MarccUo, Diofcon: 
ridcm ufumfuilfc homonymia , idco mutaiiit lcftionem, altcrumfcilicctoi.^oiwv inl\/\o^ov, adrem nomen accommo» 
dans . Qjiam tamcn lcSiionis mut.itioncm minime probat Manardits : qtii pra:tcrca dubitat quo modo atomos L atinii 
fit rcddcndus . Hr dtffcultatcs mihi quidcm uidcntur ab Orib.ifio fublatjc lib. x 1 1 . ubi primo non x7Q(.ior ,fcd xt«= 
uKfo; lcgitur, qu.e uoxfinc controucrfia iUsfum,atq; nonfcijfum thusficit ifecundo ucro nihil lcgitur . quod .xrgii* 
mcnto cft , atomumfccundiim .iccrcutjfc Diofcoridi . Lcgitur aiitcm aJa-yf of , qu£ uox ut rft iUiusfaiiiti] thurii co*- 
gnomcntum, Orib.ifio nflc , lcgitimum , ita non mutanda uidctur . 

t Hic uulgaris lcclio h.ibct, o Kf a?/af ,Xi)U. o tV ojuiAa/oVeVoi H07r)'ffKov H«Aoufff, id efl : ArabiM, CT in Smi^ 
h nafccns , quod aliqiii copifcum uocant . MarccUus non cc^oL^ioicfed o'oo'j6 jotf legit. Cui leftioni adftiputatur Ori» 
bafius hhro x 1 1 . uhi o of j>6iof tantmn , rcliqua uero ut addititia non lcguntur . 

t Excmplaria Gr£ca uulgata hoc in loco legimt ^tMivo^tvoi : qu£ uox,in itinere,4 RueUio, cr artificiose coe- 
fbrmatum, uertitur a MarccUo . Sed equidem eam aduentitiam putauerim , quod non legatur ab Oribaflo . 

P I N V S. P I C E A. 





rei*X.H,K5uniTir. 



PINVS, ET PICEA. 



CAP. LXXIIII. 



PiNVS, ET PiCF.A generieidema{cribuntur,fedquandam flagitantfpederumdiftinflionem. 
arbores uulgo cogniti.Q^arum cortex aftringitrprodeft tritus, & illitusintertrigini,ulceribus 
fummumcorpus occupantibus,ambuftisquecum fpumaargenti,& mannarulcera delicatulorum 
acrimoniam recufantiumceratomyrtinoexceptusadcicatricem perducitrtritus cum futorio atra- 
mcnto ferpentia cohibet : fufhtu partus, & fecundas eijcit ; potus aluum fiftit , urinam mouet. Folia 
eorum trita, & illita inflammationes leni unt, uulnera ab inflammatione uindicant : trita autcm,& de- 
coctainacetoferuenticollutionedentium doloresmulcent: hepaticisutilia funtdrachmae pondere 
in aqua , aut mulfa pota . Pinex nucis cortex, & folia potu idem pnftant. Teda earum particulatim 
feda, fi in aceto coquatur,& decofto dens colluatur,dolores leuat . Ex his etiam fit fpatha acoporum, 
pefforumque compofitionibnsidonea. Quinetiam earumcrematarumfuligoadlibrarij atramenti 
confectionem excipitur:cacircumlitionibusefficacifsimeimponitur,quibuspalpebrasornant,co- 
lorcmque mentiuntur , calliblephara Grsci uocant : arrofis oculorum,angulis , callofis , glabrisque 

g * genisj 



7^ 



And. Matthioli Comm. 



genis , & collacrymationibus opitulatur . Pityides appellantur pinorutn, piceaeque fruftus , qui ia 
conisinueniuntur. Vim aftriiioriam habent,& aliquantulum excalfacientem :tufsi, & pectoris 
uitijsauxiliaiuur,perfe,aut ex mellefumpti. Nuces pinexciim repurgatx manduntur,aut cum 
pafTo^autcucumeris feminebibuntur, vrinam cient:acrimonias in rcnibus,&ue{]cahebetant:fto- 
machi rolionesleniunt.datJECum portulacx fucco,uirium infirmitatem roborant,corruptorum 
quoque humorum labem obtundunt. PincEnuces integr.Trecenterarboribus decerptarin paffo 
franguntur,&dccoci:3e,uctufta?tufsi,ac tabituJiniconferuntjfi quotidie exeo liquore terni cya- 
thibibantm-. 



Pini hiftorii , N o s T R A E nimirum negUgenti£ adfcribendum fvret, cum nos afidue lubednt pinoram, abietum, picearumyO' 

ciusque gene Uricum fyhi£ , nifi hixrum omnium itmplifimm > ueramqi hijlorim tradercmus : eoq- magis ad hoc teneri uideor , 

" ' ckm animaduerterim Plinimn , recentiorumq^ nonnullos eumfecutos , in huiufcemodi plantarum hijloria , qui reflnM 

fundunt , longe ab co diffentire , quod inTridentinii montibus noflrii oculis pcrf^cHum , apud alios etiam tejiatum 

relinquere poffumus . Rem itaque d Pinu exordiens , inuenio Theophraflum libro 1 1 1 . cap. x . de plantarum hiflo^ 

ria , duM Pim l^ecies adnotaffe , domeflicam alteram , alteram uero fylucflrem : huiusq^ in maritimam,ZT montanam 

diflindioncmficiffe , hifce ucrbis . Pinorum aliam urb.mam , aliam fylueflrem aj^ignant, Sylueflrk binum. flatumt 

genus , quorum alterum ld£am , alterum maritimam uocant . Karum redior , celfior, materieq^ craflior Id^a :fblio 

imbccilliori, tenuioriq; maritima : er cortice l^uiori, utiliq- ad coria . quod alteri minus . Nmx maritim£ rotunda , 

breuiq; dchifcens : lda-£ oblongior , uiridii , minusq; hifcens , tanquam fylueflrior . hadenus Thcophraflus . Ve= 

Petri Bellonij >■«'« non defunt , qui contendant Theophraflum h£c de piceafcripfiffc , non autcm de pinu : ea nimirum rationefi-eti, 

opinio explo qucd zsivKH, de qua hic dijfcrit Theophraflus , Gr£cis piceam, wn pinumfignificct . Quamobrem Petrtis BeUonius 

Cenomanm communc Gr£corumfententiafccutus libro,quem arboribui conifvris dicauit,id totum pice£ arhori red^ 

didit contra Theodori intcrpretatione,quod Theophr.7^(.^l isivm! Gr£cefcriptum reliquit . Sed equidcm hac in re 

BeUonium ( pace uiri boni dixerim ) haUucinatum arbitror, non qucd propterea eum Gr£cifcrmonis imperitum tudi- 

cem ,fed quod mihi uideatur non diu uerfatus in Theophrafli Z7 Galcni le^iione , aut de plantis ijsfcripfiffe, quarum 

non certam habuit cognitioncm . nan plura funt , qu£ eius opinioni rcfi-agantur . In primis mihi quidcm non dubium 

efl ,quin ueteres Gr£ci ■^tvKHV propinUjCrTSlTvv pro picca ufurpaucrint . Ncq^certc uerifimile cfl ,Thcodo= 

y rumTheophrafli interprctemnatione Gr^f ciiMi , er lingu£ tum Gr£c£,tum Latin£ peritifimum,ignoraffcquii 

per iUa tam ufitata cr trita uocabula inteUigerent Gr£cifcriptores . Deinde Theophraftu'! ipfe xiir AivnHS nucem 

S^oJiiAov uocat. ex quo palam fit, eii nomine TreuKH; dc pinu, non autem de piceafcripfiffe . Qjiandoquide s gociAof 



fa 



PINVS SYLVESTRIS. 



PINVS MARITIMA. 





zo 



non 



10 



to- 



30 



40 



InLib.primumDiofcoridis. yy 

PINVS SYLV. MVGO. 



PINVS AIARITIMA ALTERA. 





PINVS SYLV. 



50 




CEMBRO. 
\'\wff$l/ll[iil/ll I nonaUudc{eJigmt,qumnucempineam,uti(pertedeclarat Gd£ 
!i , / '/'/// lenuslib.i-i.de alimentorum fdcultdtibushis uerbis.Nux pinea 
// boni iXc craj^i efifucci , mnltumq; nutrit , non tamcn facile coqui^' 
tur. AppeUant autem nunc Gricci ipfam non Kdi/ov,fedso6jii\ov. 
Idcm libro de cibii boni a~ mali fucci , ita fcribit . Hk ipfis plus 
crafi , non autem mali,fucci habet nucleus pinem, qui Kavof «os 
/^Jj^ catur . ipfum uero etiam sr^ ojSiAovf ueteres appeUant . Item lib. 
^//\' 1 1 . dcfimplicium medicam.facultatibm ,fic inquit . Coni fi-u^' 
clus , qucm quidcm cr coccalon nominant , zrfirobilon crc. Ad= 
hxc commentario quarto de uidusratione in morbis acutii apud 
eundem h.-ecfcripta leguntur . Nempe HoKKaAof ab Bippocraa 
tedicius ,nonita,fed K<avo? magiiab antiquis Gr£cii appeUae- 
tur , ueluti k recentioribus medicis propemodum omnibus ?^o';Sl« 
Aof . Galcno deniq; adjlipulatur symeon Sethi,utpote qui nu^ 
cleospineos Kfflva^iot 7-ouf s?^o^i\ovs etiamnominet .V.xquiis. 
husutiq; conftare puto contra BeUonij opinionem ,Theophra= 
'-//// / ft"'^f^-^ T^ivKK uocabulo pinum defcripfjfe, non piceam . Nant 
'04/ fi Theophrafl:o peuceftrobilwm proftrt , quem Galenus inter cis 
'■' bos connumerat , non uideo , quo modo is piceafrudus effe pofity 
cuius nuclei nonfunt cdcndo, 'BeUonij etiam teftimonio . Quod in^ 
fuperhoclocoper TsivKnv pinuminteUigat Theophraftus ,iUui 
maximo effe potcft argumento , quod nufquam picea uifafit urba^ 
n4,niftfbrte efylucftrium femine ad l^eiiaculum in hortis fata . 
Cuius tamen contrarium deprchenditur inpinu,qu£ domeftica 
atq; urbanafrequentifima conj^icitur . Hinc porrofadum eft, ut 
BeUonius fua dudus opinionc , ex hoc in alium quoque errorem 
incidcrit . Quippe iUudfalfum eft, quod ex teda piceie fiat pix, ut 
BeUonius ajferit,perperam,meo iudicio^Theophr. hoc loco inter« 
pretatus . Siquidem rara admodum efi picea , qu£ tedam habeat ; 

S 5 **^* 



78 



And Matthioli Comm. 



10 



xo 



atqi pix omnii, cuius efl ufus , ex pmea tantum teda conjicitur in Italia , qucinddmodum cr /;i Bohentid, ubi ingentif^ 

Pinorum Tyl fim£ ac frcquentifmxfunt pinorumfylu£ . C^terum his,qu£de fylueflriumpinorumgeneribus fcribitThcozi 

ueftrium fpe- phrjiflus , in r.oftro climite refr:igitur,qu£ fenfikus clariftme putet expcrientia . fiquidcm agrcftcs , qu£ plurim£ iii 

'"*• maritimis noftris Senenftbus proiieniunt,fruilumftriintf^uh.V7u oblongiim , pyramidalem , firmum, acfoUdmn , ncc 

perfefdcilc dchifcentcm . Qu^ uero numerof^ uircfcuiu in Ananijs , reliquisq^ Tridentmis montibus,fruclu coiift.tt 

paruo, bri:ui, qui quam primum aruerit,affatim dehifcit,cr cx arbere dectdit . Scd td eucnirc exifttmamus, cltmatum, 

e~ regipnunx !Uriet.ile, uel etiam quod maritim£ plurafintgdiiera . quandoquidcm in maritimis Pifarum oris fyluc= 

ftres proucniunt pini, qui breues nuces edunt, cuprefi modo , non tamen rotitnda^,fed aciiminat.is , ut piilura, quam 

hic cxhibcmus, oftendit . Quinetiam in eodcm Trtdenttno agro iifdem A nanijs,(y uallts Flemarum montihtK alix du£ 

fylueftrium uifuntttr ffecies a pr^didis lcngcftgura difiidentes : quariim tinam uulgo Mughi incoU uocant . quxfi- 

neftipite medio, ramos circtimqiiaq; a radicc fundentes , humi repuntj^atio cubitorum decem , quiiidccimq; ; qu.iles 

ettamapudAnaniosKoucnamnte,crinalijsplerifqjharumualliumlocis apertc conf^ici poffunt. Proferuntha: 

frudus paulo maiores c£teris fylueftribus.fed qtd m.<.gts reftnam ftindant . Uarum ramis utuntur incoU ad uafa ui^ 

narva cingenda :funt enmi tcnaces admodum, cr flexiles . Akerius ucro f^ecieifitnt , qim Ccmbri , cr Cirmoli uuU 

go ttocant , quarum nimeroftfiinas phntas ipfefxpe acf^pius uidi, ttim in Gauia Phcebc£ uaUis,tum in Tlemenfibta, 

Vulturen£, er Rhetinorum montibus . HiC quidem f^eciofa proueniunt proceritatc, ita ut ad tabulof parandm matc^ 

riem non modo pulcherrimam pr£be.mt,fed etiam fuaiater odorat.m : attamen non tanta affurgunt altitudine,quan= 

ta c£ter£fylueftrcs . Ramos e caudice promiint, ceu cr picea,qui pinifi-ondtbus uirent . Caudicis cortex non ut pi= 

no fubrubet,fcd abictis modofubalbet . Trudus tam longitudtne, quam crafttudine piceo ^queflmilis efl, breuior ta^ 

meit, reftnofm, colorc in nigrum purpurafcentc : tnter cuius nucamcnta nuces recludtintur domefticisfimilcs , mino^ 

res tamen, triangulares , breues, fi-ailufaciles , ut qu£ dentibu6 ficile cedant :fapore quadAntenus domefticas re/ri 

runt , nifl quod gtiflni quandam pene infenfibtlem relinquant af^eritatem : quod omniiim fylue(trium proprium cfl.Ex 

quofacile addticor , ut credam hoc nucum pinearum gcnus iUtid eflc , qttod PHiiius libro x v. cap. x . Tarentinum. 

uocat , digitisfi-agili putamine , auiumqi cxpofitum fiirto in arborc . Etenim iU£ ita fragites funt , ut non dijflcuU 

ter ab auibus roStro fi-angantur . Ab ijsdem pinis reflna tttm alba , tum odorata , ueluti ab alijs fui generis 

manat. TabuU ex his parat£ ad extruenda £dificia Germanis plurimi fiiint , non mcdo quod pulchra tiena^ 

rum ferie plice.int , fed quod etiam odoris fi-agrantia pr^flent : id cuim ad eortm hypocaufla paraitda, qui^ 

bus maxime ob fi-igidifiimam regionis tcmpcriem cr indigcnt , cr utuntur , plurimum affert ornamenti . 

Bellonii alia B cUonitis , cuiu^ paulo ante meminimiis , libro dc arbonbtts refiniftrts hoc piiti genus ( quantum ex eius uerbk coU 

opimo explo Ugcre pottti) pinaftrum ejfe cenfct. Scd non reite , mea quidcm fententia . nanque pinafter, Plinio lib. x vi. cap.x. 3 o 

^•* auilore , nihil .iliud efl, quampinitsfyhieftris^mira altitudine :gigniturq; non modo in montibi!{,fed etiam in planii, 

BeUonio ucro contra , pinafter pino humilior eft : er plana , er montium fupercilia prorfu^ ref^uit , ncc alibi prone^ 

nit, pr£terquam in cxcclftf.imis monttitm iugis . Kuic proftilo v.t quii adftiptilaretur , firtaffc ex eo adduci poffet , 

qucd peregrinationi , quam iUc in Aflam , Gr£ciam , Syrim , Aegyptum , aliasq^ regioncs fe ftciffc fatetur , plura. 

tribuere ueUet , qukm probatiflimorum atahorumfcriptts , quibus f£pc BeUonius perperam rcfi-agatur , ita ut fuam 

putet auHoritatemiUis pr£ftrcndam cffe . Sed egomiror ,qu6d mthi relatumftt tiirumhunc effe uulgaris periti£ , 

I neq- tot loca peragraffc , qttot eimfcripta pcrhibent . Quod autem adrem noflram attinct , BeUcntus ubi pinaflri 

hifloriam exorditiir, hanc pin.iflriuocem ex ucrfloncLatinafi-cqiicnter legiffe ait apud Theophraftum,fcd iton pro 

pterea Theophraftum cam agnouiffe pkntam , quod non naftatur in Gr£ci£ , aut Afi£ montibiis :atque ideo ntiUwm 

effe ex Gr£cis authoribus , qui de pinaflro , aut pinufylueflri memincrit .,.Scd quantafit huius boni uiri arrogantia, 4« 

' ' er in Gr£corum authorum leiiione ncgligentia, antca explicainmus , ubi ex Theophraflofcripftmus duo ejfe pinige 

nera , unum urbanum , aUertim fylueftrc . Veruntamcnft w mordicusfuam tenuerit opinionem , quod fcilicet Theo^ 

phrafto •ZotuK H piccamft^gnificct , non pinum , er qucd ex confcquenti tdem hic de piceafylueflrtflt tocutus , dcmut 

iUi ita effe , quid ref^ondebit ad iUa Theophrafli loca , in qutbus 7ri'r ur oiy^ ix. tegitur :• mel)ercule niliil , quantum 

reor. Subijciamtn ergo qu£ Theophraflus tib. 1 1 1 . cap. 1 1 1 1 . (f c ptantarum htflorta in cenfu arborum qu£ iii monti^ 

hus nafctmtur , contra BcUonij fententiam poflcritatis mcmori£ prodidit , ijs ucrbis . i'Six ^i T-oclotxSf. tSv o^«« 

Vav, a ei/7o)f TS^i^ioH ov (Pvi\cu . TSi^i ]i MxKiSovioLV , iAx\H, TrivnH, TTlVuf oly^loi . hoc cfl . Monttbus autetn 

propriafunt iUa , qiix in planis non proueniunt . Macedoni£, abies, picea, pinafler . Addamus pr£terea qu.-c eodem 

capite , ubiplantarum meminit , qu£ pcrpetuo uirent , idemflc habet . d(i(pvjf\.\a ^Vv ovv tqv dy^ iav, a /^ Trpoe 

n^iv iAi\^v, c5"eyH.H, ttiVuj' ocy;l'oi. . id eft . Ergo intcr fytueftria perpetuo uirent , qu£ primo uotuminc retuti= $ » 

mus , abics, picca, pinaftcr .Ex /jw itaq; nianiftftmnficrt arbitror , BeUonium mv.lta in Theophrafto ofcitanter tegif= 

fe , plura etiam tettiere &fats6fcriptis tr.xdidiffe : ut hinc ipfttm iiianis glori£ , uet aticuius dignitatis cupidum po* 

Plmij lapfus . tius , qu.hn ucritatis ftiidiofum fuiffe facitc iudtcem . C£teriim non potui non admirari dixiffe Plinium , fc.tn- 

dtitas e pino ad contegcndas domos', ex omnibus , qu£ reflnam fundtmt , arboribus aptiftimas cffe , ciim lari=- 

Tedi> confi- eem ncn ignoraret matcriei pr^ftantia , duritic , er firmitatc , nuUi £quiparandam efft . Pr£terea fcribit 

deratio. Theophrailus ( nos id quotidie uidcmus ) quid pint interituseft, ut teda fiat. Cuitts ucrba funt h£c loco fu*. 

pr.i citato . Morbum pinii accidere talcm Id^i iitcot^ narrant , cim non folim cor , fcd ctiam pars extcriia 

caudicis in tcdam tranftucrit , tunc ftrangv.tari quodammodo . quod f^onte accidit ubertate arboris targifima, quo^ 

ad quis conicitare poftit:tcda enim totumcffxcitur. Ergoh£c pini propria affeclioeft . Cluare .uitem pinnstc' 

daftat,fcribit idcm Tlyeophraftus Itbro v i . cap. w.de caufts ptantaritm,ftc inqidens . Pintis cnim rddiccm agit tcda 

totain reftrtam,ut antc diiimn eft . Katio cadem,qu£ in aitimatibus eft, quod pars atimenti, qu^ferbuerit, exeoiiaq; 

flt. 



\ 



In Lib. primiim Diofcoridis. 



1 e 



iO 



79 

fU,quonum purgitifiimi eft,afiidet : cr coUeda, denfttdq; pinguedinem reddit . Keliquum uerofwfwn trufffmiffumt 
partes, qu£fupr.t terram cmincnt , uutnt : non pcr illm pinguedinemfubiens ,fcd pcr alios quofdm mcdtus. N^iM 
qu£ in tedum omni cx p.trtc mutut^fint, obcfitdte moriuntur , ut didum cfl : cim enim nullum tranfitum lul)CMt,fpi 
ritus firdnguUntur Jicut .tnim.ilibusaccidit, qu£ ultra modum pinguerint . h£c iUe . C£terim quod teda opusfit ai 
piccm conficie<iddm,non dcfuitftnc r.itio,qua etiam artcfcri pofin,ita ut pinus nonfua utiq; f^ontc , fcd .trtificio tc^ 
da fiat . Id enim idem docuit Thcophrufius Ubro i x .cap. 1 1 .dc hifioria pl.tntarum,his ucrbis . Id.ci ubi arboris caudi^ 
ccm corticc dil}o!iarint , quod partcfoLiri , bini^i , aut terKS a terra cubitisfacerc confueucre, confluxum ifiuc fieri 
nonfinc tcda uno cim plurimum anno .tffirmant . Idq; ciimfccuri dctraxcrint ,fccundo iterum anuo tcda locum cx= 
plcri : cr tcrtio p.tri modo . Voflh.tc ob cam paulatinam mcifuram arborcm cxtcnuat.tm , putrefad:.ira'q; humi faci^ 
U kfiatu proflerni,tum cius cor cxtrahi{hoc cnim tcd.tm maximc pr^fcrt ) nccnon er radicem cjfodi . h£c etiam iUc. 
Quibus palam cfl contabefccntc pino,t.tm. l])ontc, qum artcfieri oriricj; tcdam. Qnamobrcm putaucrbrihac in rc pijnij error, 
iion parum c£cutilfe Plinium : quippe qut Iib. x v i .cap. x .ubi rcfinifiras enumerat arborcs, tcdam propriam, O" pcr & quorunda. 
fe cffc arborcm ccnfct,c!'.m inquit. Sextumgenus cfi teda proprie diila,abundantiorfucco,qu-ini reliqua : parctor,U= 
qu[diorq;,qu.impicea :flammis,ac lumini facrorum ctiamgrata . Ef lib.eodemcap.xviii. Nimc, ait, celeberrimis 
arborum dtd:is qu£d.un uniuerfum de cundis indicandafunt. Montes am.int cedrus, larix, teda, cr e£tcr£, c quibus 
refina gignitur . h£c Flinius . Veriimfiquis Phnij definfor diceret , pcr tedam ipfum hoc in loco no aliud intcUigcrc, 
quam pinum,itaqi eim tucri ucllct,h.inc tutelam ilk'd(_ut puto)uan.tm cffc ofiendit,qu6d cim co capite Vlinius refini^ 
firai^arborcs omncs-pcrgencra dcfa-tbat, et prfmum omniumgcnus pimmfaciat,nullo pado pinu pto tcda accepiffe 
uidetur, citmfexto rcfinartmx gcneri tcdam poflca adfaipfi rit. Hinc fbrtAffc a^MarccUi crror defiuxit , qui in hoc 
Biofcoridis capite , pinitm tcdam intcrprctatur . I/i hoc etiam uerfatur errore Adamus Loniccrus KucUiumfecuttti 
infuo dc plant.trum hifioria uobmtine , ubi fidam potius , quhn ucram arborcm pro tcda pinxiffc uidctur . Sed ani=^ 
maducrtcndum eft,non c pinu tantimfieri tcdam,fed cx alijs cttdm plantis rcfinamfundentibus, ncmpc Liricc, cr pi= 
cca:a quibus nos in An.xnicnfibus fyluis pinguifiimam cxcifimus . Qjtapropter diccbat ThcoplTr.tfius Itb. 1 1 1 1 . cap. 
V I .de Inlhria pIantarum,quJd in Fonto cxfylucfirtbus dcfint pinaficr, abics, atq^ picea, O" omniito qu£ tcdam in fe 
fc gcrunt . Quibiis cl.tr e patct,aliAS pr£ter pinum arborcs effc, qu£ in tcdam contabefcunt . Sed qiir.d id morbi magii 
pitio eucniat, qu.hn c£teris, proprix ptni ajfe^io effc credttur . Quofit , ut er in hoc Plinium crraffe credidcrim , Plini} & Ruel 
qui non pini ,fcd laricis mor!,um cffe ait , ut tedafiat : ac eidem omnes attribuit tum uires , tum notas , tum qualitates, •') ctiot. 
quM Theophrafluspino rcddidtt . Quare citm KucUius cumfibi familiartfiimum ab huiufcemodi lapfu uindicare ueU 
let, non mirum, inquit , quod in hoc Plinius £quiuocatione fit ufus , quaiido er perpetua fronde perinde ac pinus ,fit 
3 o larix, crfitus idem in montibus, eademi^ faaes,minime animaduertens,quam magno ipfe quoq; fuerit errore implici 

tus : quemadmodum er recentiorum aUj . Quandoquidem pro cer 
to attefi.iri poffum , laricem mc utdiffe nunquam (etfi centena$ la^ 
ricuin fyluas uiderim)cuiper hycmem fiilianondeciderent iCr 
qu£ tantam contraheret cum pino cognationem, quantam Kueh 
lius tradidit . Itaq; ut uera eius quoq; promulgetur hifloria , hic > 
ea de larice dijferemus, qu£ V itidimus, V expcrlentia compro^ 
baumus. Larix igiturarborefleximi£proceritatis,cor^ Laricishifto- 
tice perquhtt craffo ( non autem Uttiori, quhn picta , ut A damus na . 
Lonicerus fcribit ) in rimas undiqwe dehifcente , intusq^ rubente : 
ramos gradatim circaflipitem totum emittcns, adnatii cmftpluri^ 
bus falicvs morc Itntis , colore luteo , odore non imucundo :fvlijs. 
circum ramulos prodeunttbus, denfis, oblongis, moUibuiyComofisy 
pineis angufiioribus , minime aculeatis,qu£ aduentante hyeme, 
paUida ejfcda ad caudicis radices decidunt, ibiq-, marcefcunt : ita 
utfola larix inter c£teras refinamfundentes arbores, f^reta om^i 
ni algoris immanitate, nuda per hyemem Uitam trarifigat . NoueU 
lacuprcffum prorfum amulatur ,non autem picedm,ut Kuellio 
placet . Eius coni(quanquam credidit Plinius laricemflerilem ef^ 
fe ) cuprefiinis admodum fimilesfunt , neq^ ingratum effiant odo~ 
rem . Veruntamenflores longe odoratiores funt , qui uere emer^ 
gentese ramufculorum cacuminibus arborem uniuerfam mirum 
in modum condecorant . quippe cum in purpura ardenter rubt^ 
fcant, comantibusq; {iliolis , mira quodam natur£ artificio attne^ 
Hantur, nonparum uiatorum oculosremorantur. Ltgnimateries 
durifiima, pr^fertimcj; rubefcens, & in cattdicis medituUioftta : 
eaq; propter in adificijs omttibus extruendis , c£teras longe pr£» 
ceUit . Vanum profcdo efl crederc ( ut Pltnius, Vltruuius ,cr Plinij , & V i- 
reccntiorum pleriq^ pcrhibent ) quod necflagret Larix,nec.in t'""'J error. 
carbones uertatur,fed ueluti calcarium faxum infornace cxura- 
tur . Quandoquidem haud rede cumfornacibus agcretur, in qui~ 
bus fit fcrrum in Tridentinis montibus , zr in.ea pr^fertim ualle 

Ananijs 



4» 



i» 



L A R I X. 




8 



And. Marthioli Comm. 



Agaricum h- 
rici innafces . 



Refina lari- 



Pannum inla 
rice nafcens . 



Picex,Sr A- 
bietis hiftor. 



*o 



Abietis lacry 
ma. 



