(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "P. Ovidii Nasonis Tristium libri quinque et Ibis"

This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at |http : //books . qooqle . com/ 



5044 



!riiiiiiii|iii II 
id 



riiiii i 

56 832 






h\ 





Bought iviili 

TUE INCOME yV.OM 

T H E G I F T t> 1' 



BTEPHElff SAIiieBtJBY. '^|^ 

Of Worcestc^i M^ ; %'\f% 

(Clas» ci 1817.> ■■ i^iv^ 

— ■■ « if 






# 



"'*^MTBJ 



P. OVIDli NASOJOS TBI8TIUM 
liEBRI QUmQUE ET IBIS. 



AD UBROS MANU SCRIPTOS REOENSCIT, SCHEDIS 

IDI06RAPHIS MIC. HEINSII, 10. SCHRADERI, ALtORUM 

EXCUSSIS ANNOTAYIT ET PRAEFATUS EST 



BUDOLPHUS IMERKELIUS, 

8AX0. 



^BEBOLINI, 

SUMFTIBVS G. ReIMEHI. 
MDCCCXXXTII, _ 



.^(t/^, ^dc^ 



'i^iA/ 



^aAA^iwyy cnA/>tcC . 



^i--.'^ ':•' 



./*;*. 






SUMMIS . YIR1S . QUORUM . 

CLEMENTIA . INDULGITATE . FAYORE . 

NON . OTIARI . IN . RE . ADVERS A . SIBI . 

LICUIT. ANIMI.OBSER VANTISSUMI. 

MONUMENTUM.UTI SIET.DICAT. 

DEDICATQUB . AUCTOR. 



A£QUO ET ERUDITO LECTORI 

S. 

Ole li libri, qnos Hbt cmii niDiatiilis Dostris exhibemits, exilem 
istm aiitalem ribi H fiitAlem lermam Tel hae parte depoiterenty 
phcml Bihil nisi de re rritica, quomodo in iis se babeat, prae- 
twi; el oopiosiiis qnidfm de eo tantam geoere, qned est de Iibrt9 
tttcribu recte adhiben£s. Dicemos antem de libris, a qnibus 
Ibmit «sorpatiy qna fide excnssi, qiio indicio' aestimati.. 

CritiGonim, qoi olim ad baeo ^miifla codd« eoiiiiilenmt , so- 
hs Gregorins Bersmannos nominandns est, nno* libromsto, Ferra- * 
rise Teperto^ aon indiligenter nsns.: Kanr de hoe dobinm est, 
beritne postea a Micolao Heinsio' inspectos, qni reliqoornm aiite 
M editomm, patris Danieiis Heinsii ei Hercnlis Ciofani^ in Kbris 
iiriem excntiendis Testigia legit, in aliis- rebns omoib.its ihde a 
pieritia longe eoo snperavit.. Is yir eximins nnde Tristimn co- 
iccs Dactos fiierit, iam accipe» CnmTixdnm adahns in rem suam 
CMferlissei qnae patria el Lngdunensis imprimis bibliotbera 6n|iw 
pcditabal, qnaeqoe » patre pateroisYO amicis, BoKhorsio, lacobo 
Rsfcro, lae*. Rerio^ Hadr* Innio, snisTe GreooTio, Vossiis, inqie- 
tiari poteraniy anno- 1641 in Britaoniam tmasfretavil el iii Lon* 
lensibne, Qlxoniensi, Caotabrigiensi bibliotheeis^ mnlta quidem el 
nt ad Ovidiom spectautia inveoil, hi& tamen Nbellis qtiod 
i nihil, ^iu antea iam tvausmissunv babuerit. Cnm re- 
snbsidi»! qnae iu promptn orant,^ ;sufficere Tidebautur ad 
ionem OTidii adomandam. Commeotariorum , qqo» tuoc coit- 
ipsit, partoii ad Tristiom prioies libyos fiertioeiitem' ioter sebe^ 






h\ 




^ i 



i 'A\ 



BTEPHElff SAIiieBtJBY. loa! 
Of WorcestCTi M^ss». , ^% .^ 



(Class oi 1817. > 




^'i^v 



il 



r 



ic^Jr, /S<oa, 



^mmM'^ 



:# 



<.., ,J. i,-.T^^?^^^T!^ 




f 



I 



pI QVIDn NASOl^ TiyBSTIUM 
lilBBI QirCVQUE ET IBIS. 



AD LIBaoS MAND SCRIPTOS RECENSDIT, SCnEDIS 
IDIOGEAPHIS NIC. HElNSil, 10. SCHRADERI, ALIORUM 
EXCUSSIS ANNOTAVIT ET PRAEFATUS EST 



RUDOLPUUS MERKELIUS, 

8AX0, 



BEROLINI, 



I 



c^tr/^,^d(^ 






QJoL^liAAy: c^tc?^' 



■:'t. 



V : \ 



■ . . . / 



VI? 



^^ 



SUMMIS . YIRIS . QUORUM . 

CLEMENTIA . INDULGITATE . rAVORE . 

KON . OTIARI . IN . RE . ADVERS A . SIBI . 

LICUIT. AKIMI.OBSERVANTISSUMI. 

MONUMENTUM.UTI SIET.DICAT. 

DEDICATQUE . AUCTOR. 



AHQUO et erudito lectori 

s. 

JNe U libr^ qnos Hbi cmD niBiatnlis noslris exhibemits, exiiem 
isbUD aataleiii sibi et iatalea iermaiii Tel hae parte deponerenty 
pkcBit nihil nisi de re rritica, quomodo in iis se habeat, prae* 
fari; et oopioains qnidem de eo tantnm geoer^, qnod est de lihrb 
Teteribns recte adhibenAs. Dieemns antem de libris, a qnibus 
fneriflt usnrpati, qna fide excnssi, qno indicto- aestimati». 

Crilicenim, qni olim ad baec ^rmina codd. eontiilemnti so- 
los Gregorios Bersmannns nomiuandns est, nno* iihro mstOi Ferra- ' 
riae reperto^ non indiligenter nsns*: Tfam de hoc dobinm est, 
iberitne postea a Micolao Heinsio- inspectiiS| qni reliquornm anto 
8« editoram, patris Damdis Heinsii et Hercnlis Giofani^ in Itbris 
iisdem excntiendis Tcstigia legit| in aliiS' vebns o«nH)ns iiide* a 
pneritia looge eoo snperaTit» Is Tir eximins nnde Tristimn co^ 
dices oactBs &erit| ian accipe» Cnm^Tixdum adahns m tem suam 
coKTeriissei qnae palria el Lngdnnensis impfimis bihliotbeca sn|>w 
peditabat, qnaeqoe » patre paleroisTO amieis, Boxhorsio, kcobo 
RoTcro, lae» Rerio^ Hiidr« Innio, snisTe GreooTio^ Vossiis, inqpe* 
tniri poteraot, anno- 1641 in Britanniam traosiretavit et i« Lon^ 
diaensiboe, Qieoieosi| €antabrig^nsi bibliotheeis' mnlta qnidem et 
pfaeclara ad. 0?i£om spectautia inTCoit, bj& tamen libellis c]iiod 
predesset nihil, qiiiu aatea iam tvausmissum habnerit. Cnm re* 
diisset^ snbsidia, qnae iu pronpta erant ^^ 'sofficere Tidebantur ad 
ediiione». OTidii adomandam. Commeotariorum , qnes tunc coit- 
scripsit, partein ad Tristinm priojDte libyos pertioenteiii' inter ei'be^ 



VI 

dfiA eius inanit scripfas Infeoire ooliSs eonti^if. Pafer ^Knm a 
otndPm avocavit, Taletndinem in acidulis Spadknis cnrare inssit: 
filins iibrornin fetemm nnice cnriosns aono 1642 et mox doDa» 
seqnentt saci^HS et profanas Brahanliae bibliothecas perreptaTit: 
LoTaoii et Antwerpiae potissimnm infenit, qnornm Tristinm 
causa oon poeniieret. Semel excitata nobilis illa araritia Aqnis- 
grano Lutetiam prolectavit, inde in Italiam: qno itinere per bieo-# 
niom continnato etsi obiqne fere Gronovio olim et Yossio feficior 
fuit^ tamen Neapoli tantum qnid e^erit, accnrate dixeris, nbi ta- 
nieo bibliothecae S. lohaunis Carbonarii, Patmm Tbeatinbrom, 
An^nstinonim Tristia non habebant: de laboribns io bibliotbeeis 
Gallicis, in Marciaoa Florentina, Yaticana, Bononiensi S. Salfato^ 
ris, Yeoetft St. Aotonii, Patafioai Ambrosiaoa proflig;atts, de li- 
bffs nb Italis dono acceptis, noo omoia possuul a relMii pMt 
aliquot aanos gestis disceroi Extat qnidem itiueris primi €niU 
lid et Italioi monnmentum editio Ofidii, qnae 15S2 sioe notis 
prodiit, sed dubiae anctorttatis. Cnm euim idem illod iter man-* 
datn Christinae Sneciae reginae ao. 1551 denno instanraret , ut, 
oi qnid boniaoi pateretur, aliquod certe sui documeotnm extaret, 
exemplar Ofidii a se emendatom bibliopolis tradidit: edendi en* 
ram patri, seni iam iofirmo« et Ant Goesio affini, qnicom frigM 
mox intercessii, imposnit: schedas snas seenm ab^nxit, qnas ilH, 
qnotieo incerti baererent, ne inspicere quidem proiode poterwih 
In altero illo itinere bieooii itcrom ' spsftio peracto regioae taHi 
tempdris aqlis fere omiiibos alternatim commen^tissimat res 
«genti plurima patebaot; commode antcm^ qnamfis tiinc qiHdem 
lion ex fotis, boc efeniebat, quod sibi ipsi maxime prpspioere po* 
teraty quippe pro mnoere neqne mandata, Qeque stipei^dium acci^ 
piebat. Qqoinodo nbiqne loeomm partim adiutns a LangeroianM 
iolaboraferit, e^^ eins epistolis intelligent, quomm iutereat aut fo- 
temm philologoram strenuitatem co^uoscere, aut bibliathecara» 
pristinam rationem inquirere. Mos de Yaticaua taotiiin bibliotbeeji 
tGitiinonium a4bibemus, qnaa cnm snmmi firi, Plnmiiis Itia. 
Bf p. 90| et qni eom secqti snot , occlosam iUi fuisse scripseriut, 
patoioso et olim tnnic f ero peoitns ab eo excnsoain , qBaiitam ad 
Ofidinp certf, iatelligitor ex Syli epp.Svrm. S^ p.900; de Bfe- 



diM Mni tMam Ibid. |k 3aS, 908, 1«i« imnMifli Uib0ri9' n*$ 
ttifte liiil. Bertrsus taodem tst per Ilel?elia«i e( (J er«iMMHm 
LagdiiBini Biit#T(niira^ »<» tode BMmiiiai, %uo cpm pergeret i« 
HtleAtia fiotloriiiaiios cedicea ctutnKl; CQei pervenifieeti io t«r- 
iMtim^a a«U etiatus ett, boc ^st ecMae Ovidijin^ iii ^ioem) 
letfegil, biblialbecam rtgiam etiaiiitiun iiHegraia #d partfa Tocftw 
Til: id^ae per bieaaium ferCi tix ui munere piil/lffp prokgyii or-*. 
diaam Be%. feniesiiiie admioisteato a sHidiia , dii^vfretvr. li^ 
rrdiiu anUm iu pairiam ao. 16S5 cum uflTcreia yrH\h Haiiibnrg), 
detineriflnir, codieem erclesiae catbedmlia reoMdit« Slpx cum m*. 
tmisaenl Brfurtensee libn a Graevio allati, RotteudqTliaiif . Sl^ 
oasterb transaiissi, excerpta Hu^euiaua Bujca0 r^p(*rta, ^umfUf^ 
Bsa deeraoti mode iie impedimenla illa aeiiQiparassenl , mo4bi'«i 
ethm mauns Amstelodamense, TabHudiaem exbaus^ labores,. 
aainmm defaecatnm lis molestissima reliqnisaeul. Quid luabat 
ia temm eliarttm maxima contnrbatione ediiionem OTidii aoTani ia* 
ckeafitt primus lomns ioler mamis Ijpographi baeail a eieaa^ 
Maio anat 1658 ad Iqlimn aoni 1660; relii|n4 foeliaalay imi 
Mmi plagnbie oorreetae ab ea ialer slrepilus marines aliyie 
tcaipe8tale8|'cam inao 1661 Sneciam naTigara^, ap<^a beme^a^ 
rs Tera aatem padenda de cansa io exilinm adns laatnm aei 
OtridiaaaB. Miraadnm igilar, aon ai qnid reliqni fieoeiil^ «fSl 
fmalnm praeslileril in opere iugeaioaiasima; aadi ipsaa ia epk 
ad GronoTinm scripla a. d» 10 Inl. 1660: Qtiortf noUm de hae 
tkimds edUione praeehni aUquid tihi poUieeatfis. Ani$n9 
emm defaetato haee studia erqnt traetanda^ pri nuUu$ 
wdki adfmt. Itaque curae oeeundaa faUoioree forp augurorn 
Istas qnidem cnraa aecundas, q^as iipere aondam abaoluto exr* 
eplabal, aaaqaam addere iiiwit EIsctbio aatia emeadala omain 
Tidebaolar, qaae lam cupde dislrjAerentnri nl noo aemd Ijrpis 
lepelendii esseul. Qaotiea id factam sity aaa conalaft inler biblie- 
gcaphos. Bberlna primam HeiaMi editiooem cnm fomim^alama 
repeiiUm didl aoaia 1664, 1676; axemplaria aaao 1668 \t^ 
sigoiia in remm aatnm fiiisse pernegal, Bnrmaonns ediUeiie 
aaoi 1668, cni acilicsl Heinsins ipse praefiieritf nsum ae esseTa- 
rai ia pradS|liooa ^paioM cdiliaaia jsnae, qnae aeparalim yrodol. 



VIII 

Ul«r igtfnr «Hmtt aterqire, nt opiMr, si qnUI testMmn? i« Bria^ 
iia {p9o est, qni Anni 1674 nenso libio ad nnieDni ita: J!\R>* 
fifif Graepim nbster^ noperwtt alii es amieisj etan agitarem 
istoi^ Naaanis editimem aUo me per familiaree mokstiae et 
mkmi m a m fsrensem avocatwn^ ut hsde eogitaHoni^ juae 
koh^inem reftdrebat totum^ minus vaemre^ atfue omnem me 
iradere potuerim. Bostmodum attentiore eurm eonydura ud 
Umam reeecaei in prioribm observatis ae eorresij guiifie 
' insuper habitis ae me ne constdto qmdem boni Leidenses 
seeundmn tertiamque Nasonis editiones m pubUeum pro-- 
trusere. Yides inter eittionea Eberto cognitas tertiam deeidorari, 
foaiB Heiaeins ao. 1674 dicebat^ qnam illan anni 1668 poto, 
«tei aee ipoe ?idi« Bnmannns Tero ainnl refellitnr ex illa Heia- 
aii epistolai qoi ex aliis, qnas ipse edidit, nosse dehebat| anno 
1668 Heiasinn graviter aegrotaoCem ne potnisse qniden editiooi 
idleni adesse. De eoris secnndis Heinsii, de qnibns seninen yidi, 
qni reolo indiearet, ita habe. Exemplar istoi editioais 1661, in 
qao eonplnra ad Unan reTocasse sese dicentem legtnns, cnras 
oecnndas minitte eomplectebatnr, qnod falfio BnrBUisiins qaoqiie 
opiealns est, sed parvae rei^ elsi neoosfarias qoasdam correetio- 
aes: soperest eaim cnm reKqnis in bibiiotbeca Regia Beroliaensi. 
Bas %orrectioBes si primns Heiiisianis potis io sna ediliooe oia- 
iore ioseroit Petms Bnrmannns, (qeod nobis minime eonstat , qni 
cditiooem Heinsianam anni 1676 non iospeximos^ cni si forte ad- 
Oitao illae (nerint a librario, potnit herde el Barmaaanm, et bt- 
Uiographos posteriores latere,) Heinsio Tifeoie nihil nnqoaip ao- 
«essit ad prinam formam editioois 1661« Ipsas coras secoodas 
dom Heiosins snperesset, non prodiisse lam demeostrabitnr; oeo 
a Bomanno edilas qoidem esse, oed nnnc demnrn neslra opera 
proferri iofra iotelliges. Igitor Nicolaom Heinsinm anpis fere iri- 
:gioti pest commentarios primnm editos nonqoam non OTidio Ta^ 
catisse^ epi^lae salis demonstraot, Aonis 1672, 1673 com 
-reipnblieae eansa in Germaoiam •excnrrendnm essety Coloniae et 
*8pirae diligeflter in libros Telnstos inqnisiTit, Francoforti qoem 
iuTeniebat codicem dmninm Ovidii opernm| cnm pulviscalo ex- 
• eossit;. Sob idem (ere tempos Teonulios qnidam Faridiis coUa- 



ir 

tiotea t9d. Segpmimi ad eom nikit (SjlK 4, p. 8M §^.). Bx« 
tremis vitae lemporibiis tandem cum alia boios geoeria aoxilia 
■hro offeireotar, velot a Marqoardo Godio, Tid. SjH. 3, p. 490,. 
Garpxom, Syll. 4, 330^ et moltis, alia sperari posse Tidereotor, 
fdot a Fetro Petifo, Sjll. 5, 728, oorae edifiooio elaboraoda» 
coisiltom serio cepit, ad qoam eom iode a loogo tempore —m 
inparatom fiii«e probabile oit, taoieo qoaatom oiM laborb deoo» 
iapoaendam pataverit, io comperto hod eot MoiTam feeeooio^ 
lea Daomio ae. 1697 promisisoe iotelligitor ex Sjll. 5, p. 261« 
Ad Hiietinm ao. 1680 iU ocribit ibid. p. 732: BlM6vMm]eum 
flagitatam a me saepenumero editienem Naeeme eeetmdam 
mmc adomety quod primae editiomi exemjdaria variie de* 
mipta formie iampridem sint distracta^ deeiderHe eim re^ 
fragari non poesum. Has demom cnrae secoodas Heiasii &to*» 
rm fttisse,. si absolfere cootigisset, iotelligitor ex epistola ad Pe- 
tiion aofli 1681 Sjll. 5, p« 726. Hacteoao de libris ab Heio^ 
rio coBqoisitis dictom esto: de editiooibos ^ae disseroimnSi o« 
%iionireotor, nosfra iotererat propter ea, qoae iofra diceotor. lam 
fero de libris post Heinsii aetatem adbibitis Tideamofi. A Cferu 
inaBia nescio qnid magnom Ovidio Heinsins aognrabator. Inter 
ififtos Mediceae bibliothecae thesanros: Utinam, inqnit, illud 
tempus ttcuisset terere in Germanids Hbliotheeis^ ubi ve^ 
tustiora reperiri esemplaria nuUus dubito. Sjll. 4, p. 806, 
cfr. 5, p* 809. Yiodobonam imprimis aoxie capiebat, oceasio- 
oem itioeris, toI legatioois istiic snscipiendae noo semel captaTiC. 
SjlL 4, 245. Ad Yossiam aooo 1654 ita scribebat: Vtinam 
Fieimenses codices aUquo artijicio iuris RegHfimtl De 
mtccessu non videtur desperandum, si opera legati^ qui 
Fiennam hac aestate abiturusy libri isti cum archeiypin 
Justriacorum imaginibus in arce Pragana captis pemmta^ 
reatur. Sjll. 3, p. 602. Ista spes de Germaoia ante ddb se. 
cola concepta bucosqne ad irritam cecidit. Qood ad merobrafias 
Teteres attioet, Tristinm libros com codice msto Bernensi iii Biir- 
manni spem gratiae coolalit Hieronjmiis SleUtems anno 1718: 
boc io seculniu sufiiccre dobiiit. Aimo 1826 Franciscns Nicolaiis 
Kkioius, gjmnaaiaicbus Coufloeotious, ii^ Fraocoforleusi 4*odice 



•p«raiB (coIbMTiV q«ae qimmdia raffioare debeat, pestbac anHm* 
bit^ -^ Nq8 ooffliniiii adiuioeatoniiD altalimas qttaotom conditi» 
piUeretqr, etTero qaed ad faadameatam eafficeret ageodam : qui»- 
Iqoe codices iotegros aotea ooa adhibitos coatulimns, bouilate, ele- 
l^autia, aetate diversos, Tetostas edifioac» secoli XV oevemi aon 
9K eadeoi or^iae derivatas : praetefea e schedis nlstis N« Heis* 
911 m^lta prorsusjgoota, pleraqae reotius cogaoooeada depffom- 
psifflus, qood qnale sit, iam accipe* 

D^lati eaim sumus ad alteram partem, qnam.posneramas, m 
^a quAeritttr, qnomodo et qnam accnrate libri msii iH usttra vo« 
fali fuefint. Triplex est geous codicam ,a diversis collatomtu« 
friiDo docti viri asi suot, qui quam rationem ioiertnti iocertitai 
fsl^ qaomm excerptis usns est Heiasius, velot Anic. PolitiaiH, 
lao, Gebbardi, lau, Gruieri, Inst. Lipsii, Fred. Grooovii, k. Yos- 
9L Horom quaravis primus accuratiooea professua sit, triuni 
eequeotium diligentia in collationibns ipsis videalur apparere, qoiutl 
idionde coguita sit, tameo quia codd. ipsi maximam parlem aul 
periernnt| aat delitescunl, affirmari oibil potest. Secnndnra genoo 
est librornm Heiosii, de cuins fide cnm quaeratur, copiosins a oo« 
bis dispntaodnm est. Tenlio demnm loco de iis dicetor, qaoraai ' 
{fl alt^ram ntram parlem io comperlo oobis quidcm est ratio» 
De editiooe igitur Hein^ii quid actom &erit, sttpra iu bnoc modoai 
expositnm est, nt facile vel inde pateat, magna copiaromi criti* 
pirom oiMoero vix satis iilum usqne qnaqoe usum ioisse «4 
em<>odandam Ovidium. Yernm doabns potissiioum io rebos ioi- 
^qoos expeptos est posteriores editores. Quod ad primam attioet^ 
4e coosUiOf quo Hoiasius iu editiooe aooi 1661 codd. yel oomi- 
«avit, vej ooolero indicavit, vel etiaop reticott, indicareot quomodo^ 
.cooqae liberet: qoo aotem ioiqniiis, eo minos cooditioois, qiia 
Jkinsios osus est| tempornm, qnilHis vixit, ingeuii deoii|ne eius 
iolelligeotes, certe revereates. Id onom eoim agebat, ot Ovidiom a 
barbarie viodicaret, 000 ot qoam maxima diversarom iectiooaiii 
mok oneraret* Non soli Heinsio tum temporis stndia antiqoitatis 
prorsua perilara esse videbaotur: oerte divioare nou polerat, tam 
eiegantes homtoes olim 'extitnros , qnales de eins delictis indica- 
veruttt. Altera in re calumuitati euot. Ni^m de ratione, -qua 



Brforioii nms fcVrh in e»iltribni snis exciititodlfy oibilf prorsvt 
Bnrff potpnint. NHrntnt fodioeo Uofce pluriaioo oon eoUatos, oed, 
^ypassim ^Merjue impeeioM'^ ab eo fniMe (Tid« Jahn« praef. t. 2« 
p. XJ). Cansiini eiiio eoopicieoio reqoire; poto, qoia maior e$i 
eefKfmn ab Heiosio coUalomni nonieniOi qoam fiicoltas bumana, 
reripit, qnae tanit*n io «Uis mioian, in aliio ■uaima eolet esaov, 
Bxemplo est Biirmaonno, qoi com onmerom eodd. Heinsianorom 
Teikt iiibdoxisse videri, ▼eritoe, ne niminm diceret, qnin^ptagintm. 
jere' in nmversum Ovidium partim hUegroe^ partim mutiUH 
to8 eodices ab eo coUaioa ecfMt in praefatiene maiere: pete- 
rat treci*ntos dixisse, Yerom oeglii^eutiae etiam et malae firaodip 
iosimnlatnr magnns^ vir, cui ^ymeliores lHri haud uno in Io€0 
viH iint tt , qui masime ad rem euam faeerent/* Com ta« 
Men qoes errores iahnios notat p. X, aut sint leTissimi, aot 
oolli, certe coin Jaboii errore de cnris secnndis Heinsianis con- 
iiiocti. Qnaota antera illa etiam coolomelia est, qnam Heinmtta 
passiis, qnaiido rom Barmanoo iamiam aolet cooinogi io levitatio 
rrifirae exemplnm? Hand dicam dolo: mnlto praestitiseet, Qoi^ 
Baoni commeniarioo aeternis tenebrio damuari, qnam ut eornm 
erassitndo Heinsiaeo splendori oftcerett praestitisset^ ioqoam, il^ 
lid, ifttm nt oscitaotia ille soa omoeo, qoi fidem baboerool, ia 
errores, ieinoitate qnosdam in aemnialionem abriperet, nobis parto 
laboris deiino exordiendi praerepta oecessitatem imponoiet do 
per?i*rsitate sna verba fHfiendi. Scrinia Heinsiana, quorum co- 
pia ilK facta est ab Heinsii beredibns, bonae frngis uoo inaoiii 
fpisse ex iis, qnae dicta snnt, qniris snspicetor. Bormannns qnam- 
im quid inveneritin iis non accnrate recense^ io praelalioo^ 
maiore, oed taoinm ett^orem et desperationem sibi ioiectom 
esoe Ctiteator, coostat lamen, loage plnrimomm codicnm iotegiM 
eeUatiooes ab Heiosii mann factas ad eom perTeoisoo. Suficere 
igilor ei visom est, ot ipse dicit, farias orriptoras ab aliis ex» 
pendfodas cum delectu et fide exbiberi. Yerom igoerabat h^ 
oos rir ad delectBm iostiltteodom plus acomiois reqniri, qnam ad 
otendom libris ipsis: maius enim est sctre, quid oiim prod^ao 
aliio possit, qnam quod osui io praeseuti sil* Ueinsium sat srio 
delectom ex iis cepiis, quibus oou igoate uaus eat, saiis beuo 



IDI 

ioo datoitim fiibses •portef eofm Kbroo redo oeolintaloa md$k 
«ne, qni otnim ftlbi, ao alri eiraent, berelo oeociebat Bormftoaos. 
tide9 tameo, qoam gloriator, otiam io pNno ioslitelo ox pario 
^ constaro poterat: ooam loeit, Heiooiaoam dabiamy oa^ ftiam 
mi^ectftm roddiifit. Somma, qoa pooa eot, oegl^eotia toI cotfio 
otiBO oditiooem ioo^eiooti pAtorol aeooeoo oral: paoca eiof fooerio 
MU^t Jabaioo 1. l. lo bio Triotiom libris oU aomol logorio 
doos eioodem oomioto codioeo extitioooy fokl PolitiaaooOt Faiali* 
800, Moretaooo, PoteaoooSi do iocoria aol Bormaaoi, aol Hmoii 
iam conotat, qootieo noo iodicalor, oter iotelUgeodoo oil, qood io 
yrima earom, qnao pofloimoo, appeNatiooo iactom 1, 2^ 99, io w* 
€Ooda lere obiqoo, io tertia obiqoe, eed rocte, qoia perporam 1, 
1, 112 mmM po^oit, io oltima alteroatim fcre» Vorom iolaod 
loria anot Tixqoe dig^a commemorato, oi ootao Bormaooi com 
ipois Heinsii Bchedio eonferas, nodo eoosarcinalao oont, Vix ol« 
lam pagiuam esso opinor, io qoa grafios aliqnod delictom^BOO 
iooit, oi Tel tot booas scriptoras omissas excosaro vdis. Noo 
irridicalA illa snnt, enm 1, 8, 41 nnom * yaticaoom laodat, qnm 
legerat: Vatic^ qnod esse debebat: Fo/tf, idqoo aliqootieo aot 
boc, ant ioTorso modo; com codiceo nnnm Regiom et ooom Po-> 
leaneom modo dnos Regios, Tolot 1, 2, 6, et aKbi, modo dnos 
Pnteaneos, 3, 12, 3, et saepissime noocopat) com eoodem U- 
Irroni modo Galllcnm, modo Tbnaoenm, modo ooom Heinsii dicit, 
Leidenses pro duobns nnmerat 1, 8, 16; 9, 12, ansqnam tamoo 
distioguir. Eins generi» suot innnmora, ab Heiosio nooqoam pro» 
feda, qoi litleris codices insigniTorat. Istaeo igitar^ dieet aUqoia^ 
tivpwis et desperatimis soot: At ego pnlo calliditatis et Sdt^^ 
dae« Callide ogit Bnrmannns, qni operao nibil impooderet io ro^ 
imde gloriolae nibil sibi parare posset: ox Heiasii codd, Scripto» 
ffs deseribendas fnisse oemo ignorabat Coras qooqoe Heiosii 
oecnndfts molli exspectabaot : qnaro aonotatiooes quasdftoi io ex* 
emplari aoni 1661 ab Heinsio scnplas anao 1664! Tel 1668^ nt 
enpl^a diximns, Hetnsit uotis addidit, sed id qooqne pnerili paeoo 
eum iueogitftotia, adeo, ot eum 1,1, 114 Heiitsin» seriptom re-i. 
liqnisset do Ciuaelboue poela: Laudatur et ^OQsgia eimdem^ 
iile deseribeiret : Laudatur et Opetia* Verum noo omnia tantii 



cgit» flti ea, io qdko» BUoiii floW luM yrfditaretor» 
CoflfiMml.CiMre.^ iit Heiosii sdiediifl totercklerenty eerte ot peM 
ptet ipflooi illao perfesUgoret, otqoe hae fidacia ealis (lefligae ae 
fiweie pataTit^ ei de relifiois, qoae acbedae Beioeii eoppeditabaoii^ 
dnoi&uB illi parteio lelioqoeret, dimidiaoi eibi deKgeret, eeilieel 
cx lost. §• 39, ifo renMi dM$i9m €i adquir, dminUh- So- 
permt lo flcbedio Heioeiaoia correctionooi et eooiectoforoni iogeiio 
iiuEfagOy deiodediqiotatieoeado locie difficiliofibofl, teetioiooia ecH* 
piemm laiiga naoo coogesta, ferom explici^ooee; atqoje k|0 
peaireraae qoiboedam io partibus io commeolarife exegeticoei 
qaee qoidafli focaol, ao^? eraot. Haec difersie qoidem tfunp^ 
libiis scripta faisse, eed coras ipsas secuodas Hdosii cootiaere^ 
qaas io ordioem redactoroo fuissety cniTis eooslare pelorati q{ri 
il cnraret. Boromooos tameo sibi iooellnm, eibi pecolinoii e^kl 
brlaoas qnaerebnt» Cooiectnramm eoarom qootqnot speciem-ali* 
q«uo babent, Heinmo soblegerat, Telnt^2, 475; 3, 1, 35; 3,4» 
30: alqoe satis callide qnidem ex iis cpdicnm cellaliooibuiS) qnao 
10 sehednlis separalio serfabat HeinsittSi, cooiednras ab illo fj^ 
csbi oatae snnt interposilas expiscatns est, codicis. scriploras in« 
soper baboiU lo obserTalionibns Heinsii crilicis qnoliea iUe pre-» 
perila aliqiia oenleolia postea ascripserat: male^ Tel; 9ed iam 
Mil muio^ priora Heiosio ascripsit, eensnram sibi arrogaTit# 
Qfloties nberins retractaTcrat opioionem HeinsinSi ea, qnae po« 
slreflMi probaiiti soa fedl, Tolot ^ 360 et saepis^e. Qoio etiaa 
fidi iHom qoaoHdosios.qQia damoaret, prorsns indnxerat, ex la» 
lebxie taaMo exlraxisfle^ ae pro oois Teadidisse. Poslremo. acobi 
is commeolanofl otqne dodrinae copiam inddebat, qoa sese osteo- 
tare posseti actom iam erat de aeqnilale in partiendo omui. li-* 
bro secnndo a t. 383 ad 412 qnae copiosios expodla babeotpr 
snb Bomiaaoi nomioe, Hdusii soot omoiai paucis, qnae satio 
iblilia soHly exceplis: perpanca eliam pnngente, opiqori coosficBtio 
Hriosio reddiditi in prae£fitiooe nihilo mions tolnm se reddiditto 
testalos. Ac pntoTcrit forlasse aliqnis, poslbac Bqrmannum poe* 
aitniflse OMloram iaetornm atqae emendalnmmi si licnissel, fnisae^ 
ouB io proefatiooe Locaoi a se editi ila scriplnm reliqnerit: Si 
99€m$daB tn Ovidiam ewrai prodere. lieent^ oKter m$^ at^ 



XIV 

gm dlTiM, idSirHtltti hi^ $Hdm UhMrmh eitpMii^ 
posie osienderim. Cave nraHiilRi bitie bomiiti ornliie. tstee ifi« 
* irarias Beciiiidfls «ioe fideor mib}- iuTeiiisse Ib exemplAri edikioias 
«timioris ab ipso pek^cripUid: etsmi meeda t?p^9fii)sbi cm^re^i^ 
^fieriptarae qimedani eiire fide atqae iiidieio addiiae, fnisqtmitt irota 
' lareiifA^ ira^qoasii HriAsio^ rMdka, ^Atis dKrif 'illoffl fhnikYetM^ 
' i)iiaiitnifi ijnideiti ad Trtetinm libros. fam vero df finedi Ikciaittiis 
^tngratae qnaestioni, demonstratuni enst Bnrmanni cnipafactttm es9e, 
'kt de" liiiris- mstis, qnibtis Heinsin^- eliffl nsns est; non - ninfmoi 
^^pertnm nif^ qnod compertom sit; magda ex parte ihlsum tsh^ 
" qnod ftlsnm ' non' At , certe snspectnn * ^e ■ ddbdftt ; - nisi atlniiAe 
t confirmaretur; ^ed laetam renr Tibi na^^ro, b^foIe'kctor. Bnr-. 
*4DannT incnrhi Ovidio nibil periif, H^insio tribtt im*ttria« illatom 
' est, qnin btdie accnrate eognosci liceat, qnin possil emevdari. 
' Scbedae Hernsiaoae, qnibns denno nsns Dnrmaonns, et ea^ qaae 
primns adbibnit, nt collatio ^o^cis Bernensisi et praeterea mnha 
Qtriasqne generis, quibus ille nti aut nolttit, ant non potuit, salra 
'^ftattt et religiose cnstodinntnr in bibtiotbeca Regia BeroKned^i» 
Recensnm infra vidBbis; Nnnc. nt ad propoditttm revertamnr, de 
' lide qnaeritor, qna Heinsitts osns id conferendor magoo codicum 
^%amero. VeVbo dicam: optima asns tidetor. Hnidb rei fideio 
:iaciBnt integierrimi hominis inoren alinnde probe co^niU^ deinde 
^'Vero codiedm ipsae coHationes, plene et cnriose institbtae, qnae- 
'qne etiam scribend! errores, mannm, qnae dicitnr, secttndttm, va- 
rian seriptnras in qnofis libro idsto Amrotatas, glossas exbibeu 
' bant : scriptae erabi nifide ^ certe distincte , ubr ^x altei^ e)tem- 
^lar! !o fdtemm transscriptae eranl, band di^cri^pabant. In iretn* 
' Otis tantnm modo Hbris, qnos Ipsd posdidebat, tefnl ReTii frag- 
ioeiitnm, qnosqne diversis temporibds inspicere potttit, interdnm 
dirersas scriptnras eootaritf putd, qoia scriptura fibrf abstro^ 
atqne evanida init; qnemadmodnm Isaaci Yosrii manns A parom 
recte leda fterit, crimini oaHi dederim. Alia imbecUlitatis bo- 
maoae argnoiiedta, telnt illdd, cnid scriptqfai ^bdfcis impressi, qtfo- 
etbn scriptns confertnr, interdnm annotatnr, ^'^1 omifiitt^r, qtfdd 
' tMettleros io codice Beroensi caetcrnm enperstitios^ coilatc^ aRqtr6- 
itea (ieiraoasit, in HtiosiinBt tSader^ ti^ ntemifti. At qWdDiiittr 8o 



SMler» H Bemm Klird djxfnnii, agetQ^ miM eifaiM ^ iilier» 
ittt codiee ex iis, qnos poet Heineii aetatem collatoo esee sapm 
■eoioraviniiiSy qoae res oooDiliil ad probaoilDin nostrom de Heia«A 
ni fide todieiam conferre debet. Codieem FraneoArtftDiim He{»« 
liM lotom olim ebotnfity noo antem Bnrmanono^ qnae edmm oea«A 
teotia, qoi ad Fastos el Triotia enndeln ebdtMn exciiosemiit) 
Cam «criptnrao, qoas b! Tin, C. F« Mattbias M F. N^ Kleiotai 
esbtamnt, prininm cooferrem eam iis, qoiis Heinsius aodo 1878 
ioveoissie se^e testabatar, io eaiii o)itoioneto addiitMar, nt diver^ 
Ms ecde^e S. Bartbolomaei leodices tionatbs ntiqde ^^taremi 
qoaalqoaifi itA taotom differdMot collatiofties; lit Mnbto efltioAomi 
ad qoas codex exenssns est, diserimioe aliqriot ''ceotoriais scriptox. 
mnim Beiosias annotaTorit) qaas alt<^ ilti bmisehint. Ac do 
Fkstis gandeo^ qnod lam noo opns est dispntare. De KleioiA 
Trialmm tldttbr^ qnae Irs poscit| eloqnar, Dirit so lectiMfs <ftVi 
cie pmilftf i» ! ptmfm atktiB$e juiain ^IM tnbsidiU^ tiM xtpb 
xodieii ^aneofitrfanif juerh deiitto eseusBeriti ^a -purmh 
Wuutate td ahtea faetuni faerit. Coosilio plnsqaabi Barmaa- 
idaoo eam reiU ^esslit. Ib libro primo, secaadb^ et ib ieiiio nsi 
qoe ad el^am Donam noii accorato scriptnras iiolaril^ mnlti^ «i 
istis pnfifcns omissiS) ned nota?il tamen: id «^qaeDtibU» qnaioor 
eiegiii Mtis babait ad yersam 38 el. 10 tionbaaoi lestimoiriaA 
de eoi^o FrancoftirtaQb delBcripsissb, do1RS| qoibits iscaient ista 
iptdi earminii, difficultatibtis ad taieitibrabas inspidebdas |ierntbids, ek > 
qoibbs Hebsiihl plas Tiginli siogalares s^ripitaras deprotaipserai 
1o bliibMl libri teriii degilEi denno idspexil, credb, ni Hanqnadi 
tfifHise tideretnr. SM in reKqnis deono Dih9 oisi discrimina pes- 
Shltli Hdfe a BartDiirino iradita anriotftvit. Pbssenl qnaedam prae- 
f^ de ^potativo* bbe eodieis Bcmtatore et critico dici aliis fbfL 
«iis^, qnam oobiis, iocoodibra; ^ Ifbtf igitnr de PraneoAiflabb 
codlce Heinsii liattoritatelD solatn seciktf ilnmds et ist<yc ttno et- 
emplo pardiri abest, qoin eos otnbeSj qboiqnot Heiosiain negliL 
g^tia<( postolahipl, obticero iobeamas. JVibil eoim totncnm llb 
B^nsio collatnm fnit, i^ain {mpums BarmaonrimU teanu^ tfansi^- 
rff: qtfosd^m, de qnibns pfhestaotissimi riri litein tnb^rM^t, dOfc 
ilb BUoMo.sed ab eiao amanatosibos iospecti snol. Sod qoid=- 



XVI 

fnid tandem rd eit, qnaiD olim rigide iadicatnm iri coojMimos: 
nobis taotisper placnit Heinsiom , tanqnam religiosissimnm in tra-> 
ctandis codicibns qnanta ipsi possemns accnratiooe prosequi. Ita- 
ipe qnaiA rationem in commemoraodio codd. Leideostbns iniimas, 
do quibns iofra Tidebisi ne excnoamus qnidem, Praestat iote* 
meratam ab omni parte immortalis Tiri serTari memoriam, ad 
qnam oisi aoianm onbinde erigere daretnr, possit pndere aliqaem 
inter Bnriiuinnos Tersari. Qnodsi de Heiosii fide semel dnbitave^ 
irioy oodieum Don pancomm, neqne malorom eleTabitnr notitiai qoi 
aaoqnam, opinor, oomparebnnt, postqnam ille collalos io schedis 
Berolinensibns reliqoit. Qnandoqnideip igitnr remotis testibns noa 
idoneis de libris aote noo adbibitis ipsam Heiosii et de Berneosi 
Stettleri fidem interposnimns, pro iis, qnos ipsi ^cnssimus, no- 
ptram obligamusy operae solli nos perpercisse certi.. Dnorom li* 
luromm atqne tertii qnatenns licnit, tcI leTissima dbcriniuoa an- 
aotaTii resectis tantnm lis, quae nisi qni Telerem librnm onllam 
!viderit, Td animo ioformaTerit, nen^ioi prodesseot» Reliqnoram 
^criptoras ita oelegi, nt nnllam praetermitterem, cni indi^inm ia- 
esset interpolatiooio ant Tiolentae bominnm doctiornm, aut.slnltae 
librariornm, glossemata admittentinm, toI locornm similinm memo- 
lia deceptommi deiode nnllam, qqao sensn omni destttnU libra* 
irinm ostenderet scribentem qnae ipse non iatelligeret: qnod pre- 
tiosissimnm erromm genns nee in minoris rei libris asperaail 
soosneTL Reticoi igitnr leTiores calami errores^ in lods satis 
per 60 Intis: nam in depositis peiosqne habitis piacnlnm fedssem, 
si nllnm apicem posteroram notitiae subtraxtssem, Atqne baec 
ita admiaistranda existimaTi cnm Tirornm anctoiitate, qnibns io 
lioc genere praeslaotiores non Tiynnt, tnm meo iure, Nam qnos 
audire solemos clamitaotes, nibil sopprimendum esse quqdcuoqne 
olim quisquam barbatulos deliqnerit, Tiderint illt, num sanctissi* 
innm istnd sni^m cnm bibliopolis foedus oartnm tectnm in poste- 
ram praeetare possint, et annon saltem gemmnlaram istaram de« 
Bcribeodamm cansa ad alia artifida a tjpograpbis commigrandum 
nt, Caetemm cnm Bnrmaonus laudem olim a Rnbokeuio me* 
rnerity qnod tertia fere parte apparatnm crilicnm Heinsiannm ad« 
anxisoeti fiicilo praeter iUod Bnrmanni additamentnm exami* 



I xvu 

Mifm altemm taotnin reram ood leTiornm deoao pro4aK. '~ 
Restat tertia pars dispntatioiiis de Teleribns libris ad Tristia 
collatis^ qnam coDstitneramns de libromm aestiroatione. Hae qno- 
qoe ia qnaestioue de nnoHeinsio verba potissimnm iacienda snnt: 
retiqnorum enim editornm nemo adeo nnmerum codicom snbdo- 
xisse, Tel nomina ab illo imposita satis iotellexisse Tidetur. Ni« 
bil ignorasse Heinsinm pataTerim eorum, qnae hodie secnndom 
disciplioam in hac longe gravissima criticae parte tradi possnut. 
Yetnstatem codicnm niiice semper spectasse, epistolae eius abonde 
testantnr , q^nam cnr mious recte iudicare potnerit , oon Tideo : 
Bcieotia cirili imbntns erat, cnius pars erat diplomatica, de qua 
neqne post Benedictinos bomioes mnltnm ad buuc diem srriplum 
est, neqne ab illis tauto post Heiosium lempore, qoin is quoqne 
nosse potoerit: nsnm et exercitatioDem habebat maiorem plurimis, 
qni bodie sout, criticis, Tcrsatissimis Tix iuferiorem. De bonitate 
Ubroram rccentiorum quoqne acnte noo semel indicaTit, Telnt de 
SarraTiano et Ma^ariniano Fastornm. Dc familiis, qnae dicnntnr, 
codicoffl qnatenns statui potest in scriptore^ qui gentes potius ac 
popolom eorom habet, Heiosius pleraqne Tidit* Celebre illod et 
iageoiosnm Lachmauni Y. Dss. ioTeotum de libris arte et ratione 
inlerpolatis potas latnisse enm? ocolis sois istam rem nsnrpa- 
Terat atqne experieotia sna non contemoeodum io modum astruere 
et illostrare potnisset , nti mox intelliges. lam Tcro satis prae- 
fati de iotelligentia Heiusii fatemur oon nbiqne, in Tristibns Tero 
omoino non rem i(a, nti oporluil, ab eo esso geslam. Qnod cnm 
somma eins nomiois revereotia diclom esse toIo, nec sine exco- 
satione plenissima, qnae triplex est, Frimum enlm in Tristibns 
refingeodis operae mions impendit, qnod fatrtur in fine commen- 
tariomm in hooc modom: Si in promptu fuissent codicee 
huius aperis aliquanto vetustiores castigatioresque iia^ qui 
in manm hactenus noatras inciderunt^ poteramua JVistibus 
reeemendis operam magis operosam adhibuisse. Sed cum 
in nuUo Nasonis poemate peius nobis prospectum fuerit a 
membrams antiquis et fidis^ inter sordes esemplarium men^ 
dorissimorum diu haerendum esse non duximus. Deiode 



xvin 

fiaod Tnstimii editori har parte agendiim fiiit ardnnni eM, nerr 
^multis fortaiwe satis plarebiint, qnae nobis persaaAimiiii. Postremo 
uos qnoque, qnamqnaro benig^no casn melius instrncti, qnam Heio— 
sins fuis9e iFidetar, nihil tamen conati snmns, nisi ab illo «4010« 
niti certe. Secutns est in Us carmtnibns castigandis HeiDsiaa 
familiam qnandiim codicum, qni^seorsim a reliqnis faciiuit, Italoa 
omnes, ant ab Italis deriTatoA, eleg^antes omoes, nisi qnod reoep- 
tiores ex illis. ^etustiores aliquot locis ele*rauiia vel 8upf*ranl. 
Sunt ht Vaticanus et Mediceiis priroi et Politiani dno, quos ad 
secnli uiidecirai, yel dnodecimi tempora referre Tideliir, reeen* 
tiores vero Palatinus secnndus et Combidnus. Hi yero libri in- 
terpolali snot plane simili modo, ac Properiinm esse inlerpolatam 
Sammus Lacbmannus dociiit. Atqni hoc faclum esse neqnit a 
dtfctis yiris secnli decimi qninti demnm, nisi ant de aetate libro- 
rnm oimis erraterit Heinsins, aiit correctiones in libris ipsis pro 
yetere scriptiooe habnerit. Prins illud probabile non est: illis 
enim libris nostra opera accedit Gnelferbjtanns , similliinas seri- 
ptnras habens, et ipse, ni» fallor, in Italia a Marqnardo Gudio 
emptos, qnem idonei iudices, Ebertns in oatalo^o librornm Gnel- 
ferb. et Schoemannus Y. D. in litteris Wolfeobottelo ad me per- 
humane datis secnli decimi tertii esse perscripsemnt. Alterins 
vero rei, qnam dixi, snspicionem procnl habeo ab Heinsio: qui 
si 10 iilis libris idem animadverlisset, qnod in aliis eliam Tetusti- 
oribus, noo id rHicuisset. "ViM. Sjll. i*pp. 3, p. 180 qnod 
Neapoli scribit^ Inveni illic Ovidii Metamorphosin Longo- 
hardicia litteris scriptam^ sed et illud esemplar eodem fato 
nsum est^ quo Florentimm S. Marciy ut vetustae . lectionea 
plerisque in locis a sciolo erasae sinL Suppeditavit guae- 
dam tamen non poenitenda^ et si non aliud^ monuit certe^ 
doeuitguej guae suspecta loca sint habenda. Et ibid. pag. 
seq. : Q;uod in iis omnibus locisy in guibits agua mihi hae- 
reiy guaegue corrupta esse constat^ vetus lectio penitus erasm 
si$i adeo guidem, ut ne vestigia guidem litterarum super- 
sini» Incipio profeeto desperare inventurum me codices au^ 
taris iUiuSf guales necessarii foireni bonam editionem pro^ 
curaturo» Talia etiam io aliis extra Italiam rodicibas obseryat. 



XIX 

Telat 10 Pnleaneo p. 163: Metamorph. iUe codex optitnm^ 
sed a Bciolo passim interpolatue. lia meoibrfioas SniTerii 
p. 120 satie vetustae^ 8ed p. 137 uhigue interpolata» ooo* 
copat* De rereotioribos libris idem saepissime ab ee annotatnk*, 
qood buc non peitiiiet. Yellem saiie addidisset, coins aelatio 
Bibi Yisa fuerit manns Bciolornm illornm, et an secnlo decinio 
teriio aniiqnior. Sed omisisse eom iitterpolatioois mentiooem, ea« 
qoe secure nsnm fnisse in libris snpra dictis, qnis eredere pos- 
sit? Accedit, qnod Tr. I, 9, 53 alteram mannm Yaticaoi primi 
Dotarit, et i.n aljis libris, Faslis loprimis, sacpissime, qoamTis 
Bonoaonos id plernmqne iusnper habuerit. Atqne in Giielferbj- 
taoo qnoqoe prima mauns, quae lilnras aon babei, com reliqnio 
Ilalis coospirat, recentiores scriplurae ciim alii8. 

Horom igitur libromm malam frandem in Tristibos ooo per- 
speiiit Heinsius, sed quae exbiberent rpliqnomm scriplnris nbi-* 
qoe praetulit. Neque aliter potuit. Primum enim ipse carmioa 
iacielat, perboua qnidem, sed eo modo, qno pater et Gmtins et 
alii. Tola Tcro illa BataTornm ars poelica ad Italornm exeiti- 
plQm et aemolalionem coniparata erat : in Italia Tcro satis anti* 
qoa et cnm Teterum librornm interpolaodornm studio Talde con-- 
iuorta. Flacebaot ergo Heinsio qnoqne in Ovidio ea,.qaa^oIim 
dorti Tiri illo dignissiroa pntaTerant, eiqne obtrnserant* Deinde 
ii codices Itali, qnos Tidit , neqne se ipsi prodebant , neqne ab 
aliisy qnos babuisset, argncbantnr: et si diffisos fortasse, nti 
sobiode Tidelor, foerit, Tetustas sospiciooem Tidebalnr exchdere. 
Kooqnam enim, ant perraro, oeqne satis cerlo interpolalio cog- 
nosri potest, nisi libri praesto sint primnm alios origiois, tom 
meliores, hoc est, qoi difficilioribos io locis plns praesteot ad tio- 
dicaodom scriplorem ioterpolatis, deniqnei si iieri possit, aotiquioT 
re8« Cnins modi nisi.nobis cootigisseot , stnltum erat Heiosinm 
reprebeodere. Noo ii somos, qui praefracte oegemos mnlla, qoae 
llali isti codices exbibeot, scribere potuisse OTidinai, quantnmTia 
^Tersa snadeotibns reliqnis. Illnd qnoqne, sane non minimi tn 
hic re momenli, qnod GuelferbTtaons snamm partiom proditor 
lik\, 8, 32 dnplicem bexamelriim babet, cnius altera forma, 
qoam proscribit, ooice cooTeoit Terae peatametri scriptorae, al« 



XX 

tera interpoIfttA est miniine loficete, sed^ qnod" sole clarioB est, 
variaotls scriptnrae in pentainetro causa; lioc gnoqne^ inquani^ 
non totam litcin clirjmat. Sed qnod illi non recentissimi libri 
looii; in plMrimis iotricatioribus nihil anxilii afferunt, 'de qna rc 
instissime qnerentem andi?imus Heinsinm, reliqnornm antem ma- 
xinins nnmeros multo roious, diio vero libri primum boc prae- 
staot egreginm in modum^ deinde nbiqne ita a reliqnis secednut, 
nt errores librariomm interdnm habeaut^ iuterpolationes vero fran- 
dolenfas nullas nsqnam, Inm Itali non sont^ sed TCtustissimornm 
in Germauia bibliothecarnmi et alter qnidem, qnem ipsi nsnrpa- 
TimnSy eins modi^ ut senium |talis illis non inferius praeferat, 
fateberis non esse posse de nihilo. Eornm librornm alter primns 
est Palalinornm, qnoriim collationes a J. Gebhardo et J. Gmtero 
institotas possidebat Daniel Heiosius. Filiiis cnm anno 1641, 
ut opiuor, ilias iuspiceret, srTe tempore exclnsos, sive captus fn- 
cata Palatioi secundi elegantia, hoic primum locnm attribnit, al- 
terufflj rarissime in usom Tocayit. Postbac ad aoonm nsqne 1661 
opns oon faabnit inspeclis illis collationibn^ : tnnc yero illis ca- 
rendnm eraf. Nam cnm pater anoo 1655' obiisset, scrioiornm 
eius ex parte hereditatem anno demnm 1675 crevit filins, Sjll. 
cpp. 4, p. 330. Hioc excnsaodos est Nicolans Heinsius, qnod 
neqne Palatini libri praestantiam e coroparatiooe cnm reliqnia, oe- 
qne ioterpolatornm frandem e fide Palatini perspexerit. Qnod cnm 
olim invenis praetermisisset, saoe nec senex in cnris secnndis 
fecil* Huins libri anro contra carioris qnae aetas fuerit, boo 
roostat. Sed non dnbilo, qnin eadem, ant prior Gothaoo, qoi 
proximnm locnm a Palatino sibi vindicat, nec ipse inlerpolatus. 
Yir Snmmns Fridericnft Jacobsius scriptnm sec. XIII indicavit 
Beitr. p. 251. Is liber Erfurtanns olim fuit, collegii, nisi falloV, 
Amploniaoi, ex qoo qnaedam excerpta proposoit Ziozerliiigins io 
Criticomm inveoilium promnUide. Hoc cnm deprebenderem, exnl' 
tavi Hcinsii cansa. Nam cnm ante hoc bienoinm enm ipsnni li- 
brnm Erfurti froslra quaererem, memioi Kritzium^ virom doctissi- 
mnm, snspicari non reddituni ab Heinaio, ad qnem Graevio io- 
iercessore olim missns foit cnm alio Fastoram, qnem |o nsnm 



XXI 

Tocatam Bolnm consUt. Redditi fgitor ntique ruonmf, ted tcire* 
coperem, qn# delatns Fastornm codex eit. 

Ad bos codices Tristia recensoi, sive potins, com Palatinum 
ibicnnqne licerei, repraesentavissem , in plnrimis, qnae ille ins^ 
asset, postea aoctorem fieri Gothaonm Tidi. Ilali, ntpotc ve- ' 
tosti tamen, io consilinm snut adhibiti, ubi cnr iHis difBderemy 
caosa fttit. 

Si qnis est, qni andaciam meam miretnr, qnod rem adhnc 
iidictam noo modo elocntns sim, sed etiam pro regnla nsnrpa* , 
v^m, interpolalionem librornm aote sectflnm fere dccimnm ter- 
titini, qno libri isti mions fidi ex aliis descripli snnt, rogo^ nt ne 
ctpidins coodemoet. Primnm enim cnm dnae potissimnm codi« 
CQD factiones sint| ntramqne simnl, tcI alteroatim sequi ueqnivi, 
tel Bolni. De earnm origine vero qnod credam dixi , noo qnod ' 
coDteodam. Mirnm est interpoTatos, qnos hacteons uoverimns, iu 
Elegiacis et in OvidiO| artificio soo adeo eonveoire, mimm est 
lldos orones esse: cum qnae apod Yincentinm Bellovacensem non 
ieriter corrnpta saepe legnutnr, longe alius smt generis* Has 
res ia Ofidii operibns constare video^ quantum in iis ad codices 
exigeodis pi^cessi^ in Il;)ide, in Ifastis/in Ponticis: Ceftius quid* * 
to statni Bon poterity doneo siognlae ^riptnrae in aliqnot efiam ' 
aictoribns perpeosaO fneriut, dooec in ipsa Italia adulterati illi 
Tetostiores libri a qnam gnarissimo aliqoo homine cxamloatr fne« ~ 
nnt, et donec de litterTs seeolorutii, qnae barbara, vel media nnti* * 
CBpari solenty.in Ifalia inpnmlsy viri, qni streune id agnnt, reSi 
Bt aagorori miras et insperatas proposnerrnt. foUiim ignavis 
perfogiom paratnm est, si velint aoimnm luducere seciilo etfam- * 
tom qnarto, tcI qnmto Ovidium futsse fnte^polatnm ,^ Germaifa 
exeaplariia ant casn esse emendatiora, aot videri tantnm, et re« 
ipse aeqne, ac reliqnai esse corrupfa: qiun' critrcos veteres tam ' 
Ibisse temerarioSy qnam qni hodie sunt maxime: uibir sper, oibit 
fidei^ nibil dignnra reverentia esse in mcmbranis. In hanc sen* 
Hstiara taotnm noo dispntavif nnper vir doetissimns Hofmaun 
feirlkamp ad Horatinm, qni si minos iq, xo naQtxj^Qij^a et in« 
didomm in gratiam dissereye voInisset|. nam ecudinori^m i^mo 
% qoi acumen oou volgare loto nou alieuo i^xbibitum indigue 



XXII 

fprrffi hab^remiHi eritjeae npjnd TPtem artis hisformiii, nd. qunai 
eognoscendam Serrii eoromentarii ^nUiira eonfernnt) qnae deside-» 
^res apod ingeaiosum BHtav.nm* — lani eodiriim yetemm coo- 
spectnm et descriptionem eo ordiue, quo aestimati a oobis son^ 
adiiciamns. 

1. a, Palatinm primWf omninin, optlrans, cnios colJatto- 
oem iiiTenimus in exemplari ed. Francof. 1582, qnod extat io 
bitil. Reg. BeroK (bibl. Diez. 8 n. 138). Scriptnm ibi erat 
manu Danielis Heinsii, nisi^ fallor, ita : CoUati sunt hi quingue 
lihri Tristimn cum duobus mstis bibliothecae Palatinae^ 
t[bi simpliciter sine ulla nota lectio est enotata^ ea est e 
msto meTphranaceOy quem contulit Janus Gebhardus ao. 
1613 Octobr. tlbi vero additum 2d.j ea est lectio ms. 
chartaceij quem canttdit Janus Gryterus ao. 1595. Huius 
liliri seripturis uon diligeuler usus est Dan. Heinsius io ed. 1629*. 
Heiosius filius perraro illas laiidat nomine Palatiui secondi. ]N[o8 
iotegras annolavimus detractis paucissimis, ut de.accnratione ^eb* 
bardi qnivis indicare possit. Nnm is codex Rpmae io sd^niis 
Palatini^ snpersit, secnndora Heifisii epistolam ^jlL 3, p. 291 
et Wilkenii, Yiri Summiy bist.^bibl. Palat. p. 206 dubinm yU 
deri possit. 

2. b. Oothanus blbliotbecae Ducalis, membranaceos sec. 
]UII, accuratissime descriptns in Jacobs n. Ukert Bcitr. p. ^l, 
B. 93. De eo libro quid iudicem et secntns sim, snpra dictam 
est. Sed Friderici Jacobsii, viri celeberrimi, benivolentia ipsnm 
codicem BeroKoum iter ad me iecisse , qno studio§ns excntcretur, 
cnm ea, qna par est^ tanti nominis Teneraiioue coromemoraodam 
est. Quod oisi id rogare aliqnamdia essem verecundatus, tam 
egregio adiumeoto noo camissem in priori comn^entariornm parte; 
in qna qiiae desiderari doleo, boc loco ascribam* Contnli ,ad 
baoc editionem. » 

lAh» 1, If 2. plane sic „5. su^cq. 11. spolianiur. 17^ fiti- 
f^ior exiat, 18« requWet. 21. iia tu inheo qmer. 22. lo- 
quere cave. 23. amonit. ~ carmmaJ 25. Nectedef, 26. plaoe 
ita. 28. perlegei, 30. pena levis, 31. ipse, 32. miserls^ 
36. mei-mmor. 45. qiiae fac, 51. ttoM« prae^et, 56. qttod 
fnga — meo est. 58. ptane sic a pr. m. 62. sic. 66. rei- 



ciolg. 60^ ik. 72. Mpwd. 74. mI. 79..fihetom M. Qblo- 
ra$. %J. «c. 8S. sic 90. equareU nomma — aqui$ a pr. m. 
91. hlc in rasura. 96. loculus. 106. parva. 107. .^icmt 
8uh ras. 109. osiendiU 110. ^feri^ 112. Hii. 114. ielego-' 
nasquB* Glossa rectius. 122. iemp, graia f. 128. mea eei. 
2, 7. eneam. 8. tnunere. 11. o^uid. 15. mea verha velaque 
a pr. m. 18. verhaque nosi» 21. dedudo. 23. nil efl. 
25. «itfrmure. 39. brac^ia ponto. 45. Ei — sidera fi, 46. eihe- 
reo. 47. laferum lol^ufoe. 51. Nec, 53. faioque — ferroquo 
wiendum. 53. Ineolito. 55. aliquid ei eperare sepulerunu 
•53. tfuc. 59. Proh. 63. Si quoque qua merul me pena per^ 
dere. 65. in undae. 70. nosiris ui prec. a pr. m. 51. 8at 
iamen a pr. m. 72. eah. non capui, 73. niare coneieiaim 
74. tton witnue. 77. condam. 78. Opida — tnicM. 79. adur-^ 
bem. 81. facUe ee« ohto — possei. 83. sevi. 84. iam fuga* 
90. mort. 91. corpora, 93. cur quem. 95. damnaverai tpee. 
101. Quo licei in tntn. 103. pro €fuo. 104. piie. 107. jfro- 
«68 evaneec. 108. fr» unda mar. 109. JVon casu sei vos^ 
%y 1. Dum. 2. sic. 4. nunc qfuoqtie. 7. JYec epacium fuerai 
mmens» 9. cofnitee. 15. /uiMt. 19. Iwrts^ 20. JVbn. 25. 
ftfme. 33. ur&e tenei. 37. viro quod (io ras.) me. 43. spar-» 
sis aiiacia. g1. afracta. 50. sed nosire nox. 51. Ha qu. dixi 
eUquo. 52. fasiinas. 53. Ua. 54. apto /u^fe. 58. oec« 
tnuik». 61. properas. 62. sic. Gl, : cauea utriu^qfue more. 65. 
(^oe e^o frai. dil. 69. eemionem tTerbaque ktiperfecia^ 73. Iiauf. 
74. ^iea tneo esi. 75. priamue — t;ereue. 76. equs. 77> 79. 
Tunc. habeuni. 80. trief. t;er6a. 81. ha. 83. Quae mt/ii. 
85. a paVr. 90. Scal. 94. Cui iuhei ei. 99. tiiori et (a sec m.?) 
tnor. 100. tnei — tamen. 102. suhl. ipsa suo. 
4y (non separ.) 12. Insequitur fluctus. 13. nif profic. l5. 
8ic non quo. 19. j^lirtcie. 20. certi. (tnferea) ytolia. 22. sic 

23. iim. par. cup. repdli. 

5, 5. tm...te. 11. sic sub ras. 22. oretfe.. 23. eurtal. ruftl. 

24. Heffihac. nisy. 35« rebue euec. laeeie. 44. et^id. 53, ^* 
^mtue essei. 57^ 58. iiaricio. 67. eatnoet;e. 70. deumt^e. 79. 

Idborum esi. 

6) 2. choo boccte. 5. fulia ruina. 11. el quod. 13. tnale 

fidus rehuc. 24. sini tihi. 28. oeeimul. 32. exddii. 

7, 2. baditca. 5. iam. omnia. 15. bona. 28. iVeeciet (i^ 

ras.) 29. illud. 30. Deficii ei. 35. cemie. 

8| 3« et 4. transpositi. 15. sancit$m vener. 20. loqut. 30. 



xxnr 



atnore fuL 33. platie ita. 34. AcciiU8—iod. 37. genUum 
fladda. 38. Esse. 39. hora. 42. haBefti. 45. sic. 49. ut illo. 

9, 1. inoffeneam vite t. t. metam. 2. Q... legie, 4. me ^ 
fnino« nofi. 16. t^idenda. 21. nec adm. 24. j^tia^bef sub ras. 
25. nec enim. 27. argoltco — horeste. 31. iref. 37. Is statua 
est rer. nunc et f. 39. Littera picta, A^ sive U. — sint. .40. 
pro sensu. 41. ffoc tib» ventiir, t. (unc. 44. em. erit. 52, 
Haecque diu novi notitiamque dedi, 53. ver^ esf t, tihi m. mi- 
Mque. 56. Expediety vel — af, corr, 58. noc mee. 61. mi^i 
ItMum. 66. Quo pede. 

10, 6. quaUbet arte, 1. patitMr fl, fert atque assilentia. S.icta. 
9.' teucris, 13. Haec quoque (cum ras.) 15. eolide^ad elles. 

18. timbria. 19. chervnda. 21. ah hac hrevis est aiUcui tei^ 
tyra pet. 22. Hactentfs est dominum. 24. reliquit. 25. acto- 
ris, 26. lapsace. 29. citTiicon 7tor. 30. Citicon emon. 31. 
lisancia. 33. /Zatibtes austri. 35. Tanacriosque. 36. ^cto 
corr. — antheU, 37. epTieson. 39. alchatoi. 41. <|fUt6. eve- 
ntal. 42. contuUt. 43. con%ertl merito. 47. simplegades — 
ollo». (>0. t^a stios. 

11, 2. «oMtcito. 3.. Ant hrwme (?) £feJ. 5. ismon. 8. CScl 
14. steropis. 16. yad, 19« «fridenf. 23. aspicio. 30. Et (ia 
ras.) Ut. 31. at^idegue addtecfa rap. gl. V suhtracta. V in- 
tenta. 37. scripsimue. 39. in immanso. 

lAh. 2, 3. Ctir mea d, r. modo cr. 8. prldem visa — arte 
mea. 11. vitae. 12. meo ee^ 13. ture «puelkt^. 14. pemi- 
tosa^ 16. J^aesum sajra feto rurs^ 17. Siticef ut motus rep. 

19. leulancia. 21. tfuoq. fkilet. 28. mol{. hora. 33. mitol. 
34. inherm. 40. numen. 41. moderancius. 42. Inper. 48. 
Pars ^mul io (io ras.) templ. 49. mi^ gaudet — t^iceraf. 
51. (pti non. 53. per cetera num. 55. Jfanc animam. 61. ii- 
hros qui sunt quoque crimina. 62. nominis. 6^. Iot>i«. 77. 
Ha — cruJelior. 79. Carmina lam (io ras.) nostris quae (io ras.) 
le. Gl. vetust. ; lUe qui exponit libi libros meos male, Ule fecit, 
ne carm, 80. Itufido posstml. 82. Vis tamen tpse. 84. hon. 
86. S1I0 qfttaedam pond, tracta. 87. quesitum est odi*t»n. 
89. mei. 91. honeste (corr.) gloria, 98. Indicto. 100. lo- 
ciens. vana (ras.) 106. ipse suis. 109. Illa nostra die. 113. 
Sed neque div, et paup. notanda est. 117. videor. 118. in 
orbe. 120. entmierare. 122. Sed tamen exig. 126. iro. 137. 
ah iUo. 138. sunt tihi, 139. «ane ^at;. mentique, 143. Hdi 
f>amp. froner. 146. proih, 148. Spes mea. 149. aer^a. 159. 



XXV 

deest iSbl a pr. m. 160« omor. 161. eampleaH. 165. $o$pe9 
quoque naftis. 167* Utfadmique. 168. perqtie Itif. 175»|N*ae9. 
Ihanc resp. 176. es et fera belku 180. ITeti. 183* Nec, 186. 
Pare erat ex |i. 19J. laziges — meterluique. 196. c^l. 
191. ifclentfe etiHnU. 198. baelctme. 200. fleetl. 203. Neo 
— etfbm. 207. Cum duo perd^. me crtfn. 208. miJU eel. 
209. Nam tantl non sum ut ren* tua. 211. crimtne factue. 
213. Fae est ergo. 217. £ (? sub ras.) le. 225. yZirie hora. 
226. rroicaqtfe. 230. cee. Tkdbet. 233. le I^nu 237. iUtror. 
238. JVtinijtiam. 239. vactium Itbi lemptie adeseet. 249. Noa 
venerem tutam ^conceesaque. 251. ri^tdae suhm. 255. le^fot 
quae carm. 259. ntl est. 261* eneaden. 263. or3. fari. 
268. ill paral. gl. pr. m.: til* Apparat. 274. Profe^l ... eon- 
lee. 277. At quoddam vUnum quicunque intdligit errat. 278. 
ierogat tpse meis. 282. elemil harena. 285. spaciantur. 291. 
tunonte. 292. Peficibtie mtiKlie tndoltiieee. 294. qftiaeral (corr.) 
ertclanittm. 295. tn iemplum magni tua numna mart. 298« 
loforioqtie. 299. lamitie. 302. Stinl tamen. 304. Stibmov. 
— fnrima mantie. 305. Qttacun^ enmpit. 306. haeo veHtU 
317. Or^ol. peniltie quae. 319. td)as. 322. Et phris patriae. 
10 marg. V Et phis est patr. — • facta referre enae* 326. fa^ 
tmm. pdago dehet. 331. hoo duUto. 333. ^c el me — gi^ 
gantes. 337. detratare. 343. mtM quod didid our me. 346» 
solUcitare. 353. moree dietonl. 354. iocosa mea. 357. ix>^ 
iuntoe. 358. apla refert. 363. conftmdere laco. Insenmtur: 

^lceiie el gentes docwit praeceptbr amoris 

Alceus ille tamen regnat in urbe sua. 
365« sapho docuit. 367.' hadmde. 369. tocundt. 371. niei 
eola adttllera. 373. est illic. 373. crieeidoe ottl que. 374. 
ptielkt viros. 377. Quid nisi. 378. preeea thoro. 383. niei 
set^e fl. 385. O^idni (in ras.). 390. ylim. 391. ewropen. 
395. electram. 399. hquar — le ceneia. 401. danen dcmes^ 
que. 402, Jlmenam el n. 406. yUactteqftie. 407. defickm. 
409. obeenoe. 413. mileltda crinma. 416. Ettbotte. 423. ce- 
ctnil martem. 426. Catteamm^. 432. etta facla. 433. re- 
feram thadden quid meni. 435. Ci^na — dgnaque. 437. quo^ 
rum in Ii5rie — per ^los. 443. susenna. 445. obprobritim. 
448. ffoc eliam, 457. ilta mar. 459. plane ita. 46a Cwr 
totiens etc. 463. Non nocet hoc Uli fraudi. 464. io marg.: 
r nolue eril. 466. Dielr. nimia. 468. Nom. tantorum diss» 
thdel. (a pr. mO* ^^^* ^^ ^^* ^^^* ^posset (corr.: poe« 



HXVf 



sU.) 4?5. ne$Mra guot hab. gloss. T dUlcmlf tHMMiftdo. 477. 
gra8$. tramiU. 480. JVe tuto. 483. it^ emm non (ras.) pers» 
485. canil alms formas, 486. troci. {487. fuscendi causa. 488. 
o^pifiiguo. 492. ^ifoe dampno nulU — nocef. 495. nonvideo, 
496. nttf^ct recep^u^ e^o. 497. obscena loquentes. 507. Qi«o— 
<ji(e. gl. r Qd'que. 512. Afo^eefo^. 513. u^dfr. 514. Ieftc«. 
518. Quod(iue llbet, 520. Sepe etlam oculos, 522. Artificis, 
530. /atta baitlt. 533. eneidos actor. 536. federe iunxit cnnor 
a |.r. ip.- 537. teneros((ue (a. s. m.?). 539. peccavlmif^.Mo. 
540. Stcpltcium. 544. prudens iam noc. 546. et amiesi temp. 
a pr. m. ^547. deest meum. 554. cotumtie. 557. Atque ul 
ret(. 563. dislrinxU 568. unu« ero. 

Lib. 3, 1, 3. ft{»i catiea pudoris. 6. dissim, modis. 8. Hou. 
9. portem non sum praecq)tor amoris. 12. Itaec rofio est vd, 
17. taliho (corr.: latine), 29. ef i^nee. 32. salor, ^,opaca 
omuts. 41. Non qula, 43. laurus seinper, 49. o4ice. 53. 
«nUr^rum.... gtee tocirm. 62. stat ferus, 66. jfcnui^ee pater. 
67. Ouerebam frustra, custos ex sed. / 73. actoris. 7^* ^'^'^ 
jMfi/jiur. 77. Te i^recor, 

Zf i. qmque deest. 5. 4}uod leso lusi sine a pr. m^ Ab hoc 
versu ad 4, 1, 4. lacuDa. 
' Lih, 4y 1, 7: Cantet ct. 10. bracJiia pulsat, 15. lernesMlo. 
16. emonia r— ateniiasse lira. 21. ineid. iiifer nec miUtie en^ 
sem. 25. ipso non cqua. 26. mccirm adUinctl. 28. manum. 
29. me <ns tenct ip^a eacrorum. 31. lelhos gust, 38. Sedquic- 
quam, 39. obtuifu. 42. sfupet ydeis, 43. calenl eacro m. — 
tyrso, 50. Sollecitas — elicone, 13. 7iee «altem. 55. cumtf* 
lat^ 56. piece^ unor/; pisc. 59. qfuae duro pacior iact. 60. 
lltora seva. 65. Ut neque insid. 66. (]fuidem vicfi sed, "74. »ub- 
icioque manum, 77. t;enenie, 78. menia pulsat equo. 79. 
qirc ee non. 80. fert(fue refetque lup. 81. «ede. 82. reppe^ 
rii. 83. capiu« inieclaque, 85. iaceo vetus incola ierre. . 86. 
Jg^tl — temp, hnga. 89. est deest. 95. «unt me. 96. est 
deest. a pr. in. 99. Cum vice — quis sim^ 100. Vuh ijftfo tne. 
101. nbsfra ro^o«. l03. Et iam de mult. 
2, 2. siibcuhuisse. 3. «elanfur. 4. sonant infi<^untque. 6. «ait^. 
(jt(/it hum. 10. ul re^al il^ domMs. 12. dat meritie. 15. 
iHfis quaecun(fue pia letatur. m marg.: .Cumque pia pia pleb« 
lekUur pl, 8. 20. duci« tit. oppida scripta leget. 21. ferentes. 
31. ferox et adhm oculis. 34. qui traUt ora^ 40. porenfo 



%xwn 

' fwl^. 48. gmn. fparttf. 53. fy$9 «ttntit pl. f. fpno. 55« or* 
ce«. 57. «ubm. 61. «lerfffcif. 62. fton «inil, -- 

3, I. regit. 4. 9<^ mcttH^ a pr, m. 5. Aethereaimque, corn^ 
plexlbue. 6. Veeter db eoo circulue axe redi*. a *pr. tn. 9. 
tneam cTonHlUifn ^eeiros. 11. Heu miht ctfr timtii. 12. epeff 
tnea tnixla. 13. eef eV w^ et desi ' 15. 'Quaeque. IS. '^bere 
Itri. 19« Ft(il. tela tuis. praeeentihis Twret. 22. ammonUo. 
23. ctife' ctini le. 29. Non cruc. — Iroiana cnienliwn. 33. 
guod sm tthu 34. es til am> 43. Suppremoque. 50. ora 
ptidor. 55. niei tne non. 60. (^tienuTtfe. ' 64. euagnen. 66. 
Iiiielon. 67. oatmo^ 66. Quae prec. 69. eetiie ctim «tm^toti. 
70. ore fmdor. 79. co^ilo tnrliie^ 60. ilpp. rebus. BU ^ 
tuU deest a pr. m. M. areii magna* 

4, 4. ntimerie. II. Non tammu 

3. r. Bemensis. Collatioaem loter schedas Santeoianas 
iofeniebam (bibl.^ Diez. m,ss. 4 n. 148. e ) sic inscriplam : Fe- 
tustissifnus codex membranaceus Tristtiim Ovidii coflatus 
ctim ed. celeherrimi viri Petri JBurmanni et ubi di^eentit 
summa eura et fide armotatum. , Maons erat eiusden , . qni 
Kasios. qooqoe em untiquissimo et.optimo eodice coolttlerat, 
et epistola aooexa de a. d. 13 Kal. Ang. 1718 Hieronjmom 
Sfetilenini Beroatem oe «fminabat. Ea epistoTa baec habebat; 
noli tamen credere^ vir excellentissime, me negNgeniius 
forte in his fuisse versatum: summam enim impendi curam^ 
ut quam accuratissime varias illas lectiohes acciperes^ imo 
ad superstitionem usque sectatus fui etiafn minima scri^ 
hendi et punctandi rationem concerfwntia^ quae omnia ut 
in msto ^unt exhiheo; ,el iabebat Tristium eollHiionem oxope- 
ctare. Sioneri catalogam sero eTolvi, ubi codicos. membr. Tri- 
stiom recenseotor doo, alter oec. XI tom. 39.p..546, o« 405, 
qoi derinat ia el. 11 lib«.5, alter seo» Xlll tom. 1, p. 543, 
0. 478. 4to. Si noater prior ille sit, perperam dixit Sroneros 
desinere io el. 11 , cnm desinat el. 12, t. 40. Et si tani Te* 
toslos sit, exspectaTeris io locis difScilibns plus eom cooiWre* 
Ubiqoe Palatiuo et Gothaoo ioferiorem deprebeodi, uec ea propter 
omdes cins scripfnras exbibui. Prinium locum hoic libro Siuoeri 
aiieloritate ouoquam coucederem; tameu quo rectius res ab aliis 



xxviil 

diiiidicari poft^i^ deono adliibKa Steitleri colIadoDe qoae omisi, 

boc loco enotabo. 

JLrib. 1) h l^* 9anum tdmen. 34. in propriis. 39. perve- 
niunU 40.^8unt BoUtia. 52. Ut miki sit. 53. tltulis-amori&^ 
55» si/udium quod* 68. jwssea non. 79« plwton, 82. iUe pe- 
titJi (?)• 90. ycareas. 109* ostendit. 119. mando ut dic. 
120. tmltum posse referre meae. 127. JL. mora est. 
l^ 2, 11. a%tfid — ah iUo. 12. adeete nii/u. 45. Hmi. 60. 
:. iurba nuint*^* 71. cuncti wumerum» 73. /av^ntibti^. 77« pecii 
. qnonclamr 78. ini7ii.tn«i. 81. t^eato. 85. video, . 92. vela 
pptmt, 93« ctir quem^ 97. /aUanf tnor^ «Ninqtfatn. 101. 
Quod Ucet in tninimi^* 106. eubruMh . 

I, 3, 8. corpora noetra. 49« pixbriae blondo. 51. Ha. 61. 
€pio properas. 68. sioe ioterductu. 69. sertnoni» imperfecki- 
qiie verba, 77. et 78. absunt 90, invmistis %rca. 95. de- 
plor» 97. natocque meumquem 

4j (noD separ.) 5. nigre»c. 17. 8ed nisL 22. pereol u. 
moris. 27« feseam eaevae. 5> 7. poteris pronom. 8. O^. 
mor te. 26. dura con«p« 31. ex nohis ind. 41. deest eet. 
M* Caesofie ira. 48. quad* 51. quo&am. 52. posaiaf. 78. 
mptmum. 

6^ 2« cboabali^k 11. deest til. 14 pafiaro« 23. ma^fislra 
ee. 26. .decet. 27. At similemque* 29. ^JEfeu. ^ > . 

7, 9. jdicere «allem. 27. ulla ^gi. 

8, 2. cont)ereti9. 13. consolarere. 14. pereequ. 2^2. puUica 
ore. 31. lof plau^us. 34. ^ccitu». 36. mi^^a /er. 

9, I. tHtoe mi^i. 2. %il. 24. Quo {»cel — ab hoste. 31. 
priutf. 49. futnra, ' 

lO; 5. iVon. 19. serinth. 21. teniira. 24. rdinquit. 41. iji 
urb. 46. raitu 47* simplegades. 48. F^ndere* 

II, 19« atfidenl. 21. Ieitden«w '27. lahore. 
MAb^ 2» 7. iMtorenl. 8. mea. l$*ma§na meo. l^.lenldriliii. 
40.; numen* 58* pouca prec. 61^ Cur. 63. Suscipe. 77. JGTa. 
4e^t nobif. 86. quacdai». 87. deest mi^i. 88. meoa. 93. 
yec ndh. comm. tn. eel forl. 98. meo. 99. deest me» 104. 
mihi est. 109. quae melvus. 123« Atque domus eic lap^ est^ 
136.lei;e. 145. vetas. 154. mi^i. 157. lukique. 162. lesolo 
coni. 167« £f/Scianl(7tie. 171. t;ola(. 173. cui. tu corp. 201. 
sittipleT. 209. deest ut. 220. legens. 228, tumida^ 233. laa^at. 



XXIX 

235. contingeM. 239. vacnm liU fork fiAs$et. 243. Nec» 
245. poterts. 248. tegii. 252. vitta negat. 268. ille tiiaft. 
270. iuvet. 271. ef captii». 273. JDIcififr et noc. 281. ttn4- 
fi«. 285. «pocMintur. 289. «ucotirril. 299. hmms Imox. 
300. ^ason. 315. fatenda^ 317. con(7idil. 347. dedlonmf f. 
391. etffopam. 392. Adv. 410. ^abenf. 442. duhitat. 448. 
floc — ne^fat. 456w decei. 494. poena esl sec. 501. ^TobiUtf. 
523. 5ic quoque conc. 525. l7ieIamoneitf«. 535. JVon. 536. 
le^ilittioe. 554. Quodque. 563. Nec. 569. JVbn noefr. ig» 
uU, 570. indo^. pnto. 574, causa. 

lAb. 3, Jy 5. Nec. 6. n^IH^. 7. lusmus aevo* 9. deest ftic. 
26. lapsus. 29. loctis et Feef. 31. aii iXla. 43. iTIat^e. est 
vd quod. 46. ieta. 48. Sert;ato dv. induvt, 68. Hisdum» 
62. deest el. 75. el ipsi. 77. Deprecor. 

2, 2. Qtfai}t»e. 20. <jruam t;. d. 27. quosque exp. 

3, 9. JVec d. aclo. 32. conctcmul. 40. unii^ erii. 57. mala 
4Ren(e f. 61. ei /brfe. 67. N<m negaU 75, £l VSn dtim fr. 
ne sil male. 85. sed mens mibi. 86. ^lc, tanlt. 

4^ 3. Fer«i&tie. 19. olp^or. 48. oMlo. 52. tnihi est. 56. 
«ml. 67. jfraitttnqiie. 70. ^So^tior. 74. ^beict». 75. 
lewre. 

5, 8. dsplwaimi. 10. miMre. 12. tneo eff* 20. hiikliU 48. 
L. wm tiim. 55. Hoc u. sd. ttil.. pr. orlii9. 56. amieM. 

6, 9. iittde ego (?)• 11. haer^ai (?)• 13. «ciree. 17. oo- 
netido. 34« mifti es^. 

7, 6. ctir ven. 51. t^iclriar seplem. 

8, 1« Triiol. 3. vefL servare dr'. 12. referique. 24. Heu. 
35. et deest. 37. loco — eolumgtie. 

9, 6. Asirti. 13. s. aequore f. 18. fuit. 34. ^i /ir. conee- 
ruieee soror. 

10, 1. ielic memor est^ 6. Qtiod non. 8. Iiqfiiidi«. 9. Gum 
deest. 15. ntidtim prior. 16. Ifina. 18. raplaijfiie lecla, 24. 
frustra. 26. effodvmiur. 27. qtci ttoti est ang. 29. lalices 
iftdtiranlibtM hiel, 34. Sa^romati» 50. Itioe quoque. 67« 
THioe qtioqtie. 

11, 1. inetillae. 13. Sic quoque. 19. vuU. nostra rePr. 21. 
qtiemtns. 26. cineree nosfros — premit. 27. oral lande^ bel. 
31. inceniit. 35. P. i^. 45. hoe ieesU 53. cnidelibii«« 
62. ^epltinigiie m. est. q. 64. milnera. 66. Focla. ; 



XXX 



12, 7. P. fHrpscttnh .24. Cumque. 28. /b^ttitiiif. S9. scierU 
graeca. 44. par^ gradus atquep. 46. iot;». 49. guis. 

13, 5. (JideeseU 18. grcce» — pias. 20. L ad^M U 23% IVb» 
(?) dar«. 28. Euxinus et fals. 

' 14, %, Quamqae. 23, incbrrcptum. 45. fateri esU 
4, 1, 15. u% ahd. 17. ContraWef. 20. praesiitU. 38. «pild- 
qicawi. 39. intuitu. 41. tndmi» — I^ocJic. 42. ydaeis. 54. 
ftirba favee. 61. tafnen ut siem le^ior, 63. Huc quoque* 
65. rt neque ins. capitique. 81. Stc tM quem. 82. ha&elw 
89. nec quis (?). 95. «unl me prohihente prof. 194. <|iit«qtfi« 
et ipse legas. 

2^ 8. uf/rique. 14. Perp. «ubetmt 19. foterat. 27. Hic ^otno 
sld. 37. locii« h. m. el tof. 41. tecU in herba. 43. sparsis. 
45. anno^a. 52. phoe&ela. 58. £recU« 63. an. currus quos 
sp. 64. pairiam. 

3, 3. po«ito. 9* d<minam nitidam. 10* fi0t>e ref. 11. ctir 
fimui. 12. spes mea. 13. *uto fuert. 15. Quaeque — stellae. 
16. «uituHna. . 18. t^cum.. 22. awwnon. 23. Tunc veniuni 
cum te cwrae lect. 26. iactari. 29. cructore. 30. ah hoste. 
45. iac. amico. 57. owini mifci. 59, vid^iur. 61. non jmd. 
65« Non. 66. phdon infieiendm*. 68..peyiif ip«a amhUiosa. 

69. Non quia quod. 70. orbe. 72. bonoo— rm*i. 79. Quod. 
81. loc. laudis fort. 

4, 4. numert« — fui«. 8. tgnoras. 11. ^on. 15. Koti. 17. 
praebent. 18. Saepe cd. 25. non sum t. <?. omice. 27. pri- 
mu5. 28. Haec c. noUt. 35. iVbn. 40. Ha — memor dsse na 
42. ilU 'pr. 43. defuit. 49. Sed nunc hic alio. 50. «orba 
pud. 51. quietius. 55. Frigonf. 66. Krinu*. 66. Abn. 

70. ille «ui«. 79. Et. 83. ^. mo^ni paene par» viU 84. 
gtiamgue. 8t. venli» . 

5, 6. FTumine. 18. pium. 20. «enial. 22. (?. nuserit. 30. 
guae procui a/f. 

6, 17. lonffa vet. 19. /rucltbu» o. tfricte e. 23l fuff. novas. 
24. Indbinifue. 27. Non — fuere. 41. JVec sunt eto. 45. 
immt. 

7, 10. uUa mihi est. 19. floec ^fuoque c. 

8, 23. <Hr0e imminuenfe. 27. Sed quoque-^ vajmos. 52. proe- 
kMroft|« 40. Non. 



xxn 

9, 13, «i $o$p. 18. «fwtt. «. prao. ierra$. 25. 9mnphM^ 
norufif. 

10, 5. €00 mm iMuper wl I. 47. ^fttf«; 48. iif, /imr* m. 
^5. ITI (yifo^e fwai. 63. I^«c ego cvm. 74. coni. uHUo esoo 
«1«. 85. restani. 88. carmttia. 97. a lomi. 109, mn^ 
114. a««iimo. 116. Non me. 127. i» cum fraepon. 129. 
valtim praeeenda. 

5, 1, 14. fwn. «ral. 15. kdcHmi carm. 19. ITI^ue ^ immi 
noe. 35. tSn deest. crtmtni^. 36. (^i^ modue 

2, 20. £xi^Mam — a<]fwam. 28. Icarl num. 52. 8k iu iar^ 
dus eas ad sidera pacta tibi. 63. eximi. 68. quorelaj 71. 
nunquam fid. pacis. 72. S. hoc. 

3, 3. odoratu inn. 7- crtmantMJo*. 16. Nomine. 32. piile». 
41. victna sid. 58. Kaberc. 

4, 1. cjwno. 2. Laaaque — t^ laxaque — maii. 49. II- 
ivm Itieare. 

5, 3. fccrojT. 8. decolor. 25. ^(fdioercm. 38. hachiadh. 48. 
toro csl. 53. ad aras, 

6, 11. |)o?idariu#. 12. modicoc. 18. carmtna. 27. Kon. 

7, 18. ^i?c c. nec uUa. 28. iii p^jm. 35. Quaeque cum 
euh. 39. labores. 40. f;er6a ma/i*. 46. gtiamtjc. 57. dk-^ 
suet. 61. Nec. 

8, 7. JV^oji. 9. Exigit — ramisia. 9, 5. iota desciretur. 27, 
limidae. 1p, 13. exini. 31. It» (?) possis. 

II. Codd. interpolad*. 

4. a. Guelferhtftanus, luler Gndiano» n. 192,8cnptog in 
membraoa quadiala obloiiga, quinqnaginta foliorum, sec. XIII 
teste Eberlo catal. ros?. Goelf. p. 122. Eios libri scriptnrasa 
prima maou qoae erant, rogatu meo F. L. A. Scbweigems, 
pbil. dr., vir bumanissimns, eius bibliolfaecae costo^ religiose eoo« 
talas mihi traosmisit, cui ex animi seotentia gratias boc loeo 
profifeor. Nos in scripturis idem secoti sumus, qnod in Palatioo' 
qao pleoiorem Ilali oodicis imagioem babeant lectores. 

5. b. Francofurtanus, ecclesiae S. Bartbolomaei olim, teste 
Hnnsio el C. F. Mattbia praef. ad Fasf. 1813, bodie biblio.. 
iWae poblicae secundum Loersium io Eeroid. p. 632. Heiosio^ 
fiMD ao. 1673 ad ed. Mfcjll. 1587 cooferret, qningeDtoroof ao^ 
torin enm rudicabal. Loersina ^t Mattbias oecoN decimi tardi^ 



xxxn 

nl eo seciiU non receBtSorem pronoiidaTeroDt. Medioeiig nolao 
dieit Loersios. Nos interpolalionis band immnnem, tamen nt ab 
Jtalio saepe recedat loo^us, lotdleximos. Heinsii collatione, re* 
perta ioter ochedas eins (b. D. nn. 4. 148. e) nsi snmns^ 
qnam Bnrmanons pessima fido consploerat. lantilia omisimns. 

'6. c. PuteanuSy siyo Puteaneus^ b. e. fralmm de Pug 
qotissimornm, quem Heiosins in schedis exemplaris primi editionis 
ElzcT. 1629 (b. D. mss. 4. 1070) sab lilt. B satis, nt appa- 
ret, religiose collalnm aote qnadringentos aonos scriptum ludicaTit 
annoi ut pnto, 1653. In catalogo bibl. Reg^. Parisiensis 1744 
partis 3 tom* 4 n* 8239 ita describitnr: cod. jmmbranaeeua 
oUm Puteanus Faatorumj Tristiumj Ponticorum see. XIIL 
In scbedis Pastornm non Talde antiqnnm testabatnr Heinsins. 

6. e. Palatinua secundue^ de qno Tide snpra ad Palaf. 
prim. Hanc quia cam Yaticano et reliqnis Italis, qoos meliorio 
sotae^utabat, plemmqne couspiraret, primum dixit Heiosius et 
magni non semel Tidetur fecisse. Hnnc nibil impedit, quominns 
ex Italoram officina prodiisse afBrmemns. 

7. f. Berolinemis bibl. Reg. (b. D. mss. fol. n. 123) 

membranaceus omnium OTidii carminum, sec. XII a Laureotio 

Santeoio aeslimatns. Dnas partes cootioebat, quamm allera, 

qnae Tristia habebat| tam Tctusta tIx Tidebatur nobis. Priori 

parti subscriptum erat oomen magistri JSnrici de Capiana. 

fosteriori haec prope cTanida: mccccslvi de mense maii. JEgo 

petrus malgarisius notarius patavinus emi hunc lihrum a mo. 

PVancischino carttdario ducatis septem^ tum dimidio auxi. G\ 

241 continet* lo priore parto quaedam Italica perquam exiliter 

scripta deprebendf, quoram nibil digooscere potoi praeter nomens; 

JiVancisch. et onmernm: sei. Hioc noudnm evincitnr chartur^\ 

larium etiam biiliopolam^ tcI librarium significare, quod teqnej 

a Dncangio tradilur. Perscriptum praeterea ab iis, qui possede-» 

mot: lani Parrhasii et amieorum ses aureis empfus Pata-^ 

vii. — Antonii Seripandi ex lani Parrhasii testamento. ~| 

JEr biil. Askewii a. 1785 mihi comparavi Laur. Sante* 

nius. — JBs bibU Santenii rnniff. F. de Die% ao. 1800.-— 

Ipsi cootnlimus* 



SOLUI 

01. fta^ratar ftagawBta toil aofifMmi» qaMi Mm «I 
plm» colktieBe» ad om ptrTooonuit, ol «xoor|to ooddL tb Oo- 
liof ipeorom aiiino, ifoi ooi Hlio sobt. 

8. 0. fragmenfum laeM Rmrii^ olioi Poid JkMm JUu 
rrii^- iitoiii prioioiii eo mpl o a wB i . VolastoiB boo dtcil- Nk% Heio* 
»00 k exeolplari tertio (b. D. omo. 4. a. UTA), qai oi i|iBO 
poooedil, et hw collotom rdiqaili qaas collalioaeo oodalo 94 fV* 
tce tocafinno. 

' 9. b. Bseerfta FimU oxaoo, oed ioftigoi ooiUee fiwla: 
extabaut inter ocbedas Heinsiaoao (b. D. moo* 1I8. e.) iib 
hoari Yoseii, nt opioor, mano, certe coinsraoqoo Iberity perqoam 
ittficala atqne abfitrosa. Si illa esseol, do qaibno agitar io opi- 
stofis Hrfnsii et Vossii Sjll. 3, p. 686, atios oooenl, iSsrtassio 
Asgli; Bode excnsaretnr Heiasios, qni ia iis deseribeadis» si-V^ 
8D Buuioo sfl, toties errare ooo deboiosel. 6ed ipsins HeiooB 
taailbcolis ioTeoiKB amnns Tisa esl , qaare ialer iHa fiiisse pi- 
laTerin, qnae aooo 1637 ad Heioanm a Voooio destioaotiir Sjrll. 
3, p. 553. 

10. c. Excerpta AngeU PeUtianij ooo ab eios maiii; 
isla eaim assertaiilur Floreutiae in bibL. Marclana Domtoicano- 
ram, cfn SjU. 3, 121, 561, faodie, opioor, inMedicea; sed ta- 
neo a tribns difersis inspecta, ul certins de iis Statuere Keeat. 
Primns igitor J^ Fr. Gronovins in peregrinatiooo Ualica aoni 
16M pleraqne iodc in pugillares snos transeripsil, qoi ipoi ox- 
(ftol !o b. D* mss. 8. 176. Is testalnr Poliliaoom de illis ita 
scriptom reliqniRse: C&ntidi hos quinqtm Tristitan Ubre9 
cmn vetustis duobus codd.j sed vetusHore nonnihil altepo 
cx D. Marci Fhrentina InhUotheca, fwm a Kttera indicat^ 
aliero non .... tetueto es Medioie Uhrarioy quod b Uttera 
tignifieat. Ubi Uterque congruit eodex, nikft appommm 
iighi^ Observavi autem quod eoleo^ ut de meo nihil adi^ 
eerem atjue ne iUa guidem omitterem interdmnj quae men» 
do$a esse Uquebat, die XX JuUi 1493 in PauU. adiutoribus 
Nieolao Baldella et Roberto Minudo familiaribus» Ange^ 
bu PoUtianus. Deinde Heiosios io itineribos Italicis denno ex- 
cossit. Postreioo qpaedam ex illis migrarnot in editiooem Pari- 



xxxnr 



i «vhiTiAiimB aAtii 1702 tesl» Bberto, bx. yUkgr. • 
15377, qMni UUHitliecA IHmmK senrat sHb n. 8« 2719 ~ 21« 
lY. Derei&Bas ad libros iocertae aeUtiBy partiai laiaoiis w4 
- qaev taMo aocorale CQltalo^ babeaaias* 

11» a. BegktBf ijaen HeiaMa ia exemplari priaia sd 
litt* A rollatoia ita deMibit: re^entiori nuttm ^ meodoB 
' wervfihm mde mma$ treeetitea^ im pto laetma erat a lit 
X eL S uique ad tib. 3 e/. 1. In eatalogor bibliolbeeae Rc^ 
Ifarisieosis aot sab a. 799^, aat aiib 8254 flieiDbraaaceits e 
•iia.oecblo aotiqnior iodadtar. 

12. b. CfaUieue aiioo, qoom Heiooias apfielhre ml^ 
• oSai Tboaneofi, qoem oeocio nbi legi dooo aecepiaoe Heiiisitta 
a TlMauo iooiore, eo , qni legatns Gallieos apod Bataroa fail. 
-Aub liltara C .eoUatas erat ia exemplari prtaio* 

13» e. Segueriamu^ membraoaeeoa, aatis soUicite eolljitai 

in Heioaii' gratiam a Samnete Tenoulio, eognato Grooo?ii, .mum 

.1674» post edilionem Heiosiaoam, 4e qoa re agitur ioter illafl 

' SjU* epp. 4) p. 804. Teanulji exlat eollatio in b. D. nas. 

148b e», qna Bonnannns ali noloit. 

14. d.^ Melandima membranacen^ io qnadrata formay naac 
IribKotbecae Regiae Berol. Olim Petri Relandi, fortasse «Miam 
Hadriaoi Rdandi et Bormanni secundi fnily nt aKiis illi -noo «lis- 
nimiiis Faslorom: postremo Lanr. Saolenii et H. P. de Diei; 
maoos ^innta, gkssae ronllae, sed ineptae; aliqoot locis a re- 

MBealissima «ann noa inepie eorrec^m ioTenimns; aliis in lods 
ia sospiciooem inter conlereodnm addncebamnr, ab Heiosio oUm 
otiam posseasnm et excnssom fuisse* 

15. e. Crevemme ebarlaeens in feljo, ilem bibliotbecae Re- 
igki^ Berok et a nbbis eoltalns. Crefeonae calalogus sub o. 
3666 * ila dtscribit: Mamuerit sur papier^ exe^^ en Italie 
dans le 15 svdde^ eerit 4m lettree de ferme. Addimns^ acn- 
ptom qnam yitiosissime, neqne tamen ubique sperocDdnm. 

16. U^Mereti, Ijpograpbi Aolwerpieosis, memiranaceus^ 
iu fuo pleraque OvidH, leste Heinsio, qni sob lill. E illum 
contolit in exemplari primo. Agitor de iiio Sjli. epp. 3, p. 
137; «76» 



17. gr» BnsUiianm^ membniDafenfi, Heinsii IfViportiv 
«•llegio lesnitanim olim Pelri Nannfl. Colfnfns eUm «b Hti«eje 
!■ erheflts eeparatis, piito, in iciaere Brabauliro, poslea ia extm^ 
plar primum sob lill. G. discrepanlia scriplorae Iranffcripla. 

18« b. Leidensis primuB^ omninm qninqne 'Wironim io« 
fegroniBi, qoem Hrinsins snb lilt. B in terlio exemplari emtlk^ 
krat et bis Tcrbis dcsrripserat : eodw hibliethecae Leiimrin im 
membrana^ sed non vetmtus. Hic codex idem esio videtor^ 
atqne is, qui in eatalogo Tflere bibl. Lefdeasis anirf ]67lk 
p. 407 n. 152 ita iodicator: OpidH diwern UM, 2Wfl»mi» 
de Ponto etc. in membrana^ Sro. 

19* i. Leidensis eecmtdue^ cidlatna in seoondo exemphiri. 
(b* D. 4. 107S) snb oota C, non lamen nllrtf eleg. 6 libri 3|[ 
dncriplus ita: iCodes hibUothecae Leidemis membrmmeomOf 
ffif sitoe diTersus a priori, mnltum inqoimfi: scriptnMe eoim 
ntriuoqie tam letit^ dislabant, nt si Bnrroaanim, Tel recootiorot 
qoidam fontolissent, oon anceps esse Tidereto^ indieiom. Hriooii- 
mereotia adcgU, ut di^araremns, qoamTis neffne io eatalo^is 
Leidenabos codieem ioyenerimns doos et dimidiiim lihnim eom- 
piexom. Extat qnidem in ratalogo anni 1716 p. 332 col. b 
1. 177 istoc lemma: Ooidii librf IV THstiwn et m es^ 
PontOf sed neqnc satis convenit io librom hunc, neqne Heinsii 
aero ille liber Leidae ftisse Tidelor. Saotootus io oebodis. anlo^i 
graphb Appendicem cataK bibl» pnbh Leiden»» p* 531 ^L a n» 
51 landabat, nbr ita legeretnr: De Tristibm MS i» perga-^ 
meno^ peroetueto et nitido charaetew in qmtto mimowk 
Nobio illud lemma ioveiiire non coniigit, ne sio tamen oertino 
qrfdqnam ia re noslra etatni pos^et* 

20. k. Patricii Jumi LoodioensiS) quv omaia Ovidii eou* 
tiDcbat. Transmissnm Heinsio Ini^se t nm oadevigosimnm imolNn 
ageret, disces ex Sjll. epp. 3, p. 80, 82, 131. .Beseribitnr iU 
Uc his verbis: reeentiemmae ^ mkiutae admtfdmm ae pkftm 
wmachaUe manus -— non quidem vetustus, emeHdate ta- 
men ae jideHter descriptus^ CoUatos evat ia exemplari torlio 
sob Oota A. 

21. 1. Petfi Strmi^ mediei B^HBaoi, qno Heifsiom in 



vam 

priM it i w e ItiUko doMvtnif; Nam «ote smio^om i.Diiiii o4^iuM 
ao. 1648 iotoUiges ex Sjll. epp. 3, p. 269, 574. Postea i« 
Pdfi Frandi posseooiooom reseit. Collatos in exeoiplari primo 
oob litl. F. 

22. m* PirchheimerimuSi Tel ArundeUamu; vel CTrono- 
vkmus 02} 449) laembraaaceas. Hoc aono 1632« Norimbergae, 
«^ poto, 0608 fuerat J. F. Gronovius; vid. Sjll. 3j p./19. Sa. 
perest jCoUatio ab illo looc ioBtitota in vaipoibos ed. Fraoeof* 
fi. 1582. lo calce msti baec legebantur: Esplicit liber P. O. 
HoMnie de tristibw^ qws V libros ecripsi Nicolam €hrttbel 
in studio Patavino^ ao: 1448, altera die post MatthaH 
jtpostoU ei ..... tunc temporis ibi studens in epfmmhus. 
Clrooovias collaliooem coepisse se propridie Kal. Sepl., liuiviflao 
KaL Septbr. aoooiaverat. * . . ^ 

Acc»daot editioaes seenli XY, <|[aas rollatas accorate babe^' 
noOf OMltis ^rom codicomi qoos modo oomiiiavinms, oon io* 



23. Primae' edittooiai qoam Heinsios dixit, variaales ledio- 
oeo 10 eKemplari primo sob oota D accorate eootavit, Qoae illa 
fbedt^ igoorandum est, sed certom boc, cum oolla ex reliqqis ae* 
coH XY, qoas fere omnes ad manns babebaoMis^ conveoire. 

24. Feneta Jacobi Robei 1474, quam Ebertna in lez« 
bibl. 0. 15S40 describit. Qood autem ex priniHpe Bonooieiuj 
aooi 1470 repetitam eam potat, mibi prpbabile vix videtnr, pro- 
pter ea, qoae ad 26 dkemos. De Romana Swejobeimii et Pao- 
oartaii aeqoo lacertQm foerit, siqoidem illa Heinsias nsos sit. Nos 
boios editioois oitidissimom exemplar ex bibliotbeca Regia Beroi. 
deprompsimns, qood servator inter libros Dieaianos foU 410| 11. 

25. Farmensis Stepbaoi CoralK 1477^ ^i^, Eberi. I. I. 
n* 15341. Collatieoem Tristiom iodnlgentia Viri Celeberiimi 
Falkensleinii ex bibliotbeca, roi praeest, Regia Dcesdensi, oiScio 
viri bomaoissiiiii Lossoitseri impetravimus. Pao^m a prima Ve^ 
neta diseedit. 

26. Bononiensis Azogoidii 1480. Ebert. I. I. 15343, 
Haec editio seo/sim fecit ab omnibns, qnot<|oot seciili XV vide- 
rim et expressa videtnr aot ipsa ex codiqe partioi praest^otissiroo, 



9XX\U 

Itite. ialerpobiio, tM deiiT«(ii ii (riacipf 6oii«iJmi^ tfm oo. 
im comole ^pogropbo prodiit. Moo toniau tecandQm eioo edi- 
kioois irafe bieoflioiB ZwiecHVine ioveotomi cni titoloo et fioia de^ 
eraoty fayore Y» D. Hertelii io rem oootmm eooyerteramao, 

27. Ticenfina Hermanni Liebteosteio, emeodante Barbana 
Celsano, 1480. Eliert. I. I. 15344. Mon ubiqae, quod Ebertos 
aflirmaty com prioribiis eiusdem origiois eonseotit. Sabioi epi- 
stolas, quod ig^uorant docti ?ii1, prima expressao babet. Zwic- 
coTiae inyeneramas. 

28. Veneta eoraodem 1484. Tomom posteriorem Zwic- 
cayiae cdotnlimnsi qnem io reram natura fuisse yix affirmaro 
tnsos est Ebertus 1. et n. I. Sed operam Insimuo io coo- 
ferendo. 

29* Veneta Beroardiui de NoTaria, praolatns est Bonus 
Accnrsios Pisanus, 1486. Ebert. I. K 15345. Usnm illa Hein- 
tkm esse disoes ex Sjll. epp. lY , p. 400. Bibl. Diez. fol« 
418 serfat. Raro et levite^ discrepal a prioribas. 

30. Veneta iinpressa a Mattbeo Capcasa Parmeosi, per 
Booom Accursinm et Yaler. Supercbium emendata et correctai 
1489. Ebert. 1. K n. 15346. Ex bibl. Diez. fol. 421. Pa-' 
ram recedit a saperioribos. 

31. Veneta opera cifis Boni Accorsii per Christophomni 
de Peooio de Mandello, 1498. bibl. Diez. fol. 425. Hauc igno- 
rat Ebertot. Extat etiam Neapoli io lilnseo Borboiiico- ?id. 
Jaaoell. catal. p. 216« Nos nt acrnrate describereinns , folia^ 
Tersus nomeremnsi cansae nihil Tidetnri quia philologis scribi- 
mns, Don bibliographis : illornm interest scire nihil proprii haoq 
qniotam Yenetam habere, 

32 Aldina prima^ 1502, 1503. Hanc qnibos «rgnmentis 
Ebertno 1. I. n. 15347 Tcrba de.nno ad codicnm fidem reficti^ 
exhibere stataerit, me lalet. lo Fastis sex Tcrsns se addidlsse 
cditor gloriatur io praefatioue tomi tertiiy io orthographia quae- 
dam secandnm placita siia noTUTit. Ceternm rara ptiqpo illa 
editiooe Cizac qnotidie uti solitns fiii, neqoe quidquam iuveoi| ia 
qoo a 27 et 28 multum discreparet. 



iLxxVm 

83. jtldinam seeunJam aonortim 1515 , 15lff ipse pos- 
«deo, Singularia mnlta cootinet ex Bouooieiid d. 20 partim 
deprompta, 

V. Restat, at de iis codiribus srriptis exponamnOy qoomm iole- 
gras collationes fatnm nobis invidit. Eorum excerpla extant io 
editiooibnsHeinsii et Ciofaniy aliquanto plnra in srbedis Heiosia- 
ois mstisy partim oominatis codd., partim nnmeratis. Perieruiit 
primnm ante aaoom 1713, qno BnrmannHs ad 0?idinm accessit, 
schedae Italieae Heinsii, io qnibns mnltorom codd. scriptoras noo 
indiltgenter, si qnid nos andias, annolaferal, posleriori potissioinni 
10 ifinerc. lis, qnae supra p. YI dicebamu9, addc A. M. Bandioi 
testiinbiiium in Calal. bibl. Laurent, t. 2 p* 227, liot. Contifat 
eliam certo quodam numero illos complexum fuisse, qnisi aliter 
quoties njimerns indicatur, snbdnutio noo procederet. Taoien ia 
quibusdam baeremus. 

a. Vaticanorwn numero Hercnlis Ciofaoi rodiceo inleresse 
deberent, ^uos ilie sex ad manns se liabnisse ad 3, 1, 62 , qoa- 
tnor usum potissimum narrat ad 3, 11, 31. Sed tamen prirmm 
lantnm Vaticanum et vnum Vaticanum Hrinsius commemorat. 
Qoare io subducendo duos Heiusii Vaticanos ponimus, Ciofaoi li- 
bros, obi necesse visnm, s^orsim adbibemns, detracto optimo Va- 
(icano. Fragmeninm Vaticannm bis ad lib, 2, 251 eC 4,»4, 45 
Heiosius landaU 

b. Mediceos Heinsins primum et tmtim noroioaf. We 
apiid Baodinum est t. 2 p. 239 cod. 33 sec XIII; bic t. 2 
p. 228, 5 sec. XV# Duos alios eiosdem bibliotbecae cootulissj^ 
Boa Tidetnr. ^ 

c. Ambrosianus non oisi 2, 79 laodatos. 

4« Veqelos Combii no» raro commemoraturi qoi ebganler 
ieterpolatns foit. 

e. liber Mafthaei Hercuiani. 

tm Sononienees. 

g. Barberinianve, 

h. Caroli Stroatsae* • / 

i. Fatapinut. 



XXXIY 

et atibi. 

I. mlim ItaUcu8. 

m. FerrwrienHB Gregtnji Benmannif colliitfit ia eiet «iU 
limlm. Tertia au 1596 otebiir. 

Hemni eodicain Dollas est, qaero aeeaintius ■osae adinofca 
cajHamns, praeter Yatieaoaoi prinaniy de qoo partim Heinsii dii* 
^iitia, panim propter GnelffrbytaDi aimililndinen raw dubia ren 
ffit. Rdiqnornm si qni periernDty medioeriter ferendiHB «rit, otol 
Gaffieomm qnornmdam, qaos adinngimus: 

n. Rirheliaiii» qni rarissimo landatur; 

o. Medooianiy qnem Bernardno MedooinSi senalor TolosaSi' 
Bfiano donaverat. 

Nam Sarrammms^ qoem BarniaDnns landat ad 2« 511, non 
difennn est a ServiaM. Longe alia reo est de GmMuicis» 
q(MS appeltafe lieebil, co4icibns, qnomm seriptufas passim Hni» 
. ms cessigoaf it, 

a. Esceffiu^ HugenU a ZMgtiekem qnam aotie qoaesi- 
terim, diei non poteet. Salivam mo?eroot qnae ia SgrN. e]q^ 3^ 
p. S7B sqq. de illo Kbro legeram. Atqno acennttisamo .M 
mmpbur descripsisse Hein^nm^ oisi fortean dono aoofperit, tam 
certo seio, qnam qnod eertissime: periisse et ipfrnm, et nl is da o 
Heiosii yerisiroile est, enm magno litteraram detrimenCo» Nsi0 
qnia ter tanlom, qnaterve ia notis impres^ Heinsins nominafit, 
certe sibi ad alteram reeeosiouem reseryafit. 

b. HamknrgeDsis eodex haod raro ab Heiosio inter prao^ 
sfasiiores et fetustiores landator. Neminem babebam, qni cer- 
tiorem nie faceret, utrnm snperesset in ecclesia catbedrali, aa 

.(MTinsse post Heiosii aefatem ablalos esset. Nam qnae i|)e 
SjlL 3, p. 222 ad^ Grooonnm Hamburgetfsem seribit: Si pdd 
in negotio vestra effeetum cupitis tu ae eollegae tuiy au^ 
ctar omnino vobis «iin, ut numuacriptos ^ quos catbedralie 
ecclesia poesidet^ codiceSf quifue et pauci^ nec magno ilUa 

' mpretio sunty Reginae offeratis^ eventiim tnm qokiem ba« 
bsisse non poto» 



c. Oottorpianumf* noo iodiKgenfer ab Heiolio oKni, ni 
Tidetor, collatam inspeetam deouo aeqoe cii{ii?is8em. 

d. Httfitiensem^ 

e. Voasianum^ 

t Rottendorfianum^ 

t fragmentum Boxhomiii 

Heiosios tHrias Hd parles vocavit. 

h. 'Excerpta KtoelHomii ad Bnrmaoiiom oKm missa, noo 
' repperi inter scbedas Saoteoianas. 

Eraot aKa qoaedam auxiKa, qnibus nsi snmns partim non 

fiine fmotn: Biorilegium mstnm Tetnstioris ootae in bibRotbccA 
'B.egia BeroKneosi (bibl. MSS. foK 60), quod excerpta ex omoi- 

bns Ovidii com scriptnris satis memorabiKbos offerebat. Eadera 
'Im YioceDtiuo BdloYaeemis io specolo hiatorico, raulta aKa in 

iloctrinatt et morali babebat, eliiiis editiofie priacipe olebMnnr. 
-Miaori» f4 ^edam in Policratico JoaoQis SiBioberiiBtois txta* 

baot, eoios item Tetostissima editio coosnlebatnr: minorb et rei 
-ct fidei nnlta snppeditabaot ITestor Djooysios editioois Yeoetae 

14t6, MonhidKi florileginm 0« 1. et a., Mrandnlat flores Argent. 
-1567, Atberti ab Ejb «argarita poetica Arg. 1503. Menrsii 
*B9ieidtalioiies Crilicae, Bartbii AdTers^a^ ZinfBOrlingH Promolsis 
«CMca sedolo OTolebantar libromm rastorom raosa, qoibus nsi 
i<riim sottt. 
c Bii. fere mdlisMfiis Tolnntaria criticae pars, qnam appellare 

pos^i continebatnr) qoamqoam alteram ctmtentiosam tix recte 
^dixeris ex hnins seonK indicio: tjx enim aliter eiroa illam in 
^Oridio qnisqnam oooteodit^ nisi nt opos ea esse negetor. Qaac 
fieoteoiia cnm perftnaderi mibi praesenlissimo mnltarnm ferum 
•molnmento non potnerit, adeanda eraot seripta pbilologomm Te- 
^tnotiomm^ in qnibns indicia de locis aoonnKis toleraot: erant iKa 
iatis ioterdom toI molestk, uii Sjlloge epifilokirom, Tet rara, oti 
fiebraderi et Withofii opnscola: donec bnic slndio aliqnaoto aa- 
'Bpicatins in bibliotbeca Regia Berolioensi a schedis aotograpbit 
4octoram BalaTornm instraciissima Tacare licnit'. Praesto erant 
mirae raritatis quaedam, Telut notulae Joaephi ScaUgeri in ed« 
Grjph. ai. 1546 (b. D. 8. 2560), Jani Dwae in ed. Plantio. 



XUi 

«i. 1567 (b. 0. 8. 2578), Jmi GruiwH wMtm {mu. D. 
Il8w e), /• jP. €fronovii Taria, ab ipsorom nuuni onuiia; qnibvo 
lamcn iaro olim Heiosinm osom oooe Tidebam» Adoniot fef# 
alia poot Heinsii aolatem toripta, bonae frngis partim plo- 



1) JMobm frronavius, Hointii minni^ qnam alii, ^nbdohin 
o h trcctator, editioni Blievir. 1661 non panca partim cnfillaodi 
cansa, partim ingeniooa ascripoerat, ptane adbno ignola« (k D. 
8.2664.) 

2) FetruB Francim contednris snis dno oxempYaria, aho^ 
ram Ekev. 1661, allernm Cuipping. 1670, oppleterat, qnamm 
parten, iofdiciores plemmqne, enotaTerat Burmannns* (b. D. 8. 
266L 2§?9.) 

3) D. Hogstratani et /. Brukhmii amieonrm oon nralla^ 
partim a prioris maon in ed. Coippiog. (b. D. 8. 2682), par-< 
tim ab ■trinsqne tn schednlis oeparatio (mo. D. 4L 148. e) 
pcfscripfa ad parles TocaTi. 

4) Petrus JBurmannus Secundm, palroo rogeniosior, ttsi 
Boo diKgentior, quaedam annotsTerat in ed. Els. 1661 (b. D. 
8. 2649)^ in qnae casn incidisse non poeBilnrt. Mam didata 
cins 10 Ovidinm (niss. D. 4. 140. a. b) et ulia ooo panca Bnr- 
manonm oonen prarferentia coosulto iosuper babni. 

5) Hildehrandi WitkoSi aotmadTersiones io totnm OTi- 
dinm mann Jo. Scliraderi descriptas ioTeiiiebam (mss. D. 4. 
138.), qoarom pars in iouumeris eios libellis, Eocaeniis criticis» 
Praemetiis crodnm rriiirarnm, disserlatiooo de maxime oeeesBaria 
crilicornm opera, orationibns scilemoibns, diaris Duisborgeusibns, 
retractala extal. 

6) Johannes SehraderuSy exiroios criiicus, in ebarta ioter- 
ligata ediiiooi Bnrm. 1713 (b. D. 8. 2692) , tnm in margine 
cd. Amslel. 1735 (b. D. 8. 2701), deniqoe in schedis nberriiBis 
(■88. D. 4. 142. a. b) lanlam acutissimarom obserTatiottOm 
et emendatiooum, copiara cousignaTorat , quae si ioter Bnrmaoonm 
el reliqnos post illum Ofidii criticos diTiderelor, omi^es iBgeniosi 
poisent Tideri. 



7) Xiouretttiui Sa nU n im aoo panca^ veqtie iado^ edU 
Imi iDJUori BonBanmaiiae allaTerat; ^Diectftrii ^oiilem lillera 
M appoeita, nt fiMrtasscP alioa aiot. 

Saateoii etiidio iBdefeaao et indnatriae mirificae onoeiii iUttoi 
aobeidiomm Ofidianomm tbesanram, qnem bibliotbeoa Ri(gia Be^ 
foliaeosie serrat, deberi fama eal. Hie Tir igitor qaia effiBciti 
Ql, 61 oibil aliody pii in Heiosiom esse potnerimos, ipse ot gcala 
impertiatflfr memoria, ina et pinm est. Qood Toro iBorttiiS^ im« 
pendio magie iis defereodnm est, qui Ti?ant, atqne yivaitf.Ti- 
geaotqoe dio: qnoram io me beneficia ciim recogilOy aoimos 
eoniinoveior gra?iter, liogiia yeremndia obmotescit. Si qnod 
rectae Toluntalis argnmentani, si quid spei Teteris pbilologiae oo- 
minis olim toendi dedisse Tidear, id qnoqoe gratiae oon erit re« 
latiO| sed accessio» Scribebam Berolioi a. d. XUL KaU April. 

Rndolpbns Merkelina 
« pbil. docl. 



Corrigenda» 



PRAEF. p. TU. L 20. Sueciam s Holmiaiii p. x. L ultrf' 

caliraimlali : caliunouiti p, xti. 1. 14: perperciJ^ : pepercisse 

TRISTT. p. 14. ▼. 105. rmpffi* t receptat p. 29. n 

108. Fieto^ : Yictaqoe p. 31. t. 21. mbpicfrct : ••piceref 

p* 39* ▼. 85. e polria : a patria p. 41 .▼• 3. ItmUtMy nmz 

Imm noo p. 63. ▼• 16. «uhiiotn* : tniiuiionl - p. 56. 

▼. 22. arol^ ▼• 23. Mrtlafilj : erat; «r— efftlofil, p. 57. ▼• M. 

ifiwl : tstod, p, 68. ▼» 37# fwrkma : fortoiia p, $^« 

T, 167. iiivtnile ; ioYienile p. 112. ▼• 300. /otiiit : lattot 

p, 119. ▼• 371. lHiiit : lliat p. 121. ▼• 399. loqiidr : loqoar 

p« 123. priiitfit : primot p» 168. v. 48. fcobe i hahot 

L195. ▼. 11. horeat, §i : boreat, et p. 210. .▼. 32. Ii|ort : 

re p* 237. ▼• 49. fiii erum : iniieniot p. 240. ▼. d^ 

^ : te i>. 262. ▼. 17. oeo : ae^o, p. 273. t. 29. fmm 

m : part ett in p. 275. r. 50. Iiiot. i tuoif p. 2d^ 

f • 44. £Biofi : Eetioo 

YARR. BURM. p. 96. 165 : 161 p. 191, 17 : 12 

p. 201. 4 : 5 p. 273. 22 : 23 

ANNOTT. p. 1. 1. 6. Ua. bittor. 7, 106; p. X ▼. 6. 

L 2. corr. NiDimm p. 4. L 26. coUatioiic p. 14. ▼. 112. 

1 6. ormittitur p^ 15. 1. 14. tdlicit ▼. 115. J. 5. promonciat 

p. 16. ▼. 128. 1. 10. Ug. Galk Bem. ct imo. U 12« corr. 
&DzerliDg^Dm 1. 25. M. Bero. p. 18. 1. 4. U§. iocot 

apod p. 24. 1. 1. corr. catotdem p. 25« I. 7. adioYinrtt 

p. 26. ▼. 90. 1. l.Ug. Butl. Bem. tret p. 29. ▼. 109. 1. 1, 8. 
hy. Heiotiaoit. Reliaoi, Bem. et ▼ett. p. 30. ▼. 7. I. 4. te^. 

Gndferb. Bero. et ed. B. p. 32. L 4. ctrr. iodt L 34. 

pectoretNiraa p. 34. 1, 18. («f . asteroaotarqo^ p. 38. U 18. 

oorr. Votti ▼. 80. I. 12. fioxerit p. 40. 1. 1. HeiAtieiiit 

p. 42« 1. 1. Nuraaet. ▼. 9. L 12. lingoa p. 45. ▼• 11. I. 7« 
akirnm p. 48. 1. 7. ad, 1, p. 54. ▼• 32. 1. 2. id. Bero. 

p. 60. I. 11. Ug. aaltem, 1. 12. teqoi. p. 62. v. 41« 

I. 2. corr. U?enal. p. 66. ▼. 31. I. 1. hg. atroque, Bero. 

Rtt. p. 74. ▼. 24. i. 3. corr. Retiquot p. 88« 1. 3jl. 



cpndidiore p. 03. L 2. meiieniM p. 97. 1. 1. Ug. leriter 

p. 103. L 3« Catiar, t. 211* L S. corr. duo •criptiirse 

p. lOG. ?. 461. Uq. 251. d. 107. t. 261. 1. 7. oprr. Motruai 

p. 115. T. 418. 1. 7. leg» BapDor* irtyai^oXo/ot;, p. 127« 

T. 437. L 7. ineptiorein, qoam p. 137. L 6. oppotitioy 

p. 141. T. 567. L 10. corr. lijpperbaton p. 160. t« 70. L I. 

suBUEBAiiro T. 73. L 2. Segueriamuf p. 168. t. 74. leg, 75. 
p. 183. L 10. ette, quod p. 194. t. 33. L 4. lootfs auia 

p. 197. L 4. est, factae. p. 212. t. 52. L 19. oorr. tnrc 

p. 230. T. 40. 1. 3. cerrecti p. 236. L 6. repetitsent 

p. 239. T. 83. L 7. Ug. Parer|. p. 241. t. 21. L 12. 

crimioi p. 260;. t. 23. L 4. ditterre p« 261. L 15» fra- 

UUque p. 271. t. 16. L 11. inconcinnam p. 280. t. 23. 

L 20. /loref. p. 283. t. 62. L 2. V^. 64. L 3. M. 

Yen. %4. p. 284. t. 77. L 5. Ug. mUer ut p. tutiue 

p. 295. L ' 1. corr. Botl. t. 46* Im. at vott — dib. 

p, 3^2« L 42. Ug. ac tutt p. 233. INTBRPBKTE^ 

PROLUS. p« 838. L 3. Ug. tovq Uqy. p. 341. L 13. 

ipotpiovaav p. 342. L 27. Cfr. Niebiihr. H. R. 2, p. 21. 

KelwlM.^* p. 377. L 21. corr. prosnimas 



p. 389; L ^. idicavit p. 391. L 25. Ug, anno 752 

p. 393. L 16. sordiduia t 27. isti ordioi p. 397. L 18. 

fomilf. 

IB« T. 207. ciale eir^tflm %a fine. 

ANNOTT. p. 425, L 12^ Ug. UU ACX5. p. 454. L 16. 

by. ex BCB. 



P. OVIDn NASONIS 

T » I S T I V M 

LIBBR PROiyS. 



I. 

» arve, nec invideo, sine mc, liber, ibis in Vrbemr 
Hei mihi, quod domino non licei ire tuo. 

2* quo domioo. 
ANNOTATIO IN LIBRUM PRIMtjM. 

iMeriptioneiii TritHum^ quamAldus et J.C. Scaliffer tulgatae: 
^tritim9 subatitaerunt , vetustiores libri, ut Guel^rU ia cake 
libri quioti, fragm. ReTii^ Putean. Francofurtan. et fortassis eiuf 
^eomoes agnoscunt. Etiam ezceipta Berolineiina praderuntt 
^vs m TntUlm. Utrumque titutum Viocentias BeUovacensis 
^ histor. 6, 106; 119. ed. Mentelini et Nestor Vocabulista pas* 
Sj ^■P^Bt. Carmina episkilae audiunt in codd. Pirckli. BcvoL 
^^«Bd. Creven. ; quod Heinsius probabat in sdiedis ad Ponticoram 
^ 1) le. Etegkis primus appellaTit Aldus in ed» 1516. ladicef 
p^eligQntar in recendoribus quibusdam libris saiptif et edids secali 
^raeterBononiensem anni 1480. Hoc primum carmea in codd. 
V^h. etBerol. lemma gerit: AUoquiPur Ubnm docti el qmi dica$ 
^yrhe, lof yetnstis edd. iioc: AUoquitwr Uhrufihy u$ Aomam tHidal 
** ^ ei fdctefidum aiiy admone^. 

. ,2. Hii MiHi, 9i;oD DOMiKo. Qui codioes: quo domino hMh 
j^t, parum eonstat, nisi quod de Guelferbytano et Taria scriptaia 
^enns primi et Moretani, tum Bonomensi editione et Bemensi 
^^i d com fide coUatus est. fluod domtno Fraiico& Poteaih fiw 

^ l 



2 p. ovmn NASONis 

Vade, sed inciiltiis, qQalem decet exsolis esse; 

Infelix babitum temporis buius babe. 
dNec te purpureo velent vaccinia fuco: 

Non est conveniens luctibus ilie color; 
Nec titulus Diiuio, nec cedro cbarta notetur, 

Candicla nec nigra cornua fronte geras. 
Felices oment baec instrumenta libfsUos, 
10 Fortunae memorem te decet esse meae. 
Nec fragili geminae poliantur pnmice frontes: 

Hirsutus sparsis ut yideare comis. 

Rev* florflegf Berol. *' ,,pltlKmf'' Hein^i^ quorimi decem nuncupabat, 
nostri scripti et impressi .yeteres . omnes : etiam Palatinus primus, 
nisi.fallor. Atilius Fortudati^us ^ indicante Heinsio, laudat: Hei 
mihi cwn domino: magis pro nostra scriptura, vid. ad 4, 9, 17« 
I^ugerius utrumquey quo vel qmd recte habere putabat: at nos hoc 
illo paul6 rectius. Nam si argutandum est in tantilla re, per scri- 
pturam: quo domino paene mo|este sententia iteratur, in altera 
elegantem in modum yerbum tantumr tre, qaemadmodum Her* 
6^67:/ , ^ ' ' ; " •'• . . : , . 

tliaue ccfef veniak mrides t^eireldas orb : 
ffcUieei ni Tienias in^miea damna cefer, 
et tantumnon singulis paginis poeta dixit. 

6. TELENT YACCiKkA l^iTOo. Ita ' Vatic. prim. Polit. prim. 
Palat. sec. Guelf. Himiburg» et o^to Heinsiani cum ed. Bonon* 
9UC0 Seguer. et Berol. tantum. cfr. Conr. Schneideri gr. L. 1. p. 
402. 8UCC0 reliqui omnes tibri. 'Disputarunt de hoc discrimine Hein- 
siusr ad Claudian. in BXif» ly ^06. MarU. ad Stat* silr. 3> 2, 159. 
Codicum istorum, quos tanti non iuit deserere, ea est indoles, «t 
et* scripti accurate et interpolati audacter oint: postremum vhi fi« 
qmdo coargui nequit, fereadum est. 

e. > ii^JCTiBus ULE coLoii. ieie fragm. Rey. exc. Yoss. Jua* 
et quaitubr Heinsii^ qui ita io exemplari suo emendayerat. Nini- 
jtain ita.«olet pofeta in his libris.l, 7« 3. 3, 7, 33. >, l^ 19. 

9; >eAicbs oRneKt. offiaiii BusU Leid. ut^rque et ^ioque 
Heinaii cuiti eius prima editione; ivoiv spernenda scriptura m.coo*' 
liBiia ooiiniietiTonmi modorum serie. Yide Lachmannum ¥• cl. ad 
Prop» 1, 2, 9; ' | 

I2. AiKWtvB 8FAI18I8'» possis 6 Palat sec. Franeof. Sern 
BdTem. aliii et yet^ edd. cupidius arr^uit Heinsius sequentibos 6 
.▼estigio omnibus^ qui hos libros ediderunt. Originem eius acripturaei 
lUigliw co^monstrat, qui: spasrn. Reliquorum auctorkas tuenda 
€Mif* Libro9 fuos poetae ubique pro melioris sexus sobole habeDl«j 
^od abunde ek hoc et primo atque ultimo libri tertii tarmine pa^ 
M. MmI aateo» oiiim oerte apud Oridium sunt £w'narum, spard 
utrorumqae: quod quotiet de masculit occurrit| de Orpheo Met» 



TltlSTmi LIB. r. EL. I. ^ 3 

Neve liinrarum pudeat: qui viderit illas 

De lacrimis factas sentitet esse ineis. 
Vade, liber, verbisque meis loca grata saluta: 15 

Contiugam certe, quo liicetj illa' pede. 
Si qui^, ut in populo, nostri non immemor iUi, 

Si quis, quj, quid agam, forte i^equifat, erit; 
Yivere me dices: salvum tamen esse negabis; 

Id qnoqiie, qnod Vivam, naOna bftbere dd. 20 

17. ruic. 

11, 57; Baccbo, Art. i, 541: Amore, Am* 3, 9, 11 absque libro-* 
YoiD discrepantia extat. CoDseotit Gellius, N. A. 15, 15: eapiJlo 
ifMfue 6890 mulier fa890 dtcitur^ qmsl porrecto et espaneo, 

14. BvicTiET E88E MEI8. Ita Jacobus Roverus cdniecerat, 
BeiosiHs e fragro. Rct. et septem aliis correxit^ adsdpulatus est 
Baraiamius, qui de Bernensi fallitur. Nostrorum accedunt Berol. 
et Rel. sentiat reliqui, qood improbamus ob causam ad y. 9. 
dietam. 

