CD
:LO
I CD
CO
PUBLICATIONS
SURTEES SOCIETY
KSTABIJS11KI) IN TIIK YKAR
M.DCCC.XXXIV.
VOL. XXVII.
FOR THE YEAR M.DCCC.L1II.
OA
LONDON :
J. B. NICHOLS AND SONS, PRINTERS,
25, PARLIAMENT STREET.
',
THE
PONTIFICAL
OF
EGBERT, ARCHBISHOP 0. YORK,
A.D. 732-7G6.
NOW FIRST PRINTED FROM A
MANUSCRIPT OF THE TENTH CENTURY,
IN THE IMPERIAL LIBRARY, PARIS.
for tfie &ocietg
BY GEORGE ANDREWS, DURHAM ;
WHITTAKER & Co. 13, AVE MARIA LANE ; T. & W. BOONE,
29, NEW BOND STREET, LONDON ;
BLACKWOOD AND SONS, EDINBURGH.
AT the General Annual Meeting of the SURTEES SOCIETY, held
in the Warden's Room, in the Castle of Durham, on the
16th of June, 1852,
It was resolved, " That ARCHBISHOP EGBERT'S PONTIFICAL
be edited by the Rev. W. GREENWELL, M.A.', as one of the
books of the Society for the year 1853."
W. G. HENDERSON, Secretary.
PREFACE.
THE SURTEES SOCIETY are now presented with the
Pontifical of Egbert, Archbishop of York, the MS. of
which is preserved in the Imperial Library at Paris,
and is printed entire for the first time in this volume.
Some extracts from it will be found in Martene's
great work, De Bitibus Ecclesise Universis, and
some of these have been reprinted from Martene
by Mr. Maskell.
It is also the intention of the Benedictine monks
of Solesmes (Sarthe) to print the MS. entire in their
Spicilegium, now in the course of publication. This
will, however, be so expensive a work that their
having in contemplation to undertake it seems in
no way to militate against the Society printing it
in the present form.
Archbishop Egbert was the brother of Eadberct,
King of Northumbria. He was brought up in the
Benedictine monastery of Hexham ; ordained deacon
at Borne, and consecrated Archbishop of York A.D.
732.
The principal points worthy of notice in his history
are contained in the following sentences of the Con-
tinuation of Bede's History:
"Anno 732. Egberct pro Vilfrido F iscopus factus.
VI PREFACE.
" Anno 735. Ecgberchtus Episcopus, accept o ab
Apostolica sede pallio, primus post Paulinum in Ar-
chiepiscopatum confirmatus est . . . . et Beeda Pres-
byter obiit.
" Anno 766. Ecgberctus Archiepiscopus prosepia
regali ditatus ac divina scientia imbutus ... . ad
Dominum migravit."
To this may be added, that he was the friend of
Bede, from whom there is extant a letter to him when
Archbishop, not improbably Bede's last work; cer-
tainly it was written in the year in which he died :
the patron of Alcuin, and founder of a library at
York. He was the author of a Dialogue de Institu-
tione Ecclesiastica, a work de Jure Sacerdotali, and
a Poenitentiale, in four books. The first was printed
by Ware in 1664, and by Wharton in 1693 ; the last
by Mr. Thorpe, for the Record Commissioners; of the
second, portions only have been printed.
THE Service-book called PONTIFICAL contains those
offices which could only be performed by a bishop ;
at any rate by a person specially authorized for the
purpose ; such as those for the consecration and
ordination of bishops, and other orders in the church,
for the coronation of kings, the consecration of
churches and cemeteries, confirmation, and a number
of benedictions for special objects and occasions.
In certain Pontificals also, as in this of Egbert,
are found a series of benedictions for the Sundays
PREFACE. Vll
throughout the year, and for the greater feasts ob-
served in the particular diocese for which it was
written. This hlessing was given hy the bishop im-
mediately before his receiving the Eucharist, and is
not to be confounded with the ordinary sacerdotal
benediction which occurs at the end of the Mass.*
These benedictions seem never to have been in use in
the Roman church, but in those of France, Spain,
and England. They are often collected in a separate
volume, called a Benedictional, a magnificent example
of which, of the Anglo-Saxon period, is in possession
of the Duke of Devonshire, and has been edited by
Mr. Gage in the twenty-fourth volume of the Ar-
chaeologia, with a learned Preface, to which the reader
is referred.
Pontificals are of extremely rare occurrence, one
copy only being required for each diocese: no Pon-
tifical of English use was printed. There were editions
of the Saruni, York, Hereford, and Aberdeen Missals,
Breviaries and Manuals, Pyes, &c., but none of Pon-
tificals : there is, in fact, only one printed edition of
any Pontifical that according to the use of the
Uoman See.
The following list is appended of the Pontificals
of the Anglo-Saxon Church, known to the writer of
this Preface, mainly in the hope that those who may
know of others will be kind enough to communicate
with the Secretary of the Surtees Society.
(1.) SaBC. IX. exeunt. : Part of a Pontifical. This
is the latter part of a MS. (No. 146) in Corpus Christi
* Gage, Archaeol. xxiv. 13.
Vlll PREFACE.
College, Cambridge. The first part of the MS. is a
fragment of another Pontifical, written about 1100.
The second, fol. 61-232, the fragment now referred
to. A list of the contents is given in the published
Catalogue of Archbishop Parker's MSS., in possession
of that college. It belonged to Worcester Cathedral.
(2.) To this century is referred, by the Jesuit Jos.
Hartzheim, in his Catalogue of the MSS. of Cologne
Cathedral, printed in 1752, a MS., then existing in
that collection, called by him Pontificale Remense.
He prints, however, from it the following passage :
" Ut Regale Solium videlicet Saxonum Merciorum
Nordanhumbrorumque sceptra non deserat, sed ad
pristinse fidei pacisque concordiam eorum animos te
opitulante reformet, ut utrorumque horum populorum
debita sibi subjectione fultus gubernare mereatur."
The writer was informed of this MS. by the kindness
of Dr. Rock : he is not aware whether it is still in
the Cathedral Library.
(3.) Ssec. X. The Pontifical of Archbishop Dun-
stan ; No. 943, in the Imperial Library at Paris.
Extracts from this will be found in Martene, de Riti-
bus, &c. ; and it is proposed to be printed entire by
the Benedictines of Solesmes.
(4.) Ssec. X. The Benedictional of Ethelwold, Bishop
of Winchester, 963-984, in the Library of the Duke of
Devonshire. Edited by Mr. Gage in the Archaeologia,
vol. xxiv. anno 1832.
(5.) Ssec. X. British Museum, the Cottonian
manuscript, Claud. A. in. 5. This volume contains
fragments of two Pontificals :
PREFACE. IX
1. Eol. 7-17. Ordo Consecrationis Regis et Re-
ginse tempore ^Ethelredi, A.D. 978.
2. Pol. 85-104. A fragment of the same, con-
taining the office de Ordinatione Abbatis,
Monachi, &c.
This MS. is described by Wanley in the Catalogue
of Cotton. MSS. p. 225.
(6.) Saec. X. No. 27 in the Public Library at
Rouen ; commonly called the Benedictional of Arch-
bishop Robert. It is a Pontifical, as well as a Bene-
dictional ; like the present Pontifical of Archbishop
Egbert. This volume is supposed by Mr. Gage to have
been written for JEthelgar, Archbishop of Canterbury,
A.D. 989. It is fully described in the Archseologia,
vol. xxiv. anno 1832. Extracts from this are given in
Morinus, de Sacris Ordinibus, and in Martene. Morinus
refers it to the eighth century.
(7.) Srec. X. No. 362 in the Public Library at
Rouen ; referred to this date by Mr. Gage. By Mar-
tene, to about 900. Described by Mr. Gage in the
Archaeologia for March, 1833, where the Ordo ad
Dedicandam Basilicam, &c. is given. It was originally
in the Abbey of Jumieges, where Martene used it.
Extracts from this MS. occur in his work.
(8.) Seec. XI. No. 44 of Archbishop Parker's MSS.
in Corpus Christi college, Cambridge. A Pontifical
written before the Conquest. In it the kingdom is
called Regnum Anglo- Saxonum ; and the king Rex
Anglorum vel Saxonum. In the Catalogue of Saints
in the Litany S. ^Elphege is invoked, who flourished
at the beginning of the eleventh century.
X PREFACE.
(9.) In the British Museum, MS. Harl. 2906. A
Pontifical of the eleventh century.
(10.) A copy of the Gregorian Sacramentary, be-
longing to Leofric, Bishop of Exeter, in the Bodleian
Library. It is also a Pontifical and Benedictional.
(11.) The Missal of Archbishop Robert in the Public
Library of Rouen. A Pontifical, as well as Missal.
Date, circa 1050.
(12.) A volume described in Wanley, p. 149. Cod.
Memb. in 8vo. crassiori ad cujus calcem habentur hse
adnotationes recenti manu scripts. " The Red Boke of
Darbye (in the Peake of Darbyshire). This book was
sometime had in such reverence in Darbyshire, that it
was commonly believed that whosoever should swear
untrulie upon this booke should run madd." In eo
autem continentum, 11 Pragm. Liber Pontificalis
Latine (sive potius Missale) qui ut videtur ex tabula
Paschali inscriptus fuit, A.D. 1061.
(13.) British Museum, MS. Cotton. Tib. C. i. 202.
Pragmentum Libri Pontificalis, ff. 40-201, ante Con-
questum Anglise scriptum. Described in Wanley, p. 220.
(14.) Ib. Claud. A. m. Pr. 9 and 11, v. Cata-
logue of Cotton. MSS.
(15.) A MS. in the Library of Trinity Coll. Cam-
bridge, No. 276.
(16.) It is said that there is an Anglo-Saxon Ponti-
fical existing in the Library of the Church of S. Bavon
in Ghent.
(17.) Martene, in his Voyage Litteraire de deux
Benedictines, t. ii. p. 92, says, " Un des plus curieux
MSS. de Marchienne (Nord) est un ancien Pontifical
PREFACE. XI
5, Pusage des Eglises d'Angleterre." Dr. Rock suspects
this Pontifical to be much older than the time of St.
Thomas of Canterbury, to whom Martene says it once
belonged, and, from the rubric to anoint the priest's
head at his ordination, that it is early Anglo-Saxon.
It is also noticed by Martene, Antiq. Eccl. Kit.
t, ii. 23.
The MS. from which the present Pontifical is printed
is in the Imperial Library at Paris, No. 138, dans le
fonds du supplement Latin. Martene cites it as being
in the Library of the Cathedral of Evreux.
The MS. is in 4to. on vellum, and contains 182
folios.
The following description of it is by Mr. E. Miller
of the Imperial Library, so well known of late in the
learned world by his Edition of the MS. discovered in
the Paris Library, supposed to be a work of Origen,
for the University of Oxford :
En tete une note, "Monsieur Leduc, Chanoine promoteur a
Evreux. Ce MS. lui appartient signe, Capparonnier."
Fol. 1 r. reste en blanc, et servant de feuillet de garde.
Fol. 1 v. Venture ordinaire du x e s. Benedictio ignis. Domine
Deus noster.
Fol. 2 r. autre ecriture. Explicit expositio secundum Johan-
nem.
Fol. 2 v. ecrit un peu plus moderne OR AD BA fifi TOV bb.
Deus cujus spiritu.
En tete du feuillet 3 ou commence le Pontificate d' Egbert on lit,
" Eboracensis ecclesite sive Egberti Eboracensis archiepiscopi Pon-
tificale litteris Saxonicis ab annis circiter 950 eleganter scriptum."
Xll PREFACE.
Puis en travers dans la marge en ecriture du xv e s., " Ce livre
est en inventoire nomine Pontifical." Signe du signe S. Milit.
Ce titre de 1'ouvrage est en majuscule, une ligne eii noir et la
suivante en rouge.
Excarpsum, &c. v. title infra.
Tous les titres sont ecrits en onciales rouges, et les premieres
lettres de chaque alinea sont des majuscules tantot rouges et
tantot noires, les derniers feuillets sont d'une ecriture plus
moderne. Sur le dernier on lit, " Anno millesimo septingentesimo
nonagesimo rex captivus, regina poene occisa, va3 ecclesia?, ppes
fugient, sceptrum confractum , paulo post reviviscit ferrum et ignis
in nobiles spoliario templi. Hgec Dunstanus servus Dei."
The original MS. then commences at fol. 3 and
ends fol. 172. The last leaves contain an Evreux rite,
In coena Domini. This has been printed by Martene
in his work de Kitibus. As to its date, Mr. Miller
writes, " C'est une ecriture dans laquelle on a cherche
a imiter celles du xi e siecle, mais qui est certainement
moins ancienne." It is not printed in this volume, as
it has no connection whatever with the original Ponti-
fical, and is to be found in Martene.
The original MS. commences with the following
title and fragment of the Penitential of Archbishop
Egbert :-
EXCARPSVMDE
CANONIBVSCATH
LICORYMPATRY
YELP^ENITENTIJE
ADREMEDIYMANI
MARYMDOMIN1EGG
BERT HTIARCHIEPI
EBYRACIYITATIS ;T>
PREFACE. Xlll
INSTITVTIO ilia qva3 fiebat in diebus patrum nostrorum rectas
vias numquam deseruit qui instituerunt penitcntibus atque lugen-
tibus suas passiones ac vitia medicamenta salutis aeterne ; Quia
divcrsitas culparum diversitatem facit penitcntibus medicamentum,
vel sicut medici corporum diversa medicamina vel potiones solent
facere contra diversitatem infirmitatum, vel judices sa3cularium
causarum diversarum ; igitur judicia qui boni sunt et qui recti
pcnsant ad que tractant quo modo recti judicent, inter miseros et
divites, inter causam et causam ; Quanto magis O sacerdotes dei
diversa medicamenta animarum invisibilium hominibus pensare et
tractare oporteat ne per stultum medicum vulnera animarum fiant
pejora ; Propheta dicente conputruerunt et deterioraverunt cica-
trices mea3 a facie insipientia? mese ; O stulte medice noli decipere
animam tuam et illius ne duplicem poenam accipias vel septuplam
vel millenam ; Audi Christum dicentem ; Si cecus cecum duxerit
ambo cadent in foveam ; Si tu non cogitas judicium meum alter
homo non audit neque videt qui me judicet ; O non intellegis quod
deus judex Justus et fortis videt et audit et in palam abscondita
deducit et reddet secundum opera ; Et iterum vere sunt nonnulli
cecorum, canum similitudine currentium ad cadavera mortuorum
vel corvorum volantium qui ad sacerdotium evehuntur qui non
propter deum, sed plus propter honorem terrenam, nam inhiantes
ceci divina sapientia ; De talibus dixit Gregorius Nazanzenus;
Timeo hoc quod canes adsectantur officium pastorale maxime cum
in semet ipsis nihil pastoral is preparaverunt discpline ; Ezechiel
namque ait ; Ye pastoribus Israel qui pascebant semet ipsos et non
c;regem ; lac bibebant et lanis eorum operiebantur ; et quod eras-
sum fuit manducabant, quod fractum fuit non alligabant, et rlq.
Item Ezechiel ait ; Ve sacerdotibus qui comedunt populi mei pec-
cata, hoc est sibi eorum sumentes victimas et non orantes pro eis,
comedentes hostias et non corripientes ; Qui ubi morituros homines
audiunt inde gaudentes et preparant se ad predam quasi corvi ad
cadavera mortuorum ; nunc ergo o fratres qui voluerit sacerdo-
talem auctoritatem accipere ; In primitus propter deum cogitet et
preparat arma ejus, ante quam manus episc. tangat caput ; Id est
PREFACE.
psalterium, lectionarium, antifonarium,missale, baptisterium, mar-
tyrlogium, in anno circuli ad predicationem cum bonis operibus et
compotum cum cyclo hoc est jus sacerdotum. Post ea autem
penitentialem qui hoc ordine secundum auctoritatem canonum
ordinatuSj ut discretiones omnium causarum investiges ; Primitus
sine quibus rectum judicium non potest dare, quia scriptum est
in nulla re appareas indiscretus sed distingue quid, ubi, quamdiu,
quando, qualiter debeas facere, non omnibus ergo in una eadem
que libra pensandum est ; licet in uno constringantur vitio, sed
discretio sit unicuique eorum ; hoc est inter divitem et pauperem,
liber, servus, infans, puer, juvenis, adolescens, setate, senex, ebitis,
ignarus, laicus, clericus, monachus, episcopus, presbyter, diaco-
nus, subdiaconus, lector, in gradu vel sine, in conjugio, vel pere-
grinus, virgo, femina, canonica, vel sea monialis, debiles, infirmi,
sani, de qualitate corporum vel hominum, continens vel incon-
tinens, voluntate, loca et tempora discernat ; hanc institutionem
constituerunt sancti apostoli, deinde sancti patres et sanctus Penu-
fius, deinde canones sanctorum patrum, deinde alii atque alii ; Ut
Hieronimus et Agustinus et Gregorius et Theodorus, ex quorum
omnium ista descripsimus dictis et sententiis veraciter ut salvi
sint omnes et pusillanimes quia potentes potenter tormenta pati-
untur ; Item in Jesu filii Syrach in judicando esto misericors :
Pupillis ut pater et pro viro matri illorum, Item sanctus Jacobus
dicit, Judicium sine misericordia erit illi, qui non facit miseri-
cordiam ; super exaltet autem misericordia judicium, ut idem ipse
consequatur, ut sanctus Benedictus, hoc est veram penitentiam
faciunt, in jejunio et fletu, in elemosinis, in orationibus, et perpe-
trata iterum non faciunt, et si faciunt tamen non perseverant in
eis, quia Deus dixit, malum cogitasti ignovi, malum dixisti ignovi,
malum fecisti ignovi, perseverare in malo non ignosco, ergo qui
perseverant in malo non ignosce, sed judica districtum judicium
secundum canones, ut alii timorem habeant.
Vt unusquisque sacerdos a3clesiam suam cum ornni diligentia
sedificet, et reliquias sanctorum cum summo studio vigiliarum
noctis et divinis officiis conservet ; Ut omnes sacerdotes horis con-
PREFACE. XV
petentibus diei ct noctis suarum sonant aecclesiarum signa et sacra
tune dec celebrent officia et populos erudiant, quomodo aut quibus
cleus adorandus est horis ; Ut omnibus festis et diebus dominicis
unusquisque sacerdos evangelium Christ! praedicat populo ; Ut
unusquisque sacerdos cunctos sibi pertinentes erudiat ut sciant
qualiter decimas totius facultatis acclesiis divinis debite offerant ;
Ut ipsi sacerdotes a populis suscipient decimas et nomina eorum
quicunque dederint scripta habeant et secundum auctoritatem
canonicam coram timentibus dividant, et ad ornamentum aecclesie
primam eligant partern, secundam autem ad usnm pauperum
atque peregrinorum, per eorum manus misericorditer cum omni
humilitate dispensant; Tertiam vero sibimet ipsi sacerdotes
reservant ; Ut unusquisque sacerdos orationem dominicam et
simbolum populo sibi commisso curiosae insinuet ac totius religionis
studium et christianitatis cultum eorum mentibus ostendant ; Ut
cuncti sacerdotes precibus assiduis pro vita et imperio domni
imperatoris et filiorum ac filiarum salute orent ; Ut unusquisque
sacerdos cotidianis adsistat orationibus pro pontifice cujus guber-
natur regimine faciat ; Ut nullus sacerdos in domibus vel in aliis
locis nisi in ecclesiis dedicatis celebrare missas audeat, ut a cunctis
sacerdotibus jus et tempus baptismatis temporibus congruis secun-
dum canonicam institutionem cautissime observetur ; Ut omnes
sacerdotes quibus cumque horis omnibus indigentibus baptismum
infirmitatis causa diligentissime tribuant; Ut nullus presbyter
sacrum officium sive baptismate sacramentum aut aliquid donorum
spiritalium pro aliquo pretio vendere presumat ne vendentes et
ementes in templo columbas imitentur, et pro his quae adepti sunt
gratia divina non pretio concupiscant terrena sed solam regni
co3lestis gloria3 promereantur accipere ; Ut nullus presbyter a sede
propria sancte aecclesiae sub cujus titulo ordinatus fait ammoni-
tionis causa ad alienam pergat secclesiam sed inibidem devotus
usque ad vitae permaneat exitum ; Ut nullus ex sacerdotum
numero aebrietatis initium nutriet nee alios cogeat per suam jus-
sionem inebriari ; Ut nullus sacerdos extranearum mulierum
liabcat familiaritatem nee in sua domo in qua ipse habitat nullam
XVI PREFACE.
mulierem umquam permittat habitare; Nulli sacerdotum liceat
fide jussorum esse neque derelicta propria lege ad secularia judicia
accedere presumat ; Nemo ex sacerdotum numero arma pugnan-
tium umquam portat nee litem contra proximum ullarn excite.t ;
Ut nullus presbyter edendi aut bibendi causam gradiatur in
tabernis ; Ut nullus sacerdos quicquam cum juramento juret sed
simpliciter cum puritate et veritate omnia dicat ; Ut cuncti sacer-
dotes omnibus illis confitentibus eorum crimina dignam penitentiam
cum summa vigilantia ipsis judicant, et omnibus infirmis ante
exitum vitae viaticum et communionem corporis Christi misericor-
diter tribuantur ; Ut secundum diffinitionem sanctorum patrum
Si quis infirmatur a sacerdotibus oleo sanctificato cum orationibus
diligenter unguatur,
This passage is printed literatim from the MS.
The Pontifical itself commences at fol. 7 recto.
The following insertions occur in the body of the
MS.:-
At fol. 75 verso of the MS., p. 57, the four lines from
" dum sanctificatus" to " acceptabilis" are an addition
in the handwriting of the eleventh century, but not
Anglo-Saxon.
Between ff. 125 and 126 is inserted a folio con-
taining the prayers printed between brackets, pp. 98,
99. They are in a handwriting of the twelfth century,
not Anglo-Saxon.
Between ff. 151 and 152 is inserted in a hand of
the eleventh century, but not Anglo-Saxon
" Dum datur anulus.
"Accipe anulum fidei ad conservandum aecclesiam
sanctam Dei. Sub hoc anulo fidei commendamus tibi
sponsam Xti ut earn sanctam et immaculatam custodias
in conspectu illius in omni bonitate.
PREFACE. XV11
Dum clatur baculus.
Accipe baculum salutis ut scias tumentium cord . . .
reprimere et infirmantium relevare in nomine Domini
Jesu Christi.
Accipe virgam pastoralis officii, et rege populum tibi
commissum justitia et timore Dei.
Eol. 151 versum is printed at p. 119, and 152 rectum
at p. 120.
The following fragment in Anglo-Saxon is inserted
between ff. 157 and 158. It closely resembles the
writing of the MS., and appears to be by the same
hand :
Bpo'Sop. "Saleopeptan pe onlypa'S eop op pynna benbu
ongeppixle baep eubegan petpep ftapa apoptola ealbpep
Sam $e upe bpyhten 8011 e anpeato pealbe pynna to
^ebinbeonne ^ ept to onlypenne, ac ppa micluin ppa eop
to belimp'8 eoppa pynna ^eppe^ebnep ^ up to^ebypc"Sp
to pop^ipenep 'pie gob aelimhtig lip 'j ha3lo eallu eoppu
pynnu pojijipen 'Suph 'Sone 'Semibhun leopa'S ^ piepa 1 ^
geonb pop!8 ^j poplb. ACID.
" Beloved Brethren, We absolve you of the bonds
of your sins, as representing Saint Peter, the chief of
the Apostles, to whom our Lord gave the power to
bind for sins and to loose again ; and so far as the
accusation of your sins belongs to you, and the for-
giveness of them to us, so far be God Almighty life
and preservation against all your sins forgiven
through Him, who with Him liveth and reigneth
through worlds and worlds."
b
XV111 PEEFACE.
A facsimile of the title of the manuscript " Excarp-
sum," &c., will be found in Silvestre de Sacy's work
on Palaeography.
The original Pontifical of Archbishop Egbert must
have been two hundred years older than the present
MS. It may seem probable that a copy of the ori-
ginal Pontifical was taken into Erance by Alcuin,
when engaged in assisting Charlemagne in his restora-
tion of the Gallican Church, and that the present
MS. may be a copy of such a transcript, made for the
use of the Bishop of Evreux. Dr. Rock, in the first
volume of his Church of our Eathers, p. 282, has
spoken of the Anglo-Saxon MSS. being sent over into
Erance, or copied by Erench scribes, for the use of the
churches there. The Rheims Pontifical above men-
tioned, p. viii. is one instance. Again, the Rouen
Pontifical, No. jjtfz, appears, from an addition at the /
end, to have been the Pontifical of the Bishop of Alqi;
now Saint Malo, in Britany.
It is possible that more Anglo-Saxon MSS. may
yet be found in Normandy and Britany. There are
collections of MSS. in several of the towns, which do
not seem to be much known ; for instance, at Valognes
in the Cotentin are one hundred, at Avranches two
hundred MSS.
The two Litanies will be found at pp. 29 and 32.
The names of Saint Cuthbert and Saint Guthlac among
the confessors point to the northern origin of the book.
The latest saint named is Saint Guthlac, a monk of
Croyland, who flourished at the end of the seventh
and beginning of the eighth century.
PONTIFICAL
ARCHBISHOP EGBERT.
PONTIFICALE ECGBERHTI,
ARCHIEPISCOPI EBORACENSIS.
ORDINATIO EPISCOPI.
Episcopus cum ordinatur, duo Episcopi ponant et teneant Evan-
geliorum librum super cervicem ejus, et unus fundat super eum
benedictionem, et postea istas tres orationes omnes Episcopi, qui
adsuntj recitare debent; reliqui vero manus suas super caput ejus
teneant.
Oremus, dilectissimi nobis, ut huic viro 111. ad utilitatem ^Eccle-
siae provehendo benignitas Omnipotentis Dei gratiae suae tribuat
largitatem. Per.
Item alia.
Adesto supplicationibus nostris Omnipotens Deus, et quod
humilitatis nostrae gerendurn est ministerio, tuae virtutis im-
pleatur affectu. Per.
Alia.
Propitiare, Domine, supplicationibus nostris, et inclinato super
hunc famulum tuum 111. cornu gratiae sacerdotalis, benedictionis
tuae in eum effunde virtutem. Per.
Alia.
Exaudi, Domine, supplicuin preces, ut quod nostro gerendum
est ministerio, tua potius virtute firmetur. Per.
B
PONTIFICALS ECGBERHTI.
Iterum unus ex eis dicat hanc orationem super Episcopum.
Deus honorum omnium, Deus omnium dignitatum, que glorias
tuae sacris famulantur ordinibus, Deus qui Moysen famulum tuum
X secreti familiaris affectu, inter cetera coelestis documenta culture, de
habitu quoque indumenti sacerdotalis instituens electum Aaron,
mistico amictu vestiri inter sacra jussisti, ut intelligentise sensum
de exemplis priorum caperet secutura posteritas, ne. eruditio doc-
trinae tuae ulli deesset aetati, cum et apud veteres reverentiam ipsa
significationum species obtineret, et apud nos certiora essent expe-
rimenta rerum, quam enigmata figurarum. Illius namque sacer-
dotii anterioris cultus ad mentis nostrae habitum ornatus est, et
pontificalem gloriam non jam nobis honor commendat vestium,
sed splendor animarum ; quia et ilia quae tune carnalibus blandie-
bantur obtutibus, ea potius quae in ipsis erant intelligenda posce-
banfc. Et idcirco huic famulo tuo 111., quern ad sum mi sacerdotii
x x *'ministeriuin elegisti, hanc, quaesumus, Domine, gratiam largiaris,
ut quicquid ilia velamina in fulgore auri, in nitore gemmarum, in
multimodi operis varietate signabant, hoc in ejus moribus acti-
busque clarescat: comple in sacerdote tuo ministerii tui sum mam,
et ornamentis totius glorificationis instructum eum coelestis un-
guenti flore sanctifica ^, hoc, Domine, copiose in ejus capud
influat Kp, hoc in oris subjecta decurrat hjn, hoc in totius corporis
extrema descendat, ut tui Spiritus virtus et interiora ejus repleat,
et exteriora circumtegat : abundet in eo constantia fidei, puritas
dilectionis, sinceritas pacis : sint speciosi pedes ejus ad evangelizan-
dum verbum tuum, non in persuadibilibus humane sapientiae
verbis, sed in ostensione spiritus et virtutis. Da ei, Domine,
claves regni coelorum, ut quodcumque ligaverit super terram, sit
ligatum et in coelis, et quodcumque solverit super terram, sit
solutum in coelis, et quorum detinuerit peccata, detenta sint, tu,
Domine, dimittere digneris: da ei humilitatem veram, patientiam
perfectam, ut non dicat bonum malum, nee malum bonum, nee
ponat lucem in tenebras, nee tenebras in lucem : tribuas ei
cathedram episcopalem ad regendam Ecclesiam tuam, et plebem
universam : sis ei auctoritas, sis potestas, sis ei firmitas : multiplices
super eos (vel eum) benedictionem et gratiam tuam, ut ad exo-
ORDINATIO EPISCOPI. *
randam miscricordiam tuam, tuo munere semper idonci (idoneus),
tua gratia possint (possit) esse devoti (devotus). Per.
Consecratio manuurn Episcopi.
Unguentur manus istae et santificentur, et in te Deo Deorum
ordinentur. Unguo has manus oleo sanctificato, et chrismatc
unctionis puriftcato, sicut unxit Moyses verbo oris sui manus
sancti Aaron germani sui ; et sicut uncxit Spiritus Sanctus per
suos flatus manus omnium sacerdotum ; et sicut Jesus Salvator
omnium nostrorum sanctificat manus suorum Apostolorum. Ita
ungucntur manus istae et sanctificentur et consecrentur, ut in
omnibus sint perfectae, in nomine tuo, Pater, Filiique tui, atque
aeterni Spiritus Sancti, qui es unus ac summus Deus omnium
vivorum et mortuorum manens in saecula saeculorum.
Alia.
Unguentur manus istae et consecrentur de oleo sanctificato,
sicut unxit Samuel David in regem et prophetam. Ita unguen-
tur et consummentur in nomine Dei, Patris et Filii et Spiritus
Sancti.
Modo mittendum est oleum in caput ejus.
Unguatur et consecratur caput tuum coelesti bencdictione in
ordine pontificali. In nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti.
Amen.
Pax tibi. >
Et cum spiritu tuo.
Cum datur baculus hcec oratio dicitur.
Accipe baculum pastoralis officii, et sis in corrigendis vitiis
seviens, in ira judicium sine ira tenens, cum iratus fueris miscri-
cordice rcminiscens.
Cum anulus datur hccc oratio dicitur.
Accipe anulum pontificalis honoris, ut sis fidei integritate
munitus.
B 2
4 PONTIFICALS ECGBERHTI.
Oratio ad pontificem ordinandum, quce addi debeat in consecratione,
cujus initium est.
Deus honorum omnium, Deus omnium dignitatum, quc glorias
tusesacris famulantur ordinibus : Deus qui Moysen famulum tuum,
et cetera usque quo ait, et idcirco huic famulo tuo 111., quern
apostolicae sedis prsesulem et primatem omnium qui in orbe terra-
rum sunt sacerdotum , ae universalis ^Ecclesiae tuse doctorem
dedisti, et ad summi sacerdotii ministerium elegisti ; hanc, quae-
sumus Domine, gratiam largiaris, tribuas cathedram pontificalem
ad regendam JEcclesiam tuam et plebem universam. Per.
Modo mittendus est in cathedram episcopalem, et hcec oratio
dicenda est,
Omnipotens Pater, Sancte Deus seterne, tu omnem ordinem
dignatus es in ccelestibus sedibus ordinare, ut ait Psalmista :
Domine, in seternum permanet verbum tuum. Tu in coelo angelos
et archangelos suo tibi ordine mancipari, et in veteris testamenti
privilegio Moysen et Aaron et Samuhel, inter eos in sacerdotibus
tuis qui invocant nomen tuum, patriarchas et prophetas, perungi
ordinasti, in novo per Filium tuum Jesum Christum apostolos
sanctos ex sanctis omnibus elegisti, primum Petrum apostolum in
cathedra honoris, et Mathian ejusdem consortem in apostolatum
atque cathedram honoris enumerasti, et in numero sanctorum
omnium apostolorum evocasti, et ut Spiritus Sanctus ait per pro-
phetam : in cathedra seniorum laudent Dominum : divino nutu
aeque de aliis haec adque aliis contigerunt. Et nunc, Domine, pro
tua immensa misericordia in nostris temporibus, da similem gra-
tiam fratri nostro 111., ad instar sanctorum apostolorum tuorum
sedentium in cathedra honoris et dignitatis, ut in conspectu
majestatis tuse dignus honore appareat. Per eundem.
Domine Jesu Christe, tu praeelegisti apostolos tuos, ut doctrina
sua nobis prseessent, ita etiam vice apostolorum hunc episcopum
doctrinam docere, et benedicere, et erudire digneris, ut inmacu-
latam vitam et inlesam conservet. Per omnia.
ORDINATIO EP18COPI. O
BENEDICTJO EJUSDEM SACEKDOTIS.
Populus te honoret, adjuvet te Dominus, quicquid petieris
prestet tibi Dominus cum honorc, cum castitate, cum scientia,
cum largitate, cum caritate, cum nobilitatc. Dignus sis, Justus
sis, humilis sis, sincerus sis, urbanus sis, apostolus sis. Accipe
bcnedictionem ct apostolatum qui permaneat in die isto, et in die
future, angeli sint ad dexteram tuam, apostoli coronati ad sinis-
tram, ^Ecclesia sit mater tua et altare. Sit Deus pater tuus, sint
angeli amici tui, sint apostoli fratres tui, et apostolatus tui gradum
custodiant. Confirmet te Deus in justitia, in sanctitate. In
^Ecclesia sancta angeli recipiant te. Et pax tecum indiscrepabilis
per redemptorein Dominum nostrum Jesum Christum, qui cum
Patrc et Spiritu Sancto vivit et regnat in saecula saeculorum.
Amen.
Alia benedictio in consummatione episcopi.
Spiritus Sanctus septiformis veniat super te, et virjtus Altissimi
sine peccato custodiat te, et omnis benedictio, qua? in scripturis
sanctis scripta est, super te veniat. Confirmet te Deus, Pater et
Filius et Spiritus Sanctus, ut habeas vitam aeternain, et vivas in
5<a3cula saeculorum. Amen.
Super oblata.
Hsec hostia, Domine quoesumus, emundet nostra delicta, et
sacrificium celebrandum subditorum tibi corpora mentesque sancti-
ficet. Per.
Alia super oblata.
Suscipe, Domine qua*sumus, munera quae tibi offerimus pro
famulo tuo 111., et propitius in eodem tua dona custodi. Per.
In fractione.
Hanc igitur oblationem servitutis nostra, set et cunctai familiae
tuae, quam tibi ofFerimus, etiam pro famulo tuo 111. quern ad
episcopatus ordinem promovcre dignatus es. Qua?sumus, Domine,
ut placatus accipias, et propitius in eo tua dona custodias, ut quod
6 PONTIFICALS ECGBERHTI.
divino consecutus est munere, divinis efFectibus exsequatur per
diesque nostros. Per.
Benedict episcopalis hujus missce.
Deus, qui populis indulgendo consolaris, et amore dominaris,
da spiritum sapientiae quibus tradidisti regimen disciplinae. Amen.
Ut de profectu sanctarum ovium fiant gaudia aeterna pastorum,
et de electione earum gaudeant simul in aeternum.
Et qui* dierum nostrorum mimeros,f temporumque mensuras,
majestatis tuae potestate dispensas, ad humilitatis nostrae respice
servitutem, et pacis tuae abundantia tempora nostra pretende et
conserva. Amen.
Collatis quoque in nos per gratiam tuam propitiare muneribus,
et quem fecisti gradu episcopali sublimem, fac operum perfectione
tibi esse placabilem. Amen.
Atque in eum affectum dirige cor plebis et presulis, ut nee
pastori oboedientia gregis, nee gregi unquamj desit cura pastoris.
Amen.
Ille vos benedicat de coelis, qui causa nostrse salutis dignatus est
venire in terris. Amen.
Quod ipse. Amen.
Benedictio. Amen.
Ad communionem.
Haec nos communio, Domine, purget a crimine, et coelestis
remedii faciat esse consortes. Per.
Alia ad complendum.
Plenum, quaesumus Domine, in nobis remedium tuse misera-
tionis operare, et tales nos esse perfice, ut propitius nos ubique
fovere digneris. Per.
CONFIRMATIO HOMINUM AB EPISCOPO DICENDA QUOMODO
CONFIRMABE DEBET.
Omnipotens sempiterne Deus, qui regenerare dignatus es liunc
famulum tuum ex aqua et Spiritu Sancto, quique dedisti ei
* MS - qidem. f Ms> munerog>
J MS. gregiumque. Ms> rege rare.
CONFIRMATIO. 7
remissioncm omnium pcccatorum : tu, Domine, initte in cum septi-
formem Spiritum tuum Sanctum Paraclitum dc coclis. Amen.
Da cis spiritum sapicntiae ct intellcctus. Amen.
Spiritum consilii et fortitudinis. Amen.
Spiritum scientiae et pictatis. Amen.
Imple cum spiritu timoris Dei et Domini nostri Jesu Christi, et
consigna eum signo sanctae cru>J<cis tuae propitiatus in vitam
seternam. Per.
Hie debet mittere chrisma in fronte ipsius horninis, et dicere :
Accipc signum sanctae cru>J<cis chrismate salutis in Christo Jcsu
in vitam aeternam. Amen.
Pax tccum.
Et cum spiritu tuo.
Pax et bcnedictio Domini sit semper tecum.
Et cum spiritu tuo.
Postea hanc orationem recitare debet.
Confirmet te Deus, Pater, et Filius, ct Spiritus. Sanctus, ut
habeas vitam aeternam, et vivas in saecula saeculorum. Ecce sic
bcnedicctur omnis homo, qui timct Dominum: benedicat tibi
Dominus ex Sion, et vidcas quae bona sunt in Hicrusalem omnibus
diebus vitae tuae. Pax tecum in vitam aeternam. Amen.