5* 



o- 

AnanUs contemirtd, cffwift Solis nmcupitnt , ac alijs muliis Camonicte , cr Eliotfopi£ udUis fDrndcibui , in Byixien/i 
dfro, fi Urigno cjLrbonc carcrent, cuius inibi maxnnu confldgrdtur copix . N.f »(j,- (ut rcjrrunt in h.ic artc pcriii) nul 
lo dlio arbonc mformccm indito, rudcfirri metdllum tdm ccleritcr colU(]ucfcit,ciu.im Uriceo . quin cr lignum eius^ 
ficcum, cim Mindefit rcfinefum , impctufldgrat pcrqunm uchementi . QjiAmobrcm in Tridcntinis montibus hrici^ 
nis tuntiim lignisfurnos inccndunt, t.im cos , quibus pdnis coqtntur , qu.vn quibm hypocwjld cdkfiunt . detcrl.m 
fclcdif.imum Aguricum in larice proucnit . n.viq; tpfe qtiidemfd'pius in A ndtnetifibw. montibw; prccfl^dntifimim dgd-- 
ricnm pdrud qudddmfecuri ii Uricibus compluribiK deieci ^ emiq^f^pius db his, qui refum coUigunt . tJdfcittir cff.-wt- 
dgdricim (tit prodit Plinius ) //; GdUid, non in Lmce duntdxdt ,fed in dlijs drboribus, pr.-efcrtimgldndifcri'S . Diofco^- 
rides ,ficuti er Gdlenus, nonfxtis compertum hubct, an Agdricumfungmfit, dut rddix, licct dfferdt in cedro gigni . 
Brdfiuolus dg.iricum Comdchij in ilicibm inuenijfe fdtetur , necnon per GdUidm equiUns, id uidiffc dit quercuum cdti 
dicibus inhsrcre . Enimuero tpfe in totd Hetrurid , in dlijsq; quhn plurimis Itdlid" lock , deniq; in mr.Itis Germditix ,• 
Cdrnioh, Ddlmdtid:q; prouincijs, ubifyhx quercubus, cerrii, ilicibus,fubcribusq; refirt£ confpiciuntur, non foliint 
nunqudm uidi ,fed nc quidem dudiiii in his dgdricum prouenire : tdmetfi illis inhjerere uidcrim fimgos dlios plurimos 
ligned mdterie concretos, duros, ac nigros : quibwi ubiq; pdfimfomitcsfltmt dd fufcipicnduvi igttcm, cim efilice ca» 
lybe excutitur : quinetium ijs ignitis dd mdchiniilds cxonerdndAs uendtores fi-cquentifimc utiintur . Adh£c quaniivi 
in Tridentinis montibiis, pra;fcrtimq; Ananienfibus prjcter abietes, pinos , larices , cr piceas , innumcrabiles adfint 
quercus ; in nulld tdmcn agaricum, pr£terquhn in Urice, ndfcitmf. Vorro ex Uricc etiamnum prieftdntifimd iUa re 
find mditdt, qu£fdls6 offlcitm tercbtnthina uocdtur, ciun terebinthiiid ex terebintho prouenidt . Yerim cim mcrcds 
tores pr£terito iani £Uo tercbinthitidm ad nos minimc afferrcnt , ob idq; larigna cius loco uterentur tum medici , tixm 
myropoU, facile ftilim efl , ut Urignd ex ufuftbi terebitithin£ nomen ucndicauerit . Bt qitcd Urigna tercbinthinx 
nomen er locum antea pafim cccupduerit , tit ettam hodie in officiuis eiufdem ,fidefit , uicem fiipplcdt , omnibus nos 
tifimimarbitror . Attdmen Tuchfiui tiir dlioqui doiitfimus , in libro , quemfecundo edidit de compofitione medicd^- 
mentorum, fcribit phdrmdcopceos Icgitim£ tercbmthin£ uice dbietindmfiipponere . Qjtd in re aperte fdUitur , quoi- 
cmnes (ut dixi ) pro tcrebinthind Urigndm ufurpent . Atqui Gdleni tcmpore liquidd piced terebinthin£ loco uendcba 
tiir, ut ipfe libro tertio de comp. medic. pergenerd memori£ prodiditffic inquicns . Ex hdrumgcnere eft & larigna 
uocdtd, pr£didis pUne htimidior :fubftantid itero fimilis Iiquid£ picc£ , qudm loco terebinthin£ inftitores uendunt 
ignorantibiK eas difcernere . eft dutem tdlis reftnd odore guftu,o~fdcuItdte, quhn tereblnthiitd acrior . Cum hac igis- 
tur, er terebinthina, larigna uocata perfimilem potcntiam obtinct ,fcd tcnutorifubftdntia , mdioreq; difctitiendi uir^ 
tute pr£ditd eft. Uanc Tridentini, ac etidm qui ijs contcrminifunt, uerndculofermone Ldrga dppeUdnt , deflexa k 
kricc, 4 ^ua emanat, dppelldtione . Htec tamen ffontcfud non defluit :fcd qui ipfdm colligunt , mdgno, er longo te^ 

rebro Uricis cdudicem dd meduUam ufquc per ^ftdtem perfhrant , ^' 
A B I E S . er inde mdttdntem refinam Udfculis qutbufd.m e piceo cortice pa=- 

rdtis excipiunt . Splendidiorem mittunt iuuenciiU drborcs ,ficuti 
de thure diximm : turbidtorem ucro annof£ . Reperitur pr£te^ 
rea in annofis larictm caudtcihu^ propc mcduUam ipfdm pdmtum 
quodddm dlbicans qiidndoq;, cubiti dmpIitudine,corio, cx qiio chi^ 
rothec£ conficiuntur , ddeo perfimile, ut iiix aiterum .ib dltero di~ 
fcernipofiit. Vtuntiirhoc ittcoU dduuIncragIutinanda,CT ai 
& fanguiniifluores compefcendos . C£teriim admodum interfeftf 

^^P '"''^^ ^^ ^'^ ' ^"*' '"'■./'"'*'" /■'"'^"«f j arborcs funt p i c f. a, cr 4« 
-^ AB I E s, itd utf£pe ettdm ligndrios fdhros faUdtit. Siqtiidemea 
dem utriq; proceritas : dmb£ ijfdem funt folijs oblongii , dtirts , ac 
denfis : utriufq; ramufculi produntur crucis in morem , d duorum 
duntdxdt ramorum Uteribus exeuntes: qtiod cr folijs eucnit . Ve= 
rimtdmen hoc tantion difcriminis intcrfc hdbent , qticd pice£ fblia. 
colore fint dbiegnis longe nigriord,quin cr paululum Idtiord,moh 
liord, Uuiord, minusq; pungentid . Pr^tered pice£ cortex nigrer^ 
fcit, tenax eft, lentus, er lori modoflcxilis : dbieti uero dlbicdt, et 
fifleddtur,fdcile perfiingitur. Picc£rdmiplerunq; dd terrdmflc 
duHtur : quod in dbiegnis non uifitur . Lignis dcniq; nidtcrics pi- i a 
ce£ multo fpeciofior, ac etidm utilior : hdhct cnim uenas reHioreSy 
minusq; nodofxs . In piccdrimgenere foUfcemind fi-udus adf-rt , 
fed in Aiidnienfibus , c£terisq; Tridentinis montibiis dbics cmnis 
infiudifira eft, etft Plinius abietem fiudifrram fecerit. Pirea firt 
refinam iiiter corticcm , cr lignumgtimmi modo coitcrctam , licet 
nonnunquam ex ea dcfludt liquida , Urign£ fimilis . A bies uero 
tntercorticemZT corticem pr^ftatitifiimimliqiwrcmillum con= 
cludit,quemuulg6 lagri mo, qudfi abictis Ucrymum.dppcU 
lant : de quo uetercs nihil ( qiiod equidcm fci.m) pofterit.itis m-mo 
n£ prodidere . Nifi quif^iam dixcrit , pcr dbietk Ucrymm i . tcl- 
lcxijfe Gdcnm Itb, ii i , tic compofitione meitcmcntonm per 

geiicrti 




In Lib. primum Diofcoridis. 



8 



I 



<o 



generd puulo Mte cituto,pice.iillm liqiiidm rcjinam^qiam pro tcrebinthiiu injiitores tienicbdnt. CuiM rci illud itu* 
diciim effe uidctur,qu6dfcribat ipfeMnc etguftuyCr odore tercbinthin^ cffe perfimilc, quod in Mcgm. Ucrymd ma 
xime notatur : et quod infuperfic qu^diintcnus tcrcbinthina acrior. nanq; huiufmodi qualitatcs in liqmda picc£ rcfina 
tttinme rcpcriuntuv. Quofit,nt fu]\ncandu putaucrim, in his Galeni uerbis librariorum fortafjc culpa mcdmn aliquod 
fuhcjfc ; licet conj}ct antiquos fcriptorcs in arboru rcftn.n fcrcntium hiftoria in quam plurimis mtcrfc diffcrrc,cr ah 
teramfepc pro .tltcra ( utfupra diximui )fubj}itucre . Auxit mihi ful\;icioncm hanc Galcnus : quippc qui fcripferit 
dcinde eodcm libro inEuphorbij mcdicwtcnto , intcr refinas cxteris odoratiorcs h.ibcri tcrcbinthin.m,cr abicgnam, 
hancq; iUa calidiorcm cffe . Y.iUuntur autcm, qui put.int abicgn.m lacrymam , clarifim.m cffc larignam : qu.mdo:= Error quoru 
quidcm dla intcr abictis corticcs uomicx ntodo coaceruattir, crfalo corio Qit in abfccfibus fanie uexatisficrifolet ) '^^™ ■ 
elicitur : h£c uero man.it e Uricis caudice ad mcdidl.m ufq; perfvrato, ut ego experientia dodusfacile attcjlari pofr 
fum. N.tin, ut rem omnem h.ic in hifioria cxa^tus exploratam haberem, er a laricc larignam, cr ab abietc .ibicgnam 
per mcmet clicerc libuit . Sunt qui huic iU.im admifccant, ut hac impoflura magis lucrcntur, eo qiiod omncs abicgnam 
plurifaciunt,quam larignam . Ncc deftmt qui percolatam larignam,cr ad ultimam claritatem redadam pro abiegna 
tteiiditentyCion r.irijmti rcperiantur myropoU, qui rc^ius alteram ab altera dignofcant . Sed fratis cognofci potcft , 
qusd abictis l.icryniafubftantia minus confiftat , odore prxRantifimofragret, crgtifttii larignafit amarior , ad an^ 
numq; affcruata quad.intcnusfl.iuefc.it . Ea tudneribus recentibus maxtmim affert pr£fidium , qu6d non folhn glu=' Abiegnz h - 
tinct, fed cr mundct , crftrcotica habeatur . Pota reitim oilctdos eijcit, arthriticos dolorcs mulcet , coxendicwmq; "^''5'"'* ""^** * 
cruci.ttus lcnit . Capitis uulncra miriflcefanat, adco ut hacfola nonnuUi utantur. Additur cr in anlidotis balfimi tii^ 
ce . Affirmat KucUius abicti croceum florem innafci : ueriim in Tridentinis moiitibus , ubi undiq; ea montes fylue^ 
* o fcimt , Abies omnis tft crfloribus, cxfi-uclibus infoectinda . Sedut ad piceam noflra redcat oratio , non fitis com- Bellonii opi- 
pcrtum h.tbco, qu.tm arborem pro Picea inteUigat Petrin BeUonius : qtianquam ex imagine, qtiam exhibuit , atq; ctia "'° * ' 
cx notis, qu.iifu£ picc£ afligit.iuit, aliquod pinaflrigcnus intelligere uidetur . Ccetcrim arbor , qtiam idemfua tattm 
atidoritatc, itc dic.iin tcmerttatcdudus perperam Sapimm uocat,ac abtetiflmilemfacit,non eft (quantim cgo conij^ ■ 
cere potui) itifl kgitima picca . Qu,tppe h£c abieti adeofimilis cfl, ut f£pe fyluanos homines, cr lignartosfabrosfal-^ 
lat , utfupra dii^um efl . Idcirco Plmitis lib. x vi.cap. x x 1 1 1 1 . cadcmfolia reddidit pice£ cr abieti ,fic inquiens . 
Infeda peiiinum modo {inteUtgc, fhliaftmt) pice£, abieti . lis etiam idemTaxumflmtlemftcit eodem lib.cap.x .que^ 
admodum cr Diofcorides lib. 1 1 1 i.Taxum autem (ut obferuauimiis) maximeflilijs £mtd.ittir picea, quam magno.cr 
ptidendo errore BcUomus Sapmum appeUat . nam Sapinus, tefle Plinio, pars tantiim efl in abiete, ut ettis uerba decU 
rant lib. x v i.cap. x x x i x . ubi it.ifcrtbit . A bietis qu£ pars a tcrraftiit, enodis efl. Hac, qua diximus, ratione flu= 
uiata dcccrticitur, atc^ ita Sapinus uocatur,fiipcrior pars nodofa duriorq^fubflerna . Quibui utiq; Plinij uerbis pa^ 
Im eftsapinum non effe perfe arborem,fed tantum abietis partem,ficuti etiaVitruuius teftatur . VerimBeUonius, 

quod audiuerit tam piceam , quam abietem indifferenter du Sapin 
fuis Gallis nominari, hancforte uulgarem cr confufam nomencU* 
tioncmfecutus,ut eam ueramputauit,ita etiam Piceam Sapinti ap^ 
peUauit . Sed is mihi quidem non uidetur in Plinio reile coflderaffe 
rcfiniflrarum platarum hiftoriam, nec^ in Theophrafto cognouiffe 
quodTT^vKHCr^zsirv! flgnificarent,neq; etiam animaduertiffe y 
quod h£ dti£ uocesf£pe a Gr£cis una pro altera ufurpantur. Sed. 
hicfufluf, quam deceat,aliquot BeUonij errata perfecuti fumus. 4= 
liusenimlocuserit,niflquidmihihumanitus accidat,ubialiaplurci 
in boc genere confulto tradabimus. Arbor,qu£ plerisq; Gr£cis Nomina. 
TsiTVf, hatinis Pinus appellatur : Arabibus, Sonobar : ltalis,Pi^ 
no : Germanis, Kartzbaum^cr Kynholtz •" 'Hif^anis, Pino : GaUis, 
Pin. Qu£ autem Grsce mux.H , Latine Picea nominatur : Ara^ 
bice, Arz : Italice , Pezzo: Germaitice, Rot dannenbawm: Kifptt 
nice, Pino negro : GaUice, Vng abre du genre dupin. Ciu£ dein^ 
de Gr£co nomine hd^\\ , Latinoitem Larix , Italico Larice,cr 
Germanico Lerchenbaum uocatur. Qu£ deniq; Gr£cis i\xT^ , 
Latinis Abies dicitur:ltalis,Abete: Germanis ,Thannen ^fiue 
Thannenbaum. 



|o 



LENTISCVS. 



40 



Jo 




ZXJW. LENTISCVS. CAP. LXXV. 

Lentiscvs nota arbor efl: . Cui toti uis inefta-. 
ftringendi : femini enim,folio, ramo, cortici, radicibusq; 
cognatGeinfunt uires. Liquamentum autemita fieri fo- 
let.FoIia,cortex,&radix inaqua coquuntur,& ubia- 
bunde cofta , refrigerataque funt , folia abijciuntur : aqoa 
denuo coquitur, donec mellis liabeat crafsitudinem. 

Lentifcus fua aftringendi dote, ualet aducrfiis fanguinis 
reiecliones,alui profluuia,& dyfenterias in potutitera 
contra eruptipnem fanguinis e vulua, & ciufdcm, aut.fe- 

dis 



82 And. Matthioli Comm, 

dis procidentia . In totum acaciae", & hypociftidis uicem reprafentat . Idem facit fuccus e tritis folijs. 
Dccoftumfotucauaexplet, &frad:ao{Taferruminat, vulux fluxiones liftit, nomas arcet,vrinam pel- 
lit, motusdentiumcollutioneftabilit. Virentesfurculi calamulorum uicedentibusrepurgandisaf- 
fricantur. Fitefemineoleum aftridloriam uim habensiquod prodeft,cum quid aftringiopus eft. 
Lentifcusrcfinamgignit, quslentifcinacognominatur, & abaliquibus maftiche.Pota vtilis cft fan- 
guinem reijcientibusj&tufsi ueterirftomacho auxihatur, fed ruclum mouct.additurin dentifri-. 
cia,& illitioncs faciei ,ad nitorem cuti conciHandum : palpebras oculis incommodas rcplicat: man-. 
ducata haHtum oris commendat, gingiuas contrahit. Optima, & copiofifsima in infula Chio proue- 
nit . Prsfertur , nitedulae modo, refplendefcens, & candore Tyrrhenic^ cerx fimihs , adulta, retorri- 
da , friabihs, odorata, ftridorem edens . Viridis autem inferior eft . Adulteratur thuris , refinsque pi- 
neaenucismiftura. 



la 



2« 



Lfntifci con- Lentiscvs in Itdia frequentijlimd nafcitur , pr^fertimq- in Vletrurid mritimis noflris Senenfibus. Gk 
fideratio . gnitur in coUapfis Komanorum icdificijs, ac ruderibus . Quinetiam in tradu Tyrrhcniubicj; copiofa oritur , in Cam* 
paniamaxime. Caterim LentifcinonnulU funtplantx ,qu£ inarboremmedi£ proceritatis a(fur?unt:nonnuU£ 
tterd humiles,quie nuUo grandiore caudice a radicibus fubkto, fed uirgultis, flolonibuiq- innumeris corylorim fylues 
{irium modo difiliunt . ueruntamen Lentifcui tum ramis , tum folijs denfior conilat , magisq^ uirgultorum cacuminis 
bm ad terram dcfleditur . Volijs utraq; eft piftacij graueolentibu'!, pinguibu^,fi-iabilikK , er in obfcurum uirentibut, 
in ambitu tamen rubent , ficuti cr quibufdam uenulis . Perpetuafronde uiret . Cortice eflfubrufo , lento, tenaci,fle=^ 
' ' xibiliq; . Profirt terebinthi modo , prceter racemofosfruiius ,fi>Uiculos corniculi modo intortos , in quibas includi^ 

tur liquor limpidui : qui tandem ueterafccns uertitur in befliolas ijs perlimiles , qu£ ex ulmi , cr terebinthi fi)Uiculis 
Ruel.& Her- euolant . Tota planta grauiter olet : quapropter nonnuUi, quod olfaciu caput aggrauet,ipfam deuitant . Sed Len^ 
molai lapfus . tifcum , qu£ roborvs magnitudine prouemat , filio forbi , acinis fylueftris punic£ rubcntibus , ut KueUius fcribit ,, 
haHenui non uidi, nec id unquam me legiffe memini apud probatos audores. Idcirco KueUium hac in re haUucinatum 
crediderim . quemadmodum cr Mermolaum , qui ea effe lentifci folia exiflimat , quibm coriarvj Venetijs peUes confi=. 
ciunt , uulgo proprie appeUata foglia . Siquidcm planta , rf qua h^cfilia decerpuntur , maxime a lcntifco dijfert ; etfi 
MaRicIiesco- cumterebinthoaliquamhabeatfimilitudinem. lcrtetiamLentifcus Italica maflichen , ut ipfe atteflari poffumz. 
fideratio . quanquam non ea copia , qua in Chio , er Crcta Aeg£i infulis . Itaq- immerito a nonnuUi^s notatur Auicenna , quoi 
n.ifiichen Italicam memori£ prodiderit. Cyuippe quod ij , qui maiori in errore uerfantur ,exiflimaueritit non ali~ 
tsifiirtaffe , quam in Chio nafci . Indicam maflichen e fpinofa quadam planta manare , nonfolim Theophraflm ,fed e= J • 
tiam alij tradidere , quemadmodum er Pliniui . qui lib. x 1 1 . cap. x v 1 1 . non modo Chi£ mafliches meminit ,fed a.~. 
Lentirci uires liarum quoq;,qu£ in Arabia,Afia, Gracia, Pontoq; proueniunt. Lentifcimminit Galenuslib. vi 1 1. de fimp. 
tx Galeno . medicam. facultatibus ,ftc inquiens . Lentifcus facultate ex aquea effentia leuiter calida, er terrenafrigida no paua 
ca compofitus efl , ob quam er moderate adflringit . Beficcat igitur fecundo ordine completo, aut tertio incipiente : 
in caliditatii, cr frigiditatis differentia quodammodo eflmedius , crfymmetrus . Similem omnibm fui partibus ad= 
ftridionem obtinet in radicibm, ramis, extremis turionibus,germinibus , ac filijs , pr£terea fi-udu , cr cortice :4c 
fifuccum exfi)lvjs eius uiridibus exprimas , fimilishic ordinis efl , moderate adflringens . Itaq; bibitur er per fe , er 
cum alijs medicamentis , qu£ dyfenterias , er alui affedusfanant . quin &~ adfanguinis expuitiones ,fanguinisqi ex 
utero eruptiones , tum fedis , uuluxq^ procidentias idoneus efl , utpote ad hypociflida nonnihil prope accedens . 
Madiches ui- Meminit idem er mafliches libro v i i.ftmpl. medic. hii uerbPs . Maftiche candida quidem , cr Chia confueto mo» 4o 
res ex Galv " yc cognominata, quodammodo ex contrarijs compofitafacultatibus cfl , adflringente uidelicet, cr emoUiente . Proa 
indeflomachi , uentris , inteftinorum , iecorisq^ inftammatiombm competit , utputafecundo ordine excalfaciens , er 
deficcans . Nigra uero , qu£ Aegyptia cognominatur, tum magis deficcat, tummnus adftridori£ facultatis eflpar^ 
ticeps : quamobrem aptior cft ad ea , qu£ ualidiorem digeftionem per halitum expofcunt . hac igitur ratione er /«= 
runculis bomm eft remedium . Porro oleum, unguentumq; maftichinum ex Chia conficitur, non admodumfane ex Ae 
gyptia . c£terumftmilis eft cr ipfum mafticKe facultatis . H£cde lentifco , er maftiche Galenus pofteritatis memos 
ri£ prodidit . Sed cummaftiche mihi Caphuram in memoriam redegerit , quod certofciam , eam mafiiche , ardenti 
aqua, zedoariaq; ab impoRoribus adulterari, cimqi Diofcorides , Galenus , er c£teri iUim feculi fcriptores ipfam 
non foliim non adnotauerint ,fed ne nouerint quidem ,fllentio minime dif^imulandum fire putauimus , quo magisle= 
gentibusfatisfiat, quantum tum a Serapione , tum etiam ab his, qui meridionalem plagam , er lndi£ ora hoc £uo na= f o 
Caphura hi- uigationibus perluflrarunt , memori£ proditum efl. Caphvra igitur eft gummi arboris cuiufdam in India 
ftoria , & ge- ^j^j^cf,'^ t^^ta magnitudine , ac proceritate, utfub eius umbra hominum centuri£ recondi pofint . nafcitur h£c ars. 
bor in montibm mari propinquis, materie leui ,firulacea, qua prodit Caphura . 'H.uius largioris prouentus augurium 
efl, cimfrequentibus c£lumfulgetris corrufcat, aut crebro tonitru conflrepit , uel cum terra motu concutitur. Hk» 
ius multa traduntur genera . Vna in interuenijs ligni , lamellarum modo impaHa figitur . Alia fhroi emergit cortice 
dbrupto, ucluti refin£, iUisq; gummi modo inh.eret , maculis inter initia rubentibus, poflmodum uel calortfolis exto» 
fta , uel ignium ui candefcit . hanc fumpto a rege quodam Kiach iUius loci nomine , indigen£ Kiachinam appeUant : 
quandoquidemis primus dealband£ Caphur£ rationemadinuenit. H^cc^teriscT bonitate ,ct tenuitate pr^iiat, 
longioriq; perdurat tempore . Alia crafiior , nec peUuccns, atro colore : proinde bonitate cedens . Tertia uilior re^ 
peritur ,fufco colore . Succedit huic impurior alia , qu£ arborisfcobe , ramentis , er affulis implicita,gummi more 
tigglutinatti kntefcit, tuberculo mar* nucis , autfabg , aut ciceris . Hanc pontificum , crfacerdotum fuffimentis , 

ficut 



Platearij er- 
ror. 



Caphura: te- 
peramtntum, 
&uire$. 



20 



30 



40 



50 



Caphurs pro 
batio,&con-' 
leruatio. 



In Lib. primum Diofcoridis . 8 5 

flcut thm, cr myrrhm, coftwm^- , in tcmplis dicdiit .Sedhi omncs in duo tantmn fajligici rediguntur, in rudcm , cr 
cLbor.it m . flquidera rudis cft Qdphun omnis ignem non expertu : eUborm uero , quicfolis, ucl ignis .xrdore cxco= 
iid , dtq^ purgdtd dlbim contraxic colorcm , utpotc cr cera . Yuchfius lib. primo dc componcndis mcdicamentis, Fuch.opinio 
pttdt C.\phur.vn effe bituminis Indicigenus , qu6dfcripfcritScr.ipio dudoritdtc Ahnazodi , brgioris Caphur.t pro= "nprobata. 
tientus augurium cjfc , cim alwn crcbris fulgetris corrufcat , autplurimis fm-pit tonitruis , ucl cion rcgio , in qux 
prouenit , tcrrxmota concutitur : argumcnto , quod (imiliter ex terr<e concujfu magna tum fulphuris , tum bitumi=^ 
nis copia profundi foleat . Scd dijfcntit ab co opinio nodra : quandoquidcm nec Serapionis , nec aliorum quoruncunq; 
hancfuijjefcntcntiam cxiftimcm : cion tam ipfe , qukni cxteri, qui dc Caphurafcripferc, arboris cuutfdam uaflifima: 
proccritatis gummi, uel refvum Caphuram cffefcribant . N imirum ofcitanter dc h.tc fcripfijfe uidetur Platearius 
Sakrnitanus: quippe qui Cdphuramgummiarboris cffc infici.itur ,Diofcoridis , er complurium tcftimonio, exfucco 
cuiufdam hcrbxfien tradcns . Quod profvdofalfum cft , cim nuUibi CapJjur^ meminerit Diofcorides . Bam autcm 
effe gummi nonfolum Auicennx, er Scrapwnis te^imonio probatur ,fcd cr Lufitanorum , qui nofcro ceuo per mcri- 
dicm ad Calicut oricnt.ilis lndi.€ cmporium nauigant . Crcdidcre Serapio , er Auicenna, Caphuram tertio abfcef^ 
fu cr ficcarc, er rcfi-igcrare : qux tamcn ciim uehemcntcr ctiam in aquam proicHu conflagret,fit pcrquam odora^ 
ti, cr adeo tenuium partium , uc fxpc per fe in auram cuanefcat , iUis reclamare uidetur. Quo flt , ut quis fuj^icari 
pof^it, aut lcgitimam Caphur.tm ad nos non aduchi, aut hoc loco Arabum monumcnta ( ut in alijs qu.hn phmmis )effc 
uitiata . Capitis dolorcs (fl t.imcn in hac parte credendum efl M.auritanis ) cx calore proucnientcs Caphura iUita 
mulcet, incandefcentcs infl.tmmationcs reflinguit, priefertimq; iocinerii . Renes , crfeminaria uafa refligerat ,fan= 
guincmq^ cogit . Circumlitionibus imponitur ad cutis nitorem conciliandum, er ad arcendas tam uulnerum , quam uU 
ccram infl.immationcs. Bryfipcldi extinguit, CT dduerfm gonorrhoeam,cr albas uulu<efluxiones cfflcax efl cumfuc^ 
cino, er aqua nymphxa: haufla . Idem pr<eflat pubi,feu4mo uentri, tcflibm, renibuich iUita : qu£ tamen antea pfyUij 
feminis fj^ijJ.tmento, aut omphacio , autfolanifucco probcfit macerata . Sanguinem e naribm proflucntcm flflit , mt 
cum urticjefcminc immijfi, aut cx maiorisfedi, cr plantaginis fucco fi-onti circumlitd . CoUyrijs ad calidas oculorum 
lippitudines utiliter imponitur . Kcnibm, ac teflibm iUita uenerem extinguit . Corpora a putredine pr^feruat : pro» 
inde commode antidotis admifcetur, qu£ contra uenena, uenenoforum animdlium iilum,cr peflilentes dffedus cotrfl* 
ciuntur . In uniuerfum uiribus immmeris poUet , <quds breuitati confulentes pr£termittimus . Legitimx probatio 
talis efl . In calido pane cfurno rccentiflime fublato , bipartitoq; manibmfcijfo , Cdphura ponatur . quod fl humore 
madeat , fynccrx eft argumentum :fin contra perarefcat , f^uri£ dc fa(titi£fignum . C£terim nift diligenter dffcr^ 
uetur, ex operculatis etiam capfulis nonnunqudm euanefcit : itd'c^f£pe deluduntur fepldfidrij . Afferudtur tdmenfe^ 
cure uafe marmoreo , dut alabajhino , /mm cr pfyUijfcmine fepulta . Nec defunt , qui eam pipcre flUcius dfferuari 

pHtent, quod nec plane comprobandum uidctur . Venetidi Caphu^: 
rmomncmrudemimportant,ibiqiigne ,cr arte uitreis organis 
elaboratur , flc ut candefcdt , dtq; peUucedt . 'Lyjvof Gr£cis , 
Lentifcus Latinis dppeUdtur : Daru, Ardbibus : Lentifco, Itali/s ; 
Mdta , dut Arueird, Hifpdnis : Lentifque , GdUis . Huius reflna 
(xcts'i'xi' Gr<ece uocatur : Ldtine , Mdfliche , aut Refina lentifcix. 
, na : Arabice , Maflehc , Mafleche ,flue MaBoche : Itdlice , Mrfa 
^ftice : Germanice dc GaUice , MdStic : Uif^anice , Almaftiga . 

Quod Arabibus Kaphor ,feu Chafur, recentioribus Gr£cis Ha» 
<pov^oi , ut etiam Latinis Caphura nominatur : Itdlis , Cmphord : 
Cermanis,Cdmpher:GaUis,Camphrc, 

Tef^ll/aof. TEREBINTHVS. CAP. LXXVI. 