16. 9U0 LiCET iLLA FEDE. EmendaTit e codd. Hdnsiiis, 
quod et nostri omnes confirmant. quoUhet tamen e Tetustioribus 
Ubrk Potean.^ fragm. ReT. Paiat. sec. cum duobus> exc. Voss. et 
Busl., nisi fallor, et edd. veteres praeter Bonon. et Ald. 

17. NosTRi NON IMMEMOR iLLi. Ita ccrte Scrv. ct qui- ' 
dam Heinsii' cum eius [)rima editione et veteribus nostris octo. At- 
Que haec forma admittenda erat eodem iure , quo lib. 2, 373 ; 
Fast. 6, 424. Ulo Francof. Putean. Gall. Bern. Berol. Rel. Crev.; 
Beg. cum Moret. pro yar. scr., alii nonnuUi. ilUc coniectura est 
Zibzeriiiigii, Prom. Crit.iJun. p. 167. immemor extat Palat. prim. 
Gueif. Reg. Mor. Busl. Leid. uterq. Pirckb. sex alii et ed. Bo- 
900.$ e glossa, si quid video^ non e CQrrectione. Versu proximo 
prp vulgato olun t requiret Heinsius recte : requirat dedit e codd. 
GalL Moret. Serv. fr, Rev., Leid. utr. Jun. octavo alio, quibus 
adde Crev. et ed. Bonon. requirit Berol. Hactenus possis assentiri 
magno critico. Sed cum v. 18. ofibndisset in vocibus Si quis ite- 
ratis, neque codd, qnicquam praeter ineptias suppeditarent: Si quis' 
fiuxfmd agam Bus|, Pirckb. ir. Rev., sed boc ab altera mahu: Et 
m qitie ^uid ag,; Et si quicqmd agam Palat. prim. ; &i quisquam 
fnd agam Serv. Si qws qtHcqttid agat Crev.: coniecturam propo- 
smt Heinsius : Civis^ ^fi quid etc, Nec impirobabat Jo. Scbradeirus 
T^ propter moposyliaba auribus iii vulgata sciiptura ingrata. Ye-. 
luiB monosjllaba' quatuor, quinque, et plura saepe coptinuavit Ovi- 
^ Ber. 12j jt93:: pro quo iot res; ibl 16, 337. : ffei mihi pars^ 
t^f9^ pi^lxl^ont. 2, 1> 61.: lam piunc haec a me; Her. 17, 11.: 
ftki iaee wv^ sit tam; ib. 16, 309.: Vt te fiec mea voxnec te 
wlm* JEdus' ra inol^ti^, si, qua esi^^levatur accentu iiiierveniente 
tam ilHc tum vero boc in loco, utpote itx anaipbora: quam in iis- 
dem voculis habes Met. 9, 266^ Virg. ecU 6, 10; Aen. 9, 210. 



4 F. OTlDn NASOMS 

Atqne ita te tadtus qnaerenti plura legendiim, 
Ne, qnod iion opus esty forte loqnare, dabis. 

Protinns admonitus repetet mea erimina leetor, 
Et peragar populi pnblicus ore rens. 
25 Tu cave, defendas, quamvis mordebere dictis; 
Caussa patrocinio non bona peior erit 

25. Neu. 

21. ATQUB iTA TX TACITV8. Ita Puteao. 8 iD. pr. JuD. et 
quatnor alii. Atque ita tu tacitua libri longe pluriini. Teque ita 
iu tacitus Moret. et Palat. sec Atque Ha fu coAxtus Barberin. 
Yulgatum tacltm recte defendit Burmannus. Versu sequentij^ro 
vulgato, quod ex nostris Crev. habet: ^e quae non opus est, plu- 
res, li. ^. Palat. prrm. Bern. Reg. Gall. Serr. BusL Leid. nterq. 
Hel.Seguer. et duodecim cum pr. ed. Heins. habent: Ne quod nm 
opus est, Ne quod opus non est Berol. cum tett. edd. nostris. 
Et quod non opus est Guelf. Pirckh. JSf q^ae non opus est 
Palat. sec. In fine versus omnes codd. praeter unum, editi veteres 
omnes : loquare cave, Nic. Heinsius emendabat : - loqtfCMre dofo, in 
reliquis libros secuturus; Jo/ Schraderus totum dbticbon ita refin^ 
gebat : 

Daque ita te iacitus qimerenU phira hgendum^ 
Ne, quod non opus est^ forte loqHare, cavens. 
Quod ad primam emendationis partem attinet, ingeniosa est nequd 
Tiolenta. Ita huius carminis y. 115. Deque etAtquey lib. 5, 3, 30; 
32 ; 50 similia confunduntur. Alteram quoque partem : cavens San- 
tenius magis atque ipse Schraderus probabat. Sed poterat et ele- 
gantius et faciiius legi: Neu quae non opus est forte loquare^ cavsi 
Qua in emendatione utique acquiescendum fuisset, nisi eam scripta» 
ram, quam tanquam suam correctionem Burmannus. profert, quo 
nomine immerito a Schradero laudatur, quaeque in Bersmanni no- 
tis item ajnbigue extat, ut pro coniectura Gruterus, pro antiqua 
lectione D. Heinsius habuerint, in codice Palatino primo, omnium 
optimo, inventam fuisse e oollationc Jani Gebhardi cognovissemus. 

23. ME^. CRiMiNA LECTOR. Ita Fraucof. Putean. Bern. et 
vett. edd. praeter Bonon. Reliqui Heinsii et nostri libri mira per- 
tinacia: carmina, 

25. TU CATK DEFKNDAS. Ita libri pluruni. Heinsius male- 
bat: Tum cave. Nec defendas te Leid. prim. Nee te defendas 
Leid. sec. Hoc quoque non improbabat Heinsius. Ne ca/ve defen^ 
das fr. Rev. a sec. m. Inde quod eliciebat Heinsius: Neu cave 
in Burmanniana et posterioribus editionibus proditum est. Alii II* 
bri dicuntur habuisse: Me cave et Te cave^ jVos praeter necessita» 
tem plurimorum auctoritatem non contemnimus. 

26. NON, BONA PKioR XRIT. Ita Gall. Busl. a prima, Reg. 
a sec. m. et quatuor Heinsii cum florile|io Berol. maier erk reh^ 

3ui libri. Heiosius eandem scripturae diversitatem in Ibide y. 415 
eprehendi et vulgatam e versu ultimo carm. 2. lib. 4. hac tepeti- 
tam videri notavit. 



Intmiiei i£qa^ qm me sospiret ademptumiE 

Carmina nec siccis perlegat ista geni», 
Et tacitu9 secom, ne quis malas aumat, optety 

Sit inea lenito Caesare poena minor: ao 

Nos qooque, quisquis erit, ne sit miser ille, precmir^ 

Placatos misero qui volet eaae deos. 
Qmieque volet rata siut, ablataque principis ira 

Seoibus in patriis det mibi posse mori. 
Yt pengas mandatia, Iil>er, culpabere forsan ' M 

K^eniique nuuor kude ferere mei: 
ludicis oflficium e^ ut res, ita tempora reraHi 

Quaerere; quaesito tempore tutus eris. ' 

Ganiiitta proveniuitf animo dedocta sereao: 

27* iNTENiEs AL19UBM KTC. liitf6filM UUc qui Ifofei a pr« 
m. mtipendet fr. Re?. qul fne JngMi Reg., qui et mox: periegef 
m T» scr., qood a eorrectore Guelf., tum Palat. ^. Leid. oterq. 
GalL Moret. Bfsrn. Rel. et yett. edd. nostrae babent. ttott pedegeH 
Pirdib. fedegt^ wh BeroU iJle Gall. In his neo semel errat Bar« 
namniii de Po&ancis et Bononiensi libro tix quioquam iiOMe 
jNrterat. 

dD. FOKNA MiNOR. Ita qmoque Heinfliani y quoi ioter Ld« 
dmes, pro Tolgato: poena lcma. Accedit illis Berol. et Kbrarioa 
Bflilidbni, qni carm. 2y t. 64. pro: mefie mnor ex boc loco^ 
fmei nanor repetiisse Tidetur. Nec puto per THlgatam scripturam 
acumen captasse poetamy ut idem diceret, quod alibi: Maxiwm 

Em mtfcf eei Ipsnm offeniMee. Vers. sequ. ubHeinsius secoodum 
r. Francof. Bem. fr. ReT. Jun. Rel. Leidd. Polit. utr. Vat. pr. 
Pal* sec. Guelf. CreT. tredecim alios, Reg. t. scr. prim. ed. ipee reliquL 

32. FLACATos MisERo. Sic Palat. uterque, Reg. Mor* 
Bad. exc. Voss. fr. ReT. Pirckb. Seguer. Rel. CreT. Berol. et 
decem Heipsii cum eiusdem prima et nostra Bonon. edit. *mneH 
Gall. mtseris reliqui: Tide Hemsium in Syll. epp. Burm. t. 4^ p, 
291, 309. Cooiecerat Heiosius Iioc in Tersu: qai vot)6f eeee et 10 
sequenti: Quae vwety o rata sintj coll. Am. 2, 15, 27. 

33. ABLATAQUE FAtNCiPis iRA. placaloi^ uous Vaticanoc ' 
et tf ns Heiosii, qui suadebat: pacaiafiuey idque in Hbris scriptJs 
ioTeniri D. Heinsius tradidit; Tel, sedafaque, Idem e scriptura fr« 
HeT.; iudids, vindicts malebat et i^. 55: Ut peragas^ Nibil tamen 
libri mutant praeterquod Pirckb: : Cum peragas^ 

39. ANiMo DEDUCTA SERENO. diducia fr. Rer. Seguer* 
AMa Guelf. a. pr. m. Palat. sec. Glossa in Leid. prb».: tra^ 
((•W est a filo, quod suhtUiter dedueaim a cado (I. tela^ Heinsios; 
un», colo) et ita capnen a mente compositorts ; ut aUbi m Hono^ 
raio (l. H(fratlo): suhtili deducta poemata filo* £xcripsit Ininc 
renom Vinceat. BelloT. spee. bistor. 7, 119. 



40 Nubihi snnt smbHrs teinpora nostra malis. 
Carmina sebessnin scribeutis et otia quaemnt: 
Me mare, me venti, me fera iactat hiems* 
' Carminibus metus omnis abest: ego perditus ensrem 

; Haesumm iugulo iam puto iamqne meo. 
45 Haec quoque quod fado, iudex mirabitur aequus 

Scriptaque cum venia qualiacunque leget. 
, Da ttibi Maeoniden, et tot circumspice casus: 

40« TiMPOAA* KOfttAA MALts. JNic. Hein^ut emendatum 
Tolebatt fVfforny memor ibit£^e StatK iomlv. 1, 3, 109: ami4 
' de^$u8 pectora. nvhe* Libroruin tamen taututn fr, Rev. et L.eiiJ. 
uterq.: carmiiia nostra, Scliradems temnora capitis intelligenda 
este contendebat. Tu coofer infra cann. 9, ▼. 6., lib. .% l, v. 10. 
et aut de fortuna ac statu expb*ca, ut apud Propert. I, 12, 24., 
aut ita^ uti infra 3, 14, 29 -— 32. eodem atque liic ordine de tein- 
pore, locoy statu conqueretur poeta. Nuhilu sunt noslrie Vincen- 
tius locp iadicato* 

43. ^ET^jg oMNis AtiKST. Petro^ Francius in ora exedi- 
ttlaijsy qoo Msu^ ^: ohest coniecerat; assensum nactus Scbraderi 
10 scbectis, qui dutntnre se fatetur, niim ahesse pro ahesse dehere 
tolerari possit. ' In hunc sensum versum iuterpolavit Vibcentius 
BeJ^lov^ucei^sis : Cctrminibua dshet omnie uhesse metus, 
Caeterom cum, iltius loquendi moris nec iiobis exempla innotiierint, 
pi:aeter illud genus euunciatoruin a verbo voluntatis, vel praeci- 
piendi suspensorum, de quo disseruit Sarpius Quaest. pliil. p. 52, 
63.» lubentes io Francii iremus sententiam. Burmannus oppositionts 
acumen immioui piitabat, quod negamos: positum enim est id in 
metu ofiytii et glaaio haesuro, Accedit, quod cum in prioribus se 
ipgsum imitatuf sit poeta in ep. Sapplius v. 13, 14: 

Nec miJii dispositis quae iungam carmina nervis 
ProveiHunt: yacuae carmina mentis opus; , 
hocy quo de agimus versu, eiusdem epistoiae v. 195. expressisse 
Tideri queat: 

Nunc vettem facunda forent: dolor artibus obstat. 

45. HAKG 9Uo^uE 9UOO FACio. Reg. Serv. Segiier. iiter- 
o^e Polit^ et octo Heinsiani : . Hoc (fuoque quod, Hoc quoque qnae 
fac, Palat. sec. Haec ego qkMe fac, Jun* i'r. Rev. et Moret 
Haec qnoque quae fac reliqui et vett* edd. , quod Francius proba- 
bat. Heinsii emendationem , quae a pr. in. in Gueli. extat^ se- 
quimur» 

47. ET TOT ciRCUMSPiCB CAsus. Noo facilo boc expUcatu. 
Non lectorem, vel quemcunqiie, quocum poeta loqiiitur, circumspi- 
c^re inibrtunia oportehat, sed Homerum ipsum; velut apud Ariio- 
bujm legis 2, 2: Da puerum i^dtcm et liaec omuia circumspiciens 
magis an sint dii ceteri duhitahit, quam in deo cunciubitur. Heio- 
sius igitur , quamvis libris coosentientibus:. cireumiice t^ntabat, 



TBfiS^TlVII Ub.LSUl y 

Ingeniant tantls excid^ OBme malis* 
Denique seeiiru9 faniae, liber, ire memeiitOy « 

Nec tibi sit lecto displicuisse pudor. 50 

Non ita.se praebet nobis Fortuna secuiidani, 

yt tibi sit ratio laudis babeuda tuae/ 
Donec eram sospes, tituli tangebar amore 

Quaerendiqqe mihi nominis ardor erat. 

51. nobis praebet. 

probantifias Francio et Scliradero; in scbedis: circtfmadtictf extabat. 
B&rmaQniitf ex adversariis snis: circimiina;ito9 ani|iiMt, ut qnod li- 
ittarii •aei>e in alteruoi corrtiperint: ridicuie, Scbradero iudice, qui 
bene homineui inteliigebat. Si quid routandnin enHet, nihil prae- 
ftare dixerim Scbraderi coniectura : el M wrcnwebike casu». Id 
enim constanti et Tetusto liiirarioruin more scriptuni : cirQump^c% 
fiegligentitis exarata littera o ultro abibat in circiim«ptc^ Nescit 
tamen an nihil «it mutandum praeter quidem interpunctionem iu 
Imac iDodum : 

Da m'M Maeoniden ^ ei t9t cifctcm«pice catUM • — 
Ingenium tantis e^j^ctdei om.ne malis. 
Terba e$ — casus si ad protasin retralias « omnia conturbant. Si 
scorm prontiiicies, loquendi genus babebis iiludi qiio per eif eiBcar* 
ciuiiUud Tulgari copula, talia interponpntur, cfr. Her» 4f 91; 12, 
89; Art. ain. 3, 673; Pont. 1, 4, II. Dtinde acumen tid^o Na- 
sooiaoum: Homerus baec non tulisset: at Homerus ne satis quidem 
^SBsiiset, non circumspexisset , utpote caecus, vid* Leoo. AUat. d^ 
patria Homeri c. 8. Similem lusum leges Fast. 6, 610. « ubi JMpt- 
ter io tauro aspicere Europae , quam sustinet , venustatem nequit, 
Ita edim utique scribeQdiiin est. Da fniln pro formula est, utRem^ 
<ni. 63, 64. , quemadiDodum redde Rem. am. 66. , finge Met* % 
^M similia multa, et personae notionem excludit* ro^rtbac ad 
P^rioDam oratio deflectit per: cffcum^pice, de quo impevatifo vid. 
uifr. ad 3, &^ 33.; ea persona indefinita est, ut Met» 10, 518^ 
^Us adde levesy aut Ulis deme p^arefras; Fast. 6, 268: SwM" 
poMil sedem lerra jfocusque tuam (ita lege sis). Formiilas redde, pug» 
P««ta deinceps persona babes Met. 13, 79, 80; Pont. I, 6, 77. 

51. Noir iTA. 8B jPiiAEBslr NOBi$. Ita scribi iubent ooctfces: 
Paiat. prim. Guelf. Reg. Put. Mor. Serv. Francof. Bem. Rel. JiUi. 
HeT. et quindecim Heinsii cum eius prima editione* Eodem x)r- 
^(: proes^o^no&is Busl. Seguer. tertius Heinsii. Idem sententia 
^^lat; nam et malqr in vocem: *ehi$ cadit acc6nta»f isti aedi 
('opHus, vid. Lachm. ad Prop. 1, 6, 26., et^ (]^uae maioris accen* 
^ causa eit^ antitbesis vocum : tihi et; tuae^ iacit, ut quam poi- 
^] proxime ponantur, quae sibi opponuntur. nobis ge^t oterque 
«sdensis. nobis ftailb^ Fortuna secunda Palat. sec. fortuna 
l^m princep0 ed^io Hekisii, uti Fast. 4, 913. codex BeroL : nti^ 



7) LmirenHm SanUrdm npo panca^ oeqne iodoctA edU 
liool Biaiori Bormiiniiiaoae allererat; eooiectorii ^oi4eoi lillera 
Jf appooila, ot brtasscF alioo eiot. 

Saoteoii otndio iedefesoo et iodootriae QHrifieae onoeni VBftm 
flobeidiorom OTidiaoorom thesanmm, qnem bibliotbeoa Rc^ia Be^ 
rolioeoste oerYali deberi fama esl* Hk to {gilor qoia eSeeit, 
■l/ 61 oibil aliod, pii in Heiosiom esse potoerioMiSy ipse ot giata 
impertiattfr memoria, ins el piom est. Qood tero oiortBiSf im* 
peodio magis iis defereodom est, qui TiTnnt, atqoe TiTanl.Ti-i 
geaotqoe dio: qoorom io me benefiria cnm recogito, aoimos 
commoYetor graviter, liogiia Terefnindia obmutescit. Si qnod 
rectae Tolnotatis argoroentom, si qiiid spei Teteris pbilologiae oo- 
minis olim tneodi dedisse Tidear, id qnoqne gratiae noo eril re- 
latio, sed accessio» Scribebam Berolioi a. d. XIIL KaL April. 

Rudolpbos MerkelioB 
« pbil. doct 



Corrigenda. 

4 ■ 

PRAEF* p* Tii. K 20. Suecimn : Holmiaiii p. x* L ulv 

colmfiitatt : caliuDDiati p, xyi. 1. 14s ferperdi^ : jpeperdsse 

TRISTT. p. 14. T. 105. reoeplnM : Tecq>tiit p, 29. t# 

108. Viekttgne : Yictaqiie p. 31. t. 21. Bdej^ceree : atpicerea 

p« 39. T. 85. e yoMa : a, pairia p. 41 »t. 3. loiiitiiii, nemi 

loDiniD ooa p. 53. t. 16. auhiioual : tnmoiont * p. 56« 

T. 22. araly t. 23. «arslaiili : erat; <«— efftlniil» p« 57. t. 29» 

iffcui ; istiid, p. 68« T* 37« ferUma : fortmia p, Ot« 

T. 167. tiimitle : ioTeoile p. 112. t. 300. loaiitf : fasiiM 

pi 119. T. 371. lEltoa : liias p. 121. t. 399. toqiior : loqiiar 

p. 123. prtiniia : primtiii p/lW. t. 48. hdhe t bahet 

p. IdS. T. 11. horeoM. e$ : boreas, et p. 210. t. 32. Kloro : 

more p» 237. t. 49. mi erum : misenini p. 240. t. 9^ 

de ; ttt p. 262. T. 17. aeo : aeTO» p. 273. t. 29. mm 

m : pars est io p. 275. t. 60. Inof. t loosi p. 2S^ 

▼. 44. JBSIiofi : EetioD 

VARR. BURM. p. 96. 165 : 161 p. 191« 17 : 12 

p, 201. 4 : 5 p. 273. 22 : 23 

ANNOTT. p. 1. 1. 6. Im. bistor. 7, 106; p. X t. 6. 

l 2. eorr. Nioinmi p. 4. l. 26. collatiooc p. 14. t. 112. 

L 6. onoittitar p. 15. 1. 14. sdlicit t. 115. /1. 6. promaociat 

p. 16. T. 128. L 10. leg. Galk Bero. et ooo. L 12. corr. 
&iaerliogiom 1. 25. cU. Bero. p. 18. L 4. la^. locos 

apiid p. 24. L 1. eorr. coinsdem p. 25, L 7. adioTiiTit 

p. 26. T. 90. I. l.leg. BusL Bero. tres p. 29. t. 109. L 1, 8. 
^, Heiosiaois. Reliaui, Bero. ef TOtt. p. 30. t. 7. L 4. te^ 

Gnelferb. Bero. et ed. B. p. 32. 1. 4. sorr. iode L 34. 

psctoreeorot p. 34. L 18. lijgf. asterodotttrqo^ p. 38. L 18. 

corr. Vossi t. 80. L 12. fioxerit p. 40. L 1. Heii^sienis 

p. 42. L 1. Nuraaot. t. 9. L 12. lingoa p. 45. t. 11. L 7. 
aiterom p. 48. 1. 7. nd, 1, p. 54. t. 32. L 2. id. Bem. 

p. 60. L 11. Uff. saltem, L 12. seqoi. p. 62. r. 43. 

I. 2. 6orr. UTenal. p. 66. t. 31. 1. 1. Is^. otroque, Bero. 

Rd. p. 74. T. 24. L 3. eorr. Reliquos p. 88, L 3jl. 



condidbre p* 9S. L 2. moiieiiiM p. d7. L 1* Ug. leTiter 

p. 103. L 8. GMtar, y* 211* L 8. corr. duo •cripturae 

p. 106. ▼. 4ftl. hg. 251. p. 107. y. 261. L 7. oorr. Mftruin 

p* 125. T. 418. 1. 7. Ug» Euphor* mvat^oXoyov^ p. 127* 

T. 437. L 7. ineptioreiii 9 quam p. 137. L 6. oppositio, 

p. 141. ▼. 567. L 10. corr. lijpperbatoa p. 160. t« 70. L L 

■ravABAiKo T. 73. L 2« Segueriamuf p. 168. t. 74. Ug. 75. 
p. 183. L 10. ette, quod p. 194. t. 33. L 4. lomts ama 

p. 197. L 4. ett» factae. p. 212. y. 52. L 19. eon. torc 

p. 230. t. 40. 1. 3. cerrecti jf. 236. L 6. repetitseot 

p. 239. T. 83. L i. leg. Farers. ' p. 241. t. 21. L 12. 

criffiioi p. 260^ t. 23. L 4. differre p. 261. L 15. fra- 

trlsque p. 271. y. 16. L 11. inconciDnam p. 280. y. 23. 

h 20.. fioreB. p. 283. y. 62. L 2. Vers. 64. L 3. dd. 

Vers. %4. p. 284. y. 77. 1. 5. Ug. mUer ui p. Miu$ 

p. ^95. L ' 1. corr. Bosl, t. 46* %. at vom — dik. 
p, 3a[2. L 42. Ug. ac tuti p. 233. INTBRPRfiTE^ 

PROLDS. p,, 338. L 3. Ug. tovg ^Aqy. p. 341. L 13. 

if/Otpiovaav p. 342. L 27. Cfr. Niebiihr. H. Ri 2j p. 21. 

yymg^lmsdi^ KehrichV* p. 377. L 21. corr. prosaimof 



{>• 389. L 219. idicayit p. 391. L 25. Ug. anno 752 

p. 393, L 16. sordiduia L 27. isti ordini p. 397. L IS. 

torruH. 

IB* T. 207. dele eir^bim tii /Ine. 

ANNOTT. p. 425. L 12. I^. UU AOG. p. 454. L 16. 

Ug. ex BCE. 



p. ovron NASONis 
T » I S T I V IH 

LIBBR PRIMT8. 



I. 

I arve, nec invideo, sine mey liber, ibis in Vrbemr 
Hei mihi^ quod domino non licet ire tuo. 

2« quo domioo. 

ANNOTATIO IN LIBRUM PRIMCM. 

L 

iMcriptioneiii TritHum^ quamAldus et J.C Scaliffer tulgatae: 
^ frwfim substitoerunt , vetustiores libri, ut Guellerb» ia cake 
°'>ri quioti, fragm. ReTii^ Putean. Francofurtan. et fortassis eiug 
J^omnes agnoscunt. Etiam eKcerpta Berotinensia praderuntt 
^^^^ m TrwUhus. Utmmque titotum Viocentias BeUovacensis 
^ histor. 6, 106; 119. ed. Mentelini et Nestor Vocabuliata pas* 
^m osaipaBt. Carmina efMolae audiunt in codd* Pirckli. BcvoL 
^^^^ Creven.; quod Heinsius probabat in sdiedis ad Pontieoram 
^ ^ IS. Elegias primus appellaTit Aldus in ed» 1516. iBdtcet 
p^efignntor in recentionbus quibusdam libris scnpds et edids secali 
^praeterBononiensem anni 1480. Hoc primum carmea in codd. 
tifckh. etBerol. lemma gerit: AUoquiPur Uhrwm doct$ et qtiid dical 
^Vrbe. In vetnstis edd. boc: Ailoquitmr Uhrutny ut Aomam vadad 
** ^ ei faciendwn siiy admone^, 

. ,2. Hii MiHi, 9i;oD DOMiKo. Qui codices: quo dmMno hMh 
bD^t, parum constat, nisi quod de Guelferbytano et Tana acriptttia 
^densis primi et Moretani, tum Bononiensi editione et Bemensi 
^% d cmn fide coUatus est. «lod iominQ Fraiico& Piiteaiu fiw 

^ l 



2 p. ovmn NASONis 

Vade, sed inciiltiis, qQalem decet exsolis esse; 

Infelix babitum teraporis buius babe. 
dNec te purpureo velent vaccinia fuco: 

Non est conveniens luctibus ilie color; 
Nec titulus Diinio, nec cedro cbarta notetur, 

Candida nec nigra cornua fronte geras. 
Felices ornent baec instrumenta libfsUos, 
10 Fortunae memorem te decet esse meae. 
Nec fragill geminae poliantur pumice frontes: 

Hirsutus sparsis ut yideare comis. 



s '\12. ' 

r . ; ' ■ " r . 
Rey« florileg^BeroU%,pltlKim'' Hein^4 quoram decem nuncupabaty 
nostri scripti et impressi .yeteres . omnes : etiam Palatious primus, 
nisi-fallor. Adlius Fortuiiatidhiis ^ ibdicante Heiosio, laudat: Hm 
mihi cum domino: magis pro nostra scriptura, vid. ad 4, 9, 17« 
Naugerius utrumque, quo vel quod Jrecte habere pntabat: at nos koc 
illo paul6 rectius. Nam si argutandum est in tantilia re, per scri- 
pturam: quo domino paene mo|este sententia iteratur, in altera 
elegantem in modum verbum tantumr tre, qaemadinodum Her« 
6^61:;, , ■ . • , ^ 

tliaue cekr veniak mrides ISf^eldas wo r 
* B(Me^ Mt Tenias «n^fiiea damna ce^^ 
et tantumnon singulis paginis poeta dixit. 

5. TELENT TACCiKiA wto. Ita ' Yatic. prim. Polit. prinu 
Palat. sec. Guelf. Hwnburg» et q;cto Heinsiani cum ed. Bonoa. 
9UC0 Seguer. et Berol. tantum. cfr. Conr. Schneideri gr. L. 1. p. 
402. 8UCC0 reliqui omnes tibri. ^isputarunt de hoc discrimine Heia- 
siuff ad Claudian. in BHif» 1,^06. MarU. ad Stat« silv; 3> 2, 159. 
Codicum istomm, quos tanti non iuit deserere, ea est indole?, ot 
et'8cripti accurate et interpolati audacter sint: postremom ubi li<« 
mndo coargui nequit, ferenduin est. . 

e. >tii^cTiBir8 XLLE coLOR. 18^0 fragm. Rev. exc. Yoss. Jua* 
et quaitubr Heittsii , qui ita in &Kemplari suo emendaverat. Nini- 
ioin ita.«oletpofeta in his libris.l, 7, 3. a, 7, 33. ^i, 1, 19. 

9; >eAicbs oRneKt» ommi BusL Leid. ut^rque et yiioqug 
Heinaii cuiti eius prima editione; ivon spernenda scriptura m .coii» 
ibiia eoiSiHictiTorum modorum serie. Yide Lachmannum t. cl*^ ad 
Prop; 1, 2, 9. ' 

12. -AifCnvivn sPAiisisii pasM e Palat. sec. Franeof. Sem 
liOTem aiiis ^ vetf. edd* cupidius arr^nit Heinsius sequentibus e 
.Testigio omnibus> qui hos libros ediderunt.' Originem eius scripturao 
lUiglus commonstrat, qui: spasms^ Reliquorum auctoritas tuenda 
eMit. Libros tuos poetae ubique pro melioris sexus sobole babeni^ 
^od abimde ek hoc et primo atque ultimo libri tertii tarmine pa-« 
4yt. • P^iM aateo» otims certe apud Oridium sunt ieminarum, sporsi 
utronimqae: quod quoties de masculis occurrit| de Orpheo Met* 



TltlSTmi UB. r. EL. I. 3 

Neve lUnrarum pudeat: qui viderit illas 

De lacrimis factas senlfet essei ineis. 
Vade, liber, verbisque meis loca grata saluta: 15 

Contiugam certe, quo Idcet, illa pede. 
Si quife, ut in populo, nostri non inmiemor illi, 

Si quis, quj, quid agam, forte requifat, erit; 
Yivere me dices: salvum tamen esse negabis; 

Id quoque, quod Vivam, muuus bftbere dd. » 

17. ruic. 

ll, 57; Baccbo, Art. l^ 541: Amore, Am« 3, 9, 11 absque libro-» 
rom discrepantia extat. CoDseotit Gellius, N. A. 15, 15: eapillo 
(fMqw esse mulier foseo diciturj quasi porrecto ef expanso, 

14« BVNTiET ESSE MEI8* Ita Jacobus Roverus coniecerat, 
BeiDsins e fragm^ ReT. et septem aliis correxit^ adsdpulatus est 
BaraiaDnus, qui de Bernensi fallitur* Nostrorum accedunt BeroL 
et Bfil. emtiat reliqui^ quod improbamus ob causam ad r. 9* 
dietam. 

16. ^uo LiCET iLLA FEDE. EmendaTit e codd. Hdnsiiis, 
qood et nostri omnes confirmant. qiiolihet tamen e Tetustiorit^us 
Uhm Potean.v fragm. Re?» Paiat. seo. cum duobus^ exc, Yosb. ,et 
Bosl., nisi fallor, et edd. veteres praeter Bouon. et Ald. 

17. NosTRi NON iMMEMOR iLLi. Ita ccrte ScrT. et qul- ' 
dm HeiDsii' cum eius prima editione et veteribus nostris octo. At- ' 

fae haec forma admittenda erat eodem iure , quo lib. 2, 373 ; 
ast. 6, 424. Ulo Francof. Putean. Gall. Bern. Berol. Rel. Crev.; 
Reg. cum Moret. pro var. scr., alii nonnulli. ilUc coniectura est 
ZiDzeriingii, Prom. Crit.^Jun. p. 167. immenior extat Palat. prim. 
Gue^. Reg. Mor. Busl. Leid. uterq. Pirckh. sex alii et ed. Bo- 
fioo.} e glossa, si quid video^ non e cQrrectione. Yersu proximo 
prp Tiilgato olun : requiret Heinsius recte : requirat dedit e codd. 
GalL Moret. Serv. fr, Rev., Leifl. utr. Jun. octavo alio, quibus 
adde Crev. , et ed. Bonon. requirit BeroL Hactenus possis assentiri 
iDagno critico. Sed cum v. 18. ofibndisset in vocibus Si quis ite* 
ratis, neque codd, quicquam praeter ineptias suppeditarent: Si quis' 
focqwd agam Busl^ Pirckh. ir. Rev., sed hoc ab altera mahu: Et 
11 qiie quuL ag. ; Et si quicquid agam Palat. prim. ; ^i quisqua/ni 
qindagam Serv. Si quis quicqwd agat Crev.: coniecturam propo- 
tmt Hein^us : Cvois^ qni quid etc. Nec improbabat Jo. Schraderus 
T^ propter moposjllaba auribus in vuljata scriptura ingrata. Ve-. 
TUB monosyliaba' quatuor, quinqiie, et plura saepe continuavit Ovi- 
4|K; H^. 12| ]t93; pro quo tot ree; ibi 16, 337. : Hei mihi pars' 
t^m i^;%PoQt. 2, 1> 61.: lam ^mc liaec a me; Her. 17, 11.: 
^ %aee cuti^ sit tam; ik. 16, 309.: IJt te nec rnjea voxnec te 
ftfm» JSaus' rei inol^ti^r si, qiia es^, elevatur accentu iiiierveniente 
tnm ilHc tum vero hoc in loco, utpote in anaphora: quam in iis- 
im voculis habes Met. 9, 266; Yirg. ecU 6, 10;' Aen. 9, 210. 



4 P^ OVron NASOMS 

Atqne ita te tacitus qnaerenti plura legendmn, I 
Ne, quod iion opus est^ forte loquare, dabis. 

Protinus admonitus repetet mea crimina lectory I 
Et peragar populi pnblicus ore reus. 
25 Tu cave, defendas, quamvis mordebere dictis; 
Caussa patrocinio non bona peior erit 

25. Neu. 

21. ATQUB iTA n TACITU8. Ita Puteao. a iD. pr. Jun. e^ 
quatuor alii. Aique ita tu iacitua libri longe plurimi. Teque ito 
tu iacitua Moret. et Palat. sec Atque Ua fu cautus Barberin« 
Vulgatum tacltu^ recte defendit Bunnannus. Versu sequentij^rt^ 
Tulgato, quod ex nostris Crey. habet: ^e quae non opus est^ plu- 
res, li. ^. Palat. prrm. Bern.Reg. Gall. Serv. BusL Leid. oterq. 
Hel.Seguer. et duodecim cum pr. ed. Heins. habent: Ne quod wm 
opus est, Ne quod ojm$ non est Berot. ' cum tett. edd. nostris. 
Et qui)d non opus est Guelf. Pirckb. Et q}tae non opus est 
Palat. sec. In fine versus omnes codd. praeter unum, cditi veteres 
omnes : Joquare cave, Nic. Heinsius emendabat : - loquaii^e datoy in 
reliquis libros secuturus; Jo; Schraderus totum disticbon ita rdm 
gebat : 

Daque ita te iaciius qimerenU jplura hgendumj 
Ncy quod non optis es% forte loqiiare, cavens, 
Quod ad primam emendationis partem attinet^ ingeniosa est nequd 
violenta. Ita huius carminis t. 115. Deque etAtque^ lib. 5, 3, 30; 
32; 50 similia confunduntur. Alteram quoque partem : cavetMSan- 
tenius raagis atque ipse Schraderus probabat. Sed poterat et ele* 
gantius et facilius legi: Neu qme non opus est forte loquarej cami 
Qua in emendattone utique acquiescendum fuisset, nisi eam scriptOf 
ram, quam tanquam suam correctionem Burmannus. profert, qoo 
nomine immerito a Schradero laudatur, quaeque in Bersmanni no- 
tis item ajnbigue extat, ut pro coniectura Gruterus, pro anfiqua 
lectione D. Heinsius habuerint, in codice Palatino primo, onmium 
optimo, iriventam fuisse e oollationc Jani Gebhardi cognovissemus. 

23. MEJ^ CRiMiNA LECTOR. Ita Francof. Putean. Bern. et 
yett. edd. praeter Bonon. Reliqui Heinsii et nostri libri mira per^ 
tinacia: carmina, 

25. Tu CATK DEFKNDAs. Ita libri plurimi. Heinsius male- 
bat: Tum cave, Nec defendas te Leid. prim. Nee te defendas 
Leid. sec. Hoc quoque non improbabat Heinsius. Ne ca/oe defen-^ 
das fr. Rev. a sec. m. Inde quod eliciebat Heinsius: Nei$ cave 
in Burmanniana et posterioribus editionibus proditum est. Alii fi- 
bri dicuntur habuisse: Me cave et Te cave^ jVos praeter necessi^ 
tem plurimorum auctoritatem non contemnimus. 

26. NON, BONA PKioR XRIT. Ita Gall. Busl. a prima, Reg; 
a sec. m. et quatuor Heinsii cum florile^io Berol. maior er^ rdi* 
Qui libri. Heinsius eandem scripturae diversitatem in Ibide y. 416 

^ oeprehendi et vulgatam e versu ultimo carm. 2. lib. 4. hac tepeti- 
tam videri notavit. 



^TSISTITMLflkLBUL ^ 

hmik$ idiqiieiii, qni me sospiret ademptii% 

Camiina nec siccis perlegat ista geoif, 
Et tacitim secum, ne quis malns aumat, optety 

jSit tnea lenito Caeaare poena minor: ao 

No8 qooque, quisquis erit, ne ait miser ille, precmir^ 

Placatos misero qui volet esse deos. 
Qaaeqoe yolet rata siut, ablataque principis ira 

Seoibus in patriis det mibi posse mori. 
V( peiagas mandata, liber, culpabere forsan ' » 

Ipgenijqtte nunor kude ferere mei: 
lodicis officinm est ut res, ita tempora rerQHi 

Qnaerere; quaesito tempore tutus eris. ' 

CariDffla proveniuitf animo dedocta sereoo: 

. 27. nTTENiss AL19UBM KTC. liitf6fiM« iUic qni Iforei a pr« 
^f^upemkt fr. Re?. qui me lugMi Reg.y qui et mox; pei^egei 
P^ ▼> KT., ^mod a eorrectore Guelf., tum Palat. «ec. Leid. aterq. 
l^aO. Moret B^ro. Rel. et yett edd. nostrae babent. ttott p$dege$ 
^i^ parfctfel %jm BeroU iJHs Gall. In his nen semel ^at Bur* 
naoDQi, de Pofidaneis et Bononiensi libro Tix quioquam noMe 
poterai, ^ 

30. FOBMA MiKOR. Ita qmnque Heinsiani y quoi fnt^ Ld« 
^^ ^ ▼olgato: foem Ui6%b. Accedit illis Berol. et Kbrarioa 
Mid»m, qai carm. 2^ t. 64. pro: mwie nmnor ex boc loco» 
P^ff iKtfior repetiisse yidetur. Noc puto per vulgatam scripturam 
^oeD captaMe poetam» ut idem dieeret, quod alibi: Maxma 
P^ vxihi esl Ipsmn offeni^se. Vers. sequ. me Heinsius secundum 
«or. Francof. Bem. fr. Rey. Jun. Rel. Leidd. Polit. utr. Vat. pr. 
ral. sec. Guelf. Crev. tredecim alios, Reg. ▼. scr. prim. ed. ipee reliqui. 

32. PLACATOS MiSERo. Sic Palat. uterque, Reg. Mor. 
»a$l. exc. Voss. fr. Rev. Pirckb. Seguer. Rel. Crev. BeroK et 
mm Heipsii cum eiusdem prima et nostra Bonon. edit. InieeH 
^all. mtteris reliqui : vide Hemsium in Syll. epp. Borm. t. 4, p, 
^lf 309. Cooiecerat Heiosius Iioc in versu : qui vove$ eeee et 10 
'eqoenti: Quae vovet, rata smty coll. Am. 2, 15, 27. 

33. ABLATAQUE FAiNCiPis iRA. placaloi^ uous Vatlcauos ' 
^ alins Heiosii, qui suadebat: pacaiaque, idque in Hbris scriptls 
^veniri D. Heinsius tradidit; vel, sedafaque, Idem e scriptura fr. 
^^••' wdicis, vindicts malebat et i^. 55: Ut peragas^ Nibil tamen 
™»n mutant praeterquod Pirckb. : Cum peragas^ 

.. 39. AMiMo DEDUCTA SERENO. didttcta fr. Rev. Seguer. 
"^la Guelf. a. pr. m. Palat. sec. Glossa in Leid. prbn. : Im- 
f ^ es^ a filo, qnod suhtUiter dedueaUw a cado (I. tda, Heinsios; 
^% colo) et Ita curmen a mente compositorts; tf^ aUbi m Howh' 
^^*^ (l. Hffratio^: suhiili deducta poemata filo* £xeripsit Ininc 
reniuQ YiAceat. Beilov. spec. bistor. 7, 119. 



e ^ * P. 'OtlOn NASONIS 

40 NobilB snnt tsrlbilh teinpora nostra malis. 
Carmina sebessnin scribeutis et otia quaenint: 
Me inare, me venti, me fera iactat hiems. 
' Carminibns metns omnis abest: ego perditus ensen 

> Haesumm ingnlo iam puto iami^ne meo. 
45 Haec quQque quod facio, iudex mirabitur aequns 

Scriptaque cum venia qualiacunque leget 
^ Da mihi Maeoniden, et tot circumspice casus: 

40. TEMPOEA.* KostBA. MALTs. ^ic. Rein^ttt einendatun 
Tolebatt fmhmj metnor forta»8e StatK iosilv, 1, 3, 109: m^ 
' determu pectora. nuhe» Librortiin tainen tautuin fr, Rev. et Leid. 
uterq.: carmma nostra. Schraderiis iempora capitis intelligeiida 
eate contendebat. Tu coofer infra carm. 9, t. 6., Iib. 3, l, v. IC» 
et aut de fortuoa ac statu explica, ut apud Propert. I, 12, 24., 
aut ita> uti infra 3, 14) 29 ^*- 32. eodem atque bic ordine d« tenh 
pore, locoy 8tat« conqueretur poeta. Nuhila sunt noslris VineeiH, 
tius loco indicato* 

43. MST98 oMMis AtiEST» Petrox Francius in ora exem- 
plaijsy qoo i|8us esl: ohest coniecerat; asseiisum nactiis Schraderi 
iQ.scbectis, qui dutHtnre se fatetur, nuin ahesse pro ahesse dehere 
tolerari possit. ' In bunc sensum versuin ibterpolavit Vruceotius! 
BeJtovacei^sis : Cqrmlnlhus dshet omnis uhesse metus, 
Caeteram cum, illius loquendi moris nec iiobis exeinpla innotaeriaty 
praeter illud geous euunciatorum a verbo voluntatis, vel praeci- 
piendi suspeQsorum, de quo disseruit Sarpius Quaest. pbii. p. ^2, 
53., lubentes io Fraocii iremus sententiam. Burmanous oppositionis 
acumen imminui piitabat, quod negAinus: positum enim est id ia 
nhetu ofiffti et gl^aio haesuro, Accedit, quod cum in prioribus se 
ipgsum imitatu^ sit pocta in ep. Sappbus v. 13, 14: 

Nec milhi dispo^i^is quae iungam camiina nervis 
Proveniunt: vacuae carmina fuentis opis; , 
hocj quo de agionis versu, eiusdem epistolae v. 195. expressisse 
Tideri queat: 

J^Tunc vdlem facunda forent : dolor artihus ohstat. 

45. HAKG 9Uo\^UE 9UpB FACio. Reg. Serv. Segiier, iiter- 
mie Potit. et octo Heinsiaui : . Hoc quoque quod, Hoc quoque (pn^^ 
fac, Palat. sec. Haec ego quae fac. Jun. fr. Rev. et Moret. 
Haec quoque quae fac reliqui et vett. edd., quod Francius proba- 
bat. Heinsii emendationem , quae a pr. in. in Gueli. extat, f^ 
quimur. 

47. ET TOT ciRCUMSFiCK CA8US. NoQ facilo boc explicatu. 
Non lectorem, vel quemcunque, quocura poeta loquitur, circumspi- 
c^re infortunia oportebat, sed Hoineriim ipsuin; velut apud Arno- 
bium legis 2, 2: Da puerum itjidicetn et baec omiiia circumspiciens 
magis an sint dii ceteri dubUahit, quam in deo cunctahiiur, Heio- 
sius igitur , quamvis libris ^OQsentientibus:. cireumiice t^ntabat, 



TBISTIVM UB. i« fiU L y 

Ii^enlam toniis excidet oame malis* 
Denique secQroff faniae, liber, ire memeiilay * 

Nec Ubi sit lecto.displicuisse pudor. 50 

Non ita.se praebet nobis Fortana secundam, 

Yt tibi sit ratio laudis faabeuda tuae. 
Donec eram sospes, tituli tangebar amore 

QoaerendiqQe mibi nominis ardor erat. 

51, nobis praebet. 

probantibas Francio^t Schradero; in scliedis: ctrciftnadiice extaUat. 
BarmaDniis e%. adTersariis lam : drcuminsfHce anipuit , ut <}iiod li- 
Jwm saepe in alterum corniperint i ridicule, Schradero iudice, qui 
bne hoinipeui intelligebat. Si quid mutandnin etuiet, nihil prae- 
^ dixenm Scbraderi coniectura : el M drcnmobim cuaus, Id 
eDim coDstanti et Tetusto librariorum more scriptum : cir0mnMc% 
fiegligeDtias exarata littera o ultro abibat in circum«pic#. Nesci^ 
I^^Q ao nihil mt mutandum praeter quidem interpunctionem iu 
um modum : 

Da milu Maeoniden ~ el iQi cifcum«pice caeue — 
In^enium tantis e^ipcidist omne malis. 

Verba ef ^ casus si ad protasin retrahas , omnia conturbant. Si 
seonun proouncies, loquendi genus habebis illud, quo per cl, eiBcar 
CMwillud fulgari copula, talia interponnntur, cfr. Her. 4, 91; 12, 
^y; Arr. ain. 3, 673; Pont. 1, 4, II. Dnnde acumen,¥id^o Na- 
«owanum: HomertM haec non tulisaet: at Homerus ne satis qiiidem 
'^^'^jttet, non circumspexisset , utpote caecus, vic|. Leon. AUat. de 
patiia Homeri c. 8. Similem lusum leges Fast. 5, 610., ubi Jy^l- 
ter in tauro ospicere Europae , quam sustinet , Temistatem nequit. 
ita eiiiin utique scribendum est. Da milH pro formula est^ utReBn^ 
j!^ ^) 64., quemadmodum redde Rem. am. 65., finge Met. 9, 
^*) siinrlia multa, et pentouae notionem excludit. Po^tbac ad 
pewonam oratio defiectit per: ctrcum^pice, de quo impefatito vid. 
* ad 3, 6, 38.; ea persona indefinita est, ut Met; 10, 518^ 
^Us adde leveej aut Ulie deme }>harelra«; Fast 6, 268: Sisni^ 
^ Mdem l«rra focusque tuam (iisi lege sis). Fonmilas redde, f/age 
pouta deinceps persona habes Met. 13, 79, 80; Pont. |, 6, 77. 
p ^i* NoN iTA 8E FiiAEBET NOBi$. Ita scribi iubeut codices: 
^u^t. prim. Guelf. Reg. Put. Mor. Serv. Francof. Bem. Rel. iluii. 
^v* et quindecim Heinsii cum eius prima editione. Bodem t>r- 
<iuie: prae8lal.no6ie Busl. Seguer. tertius Heinsii. Idem senteotia 
H^t; nam et malorrin voc^m: Jie&i# cadit acoentus, isti.sedi 
Nrius, vid. Lachm. ad Prop. 1, 6, 26., et, quae maioris accen* 
7 cj^usa est, antithesis vocum: Itbi eti tuae^ facit, ut quam pes«- 
f^i^iiime ponantur, quae sibi oppoountur. tio&ia gee^t oterque 
r^itiis. no&ia prwSb^ Forhina eecunda Palat. sec. Forluna 

«■«m princeps «diio Hekisii. uti Fast. 4, 913. codex BeroL: nti- 



t P. OVXDn NASOMB 

55 Canniiia nnnc si non stndianque, quod ohfoit, oAf 
Sit satis; ingenio sie fuga parta meo. 
I taraen et pro me tu, cui licet, aiipice Romam; 

Di ffK^ereut, possem nunc meus esse liber. 
Nec te, quod venias magnam peregrinua in Vri[>eiB, 
60 Ignotum populo posse venire puta. 
Tt titulo careas, ipso noscere colore: 
Dissimulare velis, te liquet esse meum. 

57» tamen i, pro. « 

SS, CARMiHA Kirirc 8i']f0K. Vul|ataiii In Tetaribiis edd. 
octo: Cavmma fi«Hic «tmulo codd. nostri Guelf. in marg. et Berol. 
tantum babebant, Heiosit plurimos babuisse credibile est. 

66. gtT SATIS; INGKIIIO 8IC FUOA PAATA MKO. H fit^ 

GaU. exc Yoss. a pr. m. Moret. cum Francof. pro r. scr. sit fnga 
Crer, prim. ed. Heiosii. quod fvga Pirckb. unus Vadc. CiofEmi, 
tret, Serv. Busl. et Francof. pro ▼. scr. quae faga exc. Voss. pro 
T..8cr. fMrta meo e$t Jun. Rev. Leid. prim. Reg. Put. GaU. Mo- 
ret. Serr. Ptrckb. onus Vaticanus Ciofaoi. Heumannom correxisse 
refert Burmannus: S2I satisy kkgenio ttsc fuga varia nm. Witbo- 
fius in orat. funebr. Cbr. Raab. p. 3S, 34. alienam ab hoc loco 
exilii mentionem ratus, neque comparatiooi, cui #ic inserriat, locom 
«sse exstimans coniecturam proposuit: 8it saiis; iit§Kmio frigara 
facta fneOj quam neque expbicare, neque refellere animus est: ac 
ailentio praetermisissemus, nisi Schraderus satis facere quodammodo 
Mlam iudicaTisset. Particulae atc eundem, atque boc loco usQm ba* 
bes lib. 4. c. 6, ▼. 48: 

Sic mole quae vtdeo non videoque noosnl; 
^r. 4» S, 59: JVec quem praeferrea (ita ree tlhi magna tniMar); 
G^rm. Caes. Pbaen. ▼. 329, 330. 

57. I TAMKN KT PRo MK. Sic codd. plerique et vett. edd. 
Sec. Polit. : 1 ittmc cf pro tne. Prim. Polit. Serv. Pal. sec GwAL 
€t quinque alii: Tu lotnen i pro tnc Codex Francii nesdo auis: 
ly Imtieft el jpro me* £x utraque itta scriptura tertiam connoxit 
Hemsius, quam Francof. babuisse non credo. Eandem structiiraiO 
babes Met. 3, 562. 6, 2^1. 

58. P088KM KUNC. Noo exiguus librorum numeros boe coii^ 
firmat, quod sensus exigit: Reg. uterooe Polit. Pirekb. Guelferl». 
a see. m. Berol. qoatuordjecim aUi; ruteaneusj Moreti^ fr. Rer. 
idem a seconda manu. Relandi com Regio pro ▼.^scr.: poeeem 
non. Rdiqoi: posset tion. Duo Vaticanit IK fa^ani poei^ nm» 

62. TK Li^tjKT. Deteriorem scripturam : Iio0l> qoae ▼ett. edd* 
oeeopavit, codices Puteaneum, Busl. Moret. a iec. man. et deceoi 
ftlios bafaNNre notaferat Heinsius. Accedit Berolinepsis et Guelf^ 
Reliqui igitar lon^e plur«i: ii^ftfel ▼identur servarOi qnod de Pala- 
tioo prim., Moreti, Francofurtano, libro nesdo qii4 Francii, Doetrii 
Bernensi, Rel. Cre^. Segner. constat. 



TRBTIVII UB. I. EL, L f. 

Clam tamen iMnio^ ne te mta caraiM ladbfit} 

Non snntj ut qnofidam plena fayoris CTattt 
Si qms erit, qai te, «quia sis meus, esae legeiidaii 61 

Non putet e gremio reiiciatque suo: 
bspice, dic, titulum, non sum nnieeeptor amoris) 

Quas meruity poeuas iam deait illud opos. 
Forsitau exspectes, an in alta Palatia missmn 

Scandere te iubeam Caesareamqne donnn:. . fo 
Ignoscant augusta mibi loca, dique locorum; 

Venit in hoc illa fulmen ab acce caput. 
Bsse qoidem memiui mitissima sedibns illis 

Namina; sed timeo qui nocuere, deos. 
Terrelor minimo penuae stridore columba, 75 

Vogaibus, accipiter, saucia facta tuis. 
Nec procul a stabulis audet discedere, si qua 

Excussa est avidi dentibus agna lupi* 
Vitaret coelam Phaeton, si viveret, et qioflr 

69. ut in alta. 77. secedere. 

64. NON SX7NT UT ^uoNDAM. Cbmitmi qwte qwn^km Ser- 
V"' Kec suni tft, a sec. m. : Nec sicut Busl. Non super ttl Pirckh. 
dvae sunt ut Gall. Heinsius coniecerat: Kon ntitic til (|ifoii<taiii 
P^a favoris erunt^ quod Burniannus codicis scripturam putaTit. 

65. ^uiA sis MEtrs. Ita fr. Rey. nterque Polit. ralat. sec; 
Ser?, Bern. Guelf. Seguer. Rel. Berol. Crer. quatuordecim prae- 
terea Heinsiani cum eiu^dem principe editione et nostra BononieDsi. 
^ 918 Palat. pr. qxtod ais meus reliaui libri. 

66. RE11CIAT9UE. Ita vett. edd. et codd. * nostri omnes ha- 
o«nt. }>rolciaf(|ife Putean. et Gallicus. ftrotkiekfue Moret. endat^ 
<!«« fr. Re?. reiicietque Pirckh. 

69. ExsPECTEs, AN. Exspeckii Reg. Serr. prima ed. HelD* 
^ et Palatini. inquiras fr: ReT. pro div. scr. ut ki (dta Jnniaa. 
Ffancof. et Bemens., quod probaverat Heinsius. att ad alta exc. 
"w«. et Crev. Reliqui Heinsii, nostri et vett. edd^ id, quod revo- 

76. FACTA Tuis. IJnguibui occipifri« sau^a facta smA 
Viocent. Bellov. sp. h. 7, H9. 

77. piscEDEAE. Pro hoc, quod vulgatum erat et extat iti 
Francof. Bernensi, Guelf. Rel. et flonle^. Berol. etMormell., ex und 
^ice Gallico sccedcre admiserat Hcinsius: quamquam accedttnt 
wlinensis et Crevennae cum vett. edd. decedere duo melioris no* 
^ Puteaneus et Hami^urgensis. si qtia pro vulgato «i quae exbl* 
W)ant Reg. Put.. GalK Moret. Serv. BusU Jun. Rev. Leid. Rel. 
Bcrol. Bern. Crer, utrumque florilegium, editio priBceps Heinsii 
*t nostrae omnes. 



10 fi» OVIDU MASONIS 

Qo O^Mi^ strite) tragope noUet eqan^ . 

Me ({uoqQe quae isensi, fateor lovis arnia liinerG: 

Me reof infesto oum toiiat, igue peti. 

Quicunque Argolica de classe Capbarea fugit, 

Senpec ab Euboicis veia retorquet aquis. 

95 Et niea cyinba, semel vasta percussa procella, 

IIluQi^ qua laesa est, borret adire locum* 

: Ergo cave^ liber, et timida circumspice mentCy 

87. ErgO) care liber, tim. 

80. OPTARAT. 0piavU legeaduDi essf prideni afifiniiaTit Cio- 
fnnus : Brukhosius in scliedis autograpbis inirabatur intekpretiicD si- 
lentiuiD, quornm nuUus aut probavit^ aut iiii' robavit. Heiosius etiain 
de codd. tacet, quorum tamen Pirckb. et Palat. secund. : ophivii 
'* liabuisse coiistat: accedunt nostri Relandi et Creveniiae, florileg. 
Murmell. et vett. edd. ouines. 8ed altera scriptura: optarai^ ciiiain 
cum reliquis Palatinus piimus ille et Guelf. fiervant, iinilto viuetur 
esse praestaiitior.' Plusquamperfectum solitariuin apud Ovidium 
contraria impei*fecto notat: aut rem diu aute, pridein factam^ 9*'^' 
perfecto Tiilgo fit, vid. infra ad ^, 5, 3., JMndvig. of). at ad. p. VJ,; 
aut quod momento, certe celeritec actum est, ut iniVa 2, 90: 

lllo^ (fuem dederas, fwaelereunth» equo; 
Saat, 2, 323: Fregerat amiillaa^ non illa ad hra^sliia factaa; 
5, 317: lAlla decidera^t; violae arere videres; 

6, 19: Horrueram^ tacitoque animum pallore faiehar; 
5, 337: Creverat immemum; comitem sihi Delia sumpsit; 
.w. Serv. ad Aen. 10, 546. Eaudem buic loco optime conveutre 
xationem «u^gumento est locus Met. 2, 47. in eadem iabula: 
Vix hene desierat: currus rogat iUe palemos. 
- Umgere noUel fragm. Boxhprn. non teligisset Seguer. tang&re ri' 
jiet Pirckfa., unde eleganter Grouovius couiiciebat: tangere vilety 
jrid. infr. ad el. 9, v. 56. 

81. 9UAt SENsi. qui sensi Pirckb. Rel. et quatuor Heinsii. 

86. iLLVM, ^uo. illum in quo Pirckh. et Gall. Berolinensis 
.vulgatam in rasura babebat. Schraderus unproimbat vocem: locum 
tentabatque : salumy vel lacumy coll. liii. 2, 330; et hoc quidem 
«xemplo minus apto usus. Postea seipsum ^revocavit propter locuin 
Phaedri fortassis hinc expressum 1, 18, 1: Nemo M)enter recoUty 
qvA laesity loeim, Adde Heroid* 7, 58. et 19, 127., ubi locus de 
mart dictum occurrit. 

87. EHGO GAYE) LIBCR, ET TIMIDA CIRCUMSFICB MENTE. 

HeinSius in notis ad ed. Elzevir. 1661. negaverat usquam apud 
Ovidiuin vocem: er^ro corripi; ideoque cupide arripuit scripturain 
xod. Combiani: Ergo chare liher timiday ex qua locutionem alias 
•Iraic poetae consuetain : Ergo uge etc efiitiikit. Postiiac quod ad 
interpoiaodum locum impulerat liUsuin iutellexit, puto> inspecto loco 
Her. 5, 58., ubi correptum o legitur absque vanaute liiiro. Naiii 
Festi testimonium f. v. Ergo coireptum paruin valet. Burmaiiiuis 



TRlSTiVM LIB. L EL. L |f 

Yt sratis a media mt tlbi plebe legi. 
Dum petit infirmis nimitmi sabUmia penoia 

88. £t satba m. 

BroLhusii aactorifate, qui ad Propert. 3, 5, I. rej^etiTerat Hdndt 
praeceptuin, deniio permotus ipsam uoius codida scripturam «Khi- 
nuit. Cuius originem dare ostendunt eod. Uernensis et aKus Hein- 
sii cum edit. Ven. No?ariae, qui; Ergo cave Uber iimtda. Noe 
Hiquomm omniiim Itbrorum auctoritati obtemperandirai 'dinLifhai^ 
quia haud paulum ad rectum lod intellectum interesse, nt quaoi 
pleitifMiDe et expiicatissime loquatur poeta, ad Yersum sequenteni 
qiiae dicerous, ostendent. 

88. YT sATts. Gudferbr liber et plerique eum rett. edd.t 
VI Palat. prim. exc. Voss. Bersmanni cod. Bern. Berol. Cren 
Moreti pro diT. scr. qnio^ue, vel sex Heinsiani : An satts. Com« 
Hianns et fragm. Boxhomii : JVon MOiiB. Seguer. et nesdo an altet 
HM: i^od eatis. Solus Moreti a prima manu: £f saUs, qiioA 
tmn arriputt Heinsius, serraflt Bnrmaiiiras, reliqui omnes editorei 
npresserunt. Librorum haec inconstantia una cnm tenteottae d^ 
^cdltate diiudicanda venit. De qua acute ita dSssemit Schraderus 
in scbedis mstis : ,,Nexus non adinodum claras ; st Omei Augusia 
pdktM, et horret adire — et eaUe a pM>e legi^ — - cur die(t: Dif^ 
M« e^ tomen dicere Mc, rewkis etc. et : 81 poieris ooctio fradif i. e; 
A»^mol Sed nihil de eo praecedit An aliquid affectum ? an va- 
ctroadalium reiereudum ? '^ - Quod in postremis desiderat Augusti 
mentionem, ad quem vacuo referatur, errat ; nam Jvpiier qui v. 8L 
ponitnr, Ovidio pro ipso Angusto est, uti saepissime. Sed recte 
DM)net versus 85, 86. non convenire cum v. 91. Illis enim formido 
^t baesitatio exprimitur, hoc consilium adeundi Caesaris. Quae dis* 
siinilitado cum facile per versus intermedios dirimi moderarive po* 
titisset, in scriptura inde ab Heinsio vulgata etiam augetuf. Nam: 
f^tmtisiiln a plebe legt non aliud significat, atque: noK adikm 
ffrf Caesaretn quaerere, Quare scriptura iuguletur illa, et sensu^ el 
' lilirorum auctoritate aeque destituta. Nam ne illud quidem constat^ 
fumtne ab e<idem manu fortassis ille codex correctus. Quod^i deinde 
(luaeritur, qiiid sine dubitatione optime ad sensumfadat, coniectura 
^t ostendenda, cuius fundns est scriptura codd. quorundom, Nont 
Ergo cave^ hher^ ei iinttda circtmisnics mewie, 
Ni saiis a media sii iihi pl^e legu 
I|A n legas^ omnia conveniunt, disconvenit nibil : mutatio enim men^ 
tis et consilii, quae requirebatur, diserte exprimitur: Ergo^ si lamMl 
mlora affectas^ quam vulgi contifberitftfm , cave iibi cf circimisplce. 
^ffale esi iamen etc: Nec tamed ad coniecturas confugieiidum 
^ existimo, si inodo minus vulgato illo inepta siot , qiiae restant 
% librorutn auctoritate aeque coniinendata : An sails et tfi suiis, AH 
^ si probemns, sensus erit qualis in illis, Met. 11, 229. sq. : 
Qnid — i forti genitore ei progeniiore Tonanii (leg. comanii) 
Esse salam prodesi? An ahesi quoque gloria mn^tis? 
^rist. 5, 2, 5, sq. : Suffidi aique ipso vesaitim induruii usu; 

An magis infirmo non hcei esse miM? t 



tt P. OTIDn NA80NIS 

w Jcmm^ leartas noinfne feck nqms. 
DiflBciie est tamea biuc, remis ataris ati amra^ 

90. Icariit aomiiia f. a^is. 91. tamen bic rem. 

ttmU 1, 6, 26: 

Qukqind ii esty tif nm faeinns^ sIq culpa vooandnm: 
Omni$ ao tn m00no$ ctfbm deo9 eoelm ecf ? \ 

Fatt 3> 29. An ewmo clanm Ulud erait 
eC multis aliis locis, ubi per liuius geueris ioterrogationem noTnm 
quid et a prioribns diversum inducitur. Quo fieret, ut nostro in loco 
versus prtor intelligeretiHr non de eircumspeotione^ ne id fiat^ de 
qoo agitur, sed de cautione in illo ipso agendo. Sed obstat, quod 
per iaterrogatioAem jstiusmodit An etc. solet granus baud naolo 
atiqi^d et Terius, quani quod praecessjt , poni ; ut hoc loco deDoo 
aiooere eniie tideator poeta, oe liber adeat Prtndpemt moxiterua 
4e aditu quaerendo praeeepturus. Quare unice probanius id, quod 
lestat: Ui #afis a nmla ^t tibi pkhe legij quod expHcandum: tkt 
e^ee et dreumepicef ut, «t quid eecue etMnsrtf, eufffiM f ibi a pMje 
l^ Ita enim prior fersus, ambigue dietus, adiiifatur a sequeoti, 
sed contrario s^isti, atque in Heiotitaoa scriptura ; atqoe ita prana* 
rium seolentiae momentom in priorem cadit^ quod io altera codd* 
SKriptura desiderabatur. £aiuwm constructionem omisso: it^f i 
OKemplis opus est, babes in his Tr. 4, 4^ 3, 4 : 

Cultis iitesf anmo pafrii caiidorts timigO) , 
JVbii ciireal iiert>ts candor til isfe etfte. 
Arto am» 1» 468: coiteiiefaqtfe varbay 

Blanda fomen, fnraeeens ut videare loqui. -^ 
media PircUi. PaL prim. vett. edd. af media Leid. pr. ac itiedia 
L^. sec 

90/ xcABi^a KOMiKx FECiT A9UA8. Ea Tulgataestscrlptura, 
qnam etiam nostri et vett. edd,, sed partim: IcareaSt sistust. 
jie^fvoreiie aqtioe prim. Yatic. uteraue Polit. Reg. a pr. m. et tres 
Heinsii; idem Palatinus sec. Leid. sec. et Pirckli. pro direnia 
scriptura. Icartie nomina fedt aquis codex Is. Vossii et Moredi 
uterque J)ro Tariante scriptura ; et ita se coniecisse Politianus jn 
scbedis Florentinis testatum reliquerat : ut fortassis tantum correctio 
hoius sit illa scriptura, per codices sec. XY, trel etiam Tetustiorei 
tradux. Heinsio arridebat quoque, quod in uqo Yaticaoo^ sed de 
grege^ invenerat: eijfnaf a^ttae: idque edam Schraderus doctiusessa 
jBpneebat, quam pro captu iibrariorum : minos recte. Aot enim re- 
petitum est ex 3, 4, 22., ubi eadem postrema verbd) vei ex Her. 16) 
208., ubi simiiia leguntur, aut quantumvb docti Jtali est commen- 
tUQB. De Dostra scriptura confer Met. 7, 381: 

Ddicuit stagnumque suo de nomine fecitj 
tmde intelliges locum similiimum Statii Silv. 1, 4, 59: — deus — 

Signat ApeHUneos sancto cognomine lucos 
non tentfmdum fuisse a Marklando. 

91. DiFViciLK EST TAMEN HiNC. Hic qua fiducia edideriot 
Heiiisiiie et Burmannus, non exputo; certe nec multis 'e libris 
praeter fett. edd. octo, nec sensu satis commodo. Librorum eoioi 



TBISnTX ISB0 1. BL, U If 

Dicm» eonsniiim resqne locvsqae dabiiAt 
Si poteris vacap tradi, si ciincta videbii» 

Mitia, si vires fregerit ira suas; 
jSi qnis erit, qui te dubitantem et adire timentem 99 

Tradat, et ante tamen pauca loquatur^ adi» 
Lnce bona^ dominoque tuo felicior ipso' 

Pervenias illoc et mala nostra leves. 
Namque ea vel nemo, vel qui m3ii vulner^ feclt 

Solus Achilleo toUere more potest . too 

bso Heiosio iadice mdiores: Vaticanus opttinus, Palatintis .t ecAn-» 
m, Qterqoe Politiaiii, exc Vosni, Reg. Gotlerplu a prw n. Seg«« 
er., nescio an alii Heinsii et noster Guelferbytanus : Mitc. Aiii 
alia: Nme ett diffkile remis^fr. Rev. DifficHe est tamen til rsmit 
Fraocof. Jan. iamen hoo remis Bem. m remis Pirckh. Berol. el 
daodecini cum ed. BonoD. Difficile tamen e$t remts Bern. DifficQe 
t«nnai sn r«mt« Mor. a pr. m. DiffieHe hk tamm e$t retim Got« * 
torp. a m.^sec. DifficUe tamen est remia hinc Cre?. hic an rsmla 
vlorif m unus Vatic. lam de sensu si Tideamusj aut nullus est 
sotobscoras, si interpreteris : in re praeeenti^ coll. Serv. ad Aen. 
1) 261. 728. 2, 533. , et quo prorsus abundet iUa tox.' flinc au« 
teiD iDterpreter: ex koc Tomilano ejrilio. tam remoto, Font. 
1,6,71:*^ 

Non reor hinc iUtic nostrle iter esee libelUs. 
In eandem sensum Seneca ep. 22 : quando fieri debeaty oul giUHn 
*"odo, ex longinquo nemo euadehit: cum rebus ipsic d^herandwn 
^. Petras Francius hariolabatur : 8ed tamen iMud faciie e$t, — - 
Codex Senru: tifaris an ala quod Heinsius ^nagni facere non debe* 
bat, ortum- enim ex: in aula quod Mor. man. sec. liabebat. cGc^^ 
^. scr. 4, 17. in aura quinque Heinsii. ift auroBj Yel, et aura 



d3. TAcuo TRADi. Si polsrts Irodi ooctio omnes reit. edd», 
ad Aldinam usquo primam , quod quamvis placere possit proptec 
% qnae ad y. 51 diximus, codex tamen nullus agnoscit; et muta« 
tum iam invenio ab Aldo in editione secundai « 

d5. ADiRK TiMXNTiM. . odire volentem Jun. Leid. iiterqoe;|^ 
^qoe alii Heinsii et nostri' Guelferb. a pr. m. et CreTenoae;, 
Idein sub rasura in Berolinensi fuisse sus]HCor. noletilem Bernensis* 
Utrumqae ex glpssemate. 

^ 96. L09UATU& ADi. loctiitis Regius pro dir. scr. tres Hein* 
^itiDus Burmanni et noster Berolinensis. loquatur ibi BusL al — • 
••«rtus folebat Dan. Heinsius ; til — loquatur Francius. ' 

97. iFso. felicior ip$e sese edidmse didt Heinsios ex me« 
^JAqs libris; qoos tamen Serr. Moret. Gallic Leid* sec et duos 
^ esse Tideo. Reliqui omnes et yett. edd. ipeo^ quod rd ele* 
S^tiDs iodicabat Frandus. 



f . 



U p. ovifin NiSsoNis 

Tantum iie ttoceai^, diim vis prbdesse, viclefpj 
Nani spes est anlmi nostra timore raiuor. , 
.^ Quaeque ,qniescebat, ne mbta resaeviat ira, 
Ei poeiiae tu 9ts altera caussa, caye. \ 
105 Cum tameb in nostrum fueris penetrale receptns, 
Contigerisque tuam, scrinia curva, dbmum } 
Aspicies Jllic positos ex ordine fratres, 
^, , Qubs studium cuftctos evigilavit idem. . 

Caetera turba palam titulos ostendet apertos 
lio Et sua detecta nomina fr^nte geret: v 
Ti;ej^ procul obscura latitantes parte videbis|; 
«»*Bi ^uoque, quod nemo nescit, amara docent. 

' 101. MODESSE TiDETcr. prod^sse memento Reg.' Gall. Mor. 
Bud. Jun. Pirfckb. Bern. Sfeguer. decem alii Hcfinsii, eiusdem prima 
^ditio et Dostra Bonbnieniis. caveto Crev. et duo Heinsii. 

162. ANiMi. aitinio Put. Rev; Jon. Leid. uterque, Segaer. 
yrancof. Bersmarini codex, Rel. Crev. sex Heinsli et eiusdem 
prim^ ed. Namqiie animi (vel, anvriw') spes est Mor. IVbii sp^ 
Berolinensis. ^ 

104. ipoenAe — CATE, poenae ne 5I5' Gallicas , 'fr. Rev. a 
[^d. m. *Bem. Berbl; septem' Heinsfii ^t eiusd. pr. ed. In Guelferb, 
' lacuna erat, catisa meae exc.Voss. Pirckh. Crev. 

106. pcRii^iA ciTRTA. NotabiHs codd. in scripturis aeque, 
fotei^biiihus dlssensus. Palatinus primus^ quem rel solum exhiheife 
flJiisnevimus cum Bern. Reg. Gall. Pikkii. Crev. et Vatic. Ciofanif 
parm, Reliqui omnes Heinsii et iJostri magno numero, int^r quos 
vetustiores fr. Rev. Put. Guelferb. prim. Vat. et edd. vett. : curvtf 
ijfr.' Anthol. lat. 1. 1. ep. "If, : De love in pkiteo, 
' * irtexMs ohliquo sinuatur drculus o)rbei 

b.ed. Novariae erat: tua^ quod Bonus. Accursius in ed. Capcasa^ 
e6]rt^feiit:* nbstra^* Sfed de interpolatione potlusf^ (^ukm errore libra- 
ilofdm yit videtur suspicandum esse. 

Il2. itl— ^DOcJirNT. Nihil hic diversae scripturae, nisi quod; 

in Serviano et Guelferiiytano, sed ah eadem manu correctum: flt 

^,- id Mofetano a prim^ mand fuit : Hi tres quod, Omnes reli- 

^ ^ii!:' Bi quo^e^ sive, ut srolent, Hi^i qu^oque, Interpretandd nihil* 

Jirbrsus' ^roficitur; nam iUud I6qu6ndi genus, quod saepe fraudi 
uit criticis, quo per :mfomi« aliud substantivum , quod ormit^'tur, 
i&tiicatur, vdtitFast. 1, 520: Hic moque cwusa novi feminaMartiM 
SRt; Intfellige ex r. 61SI: velut in Dardhnia: Fast. 2, 466: spm-* 

fdahant Mces hos quoqu^ pohse tegi^ nimitum vtt reliqdOs deo^V 
'fug^rant ha Aegyptum; Fast. 2, 8254 3, 594. — Hoc Wquam 
^iiendi g^nu8 locum hic nullum habet. quare Tanaqunu^ Pa* 
Biw ad Lucretiirin p. 409 em6ndhba(t: Hos, qul. quod etc. ghod^ 
probat Medenbaeh - Wakkerus Axa. litt. p. 119. Bbrifialtintis:^ 



TRE5TIVM LlB. I, EX. I. 15 

Hos trf vel fugias, yel, si satis oris hab$bis^ * ' 

Oedipodas facito Telegonosque voces. / 

Deque tribus, moneo, si qua est tibi curft pstrentlji^ ^ii^ 

Ne quemquami quamvis ipse docebit, ames. 
(Sant quoque mutatae ter quinque volumina formae, 

Nuper ab exsequiis carmina irapta meis: 
flis mando dieas, inter mutata referri 
I Fortunae vultum corpora posse meae., . . 120 

^anique ea dissimilis subito est effecta priori: 

Flendaque nunc, aliquo tempore laeta fuit 
Plora qtiidetai maftdare tibi^ si quaeris^ Imbebamy 

Sed vereor tardae caussa fuisse morae; 

lli, si quae. 

Bc quof/ue, satis inepte. Jo. Schraderus in schedis Msti^: H%,' 
jprope qtiod nemo nesci% amare docent; omnium optime et aptissime, 
vm mmus etiami violenta fortasse sit coniectura, quam ' olim propof-' 
suimus: Si qtioque; qmd nemo nescitg amare docent. H et S fa* 
dllime conrunduntur, vide vel varr. scr. ad 2, 448. 8i quoque 
per elJipsin verbi dicta integri enunciati vim habeDt, cfr. IlamshorD.' 
eraiDm.L.L p. 870; de formula $i forte Hand. ad Horat. Turseli. 
2. p. 736. De: si quando Burm. ad Valer. Flacc. V, 480. Appo- 
Mte ad hunc locum Terent. Andr. 2, 6, 8: Nihil hercle. mrt, si' 
adeo, Udui est oul tridui haec sol^clfudo. Nam ^uoqfuo idem sae^' 
pissime, quod: adeo^ veli Trist. 2, Il5. 4, 10, 99. Pont. 3^ 9;* 
49. Veretur igitur poeta, lit in bibliothecis extent libri artis ama-' 
toriae, neve iussu Principis inde remoti sint. Eadem sedtentia* 
dixit 3| ly 65 : Quaereham fratresy exceptis scilicit illis, 

Quos suus optaret non genuisse parens; 
et 3^ 14, 5 ; Suscipis exceptis ecquid mea camma sdlia 

^ Artibus^ artifid quae nocuere «uo? 

Ac de privata bibliothe^a Pont. 1, 1, 12:' ' 

. Qua steterant artesj pars vacat tfla tibu 

Yer^ abhinc altero codd. mirum in modum conspirant in scH** 
Ptura: Telegonasque, Alterum taHQen, quod re<^epimus, primui^ 
Vatic. prikn. Polit. et duo Heinsii. Accedit Guelferbjtaous a pr. 
n. et Bernensis. Correxerant Aldcks et Scaliger. 
, 115. sr 9UA isx TiBX. si quae tiU Heinsius edere «oeptt ex ^ 
f Qtean. et duobus suis codd. Guelferbjt. et reliqui t si ^b est ttU^^ 
<piod iervavimus, praeter uni^n Vatic., qui :. si qua tihi^ fiern^nsenoty. 
^: H sit tihiy SerV., qui : si qua est vel cura» Hunc yersum cum' 
MfieDti spurios promuntiat W^kkerus Am. litt. p. il9. . ^ 

123. MANTDARE TiBi. fnandofeUber Palat prim. et secMor. 
^om Heinsii et «lusdem prim. ed. £x glbssa. 

124. TAaBi^x-^MoBAx. tofdoe vtoe prinu Polit* priipJ Yat* 
Serr, Rottendbrpli. Guelferbyt. 



%^ P. OV^pIlJSApOWR 

125 Bt 61 qnaeHSvlHiviit jtecmii, liW^ omma lerres^ 

SarciQa laturo magna futuru9 eras. 
^v Longa yia est^ propera. Nobis habitabitur orbis^ 
'latimuS} a ierra terra remota mea* 



(V 



n. 

^JLfi maris et coeli, (quid enim nisi vota snperSQOt^ 
Solyere quassatae parjCite membra tatist 

125. Quod «i 

12S» n sl ^VAS 8VBEAKT. fn his «eeufi «umos codd. 
latiDum primum) Guelferbjrtanum et nostrot tres codd. cum plu< 
rimis Hemsianls et ed. Boooniensi. Reljquae edd* reteres, cre^' 
etiam codd. multi: Sed «i. Q%iod^ Heinsius ex uno Mediceo 
Hafniensi receperat: quod BerneDsis et Francof. quoque habehanb 
U4 «i etiara unus, suhecmi quatuor I^einsii habebant. 

126. LATCTRo. Opt. Vatic. prim. Polit. PAlat. secundus Swi 
Firckh., duo alii : laiori liabebant, itali correctionem. tectori ubus. 

l^. &EMOTA MEA. remota iua est unus Vaticanus et Ser- 
\n codex , unde Heinsius suspicabatur : a terra — ftfa , ,,quo ta 
properas"; immo, qua tu fruiturus es. Atque ita diserte codex 
Berolinensis. Sed pustea idem malebat, Francio assendente ^apcH 
ina ierra remoia tne^. Kodem modo Italus aliquis pridem haDe 
Ipcum interpolaverat in codice, quem. editio Bononiensis nostra ex« 
hibet. Denique Zinzerlingius in Criticorum Juven. Promuls, p. l6t 
probarerat «cripturam: a ierra ierra remoia mea est^ quae qoided 
«^tat in codd. non paucis^ exc Voss. a sec. m. fr.'Rev. Bi^ 
Pirckh. Reg. Putean. Gall. et uno duobusve aiiis. Quae qoJi 
iiaconcinna sit, immo, quam vix intelligi queat, patet ; quid enim h 
est: ierra niea a ierra rem^bia esi? Utrumque, ZinzerMnginm 
Heinsium fugit tatio , dum in iis, quas probant, scriptuns iem 
guam Pontum dici a poeta contendunt. Quod quamvis factum 
€0 sit, sed dubitanter 4,4, 80; non ideo efficitur, quin in scriptai 
plurimomm et optimorum codd. in quibus Valat. prim. Gaelf( ^ 
Fraucpf. Bern., meam ierram Italiara intelligere iure imstro 
V amius cfr. Met. 8^ 139. 

; n. 

Inscriptioneis in codd.: Imocaito ad deos, Frdncof. Sii[. 
ad deosy ui db imminenii naufragio mn incolumem servenii 
«ec, 6uae in rett. edd. omnes praeter Bononiensem, migravit; 
Orai disosj ui sihi prosperum cursum' praesieni. Serr. Bt$»2oral 
9onii divos prp nave fugad. Pffckh. et Berolin. InPtttean. carmefl 
lioc coniunctum cura superiore. 

1. jnAaiB ET coELi. Dti maris ei ierras Pirckh., qaod ifl 
Berolioens* a prima mana fuerat. Jo. Fr, Gronorius in margioe 



TSBIIVH UB. I. EL. IL |7 

Seve, prec^r^ niagDi subscribite Caesaris iraei 

Saepe preinente deo fert deas alter openi. 
McSmr in Troiam, pro Troia sAabat Apolior 5 

Aequa yenas Teucris, Pallas iniqua fnit: 
)derat Aenean propior Saturnia Turno; 

lUe tamen Veneris numine tutus erat: 
Saepe ferox cautum petiit Neptunus Ylixem, 
^Eripin^ patruo saepe Miuerya suo. 10 

It nobis aliquod, quamvis distamus ab illis^ 

Quis vetat irato numen adesse deo? 
Ferba miser frustra non proficientia perdo: 

Ipsa graves spargunt ora loquentis aquae: 
raribilisque notus iactat mea dicta, precesque 15 

12. Quid retat. 

^^«J^aris, qao tisus, probare ▼idetur ct interpretatup de deis litto- 
'^"'^qaia templa deorum marioorum in terris posita fuissent et 
^P^yw em Iiabitavissent; meminerat, puto, Servii ad Aen. 1, 133, 
•■pwii»* BusL, unde Heinsius: supersit volebat. 

3. MAGKi. niagnae modico numero codd. : fragm. Revii, 
«fig« Gall. Serv. Busl. Berol. , sex alii ; edd. veteres autem no- 
2je omnes. Vers. 7. fonnam Aenem servaverunt cod. Servian et 
fW» Robei 1475 et Vincentina 1480. Reli^ui consenso , ut vide- 
S ienecwii. propriar Pal. prim. et multi, uti solent SaPwmia 
'wi» fr. Rev. a pr. m. 

^» KUMixE. Veneris munere Moret. Leid. prim. Pirckb. 
•J"J» et sex alii. Gronovius interpretabatur de armis a Vulcano y 

*>ncaH8;poterat etiam simpiicius ex locutione frequentissima, pro; 
«cio Yeneris, cfr. Met. 7, 93. Pont 4, 15, 19. lUe quidem 
fr. Rer. Vers. 10. ErupuU Pal. prim. 

12. 9UIS TETAT. Ita vett. edd. , codices nostn et aliorum 
^^y nisi quod: quid vetat Gall. et Bersmanni cod. a pr. manu; 
"106 a Scaligero probatum Heinsius et qui eum sequuntur edide- 
^^' Utrumque dici et codd. audiendos esse recte monuit Loers. 
" Her. 10, 88. Nos monebimus ad Fast. 2, 423. Qw8 vetei 
'atrc Berol. et alius. quia neaat alius. , 

P15» PRoFiciENTiA. perficienda Pal. prim. perficientia Pirckh. 
yfrustra Rel. oredoBerol. prodo Jun.Mor. et duo. Hos mul- 
«•cit Bamiannus. 
« ^S. MEA DiCTA. mea verha longe pbirimi codd. Heinsii et 
*• > etiam vett. edd. praeter Bonon. , quae : membra, mea dicta 
fJjo»« Polit. Moret. Berol. Serv. a sec. m. et quatuor suis pro- 
fWHeinsius, quia: verha praecessisset : recte, nisi fallor; acce- 
"Dtcod, Bersmanui et nostri Rel. et Berol. vela, quod Jun., alius 
^; et ex nostris Crevenn. babebant, non debebat probareHein- 
*"* itt schedis, ne moleste idem zeugma et buic et sequenti disticho 

2 



IS P. OTmn NASQNIS 

Ad qiios ndilaiitor^ non sinit tre deosi. 
Ergo idem venti, ne canssa laedar in nna, 

Yelaque nesrcio quo, votaque nostra ferunt 
Me miserum, quanti montes vtolvuntur aquaruml 
20 lam iam tacturos sidera summa putes. 
Quantae diducto subsidunt aequore vallesl 

lam iam tacturas Tartara uigra putes« 
Quocunque^^aspicio^ nihil est nisi pontus et a^; 

Fluctibus hic tumidus^ nubibus iUe minax* 

23. adspicias» 24* tumidis. 

ingeratur; vota cod. Vossii habebat, quod non improbabat Bur 
inannus, qoia sa^issime ita vota et preces iungantur* Atqui h^' 
ipsam ob causam damnanda erat ista scriptura, quia quae tanquai^ 
ex formula coniungi solent, (vide loca apud Markl. ad Stat« Silfi 

1, 2, 195.) hoc loco ut disiungantur, sententia postulat. 

18. VELA91JE — FERUNT. Verhaque nesdo Jun. et Mor 
pro yar. scr. verhaque nos^a Busl. Francof. et sex ialii Heiosiij 
nullus ex nostris, nulla vetus editio. Burmannus tamen omnesfer^ 
^M^riptos ita habere asseverat. Quamquam negari non pote«t bo^ 
semelOvidium in illa paronomasia: vAa, verba sibi placuisse: Hefi 

2, 25. 15, 209. Vers. seq. vohunUtr in aequor Reg. pro var. scr.j 
correctio e scribendi compendio. Burmanni cbniecturam scieotd 
praeterimus. 

21. DiDUCTo et sensus commendat et codd. multitudo, quo* 
rum numero tantum decedunt fr. Rev. Reg. Gall. Busl. Bern< 
Rel. Berol , qmz^deducto^ Guelferb, et Moret. , qui: dtducfo^. ^ 
dudae duo Msti Ciofani. In Crevenn. deerat hoc distichoo, ifi 
Guelferb. vv. 20, 21 in margine ab eadem manu extabant. 

23. 9UOCUN9UE Agpicio. Qnodcimque fr. Rev. Palat H 
Segner. (fuaamqiie Gall. aspkies Busl. et Comb., unde Heinsioi 
adspkias edidit. Sed esto, saepe ita Ovidium locutum esse: prim^ 
persona certe usus est infra 11, 23. Quare non est, quod omoiuii 
reliquorum Heinsii et nostrorum codd. et edd. vett. consensum io 
scriptura: aspido parvi faciainus. (ter codd. maior numerus: Juoj 
Leid. uterque, fr. Rev. , Bern. m. sec. , (nam a prima cum Pu^ 
tcan: aequor;) Reg. Gall. Mor. Serv. Busl. Francof. cum decem ej 
«eptem aliis, codd. Ciofani et vett. edd. omues. Reliqui Heinsil 
et nostri tres: aeih^, Vers. seq. Flatthus Gall. fumidis priD»| 
Poiit. Palat. sec. Hamburg. Reg. et Mor. a prim. man. Relaodl 
Francof. et quatuor Heinsiani. De structura confer Rutil. Itine^ 
rar. 1, 6^5: 

Ewigtmm radiis^ sed magnis fluctibus astrwn. 
Reliqui onmes Heinsii et nostri cum vett. edd. octo : tumidus et al| 
eadem scriptura stant Pirckb. ct Bern. , qui: timidus et cd. Bo- 
Bon. , quae: tumidos habebant. 



TMBVrm UB. I. EL. IL |9 

Inter utmmqiie^ fremimt imiiMttii fwiMae venti} 3» 

Nescit^:'Giii domina pareat, ottda maris. 
Nam iBodo pnrpiireo ykes ci^it earas ab ortu) 

Naflic zephjros «ero vespere missiis adest: 
Nanc gelidas slcoa boreas bacchatar ab arcto; 

Nunc notus adversa proelia fronte gerit 30 

Rector in incerto «st, nec qaid fbgiatve petatve^ 

Invenit: ambignis ars stupet ipsa malis. 
jScilicet ocddimus, i^ spes est alla salutis^ 

Duinque loquor vultus obroit unda meos. 
Opprimet hanc animam fluctus, frustraque precanti 3& 

^e necataras accipiemus aquas. 
At pia nil aliud, quam. me dolet exsule coniux: ^ 

Boc unum nostri scitque gemitque malL 

33. nisi rana. 

• 25. TUBBiKE TSNTi. Sic Pal. priiD. Gdll. Mor. Busl. septem 
SlSB^y aoster RelaDdi, prima illius editio. Reliqui HeiosiaiM) 
Be^B*! noatri Guelferb. Berol. Crey. et vett. edd: mwrmwre; ed. 
Bqooii.; mmere^ Pro illa scriptura Heinsius ia schedis a£Rerebat 
epigr, de Tentis, Burm. Antk. 2, 384. y. 8: 

Hlna saevuS' Boreas gUmaHl twrbine fmiptl; 
Ammian. Marcell. iib. 24. p. 284: venUmm. iutho exorUts. Adde 
Met. 6, 310. Pro Tulgata possis antestari Ausoniumy Mosell. t. 
33: nwrmnra veniu Met. 15, 604. Serv. ad Aen. 1, 55. Li- 
brorum auctoritas, usus loquendi, asperae rei duriorum vocum con* 
cursu imitatio, omnia utrimque constant. Sed tamen in quam par^ 
tem Heinsium scripturae inyentae novitas abripuit, eodem codicis 
optimi Palatini auctoritas nos compellit. Vers. prox. Nescio quo 
Eel. cui vento Mor. Nec SGtt tentabat Heinsius. Vers. 27. namm 
capit Pirckh. vkes capit unus Yat., significanter, Heinsii iudicio. 

29. KXTNC 6ELIDUS siccA. gdtdus Sc^hka prim. Polit. 
Gall. Hafn. sicca geUdus Guelferb. Sery. ficia gelidm Falat. prim. 
gMa Vatic, quod pro : Getka scriptum putabat Heinsius. Yers. 
«eq. aversa Guelferb. a pr. m. 

32. ARS STUFET iPSA. - mens stupet Busl. Guelferb. a. m. 
lec. ha stupet Ule Pirckh. adstupei ille ed. Bonon. illa molis Pa- 
ht. sec Rel. Gerardus Maurisius a Burmanno indicatus: obslu- 
ptf ipse. ^ 

33. 8FES EST ULLA SALUTI8. Solu^ Combianuss nec spiM 
^ vana salutis: multo numerosius, Heinsius ait. Immo, multo 
ioterpolatius. Olim Heinsius volebat: nec spes snper uUa sahiti 
^ Reliqui libri illius et nostri id, quod expressinras, seryant, nisi 
OTod Crey.: spes est iUa. Ys. 35. Ohruat Seguer. Oiruet Crey. 
\8. 37. At mea fr. Rey. Noyum carmen hinc Crey. incipit. Ys* 33. 
flstquo gemUqiue Reg. pro rar. scr.] 

2 • 



f p. omftt msom 

: . Nescitjn immenso iactari eorpmi poNie^ 
io Nescit a^ ventis: nescit adesse neoem. 
b^ne, qnod non som meomi • eonscenda^e passasL 

Ne mihi mors misero bis patienda foret 
At n^nc nt peream, qnoniam (^aret illa perido^ 
Dimidia certe parte superstes ero. 
45 Hei mihi, qnam celeri micaemnt nobila flamma! 
Quantus ab aetherio personat axe fragor! 
Nec levius tabulae laterum feriuntur ab undusr, 

Quam graye balistae moenia pulsat onus. 
Qui venit hic flnctus, fluctus vupereminet omnes: 
^ Posterior nouo est, undecimoque prior« 
Non.letum timeo: genns est miserabile leti. 

41. Dt bene. 47» laterum tabulae. 51. Nec letum. 

41. o BENE. Dil hene Guelferbjtanus, prim. Polit. prim. Vat» 
Palat. sec. Serv. Putean. a sec. mao., quatuor praeterea Heio^apL 
Et hene Fraocof. a m. pr. Reliqui et Dostri cum Tett. edd. omnibQi) 
O hene^ quod Art. am. 2, 605 ipse Heiosius ex libris admisit. — , 
passm " mecum Leid. uterque. navem conec* Bero. cottceftcifre Pa- 
lat. prim. Crev. 

42. NK MiHi. JVtiftc ttuTii ed. prioc. Heios. 6is ttu^ero fitorv^ 
Hor. BusL Bero. hia toleranda uous Medic. Yersu seq. ^ftiam^ajli| 
caret Guelferb. a pr. m. ipsa Leid. uterque. I 

45. MicuERUNT NUBiLA. coftcitrrwnf nuhila ed. Booon. ni*i 
Uiervnt nuh. exc, Yoss. Berol. Grev. micuerunt Mera fr. Rer. 
Seguer. Rel.; Fraoc. a sec. m. lumma Juo. fulgura Berneos. et 
Medonii. 

47. TABULAE LATERUM. laterum tahulae vett. edd. et codd. 
Guelferb. Pal. sec. Mor. Leid. uterque, Francof. Rel. Reliqui librf' 
eo ordine, quo exhibemus. 

49. VENiT Hic. ven^t hinc vett. edd, praeter Bonon.^ tre» 
Heinsii codd. et Berol. huc Servii codex, quod probare Fi^ndnni 
Tideo. Yersu seq. non est Serv. tiftd^citntisqtie Pirckh. Emenda ex 
hoc loco versum Metam. 11, 529 : 

Sic uhi pulsarunt novies latera ardua fiuctus 
Vastius insurgens decimae ruit impetm undae, 
Hoc enim latere dixerim in scriptura aliquot codd. : navis Jatenk' 
Nimirum Ovidius non videtur decitnuni fiucium pro dectfttiano A* 
solute dixisse, quod post eumSeueca, Yaler. Flaccus, SiHus ltalicQ^| 
fecerunt, quos vide apud Politian. Miscellan. c. 86. 

51. NON LETUM TiMEo. JYec letum maior codd. pan: fr* 
Rer. cxc. Yoss. Palat. sec Jun. Leid. prim. Reg. Gall. Serf.| 
Bnsl. teptcmdecim alii, Heinsii ed. princ. At Guelferb. Berol. Rel.j 
Crev. Bern. cum reliquis : J^oit letum. Nos ex horum nnmero Pa* 
latiDHm prunum potissimnm sequimur. Bem. praeterea: lettm ve* 



XaiSTXfH UB. I. BL. U. f |. 

Dmite bm£ni§hmi ndra mihi muAiis erif. 
Est aliqaid, fatove sno ferrove cadentem 
hk fiolida morieiis p<mere corpus humo: 

fwr,^ gemis a$i Scajiger et Heiosius, ^at Burmannus secuDdus ia 
nar^e exemplaris sui suadebant. Atque hoc posterius io editioue 
B«iion* iam extat. 

63. FATdrE «TTo FERROTE. Ra Heinsius legendum cebsuit, 
ot mors spontanea a Yiolenta distinguatur: recttssime. Poterat' 
adscribei35 lopum, Xucani 5^ 283 : 

Sti prdeter gladios aUmod suh Caesare fatum. 
Keque illud sme codd., certe Crev. ita babet; sed r« ipsi satis 
fisus w^fDfSt siagulorum scripturas enotare. £x nostris fatotfue — »- 
fenoque Guelferb. Berol. Bern. ferroqne — fatoqne Rel. et Seguer. 
ferro^e — fatone cadenti prim. Yatic. et fr. Boxhorn. eadentl etiam 
noret ^ro yar. scr., fortassis pro: caientiSj putabat Heinsius. Re- 
Cqm Hemsii et nostri codd. omnes , quos nominatim non recense-^ 
tm: tadendxmky quod recte pro: cadentum seriptum drdnabat' 
^''~" i: ita enim snpra scripla littera: t correctum erat in Beroli-> 
Igitur solus codex Regius pro var. scr. additum babebat: 
"^ Quod tamen in omtibus noyem nostris vett. edd. depre- 
iiec unquam aliter in impressif libris lectum fuisse vide- 
lae cur suspectum esse debeat, non video, cum si hoc a 
t6re {>rofectum esse statuatur, idem cadere possit in scriptu- ■ 
rani;, codenitrm, utpote ex solo cod. Berolinensi notam ^ quamque 
a^ commendat, nisi multo difficilior, quem babet, expHcatus, certe 
tam*<ffil£!cffis, ut soUertiore nobis opus sit interprete. Licebit igitur 
Bac in re vetenbas editionibus, non ex uno codice, neque omnino 
pest^Dis. ' neque ex compacto ab iis, qui curam gesserunt, adomatis 
odem habere ct hoc saltem ioco operae pretium putare^ quod ora- 
•oes eumussim anobis adbibitae fuerint* 

54. IH soLiDA MORiENs. Similis in hoc versn de scripturis 
I8lito et «ojida r^ agitur: impar ratio est librorum. In soUta hi: 
:prim. Vat. prim. Polit. Palat. sec. fr. Rev. Putean. Bern. exc. 
Towt Franc^. Jun. Reg. Gali. Serv. Busl. Guelferb. Rel. Crev. 
i^ti duo aiii, Accedunt vett. edd. omnes et ita ex codice laudat 
ileumus ad Lycophron. p. 190, notante iu schedis Heinsio. £f 
•olito Leid. uterque. Et solida Pirckh. et septem. In solida Mo- 
jiet., nisi de hoc fallor, Palat. prim. et Berol. Sed in hoc po- 
litremo In in rasura erat : fecerat igitur antea, uti saepe, cum Pirckh. 
iVidesscriptiiram: In solida paene unius tantum codicis auctoritate 
|ii& Quam tamen quis non pro vera statim agnoscat et amplecta- 
! M E$ locum Don habet sententia in priori versu minime absoluta;» 
Uta ferri non potest, quod vel Burmanuus vidit , quia non mors 
iMfttna et in mari sibi opponuntur, sed mare et terra soUdi ap- 
p4ltiDne distingmintur, ut Met. 1, 31 : limnor 

.' Xfltima fmsedit solidumque coercuil orhenu 
5W 14, 49 : kigreditnr ferventes aeslUnis vndus, 
In ^hus ut soiida ponit vestigia tcrra. 




2t P. OTIDn NAS(»aB 

ssEt mandare snis, aliqua ant eperare sepnlcfi, 
Et non aeqnoreis piscibas esse ciban. 
Fingite me dignnm tali nece; non ego «olus 
£c vehor: immeritos cnr mea poena trahit? 

55« 8ois aliquidy sperare. 

55. KT MAWDARE. Cum prioribus versibus a codd. aaetori- 
tate discedendam fuerit, hoc contra in loco parum ilU tribi^ninl 
editores. Codd. plurimi: Reg. Gall. Mor. Busl. Leid. Pirckb« 
Falat. sec. Bem. Guelferb. Berol. et duodecim aHi: aUquid et spe* 
rare, Cod. Putean. Serv. Rel. et vett. edd. omnes: aUqua ^ 
Bpgrare, Palatinus jprimus et duo: aliquod sper.^ duo: aliquam el 
eper.^ exc. Voss. Francof. Crev. et princeps ed. Heinsii, de qaA 
tamen dubius sum: aliquid sperare, Comoian: aliquo eper.y UDOi 
Yaticanus: aUqua sperare sepulcra. Qui codd. sepulcrumy quiv^ 
MpMkra habeant, de Heinsianis non satis constat ; utrumque Fratt^ 
cof. eepukrum Guelferb. Bern. Berol. Crev. sepulcra RA. et yett* 
edd. omnes. £x ista farragine Heinsius eiYinxerat scripturam hancSl 
Eet mandata suis aUquid sperare sepulcra. lo qua secutus ed 
longe paudssimorum codd. vestigia, addidit nimis multa. Bannan* 
nus in sec editione iis detractis, quae Heinsius novaverat, tameni 
aUquid sperare retinuit. In quo facta desidero primum fidem cii^ 
ticam, deinde numeros Ovidianos, tum elegantiam, postremo aptaoi 
sententiam. Codices alia omnia suadenl;. Numeri languent, quial 

I)Ost aUquid^ quod momeotum minime habet, demum fit incisio. iae^ 
eganter dicitur : Est aUq^id^ mandare suis aUqu^. Denique ^estf 
mentum in procinctu^ sive potius militare inter solatia mortis no 
videtur commode referri. Quid enim militi concessum fuit, qu' 
Ovidio patria excedenti idem licuisset? Ovidius accurate solet, 
qua distinxit, singulatim persequi, neque quidquam omittere: vidd 
locum in eadem sententia copississimum Ib. v. 147 — 154. Vena 
56, quid hic requiratur, indicat : sepulcra poeta optat. Haec otriqM 
illi morientium generi contingunt, sed diversa: alteri mandata d 
sedulo accurata, de quibus vide Heinsii notam: alteri subita et escj 
temporalia, sed tamen sepulcra. Hoc poterat ita efferre poetiij 
quafiacumque, vel aliqua sepulcra, cfr. Pont. 1, 1, 4: dum^pte i^ 
quo, quolioel ahde hco. Fast. 3, 598: aliquam corpore pre 
humum. lam vero hoc ipsum: aliqua non exiguus librorum dul.., 
rus ostendit. Pro et, quod iidem habent, requiritur particula dw 
iunctiva, ex qua reliquae discrepautes scripturae oriri potuerifll 
Lege igitur: Et mandare suis^ aliqua aut sperare sepulcra. j 

Siquis elisionem ante raonosjliabum reprehendet, scito talia d| 
fectasse poetam: Her. 7, 47: pretiosa odia et constantia magti 
ib. 8, 103 : reduce et mctore parente 13, 135 : Sed quid ego revom 
haee^ et saepe. De vocalium a, aut mixtione vide Gellii iu^doil 
7, 20. Infr. v. 58. pro Hic omnes vett. editiones et codd. Guelferb. J 
sec. m. Reg. Busl. cum septem aliis: Huc. Palatinus secniidasj 
Bernens. : Hinc, Possis suspicari, latere aliquid : et certe si lefl 
retur: Nuncy sensus non ineptus nasceretur: alio potius temporel| 



TRurrmi ub. i. bl. u. 13 

fto snper!^ ynMesqw dei, quibiis aequoni- oarae^ 
Ytraque iam yestras mstite turba minas. 6o 

Onamque dedit vitam mitissima Caesaris ira, 
Hanc sinite iufelix iu loca iossa feram. 

6i qoam commemi, poenam me pendere yultis; 

63. Si quam promerui. 

Aoeoam loere posse, quando solus perdi queat Solent miseri di- 
btioDem malorum exoptare. Idem tamen sensus vulgatae inesse 

r!8t, si Tccte eiplicetur, vid. Burm. ad Met. 1, 278,, ad Pliae- 

59. TRo suPSRi. Proh scribunt Msti Reg. Gall. Serv, Jun. 
fe RcT. Berolio. Verso seq. Sistlte — utraqne Jun. noHras Pa- 
ht piim. manus Bem. Vers 62. ad loca inssa Reg. Gall. Leid. 
nter^. et| uti ridetur, sub rasura-BeroUoensis. mssc^ traham Leid. 
Iterqiie. 

63. 8;e 9UAM coMMKRUi. Vulgata plurimorum Mstorum, no- 

itroniai Bern. et Berol. et edit. Bononiensis, Iiaec est : Si qtioniam 

^Mni fomam^ me perdere vultis. Sed ingens aliorum discrepantia : 

BipoiMiiti Crer. mepoenaperd, fr. Rev. poenas Reg. — Palat. sec. 

com tnbos aliis et, si Heinsio potius, quam Gronovio fidem flabere 

Ycb, sit&r Polit: Si quoque quam merui. Leidenses: 8i quoque 

fum m. poena, Guelferb. et duo scripti : 8i quoque qua mer. ' 

^aiL et quatuor alii: Si qudmquam mer. Putean: Si quam>quam 

iMr.))oena. Francof., teste Heiosio'; Si qua quam tnerui poenam, 

Vna, Vat. et Rel. : St merui poena/ni quamquam. Moret. et unus 

|Tidc: Si quia quam mer, Palat. prim.: Si qitla quam merul 

fma, Heinsii prima editio: Si quia commerui. Ex altera codd. 

ibsse duo Heinsiani et vett. edd. octo: 8i quam promerui poenam, 

rteiqae Politian., teste Gronovio: Si quam promerui poena me. 

Uvi Medieeus: Si qtmm promerui me poena. Seguer: Si quia 

Ki vitam pena me p. v. — pendere Guelferb. a pr. m. et 
- _.^»diceus, uterque pro diversa lectione, postremus in vulgata 
nnas scriptura : de quo turpiter errat Burmannus in fiue aono- 
^nis. Rottendorpliianus : prendere. Secundum hos poenampen- 
lr# recte emendavit Heinsius ; reliqua ad priorem classem librorum 
pa coDstituit : Si quam conwmerui. Hoc quoque probamus Iiis ar- 
lentis: ducit eo cod. Palatini primi scriptura: iu magna diversi* 
in obscurioribus codicum scripturis verum solet delitescere: 
datio ipsa non difficilis videbitur, si conferas Fast. 3, 25, ubi 
vulgato : Languida consurgit, nec scit cur languida surgat^ vett. 

El^* sec. XV, quas plerasque iospexi, kabent, sive id verum sit 
■Rmbus: Langinda quom surgit, nescit cur etc. ; vel Stat. Silv. 
{i»6i 76, ubi pro vulgato: que amplexa rectissime Marklandus re- 
: compUxa, Heinsius olim tentabat quoque ex Moret. et 
jDo: Sl quia/nam ttierui. Burmannus pauciores codd. secutus 
l^: Si quam promefuiy de reliquis non soUicitus. Verum hanc 
leriptnram a correctore profectam esse vel solus codex Seguekr. 
BKtenditi cuiui tibrarius quidquid reperiret glossarum ascivisse vi- 



Oa^ ine» est ipso iadice morid nlDor. 
65 Miltere ne Stygias si iam Tokiisset ad uodas 
Caesar in lioe yestra nou eguisset ope^ 
Est illi nostri nou invidiosa cruoris 

Cq>ia, ^odque dedit, cum yolet, ipse feret 
Yos modo, quos certe nullo^ puto, crimiue laesi, 
70 Conteuti nostris, iam, precor, este^malis. 
Nec tamen, ut cuucti miserum servare velitis, 
Quod periit, salvum irai caput esse potest 
Vt mare considat ventisque ferentibus utarj 
Yt mibi parcatis: num minus exsul ero? 
75Non ego divitias avidus sine fine parandi 
Latum ^uutaudis mercibus aequor aro: 

69. nuUo certe — laesos. 70. D! precor. 

detar. Fossis fortasse etiam illud pendere ex Itali cuiusdem moseo 
profectum suspicari propiusque ad codd. scripturas accedere scii- 
bendo: 

Siy (jtia commerulj poena me perdere vultis, 
quemadmodum morie perdere dixit poeta Met. 1, 224. 

65. MiTTERE — AD UNDA8. iowi Styg. 81 me unus Heinsu, 
unde couiiciebat : nam St, »i tne. me duhias Seguer. a pr. m. oA 
, fifidas maior pars codd. , ex nostris Bern. et Crey. et vett. M 
omnes. in mdas tamen Guelferb. fr. Rev. a sec. m. Palat sec 
Leid. «ec Reg. Put. Gall. Serv. Busl. Rel. Berol. et octo Hein^ 
siani. cfr. Huschk. ad Tibull. p. 459, s^. Vers. sq. in hac notk» 
Palat. pr. 

68. QiroD^nE. qmmque Palat. pr. Busl. Jun. Mor. et tres alii 
cum pr. ed. Guelferb. a sec. m. 

69. CERTK NULLo. nwKo cerfeex Jun. et Servii codd. edidera^ 
Burm. sine causa neque ullo ex nostris astipulante. laesl vett 
cdd. et omnes codd. praeter Reg. a pr. m. Francof. Leidensem 
utrumque^ quinque alios, qui: laesos; et Bern. Busl. m. pr., Be- 
rol. m. pr. et Crev. , qui: laedu laesos concinnius putabat Hein- 
sius: at nos vu]gatum simplicius et libris optimis commendatum. 

70. lAM PAECOR. Hic quoque antiquandum est. Pro vnl- 
. gato hoc omnium codd. et edd. Combian. et Medon. : €os pr^i 

Servii cod. : dl precor^ quod Heinsius recepit, reliqui servaruot. 
Uinime verisimile est^ iam librarios interposuisse^ d» ex glossa oii- 
^inem ducere paene certum esl^ , 

73. coNsiDAT. suhsidat pr. Palat cum nonnuUis et vctt 
edd. Versu seq. Ei mihi vett. edd. omnes, cod. Bersm. unus Heifl; 
sii; sed plures Ciofani. ut videtur. non mUius omnes libri Heinsn 
et Dostri cum vett. edd. Servanda tamen, ut puto, Heinsii est cor- 
roctio : nwn, Et certe Gueiferb. ita Labebat. 



Neo peto, qaBa qaondam peiii shidierai, JlLillMaii»; 

OppidBi BOB Asiae: non mihi visa prias} 
Non ut Alexandri daram delatus in nrbefli ' ^ * 

Delicias videam, Nile iecose, taas. 60 

Quod fiEtdyies <^to ventos, qois credere posnt? 

Sarmatis est tellos^ qaam mea vela petont 

7T« petii quondam. 78. non loca tiscu 92. Tota p^Dt. 

77. Kxc BETo ^VAs ^TToirDJ^i. Nm f€to Bod» et ii»ik 
Verborum collocatioj quam Burmanous primns iuduxit: pefti <|*^JMi-- 
dom pauculis uititur codd.: Jun. fr. Rev.Put. et sex aliis. Reliqitt 
omnes et yett: edd. eo ordine, quem nos postlimbii iure- reyocaTi-*' 
mos. OppoDontur sibi: pefo b. e. fiufic peh et: qwmdami ideo 
(jaam proxime sibi Tidentur coUocanda. lUa Tisro coniunetio» ^oaiii^ 
iatarpunctione adiuTavit Burmannus : quondam stitdioiu» ,effica€ia e| 
paene sensu caret omoi. 

78. voix MiHi TiBA. JVon locct vlsa pr. GuelferK Beg« 
Gdl. Serr. Pirckb. Berol. pr. Vat. pr. Polit, sex alii et ed. sobi 
Bonon. loca ^afa sec. Pofitian.: modo visa pr. Francof. sed al^ 
antiqoa manu corr. : mtlii tHs. a recentiore : loca visfl. Nec multi 
codd., et qui interpolationes soleant exbibere» boc tamen loco gloft* 
sain traxisse Tidentur Tulgatae scripturae: non mthi visa prtiMt* 
iltqne si graTius in fine Tersus interpungitnr^ quod inde a Nicolao 
fieu^o editores fecerunt^ certe non adiuTatur sententia, quae sub« 
Ohscnra et iraperfecta est, a scriptura: loca, quam primus probaTil 
'GroDOTius Obss. 2, 3. Quorsum enim baec tam nude dicunturi 
Nrni peto Zoca pritis mihi visa? Interpunctione autem sublata, (et 
certe inogiyftfj bic Tersus finitur in Tett. edd. et fortasse in omni^ 
bos usque ad D. Heinsii Elzivirianam^) facile intdligitur opponi 
«bi: visa prius et wdeam in sequentibus: ,^neque qwM olim vtd| 
f^, mque quae videre vdim, Alexandriamy edd>re deganUorum 
lemitHctti devereorvum^' lam Tero buius sententiae simplicitateai 
kniter impedire videtur scriptura non multorum codd. a GronoTio^ 
Heinsio et Burroanno probata. Non dissimili atque bic modo pen* 
tametro adiungitur sequens hexsimeter Fast. 2, 698, 99 » ubi post^ 
oidenl lerius interpunges. \ 

Sl. 9V0B rAGii.ss. Elegans et eertissima Heinsii coniectudi 
est, quam expressimus. Libri illius et nostri omnes cum TOtt. edd.s 
ifnod faeile est^ epto. o^lo mtfci tam qui» ed. Bonon. et cod. 
Kakh Francius sine causa malebat: Cur fadhs optem. potael 
Gudfeib. Palat. pr. et plnrimi cum Tett. edd. 

82. TKU. mvnfr. Sic idoneus codd. numerus : Palat« prini* 
Gaelferl». fr. ReT. exc. Voss. Leid. prim. Jun. Reg. Gall. SerT« 
B^. Pirckb. Bern. Rel. Berol. Seguer. CreT. quatuordedm alii et 
init. edd. praeter Bonon. vtUa Palat. sec. Hdnsius tamea olioi 
adicripserat: male. Nos Tero probamus, quia aptissime vetili et 
vda iuDguntur, quia ob%or et vota statim sequuntur, denique, qutii 
certe non exilium Tomitanum Totis noster poeta expetebat, sed 



OUiJeor, «t tMgiiii laeTi fers iittdra Fontii 

Quodqiie sH a patria tam» fiigai tapd%'^qaer(Mr» 
85 Nescio qoo yideam positos ut in orbe Tomitas, 
Exilein facio. per mea vota viam* 
Seu ifie' diligitis^ tantos compescite finetos, 
. ProQaqne siat aostrae numiua vestr» rati: 
Seu magis odistis, iussae me advertite terrae: 
90 Supplicii pars est in region^ mei* i<| 

Ferte, quid hie facio? ra^ mea caHba^ vQnti: 

Ausonios fines cur mea vela vident? 
Noluit hoc Caesar: quid^ quem fugat ille, tenetis? 

tmnqumani taDtum istuc nayigatipneiD. Versu seq. mlla ferp ^H 
iera ponii tn Guelferb. a diversa sed eiusdem aetatis manu scngtam ' 
erat. Vers 84. tam fuga iarda sine dubio recte Heinsius, «jpram- 
quam tantum ex Pirckb. Reg. et quatuor aliis codd. edidit. Ex 
Aostris libris accedit Guelferb. et editio Bonon. Reliqui omnes nJeo- 
dose : iam fuga, Vers 85. Nesc. quoa videam Gu^erb. 

86. ExiLKM. Ita omnes, quotquot innotuerunt libri scripti/prae- 
ter Servianum, qui : ExUiiy quod in edd. yeteres etiam praet» Bo- 
Boniensem manavit, et CreTenn. ^ qui : Exulem, Retinuerunt pri- 
Jnum iUud Heinsius et Burmannus, sed hic sibi placebat in tor- 
rectiotte; Ea^ilio} quam tueri poterat vulgata scriptura in Fast. 5, 
S76. Quidam in Suppl. Act Lips. 6, 2, p. 78 tentabat: Exigo 
iam facilem; Francius: Exiguam facio; Scbraderus: Praedpikn^ 
fadoy Tel simile quid. Genuinum esse illud in codd. Tulgatum y^ 
detur et tantam scita interpretatione indigere. Nam : hrevem okmH 
quae Heinsii erat opinio, quemadmodum glossae in codd. Seguer. 
et Rel. explicabant, significari negavit Burmannus, quamquam ita 
tidetur nsurpasse Varro initio libri quarti de 1. L. Intelligas Kcet 
tiam, quae oblectatione omni caret, ut opponatur prioribus t« 
77 — 80., qualis exilie domus Pkttonia Horatio od. 1, 4, 17, vid. 
Bentleium ; vel yiam, quam cum faceret inopia omnium rerum preme^ 
batur, ut exUes res dixit Nepos 18, 5, 1. vias iHope$ ipse Ib. 24. 
Sen. ep. 53: dum per aspera erepo, dum viam quaeroj dum facio. 
Vers. 87. frucUis Palat. prim. Vers. 88. nostra Guelferb. et 
Vers. 89. avertite idem. 

90. iK RKeioNK MEi. hoo tegione Palat. prim. Busl. tres 
alii Heinsii cum eiusdem prima editione. m» elegans est et vera 
Heinsii coniectura, codd. et edd. omnibus: mori servantibus. 

91. CARBAH JL non minus recte ex solo Grottorpiano Heiosias 
recepit: cortiiMi Hamburgensis habebat. Reliqui onmes: corporaj 
id apud Virgiiinm de naTium compage interpretatur Servius ad 
Aen. 1,70. 5, 683. Vers. 92. ineptias librariorum Burmamius aBOo- 
tavit: •ingulonini sunt rd binorum, nisi quod: volunt Guelferb. 
Palat. sec. et septemi va^mt nulius habuit. Vers. 93. ciir qmrn Gudf- 



TBisamcaoitBwu. an 

Aspidai yiiHm Pontlea teifa w^dtL * ■ - ' 
U iuboiy et: wmiz soe, qiiae daimiavertt iUe^ » 

Crimliia def<radi fasve piaimre poto. 
Si tamen aeta deos miiiqnam mortalia faUunt| 

A cnlpa facnins scitis abesse mea. 
(mmo itsiy si scitis; si me meus abstnlit arror, 

Stnltaqae mens nobis, non scelerata, fuit: 100 

Qnamlibet e minimis, domni si favimos illi: 

Si satis Aogusti publica iussa mibi; ' 

96. iusTe piumye. 99* yos sdtis» 

«A. a sec. m. et plures, sed malae notae. VerSf 94. ^cctpuilPalat. 
pnm. Reg. pro rar. scr., duo alfi cum prima editione. 

96. CAiMiicA DEFKNDi FA8TX piuMYE PTJTO. Cafmna Pa- 
lat ptim. cum tredecim aliis. «— BurmaDnus Bcripturam tanissimam 
looge piurnnorum codd.: fasve piumt^e impugnat: dicit, idem esso, 
fw et piiifn. Si negare voluit, iungi haec posse» refellitur locia 
M^ 15, 867; Her. 4, 133, 134, ubi iuncta ponuntur. Si hot 
^oloit, Don posse particula ve disparari ex, regula Bentleiana ad 
Bor. £pod. 16, 6., poterat cum codd. Heiasianisr Gall. Senr. Jun. 
Brckb. Rel. Francof. scribere: fasque fmmque, quod ex nostri» 
Guelferb* Berol. Crev. et ed. Bonon. habent. SedT nimirum dis- 
sendre cupiebat, neque tantum ab Heinsio, sed etiam a se ipso. 
Ib Botis enim probat cod. solius Regii scripturam : imque fkmquep 
io cannine ipso edidit : iueve pmmve sine auctoritate iibrorunu 

99« iMMo ITA 81 8CITIS* Fugiebat Heinsium rs^o *in sab« 
dBeendo codd. numero, cum scriberet, plurimos pro vulgato hoe 
kibere: voe eciiie. li erant Reg. Gall. Mor. Serv. Busl. fr. Rev. 
s sec. m. exc. Yoss. Leid. uterque et decem alii. Accedunt Ber* 
neDss et Crev. Dimidius codd. numerus est, sed deterior, desunt 
veti^tiores, Putean. Palat. prim. Francof. Guelferb., prima manus 
Reviani, quos sequimur. Into Ha est, sctfis vos me me^e prim«« 
Vtt et Guelferb. a sec m. sic «le prim. Polit. Busl. Bem. Guel- 
ferb. in margine a rec. man. et duo. q^od nte unus, ut fne nnuf^. 
<ed me exc« Yoss. et tres. malue errer Medonii, Seguer. et Benw 
Vers. seq. non nobie fiiens Guelferb. Reg. prim. Vatic. Palat. sec. 

101. 9uamlib£t iure optimo nobis edidisse videtur Heinsins, 
licet ex Gall. tantum et duobus libris. Sed accedlt noster Crev. 
oec longe inde distant codd. Leid. uterque, Berol. cum alib duo- 
W et Reg. pro var. scr., qui: Quamlicet^ quin ne Palatinus qui- 
^ primud cum quatoor aliis , qui : Qualioet exhibent. Guelferb* 
etoiurimi reliqui cum vett edd. : Qmd lioet. Francof. m. pr. : Quo 
mi a mtntmie Palat. pr. et minimie Guelf. ex fntnintis tres. 

102. 81 SAT18 AUeVSTl 7UBLICA 1U88X MIHI. PrimO loCO 

!^pe scripturae in hoc versu differentiam , quae non magna est: 
Sit ealif (sive His saiis; neque enim dignoscebam,) Palat. sec. 



Hoc doce fli dli^jlbBda 8e<mh, pitM^ 

Sinf safis vett. «dd« omDes praeter Bonon. et cod. Berol. a aec. 
m. pro tar. scr. Et Satls toS. Berol. iu^sci itM Reg. Bem. et 
tres Heinsiani; inssa m&tiBieh et Bie^. piv tav/ sor. inwa^Wi 
Gottorpi^ t^ «iu7»i priiPi Polit. pu^Hca cura fn^ fragm. Box- 
,born. lam sequentur doctorum^ Tirorum coniecturae , ' quae sunt 
plurimae: Heinsii: Si laris AtiffusU put(Uca visa «a{u« : Petri Pran- 
di : 5i sacra Augusii pubUca ius8($ mikij et altera : Si lex AugusH 
lussa fuere mthi: nescio cuius in Snppl. Act. Lips.: Sique rata 
Aug, puhh iussa mt/H: Burmanni: Si patrls Augusti puhh ivissL 
9alus: Henmanni in Misc. LipA 5^ p. 334: Si sajicta Aug. piiU^ 
iussa «ni^ : Witbofii ^ sjchedis manu Scbraderi descriptist Si 2a- 
ri$ Auousfi mmt loca culta miliif alia: £1* larls AugusH pubUca sa- 
cra tni)w^tertia:,.Si taris, Augusti puUica caus^^ tniW- J«» Sclira- 
deri in scli^dis mitographis : 8i fata AugusU, \e\, Si iussa AugusH 
fmUicaiHsa miU, Postrmo, ut frustra hos crilieos «ategisse iii«^> 
ttslligator, vera lod interpretatio poaatur^ jqoaenna est, eeqoeiaiai 
d €MkSovio 'Sjfil. epp. 3,' p. 466. sq. indicata: puhUca sunt quae- 
eunque pro repubfica fiont, Lncan. 7, 164 : Usqne ad Hbessaliaiii' 
Homaifa ^ publita ^ita: iuiHa iaiii pubiica orma Tacit initio Amr 
aal. Orid. Pont.' 1, 2, 101: : 

Utque diu sub eo sit pnblica sarcina rerum. . >t •- 

Btssa Augus^ mt sant edtcta eias ^ atdue ita Fast. 6^ 690 ^ussa 
0tjXiegae witur edictnm censoriimi) aut leges, quas tolit, qoaiiad* 
modumlBgum contraria lussis kgitnr Trist. 2, 243.' Iu«sa'^ii^ 
§usti saM publica ei videoturi qoi de legitima eius auetbritate ikmi 
dubitat. Quod Vero Bnrmannus Ovidii negat fuissei leges Aagosti 
vatas haberei quad potuisset, si Yoluisseti eas oppugn^e, errat; 
Poterat conqueri poeta de illo ipso edicto, quo sine iudicio relega*. 
batur: quin adeo non obscure id facit lib. 2, 131: Nec mea oe- 
9retb damnasH fcfCta senatus; Bimirum quo modo olim CorneUus 
Gallfi^- et paulo post Ovidium Cassius Severus condemnati fuerant^ 
vid. Heyti. viU Virg. a. 728; Weichert, de Cassio Parm. p. 200 
aq, et t. 134: Ultus es offensas^ ut decet, ipse tuas. Poterat' 
etiam Julias leges impugnare, quod pertinadter satis ordinem eque^ 
strem eo ipso tempore, quo haec scribebantur, et vero aQtear 
lecisse patet ex Dione Cassio, lib. 56 initio. 

103. i>ixi — 7R09UE. Quod maiorem Teterum partem: 
Agri habere dicit Heinsiusy falsus esse ridetur. Notaverat noc no-* 
inine fn Reg. Leid. utrumque, Reg. Moret. et octo alios. Acoedit 
Guelferb. Totidem fere nec antiquissimi: felicia tempora, Ingeos 
aatem numerus codd.: pro quoj inter quos ex vetustioribus Palat. 
pr. Gueiferb. Revianus, Puteaneui, Bernensis ; accedunt. vett. edd. 
omnes. 

104. TURJL PIU8. Sic fr. Rev. Putean. Francof. Busl. R^. 
Mor. Serv. Palat. sec Leid. sec. tura diis Caes, BeroL et uhus 
vel alter Heinsu. prius tres* pia Pirckh. prim. ed. et duo Heio- 
liani. Falatinus primus et Guelferb. cum reliquis codd. et vett. 



TRiasmiLUB; L iL. n, m. gl 

Si minus^ iadtii ^endem •dhraat (nndai €iqpirf; 
Fallor? an incipiant gravidae evanesoere Bobes^ 

Viotaqaer Biutati frangitar ira mariB? 
Non easaei, sed ¥00 stA oonditione vooati, 

Fallere qao^ non est, hane mJhi fertiii epem* ito 



IIL 

jlyom subit illitts tristissima noctis imago^ 
Qua mibi supremum tempus in Yrbe fait:; 

.106. Sin minas. lOT. Tanescere, 2. Quae. 

tAi,Mswhw:^fm. > Behotios Apophon 2, 9 Ha laudat: iedi CiMfw 
9^ fMia ex Tetusto «odice> indkante Heinsio in schedif. 

. .106.. m Mitfvs. Ita, Aon : 5ur» mmus codd. omnes^ praeter 
TaiatiiHiin ^ecundum et Bernensero ; etiam vett. edd. ante Aldinaro* 
Pakfinos. pimui: 5t mittifnta aUa caput obruat mdu marii; ti* 

tiose nec, puto^ pro Heinsiana illa scriptum , quara ubique pro 8i 

mkau iogerere solebat. 

.'*I07. 6RAYXBAC XYAirAscKiiK. WM^cen meliores haber^ 
aflBotavit Heinsius, quorum an schedis Bominat Reg. Serv. BusL 
Jufit Pifckh. Palat. sec. , undecim alios reticet. Ac<»^t codex Se» 
goei^ et edit. Bonon. Palatinus tamen primus et Guelferb. etim 
reyqois omnibus: etMtn«90sr»; quos sequimnr. Yers. seq. Palatinl 
pfimi scripturam nec paucorum aliorum expressimus. Quidam ta- 
mea: wda dd; Bern.: tra dei; Guelferb. et yett. edd. praeter 
Ald.: ttftda maris, 

109. KOK CASU8 ex Put. Busl. Jun. duobus atiis Heinsianisy 
et Bersensi. ReUqui et yett. edd.: ccMtf. Ortmn id vitium ex 
eveDdatiore reliquorum verborum ordioe^ sed ve$ stib cond., quen 
P^tmus primus cum Guelferb. et plunmis seryat^ Non pauci ta- 
mea cum vett. edd.^ excepta Bonon.: vos oed suf cond, fr. Rev.i 
ifsfi cnsi» sed o vos au6 1 oondftfioite, unde Heinsius in schedis fade-, 
bat: JVofi ct»su« sed ea suh eondUione vocaii» Quo pacto in se« 
qaenti versa codici Palatino suus honor haberi possit^ qui cnm Mo« 
refano: vos mihi fertio opm; quod in prioris versus recepta scri* 
ptora minus licet. 

m. 

Inscriptiones : be discessione Francof. Narrai dtgressum gend^ 
iM hicltf«<]fue stfortim Pirckb. et Berol. Qualiter (Ui Ald.) ex who 
iMs dt^cesseril, nec non cOMugis et suorum lachrymas momorai 
Teft edd. 

2. Quae cod# Gall. et ed. Bonon. Quod Senr. et alius Hein^ 
A ReKqui libri omnes: Qua; quod non necesse videtur cnm 



Labitur eK ^eolis tunc qmqne gatta meisi 
5 lam^pn^ liCK ademt, qoa me discedere Caesar 
Fiuibus extremae iosserat Ausouiae. 
Nec mens^ nec spatium faerat satis apta parandi: 
^ Torpuerant longa pectora nostra mora. 

Non n^hi servorum, comitis non cura legendi: ^ 

^^ Non aptae profugo vestis opisve fuit. 

. • '! 

4. nanc qaoque» 7. ftterant satis apta parantL 

Heinsio mutare. Tenerrimi adfectus est, quod conqueiitur, ne w 
tam quidem supremam noctem sibi Romae esse licuisse. 

4. * TVNC ^vo^UE» tttmc quoque^ quod Ciof. in codd. reperec4| 
auodque in Guejf. pro v. scr. prim. man. extat, Heiosios exKotten- 
aorpluano et prima editione recepit. Reliqui tamen omnes et Heinsil 
et nostri cum yett. edd. ftmc quoque. Unus Mediceus: MmM 
0utta, EstOy illud Heinsianum babere, quo se commendet, Mbto* 
rum tamen scripturara deserere religio fuit. Art, am. 3, 190: 

Cum rapta esty pulla tunc quoque veste fulU 

5. LTTx ADftRA.T, fiox oderat Palat. sec. pt duo ^ii Hein- 
«iani. Reliqni eius et quos nos contulimus, aut collatos inspeximus 
.cum vett. edd. ita, uti expressimus. Quae Burmannus ad liunc lo- 
fum disputat, futilia sunt. Heinsius in autographo Tulgatam egregie 
iUustraverat verbis Utpiani in Digest. I. 48. tit. 22, 7, 17: Hle 
qui releganfwr dies exoedendi a praesidi&u^ dari et pot&st et edUH, 
JStenwn moris est ita nronundari: lUum provmcia Ula ineuUsqw 
eie relegoj esccedereque dehehit intra JHlum diem» Scbraderus addit| 
properandum fuisse Ovidio ideo, quia stato die finihus extren\M 
ftaiiae cedere debuerit^ cfr. Dto Cass. 41, 9. Monebat etiam mo- 
lestam fore Tocem illam in tribus altemis yersibus positam* eum 
fM Guelferb. 

7. NBC lUENS NKC sPATiuM hoc ordinc jpr^ Tulgato : N» 
MKilttfm nec mme Heinsius edidit et Barberin. Pirckb. Leid. sec. 
Ree. Gall. Mor. et quatuor aliis suis codd. Accedit, qui fortassis 
in illo numero fuit, Seguer., tum Guelferb* et ed. Bononiensis. iles 
€patum fuerat nec mens Leid. prim. et alius. Verum fuercuit nulli 
nisi Barber. et fr. Rev. ex Heinsianis et nostri GueUferb. et Re- 
land. Neque opus est mutatione, nisi cum Heinsio, quod noUfll 
factum, ex uno Servii cod. paranti asciscas. Omnes retiqui: opfti 
parandi^ praeterquam quod: apta paratu Richel. , apta pifLnjB 
Comb. pro var. scr. , cura parandi Jun. £t rectissime monueitt 
Is. YerDurgius, apta esse casum quartum; nisi durum in modum: 
parare verbum neutrum qub esse iusserit. 