Modo ligandi sunt.
Deus, qui apostolis tuis Sanctum dedisti Spiritum, et per eos
eorumque successores, caeteris fidelibus tradendum csse voluisti,
respice propitius ad humilitatis nostrae famulatum, et presta ut
eorum carumque corda, quorum vel quarum hodie frontem delini-
vimus, et signo crucis confirmavimus, Spiritus Sanctus advcniens
tcmplum glorise suae dignanter inhabitando perficiat. Per.
Modo communicandi sunt de sacrificio.
Sequitur benedictio episcopalis.
Benedicat vos Omnipotens Deus, qui cuncta ex nichilo creavit,
et vobis in baptismate, et in confirmatione remissionem omnium
pcccatorum tribuat. Amen.
Quique Spiritum Sanctum igncis linguis suis dedit discipulis,
8 PONTIFICALS ECGBERHTI.
corda vestra ipsius illustratione irradiet, atque in sui amorem
jugiter accendat. Amen.
Quatenus a cunctis vitiis einundati, ipsiusque opitulatione ab
omnibus adversitatibus defensi, templum illius effici mereamini.
Amen.
Ille, qui vos creavit, ab omnibus malis imminentibus custodiat,
et ab omni pravitate defendat. Amen.
Quod ipse. Amen.
Benedictio. Amen.
Alia benedictio ad missam post confirmationem.
Effunde, quaesumus Domine, super hos famulos tuos et famulas
tuas coelestem benedictionem tuam, quibus per nos eximium sep-
tiformem Spiritum Sanctum tuum tradere voluisti, eisdemque
Spiritus Sancti gratiam et dona largire. Amen.
Ut quicumque sunt ex aqua et Spiritu Sancto renati semper
sint tua protectione muniti. Amen.
Redundet in eis diiFusa caritas per Spiritum Sanctum, quse
operiat ac superet omnem multitudinem peccatorum. Amen.
Protege eos et eas protectione divina, ut fugiant ab eis universa
peccata, et tua semper studeant adimplere pr.3ecepta. Amen.
Requiescat in eis propitius, qui quondam requievit in apostolis
gloriosus.
Quod ipse. Amen.
Benedictio. Amen.
INCIPIT OEDO DE SACRIS OEDINIBUS QUALITER IN ROMANA
^ECCLESIA PRESBITERI, DIACONI, SUBDIACONI, VEL CETERI
ORDINES CLERICORUM BENEDICENDI SUNT.
Mensis primi ebdomada prima (vel Martii jejunium), quarti
ebdomada secunda, septimi (Septembris) ebdomada tertia, decimi
(Decembris) ebdomada quarta, sabbatorum diebus in duodecim
lectionibus, sicut in Sacramentorum libro continetur ad Sanctum
Petrum, ubi missce celebrantur, postquam antiphonam ad introitum
dixerint, data oratione annual (adnunliat) pontifex in populum
dicens (iterum dicens) :
CELEBRATIO OKDINUM. 9
Auxiliante Domino Deo et Salvatore nostro Jesu Christo,
elegimus in ordinem diaconi sive presbyteri ilium subdiaconum
sive diaconum dc titulo 111., ilium presbiterum de titulo 111. Si quis
autcm habet aliquid contra hos viros, pro Deo et propter Deum
cum fiducia exeat et dicat. Verum memor sit communionis suae.
Et post modicum intervallum mox incipiunt omnes Kyrieleison
cum Icetania. Hac expleta ascendunt ipsi electi ad sedem pontificis,
et benedicit eos ad quod vocati sunt ; et descendentes stant in ordine
sua benedictione percepta.
Item qualiter commonuit Paulus Apostolus per epistolam suam
Timotheum discipulum suum.
Manus cito nemini imposueris, neque communicavcris peccatis
alienis. Quid est nemini manum cito imposueris, nisi ante aetatem
maturitatis, ante tempus examinis, ante meritum laboris, ante
experientiam disciplinaB ? Sicut boni operis comportat fructus
qui rectum scrutatur in eligendo sacerdote judicium, ita grave
sibimet ipsi efficit damnum qui in suae dignitatis collegium sub-
limat indignum.
Capitulum Sancti Gregorii Papce.
Sicut qui invitatus rennuit, quaesitus refugit, sacris est altaribus
removendus, sic qui ultro ambit, vel importunus se ingerit, est
procul dubio repellendus. Nam qui nititur ad altiora conscendere,
quid ait nisi ut crescendo decrescat? Cur non perpendit, quia
benedictio illi in maledictum convertitur, quia ad hoc ut fiat
hereticus promovetur ?
Ex Concilio Calcidonense titulo II.
Quod non debeant officia cecclesiastica per pecunias ordinari.
Si quis cpiscopus per pecuniam fuerit ordinatus, et sub pretio
redegerit gratiam, quae non potest venundari, ordinaverit quae
etiam per pecuniam episcopum, aut presbiterum, aut diaconum,
vel quemlibet ex his qui connumerantur in clero, aut promoverit
per pecunias dispensatorem aut defensorem, vel quern quam qui
subjectus est regular pro suo turpissimo lucro modo : is cui hoc ad-
temptandi probatum fuerit, proprii gradus periculo subjacebit; et
qui ordinatua est, nihil ex hac ordinatione vel promotione, qua;
est per negotiationem facta, proficiat, sed sit alienus a dignitate
10 PONTIFICALS ECGBEKHTI.
vel sollicitudine quam per pecunias adquisivit. Si quis vero
meditator tarn turpibus et nefandis datis vel acceptis extiterit, si
quidem clericus fuerit, proprio gradu decidat, sive laicus aut
monachus anatliematizetur.
Requiratur de hoc capitulo in Omelia Sancti Gregorii. HIT. de
Evangelio secundum Matheum.
Misit Jesus duodecim discipulos suos, praecipiens eis dicens : in
viam gentium ne abieritis.
Et ibi per omnia liquide invenietur, quid nullo modo episcopus
aliquod munus accipere debet de sacris ordinibus.
Ex Concilia Kartaginensis Capitulo xmj.
De Psalmistis.
Psalmista, id est cantor, posteaquam ab archidiacono instructus
fuerit, potest absque conscientia episcopi, sola jussione presbiteri,
officium suscipere cantandi, dicente sibi presbitero: Vide ut quod
ore cantas, corde credas, et quod corde credis, operibus probes.
Item de vij m gradibus ^Ecclesie quos adimplevit Christus.
Ostiarius fuit, quando conclusit et aperuit areham Noe, et portas
inferni aperuit; unde modo hostiarii qui dicuntur, secclesie ostia et
sacrarii, et tangere signum ut occurrant omnes, custodiri jubentur.
Lector fuit, quando aperuit in sinagoga Judeorum librum Isaiaa
prophetae, et legit, Spiritus Domini super me, et cetera. Sunt
igitur lectores qui verbum Dei predicant, quibus dicitur, Clama
ne cesses, quasi tuba exalta vocem tuam. Exorcista fuit, quando
ejecit septem demonia de Maria Magdalene. Exorcistse ex greco
in latino adjurantes vocantur. Invocant enim super catecuminos,
vel superbos qui habent spiritum imnundum, nomen Jesu, adju-
rantes per eum, ut egrediatur ab eis. Subdiaconus fuit, quando
benedixit aquam in Ghana Galileae, et convertit in vinum. Sub-
diaconum vero oportet apostolum legere, vestire et honestare
altaria, et ministrare diacono. Diaconus fuit, quando confregit
quinque panes in quinque milia hominum, et vij m panes in iiij or
milia, sive quando lavit pedes discipulorum suorum. Diaconus
namque oportet ministrare ad altar e, et evangelium legere in
aecclesia, baptizare et communicare in vice presbiteri, peregrinorum
CELEBKATIO ORDINUM. 11
pedcs lavarc, ct mortuorum corpora sepelire. Presbiter fuit, quando
acccpit panem in suis sacris manibus, sirailiter ct caliccm, respicicns
in ccelum ad Dcum Patrcm suum, gratias agens, ct bcnedixit.
Prcsbitcros autcm merito et sapicntia dici non aetate intelligendum
cst. Prcsbiterum autem oportet bcncdicere, ofFerre, et bcnc prseesse,
predicare, et baptizarc, atque communicare, quia his supradictis
gradibus senior est, et vicem episcopi in aecclesia facit. Non
cnim propter decrepitam scnectutcm, sed propter sapientiam pres-
biteri nominantur. Quod si ita, mirum cur insipicntes constitu-
untur. Episcopus fuit, quando elcvatis manibus benedixit dis-
cipulos suos apostolos in Bethania, et educens cos foras elevatus
est in ccelum. Episcopum oportet judicare, et interpretari, con-
secrarc, et consummare, quin et ordinare, ofFerre, et baptizare.
Episcopus autem grece latino superinspector, quia omnia prospi-
cere debet vel ordinare.
Hi sunt vij. gradus ^Ecclesie, et eorum officia.
Item quomodo prefatis ordinibus sacrandis tempore statuto sab-
batorum diebus per tempora mensium, sicut in capite hujus libelli
prefixum est, agere et benedicere venit.
ORDINATIO OSTIARII.
Ostiarius (vel ostiarii) cum ordinatur (vel ordinantur), post-
quam ab archidiacono instructus (vel instructi) fuerit (vel fuerint),
qualiter in domo Dei debeat (vel debeant) conversari, ad sugges-
sionem archidiaconi tradat ei (vel eis) episcopus claves de altari,
dicens^c
Sic age (vel agite) quasi redditurus (vel reddituri) Deo ra-
tionem pro his rebus, quse istis clavibus recluduntur.
Et tradat ei (vel eis) archidiaconus ostium cecclesice.
Prefatio Ostiarii.
Deum Patrem Omnipotentem suppliciter deprecamur, ut hunc
famuluin suum (vel hos famulos suos) 111. benedicere dignetur,
quern (vel quos) in officium ostiarii eligere dignatus cst, ut sit ei
(vel eis) fidelissima cura in domo Dei diebus ac noctibus ad dis-
tinctioncm horarum certarum ad invocandum nomen Domini :
12 PONTIFICALS ECGBEKHTI.
adjuvante Domino Nostro Jesu Christo, qui cum eo vivit et
regnat Deus in unitate Spiritus Sancti per omnia.
Benedictio ejusdem.
Domine Sancte, Pater omnipotens, aeterne Deus, benedicere
digneris hunc famulum tuum (vel hos famulos tuos) 111. ostiarium
(vel ostiarios), ut inter janitores aecclesiae pareat (vel pareant)
obsequio, et inter electos tuos partem tuae mereatur habere mer-
cedis. Per.
ORDINATIO LECTORIS.
Lector (vel lectores) cum ordinatur (vel ordinantur), faciat de
illo (vel illis) verbum episcopus ad plebem, indicans ejus (vel
eorum) fidem ac vitam atque ingenium. Post hcec, expectante
plebe, tradat ei (vel eis) codicem de quo lecturus est, dicens :
Accipe (vel accipite) et esto (vel estote) verbi Dei relator habi-
turus (vel habituri), si fideliter et utiliter impleveris (vel imple-
veritis) officium tuum, habebis (vel habebitis) partem cum his qui
verbum Dei rninistraverint. Eligunt te (vel vos) fratres tui (vel
vestri), ut sis (vel sitis) lector (vel lectores) in domo Dei tui (vel
vestri), et agnoscas (vel agnoscatis) officium tuum (vel vestrum), et
impleas (vel impleatis) illud. Potens est enim Deus, ut augeat
tibi (vel vobis) gratiam.
Benedictio Lectoris.
Oremus, dilectissimi, Deum Patrem Omnipotentem, ut super
hunc famulum tuum (vel hos famulos tuos) N., quern (vel quos) in
ordinem psalmistarum sive lectorum dignatur assumere, bene-
dictionem suam clementer effundat. Quatenus distincte legat (vel
legant) quae in aecclesia legenda sunt, et eadem operibus impleat
(vel impleant). Per.
Item alia.
Domine Sancte, Pater Omnipotens, aeterne Deus, benedicere
digneris hunc famulum tuum (vel hos famulos tuos) in officium
lectoris (vel lectorum), ut assiduitate lectionum distinctus (vel dis-
tincti) atque ornatus (vel ornati), et agenda dicat (vel dicant), et
CELEBRATIO ORDINUM. 13
dicta opcre conplcat (vel conpleant), et in utroque Sanctee JEc-
clesine consulat (vel consulant). Per.
ORDINATIO EXORCISTS.
Exorcista (vel exorcistce) cum ordinatur (vel ordinantur) acci-
piat (vel accipiant) de manu episcopi libellum, in quo scripti sunt
exorcismi, dicente sibi episcopo.
^ Accipc (vel accipite) et commenda (vel commendate) me-
moriae, et habeto (vel habetote) potestatem (vel potestates) im-
ponendi manum (vel manus) super inerguminum (vel inergu-
minos), sive baptizatum (vel baptizatos), sive cataecuminum (vel
cateecuminos.)
Prcefatio Exorcistce.
Deum Patrem Omnipotentein supplices deprecamur, ut hunc
famulum tuum (vel hos famulos tuos) 111. benedicere. dignetur in
officium exorcistae, ut sit (vel sint) spiritalis imperator (vel spiri tales
imperatores) ad abiciendos demones de corporibus obsessis cum
omni nequitia eorum multiform!: adjuvante Domino nostro Jesu
Christo, qui cum eo vivit.
Benedictio Exorcistce.
Domine Sancte, Pater Omnipotens, aeterne Deus, benedicere
digncris hunc famulum tuum (vel hos famulos tuos) 111. in offi-
cium exorcistae (vel exorcistarum), ut per impositionem manuum
et oris officium eum (vel eos) eligere digneris, ut imperium habeat
(vel habeant) spiritus inmundos cohercendi, et probabilis (vel pro-
babiles) sit (vel sint) medicus (vel medici) aecclesiae tuae, gratia
curationum virtute confirmatus (vel confirmati). Per Dominum.
ORDINATIO ACCOLITI.
Ceroferarium cereo, et urceoleum vacuum adfundendum vinum.
Accolitus (vel accoliti) cum ordinatur (vel ordinantur), primum
14 PONTIFICALS ECBGERHTI.
ab episcopo doceatur (vel doceantur) qualiter in officio suo agere
debeat (vel debeant). Sed ab archidiacono accipiat (vel accipiant)
ceroferarrium cum cera, .ut sciat (vel sciant) se ad accendenda cec-
clesice luminaria mancipari. Accipiat (vel accipiant) et urceolum
vacuum adfundendum vinum in Eucharistia corporis Christi.
Benedictio.
Omnipotens sempiterne Deus, fons lucis, et origo bonitatis,
qui per Jesum Christum Filium tuum, lumen verum, mundum
illuminasti, ej usque Passionis mysterio redemisti : benedicere
dignare hunc famulum tuum (vel hos famulos tuos), quern (vel
quos) in accoliti officium consecramus, poscentes tuam clementiam,
ut ejus mentem lumine scientiae illustres, et pietatis tuse rore irriges,
ut ita perceptum ministerium, te auxiliante, peragat (vel pera-
gant), qualiter ad aeternam remunerationem pervenire mereatur
(vel mereantur). Per.
Sequitur alia.
Domine Sancte, Pater Omnipotens, aeterne Deus, qui per Jesum
Christum Filium tuum in hunc mundum lumen claritatis misisti,
et in cruce Passionis tuas triumpho sanguinem, et aquam ex latere
tuo pro genere humano dignatus es effundere, et per apostolos
tuos in hoc saeculo lumen gratis spiritalis misisti, iia benedicere
digneris hunc famulum tuum (vel hos famulos tuos) 111. in officio
accoliti, ut ad accendendum claritatis aecclesiae tuse lumen, et ad
suggerendum vinum et aquam ad conficiendum sanguinis tui mis-
terium in offerendo Eucharistiam sanctis altaribus tuis fideliter
subministret (vel subministrent). Accende, Domine, ejus (vel
eorum) mentem, et cor ad amoris tui desiderium et gratiaa misera-
tionis tuas in eo (vel eis) virtutem confirma. Per.
AD SUBDIACONUM ORDINANDUM.
Subdiaconus (vel subdiaconi) cum ordinatur fvel ordinantur),
quia manus impositionem non accipit (Vel accipiunt), patenam de
manu episcopi accipiat fvel accipiant) vacuam, et calicem vacuum.
De manu vero anchidiaconi accipiat (^vel accipiant) urceolum cum
aquamanili ac manutergium. Exhibeatur in conspectu episcopi
CELEBRATIO ORDINUM. 15
patena et calix vacuus ; et dicat episcopus subdiacono (vel sub-
diaconibus) :
Vide (vel vidctc) cujus misterium tibi traditur, ct idco si usque
nunc fuistif tardus (vel tardi) ad secclesiam, a modo debes (vel
debetis) esse assiduus (vel assidui) ; si usque nunc somnolentus (vel
somnolenti), a modo vigil (vel vigiles); si usque nunc ebriosus
vel ebriosi), a modo sobrius (vel sobrii); si usque nunc inhoncstus
(vel inhonesti), a modo castus (vel casti). Oblationes qua) veniunt
in altari (vel altare) panes propositionis appellantur, de ipsis
oblationibus tantum dcbet in altari (vel altare) poni, quantum
populo possit sufficere, ne aliquid putridum in sacrario remaneat.
Pallae vero quse sunt in substratorio, in alio vase debent lavari,
in alio corporales pallae. . Ubi pallae corporales lavataj fuerint,
nullum linteamen ibidem aliud debct lavari, ipsa aqua in bap-
tisterio debit vergi. Ideo te (vel eos) admoneo tu talem te (vel eos)
cxliibe (vel exhibete), ut Deo placere possis (vel possitis).
Et tradat ei (vel eis) calicem et patenam et manipulam.
ORDINATIO SUBDIACONI.
Oremus Deum et Dominum nostrum, ut super hunc famulum
suum* (vel hos famulos suos), quern (vel quos) ad subdiaconatus
officium vocare dignatus est, infundat benedictionem et gratiam
suam, ut in conspectu suo fideliter serviens (vel servientes), prae-
destinata sanctis premia consequatur (vel consequantur) : auxiliante
Domino nostro Jesu Christo, qui cum eo vivit et regnat Deus per
omnia saecula/
Benedictio Subdiaconi.
Domine Sancte, Pater Omnipotens, seterne Deus, benedicere
digneris famulum tuum hunc (vel famulos tuos hos), quern (vel
quos) ad subdiaconatus officium eligere dignatus es, uti cum (vel
eos) sacrario tuo sancto strennuum sollicitumque (vel strcnnuos
sollicitosque), crelesti militiae institues, et sanctis altaribus fideliter
* Scriptor primum posuerat "super servum suum," vicecujuspostea inseruit "hunc
famulum suum."
t MS. fuistis.
16 PONTIFICALE ECGBERIITI.
subministret (vel subministrent), et requiescat super cum (vel eos)
spiritus sapientias et intellectus. Resp. Amen. Spiritus consilii
et fortitudinis. Resp. Amen. Spiritus scientiae et pietatis.
Resp. Amen. Kepleas eum (vel eos) spiritu timoris tui, et eum
(vel eos) ministerio divino confirmes, ut obcediens (vel obcedientes)
facto atque dicto parens (vel parentes), tuam gratiam consequatur
(vel consequantur). Per.
INCIPIT BENEDICTIO AD STOLAS VEL PL AN ETAS QUANDO
LEVITT SEU PRESBITERI ORDINANDI SUNT, AUT ORDINATI
QUIDEM ESSE REPPERIUNTUR.
Deus invictse virtutis triumphator, et omnium rerum creator ac
sanctificator, intende propitius preces nostras, et has stolas sive
planetas leviticaa ac sacerdotalis glorie ministris tuis frequentandas
tuo proprio ore benedicere, ac sanctificare, consecrareque digneris,
omnesque eis utentes, tuisque misteriis a nobis indignis conse-
crandis aptos, et tibi in eis devote et amabiliter servientes, gratos
efficere concedas, et nunc per infinita saecula saeculorum.
INCIPIUNT ORATIONES AD VESTIMENTA SACERDOTALIA SEU
LJEVITICA.
Omnipotens sempiterne Deus, qui per Moysen famulum tuum
pontificalia seu sacerdotalia atque levitica vestimenta ad explendum
in conspectu tuo ministerium eorum, et ad decorem seu laudem
nominis tui fieri decrevisti, adesto propitius invocationibus nostris,
et haec indumenta sacerdotalia famuli vel sacerdotis tui 111. desuper
gratia tua irrigante, tua ingenti benedictione per nostrse humili-
tatis servitium puri^ficare, bene^dicere, conse^crareque dig-
neris, ut divinis cultibus et sacris mysteriis apta et benedicta
existant, his quoque sacris vestibus sacerdotes sive Isevitee tui
induti, muniti, et defensi, ab omnibus inpulsionibus seu tempta-
tionibus malignorum spirituum tuti esse mereantur, tuisque
mysteriis apte et condigne servire et inherere, atque in his placide
et devote perseverare tribue, Salvator mundi qui vivis.
CELEBRATIO OBDINUM. 17
Domine Deus, Pater Oinnipotens, Rex magnificus triumphator,
qui sanctos patres nostros qui tibi in sacerdotal! ordine placuemnt,
diversi generis ornamenta et vestimenta sacerdotalia fieri et ornari
sacerdotes tibi servientes jussisti, exaudi propitius orationem nos-
tram, et hanc planetam famuli tui 111., seu pudorem, albam, ac
stolam, cingulum, orariumque dextera tua sancta benedicere,
sanctincare, consecrareque, et purificare digneris. Quatenus haec
vestimenta ministris et levitis ac sacerdotibus tuis ad divinum
culturn ornandum et explendum proficiant, sanctisque altaribus
tuis mundi et ornati his sacris vestibus ministraturi inreprehen-
sibiles, in actu et dictu internis externisque appareant, tibique
soli Deo puro corde et mundo corpore omnibus diebusVitae eorum
inreprehensibiliter sanctorum patrum exempla sequentes servire
valeant, hisque sacris mysteriis secundum tuam voluntatem, quando
tibi placuerit, expletis, coelestis regni gloriam cum omnibus nobia
sibique commissis percipere mereantur. Per.
Item alia.
Deus Omnipotens, bonarum virtutum dator, et omnium bene-
dictionum largus infusor, supplices te rogamus, ut manibus nostris
opem tuae benedictionis infundas, et haec vestimenta sacerdotalia seu
levitica devoti famuli tui 111., divinis cultibus atque ministris tuis
preparata, virtute Sancti Spiritus bene^dicere et sanction ficare
digneris, et omnibus eis utentibus gratiam sanctificationibus sacri
ministerii tui benignus concede, ut in conspectu tuo sancti et
inmaculati atque inreprehensibiles appareant, et tuae auxiliuin
misericordiae atquirant, sed et aliis bene ministrandi et vivendi
exemplum prebeant, atque aeterne beatitudinis premia consequi
mereantur. Per.
Postea inponas stolam super collum levite dicens: Jugum enim
suave est, et onus meum leve.
Post oratio.
In nomine sanctae Trinitatis et unicae divinitatis accipe stolam
quam tibi Dominus per humilitatis nostrae famulatum, seu per
manus nostras accipiendam praeparavit, per quam scias sarcinam
Domini Dei tui cervicibus tuis inpositam, et ad humilitatem atque
ministrationem te esse conexum, et per quam te cognoscant
c
18 PONTIFICALS ECGBERHTI.
fratres tui ministrum Dei esse ordinatum, ut qui in diaconatus
ministerio es constitutus, loevitice bene t%4 dictionis ordine clarescas,
et spiritali conversatione prefulgens gratia sanctificationis eluceas :
sed et in Christo Jesu firmus et stabilis perseveres, quatenus hoc
quod per hanc stolam significatur in die districti judicii ante
tribunal Domini sine macula representare valeas : ipso auxiliante,
cui est honor et gloria in saecula sseculorum. Amen.
Incipit sermo Innocentii Papce de vij. gradibus ^Ecclesie ordinandis.
Hsec autem singulis gradibus observanda sunt tempora. 'Si ab
infantia aecclesiasticis ministeriis nostra didicerit exempla, et
inter lectores usque in vicesimum annum continuata observatione
perduraverit. Exinde si majori aetati jam accesserit, ita tamen
ut post baptismum statim se divino cultui mancipare desiderat, et
sive inter lectores sive in exorcistas quinque annis teneatur. Et
tune catholicus vel subdiaconus quatuor annis fit, et sic ad
benedictionem diaconatus, si meretur, accedat. In quo ordine
quinque annis si inculpabiliter vixerit, herere debet, ut melius
inveniat. Exinde, suffragantibus meritis, si acutior vita ilium ad
bonos mores perduxerit, summum pontificatum sperare debebit,
nac tamen lege servata, neque bigamus, neque revertens, sive
poenitens a maximis criminibus ad hos gradus possit admitti ;
alioquin defensores aecclesiae qui ex laicis fuint unius uxoris viri,
per tot grados datis proprie fidei documentis, si in supradicta
observatione teneantur, et si vita et moribus et scientia scrip-
turarum meruerint, in ordine clericatus admittere debent.
Deinde donet ei manipulam.
AD ORDINANDUM DlACONUM.
Diaconus cum ordinatur, circumdetur (vel circumdentur) ejus
humerus sinister (vel eorum humeri sinistri) cum stola ab episcopo,
et tradat ei (vel eis) sanctum Evangelium, et dicat sibi (vel illis):
^Accipe (vel accipite) istud volumen Evangelii, et lege (vel
legite), .et intellege (vel intellegite), et aliis trade (vel tradite),
et tu (vel vos) opere adimple.
Deinde solus episcopus r qui eum (vel eos) benedicit, manus super
CELEBRATIO ORDINUM. 19
caput illiu* (vel illorum) ponat, quia non ad sacerdotium, sed ad
ministerium consecratur (vel consecrantur).
Benedictio ejusdem.
Oremus, dilectissimi, Deum Patrem Omnipotentem, ut super
hunc famulum suum (vel hos famulos suos) 111., quern (vel quos)
in sacrum ordinem diaconatus officii dignatur assumere, benedic-
tionis suae gratiam clementer effundat, eique (vel eisque) donum
consecrationis propitius indulgeat, et preces nostras clementer
exaudiat, ut suo eum (vel eos) prosequatur auxilio, et sua potius
electione justificet, per quod eum (vel eos) ad premia aeterna per-
ducat : auxiliante Domino nostro Jesu Christo, qui cum eo.
Alia benedictio Diaconi sive Diaconissce.
Exaudi, Domine, preces nostras, et super hunc famulum tuum
(vel hos famulos tuos) 111. spiritum tuae benedictionis emitte, ut
coelesti munere ditatus (vel ditati), et tuae gratiam possit ( vel
possint) majestatis adquirere, et bene vivendi aliis exemplum
prebere. Per.
CONSECRATIO DlACONl.
Adesto, quaesumus, Omnipotens Deus, honorum dator, ordinum
distributor, officiorumque dispositor, qui in te manens innovans
omnia, et cuncta disponis, per Verbum, Virtutem, Sapientiamque
tuam Jesum Christum Filium tuum, Dominum nostrum, sempi-
terna providentia praeparas, et in singulis quibusque temporibus
aptanda dispensas. Cujus corpus aecclesiam tuam crelestium gra-
tiarum varietate distinctam, suorumque connexam distinctione
membrorum per legem mirabilem totius compaginis unitam, in
augmentum templi tui crescere dilatarique largiris, sacri muneris
servitutem trinis gradibus ministrorum nomini tuo militare con-
stituens. Electis ab initio Levi filiis, qui misticis operationibus
domus tuae fidelibus excubiis permanentes, hereditatem benedic-
tionis aeternae sorte perpetua possiderent. Super hunc (vel hos)
c 2
20 PONTIFICALE ECGBERHTI.
quoque famulum tuum (vel famulos tuos) 111., quaesumus, Domine,
placatus intende, quern (vel quos) tuis sacrariis serviturum in
officium diaconi suppliciter dedicamus. Et nos quidem tamquam
homines divini sensus, et summe rationis ignari, hujus (vel horum)
vitam quantum possumus aestimamus. Te, autem, Domine, ea
quae nobis sunt ignota non transeunt, te occulta non fallunt. Tu
cognitor secretorum, tu scrutator es cordium, tu ejus (vel eorum)
vitam ccelesti poteris examinare judicio, quo semper praevales et
amissa purgare, et ea quae sunt agenda concedere. Emitte in
eum (vel eos), Domine, quaesumus, Spiritum Sanctum, quo in
opus ministerii fideliter exequendi, septiformis gratiae munere
roboretur (vel roborentur); habundet in eo (vel eis) totius forma
virtutis, auctoritas modesta, pudor constans, innocentiae puritas,
et spiritalis observatio disciplines : in moribus ejus (vel eorum)
praecepta tua fulgeant, ut suae castitatis exemplo imitationem
sancte plebis adquirat (vel adquirant), et bonum conscientiae testi-
monium praeferens, in Christo firmus (vel firmi) et stabilis perse-
veret (vel stabiles perseverent), dignisque successibus de inferiori
gradu per gratiam tuam capere potiora mereatur (vel mereantur).
Per.
Item collecta ad conservandum diaconatus officii.
Commune votum, communis oratio prosequatur, et hie (vel hi)
totius aecclesiae prece, qui in diaconatus officii ministerio preparatur
(vel preparantur), leviticae benedictionis ordine clarescat (vel cla-
rescant), et spiritali conversatione prefulgens, gratia sanctifica-
tionis eluceat (vel eluceant). Per.
Sequitur benedictio.
Domine sancte, spei, fidei, gratiae, et profectuum munerator,
qui in ccelestibus et terrenis angelorum ministeriis ubique dispo-
sitis per omnia elementa voluntatis tuae diffundis effectum : hunc
(vel hos) quoque famulum tuum (vel famulos tuos) 111. speciali
illustrare digneris affectu, ut tuis obsequiis expeditus (vel expe-
diti), sanctis altaribus minister tuus purus adcrescat (vel ministri
tui puri adcrescant), et indulgentia purior, eorum gradu, quos
apostoli tui in septenario numero, beato Stephano duce ac praevio,
Sancto Spiritu auctore, elegerunt, dignus existat (vel digni exis-
CELEBKATIO ORDINUM. 21
tant), et virtutibus universis, quibus tibi servire oportet, instructus
conplaceat (vel instruct! conplaceant).
Consecratio manuum Diaconi de oleo sancto et chrisma.
Consecrentur manus iste, quaesumus Domine, et sanctificentur
per istam unctionem, nostramque benedictionem, ut quaecumque
benedixerint benedicta sint, et quaecumque sanctificaverint sanc-
tificata sint. Per.
AD ORDINANDOS PfiESBITEROS.
Presbiter (vel presbitert) cum ordinatur (vel ordinantur), cir~
cumdentur humeri ejus (vel eorum) cum stola ab episcopo. Et
ibidem tuteletur (vel tutelentur) specialiter ad qualem cecclesiam
debeat (vel debeant) ministrare. Et benedicente eum (vel eos)
episcopo, manus super caput ejus (vel eorum) teneat. Similiter
et presbiteri, qui presentes sunt, manus suas juxta manum episcopi
super caput illius (vel illorum) teneant.
Quando datur stola Presbitero.
Stolam justitiaa circumdet Dominus cervicem tuam, et ab omni
corruptione peccati purificet Dominus mentem tuam.
Item oratio ad Presbiterum ordinandum.
Oremus, dilectissimi, Deum Patrem Omnipotentem, ut super
hunc famulum tuum (vel hos famulos tuos) 111., quern (vel quos)
ad presbiterii munus elegit, ccelestia dona multiplicet, et qui eum
(eos) dignatione suscipit, eum (eos) exsequatur auxilio. Per.
Alia oratio.
Exaudi nos, quaesumus Domine, Deus salutaris noster, et super
hunc famulum tuum (vel hos famulos tuos) 111. benedictionem
Sancti Spiritus, et gratiae sacerdotalis efRinde virtutem : ut quern
(vel quos) tuae pietatis aspectibus ofFerimus consecrandum, perpetua
muneris tui largitate prosequaris. Per.
22 PONTIFICALS ECGBERHTI.
CONSECRATIO PRESBITERI.
Domine sancte, Pater Omnipotens, aeterne Dens, honorum
auctor, et distributor omnium dignitatum, que tibi militant, per
quern proficiant universa, per quern cuncta firmantur, amplificatis
semper in melius naturae rationalis incrementis, per ordinem
congrua ratione dispositum. Unde et sacerdotales gradus, atque
officia levitarum, sacramentis mysticis instituta creverunt, ut cum
pontifices summos regendis populis praefecisses, ad eorum .societatis
et operis adjumentum, sequentis ordinis viros et secunde digni-
tatis eligeres. Sic in heremo per lxx ta virorum prudentium
mentem, Moysi spiritum propagasti, quibus ille adjutoribus usus
in populo, innumeras multitudines facile gubernavit. Sic in
Eleadzaro et Ithamar filiis Aaron, paternae plenitudinis habun-
dantiam transfudisti, ut ad hostias salutares, et frequentioris officii
sacramenta, ministerium sufficeret sacerdotum: hac providentia,
Domine, apostolis Filii tui, doctores fidei, comites addidisti, qui-
bus illi orbem totum secundis praedicatoribus impleverunt. Qua-
propter infirmitati quoque nostrae, Domine quaesumus, hasc adju-
menta largire, quia quanto magis fragiliores sumus, tanto his
pluribus indigemus. Da, quaesumus Omnipotens Pater, in hunc
famulum tuum (vel hos famulos tuos) 111. presbiterii dignitatem,
innova in visceribus ejus (vel eorum) spiritum sanetitatis, ut
acceptum a te, Deus, secundi meriti munus obtineat (vel obti-
neant), censuramque morum exemplo suae (vel suorum) conver-
sationis insinuet (vel insinuent). Sit providus cooperator (vel
sint providi cooperatores) ordinis nostri, eluceat in eo (vel eis)
totius forma justitiae, ut bonam rationem dispensationis sibi creditae
redditurus (vel reddituri), aeterne beatitudinis premia consequatur
(vel consequantur). Per.
Item oratio.
Sit nobis, fratres, communis oratio, ut his (vel hi), qui in adju-
torium et utilitatem vestrae salutis eligitur (vel eliguntur), pres-
biteratus benedictionem divinae indulgentiae munere consequatur
(vel consequantur), ut Sancti Spiritus sacerdotalia dona privilegio
virtutum, ne inpar loco deprehendatur (vel deprehendantur),
obtineat (vel obtineant). Per.
CELEBRATIO ORDINUM. 23
Item benedictio ejusdem.
Deus, sanctificationum omnium auctor, cujus vero consecratio
plena benedictio est, tu, Domine, super hunc famulum tuum (vel
hos famulos tuos) 111., quern (vel quos) ad presbiterii honorem
dedicamus, manum tuse benedictionis infunde : ut gravitate actuum,
et censura vivendi probet (vel probent) se esse seniorem (vel
seniores), his institutis disciplinis, quas Tito et Timotheo Paulus
exposuit, ut in lege tua, die et nocte, omnipotens meditans (vel
meditantes), quod legerit (vel legerint) credat (vel credant), quod
crediderit (vel crediderint) doceat (vel doceant), quod docuerit
(vel docuerint) imitetur (vel imitentur): justitiam, constantiam,
misericordiam, fortitudinem, in se (vel illis) ostendat (vel ostendant),
exemplum probet (vel probent), ammonitionem confirmet, ut
purum atque immaculatum (vel puri atque immaculati) ministerii
tui donam (vel dona) custodiat (vel custodiant) : et per obsequium
plebis tuae, corpus et sanguinem Filii tui immaculati transformet
(vel transforment), et inviolabilem caritatem, in virum perfectum,
in mensuram setatis plenitudinis Christ! , in die jiistitiae aeterni
judicii, conscientia pura, fide plena, Spiritu Sancto plenus per-
solvat (vel pleni persolvant). Per eundem Dominum.
Hie vestes eum casula.
Induct te Dominus vestimento salutis, et coronam laetitiae ponat
super caput tuum.
Benedictio Dei Patris, et Filii, et Spiritus Sancti descendat
super te (vel vos), et sis (vel sitis) benedictus (vel benedicti) in
ordine sacerdotali ; et ofTeras (vel offeratis) placabiles hostias pro
peccatis atque ofTensionibus populi Omnipotenti Deo, cui est
honor et gloria.
Item alia si vis dicer e.
Benedictio Dei Patris, et Filii, et Spiritus Sancti descendat
super te (vel vos), et hac sacerdotali veste indutus, protectus, et
munitus (vel induti, protecti, et muniti), esse valeas (vel valeatis)
ab omnibus inpugnationibus malignorum spirituum, et sis bene-
dictus, et offeras hostias placabiles pro peccatis atque oifensionibus
Omnipotenti Deo, cui est honor et gloria.
24 PONTIFICALS ECGBERHTI.
Consecratio manus.
Benedic, Domine, et sanctifica has manus sacerdotis tui 111. ad
consecrandas hostias, quae pro delictis atque neglegentiis populi
offeruntur, et ad cetera benedicenda quae ad usus populi neces-
saria sunt : et presta, quaesumus, ut quaecumque benedixerint,
benedicentur, et quecumque sacraverint, sacrentur, Salvator
mundi, qui vivis et regnas,
Faciens crucem sanctam de chrismate in manibus ejus (vel eorum),
et dicis :
Consecrentur manue istse, quaesumus Domine, et sanctificentur :
per istam sanctam unctionem et nostram invocationem, adque
divinam benedictionem, ut quodquod benedixerint, sit bene-
dictum, et quodquod sanctifica verint, sit sanctificatum. Per.
Consecratio capitis oleo.
Unguatur et consecretur caput tuum coelesti benedictione in
ordine sacerdotali, in nomine Patris, et Filii, et Spiritus Sancti.
Amen,
Pax tibi,
Resp. Et cum Spiritu tuo.
ITEM OBATIONES AD MISSAM PRO IPSIS IN DIE ORDINATIONIS
VEL CONSECRATIONIS EORUM.