Terebinthvs cognita arboreft.Cuiusfolia, 
& femen , & cortex aftringunt , & ad cadem , ad qus len- 
tifcus, conueniunt, fimili parata modo, fumptaque. Fru- 
ftusefuiaptuseftjfed ftomacho aduerfatur; excalfacit, 
vrinam mouet,uenerem excitat; contra phalangiorum 
morfus conuenienter in vino bibitur . Refina eius ex Ara 
bia petrsea defertur . Prouenit etiam in ludaea , Syria,Cy- 
pro,Aphrica,& Cycladibus infulis. Sedpraeualet can- 
dida , perlucida , uttreo colore, & in csruleum uergente, 
terebinthumolens. Terebinthinarefinas omnes ante- 
cedit : proximalentifcina, & e pinu, & abiete : has fequi- 
tur e picea,&pineisnucibus refina. Natura omnibus 
calfacere , mollire , difcutere , expurgare . Tufsi , ac tabi 
conueniunt perfe,aut in eclegmate ex melle : vitia pe- 
clorisexpurgant,vrinam cient,cruda concoquunt, uen 
trem emolliunt , palpebras commodifsime replicant :le- 
pras tollunt, cij srugine, ac futorio atramento, nitroque^j 

auribus 



TEREBINTHVS, 




Nomina. 



/ 



84 And.MatthioIiComm. 

auribus fanicm emanantibus cum melle & oleo, itcm inpruritu genitalium utiles . malagmatis , aco- 
pisque admifcentur . Laterum doloribus per fe, illitu & appofitu auxilio funt . 

P'HTlWaAAca. RESINAE ALIAE. CAP. LXXVII. 

Li ctj' I T> A refinaepinu,&picea, aGa!lia,&HetruriaconuehifoIet,atqueo!ima Colophone 
petebatur : hinc Colophonis hbi cognomentum uendicauit . A* Gallia qiioque fubalpina : quam uer 
naculo nomine larica , hoc d\ , larignam,appe!lant incoli; . Ea in linftu , & per fe magnopere prodcft 
tufsi ucteri . Colore inter fe diftant : liquidem alia candida eft , alia olcofa, alia rr^ellei liquoris finiili- 
tudine , vt larigna . Cupreffus etiam liquidam fundit rcfinam , qux ad eadem pollet . Qu^ uero arida- * ° 
rum gencri afcribuntur , quaedam ex pineis nucibus , alis abicce, alix picea, & pinu exicrunt . Elisi 
debetlongeomniumodoratifsima,translucens,non retorrida,nequediluta ^quandamcerxfaciem 
prsEbens,&friabilis. E'picea,&abiete refinx cxterasantecedunt:odoratE enimfunt,atque thus 
cdoreimitantur.PrsftantioresaPityufainfula d£ft;runtur,qu.-v!fecundum Hifpaniamfitaeft. Sed 
qucEepicea,nucibuspineis,&cupre{ro manarunt, nihiladillas,nectantis uiribus potiuntur. ve- 
runtameneorundemgratia,quorum&illx,fumi foIent.Lentifcinateicbinthinsrefpondet. Vri- 
turrefinaomnisliquidain uafe quadruplx capacitatis adhuraorem ,quiinfundicur. itaque refinas 
congius in duobus aquce pluuiae coquitur , fubieftis lcuibus prunis , rcfina afsidue mouetur , donee 
omnis odo r aboleatur , & friabilis , & retorrida reddatur , ac digitis cedat . Cieterum ubi rcfrixit , in 
ficlilenonpicatum,quodaconitum uocant,ideft,non illitum, reconditur. Fietetiam eximijcan- *o 
doris , fi refina omnis eliquacaprxcoletur , quo foeculenta fordes excernatur . Vruncur quoque finc 
aqua,primumIentoigne,&ubicoire coEp£runt,maiorcarbonum ftrues fupponitur,& triduoci- 
tra intermifsionem dilcoquuntur , ufque dum antediiflas naturs fuse notas exuerint : mox, vt diftum 
eftjreponuntur.Aridasvniusdieifpatiodecoxiffefatiseft. Vft^odoratis maIagmatibus,&aco- 
pis,& vnguentorum colorationibus magnopereutiles funt. E'refina perindeatque thure,fuligo 
excipitur, ad circumlitiones idonea : quibus palpebras fucant, & colorem mentiuntur. prodeft gla- 
bris genis,coIlacrymationibus,erofis4; oculorum angulis . Ex ea fit atramcntum fcrip torium . 

Terebintlii hi T E R E B 1 N T H o R V M (ut Theophrd^us mentoyh prodidit tik t i 1 . cApite xv.de hijlom pkntdrum') 
ftor.ex Tlieo aUa mafcukiaUdfoemina . Mafcula Herilis ek, ob idq^fexui maris adoptatur . Tceminarum aliajru^um protinus ru^ 3 ° 
P fum promiti magnitudine lentis , qui concoqui nequit : aiia uiridem editum,rufum poibnodum tingit, er cum uua ma- 

turefcentem,nignmnouifime facit,magnitudine fabis ,refinofum, cr fulphurofum. Circa Idam,cr Maccdo^ 
niamhreuis ,fruticofa , contortacfi nafcituriat apud Damafcum Syris magna , copiofa , decoraq^nnontem enim 
inibi terebinthis refertum , ut nil aliud habeat , rcfirunt . Materies ei lenta , radices ualid£ in profundo , atque in to= 
tum incorrupta hcec arbos habetur . 7los ok£ , uerkm colore rufo . lolia circa unum pediculum ,plcrdq; jj^^ccie lau= 
rinorum, coniugatim , quemadmodumforbo , quodq^ parte pojirema acuminet , impar exit : uerim minus angulata , 
quamforbo,ambituq;laurinoflmiliora,crpinguiacumuniuerfo fruilu. Fert zrad nucis fimilitudinem qu£dam 
concaua , ut uhnus : quibusbeJlioU tanquam culices innafcuntur . Tit in hi^ refinofum quid , lcntumq; :fed refina tit=- 
men non hinc legitur ,fed a ligno . Iruitm refin£ copiam non mittit,fed m.inibus tantum adh^ret : etfi non lauetur, 
poJiquamcoUeStus eji ,inter fe coh^refcit : cim uero lauatur ,candidm ,probcq; non maturus fupernatat ,niger 40 
fubfidit . Idem refert dcinde lib. 1 1 1 1 . cap.v. hiRori£ plantarum , Jndicam etimnum Terebinthum haberi : cui Jv~ 
lia , cr rami , C reliqua omnia terebintho fimilia :fi-uBus autem diuerfus ,fimilis enim amygdalis . T>iam cr in Ba^ 
ilris terebiiithumhanc effe , fhrreq; nuces amygdalarum magnitudine : quoniam non magnas,fed uifu fimiles,0' 
fuauitate amygdalis pr^fiantiores : O" ideo loci lUius incolas his potius uti . h£c Theophraftus . Terebinthum uidi ego 
primiimin colle uulgo cognomine CaJlelTrento ,non procul 4 ciuitate Tridenti prope Athefim , aTheophrafiihi- 
floria haud quaquam dijlimilem ,faila huius uidendi mihi copia a clarif^imo medico lulio Alexandrino Tridentino : 
reperiq; ipfam deindein alijs compluribus Ketruri£ locis , uidelicet in coUapfis Komanorum ^dificijs , ac ruderibus : 
Refina tere- fedfi-equentem admodim in lapidi£ coUibus prope Pucinum cafirum , Adriatico finu non longe a Tergefto . Ab 
binthina . hacf£pc , dum iUac iter haberem , crfi-udus , er foUiculos caprarum cornibus non abfimiles , quibufdam intus be^ 

ftiolis culicisfiguram pr£ fe firentibus , er refinam decerpfi : qu£ etfi omnium praftantifiimafit ; non tamen diu eft, i o 
quod Venetia! deftrtur ex Cypro . Antea cod.im affercbant , uel quod effet aduedu aptior , uel qucd impoftoribus 
dd adulterationem aditus hoc modo ficiliorfieret . Verion liquida ut perfe cx arbore manat , iamfrequcnsfi.6ta eh. 
C£terimi quia terebinthina iandiu in Italiam non aduehebatur ( utfupr.i in laricis mentione diximus ) larigna non mo 
do terebinthin£ locumfibi uendicauerat ,fed etiam cognomentum . At cim eodcm loco a nobis de puica , picea , la^ 
rigna , abicgnaq; rcfina , cr earum a quibus coUiguntur arboribus , abunde fcriptum fit , oper£pretium quidcm non 
eft , ut hic iterum ea rcpctamus . Scirc tamen conuemt , rarif^ima ejfe abictes in montibus Tridentinis , qu£ pr£ter 
fluentem lacrymam, aridam fundant rcflnam : fed fl qu£dam inueniuntur ,h£c efl(ut Vlmius inqnit ) arboris 
morbus . Cuirn rei manifcftum argumentum cft ,qu6d omnis abies , qu£ refinam fundit , tabidafit , putris , cr cario^ 
Braf opinio fa . Brafauolus de rcflnis diffcrens , Plinium ui carum hijloria a Diofcoride diffcntire autumat , qucd fcilicet P//'* 
reprobata. ,„-,^ //^^0 x x 1 1 1 1. capite v i. t)-adidcritfummas rcfin£ jpecics du.is ,flccam cr liquidam :ficcam m pinu , cr picca 
ficri ; liquidm e tercbinthoJ<irice,lentifcO}CUpreffo . Biofcorides uero ex pinu^ cr f icerf,cr liquidam prxterficcam 

baberi. 



InLib. priniumDiorcondis. 85* 

hiberi fcripitwi reliqiicrit . Qi/oj tmcn melius crat fic coitciliajfe , quod qudnuis afferat Pliniui ificcif rc/iinti e 
pinu , cr picci coUigi ; non proptcrci obfr.tt , quominus jxrdfit piriter huiufcemoii Arborcs cr liquihs , O" ficcis 
re/inM . QuMidoquidcm inTridcntino truilu pluribus uarijsq- locis,e pinu,piccdq;dnteitlongo tempore aefis, 
folisq^ irdore ffitantihusliquidM refvm exud:ire comperimus lcirign.t non abjimtlcs . Quod etim fxpe cticnit 
in dfferthus cx hifcc arboribus parutis,cr in tignis,ucl trdbibus,qu.e xdificip co.iptantur . Vcriim cmmncro m.tliin di^ 
ccre Plinium crr.iffc,qu.^d liqiiidarum gcncri lentifcinam adfcrib.it,quje cfl noiira mafiiche , ca: tcris projrCto durior. 
Ai hacfcire etiam conuenit,qu6d qu£ in officinis Colophonia, Hifl>.tnica,Gra-caq; dicitur, ilUusj^ecies efl , qita co= Colophonis 
^uere Diofcoridcs cdocuit. Conflac hxc coloribtit diuerlis,iitpotc cryft.tUina,hyacinthina, ftturatoq; colore, pro rc= coalid. 
fin.irum cx quibm conficitur, u.ivictatc . quippe {ut Diofcoridcs ait) alia candida efl, alia olci,alia mcUis colore,qua^ 
« o lis cfi larigna . Qa^ ucro .i Colophonc Ioni£ urbefibi cognomcntum comparauit , cfl (ut rcfvrt Pltnius lib. x i m . 
cap.xx.) prxtcr cxtcratfulua : ncq; ulia dc caufa uocatur er Ktfpanica, er Gr£ca, nifi quod cx ijfdcm eti.tm rcx. 
gioinbus .iduehatiir . Att.imcn ainmaducrtendum cfi aliam ab hac, qu£ neq;fi-ida,ncq; cxcoda cfl , habcri Colopho^ 
niam : fiqtiidem fcribit Diofcoridcs quod pinea , piccaq; Uquida , ac pinguis rcfina ex Colophonc ajfercbatur : cb idq; 
Colophonia pcr exjccUcntiam iiocab.itur . Quod item tejlatttr Gaknus lib. vii.de compofmed. pcrgeiiera, ciim in= 
quit . Quoni.tm ticro piccam refinam <:Tfi-idam,0~ colophoniam appeUare confucuerunt,fciendiim uenit,aliaquan* 
dam effe colophoni.im Cln£ maflicha pcrfimilcm,moUiens aUqtiid habens , qucmadmodum iUa , cr thus . Et Ubro 1 1. 
eiufdem . I.fl,inquit,intcr Uquidas etiam colophonia thuris rsdoletts, qu£ nonnitUis fola uocatur colophonia , odoratii 
fu.ttdtatem quandam refvrens, ut aUetina, ZT caloreficut iUa mediocripr^dita . nafcitur admodum mcdica , atq; ob 
id pretiofa efl . Vorro fi qniff'i<an dicerct , non cognouif^e Plinuim, ticque Biofcoridem,liquidam abiegnam,quam ali^ 
a o qui lacrym.irn, nonnuUi ucro alnctis okum mmcupant , eiim iic tantiUum quidem a iieritate defcifcere putauerim tfi-x. 

quidem hi dc Uquidaabicgna (qiicdicgcrim) mhil memori£ prcdiderunt . Terebinthi, ©" rcfinarum meminit Ga^ Terebinthi ui 
lenus Ub.y 1 1 1 .defimpUc: medic.-.m. facultate,iibiitafcriptitm reliquit . Terebinthi tim cortex, tumfDlia , tum fi-u^ ^" ** ^*'* 
ilits adftriclorttim qiiidd.tm obtincnt :fcd &~ fccundo ordiiie excalfaciitnt . Itaq; qucd etiam deficcent , manifftum 
tft : recentes qnidem ctimnurn , humidiq; modice ;ficci uero , ordine fecundo . Caterianfittdtis aridm propinquus 
eft ctiam tertio ordini dcficcamum : cft enim adeo caltdtn , ut mandcntibus protinus eim caliditas pcrcipi.ttur . Itaq; 
ttiamurimim prouocat , cr liatibiis prodeft . PaKlcfuperitis de rcfinis dijfercns ,fic inquit . Refin£ omncs defic RefinatQ ui- 
cant j cr excalfaciunt . Ceterhn interfe difcrepant , quod pltts , ac minii'S habeant in guftu quidem acrimom£, infa^ •■** ** ^*^* 
cultate uero caUditatis : tum qiwd aU£ plus, aU£ mimts fortit.e funt partium temiitatii : pr£terea quod nonnuU^ ad^ 
ftridionis fttnt participcs , aU£ nequaquam . PrimM meruit omnium non iniuria lentifcina : eam tiocant maftichcn . 
3 o Nam pr£tcrquam quod paucida ei adeft adfbidio , adeo utftomachiuentriiq; O" iecorii imbeciUitatibm , er phlegt^ 
monis conucniat , infuper lUi ineft mordacitate uacans deficcatio : minimitm enim acrvs eft , cr maxime tenuium par* 
tium . Intcr aUa^ pr^firtur terebinthina , maniftftam qiiidem , non tamenfimditer atq; maftiche , adftridionem pof=. 
fidcns . Cateritm adiundam habet amaritudinem quandam , per quam magi^ etiam , quam maftiche digerit . Ob ean^ 
dem quaUtaterit incft er abftcrfio , tanta quidem , ut er pforas fanet . quinetiam qu£ in profundo refident , c£teris 
refinis magii attrahit , nimirum cion lUis maiorem habeat partium tenuitatem . A ttamen picea , er hac etiam magix 
ftrobilina acriores quidcm eafunt ,fed non magis tamcn digerunt , neq; attrahunt . M.edi£ inter has funt pinea , Cf 
abietina , acriores quidem quam tercbinthina , minus tamen , quam aut picea , autftrobiltna . Rabetporro etiam « 
moUiens quiddamlerebinthtna :fecundum lccum habet in emoUiendo lentifcina,ficut cr cyparifina acrimoni£ . Et 
lib. iii.de compofitione medicamentorum pergenera inquit . Etenim cera ad liquiditatem multo pingui indiget : at 
40 refins , qu£ quidem arid£ prorftnfunt , modico : Uquid£ crficcam quandam fubftantiam ad emplaftri crafiitudinent 
affumere pcftulant . 1« ceris igitur non magna humiditatis , ac ficcitatis dtfferentta eft : in refinvs ,ficut etiam in pici/i 
gcnere comr.i, artd£ ab hitmidis permukum differunt . Omniwm ergo rcfinarumficcifima eft,quam nonnuUifiidam, 
aUj cohphontam appeUant . Huicfucccdit , qu£ exfidilibus impura , necfiixafumitur , quamfi purges , in fi-idam 
mutabitur. His ambabus ftccior eft, qu£ dtcitur pityinon phyfema, acfi dicas pinea germinatio . Uanc fane,ceufquas. 
lidam in pr^fcntis emplaftri compofiticnem non cffc idoneam ratm , abieci ; tifiis autemfumfrida , cr liquidii . lant 
uero ex his quoq; nonnuU^ diutim liquid£ permanent , quemadmodum terebinthina , alix cito inarefcunt,ficut ftro^s 
bilina : media utrimq; eft abietina . Quinetiamfacukate caUdior eft quidemftrobilina , mox uero abietina, deinde te» 
rebinthina : cuprefii refinam mifcere non aufus fum ,ut qu£ nonmhil adftringeret .Putabitfbrfan aUquisnobifcum 
diffentire Diofcoridem Anazarbettm infermone de reftnis h£c uerbafcribentem, primo de mcdica materia commens 
S o tario . Ex omnibm refinis principatum terebinthin£ datur , poft eam lentifcin£ , tum ei , qu£ de pinu raditur , O" 4« 
hiete , poft quas picea ,ftrobiUnaq; numeratur .Inhis enim Diofcorides tanquam de infima ftrobiUna , optima uera 
terebinthtnafentire uidetur . Verum cgo ex his tribm reftnis ftrobilina, abietina, terebinthina , principem certeftro* 
bilinam calore ,fecundam abietinam , poftremam terebinthinam effe dixi . hadenm de refinis Gaknm. Sed hac in re 
dnimaduertendum eft , qiiod hoc :n loco c£teris flrobilinam non aliter pr^firt Gaknus , nifi quod omnes caUditate 
tantiim anteceUat :fiquidcrtt in uniucrfum in medicamentis componendis a Diofcoride nequaquam diffentit , uidelicet 
quod inter omnes tercbinthina primas occupetfedes , ut paulo poft declarauit , dicens . Inter reftnois optimam , tatts 
quam medicamentum in mitkipUccs ufm accommodatum , merito terebinthinam affirmaueri/; , non tamen caUditate 
primas obtinere . Arbor , qu£ Gr£ce te^ /u 'iflor , Latine Terebinthm appeUatur : Arabice , Baton , Boton , Eoa Nomina. 
tin,fiuc Albotin : Italice , Terebintho . Kefina uero ita Latinis uocata , Gracii ^'Hrm nuncupatur : Arabibus , 
Katin ,fiue Hatig : Italis , Ragia : Germanis , Hartz • 

h risact 



to 



se 



86 And. Matthioli Comm. 

nWu-yj*. PIX LIQ_7IDA. CAP. LXXVIII. 

Pi X liquida,quam alij conura uocant, e pinguifsimis pini , picesque lignis congregatur . Opti- 
ma eft fplendcns, fyncera,lacuis. Contra uenena, phthifim, purulentam excreationem , tufies , CuCpi- 
ria,&pe<florishumores, quidifficileextufsiuntur,efficaxeft,cclegmatecyathimenruracum melleda 
toitonfillarum&uuxinflammationes, anginaequeutiliterperungunturtpurulentis auribus infun- 
ditur cum rofaceo,& iilinitur cum trito fale ferpentium morfibus ; adiefka uero pari cera,fcabros un- 
gues extricat,impetiginesque emendat : vulus duritias,3C fedis tubercula difcutit: cum farinaq; hor^ 
deacea, & pueri impubis uvina deco(5ia,ftrumas rumpit : cohibet uIcera,quaE ferpunt,cum pineo corti 
ce,aut fulphure,aut furfuribus illita. Cjeteriam cum thuris manna,& cerato profundos ulcerum finus 
conglutinat : rimis fedis, & pedum magno auxilio illinitur ; ulcera replet , & cum melle purgat : quin 
& cum uua pafTa, & melle carbuncuIos,& putridaulcera emarginat, difrumpitque . Erodentibus me- 
dicamentis,quas feptas uocant,probeimmifcetur. 

riflUEAcUoi/. PICINVM OLEVM. CAP. LXXIX. 

E* PiCE fitqiiodpifrelaEonappcllarit,feparatoHquoreaquofo,quifupernatatpici,ficutferum la 
fti . Nam expanfa, quandiu pix coquitur, fupra cor<inam uellera pura madefcunt, acceptoque halitu 
cius exprimuntur in uas , idque tandiu fiat,donec pix coquatur . Q^as pix liquida , prxbet utilitates : 
alopeciascapillorepletcumfarinahordeaceaillitum: quibus&Iiquida pix medeturriumentorum 
ulcera , fcabiemque emendat . 

Aiyvv; THi vy^xs Viosnf . FVLIGO LIQVIDAE FICIS. 

C A P. L X X X. 

FiT Hoc MODo eliquidapicefuligo.Inlucernanoua,quajeI!ychnium habeatjHonnihil 
picis incendito,Iucernamquefi<ftiIi uafeinclibani fpeciemconformato,fuperius in anguftum for- 
nicatOjinferiuy perforato,utclibani eflefolent,operito,& adoleri finito :confumptoque liquore 
nouum infundito,quoad fufhcientem ufui fuJiginemcollegeris. Visei aftringens,acrisque. V- 
fui eft ad pigmenta , quibus palpebras linunt, & uenuftant, & ad circumlitiones . Item ubi glabris ge- 
nis pilos rcltitui oportet , ad imbecilles , lacry mofosque oculos , infuper ad eorundem ulcera non in- 
utiliseft. ja 

riWfHfot. PIX ARIDA. CAP. LXXXI. 

LicjviD A pixdecoftainfpiflamcoitjquamuocantaliquipalimpiflam .quo in generequsdam 
uifci modolentefcit.bofcas cognominata: alteraficca eft. Probatur pura,pinguis,todorata,fub- 
rufa, refinofa. Talis Brutia , & Lycia picis , refinaeque fimul naturam habentcs . Calfadoriam uim 
habet:duraemollir, pusmouet,tubercuIapanosque difcutit,ulcera replet:uulnerarijs medicami- 
nibus commode permifcctur . 

ZaTSioycc, ZOPISSA. CAP. LXXXII. 

ZoPissAM aliquiaiuntderafamnauibusrefinam cumcera,quamalijapochymaappel]ant. Ea 40 
difsipandinaturamhabet:quoniam marinofale maceratafit. Alij pineam refinam hoc nomine uo- 
cauerunt. 

T A M E T s I de phmbui Pick getterihui, de oleo, edyumq^ fuligine diuerjls , dc proprijs capitihus dijferdt Dio* 

fcorides ; cim tmen horum omnium biftorid notiorfit , quum ut a nobis explicari debcat , opcr£prctium non eft , ut 

de his pluribus agamus . S ed quoniamfvrtdffe uonnuUos delcddbit dudire , quonam modo pix ipfu confici.ttur , ut iUit 

er mihi fit fdtisfddum , hlc rem pducis dperi.tm , omniaq; de ea rcjrrdm , qu£ Tridentino trd&u in Vlemdrum monti» 

bus coram cldre perf^ext . Sic ergo piccm , qu£ pdf^im ndu.tlis dicitur , eo quod picdndis nduigijs fit dptifimd , artifi^ 

Pids conficie ^" conficiunt . Veteres pinos , qu£ prorfus tedd confeii^ftnt , in pdrticuhs fecuribus concidunt , ut ex alidrum 

dx ratio . , arborum truncis ad cdrbonis opusfierifolet . Betnde uero ared ex cretd pduitur tn medio pdululum elatd, extremita^ f o 

tibus £qudliter dependentibus , ut liquor e tcdd refuddns in cdndlem totdm dredm ambientem fdcilius deftuere pofit . 

Itac^ concifam teddm in area ftruis congeric locant , uelut in carbonis artificio : mox hdc primim dbictum , picea» 

rumq;frondofts rdmis undiq; teild circund-tt.iq; , tum demum terrafeptd , lutoij- obftru&d , nc quouis modo fumo ac 

fidmmis pdteat exitus , perforamen in cacuminc paratum igncmfuccendunt cddem quoq^ rdtione , qua C cdrbones 

coquuntur . Qiuare cim deftt locus, per qucmftdmma erumpere pofit, fentiatq^ ob td congcfta moles maximum igiiis 

ardorem , pix liquitur , cr per are£ pduimentim confluens in cdndlem circurr.pofttum dcfluit , qui per alios cdnaks 

inibi artificiose pdrdtos piccmfluentcm corriudt infrobes ligneis afferibus circunddtds,ne terrd defluxam picem co» 

bibdt : unde poftea er dolia, er cadi, cr utrcs implcntur . Operi^ perftilifignum ,ft rogus decumbat ,fubfiddt'q- , et 

•i.« . liquor dcfluere deftnat . Sic enim piccm fleri uiiimus k fyluicolis cam pdrantibus , qui quod.tmmodo fccuti uidentur 

Picis &cul[a- T^fop^»''^/!//)!! lib. 1 x . cdp. iii. dc hiftorid pldntanm , ubi cddcm fire rdtionc i.\dccdoncs picem urere Idtius tra* 

ttsex Gal. didit . Picisfdcultdtem memori^ prodidit Galenus lib. v 1 1 1 . fimplicium mcdicamentorum ,ftc inquicns . Pjx /jc» 

£4 



so 



£0 



InLib. primumDiofcoridis. 87 

tA qmdan dcficcut , o~ cxcdfucit fccundo k mcdiocribiK , fiue fymmctrts cxccffu : nc plus dcPiccare potcft , qH.hn 

excdlfMr-c . nimiiix ucro contrk , plus uidclicet cdlfucit , quhn dcficc.\t : luhctq; nonmdlm purtium tcnuit.-itcm , 

qux cr ii^h:nx:i:os , cr purulcntos udiuuit .fitis cft Mtcm ryxtki UnxijTc mcnfur.im mcUimifl^ .Scd cr abflergciu^ 

di quMdum uim hubcnt , utq-, concoqucndi , digcrcnduj; : ucluti cr inguflu fuhav.urum quid obtincnt , cr dcrc . si£ 

lcprofos :mguc5 cximunt miil.e cum ccru , lichcn.isq- dctcrgunt : concoquunt itcm duros , cr crudos tumores omnes 

c.Uuphfn.'.:is indit.e . Ad a cmni.t hmnidx u.ilcntior cft ; .rrid.t ucro pix tamctfi itd hxc quidcm dctcrior cfl.glutinm 

dis tmcn uulncribus magis congruit . Ex his itxq-, cUrum cfl , humid.e pici calidm humidit.ttcm .■tjf.ttim c(fe ddmi= 

fim . Mcminit itcin G.ilcm(s picis fuligims lib. v 1 1 . eorundcmfimp. ubi it.t dc omm fuUginc fcriptum rcliquit . Fk= Fuliginum 

ligo omnis cxicc.Uorix cfl , uc proindc tcj-rciiris cfl effcntix, hdbcns qudfUm ctim ignis , qui matcrim combufit , ^'''^^ '^^ ^"" 

rcliquidf :fcd id puiHhm cit . Porro tota cins natura tcrrcna c-ft, tcnuium partium . Scd qu.c l}cciatim in ea differcn^ * 

tirfunt , cx prc uBa materia eucniunt : cx acriore , er calidiorc , tali eti.tm proucnicntc fuUginc : cx dulciore fimiU 

quoq; er hincfuUginc prouenicntc . Primum cnim thuris fuliginc utuntur , in ocularias mcdicin.is mifla,cas ludcUcety 

qu£ .td oculos ctLimnum phlcgmonc tcntatos accommod.intur , atqi eti.ininuriifluxionc ucxantur , er ulccra habent: 

nam cr illa cxpurgat, cr carnc impkt . Ad hxc ufurpant qitoq- cam adfacult.ites, quM uocant caUiblepharas. Prie=^ 

terca terchinthinx, niyrrhxq; fuUgo molcflia carct , non uUtcr qu.tm thuris :fed iiyracis his quod.tmmodo ualcntior 

cH : magis eti.in: picis liqiadx , quu cii.tm nugis ccdri .Porro ucrioribus utuntur ud uitia palpcbrarum uocuta ptilu , 

Cr erofcsoctthrwnangulos,bumidosci;citraphlcgmmem. AtmoUioribus ,mitioribusq; tum ud h£c,tum ad eu, 

ad qu£ copctcrc paulo fupcrius diximus thuris fuUgincm . ni'ayac ■iyp^x Grxcis dicitur : Lutinis, Pix Uquidu : Ara Nomina. 

bihus,Ecrf,Ccfl,Zcf[,aut Kir: U.iUs,Pcce liqnidu : Germunispix omms,Bcch :ficut etium liilfunis,Pex negra : Gul 

lis, Po/jc f)nduc, Uquida tuntlm. PiVffa ^Hf «' , i^gd 7rx\i'^-^iaaoL Grxce uocatur : Lutine, Pixflccu : ItuUce, 

Vcccfccca : G.iUis,Poixf;chc. Qnod GrxciT^KJtsiAcaov, LutiniPicinumolcumdicunt : Arubcs , Kepfen,feu 

Kapfc:liiPpani,Azcidcpcz. 

t Hoc loco non ei cd^HS, id cfl, odoratu, ut communis ledio hubct,fed t^cSSHS, hoc efl, uifcofu lcgitur in Oribasij 
codicc manufcripto, Ubro x 1 1. fimpUcium . ri.aram ledionum quxflt melior in prohutione picisficcx , uUorum flt 
iudicium . 