9. coMiTis. SicBarberin. etGott. pro yar. $cv., quodHein- 
tm edidit pro vulgato librorum scriptorum et impressorum: contt- 
t^ dr. §erv» ad Aen. 2, 729, Non improbamus : ita enim sua* 



TBinnivHiUB. r* eu in. §1 

Non f£ter «tqMKs ^fiMniqiii Ioim igttybv» ietai 

yiyity et e(9fc,idtM nescira ipse euae» . i 
Yt (amen hmsi awjni nnbem- o!^ ipse remoyit^ 

Et tandem 8aQsua:Convaliiere mei; 
lAUoqimr extremom moestos abiturus amieos, is 

Qni modo de mnltis nuus et alter erant , 
Yxor amans fleutem ffens acrius ipsa tenebat 

Imbre per indignas usque cadente genas. 
Nata procul Libjcis aberat diversa sub oris: 

Nec poterat fati certior esse mei. 20 

Quocunqjqie adspiceres^ luctus gemitusque sonabant: 

Formaque non taciti funeris iutus erat, 
Femina virque meo, pueri quoque, funere moerent: 

loqQe domo lacrimas angulus omnis habet 
Si^licet exeniplis in parvo grandibus uti, 2S 

Haec facies Trmae, cum caperetur, erat 
lamqiie quiescebant voces hominumque canumque 

13« aoimo. 21t Qaodciuique. 

viteri 10 Tulg^ta scriptura aatem importune yariatar oratio^ quan* 
tmiim recte babeaDt illa : servmtm tegen^, 

11« jreniBus icTus. igmbus iutu» Palat. prim» Mor. pre 
far. scr. prim. ed. Heiasii et eiusdem quatuor libri. FortaMis ex 
glona. 

13. VT TAMKK BAHC ANiMi mxBVM. animo ez 8olo Pu- 
tean. Heinsius. Omnes reliqui cum vett. edd. : anmij nisi quod fr. 
Re?.: (mimam. Yix opus videtur mutatione. Vers. 16. eral Guet^ 
erb. et yett edd. 

17. FLBNs ACRius 1P8A. ^etts arcllus gloss.: «frtctius Pirckh. 
Uwebof Seryii. mavehat alius Heins. dolebal Gottorp., unde Heinsiui 
coimciebat : fovehaU 

19. DiTERSA suB oRi s. dima Pirckb. Palat. sec. et tertius 
Heiosii. dwulsa Berol. libyco^ suh orae Jun. re^fioite suh or, unus. 

21. ^uocuNj^VE. Quodcunque typotlieta BarmaoDianuSy ut 
ofim iidem bomines in edd. Novariae et Capcasae. Quacunque 
Firckh. et ed. Bononiensis. adspkerem Rd. gemUus lucPusque Bern. 
Ldd. uterquey Cre?. gemitue lacrimaeque unus Heins. Vers. seq. 
taa loftU Pirckb. ed Bonon. , unde Gronovius pater faciebat: ttoi» 
M<mt. ftec tadU Gall. iit^for erai Crev. Vers. 25. SdUcet 
S^ ejrempli^ in parvo Reg. a pr. m. Guelferb. a sec Gall. Mor. 
ftnr. Busl. Pirckb. Rel. Crev. et plures Heinsii. iit parvos exem- 
pKtPutean. in parvis exempUs Leid. uterque, Bern. vett. edd. De 
ijimdlit^ Heinsii in bajc scriptura fallitur Burmannus. esemplie ia 
fonis Reg. a sec. man. Guelierb. sub rasura, Berolin. prim. ed. e| 
octodcdm alii Heinsii. Vers. 27. novae elegiae initium m GueUei^. 



$t ; P. OVSDn NASORIS. 

Limaqiie nbctunibs alb regebat eqiios. j 

Hanc ego suspiciens, et ab hac Capitolia cernens^ 
80 Quae nosrtro fmstra iancta fuere lari: 
Numina vicinis habitantia sedibus, inquam, 
lamque oculis nunquam templa videnda meis; 

29. HANC KGO 8USPICIENS) £T AB HAC CAFITOLIA CE&*{ 

17ENS. Hanc fu fr. Rer. Hanc tum Francof. , teste HeinsioJ 
Busl. Uanc- tmc Putean. et ad haec prim. ed. Heinsii et nostrae 
^eteres praeter Bonon.; posteriores, sed nescio a qua iude, cern 

j . ante Bersmannum : e^ adhuc. aed et haec Francof. m. pr. had 
ef Putean. Politian. «ec. et duo Heinsii. et ad hanc Guelferb, Pa-j 
lat. sec. Polit. prim. Servii, tres Heinsii et noster BerolinenMfl 
Reliqui libri omnes: ei ab hac» Hunc longe maximum codd. na- 
merum recte secutus est Heinsius : nos tamen quantumcuoque de- 
seruissemus, si in eximii viri interpretatione acquiescendum fuisset* 
Ah hac dicit esse: post hanCy pos^ifam hanc adepexu Nimiruii 
cnm praepositio illa rebus yel tempore tcI spa^o ionctb designa»^ 
dis insemat, ac saepissime quidem utramque illam rationem aiiniu 
sequatur, yelut in Fast. 3, 781: 

Et caperet fasces a emva cmml aratro 

f iis ezemplis) quibus temporis ordo et continuatio indicatur, abim 
sunt Ovidii interpretes ad diversissima quaevis expHcauda, velut il« 
lud in G>nsol. ad Liviam v. 416 : deus excusare priora . 
Oim vokty a Druso caetera laeta dahit; 

auod exemplum in docta Handii disputatiooe desidero. Qum b^ 
la quidem satis distinguuntur, ubi rerum aestimatio intelligitin> 
quod genus Handius p.. 43 apud scriptores recentiores extare ob? 
servat, quibus accenseri Ovidium posse fatendum est, qui non 86« 
mel ita loj^uitur: Her. 18, 69. Met. 8, 450. Pont. 4, 6,26. 
Quidquid sit, hoc in loco non intelligitur, cur oratione coniunxerii 
poeta, quae eodem conspectu videre nequiverit. Mlrum, nisi deoi 
adoraturus in gjrum sese dextrorsum drcumegerit, vetusto more* 
Hoc nomine praestiterit codd. scriptura: ad Jwinc^ qua probabilif 
causa afFertur, cur a nitore lunae ad splendorem Capitolii ocalos 
converterit. Yerum loci potius propinquitatem notare voluit poeta: 
prope hmam^ ideoque paene smul cum Ula Capitolia se conspicatum^ 
esse. Hoc quoque per praepositionem ah fieri poteratj yid. HancL 
Turs. tom 1. p. 48, 49. Ovidius Met. 9, 33: 

tenuique a pectorevare» 
In statlone manus. 
ibid. 14, 95 : Memhraque contraxU naresque a fronte resmas Coniui^ 
Hlud expressity quod Rutilius in Itinerario v. 50, fortasse, ut multan 
ex his libris imitatus: Non procul a coeZo per tua templa sumn^ 
et qui ad eum locum laudantur ab interpretibus, Martlal. 10, 5l| 
Claudian. sec. cons. Stil. v. 133 sq. Nam numina vicinis «edito 
hahitantia cave, de love Capitolioo deabusque cvvvaoig potius iiH 
telligas, quam de his cum luna, et reliquis in coelo diis omnibus< 
Alioquin otiosa et supervacua esscnt illa: Ham ego suspiciens* 



TBJStim LIB. I. EL. m. 83 

iqae reImqtaeH%, quos nrh» hab^t alta Otiiriii!^ 

Ei^e^^alfitirti tempoflr in" omiie mihi ; * a. 

t quamquam sero clfpeiim j^ost vulaera sumo^ - 35 
[ Attamen hanc odiis exonerate fugam; 
Coelestique' Viro, quis me deceperit error, 

Dicite; pro culpa ne scelos esse putet. . .' ./;r 
Vt quod vos scitis poenae qaoque sentiat auctor^ * 

Piacato possum non miser esse deo. 40 

taao prece adoravi superos ego: pluribus uxor, 

Singultu medios impediente sobos. 
ffia etiam anfte Lares pasi^Is prostrati^ cajpiBis 

42. praepediente» 

35« ,PosT VutNERJL*. post funera Palat. prlra: Segiiei'. prim. 
ed. «1- ^tuor R^ibsiani. Yers. seq. £^ tamen hanc Palat. prim.* 
USm idmen hand fr. Rey. , . 

-37. 9ins MS omnes librl, praeter GJottorpTi., quem Heio9, 
probaHat, qwX me exhibentem. 

39. TJT 9U0D V05 sciTls. Ut quod sisnUiis edd. Vett. octo 
et qaioque codd. Heinsii. Et quod senUtis unus eiusdem. Et qubi 
vos sdtis Firckb. Ut vos quod scitis Seguer. Ut quod vos scitis 
Palat, prim. Groelferb. cod. Bersm. Francof. a s. m. Bern. Berol. Rel. 
tredecim Heinsii. Pro hac et pro sequenti scriptura Heioslus codd.' 
GalL Mor. Serv. et, quod mireris, primam editionem laudabat. 
Sedputo ad hanc pertinere. Ut qme vqs scitis Palat. sec. Jun. 
l^i. aterque , Politiani uterque , Reg. Put-. Busl. Crev. septem 
H^ii et editio uostra Bononiensis. Utque ea vos scitis Francof.' 
a m. pr. In re tantuli discriminis PalatiOum primum sequimur, 
ipiod ab Heinsio quoque factum opinor propter codd. numerum et 
gormn, quos non nominavit, bonitatem. Yersu seq. possim Mor. 
DcrD. et vett. edd. praeter Bononiensem. pos^em Berol. si miser 
^rim. Polit. prim. Yatic. Vers. 41. superos sed pluribus Rtel. ' 

42. iMFEDiENTE. pracpediente solus Barberinius, admodum 
inspecta auctoritas. Reliqui scripti et impressi omneS; impediente; 
b certe locutus est poeta Met. 13, 745 et, tibi integcrhib versus 
tetat, ad Liv. 130. impediente preces Rel. 

43. IJ4J.A. ETIAM ANTE LARES PA881S FAOSTRAtA CA- 

riLLts. Ipsa Palat. prim. llla sed ante ed. Bonon. IK{a q) ante"^ 
Crev. ante aras Leid. uterque, Serv. Mor. pro v. str. prim. Vatici.; 
H tres Heinsii. sparsis Palat. prim. et s^c. Guelferb. , sed in li-* 
tun.jAterins, Leid. uterque, exc. Voss. fragm. Rev. Jun. Reg. Gall. 
Ilofc a pr. ni. Busl. Bern. Rel. Berol. Crev. octo alii Heinsiani^ 
cinr ^us prima et veteribus nostris editionibus. Nescio ^n reci* 
nendiiin fuerit a nobis. ptostrataf quod Hfeinsius servavit, vett. ^ 
M. iiostrae agnosdunt et quidam codd. : Berol. Reg. a pr. m. 
^irckfa., etiaiii Palatinus primus, nisi oblitom puteitius annotare la- 
inm Gebhardum, ,et fortasse^ Unus et ^er Hem^anus liber. Reli- 

'3 



ga . ' p. oviniijRrisarras 

CQii<%it exst»i<^tos ofe tremeote foemz <*. 

45 Multaque in advermareffiEidit verba PSenlatef»^ 
Co Pro<^ deplorato noii Talitura ^viro.» * , 

45. Aversos. 

Sui in diversa omnia at)eant : dUrata Hamburg. a^tracta fr. Rei 
iuslid. alius. * ivifntefc^ Palaf. see. Putean^ Jun. -duo alii. astraii 
Reg;m^r8e6 tnaiu Akr. dao ajii. aft .9tmfa tuiiis , Vatic. ahstra(i 
Yif Folit. sec. Guelferb^.a se^ ni.'(prima dignosci non poteraf) et du< 
praeterea ^ unde ipse Folitianus : atrata faciebat. adfracta unua 
atracta ^liu^. c^stnickt duo. aftadd prira. Vatic. iniracta |>riffl 
Poiit. eartracfa exc. ,'Vasf. \CneT, coitsfra<(*~ Serv. alius. contracf^ 
unus. perflVtcia unus» abiecfa unus. ablata XDiaU. alius. accl: 
unus. proi^cta Barl)er. ef Relahdi. «/fw»a Seguer. diffusa 'Bfei 
Jngens scripturae diversitas^ sed <diiudicatu haud aeque diflficilii 
Apparet .^nim quas scripturas ultimo loco recensuimus, meras 9 
giossjis awt :co.rrecti(jnes esse, antiquiorum autem etjneliorunl cod 
Hamburgensis , Vatic. 5 Rev.', Putean., quantumyis per se ipeptl 
a^cpmmuni origine npjo ita multum abesse, quam m scriptura: a 
iirata positam' fuisse putavei-im. ' Atque ita diserte Heidsius. ii 
fcbedis .autograpbis divinaverat^ oisi a mrmanno id insuper habi^ 
^um fuisset. Met. 2, 343 : ^ 

Nocte dieqne vocanf adsternunturqne septilcro. 

cfr. Met. 8, 539. Serieca apuq Lactant. div. inst. 2, 2: simulacrU 

f0r totum a^ssidenf diem a/tif as\ani, Sed vulgata tantisper s^ 

^ tueatur licebit auctoritate Falatini primi. 1 

44. ExsTiNCTos prim. Palat. uterque Polit. Francof. codd 
Heinsii plurimi et nostri omne^. Confra editi yeteres omnes e 
codd. Servii, Reg. pro v. scr. et tres: exsVructos^ y^\ extrucUa 
aeternos pr. Vat. Falat. sec. Guelferb. et quinqife alii. ej7tem(K 
unus Vatic. et Sejguerianus ,, unde . Heinsius: liesfernos elicieb&t 
Vossianus codex: antlquos. ore p^ymente Bnsl. 

45. ADTERsos. Ita Heinsii codd. ne uno quidem exceptp 
quantum sciam, certe nostri pt vett. edd. ' omnes. Bernensis taii' 
tum e glossa:* offensos, Heinsius primus ihduxit:' aver^os, Alte 
rum, quod- revocavimus, probat Huschkius ad Tibull. p. 500^ sec 
argumento, ut mihi quide^ videtur^ parum idorieo: ^^penates tua 
irant aversi, quippe vhimobitesf at versos liabes Aen. 11, 26^ 
Ita enini hanc iiteiq, qp^m .mov^runt Heinsius et Burmaamis d 
Her. 7, ^4 diiudicandam ublqne existimamus , ut llbrorum sola sp^ 

> ^tetur auc^oritaS) si modo sensus patiatui*. Fatitur autem ublqd 
mersos de0s^ .qui non^ corpbre averso vel coriverso fiAgi videdtur; 
Telutolim Juuo illa Argivay sed aversis aurihus et aversa mM 
cfr. SerV. ad. Aen. 4, 362. Tibull. 3, 3, 28. Ovid.Font. 1,2,1 
Leontius p. 171, 172 ed. Mai. Arnob. adv. gent. 6, 4: obsfruH 
akjme immqhiles sfabunf. Non ubivis apte dicuntur adversi .dSS 
potest enim quandoque mmium id esse. Hoc Ipco retinuitnuSy cnt 
Penates, quamvis mites aliap dii, placantur apud Horatiuiii 0| 
3f 3. Nemo autem placatuff. quin' adversus fuerit, oon taBtiRl 
wmmis cfr» Fast, 2, 541, Xiusus inest loco Fast. 3, 789. 



TBISXIVM LIB. I. EL. UI. 



4» 



lamque monie spatiniii nox praecipitjita negabat 

Versa^e ab axe rao Parrhasis arctos erat 
Qnid facerem? blando patriae retinebar amore: 

Yldma sed inssae mx erat iila fugae. 50 

Ah qnoties aliquo dixi properante, qoid nrges? 
.' Vel quo festines ire, vef unde, vide. 
Ah qnoties certam me sum mentitus habere 

Horam, propositae qnae foret apta viae. 
jTer limen tetigi: ter sum revocatus et ipse 65 

I Indulgens animo pes mihi tardns erat. 
Ifibepe vale dicto rursus sum multa locutus 

Et quasi discedens oscula summa dedi. 
Sa^e eadem mandata dedi meque ipse fefeUiy 

Bespiciens oculis pignora cara meis. ^ 

fienique^ quid propero? Scythia est, quo mittimnr, 

inquam: 

Koma relinquenda est: utraque iusta mora est. 

62. deest est in fine. 

47. Nox PR^cipiTATA. nox fesUnata Mor. pro var. scr. 
iendHft Busl. NoTam ^yepisiolam** incipit Rel. 

48. TERSAQ^ AB AXE suo. Visaque Jun. et alter. Versa 
Mb Mxe Rel. ah axe poU Falat. sec. Relandini libri scriptura pos- 
iet safis elegans Tideri, certe enim subter stellam polarem ursa 
^aior moTetur; si quid mutandum esset. Sed negat Iioc Heinsius 
JBddocto loco Luc. 2, 237: Parrhasis oUUims Helice cum verteret 
Mses^ et Sen* Herc. fur. 131: Arcades ursae 

L . . Luceni verso t&mne vocant. 

\fA, igitnr Hand. ad Tursell., p. 50^ n. 2. Alian^ interpretationem 

jtide Scaligeri ad Manil. 5, 651. p. 467. 

52. FESTiNES Palat. prim, Putean. a m. pr. prim. ed.Heinsii 
[|tt tres alii tiusdem , cnios Hamburgensem et duos vetustos Italos 
oportet, si recte Heinsius: meUwes ita habere dixit. ReUqui 
nes cum vett. edd. indicativum Labent. Sed accedendum est 
insio; ita enim solet ef!erre Ovidius, nisi metrum impediat, ut 
r 10, 393, 637. Her. 10, 86, nhi vide Loersium. 

64» TiAE. /ti^c^Palat. prim. Pirckh. Leid. uterque, Reg. Se- 
r. cod. Bersm. pAc. ed. Heins. decem alii; repetitum ex versa 
praepositae yett. edd. Vers. 65. ab ipso Reg. pro v. scr. 
i^Rtt. 67. verba loculus Leid. uterque.' pliira hc. Gall. 6ern. Crev. 
nTeNE. 58. decedens Pirckh. in. sec.. gh: moriens. oscula multa 
^db. Gall. Moi;. Jun. exc. Voss. quinque Heinsii et ed. Bono- ^ 
Itat. eara fir. Rev. fmna Berol. Vers. 60. care Guelferb. pr. m* 
feu; 61. quo propero et qua mittimt^ Francof., teste Heinsio. 
62. tusTA MOAA EST. sst Heinsius omissum inveniebat u' 

3* 



30 P. OYIMl NASOM» . 

Vxv iB aeteniam vivo mihi iviva nepinr i 

Et domus et fidae duloia membra domns, 
65 Quosque ego dilexi fraterno more sodales; I 

O mihi Thesea pectora iuueta fide! 
Dnm licet, ampiectar: nunqnam fortasse licebit j 

Amplius; in lucro est, quae datur hora, mihi. 
Nec mora; sermonis verba imperfeeta relinquo, i 
70 Complectens animo proxima quaeque meo. 
Dum loquor et flemus coelo nitidissimus alto, 

Stella gravis nobis, Lucifer ortus erat. 
Dividor haud aliter, quam si mea membra relinq[nam 
Et pars abrumpi corpore visa isuo est. 

65. fraterno dilexi. 68. mibi esf. 

.«pdd. Leid. prim. et Gall., quibus^ accedit Crer. et Bero. HIdc il 
Teoustum io modum Burmaoous primus abiecit. Reliqui lifai 
omoes servaot. multa nwra est Busl. Heiosius Tolebat: mara a 
TeL titsla morae, vel causa mcrae* Secuoda cooiectura elegems- est 
tertia mioime becessaria : mora enim pro causa morandi satis iw 
« tatum est. Rutil. Itioer. I. 186: 

Nec piget opposiUs oiia ferre moris; 
et vid. GroDov. ad Seoec. Herc. Fur. 1215. Versu seq. negt^ 
€8t Francof.' i 

65. ^UOS^XTE E60 DILEXX FRATERKO MORE. QllOS ۤ 

Reg. Put. Busl. Leid. prim. Bem. Rel. et oovem Heiosii. fratem 
dihxi ex Leideosi utroque et alio receperat Heiosius. Reliqui wn 
Dostri et vett. edd. omoes ioverso ordioe; quem cootra libros M 
tari noo puto coosultum esse. Versu seq. pignora Pirckh. et M 
Boooo. Versu 67. amplector prim. Vat. Barb. Reg. Mor. Re 
Gvielferb. a sec. m. Berol. et duo Heios. 

68. iN LucRo BST. Voculae est eam collocationem, qiUBl 
expressimus, plerique codd. Heinsii, nostri et vett. edd. nos^tci 
agnOscunt, nisi quod ex his Bonooieosis, Aldioa et Veoeta prioi 
prorsus illam deleot, et cod. Puteao.: in Uicros quae etc. la fii 
iilud verbum poouot solus cod. Pntavious et editorum qui auctO| 
tatem habeot Aldus io secuoda editiooe et Heiosius. Denuo re{i| 
titum in fioe, sed deletum Guelf. habuit. 

70. C0MPLECTEN8 Guelf. Palat. sec. ftffier, Juo. Leidd.^ R^ 
Pot. Gall. Mor. Fraocof. Serv. Busl. vigioti alii HeiosiaDi, c«l 
Bersm. Bero. Rel. Berol. Crev. et ed. prim. Heiosii. Paiatim! 
primus tameo cum reliquis codd. et vett. edd.: Amplect^is. Sen«^ 
ep. 1: complecti horas^ ep. 4: complectl vitam* l 

74. YisA suo EST. Non ita multi codd;: Leid. utenjpi 
Reg. Qall. Busl. undecim alii et ex nostris. Rel., prim. ed« Hedij 
tt nosti:ae veteres omnes:'nteo est, Reliqui id, quod post Beia 



TaSTIVU. LOB. L BL. III. 97 

ISc d(Auit Mettm^ tam cum in coulram versos 75 
Yltores faabuit proditionis equos. 

75. FriaiDus doluit — versus. 76. equus. 

^om Tec^imus, nki quod BeroK ; mea etl «t tneo, deleto eal Bo- 
booiensis quidam. 

75. 76« SIC DOLITIT METT17S, TVNC CUM IN CONTRARIA. 

|rERsos IJI.TORES HABiHT PRODiTioMis E^uos. Hoc distlcbon 
Ba fonna, qua io libris tautum Don omnibus exstat: 

Sic dohtii PrUmns (ita enim libri et edd. Teteres, non q«o- 
hDodo Heinsius et Burroannus ediderunt; Ptiamw dekuif) 

Ume cum tit oontraria ^emt» 
i tHtores liahnt prodiUonis effwuf, 

|mtidam et nugatorinm esse, ut quod maxime, nemo negabit ; adeo'^ 
flne praestare, ut eiictatur, quam sie serretur, com Heiosi» et Jo. 
iSchradero in Emendatt. p. 204 et scbedis anrograpbis censeamus 
oportet. Nam neque comparatio ad rem facit et sensus in poste<^ 
|lpori Tereu desideratur et locutio: in eonfrarinm verU sine exemplo 
irt. Qnaeritur jgitur, an levi opera emendari possit. Vir dectus 
Mdo quis a Bnrmanno laudatus tta tentabat: 

8ic primns dcluit ftcnr, qui in contraria f)ersos^ 
Vltores hahiit proditUmis eqms: 
Qflod ^urmannus non ex Ovtdiano loquendt genere, Scbradenis 
adeo ridiculum censebat. At vetustissima est huius loci scriptura^ 
jgoam Naugerins tanquam ab aliis probatam commemorat: 
8ic doluit MeUius'^ ttmc cum in contraria versos 
Ultores hahiit vroditionis equos^ 
1t quft qnod culpetur, vix mVenias. Yiolentior videtnr?^ at Me$^ 
%iis codd. est scriptura, Heinsianorum Combit et unius Bononiensis,, 
ibstri Helandini et edttionis Bononiensis; eqms sex Heinsiani et 
kelandinus exhibent: eqm Guelferb. a correet. versos cerrectio 
Ist faciilima et verso Bononiensis babebat. Displicet in earmine 
nemplum ex bistoria petitum? ita solet Ovidius interdmn in bis 
bris , credo, doctiorum Graecarum fabularum . penuria, vid. 5, 5^ 
3, 44 et eadem baec historia inter fabnlas plurimas legitur in Ib. 
B2. Dicendi genus reprebendis cura D. Heinsio, aetos equos po- 
\iAn, non versos? ita sane in eadem re Seneca ep. 14: dkfractw 
^ Hiiersa actis eurribus ntentbror. Sed lege Geilii locum ab aliis 
ftibttum et DtOBem Cassium 1. 41, e. 7t ig afnfifioXov itaS--- 
^Afiivoi totg re ailt(jtaaiv amanwvio Kal %ag 'kfjvxag diy^a 
^l^vvEO. Cfr. Manil. 2, ISS: 
E| HiMimile est iWis iter in contraria versis^ 

Ni ^um poetam k)co pkne gemello tn tt). 281 : 
k Vel fm^ no genus mc poenae cognoverit tmus-y 

f Viscera diversis sdssa ferantur equis: 

liiMif» eqm certe sunt in oen^aritrm versi. Am. 3, 11, 33 ti- 

Fftonnuili: pectusque leve m coit^^aHa verlunt: quod vix scripsis- 
t librarii, nisi bic Mettium legissent. UUoi^s eqnos itidem babes^ 
ib. 341. Mettii nomen) quwi produci prima syllaba, kleoquer 



8^ P, OYIDU NASONIS . 

, Tum vero exoritur clamor gemitusqu^ Mewitnt^ j 
Et feriunt moestae pectora nuda manus: 
Tum vero coniux humeris abeuutis iuhaerens i 

80 Miscuit haec lacrimis tristia dicta meis: 

Non potes avelli: simul ah, simul ibimus, inquit: i 

80« dicta suis. 

metro hic repugnare cavillatur Heinsius, (memor Statii Silv. 3, ^ 
7.,) oblitus, puto, erat loci Virgiliani, Aen. fe, 642: 

Haud 'procul mde citae MetUuni in diversa quadngaCf 
ubi vid. interpretes, quem Sid. Ap. Paneg. Anth. v. 290 imitatasl 
quanquam Salmasius ad Flor. I, 3 ubique Mettvm legendum esd 
auctojT est, accedente Weicherto v. dss. de Furio Bibacuki j>. 335 
Ai nemp vir paulo doctior probavit istos versus. AuctontatUiu 
agamus? Probaverant olim Claud. Salmasius et Jo. Fr. GronoviuJ 
cuius epistolam ad illum scriptam habes Sjll. 2, p. 540, ubi haa 
leguntur: ,,De Mettio verissime correctum vel invitis Mss. Nulti 
fidiculis inde extorqueatur sensus^ qui ad aliam historiam alluda^ 
Subtilitas illa distinguentis inter: in contraria versi et: in diver9\ 
acti eum decet, qui quid agere, quid diversum sit, ignorat.** Ex iis 
quae haec sequuntur in epistola patet satis inique iudicasse d 
Beinsiorum. annotationibus quibusdam istos viros, quod cum intd 
lexerit Nicolaus Heinsius, inde putaverim factum, ut paulo pertina| 
dus suae sententiae inhaereret. Tale quid commisit sequ. el. ^ 
21. et ad Met. 10, 225, ubi Is. Vossi coniecturam reticuit:. Lugui 
hris sceletis. 1 

77. CLAMOR GKMITUS9UE. clamor fletusque Palat. prim. c{ 
prim. ed. Heins. luctusque exc. Voss. 

80. TRisTiA DiCTA. MEis. trtstia verla meis Guelf. Pircl 
Palat. sec. Reg. Gall. Bern. Francof. quatuor alii et ed. Bonoi 
verha suis cod. Bersm. dicta suis Galh pro v. scr. Mor. Berol. < 
tres Heinsiani, quod ille edidit tanquam eadem elegantia dictum, a1 
que Her. 14, 67: 

dum>que queror^ lacrimae sua verba sequuntuTy 
et quae coUegit ad Her. 17, 152. Yerum si implentur lacri\ 
. verha Her. 6, 58, h. e. quasi perfupduntur, si cadunt m sing 
verha lacrimae Tr. 3, 5, 14, h. e. quasi incidunt et illa inficiunl 
si admittuntur fluctus m verha novissimaf Met. 11, 256, cur na 
Tkk duorum complexu^alterius dicta ab alterius lacrimis quast tiq 
poeta fiuxerit; cur non omnium reUquorum librorum retineaJDtf 
scripturam: dlc^a meis? 

81. NON roTEs — 1K9UIT. Ne potes Pai. prim. simul d 
Heinsius edidit ex Palat. prim. Leid, sec. octo aliis et pritna e^ 
tione. svniul lia Jun. Hev. Leid. prim. Bern. Crev. simvH a Puteao 
Reliqui Heinsii. et nostri cum vett. edd. et Bersm. cod. : svmul hinc 
idem Guelf. a pr. m. habuerat, a sec. : «fne me exhibebat. it^cfai 
idem Heinsius introduxit ex Jun. fr. Rev. Leid. prim. Palat. 8e( 
eKc. Vo^. a pr. m. Reg. Put. Gall. Mor. "SeirT. Busl. Francol 



TSISTIVM UB. I. EL. lil. SH^ 

Te «eqnar et eoniiix* exsuUs ex&iil erow * 
mihi facta via est: et me capit ullima <ellas: 
Accedam profiigae sarcina parra rati. 
'e iubet e patria discedere Caesaris ira; 85 

Me pietas: pietas baec mlhi Caesar erH» 
'alia teutabat, sicut tentaverat ante, 
Vixque dedit victas utilitate manus. 

or, sive illud erat siue funere ferri, 
Squalidus infmissis hirta per ora comi^. «o 

a dolore amens tenebris narratur obortis 
Semianimis media procubuisse domo;' 
^ resurrexit foeaatis pulvere turpi , 

/rinibus et geUda membra levavit humo, 
modo, desertos modo complorasse Penate» 95 

Nomen et erepti saepe vocasse viri : / ' '^ 

87. sic et dl. dolore gravis. 

ttf Benm. undeTigiDti aliia melioribas; et ita Gaelf. Patatinui ; 
pSWBTium reliqais non mulHs: anibo. ^ . ' i 

^ ^ A PATiiiA, e pairia credibile est taiiltoa Heinsii exUi-. 
oiwe, quanquam lunianura tanturo notaverat, cuta Pnaneof, Bern. * 
welf, et nostri omnes ita habeant. Edd. tamen veterea,; uti exhibe« ^ 
^» Versu seq. : Me cogit jneias haec mthi Bern. M0. hibet «I . 
V^ Imwc mi&i Rel. hic mtki Caesar Reg, pro v. scr. ' * 

87. sictTT TKNTATERAT. Sic codd* haud vulgares et magno,, 
Wmew: Gudf. Palat. prim. et sec. ff. Rev.* Put.^ cod^ Bersffi., 
|*w^ Yoss. Leid. uterque, Jun. Reg. GalL Mor. Seirv. ijusl. Se-., 
•aer. Bern. Francof. Berol. Rel. Crev. et vigintl Wii, ed. prima i - 
Jeinsu et nostrae consensu. Reliqui : sic etj qUod Bersmannus pri- 
»u« edidisse videtur. veluti unus Heinsii, . 

siNK 7UMERE. ^nc vulneTe Rel. cwm ftiiiere Serr. 



^1« i>oi.oRE AMENS. doloTe gemeus exc. Voss, Pirckh. I-eid, 
lop, Mor. pro var. scr. Berol., sed in rasura, Crev, quatuor 
*j* dolore canens Bern. dolore mei Putean. Comb. duo alii, 
, J edidit Heinsius; dohre gravis unus Heinsii, quod Burroannu» 
f**P^ Reliqui et vett. edd. omnes id, quod exhibemus. ahortis 
S?^ Prim. et multi, ut frequens esse solet librorum in hac voce 
pws. Ex nostris Guelf. Bernensis, Rel. et ed. Bonon. meliug 
^J/J^^^ibent. lacrim^ narratur obortis tres Heinsii. Vers. 92. 
'C*"*««»e tH0 Serv. et alius. Vers. 93. Utque surrexit Guelf. 

' n?"*' ^^"^ Guelf. 

.j^^' SE MODo, DESERTos ETC. 8e tam Reg. pro v. scr. 
iJ^in Leid. uterque, Rel. Seguer. cowplorassc ex GuelferK sub 
p^^a, Palat. prim. et sec. Polit. utroque, Pirckh. Seguer. Reg. 



40 V. OyiDH NASONIS 

Nec gemuisse minvisi qnam m nataeve meamve 

Vidisset structos corpus habere rogos: 
Et voluisse mori, moriendo ponere sensus, 
100 Bespectuque tamen non periisse mei. 

Yivat: el absentem, quoniam sic fata tulerunt^ 
->- Vivat, et auxilio sublevet usque suo. 



99* et meriendo* 100« posukse. 

Put. Mor. Serv. Bvisl. Francof. qiiindecini praeterea H«insien^ 
tribus nostris, edd^ prim. Heins. Bonon. et AW. Reliqui libri spripti 
et impressi: deplortf^se, Vers. 97.. mteque meimque Guelf., sed 
postremam ?ocem a s. m. 

99. MORi, MORiEicDO. mori et moriendo ex Moreti et lunii 
eodd. rec^ere , ausus est Burmannus. moriendoque Bern. Omnes 
reliqui libri id, quod exhibemus, quodque et ?erum est ct elegans. 
^ensum fr. Rev. pro var. scr. ' , \ 

100. TA^EN.^NON FERUSSE MEi. inei — *atiie«» Reg. Busl. 
Deinde unus Gallicus rposume, idque Heinsius et qui eum sequun- 
tut ediderunt. Vernm non recte ita consequens pro antecedentej 
ponitur. Hoc noraine praestat scriptura Guelf. et longe plurimo- 
rum codd. et vett. edd.: feriisse; Quamquam si quidquam praeter 
neCessitatem et librorum plurimorum aut optimorum auctoritatemi 
Dobis licere pntaremus, facile praetulissemus, tanquam maxime exj 
usu O^^fdiano, quod exc. Voss. Jun. Francof. Bern. et quintusi 
Heinsii habebant: non voluisse. Non minus aptum^ sed a librisi 
ntillis munitum est illud, quod Heinsius in schedis autographis diri- 
naverat: poiuisse. Quamquam niinc ipsum Francium annotasse vi-j 
deo in ora libri sui: al: yotuisse, Burmanno Secundo unice Yerum; 
hoc videbatur ad Anthol. Lat. 4, 262: 

' Ter coiiata sequi, ter spvriius haeserat ore: 

Quod vohii haud poiui, ie pereunie mori. \ 

102. TiTAT £T AuxiLio ETC. usque meo BeTD, ipsa ^oGaIL| 
Busl. etquatuor Heinsii. Prior tamen versus pars gravi offeDstoDi| 
nee iniurla doctis viris fuit. Ut enim anaphora verbi: vivai tole-; 
rari possit, certe nuUo modo potest copula in eodem enunciato. 
Noli sunilem putare locum Her. 19, 151, 152. Hinc mirum non 
est, varias' et sibi veroque dissimiles correctiones prolatas esse. Sca- 
liger in margine ed. Grjphianae, quae in bibliotheca Regia Bero- 
linensi serfatur. perscripserat : Tuiet et. Hinc iterum Dan. Heinsius ! 
eliciebat: Juiet^ quod JNicolaus filius tantum non probabat. Ideml 
tamen: Di deni^ vel, D\ faciiey vel, D\ da*e, ut tentabat. Deindel 
Francius: IUa virum auxil. Burmannus: Servet ui, vel aliud ver-j 
bum, quod: amet uotaret, sed in eius adversariis poeticis non re-l 
periebatur. Schraderus in scliedis: Cwet ei auxit^ vel: TSiiaia 
auMlio. Medenbach - Wakkerus in Amoen. litt. p. 119: Vivai et\ 
ahsehiiy quoniam etc. , ut ei prius sit pro etiant, vel. Sed ne illud 1 



TRISnTM UB. L EL« UI» IV. 41. 

IV. 

1 ingltar Oceano custos Erymautliidos ursae 
Aequoreasque suo sidere turbat aquas: 

Nos tamen lonium, non nostra findimus aequor 
Sponte, sed audaces cogimur esse metu. 

Me miserom! quantis nigrescunt aequora xentiSy 

6. iDcresooDt. 

«mdem mirandain est. in nedela praesendssiiha plnribns coDTtAbBe.: 
Facfllima eniia est. In epistola Grooovjana ad Salmasium supra 
hodata liaec liabes; „Hoc ego magis miror, quomodo Mei ausus. 
iberit rep^nere, quod cum ineptissimum re?era sit^ speciem tamen 
liabet rarioris verbi. Suayissima yero et frequens poetae baec re» 
petitio est. Yerissimum t^ et in nf mutari debere." Haec sine' 
uMSdo loci dicta Burman. Patruum fugiebant. Etiam Burmannu» 
Secundas ista ignorasse yidetur, qui ad Antbolog. Latinae lib. 2, 
125« ita bunc locum emendat : 

Vivit: et ahseniem^ (qumiam sic faia fulMiml^) 
Vvvaiy ui avxilio euhlevei ueque eue; 
qaem BlHmam Tersum in libro eius ita interpunctum iDteniebams 
fkai utj auxilio etc. Scbraderus Burmanni correctionem eateous 
probabat^ ut duram constructionem reprebenderet. Sed edam 
prios illud: Vivit prorsus otiosum est. r^os antequam de illorum 
Tfforum sententiis quidquam cognoyissemus, eodem modo, quo Sal- 
masius, locum refingenadm putayimus, mutato tantum posteriori «I 
in «f et interpretamur ex omissione particulae demonstradTae «i€, 
iia, de qna supra diximus ad el. 1, 88: vivai^ ei iia quidem vi^ 
vaiy «1 ahsentem etc. Sie ab omni parte molestia quaevis remove- 
tur. Si quis ordinem Yerborum inusitatum tamen existimet, potest 
consalto iUum secutus poeta tidcri, ut illa, quae tamen perexigua 
est, ebscuritate quasi occultaret, quidquid admonitio illa amantis* 
simae uxoris iniucundi babere possit^ baesitationem enim et fcrt-» 
cundiam melius ita expressit, ac si verlMs professus esset» 



IV. 

. NoTam elegkin std sme inscriptiooe facit primu» PalatiBua 
cum moltis alii». Inscriptionem addit Francof. : desoribil iempuB^ in 
qvo coepil navigare ti eoitfincl mala^ tfuae faseus esi» £x nostm 
tamen nullus^ neque ^ett. edd. dirimunt a priori. Argumeijitum id 
aigere^ primB& notavit Tan. Faber epp. 1, 22. ^ 

5. NioREftcuNT. increfctfftl Pal. sec. Gall. HeL Franc. a s» m* 
et decem Heinsiani. me creseuni priinus Politiani, qui inde illud 
aherum coniectura ^issecutus est. crebrescicnl duo. twrgeecunt yel 
WresofMtl alius. Reliqui libri omnes Palatino primo autesignano: 
«igresctfttl, nisi quod Berolin.: ni^frescenl. Cfr. Met. 11, 600. 



4$ p. (matk vtASom 

Erataqne ex imis fer^et arena vadis; 
Moute nec inferior prorae puppique recurvae 

Insilit et pictos verberat und^ deos. 
Pinea texta sonant, pulsi stridore rudentes, 
10 Adgemit et uostris ipsa carina malis. 
^ Navita confessus gelidum pallore timorem 
lam sequitur victus, nec regit arte, ratem. 

11. gelido. 12. Tictam non regit* 

RMillds Numaiit Itin. 1, v. 100: . 

Vidimus iBXcitis pantum ficmmsere arems; 
ex hviup loci imitatione. Hemsius coniiciebat: crudescunt» 

6. ARKWA TADI8. arena fretia Regius a pr. m. Palat. sec. 
et quinque alii cum vett. edd. omnibus. Fortasse idem sub rasura 
in cod. Gruelf. latet. Sed alterum legebat hic Rutilius, It. 1, 130: 
Escsiliuni imis dlUus acta vadis. 

9. PULgi sTRiDORK RUDKNTES. Christiani Daumii Cygne- 
ensis coniectura commemoratur in Sjli. epp. 4, p. 42 et 44, qiiam 
palmariam dicit Heinsius: ptilsi stridere rudentes. Facilem esse 
concedo: interpretatione tamen magis quam vul^ata indiget. ^ liii 
viri «irklere inlinitivum ^identur credidisse, quahs apud Yirgilium 
fireqoens^ velut/Aen. 8, 215: 

Discessu wugire hovss atque omne querelis 
Impleri nemus et colles clamore relinqui; 
Sed eam usum apud Ovidium non memini invenuri. Quodsi pro 
^ perfecto illud babeas, soiet id quidem cum praesenti ab hoc poeta. 
componi, sed siguificatu non alio atque aoristi graeci aut perfecti 
in utraque lingna proprio: e locis. Art. am. 1, 184, 412; Fast. 
4, 309, 917; Coos. ad Liv. 370, nihil eiusmodi extundes, quale 
apud Sen. Hippol. v. 87: 

Minoa tellus, cuius inwumer^ rates 
Tenuere pontum; 
vd Statium Silv. 1, 4, 56 : va^ga cingifur astris 

Luna et in Oceanum riui cecidere minores; 
Quare stridore ita acceperim, uti Servius in loco Virgilii supra ap- 

Sosito: clamore^ cfr, Macrob. Sat 6, 8; aut per asjndeton> coll. 
[et. 11, 495. 

10. ADGKMiT. Ingemit Guelf. Palat. sec. Serv. IngernU 
i^ ftosir. cod. Bersm. Ingemuit Gall. et tres Heinsii; 

11. GELiDUM falloHe timorkm. gelido Heinsius ex Mo- 
reticod. et duobus aliis, cui numero interest aut accedit noster 
Reland., recjepit sequente Burmanno et reliquis editoribus. geUdum 
tamen reliqui Heins. et uostri libri cum vett. ^edd. ita tuentur, ut 
rcTocandum esse facile pateat; et ita alibi Ovidius gelidum metum^ 
teri^rem^ tremoremy harroremy adeoque ^eHdkfm frigtis Fast. 2, 754 
dixit : gelidtim paUorem non item. 

12. IA3I sEQUiTUii viCTUs NEC REGiT. Inscquitiir Reland. 
a pr. m. vktam Heiosius edidit, quod post eum omnes retinuerunt. 



TRB3TIYH1JB« I. BL. IV. 4t 

t , > 

Ytqne parum valida» noil prbfidientia TQdMf ^" 

Cervieis rigidae freoa remittil eqeo: 
ISic qao non voliiit, sed qno rapit impetos imda6> i& 

Aurigam yideo vela dedisse rati. 
Quod nisi mntatas emiserit Aeolus anrasr, 

In loca iam nobis non adeunda ferar. 
Nam procnl lUyriis laeva de parte relictis 

15, Sic non quo, 

Qaamqaam autem ita hunc locum laudat Mariangelus Accursius ia 

Dotis ad Met. 2, notante Heinsio, et locutio usitata est poetis, ' cfr. 

Sen. Hippol. 183. et quae Burm. ad Her. 19, 183 aflPert, tamen 

libri agnoscunt nuUi et ne Heinsii qiiidem. auctoritate illa scriptura 

defenditur, qui in exemplari notas eius ab ipso emendatas habente, 

sed oscitanter a Burmanno inspecto non : victam^ ised : victa se pro- 

bare testatus erat, ut sit vkta arsj quemadmodum Fast. 3, &93f 

FtncUter ars vento, Verum si has hbrariorum ineptiad excipias s 

vectits Gall. fluctus duorum Heins. et Crev. venios triuiri eiusdemj 

UVm et editiones yeteres consentiunt in scriptura: vktuSj quam cur 

loco moveamus, caiisae nihil est. El. hui. libri 11, v. 43: Vmcai \ 

hitm ftotninetn, et similia passim. tiec regit recepimus ex Heinsia- 

nis Palat. prim. exc. Voss. Leid. prim. sec. Gall. et quinque aliis 

cum eius prim. ed. , nostris Bem. Berol. Rel. Crey. Edd. yett. 

omDes-' fioti regit, * 

13. pROFiciENTiA RECTOR. pro/Jciefida Palat. prim. vectar 

Serv. Francof. a prim. m. et octo Heinsiani. Nec displicuisse vi- 

detur Heinsio, fortasse quia regit praecessisset. Burmannus per- 

verse vulgatum defendit, quasi non aeque bene vector atque rectof 

in utroque, navigio et equo, diceretur. Sed tuta est illa scriptura 

scriptorum librorum etiam nostrorum omninm et edd. vett. con- 

•ensu. victor Putean. et duo. mihs Regiusw 

15. sic 9U0 NON TOLUiT. Hinc iterum intelligitur cod. 
Palatini primi bonitas, qui cum paucis, fr. Rev. Serv. Seguer^ 
Francof. Rel. et duobus aliis id servavit,' quod mnlto est altero, 
quod editores probarunt, elegantiuS. In vulgata: Sic non quo vo^ 
wit vulgaria et protrita omnia, in illa tcriptura elegans yerborum: 
non vomit et: rapit per: quo copulatorum oppositio et efficacia ea- 
dem, quae 6, 10, 16: 

Quae^ sihl non rapfo vivere furpe putant; 
de qoa locutione vide Markl. ad Stat. Silv. 1, 1,' 82. Eundem or* 
dinem in voculis corruptis servant Berp., qui: Si quo iton, Mo- 
ret.: Sed qua non^ BusL: Sed quo non valuit. frahit impetus excl 
Voss. et duo Heinsii, fortasse Francof. et Rel.; accedit Crev. et 
cod. Dresd. capit Palat. sec. 

16. AURiGAM. Relandi cod. glossam rarioris Loc significatu 
▼ocis habebat: Kecforetn, sed addita a sec. m. ^meliore scriptura, 
Versu seq. initnl^erif duo Heiosii. undas Gall. alas cod . Voss. 

19. IL.LTRUS, L^ETA DE PARTE RELICTIS. Codd. HeinSll 



M r» ovjDu SAsoms 

30 Interdiehi mih! cernitar Italia. 
Desinat in vetitas quaeso contendere terras^ 

Wt mecum magno pareat aura deo» 
Dum loquor, et cupio pariter timeoque revelli^ 
Increpuit quantis yiribus unda latus! 
25 Parcite, caerulei, vos saUem, numina ponti, 
Infestumque milu sit satiist esse lovem. 
Yos animam saevae fessam subducite mortij 
, Si modo, qui periit, non periisse potest. 



25. T08 parcite* 

praeter anmn omnes, nostri Guelf. Segueri Rel. Berol. Crey, et 
edi\ vett. omDes:. IllynciSy vel IlUrkiSj vel HylUricis — relictis. 
iUyrico — relicto unus Heinsii, quo4 ilU jllacebat. Coniiciebat 

fraeterea : lllyrioi — relicti. Tanaqu. Fabri correctionem epp. 
, 23: lUyriie — rdi^is ut redperet, non poterat a se impetrare, 
sed versu Fropertiano 3, 7, 10 Lacbm^ astruxit: 
Dic dliae iterum ncmgei Illyrias, 
Postenores editores iure illam probaverunt, et, si Stettlero fides 
Jwt, ita extabat in Bernensi. Veterem editionem suam : Icon habere 
iiotaverat, quod non intelligo quicl sit. parte pefitts Jun. 

22. £T MECUM MAGNO FARfEAT AURA DEO. Et m%hi CUm 

Palat.prim. Gall. et prim* ed. Heins. pareal Ula exc Voss. a sec 
m. et codd. non ita multi , sed post Aldinam secundam et Bers- 
mannum, qui denuo id recgoit, editiones occupavit. ipso Futean. 
Francof. Jun. mda prim. Palat. Moret. Gail. Busl. Polit. sec. 
fragm. Rev. Leid. prim. viginti ti:es Heinsii, Bern. noster Reland. 
vett. edd, omnes. mha Leid. sec. aura Guelf. Palat. sec. prim. 
Politian. exc. Voss. a pr. m. prim. Vatic. octo alii, quos castiga- 
tiores dicit Heinsius, postri Berol. et Crev. Parum refert. 

23. CUPIO PARITEK TIME09UE RSTELLI. timeo CUplo pO* 

fiterque Palat. prim. Leid. uterque. Umeo pariter cupio^ Guetf. 
et tres. revelU exc. Voss. Barberin. unus Patavin. Crev. ReUqui 
omnes cum vett. edd. : repeUi, In tam ie?i unius lineolae discri- 
mine paucos libros com Heinsio sequimur. Idem imitatione ex- 
pressit Rutilius It. 1, 19 1 

At mea dilectis forUina reveUitur oris. 
25. Tos SALTEM, KUMiNA PONTi. V08 pardto numtna ex 
prim. Polit. prim. Vatic. Palat. sec. uno Bonon. et Rottendorpfa. 
recepit Heins. Accedit Guelf. Nos reliquos sequimur praeter Mo« 
ret., qui: salteni vos, Berol.^ qui*: «nihi saUemy cod. Bersm., 
qui: V08 tantum^ quod in Merolae editione extat. mmina in ra- 
sura Guelf. exliibebat a s. m. 



U mihi post tfilos mmqnam meBioraiide mdaleflS 

cui praempae aws m6a visa soa est$ 
Attonitum qni me, memini, carinisime^ primus 

Ausus tes alloqaio sostittuisse tuo:; 
Qai milii consiJium viveudi mite-de^ti, : 5 

Cum foret in misero peetore mofrtis: amor; 
Scis bene, cui dicam, positis pro nomine signisy ^ 

Officium nec te faltit, amice, tuum. 
Haec mihi semper erunt imis infixa piedullis 

Perpetuusque animae debitor huius ero. . ID 

Spirittts et vacuas prius hic tenuandus in auras 

(•» 

loscribuBt JPrtm^f*: AA aimcnn^ quVnominar{ fugii; Pircklv 
ctBerol: Ldudat consariem misero tihi Naso sodalem; edd» vi^ft.t 
Mmkrnn^ qui eUdm m adversis fidus pemianserat, ' * '••^ 

1. FosT vLLos NUN9UAM /MSMOAANDE. memoTande Palat» 
pm, fr. Rev. Put. Leid. uterq. Jun. Gall. Mor, Busl. viginti tres 
jluetpttm. ed. Heiosii, Bern. et nojstri cum. Tetf. edd. ntM^orcito 
"alat. sec. numerare Serv. . Reliqui: nMmerande^ quod Heiusii tem- 
po^ editiones 0€cupaverat. nuUos un^wm Palatiniis uterque, 
^^» 8€c, €t Aldinae. Piiore^ editiones omnes et codd. lorige plu- 
noiMi, quod exlubenniSy quodque nuUa idonea causa mutare voluit 
Heinsius in : uUos nusquam. 

2. o cui. Ei cui iaruelf. PalaL uterque, l»eid. sec. quatucflt 
Heiiwii et vett- edd. nostrae omnes. 

&• MiT£ DSDisTi. miU fuisU unus Mediceus^ interpolatus ex 
^) 2, 32. 

^* TuuM. fnetim Leid. uterque et pro var. 8cr« fr. Rey» 
^vm Regio; quos non appeUasset multos Burmannus, nisi occasio* 
^ ineptae correctionis captasset. Vers. seq. conpxa Guelf. 

10. ANiMAi, Sic Palat. uterque, Jun. fr. Rev. Leid.pt. 
^* Gall. Busl. Francof. cod. Bersm. , sedecio) alii Heinsii cunl 
P"«n. ed., nostris edd. vett. et codd. praeter Giielf. et Rel, qirf 
^ reliquis: animi. . ] 

*!• , SFI&ITU8 JIT TACUAS PRIU8 HlC TENUANDUS. Rjc te^ 

*^ Cre?. Spir, Ue «. pr., extenuandus Serv. Busl. Seguer. Jun» 
^\ pr. sex Heifisiani et. eius prima editio , iten^ nostrae veterel 
^tei^ Bononiensem. Jn eadem scrlptura extematus liabent fr* 
^» Bem, .^Sjwr. i», t>oc. pi>iis i^ ienuajtdus Moreti et quinqil^ 
j^einsii, nostri Berol. et ReL Nimirubfi transpositis irivicem per li-^ 
ym^ vocivlis: el eti ^c^ alternm deinde abiit in: in •alteruiii 



4i • V..OTIDII'IUSO!!IIS 

Ibit et in t^ido desere^ ossa rogo, 
Qaam subeant animo meritorum oblivia nostra 
E^ loAg» pietas exeidat ista ^e» **• 
15 Di tibi slat fa<^ies et opis nidUiis egentem 
FortuHam praesteni, dissiniiiemque: meae. 
Si tamen baec navis Tento fer^etur amico, 
. ^ Ignoraretur forsitan ista fides: . 

Tbe.sea' PiHthoui^ non tam sensi^et amieum, 
20 Si inm infernas vivus adisset aquas: 
Vt foret exemplum veri Phoeeus ^unoris, 
Fecenint fliriae, tristis Oresta, tuae: r 

^' Si non EuryMus Rutulos cecidisset in bostes^ 

Hyrtaeidae Nisi gloria^ nidia foret. 
25 Sciiicet ut fulvum spectatur in ignibus aurum^ 
Tempore sic duro est inspicienda fides. 
Pum iuvat et vnltu ridet Fortuna sereno^ 
Indelibatas|ctmcta sequnnttM* opes. ' 

;;;'■ ' .24. niso. 

16. PRA£gtENT DissiMiLEM^iTE. praesUmi Falat. «terq. 
teid. uterq. Jun. fr. Rev. a8^m^lem(fu4 Pal. prhd. prim. ed* Heiiisu. 

19. KON TAM. nwiquam aensisset Leid. pr. et trea Heiaa. 
l 21. v'&leris Phocetts Jan. Phocaens ^ettv edd. demum Vicen- 
tina, Veneta , Parmensis Becnnda et Aldiaae^ e quibu» in ^eriores 
jfsque ad ipsam Heinsianam manavit. 

22. oRETSTAi 'Bersmanni et Josephi Scaligeri est emendatid. 
P}urimos^ quamquam non omnes Hbros, quia pertaesum est, opi- 
nor, pro Titioso ^Oresf^ Heins. nuncupabat, quod et nostri otrius* 
^ue artificii habent. 

^, ; 24. • Kisi. Niso fr. Her. et duo HeinsS, quod iile recepit. 
Xccedunt nostri Rel. Crev. floril. Murmell. et vett. edd. Bonon. 
Vic. Ven. Nobis duriu^culum, videtor dici: tni^i ^loria ntMa esif 
jbpntra aptissime:' gUfria Ntsi, qnam ex fe^fuUs habe$, wuUa forei; 
idr. Met. 11, 57&, 684. Atque ita 6, 22: Pm^&pee ssset fama 
Becunda tuae. Quare librorum lonse ptnrifiiorum- soripturam . ex- 
pres»*mus. Vers. seq. ut fuhnen Palat. prim. 

26. ' ixsFiciENDA. conspidenda fr. Rev. Bero. et Vincentias 
Bellovacensis Spec. Histor. 7^ 119. aspmenda Rel. 

27. TULTi} RiDET — sxRENo. ' tidei vuUu Pot. et flofil. 
l^erolinense. secundo Mor. ^erv. Jun. et septem Heinsii, cod. 

)3ersm* Bern. Rel. a pr. lA, ed.' Bononiefls. et idem Vioe. JSel- 
pv. 1. I. ' ^ 

28. ciT>rcTA sE^inrKTUR. sequenfur Reg. Bern. 8cliradenw 
tentabat : turha sequuntur^ coli. Fast. 3, 372 ; Tvk 1, 9^ 13, 17« 



TRisrmf Lia h «l. y. ^ 

At fiimiil inloimit, fiigiiiiit, nec nawiter iiUiy 
Agnii|i%Qs comitiim qm modo rOi.Qetuqf erat. . ao 

Atque haee exemplifif quondam eelleeta |Nrionmi 
Nuuc milii sunt pit^riis coguila vera malis: 

Yix duo tresve miiri de tot supere^tis amici^ 
Caetera Fortunae, non mea, turba fuit» 

Quo magisy o pauci, Ivmi» suceQrrite rebos 35 

35. reous — 



Sed seipsura retoeabat propter 1« 9, 26 nbi A qM pro n ^WQ^^ 
legeretar. Adde Pont. 2> 3, ?4;, , ' * - 

Quae 8mul \nionuit\ 'proxmu qaaeqae fttgal, 
Pont. 3, 6, 31: forUsskna quaeqne. Slat. Siit.f 2, l^ 84$ noH 
ovmia sanguis proTimuM alUga^. 

29. AT — uLLi. An simul Palat. prim. fugitur Mor. fto«c. 
^Hkis Berp. et Pirclih. . 

.30,. ciNCTug. ctmc^iw Crev. vincUis^ vel, i«iiicfH« 'Pirckli. 
iimcttM ed. BoDOD. noPus Bern. Vers. seq. hoc exempUs Palat. 
prim. l,\8 exempl. PirdUi. Crey. collata Pirckb. Berol. alius tldfl^. 
wducta Bern. a. pr. in.' - , 

32. NUNC MiHi £TC. Nae mihl fr. Rev. cognita verha Pa^ 
Jat. sec. Put. a pr. m. fdcto Put. a sec. aut tertia manu. Fran- 
diis Tolebat : Haec hominum exemplis. 

33. Tix Duo. Vos duo Leid. prim* Frano^as malebat: aini' 
m; oihil opus; cfr. Amor 2, 12^ !()• Hoc distichon extat apud 
Yiocent. BoUot. sp. b. 7, 119. 

35. LAssis succuARiTE REBUs. Codd« longe plurimi Hein- 
sii, nostri . Gue)f. Rel. Berol. Crev. et edd. vett. a Rubeana ad Al- 
dia. sec. : rebus — laesis, Idesis — rehus Leid. uterque. rehus — 
Idpm Mor. Pirckh. Jun. tres« Heinsii, cod. Bersm. cod. Seguer., 
Rel. pro yar. scr. et ed. Bononiensis; lassis — rebus Palat. prim. 
rcbus — fessis unus Boqon. Heinsius in schedis magna exemplo- 
rum fi uDumquodque borum dici probaverat, unde quaedlun mo- 
desta immodestia sibi vindicayit Burmannus. Non minus recte cum 
mbo succtirrere omnia ista iungi disces e locis Met. 15, (S32 : 
Utque sahitifera miseris succurrere rehus 
^rte velit etc. 
Pofit. 2, 9, ll4 i UegUij crede mihiy res esty succurrere lapsis. ; 
Am. 39.11, $:j, . ^ftepe tuli^ lassis sucus ainiarus opem. 
Nos codicem Palatinum secuti sumus his potissimum de causis: 
pmiiumi .quia is liber vel solus quem sequamur, di^nus est^ deinde^ 
<fda,. sl Heipsio fides ^t, ne solus quidem ita bab^batj aOnotave- 
rnt enim in notis editis, aUos ita exbibere, quos tamen ignoramusl 
idMD de ordine verborom existimari velim , quia eum , quo secun- 
dom Palatinum ex collatiooe Gebhardi versum concipienaum puta- 
mas, 10 boc ipso hbro Heinsius in scbedis.reticuit. Tuin, quia codicid 
scriptank; fessis glo^sa ^ius yidetur esse , ^uam prbbavunus. Po^ 



48 t. bvibn MiSdNis 

Et date naufragfo Ilttora tnta meo: 
^ Neve meta falso nuttiom trepidate, timeutesr^ 
Hac offendatur ne pietate deus. 
«Saepe fidem adver&ris etiam landayit in armis, 
40 Inque suis amat hanc Caesar, in iioste probat. 

Caussa mea est mdior, qui non contraria foyi 
* Arma, sed banc merui simplicitate fugam. 
InvigUes igitur nostris pro casibus, oro, 
Djmiuui si qua numinis ira potest. 
45 Scire meos casu^ si quis desiderat omnes, 
PIus, quam quod fieri res sinit, ille petit 
Tot mala sum passus, quot in aethere «idera Incen^ 

45« ' meos si quis easos desideret. 46. petat. 

•tremo, qaisi lasaae res bene conyeniant naufragio proxime comme* 
morato, cfr. Pont. 2, 6^ II, 12, 15. lassas res dizit Sen. Herc* 
fur. 646. Plaut Sticho 4, 1, 16: 

— «I cuiqiie liomini res parata e»f, 
Firml amio» sunt: uhi res lassa lahat itidem coUahascuni, 
SidoQ. carm. 5, ▼. 5: lassatas resj ubi vid. Savaron. res fessaei 
frequenter dicuntur Silio Jtal., vid. Rupert. ad, 1, 666. Stat. 
Tlieb. 4, 767. ' 

40. iN^uK %xris. In sociis amat hanc Francius tentabat 

41. 9UI NON — FOTi. ([uia non Palat. sec. GaU. novem 
Heinsiiy Seguer. Rel. et edd. vett.* usque ad Aldinam kecundam* 
qua non Putean. contraria movi exc. Toss. Busl. Reg. pro var. 
ficr. quatuor alii Heinsii, cod. Bersm. Bern. Crev. Huic scriptnraey 
si modo plures codd. accederent, plus acuminis inesse possit, quam 
quod Burmannus caperet: cfr. ront. 1, 1, 26. Sed codd. plu«, 
nmt faciendi. pavi Pirckh. Vers. 43. En vigiles Francof., teste 
Heinsio. 

45. CAsus S19UIS x)i:siDERAT. Hunc in moduro Guelf. ^j 
edd. vett. nostrae omnes, etiam posteriores, ad quas codd. ab Heio'* , 
sio et aliis sine discrepantia hoc loco collati sunt.< Quod Heinsias 
ediderat: tneos si quis casus tantum cod. Seguer. certo constat 
habuisse^ cui nostri BeroL et Crev. accedunt. desideret etiam ex 
Serviano tantum et duobus aliis ab illo receptum contra plurimo- 
rum et optimorum fidem, quamvis nostro Reland. et Berol. assen« 
tiendbus. 

46. PI.US) ^UAM 9UOD »KRI RSS 8IN1T, ILLK PETIT. qwi 

sciri Pirckh. Num petat codd. habtierint, ex Heinsii nota in edi- 
tione minime constat, aut si constare videatur, schedis eias, ubi ni- 
hil eiusmodi exiabat, dubium redditur. Etiam Bern. et nostri 
cum vett. edd. omnibus: petitj nisi quod Berol. eo scribendi com- 
pendio utitur, quo plerumque: potest significatur. 

47. XN AETHEKE BiDERA lucent. sidera fulg^nt Bem. 



Pttvaqoe eooi dccm coipora polvid Iiabei{ 
llnitaqoe 4»reaibili tqlimiis maiora ratamquei 

Qaamvis acciderint, non babitara fidem, M 

^ars etiam qaaedam meeam moria^w oportet^ 

Meqae velim fossit dissimulante tegL 
S vox infiragilis, pectas mibi firmios aere 

Ploraqne cam Itogais ploribas ora forent; 
hn tmen idcirco complecterer omnia verbis^ 85 

Materia vires exsoperante meas. 
b duce Neritio docti mala nostra pogtaa 

Scribite; Neritio nam mala plara tuli. 
De brevl spatio multis erravit in annis 

bter Dolichias Uiacasque domos: 60 

7o8 freta sideribus totis distantia mensos 

51. mecmii quaedam. 61. uderibus Dotb. 

^. et duo Heins. aeOhera Vinc Belloy. Sp. h. 7, 119. Vetf. 
»• Francius volebat! Parvula auoi etc. et rers. 49. idem, 
^o^na Ubidine abreptus: ),Qnid) si MuUa fuU fMTope Grsdt-* 
w «flwro etc." fidemiiue et sequ, vers. hdhiiura ratam Pals^ 
«Di. et prim. ed. Heins. 

^l* ^UAEDAM MscvM. mecum quaeiam placuit Bersmanno 
1^0 cod. et Heinsio ex Pirckli. Gall. et quatuor aliis. Accedunt 
™?W. Rel. Crev. Reliqui libri omnes eo ordine, quem revo- 
Mos. 

, ^2* PoggiT. possiftl fr. Rev. Pirckh. et veteres edd., quam* 
> QTersae originisy consensu omnes osque ad Aldin. secundam. 

^* n vox — • AERE. Scriptura JPal. primi et codd. pluri* 
OTOm cum Yett. edd. : Si vox infragiUs^ pectus mihi firmius eseet. 
' Mc: fum fragiUa Put. Serv. tres Heins. Francof. (a m. s. Kleinio 
^te,) iivihi pecPue Guelf. a sec. m. frmior Crev. non frag^ 
*» pertttt frmius eeset PolitJ sec. — Guelf. a pr. m. cum in- 
'polatorom secta, prim. Vatic. Palat. sec. Seguer. Jun. et qiiin- 
^^' Si vox in fragHli m\hi pectore firmior eseet; idem, sedt 
^^ Polit. prim. Hi tamen correctores assequi non potuerunt, 
'^ <luo Heinsiani et cod. Bersmanni servaverunt: pscfus m%hi 
^am^ quod probaverat Gruterus, quodque dubitari vix po- 
*> q^nn unice verum sit. 

^7« KxaiTio. Narratlo et vers. 68. Naficio Palat. prim. tt 
^Gnelferb. plurimi codd. et vett. edd. Correxit iam Ben- 

.^^* 8IDXRIBV8 T0TI8 DiBTAKTiA. «idenfttfs ftoHs Heiasiut 
!?«^ Combiano et uno Bononiensi; qua de causa, nescio, «t 
'^ m sdiedis adscripserat Yirg. Aen. 6^ 796: tacsl extra Mera 
% Saka afmi soKs^s viae^ huc vix pertinet. < Melius adlubuis- 



I 



gf P« OVH)H SABcam 

Detidit iii Geiicos Oaesaris im siiuia. 
llie Iiabuit fidamque manam soclosque fideleis: 
* Me profugum comites deseruere meL 
^ llle suam laetus patriam victorque petebat: 
A patria fu^o victus et exsul ego. 
Nec mihi Dulichium domui^ est, Ithaceve, Sameve, 
Poena quibus nou est ^andis abesse locis: 
' Sed qiiae de septem totum circumspicit orbem 
70 Montibus, imperii Roma deumque locus. j 

Illi corpus erat durum patiensque laborum: ' 

Invalidae vires ingenuaeque niihi. | 

62« Sors tulit in Get. Sannaticosqae sin. I 

set Sen. snasor. 1. p. 2. Gron.: iniercepUis ien^yris dle$^ «pMM 
grave et devitm ttiare, aui nuUa aut ignota sidera; ie\ scliol. Tri 
clinii ad Soph. Oed. tyr. 792: ot (pivyovTtg anqivyla^ 
ToT^ agQOiQ iatjfisiovvto rijv eavjwv netr^ida, quae 
que alia ad illnstrandam Tulgatam adhibet Meursius Exerc. crit 
p. 2. 1. 3. c. 31« Sed tu confer tottm pohm Fast. 1, 654., f^ 
fum coelim Manil. 2, 397« > Mc^ aequora Met. 13, 955. , tofM 
BeUeona infr. 4, 10, 23. 

62. DETULIT IN 0ETICOS CAESARIS IRA SINITS. Sic Palal 

prim. Gall. Busl. Mor. Pirckh. Jun. exc. Voss. Pplit. sec. decen 
alilHein^i, Bersm. Bern. Crev. Dresd. ed. Bonon. et pro var. scr 
a sec. m. Francof. et Reland. In eadem scr. DistuVU Leid. uter 
que et alius Pelnsii. Detulit in Geticos Sarmatis ora smus Gudi 
prim. Vat. prim. Polit. Detulit in Geticos Samiaticosque «ifltf 
Put. Palat. sec fr. Rev. tres Heinsii. Reliqui libri in hac scri 
ptura : Sors ttiUty unus Vaticanus : Fors tuUt. 

63. FIBAMQUE MANUM SOCIOSQUE FIDELES. fidanUlUe ^ 

mum Pirckh. fidosque sodales Gall. alius Heins. et Rel. pro vsf 
ser. certo^giM sodiil^s coniiciebat-Heinsius, aliud nescio quid Baf 
mannus. 

66. FU610. fugi Put. Serv. Pirckh. Leid. uterque, Jun. ft 
Rev. Francof. quioque Heinsii, Rel. pro var. scr. A patria prc 
f^gtis victus Buslidianus, ero idem et Gall. victus liumo Rel. p^ 
T|ur» «cr» 

67. sAMETt. Samosve Guelf. Palatin. uterque, Reg. P* 
Gall. Mor. Serv. Busl. Leid. uterque, Jun. fr. Rev. Bern. Scgafl 
Rel. Berol. ed. prim. Heins. nostrae Bonon. Rub. Corall. Reli^ 
llbri scripti et impressi id, quod ut minus usitatum, ita elegandu 
fatemur, quodque prae altera forma probat Serv. ad Aen. 3, 27J 

70. MONTiBvs. Moribt^s imp, fr. Rev., unde Heinsiui volc 
bikt: Molihus. deumque domus Santenius in ora libri suitenta 
T«rat . Vers.; seq. lahoris Befo. Francius: malorum, 

72. XNGKHUAE^UE. Sio Guclf Palatinus uterque, Reg. P* 
Mor, Serv. Pirckh. Lcid. wterque, Seguev, Jun, ft. Rev. Ftascoi 



TRBnTM UB. h BL V. tl ^ 

ile erat assldae saevis agftatos in armis: 

Assuetus studiis moUibiis ipse fui. 
le dens oppresdt, nnllo mala nostra ievante: ?$ 

Bellatrix illi &ya ferebat opem. 
Tnmqae miuor love sit, tumidis qni regnat in iuidis| 

Illam Neptuni, me lovis ira premit 
Idde, qaod illius pars maxima ficta labonmt, 

Ponitnr in nostris fabula nuUa malis. 8a 

leniqae quaesitos tetigit tamen ille penates, 

Qaaeque diu petiit, contigit arva tamen ; 
\i mihi perpetoo patria tellure earendom est, 

Ni faerit laesi moUior ira dei. 



79. laborum est. 

a^mns alii et prim. ed. Heinsii, nostri codd. Berol. et Re- 
M. %emiae mres invalidae^tte Vossianas. ingenuaeee Gall. 
wliqoi codcf, ^t edd. nostrae: mgeniumqney nisl quod Busl. Bern. 
MeiM.etMoret. pro div. scr.: exiqttaeque. In fine rersus: iniM 
»* CreT, manus Seguer. 

H AS8UKTUS. fr. Rev. cum quatuor Heins. et Bern. : ^t- 
•jw» fiudiis. Vers. 77. ownque lave sit tumidis minor etc. Beriu 
» acceDtoin metro compositO) ut solent interdqm librarii. 

76, loTis IRA FABMiT. ^iTemif ita lavii Leid. aterque, Be- 
»!• Crer. prim. ed. Heinsii. 

, J9* LABORUM. esf in fine rersus omittnnt Palat. prinH 
^' a pr. m. Reg. Put. Gall. Mor. Serv, Busl. Pirckh. Crer. 
*^* cd, Heinsii et vett. nostrae omnes. 

,81. TtTiGiT TAMXN iLLE. tandem ille Crer., quodFrancius 
wuecit. Wassenbergium notaverat Laur. Santenins in exemplari 
■« correxisse: redut iandem Ule penates. Burmannus patruus in 
«»erv. Miscell. anni 1733, vol. 2. t. 1. p. 46., ubi personatus se* 
J^ijwum cum Heinsio magnae diligentiae^ eruditioois ct sagacitati^ 
''^ nuDcupat, harum virtutum insigne specimen edidit, qumil 
P[^^t: reperit tamen ille penateey notatns Iioc nomine a Sc&ra* 
"0 Emenclatt. praief. p. 41. 

^ 9UAK9U1 Diu XTC. Quodque diu -— conti^t iUe fa-* 

^ xi FUVRiT. Ni modo nt onns Heinsii, quod probabat. 



4 * 



(f ^ OWMI SASQNB ^ 

VL 

r%eo tantam Clario Lyde dllecta poStae^ 

Nec tantum Coo Battis amata suo est; 
Pectoribus quantum tu nostiis, uxor, iuhaeres: 

Digna minus misero, non meliore viro. 
5 Te mea supposita veluti trabe fulta carina est : 

Si quid adhuc ego sum, muneris omne tui est 
Tu facisy ut spolium non sim nec nuder ab illisy 

Naofragii tabulas qui petiere meL 

6. tdoa ett, 7. oe «in nefi» 
VL 

Inscriptti Cbnttf^ fiamififf quanfum Ktuonls omalifr Vivdd 
M Usorem. ComuM narraiwr etc. Berol. Ad uxctem Francoi 
et edd. yett* 

2. coo BATTX8 AMATA Buo KST. Clatio est BaMa umali 
$uo Palat prim. AUi alia; BUfhs nallus. esi deleot Vatic uniu 
Berol. Rel. a sec. m. prim. ed. Heins. et oostrae Tett. omoes. 

5. SUFPOSITA TELUTl TRABK FULTA CABllTA XST. Mpp 

tifa esl veluii^ transposito a fioe verbo, Put. Gall. et vett. eacj 
Rub. Parm. Cor. Booon. Yic. Veo. Novar. supposlia vduii eA 
reliquae tres; delent esi prorsus Leid. prim« et quatuor igooti 
Bero, BeroU prim. ed. Hein^ii. Hic vir legendom esse coBtendi^ 
Te mea supposiia vduil irahe fulia carina esiy et interpretaadud 
de trabibus substerni solitis navibus in terram subductis, cuios coi^ 
soetudinis idoneos auctores laudat; obloquente Burmanno, qui 
rum considerate negat fulciri nayes dici posse trabibus, qu 
subiiciuntnr, qoasi non ubique ita poetae soieant. Serr« ad Yif 
ecU 6, 63: apud veieres unusquisque eo, swpra quod iaabai, M\ 
dtoebolifr. Jacobus GronoTius ad illam notam Heinsii in libro olii 
ioo adscripserat: Quae Venus in hac smUiiudine'f paulo acutioi 
Sed com m sequentibus de naufrado a se facto verba faciat poet^ 
si dicere roluit se illud quamvis lacera navi evasisse tamen qua 
teniis licuerit, vix aliter potuit, Yerbo rem expediam. Non pn 
coniectura sua pugnavit Heinsius, sed pro codicis omnium optiin 
Palatini primi scriptura; quod ipse addere oblitus est^ Bunnanofl 
noD potuit, qoia ipso Gebhardi exemplari iospecto opus erat. Is 
quis ood videt, qoaoto vulgata scriptura: ruina elegaotior vidd 
possit, taoto maoifestiorem huius ab Itaiis profectam esse coij 
rectiooem? J 

7. voN 8IM NEC mJDER. fi0 stm trium codd. auctoritate f 
recepisse dicit Heiosius io notis editis, tttffi in uno inTeniri in scbel 
db notaverat. Noo oecesse videtor a Guelf. et reliquis paene omfll 
bus discedere, qoi: fioft «tm fi60. cfr. Met. 13, 447. Nam m 
tom Palat. prim. et ed. Novar. habent: noH sum nee. BeroLj 
fiofr sim n0. ed. Bonoo, : fiofi sim nae. \ 



VBBTim im L BL. Tt M 

rapax stimnlanta fame cnpidiuiqae craoriai 

hcDstoditolii captat ovile lopiis; lo 

liiit nt edax voltur corpus circQmspicit ecqaod 

Sub DuUa positnm cernere possit humo: 
Sic mea nesdo quis, rebus male fidns acerbb^ 

In bona Tentnrus, si paterere, fuit 
loDC tna per fortes vtrtus snbmovit amicos^ 15 

NnIIa quibus reddi gratia digna potest 
Cr^o qasm misero^ tam vero teiste probaris^ 

Hic aliquQd pondns si modo test^ habet. 
N^ec probitate tna prior est ant Hectoris oxcNr^ 

Ant comes exstincto Laodamia viro. » 

h si Maeoninm vatem sortita fnisses^ 

Penelopes esset fama secunda tuae. 
Sive tihi hoc debes, nulla pia facta magistra, 

Gumque nova mores sunt tibi luce dati: 
E^eimna seu princeps, omnes tibi cnlta per annos^ 2S 

Te docet exemplum coniugis esse bonae^ 

, &. cvpmtTs^tm. slHensmie^ qaod nnas Mediceus habd)at, ia 
^ ^ Claudianum olim prooaverat Heimius. 
, n. EDAx TULTUR C0RFV8. edos carfiUB uhm circimwpi 
f. Rer,, quem ordinem prohare possis, si plures accederent. e$ 
M Palat. prim. Reg. Gatt. Serr. Bosh Pirckb. Jon, Sed plures 
Muc pHtaTerim ita Iiabuisse, nam nostri omnes, sr Bemensem ex- 
""^) et edd. yett. praeter Aldinam secundam eodem modo con- 



12. auB ircLi.A. euh nuia edit-onfe» ante Bersmannmn, ne- 
"«tamen vetustae nostrae. Josephum Scaiigerum hoc probassd 
^ est. tn nuda tentabat Francios, - 

, 13. rebvs malb fidus. Hoc ordine eodd. Guelferb.^ Put, 
wl. Seguer. sex alii Heinsii et eiusdem prim. ed. ^ Reliqui cum 
^' ▼ett. : male fidm rehusi Burmannus extemporali correctione s 
[«• ffus. Vers. seq. si patiare GalL Vers. 22. Pendopes ««a» 
NPalat. prim. secunda fi&i.Bern. ed. Bonon^ 
. 23, stYB «nBi Hoc DEBxs Eic. haec dd)es Putean. sex 
^ et Guelf., sed turbato ordine sub litura. nulla wifl^i^fftt 
r^a pr. man. Serv. Leid. prim. decem Heinsii^ Becn.» qui ad- 
«^Hifine: esj Rel. et ed. Bonon. Reliqui codd. et vett. edd.i 
r^^t^e. Vers. seq. sini Res. Put. Gall. Serr. fr. Rer. 
'^u.priiD, septem alii Heinnani et Bernensis. 
, 25. VEMiKA s£v. Marcta seu Leid. sec» mmdQS lcU «^c* 
^* CrcY. onmis G^elfi 



54 P* OYIDII MAS0NI8 

AsafanSemqiie sui longa asmedidliie fooitj 

Grandia si parvis assimilare licet. 
Hei mihi, non magnas qaod habent mea carminii Tir^ 
90 Nostraqne sunt meritis ora minora tuis; 
Si qnid et in nobis vivi fiiit ante vigori^^ 

Exstinctum lougis occidit omne Inadis: 
Prima locum sanctas heroidas inter haberes; 

Prima bouis animi conspicerere tui. 
35 Quantumcunque tamen praeconia nostra valebont, 

Carminibus vives teinpus in omne mds. 



vn- 

^i qnis habes nostris similes in imagine vultus; 
Deme meis faederas^ Baccfiica sert% Qoms. 

1. oostri. 2. Bacchia* 

27, 8UI. ^hi Palat. jprkn. Guelf. a sec. m. Mor. Busl. Lo 
uterque, quiuque HeiDsii, Francof. Bem. Rel. Ters. 30. mtnof 
iMt ralat. priin. Vers. 81. Slcut e» Reg. Pirckb. 81 quod prin 
ed. Heius. 8% quid tif itt n. Francof. usus futt fr. Rev. Scbrada 
quatttor mooosyllaba non admodum placebant; atque banc ob cm 
aam Francius correxisse videtur: Quicquid et. 

32. occidit; ex Reg. Put. BusU prim. Vat. Politiani otr^ 
que, Francof. tribus Heinsianis, Guelf. sub litura, Bem. Rel. Crei 
edd. rett. Parmensi anni 1477 et Aldina prima. Reliqui librij 
edd. : exddit, Quamvts talium corrector aliqnis curiosior futfj 
potest, quam ipse poeta, qui certe yv. 27, 28 syllabam ass ter^ 

SetiYtt. ante maUa Seguer. Vers. 35. proecordta Francof. Ver 
$. amn§ meum GalL Rel. a pr. m. 



VIL 

Intcrr. : Ad amtciim Francof. Prohihety n§ atiM «laftia ftoMVJ 
ftif. AdtMmet hic Na$o sua ne celebreUtr Hnago Berol. Metii 
eadem Pirckb. Ad amicosl qut ews tmo^ttiem ai»ro uiaculpiatn k 
hent edd. vett. praeter Bonon. 

1. irosTRis. nosUri ex prim. Vatic. Paiat. sec Bosl. Fraj 
cof. et tribus aliis receperat Heinsius. Accedunt Guelf. Beroeni 
et Crev. Reliqui et vett. edd. omnes : tio^frta. Sed nostroi ^ 
a sec. m. vultus — nostris Pirckb. 

2. BACCHiCA. Bacchia Put. prim. Polit. tres Heinsii, Ben 
Berol. ; idque edidit fiurmannus. Bacchea Reg.fGail. Fraocof. 



TBISYIirH LIB. L BL. Tl, TIL M 

bto dee»t totM lidiGia fiigsa poetaei ; 

I temporibiis noo est apta coroiia tneis. 

|bee tibi dissimula, senti tameo, optime, dici, ^ 

In digito qui me fersqoe refersque tuo, 
BffigieBique meara fulvo complexus in auro 

Cara relegati quae poles, ora vides. 
Qoae quoties spectas, subeat tibi dicere forsau: 

Qaam procul a nobis Naso sodalis abest! io 

5^ dissimulas sentis. 8. qua. 

|»rira. man. hra<^ia duo Heinsii. Reliqui et vett. edd. omnM: 
BoccMco. Vers. 4. non haeo apta Frandus. acta conma fr. 

5. HAEC TIBX BIS8IMULA, SEHTI TAMEN. HOQ Palat. SCC. 

Leii sec. Moret. Serv. quatuor Heinsii, Guelf. disslmula aenit ia- 
««! wiime tres Vaticani Ciofaiii, cod. Bersm. Heinsianortim Beg. 
Put. G^l. Mor. Seguer. Serv. Bosl. Francof. Leid. uterque, Jun. 
fr. Ker. prim. editio et duodeviginti alii. Eodem modo ex Msti» 
Wat M^urs. Exerc. crit. 2, 1, 9. Idem Bern. ct nostri codd. 
cum editioDibus octo. Solus CrcT. oittnta^ quod Ciofani quartus 
et Ifor. pro var. sec. habebat. dissiitiulas senU iamm opiiwe unus 
VaticaBw Heinsii lial>ebat. dissimula sentis tam. opHme * «J^- 
oterqoe, Pirckh. ed. Bonon. Quae igitur inde a Bersmanno e<H- 
^esiflseditscriptura! dissimulo, sentis tamen omnia longe mmore 
libronim auctoritate nititur. Dan. Heinsius legeliat; (disstimiMi) 
WBftafcHnen omnia; Nicolaus: dissttiiula^^ sentis tamen. Jo. Sclira- 
^ros in schedis his verbis annotaverat: „An non: dissimttlaits; 
w»*i»Ja«ie»-? scil. ^ori&o; neque enim amicus ille adeo /®'*® "^ 
«tonolare volebat. Cfr. 1, 6, 7: positis pro nomine signis, quoa 
ilficideni, quod hic dissimulare dicit." At refragatur ingeniosaa 
cnendationi, quod vocula tifei, ad dici necessaria, sensu et interpun- 
ctione inde dispescitur. Hoc in Nicolai Heinsii correctione melius 
»t observatum, si istaec verba: dissimulas, seniis tamen quasi uno 
«piritu continues, ut sit : quamvis dissimules , sentis ; cfr. Her. 19, 
W-, quod 81 fiat, etiam Dan. Heinsii scriptura, sed omissa prava 
*8tinctioDe, toierari potest. Sed dissknulas illud Nic. Heinsii recte 
Wiradenis reprehendit: ista enim cautio et occultatio amico paulo 
«mantiori minus^ quam poetae pro amico metuenti convenit. Quare 
locquidem loco piurimorum scripturam revocaadam censeo: dissi- 
«wtla, senti tamen^ in qua nihil desideratur. Vers. 6. fersqae fc- 
^e Heins. volebat. 

B. CARA jRELEGATi ^UAE poTEs. Clara Gall. Serv. fr. 
^. Berol. prim. ed. Heinsii. q\ia potes Mor. unus Vatic. Beru. 
Kei. prim. ed. Heius., quod ille cum Burmaniio in ordinem rece-, 
pit. Sed cfr. 1, 1, 16: Coniingam cerie quo llcet, illa perte. 
Vers. seq. Quam quoties Paiat. pruu. prim. ed. Heins. Uaec 



H^ P. OVDU tf ASON» 

Grata ioa eit jj^^uj sed cmtAm naidr iMgo 
Sant mea; ^uae raando quaUaeanqae legas: ' 
Carmina mutalas liommum dieeutia formas, 

Infelix domini quod fuga rupit opus. I 

i^ Haee ego discedens^ sicut bene midta meoromt 

Ipse mea posui moestus in igne manu. I 

Ytque cremasse suum fertur sub stipite natom 

Thestias et melior matre fuisse soror; 
Sic ego non meritos mecum peritura libellos 
30 Imposui rapidis vii^era nostra rogis; 
Yel quod eram Musas, ut crimina nosira, perosu^^ 

Yel quod adhuc crescens et rude carmen erat, 
Qnae quouiam non sunt penitus sublata, sedexstant| 
' Pluribus exemplis scripta fuisse reon 
25 Nonc precor, ut viyant et uon ignava legentem 
Otia delectent, admoneautque mei» 
Nec tamen iUa legi poterunt patienter ab ullo, 

25. legentum. 

tpioties Francius. Yers. 11. est delet Falat. prim. Vers, 13^ 
fiitrrafifia formas Palatinus primus, alius Heins. et eius prim. ed« 

15. BKKK M0LTA recte post Jacobum Pontanum dedit Hm^ 
sius ex prim. Yatic. Hamburg. fr. Rev. et duobus aliis. Accedi^ 
Guelf. et Berolinensis. sicui iwn mulia Palat. sec Reliqai et 
Tett. edd.: sictfl hona midta. 

25. vuNC pRECoii — iiK&EiiTBM^ Kcc ffrecoT Jun. tfl hh 
wmi ei non inana PaJat. prim. legentes Putean. et unni Yatic. i<h 
eephus Scaliger et Janus Dusa in exemplaribus suis^ Graerius ia 
epistoiis ad Heinsium Syll. 4, p. 3, 24, 633, Burraannus secundui 
in margine libri sui pro eo, quod in omnibus praeter modo dictoa 
libris, ^d. vett. item omnibus est: legmtem^ maluerunt: legentum 
Heinsius quoque probavit et annotaverat, legentem esse pro leclofl 
coll. 1. 2, 367. Posteriores editores, ut solent, secuti sunt Al 
causam non video, cur lilm insuper liabendi sint. Facilis est m«* 
tatio? at multo facilior refutatio ex lib. 2, 224: 

Exeutiaoque oeulie otia nosira iule. 
Oiia simpliciter dicit libros amatorios: otia nofi t^^nat^a doctum Me^ 
lamorphoseon opus. Yers. 26. atnoneantque Palat prim. 

27. KBC TAMEX. Sic Palat. uterque, Guelf. Reg. Put. Galli 
jSeirv, Busl. Jun« fr. Hev« Bern. Berol. Rel. Grev. sedecim alii et 
prim. ed. Heindi. Reliqui et edd. vett. nostrae: JVbn iamen, nH 
illo PaLit. sec. fr. Rev. Put. Rel. et pr. ed. Heins. Placeti et 
raagis etiam,' st ceiii esst^mus, Palatinum primum ita habuisse. Ko- 
tafnm enim erat in exemplari iilo Francofnrtauo : duo Ptdatml 
Sed non a n^auu Gebhardi, uti videbatur. 



Nensiet Yds mnninaiii «1 qnUi libesse mamiBi. 
Ablatimi nediis cfUB est immdibiis istud 

Defiiit et scriplis ultuma lima meis. 8D 

Et yeniam pro laQde peto: iaadatns abnnde^ 

Non fastiditus si tibi, lector, ero. 
Hos quoque sex versus, iii prim^ froDte libelli 

Si praeponeodos esse putabis, habe* 
Orba parente suo quicunque volumina tangis: S5 

His saltem vestra detur in urbe locus. 
Qaoque magis faveas, non sunt haec edita ab ips0| 

Sed quasi de domini fiinere rapta sui* 
Qiudqiiid in his igitur vitii rude carmen habebit| 

Emendatiirus^ si licuisset^ eram. ^ 



. 28. KtBGin Pfelat. pnm. Reg, Pun GaB. Serr. Jmi. fr. 
««. Ldd* prim. Francof. Guelf. Bcrn. Rel. a scc. m. sedecim ' 
HoBsii et eius prima editio. Resclai duo Hcinsiani. SenUet Rel. 
«pr. m. Reliqui libri: Ne$ciai. aiease Jun. Pirckh. Seguer. Vew. 
^* certia Gottorpb. ceris corrigebat Heinsius, dubitante Schradero^ 
wnceri» lima conveniret. Vers. 31. Nune veniam^ Tel, Te w- 
*MMK Fraodus. Vers. 32. «t fitodo leekyr Barberin. 

35. TAwois. tanges Berol. cerfit« Palat* uterque, Gall. 
KwUi. Jan. Rel. Seguer. Bem. noTem Heiosiani, prim. ed. eius- 
^n et Dostra Bononiensis. Accedit codex Metamorpb. Berolin* 
^e aodqaus , in quo hoc epigramma extabat. Idem in suo co* 
Ace repertum Bersmannus quasi de aUqua hereditate adeunda ex« 
plicabat; improbante boc in schedis autographis Grutero. Vers, 
<eq, iaUem in noetra Serr. Gottorp. Pirckh. nel. i» dexira Palat« 
Mc. tft dkta Leid« prim. 

37. 9U09UE — AB iFSo, foveas Palat. prim, Guelf. a pr. 
n* Leid« nterque, ed. prim. Heins. non ennt haec codd, Mor. 
Pirckli. sex alii Heins^^ edd, yett. Bononiensis, Parmensis prima et 
Aldina, Reliqui et reliquae t iioii haec ennt^ ah ipso Put. fr. Rer. 
^* Basl, Seguer, Pirckh. Guelf. ReU a ra. sec, undecim Heinsu 
cam eiasdem prim. ed, et nostris Parmensi et Aldinci. Reliqui 
<^. et edd. : tUo^ edUa prieco cod. Berol. Metamo^pb. Vers. 
39, hnMat Francof. 

40, XAAM Palat. oterquey Reg, Pot. Mor. Sery* Busl, LieicL 
•terque, Jun» fr, Rev, exc, Voss, Seguer. undevigfnti Heinsii. Bem. 
ctfiostri cum edd. vett, nostris no?em. Reliqui codd, Aldina se-> 
*Bi^ et quaedam BerimanDiana seriores cum codice Berol, Me- 



19 r. OTIDU NASOVJS. 

via 

j|n capot alta suum labentur ab aequore retro 

Flumiua couyersls Solque recurret equis; ^ 

Terra feret stellas, coelum fiiidetur aratro, 
Ynda dabit flammas et dabit ignis aquas; 
5 Omnia naturae praepostera legibus ibunt 
Parsque suum niundi nulla tenebit iter; 
Omnia lam fient, fieri quae posse negabam, 

Et nibil est^ de quo non sit habenda fides. 
Haec ego yaticiuor, quia sum deceptus ab UIo, 
10 Laturum misero quem mibi rebar openu 
. Tantane te, fallax, cepere obliTia nostri, 
Afflictumque fuit tantus adire timor, 
Vt neque respiceres, nec solarere iacentem, 
Dore, nec exsequiaai prosequerere meas? 

12. AiHictumne «-^ pudor. 14. neque exeqn. 
VHL 

In Seg. annectitar priori, Inscrr. Ad anuctfiti tepidum FT^n- 
cof. Contra falstm amicum. Deceptum falso Naso se monstrat 
^iico Berol. Yersum eundem Pircklu In amkum^ qui iili po^ 
Ucitam fidem fregerat edd. vett. octo. 

1* IN CAFUT ALTA 8UUM LABENTUR* fll CapUt OCta SttUm 

Francius. vohentur ah aequ. Francof. 

3. FiNDETUA. scindetur Serv« Busl. Pirckb. Leid. uterque| 
Bern. Berol. Crev, ed. Bonon. 

11. CEFEAE. ienuere alter Polit. et ReU a pr. m, 

12« AFFLiCTUM^UE, Ita libri tquotquot inspecti snnt cum 
yett, edd, omnibus: idque praeter necessitatem ab Heinsio corre- 
ctum in Afflictumne revocandum videtur. Ita etiam quae diversa 
sunt non semel a poetis copulantur. Her. 2, 90. Fast. 1, 301 
sq. Neque hoc loco ne de rebus incertis quaerit, sed de certissi- 
inis affirmat; quid intersit, disces a CatuUo 64, 178 — 183. In 
iine versus Burmannus correctiunculae fadendae gratia pro iknor 
plurimos scriptos iibros exLibuisse ptidor tradidit idque argumento 
|>arum idoneo in ordinem recepit. At Tero constat ex omni codd. 
Bumero tantum Seguerianum id babuisse, tum Buslidianum com 
Francofurtano pro var. scr. a secunda manu. Omnes reiiqurHeiii- 
sii, Bern. et nostri : timor^ nisi quod in fr. Rev. liuius scripturae 
quae olun glossa fuerat exstabat : metus. Yers. seq. respicies Pa- 
lat. prim. cadentein Francius. 

14. MEC EX8E9UIAS. Duram frontem Burmanni modo vidi- 
mus; iam et duras aures, qui: neque exequias^ quod primum ia 
Aldina sepunda anni 1516, tum m uonnullis usque ad O. Ueiobii 



T{tl9TIVII liB. |. JEI^ VllL fi0 

.„ amlcitiae ffiiietam ao venerdbile nMm 15 

Re tibi pro vili sub pedibnsque iaoet? 
Qoid (uit, ingenti prostratum mole sodaiem 

Yisere et alloquii parte lewe tui, 
Inqoe meos si non lacrimam dimittere casusy 

Paaea tamen ficto verba dolore queri^ ^ 

->*Idque, quod ignpti faciunt, vale dicere saltem 

edit conspidtur, moUius ladicat eo, auod codd. pluriiDi Heinsify 
Dostri et vett. edd. habent : nec. Vide Laclim. ad Prop. 5, 5, 50« 

15. 8AKCTUM AC YiKiBABiLK. Sic quatuot Heinsii, Bero. 
Berol. Crer. ed. Bodoo* et Vincent. Bellov. Sp. h« 7, 119. Re- 
liqm codd. cum florU. Berol. et edd. vett, octo: e$ wnemhUe. 
fmdam vmeraMle Mor. Leid. uterque» Reg. pro var. scr. «t 
qaataor Heinsii^ noster Reland.: qwmdam el veneraUle. veneru^ 
Ul« ittmMti Moreti cod. Utrumque, quondmi et numen expretsa 
e»e ex loco Pont. 2, 3, 19, recte notavit Heinnus. Aiteram scri» 
ptoram imitatus Sen, ep« 14. eaorttm «I tiefierabUe namen f^iUeo^ 
flHae dixisse videtur. 

16. RE rriBi plnrimi servant codd. Ita laudatnr hic locui 
ftVinceDt. Bellovac. Spec. hist. 7, 119, et a librario cod. Pirckb. 
io fflargine Pont. 2, 14. Nae vel, Nunc tihi Leid. prim. Poste» 
riosedd. vett« praeter Bodod. habent. Quae tibi ir. Rev. Jffen 
niUflorileg. Berolin. 

n. ^uiD FuiT. Quid fugis fr. Rev. unus Vatic Berolin. 
Frandus adscripserat: posset, Quanfum eraU Vers. 19. locnmts 
Palat prim. lacrhnam Put. Gall. Serv. Busl. Jun. Palat. sec. fr. 
Re?. septem Heinsii, noster Guelf. et Crev. Reliqui et vett. edd. 
hmmas. demittere malebat Franeius et ita Serv. cod, habebat. 
conf. Met. 1 , 261. 2, 310. Markl. ad Stat. Silv. 2, 2, 142. 
h 3, 77. 

20. ^uEBi Heinsius edidit solius cod. Gottorph. aqctoritat^) 
Ctti accedere cod. Francof* si quis crederet, quia nihii enotavit^ 
qui illum contulit, falleretur, sat scio. Sed vide Lachm. ad Prop. 
h ^} 22. eegui Busl. pro var. scr. et alius Heinsii. Reliqui libri 
^mx loqui, eicca dolore Jun., quod placebat editori Ele^r. 
Etooena. 

21. iD^UE, ^uoD iGNOTi XTC. Nihil in hoc et sequenti 
versu di?ersae scripturae enotatur^ nisi BusU cod. : Quique quod^ 
Juo*: in^rali et Pirckh.: vofedtcere coniunctim exhibere. Gravem 
^en controversiam us movit Job. Scbraderus Emendat* p. 296. 
^' Negat hic aut vdk correpta ultiroa toleraudum esse, quod hoc 
^ looo occurrat, in aliis scriptoribus merito a critids sit expun- 
^ni) aut vaUdUsere boni commatis verbum esse. Reprehendit ver- 
^ruiD dicere v. 21, 26., facere v. 21, 27., vocie v. 22, 26., repe- 
titionem. Deuique turpem senteutiae iterationem notat in disticho 
^oc et sequenti 25, 26. His argumeuds, locudoois barl>arie, aea- 



M ff . OTIDU «ASONIS 

fit vOMm popnli piibifcaqne ora seqiii? 'I 

Deniqoe lugobres Tiiltus nunquamque videndos 
Cernere sopremo dom Ucoitque die, I 

25 Dicendumque semel toto non amplius aevo 
Accipere, et parili reddere voce, vale? 
At fecere alii nulio mihi foedere iuncti, 

Et lacrimas animi signa dedere sui. 
Quid, nisi convictu caussisque valentibus essem 
80 Temporis et lougi vinctus amore tibi? 

lentiae et Terboram inconcioDa repetitiore, qaae slngul^ sufficioBt' 
<id suspicionem de versus origine movtndam) ab iniproba^ iDtcr-| 
polatons manu hoc distichon profectum esse concludit, dicieDdam 
censet idque salvo sensu fieri demonstnt. Elandem sententiam ar« 
gumentis non additis Medenbach-Wakkerus Am. litt. p. 120 tu- 
•terat. Contra Schraderi acumen omni parte feliciter nos dbputa- 
turcis esse desperamus : paulo minus inepta molituros, <][uam Petrum 
Francium, qui: Quodque vel ign. fac*^ omedwere coniiaebat> confi' 
dimus. Triplicem igitur scrupulum a Schradero monstratum eadem 
opera removeri putaverim, si ita legatur: 

Idque^ quod ignotl faciuntj vel dicere sattem 
Et vocem pqpuU puhlicaque ora 8eq\tij 
ToHitur oiFensio prosodica. Nulla sententiae est repetitio, praecc- 
dentibus apte istaec adlunguntur sententia versus 19. paulum dila- 
tata, idque oppositis sibi dicere et facere, ut atibi centies* Hac 
autem re eorumdem verborum infra redeuntium molestia minnn 
quantum minuitur. Moleste enim iterantur, quae eundem fere iQ 
modum ob oculos ponuntur. Igitur vocem intra quinque versus bis 
T)08uisse poetam^ quis indignabitur? Locutiones vocem seqai et p"- 
olica ora sequi iniuria traducere videtur vir ingeniosus. Nam ilh 
simillimum est facta sequi Her. 16, 326», ab aitero proxime abest 
1. 2, 88: — quaque 

Dehmt est vulUts turha secuta tuo9. 
et Arte am. 2, 202 : Imponat leges vultibus iUa tuis. 
fnAUca ora sic dictum, ut puhllca verha Am. 3, 7, 12, puhlid mih 
res Sen. ep. 6. popuU puhlicaque copulata, ut el. 1, 24: peragaT 
popuU puhUcus ore rettSy quod diversi generis esse Schraderus ae- 
monstrare non potuisset. Pieonasmo particularum vd saltem aliter 
subveniri poterat; sed cfr. iam nunc Her. 2, 83; nec non et Mct. 
.8, 780; mox deinde Met. 9, 143; dto properare et ante prael^ 
tare ibid, 581, 689. tadto clani pede KrU am, 3, 712. Vers. 22. 
«on detnde videndos ed. Bonon. 

26. ASDDERE TOCK. dtcere voce ed. Bonon. Hoc distieboo 
in exemplari) quo usus est, Jacobus Grenovius uncinis incluserat 
•t delendum videri, quia res praecessisset, indicaverat. 

30. mcrvn Heinsius recepit ex uuo tantum Medieeo et Fa« 
U^. sec», ^.ita: vincius amore fvu Sed Goofirmatur ea scriptura 



iiist tol Iwoa et tot flmi 007111 mmo»» 

Tot noMem hmm seriaqne ipse taa? 
Ooidi si danta^at Romae tibi cognitus esMDii 

Ascitus loties in genns omne loci? 
Cnnctane in aequoreos abierunt irrita ventosi 35 

Conctane Lediaeis, meraa ferontur aquifi? 
Non ego te placida genitam reor urbe Qoirini; 

33. iDihi cognitus essea. 

acod. Bernensi^ b\ U modo diligenter est coUatns, fiostris Bero* 
tMDsi et Reland., edd. vett. Bononiensi, Paimensi' prima et Al* 
Aoa. Reliqni utriusque genens libri: luncfuSf qnod praecessit. 
Ten. 32« Utos Palat. prim. 

33. 9inD 81 — TiBi coeKiTus X8SIM, Quicl titai GuelA 
a ^r* m. Repius a sec. m* et duo Heinsii hunc versum ita con-* 
opiebant: ABdtus loltes Btudiis r^msqite severis. Gueiferbj- 
tanu» idem monstrum post vulgatam versus scripturam ita' ex- 
IMMtt: Accitus Miens studio rehusque secundiSy punctis etiam 
«uWptis priori formae. Ita illi callide confinxerunt» qui sequenti 
^«wuoci aut lejebant aut correxerant. In tanta fraude denuo 
^d«, qoanta sit Palatini primi praestantia, qui cum Mor. Gall. Se- 
goer. et prima editiooe Heinsii pro vulgato: mi^ co^nifus esses 
ioppeditat: tthi cognitus essem. Hoc ab ipsa Ovidii manu esse 
€30^. Nam si evol?as Pont. 2, 10, facile intelliges, hoc no« 
^^ cannen et illud ad eundem Lominem scripta esse: videbis 
iUic GODYlctum^ studiorum communionem) cognationem cun^ uxore,' 
joam hic v. 19. causas mlentes dixisse videtur, commemorari, 
iQTeoies etiam itinerum simul susceptorum enarrationem , sed his 
verbis: Te dtioe mctgnifkas Asiae perspeximus urhes etc. lam 
CQm praeter illas et Atheniensem peregrinationes satis sciamus nullas 
fedsie 0?idium, sive ille Licinius Macer proconsul Asiae fuerit, 
QQod Massono placuit, sive hoc lex Yillia vetat, cfr. Jahn. de 
Ofid. epp, p. 9^ certe non Ovidius iilum, sed Macer poetam no* 
itmm in sodetatem itinerum ascivisse videtur. 

34. Loci Palatinus uterque, Put. exc Vdss. 'Busl. Serv» 
Pffdh, Berol. Leid. uterque pro var. scr. Francof. quatuor alii 
Heiosii, Reliqui tamen et vetf. edd. omnes: toci. Schraderus du- 
oitabat, num genus k>ci aeque bene diceretur, atque aenus scripti 
|;2) 381^ et coniiciebat: nemus omne loci^ h* e. suhwrbanum. Sed 
^cebit alterum servare, donec aptius quid ab alio excogitatum fue- 
^ Vers. 35. AeoUos i)entos malebat Schraderus, iii sequenti 
Frandus: mersa teguntur aquis. 

37. PLAciDA GXKiTUM Heiusius edidit ex Palatino primO, 
piima editione et tertio nesdo quo codice. Ita in Berolinensi quo- 
^^^i led ab eadem manu correctum extabat. Reli^ui libri omness^ 
t*<^ plactda. reor esse Stiiriiii Palat priou Leid» uterque^ Se- 
fi*v* BcsoL «t Mon pro Tar. scr. 



## P. OVIMIIIASONIS 

Vrbe, meo qime iam mn adeQndft ped^ est: 
Sed scopnlis, Ponti qoos haec habet ora sioistri 
40 Inque feris ^cythiae Saraaaticisqae iagis; 
Et tua sunt silicis circum praecordia venae, 

Et ri^dum ferri semina pectus habet; 
Quaeque tibi quondam tenero ducenda palato 
Plena dedit nutrix ubera, tigrkr erat 
45 Aut mala nostra minus^ quam non aliena putares^ 

42« habeot; 45. At mala nostra — qaam nunc. 

38. TTRBE, MEO. Esse meo GalL Busl. Bern. et tres Hein- 
sti. In fine esi omittunt Pirckli. Leid. prim. Bern. et tres Heinsii» 
qaod ille probabat putahatque: pedi legenduro esse. iVers. 40. 
Swrm4itiaeque corrigeoat Francius post Dousam filium« 

41^ 9UNT siLicis. Idem nic: siant tilicis. «ilicum Gall 
Pirckh. et Yaticanus unus, (Burmannus^ quod in Heinsii schedis 
exstat: V am legebat: qmnque allos) cum Heinsii prima editione 
et nostra Bonooiensi. silices circum praecordia nati interpolati 
eodd. Guelf.iprim. Polit. prim. Vatic. et Palat. sec. 

42. ET BioiDUM — HABET. rtgidi ferri Guelf. hahent Mo- 
reti (non GalL), Rel. et ed. Bonon* 

43. DUCENDA. sugenda Bern.^ quod placebat Stettlero, qai 
Ijlivenal. 12, 9 allegabat, ubi eadem scripturae diversitas. 

44. pLENA DEDiT. Prodmerat Francius coniiciebat. Hoc 
certe commento elegantior est scriptura cod. Crevennae : Plena da- 
hat nutrix» 

46. AUT MALA KOSTBA MINUS, ^UAM KOW ALlENA POTA- 

AES* Hanc mala Palat. prim. Haud mala Reg. Put. Gall. Serr. 
Busl. Leid. sec. septem Heios. cum eiusdem prima editione, Se- 

faer. Bern. Haut Guelf. a m. s. Francof. Jun. Rel. Berol. Jvi 
irckb. Palat. sec. multi, ut puto, Heinsii et vett. edd. oostrae 
qmnes. At Moret. et sex Heiosiani; tum bi tres, Reg. Put. Se- 
guer. pro var. scr. Aut si nostra Palat. sec minus quam nunc 
nnus Vatic. minus quia nunc Comb. pro div. scr. Reliqui codd. 
et vett. edd.: quam non. putasses Put. Serv. Palat. sec. Jun.Rel. 
Tett. edd. nostrae omnes. Reliqui codd. : putares, Igitur Heinsiu^ 
post Tanaquilum Fabrum epp. 1, 23. ita edidit: 

A$ mala nosfra minusy miam nunc^ aUena putasses^ . 
^t interpretatur : At saltem mala nostra minus a te aliena putM' 
BeSi quam nunc facis. Desidero acumeh et elegantiam. Nam 
istud: Sh ftoft fedsses^ quod fadSy non mcusaremy admodum ieivH 
num est^ et (piam nunc paene abundat. Idqne vel Burmannoi 
^ensisse videtur, qui tentabat: 

At mala nositra prius, quam nunc^ aUena puUtsseSj 
^uamvis immerito a Scbradero boc nomiote laudatus. Mos mdto^ 
rum et bondrum Kbrormn* scripturam sequfmur et postliminii io^ 
revocavimus. De Aut et putares von Otigattias, immo aptiu» qno^ 



TRisTiiFU uv. i. m. ▼m, ix. ^ 

Uwnfy^ibqm tnihl noii ngerere reoa. 
Seli qnoniam accedit fatalibns hoo qooqne damiisy 

Vt careant nimieris tempora priroa sois; 
E(Bce, peccati oe sim memor liiiiiiB et ilto 

OfBchim laadem^ qoo queror, ore tQQnu ^ 



IX. 

lletar inofiensae metam tibi tangere vitae, 
Qui legis hoc nobis non inimicus opas. 

dammodo At et pukisses ihtemiir. Teram illnd miims^ qi§$m wm 
aliena iDterpretatione tantam indiguisse hactenus putamus. Poterat 
dixisse: iton dlima^ eodem sensu; sed f^rtificiose simul toqni et mo- 
daratias optare maluit, Tel minorem affectum , qnam animum uon 
dienain, h. e. prbpensum, exigit. De sententia cfr. Met. 8| 600 s 
Sipder Hippoaainast, aut si minuM imjnuM esset, Sen. ep. 49: 
INHutiim est quod vwimus^ vd adeo puncto mlnus; de locutione ar^ 
tificiou, Sueton. Tiber. 26: patilo minue^ quam mrivahm egU» 
Sen. q). 20: iiuanto. mlnusy quam siramentis incubantem, Seo. 
ritet. coDtroT. 1, 3: qua/nio ndnue, quam in templum resihiit. Apud 
gnunmaticos veteres minus quam finita f)ronomina et similia passim 
occarraot. lo contrario tamen adrerbio longe usitatissima ea etl 
locutio, Fast. 1, 170; 4, 299; Lucan. Phars. I, 1. ' 

46. DU&1TIAE9UK MiHi KON A6IBEAS BBUs. Duritias 
ni^i mmc non ag, excerpta Kloekhorii^ et ita emendare olim ^o* 
lebat Graevius @yll. epp. 4, p. 175. , scilicet non intellecta illa 
structura: pukires et agerere^ cuius en exempla satis ob?ia^ sed ab 
Heinsio plerumque tentata: Fast. 2, 150, 447. 3, 809. 5, 534. 
Latebat etiam aiiquid sub litura Giielf* Yers. 47, accedunt — « 
^ R^. cum Rei. pro var. scr. Bern. sex Heinsii et vett. edd« 
omnes. Yers. 49. peccanU Palat prim. Yers. 50. queror edd. 
vett. onmes. 

IX. 

loscrr. Ai otntcum Francof* Ai Seuerum amkum s%mm cod^ 
SetY. (gloss. cod. Pirckh. ad v. 57. severe: nom, pr. aliter qui0 
^ es tragoedus,) De hono amico Berol. Hortatur carmen , maneali 
V^ ^us amicii» Berol. Pirckh. Ad amtcum, ([uod vulgus forlu^ 
*flm «ef/ttitur vett. edd. octo. 

.1* DXTUB IN0FFBH8A£ MBTAM TIBI TAN6EBB TITAE. PIu- 

^ codd. et edd. vett. omnes : vitae tibi tcmgere metam; Qemers 
^m Gall. metam tihi tangere vitae unus Yatic. Leid. uterque^ 
^alat prim. et ed. prima. Quod cum Heinsio probare non duhu 
tsivimns prae vulgafa^ propter sonum commodiorem, donec id^ 
<)uod Zinzerting. Prom. Crit. p. 166. in sub codd. reperisse se di- 



§4 P. OVIDII IttSONIS 

AMe tiilnam pro te possent mea reta Tntefe, | 

Quae pro me duros non tetigere deos. 
5 Donec eiia feUx, moltos numerabis amicosj I 

Tempora si fuerint nubila, solus eris» 
Aspicis, nt veniant ad candida tecta colnmbae^ I 

Accipiat nullas sordida turris aves? 
Horrea formicae tendunt ad iuania nuuquam: | 

10 NuUus ad amissas ibit amicus opes. 
Vtque comes radios per Solis euntibus nmbra estf H 

Cum latet hic pressus nubibus, illa fugit: 
Mobile sic sequitur Fortunae lumina vulgusy I 

Quae simul inducta nube teguntur, abit 

B* possint. II. cbeal est» 14. oocteb 

cH atqae conspidtur in cod. Crer. : ineffmsam vitoe I. #• metant 
a libris pluribus firmatum erit. Nam ad sententiam aeque boniua 
est, cura de circo utique, non de stadio translationem fi^ri> contra . 
atque Burmannus vult^ metae pro Unea usurpatio et similb loeoi I 
4^ Sy 35 conHHonstret. 

3. PRo TE FossENT. fossenf pro ie vett. edd. praeter Bo- 
noniens. et fortasse Palat. sec. Reliqui codd. Heinsii et nostrix 
pro te fioeeenk po^stnl e Francoi*. et tribus tibris receperat ! 
Heinsias* 1 

5. DONBC ERis VELix* Dvm fnerts fMx Bnsl. pro var. ucr. \ 
Crnn fueris feUx floril, Berol. eria soepee unus Heinsii. Hoc ^ < 
stickon exscripsit ViDC. Bellor. sp. li. 7» 119* Yers. 7. oeititfnl 
Berm Vors. 8. Ut tapiat Francius. 

10« IBIT AMfcvs. curril otntcus cod« Bersm. iendU Hfntoiia j 
GalL Heinsius vise$ (non t;tsiQ coniiciebat. Hoc disticlion habet 
Vine* Beliov. L L i 

11« VMBRA. Heinsii eodices omnes, exceptis duobus^ et eiitf j 
prima editio, nostri codd. praeter Reland. edd. cum floril. Mur^ 
mellii praeter Vic et Ven, addunt in fine versus esl. Ita etiam 
voluerat Francius, ne^ue si bene perpeodas locum, abesse potest^ i 
primum propter manifestam stribliginem: tfmbra) iUa in eodem | 
eDQndato posita, deinde quia quod v* 13 est seqtitlurf-in protaal i 
verbum, comitari sive coraitem esse, posdt^ non adiectivum. De i 
atractura buius et seqoentis versus cfr. Met. 10, 190 — 193. 

13* LUMiiTA. fnuftmi Leid. sec. mmina Letd. prim. RdL ; 
pro T« scr. Itmtna Vinc Bell. L c 

14. mjBm. nocle Palat. sec uterque Polit. Reg. GalL Serr. 
notem Heinsii, noster Gueiferb. et Berol., sdlicet interpolati. Ac ; 
damnaverat Hdnsius in schedis. Burmannus tamen recepit pro i 
Ovidiana manu, quia ntibtbu« praecessisset, quanquam nocte t^ 
fcunina posse demonstrandum cirat* 



TfilSTnnL UB. L EU IX, fg 

preeor, ni semper poMiiit iibi faka Tideri: 15 

Sant tamen eventu vera fatenda meo. 
Dnni stetkuns^ tarbae qoantum satis esset, habehat 

Nota qiildei&, sed noQ ambitiosa domu9. 
\t simul impulsa est, omnes tlmuere ruinani 

Cautaque communi terga dedere fugae. 20 

ilaeva neque admiror, metuuit ai fulmina, quomm 

Ignibus aflSari proxima quaeque solent 
M tamen iu duris remaneutem rebus amicum 

Qaamlibet inviso Caesar in hoste probat 
ka solet irasci^ neque eoim moderatior alter, 25 

Cam quis iu adversis, si quid amavi(^ amat. 

21, iiec« 22« vident. 

^ 15. BEMnR PoggiKT. poMifil MntfMf Beg» VitL Serr. tre- 
iedmReios. cum eius prim. ed., nostri Guelf. et Cre?« fHMvM 
^ «Mper Leid. uterqne. Vers. seq. Sed tam^ pnnu Vat. fth' 
M§ fm HeiiwiuS) fuiura meo Fraodus rolebat. 

17. HABEBAT* hahebam Gail. Serr. Busl. Palat. lec. Leid* 
D^en)iie, Joo. Seguer. Guelferb* Crer. Doyem aiii Heinsii com eius 
?riin. edit. 

19. AT siMUL. 8ed 8um immdsa Palat. . prim. Sed dmvi 
^^tinc Heinsii. Quae eimul Gail. Ut eimul Reg, Palat. sec. 
^* Rd. duo Heinsiani. Ui eemel Busi. Leid« uterque, sex Hein- 
S Bem. Seguer. Berol. Crev. 

20. CAUTA9UE. Cunctaifue Gall. Busl. Leid. aterqoe pro 
^* scr. tres Heinsii^ Bern. Rei. iJaptaque Berol. Versaque cpr- 
gefcat Francius, 

21. KB^uK ADMiiiOR. neo odmiroT decem Heinsiaoi , Bero. , 
ostripraeter Guelf. et BeroL, qui: Saevaque non miror^ et edd. 
^ riimum Palatinma sequimur et Ladimannum V. Das. loco 
'pra dtato. 

22. ^uAs^UE YiDEXT. saepo sdileni Crey. videni arripnerat 
'^'niaoDiis ex Leidensi ytroque, inepto argnmento» ^uia quae ^ 
^tor Diagis terreant* Num igitur tum yidebant amid? Hoc di- 
i^oQ post sequeos collocat et vers. 23. In duria awiem reme^ y 
^ Vinc. Bell. Sp. b. 7, 119. 

.24. ^tTAMLiBET ox Rcg. Tar. 8cr. Herculan. qoinqoe Heia- 
^tt et Vincentio BeUovacensi. QuemUbei Jun. Reliqui omnes et 
^edd.: QuoUhei. 

25. KEo 80LET IRA8CI KS^UE* NoH 8oUii Rdaod. m^quo 
%• pQt Gall. Serr. Busl. Francof. sex alii Heiosii^ Guelf* a pr« 
' "em. Rel. Crev. cod. Bersm. Reliqui et vett. edd. : neo. 

28. cuM ^uis JLTC. Cum qukd Palat. sec Mor* pro var 
^* cod. Bersm« et septem Heinsii. Sl q^ hau Leid» prinu 

5 



gg p. atnjn nasonis - 

De- boinite Argolici postqnam eognoc^t Orestae^ 

Narratur Pyladen ipse probasse Thoas. 
-Qoae fmt Aetoridae cum magno semper Acbille^ 
so Laudari solita est Hectoris ore fides. 

Qnod pins ad manes Theseus comes isset amico, 

Tartareum dicunt indoluisse deum. 
Eiaryali Nisique fide llbi, Turne, relata 
Credibile est lacrimis immaduisse genas. 
33 ^ Est etiam miseris pietas, et in boste probator. 
Hei mibi, quaiii paucos haec mea dicta moyent! 



Bern. H quia amamt Crer. tn quid adanuwtt Palat. pnm. m 
tres libri Heinsiani ^ edd. Tett. nostrae omues. Frobabat Im 
Heinsius. 

27. ARGOLici — oRESTA£. Palatiuus ' primus et ineli(M|^ 
codd* magno numero: Oreste. Orestem ex Heinsiauis solus Gr*" 
^jus, Seguer. pro v. scr. Rel. edd. vett. omnes. Oresten Be 
Orestes quinque Heins. Seguer. Omnes libri veteres^tam scrij 
quam impressi: ^r^o^ico, quod correctum debetur Heinsio. Y< 
20« Auctoridae Palat. prim. Hactoride Guelf. | 

31. iss^ET ex Palat. prim. Leid. utroque, Rel. septem Hein* 
sianis et eiusdem prim. ed. iret reliqui libri et vett. edd. ivU Pa 
lat. sec, unde Heinsius faciebat: irit; comitavit unus Mediceoi 
Barberin. et Berolin. Heinsius inde eliciebat: comitaritm In Tulgat) 
improbabat sibilorum frequentiam. 

32. iNDOLuissE. non doluisse Politiani uterque, tres fi 
Heinsii et noster Relandinus. Heinsius suadebat: num dolut$M 
Francius: ohstumiisse, Withofius in annot. or. fun. SummeriDad 
1752. p. 48: dicunt hunc soluisse; non male, Schraderi iudicid 
at nostro, non bene. Offendebat enim in verbo ithdoluisse^ qno^ 
eodem, quo hic significatu habes 2, 570. 5, 4, 38. Yers. 35. ^ 
ridHi nostrique Guelf. a sec. m. j 

36. EST ETiAM Erc. Parum praesidii loco huic conclaiDao 
a scriptis libris est. pietas miseris uterqiie Politiani, duo Heiiii 
et Seguer. etiam in miseris Palat. sec. vett. edd. octo. etifMi 9^ 
serisque fides Richelian. Pirckh. ed. ]3ononiens. Reliqui odMI 
etiom miseris pietas. Yinc. Bellov. Sp. h. 7, 119 haec verba M 
bei: pietas et in hoste prohatur. Heinsius coniedt: Ista «^J 
miseris pietas vd ah hoste prohatury vel: Ista etiam nnsero ^ 
At pietM in miseris non magis Oridianum, si modo latinuin, (p^ 
eandor in amids^ quod Sduraderus Emend. p. 208. reprelieoi 
ptetas mkero multo etiam minus; neque andiendum puto Barmfl 
num, Mi ex fioe versu huc retrahentem. Accedit^ quod non paa| 
tantufli litteris a librorum fide emendatio Udnsiana recedit. ^ 
tur nobis scribendi compendinm perperam intellectum caosa cot 



TBISTim UB. hEUJX. ^f 

nnBpendi Temifl Aiisse. Constat «lepeDiiinero in libris Hstis lit- 
teras iiutiales F et P conftiDdi a libraiiis. Ita Trist. lib. 3, 9, 30. 
cod. Berol. pro; Pallentesque exaratam liabet: FaUentesque. Porro 
Ettera P lineola transversa in calce notata, qaae signiticare solet: 
Ver, similliina est litterae,£. Habes ita lib. 2, 124« pro ^ulgato: 
Ematmterit in nonnuUis lil>ris; Perniatumeriiy Tix ex alia origioe 
deriYanduiD. Item Ib. t. 233. Perbibit et £bmt in libris, et ne de 
origiDe possb dubitare, alii: PraehulU Fast. 6, 745. HeiDsius in 
cod. Fraocofurtano iDveDit: Ediderat^ quod con-ectum erat ia: 
Miierai^ cnm Tulgo legamus: Reddiderat. Atque italb. 622» ed. 
Dostr. codd. Fast. 2, 737. cod. Schraderi, Met. 15, 34 cod. BeroL 
Notaodiiio etiam, compeDdium illud vetastissiuMim esse testibus >el 
MagDone et Paulo Diacono apud Putschium p. 1567, 1623. et lit« 
teram £ quadratam ex scriptura capitali etiam in unciali et mi- 
DQscala occun^fre. In codice Relandi Fastorum, quem contuli, et 
£ quadratum et, si rotundum esset, P simillimum \idi. Deinde hoc 
^ loco praeter 'ignoratum compendium scripturae peccatum yidetar 
io Tocum distinctione. Lege igitur nullo praeterea apice mutato : 

Persfet iam mlseris pietas: et in hoste prohatur. 
fPriiui Tox, quam restituimus, satis familiaris in eadem sententia 
Ondio est, cfr. Pont. 4, 10, 83: 

Haec Uhi^ qui perstas indecUnaUts amico; 
!Wl 4, 6, 7 : Perstat enim Fortuna tenax^ et alibi. Reliqua in 
I^Teno, iam in exhortatione ut Her. 2, 83: doct^s iam nunc 
ff^MnaSj et pro quamviSy Met. 13, 498 : cecidieti et femina ferro 
tfffiidetoo cum imperativo, ut Art. am. 1, 179: 

Parthe dahis poenas; Crassi gaudete sepulti! 
Tdibid. 2, 119: lam molire animtifn, qftii duret et asPrue formae: 

Solus ad extremos permanet ille rogos; 
Fast 2, 148. et centies alibi; haec, inquam^ in vujgus nota sunt. 
I^us sententiae est aptissimus , dicta enim in sequenti versu sunt 
«a ipsa adhortatio, uti alias compellare dictis Met. 8, 789 , exsti" 
^}m iictis Fast. 6, 588. Apte etiam et eiBcacem in modum ita 
"oiri carmen nezno, opinor, negabit. 



Naro Doyae elegiae ut hic inithim constituamus , primum libri 
"nciunt, quorum Leid. uterque et Pirckh. ab hoc ipso yersu 37. 
i^vum carmen ordiuntur et posterior quidem cum hac inscriptione: 
'Vo ma^no /amae consortis gaudet honore, Relandious a sequenti 
iP^ntametro. Crev. versui 37. adscriptum habet glossema: Epistola 
W, 9iHim quidam vohini esse de praecedente epistola. AUi iamen 
r^j quod est epistola per «e, in qua congratulatur de sapientia 
|Mici, iguae ei profuit, cum sihi sua nocuerit; sed rubrica tamen in 
•• codiee facta versu demum 39, quemadmodum etiam in reliquisy 
|l^itoino utro^ue, exc. Voss. Francof. Regio, Moreti, Bernensi, Be- 
'^uoeosi, qui inscriptionem omittit, cod. Bersmanni, aliis non pau- 
t^ Heiosii et dusdem prim. ed. Horum codd. de versu initiali 
^ manifestus error ortus videtur ex glossa in inargine veteris 
^* ambigue posita. Deinde si de argumento utriu«que carminiit 

5 * 



eS r. OTIDU NASONIS 

Hi 



Lio fitatus, haeo rerum nuno est fortnna meamm^j 
Debeat ut lacrimis nuUus adesse modus, I 

At mea sunt, proprio quamvis maestissima easa^ j 
*> Pectora processu facta serena tuo. 
Hoc eventurunv iam tum^ carissime, vidi, 

partis, ot plarim! statuunt, dispidas, q[uaram altera multos a< 
poeta, altera oni gratulator, conciHari Uaec sane poterant, si ai 
eam adhortatos esset, ne iUe felix sibi miserrimo &dem denegai 
Quod tamen non facit, sed tantum ^erbis pessime auspicatis pti-| 
mum de Fortunae inconstantia, deiude de fortunae amici accession^ 
agit. Denique ad ean<^era personam otromque sermonem spectare 
minim^ constat* Nam si quts ad Carum postrema scripta potet, 
certe non de munere^ quod Pont. 4, 13« ad illum delatum dicita% 
Caligulae et Drusi educatiooe, cogitari potest; uterque enim huioi 
carminisannonondumnatierant: versui vero secundo^ Qui legis fto9 
nobis non mimieua opus nominis Cari designatio, quaiis Pont. 4$ 
13, 2. et alibi occurrit, commode inesse non potest. Quin certo afe 
coi^pistola& loco illod carmen non inscribi, sed ad quemcunqoe 
, totius libri lectorem pertinere ut 3, 10. et alia, vox opus ostendit 
37, Hic sTATus. Is 8iatu8 Palat. prim. Reg. Put. GaiL 
Sery. Busl. Pirckh. Jun. Francof., quindecim alii Heinsii cum eiQl 
prim. ed., nostri Goelf. BeroL et Kel. com ed. Bonon. Fortam 
ex omissione litterae initialis in Hic postea in novae elegiae ioitio 
afiahjre pingendae. Yers. seq. ahesse FsHaU prim. Francius : DAeaA 
hia hicrimis nullua ut esse modus. 

39. AT MEA. Et mea prim. ed. Heinisii. Ji mtfci Bono(U 
Comb. Mens mm sit Pot. Mens, mea ewU Pirckb. 8unfj qood 
olim Jac. Roveros coniiciebat, codd* fide nititar non moltoramt, 
Reg. Gall. Busl* prim. Vatic. alter. FoIit.y nostrorom Goelf. BeroL 
et edd. Bonon. Ald. Reliqoi libri omnes: sint^ qoos tamen non 
seqoimor. metissima Palat prim. 

40. FEocESsir. Codd. Heinsiani com nostris et Tett. ^d.: 
pro sensUj nisi qood exc. Yoss. notante Heinsio: pro censuj naffl 
m ipsa codicis coliatione a manu Isaact Yossii, qoai^ descripsit 
Heinsios, diserte volgata exstat; Combii: proventu; Berolinensis: 
procasu; idem Relandinos pro varia scriptora exhibet addita glossa: 
successu.^ profectu^ qood editiones occopaYerat, coniectora est FaH 
bricii vel Naogerii, teste Bersmanno. processu coniectora assecu- 
tus estBormannus ex illa, quam putabat, Yossiani codicis 8criptara|^ 
quo Relandinus liber, si ab eo inspectus .fuisset, certius eum daceraP 
poterat. Non dubitamus pro vera et auspicata emendatione agno- 
scere, coius notae vix alteram in hisTristiumlibris proposuit. Heift- 
sius infelidter : pro sensu Tetinere , Tel : post sensimy tcI deniqae^ 
per sensus reponere tentabat. 

41. «oc sTENTtrRUM. HoG sgo ventwrum Reg. Gall. Polit* 
aec. exc. Yoss. decem Heinsii, Bern. Rel. Hoc miM venU FtsU 
Jon. noTem Heins. fierol. Heins* prim* ed. ^ t nostrae yett. So^ 



TRISTIVM US. f. BU IX. eS 

Ferret adbac istaiii cnm muior aura raiem. 
£Sye aliquod mornm, sen vitae labe carenlis 

Est pretiam; nemo plaris emendas erat: * 

Sive per ingenaas aliqais capat extalit artes; 45 

Qaaelibet eloqaio fit bona caassa t^o. 
fiis ego commotas dixi tibi protinas ipsi: 

Seena manet dotes grandis^ amice, taas. 
Baee ndhi non oviam fibrae, tonitrasve sinistri| 

LlDgaave servatae^ pennave, dixit avia. 50 

AQgorium ratio ^ et coniectara futari: 

44* ba1[>eDdi]8 ent. 

«tttwnim prim, Polit. prim. Vatic. ancw MedlceiM» Pahtt «ec. 
Rotteadorf. Guelf. a correclore, Rel. pro var. scr. Bwi Vmfi «iwi- 
jjnnn Palat. brim. Kae^ tiM t^tiinim Pirckh. Ko^ %Vb% veitl. 
nbr. Seguer. Crer, et qoi restant. Ipsi non nirais confidinius re- 
^^ soripturae. tom iitii»c Busl. Palat. sec. Rel. iam Itmc 
Oia., alii non inulti. Itmc tam Put et nonnulli. Iimic cum Jun, 
«. MnroR Palat. prim. exc. Vom. Leid. uterque^ Serr. 
«A «noque Heins. et eius prim. ed. Franc* cum Guetf. a s. m. 
^2^*el tre», Crev. Reg. et Mor. pro Tar. scr. \wm awik unus 
nSBd. Reliqui et Tctt edd.: miimf. Vert. seq. carettlts Pa- 
bt jjriai. 

^. KST — XMEKDirs XRAT. El preltum prim. Palat. hk* 
•*^ «rirt pr^» Vatic. Palal. seew Guelf. a^pr. m. Rel. pro var» 
<<'• hiktichis cril PoHt. sec. Rottendorf. et duo; hoc Heinsius 
'^H. Heliqui tamen codd. omnes cum vett. edd.: emetidu» wa%t 
J® ^od: eril Reg. et tres Heinsiani. lllud^reTocaTimus cum li- 
jwram rererentia, tum quia yenustius interpolato illo. Cfr. Am. 
■) O) 34: St |0 fioti emptam tM;Uel, emendus «ral. 
^P* 4} 15, 22: Talis ttior^ prslio ve{ sil emenda mtM. 
^aoa. tert. cons. Honor. 188: emitur iola vtrlulc poleslatf.^ Venu 
^' i"^. atiret captfl BusL , unde tieinsius : altu# comiciebaty * 
'«• otepii^ Goptfl txsetere arles. 

^7. coMMOTtJS — PR0TINU8. cotttHCltis dijr» Pirckli. ttmuH 
J^^^l* ffwAdfins pro: prolintis malebat Scbraderus^ sine causa^ 
^* PoDt 1, 9, 2: Qtiae mihi de raflo taa venil eptslok» GbIso 
^ Protinus esi locrtmis liumlda fackt tneis. 