Exaudi, Domine, supplicum preces, et devoto tibi pectore
famulantes perpetua defensione custodi, ut nullis perturbationibus
impediti, liberam servitutem tuis exhibeamus officiis. Per.
Super oblata.
Tuis semper, Domine quaesumus, operare mysteriis, ut hsec
tibi munera dignis mentibus offeramus. Per.
Prefatio.
Vere dignum. Qui rationabilem creaturam, ne temporalibus
dedita bonis ad premia sempiterna non tendat, ea dispensatione
CELEBRATIO ORDINUM. 25
dignaris erudire, ut nee castigatione deficiat (vel deficiant), nee
prosperitatibus insolescat, sed hoc potius faciat ejus gloriosa
devotio, quo nullis adversitatibus obruta superetur. Per Christum.
In fractionem.
Hanc igitur oblationem, quam tibi offerimus pro famulis tuis,
quos ad presbiterii vel diaconatus gradus promovere dignatus es,
quaesumus Domine, placatus suscipias, et quod eis divino munere
contulisti, propitius tua dono custodi. Per.
Postcommunio.
Hos, quos reficis, Domine, sacramentis, attolle benignus auxiliis,
ut tuae redemptionis effectum et mysteriis capiamus et moribus.
Per.
Super populum.
Da, quaesumus Domine, populis Christianis, et quod profi-
tentur agnoscere, et cceleste munus diligere quod frequentant.
Per.
IN ORDINATIONE PfiESBITERI.
Deus, qui digne tibi servientium nos imitari desideras famu-
latum, da nobis caritatis tuae flammam ardere succensis, ut anti-
stitum de cujus priorum qui tibi placuerunt, mereamur consortia
obtinere. Per.
Super oblata.
Aufer a nobis, Domine, spiritum superbiae, cui resistis, ut
sacrificia nostra tibi sint semper accepta. Per.
Prefatio.
Vere dignum et justum est. Qui, dissimulatis peccatis humane
fragilitatis, nobis indignis sacerdotalem confers dignitatem, da
nobis, quaesumus, ut ad sacrosancta mysteria immolando sacrificia
cum bene placitis mentibus facias introire: quia tu solus sine
operibus aptis justificas peccatores,.tu gratiam praestas benignus
ingratis, tu ea quae* retro sunt oblivisci concedis, etad priora pro-
missa mysteria clementissime gubernatione perducis. Et ideo.
* In MS. tuae quern.
26 PONTIFICALS ECGBERHTI.
Ad complendum.
Corporis sacri et praetiosi sanguinis repleti libamine quaesumus,
Domine Deus noster, ut gratis tuae munus, quod nobis inmeritis
contulisti, intercedente beato 111., propitius muniendo custodias.
Per.
MlSSA IN ORDINATIONE DlACONI.
Ad preces nostras quaesumus, Domine, propitiatus intende, et
levitae tuis sacris altaribus serviens (vel servientes), et fidei veritate
fundatis, et mente sit spiritali conspicuus.
Super oblata.
Suscipe, quassumus Domine, hostias levitae tui N, quibus men-
tiuin integritates tuo, Domine, consecratas, et terrenis contagiis
expiari, et coelestibus contulisti propinquare consortes. Per.
Presta, quaesumus Domine, ut nostrae gaudeamus perfectionis
augmento, et de congruo Sacramenti Paschalis obsequio. Per.
INCIPIT RATIO QUALITER DOMUS DEI CONSECRANDUS EST, ET
AD NUNTIANDUM POPULO, UT IBI OCCURRANT, QUA DIE
EPISCOPUS IN EBDOMADA HOC FACERE VOLUERIT.
Dilectissimi fratres, inter cetera virtutum sollempnia quae ad
gloriam pertinent Christi Domini nostri, hoc quoque suis praestitit
sanctis omnibus, qui pro nominis ejus confessione, morte suscepta,
coelestia praemia meruerunt, ut fidelium votis eorum praeclaris
reliquiis conlocatis integritas sancti corporis esse credatur. Et
ideo commonemus dilectionem vestram, quoniam ilia feria, vel
illo loco, aecclesia est ibi dedicanda, et reliquiae illius sancti mar-
tiris (vel illorum sanctorum martirum) collocandse, quaasumus ut
vestram presentiam, nobis ammonentibus, ea die non negetis.
Inde vero pridie quam consecretur cecclesia, previdendce sunt
reliquice ab episcopo, et ponendce in tali loco, ut tota node cum
hymnis et laudibus atque luminaribus sint usque quo exinde levandce,
et ad locum ubi condendce sunt deducantur.
CONSECRATIO ECCLESl^E. 27
OKDO QUOMODO ^ECCLESIA DEBEAT DEDICARI.
Primitius enim decet, ut episcopus et ceteri ministri cecclesice
induant se vestimentis sacris, cum quibus divinum mysterium ad-
implere debent, et venientes ante ostium cecclesice, qua dedicanda
est, illuminentur duodecim candelce, et ponantur de foris per cir-
cuitum cecclesice.
Posted Collecta.
Collecta. Actiones nostras, quassumus Domine, aspirando pre-
vcni, et adjuvando prosequerc, ut cuncta nostra operatic a te
semper incipiant, et per te cepta finiantur. Per.
Antipliona. Zache festina descende quia hodie in domo tua
oportet me manere. At ille festinans descendit, et suscepit ilium
gaudens in domo suo. Hodie huic domui salus a Domino facta
est. Alleluia.
In circuitu cecclesice.
Incipiunt Icetania.
Kyrie eleison.
iii. Christe eleison.
iii. Christe audi nos.
Sancta Maria : ora.
Sancte Michael: ora.
Sancte Gabriel: ora.
Sancte Eaphael: ora.
Omnes sancti Angeli : orate.
Sancte Petre: ora.
Sancte Paule: ora.
Sancte Andrea: ora.
Sancte Jacobe: ora.
Sancte Johanne: ora.
Sancte Thoma: ora.
Sancte Philippe: ora.
Sancte Bartholomaee : ora.
Sancte Mathaee: ora.
Sancte Simon: ora.
Sancte Tadaee: ora.
28 PONTIFICALE ECGBERHTI.
Sancte Luca: ora.
Sancte Marce: ora.
Omnes sancti Apostoli: orate.
Sancte Stephane: ora.
Sancte Line: ora.
Sancte Clete: ora.
Sancte Clemens: ora.
Sancte Syxte: ora.
Sancte Cornell: ora.
Sancte Cypriane: ora.
Sancte Dionisii: ora.
Sancte Laurent! : ora.
Sancte Mauricii: ora.
Sancte Juste: ora.
Sancte Valeriane: ora.
Sancte Georgii: ora.
Sancte Cristofere: ora.
Sancte Sebastiane: ora.
Sancte Fabiane: ora.
Sancte Johannes: ora.
Sancte Paule: ora.
Sancte Cosmas: ora.
Sancte Damiane: ora.
Sancte Marcelle: ora.
Sancte Urbane: ora.
Sancte Coeleste: ora.
Sancte Valentine : ora.
Sancte Panchrate: ora".
Sancte Vincenti : ora.
Omnes sancti Martires : orate .
Sancte Hilarii: ora.
Sancte Martine: ora.
Sancte Silvester: ora.
Sancte Leo: ora.
Sancte Ambrosii: ora.
Sancte Gregorii: ora.
Sancte Remei: ora.
Sancte Germane: ora.
CON8ECRATIO ECCLESLE. 29 *
Sancte Amande: ora.
Sancte Cuthberhte: ora.
Sancte Hieronime: ora.
Sancte Benedicte: ora.
Sancte Vigor: ora.
Sancte Paterae: ora.
Sancte Guthlaci: ora.
Sancte Agustine: ora.
Sancte Athanasii: ora.
Sancte Eusebii: ora.
Sancte Isidore: ora.
Sancte Audomare: ora.
Sancte Bertine: ora.
Sancte Germane; ora.
Sancte Medarde: ora.
Sancte Vedaste: ora.
Sancte Pauline: ora.
Omnes sancti Confessores : orate.
Sancta Perpetua: ora.
Sancta Petronella: ora.
Sancta Felicitas : ora.
Sancta Agatha : ora.
Sancta Lucia: ora.
Sancta Caecilia: ora.
Sancta Agnes: ora.
Sancta Anastasia: ora.
Sancta Eufemia: ora.
Sancta Susanna: ora.
Sancta Brigida: ora.
Sancta Columba: ora.
Sancta Cristina: ora.
Sancta Julitta: ora,
Sancta Tecla: ora.
Sancta Juliana: ora.
Sancta Savina: ora.
Sancta Praxidis: ora.
Sancta Justina: ora.
Sancta Regina: ora.
30 PONTIFICALS ECGBEKHTI.
Sancta Potentiana: ora.
Sancta Sotheris: ora.
Omnes sanctae Virgines : orate pro nobis.
Omnes Sancti: orate.
Propitius esto : parce nobis, Domine.
Propitius esto : libera nos, Domine.
Ab hoste malo : libera nos, Domine.
A periculo mortis : libera nos, Domine.
Ab omni malo : libera clementer.
Per cru^cem tuam: libera clementer.
Peccatores, te rogamus audi nos.
Ut pacem nobis dones.
Te rogamus audi nos.
Ut aerem salubrem nobis dones.
Te rogamus.
Ut fructum terras nobis dones.
Te rogamus.
Ut domnum apostolicum in sancta religione conservare dig-
neris.
Te rogamus audi nos.
Ut regem nostrum cum exercitibus suis conservare digneris.
Te rogamus audi nos.
Ut cuncto populo Christiano pacem et unanimitatem largire
digneris.
Te rogamus audi.
Ut congregationem istam in sancta religione conservare dig-
neris.
Te rogamus audi nos.
Fili Dei, te rogamus audi nos.
Agnus Dei, qui tollis peccata mundi: parce nobis, Domine.
Agnus Dei, qui tollis peccata mundi : dona nobis pacem.
Agnus Dei, qui tollis peccata mundi : miserere nobis.
Christe audi nos. iii.
Christe eleison.
Ingrediens vero unus ex diaconibus infra ceccksiam, et claudens
ostium stans ante ipsum, ceteri omnes pro foribus remaneant
Tune pontifex accedens ad ostium cecdesice, percutiens ter super-
liminare de cambutta sua autbaculo, dicens.
CONSECRATIO ECCLESLE. 31
Tollite portas principcs vestras, et elcvamini porte aeternales, et
introibit Rex gloriae.
Respondeat ille minister infra stans.
Quis est Rex gloria??
Et iterum dicat episcopus.
Tollite portas principes vestras, ut supra.
Et minister deintus respondeat.
Qui est iste Rex aecclesise?
Iterum tertio percutiat episcopus super ostium, et dicat.
Tollite portas principes vestras, ut supra.
Et minister deintus respondeat.
Quis est Rex glorias?
Et respondebunt omnes.
Dominus virtutum, ipse est Rex gloriae.
Inde vero percutiat episcopus ostium cecclesice, et canendo
incipiat:
Ant. Tollite portas principes vestras, et elevamini porte
seternales.
Et statim aperiatur ostium.
Scola vero versificet totum psalmum cum ipsa antifona ante
ostium foris. Qua expleta, dicit episcopus hanc orationem.
Dominus vobiscum.
Et cum spiritu tuo.
Oremus.
Domum tuam, quaesumus Domine, clementer ingredere, et in
tuorum tibi cordibus fidelium perpetuam constitue mansionem,
ut cujus aedificatione subsistit hujus fiat habitatione praeclara. Per.
Tune ingrediuntur omnes in ecclesiam, et intrantes dicunt :
Ant. Pax huic domui, et omnibus habitantibus in ea.
Pax ingredientibus et regredientibus. Alleluia.
Et perveniunt cum episcopo usque ad medium solum cecclesice,
et dicit episcopus :
Oremus.
Et diaconus : Flectamus genua.
Et post paululum dicit: Levate.
Et pontifex :
Deus, qui invisibiliter omnia contines, et tamen pro salute
generis human! signa tuae potentiae visibiliter ostendis, templum
32 PONTIFICALS ECGBERHTI.
hoc potentise tuae habitatione illustra, ut omnes, qui hue depre-
caturi conveniunt, ex quacumque ad te tribulatione clamaverunt,
consolationis tuae beneficia consequantur. Per.
Ant. Benedic, Domine, domum istam, et omnes habitantes in
ea, quia tu Domine, dixisti: Pax huic domui. Benedic, Domine,
timentes te, pusilli cum majoribus. Benedicti vos a Domino, qui
fecit coelum et terrain.
Iterum : Flectamus genua.
Tabernaculum hoc ingredere, quaesumus Omnipotens sempi-,
terne Deus, et famulos famulasque tuos congregates ad honor em
et laudem tuam Beatae Marias sacrse Virginis, et 111., benedic.
Et sicut benedicere dignatus es domus patriarcharum Abraham,
Isaac, et Jacob, pusillos cum magnis, ita benedicere et sancti-
ficare eos easque dignare. Per.
Deinde incipit clerus letaniam, et cum, venerit ante altare, pontifex
et sacerdotes atque levitce prosternunt se super stramenta usque dum
dicunt Agnus Dei. Ut autem surrexerint ab oratione, non dicit
pontifex j Dominus vobiscum, sed tantum inchoat, et dicit Oremus:
et diaconus ut supra, Flectamus genua : et iterum Levate.
Sequitur oratio.
Kyrie eleison.
Christe eleison.
Domine miserere.
Christe miserere.
Miserere nobis pie Rex, Domine Jesu Christe.
Christe audi nos. iii.
Sancta Maria: or a.
Sancte Michel: ora.
Sancte Gabriel: ora.
Omnis chorus angelorum : ora pro nobis.
Sancte Petre: ora.
Sancte Paule: ora.
Sancte Andrea: ora.
Omnis chorus apostolorum : ora pro nobis.
Sancte Stephane: ora.
Sancte Line: ora.
Sancte Clete: ora.
Omnis chorus martyrum : ora pro nobis.
CONSECRATIO ECCLESI^B. 33
Sancte Hilari: ora.
Sancte Martine: ora.
Sancte Silvester: ora.
Omnis chorus confessorum : ora pro nobis.
Sancta Perpetua: ora.
Sancta Felicitas: ora.
Sancta Agatha: ora.
Omnis chorus virginum : ora pro nobis.
Kyrie eleison.
Cbriste eleison.
Domine miserere, miserere nobis.
Christe audi nos. iii.
Ab inimicis nostris defende nos Christe.
Dolorem cordis nostri benignus vide.
Afflictionem nostram respice clemens.
Peccata populi tui pius indulge.
Orationes nostras exaudi Christe.
Hie et in perpetuum nos custodire digneris Christe.
Fili Dei vivi miserere nobis.
Agnus Dei.
Exaudi nos Christe.
Exaudi, exaudi nos Christe.
Christe audi nos. iii.
Kyrie eleison.
Christe eleison, ut supra.
Ut autem supra.
Oratio.
Magnificare, Domine Deus noster, in sanctis tuis, et hoc in
templo aedificationis appare, ut qui omnia in filiis adoptionis
operaris, ipse semper in tua hereditate lauderis. Per Domi-
num.
Delude incipit pontifex de sinistro db oriente, scribens per pavi-
mentum cum cambutta sua A. B. C. darium usque in dextro angulo
occidentalism et a dextro angulo orientali scribal similiter A. B. C.
darium usque in sinistro angulo basilice occidentalis.
Deinde veniens ad altar e dicat :
34 PONTIFICALS ECGBERHTI.
Deus in adjutorium meum intende: Domine ad adjuvandum
me festina: cum Gloria absque Alleluia.
Deinde vero benedicit salem, aquam, et dicat :
Exorcizo te, creatura salis, in nomine Dei Patris Omnipotentis,
et in caritate Jesu Christi Domini nostri, et in virtute Spiritus
Sancti. Exorcizo te per Deum vivum, per Deum verum, per
Deum qui te ad tutelam generis humani procreavit, et populo
venienti ad credulitatem per servos suos consecrari precepit. Pro-
inde rogamus te, Domine Deus noster, ut haec creatura salis in
nomine Trinitatis efficiatur salutare sacrarnentum ad effugandum
inimicum; quam creaturam salis tu, Domine, sanctificando sancti-
fices, et benedicendo benedicas, ut fiat omnibus accipientibus per-
fecta medicina permanens in visceribus eorum, in nomine Domini
nostri Jesu Christi, qui venturus est judicare vivos et mortuos
et saeculum per ignem.
Item exorcismus salis.
Exorcizo te, creatura salis per Deum vivum, per Deum verum,
per Deum sanctum, per Deum qui te per Eliseum prophetam in
aquam mitti jussit, ut sanaretur sterilitas aque, ut eniciaris sal
exorcizatum in salutem credentium, ut sis omnibus te sumentibus
sanitas animae et corporis, et effugiat atque discedat ab eo loco
quo aspersus fueris omnis fantasia, et nequitia, vel versutia
diabolicae fraudis, omnisque spiritus inmundus, adjuratus per
eum qui venturus est judicare vivos et mortuos, et saeculum per
ignem.
Benedictio salis,
Inmensam clementiam tuam, Omnipotens aeterne Deus, humi-
liter imploramus, ut lianc creaturam salis quam in usum generis
humani tribuisti, bene>J<dicere et sancti^ficare pro tua pie-
tate digneris, ut sit omnibus sumentibus salus mentis et corporis;
et quicquid eo tactum vel respersum fuerit, careat omni inmun-
ditia, omnique inpugnatione spiritalis nequitiae. Per.
Exorcismus aquce.
Exorcizo te, creatura aquas, in nomine Dei Patris Omnipo-
tentis, et in nomine Jesu Christi Filii ejus, et Spiritus Sancti, ut
CON8ECRATIO ECCLESIvE. 35
omnis virtus adversarii, ct omnis incursio diaboli, omne fantasma,
omnisque inimici potcstas, eradicare et effugare ab hac creatura
aquae. Unde exorcize te, creatura aquae, per Deum vivum, per
Deum verum, per Deum sanctum, et per Dominum nostrum Jesum
Christum, ut efficiaris aqua sancta, aqua benedicta, ut ubicumque
efFusa fueris vel aspersa, sive in domo sive in agro, effuges omnem
fantasiam, omnemque inimici potestatem, quatenus consecratio
hujus sanctae aquae proficiat ad dedicationem hujus aecclesiae (vel
cujuscumque rei quam devotio fidelium dedicare voluerit), ut per
earn, et per benedictionem divinam, auxiliante Domino, sive per
os et per manus, atque officium nostrum, haec domus Domini Dei
nostri divinitus (vel ea divinitus) per gratiam Spiritus Sancti
consecretur (vel consecrentur), et perpetualiter ad invocandum
nomen Domini consecrata permaneat (vel et perpetualiter conse-
crata permaneant), et Spiritus Sanctus habitet in domo hac. Per.
Benedictio ague.
Deus, qui ad salutem humani generis, maxima quaeque sacra -
menta in aquarum substantia condidisti, adesto invocationibus
nostris, et elemento huic multimodis purificationibus praeparato,
virtutem tuae benedictionis infunde, ut creatura mysteriis tuis
tibi serviens ad abiciendos demones, morbosque pellendos, divinae
gratiae sumat effectuin, ut quicquid in domibus vel in locis fidelium
haec unda resperserit, careat omni immunditia, liberetur a noxa:
non illic resideat spiritus pestilens, non aura corrumpens, disce-
dant omnes insidiae latentis inimici, et si quid est quod aut
incolumitati habitantium invidet, aut quieti, aspersione hujus
aque effugiat, ut salubritas per invocationem tui nominis expetita,
ab omnibus sit inpugnationibus defensa. Per.
Benedictlo cinerum,
Omnipotens sempiterne Deus, parce metuentibus, propitiare
supplicibus, et mitte sanctum angelum tuum de coelis, qui bene-
dicat et sanctificet cineres istos, ut sint remedium salubre omnibus
nomen tuum humiliter implorantibus, ac semetipsos pro con-
scientia delictorum suorum accusantibus, atque in conspectu
divines clementiae tuse facinora sua deplorantibus, vel serenissimam
pietatem tuam suppliciter obnixeque flagitantibus. Presta, quaesu-
D 2
.'JO TONTIFICALE ECGBEBHTI.
mus, per invocationem nominis tui, ut quicumque eos super se
asperserunt pro redemptione peccatorum, corporis sanitatem et
animie tutelam percipiant. Per.
Post hoc miscetur sal et cinis, faciens crucem ter super ipsam
aquam, et dicat hanc orationem.
Deus, invicte virtutis auctor, et inseparabilis imperil rex, ac
semper magnificus triumphator, qui adversae dominationis vires
reprimis, qui inimici rugientis sevitiam superas, qui hostiles
nequitias potens expugnas: te, Domine, trementes et supplices
deprecamur, ac petimus, ut hanc creaturam salis et aquae dignanter
accipias, benignus inlustres, pietatis tuae more sanctifices, ut
ubicumque fuerit aspersa per invocationem sancti tui nominis,
omnis infestatio inmundi spiritus abiciatur, terrorque venenosi
serpentis procul pellatur, et presentia Sancti Spiritus nobis miseri-
cordiam tuam poscentibus ubique adesse dignetur. Per.
Delude misceatur vinum cum aqua, et dicat hanc orationem.
Deus creator et conservator humani generis, dator gratiae
spiritalis, largitor asterne salutis: tu, Domine, mitte Spiritum
Sanctum tuum super vinum hoc cum aqua mixtum, ut armatum
virtute ccelestis defensionis ad consecrationem hujus secclesiae vel
altaris proficiat. Per. (vel omnium rerum que consecrare voluerit
devotio fidelium proficiat. Per.)
Inde vero faciens crucem cum digito suo de ipsa aqua a
dexter a parte, incipiens per iiij *' cornua altaris, inde aspargens
altar e cum ysopo, ambulans in circuitu vij vicibus de ipsa aqua,
canendo antifonam.
Ant. Asparges me, Domine, ysopo, et mundabor: lavabis me et
super nivem dealbabor. Cum Psalmo L Miserere mei Deus
secundum magnam.
Benedictionem hanc super altare.
Domine Sancte, Pater clemens, cujus nee initium nee finis
'advertitur, qui tantus es quantus esse voluisti, scilicet sanctus
atque mirabilis Deus, quern elementa non capiunt : te benedicimus,
te supplices deprecamur, ut sit tibi altare hoc, sicut illud quod
Abel salutaris mysterii sacramentum in passione prascursor,
jugulatus a fratre, novo sanguine imbuit et sacravit. Sit (vel
sint) tibi, Domine, altare hoc (vel altaria haac) sicut illud quod
CONSECKATIO ECCLESI*;. 37
Abraham, pater noster, quia videre te mcruit, fabricavit, in quo
sacerdos Melchiscdec sacrificii formam triumphalis expressit.
Sit (vel sint) tibi, Domine, altare hoc (vel altaria haec) sicut illud
quod Abraham seminarium fidei nostrae Isaac filium suum, duni
tibi toto corde credidit, imposuit, in quo salutaris mysterii
sacramcntum dominicae passionis ostensum est, dum ofFertur
filius, ct agnus occiditur. Sit (vel sint) tibi, Domine, altare hoc
(vel altaria ha3c) sicut illud quod Isaac putcum profundae puri-
tatis inveniens, habundantiae ei nomen inponens, tuae majestati
dicavit. Sint (vel sit) tibi, Domine, altare hoc (vel altaria haec)
sicut ille lapis, quern Jacob subtexit capiti suo, et ascendentes et
descendentes angelos per scalae mysterium, somno relevante,
cognovit. Sit (vel sint) tibi, Domine, altare hoc (vel altaria haec)
sicut illud quod Moyses, susceptis mandatis tuis, in praefiguratione
apostolica xij. lapidum constructione firmavit. Sit (vel sint)
tibi, Domine, altare hoc (vel altaria haec) sicut illud quod Moyses
vij. dierum purification mundavit, et coelesti tuo alloquio,
sanctum vocavit, sicut locutus es ad Moysen, dicens: Si quis
tetigerit altare hoc (vel altaria haec) sanctificatus habeatur. In his
(vel hoc) ergo altare (vel altaribus) juguletur luxuria, omnisque
libido feriatur, offeratur pro turturibus sacrificium castitatis, pro
pullis columbarum innocentiae sacrificium. Per.
Deinde incipiens de dextra parietis spargere cum ysopo de ipsa
aqua in circuitu usque dum veniens ante altare.
Ant. Asparges me, Domine, ysopo et mundabor. Cum
Psalmo, Miserere mei, Deus.
Iterum desuper, et in circuitu altai*is vel cecclesice canendo :
Ant. Exurgat Deus, et nostri famulatus obsequio in loco
sancto ejus fiat benedictionis augmentum. Cum ipso Psalmo,
usque dum veniens iterum ante altare, et spargens desuper, et in
circuitu altaris, vel parietes cecclesice canendo :
Ant. Qui habitat in adjutorio Altissimi, in protectione Dei
creli commorabitur : cum ipso Psalmo.
Deinde per gat extra cecclesiam, cum omni scola, spargendo ter
per parietes in circuitu, et desuper, canendo :
Ant. Asparges me, Domine. Tribus vicibus, Miserere mei,
Deus.
38 PONTIFICALS ECGBERHTI.
Item pontifex vadat de ipso altare spargendo per medium
cecclesie in longum et in latum, similiter cru^cem faciendo sive per
omnem pavimentum de ipsa aqua.
Ant. Fundamenta templi hujus sapientiae suae fundavit Deus,
in quo Domino coeli conlaudant angeli, sic ruant venti, et pluant
flumina, non possunt ea movere umquam, fundata enim erat
supra petram.
Item, Flectamus genua.
Deus sanctificationum Omnipotens dominator, cujus pietas sine
fine sentitur: Deus qui coelestia simul et terrena complecteris,
servans misericordiam tuam populo tuo ambulanti ante conspectum
gloriae tuae, exaudi pieces servorum tuorum, ut sint oculi tui aperti
super domum istam die ac nocte : hancque basilicam in honore
sancti tui N., sacris mysteriis institutam, clementissime dedica,
miserator illustra, proprio splendore clarifica, omnemque hominem
venientem adorare in hoc loco placatus admitte, propitius dignare
respicere, et propter nomen tuum magnum, et manum fortem, et
brachium excelsum, in hoc habitaculo supplicantes libens protege,
dignanter exaudi, seterna defensione conserva, ut semper felices
semperque in tua religione laetantes, constanter in sanctae Trini-
tatis fide Catholica perseverent. Per.
Ant. Benedic, Domine, domum istam, quam aedificavi nomini
tuo, et venientes in loco isto : exaudi preces in excelso solio glorias
tuae.
Ant. Domus mea domus orationis vocabitur. Narrabo nomen
tuum.
Deinde veniens in media cecclesie dicit : Oremus.
Diaconus dicit: Flectamus genua: Et post paululum dicit:
Levate. Et ille dicit orationem hanc.
Deus, qui loca nomini tuo dicata sanctificas, effunde super hanc
orationis domum gratiam tuam, ut ab omnibus hie invocantibus te
auxilium tuae misericordiae sentiatur. Per.
Prefatio in medio cecclesie.
Sursum corda.
Habemus ad Dominium.
Gratias agamus Domino Deo nostro.
CONSECRATIO ECCLESIjE. 39
Dignum et justum est.
Et sacerdos.
Vere dignura, aeterne Deus. Adesto precibus nostris, adesto
sacramentis, adesto etiam piis famulorum tuorum laboribus,
nobisque misericordiam tuam poscentibus. Descendat quoque in
hanc aecclesiam tuam, quam tibi invocatione sancti nominis tui, in
honore sancti 111., indigni consecramus, Sanctus Spiritus tuus
septiforinis gratiae ubertate perfusus : ut quotienscumque in hac
domo tua sanctum tuum nomen fuerit invocatum, eorum qui te
invocaverint a te pip dono pieces exaudiantur. beata sancta
Trinitas, que omnia purificas, omnia mundas, omnia exornas :
beata Majestas Dei, quae cuncta imples, cuncta contines, cuncta-
que disponis: beata et sancta inanus Domini, quae omnia
sanctificas, omnia benedicis, omnia sacrificas : sancte sanctorum
Deus, tuam clementiam humillima devotione deposcimus, ut hanc
aecclesiam per nostrae humilitatis famulatum in honore sancti
martyris tui 111., purificare, benedicere, consecrareque digneris
perpetua sanctificationis tuae ubertate. Hie quoque sacerdotes
sacrificium tibi laudis offerant, hie fideles populi vota persolvant,
hie peccatorum onera solvantur, fideliumque lapsa reparentur.
In hac, ergo, quaesumus, Domine, domo tua Spiritus Sancti gratia
egroti sanentur, infirmi restituantur, claudi curentur, leproei
mundentur, ceci inluminentur, demonia eiciantur:*cunctorum
ergo debilium egrotationes, te, Domine, annuente, pellantur,
omnium etiam vincula peccatorum absolvantur, ut omnes qui in
hoc templum beneficia justa deprecaturi ingrediuntur, cuncta se
impetrasse laetentur, ut concessa misericordia quam precamur,
perpetuo miserationis tuae munere gloriemur. Per Dominum
nostrum.
Ipsa expleta, incipit antifonam.
Ant. Introibo ad altare Dei mei, ad Dominum qui letificat
juventutem meam. Ipso canendo, cum Psalmo : Judica me,
Deus, et discerne. Vadit ante altare, et fundit quod remansit de
ipsa aqua benedicta ad bassem altaris, et extergit altare linteo.
Postea offerat incensum, et mittit oleum super altare, in medio
crucem faciens ibi.
Mane surgens Jacob erigebat lapidem in titulum, fundens
40 PONTIFICALS ECGBERHTI.
oleum desuper, votum vovit Domino: Vere locus iste sanctus
est, et ego nesciebam.
Et super iiij cornua altaris canendo antifonam :
Erexit Jacob lapidem in titulum, fundens oleum desuper, cum
Psalmo : Quam dilecta.
Et unguat cum manu sua ipsum lapidem, et semper incensum
in circuitu ipsius altaris alius sacerdos ferat. Post, expleto
Psalmo, mittit iterum oleum similiter sicut prius, canendo :
Sanctificavit Dominus tabernaculum suum : hsec est domus
Dei, in qua invocetur nomen ejus, de qua scriptum est :' Erit
nomen meum ibi, dicit Dominus. Deus noster refugium.
Ipso expleto, mittit chrismam similiter canendo :
Ant. Ecce odor filii mei sicut odor agri quern benedixit
Dominus.
Psalmus. Fundamenta ejus.
Deinde in circuitu cecclesice per parietes de dextra in dextro
faciens crucem cum pollice de ipso chrismate ; et veniens ante
altare, faciat crucem incensi cum turribulo super earn.
Ant. quam metuendus est locus iste, vere non est hie alius
nisi domus Dei, et porta coeli.
Deinde dicit : Or emus.
Et diaconus ut supra.
Et dicit orationem sive benedictionem hanc super altare.
Dei Patris Omnipotentis misericordiam, dilectissimi fratres,
deprecemur, ut hoc altare (vel haec altaria) sacrifices spiritalibus
consecrandum, vocis nostrse exornandum officio presenti benedic-
tione sanctificet, ut in eo (vel eis) semper oblationes famulorum
famularumque suarum studiosa devotione impositas benedicere et
sanctificare dignetur, et spiritali placatus incenso, precanti familiae
suae promptus exauditor adsistat. Per.
Item dicit pontifex : Oremus.
Et diaconus ut supra.
Sequitur benedictio vel consecratio altaris.
Deus Omnipotens, in cujus honore hoc altare (vel haec altaria)
sub invocatione tui nominis consecramus, clemens et propitius
preces nostrse humilitatis exaudi ; et presta, ut in hac (vel his)
CONSECRATIO ALTABI6. 41
mensa sint tibi libamina accepta, sint grata, sint pinguia, et
Spiritus Sancti tui semper rore perfusa (vel perfuse) ; ut omni
tempore in hoc loco (vel his locis) supplicantis tibi familise tuse
anxietates releves, aegritudines cures, preces exaudias, vota sus-
cipias, desiderata confirmes, postulata concedas. Per.
Prefatio super altare.
Sursum corda.
Habemus ad Dominum.
Gratias agamus Domino Deo nostro.
Dignum et justum est.
Vere dignum, aeterne Deus. Ut propensiori cura, et attention
famulatu tibi servitutis officia deferamus, hoc presertim in tempore,
quo religiosarum mentium habiturum reverentiam altare dedi-
camus. Dignare igitur, dominator Domine, hoc, quaesumus,
altare coelesti sanctificatione perfundere et benedicere, ut Sancti
Spiritus illustratione perfulgeat. Sit illius quoque aput te gratia?,
cujus fuit illud quod Abraham, pater fidei nostrae, filium immo-
laturus exstruxit, quod Isaac in conspectu tuae Majestatis instituit,
quod Jacob Dominum magna videns visione erexit : ut hie orantes
exaudias, hie oblata sanctifices, hicque superposita benedicas,
hie quippe benedicta distribuas. Sit ergo ecclesiae tuoe titulus
sempiternus, sit mensa coelestis spiritalique convivio parata. Tu
enim, Domine, proprio ore tuo hostias super earn impositas bene-
dicito, et benedictas suscipito, atque nobis omnibus tribue, ut
participatione earum vitam adquiramus sempiternam. Per.
Deinde dicit antiphonam.
Ant. Confirma hoc Deus, quod operatus est in nobis a templo
sancto tuo, quod est in Hierusalem. Alleluia. Cum Gloria.
Benedictio tabulae.
Dominum Deum Omnipotentem Patrem, universitatis artificem,
et immensae molis admirabilem conditorem, fratres karissimi,
votis exultantibus deprecemur, ut qui per omnem mundum fidem
sparsit, et ecclesiam congregavit quam lapis Christus ejus Uni-
42 PONTIFICALS ECGBERHTI.
genitus excisus sine manibus angular! compage solidaret, ut ad-
tollere caput sciret in coelum quae de coelo acceperat fundamentum :
lapidem quoque hunc ad conficienda vitae sacramenta compositum,
ita chrismate divinae sanctificationis suffundat, et aeterni luminis
benedictione illustret, quatinus efficiatur altare sacrum coelestis
impetu fluminis irrigatum, ut super illud adorandam Filii sui
hostiam ipse benedicat inpositam, ipse suscipiat consecratam, ad
profectum humanae salutis, et ad gloriam nominis sui, cujus
regnum et imperium permanet in saecula saeculorum.
Benedictio tabulae.
Exaudi nos, Domine Deus noster, et precum nostrarum libenter
accipe vota, et altare hoc quod celebrandis mysteriis preparatur,
odore unguenti coelestis asperge, aromatibus divinse sanctifica-
tionis infunde, ut sicut lapidem a Jacob patriarcha electum
unguenti perfusione ditasti, et angelicis visionibus per scalam
gradus ecclesiae consecrasti : ita hunc quoque lapidem, altari
coaptandum, ccelestis gratias benedictione infunde, ut. dum tibi
super eum sacri corporis mysteria consecrantur, petentibus peccata
deleantur, merentibus gratia noreat sempiterna. Per. . " ,
Oratio post unctionem altaris.
Majestatem tuam, Domine, humiliter imploramus, ut altare hoc
(vel altaria haec) ad suscipienda populi tui munera inunctum
potenter benedicere et sanctificare digneris : et quod mine a nobis
indignis, sub tui sancti nominis invocatione, in honore sancti
martyris tui 111., sacrosancti chrismatis unctione delibutum,
placeat tibi hoc altare maneat (veZhaec altaria maneant)perpetuum,
ut quicquid deinceps super eum (vel eos) oblatum sacratumve
fuerit, dignum tibi nat holocaustum, atque omnium hie offerentium
sacrificia a te pio Deo benigne suscipiantur, et per ea peccatorum
nostrorum et eorum vincula absolvantur, maculae deleantur, veniae
impetrentur, gratiae adquirantur: quatinus una cum sanctis et
electis tuis vitam percipere aeternam mereamur. Per.
Delude teneant subdiaconi vel accoliti in ulnis suis linteamina,
vel omnia ornamenta cecclesice. sen vasa quce sacranda sunt, et ad
BENEDICTIONES DIVERSE. 43
cultum cecclesie pertinere videntur. Et benedicit ea pontifex sicut
in Sacramentorum libro continetur.
Item prefatio linteaminum.
Domine, Deus Omnipotens, sicut ab initio hominibus utilia
et necessaria crcasti, et qucmadmodum vestimenta pontificalia
saccrdotibus ct levitis, ornamenta quoque fieri famulo tuo Moysi
per quadraginta dies docuisti, sive etiam ea quae Maria texuit, et
fecit in usum ministerii tabernaculi foederis, sanctificare et bene-
dicere consecrareque digneris haec linteamina in usum altaris
tui (yel altariorum tuorum) ad tegendum involvendumque corpus
et sanguinem Filii tui Domini nostri Jesu Christi, qui tecum
vivit et regnat.
Item benedictio ad omnia in usum basilice.
Dignare, Domine, Deus Omnipotens, Rex regum, et Dominus
dominantium, Sacerdos omnium, et Pontifex universorum, per
quern una cum Patre Sanctoque Spiritu facta sunt universal
Christe Jesu, benedicere, consecrare, et sanctificare digneris vasa
haec cum hoc altare, linteaminibus, caeterisque vasis, patenam hanc,
et calicem hunc, vel omnia instrumenta altaris hujus aecclesiaj seu
basilicas, que inter nostras palmas habentur, corde precamur ut
benedicas, purifices, consecres et consummes. Per.
Oratio ad corporale benedicendum.
Clementissime Domine, cujus inenarrabilis virtus, cujus ininis-
teria archana mira celebrantur, tribue, quaesumus, ut hoc linteamen
tuse propitiationis benedictione sanctificetur, ad consecrandum
super illud corpus Dei, et Domini nostri Jesu Christi, Filii tui,
qui tecum vivit.
Alia.