A"ff<$aATOf, BITVMEN. CAP. LXXXIII. 

BiTVMEN ludaicumciterisanteponitur.CuiusprobatioeftjUtpurpursmodofpIendeat, fitq; 

ponderofum,ac ualidum odorem uibret . nigrum autem & fordidum,uitiofum efr. Adultcratur pice. 

J * Gignitur in Phoenice,BabyIone,Zacyntho, & Sydone. Liquidum inuenitur in Agragantino Sicilias, 

fontibusinnatans : quo utuntur ad lucernarum lumina,olei uice. Hallucinantur , qui id Sicilicum o- 

ieumnominant:nanqueliquidibituminisgenu5efleconftat. 

rnlxtJtpot.hTOS. PISSASPHALTVM. CAP. LXXXIIII. 

Nas ci T vR in ApolloniatariKn agro circa Epidaurum , qus piflafphaltos appellatur . Ea Cerau- 
nijs montibus deuoluta impetu fluminis rapitur , seftuque in litus expuitur,illic coacta in glebas. mi- 
ftam bitumini picem redolet. 

Na'4>^flt. NAPHTHA. CAP. LXXXV. ' 

40 Naphtham uocantBabylonijbituminisco]amen,colorecandidum:inuenituretiam nigrum. 
ViseiigniumrapaXjita ut ex fpatio protinus in eamtranfiliant. AdiufFufiones ocuIorum,&aI- 
bugines utilis. Bitumenomnedifcutit,glutin3t,emollit,abinfiammationetuetur: vuluarumproci 
dentia,ftrangulationesqueolfad:u,fuffitu,impofitu,emendat : comitiales morbos fufhtum deprehen- 
dit, gag^ts lapidis more: purgationes mulierum cum uin6,& caftorio potum elicit ; tufsim ueterem, 
& anheiitum adiuuat : ferpentium morfibus , coxendicum , laterumque doloribus auxiliatur : datur 
coeliacis in catapotio deuorandumrcum acetopotum difcutit fanguinem concretum:dyfentericis 
cumptifanaliquatuminfunditur:deftillationibus fuffitionemedetur:mitigatdentiumdoloresob- 
litum. Csetcrumpilosincommodos ficcum replicat , fpecillo impofitum:concalfad:um autem,& 
cum farina hordeacea,nitro,& cera illitum,podagris,articulorum doloribus,lethargicisque prodeft. 

(o PiflaIlphaltoseadem,qusEpix,&bitumen,fimifceantur,poteft. 

Le G I T i xM V M quidem luduicum 'Bitumen hoc £uo (quodfcium) in ItaUam non uduehtur : id nunc^ , quo officis Bituminis co- 
n£ utuntur , impoBura quxdam eft , pice, petroleo , er ul^s nonnuUis puratu . Igitur miruri non ticct,fi id Diofco^ Cderjtio . 
ridx hiftorix minime ref^ondere uideutur . Optimum in ludxu prouenit in quodum lucu , quu lordunis umnk influit , 
qui ab urbe Hierico quindecim twitiim miUia paffuum diftut , fi Brocurdoftdes hubendd eft j qui PuUftinx topogra^ 
phiam edidit . Nil ucro uliud bitumcn eft, quam pingue quoddam lucus Hlius aquis fupernutuns , quod undis uentoc^ 
agitatam in Uttore concrcfcit, denfatur, coit, tenacij^imumq; redditur. NuUm in hoc lacu (ut Gaknus teftutiir lik 
1 11 1. cup. X x.fimpl. mcdicamentorum ) unimal , nuUaqfftirpii innafcitur, ncq; uifitur obaqux ingentem falfedu^ 
nem . Imo cuni duo ingcntiaflumina in eum confluant , in quibus pifces ihnumeri , prxfertim in eo , quod prope leri^ 
chontemfluit, quod lordanem appcUant, nuUus omnino pifciumfluminum oftiu excedit . Quinimo , eodem auAore, 
ie hi^qux in eum proijciuntur,mM mergitur,fei inflar nuuis,fuper aqumftrtur . Quippe h»c effe uerum prohari^ 

h z fdcili 



8 8 And. Matthioli Comm . 

fdciU potcft cxpcrimcnto , quod fenfibui patct : nm wtxqua;q; uMis leuiui admodum marini^ , quhn dulcibus firtur 
aquis . Froinds loco cttato h£cfcite prodidit Gdlenm . A t aqua, qu.t ex l.icu Syri£ Pal£fiin£,quem alij qtiidcm ma- 
rc uocant moytuum,aUj llagnum bituminofum,guflantibu^ nonfalfa modo ,fcd cr amara cft. Salem uero etiam habct 
exfefc natum, pcrinde fubamarum , primoq; ftatim ajfcHu un.i cum uniucrfo mari tum candidior,tum crafior appa^ 
ret,falfvgiui mcr^fimilis : in quamfifikm inijcias, ne liquari quidcm etiam poftt : plurimum enim eius in /c habet : 
dcfi quis in eamfc mergat,continu6 fale tcnuijiimo uelut conjjierfus,undiq; emergere conj^icitur . QKUpropfcr ctiX 
aqua dla , quam c£tera marinagrauior eft,idq-, t.tnfo pondere,qua?itofluuuU marina. Itaq; fi uoUtcris tc ipfum deij^ 
cere in profuiulum , ncfic quidcm potcri^ dcorfumfirrt : ita attollit,clcuatq;.tqua,nonfane quia natura lcuisfit,quod 
quidam ueterumfophiftarum prodidit ,fed ut cenfuit Artftotcles , propter grauitatcm inft.ir luti , qu£ lcuiora funt , 
gcftans . Proinde fi hominem ligati'; manibus, pcdibusq; inft.tgni iUim aquam conicccris , dcorfum haudfvretur . quin t o 
ueroficut naues in mari onera plura , quam influuijs citrafubmcrfioncm portare ualent, eundem in modum inftagno 
mortuo multo pUira , qu.hn in mari . Tanto emm eft,qu<s in illo eft aqua,marinagrautor,quant6 marina lactiftri , aut 
■ fluinaU . incft cnim eifaUsft(bftantia,qu£ tcrrea, grauisq; eft . Ipfiq; tibi m.irinam, ft lubct,cfflcere Ucet,falc in aqua 
fluuiaU coUiqtiato,cognofccreq; quanto grauior redd.ittir aqua eiufmodi , quamfit dtdcis . Q_uin cr modum iam inue=^ 
nerunt,moderatam adfaliendum coitftciendi fa!fugincm,fi ouum in ea uideatur natare : nam ubi etimnumfldit,ac no^ 
diimftiperfalfuginisfuperficiem innatat,aquofa magis f fl,cr- dulcis :grauiter ucrofalfa eft , ubi tanta eft falis copix 
indita , ut ampUus liquari,qui po^ica adijcuur , nequeat . qtiam aquamft pendcre non grauaberii , ommum aquarum 
comperies grauifiimctm. Itaq; ego quandoq; inancm effe diuitis cuiufdam ambitionem ofteitdi,qui tantain ItaUa maris 
mortui aquam deuexit,qu£ ctfternam implcre pcjfet . N.m id ipfum ego cxpedtte praftiti ,file plurimo in aquam po 
tabilcm ccniedo . h£c Galenus . L.icus ifte , qucm aliqui marc mortuum uocant , tUc quidem eft , qucmfacra teftan^ » » 
tur monumenta exortum effe,ubi Sodoma, Gomorrha, aU£q;finitimie ciuitates c^lefit igne abfort£ ,fubucrf£q; fue^ 
rc . QuodetiamGaleni aufwritate comprobatur,quieodcm loco citato lacumhunc Sodomeum appeUarifcribit-. 
Erudat continue K (ut quidam Vatriarcha Uicrofolymttanus fuisfcriptis perhtbct ) nebulofos quofdam uaporesfce= 
torem intolerabilem uibrantes,qui pcftea ucntorumflaminc pcr conuaUcs olimfirttllf?imas exagitati, pcrpetuam Re^- 
riUtatem reUnquunt,ita ut longo terrarum (jiatio nec herba, nec arbos,ncc uUum dcniq; germen proueniat,neq; uire-*- 
fcat, nifl iuxta Riericum, ubi ab 'Eltfeifonte irrigantur horti . Tradit Pltnius hunc laciim longttudine centum miUia 
PifTafihalti paffuum excedere , latitudine maxima uiginti quinquc miUia paffuumimplcre. Idcm Pifjaj^halti inter picisgencra 
conCidcuuo . „j£^j„;t /,Jro X X 1 1 1 1. capite v 1 1 .flc inquiens . Efl cr Piffaf^haUos mifla bitumini pice naturaUter ex ApoUo^ 
niat.irum agro : quidam autem ipfi mifceiit . Afferttir ex eodcm agro etiamnum hoc £uo : fiquidem ex ApoUonix 
Epiri,quam uulgo Valonam nuncupant , Venetiaspi(faf^hahum pro picandis nauigijs copiofum importatur : qutppe 3 o 
qucd pine£ pici commiflum , ualentif?imc id munerispr.iflet . Nuper ex Dalmatia affcrri coepit , ubi propc Leflnam 
nonlonge aNarentafvditur : ctiius amicus quidammihi copiam ftcit .Foditur or in Panitonia,ubiid incoU flifiis 
Fuch. &quo- tiamcerameffeexiftimant. Scribit 'PuchftusUbro primo de componciidis medicamentis ,piftajf)h.iltiim nunc c^ 
runda laplus . ^j^^ tribu^ ftre miUiaribus ab Ifjiruch reperiri , uocariq; Germanico fermone Trifchcmblut , cuius portionem aU=i 
^uam adhuc fe lubere fatetur ,fibi a Georgio CoUimitio tranfmiffam , quxfucccnfa bitumcn ac piccm uerifiime re^ 
Aolct .Sedequidemuereor ,ne ipfe quoque decipiatur , tina cum Gcorgio lUo. lsenimlapidcmgagatem,qui fere 
tribus ab ea ciuitate Germaiticis miUiaribus ( ut Fuchftus inquit ) in Utore cuiufdam torrentis frequentiflimus re» 
peritur , pro piffaf^halto ofteiuicbat . Sed iUius error , dum ego in Ifpruch cffcm , k clarifimo loaitne Vetro Me* 
rendiomedicoKegio,c::r ame pariter deprehenfus cft:qu6d l.ipis Germanica UnguaTrifckcmblut uccdtus,etji 
lapidis gagat£ modo conflagret , <y bitumen redolcat accenfus ; nunquam tamen ut pix , O" af^haltus igne Uquefcit , 40 
Naphthf me- fed Ugiii , uel ted£ modo comburitur . Vr^terca ukimum bituminis gcnus , quod Naphtham uocant , PUiutts Ubro 
tio . 11. capite cviii. in Auftagenis Parthi£ inucmri prodidit , tantamq; effc htac ignium cognationem , ut tranfiliant 

protintK in ipfum undecunq; utfuin . Quod etfl in ItaUam aUunde ( qtiod fciam ) non inftratur ; intbi tamen pUmbui 
in locii idgenerii erumpit , quod eofdem cum igne pnrflxt effcdus : qiiaie efl , quod in agro Mutinenfl fcaturit , pe* 
troletm , fiuefaxeum appeUatum . Scd ut redcamus , unde dtgrcf.ifumus , bttnmcn Sodomcum non nififtilitiu.m,uel 
Brara. opinio impcftorum maUtia adtdteratiim aduchittir. Proinde Brafauolus infynceri dcftdu Mumiam a Mauritanis uocatam 
improbata. fubflituit , qucd cert6 crcdiderit , mumiam cffe legitimum Pal.eftiitum af^haltum . Quandoquidcm exifttmauit ,ficca 
tum Arabum , tum aliarumgentium corpora , qu£ pro mumia ex Syria , er Aegypto Venetias deftruntur , cim fiitt 
ex infima iUius rcgionis plebccula , uice aloes , myrrha; , croci , cr balfami ex more ludatco , duntaxat af^halto im^ 
pkri: quod eorum pauperies aromatum fumptus non tokret . Woc fundamentum hinc icctffe uidctiir,qucd Strabo //= 5 © 
Muroii con- ^*^''^ mandauerit bttumen Sodomci lacus in ufu effe ad tutanda hominum cadauera . Scd quantum ipfe cx Arabum ' 
fideratio. fcriptis dcprompfi , apud cos M v m i a potius eft piffaf\>haltum,quam af^hakiim : fiquidcm fcribit Auiccnna, 
mumiam eadcm pr^ftare ,qu£ af^hakus pice commiftus. Lx qiio facile conijcere pojfumus , cadaucra iUa piffa» 
f^halto tantum impkri . Cui etiam fubfcribit Scrapio , qtii de Mumia dtfferens , ex Dicfcoridts aufrorit.xte , eadcm, 
qu£ Diofcorides de piffaf^hako tradidit , ipfe iierbotenus ad mumiam retulit ,fic inquicns . Mtmia cft in terris 
ApoUoni£ : dcfccndit nanq; ex montibus , qui ductint fluminacum aqua,Z7' cijcit eamaqua fluminisvi ripis,ZX 
eft coagulata , zrfitftctit cera , cr habet odorcm picis m;ft£ cum aff^hako cum aUquo fcctore : cr uirtus etiis eft, 
ficut picis,cr af^halti miftorum .Vndc potius affcrendum putaucrim,noftramMumiamcffeptffaf^hakum,quain 
af^hakum. Etquanuis dicatStrabo bituminis ludaici ufiim futffe ad conferuanda cadauera;non tamcn ncgat, 
quin bitumini picem admifceani ,fiat'q; ptff.ffha!tum fa/lttium . Verum Serapio , c AuicennahM mifturas cpti^ 
tne nouerant , utpote quibus non modo Syri ,fcd cr fu£ gcntis Matiritaiu utcrcntur . Qjto fit , iit BrafaucUfen* 

tentiain 



InLib.primumDiofcoridis. 89 



so 



M V M 1 A 




tcntUm non probMdm cy.iflimem , quod fcilicet ttulgms Mumia. bituminis loco in componendis mcdicMcntisfuB* 
jlUudtur. ti.xnquc Mumiu pricicrquMi quod cft(ut puto)fyncerum piffkf^haltum , uel af^hdttmn pice miftum, 
conccpi: dcfluciUemhumorem , quicontitmd e cadaueribus in fepulcris liquutur .Ex quo credcndum efl,eam non 
pirum fum immutaffe naturam . Porrofatius duccrem Galenum , o~ Paulum confulerc , qui infuccidancis ,fi de^ 
fit ajfb.dtus , picem hquidam fubdunt . Cictcrkm notare conuenit , Serapioncm Mumiam Diofcoridis piffdf^halto a^ 
dieciffe , tii qu£ aliquam interfc cognationem haberent , abinuiccm non difiungeret : non enim erat nefcius , huiufce* 
tnodi cadauerapilfall-h.ilto impkri , quemadmodum myrrha , croco , aloe,ac etiam balfamofimul admiflisimpleban^ 
tur : qu£ ucramtrailu tcmpcris conficicbant mumiam, cuius meminit eiufdem capitis initio , his uerbis . Mumiufepul 
crorumfit e vtyrrha, dloe, alijsqi rebiis his additis, er huraiditate, quam exudant humana corpora . Veruntamen hac 
noflra tcmpeflatc in Italiam. haudquaquani aduchitur : quippc quod hac miflione nuUa caruregionum cadauera prtc* 

3 o tcrnobilnim ,-ac diuitim condiantur : er hiquidcmfepulcrahabentfibiconflituta, diligenterq; occlufa . Idcirco non 
itafacile tflorum corporafurripi poffunt a mcrcatoribus iUuc proft(iis,ut minori twm dijficultate, tum fuf^icione au^ 
ftrri poffunt paupcrum,ZT ignobilium,af^halto pice miflo,uel ipfo piffaf^halto confarda . Ideoq; apertifiime faUun* 
tuT,qui pro lcgitbna Mumia arefadam iftiufmodicadauerum carnem affumunt,non autcm eorum infaraum^uelutife" 
plafiariorum quam phmmi, qui carms er ofla. conttmdunt , eaq; medicamentk admifcent , quis mumiam expofcunt . 
Ueceffum igicur cjfctlcgitimam mumiam cxpetentibui,ut in hof^italibus noftris cadauera obeuntium aioe,myrrha,et 
croco TepleTicurarent,eamq- deindcfuo tem.pore eximi. Uanc tamen noftramfentcntiapluribus reftUere contendit Bellonij opi- 
VctriK BcUomus Cenomanus,uir ex eofortaffc peritus iudicandus,qu6d profiteaturfe Afiam, Gr£ciam,Syriam,Ae= "'° explou. 
gyptum, cr Arabiam peragrajje . Quippe qui putet, non aliam effe Mumiam apud Grxcos , cr Arabas, qum pijfis 
fphaltum. Sed quod eim argumenta nonfint tanti momcti,ut oppofitmn nobis perfuadere pofiint,ZTqu6d potius idem 

4» haUucinetur , in epiftolis , qu.is confcribcre inftitui , adiuuante Deo , Utim oftcndam . Vbi ctiam plurima eius errata 
attexemus , qu£ in ItbeUi^ , quos tum dc medicamcntis cadauerafcruantibus , tum de rcfiniftris arboribus , tum etiant 
de pifcibus condidit , legendo adnotauimus . Qjiandoquidcm noftrum in primis inftitutum non eft in his commentariji 
mftras ad ungucm tuerifcntentid!, atq- ab errcribus, quibus notati arimuf, nos uindicare ;fed quantum poffumus mx 
teriam mcdicam a mendis expurgare , camq^ iUuftriorcm reddcre, er m piftrinum candorem reftituere conamur . 
- ^orro Mumia,decuiusuiribusiamnobisdifferendumeft,(utArabestradunt)qumplurimis poUet facultatis Mmuixuirefc 
bus tftquidemfecundo ordine tumficcat, tum excalfacit : capitis dolores frigiditate obortos abfq; humorum priefen=- 
tia mulcet. Medcturhcmicraneec ,p.iralyfi ,oris diftradionibus , comitialibus , uertiginofisq; ,fi examaraci aqu<t 
tutribus immittatur.Leuccij oleo.fiue hyofcyamino gr^ni pondere fubaiia,ad aurium dolores frigidos utiliter in eartt 
concauitatcm infunditur . Vrodeft quatuor granorum pondere ex thymbra dccodo refoluta , guU cruciatibus.Bpos 

J o ta cx zizypharum,hordei,et myxorum dccodo tribus dicbus continuis,tufiientibui opem non modicam praftat. Gros 
noram itcm quatuor pondcre fumpta ex aqua mcnthce cordis affeitm remouet : cum decoclo uero ctimini , ammiy CT 
cari, tum uentriculi , tum intcftinorumftatm difcutit . Bibitur utiliter ab alto deuolutis exfiliqua Aegyptia meduUa, 
additis Lemnia fphragide,?^ rubw radice . Uaufta trium,ucl quatuor granorum pondere ftngultum inhibet,fi tamen 
ex cummi, e- apij dccodo affumatur . Erinis impofita, additi/i mofcho, cafloreo, caphura, er oleo balanino , naribus 
commode inditur ad diuturnos capitis dolores ; pr^fertimq^ cim,adhibitis alijs,contumax morbus nonfoluitur. Gar^ 
garizatur cum oxymelite aduerfus anginam : er ad lienis affeilus ex caridecoilo utiiitcr bibitur : er contra lethalia 
uenena ex dccoHo tribuli marini,cr fcctidt laferpitij gumi iuuamento non modicofumitur. item ex mero contrafcor= 
pionum iiius bibitur,idisq; locis ctim reccnti btibulo butyro utilifiime imponitur. Adftringit mumia iUita cxternafan^ 
guinisprofiicuia,potaucr6interna:proindeperutilisadcruentasexcreationes. ExcapriUo lade pota opitulatur 
exulcerat£ uefic£, intcrnis pcnis defquamationibm, cr urinam eegre continentibm . Non defunt qui credant, huma^ 
norum cadiuerum offa in puluerem redada , cr in potu exhibita uarijs corporii languoribus prodeffe , os fuum uitb=- 

h 3 cuiq^ 



90 



And Matthioli Comm. 



Bituminishi- 
flor. & uires 
«X Galeno. 



Nomina. 



cidcii rncmbro tribuentes . Qjiod penitm rcfiUetidiim iwn cfi : ftquidem ipfc phries uidi in comitiali morbo cranium 
hmmm in puluerem redudum mdxime proficiffc,jicutt etiam calculofis renibuSjZT' eorumdoloribus. Scd ad 'Bi- 
tumen rcdeamu^,k <{uo nos pene difiunxcriit mumia,nc a noftro inflituto reccdamus . Huius mcminit Galcnus lib. x i . 
fimpl. medic. fic inquicns. 'Bitumen, unum cr ipfum eft cx ijs^quie m aqua marina proueniunt^O' in alia quapiam,qu£ 
twn efl marin£ difmilis , ut in ApoUonio Epiri, cr pcr alia idgenus loca , multis aquis fl>onte nafccntibm , ccu f^u- 
tna qu£dam innatans hoc mcdicamen reperttur , cr raoUe quidcm cfl , dtminnatat, pofica uero rcficcatum piccflca 
durtus cfficitur . Optimum uero bitumen in mari , quod mortuum uocant , prouenit . Eft: autcm id ftagnum falfum in 
ccele , hoc eft caua , Syria . C^terim medicaminis ipfhs uis cft tum reficcatoria , tum excalfadoria in fecundo ordi- 
ne . Merito itaq- eo utuntur o~ adglutinationes uulnenm crucntorum , cr ad alia omnia , qu£ exiccari debent cum 
tnodica cxcalfaiiione . Nomen eius Gr£cim cft 0LacpxA7-os : Latinum, Bitumen : Arabicim , tiafral ieudi ,fiuc » o 
Chef^raliheud : Italicum , Bitume, cr Afj^h.nlto : Gcrnianicum, liiden lcim . rtT\ola(t aArof ucrofic Gr£cisdi= 
citur, ut Ldtinis Viffal^haltum : Arabibus , Mumic , Mstmiay ,feu Mumi.t : Italis , Fifftlf^halto : Hif^anis , Cera de ■ 

minera. 

KvTSxmOos . CVPRESSVS. CAP. LXXXVI. 

CvpREssvs refrigeratj&aflringit. Cuiusfolia 
expa{ro,& exiguomyrrh.T pota,ueficae rheumatifmis, 
&urina' difficultati auxiliantur. Pilulaeautem ex uino 
tufe indyfenteria,alui fluxionc, tufsi,& orthopncea,aut 
hreijciatur fanguis jConuenientifsime bibuntur:earurn *o 
decoclum eofdem prsbet eifeftus; tuf^cum fico duri- 
tiascmoiliunt,nariumquepoIypo medcntur: maceto co 
ft<T,& cumlupinisdetritae fcabrosungueseijciunt:her- 
nias inteftinorum prolapfu erumpentes illitu reprimunt; 
Folia eadem prarftant . Pilulx cum arboris coma fuffits, 
culicesabigereexiftin=rantur.Foliatrita,& impoiitauul- 
nera conglutinant , fanguinem fupprimunt : trita ex accr 
to capillum tingunt:illinuntur per fe,aut cum polenta 
ignibus facris^ulceribus quae ferpunt,carbunculis,& ocu- 
lorum inflammationibus:admotacumcerato ftomachu ?« 
corroborant. 



T A M E T s I Cupreffus arbor notif^imafit in Italia : quin 
etfi uulgarisfint notitix ciusfi-iidus , quos tam Gr£ci , quam Lrf= 
tini conos appeUant ; attamcn cim nihil de eius hiftoria memorix 
prodiderit Diofcorides , ut ledoribus undequaqi fit fattsfadtim y 
hic nobis dijferendum eft , quantum hac in hijioria i Plinio , alijsqi 
nonnuUis cdofci , cognofcerc qutuimiis . Aduena igitur quon^ 
dm fuit ltali£ Cuprcffus , cr difficiUime nafccntium, natuq^ mo^ 
rofa , ut qu£ in t ducatione plurimim diligenti£ expetat , cr pr£= 4 » 
fertiminlccis ,ubifuapte naturanon prouenit. Tradidcrunt ue= 
teres cupreffum Diti facram : cr ideo funehri figno cius ramos 
ante domos poncre folcbant, ubi aliquis defundus iaccret . Ex quo 

more creditur cius umbra infauHa , nec quidem gratiofa . Duo 

' habentur Cuprefiigenera , masfcilicet , crfoemina : h£c meta infaftigitm conuoluta : iUe tiero ramos in lattts f^ar^ 
gens . Harum patria , ac proprium natalefolum Creta infula eft . nanq; inibi quocunque loco terra moueatur ,fubtts 
Tlaq; fit , nififerantur alia , h£cfua flpontc gignttur , atque protintis emigrat . In Id£is etiam monttbtK , qui ad Troos 
dcmf^eiiant,nonappeUatofolo,Cuprcffusnumerofa^ont€profilit. Quod admirationc non uacat,alibi non nifi 
tempore , cr perquam diligenti cultura proueniens , cr cultorem magnopere faflidicns . Odere Cuprcftiflumiita,las 
Adami Loni- cus, omiiesq^ aquofos trailus , quofit , ut in eiufmodi locisfat£ confrftim in.irefcant . Quodfl rede fctutffet AdamiK $ o 
cerilapfus . Lonicerm, non tamfacile( ut puto)fcripfllfct , cupreffttm humidis gauderc locis. Af^crnantur cr fimum , quo e^ 
tiam,flcircumfDffuraimpleatur,nonmtdto pofttcmpore percunt. Mira eft Cuprcfti facundit.-is : etenim trtftri 
eft . coUiguntur eius coni menflbus ianuarto , maio , (yfeptembri . Scmcn ijs innafcttur ,granis adeo pufiUis , ac mis 
tiimis , ut atomis comparari poflit : ob td cnim £gre perf^icitur . Hon omittcndum natur£ miracidim , ex tam par^ 
uo femine gigni tamproccroi arbores. Semcnmirc fvrmicis cxpetitur, ampliato etiam miractdo , tantuli animalis 
cibo abfumi natalem tantarim arborum . quo fit , utfi-uiltfcr£ Cuprcf^i nunquam fvrmicis flnt dcftitut£ . Cupref^ 
fus pcrpctua coma uiret , eiusq^ matcrics ncc caricm , nec uetuftatcmfentit , ut ctiam ccdri, cbent, loti, taxi,buxi,ZT 
cle£ . Froinde ueteres non aU.im ob caufam cx cuprcfitna matcrie flmulacrd fculpebant , nifl qticd ad a-tcrnam diu^ 
turnitatcm pcrmanfura putarent , ucluti Kom£ tUud louts in arce . Terc cr Cuprcjfus liquidam rcflnam larign£ /i» 
indcm ,fapore ucro dccrrimam . Keliqua fcmina tradunt, fblijs cuprcfU tuflsfl mifccantur, a ucrmicults qidbufcunqi 
non tangi, tieque erodi . Lignum autem ( ut aiuiit ) nuUa temporis diutnrnitatefuaucolentum exuit . Sunt qui ptt* 

' flllam 



Cuprefsi hi' 
fioria . 




In Lib. primum Diofcoridis . 



10 



£0 



So 



91 



:Gil. 



Nomint. 