?* ^* 44: geres atilem, st &oc protinus libt perstiaserta etc ep. 
^' f^Iosop^ia protinus deleclal, dtim eanaU 

^' HAEC Palat prim. Put. Serr. novem alii Heinsii. JVec 
^ Busl. Non mtht quatuor. Hei mt^i Palat. sec. Reliqui et 
^ Hd.: Hoc soffiilust)e Polit. prim. Palat. sec. Guelferb. Vers. 
^ l^i^qtte — pennave Gall. Rel. Xin^tiaoe — pennaque edd. 
I^ omnes. Ltnguaque — pemtagtie Jun. Berol. Vers. 61. oc 
•J^tt prim. Vat. rolto d limc contedtira TCtt. cdd. nosfrao 



70 R OVIDH NASONIS 

Hao diyinavi notitiamque tuli. 
Qaae qnoniam rata sunt, tota mihi mente tibique 
Gratulor, ingenium non latuisse tuum. 
&5 At nostrum tenebris utinam latuisset in imis ! 

Expediit studio lumen abesse meo. ' 

Vtque tibi prosunt artes, facunde, severaej 

Dissimiles illis sic nocuere inihi. 
Yitatamen tibi nota mea est: scis artibus iUis 
60 Auctoris mores abstinuisse sui. 

63. quoniam vera est. 56. £xpeclit in studio numeo. j 

62. HAC DiTixATi. Hctec divinavl Reg. decem HeinsS 
Bern. Rel. a pr. m. edd. vett. omnes. JIoc Put. K<m Pirckll 
Gall. Ldd. uterque a m. sec. Guelferb. Neo Francof. Mor. Jott 
Berol^ iSic ego awinam nci. Crev. j 

53. 9(rAE QuoNiAM RATA svNT. £t quonlam vett. e<M 
omnes. quoniam rakt esl prim. Polit. Guelf. et Rottendorf, qt»' 
niam raia iota etc. prim. Yat. et Pal. sec. , sed ia Vatic. a nwfll 
recentiori addito: sunt. qiionUm rata tint prim. Palat. Reliqd 
libri : quoniam vera est^ omisso tamen eet Berol. et Crev. Ex P»- 
latini egregii scriptura Heinsius coniiciebat rata fit^ acpte 5 sed ma- 
lumus: rata sunt^ quod commcde referetur ad flaec v. 49. ti(i 
mente miUque Reg. Leid. prim. Palat. sec. Gtielf. Bern. Berol 
Crev. edd. vett. omnes. 

66. EXPSDiiT sTVDio i.crMEir. ^tucUo — meo Put Mefi 
Sery. Busl. Palat. $ec. Leid. nterque^ Jun. Seguer. Francof. tigiil 
meliores Heinsii, nostri cum Bern. Reiiqui et vett. edd.: etim 
— meis. Parum interest. Illud autem mirum est, BunnaDna4 
nescio quod somnium suum ne verbo quidem addito ausum fuisfl 
interponere, pierosque deinde editores obsequentes habuisse. Ndl 
]us liber id agnoscit, quod ab illo editum est: Expedit in 8tadi»l 
omnes, duobus exceptis, cum vett. edd.: Expedut «ft«d.;.atqaf 
ita edidit Heinsius> quod ultra captum Burmannorum videtur fuiste. 
Vid. Fast. 4, 406. Her. 10, 112. 17,170. ibique Loersium; Chai 
ris. lib. 4. p. 239. Diomed. 1. 2. p. 447. Putsch. Noo jdiffiteflJ 
dum tamen est aeque emendatum et fortasse magis etiam ex uH 
loquendi Ovidiano esse, quod cod. Reland. exhibet:: Expe^ ^ 
apposite interpretatur : utile fuisset. Neque abludit cod. Beifll 
nens. , qui : Expediet. Exempla ex multis pauca accipe : Fast 
699. 2, 107. 4, 122. 6, 371. ^et, 2, 170, 647. Her. 9/ 
168. 12, 119. Tr. 2, 69. Editio Rubei tjpothetae errore; . 
pedU studiis, Etiam numen non admonito lectore dedit Burmj 
nus, cum et codd. Heinsii, nostri et vett. edd.: lumen habeant, 
^nae opponuntur, tenehrae id exigant. 

58. DissiMiLEs — MiHi. Diffinies Palat. prim. meae Gi 
Palat. sec. Bem.) idem sub rasura cod. Gueli. latere videbaf 
Vers. 59. est omissum iu Guelferb. 



TaiSTiYU UB; 1« BL. IX, X. ^l 

MScis vetus %oc laveni lasain niifai earmeii: et idoSf 
^ Yt non laadando^, sic tamen esse ioeos« 
Ergo nt defendl uuUo mea posse eolore^ 

Sic excasari crimina posse pnto. 
Qna poies» excasa^ nec amici desere cimsam: B5 

Qoo bene coepisti, sic pede semper ea9. 



^^ X. 

vlist mihi, sitqae precor, flavae tatela Minervae, 
Navis; et a picta caisside nomeu habet. 

6ftve opus est velis, minimam bene currit ad aaram: 
Sive opus est remo, remige carpit iter. 

Nee comites volucri_conteuta est vincere cursa; 5 
0<^pat egressas quamlibet ante rates. 

l&fc l^ter fluctus fertque a^silientia longe 

7. patitar fluctus* 

6&. 9UA poTKs. Qua potes^ Falat. priin. Quam pote$ Gall. 
/oQ. Francof. Berol. quinque Heinsii et eius prim. ed. deset^ cftif* 
80$ Jun. Berol. wmen Mor. tres Heinsii. cofmon Ldd. uterque. 

ee. 9U0 BEKE — i^G FEDE Heinsius edidit ex Falat. prini. ' 
FraBcof. et sex aliis eum prim. ed^ Accedunt Guelf. Bern. oeroU 
Gr^. Quo pede — «ie hene Mor. pro div. scr. Rel. et longe pki« 
liim codd. cum vett. edd. Quo hene — sic hene Put. Gall. Mor. 
Aerr. Leid. uterque, exc. Yoss. Ut hene — - sic hene Jun^ et tres 
Bemsii. Possis couferre Art. am. 3, 65: 

^ec hmia toni eequitWy quam hona prma fuU^ 



. X. 

|,. Inscrr. De navi Francof. De nave et eius Ulnere Serv. Lo^ 
ijttUur de nave Berol. De rale Idtura facit hanc , quoque de red- 
mra Pirekli. Berol. Navim laudat^ quam in Cori/nihiaoo elnu 
}AuU vett. edd. 

' 3. TEi^is. veZo fdmiam hene Guelf. 

. 6. 91TAMOBET ANTE. qualihet arte Palat. uterque, Put. 
Gall. Serv. Busl. septemdecim Heinsii, Guelf. Crev. Rel. vett. edd. 
omnes. Minor codd. pars id^ quod expre^simus ; ,sed illud alterum 
fuoBiodo ortum sit, ostendit cod. Bern., qui: quaniKhet arte» Leid. 
(liai. Seguer. Berol. et prim. ed.: quasVM ante, 

7. PAiUTEii FLUGTug. Sic codd. fere ex dodrante: Falat* 



4f P. 0VII»IKAS0NIS 

Vrbe, iim qme iam ttOB ^eniidd pede ei^: 
Sed scopulis, Ponti qoos baec babet ora sinistri 
40 Inque feris JScytbiae Sarmatfcisque iugis^ 
Et tua sunt silicis circum praecordia venae^ 

Et ri^dnm ferri semina pectus babet; 
Quaeque tibi quondam teriero ducenda palato 
Plena dedit nutrix ubera, tigris erat 
45 Aut mala nostra minus^ quam non aliena putares, 

42. habentw 45. At mala nostra — - qnam nanc 

38. VRBE, MEo. Es$e meo Gall. Busl. Bern. et tres Hein- 
st!. In fine est omittunt Firckli. Leid. prim. Bern. et tres Heinsii| 
qiiod ille probabat putahatque: pedi legendum esse* lYers. 40. 
Swmatiaeque corrigebat Francius post Dousam filium. 

4U »UNT siLicig. Idem nic: etant silicM. siUculn G&\h 
Firckh. et Yaticanus unus, (Burmannus, quod in Heinsii schedis 
exstat: V aiic legebat: (fmnque alios) cum Heinsii prima editioDe 
et nostra Bonooiensi. silices clrcum praecordia natt interpolati 
codd. Guelf.%prim. Polit. prim. Yatic. et Palat. sec. 

42. KT RiGiDUM — HABET. rtgidi ferri Guelf. hahent Mo- 
reti (non Gall.)^ Rel. et ed. Bonon. 

43. DUCENDA. sugenda Bern., quod placebat Stettlero, qui 
Uivenal. 12, 9 allegabat, ubi eadem scripturae diversitas. 

44. pLENA DEDiT. Praehuerat Francius coniiciebat. Hoc 
certe commento elegantior est scriptura cod. Crerennae : Plena da-' 
hat nutriXm 

46. AUT MALA NOSTRA MINUS, ^UAM KOW ALlENA PUTA- 

RS8» Jlanc mala Palat. prim. Haud mala Reg. Put. Gall. Serv. 
Busl. Leid. sec. septem Heins. cum eiusdem prima editione, Se- 
euer. Bern. Haut Guelf. a m. s. Francof. Jun. Rel. Berol. Aui 
Firckh. Falat. sec. multi, ut puto, Heinsii et vett. edd. nostrae 
qmnes. At Moret. et sex Heinsiani; tum hi tres, Reg. Put. Se- 
guer. pro var. scr. Aut si nostra Palat. sec mvnus quam nunc 
nnus Yatic. minus quid nunc Comb. pro div. scr. Reliqui codd. 
et vett. edd.: (fuam non, putasses Put. Serv. Palat. sec. Jun. Rel. 
yett. edd. nostrae omnes. Reliqui codd. : putares, Igitur Heinsiui 
post Tanaquilum Fabrum epp. 1, 23. ita edidit: 

At mala nostra m,lnusy quam nuncy aUena putasseSj . 
^t interpretatur : At saltem mala nostra minus a te alvena puiias» 
9ss^ quam nunc fads. Desidero acumeh et elegantiam. Nam 
istud: si non fedssesy quod fadSy non mcusarem^ admodum ieiu* 
num est^ et quam nunc paene abundat. Idque vel Burmannutf 
^^isse videtur^ qui tentabat: 

At mcikk nosPra prius, quam nuncy aUena putassesj 
^uamvis immerito a Schradero hoc nominre laudatus. Nos mirito^ 
rum et bonorum Hbrorum' scripturam sequimur et postliminii iortf 
revocavimus. De Aut et putares von Dtigamas, immo aptius quo*^ 



TfilSTITH UV. h m^ Vm, IX. n^ 

Ihsvtif^tqm mihi non agerere renfl. 
Seil qaoniam aecedit fatalibas Iioc qaoqne damiSy 

Yt careant numeris tempora prima sois} 
Effice, peccati ne sim memor lioina et illo 

Officium laudem, qno queror, ore tanm. ^ 







EC 

elor inoffensae metam tibi tangere vitae, 
Qni legis hoc nobis non inimicus opus. 



dammodo At et puiasses flEitemiir. Veroin illnd mlnns^ qmm ftofi 
oliena interpretatiooe tantam indiguisse hactenus putamus* Poterat 
dixisse: non alkna^ eodem sensu; sed a^tificiose simnl toqui et mo- 
daratius optare maluit, vel minorem aflectum, qnam animum uoa 
dieDam, li. e. prbpeosum, exigit. De sententia cfr. Met. 8, 600 1 
SifKi^ Hippoaamasu, aut »i minu» tmpiuM esMl. Sen. ep, 49: 
fMiMltim est quod vivimuSf vd adeo puncto minus; de locutione ar» 
ti&aosa, Sueton. Tiher. 26: paulo minus^ quam privaPum egil» 
Sen, ep, 20: quanto. minus, quam strameniis incubaniem. Seo. 
tliet. controY. 1, 3: quanio minus^ quam in templum resiluit. Apud 
graimnaticos veteres «tiinus quam finita pronomina et sinnlia passim 
occorrunt. In contrario tamen ad?erbio longe usitatissima ea est 
locutio, Fast. 1, 170; 4, 299; Lucan. Phars. I, 1. 

46. DUlilTIAE^UB MIHI KON A.6EBERS RBU8* DuritiaB 

mthi nunc non ag, excerpta KloekhoTii^ et ita emendare olim ^o^ 
lebat Graevius 3yll. epp. 4, p. 175., scilicet non intellecta illa 
Btructura: putares et agerere^ cuius en exempla satis obTia» sed ab 
Heinsio plerumque tentata: Fast. 2, 150, 447. 3^ 809. &> 534. 
Latebat etiam aliquid sub litura Gtielf. Yers. 47« acceduni — « 
hm Reg* cum Rei. pro var. scr. Bern. sex Heinsii et vett edd. 
omses. Yers. 49. peccanH Palat. prim. Yers. 50* q^ar edd, 
Tett. omnes. 

IX. 

Inscrr. Ai Ofnicifm Francof* Ai Seuerum amkum suum codi 
Serv. (gloss. cod. Pirckh. ad t. 57. severe: nom. pr. atiter qui# 
tu es tragoedus.^ De hono amico Berol. Hortatur carmen y manenA 
gusd fidus amicus Berol. Pirckh. Ad amicum^ quod vulgus forlu^ 
fiom sequitur vett. edd. octo. 

.1. DXTUR INOFFXNSA£ MBTAM TIBI TAN6ERB TITAE. Plu- 

nmi codd. et edd. vett. omnes: vitae tibi tangere metam\ oemars 
metam Gall. metam tihi tangere vUae unus Yatic. Leid« uterque^ 
Palat. prim. et ed. prima. Quod cum Heinsio probare non dubi^ 
taTimus prae mlgata^ propter sonum commodioremy donec id^ 
quod Zinzerling. Prom. Crit. p. 166. in suis codd. reperisse se di- 



04 P« CmDH N48QNIS 

Atoto titfnam pro te possent mea Tota Tntere, 

Qoae pro me duros non tetigere deos. 
5 Donec eris feUx, mnltos nnmerabis amicosj 

Tempora si fuerint nubila, solus eris. 
Aspicis, ut veniant ad candida tecta columbae^ 

Accipiat nulias-sordida turris aves? 
Horrea formicae tendunt ad iuania nnuquam: 
10 NuUus ad amissas ibit amicus opes. 
Vtque comes radios per Solis euntibus umbra esiy ' 

Cum latet bic pressus nubibus, illa fugit: 
MobUe sic sequitur Fortunae Inmina vulgus, 

Qnae simul indncta nube teguntur, abit 

B* posrint II* dMfl est; 14. oocte^ 

cH atqae tonspicitur in cod. Crev. : inoffmsam vlto« I. #• melom 
a libris pluribas firmatam erit* Nam ad sententiam aeque bonuni 
est, cum de circo utique, non de stadio translationem fieri, contra 
atque Burmannus Tult, metae pro Unea usurpatio et simUb lociif 
4y 8, 35 conHHonstret. 

3. PRo TE FossENT. possenf fro te vett. edd. praeter Bo- 
tioniens. et fortasse Palat, sec. Reliqui codd. Heinsii et nostri: 

S^o ie poeeenU poeeint e Francot et tribus libris receparat 
dntius« 

5. DONBC KRis FELix. Dum ftierts fdts Bnsl. pro var. scr. 
Onm fuerie feUx floril. Berol. erie eoepee unus Heinsii. Hoc di- 
stidiofl exscripsit ViDc. Bellor. sp. b. 7, 119. Yers. 7. vaunni 
Benu Vers. 8. Ut eapiat Francius. 

10. iBiT AMicvs. cifrrtl ofntctfs cod« Bersm. iendU tMntoiis 
GalL Heinaus vieet (non vieU) connciebat Hoc distidion habet 
Vinc Bellov. L h 

11. VMBRA* Heinsii codices omnes, exceptis duobus^ et eius 
prima editio, nostri codd. praeter Reland. edd. cum floril. Mur- 
mellii praeter Vic et Ven, addunt in fine versus esl. Ita etiam 
▼oluerat Francius, neque si bene perpendas locumi abesse potesti 
primum propter manifestam stribliginem: utnbra, iUa in eodem 
eDunciato posita, deinde quia quod t. 13 est fe<]fifiiitr9-in protasi 
▼erbum, comitari sive comitem esse, poscit» non adiectivum. De 
atractura huius et seqoentis versos cfr. Met. 10, 190 -« 193. 

13. rvMiKA. munera Leid. sec. numina Leid. prim. ReU 
pro T* scr. UnM^a Vinc Bell. 1. c. 

14. K17BB. nocte Palat. sec. uterque Polit Reg. GalU Sarv. 
Bovem Heinsii, noster Guelferb. et Berol., sdlicet interpolati. Ac 
damnaTerat Heinsius in scbedis. Burmannus tamen recepit pro 
Ovidiana manu^ quia nnhibue praecessisset, quanquam nocte t^ 
loinina posse demonstFandum c^rat. 



TBISrmM. UB. L EL. IX« ^ 

^bec pnemr^ iit semper pomiiit Hbi falsa Tideri: 15 

Sant tamen eventu vera fatenda ineo. 
Dnm stetkims, turbae qaantiuii satis esset, babehat 

Nota qnidei&, sed non ambitiosa domu^. 
At simul impulsa est, omnes timuere ruinani 

Cautaque communi tergm dedere fugae. 20 

ISaeva neque admiror, metuult si fulmina, quonui 

Ignibus afflari proxima quaeque solent 
^ tamen iu duris remaneutem rebus amicum 

Qaamlibet inviso Caesar in hoste probat 
^ec solet irasci, neque eoim moderatior alter, 25 

Cum quis in adversis^ si quid amavit, amat. 

21, nec 23. ndenU 

IS. Bssma possurr. poMinl aemfmr Reg» P^t Serr. tre- 
Aboiii Heiiis. cum eius prim. ed., nostri Gruelf. et Crev. pQa$M 
^mmper Leid, uterqne* Yers. seq. Sed tamen prim* Vat. /«- 
toubiiiu Heiusius, futura meo Fraocius volebat* 

17. HABEBAT. hdbeham Gall. Serv. Busl. Palat. sec. Leid* 
otergue, Jun, Seguer. Guelferb. Crer* uoyem alii Heiosii com eius 
prio. edit. 

19. AT siMiTL. 8ed sum impulsa Palat. . prim. Sed stmid 
^. princ. Heinsii. Quae eimul Gall. Ut etmul Reg, Palat. sec. 
^iui. Rel. duo Heinsiaoi. Ui eemd Busl. Leid« uterque, sex Hein- 
«i, Benu Seguer. Berol. Crev. 

20. CAUTA^UE. Cunctctque Gall. BusL Leld. uterqoe pra 
Tar. scr. tres Heinsii^ Bern. Rei. €apiaque BeroL Vereaque cpr- 
^igebat Francius. 

21. KE^UK ADMiAOR. fido odmiror decem Heinsiaoi, Bem. , 
iostii praeter Guelf. et Berol., qui: Saevaque non mwoTj et edd. 
^tt. jPrimum Palatinum sequimur et Laclimannum Y. J)h. looo 
»opra citato. 

22. 9UAE9UE TiDENT. eaepe solstil Crer. ^ldeni arripuerat 
B|mnanDus ex Leidensi utroque, inepto argnmento, ^ma quae ^ 
Kaotor magis terreant. Num igitur tum ridebant amici? Hoc di« 
i^bon post sequens coUocat et vers. 23. In durie auiem reme^ ^ 
»««em Vinc. Bell. Sp. b. 7, 119. 

24. 9UAMLIB&T ex Reg. var. scr. Herculan. ^oinqne Hettt- 
^ et Vincentio Beiloyacensi. QuemWHd Jon, Rdiqui omnes et 
W. edd, : QuoUlel. 

25. KEO soLET iRAsci Ni^UE. Non eeHei Reland. neque 
^* Pot. Gall. Serv. Busl. Francof. sex alii Helam, Guelf. a pr. 
^ fiern. Rel. Crer. cod. Bersm. Reliqui et Yett. edd. : nee. 

26. cuM 9UIS ETC. Cum quid Palat. sec. Mor. tm var 
^» cod. Bersnu et septem Heinsii, 8i qide Jiuu Leid, prim. 



gg . p. atnjn nasonis - 

De* bomite Argolici postqnam eognoEvit Orestae, 

Narratur Pyladen ipse probasse Thoas. 
4)iiae fmt Aetoridae eum magno semper Acliille) 
so Laudari solita est Hectoris ore fides. 

Qnod pius ad manes Theseus comes isset amico, 

Tartareum dicunt indolnisse deum. 
Ewrali Nisique fide Ubi, Turne, relata 
Credibile est lacrimis immaduisse genas* 
35 ^ Est etiam miseris pietas, et in boste probator. 
Hei mibi, quam paucos haec mea dicta movent! 



Bern. «I qul8 amamt Crer. si quid adamavtt Palat. pnm. m 
tres libri Heinsiani ^ edd. Tett. nostrae omues. Frobabat ho 
HeiDsius. 

27« ARGOLici ~ oRESTA£. Paldtinus ' primus et meliore 
codd* magno numero: Oreste. Orestem ex Heinsiauis solus Ga'** 
^08, Seguer. pro v. scr. Rel. edd. vett. omnes. Oresten Bei 
Orestes quinque Heins. Seguer. Omnes libri veteres tam scri] 
quam impressi: ^r^o^ico, quod correctum debetur Heinsio« ^' 
20« Atictoridae Palat. pnm. Hactoride Guelf. | 

31. iss^ET ex Palat. prim. Leid. utroque, Rel. septem Hdtf 
sianis et eiusdem prim. ed. ire^ reliqui libri et vett. edd. ivU P» 
lat. sec, unde Heinsius faciebat: irit; comitavit unus Medicei» 
Barberin. et Berolin. Heiosius iode eliciebat: comitaritm In Tulgati 
improbabat sibilorum frequentiam. 

32. iNDOLUissE. non doluisse Politiani uterque, tres afi 
Heinsii et noster Relandinus. Heinsius suadebat: nim dohisH^ 
Francius: ohstunuisse. Withofius in annot. or. fun. Summemiaoii 
1752« p. 48: dicunt hunc soluisse; non male, Schraderi ium 
at nostro, non bene. Offendebat enim in verbo i$idoluisse, (fM 
eodem, quo hic significatu habes 2, 570. 5, 4, 38. Yers. 35. ^ 
fidli nostrique Guelf. a sec. m. 

36. EST ETiAM ETc. Parum praesidii loco huic cooclaiDat 
a scriptis libris est. pietas miseris uterque Politiani, duo Heifli 
et Seguer. etiam m miseris Palat. sec. vett. edd. octo. etiam m 
sertsque fides Richelian. Pirckh. ed. ]3ononiens. Reliqui omti» 
etum miseris pietas. Yinc. Bellov. Sp. h. 7, 119 baec verba b 
bei: pietas et in hoste prohatur, Heinsius coniedt: Ista efiatftj 
mlseris pietas vei ah hoste prohatury vel: Ista eUam niisero 
At pietas in miseris non magis Ovidianum, si modo latinum, q< 
eamior tn amidSj quod Schraderus Emend. p. 208. reprelieoi 
piefaw misero multo etiam minus; neque audiendum puto Bar' 
num, fN ex fine versu hac retrahentem. Accedit, quod non { 
tantufli litteris a librorum fide emendatio Ueinsiana recedit. ^ 
tur nobis scribendi compendium perperam intellectum caosa 



^ TRI8TIT1L JJB. I.EU1X. 0f 

niBp6i£ Temifl fUisse. Constat saepeDainero in librit Iffstit lit- 
teras imtiales F et P conftindi a libraiiis. Ita Trist. lib. 3, 9, 30» 
cod. Berol. pro: PaUentesque exaratam liabet: FaUentesque^ Porro 
fitteia P lioeola transversa in calce notata, qnae sigoiticare solet: 
Per , similiiina est litterae,£. Habes ita lib. 2, 124« pro ^ulgato: 
Emaimimt in nonnuUis lil>ris ; Penmtwruerit , Tix ex alia origioe 
denTaDdum. Item Ib. t. 233. Perhiblt et iSbibit in libris, et ne de 
origioe possis dubitare, alii: Praebuit. Fast. 6^ 745. HeiDsius in 
cod. Fraocofurtano invenit: Edideratj quod con-ectum erat ia: 
IVrdiderof, cum Tulgo legamus : Reddiderat. Atque ita Ib. 622« ed. 
Bostr. codd. Fast, 2, 737. cod. Schraderi, Met. 15, 34 cod. Berol. 
Notaodum etiam, compendium illud vetustistimam esse testibus i^el 
MagDone et Panlo Diacono apud Putschium p. 1567, 1623. et lit« 
teram £ quadratam ex scriptura capitali etiam in unciali et mi- 
noscula occunvre. In codice Relandi Fastorum, quem contuli, et 
£ quadratum et, si rotundum esset, P simillimum \idi. Deinde hoc 
ia loco praeter 'ignoratum compendium scripturae peccatum yidetar 
io Tocom distinctione. Lege igitur nullo praeterea apice mutato : 

Perstet iam mieeris fnetas: et m hoste probatuf. 
|Cnna tox, quam restituimus, satis familiaris in eadem sententia 
Onfio est, cfr. Pont. 4, 10, 83: 

Haec Uhiy qui perstas indecUnatus amico; 
ftiiL 4, 6, 7 : Perstat envni Fortuna tenuXy et alibi. Reliqna in 
.^Teisa, tom in exhortatione ut Her. 2, 83: doct^s iam nunc 
M< Jtftenas, et pru quamvis^ Met. 13, 498 : ceddistl et femina ferro 
ttjDdeton cum imperativo, ut Art. am. 1, 179: 

Parthe dahis poenas; Crassi gaudete sepultl! 
Telibid, 2, 119: lam moUre animumy qui duret et astrue formae: 

Solm ad extremos permanet ille rogos; 
P^ 2, 148. et centies alibi ; haec , inquara, ia vujgus nota sunt. 
JJexus sententiae est aptissimus , dicta enim in sequenti versu sunt 
»te ipsa adhortatio, uti alias compellare dictis Met. 8, 789 , exsti" 
*N|kre iictis Fast. 6, 588. Apte etiam et eificacem in modum ita 
Uii carmen nemo, opinor, negabit. 



Nam novae elegiae ut hic inithim constituamns, primum libri 
i^iwnt, quorum Leid. uterque et Pirckh. ab hoc ipso versu 37. 
ijofum carmen ordiuntur et posterior quidem cum hac inscriptione: 
ffo magno famae consortis gaudet honore^ Relandinus a sequenti 
P^tametro. Crev. versui 37. adscriptum habet glossema: Epistola 
i^P) ftfam quidam vohmt esse de praecedente efMota. AUi tamen 
oictfnf, quod est epistola per se, in qua congratulatur de sapientia 
i«nici, quoc ei profuit, cum sWi sua noctieri*; sed rubrica tamen in 
^l^codice facta versu demum 39, quemadmodum etiam in reliquis, 
jl^Matino utroque, exc Voss. Francof. Regio, Moreti, Bernensi, J3e- 
i^uoensi, qui inscriptionem omittit, cod. Bersmanni, aliis non pau- 
^ Heinsii et dusdem prim. ed. Horum codd. de versu initiali 
^ naanifestus error brtus videtur ex glossa in ^nargine veteris 
^* ambigue posita. Deiode si de argumento utriusque carminlg 



eS ?• OTiDU NASONIS 

jtlio fitatns, haeo rerum nuno est fortnna mearam^.j 

Debeat ut laorimis nuUos adesse modus. 
At mea sunt, proprio quamvis maestissima easn^ | 
40 Peetora proeessu faeta serena tuo. 

Hoe eventurunv iam tum^ earissime, yidi, ^ 

partis, ot plariml statuunt, ^picias, quaram altera multos accusat 
poeta, altera uni gratulatur, conciliari liaec sane poterant, si ami^ 
cam adhortatus esset, ne ille felix sibi miserrimo ndem denegaret 
Quod tamen non facit y sed tantum terbis pessime auspicatis pri- 
mum de Fortunae inconstantia, deiude de fbrtunae amici accessioo^ 
agit. Denique ad ean<^era personam utrumque sermonem spectare 
minime constat. Nam si quts ad Carum postrema scripta putet, 
certe non de munere, quod Pont. 4, 13. ad illum delatum didtuiV| 
Caligulae et Drusi educatlone, cogitari potest; uterque enim huiolj 
carminisannonondumnatierant: versui vero secundo4 Qtfi legia ho9\ 
mibis non immicus optit nominis Can designatio, quaiis Font. 4| 
13, 2. et alibi occurrit, commode inesse non potest. Quin certo ali* 
cui^pistolae loco illud carmen non inscribi, sed ad quemcun^oej 
. totius libri lectorem pertinere ut 3, 10. et alia, vox opiis ostendit 
37, Hic sTATus. I8 sUifus Palat. prim. Reg. Put. GalL 
Serr. Busl. Pirckh. Jun. Francof., quindecim alii Heinsii cum doi 
prim. ed., nostri Guelf. Berol. et Kel. cum ed. Bonon. Fortam 
ex omissione litterae iuitialis in HUs postea in novae elegiae iQitio 
afiahre pingendae. Yers. seq. ahesse Palat prim.francius: DAevl 
hia lacritnis nullus ut esse modtis. 

39. AT MEA. £1 mea prim. ed. Heinsii. Ai wihi Bonoo» 
Comb. Mens mea sit Put. Mensmea smt Purcklk smij quod 
olim Jac. Roverus coniiciebat, codd* fide nititur non multoromi 
Reg» Gall. Busl* nrim. Yatic alter. Polit., nostrorum Guelf. BeroL 
et edd. Bonon. Ald. Reliqui libri omnes: sini^ quos tamen mosk 
sequimur. melissima Palat prim. 

40. FEocEssir. Codd. Heinsiani cum nostris et Tett. ^d.: 
fro sensUf nisi quod exc. Yoss. notante Heinsio: pro censu, naa 
m ipsa codicis collatione a manu Isaaci Yossii, qitax^ descripsit 
Heinsius, diserte vulgata exstat; Combii: prot;en^; Berolineosis: 
procasu; idem Relandinus pro varia smptura c^bet addita glossa: 
successu,^ profectu^ quod editiones occupaYerat, coniectura est FaH 
bricii Yel Naugerii, teste Bersmanno. processu coniectura asseca- 
tus est Bunnannus ex illa, quam putabat, Yossiani codicis scripturai 
quo Relandinus liber, si ab eo inspectus .fuisset, certius eum ducere 
poterat. Non dubitamus pro vera et auspicata emendatione agno- 
scerei cuius notae vix alteram in his Tristium libris proposuit. Heior* 
sius infelidter: pro ssnw Tetiaere , Tel: post sensum^ tcI denique. 
per sensus reponere tentabat* 

41. Boc SYENTtrRUM. Ifoo sgo veniurum Reg. Gall. Polit. 
sec. exc Yoss. decem Heinsii, Bern. Rel. Hoc tiiibi venU FuL 
Jun. noTem Heins. fierol. Heins* prim. ed* ^ t nostrae yett. JSfoc 



TaiSTIVM US. I. BU IX. $9 

Ferret adhac istam cnm minor aura ralem. 
Sive aliquod morum, seu vitae labe carenlis 

Est pretium; nemo pluris emendus erat: * 

Slve per ingenuas aliquis caput extulit artes; 45 

QuaeUbet eloquio fit bona caussa t^o. 
Bjs ego commotus dixi tibi protinus ipsi: 

Seena manet dotes grandis^ amice, tuas. 
Baec mjhi non ovium fibrae, tonitrusve sinistri| 

Linguave servatae, pennave, dixit avis. 50 

Auguripm ratio est .et coniectura futuri: 

44* babendus ent. 

mmLVmm prim. Polit. prim. Vatic. antia MediceiM» Palat. aee. 
RirtteBdorf. Gaelf. a correclore, Rd. pro var. 8cr, Hofi Vmfi wk- 
tvrm Palat. brim. Haec tiH t^tiirtmi Pirckh. ILo^ \^% veitl. 
Ibr. Seguer. Crer. et qai restaat* Ipsi non nimis confidinias re- 
ceftae scriptarae. tom iitmc Basl. Palat. sec. Rel. iam luac 
OtiiL, alii non inalti. Itmc tam Put et nonnalii. Iimic cum Jun, 
^ MiKOR Palat. j^rim. exc. Voss. Leid. uterque) Serv. 
BfllL eoinqae Heins, et enis prim. ed. Franc* cum Guelf. a s. m. 
Ba»» Rel. tres, Crev. Rcg. et Mor. pro var. scr. \wm atffo unus 
AM. Reliqui et Tctt. edd.s miimf. Vers. seq. caretilss Pa- 
bt prim. 

44. csT — CMEKDX78 XRAT. Ei prdium prim. Palat. hk* 
hmhia «rirt prjm. Vatic. Palat sec^ Guelf. a*pr. m, Rel. pro var. 
scr. ko^chfs ertl PoHt. sec. Rottendorf. et duo; hoc Heinsius 
leeqiit. Reliqui tamen codd. omnes cum yett. edd.: emeadiia woXj 
lak qood : ertl Reg. et tres Heinsiani. Ulud^reTocayimus cum lir 
ivonun rererentia, tum quia yenustius interpolato illo. Cir* Am. 
I, 8, 34: St |0 ften emptam vdlel^ emendus «ral. 
nrop. 4^ 15, 22: l^d^AOi ttiors '^fivo wX ttl emenda mthi. 
Claiid. tert. cons. Honor. 188: emitur aok» virltfle poleslat.^ Venu 
4S. tfi^en. o,wte% captd Busl. , unde lleinsius : aUt«f comiciebaty * 
Td: aliqftfi^ capttl txseme artes. 

47. coMMOTtJs — FRoTiNirs. coitvtcltis dtjri Pirckh. atmuH 
1«s Rel. protndtis pro: j)roiinu9 malebat Scbraderus^ sine causa, 
cfr. Pont. 1, 9, 2: Qtiae miht de rapto iua venU eptBiola Cdso 
C Protinus esi locrimis htfmida facia nrns* 

Seo; ep. 44: geres otflem, si &oc protinus libi peretfaserta etc ep. 
M: pliilosop^ia protinus ddeciaij dum eanai. 

49. HAEC Palat. prim. Put. Serr. novem alii Heinsii. JVec 
«AS Busi. Non mtM quataor. Hei mt^i Palat. sec. Reiiqui et 
nft edd.: Hoc soffiiltist)e Polit. prim. Palat. sec Guelferb. Vers. 
fiO. Xtftft^gtfe •— pennave Gall. Rel. Xin^t^e — ftennaque edd. 
^ett omnes. Lvnguaque -^ peitnaqtfe Jun. Berol. Vers. 51. oc 
«Mi^oltfra prim. Vat. rolio el Iiihc cojiiecltira Tett. edd. nosfrae 
.onnies. 



70 Pt OVIDH NASONIS 

Hao diyinavi notitiamque tuli. 
Quae quoniam rata sunt, tota mihi mente tibique 
Gratulor, Ingenium non latuisse tuum. 
&5 At uostrum tenebris utinam latuisset in imis ! 
Expediit studio lumen abesse meo. 
Vtque tibi prosunt artes, facunde, severaej 

Dissimiles illis sic nocuere inihi. 
Yitatamen tibi nota mea est: scis artibus iUis 
60 Auctoria mores abstinuisse sui. 

63. quoDiam vera est. 56, £xpeclit in studio numeo. 

62. HAC DiTixATi. Hctec dtvinavi Reg. decem Heindi 
Beni. Rel. a pr. m. edd. vett. omnes. JIoc Put. Kon Pirqk^ 
GalL Leid. oterque a m. sec. Gaelferb. J^eo Francof. Mor. Joii 
Berol^ Sk ego aivtftam noi. Crev. 

53. QdAE (uoNiAM RATA sviTT. £t qtfoniani vett. edi 
bmnes. quoniam raia esl prim. Polit. Guelf. et Rottendorf« qao- 
ntam raia tota etc. prim. Vat. et Pal. sec, sed in Vatic. a msax^ 
receotiori addito: mnU qiiomam rata 9int prim. Palat. Reliqai 
libri: quoniam i)era est^ omisso tamen est Berol. et Crev. £x Pa- 
latini egregii scriptura Heinsius coniiciebat rata fitj acpte 5 sed ma- 
lumus: rata suntj quod commcde referetur ad flnec v. 49. f«6f 
mente mihique Reg. Leid. prim. Palat. sec. Gnelf. Beriu Beroll 
Crev. edd. vett. omnes. '^ 

56. EXPSDiiT gTVDio LUMEir. ,MUidio — meo Put. Moi^ 
Sery. Busl. Palat. sec. Leid. nterque> Jun. Seguer. Francof. Tigiw 
meliores Heinsii, nostri cum Bern. Reliqui et tett. edd.: simik 
— meis. Parum interest. Illud autem mirom est, Burmannaa 
nescio quod somnium suum ne verbo quidem addito ausum fuisM 
interponere, plerosque deinde editores obsequentes habuisse* Nd^ 
lus liber id agnoscit, quod ab illo editum est: Expedi^ in-studwi 
omnes, duobus exceptis, cum vett. edd.: Expediit «fted.; . atqafl 
ita edidit Heinsius> quod ultra captum Burmannorum videtur fuij 
Vid. Fast. 4, 406. Her. 10, 112. 17,170. ibique Loersium; Cl 
ris. lib. 4. p. 239. Diomed. 1. 2. p. 447. Putscb. Noo diffiti 
dum tamen est aeque emendatum et fortasse magis etiam ex ^ 
loquendi Ovidiano esse, quod cod. Reland. exhibet: Expediat 
apposite interpretatur : utUe fuisset. Neque abludit cod. Ber 
nens., qui: Expediet, Exempla ex multis pauca^ accipe: Fast 
699, 2, 107. 4, 122. 6, 371. ^et, 2, 170, 647. Her. 9, 
168. 12, 119. Tr. 2, 69. Editio Rubei tjpothetae errore: . 
pedU studiis. Etiam numen non admonito lectore dedit Bu^idj 
nus, cum et codd. Heinsii, nostri et Tett. edd.: lumen habeant| 
^uae opponuntur, t&nehrae id exigant. 

68. DissiMiLEs — MiHi. Difpnye» Palat. prim. meae G\ 
Palat. sec. Bem. ) idem sub rasura cod. Gueli. latere viflebat 
Vers. 59. est omissum in Guelferb. \ 



TRISTUrU UB; I. BL. IX^ X. ^l 

ilcis vetus boc fuveni lasam milii carmen: et hdoa^ 
Vt non landandos, sic tamen esse ioco9« 

Brgo nt defendi nuUo mea posse colore, 
Sic excosari crimina posse puto. 

{na polas^ excusa^ nec amici desere causam: 65 

Qao bene coepistj, sic pede semper eas. 



^^- X. 

mihj, sitque precor, £[avae tutela Minervaei 
Navis; et a picta casside nomeu habet. 

^e Ofm est velis, minimam bene currit ad atiram: 
Sive opus est remo, remige carpit iter. 

Nec comites volucrjjconteuta est vincere cursu; 5 
Occnpat egressas quamlibet ante rates. 

Bt {«iter fluctus fertque a:«isilientia longe 

7. padtur fluctus. 

<^« 9trA pOTBs. Qua poteg^ Palat. prim. Quam pote» Gall. 
(OD. FraDcof. Berol. quinque Heinsii et eius prim. ecl. desere^ odiii- 
«»Jttn. Berol. wmeii Mor. tres Heinsii. • camon Leid. uterque. 

66. ^uo BENE — i^c PEBE Heiosius edidit ex Palat. prim. ' 
™cof. et sex aliis cum prim. ed, Accedimt Guelf. Bem. BeroU 
f^e^ Qm fede — me hene Mor. pro div. scr. Rel. et longe pki- 
fflii wdd. cum yett. edd. Quo hene — aic hene Put. Gall. Mor. 
jeiT, Leid. uterque^ exc. Voss. Ut lene — sic 6eii« Juii« et tres 
leinsii, Possis couferre Art. am. 3, 66: 

^ec hmia foni eequUur^ qiuam hona prima fuH* 



' ^ X. 

. Inscrr. De nam Francof» De nave et eiua Uinere Serv. Lo^ 
^^T de nave Berol. De rale Idtura facit hanc , quoque de red- 
^a Pirckli. Berol. Navim laudatj quam in Cormihiaoo einu 
^^ Tett. edd. 

^* TELis. veh fdmiam hene Guelf. 
^6. 9UAMLIBET ANTE. qualihet arte Palat. uterque, Put. 
^ll. Serv. Busl. septemdecim Heinsii, Guelf. Crev. Rel. vett. edd. 
^nmes. Minor codd. pars id, quod expre§simus ; -sed illud alterum 
luomodo ortum sit, ostendit cod. Bern., qui: quami^et arte. Leid. 
^* Seguer. Berol. et prim. ed.: quaslibet a/nte, 

7« PAiuTsa fLucTus. Sic codd. fere ex dodraDtes Palat« 



7f P. OVIDU HASOIOS 

Aegiiora, nw saevis viots fatiseU mp^ j 

Dla, Corinthiacis priiniim inibi cogoita Cenclireus^ tj 
10 Fida manet trepidae doxque comesque fagaef | 
Perqne tot eventus et iniquis concita ventis 

Aeqnora Palladlo numine tuta fuit. 
Nunc quoque tuta, precor, vasti secet ostia Ponti 

Quasque petit, Getici litoris intret aquas. 
15 Quae simul Aeoiiae niare me deduxif in Helles 

Et longum tenui limite fecit iter; 
Fleximus in laevum cursus: et ab Hectoris urbe i 

8. icta. 

prim» Pik. Leid. uterqney Jun. Gail. Francof. Mor. Serv. Busl. 
Guelf. Berol. Rel. undeviginti Heinsiani cum eius prim. ed. ; quod 
et structura OTidianum refert colorem, cfr. Fast. 2, 315, Met. 6| 
396; et verborum copolatione, cfr. Ib. 71: ifxfum cum fiucfilm 
ueqwr, Her. 4, 105 : fiuctibm oppuanani aequora Isthmon. In re* 
liquorum codd. scriptura: patitur fiuctus iilud pati et ferre iterata 
mmus possis probare, ac Met. 13, 117, 118. fluctus atque au» 
Mor. pro var. scr. fert aique assiU Rel. fert assU» Jun. Leid. prinu 
cod. Bersm. Guelf. in rasura. fretaque assideniia Berol. ferit oi- 
•tL Palat. sec. sm^que assU. Seguer. asstdmiia Put. auxUianiut 
Flrckli. 

8. ncTA 7ATifl(ciT. icta madesdl Put. Gatl. Mor. odo 
Hfsiilt. Pirckh. a sec m. BerQ. Crev. kta fatiscit Leid. sec 
alius Heinsii et codex Erfurt. Zinzerliogii ; Mor. et Leid. prim» pro 
Tar. 8cr. Reliqui codd. et Tett. edd. tncto madescit* Unum co(fi« 
cem^ Heins* et Zinzerlingium Prom. p. 167 secuti sumus, quos Tide> 

9. czNCHREis. ceniris Palat. prim. Jun. Leid. prim. et tres. 
€fmtris Berol. ieniris Leid. sec. Teucris Guelierb. a s. m. GaUt 
et octo alii« ierris tres codd. prim. ed. Heins. et nostrae Tett» 
Codris Put. 

12. KUMiiriK TVTA 7iriT. muntre prim. Palat. pnm. Yatic. 

2uatuor Heinsii cum prim. ed. tuta fugit Put. Gall. Mor. Serr. 
»usl. Jun. Francof. octo Heinsii cum eips prim. ed. cod. Bersnu 
nostri Berol. Crev. Probabat Heinsius suftragio suo; BumianDUS 
ignorantia damnat, cfr. Bentl. ad Hor. Serm. 1, 6, 13. Nos, quia 
ptgas praecessit, alterum malumus. 

15. iN HEI.LK8. Duo codd., Seguer. et Relabdi, id exhibentii 
cood tanquam suam correctionem Burmannus profert: ad HMeSt 
Quibus libris cum ex Burmanni iudicio nihil accedat ponderis, quid« 
quam mutare iioluimns. In Guelferb. eolid' b. e. Aeolidis a pr. 
m. fuerat. 

17. HECT0AI8 URBE. Aclorts tirbd Put. pr. m. prim. Polit. 
dno Heinsit, prim. ed. nostrae vett. sex. Hectoris urhe Palat. 
prim. Pirckb. Put. a m. sec Francof. reliqui Heins. Bem. Guelf» 
tlei, Bcrol. Crer. edd. Parmens. prim. Bonoo. Ald. Ictoris Leid. 



TBJBmm UB. L Blm X. fS 

Tenimiis n/i portns, Imbria terra^ (itoau 
Inde levi vento Zerynibia litora nacta 

19. iiacds. 

lee. MmuK» emendabat Menila. Seqoiniar cod. PalatiDQin et 
pIudiDOs et ijaterpretamur de Ophrj nio urbe. Ilium enim DOTum a 
loari satn longe distabat. Hhia autan oppidum et in litore erat^ 
et iDsigne luco Hectoris Iv mgiwaviT tSntp^ teste Strabone eeosr* 
lib. 13. p. 409. Xyl. extr. 

18. TKK1MU8 AD FOKTirs. PkximuB Guelf. inporhi$ ftt^ 
codd. et priffl. ed. Heinsii. Umlria terra Gall. Basl. Pirckb. JuB* 
8eguer, decem Hein^, B^roL ed. Bonon. Ifiarica Francof. ^ testo 
HeJDsio. Umhrica Leid. prim. Bcmens. Crey. UnMa Leid. see* 
(Mtia alter Polit. 

19. ZERTNTEXA x.tTT0BA KACTA. LibH aot ZminHkla htt* 
tieot, aot quae non roultum ablndant, nisi quod ez scriptnra cod* 
Moreti: Fertc^ta et Palat. prim. cum duobus aliis: Tkyn^ia Hein« 
tm ofim coniiciebat: JPertfi^uf, quod contra metrum peccat. Sedl 
plos diiBGoltdtis in ultimo versus Tocabulo est Omnes^ quantunt 
coQstat, Heinsii codd., nostri et vett. edd. ; nacUi eadiibent, praeter 
^Mat. sec. et Crev.t naiOj Seguer.: vidi et pro Tar. scr.: 
•Mwfe,primus Vati<?. et Guelf.: nactU Solus Junianus: nacHs^ id- 
^oeBeiDsius cum Bnrmanno reliquisque editoribns recepit. Nemo 

S^ter Sdiraderum in scliedis autographis contra grammaticam id 
aoimadvertisse Tidetur; qua re non egregie compensatur snb^ 
wta illius codicis anctoritas. Refragatur praeterea sensus, ot cx 
atn locorum raox intelligetur. Igitur Jo. Scliraderus : nacH proba- 
Mt et dispntabiit ita : „SamotIirace insola, quae t. 20. inteliigitnry 
wa est iD ostiis Hebri fluvii. Zerjnthia iittora in ipsa illa insula 
posoeniDtMassonus p. 97. Bocbartns Geogr. Sacr. I^ c. 12. Yeterufli 
tomeD nemo, praeter schol: Nicandr. ad Therifrc. 460"; (at ut mihi 
wtnr etiam Suidas s. r. *AXV u rig.) „ldem tamen alio loco»» 
fnmno, eodem) „cum Livio 38, 41. Cellar. I, p. 1061, Berkel. ad 
otepL. Byzant. s. v. Zi^gvv&og^ in Tbracia. Tempyra sine dubio 
«^ eraot non ad mare in littore Thracio , sed in mediterranei^ 
^Liv. I. 1.^ lam vero vides Tulgari interpretum opinioni, Ovi- 
*oni Zetjnthi in Samotbracia haec scribere, a Samotbracia navi 
/empyra petiturum, adversari Zerynthi in continenti ot Tempyromm 
joiBedia paene Thracia sitnm, quo navi aditus non erat, deinde 
locotioois molestiaro: Zerjnthia littora nactum Samothraciam tan* 
^9 pro eo, quod dicendum fuisset : Samothraciae littus nactum 
jl^ Zeiynthum descendere. Ita igitur potius statuamus oportet^ 
vvMfeim Zeiynthnm appulisse navi sua, quae deinde in Samothra-* 
^tecta sit, inde porro iter suum petitura, idque ita efierri: na- 
J^mea, nacti Zer. litt.'* Monebat etiam v. 45 : Tyndaridae fra^ 
*^\ (JVOB haeo coUl itisula, nihil impedire, qnominus de Samothra^ 
^ in ipso conspectu posita capiatun Hactenus vere doctissimus 
«n^; sed alia adhuc obiectio diluenda erat e v. 48. petita, quo 
^ deDoo navi akera iter facturum poeta didt« Num adverso He^ 



74 r. OTIDU NASOfiilS 

ao TbreiciaiB teti^t fS^sa carli^a 8m6iu 
Saltus ab bac terra brevis est Temp^rra petenti: 

Hac dominiun tenas est illa secuta snum. 
Nam mibi Bistonios placuit pede carpere campos: 
Hellespontiacas illa relegit aquas; 
25 Dardaniamque petit auctoris nomen babenteni) 
. £t te ruricola) Lampsace, tuta deo; 

hn flnyio id futumm fuisse putavit ScLraderus? an BistonlaB aqim. 
de Bistonide vel alio Thraciae lacu interpretatus e$t? Utrumqod^ 
diffidle. probatu fuerit. Haec altera naTigatio proposita causae fuit, 
Qt nobis persuaderemus in Samothracia ipsa istaec Ovidium scri- 
here ; confirmat hoc v. 45 ; pnox traiecturum n^vi idtera in Thra- 
€bm, ut proptcr Tempyra iter terrestre institueret. Hoc v. 21. 
significatur. Nam quod Schraderus negat vocem saltns de inter^ 
•titio maris occurrere^ nec de interstitio terrae forsitan* reapse qahh 

Jiiam usurpavit. Sed de utroque dici potuisse» evincitur ioco 
ont. 1, 5, 76: 

Per tanium terrae^ tot aquasj vlv credere possum 
Indkitim sUtdii transsiluisse mei, 
Noli ei^ h. 1. cum Forcellino in lexico saltum interpretari «l- 
Hfam Irevemj atque ideo hrevem iractum, Igitur quam librorum tan- 
fum non omnium scripturam: Zerynihia Uitora nacta sequimur, in- 
terpretanda est ita, ut.navis 0?idii post iter in alto mari decursual 
Httusillud Thracium non appulisse» sed appropinquasse et •?«)- 
spexisse (hinc scr. cod. Seguer. ex glossa non inepta nata,} dicar 
tur, dum in opposita et distante triginta octo miliibus insula, (PliD. 
Nat. Hist. 4, 12. hoc est, eodem spatio^ quo Gallia et Anglia sibi 
proximae dirimuntur; ubi qui navigarunt testantur utramque terram 
simnl se vidiisse; cfr. etiam de Thraciae littore et Samothracia 
Her. 6, 68.) atque, ut puto, in portu Thraciam Spectante ancbo- 
fam demittit. Ita nancisci iuterpretandum in loco Met. 14, 440: 

— nactusque hoc Ul/us adliaesu 
Zerynthia autem littora commemorat ornandi carminis causa, ut ce- 
leberrima Apollinis cultu; igoobiliorem locum, puto, tacuisset. 

21. AB HAC TERRA.. Saltus ab Jwtc coutra Put. Mor. Serv. 
l^usl. nostri Guelf. a pr. m. Bern. Seguer. Rel. Berol. et edd. 
quaedam post Bersmannum. ah hoc wrevis esi conira Gall. £ 
glossa Romanica: conirada: eadem exstat Met. 13, 406. Tem-' 
fyra verum esse ipsae variantes scripturae, quas licet omittere, 
^vincunt. 

24. RELE6IT ex coniectura Alicylli et codice Medoniik Libri 
emnes Heinsii et nostri aut reUiKjuii^ aut reliquii; posterius etiani 
vett. edd. Reliquos DD, VY. coniecturas licebit praeterire. 

26. LAMFSACE TUTA. Lapraic fuia Palat. prim. cutia Mor. 
cum Francof.pro v. scr. quatuor Heinsii, Seguer. Crev. dea Pirckb. 
Francof. a p. m. Rel. cum gloss.: Cerere^ lapsace tuta dara 
Guelferb. 



TRISTITM UB. I. EL« X. 75 

{nskqiM pef tfiifa»iad yectae male vtrgfnb und^ 

Seslon Aby&na separat urbe fretnm; 
tie Propotitiacia haerentem Cyzicon oris, 

Cyzicon^ Haemoniae nobile gentis opns; 90 

Qnaque tenent Ponti Byzautia litora fauces: 

Hic locus est gemiui ianua Tasita maris. 
paec precor evincat, propulsaque fortibus austris 

Transeat instabiles strenua Oyaneas; 
Tbjmoiacosque sinus, et ab bis per ApoIUnis urbem 35 

Alta sub Anchiaii moenia findat iten 

dd. Acta — ^teodat. 

27. ^tTA^TTEk Quamque Francof. Quodque Unmhwg. Sei^. 
Berol a pr. m. vectaemale ex Palat. prim. Pirckh. Leid. utn^ 
que, JnD, Put. Gall. Mor. Serv. BusL undecim Heinsianis, Segueiv 
Bernens. oostris-cum edd. vett. omnibus. Reliqui: male veciae. , ^; 

29. HiNc^uK. JHtc Prof). Gall. Hmo Prop. Serv. Jnqu$ 
ptim. Polit. prim. Vatic. duo Heins. Inde duo, quod coniecerat 
Fraodas. Verss.- 29, 30. Cynthicon Palat. prim. sinsac'^ Guelf. 

31. ^TjA^iT».- Quamque Francof.' Quaeque Palat. sec. Mor. 
Serr. Jon. Leid. prim^ Guelferb. Rel. Crev. tredecim Heinsii cum 
eias priina editione. Abusus kao scriptura Burmannos ad impbrtvh- 
BaiB correctionem faciendam. 

33. HAEC. Hanc Paiat. prim. Mor. sex Heinsii cum prim* 
ed. Hac Francof. Ut vincat Paiatinus sec* exc. Voss. Reland. CreV, 
<ex Heinsii. pulsataque Palat. prim. Fut. Gall. Bern. sex Hein^ 
siam; Guelf. a s. m. fiatihueAuetn Palat. prim. Put. ReK ooyem 
«lii, Mor. ppo var. scr. Guelf. a s. ra. fluctibus Austri Gall. fia^ 
tibt» AmPiris Medon. Vers. 34. strenua tyarieos Falat. prim. 

35. THTNNiAcosQUE. Ismariosque Falat. prim. Hismarios-' 
qwe Mor. Tiniacosqus Seguer. Tinacriosqite Crev. Tyna>ciosque 
Gall. Trinadhiosque Guelf. Trinacriosque Firckb. Leid. uterque, 
^d. Bersm. Tinaricosque Busl. Thimaosque ed. princ. Th/ima^ 
^que Put. TlHmachiosque Rel. Trayciasque Berol. Taenarios-' 
<iue JuD« Enochiosque ea. Bonon. et Ald. En^ochosque reliquae 
^d. Tett. Tliynniadosque emendabat Salmasius ad Solinum, ci- 
tante Heinsio. Jb. Schraderus in scliedis malebat: Tkynniadas^ 
«Itte simw. , 

36. ALTA suB A. M. FiNDAT. Apta priih. ed. Leid. uter- 
<iue, Jun. et quinque. Acta Busl. Crev. et quatuor; Francof. 
pw> V, «cr. Vecta prim. Polit. prim. Vatic. Palat. sec. et duo cuitl 
^i vett. nostris. Antra Serv. et alius. Arcta unus. Sed Hein* 
«W8 ex Palatino prirao et longe plurimis, quod et Guelferb. Bern. 
^er. Rel. Berol. habebant, edidit: Alta, Malebat tamen: 
^«cta, vel, Lecta, Ancheladi Palat. prim, Athiali Pirckb. Ame^ 
raU Seguer. Ancliiati Berol. Alciali Bern. iendat iter ex prim« 
Polit, prim. Vatic« Palat* sec ct tribus alus, -qsibus Guelf. a pr« 



V 



fi e, OTXDU MA80MIS 

Inde Blesemlriaeos portiis^ et (Ntesmn^ ei ames 

Praetereat dictas noiiuBe, Baeche, tao; 
Et quos Alcathoi memorant a moenibos ortos 
40 Sedibos his profugos constituisse Lares; 
A quibus adveniat Miletida sospes ad urbem, 

Offeusi quo me eompulit ira dei* 
Haec si contigerint, meritae cadet agna Minenrae* 

Non facit ad nostras hostia maior opes. 
f45 Yos quoque Tyndaridae, quos haec colit ini^Ia, : 

Mite^ precor^ duplici nomen adeste yiae. 

40« profagum larem, 43« Banc si contigerit | 

ni. Bem, et Rel. accedunt, Heinsias receperat, Libri reHqui et 
edd« omnes: findai agnoscuat, nisi quod Pircklu: findit et BeroLl 
fwndat* Francius ca^i^y vel verUit Tolebat. 

37« MKssMBiUACos poftTus )KT oBCSSOiT. MesamhrioUt 
f alat. prim. Berol. Inde in Sambraticos Pa]at« sec, MesambriacoB^ 
Put. Mor. BusL Seguen Guelf, a m. s. prim, e^ Heins. Bodoai 
nostra* Mesanbriacos Pirckh. Leid« prim. Crev, Rel. porius Z0* 
pheson Leid. sec port, et Oponis a/rcea Palat. sec, et epesoda ^ 
wces Berol. et Ephesonis arces cod. Bersm. et Opesonis arc^ Se»] 

fuer; porf tf« epeson arees in aropliore rasura Guelf. et Epheso» 
*ut« Mor. Sery. Busl. Jun, Leid. prim, Pirckb, Bern. ReU Op^i 
9on Palat. prim. Francof. prim« ed. et nostrae yett. Opasot\ Crer* 
Ppesan Gall« Sed Odesson iam Barth. Merula restituit, in librii] 
Gofanus legerat. 

39. ALCATHoi, Akhttoi Palat. prim. Alci^he^ BeroL Al- 
cathoes septem Heinsii cum Aldina. Akathois Put. Gall. Serr. 
Francof. prim. ed. Crev. Rel, Akathoe Jun. Leid. prinu Segaer. 
Akathoae vett. edd. octo. j 

40. PROFU6O8 — LARES ex Palat. prim. exc Voss, PirckU 
jGall. Mor. Busl. Leid. prim. a m. sec. quatuordecim aliis Heinsii|] 
.nostris Bern. Seguer. Crev, prim. ed. et vett, nostris. profugos — 
Jorem Guelf. Rel. et BeroL Reliqui: profugwn — larem. ^ ^ 

42, 9U0 ME coMPULiT. que me Palat. prim. comptilil pri- 
dem in suis duobus Ciofanus invenerat. Heinsius tamen exc. Yoss* , 
.tantum et tres alios, primam editipnem et Moretani var. sciv 
pro koc scriptura laudabat. Ex nostris BeroIin« ita liabet. Reli"j 
qui et vett edd. omnes: contuUt. j 

43, HAEC si coNTiGERiMT. Hoo Busl. Hic duo. conttgsi^ 
*GalL BusL Firckb. Leid. prim, Bern. Guelf.. a m. s. Rel. CreTAJ 
Moret. pro v. scr. , sex Heins. Cur Heinsius mutaverit vulgatuni| 
reliquorum codd. et vett. edd. ompium ita: Hanc si conOgerU^ cao-j 
sam non vid^o. Nam Hanc cod. Francof, kabere pace erudlti viri| 
qui illum cohtulit, valde dubito, Heiasius multo in eo codice cod«'| 
lerendo accuratior nibil annotaverat, ' I 

46. ADI8TS viAx, aibnse Francof. adssto rafi Ano codd. 



TRISTnH UB. L EL. X» Xlt ff 

iltera namqne parat Shrmplegadas Ire per arciac^ 

Scindere Bistonias altera puppis aquas. 
fos facite, ut ventos^ loea com diversa petamnflr^ 

llla mios kabeat^ nec minus illa snos. SO 



XL 

Uera quaecnnque est toto tibi lecta libello^ 

Est mihi soUicitae tempore facta viae. 
lut hanc me, gelido temererem cum mense Decembri^ 

3. gelidi — Decembrtf, 

iaiei) Ldd. aterque, pnma ed. etrett. Dostrae omoei* ^08S,ReI.i 
Me, Minu earinis meis* fugae Put. pro var. scr. 

47. PER ARCTAs. arctes Palat. prim. arce» Falat. sec. at^ 
^y^ miras Berol. peraias Crey. arcka Hamburg. uterque 
Pofit. wim. Vat. Serv. Jun. Leid. titerquej Francof. novem Heins. 
^elCRei. Plurimi Heins. Guelf. a sec. m. Bern. Seguer. et vett, 
^'ifttalUu. Vers. 48. Ciitdere Palat. prim. BisUmidas prinu 
Vaticiii, 

50. iLLA SU08. Hdc Francins probabat, Burmannus e Serv. 
f^tpriiD. Busl. edidit; atque ita Guelf. a pr. m. Reliqui libii: 
^ Cfr. Fast 2, 396 3 5, 188. Ib. 408. receni. uostr. 



XL 

fc^^r. Inclptl eecunduB Uher Francof. De iempore^ quo tsftnn 
^ fecit Berol, JWtso refert, istum scrtpait quo tempore Uhrtm 
jfl. Berol. Ad lectorem^ quod in iUnere huno primiim librtiMi 
^mU vett. edd. 

2. soLLiciTAs. «oUictto Put. Gall« Pirdib. Jun. Leid. uter* 
^) quindecim alii, Guelf. Berol. Crev. Aldina posterior. 

^* AUT HANC MK GELIDO TaSMERSM CVM MENSE SECEBI- 

^» Aut hanc Put. BusL Jun. Leid. uterque, Gottorp. Pirddu 
l^' ed. et decem Heinsiani, nostri et vett. edd. praeter Rel. et 
^BonoD., cum reliqub haec servantes. Aut ego Barberin, cum 
^ trmerem me Gottoip. Barberin. Jun. cum trem. geL me 
jj^cum tn gel. tf^ me Leid. prim. in geh tr. me Leid. sec 
T^ Medon. cum gd. tr. cum Pirckh. Unus codex: ^elidtis^ 
Py» et edd.: ^eltdo. 'Heoembrts prim. Vat. Barberin. Rottea- 
^^Rtl. Omnes reliqui: JOecembri. Hinc Heinsius edidit: 

iut hanc me, gelidi tremerem cum mense JOecembrts; 
^^ etiam: kancy egeUdi fremerem cifm meftse JOecembrif ; Auctor 
««^wnmi Etonensium itas 



^ F. OVipil NASONIS 

Scrlbentem mediisr Adria vidit aqois: 
sAut postquam bimarem cursu superaYtmus IstbmoB) 

Alteraque est nostrae sumpta carina fugae, 
Quod facerem versus inter fera murmura ponti, 

Cycladas Aegaeas obstupuisse puto. 
Ipse ego nunc miror tantis animique marisque 
10 Fluctibus ingenium uon cecidisse meum. 
JSeu stupor huic ^studio, sive est insania nomen $ 

Omnis ab hac cura mens relevata mea e^t 
JSaepe ego nimbosis dubius iactabar ab haedis: 

Saepe minax Steropes sidere pontus erat; 
i5 Fuscabatque diem custos Erymanthidos ursae; 

Aut hyadas seris hauserat auster aquis: 
Saepe maris pars intui^ erat; tameu ipse trementi 

Carmina ducebam qnaliacunque manu. 
Nunc quoque contenti stridunt aquilone rudentes, 

16. saeris auxerat. 

Aut. hanc me gelidus, tremerem cum mense Decemhriy etc 
proxime librorum auctoritatem ; nam t^ et o exiguo discrimine & 
stant; idque recipieiir^um fuisset, si vulgata graviori vitio, quani 
s!mplicitate nimia teneretur, Vers. 5. oasteLeid. uterque, neBc»- 
manno de multis libris credas. speravimus Isthmos Falat. prim. 

9. IPSK EGo NUNC. Lpse etiam miror Palat. prun. prim, e4 
et duo. Ipse ergo haec miror Bern.' Ipseque nunc Crev, BusL 
Ipse eienim Gall. Seguer, Saepe ego nunc Rel. a sec. m. 

11. 8EU STUPOR ETC, hinc studio Palat. prira. sive hk 
ki8. Moret«9 ex quo Heinsius in textum admiserat, improbante Bim 
manno et Francio. studio est inscriptio Gruteriana a BurmaoDa 
laudata. Vers. 13. mendosts Palatmus prim. et tres alii cun 
prim. edit. ah undis Serv. et quinque, Crev. eurts Berol. Ven, 
14« Steropis Fut. Gall. Serv. Jun. Leid. prim, prim. ed. Segoefi 
Guelf. Rel. et vett. edd. Meropes liber Bersm. Meropis duc 
Heins. et Crey. dcropis Berol. Vers. i5. Atlantidos urs. Fut 
Jon. et duo, ne cum Burmanno fallaris. armantidos Guelf. 

16. sERis. senis Falat. sec. saevis Busl. Folit. nterqaej 
Leid. prim. tredecim Heins. noster Crev. et vett. edd. hamtfA 
Put. auxerat Gall. Leid. prim. Firckli. Francof. .pro t. scr. afo 
Heinsii, ed. Bonon.; e codice ita citatum a Behotio Apoph. l^ 1< 
De interpretatione vocum seris et hattserat^ quas flagitantibus toi 
libris recepimus, vid. auct. £iect. Eton. etHeinsii nott. Vers. seq 
nars vicus erat Falat. prim. Vers. 18. dictaham Putean. diK^ 
ham coniidebat Heinsius. ([ualicunque Falat. prim. 

19. STRiDUiTT ex Palat. prim. et sec, prim. Vatic. prim 
Folit Senr. Francof. decem aliis et prim. ecL nostro Crev. B» 



TBtsrmi UB. L EL, XI. 79 

laqne modQm tmnali c<^eava mr^t nqiau 20 

Ipfie gubernator toUens ad sidera palinas 

Exposcit Yotis, imniemor artis, opem. 
Quocuuque aspexi, nibil est, nisi mortis imago: 

Quam dubia timeo mente, timensqne precon 
Atligero portum: portu terrebor ab ipso; 2S 

Plns habet infesta terra timoris aqaa. 
Nam simul insidiis bominom pelagiqae laborof 

Et faciunt geminos ensis et anda metas. 
.Hle meo yereor, ne speret sangaine praedam ; 

Haec titulum nostrae mortis babere velit 30 

Barbara pars laeva est, avidae substrata rapinae^ 

I 23« adspicio« 31« avidae sacciocta. 

liqmlibri omnes: stndeniy praeter Janianuni^ (non Reginm,) qni: 

nuubl. ' 

23. A8PEXI. asplcio quinqne Heinsiani , Rel. BeroL Crer. 

ed. Ald. pr. Reliqui libri omoes id, quod cum elegandssimo auct» 

£!• Et. recepimus. adspexit ed. Bonon. • 

25, ATTI6KR0 ex Palat. primo, utroque Folit. FircUi. FraiH 

coH Bern. Guelf. a pr. m. ed. Bonon. et multb. AUmgam Firckb* 

pit) T. scr. BeroL Attigenm Leid. prim. et pro var. scr. sec. A$-^ 

^m Guelf. a s. m. Rel. Attingo Crey. Contingam Seguer. 

com octo vett. edd. tenehar septem Heins. cod. Bersnu Be* 

^i M. 

31. ATiDAE 8UBSTRATA KAFiNAK. Sic Falat. prim. sec 

Mor. Senr. FVancof. a pr. m. cura multis aliis, Heinsio teste, prima 
led. et Ald« Firckk. cUm permultis et Tett. edd.' octo : suhsirucUK 

•fvhsirasta Gueif. a pr, m. suhtracta Put prim. Vatic. Jun, GallL 
- ^ quatuor. sulstracta Busl. suhtrata duo Heins. Haec ab e»* 
^■^m origine profluxerunt, Interpolati : stthmissa Barberin. Seguer* 
i BerD, Rel. cod. Bersm. suhiecta Leid. uterque , Francof. m* sec 

■«t 8ex, cum Guelf. et Crev. avidaeque instructa Herculan. atTi* 
h ^ sucimcta exc« Yoss. avidaequeque intenta Francof» pro glossa^ 

BeroU et duo. Harum correctioaum elegantia Burmannus, Mark^ 
I land. ad Stat, 5, 1, 77. et alius quidam capti sunt« Severiores 
Loitici, Heinsius et auctor Etonensis, id exhibuerunt, quod possit 
yim^ communis errorum origo, licet difficilem explicatum habeat: 
i^strata^ Heinsius in sche<Ss apposuerat Sen« Nat. Quaest. 4, 2: 
[^fGj^nuSy nec RhodanuSj nec Ister huic suhiacent malo. Ha- 
|iM8 verbi plura exempla Forcellinus exbibet. Coniiciebat prae- 
I ^^: avidaeque ohiecta^ vel, instructa. Nos quoque expressimas 
I nbrorum auctoritatem, quam exemplis veterum munire non datur, 

^ quod Lactantius Inst. 2, 1 : terrenis figmentis animas substsr* 

'II0K dixit« Yisum tamen mendum latere, ita corrigendam: 
avidaeque obstricta rapinae^ 



09 p. oTiDn msofHS 

Qttm cnmr et caedes fa^aqtie «emper luAiefit 
Camque sit hibernis agitatam fluctibus aequor; 

Pectora sunt ipso turbidiora inari. 
SSQuo magis his debes ignoscere, candide lector, 

Si spe sinty ut sunt, inferiora tua. 
Non haec in nostris, ut quoudam, scribimus hortis: 

Nec consuete meum, lectule, corpus habes. 
lactor in indomito brumali luce profundo 
40 Ipsaque caeruleis charta feritur aquis. 

Improba pugnat hiem% indignaturqne, quod ani^m 

Scribere, se rigidas incutiente minas, 
Yincathiems hominem; sed eodem tempore, qnaeso, 

Ipse modum statuam carminis^ ilia sui. 

36. bvlbU 

Suae se rapiois obstrinxit, ut Cic. Fhil. 2, 12. Verr. 2, l^ 3 
ulL 2: <iibstriciu8 parrkidio patriae, etc. fquibus in locis noo abte» 
tiTum intelligencium esse, demonstraverit Ciceronis imitator LactaB- 
tius Inst. 3, 18 :#eidem scelert ohskictus)^ errore librariorum eodeaif 
quo sUpra e1. 3, 48. pro: Versaque.ah axe exaratum erat: Fer«t 
iuh axe. Cfr. yarr. I. 2, 35. 

32. SEMFER HABENT. 8empeT aguni prim. Falat. prini. ed.| 
placebat Heinsio pro: exagikint, nisi quod agitatum sequeretur, 

{>ro quo Fraucius : turhatum malebat. Yers. 33. Cumque fit Pa- 
at« prim. Yers. 35. Quoqu^ magls debee Fut. Jun. Mor* Firckik 
Francof. Rel. Berol. Bersm. ed. Bonon. 

36. si SPE siXT. Si spe euni ex deterioribus c63d. GaH 
Hon.Sem Busl. Leid. utroque, prim. Polit. sec. Palat. Prancof. 
octo aliis et prim. ed. Heinsius recepit. Accedunt nostri. Reliqia 
tamen omnes cum vett. edd*: «int. ^ 

37. KOK HAEC — - scRiBiMUS AORTis. Nec hoec Falat» 
prim. ecripeimus Palat. uterque, prim. Folit. prim. Yatic. Leid 
uterque, Gall. Busl. Seguer. Guelf. Rel. Crev. duodecim alii. Re* 
Uqui codd. et vett. edd. : scrihimus* Yers. 39« tn immeneo Firckb. 
duo alii> Heins. ed. Bononiensit. Vers. 41. perstai hiems uaus 
Heiasii. 

^ 43. TiNGAT HiEMs HOMiNXM. Scbraderus offendebat in op*^ 
positione ^imis et hominis adscripseratque duas Cbrrectionesy qttsft 
praestat reticere. Meminisse debebat Stat. Silv. 3^2,76: Inqet^ 
hominem surrexit hiems,^ 

42. ixcuTixNTx MiKAs. Causa nulla^erat, .cur Hein^ 
mallet: rigidas innciente manus. Arctoae minae^ AeoUae mmtt^ 
dicuntur aoud Rutilium Itin. 1, 536, 2, 36. tigidas minas into-* 
fiare ipse Ovidius Am. l, 7, 46: saevas minas increpare Fropert 
1, 16, 6 : imuitere mm Yirg. Aen. 1, 73 : iram Ennius apud Serv« 
ad eum locum^ simiiia a^ usurparunt. Yers. 44» Ula fui Pa« 
lat. priuu _^ 



TaiSTivai UB. i/kl. xi. ub. ii. g| 



LIBEB SECYNDYa 



vmd ttjhi vobiscnm est^ infelix cnra, libelli^ 

Ingemo perii qui miser ipse meo? 
Corinodo damnatas repeto, mea crimina, Musas? 

Afl semel est poenam commeraisse parum? 
Cannina fecerunt, ut me cognoscere vellent 

(^e nou fausto femina virque meo. 

6. tnea. 
IN LIBRUM SECUNDUM. 

NoYi libri distlnctionem ignorant codd. Jan, Pirckh. , qni in- 
™rt: Epiakila longa diiodeeima^ Reland. , qui deciinam tertiam 
jamerat. Francof. inscrilMtr Ad ^os Uhellos^ Pirckli. et Beroiin. 
^' IMirornm nociiam damnat Naso sihi cwram; Naso flectaUtr 
Jjod Caesaris ird jirecatur^ yett. edd. praeter Bonon.: Ad Auffu^ 
*""»» Cmarem. 

^» cuR MoDO. Cur ego Gnelf. a m. s. 

dh? ^* CARMINA FECERUNT FEMIKA TIR^TTE MEO. HoC 

Bticbon quomodo factum sit, ut in uno codice Seguer. omltterfe- 
^ quiTis intelligit: cur abesse debeat «x Heinsii et Sc|iraderi 
J^^entia, ego non assequor. Totus liber in diiuendo duplici cri- 
^ coosQmitur, qnod totum carminibus suis, partim ipsis, pardm 
T^^ ^ illi^ partae imputare yellet poeta. Potentiorum notitiam 
_|perniciosam fuisse etiam 3, 4. init. non obscure indicat. Quos 
^tU^ ^^*'*"*'* vinimijfwe dixit, admoneri poterant aruditi Tiri, 
r j^ •o^J^ femina apta inepta excogitarent. cetteni debetur^ codd. 
J^* Bosl. Leid. utr. Francof. Guelf. Berol. Crer. sex Heinsianis, 
• pnmae et vett. nostris. posseni quinque Heins. Bern. Rel. a 
^*^i BqsL cum Francof. a s. m. fo$^ Jun. exc^ Voss. Re« 

6 



89 P- OVIDH NASONIS 

Carmlna fecerunt, xxt me moresque notaret 
lam pridem invisa Cae^ar ab Arte meos. 
Deme mibi studiupi; yitae quoque crimina demes. 
10 Acceptum refero versibus, esse nocens. 
Hoc pretium curae vigilatorumque laborum 

Cepimus; ingen^io poena reperta meo. 
{Si saperem, doctas odissem iure sorores, 
Numina cultori perniciosa suo. 
15 At nunc^ tanta meo comes est insania morbo, 

8. lam demum Tisa. 

liqui: vellet. Heinsius coniecerat: poscanf. Tn breviore versn 
pro meo ex Put. Heinsiu^ ediderat. . Schraderus negabat Ovii 
nam esse eam nominis et pronominis separationem ; iniuria quidi 
Tid. Pont. 2, 5, 5, 6. Tu Qniine non fausto tneo ita dictum 
ut tneo ftialo infr. 5, 1, 44; malo siu) lae^ Sen.. ep. 59; 
tuo Ib. 322 rec. nostr; supra 1, 9, 15: eventu tneo. 

8. lAM ratosM iNTigA. Xam demum visa Heinsius pnan 
edidit ex codd. quatuor melioribus, quos in notis impres^ cKdt 
tres tantum in scliedis npminatos inveni : pr. Yatic. alterum PoG 
Palat. sec. ; quartum desidero, quintus Guelf. accedit. Rdiq| 
cum primo Palatino: lam pridem invisa^ uti et yett. edd. omnei 
nisi quod ]e?issimo discrimme : lam pridem visa Put« Gall. Moi 
a pr, mt Serv. Jun. Francof. Bern. Rel. Berol. Crev. et decei 
alii Heinsiani. Hoc postremum^neptum, Heiusiana scriptura so 
specta a librorum ihctione est. JPro tertio^ quod posuimus, libifl 
rum militat numerus, partim fides : seqsus non refragatur. Ida 
enim est^ atque in correctione iila Italorum, sed aliquanto subtilifl 
NoD incuriae Augustum insimulat^ qui tamdiu ignorarerit, quid pd 
nidosi editum fuerit; non inclementiae in puniendo tam vetere 4 
licto,; mentem Caesaris tantum interpretatur , nam defensioni iofi 
rius locum fecit. — summa Caesar ah arte unus Vaticanus ; ni« 
Heinsius: Sonti arte divinabat; puto corruptam glossam: aoRpl 
atte mea fiusL Ben. Crev. * / 

11. TfttTiuM cuRAE edidit Hansius ex Pirckfa. uno Boa 
•niensi, Beacsmanni cod., quod in tribus aliis pro diversa scriptd 
etstabat. Francofu^tanus quid habuerit, oblitus est annotare, q 
post Heinsium contulits idem ergo, ,quod reliqui et edd. vett. omiM 
pretmrn mktej nbi quod Busl.: pretium stitdii, Utrumque di^ 
cetj quia praecessit v. 9. Heiqsianum illud. ante Dan. HeiQSM 
«tiam Janss Gruteros probarerat in sdiedis idiographis. 

l!2. . Mko. esi quatoor Heinsiani et unus tioster io fiQe « 
dunt, multi eura t^tt» edd. in dimidiato versu. . SeptciBdecim ^ 
nren Tectias pl^rsthi bttiittuiit. Vid. Lacfamann« y. ciar» ad Prq 



TJEUSTIVM UB. IL ^ 

ISIaia vemor refero mrsua ad icta pedeai: 
SciKcet at victus repetit gladiator areuam 

Et redit iq tumidas nai^raga pnppis ^qn^s, 
Forsitan ut jquoudam Teuthrauti^ regn^ teueqti| ;r, 

Sic mihi res eadem vuluus opemque feret: . . - 20 
HQsaque quam movit, motam quoque leuiet iram« 

Exorant maguos carmiua saejpe deos. -: 

Ipse quoque Ausouias C^esar matresque nurusqie 

Carmina turrigerae dicere iussit Opi, 
losserat et Phoebo dici quo tempore ludos 25 

l^t^tf quo9 aetas ^picit una semelr . . 

16. Saxa (malum !) ref> 17.' et victus. 

^ 16. sAXA MEMOR REFERo. Sic plurimi cocld. et omn^ 
Jtt edd. 5 meum refero Guelferb. sed in rasura, Gall. Leid; ph 
|Bero. Cre?. septem aKi HeiDsIi cum eiusdem prim. ed. malul}^ 
TeferoPat. Mor. Serv. Busl. prim. Tat. Palat. sec. uterque Poli- 
^ni,Jnn. novem alii Heinsiani, Seguer. Berol. Relandi. Horum 
^wtnh auctoritati obsecundavit Heinsius , malutn pedem Jnterpre- 
^htiimjoffensum; exeibplum eius locutiodis mious aptum acf- 
WjWrat. Bnrmanni vero denuo artificium admirandum est, quo 
wflftrffin codicum scrlpturas pro suis coniecturis , quasi Mter Sal- 
ttasias venditavit. Nain quod proposuit: Saxa (mahm) ref&to^ 
«a dBerte enotatum vidi in scLedis, qoibos Politianeti codd. excetpt^ 
"tecripserat Jo. Fr. Gronovius, quasque inspexisse Bunnannuiti 
Jwnpertoni habeo. Sed cuiuscunque illud sit inventum, Ovidli 
mm% non est , qui rustidus id dicendi genus ignorat. Intet-pre- 
HDda foret ista scriptora, nisi interpolata videretur esse, ad exenpl- 
pam CatalHani illius, 14, 22: 

.Hluc^ unde malum pedem aUidisti; 
y. Ib. T. 101 r yomhiihusque maUs p^ibusfque octurrlte laevis ; 
Jf- 5, 7, 64: Et studii repeto signa sinistra wct; 

Fcemm, ut et Fast. 2, 152. signa expli<^anda iiViTiti.ve^tigia, 

Terr- " - ~ — - — - . . --. 




^ ^. v/uua 1 oMvcuMo pro div. scr. : Laesum sa!ca pedi 

V"^ ad lcto fero. 

n. VT vicTu». tJlitts 33dnbnietisis et ed. Bononiensis 
£^> quod tatiti non est, ot ^ciftii Heinsi^ . fecipiamiis. ^ers. 2[ 
W^(i eadm tentabat HeitisiWs. op^icjiUf ferat duo' Heids.* et fceU 
*• refert Leid. Sec. dahit exc. Voss. ' . ' ' ' 

P 21. ^uAM MoviT Palat. ^fito. et s^c. Pat. Ittor. Sett. ^Bi/sK 
r y * Se^uer. Bern. Giidf. a pr. ip. Berol.CrieV. Heibsii*''^u6l 
*^ Rehqiti 'cflm vett. edd.*: ijutod^^iiid^if. ''«iofani^tid' I^Ict 
pih. et hinc, ^u|o, ^eiqsius £oniiciebat :(d6^iat. motdtiik mttisi 
***• M* i&Hm -Juff. .Rcrbi. Segufer. pW uiiu^'' ^tina^l >n^ 

6* 



84 P- OYIDH NASONIS 

His precor exemplis tna nunc, mitisslme Caesar, 

Fiat ab ingenio moliior ira meo. 
nia quidem iusta est, nec me meruisse negabor 
30 Non adeo nostro fugit ab ore pudor. 

Sed nisi peccassem, quid tu concedere posses? 
Materiam veniae sors tibi nostra dedit. 
. Si quoties peccant bomines, sua fulmina mittat 

lupiter; exiguo tempore inermis erit. 
35 Hic ubi detonuit, strepituque exterruit orbem^ 

vew. 27. .rubrica est !n codd« Guelf. BeroU et Crer. tanqnam in 
no?i canninis - exordio. In Berolinensi etiam inscriptio: Ad Jm- 
peratorem. 

28. AB iK&iNio. Niliil bic libri mutant, praeterqumn qood 
GalK: ah Ignaro; docti viii autem tentarunt, quorum Burmannus: 
JRaf ah ingenio moUior Wa tuo, rel: el %ng* tuo; inept«, iudice 
Scbradero^ Francius coniiciebat ; Fiat et ingenio, vel , vt ingenio 
etc. 'Postreraum Scbraderus auoque suadebat^ qui solus dignus 
est, qui refellatur. Nirairum ah ingenio meo cum aeque recte di- 
catur, quam ingenio tneo, de quo quum dubitabat Scbraderuiy 
non debuit, (cfr. vel quae infra ad 4^ 4, 76. dicemus;) tum non 
ubique idera atque alterura significat. Ut enim Fast. 5, 507. ob 
aura ventilationis, non follb usum, Art. am. 1, 510. ah acu opero- 
8um comptum, Her. 12, 8. a cultu colendi proventum notat, ita 
hoc loco ah ingenio interpretandum est: in^cnii foetibuSj b. e. car- 
ininibtfSy quod raulto aptius praecedentibus respondet, quam solum 
in^fenium. Neque enim id iam agitur, ut ab ingeniosis cuiusvis ge- 
neris bominibus deos placari demonstretur, quin ne poetarum qm- 
dem ratio habetur, sed camiina id efficere posse docetur, quae ab 
ingenio proificiscuntur. De praepositionis \i nobiscum sentit do- 
ctissimus Hand. Turs. I. p. 27» Yers. 29. Heinsius corrigebat: 
fieo eam meruisse negaro» 

31. . SED Nisi* Et nisi PirckL ed. Bonon. Dio tM ad 
explendum ?ersum scriptum erat in florilegio Berol. — tu quid 
tres Heinsii cum yett. edd« praeter Bononiensem. Yers. seq. Pe- 
trus Francius eraendabat: mors tihi nostra, 

33. pECCAifT HoMiNxs. "hommes peccant ex paaculis snis 
codd. expresserat Heinsius : Gall. prira. Polit. Pirckb. duobus aliis. 
Acteduat fienu3 collati Bernensis, Guelf. et ed. Bononiensis com 
florileg. BeroK Reliqui libri oranes et Vinc. Belloy. Sp. b. 7, 119 
invei^o crdiae : peccant homvnes^ quod praestat; causam diximns 
ad l^ 1) 51. peccent floril. Murmefl. et edd. NoTariae et Cap- 
easae* mutat ^to mittat praestantissimus Palat. prim. Yers» wq^ 
iempore mUns erii Bem. BeroL solus BeroU a sec» m.; glosse^ 
glossne. 

35, Hic codd. Put. GalU Mor. Bnsh Palat. prim. Jud. Lcid. 
pr, Sf^guer, Bern* Hdnsiani undecim, nostri qaatuor, GaeU^ a soc» 



t ^^ 

Paniiii discassis aSra reddit aquis. 
Inre igitur genitorque deum rectorque vocatur: 

lure eapax mundus uil love inaius babet^ 
Tu quoque cum Patriae rector dicare Paterque^ 

Ytere more dei uoitien babentis idem. 40 

Idque facis: nec te quisquam moderatius unquam 

Imperii potuit freua teuere sui. 
Ta veuiam parti superatae saepe dedisti, 

Non concessurus qnam tibi victor erat 
Divitiis etiam multos et honoribus aucto^ 431 

Yidi, qui tulerant in caput arma tuum, 
Quaeque dies bellum, belli libi sustulit irant: 

Parsque simul templis utraque dona tulit. 
Vtque tuus gaudet imles, quod vicerit bostemj 

Sic victum cur se gaudeat^ bostis babet W 

n. HeiDm ed. prine. et nostra Bonoii. Reliqai libri! Nuno nhL 
FmaoB malebatx Stc. ~ irepidumqtto GaU. «freptfu deierrwt 
Leid. second. Guelf. a s. m. et Berol. conterruU Put. Serr. qua- 
taor alii Heins. perkrruii Leid. prim. 

37. ©xNiToa^uK DsuM RKCTOR^TJK. rectWTque — geniior-' 

Sw Gall. Mor. Jun. Leid. uterque et ed. Bonon. deum in ras. 
utlf. Franciiis tentabat: genitorqiue hominum^ propter t. 40k 
Ven. 39. dicare cajmtqHe Gall. 

40. KoMiN Palatinufl primus cmn maiore Heinrianorum^et 
Bostronim numero et ed. J3onon. Quatuordecim fere codd.: 



4L M0DX&AT1U8. inoclefafilitit Put. Bush Leid. pr. Pirckli. 
Bd. Crer. ed. Bonon. moderanUor Bem. moderatior Gall. of- 
ter pro : vnquam labent Falatinuf sec. Leid. pr. pro rar. scr. ed. 
Bonott. 

42. nsKA TSNifciiE. regna ienere Busl. et duo Heins. Ittf» 
mus eiusd. iui Seguer. Rel. et ed. Bonon. gravi Bern. 

43. PARTi suFCAATAE. Palatini primi cum codd. longe plu- 
timifl haec scriptura. PaJat. sec. et quatuor alii, quos nostra Sn- 
teresset novbse, tum edd. vett. omoes fraudulentissimam exiu- 
bent interpolationem : Partho mperato. Aldina secunda alterum 
mocaTit. 

49. ^iTOD TiCERiT. Heiusius ex solo Moretano receptum vo- 
Wbat: quia vic» Item unus Gallicus: «i vic. Leid. prim.: cwm 
9k, AUquanto plures, Busl. Pal. sec. Leid. sec. Guelf. Berol. 
Crer. cum yett. edd. praeter Aldinam: qni vlcerit. Sed Palatinus 
primus cum reliquis omnibus, quod legis. ^ . 

^ 60. axc viCTUM CUR SB. Hoc verborum ordine Heinsius 
•didit ex oodd. Pjut. Gall. Mor. Serv. Busl. Leid. prim. Jnn. Fran- 



^ P. OVIDII NASONIS 

Caassa mea est melior, qui nec contrarla dicor 

Arma, nec hostile» esse secutus opes. 
Per mare, per terras, per tertia numina iuro, 
Per te praesentem conspicuumque deum, 
55 Hunc animum favisse tibi, vir maxime, meque 
Qua sola potui, mente fuisse tuum. 
Optavi, peteres coelestia sidera tarde; , 

Parsque fui tiirbae parva precantis idem. 
Et pia tura dedi pro te, cumque omnibus unus 
60 Ipse quoque adiuvi publica vota meis. 

Quid referam libros, illos quoque, crimina nostra, 

Mille locis plenos numinis esse tui? 
Inspice maius opus, quod adhuc sine fine reliqoi, 
In iion credendos corpora versa modosj 
^ Invenies vestri praeconia nominis illic: 

62. HDnainis, 

cof., vigiBti aliis melioribus et prima, quam dicit, editioiie. Adstf* 
pulantur Seguer. Bern. et riostri quatuor. Leid. sec. t 8io se (0 
vicPum, Vett, edd, et reliqui HeiDsii codices: 8ie cur se mtwH^ \ 

51. MEA EST MELIOR, ^tJI NEC^ Wei €0 Guelf. tjtil JWj 

Jfor. Busl, quia non quinque Heinsii, Crev, ct vett, edd. ^ 

non Palat. prim. Seguer. conlraria jom Leid. aterque pro t». 

scr. et duo. motn duo item Heinsiani. Utrumoue memopiter rep^ 

titum ex 1, 5, 41. Vers. 55. terram Put. Bosl. p«r tnojfim^ 

num, Busl. j^ter tria Casaub." notaferdt ^«'rancitts. ^ « 

57. oPTATi, FETEREs. Optavi ut feteres Mor. Berol. R» 

coelest. numina tard. Bern. Berol. et tres. siderOi sents unas Heiih 

,$ii; glossemata sunt. Vers, seq. petentis idem Put. Leid. sc^ 

Leid. prim. a pr. m, Jun. alius Heinsii. Vers. 5d. cumqiie mw' 

huf intus Put Vers. 60* a«di^;i Guelf. a pr. m. Vers. 61. *^ 

quos crimina dicis Pirckh. ed. Bonon. atjtue ita edidit Bersm. j 

62. NUMiNis Busl. et alter, Heinsio teste in notis impreswj 

. Jdem Francius in margiqe editionis suae adscripserai, Nos siflj 

haesitatione recepimus, Nam et tertiO hinc verstt nominis redit ^ 

.€oavenit huc locus in Pontt. 1, 1, v. 31. ad 42., ubi pergit: 

Ipsa movent animos superonm numina nostros^ 

Turpe nec est taU credulitate capi. 
En ego pro sistro Pliry^iiqut foramin^ luxi 
Gentis hdeas riomina sancta fero» 
In ultimo v^rsu item numina scripturum fubse pnto, nisi pr^ 
cessisset. 

6#. NOMiiqts. Repetitae vocis molestiam in lioc Versu eltti 

. <Jere conatur Bunnannus, corrigepdo : inienies vistti^ primordia i|jH 

minis illic, Noli credere vel de huius emendationis veritatei ^ 



TaiSTlVM UB. n. Qf 

InveDies animi pignora miilta mei. 
^ou tua cariiiiiiibus maior fit gloria, ueo qao^ 
I Vt maior fiat, crescere possit, habet 
E^ama loyi sqperest: (amen hunc sua lacta referri^ 

£t se materiam carminis esse iuvat: 70 

Coinque" Gigantei memorantur proelia belli, 

Credibile est laetum laudibus esse suis. 
fe celebrant alii quanto decet ore, tuasque 

IngQnio laudes uberiore canunt. 
Sed tameu ut fusa taurorum sanguine centum^ 75 

Sic capitur minimo turis l^onore deus. 
&h ferus et nobis nimium crudeliter bostis, 

Delicias legit qui tibi cunque measJ 
-^Carmina ne nostris sic te venerantia libri^ 

fc codicimi tcnptaris, quas enotavit; ita habent: Invenlesque M 
^. Palat. aliqs Heinsii et eius prira, ed. praecordia Mor. Iitve- 
"« ife nostrae fMrmordia Jaudis Leidensi» uterque. Jnv, fanti 
•"wecoma nQminis illic Gottorp. ' 

69.>rAMA lavi superest. Veteres Vhn scriptl et impressi, 
ttnsensu; Fama lovis mperesi» Quod cnm displiceret, Heinsius 
AdTeri. p, 61. Addend. ad' Castigationes Vellei. Paterc. p. 4. 
mmti Fama lovis enftpar. Petrus Francius in altero suo exem- 
prv: Fama lovis par est 9 in idtero : Par iua fama lovi est. 
Donnannus ?ero egregic, nisi BartholomacQ Merulae sublegisset: 
«Mna Io»i superesti cuius locutionis exempla vide apud ipsum, 
fwbabat Jo. Scbratkrus. 

76, TURis HONORK. furts odofe non multi codd., quod dicit 
Dwmangus, sed tamen Put. m. pr. Pirckh. et trcs alii. Coniectura 
««m aasecutus erat Francius. 

77, FKRUS BT NOBIS NIMIUM CRTTDELITER HOSTIS. feTUS 

^«w. Voss. Bern. in noUs Serr. Busl. nxmium nohis Mor. 
^aer, Crev. orudeUter qui habeat^ soius Palatinus secundus no- 
^} est ab Beinsio. Reliqui et edd. vett. omnes: crudeUor. 
W'aiMe illud primus videtur Bersmannus. Barthio Advers. 40, 5. 
J^en proprium in voce: nimium^ ,,valde ambigue in veteribus 
J^mbranis scripta," latere visum est, uti et Schradero , sed neutei? 
'favit. ISobis verum videtur, quia vel maxime Ovidianum, quod 
^ a Bersmanno edi consuevit; nam scribendi errore satis pro- 
^ aherum ab boc distat neque malam fraudem possis dicere^ 
rO neque aptius quid neque facilius optimus quivis criticus ex- 



eni h ^* Ci^RMiNA WfE — CANDiDio|iE LEGi. Disfichon hoc 
feren" ^ va lesse et sensu;i admppet et scripturae in codd. dif- 
^^ f ro AC t^ Burm« malebat tiaoque ie^ sensu nuUo, nisi hoe : 



S8 P* OYIDU NASONIS 

80. Indlcio possint candidiore legi. | 

Esse sed irato quis te mibi posset amiciis? 

Yix tunc ipse milii non iuimicus eram, 
Cum coepit quassata domus subsidere, partes 

lu proclinatas omne recumbit onus: 

. , 80. ludicio. 

Qui tibi ioco» Artis amatoriae recitaTit, id efiecit, ne ta aeqaioit 
apimo laudes quoque tuas ipse iegeres. ludlcium candidumy quod 
iDterpretes torsit, doq facile iroprobarem: candor euim et favoc 
saepe siguificationem invicem commutant, cfr. Font. 3, 4, 13: 

Vlrihus infirmi vesiro candore valemus; 
Her. 2, 64. Simpticitas digna farore fuity et ita gloss, cod. Re« 
land. : candidiore^ henigniore. cfr. Martial. 1, 7, epigramma totum 
99. Sed cur eosdera libros amatorios; alii enim antequam rele- 
garetur OTidiuSy nulU praeter Heroinas publici iuris facti erant; cor 
eosidem modo ab alio recitatos audit Augustus, deinde ipse legit! 
plum lasciyia illa captus repetivit lectionem ? Haec absurditas, puto, 
impulit Heinsium, Francium, Scliraderum ut spurium distichon pro- 
nunciareiit» Accedit, quod illa scriptura paucissimorum est li" 
brorum: quoque te venerantia tantum tres codd. de grege Hein- 
tianorum et eiusdem prima editio exbibent. Reliqui libri alia 
omnia et sensu destituta : quo te Put. Gall. Mor. Busl. Leid. utef- 
que, Francof. Jun. cod. Bersm. Seguer. Reland. duodecitn aliit 
miae ie uterque Palat. prim. Polit. prim. Vatic. prim. Ambrosianitfi 
Serviiy Bern. Guelf. sex Heintii. sic te reliqui, Berol. Crevenn. Vett 
edd. omnes: ette* Quomodo tam dissimiiia conciliaripossunt? Istaec, 
quoy quacy non raro etiam quoque per compendium scripta in codd. 
et sibi sunt similiima et aliis Toculis: quam et quum* Posterioi 
restituendum putayerim; eius enini glossemata Tidentur: sic et el. 
Si: (jftrctm malis^ nascitur constructio, cuius exempla congessit Markl. 
ad Stat. silT. 5, 3, 211. et 219., seriorum tamen auctoniD. 
Sed etiam ne nostris, pro quo cod. CrOT.: iam nostris^ Palatioo» 
primus et ed. Heinsii princeps: nunc nosiris^ cfr. 1, 2, 42. Tarr., 
mutandum censeo in : de nostrts^ non Burmanni, qui idcm tentaTit, 
vestigia legens, sed cod. Segueriani, ex quo Tennulius manum li- 
brarii iniitatus huic simillimum enotaverat. Totum igitur dbticlioo 
- ita concinno: 

Carmina de nostris cum te veneranUa lihrtB 
Indicio possint condidiore legi; 
Bensu per se opertissimo; de structura clr. infr. 3, 4,11, 12. I«- 
(ftcto non omnes iere libri, quod dicit Bunnannus, tamen Fdlat. 
uterque, Put. pr. Vat. Leid. uterque, Jun. cod. Bersm. Guelf, ed. 
pr. Heinsii et quatuor alii. possent codd. Mor. Gudf. a8.ni. 
Rel. Crev. possvnt Busl, Bern. Guelf. a pr. m. prim. ed Heijis.» 
quinque ab'i, Jacolrum Gronovimn video in exenlplari suo cor- 
rexisse: Carmina non «. quoque ie v. h Ju^. p. €. I.? acute. 
64. PRocLiKATAs. deciytaUis PaJat. sec. Ber&« cod. Beran* 



TBISTiYM Llfi. II. 99 

[Conctaqne Fortnim rimam facieBte deblsciint es 

Ipsa sno qaondam pondere tecta ruunt.] 
Ergo hominom quaesitnm odium mitii carmin^, quaque 

Debuit, est yultus turba secuta tuos. 
At, memini, vitamque meam moresque probabas 

IOo,.quem dederas, praetereunlis equo. 90 

[Qood si nou prodest, et bonesti gratia nnlla 

Redditurj at nuUum crimen adeptus eram*] 

jpfoe^Mnaias Leid. prim. , quod impense probabat Heinslus. pfo- 
cumUt correxerat Scaliger. 

85, 86. cuNCTA^uK — RUUHT. ruiftctfn fadenU Pirckb* 
i^cant Leid. uterque. suo et quandam edd. rett. nostrae omnes« 
mnilam Mor. Busl. uterque PoKt. Palat. pr. Leid. uterque, Jon. 
ReL Guelf. a pr. m. pr. ed. Heinsii et noyem alii codd.; et ita 
correxerat Scaliger. quodam Palat. sec. Reliqui libri: quaeda^ 
miere torta Busl. teda Gall. Guelf. a pr. m. Berol. /hfda 
Mor. a pr. m. et ed. Bonon. facta Jun. tacta Seguer. etrata 
»tTO. Reliqui Ubri et edd. vett.: iracta. mif Susl. Habes cum 
pnlyisculo, quidquid Tariantis scripturae reperire potui. EsEstat faoo 
oisticLon cum priori coniunctum etiam in florilegio vetere Beroli- 
ijfDsi. Multa tentarunt Yiri docti, ut sensum certe elicerent: Hein- 
«us: Lapsa sm — ; Schraderus: lunctaqne fortuna — IpaOj Tel, 
^ «10 qiiondam. Ut ad sententiam totius ioci collinearet, nano 
oBcere potuit. Quare nos quoque in Jac. RoTcri, Heinsii, Scbra- 
^eri coDcedimus sententiam, qua pro spurio a quoTis impune tol^ 
Wo babendum sit; quod si fiat, nihil ad perspicuitatem et el©« 
gaDtiam ftummam defuturum et ipsi baud graTatim spondemns. 

87. RoMiNUM 9UAESITUM ODIUM. Heiusius et Sehrade- 
ni» oflfendebant in repetita syllaba:^ um. Poterant igitur inserto 
f^rin codd. Busl. Rel. et CreT. est: Ergo hominum eet quaesilwm 
mm, Sed si Terum fateri Telimus, non pauca in Lis praesertim 
ibris levis incuriae argumenta occurrunt. Habes ita initio huius 
" intra quindccim Tersus decies repetitum pronomen primae per- 
«onae; habes inferius v. 189. ter: «s, decies sibilum; t, 223, 224. 
quatuor hemistichia in : is desinentia, etc. etc. 
.. 89. riTAM^UE MEAM. Vi\ decem codd. tuentnr: meamj 
H^^ non optimae notae, ut intelligcs, si eos tibi annumeraTero^ 
J"i5 me% habebant: Palat. prim. et sec. pr. Vat. Put. Gall. Busl. 
''"0. Leid. prim. Pirckh. Bern. Guelf. Berol. Seguer. CreT. decem 
* ^ovem praeterea Heinsiani. miU cod. Bersmanni. Necesse ta- 
Jtt est, a tot et talibus discessionem facere. Scripsisse Ovidiumt, 
I ^]^^ fnores meiy quis possit animum inducere? Vide elegantioris ^. 
^cu^onis exempla apud Heinsium ad Hen 5, 45. Glossae istius 
^ai saepe. leguntu^ in codicibus, Telut in cod. Berol. Fastorum 2^ 
^* *"pra Jovis scriptum est: Uii. Accidit idem in ep. Acontia 
' ^* ed. Loers., unde vulgatii: Inque tnfti cupido nata ost. 

^if 92i ^uoDsi — EKAMv ei honori uterque Folit. et Mon 



IIO P.OTlDUNASONiS 

Nec male coimnis&ia est nobis fortana reoram 
Usque decem decies inspicienda viris, 
O^Res quoqne privatas statui sine crimine iudex: 
Deque mea fassa est pars quoque victa fide. | 

Me miserum! potui, si noti exlrema nocerent, 
ludicio tutus non semel esse tuo. I 

Vltima me perdunt: imoque sub aeqoore ttergit 

M. Lisque. 

graila nterqne PoHt. Seguer. Bern. Rel. prinu eA ct nnus Hein- 
• 8iL Reliqni libri omnes: ghrla, et nulhim Palat. sec. Bernensis, 
Giielf. Francof. Berol. Crey. et quindecim Heinsiani cuin eiusdei» 
prim. ed. ademjiUis prim. ed. Heins.. adeptus ero cod« Bersnk 
Francof. Suspectum hoc distichon iam Danieli Heinsio fuit. Nico- 
laot cum tentavisset: adortus eramj patri assensus obelo* transfixit, 
Secuti Petrus Francius et Jo. Schraderus ; sed nic in scliedis recen- 
tiori manu denuo periculum fecerat corrigendi^ adscripserat eninu 
,,crimtit« tadus? ^arsus?" Nostrum igitur est, sententiam supre* 
mam ferre: si ie\ bar^aries huic fersui abstersa fuerit idonea ali- 
qva difinatione, nunquam for^ ut tam fatuae sententiae distidion 
aptius legatur, qua.ii absit. 

94. us^uK KTC. Heinsiana, hoc est, tngeniosissima est coo- 
iectura, qnam Burmannus expressit, neque sine vulgatae scfipturae 
ioterpretatione ab Heinsianae gloriae obtrectatoribus loco moyeri de- 
biiisset : LAsque decem dedes etc. Non necessariam esse ita demum 
inteUigetur, si memineris centumrirale iudicium, iiige et continuum, 
10 anoum legi solitum fuisse, vid. Heifter. Instt. d. r. u. d. Civ. 
pr. p. 49. et quot laudat Massonus vit. Ov. p. 61. lam usq»^ 
quoa omnes libri servant praeter duos, qui: Utque cum ed. No- 
variae et unum, qui: Fiarqir^, eins temporis spatium comprehendit* 
Cir. Serv. ad Virg. ed. 9, 64. Pont. 3, 5, 23: 

Utque fui soiitus, sedissem forsitan unus 
De centtm iudes in tua verha vvris. 
Seo^ Apocolocjnt. p. 857. ed. Gronov. : 

Quis nunc iudex toto lites audiet anito? 
Ifl^pkere autem^ verbtim solcmne in iudiciis, aeque bene cum for" 
Utna coniungi posse videtur^ atque cum lite; vid. Brisson. de ^er- 
bor. significatione^ ubi habes: inspicere ius^ remy conditioftetn> fef- 
sonam» 

96. FARS 9U09VE TiCTA. ((uoque tusta pauci libri: Fat. 
Bosl. pro var. scr. et septein Heinsiani, cod. Bersin. cuin vett. edd. 
hmcta prim. Vat. vincfa Pirckh« falsa Busl. Leid. pr. fiiura 
Jln. digna sex Heins. et Rel. magna duo. Francofurtauus iDter- 
polate: Detfue mea adversa est pars quoque fassa fide^ teste 
Heinsio. 

99.- pkhount: xmo^ue sub aequore. me produnlBusl. in 
ffmrgUe primus Paiatinus , prim. ed* Heiusii et duo eiusdem libri. 



TRianm u& il § t 

rocolaineiii toiies nfia procelU rat^iiL " too 

Nec mihi {mrs Bocnit de gnrgite parva, sed «nmes 

Presisiere hoc flticttis Oceanasqae capnt. 
Dnr aliquid Vidi? cur noxia huniiia feci? 

Cnr imprudenti cognita culpa mihi est? 
[nscius A6t^eon Vidit oBe veste Dianam: 105 

Praeda fuit canibus non minus ille suis, 
Scilicet ia superis etiam forttma luenda est^ 

104; deest esU 

Inrepsit hoc ex altero abhinc Tersu , at fieri assokt. ^ merA§ 
Busl, cod. Bersm. et ed. Bonon. , mergunt Serv. Jiin. mift^tl 
Leid. §ec. Vers. 100. ima jyrocella edd. rett. pnieter Bonon. et 
^W. Vers, 101. Hec mihi Palat. prim. JVec quoque Leid. uter* 
qne. Yers. 102. Oceanique ed. Bonon. Oceanumqite prim* Vat. 

103, cuR ALi^triD ripi. tleu mihi eur eidl BeroU Lcidi 
lec, pro Tar. scr. et ita laudabat glossator codicis ZwiccaTiensi^ 
Metam. ad 3, 438., quepiadmodum etiam extat apud Joann. Sarisr* 
wr.PoIicr. 1. 3. c. 12. et Vfncent. Bellov. spechist. I. 7, c. 119* 
fiodem modo, sed: qiiid vidi Leid. prim. pro Tar. «cr, noxia cur* 
«Wflo Busl. et Francof. hmina flexi Moret. 

104, cvLFA. cognita causa mihi Palat. prim. Jun* EusL 



Berol. et quinmie Heinsii; Gall. et Leid. uterque a prim. man, 
»ed correctum, trancof. pro t. scr. Hoc probabflt Graevius in epi- 
«tola a4 Heinsium SjU. 4, p. 632: ^jCognoscitur niihl milpa re- 
ctene ao Latine credis dicif Quis borum Terborum sensiis: cgo 
^lpum mprudens cognovi? Num, ego iraprudens in me admisil 
"aoc sententiaih locus postulat, Videtur autem rectitw legi; co- 
jfftila causa mihi> Ait, inscius et imprudens cognoTi ilJam cauaam, 
^uam tu tam aegre fers. Sed nec hanc satis sanam esse scripEu- 
tam existimo, tumn exspecto responsum." Heinsius quid rtispoD- 
^&nt, ignoramus, Puto tamen ita: „Quod in loco Tristium bae- 
^y Vir Humanissime, non oportet: Nam eo, quo ititerpretnns 
wooo, etsi cognoscere poenam Ib. 279. cognoscere cwram Veneris 
Alet. 9^ 726, curam iuventae Fast. 5, 526. et similia ailbi poeta 
^t, memiueris tamen potius Tersus Tristium 3, 5, 49: 
, Inscia quod crimen viderunt himtna, plector, 
^ode mtelligis , Ovidium culpam nou admisisse, sed Tidisse aliom 

Jn^Jttentem,*' Nos Palatini priir.i hoc quidem loco deserere ao- 
^ontatem non dubitamus, quia «traque illa tox, de qua agitur^ 

J^°"* . tantura litteris denotari solet in codd. Mstis. es* in fioe 
ii^ • primus cum viginti qninque Heinsianis, duobus n(f^ 

^ ^t vett. edd. omuibus ; Berolinensis in dimidiato Tersu. Noi 
"^^ym illo esse non putamus. Vcrs. 105. Nesditi Bust sim 



99 ?. OVIDU (lASONIS 

Nec Teniam laeso niiiiiine casiis habet. 
Illa namque die, qaa me malus abstulit error, ' \ 
iio Parva quidem periit, sed sine labe domus. 
Sic quoque parva tamen, patrio dicatur Qt aoTO | 

Clara, nec uliius nobilitate minor: 
Et neque divitiis, uee paupeistate notandat | 

iMte Jun. Vers. 106* evls — ^ fuH Palat. sec. Leid. pnm- FraiH 
cof. Bern, et vett. edd. nec mimis Mor. Jun. et mius Heiosn. 
ipse pauci, Gall. Busl. Jun. et quatuor. inde Bern. 

109. KAM^UB DiK ex Palat. prim. Pircklu GalL FrancofJ 

septem aliis et prima ed. recepit iara Heinsius* forie die cm im 

Serr. Reliqui cum edd. vett. praeter Bonon. : nosira die. !«««• 

aibsU Gall. et tres Heinsii ; probabat Francius. qua melius ah$^ 

' Bern., unde aliquis Burmannus coniecisse poterat : ms levi» absl. 

m. sic 9U09UB. Sed qu. SerT. quinque Heins* Sit qii.PirdJi. 
Cre?. et ed. Bonon. parvo dicatur Leid. sec. et ed« Bonon. tolo 
dic^Palat. sec. et Francof. Burmannus aut ignorabat, aut cooiecta- 
rae faciendae causa simulabat se ignorare, num paMum aevum pro 
aetate m^orum latinum esset, cum tamen pafrius mos ita dicakoc 
Het. 12, 11. patrius cultus Tr. 5, 10, 34. patriae opes 4, 5, 
8; 5, 4, 21. Coniiciebat igitur: patrio arvOj quod tanti ntn ^ 
ut refutetur. Maiorem adluic litera toti disticlio moTebat Graeviof 
in epistola ad Heinsium Syll. Burm. 4, p. 634., unde liaec excer* 
^imus: ,,Habeo inter disticha supposita. Primo non satis eapio) 
quid sit, ul dlcatur pairio a(^o ctara; si fuisset posterorum aeTO 
_Aut tempore, dixisset aliquid. Dein, quid hoc, qiiod addit, nolBoi 
Dobilitate minorem illam esse, cum statim dicat se equestris taotoffl 
ordinis fuisse? Atqui equites, quamdiu non admoyebantur digoitati' 
bus, ut illis ius prodendae imaginis adipiscerentur, non referebantor 
in nobilium censum." AtSeneca ep. 44. ad Lucilium, novum^equitem 
Komanum: Geres autem^ si hoc protenus tlhi persuasertSy a wi^ 
le nohiUtccte superari, Omnihus nohis fo^idem ante nos suni; ttv^ 
lius non origo ultra memoriam iacet. Yides nobilitatem hic dIIhI 
intelligi, nisi generis vetustatem, stemma, forsitan ex seriorum tem* 
porum consuetudine. Nostro in loco facillime licebit explicart 
aliorum nohiliiatem, alios, qui nobiles sunt* Ita 4, 9| 3i nottf^ 
demenUa. Stat Sil?. 2, 6, 11 : 

— eui maior stemmate iuncto 
Lihertas (Markl. : Nohilitas') ex mente fui$, 
. tu e. quam si stemma habuisset, quod non habuit. 

113. ET NE9UE. Sed neque Pal. priin. Berol. Rel. prim. ,ed. 
Beinsii. Sed necBern.y Et nec Seguer. ; contra Lachmanni prae- 
ceptum ad Prop. 5, 5, 50. et paupertate Put. Gall. Serv. Ba^ 
Jun. Leid. prim. Francof. septem alii Heinsiani et nostri Guelf. a 
;^r.. m. Crev. Enixe Hein^us probabat in schedis, tanquam cultius 
geous loquendi, de quo vide interp. ad Met. 3, 492; Virg. Aen* 



TBISTITM UB. U. 93 

I Vnde fit in oeiitram conspiciendus eqties. 

^it qnoqae nostra domus vel censu parva, vel ortu} iiA 

Ingeoio certe non latet illa meo. 
Qua yidear quamvis nimium iuveniliter usust 

Grande tamen toto nomen ab orbe fero; 
Turbaqoe doctorum Nasouem novit, et audet 

Non fastiditis annumerare viris. 120 

Corniit baec igitur Musis accepta sub uno, 

Sed non exiguo crimipe lapsa domus. 
Atqoe ea sic lapsa est, ut surgere, si modo laesi 

Ebiatiiraerit Caesaris ira, queat. 
Cnius in eventu poenae clementia tanta esty 12S 

Vt fuerit nostro lenior illa metu* 
Vita data est^ citraque necem tua constltit iray 

Princeps, parce*viribus use tuis, 

^^Wl, Non nbique Ovidiuni ea secutum Tideri, quae essent 
laenssiina et usn protrita, aliquoties in his commentariis monemns^ 
Confideotiiis tamen assentiremur Heinsio, si de codd. Hamburg. et 
Gottopp. certiores nos fecisset. est in fine rersus recte delerfi 
Palat. sec, Mcrr. Serv, Francof. Bern. Seguer. Berol. undecim alios 
cum prim. ed. Heios.^ ultro apparet. Addunt tamen reliqui ct vett# 
Md. praeter Aldinam; 

114. FiT editum est ex Palatl prim. Put. Gall. Mor. Fran- 
<»' Berol. Rel. et septem Heinsii. Reliqur et vett. edd. omnest 
^" Heinsius tentabat : Unde fui neutro cottsp. equ. Vers. 116; 
JJ^^Palat. sec. Gall. quatuor Heinsiani et vett. edd. omnes praeter 
«onon. Vers. 116. iUe Palat. prim. 

118. AB ORBE. m tn-he Palat. prim. Gall. Bem. Seguen 
wrol. Crev. Rel. pro var. scr. sex Heinsiani cum eius prim. edl 
«t nostra Bononiensi. Glossa tamen videtun nmen senhper •» 
wwKrckh, 

. l^. 8SD nfOTSf. Sed iamen Palat. sec Guelf. Crev. et duo 
Httnsii. Kon tamen Fraucof. pro v. scr. Si non exigm Tan. Fa>- 
"«r ad Lucretium, Nec tamen Nic. Heinsius, Ut nim Petr, FraiW 
Qos corrigebant. laesa domiis Pirckb. exc. Voss. nostra iomm$ 
'""• Vers. seq. Atqui Ricbelianus, quod probabat Heinsiuiw Ai ' 
J"w «ic unus V^tic. Ac sic lapsa quidem est Moret. AUfoe «• 
JJ^o esl alius Heins. «t kipsa Guelf. 4aesa esl Gall. Qwfoi^ 
J?»» eo #tc tentabat Francius. Vers. 124. JBfnaHiraHI Palal; 
pnm. Rel. Segner. JSmafurart cod. Bersm. jRsrmalurtieril Moret. 
•*<«io. JVamalunieril unus. 

. 126. XT FVKRiT. Fefft«ril ul noslro Leid. uferquei «orrecto- 
^ elegantiae. iMtior ilfa, pro : lemw ira rectissime Heinsius, fidt 
^^ ix Pnteaneo, Palat. sec. Francof. et sex alHs ediditi 



Insnper .ace^doiit, (e hgq acflm^i]^ pa/ierime^ 
4^ T^pqnam vita paruin muneris ^sset^ opes. 
Kec mea decreto damnasti fi^icta Senatus: . 

Nec^n^ea selecto iudice iussa fuga est 
Tristibus invectus verbis, ita ]Priucipe dignum, 

Vltus es offensas, ut decet, ipse tuas. 
fH^f Adde, quod edictum, qni^nvis immi^e miaaxqire, 

Attamea i^ poenae nomine lene fuit 
Quippe relegatu^, non exs.^l dicor in illo; 

Pareaqne fortunae sunt data verba meae. 
Nulla quidem sano gravior mentisque potenii 

' ^ 136. immane. 

dant nostri Berolin. et Crev. Vers, 132. secreto cod. BQrsmannii 
relabeolte Ki^rario in praecedentem Tersum. Wem in vett. edd, e^ 
praeter Bononiensem, iqua^.: jdefMo* • . . 

133, TERBis, iTA. v&this »« princvpe dign. Leid..prnn. trf 
lirifictpe unus Heins. fi prmcipe diym«s Busl, uttde Heinsius conv 
ffiebat: ac prindpe dlgnisy scilicet aut otiosaqi exi^inans repetitio- 
Bem : iitik di£fnitm, ut decet^ aut acerbiorem ironiam in abiecti aoiioi 

Rketa improbj^ns. — est in fine addunt Put Leid. priin. GaH 
oc. ©t. alins Heinsii, Berol. Rd.j)riiBa cditio Heinsii et nostiae 
proetrr BonpnieJ^em et Aldinanou Yers. 134, qua d^ce^Gall. lie? 
aecet Pirckh. ^ 

13S. iMiiyaTE. Heinsius ex primp PoUtian. ,et secuna^ *8- 
bt. ibrtJV^W^ efiaija ^rancof., si Kleipius fidem p«eretur, suspcctac 
auctoritatis Ubris, receperat: minxane^ Eeliqui omnes cum Te«i 
«dd.;: immtej wi quod Crev.: invicte. Vers. 136* Et tomeaG^l» 
Leid. uterque. Id tamen Busl. quinque. . . ! 

137. w i^^T^o» ab iUo exc. Voss, Leid. uterqufi) Gall. Mor. 
BbsL Rel. jjiov^m aKi et ed. Bonon. ah, idlo Bem. Guelf* (i 
mhQF^l?^. «^.. Vers, J38. PaucagueX^eid. aterque et qu^tuor, 
Parvaime prim. Vat, et duo, Guell'. a pr." m. Partflme Palat. 
fnnm» ;S^er. Crev, -7- sunt 461 nop pauci ; sint ibi Qau. Plures 
4Bihmi smt iibi: fut. GalU Iftpr. Sery. JBusl. Pirckli./Palat. ««> 
JLietd. prim.. uterqqe f*oKt prim. Ystt,. Gueli. Bern, Berqly jCr^v. fif 
treiteim 'aUi Heinsii,. prim. ed» et .nostrae vett. prae^^r;Alc|iiJ^ 
HHfif M :JuB. ^el. et' quinqup. mmt data Palat. prim. jl^frcul^ 
tees «feii.HQinsii cnm .eiusdem prim. ed. et Aldina. Pro^^n^v^ M 
^ma gemlina^ reUq^i^um scripturae nihil meUu» , cpnvenit. ASm^ 
Srnxt cQ^^^Qr^e Scbraderi et Burtaanni z ' Parcaqufi nqi^ae 0li 
jkaa.vmh» tiim P^^rs.qwm^ fortmae sv^t tua veria f^^, m 
aUus, teste Santenio": iOamaque fort, etc. iV * 

- l^ .4SiANa GR^Tio^ MKNBcis^u* poTf^i^Tpc. ^ip cod„Strozz. 
H Be^maimi ,pr9 Vulg^to reliquprum^t v^^ ^di? «(fW if«ffH>K« 
wmtkp^ 4MMn^ . Sfu^ ,^nw.,^tiw M- ^V^^m^/J^^ fm^sm 



TRISTITM UB. If^ ^ 

Poena esf, quam tanto disj^Ioiiisflre vnro. 143 

iSed solet interdoiii fieri placabile iiiuiieii: 

Nobe scdet pulsa candidus ire dies. 
Vidi ego pampineis oneratam vitibus ulmmn, 

Qoae fuerat saevi fulmine tacta lovis. 
Ipse licet sperare vetes, sperabimiis: atgae *^ 

Hoc unum fieri, te prohibente, potest ; 

Spes mihi magna subit, cum te, mitissinie Ca^ar^ 

Spes mibiy respicio cum mea facta, oadit ' 

Ac velati ventis agitantibns aeq^tora non esA 

Aequalis rabies, continaasque foror; ^^ 

144. eaero* 147. Frinceps. 148. fata. . 

wcfionem ante 'Hekinom MHretus, Orutmis et Grotioviiis ik tche- 
^j Freinsliemiu» in ind. ad Curtiam s, v. posse, Vers. 140. Pe- 
«aqve (|U(mi Palat. prim. Bartfaius Adv. 40, 5. e sao codice:^Poeifci 
^ 06 imU affert, ac deinde satis ioepta molitur. 

144. sAETi plures et meliores : Palat. prim. prim. ed. Fran- 
cof. Bern. Putean. Palat. sec. SerT. Busl. Pirckh» Leid. uterque, 
%er. Guelf. Rel. quatuorflecim alii. Quibus obteniperanduni. 
Cfr. Fast. 3, 290: — mahile fulmen 

Esl^ aiti ei saevi jleetiHir ira Iotn«. 
Ven. 145, ^perdbtmiis inqiiit Bern. Heinsius coniiciebat: 9perah\^ 
w«« oeqnc, quod probabat FranciqS) Tel — usque^ vel, qqia in se- 
qiienti versa Pirckh. : Hqc enim fieri habebat: sferdbknus: unum 
aoc ekmm etc. 

147. MiTissiME CAESAR. Mcliores, quos Heinsins: Princepa 
^lHire dicit, sunt primus Polit. primus vatic. pr. Leid. Pal^f. 
*^c. Guelf. et septem alii cum vett. edd. Exturbandum ^ censemus 
«t eom Palat. primo, Puteaneo, Bernensi, Francof. reliquis denique 
ommbus et prima Heinsii editione revocandum: CaesoTm Causam 
•^oens Tersus ostendet recte consideranti. 

148. lACTA. Ex Jun. et Is. Vos. codlce, quibus Bcm. etRel« 
^sec. in, accedunt, Heinsius ediderat: fata pro Tulgato reEfjuoriiin 
^nm: Yacto, memor fortasse Ter?us Pont. l^ 2, §3: 

^ t?ttm video, quam sint mea fata tenaciay 'frangor» 
V^od tamen si illic aptum est, non continuo bic etiam codd. fq^- 
•pfae praeferendum ridetur. Illa enim scribejbat quarto po/st re^ 
^atwnem anno, Laec eoden^ quo Tomos Tepit , iatorum suoruqiy' 
«^^«tajtiam aondum expertus. . 

j ^^^» Ac TELUTi. lEt veliiH omnes vett. edd. Firckb. et tfj^ 
'e7^ cum quibusdam alii». oera pr^ aequora: Putean. MoK 
y^' BusK cxc. Voss. uterque Polit. prim. Vatic. Jalat. teo; 
j^J^: Jim. lcid, uterque, Guett. QreT. ct narem ^HJ. >^ 



4)6 - P- OVIDn NASONIS 

Sed modo sabsidunt intermissiqae sileiscanty 

Yimque putes illos deposaissie saauii 
Sic abeant, redeuntqae mei, variantque timores: 
Et spem placandi dantque negantque tui. 
155 per superos igitur, qui dant tibi louga, dabantqne 
Tempora, Bomanum si modo nomen amant; 
Per patriam, quae te tuta et secura pareate est^ 

Cuios^ nt in populo, pars ego nuper erami 
Sic tibi, quem semper factis animoque mereris, 
i60 Reddatur gratae debitus Yrbis honor: 
' Livia sic tecum sociales impleat annos, 
Quae, nisl te, nullo coniuge digna fuit; 
Quae 81 non esset, caelebs te vita dfeceret^ 
^ Nallaque, cui posses esse marltus^ erat: 

155. :dent. 160. amor, 165* compleat 

151. 9ILCSCUNT. quiescunt Pirckb. Bersmanni et e3. Bo^ 
non. Vers. 153. rcdeunt nostri Gall. redeitntcfue mihl Palat 
prim. sec. Pirckli. Bersm. Leid. sec. Guelf. et duo Heiosii, prim^ 
eiusdem editio et nostrae veteres praeter Aldinam. 

155. Qui DANT TiBi. dent ex Vaticano vulgarb notae edi* 
dit Heinsius; idem noster Relandi babebat. Reliqui tamen coddi 
et edd. rett. omnes : dant, Berol. : dat. Yulgata minime soVt 
citanda videtur. Septuagesimum secundum annum Ai^gustus agebati 
Cfr. Met. 15, 839: 

hev filsi cum senlor slmiles aequaverit annos^ (Tiberins,) 

Aethercam sedem cognataque sidera tangat (Augustus); | 

^ quae endem sententia, in illo Met. loco non intellecta interprefi^ 

tus, mo3t y. 166. legitur. ^ l 

158, T7T IN popuLo ex Falat. prim. prima editione, LeH 

'isee, GalL Mor. Busl. Leid. prim. a sec. m. Bern. Francof. e^ 

noyem aliis^ probante etiam ex Erfurtanis Zinzerlingio rroinals^ 

p. 167. Reliqui cum vett. edd. nostris omnibus: et in popuh*^ i 

160. URBI8 HONOR. Sic Palat. primus et secundus, FuteaiV 
Gall. Mor. Jun. Leid. uterque , Berol. Rel. Francof. pro v. scf^ 
novem Heinsiani cum eius prima editione et nostris vett. praetei 
Ald. Reliqui libri: amor» Alterum otrum correctionem fraudaleiH 
tam esse oportet ; cuius suspicionem a Palatino primo procul babe* 
mus. Et certe sententia in posteriori soriptura non est admodufl 
idonea. Nam amor grati alicuiusy amor dehitus, denique am(a$ 
qui redditur^ idem significant. 

161. I1IIPLXA.T. compleat prim. Vat. prim. Pol. secoadaf 
Palat. Putean. Francbf. Leid. uterque, Rel. Crev. ed. Aldi, sei 
Heinsii codd. Reliqui libri et edd. vett.: impleat. Utrumque cafl 
non semel poeta usurpaveriti nos interpolatorum codd. testimooi<ui 



TBISTmi LID. II. 97 

Sospiie m te ait naina quoqae sospesr} et oHm 165 

Imperiam regat faoc cum seniore senex : 
tJt faciuntqae tui, sidus iavenile, nepotes 

Per taa perque sui facta parentis eant : 
Bic assaeta tuis semper Victoria castris 

Nanc quoque se praestet, notaque signa petat; VQ 
ii»(Hiianique ducem solitis circumvolet alis^ 

Ponat et in* nitida laurea serta coma; 
^er quem bella geris, Cjiius nunc corpore pugnas, 

AQspiciam cui das grande deosque tuosj 

167. Utque tui fadunt« 

Maiva. Vew, 166. Tariant libri, $ed levitar et in monosylla- 
lorom maxiine ordine. 

166. RE6AT Hoc cuM sKNioRi. Jmp. teneoi cum Putean. 
M ftic Gall. Leid. sec. Tett. edd. citm sene fmire Lei^. prim. 
^ mwn Palat. prim. Leid. «ec. anus Vaticanu». Yulgataai» 
V^retiDemus, Dion. Nestor laudat in Vocabulario s. t. senior. 
^ 167. VT FACIVNT9UE TUi. Uiiiue tui faciunt ex solo Ju- 
fiwno ediderat Heinsius : idem kabere cascas Academiae HeWetiae 
nieiDbranas dixit Barth. Advers. 40, 6. Verum quam cascae illae 
iTCriflt, Bacthius viderit: Junianus est recentioris notae: reliquorum 
Bflnni agnoscere qui putaverunt , egregie falsi sunt. Nos quoque 
Mwm potissimum sequimur: Palatinum primura, cui in ea ip^a 
Jnptura: Ut faciunique ftit accedunt Leid. sec. Berolin. Crev. 
wl. itein codex Tetustissimus quem dicit Merula., Bersmanni et 
'•walii, quosnotaverat ita Heinsius: MB. , MP.5 qui sint, ignoro, 
«ni Bersmanni et Pirckh. non sunt. In Lac scriptura ideo non 
«endere debet, si modo pdtest , copulae : que collocatio , quia ui 
7**) <rt foctt et similia per formulam saepissime ponuntur. De- 
^^^ ab liac non multum discedit , quidquid restat variae scriptu- 
je: ri fadanique Gall. Serv. Francof. utriusque Polit. prim. Va- 
"jLeid. prim, exc. Voss. (ab ipsius Vossii manu; nam Heinsius 
•'^''pserat: faciunique,') Guelf. a pr. m. quatuor aliorom; Stc 
"^'"**'^ jPut. Busl. quinque aliorum. Dic facianique Guelf. a 
*' *; Denique ipsa illa vitiosissima plurimorum codd. et vett. edd. 
^m scriptura: Efficianique nostrae rationi favet. Non minus 
Jwpte cod. Vossii: Uique fui «idus facmniy alius Heinsii: Sicque 

^168. nvx ex Leidensi primo tantum et altero codice, tum 
•oone prima Heinsius edidit. Sed accedunt Bernensis et npstri 
^ Berol. Rel, Crev. Nam de Francofurtano neque quae dicun- 
2 neque quae tacentur Kieinio ^iro erudito credo. Atque miniina 
^ttutatio et multo aptior Franciana. coniectura^ qui propter il- 
J Hbrorum in: *wi consensum tentabat, perque 1m facia pareniis 
J>^tintelIigebatfTiberium. Vera. 170. Tuno Palat. prim. prim. 
* «eimiaf tentabat: Huic. 



^ P. OVroil NASONIS 

175 Dimidioque fui praeseiis et rtspicfs nribem; 
DJmidio procul es, saevaque bella geris: 
Hic tibi sic redeat superato Yictor ab hoste, 

Inque coronatis fulgeat altus equis;: 
Parce, precor, fulmenque tuum, fera tela Teconde, I 
l^ Bei nimium misero cognita tela mihi! 

Parce, Pater Patriae: nec nominis immemor huios 

Olim plaeandi spem mihi tolle tui. ; 
Non precor, ut redeam: quamvis maiora petitis 
Credibile est magnos saepe dedisse deos. 
l^ Mitius exsilium si das *propiusque roganti, 
Pars erit e poena magna leyata mea. 