Benedic, Omnipotens Deus, Pater Domini nostri Jesu Christi,
pannum istum lineum benedictione ccelesti, ad capienda mysteria
coelestia corporis et sanguinis Domini nostri Jesu Christi, Filii
tui, sicut per Evangelia in sindone linea et munda, sepultam
cognovimus carnem Domini nostri Jesu Christi, qui tecum.
44 PONTIFICALE ECGBERHTI.
Item oratio ad corporate benedicendum, sive duo, vel tria, vel
amplius fuerint corporalia benedicenda.
Deus, qui pro generis human! salvatione Verbum caro factum
es, et habitare totus in nobis non dedignatus es : quique traditpri
tuo perfido osculum pium dedisti, dum pro omnium , vita pius
voluisti agnus mactari, atque in sindone Joseph lino texta totus
te involvi permisisti: respice propitius ad vota nostra, qui tua
fideliter carismata amplecti cupimus. Quaesumus, Domine, sancti-
^ficare, bene^dicere, conse ^ crareque digneris haec linteamina
in usum altaris tui, ad consecrandum super ea, sive ad tegendum
involvendumque corpus et sanguinem Filii tui Domini nostri
Jesu Christ! , dignisque pareantur famulatibus, ut quicquid sacro
ritu super haec immolabitur, sicut Melchisedec oblatum placeat
tibi holocaustum, et reportet per hoc premium quicumque obtulerit
votum. Te quoque humiliter rogamus ac petimus, ut haec
linteamina tuae sanctificationis per Spiritus gratiam ubertate
purinces et sanctifices, qui te pro nobis omnibus sacrificium offeri
voluisti : et praesta ut super haec sint tibi libamina accepta, sint
grata, sint pinguia, et Spiritus Sancti tui semper rore perfusa. Per.
Alia.
Deus, qui digne tibi servientium nos imitari desideras
famulatum, respice propitius ad humilitatis nostrae servitutem, et
hoc corporale nomini tuo dicatum, seu haec linteamina servitutis
nostrae usibus preparata, coslestis virtutibus benedictione sancti^p
fica, purihpfica, et consecra : quatenus super eum, vel super hast?,
Spiritus Sanctus tuus descendat, qui et populi tui oblationes
benedicat, et corda sive corpora sumentium benignus perficiat.
Per.
Deinde vadunt ad eum locum in quo reliquie per totam noctem
preteritam cum vigiliis fuerunt. Et dicit sacerdos orationem hanc
antequam inde levatur.
Aufer a nobis, quaesumus, Domine, iniquitates nostras, ut et
sancta sanctorum puris mereamur mentibus introire. Per.
Finita vero oratione, elevant eas sacerdotes cumferetro, et cum
honore dignissimo, cum crucibus, et turribulis, atque candelabris,
et luminibus multis laudes Deo decantando, cum his antifonis.
Ecce populus custodiens judicium, et faciens veritatem, in te
BENEDICTIONES DIVERSE. 45
speravcrunt, Domine, usque in aeternum : Via justorum recta
facta est, et iter sanctorum preparatum est.
Ant. Cum jucunditate exibitis, et cum gaudio deducemini :
nam et montes et colles exilient exspectantes vos cum gaudio.
Ant. De Hierusalem exeunt reliquiae, et salvatio de monte
Sion, propterea protectio erit huic civitati, et salvabitur propter
David farnulum ejus.
Ant. Plateae Hierusalem gaudebunt, et omnes vici ejus canticum
laetitie dicent.
Ant. Via justorum recta facta est, et iter sanctorum preparatum
est.
Ant. Ecce, Sion, filiae tuae congregate cum jucunditate venient,
et omnes sancti gaudebunt super te cum laetitia et exultatione in
sempiternum.
Ant. Hierusalem civitas sancta, ornamenta martyrum decorata,
cujus plateae resonant laudes de die in diem.
Ant. Sanctificabo te Hierusalem, dicit Dominus, et dabo
sanctis meis regnum et tabernacula aeterna, que preparavi in
odore unguenti.
Ant. Ambulate sancti Dei, ingredimini in civitatem Domini:
^Edificata est enim vobis aecclesia nova, ubi populus adorare
debeat majestatem Domini.
Ant. Ambulate sancti Dei ad locum destinatum, quod vobis
pneparatum est ab origine mundi.
Dum autem pervenerint ante januam cecclesie, canatur letania ;
expleta vero, dicit episcopus.
Ingredere, benedicte Domine, praeparata est habitatio sedis tuae.
Sequitur oratio.
Domum tuam, quaesumus Domine, clementer ingredere, et in
tuorum tibi cordibus fidelium perpetuam constitue mansionem,
ut cujus aedificatione subsistit hujus fiat habitatio praeclara.
Venientes autem ante altare, et extenso velo inter eos et populum,
facit episcopus crucem de sancto chrismate intus in confessione, in
medio, ubi ponende sunt reliquiae, et per iiij angulos ipsius ita
dicendo : In nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti.
Pax tibi.
Et cum spiritu tuo.
46 PONTIFICALS ECGBERHTI.
Deindeponit tres portiones corporis Domini intus in confessione,
et tres de incenso, et reduduntur intus reliquie, canentes.
Ant. Sub altare Domini sedes accepistis, et intercedite pro
nobis per quern meruistis.
Item alia antifona.
Ant. Exaltabunt sancti in gloria, laatabuntur in cubilibus suis :
Cum Psalmo: Cantate Domino canticum novum, laus ejus.
Et benedicat tabulam altaris, que tamen tabula prius lota erit
ex aqua sacrata.
Benedictio tabula.
Singulare illud repropitiatorium, quod se in ara cru^cis nobis
redimendis obtulit immolandum, cujus prsefiguratione patriarcha
Jacob lapidem erexit in titulum, quo fieret sacrificium, et portae
coeli desuper aperiretur oraculum : suppliciter tibi, Domine,
preces fundimus, ut metalli hujus expolita materies supernis
sacrificiis imbuendo, ipse tuae dotari sanctificationis. ubertate
praecipias, qui quondam lapideis legem scripsisti in tabulis. Per.
Deinde ponatur tabula desuper, id est, mema altaris, et lineatur
calce, et dicat hanc orationem.
Deus, qui ex omni coaptione sanctorum aeternum tibi condis
habitaculum, da aedificationi tuae incrementa coelestia, ut quorum
hie reliquias pro amore conplectimur, eorum semper meritis
adjuvemur. Per Dominum.
Alia oratio.
Deus Omnipotens, universarum rerum rationabilis artifex, qui
inter ceteras creaturas formam lapidei metalli ad obsequium tui
sacrificii condidisti, ut legislatori tuo praeparetur altare : annue
dignanter hujus institutor mysterii, ut quicquid hie oblatum
sacratumve fuerit, nomini tuo adsurgat, religioni proficiat, spei
initietur, fidei sit honore. Per Dominum.
Nunc facta cruce de sancto chrysmate super earn, sequitur con-
seer atio.
BENEDICTIONES DIVER&ffl. 47
Consecratio tabulce.
Omnipotentem Deum et Dominum nostrum votis exultantibus
deprecemur, ut qui per omnem mundum fidem sparsit, secclesiam
congregavit, lapisque excisus de-monte sine manibus angularem
compagem solidavit : hanc quoque tabulam ad altare serenus
illustret, eamque impetu aeterni luminis irrigatam, itadiversis per
membra chrismatibus locupletet, ut super illam admirandam Filii
sui hostiam ipse benedicat inpositam, ipse suscipiat consecratam.
Per.
Post hcec vestiatur, et coopertatur ipsum altare cum antifona.
Ant. Ornaverunt faciem templi coronis aureis, et dedicaverunt
altare Domino. Alleluia. Cum Psalmo : Fundamenta ejus.
Et benedicit eum his verbis.
Item oratio post velatum altare.
Descendat, quaesumus Domine, Deus noster, Spiritus Sanctus
tuus super hoc altare (vel haec altaria), qui et populi tui dona
sanctificet, et sumentium corda dignanter emundet.
Item oratio ad patenam consecrandam.
Consecramus et sanctificamus hanc patenam, ad conficiendum
in ea corpus Domini nostri Jesu Christi patientis crucem pro
omnium nostra salute, qui cum Patre et Spiritu.
Deinde facij signum de oleo sancto super patenam, et benedicit
earn his verbis.
Consecrare et sanctificare digneris, Domine, Deus Omnipotens,
patenam hanc, per istam unctionem, et nostrum benedictionem,
in Christo Jesu Domino nostro, qui tecum vivit.
Item ad calicem benedicendum vel consecrandum.
Oremus, dilectissimi fratres, ut Dominus Deus noster calicem
suum in usum ministerii consecrandum coelestis gratiae inspiratione
sanctificet, ut ad humanam benedictionem plenitudinem divini
favoris accommodet. Per.
48 rONTIFICALE ECGBERHTI.
Item alia.
Dignare, Domine Deus noster, calicem istum in usum minis-
terii tui pia devotione formatum ea sanctificatione perfundere,
quia Melchisedech famuli tui sacratum calicem perfudisti, et quod
ante vel metallo effici non potest, altaribus tuis dignum fiat, tua
benedictione pretiosum atque sanctificatum. Per.
Prefatio chrismalis.
Oremus, dilectissimi et fratres karissimi, ut Deus Omnipotens
hoc ministerium corporum Filii sui Domini nostri Jesu Christi
gerulum benedictione sanctificationis, tutamine defensionis, dona-
tionis implere dignetur orantibus nobis. Per eundem.
Alia.
Omnipotens Deus, Trinitas inseparabilis, manibus nostris opem
tue benedictionis infunde, ut, per nostram benedictionem, hoc
vasculum sanctificetur, et corporis Christi novum sepulchrum
Spiritus Sancti gratia perficiatur. Per.
Inde vero revertatur pontifex in sacrarium, et induant se aliis
sollemnibus vestimentis, ipse et ceteri ordines ; interim namque
cecclesia ornetur et decoretur lumine. Post hcec, cantor, petita
benedictione ab episcopo, incipiat antifonam ad introitum missce,
et tune procedit pontifex de sacrario cum omnibus ordinibus suis,
sicut mos est ; et celebratur missa sicut in Sacramentorum libra
continetur.
ITEM MISSA IN DEDICATIONS JECCLESIE.
Ad introitum.
Terribilis est locus iste, hie domus Dei est, et porta coeli, et
vocabitur aula Dei.
Psalmus. Dominus regnavit.
Deus, qui invisibiliter omnia contines, et tamen pro salute
generis humani signa tuae potentise visibiliter ostendis, templum
hoc potentiae tuae inhabitationis illustra, ut omnes qui hue
MISSA IN DEDICATIONE ECCLESME. 49
deprccaturi conveniunt, ct quacumque tribulatione ad tc clama-
vcrunt, consolationis tuae beneficia consequantur. Per.
Alia.
Deus, qui sacrandorum tibi auctor cs munerum, effunde super
hanc orationis domum benedictionem tuam, ut ab omnibus
invocantibus nomen tuum defensionis tuae auxilium sentiatur.
Per.
Lectio libri Apocalypsis Johannis Apostoli.
In diebus illis. Vidi civitatem sanctam, Hierusalem novam,
descendentem de coelo a Deo paratam, sicut sponsam ornatam viro
suo. Et audivi vocem magnam de throno dicentem: Ecce
tabernaculum Dei cum hominibus, et liabitavit cum eis. Et ipsi
populus erunt, et ipse Dominus cum eis erit eorum Deus. Et
absterget Deus omnem lacrimam ab oculis eorum : et mors ultra
non erit, neque luctus, neque clamor, neque dolor erit ultra, quae
prima abierunt. Et dixit mini qui sedebat in throno : Ecce nova
facio omnia.
Graduate. Locus iste a Deo factus est inestimabile sacramentum,
inreprehensibilis est.
Versus. Deus, cui adstat angelorum chorus, exaudi preces
scrvorum tuorum. Alleluia.
Adorabo ad templum sanctum tuum, et confitebor nomini tuo.
Sequentia sancti Evangelii secundum Lucam.
In illo tempore dixit Jesus discipulis suis: Non est enim
arbor bona quae facit fructus malos: neque arbor mala faciens
fructum bonum. Unaquaeque enim arbor ex fructu suo cognoscitur.
Neque enim de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant
uvam. Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bonum,
et malus homo de malo thesauro cordis sui profert malum. Ex
abundantia enim cordis os loquitur. Quid autem vocatis me,
Domine Domine, et non facias quae dico ? Omnis qui venit ad
me, et audit serinoncs meos, et facit cos, ostendam vobis cui
similis sit: similis est homini aedificanti domum, qui fodit in
altum, et posuit fundamenta supra petram: inundatione autem
E
50 PONTIFICALE ECGBEKHTI.
facta, inlisum est fluraen domui illi, et non potuit earn movere,
fundata enim erat supra petram.
0/ertorium. Domine Deus, in simplicitate cordis mei letus
obtuli universa, et populum tuum qui repertus est, vidi cum in-
genti gaudio. Deus Israel custodi hanc voluntateir. Domine Deus.
Omnipotens sempiterne Deus, altare nomini tuo dedicatum
coelestis virtutis benedictione sanctifica, et omnibus in te speran-
tibus auxilii tui munus ostende, ut hie sacramentorum virtus, et
votorum obtineatur effectus. Per.
Prefatio.
Vere dignum et justum est, aequum et salutare, nos tibi semper
et ubique gratias agere, Domine sancte, Pater Omnipotens,
asterne Deus, per Christum Dominum nostrum: per quern te
supplices deprecamur, ut altare hoc (vel altaria ista), sanctis
usibus preparatum (vel preparata), coelesti dedicatione sanctifices,
ut sicut Melchisedech sacerdotis precipui oblationem dignatione
mirabilium suscepisti, ita imposita nova huic altari (vel his
altaribus) munera semper accepta ferre digneris, ut populus,
qui in hanc secclesiaa domum sanctam convenit, per hsec libarnina
coelesti sanctificatione salvatus, animarum quoque suarum salutem
perpetuam consequatur. Et ideo.
Communio. Domus mea domus orationis vocabifur, dicit
Dominus : in ea omnis qui petit accipit, et qui querit invenit, et
pulsanti aperietur.
Post communionem. Qusesumus, Omnipotens Deus, ut hoc in
loco quern nomini tuo indigni dicavimus, cunctis petentibus aures
tuae pietatis accommodes. Per.
Super populum.
Copiosa beneficia, quassumus Domine, populus Christianus
assequatur, ut qui in honore sanctorum sacrandis tibi liminibus.
devotus occurrit, et vitas subsidia presentis accipiat, et gratiam
sempiternae redemptionis inveniat. Per.
ITEM ALIA MISSA.
Deus, qui sacrandorum tibi auctor es muncrum, ad sanctifica-
MIS8A IN DEDICATIONS ECCLESLE. 51
tioncm loci hujus propitius adcssc dignarc, utqui hacc in honorem
tui nominis condidcrunt protectorcra te habere in omnibus
mcrcantur atque custodem. Per.
Super oblata.
Omnipotens scmpiterno Deus, qui Icgalium diffcrcntias hos-
tiarum in unius hujus sacrificii protcctionc sanxisti: rcspicc
propitius dc throno glorias tuoe, ct super hoc altarc (vel hacc altaria)
bcncdictionis tuac munus effunde, ut in co (vel cis) sic tcmporales
hostise consccrcntur, ut perpctuae vitse sumcntibus procurcnt
substantiam. Per.
Prefatio.
Vcrc dignum. ^Eterne Deus. Qui cum ubique sis totus, et
universa tua maj estate contincas, sacrari tamen tibi locum tuis
mysteriis aptum voluisti, ut ipse orationum domus supplicium
mentes ad invocationem tui nominis incitarent: effunde super
hunc locum gratiam tuam, et omnibus in te sperantibus auxilium
tui muneris ostende, ut hie et sacramentorum virtus, et votorum
optineatur effectus. Per Christum.
Post communionem.
Multiplica, qua3sumus Domine, per hsec sancta quo3 sumpsimus
veritatem tuam in manibus nostris, ut te in templo sancto tuo
jugiter adoremus, et in conspectu tuo cum tuis sanctis angelis
gloriemur. Per.
Super populum.
Sanctificationem domus tusc, Domine, suppliciter recolentes
exaudi, ut sanctorum tuorum nos sacra dedicatione Isetantcs in
eorum nos facias, quscsumus, sorte participes. Per.
ITEM IN DEDICATIONS ORATORII.
Collectus.
Deus, qui accclesiae tuse in sanctis montibus fundamenta posuisti,
da, quaesumus, ut nullis errorum subruatur incursibus, nulla
E 2
52 PONTIFICALS ECGBERIITI.
mundi perturbationc quatiatur, sed apostolica sit semper institu-
tione firma, et in tua interventione secura. Per.
Alia.
Deus, qui loca nomini tuo dicata sanctificas, et benedictionibus
tuis dicanda praacedis, presta, quassumus, ut quod beato apostolo
tuo 111., famulus tuus 111. hoc in aedificio deputavit, digno ei prsc-
paretur officio. Per.
Super oblata.
Votorum nostrorum munus, quaesumus Domine, propitiatus
assume, ut talibus sacrificiis exoratus, et nostris veniam delictis
impertias, et hujus tabernaculi ex te sanctificati orationibus cumu-
latus exaudias. Per.
Post communionem.
Sanctificati, Domine, salutari mysterio, quaesumus, ut pro nobis
non desit oratio, quorum nos donasti patrocinio gubernari. Per.
Super populum.
Multiplica, qusesumus Domine, benedictionem tuam super nos,
et spiritu tui muneris fidem nostram corrobora, et presta, quaa-
sumus Domine, ut qui hie fideliter convenerunt, eos in libro vitae
adscribi jubeas, et ad regnum tuum cceleste securi pervenire
mereantur. Per.
ITEM BENEDICTIO AB EPISCOPO DICENDA SUPER POPULUM
IN DEDICATIONE ^CCLESIE.
Inclina, Domine, aurem tuam ad me, et exaudi me : respice de
coelo, Christe, super gregem et agnos tuos. Amen.
Porrige manuin tuam super ipsos, et benedic corpora et animas
eorum,ut in consortio sanctorum accipiant benedictionem celestem,
lumen angelicum, Spiritum Sanctum Paraclitum. Amen.
Qui ex aqua et Spiritu Sancto sunt renati, qui pretioso sanguine
tuo in terra sunt conparati, qui signum tuum, Christe, in frontibus
eorum acceperunt, tuos esse concedas in die judicii, et quos
pretioso sanguine redemisti, in tuo regno jubeas adunari. Amen.
DEDICATIO FONTIS. 53
Sicut bcncdixisti patriarchas ct prophctas, apostolos, martyrcs
ct confessorcs, virgincs ct sacerdotes, sic bcncdic, Dominc, gregcm
istum qui in nomine tuo in aecclesia ista hodie sunt congrcgati.
Amen.
Et sicut liberasti tres pueros de camino ignis ardentis per
angelum tuum, siclibcra, Domine, grcgem istum de inferno, et de
diaboli potestate, ct de terrcna cupiditate, et de variis languoribus.
Amen.
Culpis parcas, peccata remittas, ut mundos et inmaculatos in
die judicii recipias ipsos, sicut recepisti Heliam et Enoc justos in
regno coolorum.
Quod ipsc prestare digneris, qui cum Patre et Spiritu Sancto
vivis et regnas Deus. Amen.
Benedictio Dei, Patris et Filii et Spiritus Sancti.
ITEM ORATIO IN DEDICATIONS FONTIS.
Omnipotens sempiterne Deus, hoc baptisterium coelesti visita-
tione dcdicaturn, Spiritus tui illustratione sanctifica, ut quos-
cumque fons iste lavaturus est trina ablutione purgati indulgentiam
omnium delictorum tuo munere consequantur. Per.
Alia.
Omnipotens sempiterne Deus, fons omnium virtutum, et
plenitudo gratiarum, dignare eadem (vel eundem) sacro baptismati
preparatum majcstatis tuae presentia consecrare, ut qui ubique
totus es, etiam hie adesse te in nostris precibus sentiamus. Per.
JTOSI commumonem.
Suscipe, quoasumus Domine, preces nostras cum oblationibus
supplicantium, et concede propitius, ut quicquid hie novum
Post communionem.
Domine, preces no
E>u.jjpiiv;tuitJ.ui.i.i 9 tjt uuilCCQC prOpltlUS, Ut L^UIVJV^UIU. iiiu uuvuiii
regenerandi per Spiritum Sanctum acceperint, tua gratia fiat
aeternum. Per.
Post communionem.
Multiplies, Domine, benedictionem tuam, et per spiritum tui
muneris fidem nostram corrobora, ut qui in hccc fluenta descen-
derint, in libro vitee adscribi mereantur. Per.
54 PONTIFICALS ECGBERIITI.
Ad populum.
Propitiare, Domine, familise tuse, et benignus humilitatis nostrsc
vota sanctifica, ct omnes in hoc fonte regenerandos universal!
adoptione custodi. Per.
IN CONSECKATIONE CIMITEKII.
Primitius cum aqua benedicta episcopus cum clericis suis circum-
dare debeat omne cimiterium, cum Psalmo : Miserere mei Deus,
et Antifona, Asperges me : postea litania ; deinde dicat, Dominus
vobiscum.
In orientali angulo cimiterii.
Deus, qui es totius orbis conditor, et humani generis redemptor,
cunctarumque creaturarum visibilium et invisibilium perfectus
dispositor, te supplici voce et puro corde exposcimus, ut hoc
cimiterium sive poliandrum, in quo famulorum famularumque
tuarum corpora requiescere debent, post curricula hujus vitas
labentia, sanctificare, purgare, adque benedicere digneris : quique
peccatorum remissionem per tuam magnam misericordiam in te
fidentibus prestitisti, corporibus vero eorum in hoc cimiterio
quiescentibus, et tubam primi Archangeli hie exspectantibus,
consolationem perpetuam largitor inpertire. Per.
In australi anaulo cimiterii.
*/
Domine Sancte, Pater Omnipotens, trina Majestas, et una
Deitas, Pater, et Filius, necne Spiritus Sanctus, justitiae auctor,
venise largitor, bonorum dator, sanctitatis origo, charismatum
distributor, omniumque ad te venientium pius receptor: presta
propitius, ut hoc cimiterium in honore nominis tui compositum
benedicere et sanctificare concedas, qui Abrahaa beato patriarche
famulo tuo terram a filiis Hebron comparatam causa sepulture
benedixisti ; et qui populo Israhelitico promissionis tellurem in
3Bvo durantem concessisti, famulorum famularumque tuarum corpo-
ribus in hoc cimiterium intrantibus, quietis sedem ab omni incur-
sione malomni spirituum, et tutelam benignus largitor tribuas, ut
CONSECRATIO CIMITERII. 55
post animarum corporumque resurrcctioncm coadunatam , tc donante
atquc conccdcntc, bcatitudincm scmpitcrnam percipcrc mcrcantur.
In occidentali angulo cimiterii.
Domine Deus, pastor octerne gloriae, custos et vigor prudential,
salus egrotantium, valitudo potcntium, mestorum solamen, vita
justorum, gloria humilium: tc flagitamus, ut hoc sanctorum
tuorum cimiterium ab omni spurcitia ct inquinamento spirituura
inmundorum custodirc, mundarc et bcnedicere digneris: atquc
corporibus humanis huic loco advenientibus sinccritatem per-
petuam tribuere non desinas, ut quicumque Baptismi sacramentum
pcrccperint, et in fide Catholica usque ad vitae terminum per-
scverantes fuerint, atque decurso hujus aevi termino, corpora sua
in hoc cimiterio requiei commendaverint, angelicis tubis concre-
pantibus, materia corporis et animae unita, premia crolestium
gaudiorum scmpiterna percipiant. Per.
In aquilonari angulo cimiterii.
Omnipotens Deus, qui es custos animarum, et tutela salutis,
fides credentium, rcspice propitius ad nostrae servitutis officium,
ut ad introitum nostrum bene>J<dicatur, conse >J< crctur, et sanc-
tiKpficetur hoc cimiterium: quatinus humana corpora hie post
vitie cursus pausantia in magno judicii die, simul cum felici anima
mereantur adipisci vite perennis gaudia. Per Dominum.
Oratio in medio poliandri.
Adesto, quaesumus Domine Deus, officio nostre servitutis, et
hunc locum visitando nostrae fragilitatis ministerio sanctifica : et
sicut bcnedixisti per manus patrum sepulchra majorum, scilicet,
Abrahae, Isaac, et Jacob, et postmodum nostrae salutis remedio
traditus, flagellatus, tandemque cruciaffixus, per te ipsum, Joseph
divinitus pneparante, terrenum sanctih'casti sepulchrum : ita hoc
cimiterium bene^dicere, consecrare, et ab invisibilium machina-
mentis hostium roborarc digneris : quo omnes qui post laborem
vitas hie corporc pausaverint, pcrpetuai felici tatis premia con-
sequantur. Per.
56 PONTIFICALS ECGBEBHTI.
MlSSA IN CIMITERIO.
Deus, cujus miseratione animag fidelium requiescunt, animabus
famulorum famularumque tuarum, vel omnibus in hoc cimiterio
quiescentibus, da propitius veniam peccatorum, ut a cunctis
reatibus absolute sine fine laetentur. Per.
Alia.
Omnipotens sempiterne Deus, annue, quaesumus, precibus
nostris ea que poscimus, et dona omnibus, quorum hie corpora
requiescunt, refrigerii sedem, quietis beatitudinem, luminis clari-
tatem, ut qui peccatorum suorum pondere pregravantur, eos
supplicatio commendet aecclesie. Per.
Secreta.
Pro animabus famulorum famularumque tuarum et omnium hie
dormientium, hostiam, Domine, suscipe benignus oblatam, ut hoc
sacrificio singulari vinculis horrende mortis exute vitam mereantur
seternam. Per.
Post communionem.
Deus, fidelium lumen animarum, adesto supplicationibus nostris,
et da omnibus quorum corpora hie requiescunt refrigerii sedem,
quietis beatitudinem, luminis claritatem. Per.
RECONCILIATIO ALTARIS VEL LOCI SACRI, UBI SANGUIS
FUERIT EFFUSUS, AUT HOMICIDIUM PEKPETRATUM.
Deum indultorem criminum, Deum sordium mundatorem,
Deum, qui cunctum peccatis originalibus mundum adventus sui
nitore purificavit, supplices deprecamur, ut diaboli furentis
insidiis fortis nobis pugnator assistat: et si quid ejus calliditate
cotidianis infestationibus maculatum in nobis corruptumque fuerit,
efliciatur ccelesti sancti^ficatione ac mundatione, sive miseratione
purgatum quod fuerat diaboli fraude pollutum, quia sicut illius
est solidum perfectumque quassare: ita auctoris nostri, est lapsa
restituere, et corrupta purgare, cujus majestatem precamur, ut hsec
UECONCIL1ATIO ALTAR1S VEL ECCLESUE. 57
fiant ab omni pollutionc purgata ct sanctificata, atque in priorem
fetatum rcstituta, et reconciliata, ac sacrata. Per.
Alia.
Deus, cujus bonitas nee principium nee finem habet, cujus est
polluta purgare, neglecta restaurare, vitiata reaedificare, exaudi
orationes nostras, ut hujus aecclesiae sive poliandri receptaculum
placatus accipias, ct altarc tuum quod infestantis diaboli fraude
fuit pollutum, per infusionem gratiae celestis sanctifices, purifica-
tumque possideas. Nihil hie, quaesumus Domine, postmodum
noceat preteriti culpa contagii, nichil sit quod maneat inimici
fraude pollutum : resurgat vero secclesiae tuae pura simplicitas, et
candor innocentiae hactenus maculatus, dum recipit gratiam,
revertatur ad gloriam : quatenus hie populorum turba conveniens,
dum petitionis ingerit vota, votorum se sentiat obtinuisse suffragia.
Per.
MlSSA IN RECONCILIATIONS ECCLESIE.
C Dum sanctificatus. Psalmus. Benedicam. Graduate. Tollite
J ostias. Versus. Revelavit. Alleluia. Versus. Confitemini Domino,
I et invocate. Offer tor ium. Oravi Deum meum. Communio.
I Acceptabilis.
Deus, qui dixisti : Domus mea domus orationis vocabitur,
domum istam, gentium spurcitiis contaminatam, mundare, ct
sancti^ficare digneris, ut omnium preces et vota hoc in loco ad
te clamantium, clementer exaudias, et benigne perficias. Per.
Super oblata.
Haec hostia, qucesumus Domine, et locum istum ab inmunditiis
nationum expurget, et supplicationes hie et ubique tibi reddat
acceptas. Per.
Post communionem.
Percipientes, Domine, munera salutis aeterne, te supplices
exoramus, ut templum vel poliandrum hoc a barbarorum
mquinamentia cmundatum, tua benedictione maneat sanctificatum,
58 rONTIFICALE ECGBERHTI.
ct pectora nostra, ab omni sorde vitiorum alienata, tibiquc dcvota
semper assistant. Per.
Benedictio in reconciliatione cecclesie ubi sanguis effusus, aut
homicidium perpetratum fuerit.
Omnipotens Deus universa a nobis et ab hoc templo vel domo
adversa excludat, ac suse super vos benedictionis dona propitiatus
infundat. Amen.
Corda vestra efficiat sacris intenta doctrinis, quo possint repleri
beneficiis sempiternis. Amen.
Quatenus exsequenda intelligentes, et intellecta exsequentes
inter adversa mundi inveniamini incolomes, et beatorum spirituum
efficiamini coheredes.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Benedictio in quacumque festivitate sanctorum.
Domine sancte, Pater Omnipotens, seterne Deus, respice pro-
pitius hos farnulos tuos, et has famulas tuas, qui benedictionum
tuarum dona desiderant : presta ut in omnibus tuis prseceptis pia
veneratione deserviant. Amen.
Ut omni sanctitate firmati retributionis diem sine .metu con-
fusionis expectent, et sanctam ac sacratissimam hodierne festivi-
tatis N. celebrantes, grata vota sollemniter illorum accepta in
conspectu majestatis tuas appareant. Amen.
Ac beatorum consortes sanctorum aggregati seternge vitse
premia consequi mereantur, et a te seterna exultatione, et perpetua
benedictione ditentur. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Benedictio dominicalis cotidianis diebus dominicis.
Conservet vos Omnipotens Deus ab omnibus malis, et vos
custodiat in omnibus bonis. Amen.
Separet vos ab illicitis cogitationibus vestris, et conjunget
coelestium virtutum affectibus: separet a vobis cunctos adver-
saries vestros, et preparet innumerabiles amicos. Amen.
Terram vobis fructiferam faciat, et coeli serenitatem tribuat, et
perfectam caritatem concedat. Amen.
BENEDICTIONES. 59
Suis vos rcplcat bencdictionibus insuper, ct cxaltct in ccelorum
regni scdibus.
Qui vobis bcncdixcrit, a Deo seterno sit bcncdictus : qui vobis
nocucrit, a Deo sit separatus. Amen.
Tribuat vobis coelcstem benedictionem, et perducat vos ad vitam
sine fine durantem. Amen.
Quod ipse. Amen. Bcnedictio.
Dominica j. post Natalem Domini.
Deus, qui Filii sui tcmporalcm pueritiam fecit esse mirabilem,
spiritu prudential corda vestra illustrare ac docere dignetur.
Amen.
Quique ilium parentibus temporaliter subdi voluit, ipse vos
liumilitatis et pietatis muneribus mirabiliter informet. Amen.
Et qui eum sapientia, aetate et gratia proficere tribuit, spiri-
talium vobis profectuum incrementa propitius largiatur. Amen.
Quod ipse prestare dignetur, cujus regnum et imperiuin sine
line permanet in saecula soeculorum. Amen.
Benedictio Dei, Patris, et Filii, et Spiritus Sancti, et pax
Domini sit semper vobiscum.
Dominica j. post Epiphaniam Domini.
Deus, qui sua mirabili potestate aquam vertit in vinum, vos a
vetustate subtractos in beata3 vitae transferat novitatem. Amen.
Et qui nuptiis interesse voluit, ut carum sua presentia compro-
baret bonum, ipse vobis castitatis et sobrietatis perpetual conferat
donum. Amen.
Ipse etiam vobis sanctarum scripturarum intellegentiam tribuat
spiritalcm, qui aquas in vinum vertendo hoc ipsum voluit dcsig-
narc. Amen.
Quod ipse prestare dignetur, cujus regnum. Amen. Bencdic-
tio Dei, Patris.
Dominica ij. post Epiphaniam Domini.
Omnipotens Deus vos ab omnium pcccatorurn maculis emun-
det, qui leprosum suppliccm tactu proprio dignatus est emundare.
Amen.
60 PONTIFICALE ECGBERHTI.
Quique centurionis servum non aspernatus est visitare, ipse
cordium vestrorum hospitium dignetur misericorditer introire.
Amen.
Sicque vos fidelitatis suae plenitudine informet, ut cum sanctis
suis in coelorum regna accumbere concedat. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Dominica iij.
Temptationum omnium a vobis Dominus pericula removeat, et
perturbationum procellas miseratus excludat. Amen.
Temptatoris fraudes atque molimina dissolvat, et vos adversus
eum cautos atque invincibiles faciat. Amen.
Continua pacis vobis munera tribuat, et vos in portu tranquilli-
tatis ac securitatis propitiatus constituat.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Dominica iiij.
Deus, qui bonorum semen in sua secclesia serere consuevit, in
vobis illud conservare atque multiplicare numquam desistat. Amen.
Zyzaniorum super seminatorem a vobis procul repellat, et sui
verbi pabulo vos indesinenter reficiat. Amen.
Qui, cum dies judicii advenerit, a reprobis separati, ad dextram
judicis sistamini, et in beatissimo ipsius regno collocemini.
Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Dominica in LXX.
Deus, qui mare suis pedibus fecit esse calcabile, vobis quicquid
est noxium ipse substernat. Amen.
Contraries inmundorum spirituum motus compescat, et vos in
sua pace confirmet.
Crucis suae navim inter mundi nuctibus gubernet, et in litus
beatae perennitatis perducat. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Dominica in LX.
Omnipotens Deus stadium vestri cursus dirigere dignetur, ut
bravium vos geternse vitee comprehendere faciat. Amen.
BENEDICTIONES. 61
Et ita vos abstinentias armis circumdet, ut nullis hujus vite
oncribus a pervcntione retardemini. Amen.
Quiqtic vos vineam suam vocare, vobisque sanctos operarios
mittere dignatus cst, ipse vos sua gratia dignetur excolere, ut
dcnario vitse perennis remunerarc non abnuat. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Vel.
Det vobis Dominus magna mysteria regni Dei, qui jam dare
dignatus est auditum verbi sui. Amen.
Sicque mentes vestras seminis sui copia repleat, ut in vobis
illud sibi placita fructificare concedat. Amen.
Et ita vos ab omni temptatione muniat, quatenus triceni,
sexageni, atque centeni fructus pro sua gratiae distributione
munificentiam tribuat. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
iiij. Feria. Caput jejunii. Benedictio.
Omnipotens Deus sua vos benedictione confirmct,' et inminenti
quadrigesimali abstinentia aptos efficiet. Amen.
Quique ceco supplicant! per divinitatis potentiam lumen
rcstituit, cecitatem vestri cordis clementissimus inluminator
abstergat, et lucis suae radiis mentes vestras benignus inlustret.
Amen.
Quatenus vitiorum sordibus emundati, et caritatis ardore solidi-
tati, celestem hereditatem percipere valeatis illesi.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Benedictio in initio XL.
Benedicat vos Omnipotens Deus, qui quadragenarium numerum
in Moysi et Eliae, necnon et Mediatorisnostrijejunio consecravit:
concedatque vobis ita transire presentis vitae dispensationem, ut
accepto a patre familias remunerationis denario perveniatis ad
peccatorum omnium remissionem, et ad gloriosam cum sanctis
omnibus resurrectionem. Amen.
Detque vobis spiritalium virtu turn invictricia arma, quibus
exemplo Domini devincere valeatis antiqui liostis sagacissima
temperamenta. Amen.
62 PONTIFICALS ECGBERHTI.
Quo non in solo pane, sed in omni verbo quod dc ore cjus
procedit, spiritalem sumentes alimoniam, per jejuniorum obscrva-
tionem, et ceterorum bonorum operum exhibitionem, percipere
mereamini inmarcescibilem glorias coronam.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
Benedictio in die XL ad vesperum.
Ad custodiendum gregem tuum, animarum Pastor bone, qui
dormire nescis, invigila. Amen.
Et ne diurnis atque nocturnis terroribus fatigentur, coelestia
super eos velamenta praetende. Amen.
Ut tuti semper ab infestationibus inimici maneamus illesi.
Amen.
Et in habitaculis nostris pax vegetet, quies permaneat. Amen.
Hie vos benedicat de coelis, qui per crucem passionis suse vos
redemit in terris: cui est honor et imperium, regnum et potestas,
in saecula saeculorum. Amen.
Benedictio Dei, Patris et Filii. Amen.
Dominica ij. in XL. Benedictio.
Omnipotens Deus, jejunii ceterarumque virtutum dedicator
atque amator, sua vos benedictione sanctificet. Amen.
Accendat in vobis pie devotionis affectum, et prebeat sup-
plicantibus suum benignus auditum. Amen.
Quatenus mentes vestre sinceris purgate jejuniis, bonorum
omnium exuberent incrementis. Amen.
Quod ipse prestare. Amen. Benedictio.
Dominica iij. in XL. Benedictio.
Omnipotens Deus jejuniorum vestrorum victimas clementer
accipiat, et sua vos benedictione dignos efficiat. Amen.
Mentes vestras ita parsimoniae bono contra vitia muniat,
preceptorum suorum doctrinis erudiat, caritatis dono repleat, ut
vos in omnibus sibi placere concedat. Amen.
Quatenus presentis quadrigesime diebus devotissime celebratis,
ad paschalia festa purificatis cordibus accedere valeatis. Amen.
Quod ipse prestare. Amen. Benedictio. Amen.
BENEDICTIONES. 63
Dominica iiij. in quadragesima. Benedictio.
Dcus, qui vos ad prcscntium quadragesimalium dicrum
medietatem dignatus cst pcrduccrc, ipsc vos sua miserationc
dignetur boncdiccre. Amen.