30 



40 



IVNIPERVS. 



fiUm cuprefpm , nomitUis etim Ciprcjjb uulgo didam , ahrotonamfctminam uocent, kfimilituiine , quum hiec ctm CuprefTus pu 

arbore m multis lubct . Idcirco nccfvrtAJfe aberraret , qui ccrto credcret , Plinium libro x x 1 1 1 1 . aipite x v. de ^'''' • 

chm£cyp.irijfo hcrb.i dijfercntem , de hdc intcRexiffc : pr^fertwi chm trudut , ipfm cx uino potum contru fcrpen= 

tium omnium ucnem ,fcorpionumq; ictw! podere :fiquidcm cr noflra h.ic cetate pkriq-, abrotommfceminm dd idcm 

ufurpMt . Quod itcm ad flui tuicM nccMd.a beUdrijs immifcent , ut artc pueros ad comedcndum aUiciant . Hetru^ 

fci hanc Santolina uulgo nomin.mt , dc cjua ciim libro tcrtio in abrotoni mcntionc nobis latius fit diffcrcndum , hic 

flundiccre fupcruacancum ejfct. Cuprefi memmit GalenmUbro vii.fimplicium medic.imentorum,fic in^ CupreAi ui- 

quiens. Cuprefif6lta,gcrmina,pilul£recentes,(y moUesmagna uidncraconglutin.intin duris corporibus : ex "^ 

quoclarum efi , quid rcficcandi uim h.tbeat abfque infigni acrimonia , aut caliditate , ficut ccrte crguftus teflificd= 

tur . Apparet enim in ea leuis quidem acrimonia,fed plurima amaritudo, multoq; etiam pliis acerbitatis in tota plan^ 

ta . Tanta ci incft .icrimonia c.diditasq; , qu.inta fatisfit deducenda: in altum acerbitati , ac nuUam tdmcn mordica^ 

tionem , aut caliditatem m corporibus efficiat . Proinde in alto latentes infldccidis , putrcfcentibusq; dffeiHbus hu^ 

midttates innoxie , tutoq; depafcitur , atque abfumit : clon qu£ excalfaciuntfimul , deficcantq;, eas quidcm qu£ coiw 

tcnt£funt , abfumant : c£tcri<m acrimonia , ZT caMitate alias attrdhant , Sic enterocelicos iuuat :fiquidem exiccdt , 

roburq; addit corporis p.irtibus pr£ humidttate laxis , utpote ctim adflridio in altum fubeat , deducente ipfa calidi» 

tate , qu£ admifla efl , eum feruautc modum , ttt deducerc quidem ualeat , non tamen mordicare queat . Quiddm e<t 

uttmtur ad carbunculos , cr hcrpctcs polent£ mifcentes , tanquam abfumat citra exc^ifadionem eos morbosfdcicn^ 

tem humiditatcm . Sunt quiad cryfipcLtta utdntur,admi{ia nimirtim polenta cum aqud, aut oxycrdto aqiiofo . Ku= 

TTXf iffffof Gr£ce uoc.ttur : Latinc , Cuprejfus : Arabice , Saro , aut Seru : Italice , Cipreffo : Germanice , Cyprefr 

fcn : E.ijj>anice, Cipres : Gattice , Cyprez . 

CAP. LXXXVII. 

IvNiPERi genera duo;alcera maior,aItera mi- 
nor . vcraque acris eft . Excalfacit , & vrinam mouct : ac- 
cenfaferpentesfugat. Baccarumnonnulls nucis iuglan- 
dis magnitudine nonnunquam grandefcere, alis nucem 
Ponticam square inueniuncur, rotundae,odorataE,in 
mandendo dulces,fubamarx, qux arceuthides etiam, 
id eft, baccas luniperi , nominantur . Modice calfaciunt , 
& aftringuntjftomacho utiles : contra pedoris vitij,tuf- 
fim, inflacioncs , cormina , & ferpentium iftus efticacif- " 
lime bibuncur : vrinam cient, vnde ruptis , conuulfis , & 
v^uluaeftrangulatui fubueniunt. Folia acrimoniam ha- 
bent: ideotam ipfam,quameorum fuccumexuinoco- 
iraviperarum morfusilIini,autbibi prodeft. Corticis 
cinis cum aqua illitus , lepras eximit . 

„ ^^^ „ Reperivntvr Gr£ci Diofcoridis codices ( ut etia luniperi con- 
.>-s^p\ ddnotdtumreIiquitMdrceUus)inquibus lunipericaputprorfui fidetatio. 
'k4 depratiatam legitur, qtdbufdam additis , qu£ Diofcoridis doiiri= 
\ nam minime fapitint . Siquidem nec Galemm , nec item Paulwnt 
Aeginetam, minusq; Serapionem, qui tamen uerbotenus Diofcos 
ridis fcripta per capita ftnguld refirt , iUud ufqudm pofteritatis 
memori£ prodidiffe conftat , quod fcilicet ramenta ligni luniperi 
epota homines perdant ; pr^fertim cum eiui bacae contraferpen 
tium idus efficacifiime deuorentur :hibaturq; , ac iUinatur folio» 
rum expreffusfuccus ad uiperarum morftis. Adde etidm quodfa* 
iio perictdo id omninofdlfum effe deprehendatur. duare non mo » 

do non credendum , fed ne cogitandum quidem, eiufmodi ineptias 
aDiofcoridefcriptdi:quinpotit{siUi adfcriptax effe exiBimana 
dum . Uis ergo rationibtis ddduHtts, non temere pdrtem iUdm,ut» 
pote addititiam , ex hoc capite refecandam duxi . Maior , er minor luniperi fpecies in pluribus ltali£ locis reperia 
tur . Tufcia urbanas alit, qu£ in proceram arborem dffurgunt,uifuntur-q; h£ frequentes in agro noftro Senenfi : qua^ 
rumfruiiii/ifylucllnbus er crajiior, er dulcior habetur . luniperi materies ad centenarios annos incorrupta perdu* 
rat : proindc iufit Ranmbal (ut Plinius tradidit libro x v i. c4p. x l. ) templum Diant Ephefi^ luniperinis trabi^ 
kus extrui , quod per multdi £tdtes cffrt duraturum . Igitur mirari non licet ,fi chymift£ affeuerant , carbonem lu^ 
jtipennam accenfum , crfuo cinere obrutum ignem integro dnnofouere , Profirt exfe luniperiKgummi mdjlich^ Gnraini lu- , 
fimile, quod cr Sandaracham, er Vernicem appeUant . Uocprimim ckm metitur , candido j^kndefcit colore :fene= "'pe" • 
fcens ueroin rufum dbit . Porro hdud ignordndum eft, hac Ardbumfdnddrachdm a Diofcoridi^fanddrdcha perquam 
longe dtfiidene . Kanq; Gr£cis fandaracha eftfvfiilis ad arfenici,fiue duripigmentigenera referendd , erodens , cr 
-exitiale medicamentu, ut amplius in quiiito libro,Deo duce, diccmus . Yeriim hiecfandtiracha: nomencldtio ingwm^ 

m 




i\ 



92 



And. Matthioli Comm, 



I. . . mi luniperi inueHdfuit a medicis,({ui MduritMos fecutifandardx Arabicum nomen C/fc enim Arnhes iuniperi gum=i 

mi uocMit ) in fdndj.ra.chm conucrterunt . CiuamobremiUud adnotandum ejfe uidetur , cj,u6d ubi Arabes ,fandara=. 

cham mcdtcamentis inferendam ejfe prcecipiunt , gummi luniperi immifccndum iiiteUigunt : ubi uero k Grxcis de faii 

darachafit mcntio,fofilis iUa rufa, cr auripigmcnto jhnilH , cfl intcUigcnda . Non dcfunt tamcn qui uclint Maurita- 

norum Sandaracham non cffc gwnmi lunipert,fcd Oxycedrt . Quonnn cquidcm iudicio aufimfacilc fubfcriberc cte~ 

nim pauci admodumfunt, qui non putent oxycedrum effe luniperum maiorcm : adeo ut plcrtq; uulgariim iUam ab hac 

ncfciant diflingucrc . Tradit Vlinius libro x 1 1 1 . cap. x i . plura gumrmi gcnera, itbigummi Itinipcrinum ad nihii cf~ 

Gummi luni fe utilefcribit . Cuitts tamenfi-equens uftis in medicamentis contrarium indicat . Qnippe hocfyncero,zr olco cx li^ 

peri ufus . nifemine prejfo,fit ucrnix liquidus : cuius efl uftts ad iUuflrandtis pidurds , cr ud nitorem ftrri conciliandtm : utilis 

etiamntm ad ambufla, er prxcipuus ad dolores, cr tumores heer.iorrhoidim . Stccus uernix , hoc efl gummi luniperi 

( ut author efl Serapto ) defliUationesfuj^endit , menfiamprofluitid fiflit , finus cxiccdt immifltts , hatiflus iiero pitui^ 

tam, qu£ uentriculo, er intcflinis h^ferit : tineas o~ c<etera ucntris animalia necat . Neruorum refolutionibus,qudS 

humores fi-igidi contraxerint, opituldtur . Capitis defltUdtiones fujfitu difcutit . Idem exceptus fdiiguinis excrcdtio* 

nesfupprimit, er h^morrhoidasfluentes iUitus . Addito ttim rofaceo , tim myrtinofedis rimas coercet , er hiantibus 

Sandaracha fi-igore manuum , pedumq;fciffuris iUitu fuccurrit . Infumma calfactt , zrficcat primo reccffu . Bfl er Sandara» 

alia Plinij. ^^^ ceraginofi meUisgenus apud Plinium , qui de ea libro x i . cap. v 1 1 . itafcribit . Prceter hxc conuehitur Erithd^ 

ce , qudm dUj fdndaracham, dlij cicrinthtm uocdut . H(c erit dpum, dttm operdittur, cibus, quifape inuenitur infatw 

rum inanitatibus fepofitus , er ipfe amari faporis :gignitur rore uerno . hdflenus Vltnius . C£terum oleum , quod cx 

luniperi mdterie ( ut chymtfl^ dicunt ) per defcenforium diiobus aduerfis fidtltbus , tum pariter uitreii inflrumentis 

elicitur, calidum ore contentum dentiim dolores mirifice mulcet, fi tamen fi-igida defluxione afficiantur . ¥it ex bac^ 

luniperi uires cw hoc longe pneflantius , odore perqum iucundo . luniperi meminit Cal. lib.v i .fimplicium mcdicamentorum , 

ex Galeno . jf^ inquiens . lunipertis , cdlida, crficcd utrinqi tertij ordinii . At fi-udus fimilitcr quidcm calidus efl ,fed nonfimili- 

Nomina. terficcus , uerum in hoc primifuerii ordinis . Arbor Gr£ca uoce otf h.£'j6iV di^a , Latina luniperus appeUatur : 

Mauritand, Arconas, dut Archencds : Itdlicd, Ginepro : Germdnicd , Vueliholter, cr Krdmetbdum : V.if^dnicd, E= 

nebro :GAUicd,Geneure . EiusdutemgummiGrieciiwcdntKo^iu cl^iL(.\jSiSos:Latini,Gummiiunip€ri:M.dU'^ 

ritmi, Sdndarax : Itali, Gomma diginepro : Germm, Yerns : Hifpdni, Verniz : GaUi, Vernix. 

Bfoiflv;'. SABINA. CAP. LXXXVIII. 

S A B 1 N A duorum gcnerum eft. Vna folijs cuprcfTo 
limilis , fpinis horridior , grauiter olens,acris, & feruens. 
arbor eft coacls breuitatis,qu2e {eCc magis in latitudinem 
fundit.huiusfolijs nonnulliprofuffitu vtuntur. Altera 
tamarici folio Hmilis eft . Vtriufque folia nomas fiftunt, 
colledionesillitu mitigant:quin &cum melleillita ni- 
gritias, (ordesquerepurgant,& carbunculos rumpunt: 
cum vino pota fanguinem per urinam eliciunt ; partus ap 
pofitaextrahunt, & fuffitu idem prxftant. Vnguentis cal 
facientibus immifcentur, & priuatim gleucino. 

S A E I N A plantd efl in Itdlid uulgaris notiti<e , iUdfcilicet, 

qu£ d Hiofcoride primo generi afiignatur , foUjs cupreffofimilis, 

j^inofior . uerim eiusfiUa non adeo plene uircnt , ut Cuprefii , er 

lin cdcumine aculeata conf^iciuntur . Quod tamen f£pe imperitis 

negotium exhibe t :fiquidem aUquando uidi profabina affumi qttdn 

ddm herbdm dodrdntdlem , qu£ quibufdam in montibus plurimd n.-t 

fcitur, fvlio tamaricis, Ucet nec odorc, nec fapore fabinam refirat. 

B.ancf£pius exiflimaui effe Selaginem .1 PUnio Ub. x x n i i.cap. 

XI. commemoratam . Nanq^ inibifelaginem effe affirmauit , fabi= 

n^fimilem. Olimfelaginem contra omnem pernicicm habendam 

prodidere Druid£ GaUorum,0' contra omnia oculorum tutiafuf=^ 

fitam prodeffe . At tantd extitit tunc tcmporis fuperflitionum md=^ 

gorumq; udnitas, ueluti <0' hoc £Uo dpud plerasqi gcntium turbas 

uifitur, ut ij nunquam adfeldginem legcddm dccederent, nifi prius 

Bijsfdcrdjrciffent. Quin er cdm inudUddm omnino cenfebdnt,nifi 

dextrd mdnu, cr nudis pedibus legeretur . C£terum non defunt, 

qui pkntdm hdnc, cuiushic bnaginem damt(s,ncgent lcgittmam Sa 

binam cffe, hoc, nifaUor, drgumento , quod h£c baccas profcrat , 

quarum infua Diofcorides non meminit . Vndefadttm cfi, ut quidam putauerint, eam mdiorcm iuniperam effe, dUj «e 

ro thuidm, qudm Theophrdflus mcmori£ prodidit lib. er cap.v. de hifloria plantarum . Verimi utriq-, meo iudicio, in 

errore uerfantur : iUiquidem, quod h£c planta nec folio , necflore , neq-fi-u(lu, non materie , non odore , neq;fapo* 

re, non ceeteris dcniq} notis iunij^crm reftrut : hi uero ,qu6d thuia , ut efi auclor Theophraflus , nafcatur apttd Am^ 

iiionis 



Sabinae confi- 
deratio . 



Sclago Plinij. 
l 



Opinione» 
quorundare- 
probitx . 




t o 



JO 



40 



So 



InLib. primiim Diofcoridis. 9^ 

ntonis dclnbrum, Jf ij; in Cyrcnciifi agro,fbrmi cttpreffo/imilis cum ramis, timlvlijs,cMdicc,fruiluqi,uel potius ceu 
cuprcjfusfylucjlris . pr^tcrcu quad , ut idcm fcribit , tbui£ mutcries omnino incorruptd pcrdurct , nihil cius r.idice 
crij^iusfit, utq; fimuUcr,i ex e.t Mtiqui fculpcrc fint foliti, qncm.tdmodum cx ccdro , cuprejfo, loto , cr buxo . Uxc 
autem urbor conosfcugdbulos non jvrt cuprcfi modo,fcd b.wcM : cMidice non uttollitiir longo ,fed co breui contett 
ta e]l : m.itcrie non conjht incorruptj. folid.tq; ,fcd c.iduc4 CJ-fungofi : non ut thiiiu pcctilidribus locisg.iudct,fed 
ubiq;firelocoriimn.ifcitur.uthincnuius.ttq; euidentiusdifcrimcnin ijs pUntis appireut^qu.hn utilhrum error, 
qui €M unmfacitmt thiii.im, pliiribus cxplodi mcrc.itur . Scd ccrtc rclinquitur , ut mircmur eos , qui flirpcm Ltnc , 
qtum depi^^um exhibcmus , uer.tm Sabiium cffc inficiMititr, cimt nullis curcut iiotis ex ijs, quM iUi Diofcorides reddi^ 
dtt . E J enbn urbor conjficitttr co.id£ breuit.itis, qu.t in Utitudincm mugis effunditur , jiiijs cnprcffo fimiUs , fj^ino^ 

» » fior timen : quin crgruuius olet, zr 4crisfruensq;fentitur . A tqui illud nobis obijciunt , quod Diofcoridcs in dcfcri 
benddSdbiiu ntilUm b.iccirtim mcntionem ftcerit . id mchcrcule , quod legatur , nonfcit . Sed qutd diccnt ij,fiiit 
quim plurimis piintis ex ijs cti.tm , qu.c .ib omtttbus lcgitim.c h.ibentur , plurcs not.e , cr cic quidem pr£cipu£ , non= 
nunqum defidcrcntur:' quM nimirtim Diofcoridcm omijiffe crcdcndum cjl , ucl quod pUnt£ e£ effcnt alioqui uulgo 
cognit£, tiel qu-od omncs exrton p.trtes nonfutis explorutM h.ibcret, uel uiixs ob c.tufj.s , quds profcqui non ejl hic lo= 
cus . quurum omnitim jliqu.i f.icile pottiit cf]!:, cur S.ibiiLC bxccAS non (idnot.it as reliquerit . Addam er id fortujfc cx 
eo euenijfc, quod S.xbvufreqitentiorjicrilis occurrut,qu.mfi-udifira . Nm ( ttt equidem Futeripoffim ) inter innu^ 
merus Subin£ pUntus , qius u.irijs in locis mihi uidcrc contigit , trcs duntuxut memtni me obferuujfe , qu£ buccusjir^ 
rent, O' c.i ? quidcm rubcntes .ic iimipcrinis nuiorcs . Id quod mc quundoq; adduxit , tit putuuerim in hoc S.ibin£ ge- 
ncTc nurem crfxmmum repenri : utq; uiterum rurunt ejfe in It.tliu , qttemudmodum eum quoq; ruro uidimus , quunt 

i o Diofcoridcs fecitndo loco rcpr^fcnt.tuit, tunuricijiltjs limilem, non uutem uculeutum . Ex ijs igitur merito coUigen^ 
dtim ejfc urbicror, h.vtc nojlrum Subiiium cffe legitim.im, ut qu£ nonfolhm notis Diofcoridir dclineutioni pulchre re=- 
jj^oiuieut,fcd aiumf.icultutibus . Porro Petrus Bellonius de urboribus coniferis difjerens, ijs incptcfutis, meo qui Bellonij opi- 
dem iudicio, Subin.im udmifcet : .itq; in eu defcribendu , quumfeciindo loco ponit Diofcorides, mihi non purum hulluci, "'° abfurda. 
n.itus dcprchenditur, quod confi.ntter ufjirmuuerit fe uidiffcfi-equcntifimum hoc S.ibin£ genus in Amuno cr Olym^ 
po Phrygi£ momibus, totuficic lunipcrum m.iiorem refirens, mugnitudine umygdulx urboris muioris , folijs cupref^ 
fo per omniu fimiUbus , buccis per m.ituritutcm in c£ridco nigricuntibus , cr cuudice refinum ferente . E tenim Dio- 
fcorides non tr.tdtt qiwjit hiiius pUnt£ fucies, cr qu£ mugnitudo ,fed e.im injoUjs tuntwn .i priori uuriurefcriptwm 
reliquit . Quod non uUu de cuufu uudoremhunc feciffe reor, quum quodfciret nuUum utriufq; efjc in reUquis notis di^ 
fcrimen . Q«jrc qitod ukerum Subin£ gentis totu fucie iuniperum muiorem refirut , mugnitudine umygdulum urbo» 

3 o rem £quet , ctiprcffumfolijs prorfus £muletur, ZT ex cuudice re/inumfundut , ut Bettonius fuum depingit , mihi qui^ 
dem pUne ubfurdum uidetur . Sed quod rem hunc turpiter confuderit BeUonius, uel ex eo munifeflum effe puto,qu6i 
quum pUntum nunc Diofcoridis uUerum Subinum ufjerit , eundem puitlo pofl urborem iU.tm conflituit , quum PUniui 
Ub. XII. cup. XVII. Brutum uppeUut, quufi PUnius non meminerit utriiifque fubin£ lib. ■x.xiwi.cup.xi. Tuntwn 
quiduittfuis perugrutionibtis tribuendum effe putant, ut eos non pudeutf^pe ubfurdu, c^fubulofu , er qu£ cumfum* 
mis cr probutifiimis uuthoribtis pugncnt, nurrure uc fcrtptis tradere . Ne^^ certe id proptereu dico, quod peregrintt 
tiones dumnem, quusfemper, Guleni exemplo, utiUj%nM duxi ud legitimu limpUciu medicumentu cognofcendu . Sei 
opturem, tit ij, qtii multus rcgiones peragrurunt, iUa tuntkm in medtum profirrent, qu£ efjent rutioni cr ueritati con 
fonu, cr ueterumfcriptorum uudoritute comprobuta . Quodfi a BeUonio , qtti tot terras fe perugruffe profitetur , 
fuHum effet, nimirum eus luudes iurefibi compuruffet , qu£ rei medic£ inquifitoribus muximx debentur . Atque h£c 

40 obiter didufint . Quod uutem idcm BeUomus primum Sabin£ genus eam urborem fufpicetur , quam Theophrafiu'» 
thuium nominut, non miror : nam cr aUj idem fentiunt . Vertim quundoquidem hunc opinionem fuperius ubunde ( ni 
fuUor) improbuuimus, ideo hic non efl ut pluru uddumtis, utq; idem repetere fuperuacuum effet . KeUquum igitur Sabiw: uirei 
efl, ut Subin£ fuus uires reddumus : de quibus Galenus Ub. v i . fimplicium medicumentorum dijferuit ijs uerbis . Subis «x Galeno . 
nu ex numero cfljirtiter exiccuntium, idq^fecundum tres quuUtutes , quus inguflu pr£fcflrt,fimiliter cupreffo, nifi 
quod ea er aa-ior efl, er utfic dixerim, mugis aromatica,feu odoratior . Igitur huius , quum modo dixi qualitutis efl 
particeps, nempe ucrimoni£ confiflentis in temperumento culido , pr£terea amaritudinis , er adflriiiionis obfcurios 
ris,qu.m in cupreffo . Siquidem quunto magis acrimonia fuperat , tunto etiam potentius digerit . Itac^ glutinare ne~ 
quit obficcitatis, o" cuUditutts robur . num utriufq; iUi tuntum inefl, ut etium tendat, er inflammutionem afferat^. At 
putredtmbus fimiliter cupreffo accommoduri potefl , maxime ubi rebeUioresfuerint , cr diuturniores . num h£ citra 

5 o noxum uim medicumenti perfirunt . Quin er qu£ atrafunt reddita , cr admodum fordida , ea cwm meUe expurgat : 
carbunculos itemfoluit . Porro effenti£ tenuitate meiifes quoque prouocat , ut fi quid aliud, ZT fanguinem per urts. 
nax mouet . Icetum etium uiuentem interficit , er mortuum eijcit . Eflo autem hoc medicumen tertij ordinif , tum ex^ 
calfucientium , tum deficcuntium ex numero eorum, qu£ uel maxime tcnuiumfunt partium . Ef hoc utic^ nomine un* 
guentis inditur , er muxime gleucmo , zrin multus antidotos inucitur . Qaia[<tw uero etiam cinnamomi uice duplum 
eius fubijctunt . E/i enim extcnuunii , er digerendi fucultutis,fiepotum fuerit . Bf cc3-uf Gr£ce , Sabina Latine Nomina. 
. uocatur : Arubice, Abel, Abhel ,feu Alhurur : Italice , Subina : Germunice , Seuenbam : Uif^anice , Sabind : GaU 
lice , SAumiera, uut Sauinier . 



K6^for. 



94 



And. Macthioli Comm. 



KtS^jor. CEDRVS. 



CAP. LXXXIX. 



Cedrvs arbormagnaefl:,exqua picemcolIigunt,qua:ceclria uocitur. laniperl modo baccas 
parit , baccarum myrd magnitudine, rotundas . Cedria opcima ell; crafla, perlucida , crauis odons': 
quxdumeffunditur^guttatimnondifsipatacoit. Cuieauis ineft,utdefunfta corpora conferuet,-. 
& uiuentiacorrumpatrquaexcaufamortuorumuitam aliquieamappellaucre. Veftimentaquoque, 
&pellescximiacaUaciendi,& liccandi dote,corrumpit.magniadoculariamedicamenta ufus : quip 
peillita oculisclaritatemafFert,albugines cicatricesquedetergit:inftillat3autemcumaceto,uermes. 
auriumnecatrcumhyfTopidecoftoinfufa ronitus,libilosquered.U:cniis dcntium inditaeos fran- 
git , &■ doloresleuat :idem facitcumexacetocoUuitur: peruni£toantccoitumgenit3li,concipiendi 
ui m adimit : anginas ea perunguntur , tonllllarum inflam mationibus auxilio eft : Icndes , pediculosq; 
illituenecat:ceraft32 morfibuscum faleimpofitafubuenit:contrahaufta leporis marini uenena, in 
paflofumpta, auxiliatur: inelephantiaaut!ind;u,aut perunftione proficitrpulmonumulcera pur- 
gat, & fi cyathus eius abforbeatur, perfanat : vermes , & tineas fubter indita necat , & partus extrahit. 
Fit & oleum a cedria feparatum dum coquicur,ueIleribus fupra halitum eius expanfis, ut in pice. E- 
iufdem ad omnia ufus : priuatim uehementer perundum, fcabiem quadrupedum, canum, boumque 
perfanat:ijsqueinhacrentesricinosenecat, &ulcera, qu3Ecxtonfuraacccperunt,adcicatricesperdu- 
cit. Cedrides cedri frudus uocantur. Calfaftoriam vim habent:ftomacho aduerfantur:auxilio 
funt tufsi , conuulfis , ruptis , ftrangurix : menfes ciunt ex polline piperis poti : contra hauftum lepo- 
rem marinum in uino fu muntur : ferpentes fugantur , perunfto ex adipe ceruino , aut medulla , cor- 
pore .Inantidota adduntur. t Fuliginem,quomodoexpice,congerioporttt:qu32eandemjquam 
picea fuligo, uim prsbet . 



10 



20 



CEDRVS PHOENICIA. 



CEDRVS LYCIA. 





Cedri arborij C E D R I drbork TheophraRo , Flinio , cr Gdkno duplex cHgeiiw! , tiempe maim er minm ^ Mji/« omnibm 
confid. arbor efi eximi£ mxgnitudinis , O" proceriUUis , atque d minori plane differens materie , cortice ,folijs , er /«(!?« . 