75. liBDC respicis. 83. Nec 

175. PRAK8EN)8 ET RksFicis. HeiDsiiis ediderat: fram 
68 et twptci» ex cod. Put. Busl. Jud* FraDcof. et tribus aliis. pro 
tens 68 respicts quioque codd. hal^ebaDt, quibus aut iDtersuotft 
acceduDt prim. Vatic. et Palat. sec. ; ita fortassis Guelf. a pr. o 
DDde Heiosius cooiiciebat: praeseniis respkis. Moretaous habeba 
firaesem ht^nc respmSy quod cum etiam iD BerDCDsi (et id Re^ 
diDO quoque pro var. scr. est^) iD?eDisset BurmaDDuSy pessiioo w 
silio pro Ovidiauo recepit propter Dotissimam verbi: respkereji 
et proprietatem. Scbraderua. satis clemeoter oppositsoDis taoto 
acumcD ea scriptura, sive potius glossa, immiuui Dotaverat. (^ 
iDepta est, quia hanc urheni dod dixisset poeta, oisi Tomos iutdi 
Yoluisset. Nam Fastorum loci 1, 209. 3, 10. Romae suut sci^ 
Breviter expediam: Omoia, quae io Heiusii et BurmaDoi scripjo 
desiderautur : librorum auctoritas, verborum proprietas^ oppoatio) 
eleg^otia, abuude iosuDt io vulgata reliquorum HeiDsii offloifli 
Dostrorum codicum et vett. editioDum: praesens ei respids. Bs> 
dem coDcisam coDstructiouem modo legisti vv. 147, 148. , cfr. Ifi 
11, 243, 244. Vers, 177. 8% redeat Gdelf. 

179. RECONpE. repone Busl. et duo Heiasii. relaxa oiM 
Fulmina reponere Ovidium dixisse Met. 1, 269 Heiusius io sd 
dis Dotavejrat. Hoc sublegit Burmaoous, cum moostrare - deboui 
ida, armay gladioi recondi: Fast. 2, 697. 3, 396. Met. 12^1^ 
Vers. 180. tni^ero nmmm Faiat. prim. prim. ed. tres HeiosiL 

182. ToLLE. mihi redde tui codd. pulli, quaotum no 
mus, oisi forteao Palatious secuodos: editiooes. tameo veteres i 
strae dmoes. Scilicet ex eiusmodi glossa, qualem Firckh* bak 
bat: auge, 

183. NON FREcoR. Nec codd. taotnm Gall. Mor. excVi 
Guelf. 'Berol. Crev. oeque ulla vetus editio. JVbii etiam Frapfl 

£robabat. maiora peienti Seguer. et quatuor vd quioque . Heia 
«idensis^ uterque pro var. scr. maiora poeti^Berol. 

186. ▲ roENA. ex poena muiti^.sed pradter GaetL ttoo \ 



TRKSTIVH Lm. U. 



99 



Yltnna perpedor medios eiecfofir in hoslesj 
Nec qoisqaam patria longius exsal abest. 

! Solos ad egressus missos septemplicis Istri 
Parrhasiae gelido virginis axe premor. 190 

->-Iazyges et Colchi) Metereaque turba Getaeqae 
Daoubii mediis vix prohibeutur aquis. 

87. proieetos* 

I tostl Poteabeus, Janiaiius et duo Heinsii hanc Tersom ita coaci- 

pebaot: Fluctibns. mmensi credar ahire maris. 

187. EiECTus. proiectue ex Gall. Fal, sec. Benm. et tribus 

aliis accedente ed. Bonon. recepit Heiosius. At si hoc vulgatum 

fmsset et pauci taBtUni id habuissent, quod iam reliqui omnes codd. 

(nisi qaod Bern. et Firckb. : deiecktSj duo : ire actus)^ et octo vett. 

f^r.eiectney sat scio probaturum boc fuisse eximium Tirnm ex Her. 
lH112: — regnoque domomte 

l PeUimur: eiectos ulUmua orhis hc^» 

y^ seq. (fuisquam a patria prim. ed. Heinsii, idemque tentabat 
I smms. At Heinsius : paPriae, ' 

P'^ 189. EGREssus. Ita Palat, prim. cum plus triginta Hein- 
;,M1&| nostris ouinibus et ed. Bononiensi. Pauci igitur oec multae 
(i^ codices et reliquae Yett. edd. : in^ressiis. Heinsius male1)at 
t^ftm: egressum. Tu lege Markland. ad Stat. Sik. 1, 2, 218: 
f?^fc ie terreat sibilus tot vocum iti s exeuntiim: ita envm fieri in^ 
^Muni necessarinm. Necessarium autem bic propter adiectum : se- 
tf«wplicis. Vers. 190. Seguer. Crev. et quatuor Heinsiani: Par- 
\fMm gelidae minus congruentibus bemisticbiis in yersu aequtdico. 

^ 191. lAZTGES ET COLCHI METEREA^UE TURBA 6ETAE9UE. 

jReligiose, si usquanr, enotanda est in boc versu scriptiirae diver- 
t,«tas: Jasides Gall. Busl. Pirckb. cod. Bersm. Jazidet Seguer.. 
,mtdc8 Guelf. a s^ m. Jasiges Rel. Jatides Berol. Janges Crev. 
[^flideg Bern. 2^zices Pal. sec. Sauiges et in marg.: Zezibdes 
^eid. sec. Sariges et correctum: Zezipdes Leid. prim. Ziages 
^W. pro Yar, scr. Jaziges ed. Veneta et Novariae, Parip. sec. 

t*^%e« Rubei et Parm. prim, LaUges Guelf. m. pr. Japi" 
ow ed. Bonon. Jasides Colchi (sive fortasse: Eolchi) Pirckbeimer. 
^iereaque Reland, Metreaque Moret. Meteraque cod. Bersm. 
^^hreaque Grev. Mezeaque uterque Leid. a sec, man. mel^aque 
i°fguer. mtreaque Busl. Metheia turla Berol. Mezereaque prim. 
M' Heins. Meteaque Novariae ed. turhaque gete Crev. turha 
jJ^Berol. — • Hunc laborem nostrum av&aiQeTa TK^/iara dixisset 
^o. Schraderus^ qui in £mendationum libro spurios bos duos versus 
i^c Don levibus argumentis et acute, ut solet, evincere sludet. 
i*nnwm dicit importunum in modVim boc disticbo seriera sermoiiis 
-^^ri; istaec arcte cobaerere: sol/us ctd ea:itus Istri missus ah 
«rcto premor, et cum alii gravioves ob caiisas exuimty ego lon^s-- 
\^ fugatus sum; nullum locum hic esse interponendis iUis de 



100 P. OTIDU HASONOS 

multitudiDe geDtSam, qnae ad interpret^ndum, quod praecef^l|B iiia^ 
dio8 hostes conficta siot. At nobis non inepto loco ista enarratio 
po^ita videtur, immo propter id ipsum, quod antecedit, requiri. Ag* 
paret enim ea omnia, quae Tersibus 187, 188. comprehendit poet% 
in sequentibus singulatim pertractari. Yerba: VlUnm^perpeUor in- 
teipretatur disticbo 189, 190. hostes^ quos commemoraverat, liis, 

3U0S tractamus, versibus enumerat , versum 198. denique dilatat io 
uo 'disticha v. 193 — 196. Quod totum ut consilio et artifido 
fit, ita singula in hoc nostro disticbo tam accurate dimidio versui 
197. respondent, ut artis interpolandi peritissimum istaec addidisse 
oporteret. Nam cum medios inter hostes se positum dixisset, cfr. 
3, 11, 13., iam bipartito eos inducit, qui ab utraque Danubii parte 
bella movent: lazyges et Colchos'a sinistrai Getas et illos, quicun* 
que quarti nominantur, a dextra. Perventum enim est ad alteram 
Scbraderi obiectiooem, qua inscite et sine dilectu haec gentium oo- 
mina congesta in unum disputat. Nos ordinem et rationem de- 
prehendisse videmur: primum nominari gentes ultra Istrum habi- 
tantes. De lazygibus id non est dubium, vid. Pont. 4, 7, 7. De 
Colchis controversiam raovet Schraderus, Merulae iudicium secutus^ 
qui Colchos toto^ Euxino mari a Tomitanis disiunctos iocum bie 
Miabere negabat. Sed coniecturam Merulae : Corsi legentis et Mh 
cylli explicationemi de Colchis ex Medeae persecutione illic relictii 
improbat, suas quoque cprrectiones reticet, quas ante Emendatiooes 
editas tentaverat: y^Jazyges^ HeniocM cfr. Lucan. 2, 590. Mdlt 
1, 19. vel : Jazyges et Toifri, Mel. 2, 1." Tawri et Cohhi contfd 
sunt in Mythogr. Vat. prim. p. 7. ed. Rcm. Nos in Colchorum no* 
mine non offendimus. Nam aut credidisse illos poetam in vidoi- 
tate sui positos , aut certe hoc ut fingeret, sibi permisisse disci» 
mu8 ex Pont. 1, 4, 23: 

^spir^, in has paries quod venerii Aesone natui^ 
Quam laudem a sera posteritate ferat. 
tt ibid. T. 31, 32 : 

luftclior Haemonia est PontOy quam Roma, ainistro 
Et bret^itis quam ms ille peregit iter. ^ 
Her. 12, 27; Hio Ephyren hinuirem; Scythia tenus ille nivosa 

Omne tenet^ PonU aua plaga laeva iacet. 
Cfr. ibid* 6, 106, sq. et Salvagn. ISoessium iine praefationis aj 
Ibin, qui de hac poetarum licentia agit. Tertia gens, cuius nomea 
et sedes dubium nihil habent, Getae sunt, inter quos se habitare 
saepissime dicit Ovidius: cis Danubium igitur incolebant. Dt 
<|uarta, quae ponitur, omnia obscura: Maetonii oppidi (Ptol. 3, 5i) 
incolas haud facile potui^e dici Meteream turbam, quod voluerat 
Merula, Schraderus admonet: alteram eiusdem coniecturam: iVeif* 
reaffue turha propter inusitatam adiectivi ^entilis formationera danh 
nat. In schedis tamen ipse Schraderus suniiem adscripserat: Bes* 
seaque turha; praeterea alias: JVetfri</U6 et turha Getarumy qnia 
Valer, Fiaccus 6, 122. Neuros et lazygas tamen coniunxerit; vd, 
hraccataque^ pharetrataque ^ metuendaque turba Getarum, Nobis 
aUud quid requiri videtur, ad quod eo, quem supra indicavimus. 
certe ordine, quem poeta secutus videtur et alius smiilluni loa 
comparatione-dediK^imur. Is est Pont. 1, 2, 55 sq.; 



TRBTITIL UB. U f ^l 

Otimqiie afii canssa tibi «int graviore fagad^ 

yjterior nulli, quam mihi, terra data est. 
longius bac nihil est^ nisi tantom frigus et hostis, ids 

ifo«f{« aJeil ieMra hevaque a parte timeHiu$y 
Vicinoque wetu ierret utrumque laiue. 

Altera Bistomas far^ esi sensura sartssasj 
Aliera Sarmaiica ipictda miesa manu. 
Ijmty kuiuam, ef&dtur, ut geiis cis Danubium liabitans^ obS et Ge^ 
tae, desideretup, quia opponvntur lazyges et Colcbi, qui septem- 
trionem Tersns a poeta collocantur. Demde, si fieri possit, qnarta, 
qvae requiritur, gens eadem cum Getis ratione iungetur commode, 
atqoe Colchi cum lazjgibus. Getis et lazygibirs sibi proximis ad-* 
mt fortasse utrimque remotiorem^ fortasse etiam fabulis et Teted 
memoria notiorem gentem. Scripsit fortasse : 

lazyges ei Colchi, Tereaque fitrha Geiaequs 

Danuhii mediie vix frmiheniur aquis. 

Tereo iurha erit turbn Tliracum, Bistonum, quorum ilTos Trist. 3, 

14| 47. lios in« loco Pontt. modo adducto et kimimeris aliis sibi 

^mm memotat. Genus loquendi idem^ quod in TeuihranHa iurba 

I)er.9, 51. iwrha Quvnni Met.. 14, 607. Forma et . Ierminati& 

Yods,qualis in Oeneis agris Met. 8, 281. Ne^ Pylo Met. 6^418^ 

^M^ ''^oce 10, 3. Tereu» si ita non occurrit,. aceensebis illis, 

Her. 13, 61. 18, 2. Ib. 432. Tr. 6, 14, 36. Vulgata autem ex 

itla tcriptura per pravam primae syllabae repetitionem orta esse 

ptest. Thenipeus pro Menifipeu* libri scripti apud Arnob. 6, 23* 

'^m scribit Mythogr. Vatic. prim. f. 4. et codices fere ubique, 

n recte memini. Atque hactenus de altero Scbraderi arguHiento* 

Hestat tertium, longe gravissimum. Negat enim ab ulle bono poeta 

lazjgum Domen tribus syllabis efferri, negat teteres poetas in voce 

graecae originis vocalem I in consonantem mutasse^ quod posteriori 

aevo factum sit. Legem istam religiose ut plurimum observari 

'grammatici consentiunt. Quid ergo? aut lioc disticbon cum. k>nga 

^a littera longa littera faciendum, ut cum Stapbyla Plautina lo- 

juar, aut, quam sententiam nuper Weidiertus y. dss. tulit de Cass. 

nrm. p. 344., ad exceptiones, yel synizesin, vel synecpbonesin con- 

%iendum est, de qua re ride praeter laudata in modo dicto libro 

fl5, 278. sq. Serv. adAen. 2, 16; 6, 432. Scbneiden Grarom. 
L. copiosior. 1, 1, p. 286. Simillimum nostro loco Heratiattum : 
1«^ ceratis ope Daedalea et Marlial. 2, 2, 6: 
' blamani eoce mei lo Satumaliay vereus. 

^aebont doctiores; quae teimitatis nostrae erant, pro servando 
|Wcho eidiausta sunt. o 

Id3. cAussA TiBi 8IKT. fiM stitl causm quidamr Heinsiani 
«tvett. edd. causa fuerini exc. Voss. 

195. HosTis. hosies Guelf. Leid* uterque. pont^is ei ho- 
^ Bem. Lon^ius hac nifcll esi terra niei fr. ei h. codex a Me- 
twa inspectus et ed. princeps Heinsii. Eodcm modo exc Voss.^ 
»w: koifes. pr. Polit: Lmgiushao tm(k nHMd est ntsi fti^t^ 



lOil P. OVIDll NASONIS 

Et maris adstrlcto quae coit nnda gelu. 
Hactenus Euxini pars est Romana sinlstri: 

Proxima Basternae Sauromataeque tenent 
Haec est Ausonio sub iure novissima, yixque 
200 Haeret in imperii margine terra tui. 

Vnde precor supplex, ut nos in tuta releges, 

Ne sit cum patria pax quoque adempta mihi^ 
Ne timeam gentes, quas non bene summovet Ister, 

Neve tuus possim civis ab hoste capi. 
205 Fas prohibet Latio quemquam de sanguJne natum, 

Caesaribus salvis, barbara vincla pati; 
Perdiderint cum me duo crimina, carmen et error; 

Alterius facti culpa silenda mihi. ^ | 

Nam non sum tanti, renovem ut tua vulnera, Caesarfj 

202. demta. 209. ut renovem. 

kotfe». Yen. seq. a sirkto Berot. airUo Bero. anecU^ Leii 
«ec. etc. . 

198. BASTERirAs* Btstonu Guelferb. a sec. m. Put. BmL 
Ver». seq. stib fmce FrMicias. 

200. HAER&T primus Palat. pr. Vat. pr. Pol. Busl. Leii 
sec. Rel. Seguer. a m. pr. Leid. pr. a m. s. tres Heinsii et fo^ 
tasse Guelf. a m. pr. sub rasvra. Jfercet Pal. sec. Reliqui codl 
mnnes maximo nnmero ctim Tett. edd.: Haeait. marg. Jtama fd 
Busl. Reland. et duo tresve Heinsii. 

202. ADEMFTA. Ita libri scriDti et impressi omnes praetlt 
duos HeinsiaDos et fortassis, de quo dubito, Bemensem, qui dmpt^ 
dicontur habuisse, et Crey^ qui: quoque empta babebat, tum Sr 
guer., qui molliorem, qualem expetebat Heinsius scripturam oste»* 
debat: Ne quoqiie cum p. pax sit ad. miU. Vers. sq. Neu uam 
probante Heiusio. su^tmet Jun. i 

204. NETE Tuus. Ne tuua Uc poss. Berol. miles ah ^ 
Palat. pr. et duo. tuo possim Heinsius divinabat. Vers. seq. ^ 
sanguine rerum Crer. ^ln codice non malp, unde bic pessjroe |to 
scriptus est : cret/um puto fuisse. Vers. 206. Barhara iuncia PW 
lat. pr. vincula saeva Polit. sec. 

207. PEADiDERiNT. ProdiderUti Comb. . mecum duo Pot» 
et oeto alii. me quwm Francof. duo cum me Serv. ammae cU 
prima ed. Heins. Vix satis haec prioribus cobaerere Frapdd 
annotaterat. Vers. 208. est in fine addunt Palat. pr. Gall. Um 
Busl. Leid. pr. Rel. Crev. et ed. pr. Heinsii. 

209. »0N 8UM TANTI, RENOTSM UT. Sic SCri^SimUS «ft 

ctoritate Palatini primi, Guelf. tredecim codd. Heinsii, priinae iiiil 
ct Tett. nostrarun^ edidonum, quarum tamen Rub. Vic. Ven. lH<i 
var. non $unt exbibent. Reliqnorum codd. plurimi cum Francdf. 



IHI8TIYM m. IL 



10« 



Qoem nimio ^us est iodolabse semet , 210 

i&ltera pars superest, qua turpi cariniue faciua 

Arguor obscaeui doctor adiilterii. 
Pas ergo est aUqua coelestia pectora fallij 

Et suut notitia muka niiuora tua. 
Vt(|ue deos, eoelumque simul ^sublime tuenti -i* 

Non vacat exiguis rebus adesse lovi; 
Ex te. peudentem sic dum circumspicis orbem^ 

Effugiunt curas iuferiora tuas. 
Scilicet imperii Princeps statioiie relicta 

Ijnparibus legeres carmina facta modis? 230 

111« crimiDe tactus. 117« A te. 

Km ianti non sum , octo «* delent, qninque : ut renovm* Nan 
jgo «im Francius malebat; Heinsius diiro» nuineros repcebeodens 
ita: Nam iua non tantl est renovari vulnera Caesas, vel, reno- 

^U. GARMi;fE FACTU8. Correctionem Heinsianam expuli- 
^ jaam nullus Tetus liber agnoscit. Igitur vulgata ante Hcin- 
««n> ioit: crmiine lectus^ quam plurimos codd. babuisse oportet^ 
wdnostrum Crev, tantum certo constat: scriptdra mimine absurda, 
wd tamen paulo molestior, quam pro Ovidit). carfRine ledus Gs\L 
etdecemaiii. crimine laesus Bersm. Firckh. cum vett. edd.no- 
«tnsomnibas; Moret. pro v. scr. carmine ^tus duor turpia car-^ 
nmfaius Servii et duo. Restant duo scripturae, quarum alte- 
*3m exbibemus, utpote a libris maxime commendatam, Palatino 
Pjmo et sec. pr. Vatic. Guelfl utroque Polit. Francof. pw> w. scr* , 
w>€rin, Mor. Jun. Leid. utroque , Berol. octo Heinsianis et eius 
pfeja edidone; cfr. Graerii epp, Syll; 4, p. 3. 24. 633.; altwam 
roteanei, Francof. Busl. ReL: turpi crmine factus^ Ovidio noa 
jwignam putaverim; crimine turpi ita dixit MftBtL 4, 350., factus 
Nem, quae non nisi sentiri postulat, elegantia ipse noster Her. 
») 38. Fast. 4, 855. Sab. ep. 2, 60. 

. 213. pECTo»A. corpora raiat. pr. et quatuor. nttmifici pr. 
jatic. Guelf. et quatuor. Imnma Futean. Vers. 214, fui Bern. 
*«• «Mo Heinsius tentabat in collatione Francofurtani cod, Vers* 
^5« suhlime tenenti exc. Voss. Jun. Berol. Rel. 

217. Ex TE. A te Gall. Busi. Serv. Leid. pr. Rel. > unu» 
P» duo Heinsiani, vett. edd. octo. In te Putean. exc. Voss. Jun. 
F^es. Independentem Bern, Seguer. De te Palat. sec. Guelf. 
P^»' et tres cum ed. Bonon. Sic te Francof. a pr. m. et Crev. 
Jm ingens reliquorum numerus^ qui ad D. Heinsii editioi^ero 
*ti sunt id babuisse oportet, Iquod Palatinus primus confirmat: 
r *^» vid. Wagneri v. dss. Quaest. Virg. p. 388. urhem Palat. 
P* et tres: Vers. 220. Burmannus Sec. ad Lotichium p. 368 : . 
P*«ttt mocBi comgjBbat. 



t04 P^ O^^H NASOMIS 

Non ;ea te mdles RoBtaiit nominls urgefy i 

Inqtie tuis humeris tam leve fertar onns, 
Lusibus ut possis advertere numeu ioeptis 

Excutiasque oculis otia nostra tuis. 
225Nunc tibi Pannonia est, nunc Dlyris ora doman* 

Raetica nunc praebent Thraciaque arma metom 
Nunc petit Armenius pacem: nunc porrigit arcos 

Parthus eques timida captaque signa manu: * 
Nunc te prole tua iuvenem Germania sentit; 
230 Bellaque pro magno Caesare Caesar agit 
Denique ut in tanto, quantum non exstitit unqioaffli 

Corpore pars nulla est, quae labet, imperii; 
Yrbs quoque te et legum lassat tutela tuarum^ 

Et mdrum^ similes quos cupis esse tuis. 

226. Rliaetica. 230. obit» 

223« P0S8IS. ftosses Falat. pr. et Gallicus, averiere et dt' 
neetere quidam. Ivmen Put. Mor. eKC. Voss. Segner. Rel. Cien 
et tres; placuit Cautero Nov. lect. 4, 2., Ueinsio, FraDcio 4 
Schradero. inemptis pr. Vatic. Guelf. Palat. sec. Id schedls coi* 
lerri iubebat Heiosius Auson. Epiced. in patrem v. 11. et adsoi* 
pserat ^stc libenter iegerem, nisi nimis asperum videretur. Quare 
yaleat!" Vers. seq. Suhidasque Pirclcb* pro v. scr. £x(MiiM 
ut ocuUe Guelf. Vers. 225. Pannaniae Heinsius coniiciebat. ei{ il 
fioe Mor. addit, 

226. BAKTiCA. Cretica t^alat. sec. Gall^ Pirckb, Beni%| 
Berol. a pr. m. et alius curn ed. Bonon. Rhetia Francof. Moi^ 
et tres. Retia Bern. Bethia Crev. Rhenica duo. Craihkoifif 
Palat. pr. iraiciaque Crey. terclaque Goelf. et Busl. Dackaifif 
coniecit Heinsius. arva nonnuili. Vers. seq. pace^n petit Armi 
niue Frandus. aTcim Gali. et pr. ed. Heinsii. Vers. 229. Geh 
mania fedt Rei. pro v. scr. j 

230. AGiT revocavimus ex Falat. primo, Gall. Firckb. Bep^ 
nensi, Seguer. octo aliis et ed. Bononiensi, probante Gronov. Obsb 
2, 3. Grat. Cyneg. 334. ohit pr. Vatic. Palat. sec. et Ilel. ba- 
bebant.' Guelf. : dhet, Berol. Crev. cum reliquis codd. et Vett. 
cdd. : habet, Vers. seq. Den. in hoc tanto Francio placuitj 
Heiusio, quod Busl. Ricbelianus et alius suppeditabat : manio im 
ext. u. Vers. 232. mae vacet Mor. et duo. latet Palat. scj 
iMhei Berol. quae nutla pars Bem. Francius: pars summae fi4 
lahat uUa rei. 

233« UAB8 ^iTOQUE TE ET LEGUM. In bis te abest a Be- 
rolinensi ; et a Mor. Scrv. m. pr. Jun. Leid. pr. Rel. Crev. sfi 
aliis et ed. Bononiensi. ^ Quamvis elegantem borum librorum «cn*; 
pturam kidicabat Heinsius» adbibito illo 1, 10, 1: f^i/eae iut^ 



Nec tibi oootiiigiiiit, qitae geirtibti» otlii' praeflltaat tu 

Bellaqne eum mnltis irrequieta geris. 
Hirer in hoe igitor taotwoiq pondere rerm 

Nimqaam te nostroa eyoloisse ioeos? 
At si, qiiod oudlem, vacnii^ fortasse foissesy 

NuUmn legisses crimen in Arte mea. MO 

Kmeme^ «fn Ib; 693. , Tib. 1, 9, 34 Nos tameD reelpere re- 
lecuDdamur propter ea^ quae Dio Cass. libri 56. ioitio ipso huius 
eanDiois tempore gesta memoriae prodidit; deinde, quia seqoeBtf 
versu octo tantum codd.^ quos inter Buil. Leid.iulorqiiei mor9$ v *Z 
babebaiin 

235. KE€. Non edd« vett* et quidam scripti. 

236.' cuM MULTis. Witbofius m notis ad Ideam magni prin- 
^is Duisb. 1740. p. 69. legenduro censet: B^aque cum i^iftit 
vrquieto ^ertf, quod imitatus sit Seneca ep. 51: Sed saUa diai 
cvm Boiis Utigavimus , nunquam BaU$ wm tnltit. Metuebat, ne 
Kpeteret poeta, quae antea abaolTisset de bellis externis, cum tu-r 
iDQltV8 miies nulti eo tempore fuerint. Yerum in. Witbofiana cbr^ 
^|ioBe sumquid affertur, quin distidio pvaecedenli abunde sit in* 
^tDol numquid didtur, quio in Tulgata scriptura facillime mtel-* 
^tflr? numquid tam apte, quam in wa, totus locus terminatur? 
Qntfe oon erat^ cur ocbraderua quantumvia ingenioso amico 8n£- 
«agaretur. 

237. MiBEii Heinsius edidit ex primo VaticanOy scc. Palat, 
>ot. tribas aliis et prima editione. Accedunt ez nostris Guelferb; 
«t ed. Bonon. Reliqui libri omnes : Mirer. 

238. KuN^uAM TE. Te nunquam pr. Vatic. sec. Palat. pr. 
Polit. Servii^ Francof; septem Heinsii cum prima eius ed. Te um* 
^am Guelf. , Nunquam ie Put. Bern. Berol. Rel. et duo Heinsii. 
Rfliqui cum tett. edd.; Unquam ie, Quoniam igitur in hoc di- 
tticho sola Palatini primi scriptura ferri non potest : Aliror — Un^ 
^Wflm— .,j at pos8unt'quae restant tres: Mirer — Unqnam — .^ 
jwe satis elegans foret, Jlf iror — Nunquam — % quae lefiter a 
Palatim auctoritate discedit, Mir«r — Nunquam — ?, quam Hein- 
Rus expressit, noluimus quidquaro mutare, donec codex aliquis Pa* 
tttino similb inventus hunc quoque scrupulum exemeril. 

^ 239. XT si. Aui «i Francof. et Jun. quo^ vellem tres Hein* 
^ In reliquis Palat. pr. et Rel. levi errore : i)acuum f, f. Inde 
g^m: vacuum f. fuissei in Seguer. Crev. et quatuor Heinsianis* 
^* mcuum ti6i forie fuissei scripserunt librarii nOn insciti codd* 
jitic. pr. Guelf. utriusqu^ Polit. Palat. sec. Put. Francof. a pr. m. 
■or. Serv. Crev. et octo aliorum. Tum magis adbuc interpola- 
'enint: vacutis tuitc forie fuisses exc. Voss. vacuus Uhi forie fuis^ 
I^Busl. Jun. et duo. Hinc Heinsius: vacum mihi forie fuiases* 
[^•.240. Nullius leg. Palat. pr. legissd Gudf. a pr. m. Nul^ 
^ metmses Francius. 



I(M K OTIDIl msCHOS 

Illa ^uidem f^feor firontts 11911 e99e setme ' " 

Scripta, uee a taoto Principe digoa legt: 
Non tanien Mdfco legum contraria iussis 

Sunt e^ Romaiias erudiuntque nuruisr. 
^ Neve qilibns scribam, po^is dubitare^ libellus 

Quatuor hos varsns e tribus nws habet,: 
Este procul, vittae tenues,^ insigne pudoris, 

Quaeque tegis niiedios instita louga pedes; 
Nil, nii^i iegitimuni concessaque furta, canemuSj 
250i Inque meo nullum carmine crpen erit.^ 

Ecquid ab hac omnes. rigide summovimus Arte, 

QiMW iitQja contingi vittaque sumpta vetat? 

jj^y, ,. / . . 141, fronti* - 

'ir4i. fRomrw. Feecaveront boe loco Burmannus cum roufc 
tli, qui ilhim seqdunturi contra criticam, grammaticam el poeti( 
Ovidii artem, qutitn ex uno Bononiensi codice admiserunit: from 
Mferaej quo facto lUa niale respondet Ariiy quae praeceattit: pe^ 
lintem lusus ille per ambiguum, quo frons, quae in libro umbdicoi 
e^, '5et)era dicitury quemadmodum carmina p;edibus suis. migraDt) 
iiatireniiscunt, ch^rt^e prae terrore paltent, crinibus horrent et qaJW 
•unt similes nugae. ^ \ 

«244. xRVDitrNT^n^* erudiuniv^ legendum censebat HeiosiaS 
ln scthedis* Volgata tamen satis placet, cum in utrauue lege lulit^ 
de adnheriis et de maritandis ordinibus, in primis de matrooaroil 
et:ingenuar.um honestarum, quas Romanas Itnrtes poeta dicit, cao- 
tum sit pudicitia, caeterum concubinatus in postrema Tenia sit datai 

246, «cniBAM. scripsl Gallicus Neinsiii noster Berol. ^ 
. Yett. edd, omnes; Ubellos Guelf. Uhellis Relandinus, Crev.^ase^ 
nuyett. edd. praeter Aidioam. 

^9. KiL Nisi LEG. Primus Vatic. Ciofani, nescio num aliol 
Italicus^ Heinsii ct pro v. scr. Leidenses : Nos Venerem tuiam ^ 
Aft. am. 1, 5^. petitum. canamus pr. Vatic. Guelferb. Palat 
«ec Serv! 

46]. liiGiBE. Optimi quique et plurimi codd. : rigiias, i^ 
^da BusU rigide Heinsiani Jun. et fragm. Vatic. ex nostris W 
land. j)ro v. scr. et ed. Bononiensis. Ita, et Artey quomodo glossl 
cod. Relandini suadet, scribenduin esse Pont. 3, 3, 55. seq. e?ii^ 
cunt. Numquid Francio placuit et librariis codd. Rel. et Cref. 

252. VITTA9UB «UMPTA. sumptaque vitta Gall. ct se^ 
Heinsii. vitt<tque hnga quatuor Heinsii. summa Mor. et duo. loM^ 
guaque vitta Seguer. iantaque vitta Jun., unde Heinsius castaqa^ 
vel cautaque divinabat. Possis sane tale quid exspectare^ quod m 
virgines ingenuas spcctet^ non tantum matronas, de quarum laneis vitt^ 
cfr. Serv. ad Aen. 4, 457. de virginalibus Turneb. adv. 1. 29. c. 4 
Verum cum in sequentibus quoque de nuptis potissimum et adul' 



matrooa poHest alidhi^ artibiis ixtxj 
jODodque trahat, quamyis non doceatnr, habet. 
■ igitor matrona legat, qnia camiiae ab iMnsm . 255 

Ad dejinquendiim doctior es^e polest . * - 

Inodcuiique attigerit, si qua est stndiosa «krislriy 

Ad vitium mores instruet inde suos. 
Jompserit.Annales; nibil est birsi^ns illis: . 

Pacta sit unde parens Ilia, nempe leget. 260 

itoinpserity Aeneadum genitrix ubi prima: requiret, s - 

264. ' Quoque, 

trio lese excuset poeta, statuendum videtuf aat do virglniim cor- 
fupdone non ausum fuisse se purgare, 'aiit adulterii praecepth itist' 
fiinein Edicto notata fuisse, cfr. vv. 212. 346., aut denique*ncrn 
Spus habuisse eius criminis defensionem , de qiio legis anno ab Vv 
ft757. demum perlatae capite quarto Jiis verbis cautum essrt^ 
WHvam honestam m concubiiidiu hahere ius ne estOy cum annp 
'• c 752. Artis * amatoriae lit)ros evulgatos fuissd credibile $it, 
Wnjtttnte Jahn. dissert. de Ovidii et Sabini epistolb p. 6. — t^ 
toFmdus. *- ^- 

254. ^uoDQtJE.. Tjpograplio Elzeviriano deberf paene pri» 
^wim, quod inde ab Heinsii editione posteriores inisedit: Quomid^ 
weo intelligi nequit. Exhibent ita Palatinus uterque, pr. Vat, 
wielf. a pr. m. Francof. Bern. Serv. Jun. Berol. Crev. septem 
Heiniii et prima eius editio. Trahatur quoque pr. Polit. Quaqde 
wtean. QuUive Leid. pr. Qitasqne Reiand. Quaeque unus aut, 
«iuipressds Heinsii notas scquaris, duo: unde legebat: Quaeqne 
ffomnt, Politianus corruptum versum, Schraderus mendum in 
toce Pralmt latere putabat ; sed postea veram agnoscebat scriptu-* 
|am pluriinorum codd. et vett. edd. nostrarum : Quodque trahai. 
Mua quid reprehendi possit, non video. contagia traliere habes 
pira 5, I3j 5. Sen. ep. 2 : certis ingeniis imnuyrari et innutriri 
tforUty «i i)elis aliiiuid trahere, quod in animo fideliter sedeatm 

255. ^uiJL CAAMiNE Palat. pr. cum Francof. et plurimis • 
fodd. Vett. edd. tamen omnes cum Palatino sec. et Pirckh. certe: 
gw camine. Vers. 258. instruit cod, Bersm. astruit Palat s«^. 
Wruet exc. Voss. construet Guelf. Vers. 259. irrisinms UU$ 
P"' Vat. hysurtius Guelf. istrtictius Rel. Uo sanctius Bern, 

. 261. AENEADUM plurimorum librorum, quanquam non fidis- 
""Dorum, quales sunt Guelf. a pr. m. Palat. sec. Bern., tamea 
^^ esse facile patet vel e vereu sequenti. Aeneadem tamen 
fot. et duodedni Heinsii^ quatuor nostn, ed. Bonon. Aeneidem 
i'alat. pr.et quinque, ed. Ald. Aeneiden rell. vett. edd. Alii libri 
^ meptiora. ut prma Jun, nisi prima Pirckh. Leid. pr. ctii 
jf**Wfl Heinsius coniiciebat. De interpretatione nestrum uon est 
^ere, de Burmanniana tamen noa levitet dubitabat Jo. Sehi^ 



f09 P. OYIDU NASONIS 

Aeneadum genitrix iinde sit alma Veni». 
Perseqnar inferinfi, modo si licet ordine ferri, 
Posse noeere animis carminis omne gmus. 
265 Non tamen idcirco crimen liber omnis babebit 
|9il prodest, qiiod non laedere possit idem« 
Igne quid utilius? si quis tamen urere tecta 

Comparat, audaces instruit igne manus. 
Eripit interdum, modo dat medicina salutem; 
370 Quaeque iuyet^ monstrat^ quaeque sit berba noceni 

270. iuvaDS, 

^ 263, .7Xiis%^rrAE. Prosequar cod. Mernlae, PateaD. ct qv" 
jqqe cjum pr^ ed. Heins. Pro : inferius Schraderus legenduin ceni 
i>at:. ulknus^ quum statim sequatur: Igne quid utUius etc orm 
frrt cod. Bersm. trededm Heinsiaoi, sostri quatuor parrae rei coi 
«d. Bonon. 

.265. HABXBiT. liabetur \etU edd. omnes. OfFenderunt 
^c disticho Heinsius, Burmantius et, ut opinor, Schraderus. K 
plicuisse videtur prius hemistichium supra Versu 243. lectitf 
deinde sententia longioris versus huic loco minus conTenieos. Qui 
.quid sit, actum erit de hoc disticho, si aliter servari non posfll 
quam recepta inficeta Burmanni correctione, quam omittimiH 
'Hv^insii quoque, Num tameUy aut Francii, Nec tamen legentis tt 
tione non multum proficitur. De libris si quaeritur, agnoscil 
omnes: brevior versus leptur in florilegio Berolinensi non recf 
tissimae aetatis et apud Vincentium Bellovacensem sp» bist. 7, 
117. sed: Non prodesL Accedit, quod si versus 265. et 266. ( 
ciantur, reliqua conciliari nequeunt ullo modo« Fortasse si Tersi 
264. cum sequenti remoyeas, (hoc enim salva vetustissimorum 
stimoniorum reverentia licet,) de disticho, quod inde nascitur hoc^ 
Persequar inferius^ modo si licet ordine ferri. 
Nil prodest, quod non laedere 'possit ideni. 
' ita disputari possit, verbum persequi iotransitivey quod dicitur, QStt 
patum esse, subaudito: 7iaec, scil. de libris vulgatissimis ; sed bsi 
.ipsam rem, non perspectam librariis, causae fuisse, ut inserereot 8 
quentem versum, efhctum ex v. 301, quique auctoris sui insciti^ 
.'prodat: non enim animis nocere vel castissima carmina a v^ 
inde 363. ad 466. demonstraturum esse poetam , sed audori 
. ne impudica quidem nocuisse ; deinde versum 265. non multo apt 
rem accessisse videri. Certe licebit Virgiliani illius critici mbdfea 
annotare: si omitterety melius fedsset'. 

268. coMFAAAT. Appurat Palat, pr. exc. Voss. Jun. Gi 
Mbr. Bern. Crev. Afyparet unus Heins. et eiusdem pr. ed. C^ 
perit pr. Vatic. Palat. sec. Serv. et decem. Coitcupif in lib] 
antiquis invenit Barthius Advers. 40, 5. inde mantu Relao 
%U^ man. plures. Vers. seq. %nedi(a>na dolorem Vincent, Bellol 
7, ll!9*. Spec. hist. 

270. IVTBT. Sic plurimi codd. et Tett. edd. omnes cufl 



TBOTnrSL UB. IL tot 

llatrO) et cantos pradcingitiir ense viatdr:' 
Ille sed insidiasr, hic sibi portat opem. 
\mtaTj innoenas ut agat &cnndia eau8sas: 
Protegit baec sontes, immeritosqne premit. 
|ic ifftat carmen, recta si mente iegatur^ 275 

Constabit nulli posse nocere meum. 
^At qnoddam vitium quicunque hinc concipii^ errat^ 

, 2T7, At qaiddam vitii. 

iml. yetere impresso. ilmet Palat. pr. vivet Pirckli. iumi Gnelf. 
taliqupt cum florileg. Ms, Berol. iuvana prim. Polit. molesta, 
^^ fideo, aequabilitate 9 qua Heiosius deceptus est. Cfr. po* 
kl Fast 1, 118. Met. 11, 656, 666. quaequp pi Palat. pr. Vers. 
VL Sk fer ins. Leid. pr. proestol opem Busl. 
^ 274. BAxc soNTKs iMMSRiTos^vE, et «ofife» DOTem Heinsu^ 
bo nostri. insonies pr. PoJit. Put. quinque Heinsii, noster BeroL 
m Meinsius : -en sonies coniiciebat. ei nocuoa mnocuosque Pirckb. 
pocuwjjKe pr. Palat. et quinque Heins. cum eius prim. ed. Vers» 
85. fioc ig. Put. Reland. si recta pr. Vatic. Guelf. quinquo 
M»., doo nostri. Vers. 276. ConsU nuUa farie fioc duo Hein* 
iy qood h scLedis probabat. 

, 217. AT QuoBDAM viTiuM. Yett. edd. omnes 'et codd. doe 
N; quoram tamen nullus nominatur: JEt iandem viiium, Reli* 
mmi At quoddam viiium Palat. pr. Gall. Serv. Seguer. ReL 
^lil a sec. m. et si quos reticuit Heiosius, quod non puto. Ad 
F^m wtium Polit sec. duodecim Heinsii cum eius prim. ed. 
fjmdam viiia Putean« Leid. sec. Ei quoddam vitium exc. 
w8. ^At quoddam viiii Pirckb. Ai quidam vitium Medon. Aui 
wpildvitii Barber. Ai quidatn vitia Crev. Ai quaedam viiia 
«Jt. pr. Guelf. a pr. ra. Francof. Mor. BusU Jun. Leid. pr. qua- 
^ Heios. noster Berolinensis. Ui quaedam viiia Bern. Et ^ot- 
N«iliarpr. Vatic. Ai quisdam (vel, «/uaeddfni non satis potui 
poscere) tnttot Palat. sec* In reliquis: quaecunque BeroL W» 
h Palat, hoc Serv. et tredecim cum vett. edd. et prima Heinsii« 
f^Leid. pr. Guelf. a sec. m. Seguer. BeroL Crev. td Gall. 
palius. accipii Reland. — Vides triplici potissimum via a vera 
rotnra, qoae nodie ignoratur) evagatos esse librarios. Vetenim 
ponnm scripturam contempseruat critici : ex altera corruptiono 
Nius elicuit: Ai quiddam vitiij quod aut nullum aut exiguum 
Nm miM quidem babere videtur. Tertia e»t interpolatio aper- 
pa, qoam tamen amplectitur Graevius Syil. epp. 4. p. 634. 
■Tersum distinguens: 

lAt quaedam vtttai : qukimque haec condpii, errai etc. 
pfiiosmn boc nuncupat iScbraderus ; Heinsio satis placuisse du- 
^ Nobis sospecta ea scriptura propter originem^ tum ne apta 
"''^ satis videtur. Vel ilfud unum rationi repugnat, quod dici- 
f» En^at, qui nonnuMae corrampi putat canmmbos meis cam 



tfa P^ OTZDn NASONIS 

Et nimiito scripiis abrogat ille meis. 
Vt tamen hoc fatear, Indi quoqae semiiia praebeq 
280 Nequitiae: toili tota Aeatra inbe; 
^ Peccaudi canssam quam multis sa^e dederunt, 
Martia cum duriim steruat arena solum: 
Tollatur Circus; nou tuta licentia Circi est; 
Hic isedet iguoto iuncta puella viro. 
285 Cuui quaedam spatientur in hkcj ut amator eodeffl 

281. quae, 282. sternit 283. ^ieest est 285. eada 

Antea nuUas posse, asseveraverit. Foterant deprarari. pluruna 
quae quidem castissimae pridem non essent: hoc si ohiiceretar, fl 
bon erat error, aut refutari copiosius oportebat. Venim haw t^ 
contra Graevium dicuntur, sed contra eum, quisquis fuit, quis 
cnlis ante Heihsium istam scripturam coniioxit. Reliqui codd. tl 
omnia suadent. ^ Nescio an verisimiie sit, ita (jvidium scripsisse: 

M dt/dum, viUum qiiieunque hmc concipit, errai; 
viUum €<mciperey satis usitata locutio, cfr. Met. 7, 17. 10, 351 
470. baud paulo gravius quid signtficatj^ quam errore^ quo verbo ili 
Qt bic, Ovidius utitur Her. 7, 109: 

Si fuU errandum, causaa hahei error honeeias; 
-quicunque generalius est dictum, quemadmodum nec praecedd 
^ersu mtlli feminino genere intellexerim. Yide Loers. adHer.5,( 
Ac duo iibri Artis amRtoriae ad viros spectant. 

278. ABR06AT Palat. pr. et pLurimi, unus Merulae, Heioi 
«eptemdedm, nostri duo, vett. edd. nostrae et prima Heinsii. ii 
rogai Moret. ;Seguer. Guelf. cum Busl. a sec. m. Rel. pro v. m) 

Suioque praeterea, detrahit Bern. et Leid. sec. Reliqui: arrop 
rancius fmpiitiit volebat. ipse Pirckb. et ed. Bonon. 

281. 9UAM MULTxs omnos fere codd« et vett. edd.; fo 
Rkbelianus et Fraitcof. : quae multie^ quod si vulgatum fuisset» si 
sdo alterum ante nos probaturos fuisse criticos , qui bactenus ilin 
nauci liabuerunt. multis quoque Gall. quam multi Palat. sei 
Serv. Jnn. et quidam alii. multis haec Prancius tentabat detbi 
Gall. Mor. Serv. Peccandi causam ludi quoque saepe iedem 
fragm« Vatic. exliibebnt. Heinsius corrigebat: P. c. quam niun^ 
Moepe dederunt vel saepe dedisti et fiternis ardna^ 

282. STERNAT ex.Palat. pr. Guelf. Put. Bem. Mor. Sl| 
Bosl. Pirckb. Leid. pr. , Seguer. Berol. xCrev. septemdeeim 1* 
cum prim. ed. Heius. Reliqui : stemit. stemet Gall. ' cuf (fof^ 
Birckb. .Vers. seq. est Mor. tantum, Seguer. et Reland. omitM 
bant, quibus obsecundaverat Heinsius. 

286. iK HA.C. in hoc Gueif. et Palat. sec. locutioDe 
ebvia, sed buic ioco parum conveniente propter sequens: 
Ita enim plurimis et optimis libris et vett. edd. fideiussoribus 
bere maluinuis, quam uti Heinsio placuit: eadem secundum 
Faiat. vsec. Firckb. Jun. Mor. Bu^I. jiiHioquj^ a^os, B^eri^. 



TW8TITM1.IB. IL »411 

Conveniat, qnare por^s nUa Ipatet? 
iQisbcus ^t templis aogofiitiar? haec qno^ie Titoi^ 

In colpam si qua est ingeniosS suam. 
Cam steterit lovis aede, lovis sucGurret in aede, 

Qaam mult^ matres fecerit ille deus. 290 

Proxima adoranti lunonia templa subibit, 

Pelltcibus multis banc doluisse deam. 
Pallade eonspecta, natum de crimine Tirgo 
, Sostulerjt quare, quaeret, Erichthonium. 
YeDerit in magni templum, tua munera, Martis: 29S 
[ Stat Venus Vltori iuncta viro ante fores. 
Isidis aede sedens, cur hanc Satumia^ quaerei^ 

Ejgerit lonio Bosporioque mari. 
In yenerem Anchises^ in Lunam Latmius heros, 

299. Vene^ -« Lnna. 

Comeeerat etiam: easdem. uhi dmafor Pirokb. el amafor Benu 
Vea 286. Ula patet Palat. pr« et quidam. ulla manet Serr. 
Vers. 287. quoque nitet Padat. pr. Yers. 288.. amhi^iosa $uam 
Iforet. 

289« cuM 8TETEAIT. ihn stetertf Relaod. ConetUmt Bem« 
noQ inepte, ut v. 295. Fast* 1, 315. lovie eucourreret ide Palat* 
'pr. Yers. seq. Hle loeue ed. Bonon. ipse deue Sarv. 

291. luNONiA vett. edd. consensu servarunt €t, quo maior 
iHis fides sit, Palatinus primus cum uno ^eroTe manu scripto. 
Reliqui omnes, inter quos Francof. : lunonie» 

292, HANC noLUissE .Palat. pr. et triginta fere Heinsiani, 
flostrisex« Yett. edd.- praeter Aldinam et refiqui scripti: indolii*- 
'^> Vers« seq. Pallada Palat. pr« de semine Leideas. utei^ 
^Q^* mater de critmiie Gall, natum eine semine Moretaniu et 
liios. 

294. 9UAKRKT. quaertt dimidia fere pars librorum Heinath 
^mm, ex nostris impressus Bononiensis. 

^S* MAGNi TSMFLUM. templo magui Palat, prim, tem^ 
P^m mdgni Heiusiani numero plures, nt>ster Reland. fnufMra tuen- 
.^r Put, Gali. Mor. Busi. Juq. et sex Heinsii, Dostri Bern. et ReU 
Miqai omnes cum vett. edd. : fitiitiifui. tenipltim XfOVtiiia >MartiM 
^exBartliii Adv. 40, 5. . 

. 296. lUNGTA TiRo. Burmannus coniectura rexavit honc 
tocDiD, quia dura sit elisio: «iro ante^ qual^ innumerae ubique le>- 
gantnr, rid, 5. 9, 12, Husclik. ad Tih. 2, 5, 54.; et quia vir pro 
y**otofe non recte dicatur, quod centies fit apud yeteres, nde Art. 
^3, 88, et passiml Vers. 298. Boforioque Paiat. pr. Bifio^ 
"*^ Bosl, Hesperiocfue Leidenses. 

^. iN TSNBRXM XTC. Quam diu veteribus librb is, qui 



118 ». OTIDII NASONIS 

300, In Cerereto l&mas, qni referator, erk. 
Omnia perversas possont eorninipere mei^esf 

StaVit tamen iila snis omnia tnta locis. 
Et procul a scripta solis meretricibns Arte, 

Summovet ingennas pagina prima nnrns. 

300, Cerere lasion. 303. At* pr. ab scripta» 

debety boDor babebitur, boc loco in Venere^ Luna^ Cerere legefl 
non licebit. Yaticanus primns: Venerey Lma, Cer^rem babebat^ 
i Berolinensis : Veneremj Luna^ Cererenu Reliqui tamen omnci 
scripti et impressi quartum casum ul^ivis tuentur. Verum «sty ft< 
cillimam esse correction^m, ad sententiam mellus collineare ei 
quam vulgatam scripturam, verbi referre usum Ovidianum igQ< 
tum fraudi esse librariis potuisse : istaec Heinsius et ante Heiii^i 
CiofanuS Tidit: potuit adfeo quiyis doct!or ante illos librarius iol 
ligere« Verum quis ita Oridium scripsisse spondebit, quis ' "^ 
non potuisse demonstrabit ? Certe in praepositio sensu iion 
cfr. 6, 10, 40.: 

Utqnc fity in me aliquHj si quid dicenUhus iRi« 
Ahnuerim quotiea annuerimquey putant* 
Lamlue Falat. pr. et quidam. 

300. XAsius, lasion uterque Politian. Put. Moret. et iC 
Heinsii cum ed. Ald. /oson Francof, quiuque Heinsii, nostri omnaft 
At Palatinus primus cum reliquis tum scriptis ^tum impressis omoi" 
Dus: lasiuSy quae forma cum Amor. 3, 10, 25« extet, revocanjl 
dtique fidetor. erat Palat. prim. 

301. 908SUMT. foteruni Berd. et floril. Berot. Tiacen^ 
tamen Bellor. in excerptis ex boc libro vulgatam in Loc ferft 
^tuetnr. In sequenti idem, codd. Beru. GalL Moret. Leid* uterqo^ 
•quinqiie alii Heinsiani: Sunt tamen, Recipiendum esse non dw 
«DQSy.qui^ de templis adbuc cogitare poetam disticbon 305, % 
•viiieit* nuda hds Scbraderus tentebat. 

303. ET TROcui* A SCRIFTA. Miror Heinsium, qai in nodr 
impressis tneliores: At exfaibuisse tcstatur, in scliedis BusL taDtu]% 
Leidensem utrumque et alium boc nomine laudavit, En legenduit 
xoniecit. Nam praeter tres Heinsianos , codd. primam eiosdem e( 
Bostlrds yett edd., exceptis Aldinis, qui libri : Sed babebant, omDefi 
quotquot inspecti snnt, Et procut babuisse certum est; Quod r^ 
Tocavimas ut sententiae multo quam At accommodatius. Nibil en^ 
'novi adducitur, sed aptissime boc et sequenti disticbo priora at^ 
solVuntur. Met. 11, 289. 13, 338. ah scripta qui exhibuen4 
eodd. tantum pr« Vatic. Guelf. BdsL et Reland. comperti soot 
Rebquos tot cum vett. edd. sequimnr. arce Palat. pr.. 

,304, KURU8 recte recepit Heinsius ex Pal. pr. Moret tert» 
quodam et prim. ed. Et accedont Bern. Rel. Berol. Qui restan^ 
scripti et impresai: nnanus. 



TBiSTnnf tiB. i|k 113 



paaecnnqQe Irrra^ qao non sioit ire sacerdoi^ 8M 
Protinas hoc vetiti crimiDis acta rea est. 

Nec tmm est fadnus versus evolvere molles} 
Mnlta licet eastae non facieuda legant. 

Saepe sapercilii nudas matrona severi 
Et Veneris stantes ad genus omne videt. 310 

Cwpora Vestales oculi meretricia cemuut, 



307. mollcs *- xtnva. 



I 

' J06. 1RI10MMT Gall. et «eptem tantum Hdimam habebant; 
etnostm Seeuer. Reland. et fortasse Bem. Verum tamen niluto 
jusi» Tidetur, nisi malis: «mrpit. Nam erupit Put. Palat. sec 
findf. Mor. Serv. et septem alii. Reliqui omnes: erwmptf. quo 
iwi a Falatino primo, Gall. tribus Heinsii et eius pnm. ed. no- 
«m Rdand. et Crev. desumptum ferri potest, quamquam qua non 
^aoram librorum praeter Berol., qoi: ^mm Mny non me- 



(huaest. 



306. PROTINtrS HOC VETITI ETC. ^ Pl»™»>» «f d. fet OCfo 

iinpre«i vett.: ha«c. Wnc tres Heinsiani. hw Berol. fc«c Francot. 
Tixtamen aliud verum est, quam hoc, qnod Pirckh. et duo, aut 
«cimdiim impressam Heinsii notam tres alii exhibuerunt: suis ad- 
(lidisse videtur codicem Bersmanni; accedit editio nostra Bononien- 
«. Probavit boc Gruterus in scbedis auto|rapbis. Quae restat 
idpftirae diversitas: dempti crimini» in Palatmo utroque, Potean. 
in.pt. Francof. Guelf. sob rasura, ut puto, Serv. Busl. Seguer. 
Berol. decem aliis Heinsii eiusqne prim. ed.; cormmw m uusi.; 
Wreoert in Palat. utroqiie, Guelferb. Francof. a pr. m. Serv. 
leid. pr. Berol. duodecim aUis et pnma editone, torsisse Hem- 
«umvidetnr, qni adscripserat: „in boc versa nondum «»'''«»?: 
fecio"; poterat tentare: coepfi. Burmannum solhatum non liaboit, 
qui prorsas omisit, neque, ut confiteanaar, nos movet. »»*» «t- 
cwallile Tidetur dmpti ex legendi scnbendive «"»«» JP^ « 
gWemate addito. Sententia apertissima: si mgeima honwta tur^ 
cam,ine corrumpi se patiatar, cum ne legere qu«km >«»»™*a 1««" 
tit,delicti origmem non esse in carmme quaerendam, «ed m le- 
pmii «tvdio. iT < -, 

307. HEC — VERSrS «TOI.TKRE W0I.I.E8. *<« *>«?» 

S»lBq«e codd.Heim.ii et editi ^ett-.»"^' .."^ T^.ZTert 
GanDiana editione ex tribus .;8»«'»» H«rL'-;S*r.^ SL^ 
Onmes reliqui nostri et Heinsii scnpti atque '«'Pr!»" .'^^-f 
fflolto quidem rectius. Solent poetae, si "»»■"?!». *^^"*1.*? ,?^ 
iecSToL intervallo quantocunque dispescitur, jd »>'f»f'»" ^ 
«to praeDonere, qood, si ignobiliore loco postponeretur, langue- 
«t Kro^&primlTria «t hic no&, quae na^^m l^- 
teMt: qnamqaam eadem ne nimi» esset exposita, poetae in- 
twtat. 

8 



114 ?« OYH>B NASONZS 

Nec domiiio poenae res ea causfsa foit. 
At eur in nostra nimia est lascivia Mnsa^ 

Curve meus cuiquam suadet amare libe»? 
3isNil nisi peccatum manifestaque culpa £»tendam eflt 

Poenitet ingeuii iudiciiqud mei. 
Cur uon Argolicis potius quae concidit armis 

312. KEC DOMiNo — CAUS8A FuiV. Kon domlnae GaO 
foenae Roscia cansa Comhianus pro var. scriptura. Huic codic 
nimiuin tribuens Heinsius multa congesserat cle liliro Rosdi CO" 
moedi, qui a Macrobio laudatur, de lege Roscia, alia^ quae Inm 
vix pertinent, coniecturas adscripserat parum idoneas: dcm\no M0- 
nae res ea ; damno scenae Roscia ; Nec damno atth poenae m U 
causa fuit. Postremo versum corruptum pronuncia?it. Scliradewi 
non moderatius evagatus in emendando postbac adeo pro adulte- 
rino notavit. Duae res of!ensioni fuenint criticb et interpr^tibtA 
Primum non satis confidebant dominum lenonem posse dici. Hoi 
recte fieri docet Seneca rbetor Controv. 1. 1, 2 : sacerdoU ffc jmi- 
rus quidem contigit dominus. ibid* vidermusj quid in te audere fXH 
tuerit licentia dominorum. Deinde, quod ex illo pendet, noo intd« 
ligebant, cur lenonis bic tandem mentio fieret. Putabant de actione^ 
qua leno necessitate quacunque cum meretricibus iunctus et pro 
iiiis obstrictus fuerit, loqui poetam, sive ille lege iussus fuerit iui9 
e.conspectu Yestalium summovere, quod MicjUo visum est: qwl 
81 fuent, poenam meruisset, quod negatur a poeta: sive in scewO 
Floralibus ludis eas produxerit, quod Burmanno placuit, qui A^ 
stinum de civ. d. 2, 26. non sine fructu iegisset: sive proposaoft 
in catasta- Hinc etiam factum, ut Gronovius Secundus c0f|Mf< 
tneretrtcta v^riori versu explicaret in margine iibri, qvfo mmi in 
fictura et statuis^ dominum igitur, qui illas picturas possederit flH 
tus. Yerum non est, quod leuonem ullo modo pro impudidtt 
puellaram satisfacere debuisse 8t;(tuamus* Non satisfacere coosne* 
▼it: hoc ipsum poetae causae convenit. Ipse quasi canninibos le- 
nocinium instituerat, meretriciam artem exliibuerat: si qua pudica 
casu ilta evolverit, quemadmodum castissimae impudicissima ex inn 
proviso interdum aspiciunt, cur ideo puniretur? Occurreoti Ve* 
stali meretrices lictor sane summovebat, docente Seneca 1. L, sed 
ipsis sacerdotibus cavendum fuisse, idem indicat his verbis : Indignii^ 
sacerdotio dicerem^ si transisses per lupanar. 

313. AT cujR. At quare Palatinus sec etedd. vett. nostr. 
novem, mutante primum Aldina sec; sed edam bac posteriorjl 
Bersmanni, Grjpbiana etc. Yers. seq. Cur veneris cuiquam GA< 
Berol. meus neifuam iterum Palatinus sec. et vett* edd exceptt 
altera Aldina. 

315. FATKNDUM EST. Ita pro vulgato loDge phj|rimofiiin^ 
hrorum i fatenda e^t codd. Palat. uterque, Guelf. Francof. B«* 
Firckh. qninque alii: quod unde ortiim sit; oeque enim kiter|^^ 
ris esse videtur: cur Heinsius receperit; nam Palattoi pw ^ 



I iBBrnvM vak a :iI5 

Vexite est henitai i»niiiiie Train meo? 
Cor tacui Tbebas et miitiui viilnera tntnm^ 

Et septem portas^ sub dnce qnamqiie sao? S» 

Nec mihi materiam bellatrix Eona negabat: 

£t pius est patriae &cta referre, labor. 
Denique, ciim meritii^ impleveris omnia^ Caesafy 

Pars mihi de mukis uua canenda fuit 
Vtque trahnnt oculos radiantia lumina soBs, Stt 

Traxissent animum aic tua facta meunii. 
Argaor immerito. Tenuis mihi campus arotars 

Dlad erat magnae fertilitatis opus. 
Non ideo debet pelago se credere, si qna 

Andet in exiguo ludere cymba lacu. no 

Forsan et hoc dubitem, numens levioribus aptus 

Sim satis^ in pwvos sufficiamque modosi 

asi. (et hoe dubit^). 

Wrabat praestaotian) : cur posteriores editoref toleraverfnt, cmn 
widianuni vix satis Tideatur, liaud fadle qoi» dixerit. Verom co- 
^ Palatini rererentia etiamdum idem exhibemus, non necessarium 
^DstimaDtes, ot ubique, quod tamen aKas fieri consuoTit, diverd 
pwm subfftantiTis rerbura postpositum posterioris genus sequatur j 
^ Bonn. ad Met, 4, 177, et ad Luc. Pbars. 1, 176. Fortassi» 
<irf>JBdicare Toluit Oridios, peccatom magis, quam culpam se ad- 
^"oam. Uous Heinsii: siFdndiim, alius: fermwumj noster Berol.: 
fermia esf. est quatuor Heinsii omittebant. Vers. 318. Versaia 
Aw Heinsn. Exacta onos. Eversa Heinsios coniedt. Vers. 319. 
•I*«ii0flwa imlnera Berol. frcrtres Frandos, Vers. S20. porku 
'^P^ Pirckb. tres Hdnsii, ed. Bonon. 

321. KKC MiHi ex Palat. pr. sec. noTcm Hdnsianis, Fran- 
«>f. nosfris praestantioribus Guelferb. Bern. Berol. prima editione 
Heiiwn. ReJiqui plurimi et Tett. edd, nostrae: Non miW. pugna^ 
^ Roma Bernens, Vers. seq. £» plua Falat. pr. SerT. Mor« 
Berol Burmannus faia pro facHs legendum suasit. 

330. A.unET m xxiouo. Audeat esnguo codex Bersmanni, 
Pirekb, Tett edd. nostrae noTcm, iloril. Murmell. Alterum Aldina 

riecQoda habet. currera oymha quatuor Heins. et iior, Murm. 

331. yoiuAK KT Hoc. Forsilaft haeo prim. Vat. BosL ef 
Jh>. Forstliifi hoe Comb. Purckh. pr. ed. Forsan c» hie dubUmi 

Fwrean m hoe Palat. sec. Bersm. TCtt, edd. ante Ald. 



^ praeter Vicentinam. qoae: F^fan et hac dulnio Gall. Leidi 
eepir. et onos Tel aiten ntmitfm leioimbue ed. Bonon. Ven. 
9^. pflrtta .— modle Mor. Jon. BeroU mff. pad^ Segofr. 

8* 



At sl me Mbea9 domitos lovb igne GigantM 
Dicere^ oonantem defoilitabit onos. ^ 

;93& IHvitis ingeiiii est immama Caesaris acta 
Condere} matwia ne superetur opns^ 
Et tamen ansus eram: sed detrectare videbar, 

Qoodque nefas, damno viribus esse tuis. ^ 
Ad leve rursus opus, iuvenilia earmina, yeni, 
J^ Et falso movi pectus Amore meum. 

Non equidem veUem: sed me mea fata irabebant^ 

Inqoe meas poenas ingeniosus eram. 
Hei mibiy cur didici, cur me docuere parentes, 

337. detractare. . 540, amore. 343« quod d. quod tne. 

333. si ME. me sl Mor. Giganies omnes scripti et editi 
ante Heinsium^ praeter Crev., qui: l^ne pentri. Vers. seq.^ Co^t 
dere Rel. ofN» Palat. prim. Bero. ood. Bersm. et sex Heiiifliaii 
Vers. 335. ingeniia Francius ex Serviaoo codice correctum toI«« 
bat, quod exempHs adstruxit BurmanDus. tmna Gottorph. et Se* 
giier. Vers. 336. Soribere Palat. pr, Mor. Busl. JHcere dm 
JSdfre uuus. 

337. BETAECTARx. iePtactare Merula et Bersmannus ex «©■ 
dicibus suis admiserunt, Burmannus ex Gall. Leid. pr. Palat. se^ 
et quarto alio Heinsianis, quibus Relandinus et Crev. accedait 
Interpretantur : tracUmdo immmuere: exempla eius yerbi nemo ali* 
nnde addidit. Igitur Palatinus primus cum codd. longe plurimis el 
edd. vett. nostris octo : detrecUire; cfr. 4, 10, 123. Met. 6, 246. 13, 270. 
Reliquorum : d^are Pirckh. Jun. quinque Heinsii cum ed. Bonoa* 
derecitare prim. Polit. Putean. Francof. decertare Busl. Ben^ 
dedecorare Moret. pro var. scr« attrectare Serv. Coniecturaruin 
magniis est numerus: depredarej yel, decuriare Heinsius 8uadebat| 
ddwcnre Jacobus Gronovius; detenuarej vel, detrahere illa, vel, d«* 
trivisee Schraderus; deteruisse, yel, detraxisse Withofius. 0erAaf 
pro vid^ar duo habdbant, probante in schedis Heinsio. 

340, XT i^ALSO Movi. Ut falso cod, Bersm. Cum frise 
Gall. fasso Put. monui Pirckh. ed. Bonon. fovi Heinsius male* 
bat; nec male^ nbi melius^ quam a Burmauno factum, haec iotd* 
ligantur, e cuius exemphs congestis primum tantum huc facit. M(h 
vere pectus ita intellige, ut movere artemj carmenj ctlhoram; tnn^ 
terwm sUtdia oonmwvi Cic, de nat. deor. 1, 4. pectus est in^ 
niwn, ut Fast. 2, 120. Falsus Amor est dciosusy perfidusy ut ller« 
7, 67. Met. 11, 206. Confer Pont. lib. 3. epistoiam tertiam to- 
tiun ac noli de Amoribus et fictitio Corinnae nomine potius, qaain 
de amatorio aliorum quoque operum argumento haec interprotwi 
Vefs. 342. Inque meos casus exc. Yoss. et quatuor. 

343. CUK DiDici, GUA ME. ^ftiod dtdtci quod me meliorei 
btoe^ qnod Ifeinsius in nolis dlcit , error est, Yaticaiiiit 0001 



iraarriTu ub. xl tlt 

Liferaqoe est oculos uHa morato memt^ 
Haec tibi me invismm lascivia feeit ob Artea^ MS 

Qoas ratus es vetitos soUioitasse toros. 
Sed neqne me nnptae didicerant farta magistrOy 

Quodque param novit, neme docere p<^^ 
Sic ego delicias et mollia carmina feci^ 

Strinxerit nt nomen fabtda nuUa menai* ws 

Nec qnisqQam est adeo media de plebe naritatt^ 

Yt dubius vitio sit pater iUe meou 
Crede mihi^ dsstant mores a cannine Boatros 

853. mores diistant — * nostii 

ntroqoe loco quod Labebaf, ct ex nostri» Relandlnus. qaod ii^ 
«erque Polit. imod fed Bern. quod me Cfey. et tres Heinsiaiii. 
M Mci Palat, uterque^ Guelferb. PuL Francof. quatoorde^ 
HeiDsB, duo nostri. qmd tne GaB. Seguer. Plurimi igitur cwr ^ 
Uymme, quod revocamus, qum sequentibus quoque l«^**^Jli^ 
mbfenitar. Vcr». 344. JLtltora eur oc^ Berol. Francrf. L. qina^o 

345. HAicr TiBi •— OB ARTXS. JVofi Itftl pr. Vat aaoe 
•ai Leid, utcrque. Haec tibi me Caesar tasc. Rel. Burmanm» nc- 
gabat kec Tascivia fiabere, quo referri possit legendunwjue puta- 
bat: hs^vas fecit oh avtes, assentiente Schradero^ NihiTo consi- 
featius hoc, ac si neges supra 1, 6, 9. baec alio, quam ^dsigna; 
1, 9, 53. Qnae aUo, quam ad coniecturam; 1, 2, 105. ^w anv- 
iBW neges ad Tersus sex praecedentes csse referendum. Quis enim 
. . e ^ . ^ X, .. ».,i •*i-^ -««• puer 

340* 

eiplicatio facit* ne quicquam liic desideresj. cum qui ilKc de Amo- 
«tL rk^.j.. _A.».__2i r!?. I u *„r-;^«. f. r cod. Pirckh. et 



ita locutarona fuisse OTiditam putarerit: lUterae: tllae, qtra» 
«Wfci, Caesarem innte «rrieiirerwnr— tCaeterum nosfa-a vewus 
eiplicatio facit, ne quicquam liic desideresj. cum qui ill^^ de 
nmis Ovidii cogitaret, facile probare potuisset h. I. cod. Pircl 
ed. Bonon. scripturam; el artes^ ortam fbrtassis olim ex istoa 



enore. 



346, ^UAS — SOLWCITASSK TOKOS. fiu» Goclf. «oltwt- 

^, quod Bumiannus recepit, etsi nuU^ sententiae prarttantia, ta- 
Qle tamen sesc tuebitur codd. Pa!. prim. Bern. et duodecim «em- 
Banis cunx vctt.. edd. omnibus. «oFttctfare tameii Guelfc ct rehqui 
<^oeS; idque Bersmanno olim potius Tisum est» 

348. ouoDOUE. 0«aeqtt6 Busl. Quod minime novit mor. 
pro T. scr. Vinc. Bellov. Sp. li. O^ 119. florileg. Berolmense. 
W 350. Sfrajperit tel Put Serr. Arguat nt Gali. et doo. -^- 
fl»»« Jun. Laeeerii Francof. cum Jup. pro v. scr. et tres* 

353, DISTANT MORBS A CAHMIKE HOSTRO. CodlCUin 

ommum et vett* edd, scripturam exhibemus, quam neque opus erat 
tentari ab Heinsio, corrigendo: carmme nostriy neque a Burmanno 
comimpi secundum ed. prindpcm ita: mores distant. Hemsu cmm 
ctoi precaria, dcgans ccrte est mutatio, BurmanBiana wo BCtt» 



tl9 S.OTIDUMA80(aB 

yUa vercxmndft est, Mosa-iocosa n^ } 

iSI Magnaqne pars (^erom mendax et ficta meonim 1 

Plus sibi pennisk oompositore suo. 1 

Nec liber indicinm est animi, sed honesta vola^aSi 

Plurima mulcefl^ aoribus apta ferens. ^ 

Accius esset atrox; conviva Terentius esset$ 

MOt Essent psgDaces, qui f^a bdla canunt 

Denique composui traeros non tsolus amores; 

Composito poenas solus amore dedi. 
Quid, nim cum midto Yenerm confiindere vioa 
Praecepit Lyrici Teia Musa senisl! 

praepostera; de Terbornm post caesoram poatonmi momento aK«t 
.^pioties iam notaTimus. ' 

364, MiHi ex nno codice sese recq>is8e Heinsins tesererat.^ 
9isa esf sedeeim Heinsiani, nostri quatuor cnm rett edd« ommb^ 



i Guelferbytanus cum reliquis« excepto Berolinensi, in quo 

bendi compendium, quod tamen notat, alteri yoeis mlM similliiBttfll- 
eKtabat. 

-356, jARg oBER,iTM MtiTDAx «T FiCTA, Hanc Tersos icn* 
pturam Busl. Crer. et septem Hdnsii exbiboisse constat. I^>Dff 
plorimi codd. et Tett. edd. omnes: Magnaquh para mendas cf^ 
rum esf et ficla meorum. Sed comiptelae originem clare ostm 
dunt| quae restant Tariantes scripturae, Palat« primi et Rel.: iwwH 
ias openm ef ficta^ Serr,: Magna openm pars est nmdasti 
BeroL: Magnaque para mendax iyperum>que el ikta» Yers. s^ 
eiSn ammmi Palat. prim. BusL Vers. 357* indkUm eet Palatt* 
prinu voluptaa ex prim. Yat. Barber» GalU Reliqui cum Tet^ 
edd. : ooTtmtotf • ^ ^ , 

358. FEnsKs ex BusL et duobas aliis recte recepit H&asim 
accedit Seguerianus. feres pr. Yat. Guelf. et duo. Flurimi sciipa 
cum impressis omnibus : apta refert. acta refert quatuor Heiosiaoii 
et tiern. acta ferunt unus Heinsii. acta fores Palat. sec 0^ 
tefert Bud. i$ta fere unus. apta feiret prini. Polit. Leid. uterqaei 
CrcT. ' apta damus prin^. ed. et duo codd. apta dahat Vba^ 
pro T. scr. Ofta tuh Relandinus. ^ \ 

359. Accius ESSET ATRox. Acdus ecce atrox Palat ifS% 
atque ita librarius cod. Guelf. primo scripserat^ mo\ correxit. erfi^ 
alrox ed. Bonon., quod^ si quid in boc genere arbitratui trihueiH 
dum^ esset^ admodum arrideret. Pro conviva Fraucof. et BetS 
nensis: operumquej Seguer.: opern^fue cum scribendi compeBC^ 
•yllabamm per et que. Yers* 362. poenas ~ tuU BusL rirdik, 
Wm Bonon. 

363. coiTFuxDSRK Tiiro. confodere Palat. sec. perfani^ 
cod. Bersm. confemnere ed. Bonon. conf. mero Leid. uteiquo ^ 
duo, uude Hansius: Baccfco legendum putabat. 

364. TEU. Tlkia BeroL et vett« edd. Tegla Palat. sec. 



VBISTITM LUk U 119 

Miia qidd doeiitt Sappko, nisA aniara^ poellaa? 365 

Tvto tamen S^ho, lutus et ille fuit. 
Kec tibi, Battiade, nocuit, quod saepe legeuti 

Delicias verra fasaus es ipse tuas, 
l^abola iucundi nuUa est sine amore Meuandriy - 

Et 6oIet hic pueris virginibusque legi. ^ 

Ulias ipsa quid eait, nisi turpis adultera, de qua 

Inter amat<Mrem pugna virumque fuit? 
Qoid prius est illi flamma Cbryseidps, utque 

Fecent iratos rapta puella duces? 

L 

ikna Leid. pr. Pott hunc ▼ersum in marg. Ldd. ntriusq. et Re- 
Indiiio (de Putemico nftil traditum est,) distichon hoc extabat: 
Mocus (Rel.: Akeui) ingeHte$ movii praeeejpl&r amoree^ 
Moeits tpee tamen transH in urhe sna^ 
h ^ tbycnsj tnceetoa et numsit Burmannus et Scliradenu emen- 
itmtj caeterum Heinsio snfiragantes de barliatulo eius auctore 
* «igiiie ei: Cie. Tu«c. 4, 33. denTanda. Ver»* 365. JheMa 
Palat sec. Vers. 366. Sappho est Firckh. ed. Bonon. 

367. BATTiADS. BacMade Palat. pr. Francot BocMcNb 
Mw Berol. Rel. Badiide Pirckh. Badade CreT. ed. Bonon. 
▼«».370. Heins. in schedis coniecerat: haeCf pro: hic, mox ip«e 
•^'pserat: male et ea omnia addiderat, qaibns «ibiectiii nngax 
wBannaDDus maximum Yirum oppugnat. 

371. ^UID EST, NISI TUAPIS ▲DULTERA. fiaCC TeTSUS SCn- 

ftera nititur Teterum editionum potissimum, cum primae Heinsiiy 
tnm Dostrarum auctoritate ; nam codd. Heinsii duo tantum, nostro- 
nnu Berol. Rel. illam agnoscunt. Plurimi libri, inter quos Paiat. 
(r. et Guelferb. et editiones inde ab Aldina secunda omnes, ex- 
O^ Grypbiana, ita habent: quid esi aliud^ nisi adidterai ia qua 
wn scriptura cum Put. Mor. Crev. aliud omittant, facile p^et 
A bftc origine aliud potius additum esse pev librarios^ quam turpie^ 
fc cuius Tods elegantia yid. Ciofanum et Heinsium. 

373. iLLi ex prim. Vatic. prim. Polit.^ Palat. stc Put hau 
jpi Bersm. recipiendum putavit Heinsius. Accedunt nostri Gnelf. 
wra. ReK Reliqui cum vett. edd.i illic^ msi quod Crcv.: «Umw 
IWieiJof Guelf. Palat. sec. Serr. Leid. uteroue^ et prim.. ed.. AI- 
^^ plurimonim codd.. praefereodum duwt Heiiisius , quia ul(iue 
June ex pr. Vatic Guelf. sec. Palat.. Leid. prim. Becn. et tribus 
IJwtdmittendum erat propler ilul proxime sequens.. Longe tamen 
fWai codd. et vett. edd. omnesi aut qme» an (^nae Gall. et 
?*. •* V^ Serv. aut qua Francof. Qiiod quUaift aUiue et aut 
Tnia codd. esse asseverat^ sdre velim^ qui siat, ueque opus esse 
|Wlo iiagis eommentitiis. Vers. 374, Fpcerai Gall. et sex. pudla 
«Mroi Moreti, Bern. et novem alii. halkk movGTc dHoes Junii. 



19(1 P« QTIPH NASONIS 

3T5 Aat quid Odymea est, ni&rl femina propier aniarlliL 
Dum vir abest, multis una petita virfs? '• 

Quis, nisi Maeanides, Veuerem Mar^m^ue ligatos 

Narrat, iu obseaeno corpora preusa toro? 
Vude, nisi indicio magni sciremus Homeri^ 
580 Hospitis igue duas incaluisse deas? 

Omne geuus scripti gravitate tragoedia vincit: 

Haec quoque materiam semper amoris habet. 
Nam quid iuHippoIyto estj nisi caecae flamma novercaef 
Nobilis est Canace fratris amore sui 
385 Quid, nou Tantalides, agitante Cupidiue curms, 

576. procis. 383. ~ deest est 

376. vvA, PETiTA VIHI8. solo pciito Gall, iUa fet. BiwlL 
fMfenJc» Seguer. procl^ ex codcl« neque multis neque praestantibor 
recepit Heinsius, i^iiniruin Palat. sec. exc. Voss. Mor. Serv. Bosl, 
Jun. octo aliis et var. scr. Francof. ; accedunt Rel. Crev. «t f^ 
edd. nostrae noTem. At Palatinus primus, Guelferb. et reliqui iii* 
genti numero: peUta vinSf idque Aldus in posteriore editione Ct 
Bersmannus servarunt, melius intelligentes Ovidianuin istud acumei^ 
quo gaudet in eadem Toce diverso significata repetita, cfr. % 
3, 14: Deque fide certa slt tibi certa fides: 
3, 12, 32: lamque suum mihl dat pro lare poena larem; 
Met. 10, 252; 12, 621. Fast. 1, 516. Cfr. ep. Sab. 1, 80. Bfi-' 
litat etiam pro scriptura a nobis reducta ulud viros ia codd 
V, 374. 

377. QUig, Nisi ex Leid. prim, Bersm. cod. Bem, quatuor 
scriptis et ed. Bonon. recepimus, quod pridem ante Heinsiimi Mi- 
cjUus et Bersmannus fecerant. Nam alterum, quod Heinsius siuhI 
sit: Quidl non libri non confirmant, quorum plurimi^ qui restaoti- 
cum vett. edd. octo : Quid nlsi. 

378. FRENSA TOAo. fressa toro Palat, prim. Put. Galt 
Busl. Pirckb. Berol. Crev. et novem Heinsii cum eius prima edi- 
tione. passa Seguer. jwndta duo. nuda unus. ah ohsc, c. capW 
ioro ed. Bonon. Vers. seq. tna^no Palat. prim. Vers. 3Sh' 
vincii gr. tr. scripti Jun. prim. ed. vicit Leidenses, BeroU Id 
hoc versu pictam primam litteram habebat Guelferb. Vers. 382^' 
floc quoque Busl. Aio quoque m. scriptor am. habet Francius re«' 
fingebat. 

383. HiFFOLTTo KST. Ita codd. longe plurimi, vett. edd* 
omnes; primus Politiani et Francof* post caecae verbum inseruoti 
rolit. sec. Reg. Gall. Serv^ Rel. Crev. et novem alii onnttiin^ 
saevae exc. Voss. Mor. et quinque cum vett« edd« octo. 8caev0 
Palat. sec. cod. Bersm. et ed. Vicent. Vers. seq. Cenaee FalaU 
prim. amore soror Francius, 

385. fum, Moii. Sic prim» Foltt, Guelf« Francof* et plu^ 



TBISnfH UB. IL. gf I 

. Pisaeam Vkryj^ xetit dbunnis eqtibT 
Hogeret at ferriun natoram aaDgnine iiiater^ 

Concitiis a laeso fedt amore doior. 
B^ecit amor subitasr voliicres cum peliioe r^em^ 

Qaaeque 8uum luget nuno quoque mater Ityn. 990 
Si Don Aeropen frater sceleratus amasset, 

Aversos Solis non legeremns equos. 
Impia nec tragicos tetigisset Scylla cothomos^ 
' Ni patriam crinem desecuisset amor. 
^ legis Electran et egentem mentis OresteH) ^ 

A^istlii crimen Tyndaridosque legis. 
Kam quid de tetrico referam domitore Cliimaerae 

Qnem leto fallax bospita paeue dedit? 
M loquor Hennionen, quid te, Schoeueia virgOy 

^ immerQ codd., edd. iode ab Aldina secunda. Qmd tdsi Pa-, 
■*• l»iiD. Poiit. «ec. Pirckh. Berol. octo Heinsii, prima eia« editio, 
Mfba Bononiensis. Reliquae nostrae editiones : Quid fittm. Qvis 
5» «od. Bersm. Falat. sec, Leid. sec. Mor. pro var. «cr, Berol. 
^ Quid nunc Serv. JVbtt quld BusK» unde Heinsius : iVtifn<]ftfiii 
UJebaU Gtepidine flammag Seguer. ciir^tis Leid. pr, Vers. seq*. 
^edem Guelf. Pisidiiifn pr. PoMt. et duo^ Piwdiafii Palat, sec. 
^m Serv. PerstdiaDi unus. Vers. 387, natarum Guelferb. 
^* 588. Co£riiitirs ed. Bonon. Coiiscttt« Busl. vctiil amor« 
^^ Vers. 389. ctim cofiiii^ reflfctn Bem. Vers. 390. iliiii 
>v(lf« et plnres. ytim alii cum rett. edd. 

^^h si KOH ASROFEK. 8in€ efcfen GueU. Inter JSkropoMy 
r^m^ Eurapem plns quam dimidia scriptonmi pan haerel» 
•wopen solus Seguer., at vett. edd, omnes babent. Vera scri- 
fm in rell. codd. et editionibus inde ab Aldina flecunda oo-» 
<imt, 

3d3, KEc TRA61C08. ftofi fro^. Gall. Pirckb. ed. Bonon. et 
^conjecerat Francius. Soylla Ubdloa Mor. pro Tar. tcr. Veis. 
^* crhnen prim. Palal. 

395. SLECTRAK £T EG. B scnptnrft Electram cod. Gudf. 

* uvoTum ortum est : itec c^cftl. codd. Put. Mor. quatuor aKorum 

^vett. edd. praeter Bonon. et; t;cl egent* cod. Bersra. Jun. Crev. ^ 

* »ex aliorum. 

^^7. NAM ^uiD BE TSTRico. Ctttd libl dc Putean* Jun. 
^» Francof. Bern. Rel. Berol. tres Heinsii. de lclricoo Palat. 
*J|^alI. de dicrtco Busl. freUce Guelf. CreUco Pirckh. docte 
^*^ Tkraco unus, trtfo alius. Lycioc Heinsius coniSdebaf. 
'•* qutd dc Therieo p^f^retheram pr. Polit. Venfc 398. fiuid lo* 

aS?^* P"™* ^^^^^^^ poena Palat. sec. 

^ HKRiiioMEK. IfcntiioiiMi Gudf. d quid«Bl dii. fiiNr. 



lit e. OVXDO RtfOH» 

«» TeqM, Wyce t a eo PlioebM wiata dod? 

(^id Dana^y DanaSsque oaram, matrenique Lyae) 

'Haemonaquey et noctes, qaae coiere, daas? 
Qmd geoenim Peliae ? quid Tbesea? quidve Pelasgiu^ 

402. cui e. duae. . 

WHmm Palat; prim» AnirmfMdan unut* Ceneia Paiat. priaLel 
GiteMerb, e| amilia alii tum tcripti, tum editi. Ceph^ tto« 
Heiiisii. ' 

401. oAirA.ffir DAKAKst^uE iTURtrM. Difffi0ti DafMiigiie fueiN 
Palat prim* Bfaior codd. numerut: DanaBn DanaUpie tiuru«| ({w4 
«t DOD absurdum^ ita molestum est. lilam, quam exhibemus, scn« 
pturam idonea librorum multitudo sancit : pn Vatic. Gueld Mor. 
exc. Voss. decem HeinsiaDi| priuia Heiosii et Teteres nostrae octo 
•ctitiones. Hnc proxime accedit: DanaSsque nurus Polit priiD. 
Serfiani, Francof. Bem. et alius HeinsiaDi, tum: DanaSq^ie wm 
eecundi Polit , Daneeqne nums Reiand. , Danesque (vtrum) imrwi 
Berol. Danaasque nurue Busi« Barber. Bersm. unius Hon^ 
ed. Bonon. in cod. Pirckh. intentum probabat Gronovius ^ 
Stat c. 43. Danaum praeterea GalL et Mor. pro t« scr, 
Gudf. et Palat sec. SUei Berot 

402. ^UAK coiXRB, DCAs. flomnofia el ed. Rub. Ah 
el Jun. Amenam el Gajt Busl. et septem. Alcmenam et I 
€od. Bersm. ^lmeiiamqftA ef Mor. Leid. uterque et quatuor. 
Msiumi^ el Bem. Rel. Crev. Alchmenam in noctes iussa 
iuas ed. Bonon* Habes corruptiouis historiam* Hermoham 
mas Polit Hermotiicih secundusy unde ipse Politianus Harmei^ 
Terum putabat. quae coiere dmif tum codd., tum vett edd. i 
quaoi nisi io quibus typoei^plii errarunt, omnes serTant ; quod i 
Tocamos. Coniectura HeiDsiaDa, sife potius Jacobi Roveri: m i 
isre diiae opus dod habemus. j 

403. OKjiERUM FBLiAK. ^emtti ps^c^t Guelferb. — Anj 
•mDis mutandi prurigo, habet tamen 1k>c distichon, <|nod offeiKiera 
leviter possit Pelasgus Frotesilaus dici potest duplid modoy m 
qoia Graecus fuit, aut qaia Thessalus; Yerum neutro modp aatl 
Theseo, qoi Graecus, aut ab Jasone, qoi 1'Iiessalus fuit, satis isQl 
appellatio tertium disceriiit Deinde ista re, quod naTe sna m 
9IUS Protesilaus Troadem attigerit, infortuoium eius parum acciH 
?ate indicatur; poterat enim^heri, quod uxor praeceperat Her. l^ 
99: Hoc quoque praemoneo: de nave tiovissitntfs exi! lamveroi 
codices, quos potissimum consnlendos statuimus, Gruelferb. et Pfllil 
primus, id ipsum abuude suppeditanty quod aut utrumquei aut gM 
Tiorem p<^remum scrupulum exiinat Ille enim cum Lei<l^ 
«troqne hal»et: derale pro: <|tfi rate. Hic cum prima editioo| 
HeiBsiii duobos eius codicibus et Tariante scriptura Moret: ^ 
fede. Legs^ igitur licebit aut ceteris servatis: 

luacam ieHgii c/tci pede primtis kumtmi, 
•ut tentato irtiam loogiore versu: 



nuBTmiua Ui 19« 



Hiaeam t^git qin rate primM 
poc lele, Pyrrbiqve parens; hoc Herculia qxory 101 

Bnc aceedat Bylas, IUadesque ptier. 
leBtpore deficiar, tragieoif si perseqaar ignea» 

Yixqae meus capiet oomina nuda liber. 
Est et in obscaenos deflexa tragoedia risusy 
^MQitaqae praeteriti verba pudbris habet ^i^ 

Rfec Docet auctori, mollem qui fecit AchiUemy 

hfr^ii^ suis fortia facta modis. 
buLit AristUes Milesia crimma secum: 

408« capiat. 

~ qiffd nesea^ qulm PdasgA 
Bkusam teUgit de rate primm humum* 
«W, iLiADKs^UE. tUacueque qiiiDdecim H^nsianly m»tA, 
feWo Crev. et vett edd. omues. Alterum Aldus in pwtreroa 
Wwwe et Bersm. pridem rerocarunt. 

, ^M, TKMPORs DEFiciAR iu Aldina posteriore primom con- 
T^r ^ codd« deproroptum, quorum satis multi id agnoscunt: ex 
jJ^BeroL: deficiat; Gottorpb. et Seguer.: iesittuar. Reliqul 
toen npstri quatuor, Heinsianomm maior pars: Palat. prim. ct 
g* Pot Gali. Mor. Serv. Busl. Leid. uterque, Jun. et tredecinl 
fficum veteribus edd. omnibus s Tempor« de/iciam, unde auod di- 
pjtHeinsius: Tempora deficianty tantum non confirmatur cod; 
Wwieib,, qui: Temporae deficiam habebat; tempora ita dicuntur 
U ^tJ!^* ^®^' ^> ^^* V^osemar trium codd. Heinsio place-^ 
W. Pro ignihue Bern. : mnesj Crev. : arfet . 

&408. CAPIET. capiat Heinsius ex duobu» scriptis receperat. 
K6er Moret. Bernens, Francof. pro r. scr. Beroi. tanta K5e# 
«uda l|^K Palat, nr. 
L ^ DEFLEXA. defleta Leid. uterque. cofiversct iidem pro n 
Elv^^* uiius. contmissa pr. Vatic. contmtjrfa Palat. sec. 
gHaf. Rhinthonem intelligo, qm %a rguyixa uixuiiv9^fUt,m Ig 
» yaoiov dicitur apud Steph. Byz. s. v. TuQog. 
' w pRASTERiTi. praeterea Palat. sec, neglecH Ldd. pro 
[♦8cr. pfaepo«t« nnus fleinsii. praetereundi Guelf. 
i 411. AuCTORi, MOLLEM oui. acion Palat. prim. et ReU 
pgloiwm addit: OK, «. Statio. «lollem quod fedt Jun. Goelf. 
Pw* quod molkm Seguer. Yid. Serv. et Heynii exoarsom ad 
H Aen. 1, 474. 

L /?• ^>»^»K«i«s«. -B« fregfJwe Put. Ttf fr^tsse Busl. m<^ 
* r»c«o Busl. fortia memhra tres. 

ilHi.i ' ^^^^" — «KcuM. Iuti|;if Busl. Imfiistl Crev. -4rt- 
«wwttespnm. Polit. et duo Heinsii, noster Seguer. ilrtslomdeg 
S^j Afelesta Guelf. miesia Seguer. Berol. MUetia Mor. 
««eftcte Jun. Reland. carmina Gall. Serv. tres Heinsu, Segiacr. 



1 

1 



tH ^* OTIDU mSQNB 

^ Pulsiid ArisUdes neo tam^n tirbe ma est ' i 
411 Neo qoi descrlpsft corronipi 4seiiuna matnuDy 4 

414. deesi est j 

et Bernens. ^mma Rel. pro r. scr. camuna Bocro Biisl. coN 
fnitui secus Relaod. Hinc natae doetorum Tiromm correcttones, Tft> 
naquiii Fabri in epp. 1, 3: 

FmxU (vel, PanxiO ArisUdei JUtleria crkmtta c^rtl«; 
Nic Heiosii: Ltisii ^ristides Mllesia camme foedo; 
Petri Fraocii : Troxil C^el, Veofit) Arisiides M. crtmitta «eciim} 
Jani Broekhusii : 

Flttj^ AriMUdes Afilesia crittiiita sooco; 
Burmanni: Imxit ArisUdesMilesia crimina scenoe; 
Joliannis Scliraderi: 

lunxit (Tf^ Strinxif) Artstides Milesia crimtna soripUBf 
vel: lunxit A. Miiktide crimina foeda; . . jf 

ut idem dicatur^ quod t. 444., MiletL historiam Miletida inscriptai 
illum condidisse in modum llbri: 7MSfoire galanie des Gaulesj 
Tersu 444. evinci putabat. Yerum si quid mutandum esset, 
nego, multo fadlius ita poterat: 

Junxil .^lrtelidef, Mlesia crimitta, sexumt 
Itffixil sextmiy li. e. coniunctos exhibuit, cfr. Horatianum: Alfk 
iugulat dum Memnona; sexum h. e. sexum eundem, eiusdein sen 
amatores, Manil. 1, 778: tota acies*partus; mares maribus iuBeT 
dr. Mart. 1, 91: turha tui sexus^ sive potius feminas feminist 
fQifiaai Milesiis rid. Suidara s. v. ^'OXiSoq» Milesia ctnmina ,e 
inorem vocat per appositionem satis usitatam^ cfr. Fast. 2, 115 9 
211. Haecy inquam^ teotari non inepte poterant> sed niliil <q^^ 
^t. Rectius explicari tradita scriptura, quam ab interpretibus ImI 
tenus factum est et debet et nou uno modo potest: primum ' 
ut dicatur, Aristidb nomen a fabulis, quas tractavit, separari 
posse, cuius generis multa in Amor. lib. 1, el. 15. leguntur. 
lerri possit Sen. ep. 21 : iiiler tam magna nomina tac&tetwr^ 
Cicero iMum appUcuisset; — possum mecum duratura nomina ei 
cere. Atque aut hanc ipsam rationem^ aut similem secutus est W< 
berus D, V. in notulis Corpori Poetarum Latin. subiectis: nefl 
obstat huic rationi hypallages figura. Verum praestat haec into 
pretari ex peculiari loquendi genere tum Ovidii, tum imitatoni 
eius, quo: iungere cum aUquo usurpant, Confer modo Fast. 3^ 67! 

Mense meo colerie, iunxi mea iempora tecum; 
Statii Silv. l^ 2, 257: tecum similes iunctaeque Camoena^^ 
mhl etc; Trist. 4, 1, 26: 

Cum mecum iuncti crimims acta rea esl. 
Bi bci, sed praesertim tertius, aliter explicari nequeunt, mst 
nomine possessivo pro substantivo subintellecto : crimini« rea 
estj cum meo ipsius conititicli. Cfr. Met. 13, 204. Itaque hoc 
jHtlesiis crtmiitibus, quae descripsity suum adiedi ArisOdes. 

414. AaigTiDEB. Aristonides Put. .^ristoriclee GalL J^ 
simedes Segu^. aofi fomaii Bem. Rel. infm Fiancius. es$ a^ 



Eobia^ ftiipiipae eanditor Inrfor&iiei 
jifec qai cOmpoarmt noper Sybaritida, fugit^ 

Nec qai coQcabitus oou tacuere suos. 
Ibtque ea dpctoram moaamentifl mixta virorom^ . 

[ 418. Nec qaae. 

bodam erat secandasi liliros ntrosqoe, tolo Moretano excepto. 
ren. seq. erimina mafnm Guelf. Leidenses. jfmina pairum Jo« 
nuraderus cooi. 

ti 416. mmivs. RAwa prim. Palat, et dao. EUiit pr. Vatic 
mtks 8ec« Palat. cod. Bersm. EuheM Mor. Emhous Crev. 
^iM Busl. Efuus Leid. prira. £umiis Leid. sec. impune Be - 
Glosia cod. Seguer.: JEtibius qftiidam fuil, qui descripsHy quO" 
muUeres pwttug suos uecareHh quod uDicum ett de hoc acrif* 
jtore testimonium. 

l 417, KUFSR STBARiTiDA. SubafecMdct Palat. pnm* «ulor* 
iltt pnm. ed. Heins. SuhariMa Jun, Saharifida cod. Rel. ed* 
bBOD. SSbaritica prim. Vat. Serv. duo Heinsii^ Guelf. Siban^d 
Leid. prim. SahariUea GaH. Beroi. £laraba^a Busl. Saharetim 
^er. «akfrica Cren In voce : nuper non immerito offenderunt 
iisAm atque fiurmannus* Nam quod Angelus PoHtianus Miscell. 
k 15. kec iDteliigenda esse contendit de Hemitlieone Sjbarita, a 
beiaBO TtQog anaidtvxov c. 23. commemorato, de tempore, quo 
bnit et de titulo operis ab eo scripti nihilo certiores sumus* 
"innn itiiper in scriptore et ignobili, nec, si vv. 419, 20« accurate 
|uitBr poeta, admodum recenti, male Heinsium babuit. Eiua 
^•'-^^rae: ftirpetn Sybaritida^ cui obstare quicquam nemo de« 
?erit, nisi fortasse titulum operis historici, uti videtur, vel 
|Ki, a turpitudine alieni, aliam addam , quam adiuvari a sequen-; 
^, vers. 418. > quo scriptorum genus integrum designatur, timi 
9<y in quo ea mixta non satis stricte ad priora refertur , paulo 
kigmor iudex fateatur. Legerem partim ex coniecturay partini 
tiu>ns; Neo qai compoeuii numerus Sybaritica, fti^l^ 

Nec q^ concuhiiaa non tacuere suos» 
tjmus est mtdtitudoy ut Her, 8, 24: numerusPanat miUtlSy Hor. 
P> 1, 3, 40: Nos numerus sumus^ iurha Arte Am« 1, 175. Sy« 
Niea sant Syharitid UhelU^ quos multos scripsisse dicit Martialis 

[418. KEC ^tyi omnes libri tom scripti, tmn editi, praeter 
pet Jun. et duos Heinsii, qui: quas suppeditabant; idque Hein- 
P de Philaenide et Blephantide eiusque notae mulierculis acci- 
Mat, Vemm non memini, muliei^em unquam exiiio multatam 
mhk antiquitate, quod fieri potuisse oporteret. fion faosl Aena 
^cod. a Bartluo commemoratus Adv. 50, 5. Fossis admonerf 
■l^orionis oiaxvv%oyQaq>ov^ Aeno vel Aenea oriundiy de qoo V*- 
I. Meinekias de Eupb. p. B, 4, 

I 419. 8UMT9VK XA. Buttt sa Palat nterqaey Gatt. Busl. Juo«> 
m. Qter* et vett, tdd. nostrae^ proteDte Francio* PriuMis qus- 



|9i 9. Omn NA80NIS 

«90 Miiii€ir9biis(|ae daemn pnbllaa fketa patent 
Neve peregniiis tantam d^endar ab armisj 

Et Bomaiiiis habet mnlta iooosa Hber. 

Vtqae sno Martem cecinit gravis Enniiis orCy 

Ennius, ingenio maximus, arte ntdis; 

4DS Explicat nt caussas rapidi Lacretius ignis^ 

Casammqae triplex vaticinatiir opns; 

Sic saa lascivo cantata est saepe Uatallo 

. Femina^ cai falsum Lesbia nomen erat» 

Nec contentus ea, moltos volgavit amores^ 

^ In quibus ipse suum fassus adulteriun) est» . 

Par foit exigui sknilisque licentia Caivi, J 

Detexit variis qui sua farta modis. J 

Quid referam Ticidae» quidMemmi carmen, apud (M 

cs codd. adcBdit Aldos in posteriore ei. Uxki vkomm piim* w 
Ik. sec Paiat. Comb. Gnelf. «eripla virorim Lddaises. VM 

421. fer§ffrinuB prinu Palat Busl. itenm defmdar S^er. Vil 

422. En Bom. Moret. pro v. scr. edd. vett. omnes* JSe M 
Ven. 425. UUpte fero FranciiM. Marfe ptim. Palat. J 

4M. CASURVM^UK codids a Memla usurpati et alftis Bl 
lilensis ab Heinsio inspecti auctoritate nititor^ quod tamea t« 
esse prae reliquornm omnium librorum scriptura: C!ittfSfinMi 
doicti tiri consentiunt et abunde docuerunt. Adde iliorum obmH 
l^onibus Acronem ad Hor. od. 1, 34: Epkurei omnia affni 
casura, Vers» seq. laedvo contempia e$t Muea CattMo Sep 
tu pr« m. 

429. C0NTKXTU8 XA, coftfettius eo Palat. prim. exc. VA 
Prancof. pro ▼• scr, quinque Heinsii cum prima eius editioi 
Frandus tentabat : conimUte eOf mnltonm mlgat am» Vers. « 
«Sf in iine omittuot Mor. Busi. Leid. prim. et quinque; ia (fif 
diato Tersu Pirclcb. et Berol., post: fosstis Crev. inserunt. Vel 
431« samul^ Zicstil. prinu Palat^ Ucentia Bacdhi Busl. 

432, vuaTA ex Gruteri conieetura et tribus scriptis ab Hi 
sio receptum Guelf. eonfinnat^ atqtte ita.laudare iam DomHI 
Calderinum ad Pnmert. 2, 25, 80« Botaverat Santenius. BM 
codd. cum vett. edc£: faclo, niu quod Jim. et Seguer.: fata^ 

433. TicmAK, 9Uii> mkiimi. TIMem Palat. prim. tWi 
Palat. sec Berol. T^cidem Gall. Tioiden Leidd. ToehidsM M 
VUidsRd. ed» Boasn. Tffciden prim. ed. Tindae lett. eM* ocm 
oMie Om. ^ nkd Leidd. JMeniii Hor. ReU Mene fSNl 
Nmn Berd* JVitist», Jlfsrt, Maen% sinattli. intiiiiiU GreT. 4|tfidl m^ 
fNS s«nHsii «L priBceps. Jfoiii qim Bud. Jismiiii tpM mm 
Viod pt^babat HsiMMw is «hedii» . . ^ 



^ 



TBISTXni UB. tk Itf 

Bdbw adese Booieii, ^iioidnibiiMiie podorf ^ 

rmua qnoqiie bis comoe wt^ Cioiiaqiio proeadorii 

Anser, 
Et ieve Cornificiy parqne Catonis opnsf 
it quoram libri» modo diAfsimulata Perillae 
Nomine nunc legitur dictai Metellei too. 

434. Eebus abeit 438. Metella suq* , 

434. tLMMV» ADMT CTe. Teteres edhbties nostnie «d Aldinam 
kqoe pnmam: N<nnm 0ie$t r«6ii#; ita etiani DanieUs HdosU cdl- 
b, ad quam Nicolaus suos codices eoDtulit , nuUa annotata discre» 
lAotia. In uno exemplari tantum indicaverat, malle se kgt: Be^ 
Ki oilest nomeii: quemadmodum ante iHum Berimanoos contra lU 
«w, Aldos in posteriore ed. fortasns non sine Ubris correxerant» 
Uegantiorum eum ordinem c^ipsi censerous atque Pirckh* Gueifl 
kra. BeroK Rel« Crer. eom confirmant. Frim* etiam Palatinus t 
Bfl6iii odsfl rebtis nofiNftidcs^ p. Yerum aheit^ quod qoicunque 
k lot loco disptttamnt, tauquam solam tibrorum scripturam per 
iMDat tradidminti certom est aut Heinsiiy aut typograpM Eizevl* 
mn enore irrepsisse. Al>iicienda i^tur pnmmn Rottendorfii td 
Giaew (SyU. epp. 4, p. 578, 388.) coniectura: B. obesl omfiis 
MmtsibiiM|uc fmdor, quam immerito Heinsio placuisse demonstravil 
Meiitt aU Hor. ed. 2^ 12, 13. Deserenda deinde Bentieii inter» 
Intado scripturae: Bt£u$ aht9$ nomm^ naminihu$que fncdory sei 
idiiid» iis, quae flle de oppositione rsmm et nofKiitiim disseroitf 
h kterpretaodum , io C. Ticidae et C. Memmii Gremelti carmioi* 
PitiuQ res sporcissimas, tum rerom appeUationes impudicas fuisse| 
p re^ obscaeno senso vid. Orell. aa Amob. 3, 10. de fiomifii* 
m dr. Met. 10, 468. : scskri ne nomina dssinli piidorsm odsss* 
fflkk^ Fast. 6, 115: 

. Baee laca lucis hahent nknts ef ctim luos ptidoKs. 
^ tota re audi Martial. epistola ad lector. tib. L, qui iUam losoi^ 
tai«arl»onim HcsRltam: lalins loqui appeliat. Yers. seq. prolaclio^ 
fMer BusL prolsrvior Barb«r. jmcatiar Guelf. ilnGiis Firckh. 
.437. KT 9U0EVM. In lyuonim Busl. £1 ItWs quortim 
^tkh. Rel, quorum in Ubrie prim. Palat., quod cooiecit Fran- 
w. mmc disstmiil. Gall. et alius. dieeknutata per Uloe prim* 

^ Guelf. Fotean. GalL Serv. BusL Jon. Leid. pr. undeviginft. 

reUqui oostft praeter Bemensero, piima et vett. nostra^ 

Conruptam hanc scripturam videri concedimus: ineptam 

^ certe ineptiQrem, atque nescio cuius cooiectonHn : I^ifwss^ 

"^8* psr tpsos ttoos cod» • 
438. Muiic Im D. MEraLLs, Tuo. noii ls{ftliirBusl.BerQl.Hbr. 

^ ▼• tor. «Mtis ki^ltir Booon. l^tl 'dkla Gm^i. Heins. soadebat: 
> stfo, otpote ele^otius^ rioe tibris tanMo^ nbi qood edi. 
•i MerdU tuo. Ddode propter locon notissimom Apulci 

'Apologia p. 270. tba.z et C. IMdim» poslmii i imi lif ir («ssn^ 



^28 ^* OVIDn NASONIS 

.b qnofll^ Pfaafiiacas Argo qoi dmat !a iindas^ 
Non potiiit Veneris farta tacere saae* 

Nec minosJSortensi, nec sunt minus improba Ser 
Carmina. Quis dubitet nomina tanta sequi? 

Tertit Aristiden Sisenna: nec obfuit illi 

€enf)p quoi^ quae Metetta erai, PerUlam dixerii, totam di^clion 3| 
adiungeDdum esse censuit, quo de Tidda et Memmio agitary ^ 
quos nimirum haec pertineant. Utromque boc placitum iiecessil 
^uadam coniunctum est. Nam n yevsuum orainem noo mul 
inutile esse, immo temerarium, scripturam mutare, Beotl^us di 
]oco demonstrat: Burmanni illud est peccatum. Si vero distii 
transponas, quod Jabnius v. d« in Annal. phii. et paed. tom. 9, 
\ .61. suasit, Editor in usum scholarum Lips. fecit^ niliil proficit 
nisi Heinsianam correctionem redpias. A nobis absit contra tot 
l)ros norare quidquam adversante 8e|||eDtia, grammatica, elegantii 
Primum enim languet distichon Tersui 434. subnexum: nihil quip 
grayius, sed aut idem, aut superracuum additun Deinde noB 
Terisimile per se, ex Apuleio yero multo minus e£6icitur, aut 1, 
dam aut Memmium modo Metellam modo Perillam in carmiiAl 
auis nuncupasse. Constantiam in bac re et mos poetarura et Am^ 
leius poscunt. Hinc probabile fit, de aliis poetis^ MeteUae» BOHI 
Bcord, (vid. interpp. ad Cic. ad Att. 11, 23.) amatoribos, non il 
gue modestis in hac quidem re, atque Ticidam loqui OvicBflril 
pam de Memmio nihil constat. Haec vero Micylli olim sentei^ 
Vera sit, ideo necesse est, quia si Heinsii sequaris consilium in mii 
tando ordiDe versuum et virgula post t. 434« ponenday neque II 
men in corrigendo v. 438«, dissmiilaia et dicia nequit esse 
aubiecto, nisi suppleas cogitatione: femna^ vel, aUqm^ quod i 
est. Noli igitur .aut mutare ordinem, aut in vulgato de sent 
desperare, h. e. noli «lodo dissmulata et nunc dicta de diversb 
iisdem scriptii locis acdpere, sed fuodo intellige: paulo ai ' 
imud Ticidam, nunc: in posterioribus illo poetis^ qui eattdem, 
mm fkto nomine dissimtuata fuerat^ mox suh vero ac nohtl' 
iiffamaverunt : puta ita, ut Licin. Calvus Quinctiliam celel 
Isti qui et quales fuerint, fortasse praestat ignorare, certe pra( 
ignorare fateri, quam Ovidium corrumpere. Bentleii ingenioso 
^nto possis carere. 

439. x^Bo. Argon omnes libri praeter solos Bononi< 
et Relandin. Primus correxit Bersraannus et aote Heinsium 
Roverus. ad undae Moret. Yeni. seq. mgna iacere GalL 
docere Berol. 

441« KKC Mnrus, J^on minue duo libri. Nunc minus 
improha Laevi Heinsius kt scbedis coniecerat, Draenominis £ 
tione, ut videtiir, offeosua. Vers. seq* gtiia duhiiem Moi 
pro v. scr. 

443. ▲RiSTioBir. Arleiides Palat. pr. et Guelf. Reliqol 
bri praeter qMatuor Heiosianos et totidem nostros: ArisHie^ 



TBISnVM LIB, n, |29 

EEustoriae tnipes ioserai^se iocos; 
Kon fait opprbbrio celebrasse Lycorida Gallo; 445 

I Sed Ungaam nimio non tehnisse mero. 
Credere iuranli domm putat e88e TibaUwsr^ • 

8ic etiam de se qnod ueget illa viro: 
l^aUere costodent demum docuisse fatetur, 

ue sua miserum nunc ait arte premi: 45q 

ipe, velut gemmam dominae signumve probare^ 
' Per caussam meminit se tetigisse manum: 
fUpe refert^ digitis saepe est nutuque locutiiSy 
I Et tacitam mensae duxit in orbe notam: 
Et qaibus e succis abeat de corpore livor, 455 

445. Nec. 

cod» Bersm. ed.Bonon. Gisenna reliquae vett. edd. octo« 
BusL SUeueia Leidd. P&rcissa Leid. sec. prp t* scr. 
fi|«|li< Guelf. Vers. seq. eripuisse iooos Busl. 

445. HON ruiT. Nec fuit Heinsius ex GalL ct tribus aliif 
««nprima editione, cui veteres nostrae accedunt, contra reliquos 
^ libros receperat. opprobrium Palat. prim. Putean. Mor. Serr. 
F^. Firckli. Jun. Francof. septem Heinsii et nostri omnes codd. 
tecepto Guelfl 

446. KOK TKNuissE. tton tenuasse Gali. conUnuasse Busl. 
tt qnatuor. conUnuisse Serr. et tres cum vett edd. ligam nim* 
N iacuisse Reland. conticuisse Berol. non iemerasse Putean. m. 
^* ^iremuisse ed. Bonon. Heinsius contemerasse coniiciebat. 

. 448. sic. Hinc Gall. et alius. Hic Comb. prim. ed. et duo 
'ri; longe plurimi cum vett. edd.: Hoc. Haec Reland. et paud. • 
</<rt aliquot Heinsii et nostri. Hoc de se dudum quod negat ed. 
BonoD. quid negat Francof. ctcm negat sec. Polit. Recte Dousa 
Pedd. ad TibuUum c. 3. et Heinsius: Sic correxerunt exTib. 1, 
J>7. Nam ipsa Tibulli verba allegare voluisse Ovidium vox Uto 
toonstrat, qua offendebatur Jo. Sdiraderus, quia nihil de domina, 
Wa, praecessisset ; ipsa viro Bern. 

fc 449. cusTODXM BEMUM. custodss tandsm Guelf. Palat. sec 
?«l« duo alii. dominam docuisse J.^ F, Gronovius, sed absque co- 
K Tolebat; custodes idem doc. Frandus; demen» doculsse Bur- 
Jannus, non improbante Jo. Schradero. custod. se condocuisse vir 
^ctu» in Act. Lips. 6, 2, p. 79. Sed de pronominum ellipsi vid. 
2jy ^ 53; 4, 1, 46. Vers. 461. dominae gemmam Gueff. Gall. 
Wn«m<juc dimidia fere pars codicum ct vett. edd. omnes. profroril 
^ol; absque Tibulli verbis essct 1, 6, 26., non inepte. Ven. 
*^3. dicHs saepe Guelf. nutu s. e. digitisque Busl. mutusqfia > 
^* Wd. prim, nuptumque loc. Bem. 

9 



Impresso fieri fp& solet we^ doeet: 
,v Deniq|ie ali ijaoauta niH^iom petit iUe xaarito, v 
Se quoque uti seryet, p^eeet ut illa miuus: 
Scit, cui lafaretur, eum sohis olbambulety ipse 
460 Cui totiesi elau^as excubet ante fqres: 

Multaque dat fuiti talis praecepta^ docetque, 
( Qua nuptae possint faUere ab arte viros. 
Nec fuit hoo iUi fraudi^ legiturque TibuUus 
Et|)laeet, et iam te Principe notus erat. 
465 luventes eadem blaudl praecepta Properti; 

459, 460. ol)ambulAt ille: Cur t cli excreet 461. talis furd 

457. XLLE MARiTo uDUs taQtum Vaticanus et ed« Bonoi 
servarunt; sed correxerant ita anteHehasium lamAldus in postrenl 
ed., Bersmannus et Gruterus in schedis, illa muriio omnes libi 
ftcripti et impressi praeter FuteaiK Serv. Seguerianum et duo^ 
qui: ^sa» 

459, 460. 8(?iT, cui — ANTE FOREf. 8tt cui Reland. 8d 
ciel ed. princ. Sds cui ed, Bonon. Scii cur Francof. obouiBttW 
Gall. Busl. Leid. prim. Rel. et rett. edd. nostrae. ohanibvki ^ 
Putean. ct prim. ed. ille cod. Bersm. et quinque Heinwi. Cyf ^ 
iks Pirckli. Mor. t. scr. et octo Heinsii, nostri Bem. CnfT. 8" 
toUes Leidd. Berol. Rel. Cum toties ed. Bonon. escuhat Palal 
prim. Rel. et novem Heinsii. exdiet^ Fut. et duo. ea^b^ recep^ 
rous e Palat. sec. Jon. Leidd. excVoss. Pirckh. Gall. Mor. Biii 
Fradcof. Bern. Berol. Crev. octo aliis et ed. Bonon. CoduH 
certe secuti sumuss imprimis excreeiyqwyd Gujplf. et pf^ud, pa^ 
Itali liabebaat, iure expulimus ; nequ^ enim Tibulli locus l^ 5, 74^ 
unde irrepsit, huc pertinet. Caeterum virgulam ad Dostrum arbj 
trium posuimus j interpretamur ita : Scit, cui latretur, nimirum foB 
Ji. e. adultero» clr. Cic. de orat. 2, 54* §. 220. Amor. 3, 4, 2lw 
scit, cui ipae h. e. iHmcem. «tcubet, scilicet alt^i^s ti^^oru R«« 
habebis apud Tib. 1, 2., et 6. Adulterii notioni ita inculcatae se- 
. quens distichon apprime conyenire tidetur. , 

461. FUKTi TALis. taUs furtif Juniani et quatupr HaiJ 
.librorum scripluram, temeritas Burmanni induxit pro ef^, quam W« 
reliqui omnes et lex metrica melius perspecta commendat. Neqi^ 
«nim furti appellationem tralaticio et leni illo significatu, scd prtl 
prio accipi poeta vult. C^terum vett. edd, : furtim ial^. Vtfl 
s^fl» possent cod. Bersm. Pirckh. Leid. sec. possunt Gall. Mo^ 
Beruens. / 

4^3. NEC. Nott Guelf. cod. Bersm. Put. Gall. Mor. S^ 
Pirckh* Jun. Tiginti alii Hemsiani, Bern. BeroL et prinK ed, Bj 
hquis lihris Palatinus ioterest. tlU damno BeroL Vew, seq. * 
tante prificip^ BeroL motns etat pro ?ar. scr. alius, f<fftai»e, ^om 



j TRISTIVM UB. lU j[3| 

Districfiifir mmhmi neo ttfmen ffld nota esi 
^is ego saeeessi, quoniam jpraestantia eaudcHr 

Nomina vivornm dissimnlare inbet 
Non timui, fateor, ne qua tot iere carinae, 

Naafraga, servatis omnibus, una foret 170 

ISunt aliis seriptae quibns alea luditur, artesj 

Haec est ad nostros non leve crimen avost 
Ooid valeant tali, quo possis plurima iacta 

Fingere^ damnosos effugiasve canes: 
Tessera qaos habeat numeros, distante vocato ' 47S 

47S. qnot numeros habeat» 

BeiDsii, de Arunddiano error est. Vers* 466. DegUrtdui Gaelf. 
Vitlmlus Bern. AfflkUts Moret. Rd. imma Palat. sec GaU« 
N. Mc fmt iOe noU$ Gall. 

468. nvoRuivi. tantomn prim. Vatic et duo alii. tamto^ 
pmGuelf. maionitn FraDcof. wultorwm unosHeinsii. dUi, iuvat 
P^ vetet Relaud. Vers. 471. alea discltur exc. Voss. 

L 472. HAEC ssT XD M08TR08. Hoec fmt Rel. Hoc est 
Talat uterque^ Gall. Serv. Francof. Busl. Berol. octo Heinsiani, 
pnnia et vett. edd, nostrae. Frobabat Gruterus. in nostros Pirckh. 
k nostro ed. Bonon. ad vestros dimidia pars codicum, nuUus ta- 
Ben paulo Tetustior, et vett. edd. octo. Vers. seq. valeant alu 
^ utX. excepta Bononiensi. posses Palatinus uterque, Guelferb. 
P^. Leid. prim. Mor. Serv. Busl. posset Seguer. praomia 
^ Schraderus coniiciebat. 

' 474. FiKreERE optimi libri : Palatinus uterque, Guelf. uterqoe 
W. exc. Voss. Bujd. Lddd. Heinsii trededm, nostri quinque, 

Ema et Bpnoniensis editiones. . Reliqui libri: F%gere.^ Vuicere 
ugerius et Merula coniiciebant. effugiasque Heinsiani ex do« 
"ante, noster Reland. vett. edd. omnes. effugletve Segoer. 

475. TKSSERA 9U0S HABEAT NUMEROS. qtlOt numerOS hOr' 

F' ex sois sex ignotis codicibus Heinsius recepit , quod Bersm. 
!*n»ensis et ed. Bonon« agnoscunt. Verum Palat. prim. Guelf. 

^^^«^^6 maior codd. Heinsianorum numerus, vett. edd. plerae- 
) qood revocavimus, nisi quod Guelf. : mimero. quot "haheat n«- 
0» Heinsiani Serv. Francof. et quatuor, nostri ReL BeroL Crev. 
'ett. edd. Veneta et Vicentina. quos numeros hdbeat Put: Jun. 
fet dao alii^ vocando Moret. pro var. scriptura. vocata BusL Hein- 
^ de voce distantej in qua difficultas versatur, nihil, sed tantum 
i^^cato: rotatOf vel notato coniecerat. Alterum sublegit Bur- 
^nus, satisque temerarie corrigebat: pyr^o^ rotato» Ingeniosa 
^Jo. Scfaraderi ratio, qui in scliedis mana scriptis conferebat 
*«»onii carmen 2. in profcss. t. 27. 



Itt C OVXDO MaOBOi 

«Ki Teqm, Mfeemto Pboebas nmata diioi? 

Qoid Dwafoy Danadsque ourani, matremque Lyael 

Haemonaquet eC noctes, qiiae coiere, duas? 
i^iid gemramPeliae? quid Thesea? quidve Pelasfgom 

402. cui e» duae» 

I 

mHmem P^t. priim Asiir9medan uoui. Cenma Palat priake 
Gttelferh. e| «imilia alii tom scripti, tum editi. Cephma wa^ 
Heiosii. 

401. oanxSk dakaks^us ititrum. Danen BBnaiqne wtm 
Palat. piim. Blaior codd. ouoierus: DanaSn Danaique nurus^ qoo^ 
«t 000 aiMurdumt ita molestum est. Illam, quam exhibemusy sctv 
ptoram idooea librorum multitudo saocit : pr. Vatic. Guelfl Mor, 
eic* Vosi. decem Heiotiaoi, prima Heiosii et reteres oostrae odo 
•ditioDes. Hoc proxime accedit: DanaSsque nurue Polit priin. 
Serfiaaiy Fraocof. Bero. et alius Heiosiaoi, tum: Dana€que wm 
oecuodi Polit, Daneeque nunis Relaod., Danesque (pkwm)nimm 
Berol. Danaaeque nurus BusL Barber. Bersm. uoius Heio<ii d 
ed. BoDoo. 10 cod. Pirdih. ioTeotum prohabat GroooTius Dian 
Stat c. 43. Ddnaum praeterea GaU. et Mor. pro t« scr, IM^ 
Godf. et Palat. sec. 8m BeroU 

402« 90AS coiiRK, DOAs. Haemona ^f ed. Rub. A\ 
#1 Juo. Ahnenam el GaU. Busl. et septem. Alcmenam d 
€bd« Bersm. Almenamqim el Mor. Leid. uterque et quatuor. 
enenomq^ e$ Bero. Rel. CroT. AlclHnenam in noetes iuesa 
duae ed. Boooo. Habes corruptioois historiam. ffermoftam 
mus Polit Hermofiiati secuodus, unde ipse Politiaous Harms 
Terum putabat. quae coiere duae tum codd., tum Tctt. edd. 
quae, oisi io quibus typogi^phi erraruot, omoes servaot; quod 
irocamos. Cooiectora HeiDSiaaa, sire potius Jacobi RoTori: wi 
lere dtiae opus ooo habemus. 

403. OKRKROM FKLiAK. generum pelagi GueUerb. *- Al 
omois mutandi prurigo, habet tameo hoc distichoo, (|uod oflreoo< 
leviter possit. I^lasgue Frotesilaus dici potest duplici modo, ^ 
quia Graecus fuit, aut qaia Thessalus; Terum oeutro modp aut 
Theseo, qui Graecus, aut ab Jasooe, qui Thessalus fuit, satis v 
q>pellatio tertium disceroit. Deinde ista re, quod noTe sua pi 
Hdos Protesilaus Troadem attiserit, infortunium eius parum accu-^ 
»atc indicatur; poterat enim^heri, quod uxor praeceperat Her. 13j 
99: Hoc ^o^ue proemoneo: de nave ftotnseitntfs ex%! lam v^rojj 
codices, quos potissimum consnlendos statuimus, Gruelferb. et Pa' 
primus, id ipsum abuude suppeditant, quod aut ntrumque, aut '^ 
Tiorera pqstremum scrupulum exiioat Ille eoim cum Lei^ 
«troqiie habet: derate pro: qui raie, Hic cum prima edftio^ 
Heiosu, duobus eius codicibus et Tariante scriptura Moret: 4^ 
fMde« Legs|s igitur licebit aut ceteris servatis: 

lUaeam feHgli cfui pede prttniiff kumtcm, 
aut tentato trtiam loogiore Tersu: 



TRSnTMUaili 199 



niaeaiii fetigit qni rate priBiiis 
|hc lele, Pyrrhiqiie parens; hiic Herculifl i|xer| IM 

Huc aooedat Hylas, liiadesque poer. 
lampore deficiar, tragicoM si perseqaar igoesy 

Yixque meus capiet nomina nuda liben ' 

tsA et in obscaenos deflexa tragoedia risusy 

Moitaque praeteriti verba pudhoris babet ^i^ 

Kfec Docet auctori, mollem qui fecit AcIiiUenii 

hir^isse suis fortia facta modis. 
hsaxt Arififltides Milesia crimina siecmii: 

408« capiat. 

~ quii nesea^ qttlve Pda$fA 
Hlaam tetigH ie raie j^imus fctimum. ^ 

M, U.IADS89UE. tUacusque qiiindecim Heinslaoly nostn, 
2^6 Crer, et yett. edd. omnes. Alterum Aldus in postrcroa 
wwne et Bersm. pridem rerocarunt. . 

, ,407. TEMPOBK DKFiciAR in Aldiiia posteriore primum con- 
V^i cx codd, depromptum, quorum satis multi id agnoscunt:^ e% 
•••wBerol.s defidat; GottorpL et Seguer.s destiiuar. Reliqul 
tKoen njostri quatuor, Heinsianorum maior pars: Palat. prim. et 
W. Put Gall. Mor, Serv. Busl. Leid. uterque, Jun. ct trcdecinl 
«a«mn reteribus edd. omnibus : Tempore de/tciom, unde quod di* 
W)atHeiosiuss Tempora deficianij tantum non confirniatur codi 
wielferb,, qui: Temporae deficiam babebat; iemvora ita dicuntur 
«fr. r. 484. Met. 4, 696. proseqtiar trium codd. Heinwo place^ 
wt. Pro ^hus Bern. s omnes, Crev. : aries. 

^. CAPiKT. capial Heinsius cx duobus scriptis receperat. 
P» Mwr Moret. Bernens. Francof. pro t. scr. BeroL iania Mtet 
w«L iittda lyml/. Palat, pr. 

409. DKFLEXA. defieta Leid. oterque. conmrsa iidem pro n 
». awftro unus. commissa pr. Vatic. commijpla Palat. seci 
Jj»«a* RhiDthonem intelligo, qm To tQUYix& fMu^^vd^fit^m lc 
W yaoiov dicitur apud Steph. Byz. s. v. TuQO^. 

410* pRAKTKRiTi. praeterca Palat. sec. neglecU Lad. pio 
^•«T, proepo^tU unus Heinsii. praeieremdi Guelf. 

411. AuCTORi , MOLLKM 9U1. actori Palat prim. et ReU 
Pdoiiam addits iUt, s. Siatio. moUem quod fecil Jun. Goelf. 
S?w« quod niolhm Seguer. Vid. Serv. et Hejnii excursmn ad 
'«& Aen. 1, 474. 

^ 412. ixFRKGiggx. Ei fregisse Put, Vd fregisse Busl. mot- 
•« facto Busl. fortia memhra tret. 

413, , lUNxiT — SKCUM. lungii Busl. Inm^i Crev. ArU- 
«'««aaesprim. Polit. et duo Heinsii, noster Seguer. Aristonidei 
JJ^jn. Melesia Guelf. M*l!e«ia Seguer. Berol. iWtlefia Mor. 
««Wa Jun. Reland. cariiiilia Gall. Serv. tres Heinsu, Segticr. 



IM ^t OTIDU NASQ9QS 

^ Palsns Aristides neo tam6D nrbe ma est 
411 Neo qoi descripBit corrampi 4seiiiina aiatnuiiy ^ 

414. deesi est u 

et BerneDS. iemina Rel. pro r. scr. carmifta «ooro Basl. eaf« 
mina secvs Reland. Hinc natae doctorum Tiromm correctionefy Ta- 
naquiii Fabri in epp* 1, 3: 

Flnxit (vel, PanxU) ArieMei JUifofia crkmna iSharHki J 
Nic Heipsii: Lusit Arisiides Milesia carmme foedo; j 

Petri Fraocii: TraxU (vel, Vexit) Arisiides M. crinnna MCtMi; | 
Jant Broekhutii : 

VmxU ArieUdes Mileela crimina eoeeo; 
Burmanni: lunxit Arietidee Mileeia crimina ecenaei 
Joliannis Scbraderi: 

lunxit (rel, Sirinxif) Aristides JUtlesta orMnino ecrifUSf 
vel: lunxit AL MHetide crimina foeda; 
Qt idem dicatur^ quod v. 444., MiletL historiam MtMda ii 
iUum condidisse in modum libri: iMSiotre ^laitle des Gaules, 
\ersu 444. evinci putabat. Yerum si quid mutandum esset, 
negOi multo facilius ita poterat: 

lunxit Aristideey MUesia crHtiiiia^ sexum; 
lunxit eexumy h. e. coniunctos exhibuit, cfr. Horatianum: 
fu^fulaf dum Memnona; sexum h. e. sexum eundem, eiusdemi 
amatores, Manil. 1, 778: tota ades>fartus; mares maribus iw 
cfr. Alart. 1, 91: turba tui sexus^ sive jDotius feminas feminis; 
fQifiuai Miiesiis yid. Suidam s. y. ^'OXic&oq. Milesia crimina e 
morem vocat per appositionem satis usitatam^ cfr. Fast. 2, 115; 
211. Haec, inquam^ teotari non inepte poterant, sed niliil ~ 
^t. Rectius explicari tradita scriptura, quam ab ioterpretibus 
tenus factum est et debet et nou uno modo potest: primum 
ut dicatur, Aristidis nomen a fabulis, quas tractavit, separaci 
posse, cuius generis multa in Amor. lib. 1, el. 15. leguntur. 
lerri possit Sen. ep. 21 : iitfer tam magna nomina taceretWTj 
Cicero iHum applicuisset; — possum mecum duraiura tiomifia 
cere. Atque aut hanc ipsam rationem, aut similem secutus est W< 
berus D« V. in notulis Corpori Poetarum Latin. subiectis: neqv 
obstat huic rationi hypallages figura. Yerum praestat haec intec 
pretari ex peculiari loquendi genere tum Ovidii, tum imitatond 
eius, quo: iungere cum aUquo usurpant. ConfermodoFast. 3^671 

Mense meo colerts, iunxi mea tempora tecum; 
Statii Silv. 1, 2, 257: tecum simtles iunctaeque Camoenae^ Sldh^ 
mihi etc; Trist. 4, 1, 26: ^ 

Cum mecum iuncti crtmtfits acta rea esl. ^ ^ a 

tH loci, sed praesertim tertius, aliter explicari nequeunt, nin pm 
nomine possessivo pro substantivo subintellecto : crimttiie rea 
estj ctim meo ipsius contuticU. Cfr. Met. 13, 204. Itaque hoo 
JHtlesiis crtmiitl&us, quas descripsity suum odiecil Aristides. 

414. AKigTXDKs. Aristonides FuU Aristorides GalL Ati'} 
s4mede$ Segoer. fiofi lofiieii Bero. Rd. inim FiaDcius. 



f 



masam ia a. Its 

IMnns, impfme eonditor bfaforSsiei 
[ec qai.e<mipo9mt nuper Sybaritida, fn^ 
Nec qui concubitas nou tacuere saos. 
|btqiie ea doctorom monumentis mixta Tirorom^ . 

> 418. Nec quae. 

jndam erat secandom libros titrosqiie, tolo Horetano excepto. 
[en. seq. crhnlna tnalrtfm Guelf. Leidenses* semina fiafnffit Jo. 
pebraderas coni. 

I 416. KUBIU8. EnihwiB prim. Palat, et dao. fUiia pr. Vatic. 
IMtff sec« Palat. cod. Bersm. Euheua Mor. Emhoua Cren 
001» Busl. EtuuB Leid. prim. Eunius Leid. sec. imputte Be - 
bl, Glossa cod. Seguer. : Euhius qtiidam /uil, ^i descripsif, qfua- 
pkr mnlteres porfif» etioa iifcarifil: quod uDicum tst de hoc ftcri* 
^ tesdmonium. 

r 417, MUPER ftTBABiTiDA. Su&arec%ida Palat. prim. sulof- 
Mbprim* ed. Heins. SuhariUda Jun. Sa&arilida cod. Rel. ed. 
MOD. Siteriftcii prim. Vat. Senr, duo Heinsii, Guelf. Sihantica 
\jaA, prim. filabarifiea Gall. Berol. Saraha^a Busl. Sa&areHca 
^er. sabaffHa Crer. In voce : nuper non immerito offenderunt 
ml» atque Burmannus, Nam quod Angelus Politianus MiscelU 
^15. liaec iotelligenda esse contendit de Hemitlieone Sjbarita, a 
UKiano ngog anaiStviov c. 23. commemorato, de tempore, quo 
i^t et de titulo operis ah eo scripti niliilo certiores sumus. 
pom ituper in scriptore et ignobili, nec, si tt. 419, 20« accnrate 
p|aitar poeta, admodum recenti, male Heinsium babuit. Eiua 
■iiectarae: furpem Syharitida^ cui obstare quicquam nemo de« 
p^)8tm?erit, oisi fortasse titulum operis faistorici, uti yidetur, ycI 
1^9 a tarpitudine alieni, aliam addam , quam adinyari a sequen-; 
pis, Ters. 418., quo scriptotum genus integrum designatur, tum 
P^ in qao ea mixta non satis stricte ad priora refertur , paulo 
p%uof iudex fateatur. Legerem partim ex coniectura, partim 
■ Kbrisj JVec qiui comfiomii numerus Sybaritica, fugit^ 

Nec qui cottcubi^s non tacuere suos. 
[[|»««« est multitudo, ut Her. 8, 24 : numerus Danat militl^y Hor. 
1*1) 3, 40: Nos numerus eumtfe, iurba Arte Am« 1, 175. Sy" 
Nica sont Syharitid UhdUj quos multos scripsisse dicit Martialia 

l418« nkc 9171 omnes libri tum scripti, tom editi, praeter 
P^ JuD. jet duos Heinsii, qui: quae suppeditabant; idque Hein-' 
^ de Philaenide et Elepfaantide eiusque notae muliercolis acci» 
'^t, Yerum non memini, nmlierem unquam exiiio multatam 
in antiquitote, quod fieri potuisse oporteret. fioft foce^ ^etta 
cod. a Bartlno commemoratus Adr« 50, 5. Possis admonert 
orioms ttiaxvvzoyfdq>ev^ Aeno tcI Aeoea oriundi, . de quo ¥• 
ieioekios de Euph. p. 3, 4. 