Abstincntiam restrain pretcritam acccptet, futuram ita sibi
placitam rcddat, ut sicut ab inlicitis cibis, ita vos etiam a vitiis
omnibus abstinerc concedat. Amen.
Quod de prcteritis ct de futuris spiritalium charismatum fru-
gibus ei grates pcrsolventes ad sanctum Pascha pervenire possitis
indcmpnes. Amen.
Quod ipse prestare. Amen. Benedictio.
Dominica v. infra XL. Benedictio .
Acccndat in vobis Dominus vim sui amoris, ut per jcjuniorum
observantiam infundat in vobis donum sua} benedictionis.
Sic ci parsimonie victimas offbratis, ut contriti ct cordis et
humilitatis sacrificio placeatis. Amen.
Quatenus oratio vestra jejunii et elemosine alls subvecta, ita ad
aurcs vestri conditoris ascendat, ut vos scterne beatitudinis hcredcs,
et supernorum civium consortes efficiat. Amen.
Quod ipse prestare. Amen. Benedictio. Amen.
In ramis palmarum. Benedictio.
Benedicat vos Omnipotens Deus, cui et jejuniorum maceratione,
et presentium dierum observatione placere studetis. Amen.
Concedatque vobis, ut sicut ei cum ramis palmarum cetera-
rumve frondium prescntari studuistis, ita cum palma victoria}, ct
fructu bonorum operum, et post obitum apparere valeatis. Amen.
Quique Unigcniti Filii ejus passionem puro corde creditis,
mente devota vencrari studetis, ad resurrectionis ejus festa, ct
vcstrac remunerationis premia illius fulti muniminc veniatis.
Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Item alia benedictio in Passione.
Omnipotens Deus, qui Unigcniti sui passione tribuit vobis
(J4 PONTIFICALS ECGBERHTI.
humilitatis exemplum, concedat vobis per eandem humilitatem
percipere suse benedictionis inefFabile donum. Amen.
Ipsius resurrectionis percipiatis consortia, cujus patientia?
veneramini documenta. Amen.
Quo ab eo sempiternse vitae munus percipiatis, per cujus
temporalem mortem aaternam vos evadere creditis. Amen.
Quod ipse prestare. Amen. Benedictio.
In ccena Domini.
Benedicat vos Deus, qui per Unigeniti Filii sui passionem
vetus Pascha in novum voluit converti, concedatque vobis
expurgata veteris fermenti contagione, nova in vobis perseveret
consparsio. Amen.
Et qui ad celebrandam Kedemptoris nostri cenam mente devota
convenistis, seternarum dapium vobiscum epulas reportetis.
Ipsius quoque opitulante dementia mundemini a sordibus pec-
catorum, qui ad insinuandum humilitatis exemplum pedes voluit
lavare discipulorum.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
In Sabbato Sancto.
Deus, qui de aecclesias suse intemerato utero novos populos
producens, earn, virginitate manente, nova semper prole fecundat,
ndei, spei, et caritatis vos munere repleat, et su.se. in vobis bene-
dictionis donum infundat. Amen.
Et qui hanc sacratissimam noctem Eedemptoris nostri resurrec-
tione sua voluit inlustrare, mentes vestras, peccatorum tenebris
mundatas, virtutum copiis faciet coruscare. Amen.
Quo eorum qui modo renati sunt, innocentiam imitari certetis,
et vascula mentium vestraram exemplo presentium luminum
inlustratis. Amen.
Ut cum bonorum operum lampadibus, ad hujus sponsi tlialamum.
cujus resurrectionem celebratis, cum prudentibus virginibus
intrare possitis. Amen.
Quod ipse prestare. Amen. Benedictio. Amen.
Benedictio in die sancto Paschce.
Benedicat vos Omnipotens Deus, hodierna inter veniente
BENEDICTIONES. 65
paschali sollempnitatc, ct ab omni miseratus dignctur dcfendere
pravitatc. Amen.
Et qui ad aeternam vitam in Unigeniti sui rcsurrectione vos
rcparat, in ipsius adventu immortalitatis vos gaudiis letificct.
Amen.
Et qui expletis jejuniorum sive passionis dominicc dicbus
paschalis festi gaudia celebratis, ad ea festa quae non sunt annua
sed continua, ipso opitulante, exultantibus animis veniatis. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
In Pascha ad vesperum. Benedictio.
Deus, qui calcatis inferni legibus captivitatem nostram resoluta
catenarum conpage, dignatus es ad libertatis premia revocare.
Ut qui per suae transgression is deliberationem merito compel-
lento perierat, passionis medelae operante misericorditer revocatus
est ad vitam.
Inclina aures tuas ad populi vota propitius, ut hinc ad te
recuperatorem suum sensus semper attollat intentos. Amen.
Te cognoscat, se corrigat, te deprecetur, se commendet, te colat,
se muniat, te diligat, se componat. Amen.
Inlesus custodiat quod accepit, ut adquirat, te remunerante,
quod indiget.
Tu sis circumstantium sine interpellation defensio, isti sint tua
sine hostis invasione possessio. Amen.
Ut ad beatae vitas gaudia festinantes, qui salutari fonte renati
sunt, peccati non repetant originalis excessum. Amen.
Ille vos benedicat de coelis, qui per crucem passionis suae vos
redimit in terris : Cui est. Amen.
Benedictio Dei, Patris et Filii. Amen.
ij. Feria.
Deus, qui pro vobis suscepit injuriam crucis, laetitia vos innovet
suae resurrectionis. Amen.
Et qui pendenti secum in cruce latroni dimisit delictum, vos
salvet a cunctis nexibus peccatorum. Amen.
Ut redemptionis vestrae mysterium et dignc convertatis in
opere et locupletius aeterna perfruamini remuneratione. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
F
66 PONTIFICALS ECGBERHTI.
iij. Feria.
Deus, qui vos lavit aquis sui lateris, et redemit effusipne cruoris,
ipse in vobis confirmet gratiam adeptse redemptionis. Amen.
Per quern renati estis ex aqua et Spiritu Sancto, ipse vos
coelesti consociet regno. Amen.
Quique dedit nobis initia sanctae fidei, ipse conferat;et perfec-
tionem operis, et plenitudinem caritatis. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
iiij. Feria.
Dominus, Deus noster, vos perducat ad arborem vitse, qui emit
de lacu miserise. Amen.
Ipse vobis operiet januam paradisi, qui confregit portas inferni.
Amen.
Ipse vos eruat a flagellis, et in regnum suum perducat con-
fidentes, qui pati dignatus est pro impiis innocens. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
v. Feria.
Omnipotentis Dei et Domini nostri benedictionibus repleamini,
cujus estis sanguine pretioso redempti. Amen.
Ipsius vos indeficiens repleat gratia, cujus ineffabilis plasmavit
potentia. Amen.
Et qui vobis in hoc mundo prestitit conditionem nascendi, ipse
in regno seterno tribuat mansionem sine fine vivendi.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
vj. Feria.
Benedicat vos Deus de coelis Omnipotens, qui, per crucem et
sanguinem passionis suae, vos dignatus est redimere in terris.
Ipse vos renovet a vetustate peccati. Amen.
Qui pro nobis infera penetravit.
Vitam suam Dominus tribuat vobis, qui mortem vestram
suscepit et perdidit.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
BENEDICTIONE8. 67
Sabbato.
Deus, qui calcatis inferni legibus captivitatem nostram
resolutam catcnarum conpage dignatus cst ad libertatis prcmia
vocare, ipsc vobis prestet ita hanc vitam transire, ut in illam
pcrpctuam ipso duce possitis intrarc. Amen.
Et vitae preheat vobis fcrvorcm Catholicrc fidei, ut sancti
Adventus illius sitis expectatione securi. Amen.
Ut quicumque liic meruerunt purgari unda baptismi, ibi pre-
sentari valeant pio judici candidati. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
Dominica octavce Pasclie. Benedictio.
Dcus, cujus Unigenitus hodierna die discipulis suis januis
clausis dignatus est apparere, suse vos benedictionis dono locuple-
tare, ct coelestis vobis regni januas dignetur aperire. Amen.
Et qui ab eorum pcctoribus adtactu sui corporis vulnus ampu-
tavit dubietatis, concedat ut per fidem, qua cum resurrexisse
creditis, omnium delictorum maculis careatis. Amen.
Et qui cum cum Thoma Deum et Dominum creditis, et cernuis
vocibus invocatis, ab eo in hoc seculo a malis omnibus tueri, et in
futuro sanctorum coetibus adstare valeatis.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
Dominica j. post octavas Pasclie. Benedictio.
Benedicat vos Omnipotens Deus, qui vos gratuita miseratione
creavit, et in resurrectione Unigeniti sui, spem vobis resurgcndi
coiicessit. Amen.
Kesuscitet vos de vitiorum sepulchris, qui eum resuscitavit a
mortuis. Amen.
Ut cum eo sine fine feliciter vivatis quern resurrexisse a mortuis
vcraciter creditis.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
Dominica ij. post octavas Pasclie. Benedictio.
Deus, qui per resurrectioncm Unigeniti sui vobis contulit et
bonum redemptionis et decus adoptionis suae, vobis conferat premia
benedictionis. Amen.
F 2
68 PONTIFICALS ECGBERHTI.
Et quo redimente percepigtis donum perpetuae libertatis, eo
largiente, consortes efficiamini aeternae hereditatis.
Et cui consurrexistis in baptismate credendo, adjungi mere-
amini in coelesti regione bene vivendo. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Dominica iij. post octavas Pasclie. Benedictio.
Concede, misericors Deus, huic plebi salutifere Paschae sol-
lempnia celebranti, omnes ovium vellere in tua vol-untate plantari,
et sperare quod tibi placuerit, et impetrare sibimet quod bportet.
Amen.
Te oculis intendat, corde teneat, voce concinat, et votis
requirat: evitet quod vetueris, eligat quod jusseris, amplectatur
quod dicis, impleat quod placet. Amen.
Ut in eo mystice pietatis tuae sacramento perfecto prompte
suum diligat Deum, qui sanguine fuso prophetico nova mente
intelligit se redemption. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
Benedictio de jejunio vel Dominico iiij.
Omnipotens Deus devotionem vestram dignanter intendat, et
suss vobis benedictionis dona concedat. Amen.
Indulgeat vobis mala omnia quse gessistis, et tribuat veniam
quam ab eo deposcitis. Amen.
Sicque jejunii vestri et precum vota suscipiat, ut a vobis adversa
omnia quae peccatorum retributione meremini avertat, et donum
in vos Spiritus Paracliti infundat. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Benedictio in Rogatione.
Dignare, Domine, visitare lios famulos et has famulas subjectis
vultibus benedictionum tuarum dona poscentes. Amen.
Libera eos a diebus malis, et da eis tempora pacis, et premium
aeterne retributionis. Amen.
Et sicut turbam illam tecum triduo jejunantem benedicto pane
pavisti Kex gloriae, ita nunc digneris reficere hanc plebem laetanio-
rum sollempnia tibi triduo celebrantem. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
BENEDICTIONES. 69
Alia benedictio.
Respicc, Dominc, famulos tuos subjcctis vultibus benedictiomim
tuarum dona poscentes. Amen.
Rcge cos de superioribus tuis, et ubertatem fmctuum largirc
eis : libera eos a diebus mails, et da eis tempora pacis, ut in pre-
sent! tempore consistant securi, et ad aeterna gaudia perveniant
hinc libcri. Amen.
Et qui quondam miseratus es turbos tecum triduo permanent!,
simili nunc dignatione Imic miserere plcbi tibi jejuniis ct hymnis
innixius supplicanti. Amen.
Nee sit ilia major misericordia, qua tu pavisti turbam ne
deficeret in via, quam super hanc familiam, ne de tua gratia
redcat hinc jejuna. Amen.
Scd sicut turbam illam bencdicto pane pavisti Rex gloriae, ita
nunc digneris reficere hanc plebem loctaniorum sollempnia tibi
triduo celebrantem.
llle vos benedicat. Amen.
Benedictio.
Dominica j. post Ascensum Domini. Benedictio.
Benedictionum suarum super vos Dominus imbrem infundat,
et claritatis sua3 thesauros celestes vobis aperiat. Amen.
Efficiatque vos Dominus vitae aeterne participes, et regni
ccelestis coheredes.
Dignam in vobis habitationem Spiritus Sanctus inveniat, et
ejus gloriosa rnajestas placide in vestris cordibus requiescat.
Quod ipse prestare. Amen.
Quod ipse.
Benedictio in Ascensu Domini.
Benedicat vos Ornnipotens Deus, cujus hodiema die Uni-
genitus coelorum alta penetravit, et vobis ubi ille est ascendendi
aditum patefecit. Amen.
Concedat propitius ut sicut post resurrectionem suam discipulis
visus est manifestus, ita vobis in judicium veniens videatur pla-
catus. Amen.
Et qui cum consedere Patri in sua majestate creditis, vobiscum
70 PONTIFICALS ECGBERHTI.
manere usque in finem saeculi, secundum suam promissionem
sentiatis. Amen.
Quod ipse prestare. Amen.
Benedictio.
In vigilia Pentecostes. Benedictio.
Benedicat vos Omnipotens Deus, ob cujus Paracliti Spiritus
adventum mentes vestras jejunii observatione preparatis, et pre-
sentem diem sollempnibus laudibus honoretis. Amen.
Ad instar modo renatorum infantium talem innocentiam
habeatis, ut templum Sancti Spiritus ipso tribuente esse possitis.
Amen.
Atque idem Spiritus Sanctus ita vos hodie sua habitatione
dignos einciat, ut eras se vestris mentibus vobiscum perpetim
habitaturus mfundat, ut peracto presentis vite curriculo vos ad
celestia regna perducat. Amen.
Quod ipse prestare. Amen.
Benedictio.
In dw Pentecostes. Benedictio.
Deus, qui hodierna die discipulorum mentes Spiritus Paracliti
infusione dignatus est inlustrare, faciat vos sua benedictione repleri,
et ejusdem Spiritus donis exuberari. Amen.
Ille ignis, qui super discipulos apparuit, peccatorum vestrorum
sordes expurget, et sui luminis infusione corda vestra perlustret.
Amen.
Quique dignatus est diversitatem linguarum in unius fidei con-
fessione adunare, in eadem vos faciat fide perseverare, et per bane
ab spe ad speciem pervenire.
Quod ipse. Amen.
Benedictio. Amen.
In die Pentecostes ad vesperum. Benedictio.
Domine Jesu Christe, qui discipulis tuis tuum Spiriturn tribuisti
aecclesise tuae Catholice dona largire. Amen.
Ut quicumque sunt ex aqua et Spiritu Sancto renati semper
induant ejus protectione muniti. Amen.
BENEDICTIONES. 7 1
Redundet in cis caritas diffusa per Spiritum Sanctum quae
opcriat ac supcrct omnem multitudinem peccatorum. Amen.
Requiescat in istis propitius qui quondam requievit in Apostolis
gloriosus. Amen.
Hie vos benedicat de coclis qui per crucem passionis suoe vos
redemit in terris: cui est honor et imperium, regnum et potestas
in secula sseculorum.
Benedictio Dei Patris. Amen.
In Sabbato. Benedictio.
Benedicat vos Omnipotens Deus, qui cuncta ex nichilo creavit,
et vobis in baptismate per Spiritum Sanctum remissionem omnium
peccatorum tribuat. Amen.
Quique eundem Spiritum Sanctum in igneis linguis discipulis
suis dedit, ipsius illustratione corda vestra perlustrct, atque in
suum amorem jugiter accendat. Amen.
Quatinus ejus dono a cunctis vitiis emundati ipsius opitulatione,
ab omnibus adversitatibus defensi templum illius eflici mereamini.
Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio Dei. Amen.
Dominica octava post Pentecosten. Benedictio.
Omnipotens Trinitas, unus et verus Deus, Pater et Filius et
Spiritus Sanctus, dot vobis desiderare fideliter, agnoscere veraciter,
diligere sinceriter. Amen.
^Equalitatem atque incommutabilitatem suae essentiaj ita vestris
mcntibus infjgat, ut ab eo minquam vos quibuscumque fantasiis
oberrare permittat. Amen.
Sicque vos in sua fide et caritate perseverare concedat, ut per
ca postmodum ad sui manifestationem visionemque interminabilem
introducat.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
Dominica j. post Pentecosten. Benedictio.
Benedicat vobis Dominus, et custodiat vos: illuminet faciem
suam super vos, et misereatur vestri. Amen.
Convertat vultum suum ad vos, et det vobis pacem. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio Dei. Amen.
72 PONTIFICALS ECGBERHTI.
Dominica ij. post Pentecosten. Benedictio.
Propitietur Dominus cunctis iniquitatibus vestris et sanet omncs
languores vestros. Amen.
Eedimat de interitu vitam vestram, et satiet in bonis desiderium
vestrum. Amen.
Auferat a vobis cor lapideum, et det vobis cor carneum. Amen.
Quod ipse. Amen.
Benedictio. Amen.
Dominica iij. post Pentecosten. Benedictio.
Benedicat vobis Dominus nostri oris alloquio, et cor vestrum
sinceri amoris copulet nexu perpetuo. Amen.
Floreatis rerum presentium copiis justitia adquisitis, gaudeatis
perenniter fructibus sincerissime caritatis. Amen.
Tribuat vobis Dominus dona perennia, ut post tempora
feliciter dilata percipiatis gaudia sempiterna. Amen.
Quod ipse. Amen.
Benedictio. Amen.
Dominica iiij. post Pentecosten. Benedictio..' .
Emundet Dominus conscientias vestras ab omni malitia, et
repleat sanctificatione perpetua. Amen.
Vota vestra clementer intendat, et peccata omnia propitiatus
indulgeat. Amen.
Quaa pie optatis miseratus attribuat, et qu.se, pavescitis pius pro-
pugnator procul repellat. Amen.
Quod ipse. Amen.
Benedictio. Amen.
Dominica v. post Pentecosten. Benedictio.
Omnipotens Deus sua vos dementia benedicat, et sensum in
vobis sapientiae salutaris infundat. Amen.
Catholicse fidei vos documentis enutriat, et in sanctis operibus
perseverabiles reddat. Amen.
Gressus vestros ab errore convertat, et viam vobis pacis et
caritatis ostendat. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
BENEDICTIONE8. 73
.Dominica vj. post Pentecosten. Benedictio.
Amoveat a vobis Dominus totius maculas simulationis, ct
imbuat vos muncribus pure dilcctionis. Amen.
Subjuget in vobis reluctationem carnis et sanguinis, et opem
conferat perpctue caritatis. Amen.
Idque vos in present! seculo diligere faciat quod a crelestis
paradisi hcrcditate non dividit. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
Dominica vij. post Pentecosten. Benedictio.
Inclinet Dominus aurem suam ad preces nostrae humilitatis, et
det vobis gratiam sua3 benedictionis, et premium scmpiterne
salutis. Amen.
Semper et ubique Dominum propitium habeatis, et ejus laudibus
exultetis. Amen.
Omnium peccatorum vestrorum vincula solvat, et ad gloriam
sempiternam pervenire vos faciat.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
Dominica viij. post Pentecosten. Benedictio.
Sanctificet vos Domini gratia, et ab omni malo custodiat. Amen.
Arceat a vobis omne quod malum est, et spiritus vestros cor-
poraque purificet. Amen.
Alliget vos sibi vinculo caritatis, et pax ejus habundet in cor-
dibus vestris. Amen.
Quod ipse. , Amen.
Benedictio. Amen.
Dominica viiij. post Pentecosten. Benedictio.
Multiplicct in vobis Dominus copiam benedictionis, et con-
firraet vos in spe regni celestis. Amen.
Actus vestros corrigat, vitam emendet, mores componat, et vos
ad coelestis paradysi hereditatem perducat. Amen.
Eaque inventione repleri valeatis qua ei in perpetuum placeatis.
Amen.
Quod ipse. Amen.
.Benedictio. Amen.
74 PONTIFICALS ECGBERHTI.
Dominica x. post Pentecosten. Benedictio.
Deus, qui est vita mortalium salusque peccatorum, auferat a
vobis omnes maculas delictorum. Amen.
Induat vos decore virtutum, sanctificet mentes, purificet vo-
luntates, et det vobis sanctorum consortium angelorum. Amen.
Ut probabiles fide et opere inmaculati perveniatis acl aeternam
gaudiorum oelestium hereditatem . Amen.
Quod ipse. Amen.
Benedictio. Amen.
Dominica xj. post Pentecosten. Benedictio.
Devotionem vestram Dominus dignanter intendat, et suse vobis
benedictionis dona concedat. Amen.
Talique vos in presenti sseculo subsidio muniat, ut paradisi vos
in futuro habitatores efficiat. Amen.
Sicque corda vestra sanctificando benedicat, et benedicendo
sanctificet, ut vobiscum immo in vobis jugiter habitare delectet.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
Dominica xij. post Pentecosten. Benedictio.
Gratia sua vos Dominus locupletet, et crelesti benedictione mul-
tiplicet. Amen.
Ab omni vos adversitate defendat, et pia semper miseratione
custodiat. Amen.
Petitiones vestras placatus intendat, et culparum omnium vobis
veniam clementer attribuat. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
Dominica xiij. post Pentecosten. Benedictio.
Det vobis munus suae benedictionis, et repleat vos spiritu veri-
tatis et pacis. Amen.
Quatenus sic per viam salutis devota mente curratis, ut sub-
ripientium delictorum laqueos salubriter evadatis. Amen.
Sicque efficiamini in ejus subplicatione devoti, et in mutua
dilectione sinceri, ut ad cceleste regnum pervenire possitis securi.
Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
I3ENEDICTIONE3. 75
Dominica xiiij. post Pentecosten. Benedicts.
Benedictio vos Domini comitetur ubique, sibique vos semper
faciat adhcrcre. Amen.
Ipse vos suae benedictione salvificet, qui dignatus cst plasmarc
potenter. Amen.
Atque ita vos prestet feliciter viverc, ut coelestis beatitudinis
efficiat colieredes.
Quod ipse. Amen.
Benedictio. Ainen.
Dominica xv. post Pentecosten. Benedictio.
Concedat vobis Omnipotens Deus munus suae benedictionis,
qui vestraj est conscius infirmitatis. Amen.
Et qui vobis tribuit supplicandi affectum, tribuat consolationis
auxilium.
Ut ab eo et presentis et future subsidium vitae capiatis, cujus
vos bonitate creates esse crcditis. Amen.
Quod ipse. Amen.
Benedictio. Amen.
Dominica xvj. post Pentecosten. Benedictio.
Omnipotens Dominus peccatorum vestrorum maculas purget,
et sua vos benedictione illustret. Amen.
Kepleat vos spiritalium donis virtutum, perseverare faciat in
bonis propositum vestrum. Amen.
Sicque humilitatem vestram benignus acceptet, et suae vos
pietatis remuneratione locupletet. Anien.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Ainen.
Dominica xvij. post Pentecosten. Benedictio.
Omnipotens Deus crelesti vos protectione circumdet, et suae
benedictionis dono locupletet. Amen.
Concedatque vobis ut qui in sola spe gratiae celestis innitimini,
coelesti etiam protectione muniamini. Amen.
Quatinus et in presenti saeculo mortalis vite solatia capiatis,
et sempiterna gaudia compreliendere valeatis. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
76 PONTIFICALS ECGBERHTI.
Dominica xviij. post Pentecosten. Benedictio.
Omnipotens Deus dexterae suse perpetuo vos circumdet auxilio,
et benedictionum suarum repleat dono. Amen.
Ab omni vos pravitate defendat, et donis coelestibus exuberare
concedat. Amen.
Quo corpore mundati ac mente, talem ei exnibeatis servitutem,
per quam suam consequi valeatis propitiationem.
Quod ipse. Amen.
Benedictio. Amen.
Dominica xix. post Pentecosten. Benedictio.
Purificet Omnipotens Deus vestrorum cordium archana, qui
benedictionis suse vobis tribuit incrementa. Amen.
Ab omnibus vite presentis periculis exuamini, et virtutum
spiritalium ornamentis induamini. Amen.
Quo illius adjutorio fulti, sic ei serviatis in terris, ut ei conjungi
valeatis in coelis.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
Dominica xx. post Pentecosten. Benedictio.
Omnipotens Deus universa a vobis adversa excludat, et suas
super vos benedictionis dona propitiatus infundat. Amen.
Corda vestra efficiat sacris intenta doctrinis, quo possitis repleri
beneficiis sempiternis. Amen.
Quatinus et exsequenda intellegentes, et intellecta exsequentes,
et inter adversa mundi inveniamini indempnes, et beatorum
spirituum efficiamini coheredes. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
Dominica xxj. post Pentecosten. Benedictio.
Omnipotens Deus dies vestros in sua pace disponat, et suse
vobis benedictionis dona concedat. Amen.
Ab omnibus vos perturbationibus liberet, et mentes vestras in
suse pacis tranquillitate consolidet. Amen.
Quatenus spei fidei et caritatis gemmis ornati, et presentem
vitam transeatis inlesi, et ad seternam perveniatis securi.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
BENEDICTIONE8. 77
Dominica xxij. post Pentecosten. Benedictio.
Bencdictionis Domini gratia vos semper protegat, et ab omni
malo defendat: mundet vos ab omni crimine peccatorum, et
sibimct placere faciat in aeternum. Amen.
Ubique vobis Dominus placatus occurrat, ct suae benedictionis
opera dignanter attribuat. Arnen.
Quod ipsc. Amen.
Benedictio. Amen.
Dominica xxiij. post Pentecosten. Benedictio.
Omnipotens Deus adaperiat cor vestrum in lege sua, et
humiliet animas vestras ad capienda mandata co3lestia. Amen.
Quicquid vobis pro salute animarum vestrarum os mortalitatis
nostrae enarrat, acceptum vobis pietas divina efficiat. Amen.
Ut divinis sermonibus animati cum eis qui pro vobis vigilant
ad aeternam beatitudinem mereamini pervenire inlaesi. Amen.
Quod ipse. Amen.
Benedictio Dei Patris.
Feria ij. Benedictio cotidiana.
Omnipotens Deus sua vos dementia benedicat, et sensum in
vobis sapientiae salutaris infundat. Amen.
Catholicae vos fidei documentis enutriat, et in sanctis operibus
perse verabiles reddat : gressus vestros ab errore convertat, et viam
vobis pacis et caritatis ostendat. Amen.
Quod ipse. Amen.
Benedictio. Amen.
Feria iij. Benedictio cotidiana.
Inclinet Dominus aurem suam ad preces vestrae humilitatis, et
det vobis gratiam suae benedictionis, et premium sempiternal
salutis. Amen.
Omnium peccatorum vestrorum vincula solvat, et ad gloriam
sempiternam pervenire vos faciat. Amen.
Multiplicet in vobis Dominus copiam suae benedictionis, et
confirmet vos in spe regni coelestis. Amen.
78 PONTIFICALS ECGBERHTI.
Actus vestros corrigat, vitam emendet, mores componat, et vos
ad coelestis paradisi liereditatein perducat. Amen.
Talique intentione repleri valeatis qua ei in perpetuum placeatis.
Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Feria iiij. Benedictio cotidiana.
Devotionem vestram Dominus dignanter intendat, et suse vobis
benedictionis dona concedat. Amen.
Talique vos in presenti sseculo subsidio muniat, ut paradisi vos
in futuro habitatores efficiat. Amen.
Sicque corda vestra sanctificando benedicat, et benedicendo
sanctificet, ut vobiscum immo in vobis jugiter habitare delectet..
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Feria v. Benedictio cotidiana.
Det vobis Dominus munera suse benedictionis, et repleat vos
spiritu veritatis et pacis.
Quatinus sic per viam salutis devota mente cur rentes, ut
subripientium delictorum laqueos salubriter evadatis.
Sicque efnciamini in ejus supplicatione devoti, et in mutua
dilectione sinceri, ut ad-cosleste regnum pervenire possitis securi.
Amen.
Quod ipso. Amen. Benedictio,
Feria vj.
Benedicat vos Omnipotens Deus, et mentes vestras ab omni
reatu malitiae separet, et prestet vobis velle quod precepit, tribu-
atque quod oportet, et omni vos bono spiritalium virtutum
locupletet.
Ut vos in fide firmet, in conversatione castiget, in virtute
multiplicet, in firmitate relevet, in anxietate Isetificet, in pros-
peritate preparet, omni iniquitate emundet, in tranquilitate
sublimet, et ad vitam eeternam perducat.
Gratiam suam vobis infundet, offensa indulgeat, crimina
demittat, disciplinam ingerat, mansuetudinem tribuat, correc-
tionem confirmet, et vitam perfectam conservet.
Quod ipse. Benedictio.
BENEDICTIONES. 79
Feria vij. Benedictio.
Plcbs tua, Domine quaesumus, nostram bcnedictionem accipiat,
per quam cuncta noxia declinet et optata rcpcriat. Amen.
Circumcinge earn spiritali muro tuo, presta cis continuam
sanitatcm, da cis tempora tranquilla, da quieta sccura ct pacifica,
ut possint pervcnire ad gaudia aeterna. Amen.
Quod ipse. Amen.
Benedictio.
Benedictio cotidiana.
Da, Domine, fidelibus tuis sapientiam, fidem rectam, paticntiam
probatam, abstinentie virtutem, ct vitam tribue percnnem. Amen.
Tu, Domine, nos onines benedicere dignare, ut, te duce et te
rectorc, ad prcmia seterna mereamur pervenire. Amen.
Tune nos cum omnibus elementis tuis bencdicas, et spiritali
alimonia cum angclis repleas. Amen.
Quod ipse.
Benedictio.
Benedictio cotidiana.
Benedic, Domine, omnem istam familiam quae gratiam bene-
dictionis tuae in venire desiderat. Amen.
Propriam manum de coelis emitte, et capita singulorum continge.
Amen.
Descendat super hanc plebem gratia benedictionis tua3, sicut
dcscendit ros pluviai ad irrigandam super faciem terras. Amen.
Sic onines manus tuae sentiant tactum, et Spiritus Sancti pcr-
cipiant gaudium, et benedicti permaneant in geternum. Amen.
Benedicant te creaturae tuae, Domine, et tu eas benedicerc
digneris cum pace. Amen.
Illc vos benedicat de coelis, qui per crucem et sanguinem
passionis suae nos dignatus est redimere in terris. Amen.
Benedictio Dei, Patris.
Benedictio cotidiana.
Agnoscat Dominus in vobis proprium signum, et vobis suae
misericordirc conferat donum. Amen.
80 PONTIFICALE ECGBEEHTI.
Bella comprimat, famem auferat, pacem tribuat, inimici insidias
longe repellat. Amen.
Merentium gemitus videat, vocem vestri doloris exaudiat, et
lacrimas ab omni facie tergat. Amen.
Alternam vobis dilectionem indulgeat, et perfectam, caritatem
concedat.
Ille vos benedicat de ccelis, qui per crucem et sanguinem pas-
sionis suae nos dignatus est redimere in terris. Amen.
Benedictio Dei, Patris et Filii.
Benedictio de cotidianis diebus.
Conservet vos Omnipotens Deus ab omnibus malis, et vos custo-
diat in omnibus bonis. Amen.
Separet a vobis cunctos adversaries vestros, et preparet innu-
merabiles amicos. Amen.
Separet vos ab inlicitis cogitationibus vestris, et conjungat
coelestium virtutum affectibus. Amen.
Terram vobis fructiferam faciat, et coeli serenitatem tribuat, et
perfectam caritatem concedat. Amen.
Suis vos repleat benedictionibus, insuper exaltet in crelorum
regni sedibus. Amen.
Qui vobis benedixerit a Deo seterno sit benedictus, qui vobis
nocuerit a Deo sit separatus. Amen.
Tribuat vobis coelestem benedictionem, et perducat vos ad
vitam sine fine durantem. Amen.
Quod ipse. Amen.
Quod ipse.
Benedictio ad matutinum de cotidianis.
Nunquam deseras, Domine, quam plantare dignatus es vineam
tuam, sed facies earn semper excultam. Amen.
Nullis sepibus sufFocetur, nee inportuna avium vastatione
vexetur. Amen.
Sed adesto ei proximus semper et cotidianam fac de botribus
ubertatem. Amen.
Non in ea lolium seminet inimicus, sed dignos tibi semper afferat
fructus.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
BENEDICTIONES. 81
Benedictio vespertina de cotidianis^diebus.
Ad custodienclam grcgem hanc animarum, pastor bone, qui
dormirc nescis, invigila. Amen.
Et ne nocturnis terroribus fatigentur, coelestia super eos vela-
menta pretende. Amen.
Humiliata tibi omnium capita dextera tuae benedictionis sanc-
tifica. Amen.
Ille vos benedicat de coelis, qui per crucem passionis suae vos
redimit in terris.
Cui est honor et imperium, regnum et potestas, in saecula
syeculorum. Amen.
Benedictio Dei, Patris.
Dominica v. de Adventu ante natale Domini.
Concedat vobis Dominus premium sincerissime caritatis, ut cum
omnibus semper in pace vivatis. Amen.
Iniinicorum omnium insidias superetis, et presentem vitam
sincerissime peragatis. Amen.
Sitis etiam a reatu conscience liberati, ut nichil metuatis in die
judicii post futuri. Amen.
Quod. Benedictio.
Dominica iiij. ante natale Domini.
Omnipotens Deus cujus Unigeniti adventum et preteritum
creditis, et futuruni expectatis, ejusdemque adventus vos illus-
tratione sua sanctificet, et sua benedictione locupletet. Amen.
In presentis vitas stadio vos ab omni adversitate defendat, et se
vobis in judicio placabilem ostendat. Amen.
Quo a cunctis peccatorum contagiis liberati, illius tremendi
examinis diem exspectetis interriti. Amen.
Quod ipse. Amen.
Benedictio.
Dominica iij. ante natale Domini.
Deus, cujus adventus incarnatione preteritus creditur, et judicii
venturus exspectatur, vos antequam veniat expiet ab omni con-
tagione delicti. Amen.
G
82 PONTIFICALS ECGBERHTI.
Prius in vobis diluat omne quod in ilia futura examinatione
puniturus est, ut cum Justus advcnerit judex non in vobis
inveniat quod condempnet. Amen.
Quo veniente non incurratis supplicium geternum, sed remu-
neremini donariis sempiternis. Amen.
Quod ipse. Amen.
Benedictio. Amen.
Dominica ij. ante natale Domini. ~
Omnipotens Deus vos placito vultu respiciat, et in vos suse
benedictionis donum infundat. Amen.
Et qui hos dies incarnatione Unigeniti sui fecit sollempnes, a
cunctis presentis et future vitse adversitatibus vos reddat in-
dempnes. Amen.
Ut qui de adventu Redemptoris nostri secundum carnem devota
mente Isetamini, in secundo cum in maj estate sua venerit premiis
^terne vite ditemini. Amen.
Quod ipse. Amen.
Benedictio. Amen.
Dominica j. ante natale Domini..
Deus, qui vos et prioris adventus gratia reparavit, et in secundo
daturum se vobis regnum cum sanctis angelis repromisit, adventus
sui vos illtistratione sanctificet. Amen.
Vincula vestra dissolvat antequam veniat, ut liberati a vinculis
peccatorum, interriti tremendum ejus exspectetis adventum.
Amen.
Et quern venisse in terris pro vestra salute creditis, venturumque
judicem sustinetis adventus sui gloriam inpavidi mereamini con-
tueri. Amen.
Quod ipse. Amen.
Benedictio. Amen.
Benedictio deSancta Trinitate requiretur retro in octavasPentecostes.
Omnipotens Trinitas, unus et verus Deus, Pater et Films et
Spiritus Sanctus.
HENEDICTIONES.
Benedictio in viyilia natalis Domini.
Omnipotcns Deus, qui incarnationc Unigeniti sui mundi
tcncbras effugavit, ct cjus gloriosa nativitatc hanc sacratissimam
noctcm inradiavit, ciFuget a vobis tenebras vitiorum, et inradict
corda vcstra luce virtutum. Amen.
Quique ejus sacratissime nativitatis gaudium mngnum pastoribus
ab angelo voluit nuntiari, ipse super vos benedictionis suae gra-
tissimum imbrem infundat, atque, ipso pastore, vos ad seternorum
gaudiorum pascua aeterna perducat. Amen.
Et qui per ejus iricarnationem terrena coelestibus sociavit, in-
terne pacis et bone voluntatis vos nectare repleat, et ccelestis
militias consortes efficiat.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
Benedictio in die natalis Domini.
Benedicat vos Omnipotens Deus, vestramque ad superna excitet
intentionem, qui hanc sacratissimam diem nativitate Filii sui
fecit esse sollcmpnem. Amen.
Et qui eum qui panis est angelorum in presepi aecclesiae cibum
fecit esse fidelium animarum, ipse vos, et in presenti sseculo
degustare faciat aeternorum dulccdinem gaudiorum, et in futuro
perducat ad satietatem a3ternorum premiorum. Amen.
Quique ejus infantiam vilibus voluit indui pannis, ipse vos
CGclestium vestimentorum induat ornamentis. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
Benedictio in die natalis Domini ad vesperum.
Deus, qui adventum tua3 majestatis per angelum Gabriel em
antequam descenderis nuntiari jussisti. Amen.
Qui dignanter infra humana viscera ingressus est, et ex alvo
Virginia hodie te mundus clarilicatum excipit.
Tu, Domine, benedic hanc familiam tuam quam hodierna
sollempnitas in adventu tuo fecit gaudere. Amen.
Ille vos benedicat de coelis, qui per crucem passionis sua3 vos
redemit in terris: cui est honor et imperium, regnum et potestas
in saecula saeculorum. Amen.
Benedictio Dei, Patris. Amen.
G 2
84 PONTIFICALS ECGBERHTI.
In natale Sancti Stephani proto-martyris.
Deus, qui beatum Stephanum proto-martyrem coronavit, et
confessione fidei et agone martyrii mentes vestras circumdet, et
in present! sseculo corona justitiae, et in future perducat vos ad
coronam glorise. Amen.