Flinius maioris cedri duo generafacit lib. x 1 1 1 . cup.v. ubi itafcribit. E t m.tioris ccdn duo gcncra . qu.efiorct,frtu^ 
dum nonfirt : fi-uilifira nonfioret, er in ea antecedentemfruilum occupatnouus .femen eius cuprejfofimile . Quis- 
dam cedrelaten uocant .Exhac refina laudatifiima . materi.e uero ipfi ^ternita^ . ttaq-, er fimulacra dcorum ex vx 
faiiitauerunt . E t iibro x x 1 1 n . cap.v. idcm inquit . Cedrui magna , (^uam ccdrclaten uocant , dat^icem, qu£ ce* 

dria 



jo 



4P 



50 



InLib.priimimDiofcoridis. 5)5- 

drid Itocdiur. luiientis PUiuks . Qui fortd(fe non inepte mugnm cedrmn cedrcUten dppellauit:, (Jtionim cedri ctrbos 
res , qux' in monte L ikxiio prcucinunt ( uc mihi retulcrunt amici , qui uniuerfamfrrc Syriam pcragrarunt ) totafacic 
abietcmrefirunt. AbiesautemGrxciiiAxTH dicitur .unde cedrclate poterit cedrabies Latiitc rcddi . Arbor hcec 
( ut ijdem mihi tiarr.trunt ) adeo m.igna cr procera eji, ut nufqiwn arboremfeuidiffe affimcnt, qt^c cedrelaten ma^ 
gnitudine cxccUat . Cortice ucjiitur l.cut o~g!ahro , ea partc cxccpta, qu.v .\ terra ad primos ufq; r.tmos attoUttur : 
h.ec entm ajfcra ccrnitur . corticts colcr cjl ccu ioti arborii . Kami .tb tmo ufq-, ad acumen frc in rot.e modim per 
interiuHa caudiccm cingunt , cr fjiatiantur : qtii tanto minorcs uifttntur , qu.vit6 fuperius erimpunt . hinc eji , quod 
cminus cottjpc&:a .irbor pyramidis f.tciem repr,efcntat . ¥olia tlli captllata afignatit , ueluti larici, ttcl ptno , hreuion 
tamen , o~ mtnimc aculcata . id qtiod etiam tcjiatur Plinius lib. x v i . cap. x x 1 1 1 1 . Conos profirt piceis £mulos , 

» o uerumlongiores , ditriores , CT iicgctiores , pedicttlo pertitt.icitcr inh.trentcs . in qutbti^ fcmen includttttr cupreffo 
fmile,ut Plinif.i tr.idit . Cattdex refinamfundit albam, er liquidam :fed traSiu tcmporis,folHferuore in grumos coii 
crcfcit . Sunt qui .tfferant, hanc ccdrum dupliccm refvi.imfirre : atqtte aiteram intra corticem uomiae modo coacerp^ 
uuri , ut abicgn.wkacrym.m in ahtete oriri fttperiu^ dtximus : alteramuero extra corticem emanare . utranq^ ab ar= 
bore ccdri.tm nomtn.tnt . H.f c fttnt , qu£ de magna cedro a pcrcgrinis accepi . In quibus utiq; admirarifubit , qtiod 
Theophr.ilius , 0~ hnnc fortefecutus Diofcoridcs fcripfcrint indiffi;renter cedrigenus omiie fi-U!^um cdcre iunipcri 
haccii fimilcm, crafiiorem . n.tm reucra Cedrus nuigna , de qui hic tanttimfcribit Diofcorides , conos parit ptceis fu 
miles . Porro Ccdrtis cor h.ibet durifiimtm, dc odoratum , c ^lore perinde rubens atque larigmm . Tota ccdri matea 
ries dttrifiima . quam ob caufam crcdidere mdiores , eam lieq; cariem , ncque ttctufiatemfcntire ,fed .■eternam effe . 
Qua ctt.hniiion ratione dudiii Salomon Kcbreortm rex Dei optimi maximi templum Hierofolymis ex cedri mdterie 

2. o cxtrtiendtim ctirduit . Ex ed quoq^ prifcifimiddcrdfddlitdrttnt , exiftim.tntes tdntdm iUii ineffe diuturnitatem , quan^ 
t.im marmorcis , ant metaUicis . Ccdri materies optima nauigijs non modo extruendis ,fed er pdl.itiorum , O" drcium 
fabncis conuenicns : quippc qtioniam incorritptd qu.tfi in pcrpettim perdurat . Cedruifdxojis orfi-igidii locisgdU^ 
det , cr montes dmat prx cetcrii traclibus . Pcrpetud comd uiret , qud fi cdfiretur , decdcuminatd dcmoritur , nec 
unqu.tm indc regerminat , utpote CT cupreffiis, pinus, larix, cr dliarum plures . In Aegypto ac Syria (iit Theophras 
fltti c~ Plinius narrant ) rcgcs inopid abtctis cedro ad claffes firuntur ufi .M.tximd ea in Cypro trdditur dd undecire» 
mem Demetrij fuccifa , ctntttm trigintd pedum longttudmis , crdfiitudinis uero dd trium homimim complexum, - "^ 

C£teriim minoris ccdribtn£ item j]>cciesfunt ( ut pr^didi dudores tefidtitur ) Lycid , cr Phcenicid , iuniperi Ji^ Cedri tnino» 
tnilitudme . dijfcrttnt fi)lio : n.m Phcenicid fi>lium habet iuniperi , durum , f^inofum , dcutum , cr ob id oxycedros app "^'^ genera . 
pcUdtttr . Lycta uero fiilio confiat minorc ,fi-equentiorc , longe minus dculedto , ut itd iuniperum paruam quddMtei: 

j o nus rcfirdt : cortice obducitur fubrubro , ZT ramos emittit lentos , ttitilium infidv . Vtrdque omni tempore fi-udwm 
gerit : uerum tn oxyced.ro m.tior ZT pulchrior f^eddtur . Phocnicid cedrus frequentifiimd nafcitur in ifirid , dtque 
etidm in nonnttUis ldpidt£ locii > iunipero .idmodumfi/inilis , ncc nififi-uHu dijferens , maiore , rubente, dc dulci : quo 
tamen cdin incoU a iunipcro nefcittnt fccernere . At ciim ipfe oxycedri rdmtifculo effem dondtus 4 Georgio Refifins 
gero primarto proitinci^ Cdrniol.-e medico , qtti iUum ex Pefiino \firi£ oppido fecum dttulerat , rubentibm bdccis un» 
diqtte rcfierttm , cdq-, in memorta hdberem , qu£ dpud Theophrafium , Gdleium, dc ueteres dlios legerdm , mihi qui» 
dcmfrudim intuentifldtim inclinduit dnimtts , hdnc plantdm minorem effe cedrtm . Etenim ( ut memordnt ftirpium 
fcrtptores tttn ucteres , ttm recentiores ) difficile ddmodum effet dignofcere oxycedrum d iunipero , nifi huic cxru* 
letti , pumilusq^ ; iUi ueroflduus rubinsue , dcgrdndiorfi-ucius ineffet . Edm igitur plmtam , qudm in Iflrid ndfci di* 
ximiis , er cuius hlc effigiem ddmus , non mdioris cedri genus uUum ,fed mtnoris ff>eciem effe cenfemus , nimirunt 

4 o Phaemcum , qu£ er oxyccdros uocatur . De Lycid autem cedro quid fentirem , uel quam plantdm pro ea in iBe« 

dium profirrem , hddenus non hdbui , ut qu£ mihi pldiie incompertd effet . Sed hoc diino , dum Pragce Bohemoru/m 
ago , pldntdm mihi oflcndit Addmtts Leonorui j^eiidt^ doiirinx , er mdgne j^ei iuuenis , ex quibufddm Morduia 
motnibttsdquoddmuulgdriherbdrio proSdbind dUdtam. Vtdutemillchdnc uerdmcedrum Lycidm ddinuenit ,ZS° 
proedmthi demonflrduit;itamiinetus cognitionemiUi dcceptdm refirrc iucundwm e^ : dtque ideoipfidm pidura» 
quimhic ddmus , exprimere curaui . Huiufpldnt£ filid fiidigitisdtterdntur,fuduifiimum f^irant odorem,iUi qud* 
dintenus fiimilem , qui in pinoritmflrobilis percipitur . Ed bdccds profirt , longe tdmen minores <}Udm dUera , ^U£ in 
rdmufculorum tintim cacumtnibui prodeunt. H£ non fecus dc iU£ primoexortu uirent ,mox fldueficunt ,deniquc 
riibent tibi plcne maturuerint . Sdporem bdbent fiubdmdrum , dtque non obficure odordt£ fientiuntur . Mdndt ab ctr* 
borec€dri(jitfiupr.idiclumcfl)etidmrefind,qu£ proprie Cedrid dicitur , utilis dd multos in medicindufitts. Sed 

5 o hatic adnos non adfierunt Cyprij , ncque mercdtores , qui ex Syrid mercimonid conuehunt : tdmetfi regiones iUx plu» 

rbnis ( ut atunt ) cedrts m.-uortbus fcatednt . Petrtts BeUonius lib.i ii.de medicdto fiunere , itemlibrode coniftris Bellonij opi- 
arboribusputdt non modo cedrum Cedridmfiundere ,fied cr picedm , teddm , Uricem , cupreffum , iuniperum CT be^ "'** ' 
tuldin. Quinetidmtdemfuismdle cxccgitdtis cedrijs eas omnes fdcultdtes dfiigtiduit ,qudx Dioficorides yGdlenus » 
cr dlij quam plurimt duSores cedri£ duntdxdt reddtderunt : ddeo ut mdgno dc ridendo errore dixerit fuM hdfce ce* 
drids defuncia corpora confieruare , qucmadmodum ea confierudt legitimd cedrid . quafl idem quoque uelit , quod pi* 
ced, pinus , Idrix , cupreffiis , iunipertis , cr betuld nuUis prorfius inter fie fdcultdtibus differdnt . Neque certe di<t 
uidetiir mihi dudoritdte uel rdtione dudus , ut in hdnc iuerit fententidm , qukm hdc , quodfcripfierit Plinius lib. x V i. 
cdp. X I. picem m Syria cedrtum uoari . Sed quod Bellonius maxime hdUucinetur , utpote qui Plinium non rede in^ 
tcllexerit , ex uerbis Plinif , qu£ modo fitbijcidm ,fiatis , ut puto , mdnififlum fiet . Pix , inquit , liquidd in Europa 
€ tedd coquicur naualibu'. miintendis , multosque dd dlios uftts . Lignum eius concifum furnis undique igni extrd cir» 
cunddtofiruet .Prtmusfudor dqu£modo fluitin cdnali. Hocin Syria cedrium uocdtttr.cuitdntaHis inefl, ut in 

Aegypto 



Fuchfij opi- 
nio. 



Cedii & Cc- 
drexuircs ex 
G^eno. 



Nomina. 



96 



And. Matchioli Comm. 



Aegypto corpord homimm dcfunilorum ca perfufxfcruentur . Ex ijs Plinij ucrbis mn aIiud(meo quidcm iudicio ) 
intcUigipotcj} , qu.hn quod Syri liquorcmiUumccdrium uocaucrint,quoniiim olimij cx ccdrotantim piccmfuam 
confcicbant , ut ca in Buropa e tcdaft . Quid autem pix ex ccdro parctur , authorcs cjfc poffunt Diofcoridcs, Ga^ 
lcnin , cy Plmius: non tamcn contr.l , quod ccdru ab alijsrcfinifiris pi.tntis dcflu.tt . Addc quod .-i uctcrihus , nem~ 
pc Theophruiio , Diofcoridc , ©" Galcno , nufquam ( quod cquidemfciam ) memori£ proditum efi , rcfin£ aut picis 
gcnusidiunidcfunftacorpord conferuarc , o~ uiucntia corrumpcre,pr£ter ccdriam,dc quaomncsilli id fcriptis 
tradidcrunt . Ex quo abunde conjlare arbitror , Tlinium quidem loco citato de pice t.tntian ccdri fcripfijfe , Bcllo:-^ 
tiium uero in hocfimilttcr hallucindtumfuijfc , atque in alijs pluribm rcbus , ut aliquando, Dco iuuantc , latius oflen^ 
demus . C£terum uariat in Diofcoridis codicibus dc cedria ieltio . <\uippe uulgata jSaf ««. th offfj.ij' habet , id cfi 
grauis odore , clon tamen antiquifimui codex manufcriptus habcat Ivto o^ tw o(Sixii,id cfl uchemens odore . quod 
indicat ccdriam effe uehementer odoratam , non autem grauitcr olere . Qucd ciiam maximc tejiatur Virgilius libro 
VII. Aeneidos hii uerfibus de Circe canens . 

Troxima Circe£ raduntur litora terr£ , 

Diues inacccffos ubifolisfilia lucos 

Af^iduo refonat cantu , teiiisi]^ fuperbii 

Vrit odoratam no^urna in lumina cedrum , 

Arguto tenues percurrens peiiine tclM . 
Gummi ccdri mcminit Yuchfius uir eruditifimus libro iUo de componendis mcdicamentii , quem poflremo locupleta- 
tum excudit , in compofltionc antidoti Mithridatii : proq- eo , quando non pof.it inueniri , lacryma abictiifubfiituen^ 
dam pr£cipit , ratm utiq-, candcm utriq^ facultatcm incjje . Atcgo quideni Galenum fecutus malim ladanum fubfii- 
tui , doncc ab alijs aptiora profirantur , quorurn meliori iudicio fubfcribendum fit . Ncqf^ ineptc fvrtajfe iuniperinum 
gummi iUius uicem fupplere poterit : quandoquidem confiat omnibu^ rciherbari£ fiudiofis tantara intcr cedrixm cr iu 
nipcrum effe fimilitudincm ,ut ahera ab altera uix difcernipoffet ,mfi ea cffet differcntia , qu£ mbaccis utriufque 
tnanifrfia deprehenditur . Be Citris autcm , quibus aurea totmsfere I tali£ idridaria exornantur , tam in Tyrrheni, 
quamBenacilitoribus infcqucntibus ,capite demalu!,ubi ipforum mcntioncm facitDiofcorides ,adiuuante T)eo, 
plura dabuntur . fiquidem arbor ilU ab hac , de qua nunc agitur , plurimlm dijfert . Ccdri meminit Galcnus libro 
VII. fimplicium medicamentorum hi^ uerbis . Cedrm f^ecie duplex efi , altcra fruticofa iuniperis adfimilis , altera 
arbor non exigua . Vtraque cfi calidx ,ficc£q; temperatur£ tcrtij quodammcdo crdinis fecundum utrunque . Cxte- 
rtm Cedrca ( uocatur ita ccdri olcum ) quartum etiam ordinem uidetur attingere , abunde calida fimul , cr tcnuium 
partiim . MoUes itaq^ carnes prompte citraqj dolorem ptitrefacit ,ficut alia omnia , qu£ cim ciufdem fint in calfa= 
ciendo ordinis, adiundam etiam habentfubfianti£ tenuitatem . At in duris plufculo tcmpore, o~ lux opcratur . Por* 
ro talia omnia medicamcntafeptica uocantur , crfepta :fed intcr fefc maioris , minorifq^ rationc difident . Efi au^ 
tem in hocgenere medicamentoru/m cx primo , er infirmifimo ordine cedrca : plcraque enim eonm admodum funt 
efficacia . Talia itaque er mortttorum corporum carnes corrumpunt : at cedrea cxiccat , fimulq^ a corruptione tue^ 
tur corpord demorttia , utpote humiditates corumfupcrftuas depafcens , c a-tcrim foltda corpora haud attingcns . At 
in uiuentibws calor ipfe , qui in corporibus efi, cedre£ uires adaugens, caufa cffcitur, ut tcner£ ab ca carncs deuran- 
tur . Nec mirum uidcri debct,fici(m tanta poUeat potentia kndes , pcdiculos , er tincas , er in auribin natos uermes 
interficcre ualeat , tumfatum appofita uiuentcm quidem intcrimat , mortutm atttem eijciat ,ficut ftne etiam in coi=- 
tufemen,pudendo circumlita . proinde conceptum impcdiens efi medicamcntum ,fific utaris, nuttifecundum : aliaq; 
ttiulta eiufmodi particttlatim efficit . Itaque argumentum efi , ipfum ualenter excalfacere ,ficut ubi dentium forami- 
nibus infiiUatur :fiquidem dolores eorum mitigat ,fcd er ipfos confi-ingit . Extenuat quoq; oculorum cicatriccs , er 
uifus hebetudini ab humorum crafitudinc ort£ mcdetur . P orro quod eius efi pinguifimum , cr ad unguem oleofum , 
quodfuf^enfls fupra eam dum coquitur , latus excipitur , ac coUigitur , tota cedrea tentdus quidem efl ,fcd mintis «t» 
cre ; quanquam non minus excalfaciens . Bandem quippe rationem habct ad id qiiod reliquum efi ccdre£ , crafius iU 
lud uiielicct , quam oleum ad amurcam . Vroinde iUud utpote crafiius, mordax efi , or maiore aperiendi facultate 
pr£dittm . Itaq^ ulcera irritat , phlegmonenq; iUis excitat . Forro oleofa iUa cedrca adco clementibus cfi uiribus , ut 
etiam plebeij experientia dodi uulnera ouibus occafionc tundendi afbrfice fada, illa iUttafanent,ficut etiam pice hus 
tnida . Vtuntur autem ea er adouiumfcabiem , er ricinos , Gr£ci K^oTCdVx^ uocant . 'Porro ccdrides ( nam ita Jru^ 
(lum cedri nuncupant ) moderatiores uires obtinent , adeo ut comedi quoq^ pofiint . Attamenfi liberalius ijs utare , 
capiti dolorem infvrent , ardoremq; , ac morfum in uentre percipies . Qu£ arbor Gr£cis v.i^p^os , Latinis item 
Cedrmnominatur : Arabibm ,Serbin :ltalis ,Cedro . Eius autemliquor ut Gr£ce ^itS^^tccitaetiam Latine Ce~ 
dria dicitur : Arabice , Kitran ,fiue Alldtran : Italice , Cedria . 

. t Uic lcilorem admonitum uolumus, iUa deftiligine Cedri uerba non legi in Gr£cis tum uulgatii, tum etiam anti= 
quii quibufdam codicibus . Qu,are cim ncq;a. MarceUo ueriantur , qui plura exemplaria Gr£ca habuiffe fatetur , eo- 
potius addititia , quam legitima cenfenia uidentur . 



* o 



30 



40 



io 



A(i<pn . 



In Lib. primiim Diofcoridis . ^ 7 



Aa'($i'». 



LAVRVS. 



xo 



io 




C A P'. X C, 

Lavrvs qu^damtenui folioconftatjalteralatiore. 
VtmqucexcaHattoriam naturam habet,& cmollicntem. 
Vndedecodum earum in mulicbres inftflus additum, 
vuluae.d^cuelicx uitijsconuenit. Virentia fblia fcnfim 
fubftrinj2;unt:illitaquoque,actrita ucfparum apumq; 
iftibusopituIantur:cademcum polenta,&.' pane iljita 
inflammationemomnemmitigant:fed pota ftomachii 
effundunt,^ uomitiones mouent. Lauri bacc.T ma- 
gis,quam folia calfaciunt .ergo ineclcgmatetritxcum 
melle , uel paffo profunt.tabi , orthopnoe^, &.omnibus 
thoracis rheumatifmis : contra fcorpionum idus ex. vi- 
no bibuntur:uitiligines emaculant. Succus baccarum 
utilifsime aurium dolori , & grauitati inlHlIatur cum 
uino uetere,& rofaceo. In medicamcnta autem adij- 
ciuntur, quae neruorum lafsitudines reficiunt,acopa uo- 
cant: & ad unguenta, quar calfaciunt,& difcutiunt. Cor- 
tex radicis calculos rumpit, partus necat, hepaticis pro- 
deft, tribus obolis in uino odorato potus . 



L A V R V s tum tcnuifDliit , qum Idtilvlia arbor odordtifii^ Lauri hifto- 
»M,cr fi untiquis credimus, ApoUini lucidifiimo facra : quinetium "* • 
ri loue colitur . Vnu quoque Uurm Kom£ dntiquitm impcruto^- 
rum pontifiamq; domos cxornure folebut . Quod/imiliter , dt<^ 
alij compluresgcntilium morcs , in hunc ufq^ diem upud nos per- 
durut. Nunq^ubidics frj}u^.uducnerit,luuru^ non modo tem^ 
plormJidludi dccorut ,fed cr ubi diesgeniulcs udfuerint,ingens. 
tiumpulutiorumefliunitrix . Qu,ofit,ut mugnis uduentuntibm 

50 21^ ^^^^ ~^ principibus,ldurifi-ondibu^iT columnce,crurcmin pdcii /i= 

gntm extruuntur :fiquidem pucifrru luurm efi,nonfccm uc olea, 
Idco uniiquitm etium , fi eiu4 rumi pratendebuntur inter urmu^ 
tos hofles,firmum quietli erut indicium. Quu obferuutione dudm B ermrdiis Clefm CurdinuUs umpliflimus Triden^ 
tinm,tum pucii , tum quietis feddtor muximm ,lduri , ^ pdlm£ floridte rdmum ddnedebut , ut nitidu murmora, 
pr£cldru metuUd , f^eciofx pidur£ , dured, er drgcntea udfd,uc reliqud udmirdndu demonflrunt , quibm mugnd eim 
fdUtidfuIgent. Komdnii Uurm fercbutur Utiti^ uicloriurumq; ffgno. Idcirco Uurum in templii in loui/Sgremio re« 
ponebunt , quoties Kom£ Utitium uidoriu nouu dttulerut . Quinetidmgrdtd ApoUini dond unoquoq^ dnno mitteire 
folebdinin Pdrnufo monte , quod ibiUurm \^edutifiimu crefceret . C£terumquod luurm Kom£ dloue e.c£lo miffa. 
fucrit , ut cu impcrutores coronUrentur ,facile pcrhiberi potefl: nunq^Liui^-DjctifiU^ , qu£ pofieu Auguflu mdtris 
40 monijnomcndccepit,cumpuducffctilluC£furi,gdUindmconjj^icuicdndorisfcdcntiinhortis dquiUex ultoubiecit 
ingremiumiU^fdm ,intrepideq; mirdntidccejlitmiraculum^quod teneret roftro Uurcumrumum fuis buccis onu^ 
ftu. Cluod dudientes conferuuri dlitem,et fobolem wffcre uruj^ices,rumumq; eumferi,ucrite cuflodiri. Quodfudum 
efl in uiUd C^furumfiuuio Tybcri impo/itd , iuxtd nonum Upidemfidmminid uiu , qu£ ob id uocutur ddgdUinus. Fom 
ro tum cTcuit rumus Uureus , tamqife propuguuit (tumetfi rudicibus defiitutm) ut brcui temporeibi mirefyluu pro^ 
uenerit . Ex quu triumphuns pofieu C^fur Uurum in munu tenuit, corondmq; incdpite gcfiit . Ac dcinde imperdtores 
C£fures cundi triumphdntes Uuro coronubuntur , tenebuntq; in manu eiufdcm ramos . CXuos pofl triumphos trudi^ 
tusefimos ferendiin eminentioribm locismcekbrutis Kom£ coUibus . QuofddumeR,utplureslaurorumfylu£ 
Kom£ uirefcerent , qu£ ob id Uuretd uocubuntur : quuliserut , qu£ in monte Auentino multo unte dlios tempore ui^ 
guif . Nimirum indicut Uurum dijs grutifimum effe urborem , qu£fui hubetur ab impetufulminum rutio:fiquidem Lauri hatura. 
5 o nuUd habitd , ciim c c£lo ruunt , nec diuimtatis , nec principum umplitudinis rutione, plerunque templorum turres 
iciunt ,fupcrbd mundi puUtiu diUcerunt , uc f£pius homines immaniter interimunt . h£c tumen fola arborfulmine 
Tion percutitur , nifi infutur£ caUmitutis prodigium : uc ne quidem domus , in quibus udfint eim rumi , dc c£lo tun= 
gantur, pro certo crcditur. Vroinde Tybcrim C£farfulminibmpertcrritus,tonuntec£lo luuro coronubutur . 'Luu^ 
rm exfcfc uim habct ignem producendi : quippefiexiccat£ ramm rumofrequentius conjricetur ,fuper aj^erfofuU 
phuris puluere , ignisfidtim exiliet .Eademperpetuafroiule uiret , tantuq; poUetui, ut eim rumis in uruo defixis , 
rubigo , maximdfegctum pcfiis , abigatur , tranfcatq; in eurumfoliu ex uruis. Poet£ perfcdionis figno luuro coronu^ 
tur , idq; pr^mium efi ApoUincorum mufus colcntium . Coruus occifo chdmdconte ,fronde Uuri deuoratu infefimn 
uirui extmguit . Qua ettdm pdlumbes, grdcuU, meruU , er dli£ perplures dues dnnuum fafiidium purgant . C<e= Laurus lapi- 
terum Idpidcui Uuros oriri in mdri rubrofcribit Theophrdfim lib.im. cup. \ iii.de pUntdrum hifiorid ,fic in~ «^e* • 
quiens . Infinu dutem Heroo cognomindto , ad quem defcendunt Aegyptij , laurm eft , er olea, cr thymum : uerim 
non uiridia, fed Upidis f^ccie parte d muri eminente,fimilid tdmen uiridibus tumfoUis, quumgerminibm. Colos quoq; 

i fiorii 



c)8 And.MatthioliComm. 

floris in thymo , tdn<lum nondum perfi^e florucrit , liquido depreheiiditur . Longitudo arbufcukram cubitoru ten 

Lauri uires norum eft . hjec illc . Laurum /cripfw commenduuit Gulcnus lib. v i.Jimplicium medicdmentbrum ,fic inquiens . 

ex Galeno. l^„j.j ^yboris ^ fblid , ^fruiim deficcdnt , cr cdfdciunt uehementcr , pluiq- etimfi-udui , quhnfvlia . Atradi^ 

cis cortex miiuis ^uidem acrii efl , cr calidui , plus tamen amarus , habetq; etiam adflriilionis noimihil . Qjtamob^ 

rem cr cakulos confrtngit , ZT iccori prodcfl . I.ibitur ex uinofragrante trium obolorum pondcrc . Arbor Saa 

Nomina. (fi/H fic Gr£cis uocata , Latinis Laurus dicitur : M.turitanii , Gaur,feu Gar : Ualis , Lauro : Germanii , Lorbecr:^ 

baum : Uij^anis , Laurel ,fiue Loureiro : Gallis , Laurier . Hmmfruclus Gnece ^cK^n^ki uocantur ; Latine , 

Liuri bacca : Italice , Bacche di lauro : Gennanice , Lorbcer . 



Platani con 
(ideratio. 



rAxTotyof. 



PLATANVS. 




CAP. XCI. »0 

Tenerrima PlatanifoIiainuinodecofta,moxilli- 
ta, oculorum fluxiones fiftunt : tumores,& inflammatio 
nes leuanc.Decoftus cortex in aceto,dentcs in dolore col 
lu it . Virides piluls in uino potae , ferpentium morfibus 
auxiliantur : exceptae autem adipe, igni ambuflia fanant . 
Intldens foliorum , pilularumque lanugo, oculos, & au- 
rcs oflfendit. 



ip 



Platanvs Italiie aduena, peregrinaqi efl ; quanquam 
regionem diluunt (ut Theophraflus efl auHor) multi,magniqiflu= 
uij . Verim enimucrofi tbi nonnuU^ uirefcunt Vlatani plant£ , ut 
qua? ipfe J^capoli, &~ Vatauij uidi,funt quidcm ex longinquvs res 
gionibtts aUat£ , ut etiam antiquttus a Romanis per mare lonium 
inucii£fuerc,eorum duntaxat umbr£gratia Kom^ expetit£, ubi 
pl.ttanis tantum honoris increbuit , ut diu nutrit£ fint mero radi^ 
cibus infufo . Nanque h£c arbor plurimion uini irrigatione gau~ 
det : tamctfimaiorem in modum frntes , cr fluuios amet . Vlata^ 
nui dd ampUfimam ramorum amplitudiiiem adfurgit , adco ut Lia 
cinius Mutianus ciuis Romanus , Vlinio teflc , hoc prodendum e= J o 
tiam pofteris putarit : qui prouinci£ L ici£ legatus affirmat, in ea 
fut(feplatdntimfoci.imgelidifi>ntis amccnitatc itineri appofitamy 
odogintd atq^ unius pcdum f^ccu,numcrofo uertice,fe uaftis pros. 
tegentem ramis drborum inftdr , ©" dgros longis obtinentcm um~ 
bris : ac ne quic iefit fpehinc£ imagini ,faxea intus crepidinii co:: 
rona , mufcofos complexa pimices : intra quam fe epulatum cum 
duodeuigefimo comite , large ipfx toros prxbentefronde , db onw 
niafflxtu fecurum,optantem imbriumpcr fiilia crepitus ,l£tio^ 
rcm , qtim marmorum nitore , pidur£ uarietate,laquearium m^ 
ro , cubuiffe in eadem . In Creta iiifula ad Cortyniam platdnttsfle- 40 
tiffe firtur dpud fiintem quendam,qu£ fiilidhycmc non amittes- 
y-etofubqualtiUicomprejfam^Europamindigen^fabulantur. Qu£in Italiam inueil£ fuerunt ,climatis inclemcns: 
tia in mdgnam proceritatem non ddolefcunt : dttdmenfunt cortice crdffo , frondc uitiginca , lata , longo rubroq^ pe~ 
diculo ,flofculo pdruo dc paUido,baccis rotundix ,fcabris,Zy biuginofis : ex quibus olcum fieriprodiditPlinius 
libroxv.cdpite yii.Fldtdniumbraufque eodcledatum^Kerxcm interraLydidfcribit Aelidnus,ut diem inte- 
grum fub ea cum inaximo exercitu confumpferit ,floccipeitdens tam breui uoluptate tot copiiis remordri . Platdni 
aduerfantur uej^ertilipnibtts . Larum pilul£ addito meUe, cr iUit^ , lentigines , uctercsq; nigritias cmndant . De 
Platani uires pIatanodifferuitGdlenuslib.Yiii.fimpliciummedicamentorum,fic inquiens. Vlatanus humidioris ,fi-igidiorisc^ 
?».G?^f pO;* e(fenti£ cfl , non ita multo quamfymmetrd . Proindejvlid uiridia trita , er iUita , non obfcure phlcgmonas nafcen^ 

tes adiuuant . Cortex autem , er piluU magis deficcantem uim obtinent , ut lUe quidem in accto coliu s ad dentium i » 
'Adhibeatur dolorcs : pilul£ uero cum adipc dd ulcerd ambt<ftd . Sunt autem qui cortice combufio medicamen dcfic= 
catorium , cr abfterforitm efficiunt , ut cum aqua lcprasfanet , per fcfe autcm iUitum , ob humorcm nimittm , ucte^ 
rd , zrfordida . Vitandus cft puhiis fvlijs arboris infidens : alioqui fi f^iritu attrahatur , artcriam offendit , ualenter 
deficcdtts , cr exdf^erdns , uoccmq; Udit ,ftcutfaiie ctiam uifum , er auditum ,fi in oculos , dut dures inciderit . 
Nomina. rAaTotvof ut Grxcis , ita pdriter Latinis FJdtanus dppeUatur : Arabibus , Bulb : Italis , Platano . 



MeAi'* 



In Lik primum Diofcoridis . 9 9 



MeA/x. 



FRAXINVS. 



2e 



?» 



4« 



50 




cAp. xcir. 

Fraxinvs arbor nota eft . Cuius foliorum fuc- 
cus , & ipia ex uino pota, & illita uipcrarum iftibus au- 
xiliantur. Corticiscinis exaqua ilJitus lepraseximit. 
Ligniramenta,fcobemque potu pcrniciemaffcrrctra- 
dunt. 