419. 8UNT9VK xA. Suni ea Palat. uterqaev Gall. Bu^. Juii.> 
&eT* et Tett. «Id. nostrae^ prohante modo* Primns ^ifo- 



lit 9. Omn NA80NI8 

«9t> Mtiiier9btis(|iie daemn pnMlea fketa patmt 
Neve pere^nifl tantmii defendar ab armi8{ 

Et RomaQQs habet multa iooosa liber. 
Ytqiie SQO Martem cecinit gravis Ennias orOi 
Ennius, ingenio maximos, arte mdis; 
425 Explicat ut caussas rapidi Lucretius ignis^ 
Casufumque triplex yaticinatdr opus; 
Sic sua lascivo cantata est saepe Catullo 
. Femina> cui fabum Lesbia nomen erat 
Nec contentus ea, multos vulgavit amores^ 
^ In quibus ipse suum fassus adulteriuni est 
Par fuit exigui sknilisque licenda Calvi^ 

Detexit variis qui sua furta modis. 
Quid referam Ticidaey quidMemmi carme% apud qfll 

«s codd. addidit Aldm In posteriore &i. Uapia vkcfum piim* ^ 
^. 8ec Pidat Comb. Guelf. «eripfce vtromm Lddenses. Vd 

421. feregrinuB priin. Palat. Biisl. itmm defendar Seguer. Vm 

422. j&i Eom. Moret. pro v. scr. edd« vett. omnes. fiie M 
Vers. 4^^. Uique fero Franciue. Marie prim. Palat. J 

426. CASURVMQUK codids a Merula usurpati et alibs l^ 
liJlensts ab Heinsio inspecti auctoritate nititur^ qood tamen ^l 
€sse prae reliquomm omnium librorum scriptura: GfuaofiMl 
^octi viri consentiunt et abunde docuemnt. Adde illoram oh^m 
tionibus Acronem ad Hor. od. 1, 34: E^pkurn omtiia a/)!iiifl 
«asura. Vers. seq. laedm contempta esl Musa CatuUo Segm 
a. pr. m. ' 1 

429. coNTEKTvs SA« conienfus eo Palat. prim.^ exc. Tm 
Prancof. pro v. scr» quinque Heinsii cum prima eius editi^ 
Frandus tentabat: contenius eo^ multorum mlgat nm. ^f"* *l 
09t Uk fine omittunt Mor. Busl. Leid. prim. et quinque; in Sm 
diato versu Pirckfa. et Berol., post: fassuM Crev. inserunt. Vc4 
431. ^mulque llcent, prim« Pamt^ Ucentia Baccki Busl. i 

432. wvKTX ex Gruteri coniectura et tribus scriptis ab m 
rio receptum GueU. confirmat, atqne ita.laudare iam Domm 
Calderinum ad Pnmart. 2, 26, 99. aotaverat Santenius. BdH 
Qodd. com vett edcL: facta^ nisi quod Jun. et Segiier.: fokk 1 

438. TiciDAK^ 9UID MBMMi. TOtdem Pali^. prim. IWM 
Palat. sec. Berol. Tiddem Gall. T^ioidefi Leidd. ToMdmn M 
Tilids Rdi. ed» Boaon. T^ffnden prim. ed. Tindae vett. edd* om 
mMeCmr. ^ TkM Leidd. Afsitiil Hor. ReU MM Vkm 
JJTatH Berd« JVoai», Meriy Maeni sinauli. ntmtiiii Grev. ^tni M 
fNs «irmin «d. priacepai N4ni qm BnsL JfMiimi tpnd mm 
faod fnhAol ntiatias i^ «hedi^. 



TBISTini UB. tk tlt 

Bebw 8&8t Mmen, iiosdnibiiMiie jmdorf > 

^iiua qnoqiie bis comas est» CiniiaqM procackiriM 

Anser, 
Et leve Cornificiy parque Catonis opm^ 
!t quoram libris modo di^simiilata Perillae 
Nomine nanc legitar dictai MeteUoi toa 

434. Rebut abetf. 438« Hetella 8uq» . 

434. AiBUB ADKgT tT«. Veteies edhioDes nottrae «d AMfaiam 
KjQe {Hrimam : N<mei% ade$$ uibu9; ita etiam Danielis Heiosii edP 
io, ad quam Nicolaus suos codices contulit , nuUa annotata discre» 
Botia. In uoo exemplari tantum indicaverat, malle se legi: Aa- 
u (uiefl ftotnei»: quemadmodum ante iHum BerimaniMis contra N* 
to6, Aldos in posteriore ed« fortasMs non sine libris correxerant» 
ikigaatiorom eum ordinem l||ii>si censemus atqne Pirckh. GueUl 
Kttu Beroi. Rel, Crev. enm confirmant. Frim« etiam Palatinus t 
flAu aiei$ Tiims fiomfnibiisi]fife p. Yenim ahegi^ qood qoicunque 
Ib Im loco disputarant, tauquam solam librorum scripturam per - 
Mnot tradideraoti certom est aut Heinsiiy aut typograpU ElzevU 
Hmb enore irrtipsisse. Abiicienda igitur primom Rottendorfii tel 
Biaeni (SjU. eDp. 4, p. 378^ 388.) cooiectura: B. obesf omitla 
^^viMmqws jNidor, quam immerito Heinsio placuisse demonstratil 
Meitts ad Hon ed. 2. 12^ 13. Deserenda deinde Bentieii inter» 
)^|io scripturae: Bmis ahtH nommj ttomlitibiisqiie fadoff sed 
"^iW» iis , quae ille de oppositione rerum et iiomiitum disseroitf 
ioterpretanaum , io C. Ticidae et C. Menuoii GremeUi carmioi* 
itum res spurcissioias, tum rerum appellatiooes impudicas fuisse) 
rekit obscaeoo sensn Yid. OreU, aa Aroob. 3, 10. de nomtiii* 
t cfr. Met. 10, 468. : tcebri ite nomioa desinl; pndorem odesa* 
(¥(»>' ex Fast. 6, 115: 

Haec looi hicts hahmi nknig el cnm luoe ptidorif • 
M tota re audi Martial. epistola ad lector. Ub. L, qoi illam lasoi^ 
jaRvarWimi Itcetiliom: loltne loiyiii appellat. Yers. seq. proledio^ 
^^ BusL proleroior Barber. procoltor Guelf. ^oue Firckh. 

437. KT 9i7onvM. Iii quarum Busl. £1 librte quorum 
f^Uu Hd. quorum m libHt prim. Palat., quod cooiecit Frao» 
n* mmc dieetmul. Gall. et aUus. dUitmuiata per ilioe prim. 
*^» Guelf. Poteao. Gall. Serv. Bosl. Juo. Leid. pr. underigioti 

"'^* rdiqitt oostfl praeter Beroeosem, prima et Tett. nostra^ 
Corruptam baoc scripturom ?idon coocedimus: ioeptann 

» eerte ioeptiovemy atque nescio cuiui cooiecturam: Pmleit| 

^8» per ipeoe uoos cod* 

4)6. HUMC Im d. Mim.Lx, Tuo. noii lejyiliir Bosl. Berol. Mor. 

^ lor. «uiio U^lmr Bonoo. UgU dielii God£ Heias. iuadebat: 

^ Mo, utpote el^mtiuS) sioe libris taoMD, nisi quod «d. 

^iUt JlfereHn luo. i)tiodo propter locom ootisiiniam Apuiei 

^pofegia p. 279. lOau: eC C. VlMam fotkm eimilifir iamH 



^26 P« OYIDn NASONIS 

1b qnoqfe^ Pkasiacas Argo qoi dnxit !q tindas^ 
Ald Non potuit Yeneris farta lacere sna^. 

Nec Biinus Hortensi, nec sunt minus improba Seri 

Carmina. Quis dubitet nomina tanta sequi? 
Yertit Aristiden Sisenaa: nec obfuit illi 

^enf), quoij quae Metella erai^ PerlUam dixerUj totam diiticbon 
adiungendum esse censnit, quo de Ticida et Memmio agitar, 
quos nimirum haec pertineant* Utramque 1k>c placitum necessital 
^uadam coniunctum est. Nam m Tersuum oEdinem non mut 
inutile esse, immo temerarium, scripturam mutare, Bentldus (li< 
loco demonstrat: Burmanni illud est peccatum. Si vero disti< 
transponasy quod Jabnius v. d. in Annal. pbil. et paed. tom. 9^ 
\ .61. suasit^ Editor in usum scholarum Lips. fecit» nibii proficit 
nisi Heinsianam correctionem redpias. A nobis absit coatra tot li 
Iros norare quidquam adversante 8e||&ntia) grammatica^ elegantui 
Primum enim laoguet disticbon versui 434. subnexum: nihil qiun| 
gravius, sed aut idem, aut supervacuum additur. Deiode noo 9 
verisimile per se, ex Apuleio vero multo minus efficitur, aut Hi 
dam aut Memmium modo Metellam modo Perillam in canmQih 
auis nuncupasse. Constantiam in hac re et mos poetaruna et Apl 
leius poscunt. Hinc probabile fit, de aliis poetis, Metellaey ndMJ 
scorti, (vid. interpp. ad Cic. ad Att. 11, 23.) amatoribus» Don m 
^ue modestis in hac quidem re, atque Ticidam loqui Ovidioil 
|iam de Meramio nihil constat. Haec vero Micylli olim senteal 
Vera sit, ideo necesse est, quia si Heinsii sequaris consilium in nn 
tahdo ordine versuum et virgula post v. 434. ponenda, neque M 
tnen in corrigendo v, 438., dissmidaia et dkia nequit esse || 
aubiecto, nisi suppleas cogitatione: femina, vel, aUqmy quod nnl 
est. Noli igitur aut mutare ordinem, aut in vulgato de senteool 
desperare, h. e. noli modo disslmulaia et nunc dicta de diversis 
iisdem scpptis locis acdpere, sed tnodo intellige: paulo anU 
m)ud Ticidam, nunc: in Dosterioribus iilo poetis, qui eandem^ ^ 
l^tim ficto nomine dissimifiato fuerat, mox suh vero ao nohiUsik 
iiffamaverunt: puta ita, ut Licin. Calvus Quinctiliam celebrai 
Isti qui et quales fuerint, fortasse praestat ignorare, certe praest 
ignorare fateri, quam Ovidium corrumpere. Bentleii ingenioso coi 
^nto possis carere. 

439. A^eo. Argon omnes libri praeter solos Bononi( 
et Relandin. Primus correxit Bersmannus et ante Heinnam 
Roverus. ad undae Moret. Vers* seq. mgna tacere Gall. 
docers Berol. 

441« NBC MiKng« jybtt minue duo libri. Nunc mnus Pii 
tmproba Laevl Heiosius in scbedis coniecerat, praenominis a 
tione, ut videtor) offensus. Yers. seq* ^fifla duhitem Moi 
pro V. scr. 

443. AiusviDBir, ArisMee Palat. pr. et Guelf. Reliqi^ 
bri praeter ^iiatMor Hetosiaoos et totidem nostros; Arisr" 



TRISnVM UB. It 129 

Historiae (nrpes ioseniiisse iocoSi '^ 
^on fait opprbbrio celebrasse Lycorida Gallo^ 44S 

[ Sed fangaam niniio non tehnisse mero. 
tredere iuranti dorum putat esse TibaUus^ : 

Sic etiam de se quod neget ifla viro: 
Mere custodemi demum docuisse fatetur, 
^Seqne sua miserum nunc ait arte premi: 450 

paepe, velut gemmam dominae signumve probaret, 
^ Per caussam meminit se tetigisse manum: 
ftqne refert^ digitis saepe est nutuque locutus, 
i Et tacitam mensae duxit in orbe notam: 
It qoibus e succis abeat de corpore livor, 455 

445. Nec. 

pwmitt cod. Bersm. ed,Bonoii. Gis&nna reKquae vett. edd. octo« 

^ocMma Busl. Sihucia Leidd. Porcissa Leid. sec. prp t. scr, 

i§ujii Guelf. Vers. seq. erijmisse iooos Busl. 

446. NON ruiT. Nec fuii Heinsius ex Gall. ct tribus aliis 

«m prima editione, cui veteres nostrae accedunt, cqntra reliquos 

^Bt libros receperat. opjtrobrium Palat. prim. Putean. Mor. Serr. 

^l. Pirckli. Jun. Francof. septem Heinsii et nostri omnes codd. 

|fcceptoGuel£ 

^ 446. HOK TENUissE. fton ienuasse GaU. conUnuasse Busl. 

W quatuor. conimuisse Serv. et tres cum vett edd. ligam nm. 

pn iacuisse Reland. conticmsse Berol. non iemerasse Putean. m. 

Nc eoniremuisse ed. Bonon. Heinsius coiitemerasse coniiciebat. 

[^ 448. fiic. Hinc GalL et alius. Hic Comb. prim. ed. et duo 
>ri; longe plurimi cum vett. edd.: Hoc, Haec Reland. et P^"^' * 
igolaliquot Heinsii et nostri. Hoc de se dudum quod negai ed. 
non. quid negai Francof. cum negai sec. Polit. Recte Dousa 
aedd. ad Tibullum c. 3. et Heinsius: Sic correxerunt exTib. 1, 
7, Nam ipsa TibuUi verba allegare voluisse Ovidium tox t/*(» 
anonstrat, qua offendebatur Jo. Schraderus, quia nibil de domma, 
^ella, praeceSsisset ; ipsa viro Bern. 

S449. cusTODEM DEMUM. cusiodes iandem Guelf. Palat sec. 
»11. duo alii. dominam docuisse J. F, Gronovius, sed absque co- 
ce, volebat; custodes idem doc. Francius; demens docmsse Bur- 
annus, non improbante Jo. Schradero. custod. se condocuisse yir 
pjctoj in Act. Lips. 6, 2, p. 79. Sed de pronominum ellipsi vid. 
^ 3, 5, 53; 4, 1, 46. Vers. 451. dominae gemmam Guelf. Gall. 
^mque dimidia fere pars codicum ct vett. edd. omnes. jwobonl 
»!*ol.5 absque Tibulli verbis esset 1, 6, 25., non inepte. V«w* 
^3. dic«« saepe Guelf. nuiu s. e. digiiisque Busl. wuiusque 
."^•ieid. prim. nupiumque hc, Bem. 

9 



13Q P. QVIDn NASC8KB 

I 

Impreaiso fieri fai $oIet <Mre^ doeet: 
,v Deuiq|ie aft inoauta nii^ium petit iUe marito^ n \ 
Se quoque uti seryet, p^<^t ut illa minus: 
Scit, cui lairetur, eum solus obambulet, ipse 
460 Cui totiesi elau9a&^ excubet ante fores: 

Multaque dat furti talis praecepta docetquOy 
( Qua nuptae possint fallere ab arte viros. 

Nec fiiit hoQ iUi fraudi, legiturque Tibullus { 

Et ^laeet, et iam te Principe notus erat. 
465 Inveul^ eadem blaudl praecepta Properti; 

459, 460. obambulAt ille: Cur t. cli excreet. 461« talis furtl 

457. iLLE MARiTo nous taQtum YaticaDus et ed« Bon(A 
servarunt; sed correxerant ita anteHehasium lamAIdus in postreo* 
ed«, Bjersmannus et Gruterus in schedis. Ula murito omnes lii4 
ftcripti et impressi praeter Futeaih Serv. Seguerianum et duoi^ 
qui: fpsa. 

459, 460. spiT, cui — ante forks. Sit cui Reland. M 
cfil ed. princ. Scis cui ed. Bonon. 8cit cur Francof. ohaaiMi 
Gall. Busl. Leid. prim. Rel. et yett. edd. nostrae. ohcmbM ip0 
Putean. ct prim. ed. ille cod. Bersm. et quinque Hcinsii. Gir <* 
iks Pirckh. Mor. t. scr. ct octo Heinsii, nostri Bem. Crev. ^ 
toties Leidd. Berol. Rel. Cum toUes ed. Bonon. excuhat Pi 
prim. Rcl. et noyem Heinsu. exciteP Fut. et duou ea^^h^ rec 
mus e Palat. sec. Jon. Leidd. exc.Voss. Pirckh, Gall. Mor. Bi 
Fra^cof. Bern. Berol. Crev. octo aliis et ed. Bonon. 
certe secuti sumoss imprimift esfcreet y qnod Qu^]i, et paad, . 
Itali liabebant^ iure expulimus ; neque enim TibuUi locus 1, 5, 74. 
unde irrepsk, huc pertiuet. Caeterum virgulam ad Dostrum ar*^ 
trium posuimus ; interpretamur ita : Scit, cui latretur, nimirum A 
h. e. adnltero, cfr. Cic. de orat. 2, 54. §. 220. Amor. 3, 4, " 
scit, cui ipsie h. e. invicem. excubet, sc^icet altm^s ^kpori. 
babebis apud Tib. 1, Z^ et 6. Aduiterii notioni ita inculcat^e 
. quens distichon apprime convemre tidetur. 

461. FURTi TALis. toUs f«K*i, Juniam et quatupr HeN 
.librorum scripturam, temeritas Byrmanni induxit pro ea, quam 12« 
relic|ui omnes et lex metrica melius perspecta conunendat. Ne^r 
enim furti appellationem tralaticio et leni illo significati*, sed pr 
prio accipi poeta vult. C^eterum vett. edd. : furtim talis, Vi 
seq. possetil cod. Bersm. Pirckh. Leid. sec. possunt Gall Moi 
Beroeos. ^ 

4€3. NEC. Noii Guelf. cod. Bersm. Put. Gall. Mor. Sef^ 
Pirckh. Jtm. viginti alii Hemsiani, Bern. BeroL et priom ed, Bl 
hquis libris Pa1atinu& ioterest. UU damno BeroL Veis. seq.. ^ 
tante prmcipe BeroL motm etat pro var. scr. aliusi fQrtacse. <0(M 



n 



TRISTIVlil UB. lU 131 

I ■ ^ 

I Districtiifir minhmi neo ttfmen Hle nota est* 
Bis ego suceessi, quoniam praestantia caudor 

Nomina vivorum dissimulare iubet 
Non timui, fateor, ne qna tot iere carinae, 

Naafraga, servatis omnibus, una foret. 470 

ISimt alils scriptae quibus alea luditur, artesj 

Haec est ad nostros non leve crimen avos: 
Quid valeant tali, quo possis plurima iacta 

Fingere^ damnosos effugiasve canes: 
Tessera quos habeat numeros^ distante vocato ' 47S 

47S. qnot numeros Iiabeat» 

AiDsu, de AruDcldiano error est. Vers* 466. DegUrkfvM Gaelf. 
^clua Bern. Afflickis Moret» Rd. nimia Palat. sec GaU, 
ml nec fvii iOe noki GaU. 

468. nvoRuivi. tantonm prim. Vatic. et duo alii. iamto^ 
ran Gnelf. maiorum FraDcof. multorum unus Heinsii. dlsi. iuvat 
WmW. vetet' Relaud. Vers, 471. alea discitur exc Voss. 

472. HAEC ssT XD M08TR08* Haec fmt Rel. Hoc e$t 

lalat uterque, GaU. Serv, Francof. Busl. Berol. octo Heinsiani, 
Jnma et vett. edd. nostrae. Probabat Gruterus. in nostroe Pirckb. 
p nosWo ed. Bonon. ad veetros dimidia pars codicum, nuUus ta- 
jwn paulo vetustior, et vett. edd. octo. Vers. seq. valeant alu 
|w. Tett. excepta Bouoniensi. posses Palatious uterque, Guelferb. 
peKm. Leid. prim. Mor. SetY. Busl. posset Seguer. praemia 
pu Schraderus coniiciebat. 

'474. FiKreERE optimi libri: Palatinus aterque^ Guelf. uterqae 
rolit. exc. Voss. Busl. Lddd. Heinsii tredecimy nostri quinque, 
Noia et Bpnoniensis editiones. Reliqui libri: Figere, Vincere 
Ngerius et Merula coniidebant. effugiasque Heinsiani ex do« 
«Dte, noster Reland. vett. edd. omnes. effugietve Segaer. 

t475. TEssERA 9U0S HABEAT MUMERos. quot numsros hOr* 
ex sois sex ignotis codicibus Heinsius recepit, quod Bersm. 
ensis et ed. Bonon. aenoscunt. Verum Palat. prim. Guelf. 
Monge maior codd. Heinsianorum numerus, vett. edd. plerae- 
P^quod revocavimus, nisi quod Guelf.: iMMnero. quot "haheat n«- 
Jj^ Heinsiani Serv. Francof. et quatuor, nostri Rel. Berol. Crer. • 
^ edd. Veneta et Vicentina, quos numeros haheat Put; Jun. 
Nao alii^ vocando Moret. pro var. scriptura. vocatoBusl. Hein- 
*w de voce distante^ in qua difficultas versatur, nihil, sed tantum 
^ Wioalo : rotato j vel notato coniecerat. Alterum sublegit Bur- 
^nus, satisque temerane corrigebat: pj/r^ogue rotato» Ingeniosa 
•^Jo. Schraderi ratio, qui in scliedis mana scriptis conferebat 
wnii carmen 2. in profcss. t. 27. 



138 P- OVIDn NASONIS 

Mittere qno doceat, qno dare missa moclo: 
Discolor ut recto grassetur limite miles, 

Cum medius gemino calculos hoste perit; 
->-yt mage velle /sequi sciat et revocare priorenii 

AltemU vmbus quoa praedipUante rotafiM 
Fundtini excist per cava hiuca gradue; 
deiBde Senecae versus sub iiDem Apocoloc: 

Nam quoties miseurtis erat^ resonante frltHhy . 
Utraquesubductofugiebatteeserafundo; 
et ex utroque loco quasi stipe rogata nostro in versu restituebat: 
tesonante rotatu, Nobis vocare eodem significatu positum hic ti- 
detur, quo Art. am. 3, 356. t 

Et modo tres iactet numfros, modo cogitei apte, 
Quam suheat partem callida, quamque vocet. 
mmerus distans quoque contrarium esse videtur tribus numerjiSy qcn 
i&tic dicuntur. Yerum eum de his neque Salmasius ad Hist. Aiig. 
p. 459 — 472., cuius de dandi signiiicatione ^in hoc nostro et ill» 
Artis am. loco expositionem p. 464. D. concoquere nondum po9- 
sum, neque posteriores satis facere videantur, cryphiam vel phron- 
tida hdc loco apponimus. Yers. seq. doceat Francof. Leid. sec 
Berol. peccat vett. edd. nostrae. 

4T7. UT RECTo 6RAS8ETUR. ut rocco Berol. ut iorto Re- 
land. crassetur prim, Yatic. Guelf. Serv. Pirckh. Seguer. Crer. 

2aatuor alii et vett. edd. omnes. ut ordine Gall. tramite Benm.^ 
.eidd. et alius, unde: tecto tramite Heinsius suadebat. Yers. seq* 
gemino medius Pirckh. geminus me^io duo Heinsiani. 

479. VT MAGE VELLE SEQUI SCIAT ET RETOCARB PBIO- 

AEM. Haec versus vulgata scriptura aperte vitiosa est, ut de 
emendatione necesse sit cogitare, cuius fundum facimus librorooi 
diversas scripturas. Ut mage velle sequens uterque Polit. sec. Fa- 
lat. Serv. Pirckh. exhibebant; Ut male veJle seqiuens primus Yati- 
canus et duo Heinsiani ) hinc proxime distat Guelf., qui : Ut wM 
veUe sequetis sdat. Ut mage velle seque sciat Orevennae. Hinc e^i 
ficitur: sequens olim lectum fuisse, cuius postremam litteram se* 
quenti vocabulo adhaesisse postea Crev. demonstrat. Lege igitur: 

Ut male bella sequens cieat revocetve priotem; 
heUa et veUe leviter distant; cieat in ciat et^ mox in sdat etit^^ 
abiit, ut Fast» 6, 86: suadet at in suadeat; revocetve in revoQdT^ 
inutaverunt, quia a et et simillima sunt, quod monet Markland. ad 
Stat. Silv. 2, 1, 58, Ita Fast. 2, 787. ex: Collatina feceront:! 
coUa tenetque. lam de sensu videamus. In ludo latrunculorum, 
de quo postremus disseruit Wernsdorfius ad Poet. min. tom 4., exr 
curs. H, p. 405. sqq., primaria lex erat, ne quis calculus incomi- 
tatus procederet, maximum periculnm , si par aliquod calculomni 
disiungeretur. Si disiuncti taraen essent, artificium erat cum, <i^ 
in liostes incidisset, ii^ter illos aliquantisper tueri, cfr. Art. am* h 
359. Bellatorque suo preitsus sine compare heiUet; 



TBISTIVM LIB. U. 



133 



Nec tu(o fugieos inconiitadis eat. 48o 

Parva sedet ternis instructa tabella lapillis^ 

In qaa vicisse est coutinuasse suos : 
Quique alii lusus, neque enim nunc persequar omnes^ 

Perdere, rem caram, tempora nostra solent 
Scce canit formas alius iactusque pilarum: 485 

Hic artem uandi praecipit, ille trocbi: ' 

480. Ne. 

Pancg. iD Pison. t. 189. sq.s 

Ancipitei s^hit ipsQ moroBy rimilisqHe ligaif> 

Ohligat ipse duos; 
tMixa Tero adhuc , eum lapidein , qui relictus nec ipse quidem 
hto fageret) alteri rursos admoYere et aoxilio mittere, cfr. Art. 
vn. y. 360. In Paneg. in Pisdnem hoc pro magna laude ita 
paedicatar t. 187: hic 6e comnnttere rixae 

Jitdet et in praedam venientem dedpit hostem, 
^c igitur modo sequentem hella ciere et socium revocare^ in per- 
^to lusore admirandum, imperito Tero , cui praecepta scribuntnr, 
caieBdiim erat: male hoc cedere solebat. Numquid pro hac Toce 
Ciqnisitias lateat in scriptura tot codd. : magej rei Combiani libri : 
^^dy Tel trium Heinsii,: mavelley haud ausim diiudicare. Reland. : 
^^ pede pro Taria scriptura habebat. 

480. Kxc TUTo. Quae modo disputavimus argu^ento sunt^ 
V^us cum Hbris longe plurimis legi: NeCj quam: Ne, quod quidam 
Bdosii habuisse dicuntur, ne nominati qmdem in schedis y quodque 
^ nostris tam scriptis , quam impressis solus Relandi agnoscit^ 
yl in priore Tersu non est praecipientis , sed demonstrantis et ex- 
^oentis, ut apud Yirg. ecl. 6, 64. ad 81. Non tuto Junian. 

481. pAiiTA SEDET. Porma secunda ed. Aldi et tertia, 
|Dam Naugerius procurarit. sed ut tem, prima ed. et unus Heinsii. 
^ i» *emw Guelf. sed intemis prim. Vatic. sed interius sec. Pa- 
^ Prinis Prickh. terUs Herculan. teneris unus Hdnsii. con- 
J^ hp. unus eiusdem. latemis CreT. Vers. seq. eonUnuasse 
"^ onus Heinsii. continuisse Berol. 

483. ^ui^vs ALii ETC. aliis cod. Bersm. nec enim octo 
^osii, nostrorum Berol. et CreT. prosequar Bonon. probante 
«ansio. ^ pros0^fuor nnus Vatic. Vers. 485. Ecce docet formas 
■BQs Heinsii. conifin formas unus Heins. thermas olim Heinsius 
^t. iaetatusque Guelf. 

, 486. Hic ARTEM KANDi. artcs prima editio. artem amanii 
^'HJlf. Artem hic venandi Hamburgepsis. arte^n disci Francof. 
"^ namdi sec. Palat. artem amri Rel. pro t. scr. ille chori 
^us Heinsii. Burmannus corrigebat : Sdllandi hic artem praeclpitj 
**«<*ori; Jo. Schraderus: Hic an^teni canM etc. 



134 P- ovron NASONis 

Composita est aliis facandi cura colorls : 

Hic epulis leges bospitioque dedit: 
Alter humum, de qua fingantur pocula, inonstrat, 
490 Quaeque, docet, liquido testa sit apta mero. 
Talia luduutur fumoso inense, Decembri, 

Quae iam non ulli composuisse nocet. 
His ego deceptus non tristia carmina feci; 

Sed tristis nostros poena secuta iocos. 
495 Denique nec video de tot scribentibus unum, 

Quem sua perdiderit Musa; repertus ego. 
Quid, si scripsissem mimos, obscaena iocantes, ' 

Qui semper vetiti crimen amoris habent? 
In quibus assidue cultus procedit adulter, i 

491* fumosi 1. m. Decembiis. 492. damno nuUi c. fuit. 498. fictii; 

487. 7UCAKOI recte Heinsius ex Francof. Pirckh. et duobui 
aliis, quod nostri Guelf. et Bern. confirmant. Rell. U.: fu8canik\ 
9ausa coh CreT. et ed. Bonon. 

490. 9UAE9UE DOCET. Quaeque date Uquide prim« Palati^ 
iocent Francof. decens sec. Palat. et cod. Bersm. I 

491. LUDUNTUR FUMoso MENSE, DECEMBRi. formoso meMe 
tres Heinsiani. famoso Serv. Decemhns Medonii , et alius. fH 
moso UiduntxiT prima editio et quidam codd. In hoc yerborum 
positu Heinsius cod. Barberin. nostri Reland. et ed« Aldinae pii-^ 

. mae scripturam exhibuit: fumosi Decembris* ^ \ 

492. 9UAE lAM NON uLLi coMF. KOCET. Prim. Vaticy 
Guelf. Bersm. Palat. sec. GaU. Leidd. Moret. t. scr. Reland. quiiM 
que alii et prima editio.: Quae damno nulU composuisse fuitm com 
fosuisse Ucet unus Heinsii. Reliqui llbri omnes 8<;ripti et impren 
ita, uti exhibemus, nisi quod Bern. : Quod^ Ber. : nonnuUis, SerTiij 
nocent, Pirckh. : docet. Caeterum adi dss. Hand. Turs. t. 3. p. 13| 

496. NEC TiDEo ex Put. Serv. sec. Palat. Leidd. Franc^ 
octo Heinsianis, nostris Guelf. Rel. Berol. Crev. Rell. 11. : non «i 
de tot Bersmannus ex suo codice et Heins. ex Gall. Busl. undeo 
aliis et prima editione, quibus adde Bern. Rel. Crey., maluera 
seqni, quam quod reliqui libri Dmnes senrant : tot de scr, 

496.^ PERDiDERiT. pTodiderif Bonon. deieoi^, vel, dejecei 
M. Bern., unde Stellerus: decepit suadebat. damfmavit M. Qrev 

498. TETiTi. f^ ex Jun. et duobus Heinsii, tum vett. ed 
Bostris praeter Bonon. , quae: facti^ edebatur. wcU Guelf. sc 
Palat. Serv. et tres. vecti Francof. pro y. scr. vincti pr. Pali 
alius et prima editio Heins. noster Berol. vetifi cod. Bersm. Gal 
Francof. ut et Moreti, Leid. pr« et Rel. pro yat. sct. et septe 
Heinsii. iuttcfi sec. Polit Leia. prim. Francof. Rel.> reliqui lid 
omnes et edd. ab Aldina inde secunda. iuneUm orimeit prinu F 



TRIStlVM Ua IL 135 

Verbaqiie dat fitulto oallida napta viro. 500 

Kubilis hos virgo, matronaque, virqae, puerque 

Spectat et ex magna parte seoatus adest. 
Nec satifii iucestis temerari yocibus aures: 

Assaescunt oculi multa pudenda pati. 
Cuinque fefellit amans aliqua novitate maritum, 505 

Plauditur et magno palma favore datur. 
*^Qaodque minus prodest, poena est lucrosa poetao^ 

502. e magna» 507. Quoque m« p., scena est 1. p. 

St Ven^ seq. culter pr« adulter prim. Palat eauUti, vel^ tnti?- 
k(s Hdosiiis malebat. 

500. GALLiDA vvTTJL ViRO, qudibet arte vlro Pirckh. et 
dnu Heinni; ed. Bodoo. 

501. Hos ex Leidensibus et duobus aliiSy quibus Berfl. et 
Bttd. accedunt recepit Heinsius. hoc Guelf. Francof. SerV. Pirckh* 
Iwc FateAneus. haeo cod. Bersm. Rel. Crey. et editio Aldi po- 
jrterior. hic vett edd. nostrae omnes. vvrque paterque prim^- 
Paladn. 

502. Ex MAGKA. e magna BusU et tres Heinsiani. Vers. 
^ Non satis Gall. et tett edd. omnes. extrma Rel. pro 
r. scr. 

' 604, ocuLi. ocuU« Putean. Sery. uterqu6 Polit. Frahcof. 
^ tres alii Heinsiani. multa videnda Serv. 

507. ^UOD^ui MINUS FR0DE8T, POENA EST LUCIlOSA POlC- 

'Ai. Librorum scriptorum longe plurimorum, impressorum vett. 
»iDoiaiD baec est lectio. Quoque prim. ed. et tres sciipti Heinsii, 
J»ter Berol. editio Bersm., incertum, an ex MS. Quaeque duo 
BeiQsii, noster Relandinus. magis prod, unus Heinsii. initms unus 
^ceus. filena est Junianus. De boc loco. qdid doctb viris libi- 
«Q fberit, iand accipe. Dan. Heinsius suadebat : 

Quoque minue prodeet^ paene est l* p*» 
ranaquilas Faber lib. 1. epp. 37. legebat : 

Quaeque mihi poenae csf, fraus est lucrosa poetael 
^ F. 6rono?ius : Quae mmls prodest , scena est lua^osa poetae^ 
N Salmasio acceptum referebat SjU. epp. t. 2, p. 640. vel, 

Nec minus et prodest scenay et lucrosa poelae est; 
««wnnus, Parerg. Crit. p. 163: 
_ Quoque miniis prodest scena, est lucrosa poetaei 
afldebr. Withofius in schedis a Scfaradero descriptis : 
. Quoque minus prodest^ plm est lucrosa poesis, 

!^/ Quaeque nurus prodit^ poena est lucrosa poetae. 
■^ aac farragine non immerito facUlima neque mdocta Heumanni 
^'^datio plurimis placuit. Demonstratum enim ab illo erat, in 
"""^bus locutionibos post quoy quo mmus omitti eo^ eo magis^ 
!Pod iam Gruterus in schedis notaverat. Sed tamen unice veram 
^rputemus, causa non est: prodesse isto significatu mores emfn- 



I89 P» O^U NASQNIS 

Tantaqne non parvo crimina praetor emit 
Inspice ludoriim sumptus, Auguste,. tuorum; 
510 Empta tibi magno talia multa leges» 

Haec tu^spectasti^ spectaiidaque saepe dedisti; 
, Maiestas adeo comis ubique tua est. 
Luminibusque tuis, totus quibus utimur orbis, 

Scenica vidisti le^tus adulteria. 
515 Scribere si fas est imitantes turpia mimos, 

Materiae minor est debita poena meae. 
An genus hoc scripti faciunt sua pulpita tntamy 

Quodque licet, mimis scena licere dedit? 

6X8. Quodque libet* 

iandi ra exemplis poterit adstrui: mimos, quo turpiores, eo malore 
pretio yeuiisse rerum fortassis, sed scenae appellatio latius pate^ 
Vide igitur, sitne aeque facilis, quamad seosum melius conTenturadi 
paene spoponderim, emendatio haec: 

Qmdqm minti^-yrodest palma est; lucrosa foeiaej 
Tantaqm lion parvo cVf pr. e. * 1 

palmaf quia modo praecessisset , compendiose exaraverant librarli 
phnay uti saepissime solent. Hinc est, quod Junianus serTaTifrj 
flena, Dicit poeta palmam, quam mimorum scri^tores ferre so^i 
leant, vel minus esse emolumentum^ quod capiant^ si cum lucro cooh 
paretur. Prodes^e pro iuvare usitatissimum ; infr. 5, 1, 66^. ' 

Eocy mihi jquod prodest, «l tihi Uctor ohest, 
Sen. ep. 2: Nihil tam utile estj quod in transitu prosit. W 
constructione verborum ipde ab interpunctione , quam posuimot: 
lucrosa foetae etc. cfr 3, JL4, 49» 50 : ,1 

C^ede tni/ii, timeo, ne sint immlxta Latinis^ 
Inque meis scriptis Pontica verha legas. 
1, 8, 16. amidtiae nomen — 

Re tihi fro viUy suh pedibusque iacet. 
Senec. ep. 56 : Leoe 'Mud ingenium^ nec, se aShuc reduxtZ infroT' 
9us^ (moa ad vocem et accidentia eri^fifur. lam aut. docti. lectores^j 
aut libri posthac conferendi inter nos atque Heumannum iudicct| 
sunto. Vulgatam interim exhibuimus, quam ferri u^lo roodo possf 
desperamus. i 

510. TAI.IA MVLTA. taUa scripta, Jun. iaUa nen\pe Berib 
talla mte Seguer. Vers. seq. spect, multa dedisti Serv. BusU| 
Jun. Reland. Vers. 512. mitis uhique Bern. 

613. irTiMUR ex Gottorpbian. Reliqui libri omness tiUftff» , 

514'. LENTUs Heinsius recte expressit ex Palat. sec. Franco^, 

Leid. utroque et tribus quatuorve aliis. Reliqui libri: laetus^ sires 

letus. Vers. 516. nuxteria — tnea Barber. Reland. 

\ 518. 9UOD9UE LicET. Quodque Uher mm. sec. Falat. imi- 

nus Pirckb. Quodque Uhet Mor. PircUi. BersmaBni cod. Bem. 



TRISTim LIB, IL 13^ 

i mea mnt popnlo saUata poemata saepoi 

Saepe ocalos etiam detinuere tuos. ; . ^^ , ^ 

Dilicet in domibns yestris ut prisca virOrum 

'Attifici fulgent eorpora picta manu: 

ic quae concubitus varios Yenerisque figuras 

I Exprimat, est aliquo parya tabella loco. 

itqae sedet vultu fassus Teliamoqius iram, ,. $25 

I Liqae oculis facinus barbara mater habet:. 

pKc madidos siccat digitis Yenus uda capillos^ 
Et modo maternis tecta videtur aquis. 

Rel. noyem HeiiuiaDi et edido BonoD. At Guelf. priin. Palat. et 
Rliqd libri omnes: Ueet^ qnod exbibemus. Alterum illud Ben- 
^amias , D. Heinsins , N. Heinsius perperam probasse yidentur. 
Beqoe eoim quaeritur, quid liceat mimis, boc enim et satis notum^ 
ft saperioribus expositum erat, sed cur liceat. Multo efficacior est 
«pposito, nostro quidem iudido: quod Ucety ideo Uc^, quia %n 
ffXMfU^ quam: quod libetf Ucet^ quod^de jpersonis dici et solet 
<itdebet. Yers. 519. papulo recUata poem. Bus}* i poemata eemr» 
||rMor. pro ▼• scr. Yers. 520. detin. auos cod. Bersm. et sec 

^21. TZSTRis. nostris Busl. Pirckb. Rel. CreT. et sex Hein* 
^* ftrieca parenium Guelf. et Barberinianus. f^riscia ieorum Bur- 
Jnanm» Sec. ad Prop. 2, 6, 9. 

o22. ARTiFici F. coRPORA picTA. Jrtificia Putean. GalL 
ieid, prim. Bern. Crev. et undecim alii cum vett. edd. pectora 
»^* ^ fectora fida unus Yaticanus, unde Heinsius ficta toniidebat, 
quod ipsunj noster Crevennae habebat. Vers, seq. coric. mrios 
^idfmque fig, Leid. sec. conc. Veneris^ variosque fia. sec. Palat. 
''wc. .Fenerts mriasque Pirckb. et quatuor scripti, cdd. vett. omnes 
>nte Aidinam secundam. 

^ 524« xxFRiMAT. . Exfrvmli Berol. et vett. edd. omnes ante 
Udinam posteriorem. vario pida Gall. a\io Heinsius coniiciebat. 
Wa ioco Serv. Mor. pro v. scr. Yers. seq. Uiq^e si« in vwtt. 
^. Bersm. Firckh. iMktmonie Guelf. Yers. 526. Inque ochIo« 
"aladoas uterque, Put. Busl. Serv. Leidd. duodecim Heinsii cum 
Mem prima cditione, nostri Guelf. Bern. Rel. BeroL Crev. 
i^ ug\i Heinsius coniidebat^ quod esset : meditatiir; 

527. siGCAT DiGiTis^ diQitM evccat Busl. et tres Heinsiiy 
^^* Tett. ante Aldinam secundam ; idque pro elegantiori Bersman- 
w recepit » 

528. TECTA TiDETUR. mta «Hcfefur Pirckh. alius Heinsii 
^ ed. Bonon. orta videUir Gottorpb. pro var. scr. docta indefur 
>efoI. In Kelandino erat : ci^cto ^idetur cum glossa : naia , sed 
ttrumqiie in rasura manu. recentissima , fraude cuiusdam' docti viri, 
l^ euffl codicem possedit. «Mcto, vel, nwre tHd^tur ileinstus tenta- 



ISd Pi OVIDH NASONIS 

Bella souant aUi tells instnicta crneDtis, 
S30 Parsque tui geueris, pars tua facta canunt. 
' Invida me spatio natura coercuit arcto^ 
Ingeuio vires exiguasque dedit. 
Et tamen ille tuae feMx Aeneidos auctor 
Contulit in Tyrios arma virumque toros: 
535 Nec legitur pars ulla magis de corpore toto, 
Quam non legitimo foedere iunctus amor. 
Pfayllidis hic idem teneraeque Amaryllidis ignes 

Bucolicis iuvenis luserat ante modis. 
Nos quoque iam pridem scripto peccavimus uuo; 

637« tenerosque. 

bat. Burmanoi commentum priori rersu: ^ccansy iohoc: Uiwol» 
«— mia, vel, ftoto legentis post Schraderi demum comprobatioDem 
fUgnum visum est, de quo referretur. Cfr. igitur Am. 3, 12, 6: 
Quae modo dicta mea est, Ii. e. dicebatur. Yid« Hand. Turselt. 
3. p. 645, n. 6., nisi mavoles p. 644, n. 3. Vers, 629. Bdk 
canattf Senr. faveni sec. Palat. soneni Leidenses. GuiiecturaiB 
qualemcumque: ionani Burmannus Heiosio sublegit. 

530. FACTA CAKVNT secundum Heinsium ex Falatino priinOi 
Gall. Leid. sec Crev. quinque aliis et prima editione dedimus. 
canani Leidensis primus. Reiiqui tamen codd. et edd. vett. no- 
strae omnes: canif^ nisi quod solus Bernensis: capiij dignam scri- 
pturam, quae Bunnanuo alicui propter sequentia placeiat, certe 
non indignam, quae ab iilo annotaretur. Vers. 533. in Guelf. a 
pn m. : Ule iu felix, 

535. Ds coRPORB. Ae carmtne solus Moret. pro Tar* scr. 
corpore ianto duo Heinsiani. * 

636. IU1CCTU8 AMOR. lo excerptls ex vetere codice ab 
Isaaci Yossii manu: iundus amans pro veteris editionis, ad qu<im 
codex manuscriptus conferebatur , tunctus Hymen aut pro codicii^ 
scr|ptura, aut Yossii coniectura annotatum erat. 

537. TEKE11AE9UE vett. edd. et plerique codice^ praete^ 
Bersmannianum , sec. Palat. prim. Politian. Gall. Leid. otrumquef 
Guelf. a m. sec, Rel. et tres cum ed. Bon., qui : ienerosque, tene- 
raque Guelf. a manu pr. ieneroque Berolin. hk ieneroe ieneroi» 
que Am Buslid. AmarylliAos tres Heinsiani ; ita Ovidius in liis li- 
oris, non Virgilius, vid. Wagner. v. d. ad ed. 3, 12; 92. tgnt 
Guelf. a manu pr. ignem U A. ideoi Seguer. 

539. scRiFTo FECCATiMus UNO. fox^ p6ccat;imus Gall. 
fieccat^imtis tsto omnes libri tum scripti, tum impressi, exceptis 
^uidem Palatino primo, altero Heinsii, quem non mdicavit, et edi- 
tione- principe: quos libros aliquanto coniidentius sequimur, qoam 
Heinsius potuit, qui quanti pretii Palatinus esset, nondum satis per- 



TRISTIVU UBt IL 



18» 



640 



i Snppliciom patitnr non nova culpa novom. 
Darmiuaqae edideram^ com te deiicta nblantem 

Praeterii toties iore qoietos eqoes. 
Ergo qtiae ioyeni mihi non nocitora putavi 

iptxerat. Vers. seq. cuha fnmim cd, Bonon. Ver^ 641. Car- 
inwa qme edideram Pirckh* quae deilcram Francius. 

542. lURE 9UIETU» E^uES. Ita Heins« cdidit cx Put. Gall. 
^Lddensi atroque, admonitus a Lipsio^ qui de milit. Rom. 1, 5. 
pe guietus tentavcrat inreqweUis Moret prima editio Hcinsii ct 
BOTein eiusdem codd. nostri Bern. Crer, irrequmfus Bcrol. Re» 
Bqui libri omnes: irreqnkius, Si Tera est Heinsii scriptura, sive 
cum illo coniungas iure quHehu^ (qui potuisset oonferre Cirin t. 
iO: me requiesoere^) sive cum Ouwensio N» H. p. 159. iwre pra*- ' 
terii, ex boc loco docerour, quod aliunde minime constat, post an- 
ftum ab U. c. 752 tcI 753, quo Ars amatoria cdita cst, ad annum 
tJ. c 761 ]4uries censum aut equitum recognitioncm a Cacsar» 
Aagosto institutam fuisse. Nam historici bis tantum id factum esse 
tradiderant Ipse Augustus, siquidem eius orationes , legit Dio Caa* 
siQS, cam libri 56. initium scriberet, in seTcra Ordinis Equestm 
coirectonc anno tJ. c« 762 in bunc modum locutut est (Dio 
Ca». 56, c. 7.): to f^iv ngwTOV iQia Ittj oXa nQog nagagxtvij;v 
ifiiv idcDxay 70 di SivtiQov dvo^ quae Tcrba falso interpretes 
cxpEcaDt ex illis l. 54 , c. 16. : ngoghal^e f^tjSe^lav lyyvrjv 
io)(im', (4td'^ 'Jjv ovSi SvoTv ijoiv SuXd^ovtcov yafir^au ng, cum 
spectent ad recognitionem equitum anno 760, et legitimum" ceu* 
sniD aDDO 757c^8pecie quidem proconsularis imperii Labitum, de 
qnibus vide diserte narrantem Dionem lib. 55^ c. 13. et c. 31» 
AiDc liqoido pat^t, si tcI mense Julio anni 761 transvectio equi- 
tum fuerit, quam annuam fortassis Augustus ab anno 760 instituit, 
(vid. Dion. Cass. 55, 31. Schwarz. ad Nieupoort. p. 110.^) re- 
cognitioDem non fuisse, quam frequenterj non quotannis fecisse eum 
SuetoDius narrat Aug. c. 38. Ouwensius N. H. p. 158. hac in re 
mecQm scntire Tidetur, sed nec transvectionem annuam agnoscit. 
^ut igitur ignoratur hodie, si quid eiusmodi annis quinque ante 
757 gestum est, aut toties nostro in loco significat: Ins^ aut locu§ 

rcooiecturac, quam cn facillimam: 
Praeteriit, Mies vrrequietuSy eques. 
littera bis scribenda semcl scripta fuit, quod sacpissime commissum 
alibrariis; similis crror fecerat, ut locus Fast. 6, 755. comimpe- 
f^. Equitemy h. c. Ordinem Splendidum toUes irrequietum mc- 
nto duLerit poeta, quia praeter graves animadversiones prioi^ post 
i^egationem suam denuo anno 762 Tcrborum castigationem me- 
nient, de qua rc cum haee scriberet, Ovidium ex amicorum littcris' 
cettiorem facttim fuisse oportct. Ita sors Wrequieta Mct. 2, 386» 
et eaadem Tocem in eadem re supra habes t. 236. 

543. BRGo 9UAE lUTENz. Ergo ea quae duo Heinsiani. 
quae twenls Falat. prim. Put* Basl. Jun« Crev, et undedm alii. 
P*rt«m Put man. pr. 



140 r< OVIOU NASONIS 

Scnpta parum prudens, nunc nocuere seni? | 
545 Sera redundavit veteris yindicta libelli, 

Distat et a meriti tempore poena sui. i 

Ne tamen omne meum credas opus esse remissniD, 

Saepe dedi nostrae grandia vela rati. 
Sex ego Fastorum scripsi totidemque libeUos; 
550 Cumque suo finem mense volumen habet t 

Idque tuo nuper scriptum sub nomine, Caesar, 

Et tibi sacratum sors mea rupit opus. \ 

Et dedimus tragicis scriptum regale cothiurnis, ^ 

Quaeque gravis debet verba cothurnus habet ^ 

S55 Dictaque sunt nobis, quamvis manns ultima coepiOii 

Defuit, in facies corpora versa novas. 

Atque utinam revoces animum paulisper ab ira^ 

Et vacuo iubeas hinc tibi pauca legi: 
Pauca, quibus prima surgens ab origine mondi 
560 In tua deduxi tempora, Caesar, opus: 
Aspiciesy quantum dederis mihi pectoris ipse^ 



561« Adspicias. 



544« Kuirc KocuERs skki. suni ftocUura seiii Leid, nUs^ 
que. nocuere mihi Crev. Vers. 546« et admissi tempore uterqo 
Polit. ef cmissi Moret. Jun. merito ^ suo prim. ed. peeM /« 
prim. Palat. Vers. 547. Non tamen Gall. BusL Jun. Rel. et ^ 
Nec Guelf. Leid. pr. et tres. 

549. 8BX Eeo. Tres e^o Auratus legebat, notanteJan.Pt^us^ 

3IK>d yehementer placebat Schradero : nimirum, ne dolendom essej 
e dimidia ingeniosi operis parte amissa. Nam quod alii negaof 
sex totidemque esse dtiodecim, >atis id refellitur ex Fast. 6, 725: 

lam sex et lotidetti luoes de mense swpersunt; 
et Ih, V. 376: misit violentns in alhtm i 

Corpora cum senis altera sei\a rogxm. 

550, TOLiTMEx HABET. UbeUus hahet Moret. Busl. Juik 
Crev. et octo Heinsii. Ex Fast. 1. extr. Vers. 551. lamqtte f^ 
Palat. prim. scrvptum ntfper Busl. Seguer. Crev. et novem. cvM 
nomifte ed. Bonon. Vers^ 553. scriptum relegare cotumis Guelf. <^ 
vtrum regaU Camoenis audacter, sed solito ingeniosius teotanv 
Francius. Cfr. de boc versu Weichert. de Cass. Parm. p. 150. s(]f^ 

555. GOEFTo, coeptis sec. Palat. ct alius» coepU Serr. Ve«» 
560. In tua defiuxU secundus Polit. deflexi unus Heinsii. ^ . ^ 

561. ASFiciES. Aspicias e solo Moreti receperat Heiosifl^ 
Aspicies Palat. uterq. Put. GalL Serv. Busl. nr. Vatic. Guelf. i^^ 
Leid. prim. Bel. Berol. Seguer. Crev^ et duodeviginti alii cuin 



TRISTIVH m. It. 141 

Qaoqne favore animi teqne taosqiie canmik 
flon ego mordad destriDxi camiine qnemqiianii 

Nec mens nllius crimiua versos Iiabet 
pandidHs a salibus suffiisis felle refugi; 86S 

Nnlla yenenalo litera mixta ioco est. 
^lnter tot populi^ tot scripti millia nostri 

nnaetTett nostris edd. AtpicienB Bero. Reliqai libris Asfl* 
miy qaod Aldns in secunda editione et Bersm. probarant, ^ 

563. DESTBiKxi. digirinxl plarimi. . dMnxi Pirckh. deitinxi 
k. Vatic. sec. Palat. Serr. Leid. pr. Berol. diffuH Gail. detruA 
li BoDon» detraxi cuiquam unus Heinsii. 

565. A SALIBT7S siTFFUBis. o fiimto sti/f. tret Heinsiani. 
iiM|o Hamburg. pr. m. et CreT4 fitinimo emendatum in Hamburg^ 
MWof Pot. m. sec. Mor. exc Yom. Jun. Leidd. Bern. B^roU 
Cky. et quinque Heinsii. 

566. LiTKRA MixTA. lUeta vkwta Barber*. Itmeto alius 
Beiosii, unde ille: ilncta coniiciebat, quae confusa etiam Met. 4f 
i03. et efr. Markland. ad Stat. 2, 1, 47. 

567. TOT POFULi^ TOT SCBIPTI .ifii.i.iA. tot populos Bersm» 
Bero, tot ecriptaque mtlL Palat. prinu iot ecripta mUlia Palat. 
Mc, Sed Yulgatam quoque tolerari non posse fuerunt, qui intelli- 
^nt. Scrtpfi mUlm noetri sane Burmanni tantum osdtantia igno* 
tabat, qoid esset, cfr. ys. 387, 517. Yeram quid illud dicam esse:, 
^ tot millia openmi meormi mea CaJUope me eoUm Ineeitl 
^e illa Calliope inter carmina? Correxerunt igitur Tarii Tarios in 
Nos. Tanaquilus Faber epp. 1, 37: 

. Jnter iot popuUy iot eoriptiey tntRla, noetriBm 

pdarum in Toce: miUia bjpperbaton, dure etiam illa ^cuntur: 
Wiepe iot ecriptie noetrie, Meibomius in epistola ad Heinsiimi 
pnt.2. p. 820: 

IfOer ioi popuUy quoi eeripU mXlUa noetri; , 
iKoosiderate eatenus, quod carminum numeras non debtut eum 
kmeosa populi Romani multitudine conferri. Burmannus: 
! Inier iot popuUy ePudii ioi miUia noetri; 

Mu^erus in scbedis autograpbis: 
, Inier iot popuU eoripiorum miXUa ito^frt; 

Vithofins in annot. orat« funebr. Pagenstecheri p. 67: 

Inque iuo populOf ioi ecriptie m^ihue eiUm, 
m» correetiones aliam alia Tioleqtiorem, probabilem nullam. PnH 
pe Teram tamen Tanaquilus Faber fuit, qui si una littera sibi 
merasset, certe effecisset, ne quis ultrft ingeniosus esse Toluisset. 
b eoim legendum puto : 

Inter iot popuUj ioi ecripOe^ mUUa ftosfrt; 
ialTa est carminis ratio, optime congruentibus bemisticbiis , cfr. 3, 
h ^3. saWa ab omni parte locutio : scripfa saepissime libros suos 
»eta dicit: 1, 7, 30; 6, 1, 16. ioi miUia popuU, ut apud Sene- 
^ ep. 18 : multa milUa eervorum^ multa mmia nauperum. Cal* 
^ tnea toi eoripUe ita dicitur» ut aptius Tix possit. 



148 P. OYIDIt NASONIS 

Qaem mea Catliope laeseril;, uiras egou 
NoD igitar nostris ullum gaadere Quiritem . 
570 Auguror, at multos indoluisse malis. 
* Nec milii credibile est quemquam insultasse iacenti| 
Gratia candori si qua relata meo est. 
His, precor, atque aliis possint tua numina flectiy 
jpater, o patriae cura salusque tuae* 
575 Non ut in Ausoniam redeam, nisi forsitan olim, 
Cum longo poenae tempore yictus eris. 
Tutius exsilium, panloque quietius oro: 
. Yt par delicto sit mea poena suo. 

668. ^EM MEA — vnfVB TOo. Quem siia cod. Crev. el 
Francius coptra senteDtiani. intus ero priiii. PalafiD. tiftt» en 
omnes libri seHpti et editi praeter Serv. exc. Yoss. Reland. et 
tres/ quos cnm Heinsio sequimur. Vers. 570. ac muUos Gruelf. 

571. ixsuxTAssB meliores, h« e. Palatinns uterque, GoA 
Pot cod. Bersmanni, Gall. Moret. Serv. Leidd. decem et w*| 
ptem Heinsiani et nostri quatuor. Rdiqui cum vett. edd.: ifi- 
stdtare. ^ 

572. 81 ^vjl kklata. reMita k qua Bpsl. sl qua riM\ 
«^d. Bersm. sec. Palat. Pirckh., quod Bersmannus recepit, Gmte^ 
rns in schedis probabat. ■ 

577, TUTiors ~ ORO. JHRtiut prim. Polit. Serv. et tertiail 
Heinsii. paucoque Moret. paulumqite Busl. Seguer. quietius opt^ 
uuus Heinsii. 

578« FOEXA 8U0. poem meo^ Busl. Serv. a prima manu. 



TRISnVM. UB.rlt. |iB, HI. BL, L |4^ 



LIBER TERTIYS. 



m hanc venio timide, liber exsnlis^ iirbenk 
Da placidam feisso, lector amice, manum; 
Nm rejronniday ne sim tibi forte pudori}. 

1. timidl. ' 
ADNOTATIO IN UB. IH. 



ftolam decimam tertiam Pfrckli, nomerabaty dedmimi quln^ 
pn Reiand. Inscrr.: Pro se UdoTeth Vihir oro*,. pro ^atxe twea^ 
pwkh. Berol. Lectorem liher aUoquifur edi yett. septem. JtJt^rtT 
F^orem dhqmPur Ald. 

L !• T£Nio TiMiDX. Ilmide venio primus Polit. et duo Bein- 
D' ttmldutf Leidensis secondus et alius. Umid^ BeroU tian^ 
^^j prim. Oranes reliqui Heinsiani, nostri et yett. edd.: timide. 
JJWS qued post Heinsium editiones omnes babent, illius est cor- 
*ctio, non magis necessana, quam Burmanni: iandem^ rel, tar^ 
F*) ex scriptura cod.Leid.pr. negUgentius eaotata, aut Sclici&deri: 
mu Vulgatam rectius distinctam interpretaberis : timide muo. 
I^otftliber exulis. cfr. 1, 1, 4: ... 

u, InfeUx hdbitum iemporis huius habe» 

w Mpul iti urhem Serri et Bernewwb 
2. Fisso. faaeo tves. {^nsii.. 

^* NK 8W TIJH IQORTV rVD.OBI. qnod «1111 Pirckk Iftt 

^ pudoris Francof. tres Heiosii et noster Rel. mua timarm. 
I^ pro T^ Kfii^ ^t aUiM^ «apm dobrto Bud, ^t abfir. eo^ 



144 JP- 

NuUus in bac cbarta yersas.aniare docet 
6 Haec domini fortona mei est^ ui debeat illam | 

lufelix nullis disslniulare iocis. 
Id quoque, qnpd .yiridi quondam male lusit in aev^ 

Hei nimiui^ sero danpat et odit ppus. 
Inspice^ quid portem : nihil hic, nisi triste videbis, 4 
10 Carmine temporibus conveniente suis. 

Clauda quod altemo subsidunt carmina versu: \ 

Yel pedis hoc ratio, vel via longa facit 
Qupd neque sum cedro flavus, nec pumice levis: ^ 

Erubui domino. cultipr esse meo: ; 

iSLitera suffusas quod habet maculosa lituras: . 

Laesit opus lacrimis ipse poeta suum. 
SS qua videbuntur casu non dicta Latine^ 1 

Iq qua scribebat, barbara terra fuit. m 

5. Nec 6« uUis. j 

' ' ' - ^ 

5, 6. Hi.i;c DoMiKi — - iNFSiix K1TI.I.IS. Sic eodd. il 
et retusti Palat. primus, Guelf. Francof. Bersxsamii et praeter m 
Gall. Moreti, Jan. Leid. prim. Berol. et Crev.; multi prae^ 
alterum utrum, Hom yei nulUs. Ubrorura ^des potior est 
elegantiae spede, quam altera librorum scriptura: jY#c — '* 
prae se fert; quoniam Heinsius utramque coniungere infdiciter 
ta?it ita: Haec domini foriuna mei e^ tte debeal iUwn 

knfeUx ullis etc. 
Bt cfr. 1, 9, 37: 

' Hic stdtus, baec rerwn nwnb est forhina meartm, 
^Diheai vi lacrimie nullus adesse modus. 
* 9, iirspiCE. Aspice vett. edd. omnes. 

11.. 8UBSIDUNT. suheidani eaedem omnes nostrae et nnll 
seriores. Yers. seq. . haec raUo Francof. Bersm. Putean. 
Jun, Bem. Berol. 'ReL ratio esi Busl. Jun. 

13. FLAYUS*. fulma Palat. prim. Guelf. Palat. sec 
uterque, Gall. tree alii. convptm duo. flavus cedro Serr. 
lenis Paiat. prim. Yers. 16. Levii Francius suadebat swe 
Seguer. Rel. 

17. I.ATIMI. latino Guelferb* Bersm. Putean. Gall. 
Busl. Firckli. Berol. Rel. Crev. et novem Heinsiani; iderii ab 
manu suprascriptum in Segner. erat et ita yett. edd. In Guelf. 
aatiqua manu additum: pro latine. 

18. seiunBAT. eoribe6am Strozzae» ecribebar Hi 
et Rd. Hber. 



TBisnvif tiB. nr. vl. i 14^ 

l^ite, lecioref, si non gravey qna ait etindain^ 

! Qimsqoe petam sedes hospes in Vrbe liber. 20 

|beo ubi siun fartim lingua titubante locntas^ 

Qui mifai monstraret, vix fait nnns, iten 
R tibi dent, nostro quod non tribuere poetae^ 

MoUiter in patria vivere posse tua. 
^c age: namque sequar, quamvis terraque marique 2^ 

LoDginquo referam lassus ab orbe pedem. 
^aruit; et ducens, baec sunt fora Caesaris, inquit: 

Haec est a sacris quae via nomen faabet: 
^clocns est Yestae, qui Pallada servat et ignem: 

|.liogaa fartim. 2S. parenti 25. sequor. 29. focus. 

' 19. j^vA» quo Palat. tec Bersm* Francof. Pircklk^et quin- 
^ Honsiani cdm ed» Bonon. 

21, uBi suM FURTiM LiNGUA. fiM 8um Falat prim. lin^ 
N {wim ex 8olo Busl. ne admonito qoidem lectore edidit Heia- 
^. Reliqui, quotquot innotuerunt, cum edd. yett. eo ordiQe^ 
peDi seqaimur. Vers. seq* monstrassei Leid. uterque. 

23. poKTAE, Sic omnes libri veteres praeter tres nesdo 
f^ qui pro var. ser.: parmU^ repetitum scilicet ex r. 57. 
I 25. SE^UAB. Sic iterum omnes libri scripti et editi praeter 
nm HdDsii, qiii: secfuor^ CoQiuDCtivus autem ciir potior sit, se- 
kDtia osteDdunt, quamris duc «equor pro formula quadam saepie 
b recte Heinsius aotaverit ad Fast. 4, 525. nempe seqttar GeJL 
me tequar Bern. Vers. seq. Mjmginquwn Leid. uterque. Vers. 
K Baee a- Caesards ed. prim. Heins. 

\ 29. I.0CU8 EST. BurmaoDus ex solo Herculani cddice pro 
Ugato boc omnium librr. edidit: focus est, quod non oportuit e^ 
icum, aot lingnae latinae Teteris?e. bistoriae peritum. Nam lioc 
'nondici: focus PcMa^um ei ignem serva^ Sciiraderus vidit. 
|(1 vero ipsum^ quod Burmannus notavit, foeum Vestae proprie 
'deeius deae sacrario, efficit, ne hoc loco ita scripsisse Ovi- 

existimemus. Nimirum ipsa Vesta viginti fere anois antequam 

«criberentur ex regioae Urbis octaya, qua de loquitur poeta, 
<)eciffiaiD ipsumque Falatium migraverat. Istic iam focus Veskie 
■*. Cfr. Virg. Georg. 1, 498. Ovid. Fast. 4, 949. 6, 455. 
^tiquo eius s^cello locus taatum restabat, quo olim culta fu6- 
jcfr. Fast.'2, 280: 

lltc^ vhi nunc Urhs esf , iunc locus urlns etah 
J- 8, 805: Ventris erat pro ventre locus. 
9 iHe tamen locus et ignem sacrum et Vestales suas hab^ba^ 
'.Foggjnium ad Verrii Flacci Fastos p. 70. Pailadium illic re- 
^Bse ex Herodiani lib. I^ 14, 4. cognosces, ubi in ineendio 
^^^i^«ta Commodi illud potissimum ex ftagrante Vestae aede ere« 
^ per sadram viam in Palatium delatum narratur. 

10 



30 Hia fult imtlqiii regia patva Nmiiae. / 

Inde petens dextram, porta est, ait, ista P^ati: 

Hlc Stator: boc primum condita Roma loco esL 

Singula dum miror, video fulgentibus anms 

Conspicuos postes^ tectaque digna deo. 

3^ Et Jovishaec, dii^i, domus est? quod ut esse putarei] 

Augorium menti querna corona dabat. 

Cuius ut accepi dominum, non fallimur, inquam, 

£t ,magni verum est banc Jovis esse domum. 

Cur tamen apposita velatur ianua lauro, 

^^ Cingit et augustas arbor ppaca comas? , 

.95. Ad« 40, fores. r. 

30v jaic cx Palat. priiD. GueHerb. Pufean*. Reg. Bu^ h 
. Lei^. priQi/ Berol. Rel. octo Heius. pnm« ed« et Dostiris vett. ^ 
liqui libri: Haec. 

32. STATOR. OnHies codd. : mtar praeter Combii^ Hercoll 
et unum PotitiaDi librum, qui: Stator^ io postrema forsitaD,| 
coniectura adscriptum exhibebant. Idem^ ante Heipsium assea^ 
fiierat J. F. iGiroDovius. Im. prmum quidam Heinsiaoi et noaa 
Boma fM uous ab illis diversus. est paucissimi et minimae aiKl 
rit^tis omittuDt» 

35. ST lOTis HAEC STC. PalatiDus primus: En ioctts U 
ibpi Joms esi^ Guelferbytanos : Et iovis est dixi drnius 7ioc» El 
4lem' modo reliqui libri. ordinem yariaot : Et dpmus hase dixi ' 
sst prinu Yatic. .et duo alii, Bern. Et domtts est dia:i Jovis 
Busl. Jun. En domus haec dixi Jovis est vett. edd. omnes* 
liqui codd, fere cum. Francof. : Et Jovis haec dixi domu9 est^ 
het^ quo se commendet prioris classis scriptura : voci Jovis moi 
tum additur, quod convenit. Sed. in prima versus vocula 
mutandum esse videtur. Nanti Et nibil offensionis habet^ ^r, 
9, 149 : Et quid adhuc haheo facti, cur HercuUs uxqr etc^ 
En^ quod praeter modo recensitos Pirckh. exhibet^at, sensu ca^ 
An librorum auctoritate. Solus Herculani id habebat, cui libroj 
.Heinsius, qui oHm in schedis adscripserat : forte, Ha^c dM m 
oftne dofnii« vd, An dixi Jovis istd dmms^ unde sua Burman 
4}erivavit, postea diiifisus esse videtur. Yers seq. cqrona .4 
Reg..prim. ed. duo Heins. 

37. AccEPi DOMiNUM. accepti Palat. prim< numen sec 
dus teste Heinsio, numerum, vero Jano Grutero, qui illum contd 

39. AFPosiTA ex Jun. Leid. prim. exc. Yosa, Gall». | 
j^eptemdeeim aliis et prima editione recepit Heinsius; accedunti 
istri codd. et vett. edd. omnes« Reliqui hbri: oiyposita^ quod < 
abitciendum sit, ex Heinsii et. LoersU npds. ad Uer. 7, 100. ^ fl 
«X iiS) quae ad versum sequentem dicemus, facile apparebit* Jflefl 

etiam adscripserat: f. vatlaJur. : 

40. OPACA C0MA8. Discedunt codices in partes. Fi&atioi 






T&ISTTTM LHL tn. BL. L I47 

limn^ BlsgiiM,' Hbrtti', Botlidienus, HercoIeiM, ttRqo^t Gofaoi ff( 
luioque HeiD2)ii cuid nostro Berolioensit opaca fores* Cootra 
lelferbjtantis et reliqui omnes Heinsii et nostri libri, etiam inif- 
hsi Teteres : opaca comas. Huc adde Pirckh. et alium cum edr 
>aoD., qui: domos et, umim Heinsiamim, qui: dotmif exliibebant. 
abique sola librorum auctoritate res gerenda esset, PalAtino, ut 
»i saepissime, obtemperaremus. Yerum nonnunquam. penitius 
discrepantiae sunt excutiendae. Accedit, quod ea scriptura, 
codd. ioterpolationis suspecti exbibent, ab editoiibus hcfy 
diem omnibus, Naugerio^ Ciofano, Jac. Rovero^ Heipsio» reli- 
>, ideo posthabita cst , quia intellectd difficih*s , icerte altera ill^ 
108 perspicua esset. Num' igitur qui int^oIaruAt obscuritoten^ 
Qti sunt f Num scripturamexeogitar^ illos potbisse pntemnir do- ' 
'rem, quam pro intellectu tot ingeniosorum nominum ? Nam Au^ 
Uie cmae sensu nequaquam carent: comae quid' sint, docet Rn- 
I) 115| 16: isemimquM smaH 

VeiH^ i» vmdes^ JSemo^ rseil^j^; ^omfis* 
ptito proprie dici, quae ad Jovem pertinent, patet ex Fast. I, 
y» Hk (AugQstus) soc>wm cum Jove namen habeU , / 
io eoiiD' Idibus, loviali die , illud nomen in Augustum coilatuin 
!nt« Porro quercum in lovis tutela esse ex ipsius fauius elegiae 
».35l36, Pbaecjr. 3,, 17, 2, Serv. ad Virg. Ed, 1, 17 5 7, 24, 
f^t lam si mhil impedit, quominus augustas comas de cqrpna; 
^ ex quernis foliis, quae foribus Palatioae domus afjfi^ia erat, 
^amus, quae sit arhor opaca^ quemae coronae circumdatja, lo- • 
lindicat Met. l^ 662: 1 • 

Poslakus Augusiis eadem piissma custos 

Ante fores stahis niedlamque fuehere queroum, 
fflo autem, ex nostro, tum e Fastorum loco 4, 953. et Dionis 
>ii verbis 53, 46: 'to zag ddqfvag tiqo twv fiaatXeicav 7100x1- 
^a/) quomodo vestibulum Caesareae. domus lauru dejcorata. 
Bt^ tibi informabis. si viva ea arbore fuerit, quod Fastorum* 
K miDime solos evincit: potest enim illic indicari simiil illud,. 
yob Servius ad Aen. 6, 230. Opacam dicit laurum, quia frpndem 
iper iudeciduam habet : quemadmodum siccam arcton alibi^ quia 
iqaam occidit* * Aut enim illud adiectivum apud alios quoque.^ 
I FI. 3^ 533, Sen. Herc. fur. 689. ita intelligendum est, a^t si' 
R eit Ovidius , eadem certe metalepseos (Charis. 1. 4. p« 244.) 
n dixit umhrosfum Haemtfm Her. 2, 113, Virgilius Ecf. % 20 j. 
n fontes induceret umhra^ Georg. 1, 156: rwris tpaci Falce. 
^simibras, 342: densaeque fn montibus umbrae, ubivid. Serv. et ^ 
^eo. 1,165. Cir. Fest. s. v. Umhrae, Hactenus prb veteri scri-- 
S militavimus. Illa, quam impense omnes probaveruot : or bor 
<f\fores2 ^^^ suspecta sit, et unde in libros adeoque primum 
■tioum irrepserit, monstrandum est. AdscripsetAnt librarii ooa 
^ versum Fastorum 1, 614: 

Protegat et vesPros quema corona fores. 
B in trefl(Heinsii codd. et primam^eius editionem: quema corona 
<«We opoca^ in illos vero, quos supra receosuimus ^^ libros;' 



• 



1»' 



148 P' OYIDn NA80NIS 

An qma perpetnos meniit domns ista Mimiphos? 

An qnia Leucadio semper amata deo e^t? 
Ipsane quod festa est, an quod facit omnia festa? 

Quam tribuit terris, pacis an ista nota est^ 
45 tltqiie viret semper laurus, nec fronde caduca 

Carpitur, aeternum sic habet illa decus? 
Caussa superpositae scripto testata coronae 

Servatos cives indicat huius ope. 
Adiice servatis unum, Pater optime^ civem, 
50 Qai procul extremo pulsus in orbe latet: ^ 
In quo poenarum, quas se meruisse fatetur, 

Non facinus caussam, sed suus error faabet* 
Me miserum, vereorque locum, vereorque potentei% 

41. I^um — • domas uba. 50. iaeet. 53. vereorqae — ifr 

Derorque* 

fiores eodem a llhrariis coosUio, quo postea ab editoribasy adndl» 
sum esty ne de intellectu laborandum esset. 
/ 41, AN qvix, Num ex codd. pr. Vatic. pr. Polit. iec ?»• 

lat. Jun. Serv. et novem aliis cum prima editione, quibus noittl 
Guelferb. accedit, recepisse videtur Heinsius, quia y. 35. An prolft 
Yisset. Palatinus priraus cum ingenti reliquorum numero": Aiij oi 
tantum Heinsiani r utean. Gall. et duo , nostri BeroHnensis et ^ 
land. decedunt: Non exhibentes, Vid. Hand. Turs. 1. p. 355||| 
18. Cic. in Verr. 3, 80, §. 186. domtis una Burmanni levitasj 
utroque Leid. arripuerat: idem Puteaneum nominat pro Regio. 

42. LEUCADio — DEO EST. leudio Palat. prim. est i& 1 
versns addidimus idoneis auctoribus Palatino primo, Guelferb. I 
tean. Francof. Palat. sec. Regio, Busl. Jun. Leid. pr. Bern. 
roU CreT. prim. ed. et veteribus nostris omnibus; Vers, seq. 
feita GuelU est omittit Palat. prim« 

45. sKMPER LAUKVS. lawTus smpeT Palat. prim. cum 
quot Heinsii et nostris. Vers. seq. aetemo Palat. prim. Paf 
et quidam peiores. Relandinus a pr. m.: aetemum sic vM 
iomus. ^ ^ ^ 

47. SCAiPTO TISTATA. Palatinus primus cum yiginti 
bus libris, quos enumerare non attinet^ tum vett. edd. omi 
Mcripio iestante^ quod intelligi rix satis potest. testaia omnes 
qui habuerunt, quorum Heinsiaoi nominantur GallicuSj Palat; 
Francof. Polit. uterque, nbstri Guelf. Bern. Crev. 

50. I.ATST. iacet Heinsius e primo Politiani, Moreti et 
que aliis codd. recepit^ quibus accedit nostef Berolinensis. 1 
plis septem ab illo exdtatis unum detrabo, Pont« l^ 8| 8.| 
oppono Ib. T. 12. Vers. seq. In qua Palat. prim. 

63. TMXOatVX I.OCOM9 TXEKOA{VJB rOTXMTXM* tMTMl 



TEI8TIVV Ulk IH. EL. L 



l^ 



Bt qoaiitiir ferepido litera nofitra meta; 
Aspicis exsangui chartam paUere colore? M 

Aspicis alternos iDtremoisse pedes? 
QaaDdocuuque, precor, nostro placata parenti 

Isdeu sub dominis aspiciare domus. 
Inde tenore pari gradibus sublimia celsis 

Dncor ad intonsi candida templa dei: 60 

SigDa peregrinis ubi sont altema columnis 



^e — tmerorqfie ab Heintio editum e$t ex uno Vadcano. «0110- 
twt^ — venerorque Seryii, pr. Polit. sec Palat. et tres alii. Re- 
Iqoi omnes libri, Palatino primo et Guelf. ducibus, id, quod ex- 
yresnmus, tuentnn Cur retinuerimus, caosa est, quia reltqua etiam 
nDissima censemus, neque aut ex Naugerii quibusdiim^ Herculani 
et UDO Yaticano , nostroque Berolinensi : pareniem , aut ex Heinsii 
icoDiectora: petiates corrigi facile pateremur. £x usu loqnendi mi- 
fiiiDe iofrequenti ad : poieniem subaudies : loct. Sic apud Statium 
Bilv. ly 1, dO : Tantum dkai equoSj quantvm distare re^enieey 
Jd ngafifet accusatiTum repete: illaSy quod .Tulgatissimum est ge- 
1109. Apud Horatium in epistola ad Tibullum: 

Di Ubt dmtias dedervmt artemque frneniiy. 
sUatiTom intelliges: fruendi iis. Apud ipsum OTidium Pont. 4, 89 
71: 8ed dare materiam nolis^ quam carminaj maius^ 
pidm prorsus, quo bic, modo gc^iitiTom cogitatione supptcbb: 
PMlertam carmifium: aliter enim sententia non procedtt, lam rero 
h lib tribus exemplis unum Terbum duobus* substrtDtiTJs mnctuiQ 
^es; quo fit, ut hoc etiam loco idem: vereor TepL^ii tanlimus, 
<|n:un. duobus diTersis perpetuam quasi orationis iuLicCtiram inter- 

elari. potens loci ut potens maris Hor. od. l^ 5, l5, 16, Jm^ts 
mque ianuae coelestis potens Macrob» Sat« 1, 1» Tid* Kopp. ad 
N.. Cap. p. 231. 

^' M. ^uATiTuii TREPiiio. queritvr Palat» priro» doo Heins. 
^Berol. rapido Guelferb. pr. Vatic. uterque rolit. sec. Palat. 
ratean. Francof. Gall. SerT. Busl. Pirckb. Leid. uterque^ Jun.. Se- 

Bir. CreT. duodecim Hein»ii et ed. Sonon.^ unde Heinsius: pa- 
coniiciebat in scbedis , postea in codice quodam iuTentum. 
»«5. seq. exiguo — crtfore Palat. prim. Alii Tulgares: ruhore^ 
Hnore, Iremore, ri^ore, quas scripturas perperam ad y. 59. Bur- 
mim distulit. 

. 57. PLACATA, Palatinus primus, Guelferb. et duo Hein- 
^oi: placare, Puteaneus, Regius^ secundus Palat, et duo: placere. 
^ ipsi Tetusdores libri iidem interdum fallunt, deteriorum iii- 
Koditur annona. Yers. seq. llsdem Palat. pr. Hisdern Gnelf. 
I 59. TKiroRE PARt. tmxore Palat, prim. cum tribus aliis, qui 
^am: jfraiH. Franciana est coniectura: tremwe^ BotbiaDa> YindiG^ 
|f* 7*1 g^oMus Umgis. 



Belides et sMcto barhanis ettde pftfer^ . ^ ^ 
Qoaeqae viri docto veteres cepere noviqiie 
Pectore, lectims inspicienda patent. 
65 Quaerebam fratres, exceptis scUicet illis, 
Quos suus optaret non genuisse parens. 
Quaerentem frustra custos e sedibus ilUs 

Praepositus saucto inssit abire loco. 
Altera tenipla peto, vicino innota theatro: 
70 Haec quoque erant pedibus non adeunda meis. || 
Nec me, quae doctis patuerunt prima libellis, 

Atria Libertas tangere passa sua est. 
In genus auctoris miseri fortuna redundat, 
Et patimur nati, quam tulit ipse, fugam. 
75 Forsitan et nobis oUm minus asper, et ilii 
Evictus lougo tempore Caesar erit 
Di, precor, atque adeo^ neque enim nuhi tnrba i» 

ganda est, 
Caesar, ades voto, maxime dive> meo. 

67. me sedibus. 

62. BARBARirs Palat. prim. Guelferb. et optimi qoiqaeHi 
^enrant. Correctio Italorum est, quod pr. Polit. sec. Palat. Bj 
Juu. et noTem Heinsiaoi cum prim. ed. et yeteribus nostris praell 
Bonon. ostendunt: stat ferus, ^ 

63. CEPERE, Sic Guelferb. Polit. nterque, Palat sec Im 
uterque, Francof. Jun. Pirckh. Reg. Put. Gall. Mor. Serv. Bw 
Bern. Berol. Rel. cum septemdecim aliis et prima edidone. Vii 
Gronov. Obss. 2, 3. Palatinus pr. taroen cum reliquis utriosq* 

*artificii libris: fecere, Cfr. 1, 1, 45. Nolim hanc rem diiudicare.' 

66. oPTARiT. optarat Palat. prim. et duo librL parii 
ex uttoque Palatio. utroque Politiani et sex aliis cum vett efl 
omnibus edidit Heinsius. Accedunt Berol. Crer. Gnelf. tamen cA 
reliquis: pater. ^ 5 

67, cusTos E 8EDIBU8 iLLis. Quam scripturam danMul 
brorum e^ vett. edd. est omnium, nist quod : detidibus Pirckb., 4 
sedihus Seguer. , a sedibus Relandinus. nte sedibus correctio ^ 
Neinsii, quam damnemus oportet, cum ad vivum baec resecaotj 
Mam e sedibuB eibire aptius liber dicitur^ quam custos sedihusm 
brok^um, v. 20«) jtraeposltus, £t rursns sancto loco melius cooTel 
cuetos, quam severa repulsa supplicum ; nam nuU<ts summovit 4 
manus. illos editiones veteres praeter Bonpn. Yers. seq. m 

. Palat. prim. Vers. 76. ert« Regius pro v. scr. ' 

77. Di, PREcoR. De precor levi errore^ut fit, Gadft* 

Patean. Francof. et sededm alii cum prima editiooe. Hine I 



i 



TBisimiijB. iilel.i;bl.u. tim 

InlefM, qnaniam «totio nibi pnUira dama eat^ w 

Pritato liceat delituLsrae loco. 
Vo8 quoque) si fas est, oonfusa pudore repatsae 

Somite plebeiae carmina nostra maiias. 



U- 

wgo erat iu fatis Scythiam qnoqae visere nosfrisy 
Quaeque Lycaonio terra sub axe iacet? 

Nec vos, Pierides, nec stirps Latonia, vestro 
Docta sacerdoti turba tulistis opem? 

79l atatb quoDiam. 3. Lateia. 

pw Palatiiuit priou DOYem HeiosiaDi et ed. fioDooienns* No- 
itri codd. omnes iii has mendas disceduot. Siogulos recensera 
1100 attiDet. 

79. iNTEREA, 9170KIAM STAtio. Intranti PuteaD. et duo. 
*M quoniam Heinsio placuit iDventum in libris vulgaris notae 
Gall. Mor. Firckli. Leid. utroque, Jun., quibus Bern. Seguer. Rel. 
lccedunt. Palatinus, Guelferb, et reliqui omnes inverso ordine, 
poem eiHeaciorem re?era esse iam aliquoties annotavimus. Vers. 
leq. detuUsse Guelferb. Vers. 81. repulso Palatinus prim. et 
GiKiferb. Vers. 82. filebee Berol. Phebeiae' Serv. Fhaebeae 
|nnu cd. Heioaii. 

I - ^ 

r " 

i n. 

I Cohaeret superiori in Palat. prim. Putean. Francof. Pirckli. 
Krr, Busl. Berol. prima cJditione et Bonoti. In Francof. in mar- 
N erat additum: Ad Musas. Vel hoc <!onUnuaUir ad jiraecc- ^ 
»«», tt( stt una epistola et modo victus (leg. :' tnodo Ovidius) h- 
M(r, poetquam Viber suus fuit locutus. Inscribitur in Aldina 
pnja: Queritur se in exilium missum. In reliquis libris separatur 
ne ioscriptione. Primum distichon abest in Serviano. 

1. BCTTHiAM ^uo^UE TisERE. sdthianCque Guelf. iiiscro 
Wat. prim. 

^ 3. LATOHiA. Latoia Heinsius sibi Tidebatur pro consuetu- 
■jje Ovidiana correxisse. Verum neque lib. 5, 1, 67. codd. a 
^^ forma: Xratont^is discedunt, et hoc in loco Heinsium faU 
^ esse video in duobus ex quatuor, qnos laudat, codd. numero, 
■•f^t, ei Ser?.) qui: Laibia babebant: de reliquis duobus nibil 
^tat. Omnes igitur codd. praeter duos^ de quibos iocerta 



:i6t w.ornxatiAsma 

6 Nec mShi ^od losi vero siiie crimliie prodest^ 
Quodqne magis vita Masa iocosa mea est? 
Plurima sed pelago terraque pericula passoai 

Ystus ab assiduD frigore Pontus habet 
Quique fugax rerum securaque in otia mtas 
10 MoIIis et impatiens ante laboris eram^ 
yitima nunc patior, nec me mare portubos orbum 

Perdere, diversae nec potuere viae. 
Suffecitque malis animus; nam corpus db iUo 
Accepit vires, vixque ferenda tulit. 
15 Dum tamen et ventis dubius iactabar et undls, 
ITallebat curas aegraque corda labor. 
Vt via finita est, et opus requievit eundiy 
Et poenae tellas.est mihi tacta meae) 

omnia, et Reguiin^ qui; JLafoica, rett. item edd. omnes !cl taeDtorr 
^uod reYocaTimus. nec iu Laioie Franciiis, noftro Guelf. 

6. TERo gixE CRiMiKE, Regius pfo var. scr. : carmen «w 
ertnilne. Bemensis: verho sine cr. Hinc Barmannus coniecturamj 
versue sine crimine non potuit reticere, Capillum, puto, prorf 
iisset, Iiariolum sese iactavisset, si Berolinensem libruiii yidisse^ 
qui a pr. m. : qtwd lusi nunc sum eine cr. , quod per compeuJl 
exaratum, uti extat, proxime abest a : versum sine cr^, sed quaa 
longissime ab elegantia Ovidiana. versu sine cr. ex isto olim soo 
codice Santenius coniiciebat. predesi Palat. prim. 

6» viTA. visa Reg. Put. Mor. Jun. Leid. prim. FraDCoC 
(omisso in fine esi), duodecim alii et prim. ed. Glossator cod.Leidi 
tamen adscripserat: Inde illud: Vita verecunda est, Musa iocoti 
mea. viso et deinde correctum: iusto in Berolinensi extabaf. wW 
esi Musa praeterea» deleto in fine est^ Palatinus uterque, BeTsm. 
GalL Ser?. Busl. Pirckh. Leid. sec. Bern. Rcl. et duo ignoti 
Musa visa Crev. Musa est visa vett. edd. omnes. iocaia pniBi 
Vatic. i^casa Guelferb. 

8. vsTus. Ftncftitf RicLel. Pirckh. et alius cum ed. BoDOf^ 
lunctus Jun. Utrumque ex Pont. 3, 1, 16. repetitum, notaDteil 
libro 8U0 Gronovio patre« Yers. 14« ttcc paiienda iulii Moret. 4 
alius Heinsii. 

15. BT TENTis. ei terrts Guelferb. Patean. Regiui, GaH 
Senr. Palat. sec. Leid. nterque, exc. Voss. Jun. Bem. Rel. et «e- 
decim Heinsiani cum prim. ed. et iemis uterque Politiani. €l i^ 
Moret. cum duobus. inveniis duhius Busl. oensus et codd« Fais* 
tinus primus cum reliquis et vett. edd. illud satis tuentur, qaod 
exhibemus. Vers. seq. dolor pro: labor Palat. ^dm. Jon» et quS" 
> tfion Vers. 18. facfa Tett. eod« praeter BQDomeiMem^ 



^ TBISfmU UB» llt EU IL 

|93 nim flere Ubet^ Deo noitro parcior bnber 

Lamiiie^ de vema qaam niye nanat aqoa. 20 

Koma domusque subit, desiderinmque locorum^ 

Qaidquid et amissa restat in urbe mei. 
Bei mihi, quod toties nostri pulsata sepulcri 

lanaa, sed nullo tempore aperta fuit! 
Dm* ego tot gladios ft^^ totiesque minata 2S 

Obmit infelix nuUa procella caput? 
Di, qoos experior nimium constanter iniquos^ 

Participes irae quos deus unus habet: 
Sxs&nnlale, precor, cessantia fata, meique 

Interitus clausas esse vetate fores» 



23. nostri tottes. 



19. UBXT. Ucet Putean, palat. aec Bemiw BeroU Bek. 
Crer, imcat Hafoiensis. 

20. BE TERKA 9VAM cx Palat. prim» GoeH. Patean. GaB. 
FwDcof. Mor. Juo. Leid. prim. Seguer. Berol. deceto et «cptem' 
Bliis* ie vema quae Palat. sec. Reg. Senr. Pirckb. prim. ed. et 
fett. nostrae octo. Reliqui codices, ed. Aldi et pleraeqaa aote 
ffeinsiam: q^am vrnia de, 

22. MEi. fiiiTii duo. %nea Guelf. a sec. m. 

23. HKi MiHi, 9U0D TOTiBs NosTRi. Et Puteao, Guelferb« 
Uem a sec. m. cum multis : Heu« ioiiens nosiri omnium paeoe 
M*M Tett. edd. ex unius Medicei auctoritate in: nosiri lolte» 
^nt H^insius. Magis pro nostro, quam quo ipse alibi usus, iu- 
^ et addiceote cod. BeroL, fort^juis etiam Bero. Noodum ta^ 
oen Kquet. 

24. sm NULLo. sub nuTlo Palat. sec. ct Guelferb. a pr»m« 
^ ab eadeni correctum. suh iiiulo Leid. pr. $ed iiiulo secuaduf • 
9^a fuiiy Tel, suhiiy Vel, premii Regius. 

28. ^xros DKUs Paiat* prim. Guelferb. et Putean.j qumim 
Jrocil auctoritas, oe viginti sex alios eoumeremus, qui idem tueo- 
^^ Keliquus tamea oumerus cum prima ed. et Tett* aoftrui; 

30. xxsTiMUirATX. Exienuaie Palatin, pn ExsHmasam 

wwlferb. 



"jLjlaeci.inea si casu miraris, epistola quare 
AUbrius digitis scripta sit: aeger eram: 
Aeget' iu e^^tremis iguoti partibus orbis 
Inc.erfusque meae paene salutis eram. 
SQuid mibi^^unc animi dira regiotie iacenti 
luter Sauromatas esse Getasque putas? 
Nec coejifm patior, nec aquis assuevimus istis, 
T^arraque' nescio quo non placet ipsa modo. 
Non domus. apta satis, non bic cibus utilis aegro, 
10 Nulius, Apollinea qui levet arto malum. 

6« putes. 7* patimur* 

MU 

Kpistobim decioiam qnartam pumerat Pirckb. Int crr. (hio9 palt* 
liff Ciosus Thc nanrc^i Naso fugatus'^irckKBero\. BesulM advermUh 
libtM BeroU ^Ad uxorem Putean.. Prancof. Ad uxorenif quod ae- 
ger esset Ald. Ad uxorem, quod aegrofus esse$ septem vett. edd. 
Nescio an unus Heinsii superiori adiunxerit. 

!• si CAsu. ^ coniunX BusU et sex codd. cum Tett. edd. 
sed Ald. pr. : eoniux. quare m. e. casu unus Heinsii* Vers. 4. 
nescio quo nomine suspectus erat Heinsio. asger eram OYidiaouffl 
esse juegabat Jo. Schraderus. 

5. 9UID MiHi NUNC ANiMX BTC. Ita bunc versVim cond- 

Siebant Leid. uterque, Berol. Rel. et Crev., nisi quod Leidenses: 
ura et Berol. : tunc a. d. r. lateniU Palat, prim. Guelferb. cam 
reliquis: Quem milH nunc animum^ praeter Jun. et Francof,, qoi 
. cum prima et yett. nostris edd;: Quem miM ixmc an^um, dwra 
regt^ne Palat. ,pr. Gall. Pirckli. Seguer. et quinque. Edd. vett: 
iura in regione, 

6. PUTAs. puies Leidenses, Jun. Gall. Mor. Berol. Rd. 
Crpv. et pcto. 

7. PATioR pmnes codd. et vett. edd. praeter unum Hein- 
sianiim, qui : <pafimur. Frequentissima numeri ista inaeqnalitas est 
apud poetaS) notissima etiam librariorum ista vulgaria sectantium 
libido^ Tid. de qtraque re ed. Burm. ad Ibin, v» 6. < UU» Pa« 
fatin. pr. 

8. zpsA. isia Reg. Gall. S^rv. Jun. Bern. Berol. Rel. Crer. 
tindenginti Heinsii et vett. edd» onmes. 

9. APTA sATis. ampla saiis Moreti. ipsa saU» Guelferi)* 
$atis et non ahus Pirckh., quo abuti Francius potuisset pro mala 
coniectura, quam adscripserat : non est ctbu9. 

10. MALUM. In vett. edd. et omnihus, puto^ ante Heinsiaai 
addebatur: est^ quod ille secundum PaL pr« et v^inti quatuor oodd. 



TRKmVBL UB« UL EL^ IIL |SS 

Non qm soletiir, non qut labentia Xdttd» 

Tempora namnde f^lat, amicns adei^ 
Lassns in extremis iaceo popuUisqae looisqney 

Et sobit affecto nnnc milii, qoidqirid abest 
Omnia cum subeant, vincis tamen omnia, coniiiXy 15 

Et ^Ius iu nostro pectore parte tenes. 
Te loquor absentem, te vox mea nominat nnamt 

NoUa venit sine te nox mibi, nulla dies. 
Qoin etiam sic me dicunt aliena locutum, 

Vt foret anientis nomen in ore tuum. ^^ 

Si iam deficiam, suppressaque lingua palato . 

20, amenti. 21. deficiat suppresso. 

Merh; Ignorat etiam Gnelferb. et nostri, qaos solemufl appellare^ 
quinqae. Vers. seq. qui «olaftff Senr., unde Heinsiuf coniidebat: 

13. LA88U8. Lapsus Palat. sec. pr. Vatic. exc» Vost. Se* 
pwf. Crev. Bersm. et quatuor Heinsii. Laesus Jun. Reg. Pu^ 
BbsJ, etduo. Soli» Bemensis. estemis Tolebat Santenius, quia 
^tm 3. exiremis praecessiss.et; non audio. Duodenis versibui 
wmpositis ter quasi lassus subsistens versu 13. ad vers. 3. , verail 
25. ad vers. 4., versu 37. ad vers. 6. recurrit. 

14. AFFKCTO9 <luod verum esse apparet^ in libris compluribus 
NdDgerius et Heinsius pater aiunt invenisse. Nicolaus in uno tan« 
^} et itt altero: affikto. affecUim sec. Palat. et Crev. GuelA 
cti nostri omnes cum vett. edd. vulgatnm; affeclu senrant. Pas- 
wratias ad Propert. p. 361. et J. Gruterus in scliedis autographi» 
fljfedo probaverant. sic mthi Frandus. Vers. seq. Omnia si sub- 
wnf Gaeiferb. t^inces Francof. 

16. iPARTE TENBS. fMiHi» Itabes Reg. Butl. Pirckh. Leid. 
titerque, Jtin. prima ed. et quatuor. tenes pro v. scr. Reg. cam 
^f» Bersm. sex Heinsii, Rel. et Berol., quorum illi omnis varians 
^ptura, huic vera adscripta erai, quam Palatinus pr. Guelferb. 
Francof. et vett. edd. tuentur, probat Zinzerling. Prom. Crit. p* 
J^. Vcrs. seq, vox et mea Francof. Vers. 18. Seguerianus? 
^«fti mt^i 9tne te nox venit ntiWa die» et in margine: NuUa dxes 
"^"^ te nox mihi nulla venit. Discet bioc aliquis, qui nescit» quo 
"■^^0 in transponendis v^rbis rem gesserint librarii. 
, 20. A^EMTis. Hoc, quod in libris et edd. vett. extat, Hein- 
«i«8 correxit ex primo Vatic, ubi: amanti legebatur. Potest satis 
J^endata videri vulgata, et probabat certe, sat scio, non propter 
Jororum eonsensum, Petrus Francius. Vaticano tamen suffragatur 
^elferb., in quo: dtnenti addita superne 9 ab eadem quidem mano, 
^} utapparebat, timida et haesitabunda, legebatur. 

21. DEFiciAM, BUPPHESSA9UE LIM6UA. Sic Hbri omues 
piBeter tmam^ Heinsius corrigdml satis «odacter: depdal sup- , 



Vix instillata rei^iteeiida mero; \ 

Nuntiet huc aliqnis domiuam venisse: resoi^aniy 

Spe^^ue tui nobis caussa vigoris erit | 

25Ergo ego sum vitae dubius: tu forsitan illic 

Ipcundum uostri nescia tempus agis? I 

Non agis, affir^io: liquet boc, carissima, nobui 

Ten^us agi sine me non nisi triste tibi^ \ 

21. o cariss* 

fresBO etc Editores omnes rec^perant in ordinem, tanqafim prae- 
staret Heinsium non intelligere, quam Ovidium. Burmannus qao<l 
res est, fatetur, sed coniectat, quod tum denique exciMatioDein 
haberet, si Heinsiana emendatio ia codd» extaret: sub fesso Iw-j 
gua palato; ac miror hoc placere potuisse Schr^dero in schetfit 
fiutograpbis : nusquam enim de fesso jpalato me legere memiiiL 
Yulgata scriptura nlhil habet, quod onendere possit. pdlah da«| 
tivus est: Ungm h, e. vox, loquela restituitur palato. Cfr. He^ 
iSf 111 : Et laorimae deerant ocuUs et rerba palato ; 
mippressa vox legitur Met. 5, 193. cfr. ib. I, 715. Hoc In loco 
ita intellige, ut semesam el tenuem atque ellsam ielunlo vocem Se- 
neca rhetor dixit Cootrov. 1, 1. p. 80. Gron. cfr. Sen. ad Aea* 
7) 533. Restat igitur verbi ellipsis coniunctivo modo aabaudieodi, 
Verum talia occurrunt Fast. 1, ^48: 

— r patiens cum terra ieorum 
Essetj et humanis numma mixta locis; 
KeU 10, 651 : Docuique, (^is usus in iUis; cfr. 14, 2, 
Frqpert. 1, 8, 27: 

Quamvis magna daret, quamvis maiora daturus^ 
Non tamen Ula meos fugit avara sinus» 
Certe hanc molestiam ne tum quidem subterfugies, si, quae oliffl 
jnea fuit sententia, cum cod. Berolinensi legas: supremaque ItiHyHi 
coll. infr. v. 87. , ubi idem Berol. et Guelf, , uti hlc semper» svf' 
premo, Met. 8, 521; 11, 547; Her. 2, 97. 

23. nuKTiET. Nunciat Palatin. prim. Jun. et BeroL hk 
Bersmanni, Firckh. Jun* et quinque* nuic Leidensis prim* Knc 
•ecundus* 

25. XR60 X60 siTM. Dumquo ego sum Putean. Gall. Mor. 
2era. ReL Guelferb. m. sec in vulgata erasa et duodecim cum 
Tett. edd. Dum quoque sum Jun. flic ego sum Plrckb. En (^o 
9um Crev. dulnus vitae Serv. Busl. Leid. uterque, Firckh. Bero. 
duh. cum tu fors. Rub. Yic, sic forsitan Francof. Fostremo libii 
aequo utrinque numero^ editionum quoque ab altera parte Rubeaoa 
et quae illam e vestido sequuntur, ab altera Bononieosi stante: 
lUio et aftc,,sed illud fide Falatioi primi, Gueiferb. et Futeaa^ 
quoniam reliquos praestantiores Hemsius reticuit, exhibemus* Teis* 
•eq. Jocundum Guelferb.* Jocunde Berol. 

27« hiqvzj uoCf cARisgiMA. o coriMiiiia ey Palataoo mc 



TRirrmi UB. 10. EL. m. « loy 

Ptameil implevit iiiea Bots qnos debolC^ aniiosy ' .^ 
Et inihi Tivencli tatn cito finis adest: ao 

^aantum erat, o magni^ moritnro parcere, diyi; 

Yt saltem patria contumularer Iiumo! 
Yel poena in tempus mortis dilata fuiosret, 
Yel praecepisset mors propcn^ata fugam. 
hteger hanc potoi nuper bene reddere lucem; S5 

EishI ut occiderem, nunc mihi vita data eat. 
Tam procul ignotis igitur moriemur in oris, 

31« peritoro» 33. mortis tempus» 

et flooWs Heinsius ediderat*; Bernensls videtar cnm tas ftcere. 
hfoet hk Leid. priin. Uquei haec Berol. et vett edd. praeter Al^ ' 
dmaiD, quae cirai Palatino primo, Gnelferb. et reliquis omnibns: 
liqvet hoq, quod cur almcienaum sit, causam nondum Tidemus. co^ 
Hwims cmtux Serv. Bern. Vers. seq. Tempora vett. edd. prae* 
ter Aldinam. Yers. 30. E$ ttbi prim. Palat. v 

31. MOBiTURo non sane fere ^mnes, quod Burmannus opi<^ 
natir, sed dimidia parte paulo plures: Palatinus primus^ GueUerb» 
Putean. Francof. Keg. Gall. Mor. exc« Voss. Leidenses, BeroU 
Ben. Crev. et trededm cum prima ed. Heinsii. Neque propter 
DQmenim, sed propter codd. in eo numero et sententiae bonitatem 
admisimus. Alteri scripturae: perituro non inest iktalis necessitati^ 
Dotio, qaae tamen propter praecedens distidion requiritur. Atqu6 
eam propnetatem adeo elegantiam interdum esse mteUiges^ si ia 
loco Met 9, 607: potui moritura videriy 

periculQni fadas legendi: perilura» Habebis sententiam langoidia* 
rem et illic et nostro in loco. 

32. vT 8ALTEM. Et stittem Patat prim. 4^ malebat Hdn^ 
tias, Francius: saltem ttt pairia* 

53. TEMFUS MORTis Palat. prim, Guelferb. Putean. Fran- 
cof. Reg. Mor. Serv. Pirckh. Leidenses, Segu6r. Reland. Crev* 
^ti uDus alii cum pr. ed. Idque expressimus flagitante opposi« 
tioDis acumine. Vd poend in htigum no&ts Jun. dilata fuisse^ 



34, FiiAiCEnsiET, praecessissel Mor. Leid. uterque, Junit 
€ic. Toss. Bern. Rel. decem et septem alii cum vett. edd. onmi- 
bus, Reg. pro var. scr. Guelferb. a ^ecunda manu, ita tamen, ut 
^teruniy quod vetusti et emendati fortassis onmes habebant^ haud 
aegre dignoscatur. 

35. i,ucEM. Omnes codd. et vett. edd. reddere vttam pra^ 
t^Vatic. primum et Leidensem utrumque^ qui: lucem^ Haerebit 
f^Qantisjper haec res. In Gaeliierb. enim otlom a sec maau ini 
nnprobissmia rasura erfit. Int^rim vix est, ut vulgata scnptura exi» 
^tor. Yen. seq. itoii mihi Comb., uade Heinit.: wm mkL 



. *l 



KQwmvtasmm r 



Et fi«iit ip^a tristift lata looo? ^ 

'.lijrec mea coufiroeto langaescunt corpora lecta?^ 
40 De^sUam uec me qui fle^t, ullus erlt? « 

Nec dominae lacrimis in nostra cadentibus ora 

Acc^dent animae tempora parva meae? 
Nec mandata dabo? nec cum clamore supremo 
LabONtos oculos condet amica manus? 
45 Sed stne fun^ribus caput hoc, sine Jbonore sepulcr^ 
Indeploratum b^bara terra teget? ; ... 

Ecquid, ubi audieris^ tota turbabere mente, 

£t feries pavida pectora fida manu? 
Ecqujd^ ju has^ frustra tendens tua bracliia partesi 
50 * Clamiaybis miseri nomen inaiie viri? 

39» laDguescent 47» Ecquid ut 

38, FiENT. /ian^uteirqjDe Leid.| unde HeiDsiai etiam in loo- 
g^ore versu: morlamur repositurus erat. 

39. LANGUEscuMT dqo optimi Palatinus primus et GoeUerb. 
^c praeter hos Mor. SerV. B^sU Heinsii tredecim , nostri quinqne 
^t princeps editio. His fideiussoribus Tulgatum:. /an^ftiescettl loco 
ippyimus. Vide ad 1, 1, 9. langnescant duo Ubri. Viers. seji 
^ me nec Palat. prim. 

42. ACCEOENT. Accedani Leid. uterque et ed. princ. Aeo^ 
4uni MoteU Berol. ^rev, et sex Heinsii. tempora grata duorom 
librorum olim placebat Heinsio. • 

44. i:.ABEMTKS ex Guelferb. Putean. duobus Crofanji, Palat 
sec. Jun. Leid. pr. firckb. tieg, Serv. Seguer. Herol. octo HdiK 
ab^oai prindpe et vett.;edd* Languentes ex t. 39. repetitum Pa-' 
latinus pr. et reuquii D^ihde rursus condel ex Palat* prim. Pa« 
tean* iisdem Gofani, exc Voss. Leid. utroque, Jun. Reg. Serv» Se* 
guer« Bern. Crev* ( sed iSi dno : cutn aet) uqdecim Heinsianisj^ 
principe et vett; edd. claudet apertam glbissam Gueli^b. cam 
iceliquis. condat BusL et alter. Yer^* 46. . harhara furha doo 
Beinsii* et Berneusis. 

47« xcQuiD UBi edendum nobis erat, qui Palatinum' primotii 
dt pridiam Guelferb. manum sequi soleamus. Accedunt codd. pia- 
nmi cum novem Tett. edd. Ecquid ut Heinsius ex Folitian« ^ec 
Jun. et octo libris recepit, quibus Bernensis et Crer. (sed ^f: 
i^occ ffiiid) accedunt. Haec simul Puteah.' Gall. Pirckh.' Reland. 
et quatuor cum ed. Bpnoniensi. Hac simul Moret. tnoftt menit 
et ex : mirAere unius -codicis : miserahere oiim cogitaTerat Hetnsias. 
Ters. seq. feries panda Berol. 

49. xc^uiD. Nunquid Gatl* Leid. sec. Firdcli. Meu qmi 
ed«^BonoB. £1 quid plures. iende$ Cruelferb/ Leidensls pr. Gall. 
pr. cd; •• . : ^. i . ' ; . . • •, : • 



TjuBnm ija 10. bl. iil ^B^ . 

^rce tamea laoerare genas, nec sciiide (eaptDoiN 

Non tibi nanc ptimum, Inx mea, raptns erOi • 
€um patriam amisi, tum me periisse putato: 

Et pdor et gravior mors fait illa mihi» 
NoDG si forte pote», sed nou potes, optima coniux^ 55 

Fioitis gaude tot mihi morte malis. 
Quam potes,. extenua fdrti mala corde ferendo, 

Ad quae iampridem non rude pectus habes. 
A(que utinam pereant animae cum corpore nostrae^ 

Effiigiatque avidos pars mea nuUa rogosl 60 

Nam si morte carens vacuam volat altus ia auram 

} , ... i . « . i. 

60« pars mihi. 

51; BCtNDS CA.PILCOS. ' ienie captUoB Palatio» pHm« nnv^' "^ 
Tatlc. et alias, ^ve forsitao idem ab Hofisio. ii>Uatii8. • ^ 

52. NUMC PRiMUM. fuitc prtinifm Mor» et ita volebat Fran- 
dos; rapUu ego Heiosius. 

53. TUM. Omnes codd. Heinsii^ nostri et vett* edd. ; , imCf 
(M^r Put, Jun. Leidens^ pr. et, si accurate conatil^ est/Bet^ 
mim, * ' ; 

57. 9UAM POTss ex Palatino prirao^ decemHeinsfams,'Bem« 
Berol. Re). Quodpoies Guelferbjtanos. et plurimi cum tett..edd.i 
qood Fraocio placebat* Qua poies Moret. Firckh. et duo^ Qm 
0003 HetDsii. 

58. AD 9UAE. Yulgata in codd. scriptura: Ad nnaht^ quani 
edd. tett tenent, nisi quod Rubeana, Vicentina at Yeoeta: Ai^ 
glossam utique traxisse Tidetur. Igitur Guelferb* Regius , Gall* 
Moreti, Buslidianus, Pal. sec. Seguer. BeroL et septem s Ad €piae* 
Palatinus prim. Putean. Serv. t.eid. uterque, Jun. Rel. et duode- 
cin|: Ui (foae. Uiq^e Bern. Ei quae Francof. Crev. Correctioni 
BoosiaDae: Quorwnh iampr. longe praestat, quod exhibemuii ^ cfr« 
Ket. 11,. 313. Font. 3, 7, 18. Ita avidus ad a7k/uid Scneca 
trag. Herc Fur^ 839. pouper ad dUquid Sen. ep. 25. 

60. PARB MEA. pars miM Heinsio placuit inventum in Gall* 
I^irckb. L^d. utroqoe et fortassis alio. Nobis praestabiliias videre- 
tor, quod.reliqui omnes ingenti numero servant: pars mea, etiam4 
paucissimi tuerentur* lam vero in ordinem recipiendum erat, si 
^d miaus placeret. 

61. TACUAM — AURAM Heinsius edidit ex Putean. Politianl 
otroque, Reg. Mor. Serv. Jun. Francof. decem aliis et prim. edit. 
AcceduDt Bern. et Re].> neque k>nge discedunt Palatinus primiis^ 
qui: vacua — awra, et Guelferb., qui: vaciia — auram habeband 
*fl««t — afifom Gall. et ^rev, • Rebqui omnes ckim vett edd. : 
^KiUM — - aurasj im quod Pirckh.: vacutis — auras. wiai aduj 
Francius tentabat. transSni in a. Reland. ' 



160 P. OYIDII NASONIS 

jSpirltus, et Samii mmt rata dicta senis; 
Inter Sarmaticas Boniana vagabitnr nmbras, 

Perque feros manps hospita semper erit. 
65 Ossa tamen facito parva referantur in urna; 

Sic ego non etiam mortuus exsnl ero. 
Non vetat boc quisquam : fratrem Thebana peremptoni 

Supposuit tumulo rege vetante soror. 
Atque ea cum foliis et amomi pulvere misce^ 
70 Inque suburbano condita pone solo. 

Quosque legat versus oculo propera^e viatbr^ 

Gxaudibus in tumuli marmore caede notis: 
Hic ego qui iaceo, tenerorum lusor amorum^ 

Ingenio perii Naso poeta meo. 
75 At tibi, qui transis, ne sit grave^ quisquis amastiy 

DicerCi Nasonis molliter ossa cubent» 

67. Nec 

63. SAaMATicAS ~ UMBRA94 SauronvatoB PalatiD. pnou 
Firckh. Seguer. Bera. et tres cum, ed. Booon. imhra Palat. prifli* 
GueUerb. exc Vom. Reg. Busl, Leidens. uterque, Jun. et . qua- 
tuor. Vers. 65. parva feranfur Falat. prim« ex unlus virgulae 
bmissibne. 

66, 810 £60 KOK ETiAM* Sic ftofi ex tofo uuus HeiQsiL 
non nt tam Francius coniiciebat. / « . 

67. Mow TKTAT. Nec Heinsius ediderat ex Pirckli. et qoin* 
que aliis, quibus nbster Crev. et edd. Bonon. et Ald. accedunt. 
Heliqui tamen , inter quos Palatin. .et Guelferb. , id, qiiod revo* 
caTimui* 

70. iNQUic suBiTABAixo XTC. Atqm unus Heinsii et ?ett* 
edd. praeter Aldinam : idque Jos« Scaliger in marglne iibri sui ad« 
«cripstraU creds soh vett. edd. oranes, codex nullus, uti videtuf. 
solo €odd, Falatinus uterque, Guelferb. R^. .Gall. fiferv. LeideoSi 
uterque, Jun. Francof. decem et septem HQinsii cum eius prim. 
ed. nostri praeter Bern^ et Seguer. pr. m. Reiiqui : loco* A vers* 
seq. novam elegiam orditur Palatinus primus. Vers. 72. tn UM 
Hamburgensis. . 

73. HiG E60 XTC, Guelferb. sequentia pre integro cannioe 
seiungit. Litteram raaiorem initialem SegueriamuS| fieroliDeosisy 
cui in margine adscriptum: J^taphUmj et Crev, habebant. Re* 
laqdinus hunc et sequentem versum tantum paulum subducel^aC 
a regula. 

75. Quis^rts. qincquiS pr. Vatic« quioquid tres Heiosn. 
^c^tti^ Seguer. et Leid. pr. « pr. m. , quisqmd Medooii. «i^ii 
Tel «• qiftd Heinsius tentabat. 



TBISTIVM Lta III. EL. Ut. |0| 

fioc satis jii tamiilo est; etenim maiora Ilbelll 

Et dlutorna magis sunt monumenta mei« 
(|ao8 ego confido^ quamvis nocuere, daturos 

Nomen et auctori tempora longa suo. 99 

^ tamen exstincto feralia munera ferto, 

Deqae tuis lacrimis humida serta dato. 
Ooamvis in einerem corpus mutayerit igniisr, 

Sentiet officium moesta favilla pium. 
Scribere plura libet: sed vox mihi fessa loquendo 8S 

Dictandi vires siccaque lingua negat* 
Accipe supremo dictum mihi fbrsitan ore, 

Quod tibi qui mittit non babet ipse, vale* 



77. in titulo* 



77. iN TUMULo isT. in tUuh est ex Puteaneo, pr. Vatic. 
«ecPalat. utroque Politiani, Serv. et quatuor aliis, quibus Berol. 
etRel, cui est deerat, accedunt, Heinsius ediderat et coniiciebat: 
'^Mos; Francius: in UtuUim. Sive de interpolatibne snspican- 
«jainsit, sive sicilicum errorem creasse putes, yide, quam iliepide 
libelli maiora monumenta vocentur cum tetrasticho illo comparati, 
non cum toto lapide sepulcrali. Rectius ergo Palat. prim. Guelf. 
ttreliqui omnes cum vett. edd. : in ttmulo e»*, praeter Bern. ct 
Crer., qni est omittunt. 

78. MoNUMENTA MEi. monummta mlU Guelferh. Pal. sec. 
Leid. uterque, Jun. Serv. Busi. Francof. Rel. novem Heinsiani 
ft>m prima editione. 

81. rv TAMEN. Et tamen Putean. Jun. Pro: ^sstlncto Re- 
Nlnus monachale commentum: aetemoy pro: feralia Regius: 
^oftittap liaec, pro: munera quinque Heinsiani, Berol. Rel. Crev. : 
frf«ra, prim, ed. : funera. munera semper vett. edd. omnes et co« 
^ Leidensis primus. 

Tuxg. suls lacrimis Heinsii coniectura posthac in Bern. 



W. FATttLA piuM. favUla fuum Putean. Gall. Busl. ct 
^ Heinsii. ' , 

85. vox MiHi. vox mea Palat. prim. Vers. seq. Un||«<i 
^hn. Secuer. Crev. Vers. 88. hahet ill€ vtOe Jun. Bern. ct 

^««. edd. 



11 



|0f P. OTTOII NASONIS 

IV. 

O mihi care qaidem semper, Bed tempore daro 

Cognite, res postqoam procubuere meae; 
Ysibus edocto si quidquam credis amico, 

Yive tibi et longe nomina magna fuge; 
5 Yive tibi, quantumque potes praelustria vita: 

Saevum praelustri fidmen ab arce venit. 
Nam quamquam soli possunt proclesse potentes, 

Non prosit potius, si quis obesse potest. 



mronan 
riori adj 



IV. 

Ad amtcum Francof. BeroL lAnquere ftoMlttim coetus horkh 
iur amicunh Pirckli. et Berol. Ad amicim^ ut magnorum virwnm 
consueiudinem fuglai vett. edd. octo. In Cre?enn. superiori 
haerebat. 

2. PBOCUBUEAB. Buccubuere Jun. 

6. AB ARCE TEKiT. ob igne venii Guelferb. Putean, Palati 
sec. Leid. uterque, Pirckb. Reg. Gall. Mor. Serv. Seguer. Bed 
Rel. Berol. Crev. quindecim, iloril. Beroi. et prima editio. m 
hosie Jun. igne fuii unus, unde Heinsius faciebat: ruii. I 

7. possuNT. possini Serr. Jun. BeroU floril. BeroL o 
priraa editio. 

8. NON — poTEST. Palatinus primus et Vatic. Ciofan) 
Kon poUus fyrodesiy si quis obesse poieei. Guelferbytanus : Vi 
non prodesi^ si quis ohesse poiesi; prima tox erasa^ sjUaba: dst^ 
si quis et: polesi in rasura a seriori manu scripta erant, sub quil 
suni plurimum et: soletti fuisse dignoscebatur. In ea scriptor^ 
quam exhibemus: JVon f)rodesi Francof. Reg« Mor. Busl. Pirckl; 
Jun. Bern. Rel. Cre? iloril. Berol. ed. Bonon. prosuni Gal 
Ser?. Reliqiiorum codd. quinam eam, quam secuti snmus, seA 
pturam> quive alteram, quae vett. edd. oct» insedit, quamque fli 
Murmell. babet: Non prosuni poHus; filurvmum ohesse solent 
buerinf, nohiit annotare Heinsius, quia suppositium esse disdc 
sibi persuaserat. Meliorem scripturam Leidenses, quorum tai 

.alter: si quid^ alter: sed quid, Politiani utrumque, sed in postremo 
tantum hemistichio, Berol. unum Ciofani et Aldinam secundam, ■ 
deteriore Palat. sec. : Non ftoUus prodesi exhibuisse constat. Fraw 
cius Heinsii iudicium sequebatur, I5urmannus singula ddendere OH 
natus est, quem non recte tamen rem gessisse Schraderus cenMj 
bat. Nobis ab his omnibus discedendum est. Neque enim aut cor 
spurium esse debeat distichon, aut qna defensione indigeat, aut 
quomodo, si opus sit, aliter deiendi possit, atque a Burmanno &- 
ctum est^ intelligere nos fatemur. Si de codicibus melius consta* 
ret^ paucissimos fortasse incorruptam praestantiorem scriptunoi 
ostendere pateret^ quod argumento esse dixerim a recentiori ipter- 



kffi 



TmSTIYM L1& UI. EL» IV. |^ 



'ugit bibernas demissa antenoa procella^y 

Lataque plus parvis vela tiinoris babent. 10 

icisy ut summa cortex levis innatet unda, 

Cnm grave nexa simul retia mergat ouus. 
Bis ego si luonitor mouitus prius ipse fuissem^ 

In qua debueram, forsitan Yrbe forem. 
Dom tecum vixi, dum me levis aura ferebat, 15 

Haec mea per placidas cymba cucurrit^ aquas. 
Qui eadit in plano, vix hoc tamen evenit ipsum^ 

Sic cadit, ut tacta sur^ere possit bumo: 
it miser Elpenor tecto delapsus ab ^to ^ 

Occurrit regi flebilis umbra suo. 20 

, 13« Haec ego. 20. debilis, 

^latore, vel ioterpolatorum potias yersuam correctore illam pro- 
lectam oon ewe, 

9. DEMissA. dimtfsa Palat. prim, 

11« IMMATET. innatat rett. edd. omues, Pirckb. et floril, 
KinDell. Vers. seq. nexa sJhi Francius tentabat* 
, 13. Bis SGO. Haec ego Burmannus edidit et optimas edi- 
hoMs ita habere annotayit. Nos in sola Bartb. Merulae illud re- 
pwimns, Terum in codd. diversae ootae, Guelferb. a prima manu, 
prancof. Politiani utroque, enotante Grbnovio, Sertiano Heinsii, 
^landioo Dostro, qui: monitis tnoniitfs habebat. Nostram scri- 
^ram babuerunt ralat. prim. Gall. Mor. Busl. novem Heinsii, 
wrn. Berol. et ed. princeps. Nimirum ita ad duo priora disticba 
fratio refertur, suavius quidem, quam apud Burmannum ad omuia, 
loae praecesserunt. His ego si monitis monitus Reg. Putean. Jun. 
pinque Heinsii, Seguer. Crev. et Tett. edd. nostrae; probabat hoc 
«liraderus. His ego si nioitittfs moni^ Leid. uterque. His ego 
f06 mneo monittis exc. Voss. priti^ ante fuissem Francof. 

14. oEBUEfiAM cx Palat. prim. tribus Heinsii, aliquibus Cio- 
^ Relaodino. Guelferb. cura reliquis et yett. edd. : dehebam; 
foiraderus: degeham diTinabat. 

I^. TECUM vixi. mecum vixi Heinsius coniiciebat, pro- 
•^Dte Tan. Fabro epp. 2, 10. Scilicet ita SeAeca ep. 2. : secum - 
^^arij ep. 25.: sectrm esse oixit. Vers. st^, Tunc mea Tan. 
'**c?l. 1., Et mea Francius in ora libri sui suadebant. Vers. 
^^: Alfl^enor Palat. pr. Guelferb. Ahenor quidam Heinsii^ no- 
^ «t ed. Rubei. 

20. FLEBiLis. debl^is utinam in Falatino primo legeretur! 
^^ codd. Guelferb. pr. Vatic. utruraque Polit. sec. Palat. Pirciib. 
itrumque Leid. Reg. Serv. Busl. Bern. Crev. editiones princlpem 
?^Bononiensi, in quibus extat, suspectos ioterpolationis iiabemus ; 
IftJbabat in sehedis Gruterus. Gronoyius pater annotaverat: vi- 



ie4 P- ovron NASONis 

Qutd faity ut tutas agitaret Daedalas ala9, 
Icarus immensas uomine signet aquas? 

Nempe quod liic alte, demissius ille volabat; 
Nam penuas ambo non habuere suas. 
25 Crede mihi, bene qui latuit bene vixit, et intra 
Fortunam debet quisque manere suam. 

Non foret Eumedes brbusi si filius eius 

21. agitarit 24% suas? 

tlata ea parte, qua cwjms lamm; eleganier. Cfr. Met 10, 49t 
Debiiitatem de pediiqa vitio dixit Sen. ep« 55. de gestatione in le- 
ctica: DMitateni nohis indixemni delicuie. 

21. AGiTAAET. Sioe libris Heinsius correxit: agitarU^ qntA 
nec ex nostris ullus confinnat. De Francof. et Bernensi nescio an 
obliti fuerint annotare, qui contulerunt. 

22. iMMENSAs. Icareas Busl. Bem. et duo Heins. , quod 
Bentleius ad Hor. carm. 2, 20^ 13. probabat. aequoreas duo iibii! 
immersas Leidensis uterque, Serv. Berol. et prim. ed« Hanc enal- 
Jagen videtur probasse olim Heinsius, qiii adscripserat : nxersis IJJ 
h&nnus in wnfe?, quomodo Fast. 2, 389. ex Hamburg. et Vatii| 
codd. legi Yult in scbedis suis. emensasj yel Aegaeas Frajncfai 
eouiecit. stgnat Reg. Mor. Leid. uterque, Jun. et quatuor. fedt 
Gall. Bnsl. Pitckh. quinque Heinsii, Bern. Segiter. Rel. et ed. B*^ 
non. Barberinianus ita versum condpiebat: Icarias aequor M, 
mine sumat a^uas. l 

23. PEMissius. demiss^ts ille Palat, prim. Bern, dimtMiif 
ai ille Pirckb. ed. Bonon. demissus et ille Gall. 

24. NON HABUERE. nounc li^hucre Heinsius suadebat; KW 
pennas Brukhusius. Interrogationis notam sustuli suadente JahnK 
Y. d. in Annal. paedag. t. 9. p. 62. , quem tamen nolim Bentldl' 

I ol)!oqui de structura: non suas, Flagitat eam constans poetama 
4ISUS, qiro adiectiva et verba addita negandi particula non negaiA 
sed contrarium affirmant. Cliartam perderem, si ycI ex bis Ubifi 
exempla adscriberem; copiose rem tractavit Marklandus ad Stat^ 
«Iv. 1, 1, 82. 

25. iNTRA* infra Palat. prim. Mor. Busl. et duo Heins^ 
quod iHe probabat. Discriminis quid sit inter utramque scripturas^ 
Seneca commonstrat ep. 26: supra omnem potenUam est^ certe e9^ 
Pra omneni. Sententiae tamen ratio, frequentior scriptorum nsi& 
^os vide apud Burmaunum, et libronun ingens numerus id, quit 
praeter Heinsium ab omnibus criticis probatum exbibemus, conK 
inendant. 

27. EUMEDEs, veram scvipturam, Regius et Servii tantnm |t 
fortasse Bemensis, si. accuratius Francpf. sit collatus, servabaBt 
Enmerides Palat. prim. Guelferb. Francof. et multi cun^ vett. M 
Emitrides Putean* Alii alias ineptias, quas referre tanti non est 
Glossa Pirckb.: Panodes Euments filius. Num Patroclum volok^ 



TRISTIVM. LIB. IIL EL. IV. Hjg 

I 

Stoltus Acbilleos Don adamasset equos: 
Nec natum in flamma, vidisset iu arbore iiatas^ 

Cepisset geuitor si Pbaetbouta Merops. 3o 

Tu quoque formida uimium sublimla semper^ 

Propositiqne, precor, contrabe vela tui. 
Nam pede inoffenso spatium decurrere vitae 

Dignus es, et fato candidiore frui. 
Ooae pro te ut voveam, miti pietate mereris ^ 35 

Haesuraque mibi tempus in omne fide. 
yidi ego te tali vultu mea fata gementem^ 

Qaalem credibile est ore fuisse meo. 
Nostra tuas vidi lacrimas super ora cadentes^ 

Tempore quas ono fidaque verba bibL 40 

32. memor cootrake. 

v^tKbraritis Qiiius codicis, qui seq. Tersu: a^ltaret e^^^osscripsit? 
jpwi oUm Francius emeodabat, dia antequam Bentleius ad Hor* 
^* 3, 11, l& commentatus esset. 

29. FLAMMA. Palatinus primus, Putean. Reg» Mor. Busl. 
^OB. octo Hetnsianl et editio Bononiensis: flemmas. Soius GalF* 
« omittit, neque satb eleganter coniiciat quis: Ncc natum flammaM 
^c. fiammam, duo cum prim. edit. flammis Palat. sec. PirckTu 
Gall, Cre?. et tres. Interpunctionem vett. edd. exbibemus. 

30. cspxssET. Tan. Faber ep. 1, 38: flexisset emendabat. 
wue Hebsium^ neque Ovidium capiebat Burmannus , qui negaret 
M€c ita intelligenda esse , ut Senec. ep.. 20. extr. : ah his initiis 
^ Tegna aien capwnt, Vide alia exempla apnd Markl. ad Stat. 
™J^« 1, 2, 107. Manil. 4, 541. fiheioonta Palat. prim. fihetonta 
«^elferb. Phaetonta suum unus Heinsii^ qui quae annotaTerat sua 
feot Burmannus. 

32. PRoFosiTiQUE , PAECOR. Sic omnes libri cum fiorileg. 
Munn,, praeter Bosl. Pirckb. et unum alterumve Heinsii cum ed. 
Boiion., qui: memor. Sensus praestantia auctoritatis imbecillitatem 
^«Qdare non videtmr. Lataque fropositl etc. Francius scribi posse 

33. WAM PEDE INOFFENSO SP. BECURREHE. Nam pCT Ml- 

wiiiai Francof. pro v. scr* percurrere Pirckb, procurrere Palat. 
•^ ^t Yett. edd. omnes. 

35. ^UAE PRo TE. QuoA pro U vett. edd, omnes. «t uout 
^^xHeinsii et editio Aldi prima omittunt^ veouste^ Heinsii iudicio. 
*oc pro te ut Berol. et Jun. tanXl pietate Leid. uterque a pr. m. 
Wftto putabat Heinsius latere. iMeriti piet. ed. Bonon. 

^. FiBAQUE TERBA. verhaque pda Palat. prim* ct quio- 
R"e alii. verha dahas Gall. Bero. quinqu^ Heinsiani, Moret. cum 
**€!• pro var. scr. et vett. edd. ded^ BusL pr. m. fuK Regios. 



166 P. OVIDU NASONIS 



1 



Nunc qnoqne summotum studio defendis amicunii 

Et mala \ix ulla parte levanda levas. 
Yive sine invidia, mollesque inglorius annos 

Exige, amicitias et tibi iunge pares: 
45 Nasonisque tui, quod adhuc uon exsulat uuum, 

Nomen ama. Scythicus caetera Pontus habe • 
Proxima sideribus tellus Erymanthidos Vrsae 

Me tenet, astricto terra perusta gelu. 
Bosporos et Tanais superaut Scjthiaeque palades, 
^ Vixque satis noti nomina pauca loci. 
Vlterius nihil est, nisi non habitabile frigus: 

Hei quam vicina est ultinia terra mihi! 
At longe patria est, longe carissima coniux 

49« Scjthicaeque* 

41. svMMOTUM. iemotum noster Reland* et decem , ni fab 
lor^ Heinsiani. 

47. FRoxiMA ETC. NoTum carmen incipiunt noster Rel 
et quidam Heinsii, quos quia nominatim noluit indicare, eiusd< 
«tque illum, notae, boc est, non egregiae fuisse putaverim. 0[ 
mos non fiiisse constat, Glossa Francof. : AUi aixerunt hic tm 
jpere epistolamj in qua aUQquHur omnes suos amicos, Hoc 
falsum iest: quae sequuntur ad eundem scribuntur, ad quem Foi 
3, 6: argumentum duco ex locutione anceps esse nominare otnki 
Tersu huius epistolae 69., illius 60. ob?ia, qoa illum ipsum^ qui 
quis est, usum identidem puto. lam vero quae modo absolTuni 
optime io eundem quadrant; cfr. v. 15, 16. et illic v. 53. Add 
quod si carmen di?idatur, ut ad diversos baec scribantur, ad qts 
tuor amicos carmina ex ordine et ad quintum, quem 1, 7. etta 
alloquitur, ultimum imiua libri poeta dirigit, quos duos tantoi 
tresTC 1, 5, 34., siTe quatuor 3, 5, 10. se nabuisse profiteta 
Heinsius tamen et Frandu9 non improbabant librorum pauculora 
rationem. 