Illius obtentu tribuat vobis Dei et proximi caritate semper
exuberare, qui hanc studuit etiam inter lapidantium impetus
obtinere. Amen.
Quo ejus et exemplo roborati et intercessione muniti, ab eo,
quern ille a dextris Dei videt stantem, mereamini benedici. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
Benedictio in natale Sancti Johannis Evangelists.
Omnipotens Deus dignetur vobis per intercessionem beati
Jonannis Apostoli et Evangelistae benedicere, qui per eum
archana verbi sui voluit ascclesise suse revelare. Amen.
Concedat vobis ut quod ille Spiritus Sancti munere afflatus
vestris auribus excellenter infudit, ejusdem Spiritus dono capere
mente valeatis. Amen.
Quo ejus documento de divinitate nostri Redemptoris edocti, et
amando quod tradidit, et predicando quod docuit, et exsequendo
quod jussit, ad dona pervenire mereamini, quse idem Jesus Christus
Dominus noster repromisit. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
Benedictio Innocentium.
Omnipotens Deus, pro cujus Unigeniti veneranda infantia,
infantum innocentium catervas Herodis funesti peremit sevitia,
suae vobis benedictionis tribuat dona gratissima. Amen.
Et qui eis concessit ut unicum Filium ejus Dominum nostrum
non loquendo sed moriendo confiterentur, concedat vobis ut fidem
veram, quam lingua vestra fatetur, etiam mores probi et vita in-
culpabilis fateatur.
Quique eos primitivum fructum saiictae suse suscepit vEcclesiae,
cum fructu bonorum operum vos faciat pervenire ad gaudia
seternse patrise. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
BENEDICTIONES. 85
Benedictw in octavos Domini.
Omnipotens Deus, cujus Unigenitus hodicrna die, ne legem
solvcrct quam adimplere vencrat, corporalem suscepit circum-
cisionem, spiritali circumcisionc mentes vcstras ab omnibus
vitiorum inccntivis expurgct, et suam in vos benedictionem
infundat. Amen.
Et qui Icgcm per Moysen dedit, ut per mediatorem nostrum
benedictionem darct, cxuat vos mortiiicatione vitiorum, et faciat
perse verare in novitate virtutum.
Quo sic in senarii numeri perfectione in hoc sseculo vivatis, et
in septenario inter beatorum spirituum agmina requiescatis,
quatinus in octavo resurrectione renovati jubelei remissione ditati,
ad gaudia sine fine mansura perveniatis.
Quod ipse. Amen.
Benedict io.
Benedictio in Theophania.
Deus, lumen vcrum, qui Unigenitum suum, libdierna die,
Stella duce, gentibus voluit revelare, sua vos dignetur bene-
dictione ditare. Amen.
Quo exemplo Magorum mystica Domino Jesu Christo munera
ofterentcs, spreto antique hoste, spretisque contagiis vitiorum, ad
seternam patriam redire valeatis per viam virtutum. Amen.
Dctque vobis veram mentium innocentiam, qui super Uni-
genitum suum Spiritum Sanctum demonstrari voluit percolumbam,
eaque virtute mentes vestrae exerceantur ad intelligenda divine
legis archana, qua in Ghana Galilee lympha est in vinura
con versa.
Quod ipse. Amcu.
Benedictio.
Benedictio Epiphanice Domini ad vesperum.
Deus, mirabilium et virtutum auctor, te supplices exoramus,
ut qui se tune mundi lumen stellar prodidit luminc, et hu-
militatem videre Magi perveiierunt ad Regem, ipse ad agnos-
cendum se delicta ignoscenda concedat. Amen.
Kt qui dignatus cst hodie ad Jordanis fontcin Ions aquae vivo
86 PONTIFICALS ECGBEIIHTI.
descendere, ut lavacro sancti corporis ipsas aquas dilucret cum
ablui nos elegeris. Amen.
Quia rursus hie ille dies est qui in Ghana Galilese te designavit
Dominurn virtutis et gloriaa, cum ad beatum convivium, rogatus
ad nuptias quis esses, demonstrasti in operibus virtutum.iniraculis.
Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
In purificatione Sanctce Marice. Benedictio. ..
Omnipotens Deus, qui per Unigenitum suum hodierna die in
assumpta carne in templo voluit presentari, benedictionis suse vos
munere fultos bonis operibus faciat exornari. Amen.
Et qui eurn, ut legem adimpleret, ministrum voluit effici legis,
mentes vestras instruat legis suse spiritalibus documentis. Amen.
Quo ei et pro turturibus castitatis seu caritatis munera
offerre valeatis, et pro pullis columbarum spiritalibus donis exu-
beretis.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Benedictio. Adnuntiatio Sanctce Marice.
Deus, qui cum te non capiant creli, dignatus es in templo uteri
virginalis includi, ut mater integra haberet et fructum de spiritu,
et incorruptionem de partu, da ^Ecclesias tuae angelum custodem,
qui Filium Marias, fide concipiente, predixit. Amen.
Sanctificetque gregem tuum ilia benedictio, quse sine seinine
humano Redemptorem virginis formavit in utero. Amen.
Ut te protegente exultet JEcclesia de congregate populo, sicut
Maria meruit gloriari de fructu pretioso.
Quod ipse. Benedictio.
V. Kal. Maii. Inventio /Sanctce Crucis. Benedictio.
Kp Benedicat vos Omnipotens Deus, qui per Unigeniti sui Jesu
Christi Domini nostri passionem, et crucis patibulum genus
redemit humanum. Amen.
Concedatque vobis ut cum omnibus sanctis, quse sit ejusdem
crucis longitude, latitude, sublimitas et profundum, mente devota
comprehendere possitis. Amen.
Quatehus vosinet ipsos abnegando crucemque gestando, ita in
BENEDICTIONES. 87
presentis vitas stadio Redomptorcm nostrum possitis sequi, ut ei
inter chores angclorum post obitum mercamini adscisci. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
VIII. Kal. Julii. In natale Sancti Johannis Baptists.
Benedicat vos Omnipotens Deus beati Johannis Baptiste inter -
cessione, cujus hodic natalicia celebratis, concedatque ut cujus
sollempnia colitis patrocinia sentiatis. Amen.
lllius obtentu ab omnibus adversis tueamini, et bonis omnibus
perfruamini, qui adventum Redemptoris mundi necdum natus
cognovit, matris sterilitatem nascendo abstulit, patris linguam
natus absolvit. Amen.
Quatenus ipsius agni quern ille digito ostendit, cujus immola-
tione estis redempti, ita virtutum lanis vestiri, et innocentiam
valeatis imitari, ut ei in aeterna? patria3 felicitate possitis adjungi.
Quod ipsc. Amen. Benedictio.
Kal. Augusti. Benedictio in natale Machabeorum.
Exaudi preces supplicum Omnipotens conditor rerum, qui es
gloria saeculorum, remuneratio fideliuin, purificatio gentium, recu-
peratio animarum. Amen.
Sic huic familiae ad hodiernam Machabeorum confluenti sol-
lempnitatem dona salutem adquirere, et tuae majestati vota votis
offeree. Amen.
Ut intercessione Machabeorum martyrum, quorum hodierna
die celcbramus triumphum, illuc plebs dcvota occurratper veniam
quo martyres meruerunt ascendere per palmam. Amen.
Ille vos benedicat. Amen. Beneiictio.
///. Kal. Julii. Natalis Apostolomm Petri et Pauli Benedictio.
Benedicat vos Deus, qui nps beati Petri saluberrima confessione
in secclesiasticce fidci fundavit soliditatc. Amen.
Et quos beati Pauli sanctissima instruxit predicatione, sua
tueatur gratissima defensione. Amen.
Quatinus Petrus clave, Paulus sermone, utriquc intercessione,
ad illam vos certent patriam introducere, ad quam illi, alter
cruce, alter gladio, hodierna die pervenere. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
88 PONTIFICALS ECGBERHTJ.
Benedictio Sancti Laurentii.
Sanctae Trinitatis super vos benedictio descendat gratissima, qui
beati Levite Laurentii martyrisque gloriosi festum mente cele-
bratis devotissima. Amen.
Illius mereamini suffragiis fulciri, exemploque roborari, qui
nee sevitia torquentium frangi, nee imnanissima tormentorum
crudelitate a gloriosissirna Christi confessione potuit labi. . . Amen. .
Et qui eum, superato diverse tormentorum genere, ccelestem
gloriam felici dedit scandere cum triumpho, ipse vobis concedat
vigore fidei vitiorum pellere contagia, et cum electis omnibus indui
inmarcescibilis glorias corona. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
XVIII. Kal. Septembris. Adsumptio Sanctce Marice.
Deus, qui per beatae Mariae Virginis partum genus humanum
dignatus est redimere, sua vos dignetur benedictione locupletare.
Amen.
Ej usque semper et ubique patrocinia sentiatis, ex cujus inte-
merato utero auctorem vitas suscipere meruistis. Amen.
Et qui ad ejus celebrandam festivitatem hodierna die devotis
mentibus convenistis, spiritalium gaudiorum et aeternorum pre-
miorum vobiscum munera reportetis. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
IIII. Kal. De passione Sancti Joliannis Baptistce.
Deus, qui vos beati Johannis Baptistse concedit sollempnia
frequentare, tribuat vobis et eadem devotis mentibus celebrare, et
suae benedictionis dona percipere. Amen.
Et qui pro legis ejus preconio carceralibus est retrusus in
tenebris, intercessione sua a tenebrosorum operum vos liberat in-
centivis. Amen.
Et qui pro veritate que Deus est caput non est cunctatus
amittere, suo etiam adventu ad capud omnium quod Christus est
vos faciat pervenire. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.'
HENEDICTIONES. 89
Benedictio in nativitate Sanctce Marice.
Omnipotens Deus sua vos dignetur protcctione benedicere, qui
hunc diem per nativitatem beate Mariac fecit clarescere. Amen.
Et qui per earn Filium suum voluit nasci, ejus intercessione
adversitate defendi. Amen.
Quod in presenti evo ejus meritis et precibus adjuti sempiterna
valeatis gratanter felicitate perfrui. Amen.
Quod ipsc. Amen. Benedictio.
XVIII. Kal. Octobris. Exaltatio Sanctce Crucis. Benedictio.
^ Deus, qui beate crunpcis patibulum quod priuserat scelestis
ad poenam convertisti redemptis ad vitam, concede plebem tuam
ejus vallari presidio, cujus est armata vexillo. Amen.
Sit et crux fidei fundainentum, spei suffragium, in adversis
auxilium, in prosperis adjumentum. Amen.
Sit in lioste victoria, sit in campo custodia, in domo sit con-
cordia, sit in via fultura.
Ut pastor in futuro gregem servet incolumem, quae nobis con-
versa est agno vinccnte in salutem. Amen.
Dignare liunc populum signo Sanctae Crucis benedicere, ut in
die judicii nullus possit a te eum separare. Amen.
Ille vos benedicat de coelis, qui per crucem passionis suse vos
redlmit in terris, cui est honor et imperium in saecula saeculorum.
Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
VI. KaL* Octobris. Basilicce Sancti Michaelis Archangeli.
Benedictio.
Deus, qui ad salutem nostram angelorum suorum utitur minis-
terio, corum vos munimine custodiat custodiaquc commuuiat.
Amen.
Det vobis mentium puritatem et jugem corporum castitatem,
qui eorum electis omnibus repromisit aaqualitatem. Amen.
Quique illis ccrtissimam suae perennitatis tribuit fiduciam, ipse
vos fidei, spei caritatisque perseverabili virtute con linnet, atque
ad eorum beatitudinis societatcm perducat. Amen.
Quod ipsc. Amen. Benedictio. Amen.
90 I'ONTIFJCALE ECGBERHTI.
In die Sancti Michaelis Archangeli.
Benedicat vos principium lucis angclorum quos sibi concives et
consortes fecit in sedibus supernorum. Amen.
Quorum amministratione muniatur in terris vita vestra, ut
liberati ab hostibus visibilibus et invisibilibus mereamini pervenire
ad premia seterna. Amen.
Inter quorum venerationem Archangeli Michaelis suffulti
auxiliis ejus memoriam celebretis hodie devotissime in arvis, ut
illius societate fruamini in astris.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
Kal. Novembris. Omnium Sanctorum.
Benedicat vos Deus beatorum martyr um suorum 111. suffragiis,
et liberet vos ab adversitatibus cunctis. Amen.
. Commendet vos eorum intercessio gloriosa, quorum in con-
spectu ejus est mors pretiosa. Amen.
Ut sicut illi per diversa tormentorum coelestis regni sunt sortiti
hereditatem, ita vos eorum mereamini consortium per bonorum
operum exhibitionem. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
Benedictio in die Omnium Sanctorum, sive ad vesp.erum.
Concede Omnipotens Deus ut omnes ordines celestium virtutum,
sanctaque Dei genetrix Maria, et sancti Apostoli tui, martyres,
confessores, virgines, atque omnes sancti, quorum hodie gloriosam
celebrarnus festivitatem, nos semper et ubique adjuvent, quatinus
eorum suffragiis vitam capere valeamus seternam.
Auxilium tuum populi tui, Domine, fidelibus impende, et
intercedentibus sanctis tuis quorum hodierna gaudemus festivitate,
fac nos ab omni adversitate liber ari, et in aeterna felicitate cum
illis Isetari. Amen.
Deus, omnium rerum conditor, humani generis reformator,
coelestium terrestrium et infernorum creator, omnium te invo-
cantium ab initio mundi exauditor, da nobis intercessionibus
eorum omnium veniarn pecaminum, ut cum illis sine macula
regnum capere valeamus seternum.
Ille vos benedicat. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Ainen.
HENEDICTIONES. 91
Benedictio. KaL Novembris. Natale Sancti Hilarii.
Dcus, fundator fidei, indultor sacerdotii, congrcgatio plebis,
sanctificatio confessoris, qui bcatum Hilarium hac armasti virtutc,
ut tibi militarist in fide, concede huic familiae pro se hunc inter-
cessorem esse, quern votis colit pontificem in fide. Amen.
Sit apud te pro nobis exorator, qui tune contra hereticos pro te
adstitit assertor: ut, tc retribuente, populus crescat innumerus,
quod suadavit in fide sacerdos.
Ille vos benedicat. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Benedictio Omnium Sanctorum.
Benedicat vos Omnipotens Deus per omnium sanctorum glorio-
sissimam intercessionem, et vestram placidissime dignetur suscipere
humillimam benedictionem.
Et quorum in terris cordc sincero felicissimum celebratis
triuinphum, ipsis opitulantibus ad eorum in coelis perduci mere-
amini desiderabile consortium.
Quatinus terreni contagii maculis emundati, ac virtutum om-
nium radiantibus lampadibus exornati, et coelestibus conjungi
dcccntcr agminibus, et venienti sponso valeatis occurrere cum
bonorum operum fulgentibus luminaribus. Amen.
Quod ipsc. Amen. Benedictio.
Benedictio in natale Sancti Martini Episcopi.
Deus qui Martinum presulem tuum ita predcstinasti, ut cum
tuse gratiaa perennitcr juberes astringi, erige vota populi qui pre-
tulisti gloriosa merita confessori: proficiat his ad fructum boni
operis quicquid in sacerdote amplcctuntur pro laude tui nominis.
Amen.
Et ejus intercessione hie populus consequatur veniam, qui, te
remunerante, felici servitio pervenit ad palmam.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Benedictio in vie/ilia Sancti Andrea;.
Omnipotens Deus sua vos benedictione circumdet, qui beatum
Andrcam apostolice dignitatis preconio sublimavit. Amen.
92 PONTIFICALS ECGBEKHTI.
Concedatque vobis ipsurn habere intercessorem in ccelis, cujus
devote pervenitis in terris diem sollempnitatis. Amen.
Ipsius quoque interventu queatis scandere alta coelorum, quo
processit idem per crucis passionem sequendo Dominum magis-
trum. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Benedictio in die Sancti Andrew.
Deus, qui beatum Andream apostolum per passionem crucis
ad pedes evexit sethereas, ipse vobis tribuat bonorum operum
eundem sequi vestigiis. Amen.
Et quern peculiarem optinere meruistis patronum, ipso inter-
cedente valeatis ad celeste feliciter pertingere regnum : eundem-
que mereamini videre in crelis regnantem, cujus gratulanter eele-
bratis sollempnissimum diem. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
In natale unius Apostoli.
Deus, qui vos in apostolicis tribuit consistere fundamentis,
benedicere vos dignetur beati Apostoli sui 111. intercedentibus
meritis. Amen.
Defendatque vos a cunctis adversis apostolicis presidiis, qui vos
eorum voluit ornari et munerari exemplis et documentis. Amen.
Quo per eorum intercessionem perveniatis ad seterne patriae
hereditatem per quorum doctrinam tenetis fidei integritatem.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
In natale unius Martyris. Benedictio.
Beati martyris tui intercessions vos Dominus benedicat, et ab
omni malo defendat : extendat in vos dexteram suae propitiationis,
qui eum suscepit per supplicia passionis.
Quo ejus in coelo mereamini habere consortium, cujus devotis
mentibus in terra celebratis triumpnum. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
In natale unius Confessoris.
Omnipotens Deus det vobis copiosam benedictionem, qui beatum
111. adscivit sibi virtute confessionis. Amen.
BENEDICTION E8. 93
Et qui ilium fecit coruscare miraculis, vos exornct bonorum
operum incrcmcntis. Amen.
Quo cjus cxcmplis eruditi, et intercessionc muniti, cujus depo-
sitionis diem celebratis in terris, illi possitis in ccelesti rcgione
adjimgi. Amen.
Quod ipsc. Amen. Benedictio.
In natale unius Virginis. Benedictio.
Benedicat vos Dcus, qui beate virgini 111. concessit et decorem
virginitatis et gloriam passionis. Amen.
Et cujus opitulatione ilia meruit et sexus fragilitatem et
persequentium rabiem devincere, vos possitis et vestrorum
corporum inlecebras et antiqui hostis machinamenta superare.
Amen.
Quo sicut ilia sexu fragili virile nisa est certamen de hos-
tibus triumphare, ita vos in hac mortalitate viventes valeatis,
et antiquuin hostem devincere, et ad regna celestia pervenire.
Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Benedictio in natale plurimorum Martyrum.
Benedicat vos Deus beatorum martyrum suoruin 111. sufFragiis,
et libcret ab adversitatibus cunctis. Amen.
Commendet vos eorum intercessio gloripsa, quorum in conspectu
ojus est mors pretiosa.
Ut sicut illi per diversa tormentorum genera coelestis rcgni sunt
sortiti hereditatem, ita vos mereamini consortium per bonorum
operum exhibitionem. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
In natale plurimorum Confessorum. Benedictio.
Sanctorum confessorum suoruni 111. meritis vos Dominus faciat
benedici, et contra omnia adversa eorum intercessione muniri.
Eorum vos efficiat suffragio felices, quorum festi'vitatis diem
celebratis ovantes. Amen.
Quo eorum imitantes exempla ad coelestia pervenire possitis
promissa. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
94 PONTIFICALS ECOBERHTI.
Benedictio episcopalis in ordinatione Diaconissce.
Omnipotens Dens intercedentibus sanctis virginibus suis vos
dignetur benedicere, qui de antique hoste etiam per feminas voluit
triumphare. Amen.
Et qui illis voluit centesimi fructum, decoremque virginitatis,
et agonem martyrii conferre, vos dignetur et vitiorunr squaloribus
expurgare, et virtutum lampadibus exornare. Amen.
Quatenus virtutum oleo ita peccatorum lampades possint repleri,
ut cum eis coelestis sponsi thalamum valeatis ingredi.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Benedictio episcopalis in ordinatione Diaconi.
Benedicat vos Deus misericordia plenus, pietate immensus,
maj estate gloriosus, virtute precipuus. Amen.
Multiplicetur pax in diebus tuis, saturitas in tempore, temperies
in aere, fructus in germine. Amen.
Ut dum te pius miserator locupletat in suam hereditatem pro-
pitius introducat.
Benedicat in te Dominus imaginem quam plasmavit, et det
misericordiam quam promisit. Amen.
Custodiat animam tuam quam redemit servando gratiam quam
profudit.
Ut et impleas que precepit, et ille custodiat quod donavit.
Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
Benedictio episcopalis in ordinatione Presbiteri.
Omnipotens sempiterne Deus respicere dignare de altissimo
regni tui solio super hunc presbiterum benedictionem tuam toto
corde postulantem. Amen.
Ut quern pretiosa sanguine Filii tui redimere voluisti, non
permittas illi adversitatibus maculari. Amen.
Da ei, Domine, tempora tranquilla, quieta et pacifica, et letitiam
spiritalem nabeat sine fine per tempora. Amen.
Da ei cor quod te cognoscat, da sensum qui te intelligat, da
intellectum quo terram despiciat, coelum aspiciat, peccata odiat,
justitiam diligat. Amen.
BENEDICTIONE8. 95
Da ci sapientiam rcctam, patientiam probatam, abstinentia?
virtu tcm, ct vitam tribuc pcrennem. Amen.
Benedictio super Regem dicenda tempore Synodi.
Bcnedicat tibi Dominus, custodiensque sicut tc voluit super
populum simrn constitucre regem, ita et in present! sseculo felicem,
et a3tcrne felicitatis tribuat esse consortcm. Amen.
Clerum ac populum quern sua voluit opitulatione pro tua sanc-
tificatione congregari, sua dispensationc et tua administratione per
diuturna tcmpora faciat feliciter gubernari. Amen.
Quatcnus divinis monitis parentes, adversitatibus omnibus
carentes, bonis omnibus exuberantes, tuo ministerio fideli amorc
obscquentes, et in presenti saiculo pacis tranquillitatc fruantur, et
tecum aaternorum civium Consortio potiri mereantur. Anien.
Quod ipsc. Amen. Benedictio. Amen.
Benedictio super Reyem.
Benedic Dominc clementissime hunc regem cum universo
populo suo, sicut benedixisti Abraham in militia, Isaac in victima,
Jacob in pascua. Amen.
Da ei de rore croli bencdictionem, de pinguedine terra? uber-
tatcm, do inimicis triumphum, de lumbis suis sobolcm regnaturum.
Amen.
Sit indeficiens amor in populo, et pax peregrinis in rcgno.
Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
Benedictio super Regem.
Omnipotcns Deus dat tibi copiam suae benedictionis, qui tc
populo suo preesse voluit dono sua3 miserationis. Amen.
Dextera potential suae inimicorum tuorum colla prosternat, et
te invictum hostium feritate depressa pacifice regnare concedat.
Amen.
Et cum eo sine fine feliciter regnare contingat in coelis, a quo
accepisti ut munere suse pietatis regnare merereris in terris. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
96 PONTIFICALS ECGBERHTI.
Benedictio Regis.
Omnipotens Deus qui te ad regendum populum paterne sedis
solio disposuit sublimare misericorditer, suge servitutis obsequio
dignetur corroborare, donisque coelestibus locupletari. Amen.
Accendat in te ignem perfect! sophismatis, et flagrantiam
gemine caritatis, quibus nobiliter instmctus, et regni fastigium
sagaciter valeas educare, et hostium jacula triumphaliter de-
fringere. Amen.
Quatinus doni coelestis munere ditatus, presentis sevi curricula^
gloriosus deducas, atque mandata sacre legis fideliter teneas, ut ad
Christum, qui via, veritas et vita est, feliciter per venire valeas.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
Benedictio super Episcopum.
Respiciat te Dominus, et benedicat episcopatum tuum 111., et
confirmet in unitate, custodiat quiete in fide, adjuvet te in temp-
tatione, castiget te in conversatione : vos in infirmitate relevet, in
anxietate letificet, in prosperitate temperet, ab iniquitate emendet,
in tranquillitate sublirnet. Amen.
Infundat Dominus benedictionem spiritalem super populum
tuum, indulgeat vobis omnia delicta criminum, et tribuat vobis
veniam omnium peccatorum. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Benedictio super Sacerdotes.
Deus, qui post ilium gloriose resurrectionis ascensum, nunquam
deesse tuis cultoribus promisisti, largire his sacerdotibus illam
gratiam qua sint perfecti regimine, ferventes in tua caritate.
Indulge eorum precibus populis veniam, qui eos convocare non
dedignaris ad coronam.
Dignare, Domine, eos erudire sanctis dogmatibus, et multiplica
in operibus eorum justitiae fructus. Amen.
Ut pastorum cura uniti evadant supplicia tartari, et adipisci
mereantur regni gloriam sempiterni.
Det vobis Dominus laetitiam sempiternam, ut in die judicii
innumero electorum invenire mereamini immarcescibilem gloriae
coronam.
Quod ipse. Amen. Benedictio. Amen.
HENEDICTIONE8. 97
Benedictio super infirmum.
Omnipotens Deus hunc infirmum visita, egrotum sana, in-
validum confirma, validumque corrobora, et ad regna erigc
coelestia.
Exaudi orantcm, trahe ruentem, crue errantem, dirige negle-
gentem, infirm o liuic concede caritatem.
Liberes eum de variis languoribus, de terrenis cupiditatibus, de
diaboli atque inferni faucibus. Amen.
Sana, Domine, omnium medicator, ejus febrium et vietorum
languorum cruciatus egritudinemque, et dolorum omnium dis-
solve tormenta. Amen.
Visceraque ejus in terra sana, medicina tua putredines evacua,
cicatrices sana, carnis et sanguinis materiem refbrma.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Pro iter agentibus.
Omnipotens Deus cujus misericordia ubique cognoscitur, et
actuum famulantibus miseretur, iter vestrum clementer dirigat,
adque ad locum optabilem vos incolumes deducat. Amen.
Angelorum jugiter collegium habere mereamini comitem,
necnon in omnibus et contra omnia previum, quorum solatio
mumti eundo et redeundo semitarum vestigia transeatis inlesi.
Amen.
Quatinus instantis sevi tramitem sic communiter compensetis,
ut et inlecebras ^Egypti devitetis, atque per viam justitise ad in-
marcescibile felicitatis premium perveniatis.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Alia benedictio.
Deus, aeterne providentiae dispositor, et omnium amator, dirigat
viam vestram, cum collegio angeloruni, et oratione sanctorum.
Amen.
Adsit vobis Raphael magnus Tobiae custos et previus, ut hu-
manam et diabolicam devitetis calliditatem, et Christum vise veri-
tatis et vitae mereamini habere comitem. Amen.
Sit ejus vobis inexpugnabilis clipeus eundo et redeundo, quo
H
98 PONTIFICALE ECGBERHTI.
mentis et corporis incommoditate eruamini, habere et quicquid
desideratis aiFectu celeri consequamini.
Quod ipse. Benedictio.
BENEDICTIO SUPER SYNODUM.
Christus Dei filius, qui est initium et finis, complementum
vobis tribuat caritatis ; et qui vos ad expletionem hujus fecit per-
venire concilii, absolutes vos efficiat ab omni contagione delicti.
Amen.
Ut ab omni reatu liberiores effecti, et absoluti etiam per donum
Spiritus Sancti, felici reditu vestrarum sedium cubilia repetatis
illesi. Amen.
Semper proficiat cura vestra, ut quando judex venerit, evigilet
fides vestra vigilantiae premium de Domino perceptura. Amen.
De potestate predicandi in populo.
Et quod aliis ore predicatis corde semper teneatis. Amen.
Exaudiat vos Dominus in tempore orationis vestre, et det vobis
consilium rectitudinis, et evader e mereaminisupplicium Acherontis.
[Assumus Sancte Spiritus, assumus peccati quidem immanitate
detenti, sed in nomine tuo specialiter aggregati, veni ad nos,adesto
nobis, et dignare illabi cordibus nostris : doce nos quid agamus,
quo gradiamur, ostende quid efnciamus operari : esto solus et
suggestor et effector judiciorum nostrorum, qui solus cum Patre
et ejus Filio nomen possides gloriosum. Non nos patiaris per-
turbatores esse justitiae, qui summe diligis asquitatem, ut in sinis-
trum nos non ignorantia trahat, non favor inflectat, non acceptio
muneris vel persons corrumpat: sed junge nos tibi efficaciter
solius gratiae tuaa dono, ut simus in te unum, et in nullo deviemus
a vero, qualiter in nomine tuo collecti, sic in cunctis teneamus
cum moderamine pietatis justiciam, ut et hie a te in nullo dis-
sentiat sententia nostra, et in futuro pro bene gestis consequamur
premia sempiterna.
In ij. die.
Nostrorum tibi, Domine, curvantes genua cordium quaesumus,
ut bonum quod nobis a te requiritur exequamur, scilicet, ut
prompta tecum sollicitudine gradientes, discretionis ardue subtile
BENEDICTIONE8. 99
judiciurn faciamus, ac misericordiam diligentes, clarcamus studiis
tibi placitae actionis.
In iij. die.
Ad te, Domiuc, intern! clamoris vocibus proclamantcs unanimitcr
postulainus, ut respcctu gratiaj tuae solidati prcconcs virtutis efficia-
mur intrepid!, tuumque valeamus verbum cum omni fiducia loqui.
In iiij. die.
Nulla est, Domine, humane conscientiae virtus quo inoffensc
possit tuae voluntatis judicia expedire, et ideo quia inperfectum
nostrum viderunt oculi tui, perfectioni deputa quaesumus quae per-
fecto equitatis fine concludere preoptavimus. Te in nostris prin-
cipiis occursorem poscimus, te quoque in his judiciorum nostrorum
excessibus suppliciter exoramus, scilicet, ut ignorantie parcas,
error! indulgeas, ut perfectis votis perfectam operis efficaciam
largiaris : et quia conscicntia remordente tabescimus, ne aut igno-
rantia nos traxerit in errorem, aut preceps forsitan voluntas
impulerit justitiam declinare. Ob hoc te poscimus atque rogamus,
ut si quid ofFensionis in hac concilii celebritate attraximus, con-
donante gratia tua veniam habeamus, ut in eo quod soluturi
sumus aggregatum concilium primum absolvamur nostrorum
nexibus delictorum, quatinus et transgressores veniam, et con-
fitentes tibi subsequatur remuneratio sempiterna.]
Oratio ad pedes lavandum.
Adesto, Domine, officio nostrae servitutis, quia tu pedes lavare
dignatus es tuis discipulis, ne despicias opera manuum tuarum,
quae nobis retinenda mandasti, quaesumus, sic ut hie exteriora
abluuntur inquinamenta, sic a te omnium nostrorum interiora
laventur peccata.
Quod ipse.
De Sancta Trinitate.
Benedicat vos Trina Majestas, Pater et Filius et Spiritus
Saiictus, et dimittat vobis omnia que nequiter gessistis. Amen.
Dies examinationis tales vos inveniat, quales fons regenerationis
purgat.
H 2
100 PONTIFICALE ECGBERHTI.
Qui pro te se liumiliant, et nostram benedictionem desiderant,
tuam misericordiam semper et ubique inveniant. Amen.
Ille vos beriedicat et custodiat et protegat atque defendat, et
ipse tueatur vos de coslis, qui est Kedemptor vester in terris: ille
corpora et animas vestras vivificet, et ad coelestia regna perducat.
Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
MlSSA PKO REGIBUS IN DIE BENEDICTIONIS. .
Ant. Justus es, Domine, et rectum.
Psalmus. Beati inmaculati.
Deus regnorum omnium et Christiani maxime protector imperii,
da servo tuo regi nostro N. triumphum virtutis suse scienter
excolere, ut cujus constitutione sunt principes, ejus semper munere
sint potestates.
Lectio libri Levitici. */0*-V l } fc ~ 2>
Haac dicit Dominus Deus: Dabo pacem in finibus vestris, dor-
mietis et non est qui exterreat, auferam malas bestias, et gladius
non transibit terminos vestros : persequemini inimicos vestros, et
corruent coram vobis, et persequentur quinque de vestris C. alienos,
et C. ex vobis x. milia ; cadentque inimici vestri in conspectu
vestro gladio; respiciam vos, et crescere faciam, et multiplica-
bimini, et firmabo pactum meum vobiscum, dicit Dominus
Omnipotens.
Grad. Salvum fac servum tuum.
Vers. Auribus percipe, Domine. Alleluia.
Magnus Dominus, vel Domine in virtute tua.
Sequentia Sancti Evangelii secundum Mathceum. "9$.h >, ^^^
In illo tempore. Abeuntes Pharis^ei consilium, et cet. reqilire
retro in ebdomada xiij evangel, in feria v.
Benedictio super regem noviter electum.
Te invocamus Domine sancte, Pater Omnipotens, asterne Deus,
ut hunc famulum tuum N., quern tuse divine dispensationis provi-
dentia in primordio plasmatum, usque ad hunc presentem diem
juvenili flore Isetantem crescere concessisti, eum tuas pietatis dono
ditatum, plenumque veritatis gratia, de die in diem, coram Deo
CORONATIO REGIS. 101
et hominibus ad mcliora semper proficere facias, ut summi regi-
minis solium, gratia superna largiente, gaudens suscipiat, et
misericordiae tuae muro ab hostium adversitate undique munitus,
plebem sibi commissam cuin pace propitiationis et victorias virtute
feliciter regere mereatur. Per.
Deus qui populis, requiritur in capite libri.
Alia.
In diebus ejus oriatur omnibus aequitas et justitia, amicis adju-
torium, inimicis obstaculum, humilibus solatium, (elevatis*) cor-
reptio, divitibus doctrina, pauperibus pietas, peregrinis pacificatio,
propriis in patria pax et securitas, unumquemque secundum suam
mensuram moderate gubernans se ipsum sedulus discat, ut tua
irrigatus conpunctlone totb populo tibi placita prebere vitae possit-
exempla, et per viam veritatis cum grege gradiens sibi subdito,
opes frugales habundanter adquirat, simul et salutem non solum
corporum sed etiam cordium a te concessam accipiat. Sicque
in te cogitatum animi consiliumque omne componens, plebis
gubernacula cum pace simul et sapientia semper invehire videatur,
teque auxiliante, presentis vite prolixitatem percipiat, et per tem-
pora bona usque ad summam senectutem perveniat, huj usque
fragilitatis finem perfectam, ab omnibus vitiorum vinculis tuae
pietatis largitate liberatus, et infinite prosperitatis premia perpetua,
angelorumque aeterna commercia consequatur. Per.
Hie verget oleum cum cornu super capud ipsius, cum antiphona :
Uncserunt Salomonem, et Psalm. Domine in virtute tua. Units
ex pontificibus (dicat orationemlf), et alii unguant.
Deus, electorum fortitude et humilium celsitudo, qui in pri-
mordio per effusionem diluvii crimina mundi castigare voluisti,
et per columbam, ramum olivae portantem, pacem terris redditam
demonstrasti, iterumque Aaron famulum tuum per unctionem olei
sacerdotcm sanxisti, et postea per hujus unguenti infusionem ad
regendum populum Israheliticum sacerdotes, ac reges, et prophetas
perfecisti, vultumque secclesiae in oleo exhilarandum per propheti-
cam famuli tui vocem David esse predixisti : ita quaesumus, Omni-
* Deest in MS to sed occurrit in MS. in Bib. Bodl. asservato, vulgo dicto " Missale
Lcofric."
f Deest in MS.
102 PONTIFICALE ECGBERHTI.
potens Pater, ut per hujus creature pinguedinem hunc servum
tuum sanctificare tua benedictione digneris, eumque in simili-
tudiuem columbe pacem simplicitatis populo sibi subdito prestare,
et exemplo Aaron in Dei servitio diligenter imitari, regnique
fastigia in consiliis scientiae et aequalitate judicii semper assequi,
vultumque hilaritatis per hujus olei unctionem tuamque benedic-
tionem, te adjuvante, toti plebi paratum habere facias. Per.
Hie omnes pontifices cum principibus dant ei sceptrum in manu.
Benedic, Domine, hunc presulem principem, qui regna regum
omnium a seculo moderaris. Amen.
Et tali eum benedictione glorifica, ut Daviticum teneat sub-
limitatis sceptrum salutis, et sanctificatus protinus reperiatur in
merito. Amen.
Da ei a tuo spiramine cum mansuetudine ita regere populum,
sicut Salomonein fecisti regnum obtinere pacificum. Amen.
Tibi semper cum timore sit subditus, tibique militet, cum
quieto regno sit tuo clypeo protectus cum proceribus, et ubique
maneat sine pugna victor. Amen.
Sis ei contra acies inimicorum lorica, in adversis galea, in pros-
peris patientia, in protectione clypeus sempiternus.
Vivat inter gentium catervas magnanimus : sit in judiciis
gequitas singularis. Amen.
Locupletet eum tua predicta dextera, frugalem contineat
patriam, et suis liberis tribuat profutura. Amen.
Da ei prolixitatem vitse per tempora, et in diebus ejus oriatur
justitia. Amen.
A te robustum teneat regiminis solium, ut cum jocunditate et
justitia seterno glorietur in regno. Amen.
Et presta ut gentes illi teneant fidem, proceres sui habeant
pacem, diligantque caritatem. Amen.
Tu ejus mentem benignus inlabere, ut amore te timeat, et
timore diligat. Amen.
Tu ei honor sis, tu gaudium, tu voluntas, tu in merore solatium,
in ambiguitate consilium, in itinere consolator. Amen.
Tu in injuriis defensor, in tribulatione patientia, in segritudine
medicina. Amen.
.In te habeat omne consilium, per te tuam discat a te commis-
sam sapientiam regni gubernacula modcrari, ut semper felix,
CORONATIO REGIS. 103
semper a te gaudens, de tuis mereatur beneficiis gratulari, et
aeternis valeat commerciis copulari. Amen.
Ut quern tu nobis hodie tua misericordia jocundum presentare
dignatus cs, tua facias multorum curriculis annorum protectione
securum. Amen.
Et ita populus iste pullulet coalitus benedictione aeternitatis, ut
semper maneat tripudians in pace victoriosus. Amen.
Quod ipse prestare digneris, qui cum aeterno Patre simul cum
Spiritu Sancto vivis et regnas Deus, per omnia saecula saeculorum.
Hie datur ei baculus in manu sua.