Fraxinvs tirhor eft notijlwu . Eiiis ( ut Theophr^' Fraxini hifto. 
flus memori£ prodidit lib. i ii . cdp. x i . ) duo repcriuiitur gc~ ** Theophr. 
ner.i : quorum ulterum excelfum,procerumq^ cjijignum hu- 
bcns cundidum , crufituenium , neru.itum , mollius , enodius , ac 
cn'/Jii;w ; alterum humtlius , minus Miiile ,fcabrius , durius , cr 
f{.iuius . Fo/m laurinis , lauri lattfblix fimilia , in acutius ta^ 
men coaila , er ambitu leuiter ferrata . K.mulus totus , quent 
folium unum putauerii , quodfimul cunita fblia fvrat ,fingulari 
pediculOjCT^fingulisfoIijs coniugatim, ucluti pcrgenicula, pen^ 
dentibuiconiiat: amplo interuallo coniugationibiH diftindii,pe=^ 
rinde atque inforbo . Fert fru^um in filiquis minutum , nuco^ 
fum , qualem amygdaU , guftu fubamarum . Tradidit Plinius Plinij lapfus . 
fj-axinifiiia iumentis mortifira , cxteris ruminantium innocua . ^/T. j*wV«^ <f f}'^ ' T 
Qu£ de tuxo , non de fraxino Theophraftus prodidit , inquiens. f^ ^f". c*4> •'^? 
Si iumenta ( utftrunt ) taxifblia comederint, cmoriuntur :fi ru:^ ' >' 
minantia,mhilinconmodi patiuntur. Scd nominum utcinitate 
Plinium deceptum effe crediderim : nam Gra-cis p-axinus pe- 
Aix , taxus uero Cf^/Ax|,er ^i\o?appcUatur. Vndeunum 
pro alterofumens Vlinius ,facile ( ut diximus ) in errorem inci^ 
dit . Keifidesfuerit in Jwc Plinium lapfumfuijfc^clara in Italia. 
expericntia :fiquidemtaxifolijs , nonfraxini iumenta non rumi- 
nantia necantur . Qwnimo hxc falutarepraftant remcdium le- 
thalibus ferpentium uenenir: quibus adeo inimica eft fiaxinus » 
utncmatutinM quidcmoccidentisHc umbrM qumlibet f^atio^^ 
foifcrpens arboris huius attingat . Qjiapropter expertum pros 
ditur,fi frondeea gyro claudaturignis crferpens,in ignem 
potius , quam infraxinumfugereferpentem. M.ira natur<e beni" 
gnitM, priusquamha prodeant,florerefraxinum,nec ante con^ 
ditas folia dimittere . Fraxini fpecies funt Ornus , itemq; Or^ Frasini fpe- 
neogioffum didum , quod ftrat femen iUud , quod auis linguam ciw ornus. _ 
appellant , utipfum quoq^fi-axinus firt . De quo differens Pli- 
nius libro x x iiii. cdp. viii. mederi id iocineris , C" lateris 
doloribus in uino tradtdit : aquam , quxfubdit cutem , extrahes 
re : corpus obefum leuare oncre,et ipfum fenfim ad maciem re^ 
ducere . Id quoq; in recentiorum medicorum ufu eft adflimulan= 
damuencrem. Yoliafiaxineis fimilixflrt flirpsiUa dpprime Diasmi albi 
celebris, quamuulgo dictamvm albvm tiuncu*- confideratio. 
pant,ob idqi arecentiorum nonnuUispwnila fiaxinus cogno= 
minatur . H<f c nuUis tam Gnecorum , quam Arabum audo^ 
ribus ( quod equidcm legerim ) ufquam defcripta efl . Quare 
non pojfum non admirari , quonam pado fibi diilami nomen 
uendicauerit . Ea efl uifupulcherrima , fpeciofaq^ :ftoribusf6r~ 
mofis ,impense rcdolentibus , in purpura albicantibus, citrei 
arboris modo . Radix ei candida , odore hirci , amaro fapore t 
proinde mirum non efl,fi uentris tineas perimat . Tradunt etiam 
fuapteuipoUereaducrfuslethaliauencna,ac omnim ucnenox 
forum animalium morfum, idumq;, ncc minus aducrfus peflilen^ 
tiam . Prodeftftomachicis , orfuf^iriofts . Elicitur e floribus a.^ 
qua,quienaribusinfufacapitismorbos fiigiditate obortos mi^ 
rifice propeUit . Qu£ arbor Grcece MiAiu , Latine Fra^' Nomina. 
xinui appeUatur : Italice , Fraftino : Germanice , Efchern , E= 
fchebaum , Steynefchern : Hif^anice , Frefno , cr Trexo : Galf- 
lice }Yraifne . 

i Z POPVLVS 



lOO 



And. Matthioli Comm. 



POPVLVS ALBA. 



POPVLVS NIGRA. 





26 



30 



i\£iKH,)t9clAr-yafOf. POP V'ii'^^,S;';ALB^A^ CAP. XCIII. 

Po T vs albcEpopulicoitexuncix,uiiiuspondere,ifchiadicis,acurin2 ftillicidio prodeft.fte- 
rilitateminduceretradunt,ficum mulinorene bibatur.Folia quoque cum uino poft purgationes 
potaidemprasftareproduntur.Tepensfbliorumfuccus utiliterauriumdolori inftillatur. Pilulas, 
quae primo foliorum partu exiliunt, tritse & cum melle illits , oculorum hebetudini medentur . Me- 
mori^ prodiderunt,corticem albspopuli,& nigrs particulatimc3Efum,& fulcisftercoratis man- 
datum,omni teroporeanni edules fungos proferre. Populi nigrx folia cum aceto illita, ma- 
gnautilitatepodagricis doloribus illinuntur. Refinam populus fundit,qu2in malagmataadditur, 
Semen potumexacetocomitialibus utileeft. Lacrymam populorum commemorant,qua: in Pa- 
dum amnem defluat,durari ,ac coire in fuccinum , quod electrum uocant, alij chrifophorum . Id at- 
tritu iucundum odorem fpirat , & aurum colore imitatur : tritum , potumque ftomachi , uentrisque 
fluxionesfiftit. 

Populorum Po p V L V s Theophrajlotriplicirecenfetur gencrelib. 1 11. cdp. xi 11 i.dehiiloriapkntiirum,uBtlichii= 
confideratio . (,ct.p opulus dlbd , nigrdq^ unifirmes hahcntur : ambce natura creilx ,fed excelfior, lceuiorq; nigra : figurafvUorum 
adfimilis , cr lignimateriesalbedine Jimilis uifltur : utranq^ ne floremquidem habere exijiimant. Ki^Ki {(quam 
quidam Alpinam , quidam Lybicam uertunt ) populo alb.e non abfimilis , cum magnitudine , tum uerc quod ramis aU 
hicantibm flpargitur:foliohedcr£,fcdpartealterajineangulo,altera ucr6oblongo,tnq; angulum cxeunte acu- 
tum : colore parte rcfupina , pronaq^ firme fimiii : pediculo prolixo , tenuiq; anncxo . quamobrcm non ercBo ,fcd 
inflexo . Cortice aj^eriori, quam populus alba ,fcabrioriq;ut pyrus fylucftris.hiec Theophr.iflm . Vriora 0= 
mnibus pafim nota funt . Scd qt'itenamarbosnobisfitKi^Ki\,nonfatiicompertumhabeo.quanquaminfylua, 
quam Goritienfes uulgo appetlant il Panauizzo , arbor hxc , cuiiK hic imaginem damus , crefcit betuls £mu=^ 
la : qu£ mihi quidem hybicam populum rcprafcntare uidetur . Vlinio h£c libro x v i . capite x x 1 1 1 . minima fo^ 
lio efl , ac nigerrima ,fungisq; enafcentihus laudatifma . Alba folio bicolor ,fuperne candicans , infiriore parte ui~ 
Plinij plures fidi . Sed hic Plinius aperte errore notatur , quod h.€c contrafuperne uircat , infirne uero albicet , candida cfflo- 



lapfus . 



40 



S° 



refcente lanugine , qu<e tamen in nigra non uifitur , ut Plinius cxiftimat , cim indtfferenter inquit . Populorum filijs 
grandijlima lanugo. Sed cr tcrtid idcm crraffc deprehenditur : quippc qui fcripfcrit eodem libro capitc x x v i . po= 
pulum necji-uilum , necfemenfirre , cim tamen utraque fru^umfirat , murum f^cciem prccfefircntem , intus alba 
hnugine rcfirtum : atq^ etiam fcnbat Diofcorides ,femen ex aceto potum comittalibus prodcffe . Sed quid opus eft 

pluribiK, 



In Lib. primum Diofcondis. ro i 



POPVLVS LYBICA, 



iiii. 



pluribus,fiPlimns feipfum Accufati fiquidm libro x x ] 
cap.\'iii. populum &~ uutd , crfemenfirre fatetur , ilUs uticj; 
ungucntis , hoc uero comitiMibus pr^ftrens . Scd cMicunt myro^ 
pol£ , ne oh id communis ufus ungucntum populncum uocdtum , 
cx populi uuii conficiitnt , ut KucUius credidit ,\ Plinio dcccptus , R uellij erra- 
cr (juod 1/5 .id unguentu odorxtx utcrctur anttquitM . Qtundoqui '">" • 
dem N icoliUis Myrepficm non uuM,fed gcrmina, uerc primo pro 
deuntiu admifcet : odoruta enimfunt , cr ceraginofa , cum tamcn 
nuUus prorfus uuisfit odor. Verim enimuero an antiquitM popu- 
li uuAS odoratis ungucntis admifcuerit, dubitandum fanc efi . Ham 
Plimo libro v 1 1 . cap. ultimo , ubide unguentorum materia cgit, 
iiil aliud cft populi uiu , quam bryon , Latinis mufcus uocatus . 
Quem etiam pr£ter cedrinum, er quernum pr£tulere ad unguen 
ta Dwfcoridcs , cr Gaknus , er inter alia cdorata recenfuerunt. 
Quofit , utfacile credi pofit , Plinium errore dudum exiRimaf=.. 
fc,mufcam in populo nafcentem nihil ab eiufdem uuis differre,c!<m 
inquit . Eodcm C7 bryon pertinet uua populi albic . Optima circd 
Gnidum , er Cariam , in Jitientibus, aut ficcvs , aj^eriscj^ locis . 
Sccunda in Lycia cedro . h.cc iUe . Sed cim ccdrm nuUas ftrat «» 
UM ,fed mufcum perqu.hn odoratum , hinc Plinij error maniftfte 
deprehenditur . Populusutraquejrequentifimanafciturinagro 
Mantuano , ac ¥errarienfi , non modo in Padi amplifiimi fluminis 
litoribus jfcd C" per agros, er prata infiijfarum aggeribm.ldeo-^ 
que fabulantur poetx , iHi Phaetontixfulminefororesfietu miita=, Poetarum fa- 
tM in populos arborcs iuxta Eridanum amnem , quem Padum uos.. bula . 
cant , cx corticis mcatibus inftar aurata: lacrymis , ekdrum ,fiuc 
fuccinumfundere , ut adhucuiucntes lacrymus effundebant : qu<& 
noftro tempore in orbiculos , quibus Deipar£ uirginifccmince fa* 
htationes cnumerant , effinguntur , cr uulgaribus er infimis mu^ 
lierculis monilium uicc , coUo gejiantur dccorvs gratia . Quart 
Diofcorides , qui poetarumfabeUis adhiberefidem haud quaquant 
cenfebat,noluitprocompertofabulofam fuccinihifloriam affe^ 
rere ,feddubiam, ^fuf^enfam (cncre . Ideoq^ inquit. Lacrymam populorum commemorant, qu£ in Padum amnent 
iefluat , durari , ac coire infuccinum , quod ckilrum uocant , alij chryfophorum. Ex quo facile percipi poteft,qu6d 
ekm Diofcorides aliquid dcfuccino fuis monumcntis mandare decreuiffet , nuUam eius certam tenens hiftoriam , ip^ 
fum populigeneri utrique adiunxit : ea tamen rationc id dijudicans , quod non alio in huiufce operis loco aptiusfucci^ 
hum accomodaripcffet . Quandoquidcm infabuUs nadm effct poetas ceciniffe carminibus ,fuccinum populos fun^ 
dere : tamctfi non ignoraret ,fucctnum populorumgummi effe nequaquam . fiquidem huic fabul£ datus eft locus ob 
fuccini innumcros globulos , qui olimfilo traieili ab Eridatn accolis cottofuj^cndcbantur . Quippc ctm pkriquc ip^ 
40 forum , pY£fertim ucr6fccmin£ , ob nimis humidtim regionis aercm in gul£ morbos , acftrumas incurrercnt, hPs exi* 
ftimabant fuccinum aduerfari . Quodfortaffe non crat ab omni ratione alienim : nanq^ cumfacultatem habeat fucci* 
vum fiftendifluxiones , coUo etixmgeflatum ,facik inhibere potcrat , ne capitis deftiUationes in guttur dcflucrcnt . 
Qupfit , ut non dcmirer ,fi ctidmnum Germani in oculorum defluxionibus magnofucceffu fuccincos globulos occi^ 
fitio adne^ant . Keperio in enarranda Succim hiftoria, auHores complures,fed re uera admodum uarios : qui etft Sucdhi uaria 
gratiius ( ut hiftoricos decet ) hac de re loquantur ; tamen cum ipfi fuccini origtnem nufquam uidcrint , er quicquid hiftoria. 
dc co fcripfertint yahjs acceptum rcfirant , his nuUa , autfane pauca adhtbctur fides . Philemon fuccinum fofiile eff& 
dixit, er in Scythia eruiduobusin Iocis,uno candidum,altero uero croccum . Sudines , CT Metrodorus fuccinum 
prodiderunt in Liguru arboribui efflucre . quod Sotacus credidit in Britannia euenire . Pythias tradidit effe locum itt 
Britannia propc Gutoncs , ubi afiudibus maris non procul ab Abalo infulafuccimm aduehitur : quo incol£ ad igncm 
i o pro ligno utuntur, ipfumq; Teutonis uendtmt. Nicids htftoricus fuccinumfolis radiorumfuccum effe uoluit : hic enim ■ 
crtdic radios uehanenttus ados in terram pinguemfudorem in ea parte relinquerc,deinde ^ftateficcari , er afiuHi^ 
biti maris in Germanorim litora.eijci . Idem er Aegypto nafci fimili modo dixit . Item in lndia,gratit(fq; thure effe 
Indis . Non defuerunt ctihinum , quifuccinum nafci tradidcrint iuxta mare Atlanticum in lacu Cephifidc dido , qui 
fok excalfacius e limofundat eledrum . Non defunt pr£ter hosplures , qui defuccino differentes in diuerfas iucrint 
fententi^s ,quais nunc ,utpote non probandas ,fikntio inuoluam . Vnde iurc dici potcft ,fuccinim apudeosuelce^. 
reiim , uelfigulino Ituofimik haberi , cim ipftim in tot uariasformas, ac imagincs trafmutauerint .Sedut tandem re* 
fhram , qtiod pro comperto habe^ur , gignitur fticcinum in viftiUs fcptentrionalis oceani . Id oUm a Germanis Glefum 
appeUabatur : unde a nonnuUis , qui crant cum Gcrmanico C£fare,tbi clafiibus remgercnte,una infularum obfuccini 
copiam,Glefariafuit appeUata,qu£ prius Auflrauta kbarbaris dicebatur . Bic nimirum ( ut Plinius inquit ) nafcitur. « 
fuccinum arboribus pineigenen defluens in terram,ubi poftea denfatur. Cim uero intumefcens ^fttisfirtur in proxUf. 
masfyluaSyCXijsinferapiuiufludusmtiriSiZf^inGermanorumUtoraexpuunt.Itdq} CorneUiisTacitusrxcie fcrH. 

i 3 ptim 




I0 2 And.MatthioliComm. 

ptum rcliquit.Germdiios huius iiuris Accoldx folos omnimnfuccinuin hahere , O" lcgere . Quod fuccmumflt arborh 
ex pinorum gcncre Ucrymu , oliin Romunis tcjiimonium perhibuit quidam corum cqucs illuc miffus ad id compdrsin^ 
dum 4 lulixno curunte gitdiatorium munus Hcronis principis,qui cd litoru pcragruuitjpfuni uidit, ucrum cius origi=^ 
nemdidicityCr fecum ingentcm coptum Komum inucxit . Fr£tercufuccinUmcffcpincu;arborisgummiindiciocJh 
pineus in uttritu odor , cr qu6d uccenfum ted£ 0~ rcfinurum modo deflugret . Liquorcm cjje copiose ftiUuntem , te* 
nucem , ac lcntum , arguinento funt qu£dum intus implicitu , utjvrinicw , culiccs , uc ctiuin luccrt£,ffuc£ , uc pa^ 
le£ , qu£ trunfpurentu inf^iciuntur . Ckm enim h£c unimuliu , er aliuftrumcnta humoris lcntorefucilc implicetitur, 
durefccntc dcinde materu , ucluti carcere includuntur . H£c partim ex Plinio , purtim uero cx aliorumfcriptis de^ 
cerpfimui. Tumetjirutionibus non fpcrnendis probure nitutur Georgius Agiicolu , fuccinumnon idtud cffc,quum 
hituminis genus , quod a qutbufdum fcopulorum crcpidinibus crumpens in murc dcfluit , ubi uquurum fulfcdine dure:^ » <* 
fcit . Namfuccintm , quod nigcrrimum ejl , ex quo ctimnumglobuU ud ungclicus numcrandus fulututiones conficiim 
tur, uliquid cognutionis cum piffufphulto hubere uidctur.Adde etium quod u pinu, neq- ab arbonbus ulijs refinam per 
fefundcntibus tum pullo colore nuUu defluit lucrymu . Succinttm incokum udipe ludentisfuis expolitur , er rcdditur 
translucidum , qucmudmodim trudit Archeluus , qui rubcum corticibus urboris , cx quu dcfltiit , inh^rcns ,fe uidifje 
ajjirmut contra Agricol£ fententium . Quofit, ut defuccini hiftoriu udhuc lisfub iudice pcndeat . C£terum compers 
tuin eft , qt{6djicuti magnesfi:rrum refpuit,fi adfit udumAS , uelfi aUio affricetur ; ita nccfuccinum adfe paUeus aUi* 
cit , qu£fint olco perfuf£ . Vcritm eurum opinio uunu cft , quifuccinim trudidcrunt peculiuri dote ocimuin ref^ue=- 
re : num ipfef£pe ucf^pius huius rei periculum flci , Cjrfemperfuccinim udfe ociinum truhere comperi . Officis 
Brafauoli opi «£ cominuni nomine fuccinum uocant Kufabe lAuuritanos fecut£ . Licct Brufuuolus Ferruricnfis in fuo de 
nio reproba- jlmpliciim cxumine deccptus exiftiinuuerit , Arabum Kurube fuccinum effe nequuquum, fcd uerum populi albie *<> 
" ■ gummi, Serupionis, er Auicenn£ teftimonio : ctfi eorum neuter ,ficut ncc Diofcoridcs , qucin iUifequtmtur , id quu^ 

dcm pro comperto affcueruuerit . Nunq; Serapio ( ut inomnibus adfolet ) quicquid de Karabc adnotauit, uerbotenus 
ex Diofcoride deproinpfit ,flc inquiens . E t dicitur , qu6dgummi Baur rcmi , quod nafcitur iuxta fluuium , qui (i/cis 
tur E ridanus , qiundo diftiUat m flumine iUo , coagulutur ibi , O" eft iUud , quod dicitur A lipton , id cft eleilrum , cr 
funt , qui nominant ipfum Arfopodon , C" eft Karabe . Eadem fcntentia cltcitur cx Autccnnu : qtdppe qui capite de 
Mdur , itemqi cdpite de Karabe , non afferat cam effe populorumgummi , fed quod ita pcrhtbctur . Nec alia ratione 
duobus capitibus de Karabe diffcruit , nift ut oftcnderct,Karabe perfe a populorum gummi differre . Vr^terea com^ 
probut id effe Kardbe upud Mduritanos , quod ekdrum upud Cracos , nominis figmficutum : quundoquidcm Kara* 
be lingiu Verftcd ,Auicenna audore , non ultud defignat , qum rapiens puleas . Quodfenfu comprehenditur pro^ 
prium effefuccini , aut eleilri , non uutem populorum gummi . Infuper aftringentes paftiUos , quos Gulenus lib.v 1 1 . 3^ 
de compofttione medicamentorumfecundum locos , 'Pauiusfui uoluminis etiumfeptimo , ZT A hiurius infuode coin= 
pofitione medicamentorum , elciiri trochifcos uocant , Arubes de Kurube appeUant , eofdcm u Galeno , er Paulo 
affumentes . Ciuofit , ut huc in re manififte aberraffe Brafuuolus deprchendatur . Itaque dicendtm effe putuuerim , 
eledrum idem effe apud Gr£cos , quodfuccintim upud Lattnos , er Kurube apud Arabes . Neq^ etiam iUud ideo po= 
pulorumgummi effe crediderim, ut Brufuuolus ajfctterat, quod Paulus quoque dixerit : Ele^rim populi albx lucry^ 
mum dicunt , qu£ iuxta Eriddnum amnem defliUat, er in f^ifiitttdinem ccit , aureo colore .l^amhis uerbis non pro= 
but eleiirum ejfe alb£ populigummi,fed id tantim refirt ex aUoruin opinione,quemadmodtmficit Biofcorides, que 
fecutus eft Paiilus .Ex his igiturfatis patere arbitror ,falfum ejfe, qu6d idcmfint eleilrum, guinmipopuU,ZT Karas 
be : quin potius clarum ,fuccinum , c^gummi populneum ejfe interfe diuerfa. Credidit Demoftrutusfierifuccinum 
ex lyncis urinu ( quemadmodum credidere pharmacopoU , er uulgus medicorum ex eadcm fieri lupiUos , quos lyn:: 4«» 
cis appeUant )fuccinum uJferens,quodfluuefcit,fieri ex urina maris, albam uer6 ex urinafcemin£ . Quibus rejraga^ 
tur PUnius : quandoquidem ipfe mdnijefte dicat , hoc ejfefulfum . Quod cum cr Dioclcs , cr Theophru{ius credidif- 
fent ( non uutem Diofcorides , ut cifulso Brufuuolus imponit de lupidibus lyncis agens ) eos eiufdem criminis VUnius 
Brafauoli la- dccufut . Quod autem Diocles,zr no Diofcorides (ut Brufauolus putut) huiuserroris accufetur,oflendit ipfe Djo« 
pfus . fcorides Ubrofecundo capite de urina, ubi in eandem PUnijfententium ueniens, h£c uerba protulit : Lyncis urindm , 

quum lyncurium appeUunt ,fimul ac excernitur, glaciari, coirette in calcuU duritium,uulgo creditum cft.quure quod 
de ea peoditum eft, lunum ejfe conuincitur . Eft eniin quod a nonnuUis uocutur fuccinum pterygophoron,ideo didum, 
qu6d pennui adfe aUiciat . At cum Brufuuohs minus fortaffe accurate Diofcoridis uerbu legendo pcrcurriffet, dixit 
de Karabe agens, fenfifje Diofcoridem eleiirum ejfe lapiUum , in quem lyncis urinu concrefcit . Quod tamcnfalfum 
A Ini hiftoria, ejfefacile conftat ex pradidii Diofcoridis uerbis. Cxterkm ckm non defintetium poet£, qui Phaethontiudas noin S° 
8c uires. populos,fed in ahios mutdtds fdbulcntur,Abti quoq; hiftoridm, cr uires, praccdentibiK ddneilere non ab re fvre exi= 

ftimauimus. Efi itaque a l v n s ( «t Theophrujtus eft uudor Ub. 1 1 1 . cup. \iiii. dc pluntarum hiftoru)fteriUs ZT 
migena,naturd caudice reiio : Ugno,mcduUuq; inoUi,ude6 utgraciUores uirg£ tot£ concaueiitur :fblio pyri,fed ant 
pUore,neruoftoreq^ : cortice fcubro, rufoq^ intus, qitu de cuufa coria tingit : rudice fumma,nec muiore, qu.m laurus . 
ttdfcitur in aquofls , aUo nuUo puHo . hu^cnus TlKophruftus . Q«/ tumen eodein lib. cup.-s. v. non utiq^ pyrifoUo al= 
num uirefcere tradidit ,fed pontic£ nucis . Ncc eundem prodidit ejfe ftcrilem libro eodcm cap. v i . citm inquit . Te= 
rebinthtts circa tritici mejfein, uut puulo ferius fcmcn rcddit :fi-uxtnus, utque uccr £ftute : alntis , nux iugluns, pyros 
rumq;fylueftrium gcnus quoddum uutimno . Qu,ofit , ut ulterum omnino fuf^icundum uideutur , aut fibi ipfl Theos 
m phra^tm repugnare , uut eius codicem his locis mcndis fcatere . Alnus in Ituliu nafcens ,JoIio efl coryli crufliore , 
neruofioreq^ , muteric moUi, rubente, in aquofis fire fcmper proitcnicns . Hetrufci iiulgo appcUunt onio : alij ucr6 in 
Itdlid^duno . ItdUcdJruilum firt uiridcm , oblongum , moris Jvrma fimilm ,fqudmis qum piurimii infe compa^is . 

Mdturefcit 



E T V L A. 



xo 



In Lib. primum Diofcondis . 105 

Mdturefcit Mtumo , minuto intusfcmin e , colore in nigrttmfidtio . Vrsfirtur ligimm ud cedificiortm fttndmenta . " 
qu£ influminihus, Ixciibtts , paludibusi]; fiitnt , qitod in uqu^ nitnquam putrcfcat . Obid cnim expctitttr maxime Vc= 
nctii ad iacicnd.t pJattorum , .adiumq^fundMicnt.x, quod crcbrofix.i. non modo dd <etcrnitatcm pcrmxneat irmorta- 
lii ,fcd quod iiigcntes admodimfvrat molcs . Reccntia folia tumorcs impofita diffoluunt , o~ inflammationesrcflin= 
guunt . Eadcm niidispedum plantis fuppofita ttiatoribus ittncrc dcfatig.ttis lcuanicnttm pr^flaiit. Qjiin er rorc ma= 
tutino madcntia cubiculis ad nccaiidos puliccs pcr .cflatcm utiliter j^arguntur . Prsftat cortcx tingcndis corijs atro 

colorc . Scdncc b e T v l a omittcnda uidctur: qu£ citm Betula confi- 
corticc albo ftt albx popido adfimdis , iiunc iiobi'; fcfc ojfcrt de= deratio . 
fcribcnda . U^c Thcophrafio fvho cfi carys fic Grscis itocat<e 
to '^^irPi .r^./V^^f^. "^^ (quidautcm fitcarya compcrtumhaficnusnonhabco) pr£tejr=: 

qu.im quod p.iul6.anguftiori, corticc autem ucrftcolorc, O" mah= 
ric l£ui , iion nifi ad b.tculos utili . Pltnio lib. x \' i . cap. x v 1 1 1 . 
Betnla arbor cft GaHica mirabili candorc , atq; tenuitate : tcrri^ 
bilii magiftratititm uirgi^ : eadcm circulis flcxdii : itcm corbium 
j^ortis . Bitumcn cx ea Galli£ excoquunt . hailenus Plinius . Be^ 
tuUinTrideiitino agrofrcqucntiftima prouenit, materie adeo te^ 
naci, lcntaq;,ut ad itafa iiinaria cingenda circuli ex ea parati om^ 
nium pr^ftantiftimi habcantur . Ananij cfuvs Bettdis non modo o= 
ptimos conficiunt carbones , ad coquenda liquandaq- metalla ,fei 
€ dclibrato, contortoq^ cortice,faces ad nodurna lumina parant, 
qiue qiiod bituminofi pinguitudine redundcnt , ted£ modo confia- 
grant , cr refinofum quoddam picis colore reddunt . N ccfDrtaffc 
dliade caufa Bctula dicitur,nifiqu6d bitumine fcatcat . Kanc Tri 
dentiiiicorrtipta uoceuulgo appeUant BedoUo. Gaudetfi-igido 
tradu ac niiiofo : folio cfi nigr£ populi ,fcd parte prona af^erios. 
ri, uiridioriq; , per ambitum fcrrato , er minutifiimis quibufdam 
pundis\, ipjisq; albicantibus in uniuerfvm rej^erfo . s terilis h£c , 
necfrudumftrens . Huius caudex terebro perforatus ingentem Betule uires .' 
aqu£ copiam reddit , cui uim maximam incffe quidam afferunt ad 
3° <^iW^%. \nj^ ''^r^/////^^ S^'^\-^ comminuendostamrenum,quamucfic£calculos,fidiutiusbibd=. 

tur . Eadem maculas in cute delet, nitoremq; conciliat : oris ulce= 
ra faiiat coUutionc ex ea f.id:a . Foliorum fuccus coagulo admi^ 
fius , cafeos a carie , cr ucrmibus uindicat . Sed iam ad Populos, 
er ad Succinu/n} nofira reuertatur oratio, in quibus mcdicin£ no» 
bisreddendaratio efi,utinomnibiiS fire facere confueuimus . 

Primitm igitur de uiribus Popttli nigra differuit Galenus libro Populoru ui- 
vi.fimpliciummedicamentorttm,ubificinquit.Populinigr£flo "*** ^*^* 
res calidifacultate quidem funt in primo receffu a temperatis :fed in dijferentia , qu£ habetur in ficcando er hume- 
dando , paulitm a temperatis er medijs adficcius defiexerunt : uerkm er fubtdiorum potius, qtiam crafiiorum funt 

4 o partium . Etfi>Ua qiiidem ipfius quodammodo floribus fimilia fttnt , nifi qu6d ad omnia imbecilliora, minusq; efficacia . 

Sed cr refina eiusfioribtisfimdemfacultatem obtinet, atque etiam calidiorcm . Porrofcmen tum refiiu,tumftoribus 

crfubtdtorum cft partiitm , cr exiccantius : non tamen cft admodum calidum . Deinde libro v u . eorundemfimplin 

cium idcm Galcntts Populi alb£ uires defcripfit his uerbis . Populus alba arbor mifl£ quodammodo temperatur£ efi , 

ex aquea tepida , cr tcrrena extenuata effentia . quamobrcm er abfiergentis facultatis efi particeps . hadenus Gu^ 

lenus de utritifq; Populifacultatibus. C^teritm non inuenio Galenum Succinimeminijfe infimplicium medicamen^ Succini uires . 

torum cenfu . qui tamcn lib.vii.cap.iin. de compofitione medicamentorum fecundum locos paftiUam ex fuccino 

confidum ab Afclepiade tranfcripfit : quem quidem is h^moptoicis , longo tempore tufiientibus , O' recenteriphthix 

ficis , purulcnta e pedore difficulter eijcientibus ,fuppuratis , cceliacis , dyfentericis , O" inftatis confirre tradidit . 