49, B08F0R08 — 8CTTttiAE9TrK« Boffonit Palatin. pi 
Boephorus Guelferb. et multi. edthieqtte Palat pr. et Gueneri 
Saycieque Pntean* riginti quatuor Heinsiani, tres nostri. Sqfihiaem^ 
Bern. Jun. Leid. pr. et TCtt. edd. omnes. Reliqui non ita mm 
Soythicaeque^ quod Heinsius praetulerat. 

50. Tix^irx 8ATI8 KoTi. Vtx $ati8 et noti Palat. 
novi Busl. Pirckb. Jun* Bern. Berol. ed. Bonon. ftolo n. p. 
SerTii. nomkia tuta Putean. itom. plura Reg. pro Tar. scr. 
'tafit est nato n. p. I^t Leid. uterque. Vis eatie est noto. 
loci Palat. sec itoniina rauca eoU Heinsius^malebat Sed 
nus ineptiis rcTerentia praestanda erat: Bunnannianat Tide 
iptam»% Yen. ieq« Mterme F^laU prim. Yers. 63. long/e 



TRISTIVM UB. UL EL. IV. 157 

Qoidquid et Iiaeo nobb post duo dulce fuiU 
ISic tamen haec absunt, ut quae coutiugere non est 55 

Corpojire, sint animo cuncta videnda meo. 
Ne oculos errat domus, Yrbs et forma locorumy 

Sacceduntque suis singula. facta locis. 
Coniugis ante oculos sicut praesentis imago est; 

llla meos casus ingravat, illa levat 60 

bigravat hoc, quod abest; levat hoc, quOd praestat 

amorem, 

Impositumqae sibi firma tuetur onus. 
Tos quoque pectoribus nostris haeretis, amici^ 

Dicere quos cupio nomine quemque suo; 
Sed timor officium cautus compescit, et ipsos ^ 

In nostro poni carmine nolie puto. 
Ante volebatis^ gratique erat instar amoris 

Versibus in nostris nomina vestra legU 

57. errant. 67. honoris. 

Gall.SeiT. Berol. vett. edd. Vers. 66. (miingere noti «unlFran- 
CQfbitanus. ^ 

57. iRiiAT. errani Gall. Jun. tres Heinsii, Bern. Berol. 
Rtl. idque expressit Burmannus. od^rat Busl. extai Leid. pr. a 
F- m. haerei unus Heinsii. domtis urhsque ei forma BeroU/ Me- 
*Dii: Ante oculos urh$ ac haerei fortuna locorum, domus ei for^ 
^fl locomm Seguer. et Crev. cum duobus Heins. Hamburg. : Ante 
•^« dmus urhis erai et forma locortini. Heinsius tentabat: Jnie 
^hs wUsque domus ei forma locorum est. Nos Guelferb. et 
Palat, cum plurimis aliis et vett cdd. sequimur. oberrore similiter 
fcit Sen. Her. fur. 1146, 1281. 

58. sucqEDiTiiT^uE. Accedunique Leidens. pr, ralat. sec. 
Krckh. et rett.* add. iecta locis Francius. 

59. iMAGo E8T. esi Guelf. a pr, m. ciim permultia codd. 
Bt edd. Tett: omittebat. 

60. iKGRAVAT. aggrami Serv. tres et vett. edd. Yers. 
■^* Aggravai Serv. et alter cum Tett. edd, haec Palat. pnm, 
ttm maiore codd. numcro et vett. edd. fcoc Gueiferb. Put. cum 
•^m aliii tuentur. 

. 62. FiRMJL TUKTiTR. /Ma iuetuT Guelfcrb. opus Palatin. 
pttn. cum nonnullis Ciofani et Heinsii. Vers. sequentem littera 
*)re picta Guelferb. indpiebat. Vers. 64. ctipiani Heinsius et 
''^raDcius, cupimtfs editor felector. Etonens. malebant. Vers. oj. 
•wnprewi* Pirckb. 

. 67. AMORis. Ex uno Vaticano praeter necessitatem : liono- 
JwHdniius admiserat. In scbedis autogr. ad Fast.'2, 633: 
"^'"(Nii scribendum esse co: Vatic. codice annotaverat. 



omen 



|69 P. OVIDII MASONIS 

Qaod qnoniain est anceps, intra mea pectora quem^ 

70 ' AUoquar, et nulii caussa timoris ero. ; 

Nec meus iudicio lalitantes versus amicos | 

Protrahet Occulte si quis amavit, amet. 
Scite tamen, quamyis longa regione remotus I 

Absim, yos animo semper adesse meo. 
75 Et quam quisque potest, oro, mala nostra levate^ ^ 

Fidam proiecto neve negate manum. 
Prospera sic maneat vobis Fortuna: nec uuquam 

Contacti simili sorte rogetis idem. 



V. 

Vsus amicitiae tecom mihi parvus, ut illam 
Non aegre posses dissimularei fuit: 

76. potest, aliqua. 77. vobif maneat. 78. rogetb opeafc 

72* r&oTAAHXT. ProUrahli Palatinus prim. et duodecim toI* 
^ares. 

73. 8CITS XTC. Hoc distichon pro spurio notant Heiosias e( 
Scfaraderus. 

'74. QUAM 9VI8QUK ex Falatin. pr. Jun« Leid. pr. Brckk 
GaU. Bem. Berol. Rel. Crev. et decem aliis. Guelferb. cam reli- 
quis et vett. edd : qua, dliquaf quod pro Tul^ato : oro ez prio» 
ct alio Yatic. Rottendorph. sec. Palatin. Heinsius receperat, l 
Guelferb. agnosdtur. 

77. MAHBAT TOBis ex Guelferb. Falat. pr. Francof. GA 
Leid. pr« tredeciin Heinsianis et vett. edd. recipiendum putaYimoi 

78. conTACTi — loEM. ConUrocti Guelierb. opem ez Cooi> 
biano, Hamburgensi et aliis nonnullis sese deprompsisse. dicit HoA* 
aius; in scliedis Combianum tantum adscripserat. Nobis dooee 
certius de illis codd. cohstabit^ reiiquorum librorum omflium is 
•criptura ininime iueleganti consjensus potior habetur. 



V. 

Ad amkum Francof. BeroL ^etft^tiiitd eonUnidum Kaio stt 
laudat aimcum Pirckb. Berol. Ad Carum Aldina. Reliquae e^ 
tion^ inscriptiones abbinc nuUas babent. 

1. vsug. Osu8 €i\ielferb, ^lusu^ Leid. sec. 

2. P0S8ES. possiM Falat. primus, inaitr Heins. numentf) 
noster Rel. et tett. edd, praeter Bonon. et Ald. 



iO 



TRISTmi UB. m# EL. V. 199 

16 me complexns vinclis propioribas esses 

Nave mea vento forsan ennte sno. 
Vt cecidi, cnnctiqne metu fugere rainaBi^ ( 

Versaqae amicitiae terga dedere meae; 
hms es igne lovis percussam tangere corpBff, 

£t deploratae limen adire domos. 
Uqae receus praestas, nec longo cognitos uso^ 

Quod veterum misero vix duo tresve mibi. 
fidi ego confiisos vultus, visosque notavi^ 

Osque madens fletu pallidiasque meo: ' 

60 ruinae. 

S) 4. irx Ms C0MPLKXTT8 — FORSAir euntk bvo. Bcimuui- 
tm ct dao nostrates editores haec non intellexerant; quare aut 
onendare conati sunt: Qui me coniplexus, Nec me comphxus, aut 
interpretando sategerunt Lubet breTbsime, quamvis nostrae non 
^t proyinciae, tubnotare, construendum esse ita ; Ni me complexus 
csses (mmirum post relegationem) , Tinclis propioribus , quam fprsi- 
ton complexus esses navem meam vento secundo actam, Navem 
«uam pro se ipso posuit, uti etiam 4, 6, 6; 1, 5, 17. Structurae 
eandem immutationem et declinationem a persona ad metaphoram 
na^es 1, 9, 17, 19. Dum stetmus — 

At eimul imptilsa esf, (domasO 
«iror baec latuisse Handium. Y. D., de hoc loco dliipiitaiiteBl 
Tn«€ll 2, p. 719. ^ 

&• METir FVGERK RuiKAM. mdu rukiae ex solo Palatino 
^ndo non optimo recepit Heinsius. ruinam optimi fere con* 
^nso! Palat. prim. Guelferb. prim. Vadc Mor. Pirckh. Leid. prio^ 
^^ol. Seguer« Rel. quinque Heinsii et vett. edd* omncs. Cfr. 
*^. 7, 133. Fast. 3, 645. meam, nitfiam Bern. Crev. et plurimi« 
J« ruinom Francof. et Gall. Vers. 6. dedere fugae Pirckh. dei^ 
w« «we Seguer. pro v. sov Vers. 9, praestoiis Palat. pr» et 
W. BonoD. 

. n. TIM E60 C0NFVS08 VULTUS TI8OSQ0I KOTATl. S^» 

^ittont Putean. et ed. Bonon. softftfsus Gallicus. mliu Palat* 
pno). viueque Guelferb. a manu sec. cerrecjtum in: vitusque^ quod 
PJ'' Polit. Mor. Leid. pr, Reg. pro v. scr. et octo vel novem Hein* 
^^ habebant. Fugit H^nsium ratio, cum omnes fere codd. id 
^ scriberet, coniiceretque: viauque fiofat^i; Scbraderus: vi8oequ& 
V^'^ diTinabat; poterat etiam quis: vieusque natantes^ scil. 
^> coius locudohis exempla Markl. ad Stat. Silv. 2^ 1, 17. col- 
J^t« Et eadem audacia emendavit idem criticus 1, 2, 105. Sed 
^ata scriptura vera est: videre et notarey quae coniungi aegre 
*^t Heinsius, coniuncta leguntur Stat. Silv. 2, 6, 21 s 

vidi ipse animosque notavi. 
P^ginenon iUud : vidi mosque ubique fere obvittm apud Ovidium. 



130 , !"• OYIDa NASOMIS 

Et lacriinM cernens io singala verba cadenteer 
Ore meo lacrimas^ auribus iila bibi: 
is Brachiaqvie accepi moesto pendentia coUo^ 
Et singultatis oscnla mixta sonis. 
Sum quoque, care, tuis defensus viribus absens: 

Scis carum veri nominis esse loco. 
Multaque praeterea mauifesti signa favoris 
90 Pectoribus teneo non abitura meis/ 
Di tibi posse tuos tribuant d^fendere semper, 

Quos in materia prosperiore iuves. 
Si tamen iuterea quid in his ego perditus oris^ 
Quod te credibile est quaerere, quaeris, ag^: 
25 Spe trahor exigua, quam tu mihi demere* noli, 
Tristia leniri numina posse dei. 
Seu temere exspecto, sive id contingere fas eiM; 

Tu mihi, quod cupio^ fas, precor, esse proba. 
Quaeque tibi est linguae facundia, confer in illud, 
30 Yt doceas votum posse valere meum. 

29. tibi lioguae est. 

Vers* seq. meo GaeHerb. io rasura liabebat &criptuni. Vers. 14. 
laaimas quae oecicUre hlbi Reland. pro var. scr. 

15. AccEFi meliores et plures codd. ex dodrante fere coin 
prima editione. Reliqui et ead. vett.: excepi. nosiro pendefi|ia 
JLeid. uterque, Jun. et tres, presso pend. Palatinus sec. et alius 
com vett. edd. 

16. siNGiTLTATis Palat. pr, et plurimi, ex editis Bononicnsis 
lervavit. IimnguUantis Guelferb. singultantis Francof. teste HeiD- 
810, Putean. Palat. sec. Serv. Busl. Jun. Leid. pr. Bern. Rel. Be- 
roL >Crev. dnodecim Heinsii, vett. edd. octo. singulUma GalL 
Vers. seq. defeasus Paiat. primus. 

19. S16KA FATORis. signa puioris pr. Vatic. Putean. Bnsl. 
Reg. pro V. scr. et tres Heinsii. doloris Reland. et alius, sre 
fortasse idem ab H«iiisio inspectus. Vers, seq. posteriorem in 
tneis syllabam in rasura habebat Guelferb. 

^6. LENiRi. moUiri Gall, Firckh. Mor. pro v. scr. et dao 
Heins. fosse dud alter Polit. Heiosius: deo volebat, qaod non io- 
telligo. 

27. siTi iD codd. dimidio numero aliquanto plures, ioter 
quos Palat. pr. Guelferb. Putean. Francof. Reiiqui cum vett* edd.: 
sivs hocm contingere certum Francius. 

28. BssE p&oBA. ssse fave Barberin., unde foce Heinsiitf 
eliciebat» 

29. TiBi xiT i.iX6UAX« ItK fihguae ssi Heinsius ex solo 



TRISTim UB. ni. EL* V. 171 

Ooo qiiis enim maior, magis est placabilis irae; 

Et faciles motus mens geoerosa capit. 
Corpora magnanimo satis est prostrasse leoni} 

Pugna suum finem cnm iacet bostis babet 
At lopas et tarpes instaut morienlibus ursi 3S 

£t quaecnnque minor nobilitate fera est. 
Haius apud Troiam forti quid habemus AchiUe? 

Dardanii lacrimas non tulit ille senis. 
Qnae dncis Emathii fuerit clementia, Poros 

Praeclarique dqcent funeris exsequiae. ^ 

MedoDii libro correxerat; Francof. et Bern. ita habnisse tIx credo. 
CreT. tamen : Itfi^ifa^ siai facundia. e$i Leid* uterque et quatuor 
omittaDt. Yers. seq. doceat Putean. 

31. 9U0 9ms EMiM MAioR ex primo Yaticano et tribus 
meHorihas se edidisse ait Hdnsius: borum unns erat Leid. primus^ 
m babebat: Qvo qui» enhn ui maior, Sub rasura Guelferb. idem 
iQisse credo. Quo qutsquam maiwr Senr. Reliqui omnes cum 
florileg. Berol. et Murmell. vett. edd.: Quo quisque eei maior$ 
ViDC. Belloy. Spcc. bist* 7, 119. et Spec. doctr. 5, 68. ita babet: 
Qwnio quis maior magis esi eic. Favet boc scripturae Heinsia- 
luie; enm in excerptis locum non babebat. Quidquid sit, de CQn- 
«tmctione \ide supra ad 2, 607. et cfr. Met. 11, 437, 38. 

36. FERA EST. esi Guelfcrb. a pr. m. cum pr. Vatic. Fa- 
fet «ec, Mor. Serr. Busl. BeroL et alio omittit. 

37. 9UID HABEMUs. quid haheiur Busl. et alius Heinsu. 
forttqwe vldeiur Seguer. 

39. 9UAE Ducis — • FORos. Quod duci$ Eumachii Bem* 
Pmis Leidensis uterque servarit, coniectura assecuti fuerant Nau^ 
gerius in notis ad postremam Aldinam, MicjUus, Georg. Fabriciuf^ 
Bersmaonus, Tan. Faber. epp. I,v38. forot Gallicus. fiharet^ 
Qnus Heinsii et Berol. Reliqui cum yett. edd.: p^aro«, Goelferb.: 
(dros^ uous: pharus, 

40. PRAECLAR19UE DOCENT. Istoc: JYdecfiin besterna rosa 
languidius esse quivis criticus iudicet oportet. Pro quo Putean. ] 
J^rianiique, SerTii: Pliariiquey duo Heinsiani: Pottipei<|tff, florileg. 
Murroell, et v. scr. in Francof. : Praeclareque. " Heinsius Darnqu4 
^ocmi etc. corrigebat, acclamante Scbradero: feliciier! de eo agi 
n« dttbtkt. Posterius certlssimum est, sed duo genitiri moleste le« 
guntur, adiectifum Daretf« esse non potest, quomodo SaWagn* 
Boess. ad Ib. ▼• 317. Darei pro Dariaei dictum putabat Sed 
Deqae felidus ipse Scbraderus : Regalisifue repositurus erat, neque 
IHM ioTenimus propter quod suovetaurilia faceremus. Potest nomen 
onpidi latere^ vin* igittlr Hiara^l illud ultimum in foga Codomao* 
Dnsatti^t: potest regionis; nom ibrtasse: Bodrtn»? cfr. Appian« 
1* 3, c. 21, (. 9. Apulei. Metam. p. 472. Oud. : potM adiecti- 



|7t P- QYIDII NASONIS 

Neve hominam referam flexas ad mitius iras, 

lunonis gener est qni prius hostis erat. 
Deuique non possum uullam sperare salutem, 
Cum poenae non sit caussa cruenta meae. 
KNon mihi quaerenti pessumdare cuncta petitum 
Caesareum caput est, quod caput orbis erat: 
Noq aliquid dixi, violentaque lingua locuta est, 

Lapsaque sunt nimio verba profana mero: 
Inscia quod crimen vid^nt lumlna, plector, 
90 Peccatumque oculos est habuisse meum. 
Non eqnidem possum totam defendere culpam; 
, Sed partem nostri criminis error habet 
Spes igitur snperest, facturmn, nt moUiat Ipse 

51, totam possum. 

Tmn* Tel participium, sed doctius et efficactus, velutt IVaeibll 
cfr. Prisc. 8, 6. funus tuac esset cadaveTy cfr. Marklaud. ad Stat 
silv. 3, 6, 52« Collatique si concedis in Tulgatum abire potuisse 
explica duce Marklando ad Stat. 3, 3, 134. 

41. FLEXAs AD MiTius* twsas iras Francius malebat. /b 
»a$ modo amitiiis pr. Palat. ad amidus tres Heins, Cren ad Ur 
nius unus« ad mitius aures Seguer. 

43. xnLLA.M sFERAiiB. mlBsom sper* pr. Paht. 

44. cuM poENAK NON siT. (km nofi Mit culpae Palat pri 
tnus et unus vel duo. Cum non $it poenae decem fere codd., qiio< 
rum Bersmanni et Bernensis optimi^ edd. vett.'omnesj Vinc«BeUoT 
sp« List. 7, 120. Poenae cum non sit Leid. sec. 

45. NON MiHi. Nec mihi Reland^ cuiicta parenfum Berol 
Vers. seq. Augus^im caput Reland. pr. v. scr. 

47. KOM AL19UID Dixi ETC. Num dixit codd. exhibueriat 
zninus constat. Nostrorum certe et impressorum veterum nuUui 
agnoscit. violataque lingua loquendo eit pr. Yatic. et Guelferb* 
unde Heinsius coniiciebat: loquent^^ memor fortasse iUius in Fait 
2, 474:^ Nec molant iimidi piscihuM ora Syri. 
velandaque lingua Laurentius Santenius tentahat. 

48. LAPSA9UE nostri quatuor. Ldpsave Tett edd. 
Heinsianorum pauio plures iUud, quam hoc. 

50. HABUissK MEUM. haoutgse meos GueHerb. et plui 
cam vett. edd* octo. mlhi Reg. cum Moret. pro v. scr. et t 
tneum Paiat. sec. GaU. Mor« a pr. m. quinque Heins. Bern. Beral 
ed. Bonon. et Vincent. Bellov. Sp. h. 7, 120. 

51. rossuM TOTAM ex Palat. pr. Leid. utroque, Bosl. 
quinque aliis. ReUqui: totam posstmt, nisi quod tmitam def» cofH 
sam Barber. totam possim Berol., quod in schedis divioavenf 
Ueinsius. coram possum ed. Bonon. def. vitam Busl. 

53. FACTUKUM) UT MOLLiAT iPSE. Quam servavimus scri* 



r » 

TRISnVH LIB. UL EL. 1». 17$ 

Mntati poenam conditlone locL 
pnnc ntinam nitidi Soli» praennntias ortuio 55 

Afferat admisso Lucifer albus equo* 



btimun HeiDsiaDl codd. plnHmi, nostri et rett. edd. omnes exliifie- , 
baot. iacturam BusU hal)ebat, fjpttortfm sec. Palat. , ut tres Hein- 
liaBi omiserant. Igitur in vulgata scriptura pronomen illod Ipse 
Kctissime sese baberet: niore enim satis consueto pro darioris ca- 
mis nomioe, qiiod inteliigitur, poneretur, velut Met. 1, 178. Fast. 
2,744. Cic. de nat. deor. 1, 5. Sen. Herc. Fur. 798. vid. 
Loers.adHer. 2, 20; si modo facturum baberet, quo referri posset^ 
nisi ad dmm versu abhinc duodetricesimo. Nec ad obsoletam illam 
fequendi formam^ quam illustrat Gell. N. A. 1, 7., quaque ipse 
stitur 13, 5. et 17, 9. confiigiendum existimo. Qua de causa 
HeiDsius cod. Hafniensis scripturam: mperestj iti nosiram molHat 
«jMe non malam iudicabat , es Combiani Tar. scr. : fuiurum : «u« 
fKrefl, ut molliat ipse futurum eliciebat, postremo vel sine codd. 
facturum> ut molliat ipsum suadebat. Burmannus quae hoc loco 
diipQtatare, quae agitur, aliena sunt: coniecturam, quam protulit^ 

Spes igitur supereatj ut duram moUiat ipse, 
aSdiradero probari potuisse admiror^ Nam spes esty wt veteres 
tose, Ausonii uno versiculo vix evincitur. Ignota hactenus fait 
Jotephi Scaligeri de hoc loco sentientia, qui adscripserat: facturumj 
^ «Gilicet, Quae ioterpretatio istis correctionibus facile praestat: 
^ pronoroeo ubivis iere omittitur , si sponte intelligi possit, cfiw 
^ 6, 393: Posse fame tnnci epes ejrcldil; Met. 9, 445: cre- 
^^9 9ui$ insurgere regnis; ib. 11, 787: Indignatur amans invi- 
^vwere cogi-, 14, 203, 204; Manil. 1, 414; donique ut Iiic se- 
wndae personae apud Sabin. ep. 3, 18: Laederif et laesam «cii* 
^omore tamen. Tamen non mtelligitur, quomodo Carus, poeta 
^t causidicus, neque dum vel iila dignitate Caesaream domum at* 
^g^ns, quae Pont. 4, 13. indicatur, id praestare potuisset, quod 
l^abius Maximus totque multo potentiores Nasonis amid non va^ 
laerunt. Neque versibus 29, 20. hoc posdtur, sed longe aliud, ut 
^"ivis intelligit. Restat igitur, ut hunc locum aut qnoad eius fieri 
P^it interpretemur, aut emendeinus. Simplicissimum forsitan fuerit 
fttractionem agnoscere eius generis, de quo doctissimus G. T« A. 
'^'^nis disseruit libri de Attractione L. L. p. 179. sqq. ubi ta« 
^n cum de enunciatis tantum, altero primario, altero per prono* 
^ relativum adiuncto, agatur, hoc exemplum peculiare id nabet, 
^ tribus ordine enunciatis coniunctis vox tpse, qqae ad secun* 
^ pertinet> tertb additur, ^uod per ut coniunctionem a se- 
^>^ suspenditur. Coniectura si opus sit, quod dubito, fadllimam 
^ fore Bon dnbito : 

. Spes igit^ superest fauturom, ut moUlal Ipse. 

r«rtttnim, scil. fe, uti Scaliger voluerat: favere^ «1, ignota lexi- 



I 

17« P* OVIDO NASONIS 



P. 



VL 



oedas amicitiae nec vis, carissime, iiosrtrae, 

Nec si forte vebs, dlssimulare potes. 
Donec enim licuit nec te mihi carior alter, 

Nec tibi me tota iunctior Vrbe fuit. 
5 Isque erat usque adeo populo testatus, ut esset 

Paene magis quam tu, quamque ego, notus amor. 
Quique erat in caris animi tibi qandor amicis 

Cognitus est ipsi, quem coUs, iste ^iro. 

8. illi q. c. ipse. 

cograpliis locutio, Teteram exemplis satis constat, cfn Font* 5, 2^ 
22: JH meus excatai caros ita candor amtcos, 

IJtque haheant de me crimma nuUa^ favet 
Seneca CoDtroY. 1, 2, p. 98. Groo. : favetis tUi^ ut quam pritniiM 
mrmhttem nwteU TibiTJlas 4, 6, 7. (edd. praeter Lachm.): 

At tUy sancta^ fave, ue nox divdlai amantee. 
cfr. Serr, ad Virg. Georg. 1, 18: favere enim vetere$ efcam YeOe 
dixerunt. Certe ex bac scriptura illa Ters. 28. ia libro Barber. 
orta Tideri possit^ Yel adeo debet. 



VI. 

Inscr. M amicum Francof. Leudat amicum BeroL Iffnotm 
jMn feduB cMaudat amid Berol. Pirckb. Ad amicum^ quo fam' 
Uariseime ueue Aldus. 

1. Kxc Yis, CARissiMK. tiobis caf. Palat. pr. Putean. cod. 
Bersm, Pirckb. Rel. Crey, et^ex Heinsii. non vis Tiginti fortasse 
et vett. edd.) excepto tamen Guelferb. Fraucof. Bern. et qui illii 
simiies sunt. Vers. seq. Non si Bersm. Firckb. Vers. 3. notkf 
alter Moret. 

7. 9iri9Ui ERAT se tueatur licebit auctoritate Palat. prinv 
exc Voss. Busl. et cod. Bersm. Qui fuit Leid. uterque* Qwi" 
quie e» tfi BeroU Reliqui omnes scripti et editi Heinsii et nostri: 
Quique e$U 

8. ipsi, 91TEM C0LI8, isTs. ipst Palat. uterque, cod.Benzn* 
Guelferb, Francof. Reg. Mor« Senr. Leidd* Jun. quatuordedin alii 

^ meliores Heinsii cuin prima editione, Seguer. Rel. Berol. CreT. 
iUi paucissimi: Putean. Gall. cum duobus aliis et vett. edd. Rell- 
qui cum Politianeis: tsti* — iete viro ex prim. Vatic Guelferb. Pa- 
lat. sec. Senr. ipse reiiqui. Si quid bic difficultatis est, est id ia 
eo, utrum ex bb pronominibus: iste, an: ipse locum babeat, Pri- 
ores critict minus recte rem gesserunt. Heiosius emendabat: ipn 
deoj ?ei sic tamen do mendo alio suspicatus^ interpretem postea 



TBISTITBI UB. m EL. TI. 175 

Nil ito celabas, iit non ego consciiis essm^ 

I Pectoribosqae dabas mdUa ^egenda meis. 10 

loactQs Jo. Scbraderum Emend. p. 225, qui Immanem illam mntil* 
tiooem appellaDs totum disticboD aboleDdum oenset his argumentis: 
Mfiiorm tn amkia non esse Ovidianum, si vel Latinum sit: in 
praecedentibns et in sequentibus agi de amore inutuo Ovidii et 
aoiici, nibil igitur de Caesare, sed de candore Ovidii exspectandum 
faisse: denique turbari denuo orationis decursum temporum nuta- 
tiooe — erat — erat — . esl — celdhaSf etc. Nam quartum fri* 
Tolum est, iterari voces: notus, cogmtusj erat, eraty corior, caris: 
primae enim non litteris tantum diversae sunt, secandae ex codd. 
Tariari poterant, tertiarum certe in boc Tersu propria est significa* 
tiO) si quasi fratemum amorem indicare Toluit poeta. Reliquas 
obiectiones uno verbo licet eludere: candor ifi amictt non est can- 
dor eiiga amicos, ipsi Augusto cognitus, qui ilium ideo amabat^ 
quae Burmanni interpretatio est, sed candor in amicitia, cui oppo« 
nitor candor in clientela vel in potentiorum cultu. cognoscere e$t 
expeiirj) probatum babere, quod notissimum, cfr. Met. 14^ l5x ^ 
Quanta mt herharumy Titamj potentiay nuUi^ 
Quam mihi, cognitius, qui eum mutatue ah UlUe} 
An. 1, 8, 105. Met. 9, 727. lam sive ad Celsum hoc carmen 
(pectat, Fabii Maximi clientem , quod Folitianus sese arbitrari ia 
feciicdis Florentinis notaverat, sive ad alium apud Augiistum ipsum 
gratiosiorem , quam rem yix diiudicaTerimy tota hac ecloga nihii 
£»t poeta, nisi quod ad illum finem collineet, ut ad auxilium sibi 
ierndum alterum permoreat. Prima igitur pars est^ ut posse enm 
<b)oostret: poterat autem ille salva existimatione sua, quia notis-» 
(ima erat familiaritas cum Nasone, quia gratia pollebat. Al- 
te» pars est precatio, ut Dttnc telit, cum olim quo minos to-» 
|Qerit, per poetam steterit. Tertia part est culpae excusatio. His 
ita eipositis mirum non est Scbraderum ofiendisse in iis inter* 
raptis, quae coniuugenda esse sibi citra necessitatem persuaserati 
iptimro quomodo interpreteris , Senrius docebit ad Virg. Buc 4^ 
^: ipse ariee: ipse autem quodaddidit^ non vacat: namsuntquae^ 
fa ftronomina, quae addita nominibiis fadant dignitatem efc. iMte^ 
qaod edidimus, refer ad condoftfm et versum licet accenseas iis^ 
^Qos tihidnes appellarunt Teteres grammatici, cfr. Serv. ad Aen* 
% 1S6., modo ne tam ineleganter abundare Toculam credas, atque 
in Tuigata scriptura: ipsey sed ita, nt ille 3, 12, 39; Met, 8, 497; 
10, 328 j Pont. 1, 1, 12. Cfr. Her. 20, 90: 

Tam hene qui servit, serviat iste mihi; 
^* 4, 4, 3, 4: — patrii candoris imago^ 

Non careat nervxs candor ut iste suisi 
I^ont. 2, 5, 14: Moriihus ista ims tam, mitia vota dedM^i. 
^. am. 2, 415: Sunt qu% praecipiant herhas, satur^j hocentes 
Smnere^ itidiciis ista venena mei«. ^ 
9. HiL iTA XTC. Nil mihi cd, Berol. quod no» ego unua 
^Aticanns: glossemata apertissima; noli cum Burmanno posteriori 



176 P- OTIDII NASOKIS 

Caique ego narrabam secreti qniclqaid labebamy 

Excepto quod me perdidit, unos eras. 
Id quoque si scisses, salvo frnerere sodali, 

Cousilioque forem sospes, amice, tuo. 
15 [Sed mea me in poenam nimirum fata trabebant: 

Omne boriae claudunt utilitatis iter.] 
Sive malum potui tamen boc vitare cavehdo, ' 

Seu ratio fatum vincere nuUa valet; 
Tu tamen, o nobis usu iunctissime longo^ I 

^ Pars desiderii maxima paene mei, 

Sis memor: et si quas fecit tibi gratia vireSy 

lUas pro nobis experiare rogo. 

Bcriptura cotnmendari ptitare Heinsii correctionem : 'cul noti ^ 
Vers; seq. Fabri commentom propositum io epistolis iode ab 
Heinsio omnes commemorant: cuncta iegenda. Schraderus dui^tMl 
•e atiscripserat^ cum damnare debuisset non una de causa* 

15. S£D MEA. Sic mea Jun. tnea tne poenam Leid. prirBi 
facla irah. Palat. prim. 

16. oMNB BONAE cx.AUDUNt* OmnB hmum claud. Palafc 
' prim. Guelferb. Serv. Bersm. et Vatic. apud Ciof. Omne nM 

ckfUd. Bem. Jon. Rel. Omne honae et claud. editiones pleraeqoft 
• nost Aldinam secundam. Multa in iioc disticho tentata sunt poil 
lanum Doezam, qui: Omne honae haec claitdunt et Jacobura Rdf^ 
rum, qui sequente Heinsio patre: honae ut clauduni suadebaot 
Bormanni altera coniectura solito minus est inficeta: 
Dum pronum qlaudmi utUiiaiis iter» 
^08 tamen in Nic. Heinsii et Jo. Sckraderi concedimus seDten- 
tiam y spurium omnino yideri distichon ^ rocis poenae potissimmi 
iignificatu, qui requiritor, minime latino, quem nec supra 2, r« 
607« tulimus, admoniti. Causa autem interpolandi vocuia IcmmI 
Ters. seq. a librariis minus intellecta fuisse videtur. 

18. SEU AATio ETC. Seu fatum ratio nulla vliare poUd 
Bem. nuUa poiegi Reg. pro v. scr. Gall. Firckb. Jun. 

19.^ rv TAMBN. Quoniam non immerito Heinsius offendft 
in repetito tantulum per interTallum iamen^ et quoDiam stiperion 
in loco vix est, ut alm^ quid lectom fuisse videatur, Iioc in TenV 
fortassis sobstituendum est: tonfiim, levissima certe mutatioitfi 
Istas particuias nuUus non vel autiquissimos codez per compendil 
scriptas oliffl habuit; ac plemmque in significat: tomeii, interdaM 
autem, velut in codice Reiand. Fast. semper: im, quod aUas soM 
notare: ianium. ueu iucundieekne prim. Yatk. 

21* 81 ^uAs FECiT TiBt. «t quas ItU fecil Leid, -uterqtieb 



TRISTIVM Lm.ni.BL. VL 



m 



Hnmm nt laesi fiat mansaetiar ira, 

Mutatoque iniDor sit mea poena loco. 
Idqne ita, si nuUum scelus est iu pectore nostrO| 2S 

PrinlBipiumque mei^criminifii error Iiabet. 
^ea breve, nec tutum, quo sint mea, dicere, casa. 

Lnmina funesti conscia facta mali; 
Heosqae reformidat, veluti sua vulnera, tempos 

Illad, et admonitu fit novus ipse dolor. 80 

Gt qaaecunque adeo possunt afierre pudorem^ 

Illa tegi caeca condiita nube de^et 

27« Nec leve, nec tutum est 32. nocte* 

Jers. 23, JVumini» iHaesi Seguf r. fiai mihi mitior ira Comb. 
lers. 26. Facque ito Bern. ai missum sceUu Palat. prim. 
^ ^ 26. PRiNCiFmM^uB. Princiniumve Guelferb. Seguer. Reg. 
fm omium editio et septem <alii Heiosii codices. Principium 
»o«tri crim. Moret. Pirckb. Praedpuumque suadebat Heinsius. 

27. HEC BRETK, NEC T.UTUM, 9UO glNT. esl loCO movimus 

«DCtoritate optimorum et plurimorum codd. Palat. prim. Guelferb. 
fpr. m. Reg. Gall. Serv. Leidd. Bern. Bero). duodecim ^ioru^i 
«^^l; atque ita.sine discrimine Jegitur Pont. 1, 6, 21. Quod 
^ iili^ post Heinsium legunus : Nec leve, nec tuium , factum id 
l^ideo, qnod Jioc in loco , in suis. sibi scbedis erravit Heinsius. i 
«^ptQm^^ nimirum invenio: „JVec leve Gk)ttorpb. befteunus." Vi- 
«batur igitur sibi oh'm probasse scripturam unius libri, quae ia 
WBticig aliquorom babetuiv, verum sensu aeque pae;ae cassa estj 
jt^ue altera : Nec hene. Reliqui libri seripti et un^ressi^ omnes ia 
wentnp, ^uotl revocavimus. ' ' . 

. ^. ADMoNiTU. FiT KOTug ipst DOLOR. amonltu Palat. 
Jrun. ipf^ pudor Vatic prim. Falat. sec. Moret. pro v. scr. et 
^o alii eiusdemi opinor, notae, quippe ab Heinsio meliores ap* 

31« ST ^uAKCUK^inB ETC Ei quodcunque Palat. prim. 
fj^nqueat eo Yatic. prim, quaecuuque deo Servian* et margo 
""^onis Micjli. et aliarum'. poesini Falat, prim. cum codd., si 
^ecomputo. decem, mediocris notae omnibus, et rett edd. a/- 
•'« Morem feern. 

. ^* :rKGi cAECA coirniTA KUBK DKCET. tegi eera cond. 
^ BoQoo. nvhe pro Tulgato:.tiof(e Palatini primi potissimum fide 
^tqm existunari Te)im, accedentibus Bersm. Busl. Purddi^ Leid# 
r^* Moret. et Rel. t. scr. quatuor aliis Heinsii cum ed. Bo- 
^} quamvis oHm iam Grutero placuerit, quamvis, si ad Tivum 
1'^'^^ reseces, babeat fortassis, cur unice nlaceat Nam coeca et 
^^9£t nos, et fiu&ee passim dicitur apnd Ovidiiun : cotidere autem 
f*^ aeqoe, ac^nuhem aliquid, nisi addito alio snbstantiTO^ velut 
^^* ^y 187: Nox uU me thalamu *- Cottdidif; 

12 



178 P- OyiDH NASONIS 

V 

Nil igUor referam, nisi me peccasse, sed ilik> j 
Praemia peccaio nulla petita mibi: J 

W Stnltitiamqute menm crimep debere vocari, . \ 

j Nomina si facto reddere vera velis. 
Quae si non ita sunt; alium, quo longius absim^ 
Quaere; suburbana est hic mihi terra locus. 



^8. tubarbana baec sit imbl terra, locom. 



\ 



seque ab hoc poeta dici \nieiiiini , neque ab aliis dictam esse pnfl 
Terim. decent Palat; prim. Caeterum Heinsius et Schradenis til 
tum hoc distichon interpolationis suspectum babuerunt. Vell( 
aperte impugnassent, uon tectei insiraulassent magni viri. Nam 
emendatione Burmanni niHU aptins dici possit, quam hoc ipsum 
chon. Hoc si inter verba Ofidiana placere nobis yei dis] 
dixedmus, cum argumenta in neutram partem parata. haix 
liiliil dixerimus. Floril. Berol. cum codd. omnibus agnosdt; 

. 34. psTiT4> MiHi.^ fieUta meo Busl. et exc* Voss. Tl 
0eq. meawi crim. solus Moret. pro y* scr. 

36. n6mixa st FACTO. Heinsii scripturam retinuimat^ 
promptam e sex illius Cpdicibus nostrisque Guelferb. Bern« Bi 
Keland. Aliquanto plures .cum vett. edd. habent: Nofmikm 
factis^; non prohibito hemistichiorum concentu^ LaChm. ad Prop. 
5, 20; quamquam aequaHtate illa in nominilms et factis sibi 
positis facile carendum est, cfr. supra 2, 434: 

'Komen adest rdms^ nominibusque pudor^ 
et infra 5, 12, 12: Bemque piam firaestaSy et tni/u verha 
fato Falat. sec. Leid. sec. ' si fatis addere Pirckh. NomiM 
ficto Palat. prim. Crev.^ Nomina sic fido cod. Bersm. Nomine 
fi^o sedecim aut viginti quatuor Heinsiani, inter quos Pute£ 
Francof. et ex<J. Vos». praestant. reddere verba Palat. prira, Pi 
litian. sec. Reg. et alius. Nomine si vero reddere- verbc^ 
Seguen • ^ 

37. 9irAS si NON ita sunt ktc. ita sini quatuor 
et prima eius editio. aUum ([uoque longius Palat. sec. Jun* n] 
quoque longius orhem Pirckh. ' Ungius ahsum Serr. 

38. 9ITAERK; SUBtrRBAKA E8T HIC MlHt TKRRA LO^ 

€08. Vnlgatam, quam in malam rem ablegatam rolnimus, da- 
rissimos numeros habere indicabat Schraderus, explicari noo poMi 
• qui?is sentire "debebat : nititur auctontate octo veterum editiooaflU 
quarum origO est Rubeana anni 1475. Si ab ista scriptpra disce 
seris, quodcunque arripias ex iis, quae Heinsius in scbedis nota 
neliqnit, plus habebit iiaei, pleraque erunt elegantiorailla; ad Teni 
autem agnoscendum, vel certe inv<;niendum, nnlla opus est sagac 
tate. Scripturam partim a Bersmanno, partim a Dan. HeiBi 
confictam: suhurbana 1m sit mftt ierra Ucum paaculi, aliqoi taiae 



I^, 



TBISrmi UB. UL EU VI. EL. TA 179 

vn. 



ade salatatum snhito perarata Perillam 
Litera, sermouis fida ministra meL 

todj. habaerant. stAwhana eH haec mihi terra hcum Gaelferb, 
»d. BeniD. et sex Heinsiani. e*! haeo mthi terra locus B^rn. Be- 
ri. SeiT. Jun. est hic ttit^i ierra locum Busl. et aliquot. «ubtir* 
m est mihi terra locum Crev« es% Mc m\hl ierra lociie Palat 
tim. Folitian. uterqae, Putean. Francof. Reg. GalL Moret. Rd. 
^er. et novem alii cum prima HeiBsu et Teteri Bononiensi edi- 
ODibus. suhwrh. esi hoc miU ferra loco Pirckb» Qui restant: 
fMma hic sit mihi Urra locue. Harum scripturarum cum una 
lituin per se absurda sit, damnandae ante omnia. eae erant, 
Me: Umm habent. £0 enim recepto enunciatorum , quorum 
Irbasuot: quaere et: $ity leU esi^ ea sancitttr ratio, quae impro- 
tofa est: Si mentiorj alio a ie relegari voUf: boc erat impuoe 
in^, Bam ab amico illo relegari non poterat; yerba: «iibtfroiifta 
jM^fntfu ton^a sensum nulTum^ ne^ absurdum quidem babent* 
^tra^amulac probaveris: locus^ verba: aUumj quo long. ahs. 
Mmis enunciati loco erunt , primarium vero iUod : 8i mentior, 
lir km miki suhurhanus est vel sit. Sed posteriorem modum 
i^ libri optimi jet plarimi admittunt, neque aut sententia^ aut 
pi Jtfaecessit, indicativus. Nibii enim jmprecationis bis inest) si- 
Medbasi qualis in illis Fast. 4, 227:^si tndtUiar, inquity 
* Ultimaf qua faUdm^ sit Venus iUa mHiij 

M siniplex contestatio: tam rera dico, quam vere in suburbano 
iHisam. Ita per indicativos locutus est Eurip. Medea t. 411* 
^ ^Avm notai4&v uQdhf ^foypoviri nayal etc Claudiao. in 
Ktop. l^ 350: ^ — si talihusj inquity 

« Crediturj et nimiis turgent tnendocut monstris; 
Jam Hestudo VQlat, profert iam comua vulturj 
Prona petunt retro ^uvii iugaj Gadibus ortum 
ArmenU tesere diem etc. 
W^i smum, quo lon^tus absim, quaere significant inventum alium 
P^locum non iri;^ supplendum enim cogitatione: si poles. £a 
poia regniit.in iis praesertim imperativis, quibus praeponitur: X 
N Am. 1, 7, 35. Art^ am. 2, 222. Pont 1, ^y 61. et alibij 
Pert etiam illis Met. 6, 201 : " ' 

^ Ite sacrisy jproperate saiiris laurumque capUlis 

■ Ponite; 
acerbam perorationem minus cepenmt interpjretef. 



VII. , 

' lofcr. Ad suum Uhrum Francof» Ad Pertlfom BeroL lAhros 
P^dot suadet modo Naso piieUam Firckb. Berol. Juhet episto^ 
^ u« PerhtUam adeal Aid. 

12' 



180 ^- OYtm NASOJOS 

^Aut inam invenies dulci cnm matre sedentem, 
' Aut inter libros Pieridasque suas. 
6Quidquid aget cum te scierit venisse, relinquet; 
N^c mora, quid venias, quidve, requiret, aganu 
Vivere me dices; sed sic, ut vivere nolim: 
Nec mala tam longa nostra levata mora. 
Et tamen ad Musas, quamvis nocuere," reverti, 
10 Aptaque in alte^nos cogere verba pedes. 
Tu quoque, dic, studiis communibus ecquid inliaerefli 

Doctaque non patrio carmina more canis? 
Nam tibi cum fatis mores natura pudicos 
Et raras dotes ingeniumque dedit. 
i^Boc ego Pegasidas deduxi primiis ad undas, 

4. ' FxssiDASQUE suAs. Pierldusqife. fuas Vatic. piini. Vdt 
tian. prim. et forta^sis Palatinus secundus, lapso, cum enefaAty 
Grutero. Pierideiquey ut solent^ reteres editi cum uHo vel idlplp 
scripto. \' 

- ' 7« DicKs, SKo 8X0, uTTiTsEE* dtces 8*0 ui we vw»*cA 
Bersm. Pirckh. 

11. Tu 9U09UE* ,Haec tpioque Patean. dic JMTtisis comwpi 
Reg. Put. Busl. Jun. Pirckli. Bersm« tredecim alii et ed. BoiMli 
dh. scrtpUs ccmm. Bem. dic iu diis Reg. pro t. scr. dic «l tk 
comm. Crer. dic musis et carminibus quvA inh* Seguer« MlB 
qiftd tnh. Guelferb. e$ quidj ut ^id, inquit alu« 

12. KON PATRio. num patrio Vatic. unus et Seguer. 
fofno Leid, prim. Ditciaque Francii Tel Hoogstratani fuit 
mentum. 

13. NAM TiBi CUM FATis. Codd. trigiuta duo , Inter (pBM 
Palat. prim. Guelferb. et meliores omnes, cum veit. edd. oamibois 
fatis, reliqui libri : facie. Hli in scbedis Heinsius olim adscripsecat: 
male, boc Scbraderus probabat propter v. 33. sqq., ita tameo, irt 
coniiceret: cicm vitOy coIL l^ 6, 24. Burmannus ctim Eatis kim^ 
|>retabatur non. indocte, cfr. Mythogr. Vatic. p, 40., quod taoet 
simplicius fit in Tulgata scriptura ex locis, quales bi: Pont. 4, 9y9t 

Atque ego sl fatis genitus melioribus asem; 
Fast. 4, 232 : fatum JN^aidos arhor eraU / 

14. ET AARAs. Et caras Guelferb. Yatic. prinn Gottoipk 
Rottendorpb. Clarjtas coniiciebat Heinsius, improbante recteScnn- 
dero propter ea, quae sequuntur. ingenuisst dedkt Berol. 

15. 900 £60 FEOAsioAs. iloc fcgo^das Guelferb. a pt»n* 
pegaseas Palat. prim. pegasias Moret. m. pr. et sex. fdasfti 
jSCNiiri Leid.' prim. pc^osidts ab undis Gall. ^ in undas Paiat. se& 

' Pirckb* Bero* 



I TBnmY» ij». m. Ei« VII. isi 

Ne male fecimdae vena pericet aqnae. 
'Priirus id aspexi teneris Jn virginis anuis: 
-»- Ylqoe patety venae duxque comesque fui. 

16. Ks MALE FECtJNpiJB* Nb mole 6 fundo Palat. priau 
Gaelferb. ab antiqua maDu, la rasura tamen vnl^atae lecttoDM» 
nale effnndo BerbL fnble e /iiitde Seguer. molee, ve) fniileae /iindo 
codd« v^nti tret , inter quos meliores omnes exceptis Bern» et 
.Bersm, malee in fundo ReL maU fundo Crev. ' Nemideni noTi, 
«oiM^leam pro Taen^ro dixerit: coniunxit utrumque quodammodo 
'fenr. ad Virg. Ge. 4, 467. 

17. PAuavs XD AsvE^i. IVninw el asf. Buslid. Palat. sec. 
Bersm. cit septem alii. iVtmus «il a9fm unus Heiosii. Frmiiis tJ' 
ompfeapus fo». Pirckh. 

18« UT^UX FATET, TENAE DtTX^^lTB ETC. Sic Palat* pnm. 

Serr, Moret. Comb» VUme pater venae Gall. Pirckh. Francof. pro 




fah 

■lcr nemo Polit. prim. per^ pafrias Berol. pater naii Putean. 

I fifer nofts Crev. Reliqui codd. omnes: pater nate, iiisi quod 
^lferb.; fnaet nate^ vett. edd.: pofer ncikis, — His ita accui^ 
ws propositis, atque a Burmanno factnm fuit, audi praestantiorun 
tntiomim de hoc disticho iudicia. Heinsius nihil nisi: „latet ul-' 
to^ adscripsit. Schraderus Emendationum p. 225. totum pro sup- 

{ (ontio proscribit, quia mhil in^ eo dicatur, nisi quod in prioribuSy 

^oiaiDgrate repetantur: primtis, venae^ duXj quales repetitiones 
^pna esse versuum' spuriorum iadicia constet, quia: patet venae 



I lotdhgi nou possit. Huius argnmentationis pars maxima eluditur, 
A cum libris plerisque legas : Uique pater nalae et Intelligas do 
pnfigoa, quam Nasonem habuisse lidem faciunt Pont^ 4, 8, vv. H, 
^' Tr. 5, 5, 19. Conferes autem locum simillimum Statii Silv. 3^ 
y^S- 5ic, ut mMter amas etc. 

Je ooverca dictum. Lucraberis inde meliorem Heiosiana versat 
^ interpretatiqnem : illam eoim redarguit cum res ipsa^ notissimis 
*«w ous aevi poetriis, Plotia, Hostia, Sulpicia*, tum sequens versiis 
^. aniffladvertente iam Withofio. Sed tamen vel sic primum ora- - 
tioms quaedam scabritiesi , ac deinde miira librorum disco^dia iudi- 
•«wm xnoratur. Verum et hos et Schraderi, qui restant, scrupulos 
^% nisi coniectur^,^ posse desperandum est. Potest igitur noster 
•'^'i^e: Primus ut aspexl ieneris m inr^inis annisy , 
. Usque perennanti duxcfue comesque fui. 

Iw anapLorae figura e;t repetitionis olFensionera et seutentiae hiatum 
^ter hoc et superius distichon qmolitur. Ingenium perennare dici- 
"•f) Pt amor Art. am. 3, 42. quod verbum cum de perenni a(«ia 
*WiJperent librarii, sive. quia vena substantivum proxime. praecea«<- 
I^) glossam adscripsere-: venae,^ Hinc atque ex erroribus in ipso 
wo Terbp commissis, uti et Fast. 1, 721; 2, 265., istae scriptorae 
^mxm natae sunt, quorum Putcaneus proxime a vcro abiest, Po« 



189 p. oviDnt«ASc»a8 

Ergo Bi remanent ignes tibi peotoris iden^ 
20 Sola tnum yates Lesbia viucet opus. 
Sed vereor^ ne le mea nnnc fortuna retardet, 

Postque meos caisus sit tibi pectus in^rs. 
Dnm licuit tua saepe mihi, tibi nostra legebam^ 
Saepe tui iudex, saepe magister eram; 
25Aut ego pt*aebebam factis modo versibus aures^ 
^ Aut ubi cessaras, caussa rubOris eram. 
JPori^itan exemplo^ quia me laesere libelli, 
Tu quoque sis poenae facta ruina meae* 

28r poenae faUi secuta, ' 

lit. prim. et Berol. soli interpolationem passi videntar. Reliqa^ 

quae motavinius, partim ex codd. desumpta, partim levissima eMB 

^▼tdes* Post lioc distichoD sequitur isltoc: , 

Tunc quoquej «i forsati nostrum delevU amorem ' ■,', 

' TempuSy eram magno iHnchf^ amare tUn 

in Pala^Hno primo rouitisque aliis codd. leriter inter se discreMrfj 

Ihis. Aiiest in Guelferb. -Francof. Bern. Reg. Put. Serr. omk 

Tirckh. Berol. Crev. Ex editionibus primus remorit Aldus ao l^liSJ 

,€t cum denuo irrepsisset aut Scaliger ipse, aut qui eius autit^ 

obtemperaverunt. Confictum Schraderus putabat propter st 

ram: <;eneris dwcque etc. in priori versu« At ego ex opiuione 

quam Sidonius Apollinaris sequitur epp. 2, 10. his Terbis: 

fliscere, quod aaepe vergum CoriHna cum suo Nasone cotkwim 

Hid Perillam de Corinna, Corinnam de lulia maiore, ut puto^ 

- interpretabatur , versu tertio huius carminis fortasse de Scriboiill 

somnians. 

19. si EEMAKCKT* tl monefint Pntean. et duo. Hancli 
sequentem ^ersum omittit^ Francof. 

26. TiNCKT. vijicit Bersm. Busl, Pirckh. Crer, et septefll 
cum octo Tett edd. vincaP Leid. prim* 

21. SED tcreor^nke te mea nunq^ Huuc Terborum or- 
dinem Helnsius constituit secundum Putean. et duos tantum coddi} 
ex nostris accedunt Guelferb. Bero. Be|*oI; Sed ne nunc titeaJl 
Hfneo Mor. Sed te ne.mea nunc tres Heinsiam. Reliqui ottifl 
cum vett. edd. : Sed vereor he nunc mea te fort, Vers. seq. Ptt* 
que meos casua Francof. et fortasse Bern. Vers» 23'. tua ecrifl* 
m%hi Bu^I. legebaa Serr. Vers. 24« iuus iud. duo Heios. 8, fii 
itid..Reg« ■ 

26. CE8SARAS. cessahat Palat. ' prim, ' cestares Guelfi 
IjSkg* Berol. Crev. et ed. princeps Heiusiu 

27. xxEMPLo, ^vijL me. es, quod me Bem. qui me 
Foreitan ix Ulo qno me l, l. Schraderus, 

28« rv 9UO9UE SIS 70XKAE FA^TA liUlKA MKAE. Pi 

iiieptia» librariommt Nuno quoque $U p* Mor. f. Kr« $m 



TBf8TITttU0« HL KL. VU. |8S 

|Pone, PejriHa» mcitfim: tdQtoniiiiodo fenmia wm mt 
I Devia^ nec scripU^ discat aoiare tuis. , 

leg. dnplex est in Iioc versa scriptura: altera interpolatorani li- 
Korum, quorum: facia wctifa Vatic, prim. Polit» prim. Gottorpb. 
Paht. $60* et duo .Heinsii : fala secuia Guelferb, cod. Bersm. aua 
neiosii et ed. prtDceps eiusdem; altera Palatini pr^mi et reliquo- 
liin codd, et vett. edd.: facta ruina^ nisi quod Cre?.: fata ruina 
«t Ser?. : poenae pars Igna facta meae, Si neutra istarura lectio- 
^m intelligi posset, excusari possent doeti viri nova molientei, 
Daosios; iacta PerUla meaey Muretus: facta remisaay editor E\e* 
etonim Etonensium : facta severa ; si par esset utriusque auctoritas, 
(osset verum esset, quod utrique simillimum esseti a nobis oiijQ 
(ropodtum: facta wpina, ea sensu, quo Seneca ep. 49. init: '$u^ 
fiftu<,el negligena usurpavit. lam vero utrumque, fatn aemta 
^/tfda rtiina explicatum suum habet, modo n/e esen^plo poenA 
jHpe coniungantur, quod ab omnibus Lnctenus factum video, sed^ 
^j^h per se seorsim iutelligatur: eodem exemploy quemadmodum 
^Oius AstroD. 1, 460: Crediinus exemploy quod analogia explicat 
Sealiger, Bentleius non intelligit, ex usu linguae latinae ne Jacobus 
{ttiMD Yir Dss. ia programm. X.ubeceD5i 1833. p/ 22. adstniitj 
IPftis, Tristium imitator, 1, 414: ' ^ 

: */, ^ Cemimus exemplis oppida posse mori» 

|pv cum sit codicum impar numerus, fides non eadem^ origo 
|itwpolationis apert^ in scnptura: fata secutaj denique intellectus 
;|» interpolata forma multo, atque in altera expedjtior; re^ omnis 
l^i^erit, ^ul atque demonstraverimus, quid sit; Tu quoque ais 
llJWM facta mma meae. Figurate locutus est poeta: metaphora 
Ipar «atis ipsi consueta , qua ruinam pro infortunio ac supplicio 
p> saepissifiae posuit. Porro metonymia nequaquam insolenti nd- 
**« f^ dixit, qui ruinam patitur L. e. calaraitatem accipit. Hu- 
■s figorae in hoc ipso vocabulo exemplum' in prontptu non habeo, 
tenim nego eo ,opus esse: rem eandem certe babes in illis ver- 
r^ 1| 9| 17. sq. : J)um stetimn$y i/urhae quaHtim satis essht hahebat 

, JVota quidem^ sed non amhitiosa domus; 
.. ^; At simul impulsa est^ omnes iimuere mlnam; 

!ioeDMp8um stare, domum impelli? numquid cum domus ruina fie- 
^(Met. 15, 424.) ipse fiebat? lam si Perillam ruinam poenao 
^/Sm dicit poeta, facile eius mentem ^equ^, «i agaoTeris 
«wter locutum «sse "Fast. 1, 623. sq.: , > , 

^ Vlcta iamea vinces, eversaque Trola resurges: 
Ohruet hostiles ista ruina domos; 
«ontrariam autem >sententiam posuisse infra 6, 14, 22. sq.s 
Area de nostra nunc est^ iiU facta ruina : 
Cohspicuum virius hui* tua ponit opus,. 

29. ^oNx PEHiLLA XTC. t)eme Perilla Jun« iantummodo 
Wflo nutla omnes libri scripti atque impressi praeter Pirckh* ReL 
^quipque Heinsianos, qui receptam ab Heinsio scripturam habe- 
™j ct unum eiusdem, qui : femina rara. 

^* DEYiA| Ksc SGRirtiff. Quod cum Heinsia cxhibeimis 



30 



184 F/omnmsQNis • 

Ergo deitdiae remoye;^ doctissfnui, caussa^, 

loqiie bonas arte$ et tua sacra redi. > 

Is(a decens facies longis vitiabitar aimis, 
Rugaque iu antiqua froute senilis erit; 
d5 Inilciet^ue manum formae damnosa senectuSy 
Quae strepitum passu non faciente yenit. 
Cumque aliquis dipet: fuit haec formosa, dolebis^' 

Et speculum mendax esse querere tuum, 
Sunt tibi opes modicae, cum sis dignissima magaUri 
40 Finge sed immensis censibus esse pares* 
Nempe dat id^ quodcunque libet fortuna rapitqaei 

40. dat id cuicunque* 

Futean. Serr. Pirckh. Jun, exc. yoss. Rel. et duo HefnsiT alu lib4 
•uppeditarunt. Dev\a neH tiall. Dema ne scHptia Palat. mMi 

' Polit. sec. Francof. Bero]« CreT'. et septem Hansiani. DemmM 
icripHi Reg. Mor. Busl. et alius. Deviane a acripiis Polit. jMlKi 
Keve vir nec acriptis Bern. Neve' tnr a^ scriptis Guelferb. a jtf 
m. cum reliquis Ubris omnibus, praeter tres scriptos et ex edH 

. Bononiensero, qui: Neo itivenis ecripiii. Unus praeterea: Neve^ 
a ffitmim^ dtsc. Yides item in hoc, ut in superiori disticbo., dii<f 
plicem interpolatiobemy alteram paucorum impudentissimam , alte* 
ram fraudulentiorem^integrae Itaforum familiae, sed plurium 
terea libronim, atque paulo adte; notabis etiam hic^ ut illic, 
tianeum primum raedinm esse inter verum et fraudem. Gron< 
Observ. ' 2, 3. legentem : femina ne M Deviaj neu ecr, iustis 
causis non sequimur, Reliquorum commenta obli?ioni 
cupimus. S 

32. BOKAs ARTES. t/uas ortes BeroL 
35« MAMUM, G)dd« solus Bersmanni videtur habuisse: 
msy edd. vett, tamen omnes ante Aldinam secundam et nmltall 
posteriores. 

36. sTiiiFiTUM. strepitns Guelferb. Polit. uterque^ ^^*^ 
cof. et octo minoris rei: eqitiones hoe habere temere quidam aHi 
firmat. ' 

37. B0LXBI8. rubeli^ tlnus Medic. dolebil floril. BeroL ll: 
Vinc. BelloT. Spec hist. 7, 119. ^ 

• ' 39« suNt TiBi oPEs. Palat. prim* Guelferb. et mdioqi 
omnes codd.^ numero trfginta ^t unum secuti ^umus. Reliqui ca|t| 
Tett. edd« nostris: Sunt et opes. 

41« ' DAT iD , 9UODCUN9UB LiBBT. Aute Heinsium in e^: 
tionibus omnibus legebatur, queoiadmodum etiam codd. looge 
rimi liabent: Nempe dat et quodcimque. Nam spli ex tot 
Fut« Gall* Bem. Jun. X.eid, pr. et dua alii: dat id qitodc 
dat et quaecunqve Pirckh. Rel. et cuicunque unus Mediceus. 
culam idy quam tacitut Heinsius admiserat, retiuemus, alteri 



; Ini9 et est saBifo qm moAo Oroemi9 etat ' 

BiDgula qnid referam? nil non portale teDemuflri 

PectQrls exceplis ingeuiiqae bonis. 
h egOy cum patria caream, yobisqne, domoque; 4S 
^ Raptaque, siut, adimi quae potuere, mibir 
[ngeuio tamen ipse meo comitorque frv/orque: -^ 

Caesar iu faoc potuit iuris habere nibiL 
Duilibet banc saevo yitam mibi finiat.eufl^} 
I Me tamen exstiucto famai snperstes erit 80^ 

Dnmqae suis ^ieptem victrix de moutibus orbeiBi 

Prospiciet domitum Bfartia Boma, legar» • * 

61. 8018 Tictris omoein de« 
l, ■ . . 

i^m parti nee ipse «atiii confisus saasit: iai ftot cuicimqM* f 
QuklQ igitur libroirain podssimQni sequamur aoctoritatem in 8cri« 
l^etper se booa, et, si eum altera conferas, condnnitatui^ aomiim 
inertabiliore? Viocentiam idem legisse in Tetustiore nostiis omflM 
«libro, certe cinBnnque non inyemsse eidstimo: alioqoin non ita^ 
tfe^t^ interpolasset buoc yersum: 

Largiiw quodcunque Ubet Fotiuna rapUque* 

tt., iRTTs «T tsT iiUBiTo. CWu8 ct est suUto Bcrol. lU 
fcw» suhto Busl. r%i cenms 8ul. Reg. Fii fuhiio pauper Rel. 
«tdoo. Fiijracilia suliio Mor. Vinc^ Bdlov. et septem. JEsu8 
{• ert fiiteo Putean. J^elttif esl 8ii&t(o Crev, Eodem modo'f>ro: . 
^m» libri alii: crassusy alii: ffrossus^ singuli: gos81i«, CuruM^ 
*w», alia. . ^ . 

43. siKGxrza. ^vw repkra^i. Palatinus primus cum dimi* 
4ato iere codd. numerq et vett. edd. Iioc tueturj Guelf. Franci 
lt idiqai;, ^ingiila ne referam. 

4i CTTM PATRiA CARKAM. ^ itoii carsam fairia Guelferb* 
^"^ pofria viginti Ueinsiani partim meliores. 

49, 9V1L1BET. Beg. a pr. m. Busl. et fortasas unu» px^ tl-» 
«Naugerii correctionem habebat: Qui Ucei. 

Si» SUIS SBPTEM VICTRIX DE MONT. jMlt8 Victrl* omildm 

*^ wnsu egregio^ neque versus conformatlone , cum si illum 
^^^ omnem laogueat, si Lanc^ domilutn, e codicum numeroi 
V^» pluris faciebat, atquc oportuit, Heinsius edidit: Vatic. prim. 
^«elf. Politiann. Paiat. sec. tribus aliis et prima editione. «t*i« 
*?*««n Se^^ et aUus. Dnmque suum i)icirix Seguer. Dum eepterti 
***^ omiiem de iw. Comb. Reliquorum librorum neque «criptu» 
^^^ impressus quisquam discedit a meliore scriptura^ quameluga 
^•'ocatiinyg^ 



^. 



Tu qoio^iiey qmm 6fai4ii maoeat Sdliem «fiW^ 
Hffuge ventucos qoa potes luiqae rogps* 



VIH- i 

J^uuc ego Triptol^ qaperem couscendere curraJ 

Misjt itt ignotam qui rude semen bumum: 
!^unc egQ JMtedeae veUem frenafe dracones^ , 

Qoosi habuit fugiens arce, Corinthe^ tua: ^ 

<» Nunc ego iactandas pptarem snmere pennas^ 
Sive ttias, Perseu; Daedale, sive tuas: 
Vt tenera nostris eedente volatibus aura " j 

Aspicerem patriae dulce repente solum, 1 

54. ^vx pons. quo8 poie$ Foteaa» qucm poUs GaU. Uoc«j 
Pirckh. Franc Leid. prim, fiero. et tres quatuorye. Novanun nJ 
i!viii ^pidi Leid. primi seripturaiD : ip9a rogo9 poteruat proboni 
ne aut qino usque^ aut qua artej ut oliin quidani) cooiectent» 



; . vni. 

Int cr. ; Pafriam </t suos vliere ieeyderat Ald. A snpeiiori BOi 
ieparatur in cddd. Palat. prim. Gueliferb. Put. Francof. Mor. BoA 
Jun. Leid. prim. Firckh. Berdl. Seguer. Crev. <aliis, atque pnnii 
editione. GIoss. Francof. a sec. nu: Nova episiola secundxsi 
quosdam et aMoquittir atrfor quenilihet* . j( 

1. coNjscXNDERE cuRRus. consUtere curru Tadc. praK 
Guelferb. a prim. man. Palat* sec. et unus Mediceus. * 

• . 2. iGNOTAM, ignaram Richelian. probante Burmanno. T4 
confer Met. 1, 134: Fhictibus ignotis ineidtdvere carmoe; 
Virg. 6eorg. 1, 60: 

At priusj ignotnm ferro quam sciniimua aequor* ^ . 

8chraderus tentabat: immotam. Santenius denique, probata sdHfm 
in versu priori Leid. primi scriptura: currtm^ in hoc legebet: ^i 
rude. Sed restabat^ ut quis rude semen mutatum iret^ fort^ 
iRuxilio scripturae cod. Seguer.: rude nomen. Yerum est inteUigl 
^ec illud posse, nisi dnplicem hjpallagen animum inducas^ igatitB 
apud Virg. Aen. 6, 268. 8, 542. ', 

^. . TELLKM. maUem Vatic. prim. Palfit. sec. <3roelferb. 

5. IACTANDA8. iac^nfes Palat. prim. octo Heinsfi et IkmMI 
fxcepto Guelferb, iactatas Heinsii quinque. portamtes duo. 

8. PATAiAx DULCX 'AErxMTt soLUM. pafHo^ Ifcki ritM 
meae Voss. jro v. scr. 



I TRnrmi ua^ ul ku vm. fgf 

^esertaeqiie doiiras Talttis, menioresqife sodalea^ 

I Caraqae praecipiie coniugis ora meae» lo 

iltulte, quid baec frustra votis paerilibns optas^ 

Qoae mn ulia tibi fertque feretque dies? 
Si semel optandum estj Augustum nuroen adora, 
. Et qnem seusisti, rite precara deum. 
le potens pennasque tibi curmsque yolucres - 15 

Tradere: det reditum^ protinus ales eris* 

^ Tuhunu ^ 10* ora tnilii. 11. quido frustra, 15. Dle 
tibt pennasque potest currus^ue Tolucres. 

9. DOMirtf rjrLTVs* Heint* ad o^iotAmror Titaiiclcai%ine 
pins correxit: vnltum; cuius jgeneris plnrima in poetis moito in ta« 
vm cqriodoribus reperiuntur. Nam de tensa niliil ^pericUtai^iil^ 
U domttm de familia accipiamus, ^ 

10. MEAE. mihi Busl. ReU Berot. . 

\ H.^ fuio BAEC FRUsTaA. qwd hoc qmn q ue Hdnsiani^ypijma 
cmeditio et noster JElelaDd. Isti neque sunt multi, neque Hein^ 
{^^''Ktio: qfuid o^ si penitius inspiciatur, locum hio habet* Adiuva* 
M ettim sententia et augetur opppsitionis eificaoia pronoroine de- 
DODstratiTo. Burmanniani sane stnporis est putare agi hic de re- 
woqaocuaque mod.o eiHciendo, sed tamen ne ille quidem ineptire 
Jotaisset, nisi JJeiasiana scriptura ei nocuisset. 
^ ,12. VLLA ^iBi FERT9UX li^FCRT^UE, uUa fuli$ ferfqui 
|iatic prim. Guelf. Falat^ sec. Rottendorf. His nominibus lectis, 
l^ scio, iapiiahi iudicasti de scripturae pretio, niliil nos auditurus, 
^ ^l eieg^ntissimara esse affinDaverimus. Ac iure quidem ; . tibi 
l^onomen cave, otiosum esse credas ;, spectant ad illud e sequenti- 
P8 rerba : quem sensistu Debilis esset ea ratio, si sibi opponeren- 
^vaoitas illa fabolarum et sensus praesentioris numinis. fertque 
M^^fpie Palat. prim. Guelf. et duodeTiginti alii, dies f» o. r. q. 
I**» Francof, Seguer. et unus vel alter. uUa siU fertque Bonon. 
V^ ^ mi tdla fertque Krckh. 

■13. jLUGusTUM KUMEN secundum Hafn. et Sledon. verura el 
^oois TidetMr. Quamquam reliqui libri «mnes: Augueti* nomen 
Ncof. Putean. , ^ * 

* W, «KugisTi. loe^isti Serr. Mor. pro t. scr. et quatuor. 
I^Heinsius olim et Burmaunus in prima editione ediderant. 

15. ^ 11^1 — cuRftus^UE, . Ita codicis Palatini primi auctb- 
*^te) longe illa maiore, quam reliquorum librorum omnium^ tradi- 
^ W, uno quidekn^ apice omisso in : pQtes pro : potens, Tacit. 
^^^i 70: neque \uoendiy neque vetandi potene, lUe iihi ca- 
l^, lH>le8f Crev. cureueque volantee Bersm. currumjfue tmlafi'- 
^Pirekb. et quatuor codd. cum ed. Bonon. Reiiqui libri omnet: 
^ ^ fennaeqae poteet cuprueque volucree^ 

^^* BRI8. ero Serr* et Seguelr. a s. m. 



prMHi 



18S F« Omn N480NIS 

Si precdr Iiaeo} Deqoe eniih possam ni^itt pt 

Ne mea mnt, timeo, yota modeiita parom. 
Forsttaa hoc olim^ cum iam satiaverit iram, 
90 Tonc qooque sdlicita mente rogan^s erit ! 
Qnod minns interea est instar mihi moneris am^l 

Ex his me tQbeat qnolibet ire loeis. v 

Nec coelnm, nec aqoae facinnl^ nec terra, nec mm^ 

Hei mihi, perpetuus corpora languor habet ; 
25 Sea yittant artus aegrae contagia mentis^ I 

Sive mei caussa est in regione mali: 
Vt tetigi Pontum^ vexant insomni^^ vixque 

OsHsa tegit macies, nec iuvat ora dbus. 

|7» fMau lA» eum se tatiaTerit iia, dO. Tmiu 

£t milii* 

V 

17* 81 «^ paxejLiix. 8i preUr hoo m e. poaswik^ nwkn 
Palatk prim. fcoc etiam Guelferb. Bersm. Rel. et pi^oce^ 
possim ex udo Italico admiserat Heiosius. maiora rogare Ti^d 
duo codd., iDter quos Guelferb. Palat. sec., puto etiaoi reUqfni "^ 
; notae; hod Palat. prim., FraDcof., Putean. Burmannus ^juasi 
ptur^m ,,librorum fere omnium" recepturus «rat, Bisi statun § 
retur^ in hoc uno interpolatoribus prisds cautior, 

19. Roc — XRAM. haeo olim Puteao. et octo HeinA 
oKm tres eiusdem. £x solo Juniano Heinsius ediderat: cum $$ 
tiaverii tro, nuilo ex nostris libris agnoscente, nisi quod Beio.f 
Stettleri coostiterit fides, babuisse oportet : oum se satiaoeril i ^ 
Noi quod res exigebat fecinlusy caeterum Heiosii iudicium reT( 
tets, quo illud^ quod librorum consensu excluditur, leviter prae 
, perTidit, scilicet tainlevi discrimine, quo Palatini primi script 
irae Tulgatae: iram, quam mutare ausi non sumus. 

, 20. TuNC. Ita libri longe plurimi et praeter Goelfob. 
Futean.i qui: Tu/m tu^ntur, edam optimi. 

21. 9UO0 MiKTJs ETC. Hoo minus interea^ quod ai 
munerie ampli Barberin. j^uod minus interea eet ad instar 
nerie ampli I^landinus. Hic certe librarius Toluit: eed ai ^ 
8tar etc ' «ai 

24. Hxi MiHi. Praeter Vatic. prim. et Palat« sec, quof m 
, quendos in scriptura : Et mihi^ Heinsius putavit, et dnodedm 
' aii, duos nosfros, qui : Heu mtlH, omnes iibri aut : Ei cum 
a pr. m.) aut cum Tett. tdd. : Hei mihiy quod sensu nostro 
tandum non fuit. Sequitur eoim meum malum; quamobrem 
dicetur: Hei mi7U, quam: n^i hahet. Vers. 26« ' Siioe mea 
oii et regione Leid. prim* 



TBISTint UB. OL JUU TIIL |89 

biqoe per antiiminifli percm&fo fr^ore pnmo 

'Est color in fofiis, qaae nova Imsit hiemflr^ 90 

B mea membra teuet: nec viribiis ^evor oilis; 

Et nanquam qneruli canssa doloris abest* 
^meUns yaleo, quam corpore, mente; sed aegra est 

Vtraqne pars aeqne^ binaque damna fero* 
iaeret, et ante oculos veluti spectabile corpiui n 

Astat fortunae forma legenda meae. 
^omqae locum, morf^ue bominnm, cultusque^ flo- 

numqne 

Cernimusy et quid sim^ quid fuerimque subit; 
rantus amor necis est, querar ut cum Caesaris ir% 

' 29. Puicvsuts niBonJt nmoh fMretiMtff Palat,sec.Bennu 

frimttmJun. ^ 

30. 9UAB NOTA. (jffio nava Putean. 

S& ABTAT — jitEAE. A$tat 0011 quidem meliores omnef^ 
teeiPalat. prini. Guelferb. et duodeyigiDti Heinsianu Reliqui 
NiTett. edd. : J^ians. Verom forma legenda dod taotmii pta»- 
N» imdetrigiDta Heinsii, oostri onmes, sed etiam optimi cuiusvit 
Wiie, Palat. prim., Itali, b. e. Yatic. prim. Politiani ntenjue, 
Wab sec. Guelferb., tum Francof. Bern. Putean. etc' Igitur 
Mb. et duo cum ed. Bonoo. : verenday Hamburgentis : lugendOf 
^n: henday ed. princ. : tacendd; qui restaot libri, ut yides, non 
ilti: videnda, qood in octo vett. edd« nostris extat^ De int^rpre- 
ione sitias formcte legendae desperandum noo Tidetur, qoamquam^ 
Hdnsium audias de apographo; Edicti, quod secum abduxerit 
^fl) abundant illa verba : veluH spectaUle corpus* Igitur aut^ si 
l^pse copiungas legere formam^ cbgitab^ quasi de pictura aliqua^. 

E^ legi docet Serv. ad Aen. 6, 34 ; aut si iigurate dictum acci- 
. ' pru forma forPunae legendae^ ut forma idem sit ac «pectes 
■JDt. 3^ 9, 30., ad partes vocabis exempla eius verbi insolentiora, 
■quo ?id. Markl. ad Stat. Silr. 1, 2, 267. Hejn. ad VirgrAeri; 
^ S15. Valer. Flacc. 4, 440. : iProskna quaeque legens; 

tfidem facere videtur eoriuo, qoae de origioe locutiooia Serrias 
nit ad Aeo. 6, 34.. 
i 37. I.OCUM — soKVM^tTS, locos com edd. tett nostris 
■MediD plus minus' codd. cultumque Moret. Leid. prim. $ono$qtte 
^ wripti, princeps editio et veteres nostrae* 
I 38. ^uiD 8IM) 9UID puEKiM^tTK. ouis ttm qu%$ f. Palat» 
P>B* Res. Segoer. Crev»^ qtii ttm qui /. Guelferb. Psdat. sec 
pttcof. JBem. Put. Gall. Bnsl. Bero). et ed. prioc. qm$ $m qiil 
f^i prim. qu% siw quxd exc. Voss. fuerimm Serr. 

39. 9uiAAa UT cuM. Haoe scripturam ex HdosiaDis libris 
«atlaus primuS) Fraoc. et fedecim partim TulgareS| paxtim ignoti 



t 



I9Q ' f. Omn NiSONIS 

40, Qnod nbtt offensas vindicei; eiise «na% 
At quoiiiam semel est odio civiiiter uaos j 
Mutato levior sit fuga nofstra loco. 



IX. 

Jtlic quoque sunt igitur Graiae, quis crederet? nrbesy 

Inter inhumanae nomina barbariae. 
Huc quoque Mileto n^issi veuere coloni, 

Inque Getis Graias constituere domos. ^ 
& Sed vetus huie nome% posiitumque antiquius mrb^' 

6. positaque.' . 

cum prima edttioDe tueotur, ex nostris Guelferi). Rel. et vett ed4 
Reliqui: «1 de Gaes.^ vm quod tres: u% tkm C*^ Jun.: til lt«% 
S^erv*: tc* iam. ' _j 

40. XN8B suAS. ipse suas Putean» iUe auas Seguer. nt 
MMw exc. Vqss. . 

41. AT 9V0NIAM. Palat. prim. et optimi quique Heinsla» 
iditer jion habueruntt Aut quan. Guelferb. Ser?. et sex Haol 
cum* prima iUius et veteribus Bostris edd* £1 quon. Gall. YeHf 
42« «tl mea fMma loco Bersm. aU mihi poena Um Leid. prim. 



Inscrr. : De Medea Francof. Epla ie eadem Berol. ep* XHm 
Purckb. AheirU terram liarraf nece Naao notatam fierol. Pirckb. 
Unde Tomoa dictus Aid. ^^Quosdam codd." superiori connecteft* 
notaTerat Heinjsius. ^ 

1. suNT — VABES. suftl wrbes Gtaiae quis^credere posMl 
Moret. et sex Heipsiani cum TCtt. edd, nostris. sunt nhis greifi 
fiuls crederet urhee Seguer. sunt unquam Chraecae quis criM^ 
v/r^ Jun. sunt u/n<(uam quis Ctraiae crederet urhes^ Puteai^ ss9t 
urbes Grdiae quis crederet unquam Palat. prim. Gueiferb. in raiuit 
et punctis suppositis, Rei* editio princeps* 

3. TENEAC. incwere Berol. , 

5. SED — URBK. 8i vetus Falat. prim. positaque Gim' 
Palat. sec. FranCof. et rix deceih Heinsiani cum Tett. edd. nostril 
omnibus. Si qui inter illos meHores sunt libri, Italos puta ^d^ 
abnum esse, ,nam de Palatino primo, Putean. Bero. Bersm. ezc 
Yoss* alterum constat. Si lCTis videtur discrepantia, quia, «ut to^' 
leat) proKkna stbi nomina copulaverint librarii, obstant scriptunes 
fmUqnfi^ tti whii nareiii utraqoe codidbus tmdita^ non iBdefl^ 



j TRISTmi UB. IIL SL. IX. {91 

' Consfat ab Absyrti caede futsse, loco* 

\^am rate^ qnae cura pDgnacisi facta Minerivae 

Per non tentatas prima cucnrrit aquas, 
oipia desertum fugiens Medea parentem 

Dlcitur his remos applicuis^e vadis. 10 

)uem procul ut vidit tumnlo speculalor ab alto: 

Hospes, ai(, nosco Colchide vela sequL 

17. noflco, Colcbide^ rela, veoit. 

ed ex eoniin nnmero, qui: fioalUmqueswvsint: quamTls lioc de 
eptem tantum constet» Credibile autem non est eos , qui : poiU^ 
«m^ pro: 'po»ita((Ue scribendo ermyerint, statim reliqua corru- 
«sse. Probabilius multo est modo hac, modo iila rati«nfe locum 
entasse, quem ita scriptum, uti exbibuimus, non caperent, Nam 
Junnannus quoque dubitasse Tidetur, utrum rectius diceretur, j)o- 
iw nomen, an ponere urbm futrumque dici posse intellexit; da 
wstrtmo Tid. Fast, 4, 812. Manil. 1, 783. At nos utrumque di- 
!^m a poeta affh-mamus. Nam nisi quis forte adverbium anUqnUig 
wmparandi gradu, nam ani^lquum babes Past. 1, 641., repreben- 
uat, zeogma illud tam Ovidianum spoponderim , ut quod maxime, 
n^Fast. 2, 260; 3, ^26; Met. 13, 623. Addo acutum Schra- 
aeriiadigiim bis verbis pronundattim : „Mibi non satis latinumvi^ 
^f', Sed constat huk loco fuisse ftomen ab Abt^i coMde} ideo 
Nta ffitsse praestaret.?' -> n 

6. AB Abstrti. et Ahs. Pirckli. Rd. et ?ett% cdd. nostrae. 
^\ Palat. prim; ~ amrtl Guelferb. 

^» rjLCTA. stucta Seguer. a pr. m.; a eec.t fukt Mi^ 

KTMtf, 

11. 5^UKM. Quam Polit. prim. Palat; sec. quataor alii et 

12. BosPKS — iTE^ui. Cotchide ^ela venit Gnelferb. Palat; 
^ BeroIinens|s, Seguer. et pauci^ ttosco ColclHde vdd dati uter;- 
1"«. Polit. Bersmann. Putean. Moret. Francof. Reland. Crer. . 
'^* «^d. omnes.^ CokUdus €eki dari Vatic. prim. Cokhidis vela 
^jBem. posco Colchida «eki dari Palat. prim. CfMida vda 
*•» R^. Gall. Serf. Busl. Pirckh. Jun. Leid. prim. Cokhidm 
Nterea -duodeviginti, dort quindecim. Coldiictt ' Moret. pipo varia 
^Pfara. Cotcliide vela dedit duo Heinsii; veki veUt unus, quem 
l^olitiani primum in notis impressis dicit, Gronovii testimonio^ quod 
Jpra posaimus , adjer$aDte. Denique Zulichemianus liber: Col^ 
Y^ ^ela eequi, Haec po^trema loci pessime^ babiti scriptio sola 
^«ensum tolerabihs est, et meruit in ordinem redpi. Is cnim li- 
^«t iB hjs libris et in Fastis non nisiiegc^^a exhibet. Vulgata 
We ab Heinsio huius loci conformatio et suspecta est propter 
*"^res, €t propter scabritiem nbn mediocrem. Hoepitem did yo- 
|iQtAeetam: egregiel puto, etiam socerum dicere oportebat. At-. 
l^ comiQode sane ita additurt CeMkide^ (fiod m abesset, quis fco- 



198 P; OYIDU^NASONIS 

Dam trepidimt Mlnyaey dam solTitnr aggere foi 
Dum sequitur celeres auchora traeta raanud; 
15 Conscia percussit meritorum pectora Colcbis . 
Ausa atque ausura multa nefanda manu. 
Et quamquam superest ingens audacia mentii / 

PaUor in attonitae virginis ore sedet. 
Ergo ubi prospexit venientia vela: tenemqr^ 
20 £t pater est aliqua fraude moranduid, ait. 

, 18« attonito. 

^pes intelligatar, omn^s nesciremus; si sciremus^ Tel A legatnr: i 
BtiSy ineptissimam esset: Colchide, Restat, ut orationis insoleotit 
notemus, cui nequaquam conferri possunt, quae Heinsius ad P»9 
2, 370. protiilit; ilUs in exemplis iiisto sermonis ordini ihiperatil 
tantum sioguli vel plures interponuntur, dialjsiii Tocant gramoM 

tid; huiuscemodi syncbysin num sensus communis ferat, ' 

Atque banc ob causam Heinsius coniiciebat: Hosfts, a»l, 
Colchidi^ vela^ venit: scilicet dissectus yersus manet, cuius ante* 
spersa erant memhra. Sub tertia, quam posuimus, scriptura, h 
Falatini primi et multorum, qui ieviter inde secedunt, poterit i 
tasse verum latere^ 'erui ex illa farragine vix poterit ideo, qi 
corruptio non ex litterarum similitudine derivanda videtur: quoo; 
fsset, non nisi singulari casu legeremus: vela darij usitatissii 
quamvis boc loco ineptam locutionem. Quak^e nibil tribuentes 
IjBcturae subnatae: HospeSj ait^ nosco CokMca vela mari, 
cuius farinae multae proferri possunt, nec tamen receptae scripl 
ex toto fident^ id tantum monemus Iwspitem elegauter dia 
deam^ quae 2, 526. Arf. Am. 2, 381. Met^ 7, 276. Hor. Ep« 
5, 62. et saepissime quasi prae aliis harhara audit. Femioino g^ 
iiere eam vocem semel tantum alibi Fast. 6, 510. Ovidius, 
t^en usorpavit. 

14. TaACTA. facta coniiciel>at Schraderus adducto idoflfl 
Heroidum versu. 

18, ATToNiTAE* attomto ex Leidensi primo (ia no^ 
. pressis Gottorph. nominatur) Heinsius receperat, accedente nc 
lleL sedet ex Firckh. I§eguer« et nno alterove praeterea a Gi 
novio Obss. 2, 3. et Heinsio adsdtum noluimus mutare^ quj 
relL IL: fuit consensu tuentibus. 

ld« TSNEMva. tetemw Guelferb. adscripto saniore tan^i 
Taria seriptara* 

20. FRAVDE MoRANDirg. oorfa. morandua exc Voss. 
UnmidM Polit. prim. et GotterpL pro v. scr. Ceterum H^ 
Aut pater legendum putabaty ne hiscentibus ouidem intei, 
bus praeter Schraderum^ qui probasse videtur. Opos minime 
imere nauticum rerbum, teste Serv. Aen. 9, 98.9 idem est^ 
ftUre^ iter diriuere aliquo, cfr. Met. 3, 690: 
— Diamquc tenei 




TRTSTIVM LIB. lU. BL. IX. I93 

hm ^M stgkt qnaerit, duin versat in omnla xviixiSf 

Ad fratrem casm lumina flexa tulit. 
tms ut oblata est praesentia: yicimus, inquit; 

Hic mihi morte sua caussa salutis erit. 
Proiinas ignari nec quidquam tale timeutia 25 

loDOCuum rigido perforat ense latus. 
^ue ita divellit, divulsaque membra per agros 

Dissipat in multis invenienda locis. 
Neu pater ignoret, scopulo proponit in alto 

Pallentesque manus sanguineumque caput: 30 

^t genitor luctuque novo tardetur, et artus 

Dam legit exstinctos triste retardet iter. 

23. vincimas, 32. moretur iter, 

fet. 2, 140: inter utrumque tene. ib. 13, 721 : slmulaiaque Trola 
lenetur. Vers. seq. dun\ vertit Seguer. 

22. FLEXA. versa Palatin. prim. Leid. prim. Reland. et 



23. viciMUs. ViHcimua meliores habere dicit Heinsius, de 
qwremihi non liquet: Putean. Gall. Mor. Busl. Jun, Leid. priuu 
J^natuordecim illius libri, Bern. Rel. Berol. Crev. ex nostris id 
Mbebant; Palat. prim. Guelferb. Francof. et reb'qui cum vett. edd. 
omnibns id, quod retinuimus. Nam quae res Heiusii iudicio farent, • 
«m elegantiae species et quod littera n per errorem facilius omitti 
qaam addi videatur, vix tanti sunt, ac sex aliorum Ovidii ver- 
wam exempla, in quibus editores veterum librorum observantissimi 
Nectam maluerunt. Vers. 25, ignati — tlmetis Palat. prim. 

, 29. 8Cop0Lo^ FAOPONiT IN ALTo. tumuh prop, Palatin. 
pnm. et duo, ex v. 11,, uti et ah alto Jun. Rel. disponlt exc. 
•oss. Lei(j, prim. praeponit Falat» sec. Bern. et duo. suspendit 
JJ^» Vers. seq. Exsanguesque manus unus Heinsii. Vers, 31. 
'•'*«^ «uo Reland. pro v. scr." nova iardet et Palat. prim. uno 
^ice omisso, 

32. DUM LEGiT KTC, Dtii» hgst Palat. prim. Reg. Gall. 
^* Busl. et qoatuor Heinsii; legat Leid. prim. Bern. BeroU et 
J^' tnste moretwr iter Vatic. prim. Polit. prim. Palat. sec. et 
p^o Heinsii, nuUus praeterea , ne Guelferb. quidem. retardat Pu- 
^^. Gall. Illud, quod Heinsius sine haesitatione pigneratus est, 
"on sine haesitatione loco movimus , bis tamen argumentis. Pri- 
^^1 quia Danaos timemus et dona ferentes. Deinde , quia «10- 
''5'^ iter de eo dictum, qui iter differt, Ovidianum esse non videtur, 
? ^pdo Latinum est : dicitur res rem morari , res hominem , homo 
JoiDJoeni, homo seipsum, Art. am. 2, 690., homo rem, sed noa 
^"J» (luam agit, nisi addito infinitivo verbi, non, quod sciam^ 
^cu&atiTo nomiois. Quodsi hoc in loco iter moratur intelligas 

13 



294 '• O^nW NASONB 

lade Tomis diGtiia lociis hic, qnia fertar iu itlor .( 
Membra soror fratrls) coiiseciiisse suiJ 



jSi 



X. 



n quis adhuc istic meminit Nasonis adempii^ 
Et superest sine me nomen in Yrbe meum; 
Suppositum stellis nunquam tangentibus aequor 
Me sciat in media vivere barbarie. 
^ Sauromatae cingqnt, fera gens, Bessique GetaeqM 
Quam non ingenio nomina digna meot 

tter differtury ut alia omittain, prolepsis illa, quae adiectivo; Irtil 
inestf elevatur atque ad irritum cadit: iter eoim triste dicttur a 
animo Aeetae, qui iilud dififerebat. Haec res Beinsio probe paj 
•pecta causa fuit coniidendi: iusta morentur, Contra in rulgit 
scriptura quid adeo displicet? repetitio verbi? at levis imikiutatM 
potius est et ipsa repetitio,^ si adesset^ excusationem haberet ab «^ 
positione eorum, quae per que -— et copuiantur; ipsum hoc <i|^ 
positionis frigus? at pertinet illa ad calliditatem Medeae exprinMi 
dam, quae ex altera re alteram captabat: et si vel maxime a^ 
iigura abusum esse ^oetam confitendum essct, more auo fedsNl 
Cfr. Fast. 3, 64. Her. 9, 78. 17, 158. 

33. TOMis* Sie Polit. prim. Guelferb. et quatuor. ToiNH 
Yatic« prim. Putean. Buslid. Reland. Bernens. Crer. et quio^ 
Heinsii. Reliqui libri omnes scripti atque editi : Tomos^ nm qiioj 
Sery. : Inde Tomitanus dictus loeus quia {erhitj et Bero. otf 
Rel. et schol. Senecae apud Burm. : \ocu$ est quia, 1 

f 34. coNSCcuissi. suhsecuisee Palat. prim. et quatuor ali 

conticuisse .Guelf. Ineptiora alii. Scholiastes Traiectinus Scneca 
trag. apud Burm.: Menibratim fratrem dilacerasse soror^ 



X. 

Intcrr. De frlgors' ef nonto Francof. De suo «jriKo BeaL 
Qua docet Otndiu* manet otvis parte fugatus Berol. Pirckb. Qdi 
fus eum gentihus vivai Ald. 

4. BARBARix Heinsins ex Hamburgensi cod. reeepit scay 
dente qualicunque Cre? • et ed. Bonon. .ex nostris auctoritate ) r^ 
liqui libri: harbaria. 

6. 9UAM iroif. Quae non qoindedm Heinsii codd. cam f^ 
laiino primo et Guelf., Tett. edd. omnj|>us. Hof omnet fere libitf 
iKdt Burmannuf. 



raiSTITlL UIL III. KL. X. 195 

im tmetk aiini tepet medio defemlittiir btrof 

lUe sois liquidas bella repellit aquis. 
kt cum trislis hiems squalenlia protulit on^ 

Terraque marmoreo est candida facta geln, *f9 

^Dam patet et boreas et uix iuiecta sub arcto, 

10. marm. c. f. gela est. 

8. Li9xrioiT8« liquidi» omnes fere libri, teste Burmanno: ti 
nmeram quaeris, TigiDti sez septemve. Yers* seq. scdlenHa Pa» 
It prim. 

10. MARMORKO EST. Relicta Burmanniana scriptura, quae 

r' n codicum fuit, GalU Mor. Leid. pr., poteramus cum D. Hein* 
Palat. pr. et codd. magnum numerum sequi, verbum omittere^ 
titi Teterum edd. et codd. Guelf. Put. Polit utr. , quindecim alio* 
WDfatio esset simplicior. 

11* DUM PATET. In loco intricatissimo varias scnpturas com 
HilnscQlo exliibeam, qaas inreni; sed sdto periisse complures ab 
n^Dsb in schedas separatas redactas, Tum pr. ed. Heins.^ I>tifii* 
^ fokt Pirckh. ed. Bon. Tum stottmtfr ooream Reg. et no» 
boQ))«)li, teste Heinsio. el tios unos. m> tti^festo Put. n%x ui'- 
wnte Busl. nix advecta Seguer. nis agitaia Moret. pro r. scr» 
l^ Mntata Francof. in text. nix suhiecta Leid. pr. nix iactata 
^^* Tett. edd. nis haUtare sub a. Palat. sec. Sery. BeroL 
P^* ed. Heinsii et secundum eius notas impressas muid Teteresi 
^m i^umerus infelici casu subtractus erat in schedis idiograpbis t 
i^em tamen sub rasura , quam in vulgata scriptura habet Guelf., 
Mim fuisse ^uguror. suh aniro unus. In Burraanniana lectioue: 
•f* addunt Palat. prim. Put. Jun. Busl. •— Nemo 'hucusque haecy 
^^ vulgantur, inteliexit. los. Scaliger abiiciendum distichon esse 
^sebat^ notante Heinsio et, quod mireris, adstipulante. Qui?is 
^UQ Tidet, nihii» rectius quae sequuntur pro apodosi es^e posse, 
^ quae ingenti plus quadraginta versuum intenraiio distantv 
™**«« oe^oto 6tc., ut illo disticho : 8we igitur etc. repetaotur, 
^oae Tersu 10. abrupta fuerint Emendationes ab Heinsio, Schm» 
B^ro aliisque tentatas praestat reticere. £go iuterpretationem pri* 
Bum propono dignam certe iis, qui medioeiiter interpretari ma» 
p) quam coniidentius emendare. Marklandus ad St^t. Silv. 2, 
M^7* docuit ventos a veteribus ore hiante pictos fuisse; BoreaB 
P^^ patetj cipm flat Tehementissime. Quis ita dixerit, praeter 
P^aticos sermonis inelegaotis Diomedem p, 334. Putscfa. et 
^* ad Ecl. 4, T. 20., hercle nesdo. £t nix num patere recte 
r^r, dubito. £rgo nec de zeugmatis eius elegantia quicquani 
^^a^ierim. £mendationem iam olim periditatus sum hanc : 
^ Dum Tetat et hoteae et nix haUtare euh aroto; 
^scotentiae commoditate dubium non esse (>otest. Aestate a ti i 
2^nim incursu tutus erat; quales illi essent, ignorare Oridio lico» 
^* Verum hieme nunio frigore e sedibus superioribus propulsia 
^^ infestabatur. Dum cabsale habes 4, S, 23. prsmi a( a«# 

13 ♦ 



I9tf p. ovidiiUasoots 

Tctft Mqvfjbt hm gentes axe treihenfe premi. 
Nix iacet, et- iactam nec sol pluviaeve resolvant^ 

Indurat boreas, perpetuam^ue facit. 
i^ Ergo ubi delicuit nondum prior, altera venit, 

Et solet in multis bima manere locis. 
Tantaque comm6ti vis est aquilonis, ut altas 

Aequet humo turres, tectaque rapta ferat. 
Peliibus et sutis arcent mala frigora braccisj 
20__ Oraque de toto corpore sola patent. 
Saepe sonant moti.glacie pendente capilli^ 

19. mde frigora. 

est habitare ver&us septemtrionem , vid. 2, 190. Axis iremU cioi 
dffcumagitur^ velut apud Germanicura v. l5. fortasse legendom: 
i / Jxis at in motu eemper vesUgia servaU 

In verbis mutaodis niliil piaculi commissum est : vetat et petat^ pelti 
ct patet certe faciliime confunduntur. Simili modo Met. 11, 496 

Undarum incursii gravis unduy tonitrihus aetherj 
reponendum fuerit: crepat unda: sjllabae is atque et per compea- 
dia scripta haud aegre commutantur: crapet eodem errore exara- 
tum erat, quo nostro in loco: patet. Yulgata^ scripturam: imesf^ 
e glossa ortam puto, quod mira illa eiusdem vocis variatio osteft* 
dit: id genus glossarum exemplis e codicibus collectis olim in scKJn 
ptione academica illustravi , quae repetere . animus non est. YeBI 
scciptura casu in codicibus alias ^ane quam interpolatis serYata vt- 
detur: nam cerlle neque e glossa neque ex interpolatione quomod^ 
oriri potuerit, intelligas. i 

12. TUM Li^uET. Praetcr Palat. prim. Put. ed. prim. Heiasn 
et duos codices . omnes libri , scripti, impressi, Heinsiani, nostd; 
patet pro: Uquet, 

13. yix. lACET ETC. Vix iac, et i. fiec e. pluviaeque Palat^ 
prim. ne sol Guelf. man. pr. non sol idem man. sec Bersa^ 
Kel. vett. edd. pluviaeque Rel. et quinque. ' 

I 15. TJBi DELicuiT. uU decuit Guelf. uli d^^ud^i^ Firckh. el 

tres. deUquit ed. Bonon. necdum pr. Mor. altera crevit Leid. ^ 
«t tres. . 

16. BiMA MANERE. hina manere Palatin. pr. et plariffii^ 
hruma tnan, sex scripti. hkna iacere septem scripti et vett. edd. < 

19. PELL. HiRsuTis -r- FRiGORA. Pellibus irsuUs Palatiwn 
primus cum triginta Heinsianis, nostris omnibus et Tett. edd. Qhni 
praeter Putean. Francof. Pirckh. BeroL, qui tamen : et sicdSj e^ 
fortasse Guelf. sub rasura, uullus liber verum ser?avit. Nam iit^ 
sutis Ser?. Bersm. in text. 7)ic sutisque Bersm. pro v. scr. a$- 
sutis Francof. pro v. scr. liuc stitiSy et longis alii. mala,frigM 
•mnes libri: n^que mutandi, quamvis eleganter Heinsius id fecerit^ 
^usam video. Font. 1, 3, 37: 

Scythico quid frigarc peius. 



TRISTIVM IJD. tU. EL X. 



W7 



Et miet iodacto candida barba gela: ^ 

Nudaque coosisftunt formam servautia les/ae., . ' 

Vina, nec bausta meri, scfd dala frusta hUmnl/ jt 
Onid loquar, ut vincti concrescstut frigpre riviV ' ^ ^ 

Deque lacu fragiles effodiautur aquae? ; . * ,» 
Ipse, papyrifero qui non angustior amne . * 

Nisceturvasto multa per ora freto^ :, 

Caenileos yentis latices duurantibus Ister 

Congelat, et tectis iir mare serpit aquis. ,30 

Quaque rates ierant pedibus nunc itur, et undas 

Frigore concretas ungula pulsat equi. , 

Perque novos pontes subter labentibus undis '^ 

Dacunt STarmatici barbara plaustra boves. 
Vix equidem credar,^ sed cam sint praemia faki «^ 3& 

.Nfdl% ratam debet lestis babere fidem: . •' ^* 

23. Udaqae.. sa testis debeU 

AiMi hemmn habes v. 44., improbam l^ 11, 41. , pessttnam Her. 
A 54, fngorcu genie» ed. Bonon. et cod. Seguer. similiter. frt- 
|M^ Bes^ Reg. loterpolatioDes suot^ postquam ?itium in .j^ribr6 
"^os parte perfulgatum esset, factae, 

2^. NUDA^UE. Udaque Comb., perperam ab Hetnsb probata 
•triptura propter Yirgilianum Ge. 3^ 364:, caedunUitis spc\mh\i» 
^ida mna^ Simulattqil^ iQtel)exeris c^nsistere non tta esse explf- 
tandum, nt t. 37:. gtacie consistere pontim et pluriinis locis io 
••dem re, sed ita, utiMetam. 15^180: neqtie enun cousisttre fimnm 

Nec leviejHtra jfotesi;^ 
*♦ e. stoe, ut r» 47. Met» 3, 660. ; sive nuda cum Burmanno in- 
^vetens tegmnenfis earenUa^. si?e conferas nudani Caesaris iratn 
tarm. prox. v. 17. 18., nuda ossa Fast. 2, 376. , certe oxymoroa 
v^bique idem,. neque quidquam vulgatae seripturae ddf^rsari vid\s- 
^» Yers. seq. nec exhausta sed data Palat. pr. 

25* UT •viHCTi ex Rottendorpb. arcessendum putxverat Uttin^ 
J»j ego Guelf» auctoritate retinendum existiuio. Katn praeter 
■^* Serr. duos scriptos et principem ed. Heiusii, qui; iirriett, 
JiDnes libri: cunctl tuentur.. concrescuut et seq. Yera. pffodittntw 
^dat prim. atqne prius septem, posterius duodei^igititi codd. \iirs. 
^' mranlihus istec Palat. prim. Vers.. 30.. ei macies BusL et 
^*^ Bonon. et Richel.. sPnctis alius. repit amiis Vkckh, 

31. Ri^TES XE&AKT. ihant Reg. prim. ed* Berol. icrant 
n^ Pirckh. ed. Bonon. ped. tuac itur Guelf. Vers* 33» snb^ 
^ latitanHbus Leid. prim. suhterque latentihis BusK stzlieiiHt 
^» Berol. MiBfti» lob. Hugen» 

36. ssBBT TESTM. testk debel Gall. FraacoL Ber^m. ReL 



198 ^- OriDtt NASONIS 

Yidimas ingentem glacle «onsistere pontnm, 
Lnbricaque immotas testa premebat aqnas. 
Nec vidisse sat est: durnm calcavimus aequor, 
40 Yndaqne oon ndo snb pede summa fuit 
Si tibi tale fretum qnondam, Leandre, fuissety 
Non foret angnstae mors tua crimen aquae. 
Tum neque se pandi possunt delphines in auras 
ToUere: conantes dura coercet hiems. 
45 Et quamvis Boreas iactatis insouet alis, - 
Fluctus iu obsesso gurgite nullns erit, 
, Inclnsaeque gelu stabunt in marmore puppes; 

45. quamqaam. 47« at marm. 

cJ ct foftam% QBUS vel alters quod cur recipiatur, causam pon ai* 
•equor. 

38. iM»ioTA8 tKSTA PAEMKBAT. knmensds Ptit. Fraacdi 
Bem. Firckli. I^eid, pr. Bersm. et octo Heins. invictaM BerA 
cructo prem. Francof. Seguer. , quain scripturam Barth. Mcftll 
iam noverat. LepiJe argumentatur Burmannus: quia HeiosiafA 
Micyllus testam pro glaciei frusto non recte acceperint, legesMI 
.esse crusta^ Verum Heinsius niliil eiusmodi sibi persuaserat^ M 
Fr. GronoTius id fecit Ille de inogQaxig/aov lusu aptissime COP 
ferri iusserat interpp. ad Minuc. Fel. c 3. Graecos cois4| 
fuisse Tomitas immemor fuit Burmannus. Vers, seq. NonjMtl^ 
Bern. vtdisse safts; dftcr. Bonon. ' 

40. NoN UDO. non mido Put. Francof. Guelf. et aliqi^ 
peiores« suh nudo non ptde sufhma f. prim. Polit. prim. Talfe 

, Palat. sec. Gall. et tres Italici. Interpolatores frjsus in glacie Wt 
tari atque ita aptius indicari putahant. summa ^uit Bern. jMl 
f/u%t Busl. dau^a fluit Leid. pr. Vers. 43. Tutn nott SegtA 
fossent Serv* Heinsius coni. : Tum ne se p. posstitl etc m eiB 
Francof. - . .1 

; 45. ^uAMrxs. Burmannus : guatnqucttt» se praeferre aitf 4l 
tot Bibili concurrant^ Si quid se dignura facere ▼oiuisset, colIe^iiK 
locos, quibujs quamiinam et quanwls occurrunt apud Ofidium: <S* 
dicisjiet, quod res D>t, magis solere cum conidnctivo eflTerri prioidk 
coniuDctionein , tu scriptis quidem exsulantis poetae. Quamquall 
baec fliictu^Hjit quaestio, donec singulis in locis codd. consulti iA 
rint. VetiLl lioc in loco non tantum propter sonum saavioxt^i 
quod dicit Ciof. , puta sibilos Boreae convenientes, sed ideo pnt* 
lereDdum: ^wamvls^ quia Ciofaui aliqupt libri, nostri cum raMi 
prim. Guelfp Bern. tanto numero id tuentur, ot praeter vett. cA 
raiat. sec Segui^r. Bersm. et fortasse Francof. ooUain aitidli 
Itfctiooii assertorem noTcrim. 

47« ii; MAnMORK, quod optimi quivis et plorimi codd. ta; 
b^nti Palat, priai. Guelf, Prabcof. Bero. P«t. UeinsiaQi vigia^' 



T&ISTITH L1& Uk EL. X. |^ 

Nec pot^t rigidas findere remos aqnas. 
fidimns in glacie pisces haerere ligatos: 

Sed pars ex illis tanc quQqae viva fuit. 90 

Biye igilar nimii boreae vis saeva marinas, 

Sive redondatas fiomine cogit aqnas: 
Protinas aequato siccis aqoilonibus Istro 

bv^hitar celeri barbarus hostis equo; 
Bostis equo poUens longeque volante sagitta §5 

Vicinam late depopulatur humum: 
KSagiant alii^ nuUisque tuentibus agros 

luciistQditae diripiuntur opes; 

6a Et — tum. ^ 

tt,qDibw Mde quinque eos, qui: in marginej nostn ^uatdor, 
pott^ Wam esse facile eTiDcam* ceu marm., quod Heinsiu» ten-* 
^at,» censum non Tcnit; uf marm.y quod vett. edd. oipnes ba- 
^t, inficetum est^ quia in mannore neque includi, neque stare 
(?featiiaveg, quia si, uti debes, futurum stahuni aptum facias e 
n>^re eDundato : Et quamvis etc, niliil opus illa qualicunque 
^paratione est. Satis ^st borea flante non commoveri naves^. 
frti fieri alias assolet. Accentus igitur gravior cadit in verbum: 
Jr^^U niannor pro aequore est, velut aequor pro qua>is plai^icie. ' 
wa Virgiliana usum hoc loco nostrum concedo , quia levem rei 
fciidaenotbDem inesse voluit, cfir. v.lO., parum venuste facturus, sl 
N levem tantum. 

. 48. nnOTa» UMus. siringere remua Palat. prim, Kgna 
JM abii praestaqtia scriptura; accedunt duo Heinsiani. s$inaer$ 
^; et vett. edd. sec. XV. ,omnes. Vers. seq. pisceg pendere 
™*. et tres. vid. Heins. ad v. 48. 

' ^. nn fABS. £1 pars e Gall.,^utida auctoritate, admisk 
"Onsius parum pro sua sermonis Ovidiani experientia. Tu confer 
Jjct. 1, S55 : 

**"*«i pafi;0 (1. ffitn^ e codd.) quidemj sed quae conlendere 
k A fossis; 

^ oj 283: — quanto maiores herhida iauros 
P Non hahei Epirusj sed habeni Sicula arm mlnores; 
'*t. 4, 686. 689 : Parva^ sed assiduis humida semper aquis; 
j. U mihi mulia quidem^ sed ei haec uarrare solehai; 
^% 139. Esi ilUs str^ibus nomen: sed fiomtnis huius 
j- Causa etc 

!*^ ^ 65. Med. fac. 76. His exemplis patet scripturam omnium 
^nim revocandam fuisse. iunc ex Palat. pr. et Guelf. Vers. 
5^* Wee mtnii Palat. prim, quatuordecim Heinsii, noster Rel. 
^^ 52. redundanies BeroL et sex Heins. /lamine Hel. fiumUia 
^"« edd. praeter Bonon. Vers. 67. Uteni, egros Palat. pr. 



800 P.OIKIOUNASONIS 

Ruris opes parvae^peens et istridentia plansira 
60 Et quas aivitias incola pauper babef : 
Pars agilur viuGtis post tergum capta lacertis 

Bespiciens frustra rura laremque suum: 
Pars cadit bamatis misere confixa sagiltis; . 

Nam volucri ferro tinctile virus inest 
65 Quae liequeunt secum ferre aut abducere, perdoiit^ 

Et cremat insontes bostica flamma easas. 
Tunc quoque, cum pax est, trepidant formidine belli) 

Nec quisquam presso vomere sulcat bumnm. 
Aut vldety aut metuit locus bic quem non videt^ host^ 
70 Oessat iners rtgido terra relicta situ. 

Non bic pampinea dulcis latet uva sub umbra; 

Nec cumulant altos fervida musta lacus. 
Poma negat regio; nec baberet Acontius, ia quo 

Scriberet bic dominae verba legenda suae. 
75 Aspiceres nudos sine fronde^ sine arbore campos. 

Uei loca felici uon adeunda viro! 
Ergo tam late pateat cum maximus orbis, 

Haec est in poenam terra reperta meam? 



61. PARs AeiTVR. Pars igiiur Palat. sec. Vers. seq. B»- 
sptdeni ed. Vicent.* Resptokm Pirckh, Vers. 6S. misem Pafat 
jw*. Vers. 66. adduc&re Palat. pr. et septem. *. 

66. HosTiCA FLAMMA. hosUcit turha Palat.* sec.' *et teft 
cdd. excepta Bonop. floril. Murno. Vers. seq. !I\inc Psdat. pif. et 
quatuoT. Vers. 69. qHod noii videt Palat. pr. Vers. 71. s^ 
ulmo unus Medic. 

73. FOMA KECfrAT. vetat Francof. Segu^r." Crer. pridi. cd. 
Heins. et duodecim eiusdem libri. Vers. 76. Aspiceret priin. Vafc 
et alius. Aspmo Futean. Jun, aspicies unus. 

77. TAM LATE PATEAT ctTM. cum late pateot tam VM 
pr. cum pateat tam late, Serr. E. cum patuit late via «. 
Barberin. 

78. iK FOENAM — MEAM. ffi poenom — meas Palat. pr. Q^^ 
retinuimus Heinsius ex undetriginta codd. induxit; acCedunt nostru 
Alterunl tamen : peenas •— meas Francof. Palat. sec. et Tett edd» 
omnes tueotur et possit imitatus videri Sen. Herc. Fur. 604: 

— in poenas meas 
Atque ifi laloores non satia ierrae patent 



u. 



TKlSTim UB. OIL £L. 3L XI. ^gt 

XI- 



i qais 68, insidtes qai caaibM, improbe, nostris,* 

Meque reum denq[>to fiiie eraeotus agas; 
Natus es e scopuli», natritas lacte feriuo^ 

Et dicam silices pectus babere tuom» 
Qiiis gradus nlterior, tua quo se porrigat jra, 5 

Restat? quidve qieis cernis abesse malis? 
Barbara me tellns et inbospita litora Ppoti, 

Gniiiqae suo borea Maenalis ursa yidet 
Nulla mihi cum gente fera commercia lingaae: 

Omnia solliciti sunt ioca {dena metus* 10 

Ytqoe fugax avidls cervus deprensus ab ursis, 

Cioctaque montanis nt pavet agua Inpis: ' ' '^ 
Sic ego belligeris a gentibus undique septus 

Tmeor hoste meum paene j^emeote latiis, 
Vlqae sit exiguum poenae, quod coniuge cara, 45 

4. qao 86 ttta* 12. Cinctaye. * 

XI. 

» 

Inscrr. Ai imldum Franeof. Cuidam suo socio BeroliaeDsis. 

Scrikit Naso «tii ctftdam mala dM9%muhnii BeroL Pirckh. Imd^ 

t«r m maledUsum Ald. . » 

1. .81 j^viB XT€. QuifffitiB Berfi.y qood Heios. coDiecerat. 

iMide noskis Frapcof. 

3. MVTRiTus. ei fHUius uterque Paladnus, uterquePolitiaDi^. 
pnm. Yatic. et praeter lios sex HeiusiaDi, (uBdecim eDim io sclie-. 
db numerat , ) noster Reland. Fortasse liinc ortum : educatu^, ' 
Gaelferb. Sery. et duo, eductm tres. nuUrUus lacto eofrino dua 
fieiDsii. 

4. TUA f uo sc. Scripturam banc ipsam quidem Bersmanni 
tantam codex et Firckb. habeut, sed non dubito^ quin Tera sit et la<- 
teat in illa : ulterior aut quo se f)., quam Palat. prim. Put. Fran- 
cof. Bern. et viginti unus Heinsiani» nostri duo libri^ tum in iila, 
qaam Seguer. ser?avit: ctfm (jftio se* Reliqui et vett. edd. Tulga-^ 
tam sequontur: quo ae i/ua^ in qua opposita sibi: iua ira^ w/m 
«ott» m sentias. 

8. cuM^us 8110 BOAEA. Cumq^ Ptud b. Palat» sec. et 
^ett. edd. praeter Bonon. Parrhaels urea BusU Leid« pr. Bern» 
Vecs. IX. fugax raptdi« Gall« PircJih. ed. Bonon. et tres. 

12. ^ C1NCTA9UE.' Cinciave sedecim codd., vulgares praeter 
I^Qt. Francof. Beru. Vers. 16. sii esUiwm poeti, Palat. pr. poen» 
<!Utti cottL Bero. Vers. 16. Ei pairia Leid. pr« BeroU Bern. 



P. OTQMI KASOCnS 

QiiDd patrfai careo pignorflbmqne meis; 
Yt mala nnlla feram, nisi nndam Caesarvr iram^ ] 

Nuda param nobis Caesaris ira maii est? 
Et tamen eirt aliqais, qni volnera crada retiacie^ 
20 Solvat et in mores ora diserta meos. 
In canssa faciti cnivis licet es8e disertum: 

Et minimae vires frangere quassa valent. 
Subraere est Arces et moenia stautia virtus: 

Quamlibet ignavi praecipitata premunt 
25 Non sum qui fueram. Quid inanem protens umbram? 

Quid cinerem saxis bustaque oostra petis? 
Hector erat, tunc cum bello certabat, et idein 

21. diserto. 23. ntantia moeoia, 24. ruimt. 25. Noa 
8um ego q^uod. 26. premis» 27. at idem. 

18. MALi ssT» Ml omittunt.octo mlganes. Ym. se^i» f^ 
. Imdal .Palat prim. cum quibnsdam. 

21. cuiTis -— BisERTUM. Sic idooea auctoritate Falat. prioL 
Guelf. Bersm. Fut. sesc Heiosian. et ed. Booon. edimus. qiamxn» 
iMerium decem Heiosii, nostri tres partim boni. imois dismio re- 
liqui scripti et impressi, vulgaris notae,omnes. Yide Loersiiiiii 
contra Heinsium disputautem ad Her. 14, 64. 

23. MOEKiA STAKTIA. Sequimur Falat. prim. Guelf. Fran* 
cof. floril« Berol. undeoim Heinsii, nostrorom anusi. Reliqui scriptS 
et impressi: aiantia moettia. 

24. ^UAMUBET ~ viiEMinf T. Qu%]Afii Palatw pr. Gneli 
Bern. et sedecim. Quatlthel Francof. Put. et sex. Qm^Mhet anoi 
el floriLBeroK QuewXibet Berol. In fine yersusi rtfunl duo Heinsii, 
nostri fortasse ii ipsi Seguer. et Crev. Uoc contra Heinsii mentem 
fidsci?it Burmannus ; ac scire yelim, quo pacto praecipitatum qi|id 
ruatur potius denuo, quam prematur. 

25. Noir — FUEBAM. Noti 9um ego quod f. prim, Vatic 
iinus Medic. Cruelf. Francof. Non sum quod f. Polit. sec. et doo 
Hdns. Kon tum ego qui f« Palat. sec. Reg. et sex. Non ege 
qui Put. Bem. et duo. JNihil in his video quod mereatur.reliqao* 

^rom omnium consensui praeponi. inanem proirahis Palat. sec 
qnatuor Heinsii, Berol. 

26. N08TRA TETis. ftosffa premis Jun. Pirckh. Seguer. et 
eiusdem, opinor, notae sex alii ; maie, iudice etiam H^nsio in scbe- 
dis. Neque enim puto sepuicrum Ibin Ovidio stracturum iuisse. 
€fr. Burm. Anthol. )at. t. 1, p. 202. Contra saxis petere sepul- 
cralia monumenta puerilis petulanti^e fuisse apud reteres quoqut 
probabile est, quamris exempla^ fateor, non succurratit, Ftaestat 
mterdum sine auctore coniectare, quam e cdliectaoeis ineptire. 

27. CEBTABAT, BT iDBM. osffarcl Palat. sec GueUL obvs 



TBISTITM UB. UL EL. JO. fgg 

^ TractM ftb Haemanio non eni Heator eqm 
Me qQoqne qoem noraa olim non ease aimieBtoi 

Ex illo auperant haec simnlacra viro.' 80 

Qnid simiilacra t&rox dictis iacesaie amaris? 

Parce, precor, manes sollicitare meos. 
Omnia \era pnta mea crimina: nil sit in illis^ 

Quod magis erroremy quam scelos esse pntes : . 
Pendimns en profugi, satia taa pectoray poenaa ^ 

Exfiiilioqae graves, exsiliique loco. 
Caniifici fortuna potest mea flenda viderit 

£t tamen est uno iudice mersa parum« 
Saevior es tristi Busiride: saevior illo, 

Qm falsum lento torruit igiie bovem; ^ 

Qmqae bovem Siculo fertur douasse tyranno, 

Et dietis artes conciliasse suas: 
Monere in hoc^ rex^ est usus «ed inmgine maior: 

28. Vioctus ad Haemonios •— eqaos. 38. Te tamen -* moesta. 



He£e. ei Idem t>rim. Vatk. et Guelf.; idem pro OTidiani 
&isiD|enio sibi Tidebatur revocare primus Jacebus RoTerus. Sgo 
ioco Fa8t;4, 101., ubi paeoe omnes codd. ita habeat, Boodum io 
httnc ions quid esse coocedo. 

28. TaACTtrs — %qvo. Palat. prim. cum. codd. noii paii? 
% Tett. edd. omDibus expressimus, Vectus Put. Fraucof. roUt» 
iec. et duodeTiginti Tulgares Heiosii Tel nestri libri. V%ciu$ Palat. 
Kc* Glossae Tideotur; illae autem ioterpolatiooes certissimaei 
Ykkti od Haemonum equos pr. Vatic pr. Polit. Fittcliia ad JiasiM. 
«9V0f uoios Medicei et Guelf. a pr. m. Vers. 31. diclis tncaiidif 
BOTem codd. et TCtt. edd. 

37. roETVnA — FLEKDA. Aliquot codd., ^raeter Bero. ta» 
^en nnllus paulo melior : mea fmda potesf fortuna. Ita edd. % 
«aogerio ad D. Heiosiuni. 

38. BT — FARVM. Idem Naugerius iotroduxit Iioe io Terstt< 
^<B tomsn, quod Heiosius adTersaotibus tribus pluribus, quam aa^ 
pcnori io Tersu codd., Tigioti septm, quos ioter opttmus^ uoui 
quisque^ tum nostris omoibus et Tett. edd., retiouerat. Deiode e 
<)aobu8 libris Booooieosi et ^rottorpiaoo, quibus adde, si taoti esl^ 
^tmiD CreT., pro Tulgata scriptura: mers(i, de cuios elegaotia 
l^jic Markl. ad Stat. silT. 5, 5, 52., friTolam: moeeta receperat. 
'llod nemo posteriorum criticorum animadTertit, boc omoes prob»> 
^^ e$t dtiro exc. Voss. pressa porum Zulichemiaousii Vera. 42. 
•«»^«»6 Palat. pr. 

^3. iK Hoc — V8US. ifi lioc ustis res eslPalatw sec Bcifia 
^»* et Tett. edd. omoes aote Ald. 1516. es» risus Berol. 



f^ ' p. ovmn N&soNis < 

Nm: fiolm est o^eris •'fofma probahda mel 
50 Afifiieis a dextra latus hoo adapertile tanri? 
Uuc tibi, quem perdes, coniieieDdas erit. • 
ProtinusL inblusum lentis carbbnibus ure: 

Mugiet, et veri vox erit illa bovis. 
Pro qiabus Hiveutis^ ut munas munere penses, 
50 Da, precor, ingeuio praemia digna meo. 
* Dixecat. At Phalaris: poenae mirande repertor, 
Ipse tuum praesens imbue, dixit, opus. 
Nec mor»; monsfaratis crudeliter ignibus ustus 

44. EgT o^ERjs. e^ taiwi OPalat. pr. et tyes. e»l pecorii 
^» Francof. Fut. tredecim Heinsii, quinque Dostri; manifesta ©Ij^sse- 
mata. Vers. seq. a dextro Palat. sec. Bersm. Polit. uterq. Gttell. 
Fraucof.iet duoaeriginti vulgares. * 

46. Huc — PERDES. ffmcr Put. Francof. Crer. Hiwc rt^ 
que Polit. prim. Vat. et quatuor. JJic Palat. sec. et duodedn. 
Hac Guelf. Bersm. Bern. Serv. et vett. edd. Hanc BusU p«w* 
Put. et decem cum vett. edd., 

49. VT ^UNus. fMima quod Gall. Heinsius coniiciebat : (^* 
Yers, seq. mmera di^ Reg. GalL Bud. Bern: Crev. et qoidam 
insomniis Burmaoao visi. 

' 52.^ VRi^SKKs iMBUE. pfaeiens indiie nnus Medic. firlmMl 
imhue Qottorp. pro di?ersa lectione. Hinc Heinsius, quia: proi' 
MI8 nihiU esset, corrigebat: priRcep^. Hoc quoque abiecto nequis- 
simo argumento Burmannus escendit ad: praestans coniicienduiD. 
Hunc iwre increpans Ruhnkenius ad Callim. fr. 119., obi de eadea 
rei nQ&Tog inel tov ravQov ixalv.iaevy ad Heinsii in- 
▼entum rediit. Ne quid dtssimulem, favent illi verba schoiiaitac 
Berolinensis in Ibin, v. 439.- haec: — Phalaris vero ei respondeM: 
tu primus, inquity imbue opus tuum, e^mque iHtromiftiiiwsi*. Ve- 
nitti vnlgata scriptura faciltimum expjicatum habet; confer pra^' 
^eiftem pecuniam, ubique obviam, vel Rutil. itin. 1, 25: 

Praesentes lacrima>8 tectis debemus avitiSj 
,vel audi Servium interpretantem illa Ae». 9, 404: prOesens *8ttC- 
^mre^ i. e. . itico, staimk. An ignotum est , quam late pateat ad- 
iectivorum et participiorum pro advcrbiis usus? £a res multo no- 
tior fuit veteribus gtossatoribus, quam tot interpretibus partim do- 
^edssimis, in disticho Heroidum 7, 85^ S6. 

Haec mihi narraras: at me movere merentem; 

lUa minor culpa poena futura mea est, ; 

Ita cum simpHcissime olim legeretur, miris modis singula rerba tor- 
serunt, iuiarunt editores^ Yetns interpres ad : fnerettfcm adscnpse- 
rat: wre, h. e.: tncrilo. lode lure vel Ure in textum migraftt 
Jbmiorift versus. 



TRISTIVM LIB. ni. EL. XI. 

ExbibnU; genmios ore gemente *8onoflr. 

Inid mihi cum Siculis inter ScythiamqaeGetasqiie? 5iF 

Ad te, qiusquis is es, nostra querela redit. 
rtque sitim uoslro possis explere cruore, ^ - 

Qoantaque vis avido gaudia corde feras: 
Tot mala sum fugiens tellure^ tot aequore passus^ 

Te quoque ut audids posse dolere putem. 60 

]!rede mihi, si sit nobis collatus Ylixes, 

Neptuui minor est, quam lovis ira fuit. 
Srgo quicunque es^ rescindere crimina noli^ 

54. queralos. 63. Tulnera. 

54. xxHiBuiT GKMiifos. Enimf Palat. prim. Put« duodecim 
Reiosii. gminoa ore gemente libri loDge plurimi scripti, impressi 
omnes. qmrulos Moretauus in textu, Regius et tres pro varia 
«eriptura. ore fremente prim. Polit. ore fremente Francof. exc. 
^QK* JuD. ^Seguer. et septem Heinsiani non nominati. Yides, 
quaodoquidem ofiensioni esse debeat iteratio gemino8y gemenUy 
w qua re nihil affirmo, neutra voce per se suspecta aut ineleganti, 
qQodmibi persuasi, licere per libros fortasse loco movere: genvenie, 
iioo: gemnos eonos. Heinsius adiectivum illud negabat se intelli- 
g^) putaverim elegantiam quandam adeo Labere. Oemini apud 
&(»tratD et alios dicuntur quorum mixta yel confusa natura esset, 
Chbn, Cecrops, Centauri. Inde figurate quodcunque ad illorum 
natuTam pertinet gemimm et ' ipsum dicitur. Ita geminas vires 
Ovidias Met. 12, 502., geminvm cruorem Centauri dixit Sen. Med. 
^•641. Inde diversum non est, si tox tauro conveniens ab bo- 
n»»e emissa gemina dicitur: duplicis enim naturae certe esse vi- 
pur. Itaque coofidenter istoc reduxi, de reliquis non satis certus, 
%rit, necne syllabarum repetitionem Ovidius. Vid, Loersium 
«t quos laudat ad Her. 10, 40. 

55. SCYTHIAM9UE GETAS9VE. Hanc scripturam e Vatic. 
ifi ' ^prtasse primo utroque, Combiano' et Mediceo se recepisse 

Jiifirinat in notis impressis Heinsius. In schedis Polit. prim. Reg. 
^^ tres alios pro divevsa scriptura omnes illam babuisse consigna- 
'*fat. Scylhicosque Palatini, Francof. Bern. Bersm. Put. Guelf. 
(P^^ulo etiam corruptius,) Reg. Mor. Busl. Jun. Leid. prim. Reland. 
Jftj edd. nostrae praeter Bon., qua^: zizicosque, Scytlikasque 
^«'. chitiosque BeroL Scythasque Serv. Crev. Reliqui scripti et 
r^pressi inde ab Aldina secunda: Soythiasque. 

56. 9uis9(jis is £8. quisquis ades ,,multi codices" teste 
^nnanno: at Heinsio et nobis: Put. et Busl. quicunque es Got- 
^P' querela venii Paiat. sec. et vett. edd. nostrae. 

"2. NEpTUNi MiNOR EST. Neptuntque minor quam Francof. 
P'Ddecim Heinsii Tiilgares, aut non nominati, nostri praeter Berol. 
^^* REsciKDERE CRiMiNA. rescifiidere vulnera Reg. Gall. 



flOt P. OTIDn HASOBnS 

Deqae gravi duras vdBere toUe maira»: 
6sytque meae famam tenuent oblivia culpaei i 

Facta cicatricem ducere nostra sine. ^ 

Humanaeque memor sOrtis, quae tollit eosdem 
, Et premit) incertas ipse verere vices. 
Et quoniam, fieri qnod niinquam posse putavif 
70 Est tibi de rebus maxima cura meis; 

Non est quod timeas : fortuna miserrima nostra estj 

Omne trahit secnm Caesaris ira malum. 
Quod magis ut liqueat, neve, hoc ego fingere credai^ 

Ipse velim poenas experiare meas« 



64. ulcere. 66. Fata. 73. Iioc tibL 

Busl. Jun. Leid. pr« exc, Voss. Pirckb. Francof. Rel. prima A 
Heinsii. resdndere vulnere Moreti et tres, omDes pro dirersa loi* 
ptura. Recte igitur Dumerum subduxit , f ed de auctoritate eonai 
librornm a suo iudicio descivit Heinsius , cum ^duodecim ex melb" 
ribus*' eam lectionem tribuit , ideoque et illam et sequ. vera. c(nh 
iecturam Jos. Scaligeri admisit: utcere^ Quia, ioquit, reiciiulfln 
crimina latinum noo est. Verum non aliter locutus est BontMl 
epist. 1, 3: ~ aii male sarta 

Gratia nequkquam coii et rescinditur; 
tel Oddius ipse Met. 12, 544: 1 

— obductos annis rescindere luctus, | 

quemadmodum libri omnes babent. Adde, quod frequentissiinifla 
id genus erroris est, quo librarii e versu proximo quae sibi soptf* 
posita legebantur,. commutarunt. Hoc ubique ob?ium magDas tm** 
bas effedt in Fastorum disticbo 6, 751« 752., omoium sanissifflo et 
quam maxime genuino, si ita iegeris: 

Tune oum^obserpaias anguis descmdii ad umbras, 

Usus ei a%uifiUo esi augur db angue daio. 1 

66. iTACTA. Fata prim. Vat. Cpmb. Crev. et tres; diii i 
2, 148, Vers. 68. incertas fertque refertque vices Reg. 

71. MisKRRiMA NosTRA xsT, miserrima vita esi Busl. 
mrma iuta esi P^lat. prim. Rei. et quinque. £ Pont. 2, 2» 3 

73. yiTE — CREOAR, hacc iihi fing. Gall. neve ms k 
fng. Bern. hoo Ubi f. Voss. hoc me fing, Leid. pr. 



k 



m 



rigora im Zephjri imnQQiitt aBBoqoe peneto 
Longior antiqQis visa Maeotis biems: 
IIiDpositamqae sibi qni non bene pertolit HeUen 
Tempora noctarnis aeqna dioma facit 

I ' 

Saperioribus annectunt Guelf, Fraucof. Pat Mor. Busl. Juo. 
fcgner. Cre?. alii. Inscrr. Hio eonquertUir ee esse exHlem a pa* 
Um Berol. Kaso ee pairiae mulUm iristatur adempfum BeroUiu 
firckh. Rogat mitiorem exiUi locum Ald. prior. 