Omnipotens det tibi Deus de rore coeli et de pinguedine
habundantiam terre, frumenti, et vini, et serviant tibi populi
et adorent te tribus: esto dominus fratrum tuorum, et incurventur
ante te filii matris tuae, et qui benedixerit tibi benedictionibus
repleatur, et Deus erit adjutor tuus, et Omnipotens benedicet tibi
benedictionibus coeli desuper, in montibus, et in collibus, bene-
dictionibus abyssi jacentis deorsum, benedictionibus uberum, et
uvarum, pomorumque: benedictiones patrum antiquorum Abra-
ham et Isaac et Jacob portate sint super te.
Hie omnes pontifices sumant g oleum et ponant super caput ipsius.
Benedic, Domine, fortitudinem regis principis, et opera manuum
illius suscipe, et benedictione tua terra ejus de pomis repleatur,
de fructu coeli et rore atque abyssi subjacentis, de fructu solis ac
lunc, de vertice antiquorum montium, de pomis aeternorum col-
lium, et de frugibus terre et plenitudine ejus. Benedictio illius
qui apparuit in rubo veniat super caput N., et plena sit benedictio
Domini in filiis ejus, et tinguat in oleo pedem suum ; cornua reno-
cerotis cornua illius, in ipsis ventilabit gentes usque ad terminos
terrae, quia ascensor.croli auxiliator suus in sempiternum fiat. Per.
Et dicat omnis populus tribus vicibus cum episcopis et presby-
teris: Vivat rex N. in sempeternum. Tune confirmabitur cum
benedictione omnis populus, et osculandum principem in sempi-
ternum dicit. Amen. Amen. Amen. Tune dicunt orationem
septimam supra regem.
Deus, perpetuitatis auctor, dux virtutum, omnium cuncto-
rumque hostium victor, benedic hunc famulum tuum tibi suum
capud inclinantem : effunde super cum gratiam firmam, et in
militia in qua probatus consistit, prolixa sanitate eum, prospera
104 PONTIFICALS ECGBERHTI.
felicitate conserva, et ubicumque, vel pro quibuscumque auxilium
tuum invocaverit, cito adsis, protegas, et defendas. Per.
0/ert. Exaudi Deus orationem meam.
Super oblata.
Suscipe, Domine, preces et munera aecclesias tuae pro salute
famuli tui N. supplicantis, et protectione fidelium populorum
antiqua bracliii tui operare miracula, ut superatis inimicis, secura
tibi serviat Christiana libertas. Per.
Prefatio.
Vere dignuni. JEterne Deus, qui providentia tua coelestia
simul et terrena moderaris, propitiare regi nostro N. et rebus
nostris, ut ornnis hostium fortitude, te pro nobis pugnante, fran-
gatur. Per.
Conjunctio.
Hanc igitur oblationem, Domine, famuli tui N. quod tibi in
misterio officii sacerdotalis offerimus, pro eo quod in ipsum po-
testatem regni conferre dignatus es, propitius et benignus adsume,
et exoratus nostra obsecratione concede, ut majestatis tuae pro-
tectione confidens, et aevo augeatur, et regno. Per Christum,
diesque nostros.
Communio.
Inlumina faciem tuaro.
Post communionem,
Deus, qui ad predicandum aeterni regni evangelium Christi-
anum imperium preparasti, pretende famulis tuis nunc principibus
nostris arma justitiae coelestia, ut pax aecclesiarum nulla turbetur
tempestate bellorum. Per.
Ad populum.
Omnipotens sempiterne Deus, nostri regni defende regem atque
rectores, ut in tua dextera confidentes, fiant hostibus suis fortiores
uniyersis. Per Dominum.
CONSECRATIO ABBATIS SIVE ABBATISSJE. 105
Primum mandatum regis ad populum hie videre potes.
Rectitude rcgis est noviter ordinati, et in soliurn sublimati,
haec tria prccepta populo Christiano sibi subdito prccipere: in
primis, ut secclesia Dei et omnis populus Christianus verum pacem
servent in omni tempore. Amen.
Aliud est, ut rapacitates et omnes iniquitates omnibus gradibus
interdicat. Amen.
Tertium est, ut in omnibus judiciis aequitatem et miserieordiam
precipiat, ut per hoc nobis indulgeat miserieordiam suam clemens
et misericors Deus. Amen.
CONSECRATIO ABBATIS SIVE ABBATISSJS.
Concede, quaesumus Omnipotens Deus, ut famulum tuum N.,
quem ad regimen animarum elegimus, gratise tuse dono pro-
sequare, ut, te largiente, cum ipsa tibi nostra electionc placeamus.
Alia consecratio.
Deus, qui sub tuse majestatis arbitrio omnium regnorum con-
tines potestates, tibi supplices fundimus preces humiliter exorantes,
ut hunc famulum tuum (vel hanc famulam tuam) a nobis indignis
in gradum abbatis(t?0Z abbatissse) electum (vel electam) superne tua3
summeque sanctificationis gratia benedicere digneris, ut in diebus
ejus devotio renascatur discipline, ut, te adjuvante, suis subditis tibi
placita prebcre possit exempla, tibique cum timore subditus ac man-
suetus militans tua3 majestati mereatur ubique clypeo pacifico pro-
tegi, dextera tuae divinitatis eum (vel earn) digneris locupletari, ut
opcm frugilem fratribus inferre, ct omnibus undique advenientibus
pie possit profutura exhibere: tu illi esto honor, tu gaudium in
domo, in itinere socius, in merore solatium, in ambiguitate con-
silium, in egritudine medecina, in laboribus adjutor, in adversis
defehsor, in tribulatione patientia; ponat in te providentiam
mentis, per te discat consilio commissi sibi gregis gubernacula
sapicnter moderari, ille semper felix semperque cxultans de tua3
106 PONTIFICALS ECGBERHTI.
bonitatis ditatus beneficiis mereatur gaudere, et prolixitatem pre-
sentis vitrc per terapora bona benign e suscipere, ac supernis
civibus angelorum choris per aeterna commercia copulari. Per.
Super hunc famulum tuum (vel Kane famulam tuam), Domine
qusesumus, dignanter intende, et da ei scientiam veram, spem
firmam, consilium rectum, doctrinam sanctam, ut aptus inveni-
atur ad accipiendam gratiam tuse benedictionis. Per.' .
BENEDICTIO VIRGINIS MONIALIS.
Benedicat te conditor cceli et terras, Deus Pater Omnipotens,
qui te eligere dignatus est ad instar Sanctae Mariae matris Domini
nostri Jesu Christi, ad conservandam integram et imnaculatam
virginitatem quam professa es coram Deo et angelis sanctis: id-
circo serva propositum, serva castitatem per patientiam, ut coronam
virginitatis tuas accipere digna sis. Nunc exoro Domini nostri
Jesu Christi misericordiam , ut hanc virginem benedicere et con-
secrare ac sanctificare dignetur. Qui cum.
Item benedictio virginum.
Benedicat te Deus, Pater et Filius et Spiritus Sanctus, omni
benedictione spiritali, ut maneas incorrupta, inviolata et inmacu-
lata sub vestimento Sanctae Mariae matris Domini nostri Jesu
Christi: requiescat super te Spiritus septiformis Dei, Spiritus
sapientiae et intellectus, Spiritus consilii et fortitudinis, Spiritus
scientia3 et pietatis, repleat te Spiritus timoris Domini. Fragilem
solidet, invalidam roboret, validamque confirmet, pietate allevet,
miseratione conservet, mentem regat, vias dirigat, cogitationes
sanctas instituat, actus probet, opera perficiat, caritate aedificet,
sapientia illuminet, castitate muniat, scientia instruct, fide con-
firmet, in virtute multiplicet, in sanctitate sublimet, ad patientiam
preparet, ad obsedientiam subdat, in humilitate prosternat, ad con-
tinentiam det fortitudinem, reddat sobriam, protegat pudicam, in
infirmitate visitet, in dolore relevet, in temptatione erigat, in con-
versatione custodiat, in prosperitate temperet, in iracundia mitiget,
iniquitatem emendet, infundat gratiam, remittat offensa, tribuat
disciplinary ut his et his similibus virtutibus fulta, et sanctis
BENEDICTIO VIRGINUM. 107
operibus illustrata, ilia semper studeas agere, quae digna fiant in
remunerationc. Ilium habeas testem quern habitura es judicem,
et aptare, ut prefulgentem gestans in manu lampadem, intratura
sponsi thalamum occurras venienti cum gaudio, et nichil in te
rcppcriat foetidum, nicliil sordidum, nichil incultum, nichil cor-
ruptum, nichil inhonestum; sed niveam et candidam animam,
corpusque lucidurn atque splendidum, ut cum dies ille tremendus,
remuncratio justorum, retributioque malorum, advenerit, non
invcniat in te ultrix ilamma quod uret, sed divina pietas quod
coronet, quse jam in hoc sacculo conversatio religiosa mundavit,
ut tribunal seterni Kegis ascensura celsa palatia cum eisdem mer-
earis portionem qui sccuntur Agnum, et cantant canticum novum
sine cessatione, illic pcrceptura premium post laborem, semperque
maneas in viventium regione, atque ipse benedicat te de cool is,
qui per cru^cis passionem humanum genus est dignatus venire
in terris redimere, Jesus Christus Dominus noster, qui cum eterno
Patre et Spiritu Sancto in Trinitate perfecta vivit et regnat in
sa3cula sceculorum. Amen.
Benedictio sanctimonialis, aut virginis, aut v.iduce.
EiFunde, Domine, ccelestem benedictionem super hanc famulam
tuam sororem nostram 111., quae se humiliavit sub dextera tua.
Amen.
Protege earn protectione tua divina, fugiat universa delicta,
sciat sibi bona desideria praeparata, ut regni coelestis sancta con-
quirat lucra. Amen.
Pareat semper divinis preceptis, ut, te adjuvante, vincat in-
cendia carnis, omnem libidinem prave voluptatis superet amore
castitatis, habeat in se oleum sanctitatis, et letetur cum lampadibus
sempitcriiis. Amen.
Gestet in manibus suis faces sanctas, et apud sapientes et cas-
tissimas animas, duce Christo, introire mereatur januam regni
coelestis. Amen.
Quod ipse. Amen. Benedictio.
Consecratio vestimentorum mrginum vel viduarum.
Deus, seternorum bonorum fidelissime promissor, certissimc
coiisolator, qui vestiincntum salutare, et indumentum jucunditatis
108 PONTIFICALS ECGBERHTI.
tuis fidelibus promisisti, clementiam tuam suppliciter exoramus,
ut haec indumenta liumilitatem cordis, et contemptum mundi sig-
nificantia, quibus famulae tua3 (vel famula tua) sancto visibiliter
sunt informandae proposito, propitius benedicas, et beate casti-
tatis habitum quern, te aspirante, suscipiunt, te protegente,
custodiant, et quas vestibus venerandae promissionis induis tem-
poraliter, beata facias inmortalitate vestiri. Per.
Benedictio vestis virginis vel viduce.
Deus, bonarum virtutum dator, et omnium benedictionum
largus infusor, exaudi pieces nostras, et hanc vestem quam famulae
tuaa 111. pro conservandae castitatis signo, se ad operiendam ex-
poscit, benedicere et sanctificare digneris. Per.
Dicendum est quando virgines aut viduce sacrum velamen accipiunt.
Accipe puella (vel vidua) pallium quod perferas sine macula
ante tribunal Domini nostri Jesu Christi, cui flectet omne genu
celestium et terrestrium et infernorurn.
Omnipotens sempiterne Deus, adjuva quas virginitatis vel
viduitatis honore dignatus es decorare, perferat (vel perferant)
inchoati operis consummatum effectum, et votorum suorum expe-
diat (vel expediant) institutum, virginalique (vel viduae) habitu
perfectam tibi offerant plenitudinem, et initia sua perdu-cere mere-
antur ad finem, ut matura sanctimonise cumulent merita, et
centenarium munus defuncto agone virginitatis (viduitatis)
accipiant (accipiat).
Consecratio virginum ab episcopo dicenda.
Te invocamus, Domine sancte, Pater Omnipotens, seterne Deus,
super has famulas tuas (vel hanc famulam tuam) quae tibi voluerunt
servire puris mentibus, mundoque corde, ut eas (vel earn) sociare
digneris inter ilia CLXIIII. millia infantium, quae virgines per-
manserunt, et se cum mulieribus non coinquinaverunt, in quorum
ore dolus inventus non est: ita et has famulus tuas (vel hanc
famulam tuam) facias permanere inmaculatas (vel inmaculatam)
usque ad finem, per inmaculatum Jesum Christum Dominum
nostrum, qui vivit.
Deus, castorum corporuin benignus inhabitator, et incorrup-
CONSECIJATIO VTRGINUM. 109
tanim amator animarum: Deus, qui humanam substantiam in
primis hominibus diabolica fraudc vitiatam, ita in Vcrbo tuo, per
quod omnia facta sunt, rcparas, ut earn non solum ad primae
originis innoccntiam rcvoccs, sed etiara ad experientiam horum
bonorum, quc in novo sunt saeculo habenda pcrducas, ct obstrictos
adhuc condicionc mortalium,jam ad sirnilitudinem provchis ange-
lorum: respicc, Domine, super has famulas tuas in manu tua
continentiae suae propositum conlocantes, qua? tibi devotionem
suam offerunt, a quo ipsa vota sumpserunt: quando enim animus
mortali came circumdatus, legein naturae, libertatem licentie, vim
consuetudinis, et stimulos aetatis evinceret, nisi tu hanc flammam
virginitatis clementer accendercs, tu hanc cupiditatem in earuin
corde benignus aleres, tu fortitudinem ministrares? Effusa nam-
quc in omnes gentes gratia tua ex omni natione, quae est sub
coelo, in stellarum innumerabilem numcrum, Novi Testament!
heredibus adoptatis: inter ceteras virtu tes, quas filiis tuis non ex
sanguinibus, neque ex voluntate carnis, sed de tuo Spiritu genitis
indidisti, etiam hoc donum in quorundam mcntes de largitatis
tuae fontc defluxit, ut cum honore nuptiarum nulla interdicta
minuissent, ac super conjugalem copulam tua benedictio per-
maneret, existerent tamcn sublimiores anime, que non hoc con-
cupisccrent quod habet mortale conubium, sed hoc eligerent quod
promisit divinum ^cclesie Christi sacramentum : Agnovit autorem
suum bcata virginitas, et emula integritatis angelicas, illius thalamo,
illius cubiculo se devovit, qui sic perpetuae virginitatis est sponsus,
qucmadmodum perpetuae virginitatis films. Implorantibus ergo
auxilium tuurn, Domine, et confirmari se bencdictionis tua? con-
secratione cupientibus, da protectionis tuae munimen et regimen,
ne hostis antiquus qui excellentiora studia subtilioribus infestat
insidiis, ad obscurandam perfecte continentiae palmam per aliquam
serpat mentis incuriam, et rapiat de proposito virginum, quod
etiam moribus decet inesse nuptiarum. Sit in eis, Domine, per
donum Spiritus tui prudens modestia, et quod sunt professe cus-
todiant. Scrutator! peccatorum non corpore placiturde sed mente
transeant in numerum sapientium puellarum, ut c(i?lcstem spon-
sum accensis lampadibus cum oleo preparationis expectent, nee
perturbate inprovisi rcgis adventu, sed securae cum liunine prece-
dentium choro virginum occurrant, nee excludantur cum stultis,
110 PONTIFICALS ECGBERHTI.
sed regalem januam cum sapientibus virginibus licenter introeant,
et magni tui perpetuo comitatu probabiles mansura castitate per-
maneant. Per.
Item alia ab episcopo dicenda.
Deus, castorum corporum benignus inhabitator, et incorrup-
tarum amator animarum, respice super hanc famulam tuam 111.,
quse tibi devotionem suam offert, a quo et ipsa idem votum
assumpsit. Sit in ea, Domine, per donum Spiritus tui prudens
modestia, sapiens benignitas, gravis Isenitas, casta libertas : ferveat
in caritate, et nichil extra te diligat, laudabiliterque vivat, et
laudari non appetat : te timeat, tibi amore serviat : tu ei honor, tu
gaudium, tu in merore solacium, tu in ambiguitate consilium, tu
in injuria defensio, in tribulatione patientia, in pauper tate habun-
dantia, in jejunio cybus, in infirmitate sis medicina : per te, quern
diligere super omnia appetit, quod est professa custodiat, ut et
hostem antiquum devincat, et vitiorum squalores expurget, qua-
tenus centesimi fructus dono virginitatis decorari, virtutumque
lampadibus exornari, et ad electorum tuorum virginum consortium,
te donante, mereatur pervenire. Per.
CONSECEATIO VIDUJE.
Consolare, Domine, hanc famulam tuam viduitatis languoribus
constrictam, sicut consolari dignatus es Saraptenam viduam per
Eliam prophetam; concede ei pudicitise fructum, ut antiquarum
non meminerit voluptatum : nesciat etiam incentiva desideria, ut
soli tibi subdat propria colla, quo possit pro laboribus tantis sexa-
gesimum granum portare, munus delectabile sanctitatis. Per.
Deus, castitatis amator, et continentias conservator, supplica-
tionem nostram benignus exaudi, et hanc famulam tuam propitius
intuere, ut quae pro timore tuo continentise pudicitiam vovit, tuo
auxilio conservetur, ut sexagesimum fructum continentiae, et
vitam aeternam, te largiente, percipiat. Per.
Ad ancillas Dei velandas.
Famulas tuas (vel Famulam tuam), Domine, tua custodia muniat
pietatis, ut virginitatis (vel viduitatis) sanctse propositum, quod,
te inspirahte, susceperunt, te protegente, inlesum custodiant. Per.
CONSECRATIO VIDU-ffi. 1 1 1
Oratio ad missam.
Omnipotcns Dcus, fidelium rector animarum, conscrva in his
famulabus tuis virginalis (vel viduitatis) pudicitia? propositum
quod dcdisti, carumque dcsidcriuin usque ad consummatum vic-
toriae triumphum Spiritus Suncti tuere custodia. Per.
Super oblationem.
Respice, Domine, propitius super hanc famulam tuam (vel
famulas tuas) ad sancte hostiam nostrae servitutis tuo conspectui
immolandum, ut hasc famulae tuae virginitatis(r/ viduitatis) sanctae
propositum, quod, te inspirante, suscipiant, te gubernante, custo-
diant. Per.
Prefatio.
Vere dignum. Tu, Domine, gratia tua perveniente, adjuva
ancillarum tuarum voluntatem, quae eligunt meliorem portionem:
presta eis ut sobrie pudiceque viventes, haec faciant semper quae
tibi sint placita. Per.
Infra actionem.
Hanc igitur oblationem famularum tuarum, quam tib^offerimus
ob diem natalis earum, quo eas sacro velamine protegere dignatus
es, qusesumus Domine, placatus [accipias*]. Per.
Post communionem.
Muneris divini perccptio, quaesumus Domine, semper a nobis et
peccata nostra submoveat, et externa depellat. Per Dominum.
CONSECRATIO CRUCIS.
Aspaxges me.
Miserere mei, Deus.
Deus gloria}, excelse Sabaoth, fortissime Emmanuel, Deus pater
bone et pulcnre, pater vigilationis atquc inluminationis nostne,
qui mundum regis, qui cuncta regna disponis, qui es bonorum
* Deest in MS.
112 PONTIFICALS ECGBERHTT.
conlator munerum, et bonorum omnium adtributor, cui gentes
et populi serviunt, cui omnis angelorum legio famulatur, qui lar-
giris famulis tuis unde ad laudem nominis tui debita tibi vota per-
solvant, cui primo fides ofFerentium complacet : deinde sancti-
ficatur oblatio, quaesumus exorabilem misericordiae tuae, pietatem,
ut sanctifices et consecres tibi lioc signum cru^pcis, quod tota
mentis devotione famuli tui religiosa fides construxit tropheum
scilicet victorias tuaa et redemptionis nostrse, quod in am ore
Christi tui triumphalis in asvum gloria consecravit : Accipe hoc
signum cru^cis insuperabile, quo et diaboli exinanita potestas
est, mortalium restituta libertas, licet fuerit aliquando in poena,
sed nunc versa est in honorem per gratiam, et quae quondam reos
puniebat supplicio, nunc obnoxios absolvit a debito criminum
cunctorum, et per quod tibi [placuit nos redimere, nullum
tibi*] dilectum amplius munus est, quam quod tui corporis
dedicavit adfixio: nee tibi est magis familiaris oblatio, quam
que manuum tuarum extensione sacrata est: Illis ergo manibus
hanc accipe, quibus illam amplexus es : et sanctitate illius hanc
sanctifica, ac sicuti per illam mundus expiatus est a- reatu, ita
offerentium famulorum tuorum anime devotissime, hujus crucis
merito, et obsecrationibus sancti felicis martyris omni careant
perpetrato peccato, et ut vere crucis virtute obtecti enitescant
successibus adsiduis triumpnorum: radiet Lie Unigeniti Filii
tui splendor divinitatis in auro, emicet gloria passionis in
ligno, in cruore rutilet nostrae mortis redemptio, in splendore
cristalli nostraa vitae purificatio: sit suorum protectio, spei certa
fiducia, eos simul cum gente et plebe fide confirmet, spe solidet,
pace consociet : augeat triumphis, amplificet secundis, proficiat eis
ad perpetuitatem temporis, et ad vitam seternitatis, ut eos et tem-
porali florentes gloria muniat, et perpetua redimitos corona ad
regna coelestium virtute perducat : Presta per propitiationem san-
guinis ejus quo placatus est, per ipsum mediatorem, qui se dedit
redemptionem pro multis, qui se hostiam pro delictis offerre
dignatus est, qui exaltatus in ligno crucis suae principatus et po-
testates humiliavit, qui tecum sidereo considet throno, indissolubili
conexione Spiritus Sancti per infmita semper ssecula sseculorum.
Amen.
* Deest in MS.
CONSECRATIO VIRGINIS VEL VIDU2E. 113
Item consecratio crucis.
Bcnedic, Doraine, hanc crcaturam tuam per quam eripuisti
mundum a potestate demonum, ct superasti passione tua sugges-
sorem peccati, qui gaudcbat in prevaricatione primi hominis per
lignum vetitum; sanctifica, Domine, signaculum passionis tuae
istud, ut sit inimicistuisobstaculum,et credcntibus in te efficiatur
vcxillum. Per.
Consecratio crucis sequitur.
Rogamus te, Domine, sancte Pater, Omnipotens aeterne Deus,
ut digneris benedicere hoc lignum crucis tuae, ut sit remedium
salutare generi humano, sit soliditas fidei, profectus operuui
bonorum, redemptio animarum, protectio ac tutela contra seva
jacula inimicorum. Per.
AD SANCTIMONIALEM BENEDICENDAM.
Sdnctimonialis virgo, cum ad consecrationem sui episcopi con-
fertur, in talibus vestibus applicetur, qualibus semper usura est
professione sanctimonies. Prosternat se ante altare, et faciunt
Icetaniam.
Benedictio vestium virginis vel viduce, ad consecrationem
virginis et viduce.
Deus, qui vestimentum salutare, et indumentum aeterne jocun-
ditatis tuis fidelibus promisisti, clementiam tuam supplicitcr ex-
oramus, ut haec indumenta humilitatem cordis et contemptum
mimdi significantia, quibus famula tua 111. sancto visibiliter est
informanda proposito, propitius benedicas, et beatae castitatis
habitum, quern te inspirante susceperit, te protegente custodiat.
Per.
Item alia.
Deus, bonarum virtutum dator, et omnium benedictionum largus
infusor, exaudi preces nostras, et hanc vestem, quam famula tua
111. pro conservandae castitatis signo se adoperiendain exposcit,
bene^dicere et sanctificare digneris. Per.
1 14 PONTIFICATE ECGRERHTI.
Alia oratio.
Visibilium et invisibilium rerum creator, Deus, adesto propitius,
ut hsec indumenta sanctitatis effigiem ostendentia, desuper gratia
tua irrigante, bene >fi dicere et sanctificare facias, per te Salvator
mundi : Qui vivis et regnas.
Item alia.
Inclina, qusesumus Domine, oculos majestatis . tuaa .ad bene- v
dicendam hanc viduitatjs vestem, ut quae inordinatis vestibus
placuit, sacris induta benedictioni tuae servire mereatur. Per.
Post licec inponis viduce pallium, et dicis.
Accipe viduse pallium, quod perferas sine macula ante tribunal
Domini nostri Jesus Christi, cui flectit omne genu coelestium et
terrestrium et infernorum : Qui rcgit.
Benedictio viduarum.
Deus, qui Annam filiam Phanuelis vix per annos septem sortita
jura conjugii, ita cum annis LXXXIV. in sancta et intemerata
castitate servasti, ut noctibus ac diebus orationes jejuniaque mis-
centibus, ad proplietise gratiam, sub circumcisione Cnristi tut
Justus remunerator adduceres, quique deinceps per apostolicam
institutionem sanctarunv hujus ordinis feminarum sexus adoles-
centulas juniores instruens, cum sancti crismatis benedictione
visitare, laudabili dispensatione voluisti suscipere: dignare,
Domine omnium rerum, ut hsec famula tua in adgresse castitatis
observatione perdurans, inter conjugatas uno tantum viro feminas
fructum trigesimum sortiatur. Sit in ilia cum misericordia dis-
cretio, cum humilitate largitas, cum numanitate sobrietas: opus
tuum die ac nocte meditetur, et pro eo quod amisit conjugis
solatium temporale, tu, qui rerum omnium requies es, secuturae
vitae spatium spiritali consolatione conpensa, ut in die vocationis
suae talis venire mereatur, qualis Anna fuisse constat, quam usque
ad propnetiae spiritum commovisti. Per.
Consecratio viduce.
Consolare, Domine, hanc famulam tuam viduitatis laboribus
constrictam, sicut consolare dignatus es Sareptenam viduam per
BENEDICTIONES. 115
Heliam proplictam: concede ei pudicitiae fructum, antiquarum
non meminerit voluptatum : nesciat etiam incentiva desideria, ut
soli tibi subdat propria colla, quo possit pro laboribus tantis sex-
agesimum granum percipere munus delectabile sanctitatis.
Item alia.
Da, qwcsumus Omnipotens Deus, ut haec famula tua, quae pro
spe retributionis promissi muneris se Domino desiderat consecrari,
plena fide animoque permaneat: tribue ei pro operibus gloriam,
pro pudore reverentiam, pro pudicitia sanctitatem, ut ad meritum
possit glorias pervenire. Per.
BENEDICTIO AD OMNIA QUJE VOLUERIS.
Benedic, Domine, creaturam istam, ut sit salutare remedium
generi huinano, et presta per invocationem sancti tui nominis, ut
quicumque ex ea sumpserit, corporis sanitatem et ajiimse tutelam
percipiat. Per.
BENEDICTIO AD FRUGES NOVAS.
Regnator omnium saaculoruni, Domine, qui spiritalem cibum
ornni animae oportuno ministras in tempore, benedic tuam lianc
creaturam, et concede nobis te perpetualiter benedicere, tuamque
potentiam cum sanctis et electis tuis fiducialiter exaltare. Per.
BENEDICTIO POMORUM,
Te deprecamur Omnipotens Deus, ut benedicas hunc fructum
porn or um, ut qui esu interdictae arboris letalis pomi in proto-
parente justi funeris sententia multati sumus, per illustrationem
Unici Filii tui Redemptoris, Dei ac Domini nostri Jesu Christi,
et per Sancti Spiritus benedictionem : sanctifica omnia, atque
benedic depulsis atque abjectis vetusti hostis atque primi facinoris
incentoris insidiis salubriter ex hujus diei anniversaria sollemp-
nitate diversis terne edendis germinibus sumamus. Per.
I 2
PONTIFICALS ECGBKKHTI.
Alia.
Deus, qui hujus arboris poma tua jussione et providentia pro-
genita constanter bene^dicere et sanctificare digneris, precamur,
ut quicumque ex eis sumpserint incolomes esse valeant. Per.
BENEDICTIO PANIS NOVI.
Benedico te, creatura panis, in nomine Patris et Filii et Spiritus
Sancti per virtutem dominice passionis et resurrectionis a mortuis,
ut sanctificatus verbo Dei benedictionem assumas adversus omnes
nequitias spiritales, et universas valitudines infirmitatesque mem-
brorum, ut quicumque te sumpserint, sis eis in tutelam mentis et
corporis, in honorem Domini Jesu Christi, qui est Deus bene-
dictus : qui cum Patre.
Alia.
Benedic, Domine, creaturam istam panis, sicut benedixisti
quinque panes in deserto, ut omnes gustantes ex eo accipiant tarn
corporis quam animae sanitatem. Per.
AD DOMUM BENEDICENDAM.
Benedic, Domine, hanc domum et omnes habitantes in ea,
sicut benedicere dignatus es domum Abraham, Isaac, et Jacob,
ut in his parietibus angelus lucis habitet; sentiant in ea comma-
nentes de rore coeli habundantiam, et per indulgentiam Isetentur
pacifici atque securi, et mittas in earn angelum pacis, qui introitum
nostrum exitumque custodiat. Per.
Alia.
Adesto, Domine, supplicationibus nostris, et hanc domum
serenis oculis tuse pietatis illustra; descendat super habitantes in
ea gratiae tuae larga benedictio, ut in his manufactis cum salubri-
tate manentibus, ipsi tuum semper sint habitaculum. Per.
UENEDICTIO SIGNI ^ECCLESIJE. 117
Alia.
Omnipotcns sempiterne Deus, respice de coelo sancto tuo super
domum famuli tui 111., et super habitantes in ea, sicut respexisti
super Abraham et Isaac et Jacob, atque habitaculum istum in-
columem semper custodias. Per.
ORATIO AD CAPILLATURAM.
Omnipotens sempiterne Deus, respice propitius super hunc
famulum tuum 111., quern ad novam tondendi gratiam vocare
dignatus es, tribuens ei remissionem omnium peccatorum, atque
ad co3lestium donorum pervenire consortium. Per.
ORATIO ANTE ALTARE.
Protege, Domine, famulos tuos subsidiis pacis, et corporalibus
ct spiritualibus enutriens eos alimentis, a cunctis hostibus redde
securos. Per.
Suscipe, Domine, preces nostras, et muro custodise tuae hoc
sanctum altare circurnda, ut omni adversitate depulsa, sit hoc
sanctum semper domicilium incolomitatis et pacis. Per.
ORATIO PRO RENTOTIANTIBUS S^ECULO, ET OENOBIO SE
TRADENTIBUS.
Presta, quaesumus Domine, famulis tuis 111. renuntiantibus
so3cularibus pompis gratioe tuce januas apperire, qui dispecto
diabolo confugiunt sub titulo Christi, jube venientes ad te sereno
vultu suscipere, ne de eis inimicus valeat triumphare: tribue eis
brachium infatigabile auxilii tui, mentes eorum fidei lorica cir-
cumda, ut felici muro vallati mundum se gaudeant evasisse. Per.
ORATIO AD SIGNUM ^ECCLESIE BENEDICEXDUM.
Primitus aspargatur signurn aqua benedicta.
Benedic, Domine, hanc aquam (vel hoc signum) benedictione
coolesti, et adsistat super earn (vel cum) virtus Spiritus Sancti, ut
118 PONTIFICALE ECGBERHTI.
cum hoc vasculum (vel hsec vascula) ad invitandos filios aecclesiae
preparatum fuerit (vel preparata fuerint), ubicumque sonuerit hoc
tintinnabulum (vel haac tintinnabula) longe recedat virtus ini-
micorum, umbra phantasmatum, incursio turbinum, percussio
fulminum, lesio tonitruorum, calamitates tempestatum, omms
spiritus procellarum ; ut cum clangorem illius (vel illorum) audi-
erint filii Christianorum, crescat in eis devotionis augmentum, ut
festinantes ad pise matris gremium, cantent tibi inlsesi canticum
novum in JEcclesia sanctorum, deferentes in sono tubae preconium
modulationis, per psalterium exultationem, per organum suavita-
tem, per tympanum jucunditatem, per cymbalum Isetificationem,
quatenus invitare valeant in templo sancto tuo suis obsequiis et
precibus exercitum angelorum. Per.
Post hoc cantatur antifona : Laudet Dominum anima: et sex
ymni per ordinem : Lauda anima mea, usque, Omnis spiritus
laudet Dominum. Lavas earn de aqua benedicta, delude dicis col-
lectam,
Deus, qui per Moysen legiferum famulum tuum tubas
argenteas fieri precepisti, quas dum Lsevite tempore. sacrificii
clangerent, sonitu dulcedinis populus munitus, ut te adorandum
fieret preparatus, quarum clangore hortatus ad bellum, tela pro-
sternerent adversantium : presta, ut hoc vasculum (vel haec vascula)
tuse secclesise preparatum (vel preparata) sanctificetur (vel sancti-
ficentur) a Spiritu Sancto, ut per illius (vel illorum) tactum vel
sonitum fideles invitentur ad premium : ut cum melodia illius
(vel illorum) auribus insonuerit populorum, crescat in eis devotio
fidei, procul expellantur omnes insidise inimici, fragor grandinum,
procella turbinum, impetus tempestatum: temperentur infesta
tonitrua, ventorum nabra fiant salubriter ac moderate suspensa.
Prosternat aereas potestates dextera tuse virtutis, ut hoc (vel hsec)
audientes tintinnabulum (vel tintinnabula) tremescant effugi-
antque ante sancte crucis vexillum. Per.
Postea tanges earn de chrismate aforis vij. ab intus iiij., et dicis
antifonam: Vox Domini super aquas. Et sic per ordinem usque
in finem psalletur iste ymnus : Adferte Domino.
Omnipotens sempiterne Deus, qui ante arcam foederis per
clangorem tubarum muros lapideos, quibus adversantium cinge-
batur exercitus, cadere fecisti, tu hoc tintinnabulum (vel hsec tin-
BENEDICTIO 8IGNI ^ECCLESLE. 119
tinnabula) coelcsti benedictione perfunde, ut ante sonitum ejus
(vel eorum) longius effugentur ignita jacula inimici, percussio
fulminum, impetus lapidum, lesio tempestatum : ut ad inter-
rogationcm propheticam, Quid est mare quod fugisti ? suis
motibus eum Jordanica retroacta fluenta respondeant. A facie
Domini commota est terra; a facie Dei Jacob: Qui convertit
solidam pctram in stagnum aquas, et rupem in fontes aquarum.
Non ergo nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam,
super misericordiam tuam: ut cum presens vaseulum (vel pre-
sentia vascula) sicut reliqua altaris vasa sacro chrismate tangitur,
oleo sancto unguitur, quicumque ad sonitum ejus convenerint, ab
omnibus inimici temptationibus liberi, semper fidei Catholice
documenta sectentur. Per.
Tune inpones in incensario ignem et tymiamam, tus et myrram,
et eriges cloccam super incensario, ut totum fumum collegat, et
tune eantatur antifona.
Deus in sancto via tua: quis deus magnus sicut Deus noster?
Tu es Deus qui facis mirabilia solus.
Versus. Viderunt te aqua? Deus. Ymnus usque in finem ;
postea oratio.
Omnipotens sempiterne Deus, dominator Christe, cui secundum
assumptionem carnis dormienti in navi dum oborta tempestas mare
conturbasset, te protinus excitato imperante dissolvit: tu neces-
sitatibus populi tui benignus succurre, tu hoc tintinnabulum (vel
ha3c tintinnabula) Sancti Spiritus rore perfunde, ut ante sonitum
illius (vel illorum) semper fugiat inimicus, invitetur ad fidem
populus Christianus, hostilis terreatur exercitus, confortetur in
Domino per 'eum (vel ea) populus evocatus, atque sic per Daviti-
cam cytharam delectatus desuper descendat Spiritus Sanctus.
atque ut Samuel crinigerum agnum mactante in holocausto tuo,
rex 82terne, imperio fragor aurarum turbam reppulit adversan-
tium:. ita dum hujus vasculi (vel horum vasculorum) sonitus
transit per nubila, aecclesiae conventum manus servet angelica
credentium mentes et corpora sal vet protectio sempiterna. Per.
120 PONTIFICALS ECGBERHTI.
FERIA v. IN CCENA DOMINI HORA vi ta . CELEBRATUR MISSA
AD LATERANIS SIC INCIPIENS.
Pontifex dicit, Oremus. Tune ponuntur in altare Sancta ; et
altare est cavum. Omnibus rite in altare conpositis, oblata et
libamenta, paucaque per ecclesiam luminaria accensa, diaconi dal-
maticis vestiti, cerostata viiij. ante altare posita. Stante ante altare
pontifice, et elevata dicente voce, Sursum corda. Respondet populus,
Habemus ad Dominum. Gratias agamus Domino Deo nostro.
Respondet populus, Dignum et justum est. Et pontifex finito
Vere dignum. Dicit omnis clericus et populus, Sanctus, Sanctus.
Sanctus. Sic intrat in missam usque : Sed venie, qusesumus
Domine, largitor admittas. Per Christum. Tune diaconus cardi-
nalis sumet oleum pro infirmis, portet usque ad pontificem, at ille
paululum divertens se ab altare, stans in suo gradu, signans oleum
in manu diaconi, et orationem institutam supra tacite dicens.
Emitte, Domine, Spiritum Sanctum tuum Paraclytum de coelis
in hanc pinguedinem olivse, quam de viridi ligno producere
dignatus es ad refectionem corporis, ut tua sancta benedictione
sit omni unguentum tangenti tutamentum mentis et corporis ad
evacuandos omnes dolor es, omnesque infirmitates, omnem egri-
tudinem corporis, unde unxisti sacerdotes, reges, prophetas et
martyres, chrisma tuum perfectum, Domine, a te benedictum per-
manens in visceribus nostris. In nomine Domini nostri Jesu
Christi , per quern liaec omnia Domine.
Oratione ftnita, ponebatur oleum supra columnam quandam, et
sacerdos missam ordine suo celebrans dicit, Per quern base omnia,
Domine, usque saecula saaculorum. Respondet populus, Amen ;
et ille, Preceptis salutaribus moniti, et orationem dominicam, id
est Pater noster. Et sacerdos, Libera nos qusesumus Domine,
usque, ssecula sseculorum. Respondet populus, Amen. Et pontifex
tacite signat calicem cum oblata sanctificata, nemine respondente.