Atqui rcfcrunt Prutheni , in qitorum litorafiudu^ maris fucciniplurimum expuunt,eiusgenus quoddam repeririy 

5 o quod plane cryfiallum rcpr^fentat . Uutc uim mirabtlem ineffe tefiantur , qu6 fcilicet famina deprehendatur an uir^ 

gofit C" incorrupta, necne . Namfi ex uino iciun£ exhibeatur, efficere aiunt , ut corrupta ZS" uitiata protinus urinX 
reddere cogatur . id quod uirgtni euenire ncgant . Arbor A6'kh Gr£cis dida , Latinis Populus alba uocatur : A« Nomina. 
rabd>ui, Kaur : Italis, Popolo btanco : Germanis, BeUen, Poppelbaum, cr Sarbatim : Hif^anis , Alamo blanco : Gal 
lis,Peuplier . Qu^ ''^^o A('-yficof Gr£co nomine , Latino Populus nigra uocatur : Niauritano , Raur romi : ttali^ 
co, Popolo nero : Germanico ,Af^en, aut Poppel uueiden : Hifpanico, Alamo nigrilho : GaUico, Tremble , er Peu^ 
plier . Quod Gr£ce il' Aex.ffoi' KSP. x.fucoij o§ov , Latine Elcdrumfeu Succinum dicitur : Arabice,Karabefiue Ka 
kabre : Italice, Siiccino, er AmbragiaUa : Germanice, Agftcin, aut Boernfiein : Uifj^anice, Efclarimente, aut Am» 
bar : GaUice , Ambra . ■ ■ 

MccKe^. MACER. CAP. XCIIII. 

M A c E R ex Barbaria aduehitur, cortex flauefcens, craflus, guftu perqujlm aftringens . Qnj con- 
tra cruentas excreaticnes , dyfenterias , & alui fluxiones bibitur . 

NVNCiyiD 




And. Matthioli Comm. 



Miceris , & 

Macis difcri- 
men. 



Maceris facal 
catesexGal. 



Monachoru 
opimo falfa . 



Nomina. 



N V N Qjv T T> officinarum Macis , quo myriftic£ nuces prxtcxtus injiur conteguntur , Biofcoridis fit Macer, 
non modo dubitandum eft,fcd etiam credendum (ut ego arbitror)magnam inter utrunq; effc differcntiam . C«)n enim 
Biofcorides dicat : Macer , qui ex Barbaria aduchitur, ejl cortex craffus ,flaucfcens, cr guflu pcrqum aftringcns ; 
manifeftc declarat,Maccrem no cffe officinarum macim,qu6d hoc tcnuefit,guftufiruens, acre, perquam odoratum , 
amariufcidumq; . Adde quod dixerit Plinius lib. x 1 1 . cap. v 1 1 1 . Macir ex India aduehitur , cortex rubens , radicis 
magn£, nomine arborisfu£ : qualisftt ea,incompertum habco . Uanc etimnum diffcrentim non ignorauit Ser.ipio :■ 
nam poftqu.m tradidiffet ex auHontate Ifuch , Mac im effe nucis cdorata openmentum , dixitfecus cffe , de quo los 
quebatur Diofcorides : quippe quodfcriptum reliqucrit , Macerem effe ligni corticem, fiue corium. Quod cum com^ 
pertum habcret Auiccnna, de utroq^ fcorfum tra^auit], cr Macim odorat£ nucis inuolucrum ad caput^fS. relega= 
uit: Macerem tiero radicis corticem capite ss>4.fiib titulo Th.xlisfar dcfcripftt . Fr£terea maximo eft argumento, 
qifod Macis er Macer utiq; inter fe differant , quod Diofcorides\ Galcnus , zr Paulus de odoratis nucibus , quorum 
Macis eft tegumentum, nihil fcriptis memori£ reliquerint . Qjiippeft Macer, qui eis conuchebatur, Macis nobis uuU 
garc cxtitiffet, credendtm fane eft, qucd ci::n illo quoq^ adueiix effent mynftic£ nuces : quarum iUi hiftoriam, crf* 
cultatem, cionftnt &~ in uiribus, er m odore admirabiles , nequaquarn. defcribere pr£termiftffent . De macerc Gx 
knus lib. VII. fimpliciiim mcdicamentorum, h^cfcnptis tradidit . Macer cortex eft, qui ex India conuehitur,guftu 
multum acerbo, cum lcuicula quadam acrimonia cdorata, iucundumfane redolens, ut pleraq^ aromata,fiue odorata, 
qu£ ex India conuehtmtur . Videtur itaq^ ©" ipfe cx mifia conftare effentia, pleraq; terrenafiigida, paucula uero cd 
lida, er tenuium partium . Quamobrem ualenter deficcat, aftringitq^ : proinde cocliacis, cr dyfentericis mifceturfx 
cultatibus : in tertio exiccantium conftftens ordine, in cxloris,fiigoris'q; differentia neutrum inftgniter efficiens. h£c 
Galcnus . Ex quibus haiid obfcure coUigi poteft, quod Maccr longe differat 4 Maci. nanq; ipfe guftu non reperio hoc 
effe adeo acerbam , nec tam leuiufcuU acrimoni£ : quin potimft deguftetur , linguam , zjrfaucesadmodum ueUicat : 
odorcm iucundum perfundit, &~ leuiufculum amarcrem quadam cumficcitatc relinquit . Qucdfacile oftendit , quod 
Macis tantum calidi, quantumficci conccperit, uelfvrtaffe plus calidi : er quod pleraq; ipfius effentiaftt tenuiti par^ 
tium . Idcirco errare non crediderim,qui dixerint Macim odoratum excalfacere,cr pariter ftccare infinefccHdi^u.el 
in principio tertij . Quamobrem id Maccr effe non potcft , cum dicat Galenus conftare macerem effentia pleraq^frix- 
gida terreftri, paucula uero calida . QuibusfactU concludi poteft , qucd macer a Diofcoride , cr Galeno defcriptus 
hoc £uo ad nos non aduehatur :fiquidem nuUus in officinis repcritur ccrtex,quipofJt maceris hiftoriam explere. Et 
quanuis Monachi iUi,qui in Mefuem commentariosfcripfere,nuUam inter macim,cr macercm ponendam effe differen 
tiam pro certo affirmcnt ; nuUa tamen auiioritate (!g«od equidemfciam) aut ratione nituntur . C£terum hAud igno= 
randmi eft nec Galcno, ncc Plinio, quod dixerint ex India aduehi macerem, Diofcoridcm rcpugnare, cim ex Barba- 

ria ipfe afferri dixerit : quoniam (ut Ptolcmeus eft auiior)qu£da 
inlndo fluuioinfula,uelurbsfitaeft,qu£ Barbariadicitur,ex 
qiiafacilc comportabatur macer. Vcl qucd afferretur ex Arabijt 
eo marisftnu,qui a Barbaria infula Barbaricus appeUatur.Qua^' 
d^quidem ( titinquit Strabo ) omnia,qu£ in Indta proueniunt, ea 
fcilicet parte, qu£ ad auftrum uergit ,ftmiliter in Arabia nafcun 
tur . MotKEf ut Gr£cis, ita L atinis Macer , atq^ ettam Machir 
appeUatur : Arabibus, Thalisfar : Italis , Macero. Quod Ara~ 
bibus Bisbefe, recentioribus Gr£cis MaKii qttemadmodum et La 
tinis, c Ualis Macis nominatur : Germanis , Mufcdteitblumcn : 
Hij^anis, Macias, cr Macas . 

rrEAtot 



ta> 



iO 



JO 



V L M V S. 



Vlmi hifto- 
ria. 




40 



VLMVS. 



CAP. XCV. 



Vlmi &foIia,&cortex,&rami vim habentfpif- 
fandi . Folia trita ex aceto ad lepras efficaciter illi nuntur: 
vulnera glutinant, fed multo magis corticis tilia, fi fafcig 
loco intorqueatur : nam in lori more flcdi poteft. Craf- 
(ior cortexinuino,autaquafrigidaunciatim potus,pi- 
tuitas trahit . fracSa offa celerius folidefcunt , fi decocto 
fuliorum, corticis, aut radicis foueantur . Humor in fol- 
liculisenafcens primagerminis eruptione, cuti illitus ni 
:orem inducit, faciemque fplendidiorem praeftat; qui 
Jum ficcatur, in animaliaabit, qu.xculicum formamge 
runt . Folia cum tenerefcunt coda , olerum more ad ob- 
foniaufurpantur. 

T A M E T s I Vlmus notipima omnibus firc fit arbor ; non 
tamen ob hoc ftlentio tnuoluenda putauimus , qu£ de ca pofterix 
tatis mcmori£ prodtdit antiqiiitM . Vlmus itaq^ (iit TheopliraftiM 
eft audor lib. 1 1 1 .eap. xwii. dc plantartim hiftoria) duobiK di=- 
Jhnguitur generibus : cuius altera montana,quam Gr£cio§a7f\i 



So 



In Lib. primum Diofcoridis . 107 

MoiV uocMt : dlterd cdmpcftrii , uhnus propric uocdtj •.fi-uticofior h^c, iUx ucro uudior :fblium indiuiduum,kuitcr 
circunfemitum, oblongius quam pyro ,fc,xbrum , non l.cuc . Pr.cftat h£c arbor cr amplitudinc , cr celfitudinc , non 
crcbra circx ldxm,fcd ruru, im^^uis .micd : mitcriesfi.uu, robufta , ncruofu , dcfirmis, ut qu£ tota corfit . Vtun^ 
tur ea dd fires Uutiorcs : uiridi^ficilc c£ditur,licc.i difticilc . Stcrilis dcniq- pututur :fedgummi in pctiolisgignit , 
cr dninulid qu.vd.im culiccu : cdchryes pcculiurcsgcrit, dutumno multds, minutds , nigrds : c£teri^ ucro tcmponbus 
quidfirdt, minus dnim.iducrfum cft . hdtienus Thcophr.tftus . Vlinim ucro quutuor ulmtgcncrdftdtuit lib. \vi. cdp. 
XVII. hii uerbis . Intcr h.i!,dtq-JrugifTr.u, m.itcrtc uitiiimq; .micitid dccipitur ulmu^ . Gr£ci duo ciusgcncrd noue 
re : montofdm,qu£ fit umplior : cdmpcftrcm, qu£ fi-iiticofd . Itdlid dtcincdi uocdt,exceIfifiimds : ct' ex ijsficcdnds iU 
lii pr£firt, qu£ non funt rigu£: dlterumgcnus Gdllicds . tertium noftr.ttcs,denfiorc folio, O" db codem pcdiculo nu- 

t o merofiore . qudrtumfylucftre . A etine£ nonfirimtfdmdr.im, itd uocdtur ulmifemen : omnesq; e rddicum pUntis pro 

ueniunt, reliqu£ ucro fcminc . h.tc Vlinius . Qui tdmen un.i cum Thcophrafto crrdffc deprehcnditur, quod hic ulmum Theophr. & 

cuiufuisgcncriiftcnlan cfjc fcripfcrit : tlle dutcm,quid .ittincdmfic It.ilis dppeUdtdm, fcmen nuUuftrre prodiderit. P''"') "'^^'^' 

QK.(/iiog(.';iii'm Theophrdfto pr£tcr id,quod cxpcrictia nobis compertum eft,repugndt Plinij authoritds : quippc qui 

tdmos omncs pr£tcr .ittiiie.(m femine proucnirefcribit. Plinio deinde,qui dttincamfemenfcrre negdt,refi-dgdtur Co=- 

litmclla lib.v.cip.vi.ciminquit. Vhnorum diio cffcgenerd conuenit,GdUicum,zr uerndculum : illud attinia,hoc no^ 

Jhds dicitm: Atiiitiam ulmum TrcmcUius Scrofa nonfcrrefamdram ( quod cftfcmcn eius arboris)fals6 cft opinattis . 

K.tnr rariorem fhc dtibio crcdt,ZT idcirco plerisq; ZTfterilis uidctur,fcminibtis inter fi-ondem,qu.im primdgermina 

tionc cdttfldtcntibus . Itdq; ncmo i.tmferit cxfdmdrd,fed exfobolibui . Eft autcm ulmtts longc Utior, cr procerior , 

cjukm noftrds,fi-ondcmq; iucimdtorcm bubus pr^bct. Scd ulmifacidtates h^funt. ¥oIid,cr cortex^zr rami uim ha Vlmi faculta- 

i o bcnt f^ijfitndi,^ mdncra contrahendi . Corticis utique intcrior tilid,leprasfecldt, cr folid ex aceto iUita. Corticis de- ^*' ^^ ^^""' 
narii pondus potum in hemina .iqu£fi-igid£ aluum purg.it : pituitdsq;, cr dquds priudtim trdhit . Imponitur er coUc=^ 
iiionibus Ucrymd : ©" utdnenbtis,dmhiftisq; decoilofouere prodefl . Humor in foUiculis arboris hidus nafccns cuti ni 
tcercm inducit,fdciem'q; grdtiorm prieftat. Cduliculifbliorum primi idno decodi tumorcs fanant,extrahuntq; perfi~ 
ftuUs. Idem pr^ftint c tdia corticcs. Multi corticcm comm.inducdtum uulncribtn utilifimii piitdnt . 7oIid tritd,dqu(i 
af^crfd, pedum tumori. Rumor quoq; e mduUd cafirdt£ arboris effluens capiUtim reddu capdi iUitus,deftiicntesq; co 
tmet . li£c Plinij uerba de ulmifucultatibuslib. x x 1 1 1 1 .cdp. v 1 1 1 . C£terim humor infi)lliculis ulmi contentus(ut 
ego experientid compcrtum hdbco) medetur puerorii enterocelis,ft fplemdfiue linteola in eo madcfadaf^pc inguini 
partis rupt£fuper impondntur, atq; inibifubfimorali , quod Italis uulgo brdchiereappeUdtur,fubIigentur ,ercon^ 
ftringdntiir . Quin cr corticis rudictm dccoilum articuiorum duritids emoUit,cr neruorum conuulfioncs refoluit , fi 

3 o in fDtus,uel b.ilnei modum adhibedtur : item tumorcs difcutit,qtios iugi dttritus in collo botm excitauit. Vbnt memi= Vlmi uires ex 
nit G.ilenus lib.v 1 1 i.fimpl.medic.fic inquiens. Vlmifolijs quandoq; recens itidnusglutinauimus,confidentcs adftrin Galeno. 
gentcm paritcr cr abftergentem ineffe iUis ficultdtem. Cortex amplius etidm fubamarus eft, cr adftridorius : itaque 
cum dceto cr leprdmfdndt . Porro uiridts etimnum ac rccens, fi uulneribus uinculi uice circumligetur, cdglutinare 
poteft. Kadices eandem uim obtincnt : nam er dccoito cdrum quiddm perfundunt fiaiiurax, qu£ topho,fiue caUoin^ 
diido opus habent . Huius arboris nomen Gr£cum eft Tr^ihioi : Ldtinum, Vlmus : Arabicum , Gidar, Birddr,feu Notnina. 
L.uzdch : ltdlicum,Olmo : Germ4nicum,Ylmen,KifihoItZ} Lii}dbdfl,Yffenholtz : W.il^anici{,Vlmo iGaUicmfirme, 

Tx.7T^oin! IvAaV. LIGNORVH MARCOR. CAP. XCVI. 

Ex caudicibus Jignisq; veteribus caries congeritur . qu£ farins raodo illita ulcera purgat , & ad 
40 clcatricem perducit : lerpetia cohibet, li cum pari anifo & uino fubada, linteisq; impofita illinatur. 

- N o N fanc prorfus negligeiuid eft lignorum uetenm,zr contdbefiddorum caries ,cim tantdfdcultate poUeat , Cariei ligno-i 
vt ulcera expurget,folidetq;, er eadem ferpentia fifldt. Qmd eo pr^fldt efftcacius,fi ex lignis arborum coUigatur , rum confid. 
qu£ ttim adftringcndi , tum ettam dbftergendi uim pofiident . Quofit , ut ligni Guaiaci caries c£teris hac in refacile 
fr^ftet : qiiippe qu£ non modo iilcera, qu£ contumdcia nonfunt,fandt ^fcd 0~ qu£ cacoethe dicHtur , qu^q^ GaUicii 
pefte contradafunt . Quare pudendorumexedentibus ulceribtis infj^erfa mirifice medetur . C£terim non modd Vermium li- 
lignorum marcor ,fiue cariesin medicum uftim uenit ,fed cr v e rm e s in cariofis lignorum cdudicibus udfcentes, gnorum vfus. 
fi Plinio crcdtmus,qui Iibro xxx.cdp.-x.iii.de his fic fcriptum reliquit . Cofii , qui in ligno nafcuntur,fanant uU 
. ' cera omnia : nomas uero combufti , cum pari pondcre dnifi , er ex oleo iUiti . Belicdtioresfuiffe hos olim cr in cibis 
S o idem pofleritdtts memori£ tradtdit lib. xvii. cdp.xxiiii. ctim inquit . Vermiculantur magis,minu,sue qu£dam , 
omncs tamenfire,idq; aues cdui corticisfono experiuntur . lam quidem er in hoc luxurid e(fe ccepit , pragrandesc^ 
roborum delicdtiorefunt tn cibo, coffos uocdnt : dtq; ctidmfarinafaginati, hi quoq; altUesfiunt . Quapropter mirum 
nonfucrit,fi etiam antiquitas ctcadds,qu£ nondwm alax deprompferint , in cibis deuorauerit , Ariftotelii te{timonio , 
qui ettam addidit guftdutibus effe fuduiflimax . Sed cttr illud admirandumfuerit ,fi noftris etiam temporibus uermes , 
qui cariofis cafeis inndfcuntur, mdgiid ddmodum cum uoluptdte a compluribus deuorentur < Gdlenus cim CT ipfe Cariei uiret 
ad drborcm.,ex qua caries decidit, pdrticuUrcmfcopum hdbuiffet,lib.vi 1 1 .fimp. medic.ftc de ilUfcripfit.Caries li^ *x Galeno . 
gnorum, cr maximc,qu£ particcps eft ddftridtoms fimuUcr dbfterfionis,uelut ulmus,expurgdt,impletq; ulcera hu=- 
mida. ZxTTjoTHf ^vAkv ita Gr£ce dicitur,quod Latine Lignorum mdrcor,fiue caries : Ardbice,Uuchdrer uea^ Nomina. 
fdb : Italice , TarUtura del lcgno : Germanice , Vuurm meel : Bij^anice , Carcomd . 



io6 



And. Matthioli Comm, 



Ka Afltfior . A R V N D O . 



CAP. XCVII. 



Arundinum 
conGd. 




.snimoV. 



Arundinis, & 
iilicis odium. 



Arundinis vi 
resesGal. 



Nomina. 



In Arundinum genere qujedam naftos, id eft farc^ior 
vocatur, ex qua fagittajfaCtitari folenr. Aliafamina, qua 
tibiarum ligulas efficiunt . Alia, quod fiftulis addifta fit, . 
fyringias ; cui multum ineft carnis, crebris cinfta genicu 
lis, ad librorum confcriptionem accommodata. Alia craf 
fa , concaua , apud amnes nafcens : quse a quibufdam cy- 
pria , ab alijs donax appellatur . Alia phragmites , feu ual- 
latoria, gracilis, candicans , vulgo cognita r cuius trita ra- 
dixperfe,autcumbulbis fuis i!lit3,fpicula aculeosque 
corporeextrahif. Iu)i:ata,Iumborumquedolorescuma-, 
cetomulcet. Virentiafolia tufa,& impofita ignibusfa- 
cris medcntur, & caeteris inflam mationibus. Corticis ci- 
nere perunfts cum aceto alopecix fanantur. Paniculx la- . 
nugo , fi aures intrauerit , exurdat . Eundem. effedum 
impletarundo, quaecypriadicitur. ^\:... :. ..■ 

Arvnd invm quinque genera tdnthmyUetuti notiortt 
hoc in loco ei Diofcoride produntur : licet Vlinim lib. x v i . cap, 
X X X V I . er lib. x X 1 1 1 1 . crff>. x i . uiginti nouem arundinum j^e. 
cies defcripferit : inter qudf ( utfupcrius diximus) odoratam rcce 
fuit,qu£Gr£cii x.(x.'Aotf^oj x^a^oiTiaog.appellatur ,inlndia, 
Syriaq; nafcens,odorii iucunditate unguentis accomodata . Quod 
aperte indicat calamum odoratum effe inter arundinum genera re 
ponendum, non autem intcr radices, ut uulgm medicorum^GTBra. 
fauolus Fcrrarienjis contendunt , acori radices pro legitima odo^ 
rata arundine affumentes . Ilk, qu£ naftos dicitur,foUda,fars 
daq^, quanuis gracilis er huis , in communcm fagittarum ufum rf 
Syrii accepta, non oritur , quodfciam , in Italta, nifi nafcatur (ut 
tradidit Vlinius ) in Rheno Bononienfi amne . Illa etiam, qu£ thes 
iys, Itoc efi,fcemina appeUatur, cuius tantim eft ufm ad tibiarum ligulas, hadenus mihi inccgnita eft . l>ianq; nofira 
tempeitate jiunt eiufmodi liguU ex communibu^ arundinibm, ex eafcilicet fpecic , quam Biofcorides uaUatorianun= 
cupdt, qua noftri in uiridarijs, ac hortis in topiarijs extruendis utuntur, ac palos uitibm aptifimos efficiunt. Quod ait 
tem uaUatoriafit h£c noftra communis , mihi aiiquando dubitandi pr^kuit anfam Diofcorides : quippe qui dicat , eam 
effe gracilem , er candidam , cim tamen communis noftrafit crafiior . Veritm cim poftea inucnerim Theophraftwm 
fcribentem lib. 1 1 1 1 .cap. xii.de plantarum hiftoria , crafiorem ,firmioremqi iUam arundinem effe , qu£ uaUatorix 
nominatur,facile fum ad credendum indu^m, hunc Biofcoridis locum effe deprauatwm : eoq^ magis, quodfeptis, pa^ 
lis, er topiarijs cperibm craff£ funt tenuibm aptiores . lUa uero , qu£ ad fcribendum ufurpatur , cui authoritatem 
penn£ derogarunt, plurimis reperitur in loci/;, eftq^ omnibm notijiima : ueluti cr ea, qu£ Cypria uocatur , in paludi^ 
bm nafcens, cr apud amnes . Traditur a pluribus rei agrari£ auiloribus , tum etiam a Plinio, inter arundincm,zr 
fiiicem herbam inteftinum effe odium : proinde arundinem uomeri aUigatamftlicem in agro deftruere,ac enecare pro^ 
diderunt .Ateo maior arundini cum afj^aragPi intercedtt amicitia : nam ftferantur in arundinetii , inibi miriftce pro^ 
ueniunt . Quidam pr£terea prodiderunt, arundiiies in litdia ad tantam affurgere molem , utftngula internodia naui- 
giorum uicem pr^flent pcrfluuios , ZT lacus, ternos homines capiente alueo . Atfi plura de arundinii generibm quis 
dudire cupiat, Theophraflum legat , qui longiori fermone earum hiftoriam literi^ memori^q^ mandauit . De arun=^ 
dine Galenus lib.v 1 1 . ftmpl. medic. h£cfcripta reltquit . Calami phragmitis radicem cum bulbis aculeos , crftipites 
ex alto extrahere quidamfcripfere, ceu trahendi qu£dam «K ei ineffet. Nos tamen ciusreipericulumnon fecimus: 
uerim quantumguftu liceat conijcere, abftergentemfacultatem pofidet non paucam, minime^ acrem . C£terimft)t^ 
lia ipfa abflergentisfuntfacultatis . Cortex uero eim combuftui admodum tenuium partium\ cr digerentisfacultatis 
efftcitur, adiunilum habens abfterforium quiddam, ut exiccet, c excalfaciat tertio quodammodo ordine , pltis tamen 
deffccet, quam excalfaciat.Vitandwm autem cft eius id , quod anthelen uocant : namftin aurcsincidat , adco tenaci=- 
ter adh£rens afflgitur, ut aueUi non pofiit , aitditumq; uitiat : quamobrem f£piflime exurdat . Arundo ftc Latina 
uoce uocatur, ut Gr£ca KaAocfAof ; Arabica , Cafab : Italica, Canna : Germanica , Kor : Uij^anica, Cannas : Grf/« 
iicaiVngrofeau. 

roc^ufof. [[PAPYRVS. CAP. XCVIII. 

P AP Y R v s , quachartacfiunt,nuIlisnoncognita,pr3Ecipuasin medicinautilitatisad laxandas 
fiftulas:madefa£lalinoinuoluitur,ufquedum inaruerit:conftrid;a enim jatqueimmiflain hiatura 
humore completur, & intumefcendo fiftulas aperit . Habet nefcio quid alimenti radix : itaque Aegy- 
ptij eam mandunt , fuccum tantum daiorantes , Sc manfam expuunt . Ipfis radicibus pro ligno utun- 

tur. 



i» 



20 



InLib. primiimDiofcoriclis. 107 

tur . Crematae papyri cinis depafcentia ulcera ciim omnium partium, tum oris maxime, cohibet : ve- 
rum mclius idcomburtachartaprivilat. 

Q_ V A L I s Fapymifit, lulLt ncfcit :fiqtiidcm ( ut rhcophrdflui efl duHor Ub. 1 1 1 .aip. i x .ie pUntdrum hU Papyri confi- 
florid, cr Vlinius lib. x 1 1 i.cAp. x i .) V^pyrui in lt.iVu non nufcitur,fcd in Aegyfto qutbufdam in locis tantum pro^ deratio. 
pc miumftnuium, quiefcentibus Uili .-tquis, ubihcc eiugaticflugn.int, duo cubita non cxcedcnte dtitudinc gurgitum : 
br.ichiili obliqu.t r.idicis crafitudine, trt.inguli'? latcribus , decem non amplius ctibitorum longitudine , in gracilita» 
tcmf.iftigt.it um, thyrfi modo cicttmcn tncludcns : fcmtnc nullo, aut ufu ettis alio quamftoris ad dcos coronaitdos . Ka 
dicibtis ittcoU pro ligito utuntur, ncc ignis tantim gratia, fcd .xd alta quoq; utcnfiUa uaforum . Ex ipfo quidem papy= 
'lo ro nauigia tcxunt : or e libro uel.(, tcgctesq-, neciion cr ucflcm, ctiamflragulam,acfunem. Mandunt quoq^ crttdum, 
dcco^iumq; ,fucctim tantum dcuorantes . Hafcttur cr in Syria , circa quem odoratus ille calamus lacum . tiupcr er 
inE.iiphratc nafccns circa Babyloncm. Papyrum inteUe^lum cR cundem itfum habere, quem charta : er t.imen adhuc 
vt.tlunt Pai-thiliter.ii ueflibus intcxerc . Fra:p.(rantur ex eo charta; ditiif^ acu in pr<£tenues,fed qu.mlatifimas phi^ 
Itiras . hxc Tlintus . Qui deinde fcquenti capitefufius docuit Papyri confictcndi rationcm, his uerbis . Foft hanc pa= Papyri con - 
pyrum efl, cxtremumqi eius fcirpofimile,ac ncfuntbus quidem nifi in humore utile. Texwiturq; omnes tabuU madc^ ^'^'^"'^' """' 
tes Nili .xqua. Turbidus liquor uim glutini prtebet, cmn primofupina tabulafcheda adlinitur longitudine papyri, qu.e 
potuit effe, rcfegmintbus utrtnq; amputatis . Trdnfiicrfu poflca crates pcragitur : premitur deinde pra:lis , crftccan 
turfole plagttU, atq; interfc iunguntur . proximarum fcmper bonitatis diminutione ad deterrimas . Nunquam plus. 
resfcapo,quum uicen.i:,mugna in Utitudine earum differentia x 1 1 1 . digitoru optimk . Uadenus de papyro Flinius. 
» o Videntur cr Fapyri quoddam cfje genus,tenuia, Uuiaq; iUafolia e itmcea qtiadam planta prodeuntia,qu£ ab infulis 
ditti Thom£,BraJiH],cr Meder.e,ad tios contiehuntur,facchareis ut uocant panibiK inde delatis circuuoluta . Quan^ 
doquidcmfi-agmciitum retincmus a cLirtflimo mcdico Luca Ghino Pifis ad nos miffum , nigris rubrisq; Arabicis cha^ 
r.ikeribits manufcriptum . Qjiod clariflumm pra'betindicium,carum infularum incolas tenuif^imir hisfolijs, pro pa^ 
pyro p.tfiim uti., Veruntamcn hoc non effe papyrum, e quo antiquitasfuas cottfccit chartai,cert6fcimus, quod hoc ar^^ 
te (ut PltiiiiK cflMtSior)ft_crct, illtid ucro talc a natura producatur, er proprium fu£ flirpis fit ftilium . Antiquiitaq; 
ex Fapyro ch.\r.tamfaclitabam, quemadmodum nos ipfam ex contritis Itntcis conficimus : tinde hadcnus antiquum rc 
tinens nomcn, etiamnum Papyrus apud plcrofq; dicitur . Credidere nonnulli , ueram ejfe Papyrum arundines iUas, rndiciarun- 
qu