Diaconi cooperiant sacramenta. Facta missa, iterum in altare
ascendente pontifice ad sedem suam, tune archidiaconus ascendens
cum chrismate, ampulam auream cum pallio albo habens in manu
sua, et illud pallium mittens ex parte supra dexter am scapulam,
stansque ante pontificem, et omnes episcopi et presbyteri et diaconi
MISSA AD LATER ANIS. 121
in circuitu ejus. Et ille pontifex tribus vicibus sufflans in am-
pulam tangens sua manu, dicit magna voce : Sursum corda.
Habemus ad Dominum. Gratias agamus Domino Deo nostro.
Respondet populus, Dignum. Et sacerdos.
Benedictio chrismatis principalis.
Vere dignum. Qui in principio inter cetera bonitatis et pietatis
tuae munera terrain producere fructifcra ligna jussisti, inter quae
hujus pinguissimi liquoris ministri oleae nascerentur quarum
fructus sacro chrismate deserviret ; nam et David prophetico
spiritu gratiae tuae sacramenta pronoscens vultus nostros in oleo
exhilarandos esse cantavit, et cum mundi crimina diluvio quondam
expiarentur, effusa similitudinem futuri muneris columba demon-
strans per olive ramum pacem terris redditam nuntiavit, quod in
novissirnis temporibus manifestis est effectibus declaratum, cum
baptismatis aquis omnium criminum commissa delentibus haec
olei uncxio vultus nostros jucundos efficiat ac serenos ; inde etiam
Moysi famulo tuo mandatum dedisti, ut Aaron fratrem suum prius
aqua lotum per infusionem hujus unguenti constituent sacer-
dotem. Accessit ad hoc amplior honor cum Filius tuus Jesus
Christus Dominus noster lavari a Johanne undis Jordanicis
exigisset, ut Spiritu Sancto in columbe similitudinem desuper
misso, Unigcnitum tuum in quo tibi optime complacuisses testi-
monio subsequentis vocis ostenderes, et hoc illud esse manifes-
tissime comprobares, quod eum oleo laetitise prae consortibus suis
unguendum David propheta cecinisset. Te, igitur, deprecamur,
Domine sancte, Pater Omnipotens, asterne Deus, per eundem
Jesum Christum Filium tuum Dominum nostrum, ut hujus
creature pingucdinem sanctificare tua benedictione digneris, ut
Sancti Spiritus ei admiscere virtutem cooperante potent ia Christi
tui, a cujus sancto nomine chrisma nomen accepit, unde unxisti
sacerdotes, reges, prophetas et martyres, ut sit his qui renati
fuerint ex aqua et Spiritu Sancto chrisma salutis, eosque aeternc
vitae participes et coslestis glorioa facias esse consortes. Per.
Et pontifex signat in modum crucis tribus vicibus cum pollice,
et insufflat iterum tribus vicibus, turn halitu signat in crucis modum.
Et subdiaconus suscipiens de manu archidiaconi portat cunctis in
presbiterio siantibus ad osculandum. Alter vero cardinalis dia-
122 PONTIFICALS ECGBERHTI.
conus sequitur cum ampulla habens oleum exorcizatum, argenteo
vestitus pallio fusco expansum supra liumerum sinistrum suum,
ascendit ad pontificem. Et ille oleum signans, oratione conse-
crationis, nullo respondente, submissa quasi tacita magis voce bene-
dicens. Exorcismus olei incipit.
Deus, qui virtute Sancti Spiritus tui inbecillarum mentium
rudimenta confirmas. Te oramus, Domine, ut Venturis ad beatee
regenerationis lavacrum tribuas per unctionem istius creaturse
purgationem mentis et corporis, ut si que illis adversantium
spirituum inhesere reliquiae ad tactum sanctificati olei .hujus
abscedant, nullus spiritalibus nequitiis locus, nulla refugis virtu-
tis sit facultas, nulla insidiantibus malis latendi licentia relin-
quatur, sed venientibus ad fidem servis tuis, et Sancti Spiritus
tui operatione mundandis sit unctionis hujus preparatio utilis ad
salutem, quam etiam coelestis regenerationis nativitate in sacra-
mento sunt baptismatis adepturi. Per Dominum nostrum Jesum
Christum Filium tuum, qui venturus.
Finita oratione consecrationis , ab accolitis ad salutandum pro-
pheratur, et in secretario ponatur. Communicante clero omnique
populo, dicit pontifex omnibus communicantibus , Accepit Jesus
panem. Oremus. Dicta oratione, respondet omnis populus, Amen.
ORATIONES ET PRECES SUPER PENITENTEM CONFITENTEM
PECCATA SUA MORE SOLITO FERIA 1111. INFRA QUIN-
QUAGESIMAM.
Exaudi, Domine, preces nostras, et tibi confitentium parce
peccatis, ut quos conscientise reatus accusat, indulgentia tuse
miserationis absolvat. Per.
Alia.
Preveniat hunc famulum tuum, qusesumus Domine, misericordia
tua, ut omnes iniquitates ejus celeri indulgentia deleantur. Per.
Alia.
Adesto, Domine, supplicationibus nostris, nee sit ab hoc famulo
tuo clementise tua? longinqua miseratio: sana vulnera, ejusque
remitte peccata, ut nullis a te iniquitatibus separatus, tibi Domino
semper valeat adherere. Per.
RECONCILIATIO PtENITENTUM. 123
Alia.
Domine Deus noster, qui offensione nostra non vinccris, sed
satisfactione placaris, respice, quaesumus, super hunc famuluin
tuum, qui sc tibi peccasse graviter confitetur. Tuum est ablu-
tioncm criminum dare, ct veniam prestarc pcccantibus, quidixisti,
poenitcntiam te malle peccatorum, quam mortem. Concede ergo,
Domine, ut tibi poenitentiae excubias celebret ct corrcctis actibus
suis conferri sibi a te sempiterna gaudia gratuletur. Per.
Oratio ad reconciliandum penitentem.
Feria v. in cena Domini.
Adesto, Domine, supplicationibus nostris, ct me, qui etiam
miscricordia tua primus indigco, clem enter exaudi, ut quern non
electione meriti, sed dono gratia? tuae constituisti operis liujus
ministrum, da fiduciam tue muneris exsequendi, et ipse in nostro
ministerio quod tuae pietatis est operare. Per.
Alia.
Presta, quaesumus Domine, huic famulo tuo dignum pcenitentia3
fructum, ut ^Ecclesiaa tuae sanctae, a cujus integritate deviaverat
peccando, admissorum reddatur innoxius veniam consequendo.
Per.
Deus, human! generis benignissime conditor, et misericordissime
reformator, qui hominem invidia diaboli ab aeternitate dejectum,
unici Filii tui sanguine redemisti, vivifica hunc famuluin tuum
quern nullatenus mori' desideras, et qui non dcrelinquis devium,
adsume correctum. Moveant pietatem tuam, quaesumus Domine,
hujus famuli tui lacrimosa suspiria: tu ejus medere vulneribus, tu
jacenti manum porrige salvator : ne JEcclesia tua aliqua sui corporis
portione vastetur, nee grex tuus detrimentum sustineat, ne de
familiae tuas damno inimicus exultet, ne renatum lavacro salutari
mors secunda possideat. Tibi ergo, Domine, supplices preces tibi
lletumque cordis effundimus, tu parce confitentibus, ut sic in hac
mortalitate peccata sua, te adjuvante, defleat, qualiter in tremendi
judicii die sentcntiam damnationis aeterne evadat, et nesciat quod
124 PONTIFICALE ECGBERHTI.
tenet in tenebris, quod stridet in flammis, atque ab erroris via ad
iter reversus justitiae, nequaquam ultra vulneribus saucietur, sed
integrum sit ei atque perpetuum quod gratia tua contulit, et quod
misericordia reformavit. Per eundem.
Oratio super penitentem.
Da nobis, Domine, ut sicut puplicani precibus et confessione
placatus es, ita et huic famulo tuo 111. placare, Domine, et precibus
ejus benignus aspira, ut in confessione flebili permaneat, et peti-
tione perpetua clementiam tuam celeriter exoret, sanctisquealtari-
bus et sacramentis restitutus, rursus coelesti glorias mancipetur. Per
Dominum.
Hie levas eos de pavimento his verbis dicendo, canaturque
antifona.
Ant. Vivo ego, dicit Dominus, nolo mortem peccatorum, sed
ut magis convertatur et vivat.
Psalmus. Miserere mei Deus.
Absolvimus vos vice beati Petri apostolorum principis, cui
Dominus potestatem ligandi atque solvendi dedit: sed quantum
ad vos pertinet accusatio, et ad nos pertinet remissio, sit Deus
Omnipotens vita et salus omnibus peccatis vestris indultor. Per
eum, qui cum eo vivit. Amen.
Domine sancte, Pater Omnipotens, aeterne Deus, qui per Jesum
Christum Filium tuum Dominum nostrum, vulnera nostra curare
dignatus es ; te supplices rogamus et petimus nos humiles tui sacer-
dotes, ut precibus nostris aurem tuse pietatis inclinare digneris,
atque ad poenitentis confessionem movearis, remittasque omnia
crimina et peccata uni versa condones, desque huic famulo tuo,
Domine, N.pro suppliciis veniam, pro merore laetitiam, pro morte
vitam, ut qui ad tan tarn spem celestis apicis devolutus est, et de
tua misericordia confidens, ad bona pacis premii tui, adque ad
ccelestia pervenire mereatur, et ad vitam geternam. Amen.
ORATIO AD AGAPEM PAUPERUM.
Da, Domine, famulo tuo 111., sperata suffragia obtinere, ut qui
tuos pauperes vel tuas eecclesias memoravit, sanctorum omnium
simul et beati martyris tui Laurentii mereatur consortia, cujus
nunc est exempla secutus. Per.
ORATIONES. 1 2.)
ORATIO CONTRA FULGORA.
Primum spargatur aqua benedicta, et postea dicatur ista oratio.
Ornnipotcns sempitcrnc Deus, parcc metucntibus, ct propitiare
supplicibus, ut post noxios igncs nubium, et vim procdlarum in
materiam transeat laudis comminatio potestatis. Per.
ORATIO SUPER VASA IN LOCO ANTIQUO REPERTA.
Omnipotens sernpiterne Deus, insecrete officiis nostris, et haec
vascula, arte fabricate, gentilium, sublimitatis tua? potentia ita
emundare digneris, ut omni inmunditia depulsa, sint tuis fidelibus
tern pore pacis atque tranquillitatis utenda. Per.
ORATIO UBI VESTIMENTA CONSERVANTUR.
Deus, qui famulantibus tibi mentis et corporis subsidia miseri-
corditer largiris, presta, quaesumus, ut qua? hie pietas tua in usus
et necessaria corporum famulorum tuorum contulit, clementer
habundarc et conservare facias, ut his exterius utentes mterius in-
dumento amici justitia? devoti semper tibi existere mereantur.
Per.
ORATIO SUPER VESTEM NOVAM.
Signaculum Domini nostri Jesu Christ! super hanc vestem
novam quam induimus ad custodiendum divinum propositum
operum, ut Spiritus.Sanctus regnet in hoinine qui circa se induerit
earn. Per.
ORATIO MATRIMONII.
Benedicat vos, Dominus, et custodiat vos Christus, ostendatque
Dominus vultum suum ad vos, et det vobis pacem, impleatque vos
Christus omni benedictione spiritali in remissionem peccatorum,
in vitam aeternam, in ssecula sa3culorum. Amen.
Alia.
Kespice, Domine, de coelo super hanc conventionem, atque
sanctam dignamque tuam benedictionem super eos profunde.
126 PONTIFICALS ECGBERHTI.
Alia.
Benedicat vos Pater et Filius et Spiritus Sahctus, qui trinus est
in numero et unus in nomine.
Benedictio thalami.
Benedic, Domine, thalamum hoc, et omnes habitantes in eo, ut
in amore tuo vivant, et senescant, et multiplicentur in longitudine
dierum. Per Dominum.
Alia.
Benedic, Domine, istos adulescentulos, sicut benedixisti Tobiam
et Sarram filiam Raguelis : ita benedicere digneris, Domine, ut in
nomine tuo vivant, et senescant, et multiplicentur in longitudine
dierum. Per.
Benedictio annuli.
Creator et conservator humani generis, dator gratise spiritalis,
seterne Deus, tu permitte Spiritum Sanctum Paraclitum super
hunc anulum. Per.
Benedictio lecti.
Benedic, Domine, lectum istum, et omnes habitantes in eo, ut
sit in eis sanctitas, et castitas, et lenitas, et plenitude legis, et
obedientia Deo, Patri et Spiritui Sancto. Per.
Benedicat te Deus Pater, sanet te Dei Filius, inluminet te
Spiritus Sanctus, corpus tuum custodiat, animam tuam sal vet,
cor tuum inradiet, sensum tuum dirigat, et ad supernam vitam te
perducat. Per.
Benedictio Domini sit super uxorem tuam, et super parentes
vestros, ut videatis filios vestros et filios filiorum vestromm usque
in tertiam et quartam generationem, et sit semen vestrum benedic-
tum a Deo Israel, qui regnat in ssecula saeculorum. Amen.
BENEDICTIO POTUS si MUS AUT MUSTELLA MERGITUR INTUS.
Benedic, Domine, hunc potum, et hsec vasa sicut benedixisti
sex ydrias lapideas capientes metretas binas vel ternas, et vinum
HENEDICTIONES. 1 27
factum de aqua in Ghana Galileae, sic benedicere digueris cervisam
istam, ut sint sani ct inmaculati omnes qui ex eo bibituri sunt, per
invocationem nominis tui, Domine, qui rcgnas in saecula.
RATIO SUPER UNGUENTUM VEL ANTIDOTUM.
Deus, Pater Omnipotcns, et Christe Jesu Fill Dei vivi, et
Spiritus Sancte, rogo te, ut mittcre digneris benedictionem tuam,
et medecinam coelestem super hanc creaturum, istum potum vel
unguentum, ut prosit omnibus horninibus vel pecoribus quibus,
et sanitas fiat eis in omnibus membris illorum corporum, ut non
potent diabolus nocere eis, nee in visu, nee in auditu, nee
in ambulando, nee in gustando cibo, nee in bibendo potu. Sed
tu, Domine clemens, qui es Salvator omnium, sanare eos facias
ab omni periculo per benedictionem creaturae, unguenti, vel
potus erbarum. In nomine Fatris et Filii et Spiritus Sancti,
per virtutem dominice passionis et resurrectionis a mortuis, ut
sanctificata verbo Dei benedictionem adsumant adversus omnes
nequitias spiritales, et universas invalitudines et infirmitates mem-
brorum ; ut quicumque sumpserint ex eis tutelam mentis et corporis,
sumant in honore Domini nostri Jesu Christi, qui es Deus
benedictus in ssecula saeculorum. Amen.
PRO EMENDATIONE CERVISJE ET ALIORUM ELEMENTORUM SI
MUS AUT MUSTELLA MERGITUR INTUS.
Domine sancte, Pater Omnipotens, geterne Deus, qui fecisti
coelum et terram, mare et omnia quoe in eis sunt, rogo te, et peto in
nomine Jesu Christi unigeniti Filii tui, ut sanctificare digneris et
benedicere epulam istam, sicut benedixisti epulationem Abraham,
Isaac, et Jacob, et sicut benedixisti sex ydrias in Ghana Galilean,
et in vinum bonum converse sunt de aqua, ita converterc dig-
neris materiam istam cervise in suavitatem et in hilaritatem servis
tuis, qui in fide Catholica crediderunt. Per.
BENEDICTIO CIVITATIS.
Altus auctor aethralium, atque aeterne Rex angelorum, et univer-
sorum ordinum gubernator, te deprecor summum atque tonantem
Deum, qui es murus inexpugnabilis, et custos nunquam dormiens,
qui regnas in sternum, Rex Israel, ut aufcratur furor tuns et ira
128 PONTIFICALE ECGBERHTI.
tua civitate ista, et de domo sancta tua, et de locis omnibus in
quibus necessaria utentia tuorum sint fidelium famulorum aut
famulamm: depelle morbos, aufer vinctos, absolve elisos, erige
justos, dirige peccatores, converte yivos, laborantes releva, et in
brachio extento circumda civitatem istam, et tua mira majestas
auxilium tribuat nobis omnibus habitantibus in ea. Per.
AD PALMAS BENEDICENDAS VEL KAMOS. '
Domine Jesu Christe, qui ante mundi principium venisti, et
regni tui non erit finis, qui pro mundi salute in plenitudirie tem-
porum veniens, sicut per legem et prophetas eras promissurus, et
veniente te in Hierusalem ad diem festum, turbas multae occur-
rerunt tibi, acceperuntque ramos palmarum, haac clamantes:
Osanna fill David. Ideo et nos supplici obsecratione deposcimus
majestatem tuam, ut qui pro nostra venisti redemptione, salva nos
a vinculis peccatorum nostrorum, morbos omnes expellas, infirmi-
tates cures, aerum temperiem prestes, ramos et flores ligni pal-
marum quos populus per manus servi tui accepturus est tua
benedictione sanctifica, ut quicunque eos acceperunt tua -in omnibus
repleantur gratia, et salutis consequantur medelam, et sicut per
hujus diei sollempnitatem letantur, ita eorum habiticula tua bene-
dictione repleas : corpora quoque et animas ab omni cogitatione
mundas efncias, atque spiritalia eis tribuas chrismata gratiarum,
ut paschalia festa, te auxiliante, cum omni alacritate suscipiant:
te prestante Domino nostro Jesu Christo, qui vivis.
Deus, qui temporibus Noe famuli tui, per columbam ramum
olive virentibus foliis in ore deferentem, post diluvii effusionem,
cum pace hominibus reddita nuntiare voluisti, et qui Unigenito
tuo Domino nostro Jesu Christo ad Jerosolimam properanti pueros
Ebreorum cum ramis palmarum obviam venientes, laudesque de-
cantantes, et voce elevata dicentes, Osanna in excelsis, Benedictus
qui venit in nomine Domini, Rex Israel, voluisti benedicere ;
sanctificare atque consecrare digneris hos palmarum ramos diversa-
rumque frondium vel florum, ut omnes, qui ex eis in manibus
accipere voluerint tibi placere possint, et in die judicii cum
palma victoriae et fructu justitiae ad judicium pervenire mereantur,
et exinde gloriam accipientes indefectivam tecum sine fine vita
seterna permanere. Per.
BENEDICTIONE8. 129
BENEDICTIO IGNIS.
Dominc Deus noster, Pater Omnipotens, exaudi nos, lumen
indeficiens: tu cs sancte conditor omnium luminum, benedic,
Domine, hoc lumen quod a te sanctificatum atque benedictum est.
Tu inluminasti omnem mundum, ut ab eo lumine accendamur, et
inluminemur igne claritatis tuae, sicut ignem inluminasti Moyse,
ita inluminabis cordibus et sensibus nostris, ut ad vitam aeternam
pervenire mereamur. Per.
ORATIO SUPER FONTEM UBI AQUA NEGLIGENTIA CONTIGIT.
Domine sancte, Pater Omnipotens, aeterne Deus, qui per invisi-
bilitatis tuae potentiam has aquas ex nicholo conditas in hujus
materiae formam visibilis prebuisti, adque ex abditis investigabilibus
concava per abyssi magnitudincm largitatis tuae gratia humanis
usibus fluenta fontibus influxisti : te tui famuli supplices exoramus
uti has aquas, quas negligentia polluit, Sancti Spiritus tui gratia
ad munditiam revocet atque purificet, et spiritus callidi hostis
abscedat, has deinceps sanctificatas familiae tuae potabiles tribuas,
ut adpotantium aqua mundet corpora cordaque sanctificet. Per.
IN CCENA DOMINI ANTEQUAM DICATUR Per quem haec omnia
Benedictio lactis et mellis.
Benedic, Domine, has creaturas fontis lactis et mellis, et pota
famulos tuos de hoc fonte perenni, qui est Spiritus veritatis, et
enutri eos de hoc melle et lacte; tu enim, Domine, promisisti
patribus nostris Abrahae Isaac et Jacob dicens: Introducam vos
in terrain reproinissionis, terram fluentem lacte et melle. Con-
junge, Domine, famulos tuos Spiritu Sancto, sicut conjunctum
est hoc lac et mel in Christo Jesu Domino nostro, qui tecum.
BENEDICTIO SUPER CARNEM AGNI IN PASCHA ANTEQUAM
DICATUR Per quem haec omnia.
Deus universe carnis, qui Noe et filiis suis de mundis et inmundis
animalibus precepta dedisti; qui agnum in JEgypto, Moysi et
populo tuo in vigilia Pasche comedere precepisti in figura agni
Domini nostri Jesu Christi, cujus sanguine omnia primogenita
tibi de mundo redemisti, in nocte ilia omne primogenitum in
K
130 PONTIFICALE ECGBERHTf.
jEgypto peremisti, servans populum tuum agni sanguine per-
notatum : dignare, Domine Omnipotens, benedicere et sanctificare
has ovium mundarum carnes, ut quicunque ex populis tuis fide-
libus comederint, omni benedictione coelesti, et gratia tua saturati
repleantur in bonis. Per.
Alia benedictio carnis quadrupedum ipso die Pasche.
Deus, qui ex divina providentia majestatis tuse, per divergitatem
generum suorum quadrupedum et volucrum, et principalia quoque
in exordio elementa produxisti, mundoque quern his generibus in
origine convescendi ad tuse viam similitudinis condidisti, licen-
tiarn piissime contulisti, ut ipsum quippe fragile sustentaretur
figmentum ad usum in escam haberetur vitae: te supplices ex-
oramus et poscimus, ut hanc carnem quadrupedum seu volucrum
benedicere et sanctificare digneris, sitque et ea hominibus sumen-
tibus anime benedictio, et corporis tutamentum, cunctisque vis-
ceribus purissimum firmamentum. Per quern haec omnia.
Alia.
Deus, coeli terrseque dominator, qui das escam omni carni, et
imples omne animal benedictione, bene^pdic et sanctifica hanc
creaturam carnium quam de tuis donis nobis concedis. Per.
Benedictio incensi in Sancto Sabbato antequam benediceris cereum,
et ipsum debes mitti in cereum in ipso loco ubi dicitur Suscipe
incensi.
Deus Omnipotens, Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob,
inmitte in hanc creaturam incensi vim odoris tui vel virtutem,
ut sit servulis tuis vel ancillis munimentum tutelaque defensionis,
ne intret hostis in viscera eorum, aditumque et sedem habere non
possit, per te Jesum Christum Fili Dei, qui cum Patre et Spiritu
Sancto vivis et regnas per cuncta saecula.
Alia.
Domine Deus Omnipotens cui adstat exercitus angelorum cum
tremore, quorum servitus in vento et igni convertitur: dignare,
Domine, respicere et benehpdicere et sanctificare hanc creaturam
BENEDICTIONE8< 131
tuain incensi, ut omnes languores et insidiae odorem ipsius sen-
tientes eiFugiant, ct separcntur a plasmatu quam pretioso sanguine
redemisti, ut nunquam ledatur a raorsu antiqui serpentis. Per.
BENEDICTIO ARMORUM.
Deus Omnipotens, qui mundum ex informi materia fecisti, et
wnicum Filium tuum tibi coocternum pro generis human! redemp-
tione, Spiritu Sancto cooperante, incarnare jussisti: concede, quae-
sumus, ut hsec arma, gladios videlicet vel lanceas, sive loricas
aut galeas labraque bene >J< dicere consecrareque digneris, atque
per virtutem potential tuae ab hostibus contra nos dimicantibus
invicti permaneant, et quicumque ex his pugnaturi sunt, incolo-
mitatem tarn corporis quara animae, te adjuvante, percipiant.
Per.
Psalmus, Filii alieni usque infinem. Et Exurgat Deus usque
in finem. (Cantate) Benedictus Dominus Deus meus usque
Domine quidem. Et aqua benedicta aspargentur arma, et securi
postea homines utentur eis.
Omnipotens et misericors Deus, cujus regnum est omnium
saeculorum, supplicationes nostras clementer exaudi, et famulum
tuum regem nostrum et regnum sibi subditum protege, ac prin-
cipatum militioc multiplica, ut in tua virtute confidentes tibi
placeant, et super omnia regna percellant.
Alia.
Omnipotens sempiterne Deus, qui regnis omnibus acterno
dominaris impcrio, inclina ad preces huinilitatis aures misericordiae
tuae, et Romani (nostri) regni adesto principibus, et tua tranquil-
litate clementes tua semper sint virtute victores.
Alia.
Deus in te sperantium salus, et tibi servientium fortitude,
suscipc propitius preces nostras et Romani imperii (nostri) auxiliare
militibus, ut, tua protcctione muniti, omnibus sint hostibus for-
tiores. Per.
K2
132 PONTIFICALS ECGBERHTI.
BENEDICTIO LUMINIS IN PURIFICATIONS SANCT^E MARINE.
Domine Sancte, Pater Omnipotens, a3terne Deus, benedicere et
sanctificare digneris istum ignem quern nos indigni suscipimus, per
invocationem Unigeniti Filii Domini nostri Jesu Christi, quern,
hodie in templo presentatum, justum Symeonem diu exspectan-
tem in ulnas suscepisse novimus, et salutare tuum ante faciem
omnium populorum esse, lumen scilicet gentibus et gloriam
plebis tuae Israel, prophetico spiritu docuisti. Te, qusesumus
Domine, benedicere digneris lumen istud, et omnibus hoc mariibus
gestantibus illud verum lumen tuae majestatis concede, ut te
agnoscentes per viam virtutum ad te valeant pervenire, qui in
Trinitate perfecta gloriaris per omnia saecula.
BENEDICTIO PANIS AD INFIRMUM.
Deus, qui revocas errantes, et salvas posnitentes, medelam tribuens
infirmantibus, et glorias coronam in bonis perseverantibus, qui ex
quinque panibus et duobus piscibus quinque millia hominum
satiasti in tua misericordia sperantes; benedicere et sanctificare
digneris hunc panem, ut quicumque ex eo sumpserit corporis
sanitatem et anime tutelam percipiat. Per te Jesum Christum.
BENEDICTIO CASEI ET BUTYRI ET OMNIS PULMENTI.
Deus, qui fecisti et creasti cunctis viventibus tuae largitatis
alimoniam, humanumque genus spiritalibus escis ac poculis
tuorum preceptorum, terrenisque substantiis tuorum donorum
indesinenter reficis : te Omnipotentem Jesum obnixe petimus, ut
haec tua dona, tu ipse qui earn creasti, et nobis donasti hanc
creaturam N. formatici, sive casei vel butyri, sive sit quod sit,
perpetua preclara benignitate sanctificare et bene hjn dicere dig-
neris, vescentibusque ex ea largam tuae benedictionis sanitatem
in visceribus eorum clementer conloca, etpresentis vitae sospitatem,
et future beatitudinem misericorditer indulge. Per.
AD SPONSAS BENEDICTIO.
Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob, benedic adolescentes
istos, et semina semen vitee aeterne in mentibus eorum, ut quic-
BENEDICTIONES. 133
quid pro utilitate didicerint hoc facere cupiant: Per Jesum
Christum recuperatorem hominum, qui tecum ct cum Spiritu tuo.
Bcnedic, Dominc, thalamum hunc, et omncs habitantes in eo,
ct in tua pace consistant, ct in tua voluntate permaneant, ct in
amorc tuo vivent ct scnescant et multiplicentur in longitudine
dicrum. Per.
Alia.
Eespice, Dominc, de coelo super hanc convcntionem per ange-
lum tuum Raphaclem pacificum, ut sint sani atquc digni, tua
benedictionc pcrfunde. Per.
Benedicat vos Dominus: Deus custodiat vos, et misercatur
vcstri: Convertat Dominus vultum suum vobis, et det vobis
pacem. Per.
ORATIONES AD LIBROS BENEDICENDOS.
Oremus.
Desccndat, quaesumus Domine, virtus Spiritus Sancti tui
super hos libros, qui eos mundando purificet, et benc^dicat,
atque sancti^ficet, et omnium clementer corda illuminet, et
vcrum intellectum tribuat, sed et illuminata precepta conservare,
et implere, secundum tuam voluntatem bonis operibus implendo
concedat : qui vivit.
Alia oratio.
Accende et inflamma, suppliciter flagitamus, Domine Dcus
noster, virtute Spiritus Sancti corda nostra et sensus nostros atque
intelligentias nostras ad scrutandos sive intclligendos hos libros,
nee non et alios tuae inspirationis gratia conscriptos, ut ea, qua;
in eis repperrimus, et intelligere veraciter, aliosque docere valeamus.
Sed et in omnibus tua sequi, te donante, mandata studeamus : et
nos omnesque hos libros dextera potentiae tuae bene^dicere,
magni^ficare, consecrare, exalhf<tare, puri^ficare, ac conservare,
atque omni tempore sanctificare digneris. Quatenus studiose ac
devote hos et alios plurimos libros tuae voluntatis jure conscriptos,
legendo et intelligendo doccndoque multos tibi lucrare, omnesque
nobis commissos inmaculatos tuae majestati representare valeamus,
ipso auxiliante, cui est honor.
134 PONTIFICALE ECGBERHTI.
BENEDICTIO VINI.
Domine Omnipotens Cliriste, qui ex quinque panibus et duo-
bus piscibus quinque milia hominum satiasti, et in Ghana Ga-
lileae ex aqua vinum fecisti, qui es vitis vera: multiplica super
servos tuos misericordiam pietatis tuae, quemadmodum fecisti
cum patribus nostris in tua misericordia sperantibus : bene^dicere
et sancti Kpficare digneris hanc creaturam vini, quam ad substantiam
servorum tuorum tribuisti, ut ubicumque ex hac creatura fusum
fuerit, vel a quolibet potatum, divinae benedictionis tuae opitiilentia
repleatur, ut accipientibus ex eo cum gratiarum actione sancti-
ficetur in visceribus eorum : Salvator mundi.
PRO OCULORUM INFIRMITATE.
Benedicere et sanctificare digneris Omnipotens aeterne Deus
hanc creaturam N. oculorum, quam benedicimus in tuo sancto
nomine, et Filii tui Jesu Christi, et Spiritus Sancti, ut sit ignis
ardens adversus insidias diaboli, et prestet sanitatem dolorem
patienti. Sana, Domine, oculos hominis istius, cui benedicimus
hanc creaturam N. oculorum, sicut sanasti oculos Tobie sancti,
et sicut aperuisti oculos duorum caecorum clamantium tibi in
evano-elio, et dicentium : Miserere nostri Fili David : et misertus es
o '
illis, et aperti sunt oculi eorum. Per.
ORATIONES DICENDE CUM ADORATUR SANCTA CRUX.
Domine Jesu Christe, gloriosissime conditor mundi, qui cum
splendore gloriae aequalis Patri Sanctoque Spiritui carnem inmacu-
latam assumere dignatus es, et gloriosissimas tuas sanctas palmas
crucis patibulo permisisti configi, ut claustra dissipares inferni, et
humanum genus liberares a morte : miserere mini misero oppressum
facinore, ac nequitiarum labe sordidatum, non me digneris dere-
linquere, gloriosissime Domine, sed dignare mihi indulgere quod
malum egi, exaudi me prostratum ad adorandum vivificam crucem
tuam, ut in his sacris sollempnis tibi merear assistere mundus:
qui vivis.
Alia.
Domine Jesu Christe, adoro te in cruce ascendentem, spineam
coronam in capite portantem; deprecor te, ut ipsa crux liberet
BENEDICTIONES. 135
me ab angelo percutiente. Dominc Jesu Christe, adoro te in
cruKpce vulneratum, felle ct accto potatum: deprecor te, ut tua
mors sit vita mea. Domine Jesu Christe, adoro te descendentem
ad inferos, liberantem captives : deprecor te, ut non me permittas
introire in poems infernis. Domine Jesu Christo, adoro te ascen-
dcntcm in coelo, sedentem ad dexteram Patris: deprecor te,
miserere mei. Domine Jesu Christe, adoro te venturum in judicio :
deprecor te, ut in tuo adventu ne intras in judicio cum famulo
tuo, me peccatore, sed deprecor te, ut dimittas peccata mea ante-
quam judices. Amen.
AD PALMAS BENEDICENDAS VEL RAMOS.
Augc fidem in te sperantibus Deus, et supplicum preces
clem enter exaudi: veniat quoque super nos multiplex misericord ia
tua, qua benedicantur et hi palmites olivarum, et sicut in figura
aecclesise multiplicasti Noe egredientem de area, et Moysen
exeuntem de jEgypto cum filiis Israel, ita nos portantes palmas
aut ramos olivarum bonis actibus occurramus obviani Christo, et
per ipsum in gaudium introeamus aeternum per eundem.
Alia.
Deus, qui dispersa congregas et congregata conservas, qui populis
obviam Jesu ramos portantibus benedixisti, benedic etiam hos
ramos palme et olive, quos tui famuli ad gloriam nominis tui
fideliter suscipiunt, ut in quocumque loco fuerint introducti, tua
benedictione consequatur, ut omni adversa valitudine effugata,
dextera tua protegat quos redemit. Per.
Alia.
Domine Sancte, Pater Omnipotens, aeterne Deus, qui jussisti
creaturam tuam ex arboreis virgultis olei producere ad concinnanda
altaris luminaria, ita supplices prece deposcimus, ut hos ramos
palme et olive bene>f<dicere et sanctihpficare digneris, ut famuli
tui eos in manibus gestantes sint sanctificati anima et corpore,
et tua benedictione repleantur, dicentes : Bcnedictus qui venit in
nomine Domini: Osanna in excelsis.
136 PONTIFICALE ECGBELIHTF.
Alia.
Deus, qui Filium tuum Dominum nostrum Jesum Christum
pro nostra salute in hunc mundum misisti, ut se humiliaret ad
nos, et nos revocaret ad te, qui etiam dum Hierusalem veniret, ut
adimpleret scripturas, credentium populorum turba fidelissima
devotionis suae vestimenta cum ramis palmarum in via sterne-
bant: presta, quaesumus, ut illi fidei viam preparemus, de qua,
remoto lapide offensionis et petra scandali, frondeat opere justitias
ramos, ut ejus vestigia consequi mereamur. Per.
Alia.
Petimus, Domine Sancte, Pater Omnipotens, aeterne Deus, ut
respicere digneris super hanc creaturam olive palmeque, quern ex
ligni materie prodire jussisti, quam columba redigens ad arcam pro-
prio protulit ore, benedicere et sanctificare digneris, ut quicumque
ex ea acciperint accipiat sibi ad protectionem anime et corporis,
fiatque, Domine, nostrae salutis remedium tuae gratiae sacramen-
tum. Per.
INDEX.
ADBATIS consocratio, 105.
Accoliti ordinatio, 13.
Altaris consecratio, 40.
reconciliation 66.
Armorum benedictio, 131.
Benedictio ad frugea aovas, 115.
ad sponsas, 132
armorum, 131.
calicis, 47.
campanae, 117.
civitatis, 127.
domus, 116.
ignis, 129.
in dedicatione ecclesiaa, 52.
in ordinatione diaconi, 94.
diaconissae, 94.
presbiteri, 94.
librorum, 133.
palmarum, 128, 135.
i panis novi, 116.
pomorum, 115.
pro iter agentibus, 97.
signi ecclesiae, 117.
super episcopum, 96.
infinnum, 97.
regem, 95.
sacerdotes, 96.
synodum, 98.
tabula, 41,42,46.
vestimentorum sacerdotalium,
16.
viduce, 107, 114.
vini, 134.
virginis monialis, 106, 113.
Benedictiones episcopates, 58.
temporales et festivales, 58.
Calicis benedictio, 47.
Campanae benedictio, 117.
Cimiterii consecratio, 54.
Civitatis benedictio, 127.
Confirmatio hominum, 6.
Consecratio abbatis, 105.
altaris, 40.
cimiterii, 54.
crucis, 111.
ecclesiae, 26.
tabulae, 47.
viduae, 110.
virginum, 108.
Coronatio regis, 100.
Corporalis benedictio, 43.
Crucis consecratio, 111.
Dedicatio ecclesiae, 27.
fontis, 53.
oratorii, 51.
Diaconi ordinatio, 18.
consecratio, 26.
Domus benedictio, 116.
Ecclesioe dedicatio, 27.
reconciliatio, 57.
Episcopi ordinatio, 1.
Exorcistse 13.
Fontis dedicatio, 53.
Ignis benedictio, 129.
Lectoris ordinatio, 12.
Librorum benedictio, 138.
138
INDEX.
Matrimonii orationes, 125.
Missa ad lateranis, 120.
in dedication e ecclesi*, 48.
proregibusin die benedictionis, 100.
Oratorii dedicatio, 51.
Ordinatio accoliti, 13.
diaconi, 18.
episcopi, 1.
exorcistae, 13.
lectoris, 12.
ostiarii, 1 1.
presbiteri, 21.
sub-diaconi, 14.
Ostiarii ordinatio, 11.
Palmarum benedictio, 128, 135.
Panis novi 116.
Pcenitentum reconciliatio, 122.
Pomorum benedictio, 115.
Presbiteri ordinatio, 21.
Reconciliatio altaria, 56.
ecclesise, 57.
poenitentum, 122.
Regis coronatio, 100.
Signi ecclesioe benedictio, 117.
Sponsas, benedictio ad, 132.
Sub-diaconi ordinatio, 14.
Synodum, benedictio super, 98.
Tabula benedictio, 41, 42, 46.
consecratio, 47.
Vestimentorum sacerdotaliura benedictio,
16.
Viduarum benedictio, 107.
consecratio, 110.
Vini benedictio, 134.
Virginis monialis benedictio, 106, 113.
consecratio, 108.
J. B. Nichols and Sons, Printers, 25, Parliament Street.
CIRCULATE AS MONOGRAPH
CIRCULATE AS MONOGRAPH
PLEASE DO NOT REMOVE
CARDS OR SLIPS FROM THIS POCKET
UNIVERSITY OF TORONTO LIBRARY