2. I.0N6IOR — BiEiMUi. TordioT Palat. prim. (sed idera ez* 
ttabat iD ed. Francof., ut fortasse miserrimo ilfo errore peccarerit 
Gebhardas) et sec. cum edd. vett. Largior Pirckh. antiqua Pa* 
Jat. sec. Polit. uterque, Berol. et jett. edd. ipea Maeoti» primm 
^ Heiii9. Meoptis Palat. sec. Meothis Crev. Meotis quatuor 
{ostreinis litteris iu rasura positis Rel. Oftenderunt critici m cor* 
;eptae dipbthongi barbarismo, deinde in defectu verbi finiti. Inde 
jiatae correctiones aeque bonae, Bersmanni : meavit hiems^ cui fa« 
^etPalatini «ecundi scriptura et usus frequentissimus yerbi fiteari 
k solis atque siderum cursu^ Heinsii: Bootis hiems, Schraderi: 
Mfftf ?Hems; aeque malae, Jacobi Gronovii: Larglor Antoeci$ 
^^\ Athois hiemsy nescio cuius: Matois hiems^ quia Matoas an« 
cipiti penultima Istri nomen fuisset. Multas utriusque notae sciena 
praetereo. Discrimen quod nullum erat in yoce: antiquaj removil 
fiurmaDDus. Maeotis corrigendum teinere non Tidetur. Farum 
idmeD ad adstruendum illud faciunt exempla correptae longae sjl- 
Isbae in Tiilgaribus vocibus: Insulae lonio tn magnoy Dio altOp 
fflw lliih^a^ praeacutis^ praeustis, de quibus vide Charisium, Va- 
jerium Probum» Servium, suo quemque loco. Parum etiam 
hoc faciun't vocales in Graecis vocabuhs, quorum duplex forma 
SQt fuit, aut esse potuit : Jlfacedonia sarissa Met. 12, 466. c^o* 
ww, Vii^. Aen, 6, 643. AeneiSy Pont. 3, 4, 84. NereideSy Sen. 
I^ipp. 336. Eos Aen. 11, 4. Multo adeo minus ambiguitatem ▼<>« 
^m in barbaris vocibus possis allegare, velut io Edonihus^ B%* 
^his, de qua re annotavit Heins. ad Tr. 4, 1, 41. Sed tamea 
^Qt exempla satis multa, in quibus Latini poetae Latina lege, 
^raeca licentia^Graecas voces pronundarunt. Ita Ovidius ipse lo 
loachidem pro iambo posuit Her. 14, 103. Reliqua sane apnd se* 
I^OKs inveniuntur. Rutilius Hoirpyias 1> 608. fecit choriambumy 
otatios siiv. 1, 2, 251. Cous iambnm : ac quantumvis vituperatam 
^ a Yalckenario ad Callim. eleg. p. 30, 31. larg^ manu exem- 
P|is simihbos illustravit MarRlandus ad silv. 2, 2, 9S; 4, 3, 59. 
■^ot excosabat Ovidii aiictoritas, Ovidium exilium et •tatot, qua« 



P, OVlDfl NAS0NI8 

5Iam violas pnerique legmnfc hilaresque pn^e^ 
Bustica qnas nuUo terra serente vehit, 
PratBi{^e p«bescunt variomm flore colorum^ 

Indocilique loquax gutture vemat avis. 
Ytqqe malae crimen matris deponat Jiirundo, 
10 Sub trabibps cunas tectaque parva facit. ^ - 
Herbaque, quae latuit Cerealibus obruta sulci^^ 
Exserit e tepida molle cacumen bumo. 

5. violam. 6. quam n. t. s. gerit. 10. pamque tecta. 

ipse »6n semel deprecatnr, velut supra 1, 17. Verbum substanfr 
Tum si quis admodum desideret, poterit fortasse legere: 

Lott^tor antiqiia est visa M(teoU8 hiems, 
libris certe aliqua ex parte addiceotibMk 

6. vioLA8« vioMur» prim. Vatic. prim. Polit. Palat. sec. anai 
Medic. Guelf. 

6. BUSTicA — VEHiT. Sic Palat. primus, Reg. et septeri 
fere; quod Tide, satisne se tueatur loco Tibulli 1, 4^ 65: 

dum rohora UlluSy . 

Dum coelmn steUas^ dtm Tehet amnis aquas, 
Isti scripturae proximi sunt atque tantum in iis, quae notabuntitf^ 
disceduot: Leid. prim. Francof. Berol. (quae)^ exc Yoss. Jao. 
Barber, Bern. Rel. et duo (Pomaque quae)-j Serv. (ser. IteKQj 
prim. ed. (quae — veliei); ed. Bonon. (ser, dedit)^ Interpoia^ 
est, quae extat in prira. Vatic, Goelf. a m. pr. Palat. sec. et dB«* 
bus: Rustica quae nullo nata s&rente venit, Inde discedunt PoUU 
uterq. (terra ser,), Tertia scriptura est cod. Pirckh. Moret. BentfS 
0ex aliorum et vett. edd. octo: Ruraqu^ qnae ntdlo nata mmH 
$)ehunt, Ita etiam unus Heinsii, nisi quod : PomaqUe habet. Quarfj 
fectio est Naugerii, ut puto, et librorum plurimorum: Rura^jfue ^ 
nullo nata serente ferunt. In hac: poma ser. unus Heinsii, PomiH 
qiue q. n. rura duo. Praetere^i: Terraque quae nulh nata serenM 
veJnt Gall. Rustica quae n. terra colente gerit unus Heinsil pt^ 
V. scr. Futeaneus totum versum omittebat. Variantium scripturaraai 
ingens erat numerus in codd., qui non nominantur. Kifsttcos Ulf^ 
rae, quam Burmannus non ferebat, memor, puto, litis cuiusdaui dl 
Tersu Italicorum Heinsii olim agitatae, respondet agrestis hwm 
Fast. 4, 532. * 

8. VERNAT Avis. oantat avis octo vulgares. garrii ovti 
Bern. et tres. Vers. 9. mal,, matris crifn«n Quelf* Jun. crinat 
volucrls Reg. 

10. TECTAQUE PARVA. fiarvaque tecta Reg. Pnt. PakrG 
sec. Bern. et vett. edd. nostrae. At Palat. pr« Guelf. et reli^flfl 
quotquot sunt, alterum tuentur, multo id commodius spectantcf 8>V 
Vtrumque nomen adiectivo. 

12. £XSERIT. Excitat Palat. prim. exc» Voss, Letd. pr, et 
.quatuor. Exit et expendit molle prim. Vatic. Palat. sec. Gueif* 



TRISTmi LIB, HL EL. XII. ^ 

loqoe loco est vHis, de palmite ge^a moTelar: 

Nam procul a Getico litore yitis abest. 

joque loco est arbor, turgeacit iu arbore ramns: ts 

Nam.procul a Geticis fiuibus arbor abest 
llia nuuc istic, iunctisque ex ordiue ludis 

Cedont verbosi garrula bella fori. 
liQsas equo nunc est, levibus nunc luditur armis^ 

NuDC pila, nunc celeri volvitur orbe trochus. 20 
^Dnc nbi perfusa est oleo labente iuventus^ 

Defessos artus Yirgiue tingit aqua. 
Sceua viget, studiisque favor distautibus ardet; 

Proqae tribus resonant terna thealr^ foris. 

19, Usus eqai. 

feexpaniif), Niminim ita differt comiptela ab interpolatione. 
Pirckh. Erigit Bersm. Bero. BeroU et octo Heiosii^ Exit 
^ Pot. Jun. unus Vatic. CreT. et alius. ed. Bonon. JSrUl Rel. 
^t^ nnus. a iepida Bern. et quatuor ?nlgares« Vers. 13. Fran* 
cof. et undecim rulgares: e$t omittunt, non inele(;anter • cfr. iib. 
1t. 175, 176. 

14. NAM PRocui.. 8ed procul Palat. prim. Piit* Bern. et 
yveiD. Verss. 16, 16. desunt in Palat. jprim. Guelf. Put. Gall. 
wL Scguer, Crev. Vers. 16. 8ed procul Francof. et noyem. 
^17. xsTic. «nic Gall. Rel. imcUque ex o. ludi Pakt. prim. 
wiD. et octo. iuftcUs ex o. Itidia Leid. pr. 

18. CEDUNT. Edunt Palat.. [)rim. Palat. sec. Bersm. exc. 
Mtt. Put. Fraocof. et sedecim Heinsiani, Berol. et ed. fionon* 
"Klf* tantum a sec. nfi. umihroeo ~ /bro Palat. prim. et duo. 
j>*wo-foro uterque Polit. Palat. sec. Bersm. Bern. et norem 
Bnosiu j^arrttla verha Put. Bern. et quindecim scripti, Tett. ^dd. 
)neter Booon. garrula farha coniiciebat Ueiosius. 

, 19. Lusiis x^uo. Vulgatam exliibemus» b. e. plurimorum 
Kriptorum et oUm impressorum scripturam. hudue «qui Put. Frao* 
iJll^Joo. Bern. Seguer. et duo. UeuB equi Combianus^ Rotten« 
"<^ns, Serv. et alius Heinsii, (puto Francof. innui, aui pro v* 
*'•! l/sut equis; alius Italicus: Ueue equo;) nostri Guelf. et Be-x 
H» Lueus equi Palat prim« et (|utnque Tulgares. I^ueue equU 
P^ Vatic. et vett. edd. ante Aldinam secnndam. 

20. ToLTiTVR ORBE. Ita Palat. prim. uterque Polit. Gall. 
U. Bertm. Berol. Francof. t. scr. et tres {leinsii. Reliqui tum 
^ti, tum impressi ante Heinsium: vertilur orbo. arte trockuw 

^* Timeiinc tingit. tingere gaudet Pot. Francof. Palat. 
^* Jan. Bera. tres Heinsii et fett. edd. ante Ald. poster. 
24. FRo^uK* Scriptura opn suspecta librorum haud rar». 

14 



2iO P. OVIDII NASONIS 

35 quater et qeioties non est nomeritve beatiiiny 
Noii interdicta cui licet Vrbe frui! 
At mibi sentitiir nix veruo sole soluta, 

Quaeque lacu duro non fodiantur aquae. 
Nec mare concrescit glacie: nec^ ut ante, per Ist 
90 Stridula Sauroinates plaustra bubulcus agit. 
Incipient aliquae tamen huc annare carinae, 

Hospitaque in Ponti litorc puppis erit: 
Sedulus occurram nauta6; dictaque salute 
Quid veniat, quaeram, quisve, quibusve locis. 
35 Ille quidem, mirum, ni de regione propinqua 

28. Tix fodiantur. 

guspectorum Polit. utr« Palat. sec. Francof. Guelf. Pnt. et 
uoius Tulgarium. Reliqui cum Palat. prim. et ?ett. edd. : Ci 

25. o 9UATCR ET 9U0TIES. Ita libri optimi, nisi quc 
lat. pr. cum nonnullis: O quater o quotiens, Tamen viginti 
' ^tuor Heinsii codices, nostri praeter Gueif. omnes, fioril. Bei 
ed. Bonon.: O quantutn et quotiens. Palat. sec. et Pirckh,8 
quantum o quotiens. Rutilium Namatianum aliquoties TritttiC 
tatum constat, isque l^ 5. ita: 

quant^m et quotiens possem numerare heatos; 
Adeo certe non inepta scriptura illa est, quod credidisse Ti< 
qui illam Art. am. 2, 447. c^ontra librorum fidem repudiarunt. 

28. ^UAEQUE — ipobiANTUR. Dsque Reg. exc. Yosb 
rae prim« ed. Heinsii. durae Guelf. Serv. ed« Bonon. Don ii 
opinor. vix fod» Palat. sec. Rek et duo, coutraria sententia. 
fodiunlwr Put. fodiuntur Palat. prim. Bersra. Francof. cum .i 
'Tiginti Tulgaribus. Yerft^. 30. Sarmal^s Pirckb. et duo. 

31. iNCipiEMT. Incipitinl plurimi; nam id, quod recepin 
tantum Put. BusL Jun. et duo Heinsiani, nostri Giielf. Bero. 
Segtiier. habebant. Palat. prim. Francpf. Seguer. Bersm. GalL 
Tett. edd. omnes: Si tamen indpiunt aUquae ?Mtc, quod ortom 
cx noo intellecto usu Ovidiano, quo si omittitur^ yid. Fast. 
316; 5, 69, 70; 6, 113, 114. etc; quae res Heinsio, puto, et 
Schradero hoc in loco fraadi fuit^ non Burmanno, quamquami 
niu recte interpunxit. 

32. lAiT. adesi Palnt. nterque, Francof. Reg. Mor* ^ 
ID. Seguer, et fortasse, uti et priori in fersu, plures^: indidein il 
•rtnm, uode dixi, est* ' 

33. K^uTAE. nando Palat, prim. 
35. Ni tres tantum suos habuisse testatur Heinsiui, 

oiiines:^ msi, Vide horoinis accurationem, ae&errime enim 
dignoscitur ia libris. Yett. «dd. nostrae praeter Booooienstm 
habeat/ 




TRBTIVM LIB. IK. Eh. XII. ^H 

I Non tHsi viewM tntua araret aqua», 
iaros ab Italia tantum mare iiavka tranrit: 

Litora rarns in liaec portubus orba veiiit. 
Sive tanien Graeca scierit, sive ille Latina 
^Voce loqui: certe gratior Iinius erit 40 

f^ qaoque ab ore freti longaeque Propontidos undia ' 

Uuc aJiquem certo vela dedisse noto. 
^oisqois is est, memori runiorem voce referre, 

Et fieri famae parsque gradusque potest 

36. ararit. 39. Graia. 

36. KON Nisi — AiiARET. Noti mtcki V. Guelf. cautu$ 
vossianna. arahli Leid. pr. pro t. scr. et duo igooti. Hioc Heio<- 
p> ararii^ corrigendum putavit. Quasi necesse esset dici mmm 
K^o mmtm essety et auasi araTei non deberet explicari : ara^ 
inl. ttdiret Jud, Pirckli. et duo, plaudente Burinanno. Vers. 
fc Ullora navts tn haec Palat. pr. 

L^* 6RAEGA. grata Unus Italicus. Hinc Heinsius: GraUt. 
^fl& est alicubi in bis libris codd. ita babere, sed etiam in Fa« 
inrtraque forma toleratur. ' 

40. GRATioR Ruias ERiT. Vidcant, qnomodo hacc inter- 
'^tnr grammatici. Certe quas expiicationes ad manum babeo: 
«•, h, e. qui Latina voce loqui scierit^*' et ^^graUor huius mi^ 
• (• Latioi sermonis usus gratior erit et lucuodior, Latine loqiiifr 
'"iirtius, quam Graece" non sufficiunt iis, qui aere latantur et La^ 
' didicerunt. Quanto melius barbatulus ilie cod. Relandini g)o^ 
^rj qai ita : hums h. e. Ullus namiae^ vd UUus linguae. rMrai- 
> aut honio Laiini eei^otUs intelligendus, aut: vox ImvuSy eivo 
"Ww, sive Romanue fueriU Prius duriusculum est, postremnm 
) si QTai\or comparatiTum referas ad rem tacite subaudiendum : 
» fig^onmi lingua. Hoc ipsum et alibi usu venit, et in Fasta- 
' loco 3, 228: — ecuioqwi nepoiem 

w Feri avm; Mc scuH dulcior usus erai, 

po cnm loco si conferas nostrum , quemadmodum in Falatinb 
pQo ac secundo , Bosl. et tribus Heinsianis , vett. editis nostris 
Ner Bonon. , exstat : certe gratior ueus erii , fateberis similK* •, 
^* Idque praetermittendum non doxi, quin monerem. Scripturae 
^ vei uDo illo codice satis commendatae> neque per se ineptae^ 
R«e prae altera suspectae suffragatur Fastorum versus , quos li- 
■^secum in eidlio habuit poeta, atqne aliquoties inspezisse Yide- 
^aliquoties etiam eroendasse, utrumque tamen frequentius cum 
^^ kcriberet, quam cum Tristia: quae qnatenus ad Fastot 
f^nt alio loco disputabuntur. 

, ^I* iPAS^tTOQUB. Fac ^eomia Franc. coniecerat, atque id ipsum 
^ ^ita^e ()et>reh6ndi in ed, Bonon. Quam sit elegans , ^niTifl 
^* <>p|trt enhn' poeta primum Italum', deinde rel peregrinum, 

u • 



glS P. OVIDU NASONK' 

45 1b, pr6Cor, auditos possU narrare triiiinphos 

Caesaris, et Latio reddita vota lovi; 
Teqne rehellatrix tandem, Germania, magni 

Triste caput pedibus supposuisse ducis. 
Haec mihi qui referet, quae non vidisse dolebo, 
50 lUe meae domui protinus hospes erit. 

Hei mihi! iamne domus Scythico Nasonis in orbe est 

lamque.suum mihi dat pro lare poena locom? 
Di facite, ut Caesar non hoc penetrale domumqu^ 

Hospitium poenae sed velit esse meae. 



61. deest est» 53. son Iiic 

postremo adeo barbanim. Tamen vulgata explican potest. Td 
47. Te quoqw hdlaUix Palatr sec. Put. Gall. Guelf. a pr«a 
BMxkix poss^ tandem Germ. Bero. Vqrs. 49. referal jfin 
0ec. Leid. pr. et duo cum yett. edd. oct6. 

51« oRBt xsT. est omittuDt Put. Bem. et plus minos A 
cem Tulgares. 

52. PBo 1«. F. LOCT/M. pro lare terra locum Palat. prim« Boi 
GaU. Mor. Busl. Jun, Leid. pr. Seguer. Rel. (sed: locus) et se 
Heinsii. pone domum BeroL terra domum Put. peite domm 
CreT. terra lacum Bem. terra siium Francof. v. scr. — Yersa 
suspectum Heiusius proDuuciayit ; neque immerito. Emnt, qaihf 
secus Tideatur ; erant fortasse etiam, qui coniecturis Heinsii, Scbt 
deri, Burmanni, si apposuissemus, delectarentur. Duas tamen pn 
feram, alteram Withofii, alteram meam^ illius ingeniosam^ alten 
ez ingenio Ovidii, rariis scripturis utramque adiutam. terut tf 
nihil est, aut glossa alius yocis ac poenae ; latere illa potest ia id 
ptura Beroi. Quare Withofius Fraemet. crac. crit. p. 182: 

^ lanique tuum fniTii das pro lare Ponte solum: ^ 

praeclare, quaotum ad ei^Hcandam diversam scripturam. Yeni 
offensioni nihil est, nbi hcm poenae tanquam inconcinnius dicM 
LeVe incommodum, quod persentiri facilius, quam demcMifd 
potest, non est quatuor yerborum impendio eximendum. Cre 
ierra glossam esse yods: lare; domtm adscriptum fuisse supra^ 
timam versus vocem, patet: ideo cpniicio: 

lamque suum mihi dat pro larc poena larem. .t 

acnmine, ut puto, 0\ridiano> vid. supra ad 2, 376. neque 
tibus, quae sequuntur: non hic penetrale domumque, Poena 
habere ifingitur, ut Spee Fast. 6, 362«, eadem figura^ qua 
imm habet. 

53. Dt — CAVSAH. Di faciani Caes. Rel. et tres 
non indicati. facite hoo Cae$. Hugen. non hic Guelf. a 'pec 
ct Moret. tton hanc VuU non huiic Francius tentabat, «c hgi 



TRISTIYM UB. 111. EL. XU. EL. XUI. 219 

xia 

Biece snpervacnns, qnid enim fuit ntjle gigni? 

Ad soa Natalis tempora noster adest. 
)ore, qoid ad uiiseros veniebas exsulis annos? 

Debueras illis imposuisse modum. 
li (ibi cura mei, vel st podor uUus adesse^ 5 

Non ultra patriam me sequerere meam. 
Noqae toco primum tibi sum male cognitos infans^ 

lllo tentasses ultimus esse mibr. 
unque relinqoenda, quod idem fecere sodales, 

Tu qaoque dixisses tristis hi Vrbe vale. io 

M tibi cum Ponto? num tfe quoque Caesarifif ira 

Extremam gelidi misit iu orbis bumum? 
I^cet exspectas solitum tibi moris bonorem^ 

Pendeat ex Inimeris vestia nt alfoa meis^ 

5» ioesset.. 13«. «x^ecte» solitL 

[ XDL 

i^bicrr. Ad 9uum natstlem Francof. Ai Mutm natalem dlem 
pl* Orai nakiktn magnum tie poecat honorem BeroL Krckb. 
f «fltefcm euum vett. edd. 

I !• 8IJPXRTACVU8. eupervaeunm Berolv £rer. «ifilo naed 
Pw. pnm. Fon Bem. et codd. plus TigHiti cum Tett. edd. prae- 
¥ WDOD. uitle nohie prim. PoUt. prin. Vatic et Medic. Yew.. 
^ «utm Reg. Rottend. Bero. Goellerfo. Beiot et prim. ed. 
eiaiii. ' 

' &• ADKS8ST. ineeeei Reg. Gall» Serr. BusL exc. Voss. Fa- 
^wc. Gdeif. Segoer. Berol. et decem alii, vett. edd.pra.ete» 
f*Wi oeque auctoritate pari, neque elegantia, atque reliqui. Ver». 
^ob eum tihi Bem. octo Tulgare» et yett. edd. eredifue inf^ 

m, 

^» UM^uK Rxuv^UENDA. Ittquo TeKnquenio libri pbrimt, 
Tj^f^mquendtm prim. Polit. et duo alii; Inque requbrendoe Pu». 
F^«0(fa{e» exc. Voss. Heinsii coniecturam exhibemus, non quasi 
^fflam; faciiliraam tamen exnertu» diserim.^ Vers, 11. noit 
"^* Put. et, ut solent, nonnulii. 

, ^3. xxspxcTAs ^oLiTVM. exepectee unus Heinsit. eoU^ Mo- 
i^ Heinsii et eiusdem prim. ed. ReL Berd. miKi tnorif Gall. 
r^honorem Jun. Vulgatam reTocavimus, quia moe cerimo- 
«a sacram significat. Vide Fettum eiusque interpp. «ub vt. JWoo 



£14 P. OVIDU NASONIS 

i^ Fumida cingatur florentibus ara coronis, 
Micaque soilemni (uris in igne sonet; 
Libaque dem proprie genitale notantia tempns, 

Concipiamque bonas ore favente preces: 
Non ita sum positus^ nec sunt ea tempora nobb, 
20 Adventu possim iaetus ut esse tuo. 
Funeris ara mihi ferali cincta cupressu 

Convenity et structis flamma parata rogis«L 
Nec dare tura libet uil exorantia divos, , 

In tantis subeunt nec bona verba malis. 
^ Si tamen est aliquid nobis bac luce petendniA: 1 
In loca ne redeas amplius ista, precor, 

18« dem pro nie. 21. cuprefso. 25. nihil exor« ' 

et Receptus mos* «ofttttm honoTen% habes Fatt 2, 639. tHMi 
Yers. 15. Funt. tingxtatur Pnlat. pr. 

17* DEM PKOPRiE. dem pro me e prim. Polit* admiiertl 
Heinsius. dem firopere Berol. et duo« dei pro^iere- prim, ed. Heioi 
Quod recepimus extat in Palat. utr. Guelfr Francof. Put. Benk 
et duodeviginti aliis. Qui restant cum vett. edd. ; dem pro !«• j^ 
geniale Palat. sec. e| Seguer. vocantia tempus Bern. Noo it^ 
male Burmannus coniiciebat: Li&iir/tfe dejtroperem gmi. ete., fori 
tasse inemoi: Serrii ad Aen. 12, 426: properare et fetfiiuirf H 
dare veteres dixenmt, genitah tempm tuetur Mafklandus ad Stt| 
•ilr. 2, 3, 62; 2, 7, 130. Vers. 19. non sunt Bern. et oa| 
^criptL Schraderus abiiciendiim esse distidioo deouo conteM 
propter repetita t «fim, mmt^ esse. 

21. cuFREssu. cupresso e sex melioribus recepisse se 
Heip8ius;.in scbedis Palat. sec. nominavit accedentibns nostris d 
l)us pessirois et vett. edd. Quoscunque meliores dici fas es^ p 
ter ltaUc0S| alterura djsertim tueri video« 

22. 8.TRUCT1S. strictia Falat. sec. Bersm. et duo« flf^ 
peracta prim. Vatic* Gall. Bero. prim. ed. Heiiisii et quiiHi 
fiumma reperta quinque Heinsii. Vuigata sanissima : exempia W 
tipois reperies Sen. ep« 13. controv, 1, p. 82, Gron. 

23. NiL. nihil ex tot libris tantum prim, Polit. FalatJ 
Guelf, et tres Heinsiani habebant. Vulgatam pracstare eai» 
ob causam puto, qua neque to tertio hexametri pjcde oon piobat 
mon «JTor* Scrv, 

27. poMTiTs PoHt. uterque» GalU Mor. Jun. FraDCot B4 
Berol Crev. et oovem. Reliqui omnes libri: ponti. 



TRlSliVM LtB. III. EL. HL. XiU. XIT. {16 

lom me terraram pars piiene novjssrinia, Poutii* 
Euxinus falso uomine dictus liabet. 



>uIlor et autistes doctorum aancte yiromm, 
Qui facis iugeuio semper, amice, meo; 
cquid, ut iucolumem quoudam celebrare soleb^, 
Nunc quoqne ne videar totus abesse, caves? 
Qscipis exceptis ecqaid niea carmina solis 5 

Artibus, artifici quae nocuere suo? 
nnio ita Ikc, quaeso, vatum studiose novorum : 
Qoaque potes retine corpus in Vrbe meum. 
<itfiiga dicta mibi; non est fuga dicta libellis, 
Qoi domiui poenam nou meruere sui. io 

28. Euxini. 7. Tatuiii quaeso. . 10. meruere pati. 

2S> KuziKus. EuxlnUs alter Polit. , aade correctioDeffl Mft 
•'^riain captal»at Heiostus. 



XIV. 

. hscrr. Ad amictm qui llbros allegarat Francof. Ad mm 
^^/Wf llhros isoUegerat 13erol. AniisUsm valum monet ad Bua 
npto colendum Pirckli. Bwol. Ad amicum til lihrum iueatur 
f^ prior. 

,2. 9U1 FACis. Quid facis Palat. prim. Guelf. a pr. man. 
''ptorum dimidia fere pars, editi praeter Bonon. omnes. Gloss. 
^h.' f^^Sf t. e, favee. amice Uto Palat. prim. Vers. seq. E$ 
• jPalat. prim. 

^^» 8TJSC1PI8. Colligia Palat. prim. exc. Voss. Francof. Mor. 
*|* PJ» prim. ed. Heins. et quinque. Conficia prim. Vatic. pr. 
21^ Palat. sec. Guelf. Serv. Jun.. et quatuor. Cofi«picts Put. 
^oerol. decem * Heinsii ct ?ett. edd. omnes. Esdpis GaU. 
^K/w unus. Reliqui quod servavimus. 

arm ^^^**^> VATUM, vatum quaeso Gall. Serv. Jun. et CreT. 
■^^nnus tacitus recepit. studiose honorum Rel. tteonwi, vira- 
^^%^\u weorwm ed. Bonon. 

j.' coRpug, ita optimus quisque, praeter Bernensem Itbrum, 
JJ^guorum diraidia pars. Reliqui cum vett. edd.: lumicti. cor-. 
*J»rckb. pro T. scr. 

*^' ^ui DOMiMi — 8UI. Qul poenam domini Palat. prim. 



91C P. OYIDU NASONIS 

^aepe per externas profagas pater exsolat fm»; 

Yrbe tameo natis exsulis esse licet» 
Palladis exemplo de me sine matre creata 

Carmina suut: stirps haec progeniesque mea esti 

15 Hauc tibi commendo ; quae quo magis orba parente 

Hoc tibi tutori sarciua maior erit. 

Tres mihi sunt nati contagia nostra secuti: 

Caetera fac, curae sit tibi turba palam. 
Sunt quoque mutatae ter quiuque volumina formaey 
20 Carmina de domini funere rapta sui. 
Illud opus potuity si nou prius ipse perissem^ 

Certius a summa nomeu babere mann. 
Nunc incorrectum populi pervenit in ora: 
lu populi quidquam si tamen ore Qieum est 
25 Hoc quoque nescio quid nostris i^ppone libellis^ * 
Diverso missum quod tibi ab orbe venit. 
Quod quicunque leget, si quis leget, aestimet anle^ 

Compositum quo sit tempore, quoque loco* 
Aequus erit scriptis, quorum coguoverit esse 
SO Exsilium tempus, barbariemque locum. 
Inque tot adversis carmen minibitur ullum 

11. extremas. 

Put. Jan. Leid. pr, non illicita consonantia hemisticbionim. inanMri 
pati exc. Voss. ex glossa usitatissima. 

11. EXTERNAs. extrema8 e septemdecim scriptis, rulgaii' 
bns, quantum scimus, omnibus, nisi Guelf. accedere videretir 
Heinsius recepcrat. Vulgata satis tuta est et a senteutia, et « 
usu loquendi. Exiemas oras babes apud Ovidium Met, 9, 19. et] 
nisi mUere fallor, 13, 406. 

14. MEA EST. est ex melioribus tantum Francof. Guelferfc 
Bera. addebant^ tum trededm Tulgares. progenksqne mei tmf^ 
vett. edd. praeter Bonon. consueta librariis structura , quare iM 
debuit Heinsius tentare: tnUtl, Vers. seq. esi omnes libri addM 
praeter quinque Heinsii non ngtos, nostros Rel, Bcrol. Vers. 17 
tunt fraires Gall. Vers. 18. sini iihl Richel. 

23. IMCORRECTUM* tttcorrttptum Palat. prim. fervem$ ^ 
ora sedecim Heinsii, duo nostri, melioris notae nuUus. 

24« MEUM E8T. tne» est Palat. .prim. Guelf. a sec. m. Fut 
et duodedm cum vett. edd. praeter Bonon. cfr, supr. 2, 23. Vers. 37> 
Bi qnia legat Bero. Ugit Palat. sec. Vers. 28. qiiove loco Seit> 
Barber. Rel. et alius, ed« Bonon. Vers. 30« harhariamq;ue Falat 
uterquei Fraocof. et sedecim cum rett. edd. praeter Aldioam. 



! TRISTim mUIL EI. XIV. 917 

Docere me tristi susttnmsse mann» 
•Iiigenium fregere meam niala, cuins et ante 

Fons infeeundus parvaque yena fuit 
iScd quaecunqne fuit, nullo exercente refo^t, tt 

l^ £t iongo periit arida facta situ. 
iNon Iiic librorum, per quos inviter alarque^ 

Popia. Pro libris arcus et arma sonant ' 
NuUus in hac terra, recitem si carmina, cuius 

Intellecturis auribus utar, adest. ^ 40 

Nec quo secedam, locus est. Custodia muri 

Summovet infestos clausaque porta Getafr. 
Saepe aliquod quaero verbum, nomenque, locumque, 

Nec quisquaui estj a quo certior esse queam. 
Dicere saepe aliquid conanti, turpe fateri! 45 

Verbd niihi desunt^ dedidicique loqui. 
Tlireicio Scythicqque fere cirqumsonorore} 

Et yideor Geticis scribere posse modis. 

43. TerbuiD quaero. 

1 37. INTITER. sustenter Put. Francof» Betn. Biul. Pirckh. 
«^tern Heinsii et eius prim. ed. alofve uous Heiosii. 

, 39. REciTEM 81 CARMiNA. Teciiem cui c. „010068 fere 
•cripti,'» testaote Burmaooo, lioc est, Juo. Leid. pr. Palat. sec. 
in Heinsii, Doster Rel. vett. edd. praeter Boooo. et Ald. Reliqui 
wnnes, inprimis Vaticaoi apud Ciof., Palat. prim. Polit. uterque, 

I francot Put. Bero., quod exbibemus. Tamcn Guelf. a pr, m.: 
^km cuius carmina. residena in carmina Berol. Vtrs. 41. 

;■ «on quo $ec. Guelf. 

I 43. 9UAER0 YERRUM. verhutn quaero Juo. Leid. pr. Rel. 
Hoc distichon a sciolo profectum putabat Heiosius, assentiente 
ochradero. Is igitur sciolus illud certe exploratum habuerit, ad 
Jttuum Hyginum hoc carmen scril)!, Palatinae bibliothecae prae- 
pctain, Ovidii familiarera : cui rei cum cooveoiant omnia, tum modo 

klocutiooes grammaticae longiore versu: vet^hum^ ftomen, iam apud 

i> varrooem frequentes, sed ad quemcunque in carmine non usor- 
pandae: versu hreviore poetarum eius temporb cum grammaticis 

* »«c«8situdo taogitur, de qua tide quae Ibidi praefabimur ; verhum 
J^tem aliquod technico seosu et verftit publico atque commuoi v. 

f ^» quam recte reciprocentur et opponaotur, patet, quamvis Hein- 
*«m fugerit. 

47, scTTHico^tTE. Geticoque Palat. sec. Francof. et trw 

I J"«> vett. edd. Vers. seq. ScuthU^ Busl. et duo. iwodl Pa- 



tlS P. OyiDU NASONIS 

Credo mibi; timeo, ne sint immista Latinis, 
A Inque meis ^criptis Pontica verba legas. 
QQalemcunqae lega9, yeitia dignare libeilum; 
Sortis et excusa conditione meae. 

61, Qualemcanque igitur. 

51* ^UALSMCITN^UB LE&AS omnes libH^ qaotaiiot ooti fiiQi 

praeter priio. Polit. pripi. Vatic. Medic, Rotteiid. Palat sec Gud 

a raan. pr., qui: Qualemcunque igitury quoruinque aactoritate^ 

' Heiosias secutas est. Suspectissima olim est horom libroram fiictiil 

vepetitio Terbi illa Tere Ovidiana. Met. II, 287 sq. : 

— tuaque haeo pro parie videto, 
Qualiacunque vides. Utinam meliora videres. 



TRISTIYM UB. Uf. EL, XI. LIB. IV. EL. !• $%% 



LIBBR QUARTVS. 



^i (|aa mels fiierint, ut erunt, vitiosa libellls, 

Excusata suo tempore, lector, habe. 
Exsul eram, requiesque mihi, non fama petita est} 

Mens inteuJa suis ue foret u^que malis. 
Boc est, cur cautet viuctus quoque compede fossb(^$ 

Indocili uumero cum grave mollit opus. 
Cantai et innitens limosae pronus arenae 

Adverso tardam qui trahit amne ratem; 
Quique refert pariter lentos ad pectora remos, 

7. Cantet. 9. Quique fereof. 
ANNOTATIO IN LIB. IV. 



. loscrr. Epla 25a Pirckb. Lectorem V^rum rofjat «jrcMMf 
^^sum PirGkli. Berol. Excusai Uhros auosy «i quid viiu Metmi 

Aldiua, 

^» Hoc EST. Hlnc est Put., 

^» CANTAT. Canhl Put. uterque Polit. Palat. scc. et qna- 
^"ordeciiu. invicens Pal. prim. floc est cur cantet innitens proftnf 
■^ac Bu«I. 

^» TRAHiT. vehit Put. Mor. Leid. pr. et vett. cdd. octo. 
V,. ^* 9U19US REFERT PARiTER. NuUus iiber, quaDtum sctam, 
"'•cylli coniectnrae addixit : ferens ftariler. Neque uecessartaui a^no- 
*^°» An intelligi lioc tiim simplex nequit: qui remigat, 10 imtoe- 
'^«» nsuijgat? hoc t»t ita, uti dicit Rutilius 1, 370: 
DtriH resonat vaviis wAe celeusina modis. 



gt0 P. OVIDU NASONIS 

10 In nintferam^pctka braclua versat aqna. ^ 

Fessua ut incubait bs^culo, saxove resedit 
Pastor, arundineo (carmiiie mulcet oves. ' 
Cantantis pariier, pariter data peusa tralientis 
Fallitur ancillae decipiturque iabon 
15 Fertur et abducta I^yrnesside tristis Acbilies 
Haemonia curas attenuasse lyra. 
Cum traberet siivas Orpbeus et dura canendo 

Saxa, bis amissa coniuge moestus erat. 
Me quoque Musa levat Ponii loca iussa petentem: 
^ Sola comes nostrae perstitit iila fugae. 
Slola nec insidias, uec iter, nec Tbracia tela, 

21. insidiat IiomiDUQi nec militis ensem. 

Eadem sententiae iteratione noster usus est infra 6, 7, S., ub! vide. 
De ift mimnm vid, Serv, et alios ad Virg. ecl. 6, 27; Hana,. 
TurseIl/3. p, 328^ remos referre grapliice ponit ipsura remigam 
laborem, cfr. Met. 11, 461. Quodsi lioc disticbon a prioris verbo:. 
Cnfile^ suspensum non est, patet, cur prius a superiori verbisque: 
Hoc esl contra Heinsii sententiam separaverimus. Nempe ^ et 
qne non praecedentibus, sed invicem utrumque laboris genus copu- 
^l^Mit, quo naves promoventur. 

10. TEiigAT. iactat Palat. prim. et duo. puUat Gaelf. Pa- 
lat. sec. Francof. tredecim Heinsii, nostri tres. lassat Fut. et 
•eptem. laxat Crev. et duo. tnovll unus. 

11. UT iicciTBiriT* ^thi iiic. Guelf. Palat. sec. Francof.^ et 
duodeviginti. saxoque roaior pars codd., meliorum fere dimidia^ 
et vett. edd. Yers. 13. tralienti Busl. Vers. 14. Folliter «n- 
dUae Palat. pr. ToUitur prima ed. Heinsii. 

15. LTRNESsiDE. lomeside Falat. prim. et viginti dao. U* 
mrslde Guelf. hriseide GalL Rel. Crev. Aldina posterior. Ven. 
19. quoque Ura levat Guelf. Ika iuvat Gall. Musa imoi 
Richel. 

21. iNgiDiAs •— TELA. tnsidias interque treicia tela Palat. 
prim. Busl. Firckli. septem Heinsiaui, Crev., sed liic: trdht&a. 
tntra nec tJireicia tela unus. insidias inter nec thrada teta Fran- 
cof- Bcrsiii. Reg. Mor. Seguer. Fut. , sed bic: irelciei. insiduu 
inter irelcla tela Bern. Berol. interque irentia tela unus. inter ty- 
rlnihia tda alius. hisidias threicia tela Serv. — insidias honmum 
nec Thracla tela Combianus. tnsldias tnfer tot mililis enses Jun. 
tits 1(1(05 saevi nec miUtis ensein unus. ins. nec diri miUtis sttsem 
aUus. iiis* inter crudeUa tela Barberin. Reland. insidias ftomi- 
mtm iwc mUiiis ensem exc. Voss. Reliqui, imprimts ^^optimiy me- 
Uores, castigatiores" Itali illi, Guelferbytani commilitones cum vett 
edd. omnibus: insidias tnter nec milUis ense^n, — Ita dispositis 
variis scripturis, quas in Heinsii scbedis et meis inveni, vet noa 



TRISTIVBI UD. lY. EL. 1. 2tt 

I Nec fliaire, nec ventos, barbariemqiie ikidL 
^it qnoqae, cum perii, quis me deceperit error: 

Et culpam in facto, nou scelus esse meo. 
Bcilicet hoc ipso nuuc aequa, qnod obfuit ante^ ^ 

Caro mecum iuncti criminis acta rea est. 
Non eqaidem veliem, quoniam nocitura fueninty 

Pieridum sacris imposuisse manus. 
Sed nanc quid faciam? vis me tene|t ipsa soronun: 

Et.carnien demens carmine laesus anio. 30 

Sic nova Dulicbio lotos gustata palato 

UIO) quo nocuit, grata sapore fuit. 
Sentit amans sua damna fere; tamen baeret ia illis^ 

Materiam culpae persequlturque suae. 

nonitus a nobis iotelligis fraudem interpolationis eiusqoe orfgineoi 1- 
^es e plurimorum librorum scriptura nihil elici debere^ si vel 
posnt, velut per coniecturam Jacobi GronoYii : 

^ SoJa neo insidlasj Sintae nec mUiiis ensem; ... - 
s^ abiecta nnius codicis auctoritate , quam Burmannus 'arripuity 
Tel arrepturus erat, redeundum ad eos, quos nos iam dudum^ 
Heinaus hoc certe loco duces sequendos putavit: ea de causa al- 
teram m$ coniecturam merito honore prosecuti sumus. Scriptuni 
itafnit in yetustiore aliquo libro: Sola nec insidias fii*«r n mracia 
<*»; hinc casu longius ralat., propius, atque solet, Francofurta-. 
WJ distat. de inMiis et iUnere cfr, Pont. 1, 4, 32 — 34, dd 
^aciis tdis ib. 4, 6, 35. Vers. seq. harbariamque codd. plu- 
nmi et praeter Bern. et Guelf. meliores et in lioc genete acca« 
ratiores. 

26, MEcuM lUNCTi. mecum adluncti prim* Vatic. primus 
PoKt. Bersm. et decem alii : credo Itali, nisi quod Guelf, deest ct 
Pal^tious primus adesse \idetur. Sed liunc errorem Gruteri exi- 
«timaTerim: quamquam peque quid interpolatores, neque, si fbllor, 
glottatores somniaverint, satis assequor: yeram et elegantem Tulga<i> 
^ esse supra disputayi. m&mm incerti cr. Bern. 

• 29. 80R0IIUM. sacrarum Heinsiani libri maximo nnmero^ 
^conim duo ; quod receptum est Gallicus tantum et quatuor, ac 
Prancof. cum Pirckb. pro ▼• scr. ostendebant. Verum nostri 
^uelf. et Bemensis yide^ntur accedere, testibus iis, qui contulerunt; 
«d. et Crev. accedunt. 

34, FER8E9UITUA9UE. prosequiturque dimidia scriptorum 
pars et vett. edd., sed, si quaeras, e melioribua praeter Palat. 
^* et Put, nullus : quamquam plerique numero tantum consignati 
'^t. Quantumfis igitur io talibus unice codd* spectantes nihil 
PjjJ&cimus, Alibi eodem in discrimine, Her. 7, 112; Met. 8, 
*^* similenB proieqti^di usui^ Burmannut immerito proscripsit» 



tSt ^^ OVIDIl NASONIS 

S5 No9 qtfoqne delectaiit, qaamvis nocuere, liltolK: 
Qoodque mihi telum vuluera fecit, arao. 
Forsitau boc «tudium possit furor esse rideri: 

Sed quiddam furor hic utih'tatis babet., 
Semper in obtutn meutem vetat esse maloruni, 
40 Praeseutis casus immemoremque facit. 
Vtque suum Baocbe non sentit saucia vulnus, 

Dum stupet Edouis exidutata iugfs; 
Slc ubi mota calent viridi mea pectora thyrsoi^ 
Altior humano Tspiritns ille malo est. 
45 Ule nec exsilium, Scythici nec litora ponti, 
lUe hec irato» sentit babere deos. 
Vtque soporiferae biberem si pocula Leibes, 

Temporis adversi sic mibi sensus abest. 
lure deas igitur veneror mala nostra levanteSy 
60 jSoliicitae comites ex Helicone fugae: 

41. Bacchis. 46. sentit adesse. 48. hebet. 

Ters. 39. obUiUu Falat* prim. et quatuordecim Tulgares Cfun ti 
Bonon. 

41. BACCHE. Ba^eliis prim. Vatic. Serv, 

42. EDONis. Idonis Politinni secundus, teste GronoTio: iirit 
Tenim assecutus est Heinsius. Reliqui ]il)ri omoes: Idaeis, m* 
tnlatd modis Gall. prim. Vat, prim. JPoIit. Palat. sec. ed« priDce|l: 
€t vett. nostrae praeter Bonon., interpolatorum artificiura. 

43. vmiDi MilA. Ita Heinsius ediderat e prim. yaticPoG^ 
«ec. Rottendorf. et octo aliis. His intererat Palat. prim. ; accedoit 
ab Heinsio omissi Put. et quatuor', nostri Guelf. Bern. Segwi^' 
Reliqui cum vett. edd.: sam^o mea. Vers. seq. est Moret. Ber^ 
e^ paud cum editis inde ab Aldina posteriore omittunt. 

46. 8KNTXT HABERE. Pirckb. et sex alii: sentii ad$m 
lilirariis et Burmanno fraudem fecit constructio Graecanica Tujgft* 
tissima, Met. 2, 599; 3, 540. etc. etc. ' '' 

48. 8EKSUS ABEST. tempus ahest Pirckh., quod aim 
nine dici putabat J. K. Gronovius. tempiis hebet prim. Yat., qtu 
partim prot>abat Heinsius. sensue adest Busl. Gott. sensus <M 
fifedon. Nescio quis horum carminum editor postremam scripti 
vam plurium codd. esse, alios: sensns hahet ait exhibere, t^ 
^oniecturam esse; postremus apertus istius est-error^ et tameo 
terissima, de reiiquis ipse viderit. 

50. soiLrciTAE. SoUkitas Tetustissimum mendum omoMiift 
Codd. et edd. uisque ad Jos. Scaligeri tempora , qui primus cocm i 
^ndi auctor fuit. Vers. 54. Caesare cum tiiagno caeferu Palaimc^ 
rutr ct sex. ' • ■ 



TBISTIVM. UB. IX. EL. L ggg 

|l!( pariim pelago^ partim y^tigia terra, 

i Yel rate dignatas, vel pede nostra seqni. 

ISint, precor, bae saltem faciles mibi: namque deoram 

I Caetera cum magno Caesare turba facit. 

Heqae tot adversis cumuiant, quot litus arenas^ 5ft 

Quotque fretnm pisces, ovaque piscis habet« 
Vere prins flores, aestu numerabis aristas^ 

Poina per auctumnum, frigoribusque nives; 
Ooam maia, quae toto patior iactatus in orbe, 

Dam miser Euxini litora laeva peto. ^ 

Nec tamen ut veni levior fortuna malorum est; 

Huc qaoque sunt uostras fata secuta vias. 
Dic quoqne cognosco natalis stamina nostri^ 

Stamina de nigro vellere facta mihi. 
Vlque nec insidias, capitisque pericula narrem, 65 

Vera quidem, veri sed graviora fidej 

66, vera. 

65. ctrMtjLAKT. cumulat omnes libri praeter Putean. eC 
qoatuor Heiosii, nostros Bero. et Rel. 

&d. ^UAK TOTo FATioR. Quoe patwr iofo Palat. prim. el 
«eem fere cum vett. edd. ^ 

60. luxiNi LiT. LAKTA* Euxinit Palat. pr. Utera laeva e 
^I. ab Heinsio receptum est. Uttara saepe prim« Polit. Utter^ 
^ita MedoD. Reliqui omnes: Uttora saeva^ vel: «cneva. Neqae 
iKtttcriorem scriptunun glossam puto eius^ quain cum Heinsio ex- 
^i^mus, et littora Ponti fera, aeformia, inhoepita, frigida 8ae|)e 
tt his libris dicuntur. Tamen quae sequuntur faciunt, ne prolepsit 
^ locum liabere commode possit. Vers. 65. neque ifitta. Palal» 
|wn. et plurirai. 

66. TKRA — KTC. Vera midem patior eed exc Vom. Ver0 
f^ fateor sed Busl. et duo Heini. quidem wdi eed omnes li- 
^ praeter Comb. unum Yatic et Crev.) qui: vera eed gr* Sed 
F>> persuasum est eos libros tantundem ratione ac consUio a prn 
r^ Mriptura abesse, ^uantum reliquod casu. Francit coniectura 
Mum inter utrosque iter nobis praemt, confirmanda es illis 
wt. 3, 659 : — tam me Uhi vera referre^ 

Qttam veri maiora fide; 
w. 16, 60 : Vera hquar^ Yeri otx hahiiura fidem ; 
"W, 3, 661 : — nostras pervenit ad auras 
f Famaj nec a ? eri dissidet illa fide y 

■^^^o^ veram fidem^ quae longe aliud quid significat, ebtmsere 
'"^ tel correctores. 



£14 P. OVIDII NASONIS 

i^ Fumida cingatur florentibus ara coronis, 
Micaque soilemni (uris in igne sonet; 
Libaque dem proprie genitale notautia tempusi 

Concipiamque bonas ore favente preces: 
Non ita sum positus^ nec sunt ea tempora nobls, 
20 Adventu possim laetus ut esse tuo. 
Funeris ara mihi ferali cincta cupressu 

Convenity et siructis flamma parata rogis«. 
Nec dare tura libet uil exorantia divosi, 
In tantis subeunt nec bona verba malis. 
^ Si tamen est aliquid nobis hac luce petendnim: 
In loca ne redeas amplius ista, precor, 

18« dem pro nie. 21. cuprefso. 25. nihil exor, 

et Receptus mos^ solitum honoTen\ habes Fatt. 2, 639. etftHll 
Vers. 15. Fum. tingxtatur Palat. pr. 

17« DEM FKOFRiE. dem 1^0 me e priin. Polit* admisera 
Heinsius. dem propere Berol. et duo, det projier^ priin. ed. Heioi 
Quod recepimus extat in Pal^t. utr. Guelf, Francof. Put. Bem 
et duodeviginti aliis. Qui restant cuin vett. edd. : dem pro k, ^ 
geniale Palat. sec. et Seguer. vocantia tempus Bern. Nod iti 
liiale Burmannus coniiciebat : Li&if r/tfe de^mperem geti, ete., for 
tasse memoi; Serrii ad Aen. 12, 425: properare et fe$tmare ff( 
dare veteres dixenmt, genitale tempus tuetur Marklandus ad Stat 
n1r. 2, 3, 62; 2, 7, 130. Vers. 19. non sunt Bern. et ocK 
^riptL Schraderus abiicienduin ease disticlioo denuo coDteodi 
propter repetita t sHm, etmt, tBsse. 

21. cuFREssu. cupresso e sex melioribus recepisse se 4 
Heifi8ius;Jn scbedis Palat. sec. nominaTit accedentibus nostris dai 
Kus pessimis et vett. edd. Quoscunque meliores dici fas 6St| ptM 
ter Italicosi alterura djsertim tueri video« ^ 



22« 8.TRUCT1S. strictis Falat, sec. Bersm. et duo, 
peracta prim. Vatic. Gall. Bern. prim. ed. Heinsii et quiDqiK 
flamma reperta quinque Heinsii. Vuigata sanissima : exempla looi 
tipois reperies Sen. ep* 13. controv, 1, p. 82* Gron. 

23. NiL. nihil ex tot libris tantum prim, Polit. Falat. tM 
Guelf, et tres Heinsiani habebant. Vulgatam pracstare eaodd 
ob causam puto, qua neque in tertio hexametri pede ooo probatfl 
nofi «JTor. Scrv, 

27. poMTiTs Polit* uterque» GalK Mor. Jun. Franeoi^ Beil 
BeroL Crev. et oovem. Reliqui omnes libri: ponti. 



TRlSliVM LtB. III. EL. KL. XiU. XIT. {16 

im me terrarnm pars piiene novissriina, Poutii* 
Euxinus fako uomine dictus liabet. 



XIV. 

uullor et autistes doctoram aancte virorom, 

Qui facis iugeuio semper, amiee, meo; 
^quid, ut incolumem quoudam celebrare solebas, 

Nunc quoqne ne videar totus abesse, caves? 
loscipis exceptis ecqaid niea carmina solis 5 

Artibus, artifici quae nocuere suo? 
Bnio ita fkc, quaeso, vatum studiose novorum : 

Qoaque potes retine corpus in Vrbe meum. 
istfiiga dicta mibi; nou est fuga dicta libellis, 

Qoi domiui poenam nou meruere sui. io 

28. Euxioi. 7. Tatuiii quaeso. . 10. meruere pati. 

28. BuziNus. Euxinm alter Polit. , aade correctio&eui Mft 
•wwariam captal^at Heiostus. 



XfV. 

^ Imcrr. Ad amicim am llbros allegarat Francof. Ad mm 
''* «wf Vihros coUegerat l3erol. Aniisi^stn valum monet ad Bua 
PV^ cdkndum Pirckli. Bwol. Ad amicum til lihrum iueahtr 
^» prior. 

,2. 9UI FACis. Quid facis Palat. prim. Guelf. a pr. man. 
jnptorum dimidia fere pars, editi praeter Bonon. omnes. Gloss. 
1^^: fadsy t. e. favee. amice tuo Palat. prim. Vers. seq. E$ 
* Palat. prim. 

^5. 8U8C1FI8. Colligia Phlat. prim. exc. Voss. Francof. Mor. 
^» pr. prim. ed. Heins. et quinque. Conficia prim. Vatic. pr. 
^ Palat. sec. Guelf. Serv. Jun.. et quatuor. Cofi«plcis Put. 
^ Berol. decem * Heinsii et ?ett. edd. omjpes. Esdpis GaU. 
*§« UDus. Reliqui quod servavimus; 

7. 9UAIS0, VATUM, vatum quaeso Gall. Serv. Jun. et Crer. 
*"fniannu8 tacitus recepit. studiose honorum Rel. tteoniw, viro- 
f"^ ««»guli. meonm ed. Bonon. 

^. coRpus. Ita optimus quisque, praeter Bernensem librum, 
jehjuorum dimidia pars. Reliqui cum vett. edd. : nonieti. cor-. 
^ i?«tkb. pro T. scr. 

^^» ^ui DOMiMi — 8UI. Qul poenam domini Palat. prim. 



SIC P. OYlOn MASONIS 

"^aepe per externas profagas pater exsalat was; 

Vrbe tameu natis exsulis esse licet. { 

Paliadis exemplo de me siue matre creata 

Carmina suut: stirps haec progeniesqae mea est>{ 
13 Hanc tibi commendo ; qaae quo magis orba parente 
Hoc tibi tutori sarciua maior erit. I 

Tres mihi sunt nati contagia nostra secuti: 

Caetera fac, curae sit tibi turba palam. 
Sunt quoque mutatae ter quinque volumina formaey 
20 Carmina de domini funere rapta sui. 
Ulud opus potuity si nou prius ipse perissem^ 

Certius a summa nomen habere mann. 
Nunc incorrectum populi perveuit in ora: 
lu populi quidquam si tamen ore meum est. 
25 Hoc quoque nescio quid nostris appone libellifi^ ' 
Diverso missum quod tibi ab orbe venit. 
Quod quicunque leget, si quis leget, aestimet aniey 

Compositum quo sit tempore, quoque loco. 
Aequus erit scriptis, quorum cognoverit esse 
90 Exsilium tempus, barbariemque locum. 
Inque tot adversis carmen miikbitur ullum 

11. extremas. 

Put.Jan.Ldd. pr. non illicita consonantia hemistichiorain. vm^ 
foti exc. Voss. ex glossa usitatissima. 

ll* EXTEAN^s. exiremas e septemdecim scriptis, Tulgaii^ 
bns, quantum scimus, omnibus, nisi Guelf. accedere videretor 
Heinsius receperat. Vulgata satis tuta est et a senteutia, et all 
usu loquendi. Extemas oras babes apud Ovidium Met 9, 19. e^ 
pbi misere fallor, 13, 406. 

14. MEA EST. est ex roelioribus tantum Francof. Guelferb 
Bem. addebant^ tum tredecim Tulgares. firogfmlesque mei trcs e 
vetr. edd. praeter Bonon. consueta lil)rariis structura , quare ik» 
debuit Heinsius tentare: mihU Vers. seq. esi omnes libri addai 
praeter quinque Heihsii non notos, nostros Rel. Berol. Vew. 17 
sunt fratres Gall. Vers. 18. sint tihi Ricbel. 

23. INCOBRBCTUM. tncorrupfiim Palat. prim. fervenU ^ 
ora sedecim Heinsii, duo nostri, melioris notae nuilus. 

24« MECTM EST. fnei est Palat. .prim. Guelf. a sec. m. Tut 
et duodecim cum vett. edd. praeter Bonon. cfr, supr. 2, 23. Vers.27 
si qnis legat Bern. leglt Palat «ec. Vers. 28. quove loco Serf 
Barber. Rel. et alius, ed, Bonon. Vers. 30, harhariamq;ue Palat 
uterque, Francof. et sedecim cum rett. edd. praeter Aldioam. 



TRisTim mt UL EL. xiv. 117 

Docere me txiaii sastiniusse mana» 
bigenium fregere mearo mala, cuias et ante 

Fons infecundus parvaque yena fuit 
Sed qnaecunque fuit, nullo exercente refagit, U 

£t longo periit arida facta situ. 
Non hic librorum, per quos iuviter alarque^ 

jDopia. Pro libris arcus et arma sonant ' 
NuUus in hac terra, recitem si carmina, cuius 

Iiitellectoris auribus utar, adest. ^ 40 

Nec quo secedam, locus est. Custodia muri 

Summovet infestos clausaque porta G^tas. 
Saepe ahquod quaero verbum, nomenque, locumque, 

Nec quisquaui estj a quo certior esse queam. 
Dicere saepe aliquid conanti, turpe fateril 45 

Yerb;! mihi desunt, dedidicique loqui* 
Threicio Scythicqque fere cirqumsonororej 

Et videor Geticis scribere posse modis. 

43. verbum quaero. 

1 37. niYiTER. $U8tenter Fut. Francof» BetD. Busl. Pkckh. 
leptem Heinsii et eins prim. ed. alarve udus Heinsii. 

39. KKCiTEM 81 CARMiNA. redtem cul c. „omnes fere 
icripti," testante Burmannoy lioc est, Jun. Leid. pr. Palat. sec. 
sex Heinsii, Doster Rel. vett. edd. praeter Bonon. et Ald. Reliqui 
orones, inprimis Vaticani apud Ciof., Palat. prim. Polit. uterque, 
Fraocof* Pot. Bern. , quod exhibemus. Tamen Guelf. a pr. m.: 
ftdteni cuius carmina. residens in carmina Berol. Yers. 41. 
^on qito sec. Guelf* 

43. QiTAERo TERBUM. verlmn quaero Jud. Leid. pr. Rel. 
Hoc distichon a sciolo profectum putabat Heinsios, assentiente 
Schradero. Is igitur sciolus illud certe exploratum habuerit, ad 
Jalium Hyginum hoc carmen scribi, Palatinae bibliothecae prae- 
fectum, Ovidii familiarem : cui rei cum coDveniant omnia, tum modo 
locutiones graDuaaticae loogiore versu: vahumy nomen, iam apud 
Varronem frequeotes, sed ad quemcuuque in carmioe dod usur- 
paodae: versu breviore poetarum eius temporis cum grammaticis 
necessitudo taugitur, de qua ride quae Ibidi praefabimur; verhum 
autem aliquod techoico seosu et verha publico atque commuoi ▼. 
46.- quam recte reciprocentur et opponantur, patet, quamvis Heio- 
situn fugerit. 

47. scTTHiGo^tTE. Ge^icoqtte Palat. «ec. Francof. et tres 
cum vett. edd. Vers. seq. ScifihUiig Busl. et duo. modi Pa- 
^t. prim. 



jllS V. OyiDtf NASONIS 

Credo mifai; timeo, ne sint immista Latinis, 
% Inqae meis Iscriptis Pontica verba legas. 
Qaalemcunque legas, veinia dignare libellum; 
Sortt9 et excusa conditione roeae. 

51. Qualemcanque igitur. 

51* ^UALxMCorN^UB LS&AS omnes libri^ qnotoiiot ooti ««Mitj 

praeter priiD. Polit. prijn. Vatic. Medic« Rottend. Pafat sec* GueUl 

a man. pr., qui: Qualemcunque igitury quorumque aoctoritated 

' Heiosios secutas est. Suspectissima olim est honim libroram iactio ■ 

repetitio verbi illa Tere Ovidiana. Met. 11, 287 sq. : , I 

— tuaqm liaec pro parfe videto, 1 

Qualiacitnque vides. Uiinam meliora videres. | 



TBISTITM UB. iil. BL. XI. LIB. IV. EL. L f |f 



LIBER QUAaTVS. 



I. 



s 



i cjiui neis fiierint, nt erant, ritiosa libellis, 

Excusata suo tempore, lector» habe. 
Exsul erain^ requiesque milii, non fama petita est; 

Alens inteula suis ne foret u^que maiis. 
Boc est, cur cantet vinctus quoque compede fossbl|i5 

Indocili numero cum grave moUit opus* 
Cantat et innitens limosae pronus arenae 

Adverso tardam qui traliit amue ratem; 
Quique refert pariter lentos ad pectora remos^ 

7. CanteU 9, Quique feren». 
ANNOTATIO IN LIB. IV. 



iDScrf. Epla 25a Pirckb. Lectorem lihrum rogal escHtei 
vUiogum Pircidj. Berol. Excusa^ Hhros «tfo«, «i quid vUh habetM 
Aidiua. 

5. Hoc EST. Hinc est Put.^ 

7. CAMTAT, Canhl Put. uterque Polit. Palat. sec. et qna-^ 
tuordecim. invicens Pal. prim. floc esi citr cantet innitens pronm 
arenae Busl. 

8. TRAHiT. vehit Put. Mor. Leid. pr. et vett. edd. octo» 

9. 9U19UE REFERT PARiTER. Nullus liber, quaotum sctam, 
Micylli coDiecttirae addixit : ferens fariler. Neque uecessariam agno- 
sco. An intelligi lioc tam simplex oequit: qui remigat, in itiuoe" 
rum remigat? hoc v«t ita, uti dicit Rutilius 1, 370: 

Dum reuonat vaviis vile celeimna modis. 



gtO P. OVIDU MASONIS 

iO In nimieram ^ititda brachla versat aqna. 
Fessns ut iocubiut baculo, saxove resedit 
Pastor, arundineo (carmine mulcet oves. / 
Cantantis pariter, pariter data peusa trakentis 
Fallitur aucillae decipiturque labor. 
a Fertar et abducta I^yrnesside tristis Acbilles 
Haemonia curas attenuasse lyra. 
Com traberet silvas Orpheus et dura canendo 

Saxa, bis amissa coniuge moestus erat. 
Me quoque Musa levat Ponti loca iussa petentem: 
^ Sola comes nostrae perstitit illa fugae. 
Slola nec insidias, uec iter, nec Thracia tela^ 

21. idsidias hominup:! nec mllitis ensem, 

Eadem sententiae iteratione noster usus est infra 6, 7, 8.^ ubl vide. 
De fit nuifnenm ^id. Serv. et alios ad Virg. ecl. 6, 27; Handr 
Tursell. 3. p. 328; remos ireferre grapliice ponit ipsum rera^um 
laborem, cfr. Met. 11, 461. Quodsi boc disticLon a prioris Terbo: 
Cofile^ suspensum non est, patet, cur prius a superiori verbisque: 
Hoc esi contra Heinsii sententiain separaverimus. Nempe e$ et 
que non praecedentibus, sed invicem utrumque laboris genus copu- 
<'l|Uit, quo naves promoventun 

10« TEngAT. iactat Palat. prim. et duo. fuhai Gaelf. Fa- 
lat. sec. Francof. tredecim Heinsii, nostri tres. lassat Fut. et 
septem. laxai Crev. et duo. movii unus. 

11. UT iircvBiriT. uU inc. Guelf. Palat. sec. Francof. el 
duodevigijDti. eaxoque roaior pars codd., meliorum fere diinidia, 
ct vett. edd. Vers. 13. tralienU Busl. Vers. 14. FolUier an- 
€»Uae Palat. |>r. .ToUitur prima ed. Heinsii. 

16. LYKNESsiDE. lemeside Palat. prim. et viginti dtto. B- 
mrslde Guelf. hriseide Gail. Rel. Crev. Aldina posterior. Vers. 
19. quoque Ura levat Guelf. Ura iuvai GalU Musa inviA 
Bicbel. 

21. iKsiDTAs — TELA. tnsidias Anterque ireicia iela TM- 
prim. Btisl. rirckh. septem Heinsiauiy Crev., sed bic: iralucia. 
mtra ncc ihreickt tela unus. insidias inter nec thracia iela FrdD- 
cof. Dersra. Rtg. Mor. Seguer. Put. , sed bic: ireicia. insiduu 
inter trelcia Ulu Bern. Berol. interque ireniia iela unus. in^ ff- 
tlnihla idtj^ alius, tnsidias threicia iela Serv. — insidias howMtuvk 
mc Thrafiia iala Combianus. tn^idias inier ioi militis enses Jud. 
if^ifiias ?!aci}i doc miUtis ensetn unus. ins. nec dtri mili^i^ ens&^^ 
elius. tjis. uiicr crudeUa ida Barberin. Reland. insidias ftoiu^ 
ntmi iiec niditis cnsem exc. Voss. Reliqui, imprimis „optiaii, Jnc- 
liDrcSf castirjatiorcV Itali Hli, Guelferbytani comroilitones cum vctf* 
edd. omniUiis : insidias inter nec milUis ensenu — Ita disuositis 
variis scrijjturLd, quas in Heinsii scbedis et meis inveni, vel ood 



TRISTIVM UB. IV. EU I. m 

\ Nec iDdre, nec ventos, barbariemqiie thkt 
IScit qnoqae, cam perii, qais me decepait error: 

Et culpam in facto, non scelas esse meo. 
Bcilicet hoc ipso nanc aequa, qaod obfait ante< 



> 



» 



Com inecum iuncii criminis acta rea est. 
Ifon eqnidem veliem, quoniam nocitura fderant, 

Pieridnm sacris imposuisse manus. 
Sed nnnc quid faciam? yis me tenet ipsa soronim: 

Et carmen demens carmine laesus amo. 30 

Sic nova Dulichio lotos gustata palato 

IIIo, qno nocuit, grata sapore fuit. n 
Seotit amans sua damna fere; tamen baeret ia iUis, 

Materiam culpae persequiturque suae« 

inonitus a oobis iQtelHpis fraudem interpolationis eiusque orfgineai l- 
^des e plurimoruin Lbrorum scriptura nihil elid debere^ si vel 
posrit, Telut per cooiecturam Jacobi Grono?ii; 

, Sola ftec in8idki8y Sintae itec mUlUs ensem; \ 

sed abiecta unius codicis auctoritate , quam Burmannus arripnity 
^el arrepturus erat, redeundum ad eos, quos nos iam dnaumy 
Heiosius boc certe loco duces sequendos putavit: ea de causA al- 
teram eins coniecturam merito honore prosecuti sumus. ScrTptum 
itofoit in Tetustiore aliquo libro: Sola nec insidias ni$er n fhrocta 
^: hinc casu longius Palat., propius, atque solet, Francoforta-, 
m distat, de insidiis et itinere cfr. Pont. 1, 4, 32 — 34. de 
^ctis tdis ib. 4, 5, 35. Vers. seq. harhariamque codd. pla- 
rimi ei praeter Bern, et Guelf. meliores et in lioc genere acca- 
ratiores. 

26, MECUM lUNCTi. mectfm aiiunctl prim. Vatic. primu» 
PoKt. Bersm. et decem alii : credo Itali, nisi quod Guelf. deest ct 
Pal^tinus primus adesse ^idetur. Sed hunc errorem Gruteri e»- 
itiniaTerim : quamquam peque quid interpolatores, neque, si fallor, 
giossatores somniaTerint, satis assequor: yeram et elegantem Tulga-» 
tam esse supra disputayi. m&mm incerii cr. Bem. 

• 29. 80R0AUM. sacrorwn Heinsiani libri maximo numero^ 
^corum duo; quod receptum est Gallicus tantum et quatuor, ac 
Francof. cum Pirckb. pro y. scr. ostendebant. Verum nostri 
Gnelf. et Bernensis Tidentur accedere, testibus iis^ qui contulerunt; 
«d. et Crev. accedunt. 

34« PER8E9UITUA9UE. prosequtfur(/tie dimidia scriptorum 
P^ et Tett. edd., sed, si quaeras, e melioribus praeter Palat 
Qtr. et Put, nullus : quamquam plerique numero tantum consignati 
^t. Quaiiitumyis igitur in talibus unice cod^. spectantes nihil 
pfrfecimus. Alibi eodem in discrimine, Her. 7, 112; Met. 8, 
^* simileoA profequendi usuj^ Burmannuf immerito proscripsit. 



tSS ^- OVIDIl NASONIS 

35 No9 qiMpie delectaiit, qtiamvis nocuere, libelK: - 
Qoodque mihi telum vuliiera fecit« arao. 
Formtau boc studium possit furor es9e rideri: 

Sed quiddam fnror hic utilitatis habet, 
iSemper in obtutu meiitem vetat esse malorum, 
40 Praeseutis casus immemoremque facit 
Vtque suum Baoche nou sentit saucia vulnusy 

Dum stupet Edouis exulutata iugis; 
Slc ubi mota calent viridi mea pectora thjrso^ 
Altior humano ^piritns ille malo est 
45 Ille nec exsilium, Scythici nec litora ponti, 
. nie nec iratos sentit habere deos. 
Vtque soporiferae biberem si pocula Leibes^ 

Temporis adversi sic mihi sensus abest 
lure deas igttur veneror mala nostra levantes^ 
60 jSoUicitae comites ex Helicone fugae: 

41. Bacchis. 46. sentit adesse. 48. bebet. 

Ters. 39. ohfuUu Falat. prim. et quatuordecim vulgares cnm ed« 
Bonon. 

41. BACCHE. Ba^elus prim. Vatic. Serv. 

42. EDOMis. Idonis Poiitiani secundus, teste GronoTio: i«l| 
Tenim assecutus est Heinsius. Reliqui ]iJ)ri omnes : Idaeis. m* 
tidsitd nwdis Gall. prim. Vat« prim. Folit. Palat. sec. ed« priocqii 
€t vett. nostrae praeter Bonon., ioterpolatorum artificium. 

43. vmiDi MfiA. Ita Heinsius ediderat e prim. VaticPol^ 
sec. ^Rottendorf. et octo aiiis. His intererat Palat. prim. ; acce(foai 
ab Heiiisio bmissi Put. et quatuor', Dostri Guelf. Bern. SegM! 
Reliqui cum vett. edd.: saa^o mea. Vers. seq. est Moret. Berot 
et pauci cum editis inde ah Aldina posteriore omittuot. 

46. 8ENT1T UABERE. Pirckh. et sex alii: seniU admi 
Ul)rariis et Burmanno fraudem fecit constructio Graecaoica viil§ft«^ 
tissima, Met. 2, 599; 3, 540. etc. etc. 

48. 8EKSUS ABEST. tetnpus dbest PircMi., qtmd ciim aOM 
Bine dici putabat J. K. Gronovius. tempus heibet prim. Vat., quoo] 
partim probabat Heinsius. settsue adest Busl. Gott. sensus M, 
MedoD. Nescio quis borum carminum editor postremam scriptojj 
iram plurium codd. esse, alios: sensus hahet ait exbibere, Md 
^oniectaram essei postremus apertus istius est^error^ et tamen Mj 
l^erissima, de reliquis ipse viderit. .^ 

50. sotLtctTAE. SolUcitas yetustissimum mendum oinDittaai 
Codd. et edd. u)sq[iie ad Jos. Scaligeri tempora, qui primus corii« 
gpndi auctor fuir. Vei*s. 54. Caesare cum fiiagno cae^a Palatiii^i 
rbt*- ct sei. ' - - * 



TEISTIYM. UB. IT. BL. L f {g 

Kt jfutim pd9g0y pwtiin v^tigia terra, 

I Yel rate digDaAaa, vel pede nostra seqni. 

Siot, precor, bae saltem faciles mihi: namqaedeomni 

Caetera cum magno Caesare turba facit. 
Ueqae lot adversis cumulaut, quot litus arenas^ 5ft 

Qaotqoe fretum pisces, ovaque piscis habet. 
f ere prius flores, aestu numerabis aristas^ 

Poina per auctumnum, frigoribusque nives; 
Daam roala, qnae toto patior iactatus in orbe, 

Oom miser Euxiui litora laeva peto. ^ 

^ec tamen ut veni levior fortuna malorum est; 

Huc qooque sunt uostras fata secuta viiEUSu 
Bic qooqoe cognosco natalis stamina nostri^ 

Stamina de nigro vellere facta mihL 
Vtque nec insidias, eapitisque pericula narrem, 65 

Vera quideni, veri sed graviora fide; 

66. vera. 

65. GtrMui.AKT. cumvHat omnes libri praeter Piiteao. et 
qoatuor Heiasii, nostros Bero. et Rel. 

^59. ^UAK TOTo PATioa. Quoe pafior folo Palat. prim. el 
fctem fere cum vett. edd. ^ 

60. EuxiNi LiT. LAEYA* EuxinU Palat. pr« Uiera laewn e 
Bwl. ab Heinsio receptum est. Uttora saepe prim. Polit. Uttora 
iviia MedoD. Reliqui omnes: Uttora saevOj rel: ecaeva. Neque 
postcriorem scripturam glossam puto eius, qaain cum Heiosio es* 
pn^iinus, et littora Ponti feroy defarmia, infioipita, frigida saepe 
^ bis libris dicuntur. Tamen quae sequuntur faciunt, ne prolepsit 
■ila locum habere commode possit* Vers. 65* neque tftfio. Palal. 
pnm. et plurimi. 

66. TKRA — «TC. Vera quidem patior eei exc«Vo8s. Ver^ 
9|K<b) fateor sed Busl. et duo Heins. qutdm vidi sed omnes li- 
W praeter Comb. umim Vatic et Crev., qui: vera eed gr. Sed 
^i persuasum est eos libros tantundem ratione ac consilio a pri- 
^ scriptura abesse, <]|uantum reliquos casu. Francii eoniectura 
H^ium inter utrosque iter nobis praeiyit, confirmanda ex illia 
■«t, 3, 669 : — iam me Uhi vera referre^ 

Quam Yeri maiora fide; 
w. 16, 60: Vera hquar^ veri vix hahitura fidem; 
*»t. 3, 661: — nostras pervenit ad aurae 

Faftia, nee a veri dissidet iUa Me y 
n ^oqae «jeram fidem^ ^uae longe aliud quid significat, obtmsere 
warii yd correctoret . 



j(24 P- OTIDU NASONIS 

. Yivere qnam fntserQm est inter Be8m.^iie GretaBqo 
Illum» qui popali semper in ore fuit! ^ 

Quam uiiserum est porta yitam ^roque taeri^ 
70 Vixque sui tutum viribus esse locii 
. Aspera militiae iuveni^ certamiua fui^i^ 
Nec nisi lusura movimus arma mauu. 
Nunc senior gladioque latus, scutoque sinistramy 
Cauitiem galeae subiicioque meam. 
M Nam dedit e specula custos ubi signa tumultus, 
Induimus trepida protinus arma manu^ 
Hostis habens arcus imbutaque tela veneno 

Saevns anhelanti moenia lustrat equo. 
Ytque rapax pecudem, quae non se texit ovili, 
80 Per sata, per silvas, fertque trahitque lupus; 
< Sic, 81 quem nondum portarum sepe reeeptum 
Barbarus in campis reperit hostis, aj»it. 
Aut sequitur captus, coniectaqne viucula collo 

68. Illi. 69. miseruni, porta. 76. Induimur. 79. se BOtt. 

^. ILLTJM, 9UI. J7U, q%n Moret. Jun. et Gottorp., ni 
alius ])ic passim laudato. Quaoto rectius vulgato, Heinsius Tideril 
^ quamvis ^iquanto confidentius asseverayerim , in Tulgata niliil cal< 
pari posse, quam ita Romanos locutos esse : hoc mthi miserm ti 
liegaverim. Certe Moretanus superiori m versu: quam dwrvmM 
liabebat. 69. est omittunt Mor. et quatuor. 

70. TiAiBus. moenihiis Bern. Jun. duo alii, Comb. prol 
scr. turribits coni. Heinsius, fiuihus Francius« Yers. 71. coMt^ 
fugi prim. Vatic. et Gall.; arridebat Heinsio. Vers. 72. iiowii 
amia Gnelf. Francof. Serv. Leid. pr. Pirckh. et quatuor cum vel 
edd. Vers. 74. meae quatuor Hemsii. . 

76. iNDUiMirs. Induimur Combianus, nulloy qaod doleM 
fidciussore alio. 

79. 9UAE KoN SE. Ita Palat. prim. undedm Hdnsii, ikmO 
Berol. Rel. Reliqui et vett. edd. : qu<te se tton. Vers. 80. /M 
que refertque Falatinus primus, Put. Bersm. et nonnuUi, edifioo6 
nde ab Aidina secunda. ^ ^ 

81. ssPE Don nisi pro varia scriptura hi libri : Franctt 
Moret. Rottendorf. Barl>erin. et Medon. servarunt. Vides exemn 
interdmn operae pretium facere, qui in iappam et zizanias irH 
vetustorum librorum. lineas crescentes, glossas dico et interpiv^ 
ineDta, inqoirimus. sede reliqui. i 

82. AGiT. Ita Francof. Put* Gall. Bosl. Seguer. Leid. pr< 
*et decem. Rdiqui: habet, 

83. C0NIBCTA90B. iniecloque Falat. sec* Befsm. Bern» iu* 
FircLb. coNectogife Put* Busl. ioeptiora alii. 



TRiSTmi UB. IV. EL. I. 



m 



iAmpitj ant telo \ivws babeBte perit. 
uc ego sollicitiie iaceo noviis iucola sedis. 85 

Hei niiniani fati twipora lenta mei!. 
It tamen ad nctmeros antiquaqiie ^wcra revertr 
Sostinet in tantis hospita .Maaa malis. 
bd neque cui recitem quis^aam est mea carminay 

^ ^ nec qai 

Anribns aceipiat Yerba Latina soii. 9t> 

ise mihi, qaid enim faciam? scriboque, legoques 
Tutaqne iodicio litera nostra sao est. 
aepe tamen dixi^ cui nunc baec cura laborat? 
An mea Saurematae scripta Getaeque legent? 
^pe etiam lacrimae me sunt scribente profutoe^ 95 
Homidaqae est fletu litera facta meo. • 
brqoe vetusta meum ianquam nova vulnera navit^ 

64. cadit. 86. loiiga. 07. «entit. 

94. psEiT. cadU Jdn. et pro divet^sa ^cr. Gottorp. et EoU 
^orp. Yer9. 85. Novum carmen orditur Reland. Sarmafka^ 
^r^ncof. pro yar. scr. nkim incdh priraus Polit.et Bledic. 
"qw diligentius Burmannus. 

. ^. iiNTA. hnga libri Heii^ni tanto nnmero, mt praeter 
^ pHmmn et vett. edd. excepta Bonon. nullum sdam vulgatae 
^^m/e anctorem, qnam tamen et per se sads elegantem, et vel 
» illo Ubro satis tutam, et Ben^i sufifVagio ad Hor. Epist. 1, 
2i« satis commendatam e fuga retocavimnis. Sic enim mortem 
tebit poete, a^ter, quid sibi velit, ignoro com Francio , oui ideo 
J^ motam malebat. Vers. 88. hospita digna Galt. pro: , 
» coniectore Schradcaro. Vers. 89. cum r$cftmn Palat. prim. 
^«f^-flm Pirckh. et vett. edd. Vers. 92. tneo es* Reg. Gall. 
^ Vers. 93. mea cwra Jun. ert quataor. mea^ Muia Moret. 



. MK 8VKT. «tfttl tna Palatini cnm aUi^ oHiltiB peioris; 
T^e Botae et vett. edd. 

^7. TULirrai KoviT Palatinus uterqne^' Goelferb. Fraaeof.* 
^(ut ijuto,) Gall. Mor. Busl. Seguer. Pirckh. pro ▼* scr. et' 
V>08 Heinsius indicare oblitus, fortasse octo. noBcU Pat. noril 
^' et quatuor cum yett* edd. nortinl tres. oofiil Pirckh. loe- 
^^* princeps Heinsii. Reliqui libri: wdnera seniU. Res ipsa 
^\ Tolgarius dictum insolentiori pro glossa ascriptum fuiste. 
^ io re ac locutione eadem accidit Fast. 2, 490: 
co^:p0ii^a ftotnl A^hn; 

fleinaios e codd. Puteanea sec Petav. sec. exe. Voss. et tribus 
' ^tra tot reliquorum conseoti«D edidit : sineU. . IHiQc et a ^ 

15 



{IC P. OYIDU MASONIS 

^aepe per externas profagas pater exsalat ovas; j 
Yrbe taitteu natis exsulis esse licet. | 

Paliadis exemplo de me siue matre creata 

Carmina sunt: stirps haec progeniesque mes estl 
13 Hanc tibi commendo ; quae quo magis orba parente 
Hoc tibi tutori sarcina maior erit, \ 

Tres mihi sunt nati contagia nostra secuti: 

Caetera fac, curae sit tibi turba palam. 
Sunt quoque mutatae ter quinque volumina formaey 
20 Carmina de domini funere rapta sui. | 

Ulud opus potuity si non prius ipse perissem, 

Certius a summa nomen habere mann. 
Nunc incorrectum populi pervenit in ora: 
lu populi quidquam si tamen ore meum est. 
25 Hoc quoque nescio quid nostris ^ppone libellis, ' 
Diverso missum quod tibi ab orbe venit. 
Quod quicunque leget, si quis leget, aestimet aaley 

Compositum quo sit tempore, quoque loco. 

Aequus erit scriptis, quornm cognoverit esse 

90 Exsilium tempus, barbariemque locum. 

Inque tot adversis carmen mirabitur ullum 

11. extremas. 

Pat, Jan.Ldd. pr. non illicita consonantia hemistichiorain. 
fki^t exc Voss. ex glossa usitatissiina. 

11« EXTEAN^s. extremas e septemdecim scriptis, ynlg^ 
bns, quantum scimus, oranibus, nisi Guelf. accedere videretet 
Heinsius receperat. Vulgata satis tuta est et a senteutia, et al 
usu loquendi. Extemas oras babes apud Ovidium Met. 9, 19. et 
pbi misere fallor, 13, 406. 

14. MEA EST. est ex roelioribus tantum Francof. Guelferfc 
Bem. addebant^ tum tredecim Yulgares. 'progeniescjne mei tm e 
vett. edd. praeter Bonon. consueta librariis structura , quare D* 
debuit Heinsius tentare : mUiu Vers. seq. esi omnes libri addvl 
praeter quinque Heihsii non notos, nostros Rel. BeroK Vers. 1) 
gunt frafres Gall. Vers. 18. sint tihi Ricbel. 

23. INC0BRBCTUM« incorruptim Palat. prim. fervem$ • 
ora sedecim Heinsii, dqo nostri, melioris notae nuilus. 

24« MECTM BST. fne» est Palat. ,prim. Guelf. a sec. m. Fot 
etduodedm cum vett. edd. praeter Bonon. cfr, supr.2, 23. Vers.Jt 
si qnis legat Bern. legit Palat. «ec. Vers. 28. quove loco Ser* 
Barber. Rel. et alius, ed« Bonon. Vers. 30« harhariamque FalaC 
uterqae, Francof. et sedecim cum rett. edd. praeter Aldinam. 



TBISTIVM. miUL EL. XIV. 9I7 

Docere me txiali sasrttniusse mana» 
bigeniani fregere meani niala, cuias et ante 

Fons infecundus parvaque vena fuit 
Sed qaaecunque fuit, nullo exercente refngit^ U 

£t longo periit arida facta situ. 
Non hic librorum, per quos iuviter alarque^ 

popia. Pro libris arcus et arma sonant ' 
^uUus iu hae terra, recitem si carmina, ciiius 

Iutellectiiris auribus utar, adest. 40 

Nec quo secedam, locus est. Custodia muri 

Summovet infestos clausaque porta G^ta£r. 
Saepe aliquod quaero verbum, nomenque, locumque, 

Nec quisqaam estj a quo certior esse queam. 
Blcere saepe aliquid conanti, turpe fateril 45 

Verb;i niihi desunt^ dedidicique loqui. 
Threicio Scythicqque fere cirqumsonor.orej 

Gt videor Geticis scribere posse modis. 

43. verbum quaero. 

*37. iNviTER. tustenter Put. Francof» Betn. Busl. Pirckh. 
s^tem Heinsii et eios prim. ed. alarve udus Heinsii. 

, ^9. REciTEM 81 CARMiNA. recitem cul c. ,,oinnes fere 
Kripti," testante Burmanno, lioc est, Jun. Leid. pr. Palat. sec. 
«fx Heinsii, noster Rel. vett. edd. praeter Bonon. et Ald. Reliqui 
wnnes, inprimis Vaticani apud Ciof., Palat. prim. Polit. uterque, 
i^^rancofc Pat. Bern., quod exhiberaus. Tamen Guelf. a pr, m.: 
recitem cttiu« carmina. residens in carmina Berol. Vers. 41. 
^on qno sec. GudL 

43. 9UAER0 TER9UM. verhuvn quaero Jun. Leid. pr. Rel. 
Hoc distichon a sciolo profectum putabat Heinsius, assentiente 
ochradero. Is igitur sciolus illud certe exploratuin Labuerit, ad 
i^am Hyginum lioc carmen scribi, Palatinae bibliotbecae prae- 
«ctum, Ovidii fami|iarem : cui rei cum conveniant omnia, tum modo 
l^utiones grammaticae longiore versu: vetl^um, nomeny iam apud 
t^anroaem frequentes, sed ad quemcunque in carmine non usur- 
pandae: versu breviore poetarum eius temporis cum grammaticis 
I ^«cessit^do tangitur, de qua vide quae Ibidi praefabimur ; verbum 
J^tem aliquod tecbnico sensu et verba publico atque communi v. 
; ^' quam recte reciprocentur et opponantur, patet, quamvis Hein- 
**^^ugerit. 

47. scTTHiGo^tTE. Ge^icoquis Palat. sec. Francof. et tres 
?"«» vett. edd. Vers. seq. Sctfthicia Busl. et duo. modi Pa- 
^^' prim. 



«18 



9. OyJDU NASONIS 



^ 



Crede mibi; timeo, ne sint immista Latinis, 
^ Inque meui Iscriptis Pontica verba legas. 
Qnalemcunque legas, veinia dignare libellum; 
Sortts et excusa conditione roeae. 

51. Qualemcanque igitur. 

51* ^uALxMCorN^UB LseAg omnes libn, qnotoiiot ooti smt 
praeter priiD. Polit. prijn. Vatic. Medic. Rottend. Pafat sec. Gueli 
a man. pr., qui: Qmlemcunque igitury quorumque aoctoritaten 
' Heiosius secutas est. Suspectissima olim est horam libroram &ctioi 
repetitio verbi illa rere Ovidiana. Met. 11, 287 sq. : ' 

— tuaque liaec pro parfe videto, 
Qmliacunque vides. Uiinam nmiora videres. 



1 



TBISTITM UB. W. BL. XI. LIB. IV. EL. I. f |f 



LIBER QUARTVS. 



I. 



s 



\ qaa neis fiierint, nt erunt, ritiosa libellis, 

Excusata suo tempore, lector» habe* . 

Exsul eram^ requiesque milii, non fama petita est; 

IMens inteula suis ue foret u^que malis. 
Boc est, cur cautet viuctus quoque compede fo8sbl|i5 

Indocili numero cum grave mollit opus* 
Cantat et iunitens liniosae pronus arenae 

Adverso tardam qui trabit amne ratem; 
Quique refert pariter lentos ad pectora remos^ 

7. CanteU 9« Quique feren». 
ANNOTATIO IN LIB. IV. 



iDScrf. Epla 25a Pirckb. Lectorem librum roffat $scu$ei 
viiiogum Pirckii. Berol. Excueat UhTos 9Uo$y «i quid vUU habotM 
Aidina* 

5. Hoc EST. flinc esi Put*. 

7. CAMTAT. Vaniel Put. uterque Polit. Palat. sec. et qna- 
tuordecim. tim<cen« Pal. priin. Hoc esi cur cantei 'mnitens prontft 
artnae Busl. 

8. TRAHiT. mliii Put. Mor. Leid. pr. et vett. edd. octo« 

9. 9U19UE REFERT PARiTER. NuUus liber, quaotum sctam, 
Micjlli coDiectnrae addixit : ferens pariler, Neque uecessartam agno- 
sco. An inteUigi lioc tHin siinplex oequit: qui remigaty io itiuoe" 
rum remigat? hoc e«t ita, uti dicit RutiUus 1, 370: 

Dum reuonat vavlis viie celeimm modis. 



gt0 P. OVIDU MASONIS 

to fo nniiieMmi '^dfea braclila versat aqaa« 
Fessns ut incubiut baculo, saxove resedit 
Pastor, arundineoCcarmine mulcet oves. ' 
Cantantis pariter, pariter data peusa tralientis 
Fallitur ancillae decipiturque labor. 
i5 Fertur et abducta I^ymesside tristls Acbilles 
Haemonia curas attenuasse lyra. 
Cum traberet silvas Orpbeus et dura canendo 

Saxa, bis amissa coniuge moestus erat. 
Me quoque Musa levat Ponti loca iussa petentem: 
^ Sola comes nostrae perstitit illa fugae. 
Slola nec insidias, uec iter, nec Tbracia telay 

21. idsidias hominap:! nec militis ensem* 

Eadem sententine iteratione noster usus est infra 6, 7, 8.^ ubl vi(ie. 
De %n mimnm irid. Serv. et alios ad Virg. ecl. 6, 27; Haiid. 
Turtell.'3. p. 328^' remos referre grapliice ponit ipsura remigum 
laborem, cfr. Met. 11, 461. Quodsi hoc disticLon a prioris irerbo: 
Ca^Uit suspensum non est, patet, cur prius a superiori yerbisque: 
ttoG est contra Heinsii sententiam separaverimus. Nempe ^ et 
ifite non praecedentibus, sed invicem utrumque laboris genus copu- 
^']|mt, quo naves promoventur* 

10. TEngAT. iactat Palat. prim. et duo. fulmi Gaelf. f a- 
lat» fec. Francof. tredecim Heinsii, nostri tres. lassat Put. et 
septem. laxai Crev. et duo. tnovll unus. 

11, UT iircuBiriT. «bi inc. Guelf. Palat. «ec. Francof. et 
duodevigiDti, sasoque roaior pars codd., meliorum fere dimidia, 
ct vett. edd. Vers. 13. tralienU Busl. Vers. 14. FdUter an' 
dUae Palat. |>r. .ToUitiir prima ed. Heinsii. 

15. LYKNESsiDE. lemeside Palat. prim. et viginti dcio. U* 
mrside Guelf. hriseide Gall. Rel. Crev. Aldina posterior. Veis. 
19. quoque Ura levat Gueli*. Ura tuiMl GalU Musa imat 
Richel. 

21. iNsiDiAs — TELA. tnsidias interque ireicia iela Palat. 
prim. Busl. Pirckh. septem Heinsiaui, Crev., sed Iiic: tralitcia. 
tnfra fii?G thnncla tela unus. insidias inier nec thracM ida FraQ' 
cof* Ber^iD* Rfg, Mor. Seguer. Put. , sed bic: Ireicia. insi^ 
iitter tretcia tda Dern. Berol. interque ireniia tela unus. inter ty- 
ri»fl4ta tGiii ciliiis. kistdias t/ireicia tela Serv. — insidias IwnwiuM 
fitic ThraGia Ida Combianus. in^idias tnter ioi niilitis enses Juu. 
in^lil^ saem ncQ miliiis enseni unus. ins. nec diri miliiis enscni 
alius. tJi^, bitcr crudeUa ida Barberin. Reland. insidias /lonii' 
mm ncc milUis ensem exc. Voss. Reliqui, imprimis ,,optimi, me* 
liores, cnstii^atioitis" Itali illi, Guelferbytani comroilitones cum vcU. 
edd. omit[l>us: yisidias inter nec milUis ensem, — Ita dispositis 
variis 3cri|jtarLs, quas in Heinsii scbedis et meis inveni, vet ooo 



TRISTIVM UD. IV. EU 1. fff 

Nec indre, nec ventos, barbariemque ikikt 
^it qaoqne/cam perii, quis me deceperit error: 
Et oalpam iu facto, non scelas esse meo. 
Icilicet hoc ipso nunc aequa, qnod obfait ante^ ^ 

Coro mecam iuncti criminis acta rea est. 
^on eqaidem vellem, qaoniam nocitnra fueronty 

Pieridum sacris imposuisse manus. 
Sed nanc quid faciam? vis me tenet ipsa soromm: 

Et carmen demens carmine laesus amo« do 

Sic nova Dulichio lotos gustata palato 

UIO) quo nocuit, grata sapore fuit. 
Seotit amans sua damna fere; tamen baeret ia fllis, 

Materiam culpae persequiturque suae. 

toonitus a nobU iotelligis fraadem interpolationis eiasqoe orfgioeni I- 
^ e pIurimoruiD librorum scriptura nihil elici debere) ti vel 
posat, velut per cooiecturam Jacobi GronoTii: 

Sola nec tnsidtaSf Slnta^ nec mUiUs ensem; 
Kd abiecta anias codicis auctoritate, quam Burmannas arripnity 
^el arrepturus erat, redeundum ad eos, quos nos iam dadumy 
Heinans hoc certe loco duces sequendos putavit : ea de causa al- 
fcram eifis coniecturam merito honore prosecuti sumus. Scriptam 
itafait in yetustiore aliquo libro: Sola nec titstdios nil^r n tM^ada 
Wo; hbc casu longius ralat., propius, atque solet, Francofarta-, 
»'» distat. de insicUis et iiinere cfr. Pont. 1, 4, 32 — 34. de 
^flciis tdis ib. 4, 6, 36. Vers. seq. harbariamque codd. pla- 
^i et praeter Bern. et Guelf. meliores et in hoc genere acca- 
ratiores. 

26, MECUM lUNCTi. mecum odiuncfi prim, Vatic primas 
Polit. Bersm. et decem alii: credo Itali, nisi quod Guelf. deest ct 
ral^tinas primus adesse Tidetur. Sed kunc errorem Gruteri exi^ 
*niaTerim: quamquam peque quid interpolatores, neque^ m fellor, 
glossatores somniayerint, satis assequor: yeram et elegantem Tulga-^ 
^ esse supra disputayi* mecum incerii cr. Bem. 
^^9. goRojiUM. eacrorwn Heinsiani libri maximo numero^ 
^^^^wn duo; quod receptum est GalHcus tantnm et qaataor, ac 
J;rancof. cum ^irckb. pro r. scr. ostendebant. Verum npstri 
^aelf. et Bernensis Tidentur accedere, testibus iis, qui contalerant; 
,*a« et Crev. accedunt. 

^. PERSEQUiTUA^UE. pro$equiiurque dimidia scriptorum 

> et Tctt. edd., sed, si quaeras, e melioribus praeter Palat. 

^* et Put. nullus : quamquam plerique numero tantum conugnatf 

l^ Quantumyis igitur in talibus unice codd. spectantes nihil 

''"'^08, Alibi eodem in discrimine, Her. 7, 112; Met. S, 

nmilem profequendl asam Bormannus immerito proscripdt. 



fSt ^^ OVIDII NASONR 

S5 No9 qtfoqne delectafit, quamvis nocuere, lidelK : ^ 
Qaodque mthi telum vuliiera fecit« arao. 
Forsitau boc studium possit furor esse yideri: 

Sed quiddam furor hic utilitatis habet, 
Slemper in obtutu meiitem vetat esse malorlmi, 
40 Praeseutis casus immemoremque facit. 
Vtque suum Baoche nou sentit saucia vulnus, 

htm stupet Ecbuis exulutata iugls; 
Slc ubi mota calent viridi mea pectora thjrso,^ 
Altior humano ispiritiis ille malo est. 
45 Ille nec exsilium, Scythici nec litora ponti, 
lUe heo iratos sentit habere deos. 
Vtque soporiferae biberem si pocula Lethes, 

Temporis adversi sic mihi sensus abest 
lure deas i^ur veneror mala nostra levanteary 
50 jSoUicitae comites ex Helicone fugae: 

41. Bacchis. 46. sentit adesse. 48. Iiebet. 

Vers. 39. obUiUu Falat. prlm. et quatuordecim vulgares CQin ed« 
BonoB. 

41. BACCHE. Ba<;clu8 prim. Vatic. Serv. ' 

42. £DONis. Idonis Poiitiani secundus, teste Gronovio: inl^ 
venim assecutus est Heinsius. Reliqni liJ^ri ornnes: Idaeis. esft* 
Tvlotd modls Gall. prim. Vat, prim. Polit. Palat. sec. ed. priocepf 
«t vett. nostrae praeter Bonon., interpolatorum artificium. 

43. vmiDi MfiA. Ita Heinsius ediderat e prim. Yatic Pofil| 
sec. ^Rottendorf. et octo aiiis. His intererat Palat. prim. ; accedaat 
ab Heinsio bmissi Put. et quatuor*, Dostri Guelf. Bern. SegHe^ 
Reliqui cum vett. edd.: sact^o mea, Yers. seq. est Moret. Berok 
e^ paud cum editis inde ab Aldina posteriore omittunt. * 

46. 8BNTXT HABERE. Pirckli. et sex alii: sentii gJmfc 
lalirariis et Burmanno fraudem fecit constructio Graecaaica Tulgft^ 
tbsima, Met. 2, 599; 3, 640. etc etc. 

48. sEKsus ABcsT. tcmpus ahest Firckli., quod ciim aoH 
nine dici putabat J. K. Gronovius. tempus hebet prim. Yat., quoft 
partim probabat Heinsius. sensus adest Busl. Gott. sensus iM 
Medon. Nescio quis horum carmlnum editor postremam 8cript«j 
vam plurium codd. esse, alios: senstts hahet ait exliibere, mM 
^oniecturam esse\ postremus apertus istius est^error^ et tameQ te^ 
^erissima, de rdiquis ipse viderit. ,, 

50. sotLtciTAE. SoUkitas vetustissimum mendum omnitiia 
codd. et edd. uis^fue ad Jos. Scaligeri tempora, qui primus corft*| 
^pndi auctor fuir. Vers. 54. Caesare cun% magno caefgru Pa.latmf\ 
Fiit*' ct sei. 



TBiSTIVM. UB. IT. BL. L jlgg 

u paiiuii peli^a, pwtim vi^tigia iem^ 

[ Yel rate digDatas, Tel pede nostra seqni* 

ISint, precor, hae saltem faciles mibi: namque deomm 

I Caetera cum magno Caesare turba facit. 

|Heqae tot adversis cumulant, qnot litus arenas, 55 

Quolque fretnm pisces, ovaque piscis babet« 
Vere prins fiores, aestu numerabis aristas, 

Poina per auctumnum, frigoribusque nives; 
Ouam roala, quae toto patior iactatus in orbe, 

Oam iniser Euxini litora laeva peto. ^ 

l^ec tamen ut veni levior fortuna malorum est; 

Huc qaoque sunt uostras fata secuta vias« 
Bic qnoqae cognosco natalis stamina nostriy 

Stamina de nigro vellere facta mihi* 
Vlque nec insidias, capitisque pericula narrem, 6S 

Vera quideni^ veri sed graviora fide; 

66. vera. 

55. ctTMULAKT. cumtfkil omoes libri praetar Piiteao. et 
^toor Heiosii^ nostros Bero. et Rel. 

69. ^UAB TOTo FATioK. Quao pafiof lolo Palat. prini. el 
^^cem fere cum vett. edd. ^ 

L 60. EuxiNi LiT. LASTA. Euxmit Palat. pr. lilora laeva e 
P^» ab Heinsio receptum est. lillora saepe prim. Polit. littor^ 
^na Medon. Reliqui omnes: ItHora saeva^ Tel: scaeva» Neque 
ptcriorem scripturam glossam puto eius, qaani cum Heiosio ex- 

E«siinu8, et littora Ponti fera^ aeformia^ injiosfnta, frigida saepKB 
bis libris dicuntur. Tamen quae sequuntur faciunt| oe prolepsit 
locum liabere commode possit. Vers. 65. neque ineia. Patat» 
pn. et pluriini. 

[ 66. TKRA — «TC. Vera quidem patior eed exc Voss. Vera 
F^ faieor sed Busl. et duo Ueins. qutdem vidi sed onraes 11- 
M praeter Comb. unum Vatic et Crev., qui: vera sed gr. Sed 
N)i persuasiun est eos libros tantundem ratione ac consilio a prn 
N^ Kriptura abesse, quantum reliquos casu. Francii coniectura 
Nium inter otrosque iter nobis praeivit, confirmanda ex illis 
w, 3, 659 : — tam me Uhi vera referre^ 

t Qtiam Teri maiora fide; 

fe. 16, 60: rera loquarj veri vix hahitura fidem; 
'nt. 3, 661 : — nostras pervenil ad aitras 
f Fama, nec a veri di«sidel illa fide y 

^^oqoe veram /tdem, quae longe aliud quid sigoificat, ebtrosert 
•^rii tel correctores. 



j^e4 P' OVIDII NASONIS 

. Yivere qaam inberQm est mter Be«905Niiie Getasqa 

liluniy qui populi semper in ore fuit! 1 

Quam miserum est porla yitam ^[miroque taeri^ 

70 Vixque sui tutum viribus esse loci! 

Aspera militiae iuvenis certamiua fu{;i, 

Nec nisi lusura movimus arma mauu. 

Nniic senior gladioque latus, scutoque sinistrami 

Cauitiem galeae subiicioque meam. 

^Nam dedit e specula custos ubi signa tnmultoSi 

Induimus trepida protinus arma mmvu 

Hostis habens arcus imbutaque tela veneno 

Saevus anhelauti moenia iustrat equo. 
Vtque rapax pecudem, quae non se texit ovili, 
80 Per s^ta, per silvas, fertque trahitque lupus; 
r Sic, si quem nondum portarum sepe receptum 
Barbarus in campis reperit hostis, a»it. 
Aut sequitur captus, coniectaqne viucula collo 

68. Illi. 69. miseruniy porta. 76. Induimur. 79. se boil 

68. iLLiTM, Qui. Illi, qtit Moret. Jun. et Gottorp., 
alius liic passim laudato. Quaoto rectius vulgato, Heinsius ylderH 
' quamvis ^liquanto confidentius asseverayerim , in vulgata nihil cul 
pari posse, quam ita Romanos locutos esse: 7ioc mthi miferum $i 
Itegaverim. Certe Moretanus superiori Tn versu : quam dwnm ll 
liabel?nt. 69. est omittunt Mor. et quatuor. 

70. TiRiBus. moenibiis Bem, Jun. duo alii| Comb. pro t 
scr. turribm coni. Heinsius, fitiihus Francius« Vers. 71. caitt^ 
fugi prim. Vatic. et Gall.; arridebat Heinsio. Vers. 72. novm0 
mnina Guelf. Francof. Serv. Leid. pr. Pirckb. et quatuor cum ved 
cdd. Yers. 74. meae quatuor Hemsii. . 

76. iKDUiMirs. Induimur Combianus, nuIlO) qaod dokH 
lidciussore alio. « 

79. 9UAE KON SE. Ita Palat. prim. undedm Hdosii, DOfll 
Berol. Rel. Reliqui etvett. edd. : (^iae se non. Vers. 80. fn^ 
que refertque Falatinus primus, Put. fiersm. et nonnuUi^ editkHie 
nde ab Aldina secunda. ^ 

81. SEPE Don nisi pro varia scriptura hi libri: Frano 
Moret. Rot^endorf. Bar>>erin. et Medon. servarunt. Vides exemf 
interdmn operae pretium facere, qui in lappam et zizanias iol 
vetustorum librorum. lineas crescentes, glossas dico et intefpiei 
inentai inquirimus. sede reliqui. 

82. jLGiT. Ita Francof. Put« Gall. BosL Seguer. Leid. pr. 
«t deccffld. Reliqui: hdbei. 

83. C0NIBCTA9UB. iniedaque Falat. sec. Bersm. Bern» JiUN 
Pirckb. eoUectaque Put* Busi. iaeptiora alii. 



TRSTim UB. IV. BL. l ^^ 

bAodpit, «ot telo vlroa Iwbeate perU; 
Ec ego sollicitae iaceo noyiur iucola sedis. 85 

! Hei niaiiam fati tempora leiita mei!. 
Et tamen ad nomeros antiquaqae mcra revertt 
Sostinet ia tantis hospita Musa malis. 
!ed neqae cui recitem qais^aam est mea carmioay 

' '^ nec qui 

Aaribns aceipiat .verlNi Xiatina soif. » 

^ mihi, qaid enim faciam? scriboque, legoques 
Tutaqne iudicio litera nostra suo est. 
^e tamen dixi^ cui nunc haec cura laborat? 
An mea Saurematae scripta Geiaeque legent? 
I^pe etiam lacrimae me sunt scribente profuisaey 95 
flomidaqae est fletu iitera facta meo. < 
^orqiie vetusta meiim tanquam uoya vulnera navit, 

S4. cadit. 86. looga. d7. «entit. 

^* PEaiT. cadU Jun. et pm divetsa ^cr. Gottorp. et Ba>U 
^oij' Vers, 86. Novum carmen orditur Reland. Sannatka^ 
■wFftttcof. pro Tar. scr. mim$ Anaoh priraus PoUt-et Medic. 
J*!W diligentius Burmanous. 

'86. iiNTA. hnga libri Hein^ni tamto nnmero, «t praeter 
F^ prinmm et Tett. edd. excepta Bonon. nuUum sciam Tulgatae 
"t>^ anctorem, qnam tamen et per se satis elefiantem, «t Tei 
^ ulo Ubro satis tutam, et Bentleu suffragio ad Hor. Epist. 1, 
!^; satis commendatam e fuga reTocaTimus. Sic enim mortem 
n^ Poete, aSter, quid sibi velit, ignoro cum Frando , <jui idea 
r^ mohm ttialebat. Vers. 88. hospita digna Gall. pro: 
F coniectore Schradcapo, Vers. 89. cum noHem Palat. prim. 
Mw^ Pirckh. et Tett. edd. Vers. 92. meo <wf Reg. Gall. 
r^ Vetti. 93. mea cura Juo« eit ^uatuor. mea Mn$a Moret. 



^* HK 8VKT. «ifitl me Palatini cum fdiits raultiB pdoris: 
^ notae et Tett. edd. 

; »7. vumeiiA HOTiT Palatinus uterqae,= Goelferh. FraBeof.* 
r(«ti)uto,) Gall. Mor. Busl. Seguer. Pirekb. pro v* scr. et- 
9^ Heinsius indicare oblitus, fortasse oeto. no^cif Put. Moril 
r* ^ qaatuor cum Tett. edd. norunt tres. tMMtil Pirckh. loe- 
r^* priaceps Heinsii. Reliqui libri: mUhora smiU. Res ipsa 
™^ Tttlgarius dictum insolentiori pro glossa ascriptum fuiMe. 
^ "i re ac locutione eadem accidit Fast. 2, 490: 

^^^m e codd. Puteaneo sec. Petav. «ec. exc Voss. et tribus 
. ^^ tot reliquorom conseoiiftD edidit: «ititil. liliiic.et a^ 

IS 



^^^ p. o^m>B NASoms 

Inqoe fimam moestae labitor imber aqaae. 
Dam ^ice mutata qai fiim, fuerimque, recordor, 
100 Et talerit me qua casas, et onde^ rabit; 
Saepe manus demens^ stadiis irata sibique^ 

Misit in arsuros carmina nostra focos» 



) 



i\ 



dO. Cum — quid siai. . 10(X quo me. 101. irata maligni 

Ladimanno T. Cl.*acl Prop. l^ 6, 24. duces, qaid tit noseert twl 
nerrff fifr. Tlieocr. U^ 50: ^ ^ , i 

Ei&^ vnof^ifAvdax(ov t(a rpcvifiatocw 
Quod ad teroporum verbalium ordinem attmet, nihUo inconstantio 
emendatione nostra, ut Tides, iit; quin quodammodo inaequafita 
illa levlgatur, quam non uuo in loco Jiaius poetae invenias, Tdii 
in Fastis 2, 191 : | 

Saevit adhuCy canamque adiit Satumia Teffhyn; 
3, 664: Fugit, et in sacH vertice mofift^ ahit O^g* habet); 
6, 55: Excipit irrottle; fBccn «ifaiito cwiijfM; i 
Alius generis quaedam ex Heroidihus collegit Loersius ad 16, 271 

99. DUM TicK ETC. Htc secundam degiam incipit Gnel 
Jhim Palat. uterque, Francof. Bersm. Gall. Busl. Seguer. Rd 
Crev. duoderiginti alii et ?ett. edd. omnes ad Gryphianam usqof 
«t opjnor. Ttm Reg. Serr. prim. ed. Heins. ,Tum Pntean. B 
wce fierol. Cum Guelf. Bern. Berol. et unus vel alter Heijwk 
Bus. qu%8 stm Gall. Moret. Jun. Leid. pr^ BeroU Crer. qwi ^ 
Hafn. Vess. Rel. Rdiqttos cum vett. edd. seeuti samus. 

100. MB qvo. que me GuehGerb. Moret. Rel. ^ duodeci 
Heinsii cum eius prima edit. £1 quo ms ivAerit Bosl. RelifM 
«equifliur.. Accentum eundem habent iila 4, 4, 30: 

Plus etiam^ quam me iudice di^iis «ram. 
Her. 20, 52: jYec quemquamy qui, tir possU ut essey fm$* 

101. siBiQUB. fiiii%ftts Hapiburgeqsis , Busl. Jun* et M 
Hoc Heinsius ocioe recepit. Schraderns ita : ,*MS. aL »bique* M 
st^diisque eibi<|tfe ma%iia — ? ut irola sit glpssa." Hie riifi 
vidit. Niffiirum glossarum plnriiparum origo fst e scboiie moii 
chorum, in quibus aut magbtri, aut tirones verba singula noo ioM 
pretahantur, s^d Tariabap^ In Heipsiaoa scriptura scire ftTeQ, qai 
sint eitidta maUgna. Hoc adiectivum apud bonos «criptores nl 
eitosnodi' notat^ qu^d Talde ho^ quad«et; senDone barbaro.adil 
lustrandum: traia adhibi^i poser^t, donec postbac in paucosi 
4ces^ mox doctorum iFiror§an editiones immerito ipijgravit. 

102. Focos. rogos Quelf. Palat. sec. FrancoC Bern. Benl 
duodecim Hdnsti.et nostri alii vulgares, vett. edd. ante AW. pi 
ster. In rebue funereis saoe regnat iUud parttcipduii apud.Ol 
dium, sed tamea babes Fast, 4, 510: < 

lUe donmn gkmdes esecuseaque moro ruheUs 
Piork4 et muris oriAi ligm focis; 
Ubi si pMicipiuai ftitiui uiagis jpfopriun» «xplicatum baber« fi<M 



TRISTIVM. LIB. IV. BL. I. H. . ffj 

ilqne ita de miiltifir qTODiani non niolta snpersant, 
Cam venia facito, quisqnis e^^ ista legas. 

k qnoqoe non meliasr, qnam sunt mea tempora, carmen ttS 
loterdicta mihi conside, Roma, boni. 



n. 

fera Caesaribns Germania, totns nt orbii, 
, Vicla potest flexo succnbnisse genn: i 

2. potes — procubuisse. 

kr, qaam hic, memiQeris ioierdum apud poetas illud nihil) Disi ad» 
^^^xm panlo sonorius esse, yelut Fast. 1, 684. : 

Neve graves cuUis CereaUa cfeitd, caeetey 
Agmne laesuro depajmleHiwr iwee; 
^ If 12, 6: Twfue uegaturis cera referta noUe; supra 1, 2, 36:' 
i^toraB (Kcwiemus aquas, Met. 9^ 303. 10, 269. Palatini primi 
py et tot libroram auctoritatem deserendam non censeo. oor- 
>iw Mta coni. Burm. Sec. 

103, ATQtTE iTA Heinsius recepit^e Put. Busl. Leid, prim. 
^Barber., quibus accedere videtur Bern. Quare tta Francof. 
Pwe 0K Barber. pro v, scr* Ac ea Gall. Cre?. An ea Berol. 
^ eodem m. Reg. Serv. Reliqui omnes : Ajtque ecC de m. 
paeter baec nibil diTersae scripturae in Iioc et sequenti disticbo 
M)tator, qaod indicet, meUus olim iUa inter se coniuncta fuisse: 
folca emm omnia esA^ nemo negabit^ qui reputa?erit, quanto 
ptiosatraque sententia collineare potuisset ita fere: Excusandus 
Mi aot qnia meliora edere non potui, aut quia mala plura noluL 
hre Beiosio le?i bracliio h^ attingeati non subscribo, ipse mihi 
^ eniendatioius lapidem moyendo son satisfacio. Vers. 106, 
Mta iooa Gael£ Francof. Gall. Ser?. Berol. 



IL ^ 

, Saj>eriori adiungunt Guelf. Francof. Jun. Cre?. Inscrr.: Naea 
^^^^nC gauAei mmpeisse triumphm Pirckb. Berol. Dolet nofi 
r^ tmmpho de victa Germania Ald. 

1* ORBig. orbi Palat. prim. 
, 2. FoTEST. pofes Hamburg. Ser?r et duo. — procubuieee 
^ Berol. et quatuor Heinsil , probante fiurmaono , quia sup^ 
'^tio notetur. Hoc nemo ignorabat, atque ideo elegaoter mctc- 
•••«i Met. 13, 865 : — nrecesque ' 

I Supplicie exauii : fioi enim succumbimus nni. 

PPo«j||ie unus Vatic. ^ 

15« 



1229 P- OVIDII NASONIS 

Altaqoe Yelentar fortasse Palatia Berlia, 

Taraque in igne sonenty inficiantqae diem; 
A Candidaque addacta collum percussa securi 

Yictima p^rporeo sangaine pulset hamum; 
Donaque amicorum templis promissa deorum 

Beddere victores Caesar nterque parent, 
Et qui Caesareo iuvenes sub nomine creseunt, 
10 Perpetuo terras ut domus illa regat; ■ 

Cumque bonis nuribus pro sospite Livia nato ' 

Munera det meritis, saepe datura^ deis^ 
Et pariter matres et quae sine crimine castos 

Perpetua servant virginitate focos ; 
15 Plebs pia^ cumque pia laetetur plebe senatns, 

Parvaque cuius eram pars ego nuper, eqnes. 
Nos procui expulsos communia gaudia fallunt: 

Famaque tam longe non nisi panra venit 
ErgO omnis populus poterit spectare triumphos, 

6. tioguat*' 10. ista. 15. laeteotor. 19. poteril jp^ 

pulus. 

3. TELKNTVA. Ita Palat. uterq, Goelf. a pr. m. et *9^ 
lolgares. t;alkiftttfr prim. Folit. et Voss. Reliqui : vdanfwr. ycti 
seq. cooiuDctiYum Palatioi, Francof. Guelf, a pr. m., reliqoi ii 
dicativum habent utroque io verbo, 

6. FULSET. Guelferb. Palat. sec. Pirckh., tum Francof. pr 
var. scr., multos alios hoc nomine laudat Heinsius, quos igi 
fuhai Palat. pr. uterque Polit. Francof. Jun. Bersm. rett. 
ante Aldinam secundam. iingai jprim. Tatic. et Crev. tiii^ef 
rol. tinaii Leid. prim. imgii reliqui libri. Quod recepimus 
noTius probabat. Cfr. Art. am. 1, 82. 3, 726. Yers. S. conit 
Tum tantum Hamburg. unus Italicus, Crev. et pro t. s<^. Fr 
soppeditant. 

10. DOMU» iLLA Palat. prim. Putean. Polit. prim. 
Leid. prim. et vett. edd. domus tsia reliqui. regai isla ( 
Seguer. et edd. inde ab Ald. post^r. regani Palat prim. 

12. DET Guelf, Reg. Francof. novem meliores, qqos 
Heinsii et eius prim. ed. dal reliqui et vett. edd. nostrae. 

15. LABTEMTUR, Huuc modum Guelf. a pr. m. Palat. 
Poiit. prim. Vatic. prim* Serv. et duo Heinsii, Francof. pro r, 
^stunt. Reliqui : taeiaiur , nisi quod duo : loelaftluf . lak 
Beiosii est cooiectora} quam a Bero. confirmari taceoti Stettkl 
yi% credo. i 

19. popvLvs roTBRiT. pal«rtl papuhig Jon,; tacitaa recsi 
Bttrmannos. | 



TRISTIVM LIB. IV* EU H. 



229 



Camqiie ducum tiiviia oppida eapta leget; m 

jVinclaque captiya rege» cervice gerentes 

Ante coronatos ite videbit equos; 
Et cemet vultus aliis pro tempore versos, 

Terribiles ,aliis immemore^que sui ; 
Quorum pars caussas, et res, et nomina quaeret, 2S 

Pars referety quamvis noverit illa parum: 
Bic, qtii Sidonio fulget sublimis in ostro^ 

Dox fuerat belli: proximus ille duci. 
Bic, qni nunc in humo lumen miserabile figi^ 

Non isto vultn cum tulit arma fuit 90 

Ule ferox oculis et adbuc hostililbus ardens 

Hortator pugnae consiliumque fuit. 
Perfidn« hic nostros indusit fraude locorura^ 

Squalida demissis qui tegit ora comis» 

26. ipsa. 27. h^ quL 84. ppofliissit» 

20. ontOA CAVTA. nmnla «opfa exc Yos9* et dao. ttp^ 
pUa Moripia codex Zbzerlingii. 

21. MRXNTBS» fermUs Falatiiia et Tett. edd. tequente» 
rancof. gementes Combii. 

25. CAU8SA8. casiis Heioskis ia schedia comecerat. cau8a$ 
1 re^imi nomiiifi Han^g. 

26. ZLI.A. ipsa UQU8 Mediceus; tlla ad sequentia spectat. 

27. HiG^ 9VI. Is qui MedoD» Is et ille rix recte sibi re» 
Imdent Vers. 28. fmrit Ser?. 

I 29. FI61T. Ita Palat» pr. Put. Bem. et liavem* ReKqul 
ma rett. edd. : fixit. 

l 30. KOK I8T0. Nou tHstl vultu fovtasse Palat. sec. ; vett. 
pL praeto BoQoo» Non Ulo Bern. Yers. 31«. et adhuc ocuUs . 
9Be]£ Heinsiani magno numero, sed parvi pretii, vett. edd. post 
Udioara secundam. Yers. f 32. conuUique luit Palat«. sec. eons"* ^ 
i_pHfit Pttt. coit8. q. dedit Francof. Pirckb. et vett. edd. nostrae. 
fws. 33. iUusit Palat. sec. Bersm. duo alii et vett. eHd.j pro- 
^teGmtero in achedis idiograpbis. concZiml Moret. Crer. et quin-^ 
pe» incltidil duo. 

^ 34. 89UALXDA BXMI8SI8. ScaUda Palat. pr. Asj^era Bern, 
1111118818 Heinsius e Vatic. prim. Francof. Leid. prim. tribus aliis 
I prima sua ed. arcessmt At demissis Palat. prim. exc. Voss. 
nU. Mcu*et. Bersm. Busl. Pirckb. duodecim Hemsii^ nostri qua- 
ior^ quidam pro Tar. scr. dimissis tres Heinsii. commissis Se- 

P!r.^ permtdri8^ di^fiisi^, praemissis singuli. proUxis Guelf. Pitt. 
editi ante N. Heinsium, praeter Bononiensem^ quem novisse ri-* 
letor Bersmannus. Demissam caesariera Imic Germaoo maxime 
miTeDire Grutenis o]im intellezit: promlsso vet in nodum yincta 



«30 P- OVIDn NASONIS 

35 Hlo, qid sequitur, dicunt mactata ntinistra 
Saepe recusanti corpora capta deo. 
Bip lacus, hi montes, haec tot castella, tot amnes^ 

Plena ferae caedis, plena cruoris erant.^ 
Drusus in his meruit quondam cognomina terris, 
40 Quae bona progenies digna parente tulit 
Cornibus hic fractis viridi male tectus ab ulya, 

Decolor ipse suo sanguine, Rhenus erat. 
Crinibus en etiam fertur Germania passis^ 
Et ^ucis invicti sub pbde moesta sedet 
45 Collaque Romanae praebens animosa securi 
Vincula fert illa, qua tulit arma mann* 
Hos super in curru, Caesar^ victore veheris 

Purpureus populi rite per ora tui^ 
Quaque ibis manibus circumplaudere tiiorcM^ 
^ Vndique iactato flore tegente vias. 

39. quondam meMt 40« foit. 42. erit. 

csse poferat. Ver». 35. tlh quo seq. Falat prim. tmictoto m 
ifistro Francof. et septem. Vers. 37. Hic UtUia — fcic W Pab 
pruBi, Hic hcus Busl. Bero. ^ ^ ; 

39. MKRCTiT 9iroirDAM. quondam meruH Segner. et fS» 
Facile tntelli^is quondam accentu esse adiuvandum.' 

40. 9UAK BONA — TutiT. Qut hoM Paldt. prim. et t* 



Quo hona Serv. et duo Heinsii, etiam Reg. pro t. scr« 
fitvt omnes libri , merito cerrecti a Tan. Fabro et Heinsib 0$ 
iectura non recte hucusque neglecta. Ea ipsa verha confusa si 
5, 14, 22. Fast. 6, 780. ac modo supra r. 30. ia FAteani 
Vers., 41. Comihus infracfis Moret. Richel. tf» vH/oa Reg. U m 
iecerat Francius. 

42. DXcpLoii — - SRAT. DtscoloT GottoTp. Medic. ottl 
erit Folit. prim. Bosl. et aihis. Heinsii id recipientis menteai 1 
lissequor. ' 

43. CRiNiBus •— PAssig. ettam frustra Oerm. Rel. fp^f 
Palat. prim. et libri fere yiginti quatuor, partim optimi; Nihil t 
men mutandum> pattim quia geminus huic iocus FaSf. 1, 645., J 
Tide Heinsium, partim quia lex metrica impedit^ de qua vid. m 
zerlingii disputationem From. p. 208. , repetifara a Uaisfbnfio , 
Hephaest. c. 1, §. 3. Uie qu^m locum expedire nequint, seol 
dum iibros veteres infra emendabimus. i 

44. sEOKT. iacet Gall. Mor. BusK et tresi Olnrersabafli 
librario iUa Her. 3, 84: 

Et idcet ante tuos Grdecia moesta ptdos. 



I THI8TIVH LIB. IV. BL. II. f3| 

rempora Pboebea lauro cingeutur; loqne, 
Milesy lo, magna yoce, Trjumphe, catiet 

^e 8ono plau9aque ^ul fremituque caleutes 
Quadriingos cernes saepe resistere equos. 

Inde petes arcem^ delubra fayentia votis, ss 

Et dabitur merito laurea Vola lovi* 

51* dogetur. 63. canentuni. 

^m, 48. Purp. pap. vetle per Reg. pro r. tcr. Ven. M. iada- 

lir fm Falat pr. 

51. TCMPORA — cin GENTUR. Tmpota Guelf. vi<I. ad Fast. 
li 26. mgeMr Phtkii. Vers. 52.' Tu)^ to Jnn. 

53. cALsnTss* caMRltt Tett# edd. nostrae prfteter B^no* 
Diensem. Hinc demnm admonitos credo interpolatores , quoruni. 
tommeotuni exhibent Heinsii illae deliciae Vatic. prim. Pelit. prim. 
falat. sec. Guelf. et quatnor vd quinque alii cum eius prima edi- 
ifeoe. pamaes Comb. Rel. pro v. scr. cmenies duo. Palatinuiii 
pimum cum plurimis confiidenter sequimur. Quam scripturam qui , 
adaiterarunt aum offendunt in locutione non frequentissima, tamen 
aeitiBnuida ex iUis Fast 3, 531 : 

Sole tamen vinoqite calent; 
■^•6, 5: agUanie calescimus iUoi 
wdis r. 48: rnndunn calfacti miUtie hasta; 
«UD epitbeta geminata causanturi iuunemores locorum illorum Fasi« 
Vf20: Clario missa lecenda deo; 

K 1) ISy 15: Prima oidente vides oneratos arva colentes ; 
N< 15, 364: I quoqWf delectos mactatos ohtue tauroe; ^ ^ 
ront 2, 6, 13: BrHchia da lasso potius prendetida natanti^ 
^4^ 16, 44: Mexima nobdikiB ingemin^Ul de^; 
M iopnniis Art. am. 2, 355 : 

Penehpen absens solers tor^uAat Ulixes: 
jt enm iliic solere perpetuum fere Ulixis epitbeton,| ita hic qua'* 
P8^ non molestum, sed necesaariujn est additamentum — LaeC| 
oqDam, dam iUi devitant, fremitum canentum effinxerunt, qui aut 
■^proprie, aut omnino non dicitur, deinde iilud, quod ne apte 
Han cogitatur, equos, qui sunt ante currum, resistere ad vocem 
antantium, qui currum sequebantur. Milites enim cantabant, sive 
'nttmphum^ vid. Tibull. 2, 5, 118., sive probra castrensia: popu- 
|>* plaadebat, acdamabat, fremebat. Rem conficit Propertius 4| 
Y^i Ad Tolgi plausus aa^pe resis^s equos. 
^ 54. Quadmuges Palat, sec^ Francof. Bern. Bersm. tres alii 
i^prima ed. Heinsii. Ita edunt Amor. 3, 2, 66. 

55. FiTxs. petunt Falat. xprim. petent Reg. Bern. exc. 
^. Serv. Jun. Crev. arces d^luir. Rel. nrcem et dehibr. omnes 
^ praeter sex Heinsianos et eius prim. ed, 

56. voTA. vitta Polit. uterq. Palat. sec. codices Bersmanni, 
^piteri (ad Rosin* Antiqu. p. 1683.), Heinsii quinque, noster 



93t • ^* ^^^ NASONB 

Haec ego wmifflotas, qim possam\iiieirfb viddbo e ^ 

Erepti uobis ias habet iHa loci.^^*»-^ 
Illa per immensas spatiatur libera terras, 
60 Itt coelam celeri pervenit illa via: 
Hia meos oculos mediam deducet in Yrbemy 

Immunes tanti nec sinet esse boni. 4 

Invenietqae animus, qua currus spectet ebumos: '] 

Sic certe in patria per breve tempus ero. 
65 Yera tamen capiet populus spectacula felix, 

Laetaque erit praesens cum duce turba suo. 
At mihi fiugenti tantum longeque remoto { 

Auribus hic fructus percipiendus erit; 
Atque procui Latio diversum missus in orbem 
70 Qai narret cupido vix erit ista mihi. 
Is quoque iam serum referet veteremque triumphwi; 
^ Quo tameu audiero tempore, laetus ero. 

60. faga. 61. deducit. 62. sinit. 63. Inveiiietqae 

▼iam* 65. populos capiet. 

Berol. hmea iuncta Vatic. priin. latirea «erki Pat. Jan. vkkip 
mulUif mola alii; lawea mtaPadsh. laurea feuora Franco^ I01H 
rea virga comidebat Sdiradems. ' 

60. TiA. fuga Leid* prim. fortasse Palat. sec et Tett* 
edd. nostrae excepta Bonon. Bnrmannus recepit, praetezta a TerM 
63. petito. 

61. DEDUCKT, Hla meo8 mediatn visus iei. Bem. Mucil 
omnes libri praeter Francof., quem sequimar. 

62. siirKT. Mfiil %XX>a boni Palat, prim. rixM omnes tibn. 

63. INYKNIXT9UX ANiMUS. Iiwenilque Put. Leid. pr« Pirddu 
Hamburg. et allus Heinsii. Inveniafqtie Richel. Inveni^qu» oiaii 
qua Moret. unus Mediceus et alius Heinsii. Hoc quale esset, po« 
terant docti homines intelligere e scriptura Rottend. , si modo ille: 
lnvenies(fae arcem habuit. Certe noster Guelf.: Invenietque artem 
qua. Reliquorum omniam auctoritatem fadle postliminio re<fiit 
passi snmas ea lege, nt lenissima emendatione praecedens disttdoa 
lobleTaretar. 

65. CAP^KT popuLUK. poptiltfs copicf Jamanus et duo. 
' 67. pnfGEicTi. fingendo Polit. prim. FaKat. sec. tres HeiDii 
et.Guelf* rsmotis Falat. sec. et Gaelf. Versu sequenti persptcts»- 
iu$ Vatic. prim. Polit. prim. Goelf. et duo. Haec sunt ioterpola- 
tornm commenta, qaibos iilad Horatianum occinendum erat: Qui 
aariare cufniy notti eetera; awrihue fimofts penpicsre profecto del« 
phinus in sil^is est. Vers. 68. ^uehte Guelf. jpruecvpiendue TCtt 
' edd. oostrae^ Vetf» 69« Uique Moret. Sert. quatuor HexDsii et 



TRiBSIVM UB. Vr. EU IL UL 



Da dies veiiet, mea qna lngnlma ponmf 
CaoflNsaqiie privata pablica maior erit 



m. 

Magna miiiorqae ferae, qnarimi regkr altera Ghraiaai^ 

j^tera Sidonias, utraqne sicca, rates: 
Omnia cum snmmo positae videatis in axCi 

Et maris occidnas non snbeatis aquas, 
Aetheriamqne snis cingens amplexibns arcem S 

Vester ab intacta circnlns exvtet hnmo^ 
Aspidte illa, precor, qnae non bene moenia qnondam 

Dicitur Iliades transsilnisse Bemns. 
^[ae meam nitidos dominam convertite vuUnSi 

Sitque memor nostri, necne, referte mibt 10 

Heimihi! cnr nimium qnae sunt manifesta requiro? 

^' nostra Boood. Aique aUquis Lat. Barber. Ven. 71. iom 
•wm Palat, pn exc. Vow. Reg. 

, 73. TEKRT. veMa$^ quod HMosiiit ezpetebat, in Berol. i»« 
veoisset. dies aderii mea ed* Bonon. fiiaa 4[uo Falal* prim. 



ra. 

loscrr. Ad uswrem Fraocof. Berol. Naeo 'poK eieoae da 
^Hl/e contiiKl ureae Pirckh. Berol. AMoqvUur ulramque mream 

Aldioa. 

1» MAGxA — EEGI8. mkiorve gloss. Runipf. ad Fast 3, 
*«• regi* Busl. Jun. Leid. pr. et aex, qui BurmanDo plerique 
**fne8 «unt, tum Rd. Berol. et Crev. Vers. 3. in arce Palat» 
^jipi* Vers. 5. codd. praeter Guelf.: AeAeream. Ym. $• fran^ 
Wwwe codd. oumero et fide inferiores. 

r..}}* <2VR KiMitTM^ Hanc Teram acriptaraiii tantom tres i^ott 
^^ codices, quartos Moretanas pro Taria acripttna, tum Tett. 
^* Dostrae praeter Bononiensem et Guelferb. sob rasura aegre 
'<^ndaBi conserTarunt. In melioribiis libris, Palat. prim. Franc^.» 
^^buscum plurimi faciunt, cum pridem leri corruptela abierit in: 
?\A*'*^ mterpolatorum nomiaui , Palat. sec. et pr. Vatic inde 
^mnt: eHr fimsoiit. etir liinso Bnsl. Moret. cur Mmidifs Lei« 
^m pr. 



m r. OHpUttASONIS 

Car lahat ambigno spes inifai mista net«? 
Crede qaod Mt, qood visi, ac desiue tuta Tereri; 

Deqne fide certa sit tibi certa fides. 
15 Qaodque polo fixae nequeunt tibi dicere flanunaei 

Non mentitura tu tibi voce refer: 
Bsse tui memoreni, de qua tibi maxima cura est, 

QuOdque potest, ^ecum nomen habere tuum. 
Vultibus illa tuis tanquam praesentis inbaeret^ 
30 Teque remota procul^ si modo vivit, amat 
Ecquid, ubi incubuit iusto mens aegra dolori, 

Lenis ab admonito pectore somnus abit? 
Tunc subeunt.cnrae, dum te lectusque locnsque 

21« Ecquld ut inc. 

IX AMBiGFO* exiguo Rel. pro t. icr. 8p6$ Mci ffnMi 
f olim Tulgatum e Afor^tt et tribus sufs Heiosiuft correxisse ait £i 
9lo igootorum nuHiero protralieDclus est Palatinus primus, idoDeof 
ttetb. «pe» hona ntirf. Ptrckh. $pes m^a victa tut et tres. 

13. 9iroo EST, 9U0D vis* Ita Palat. priro. Francof* GaU. 
FMib. (teste, qui contulit, Gronorio,) Seguer. Reliqui libri: 
qtfod est et vlSj nisi quod Guelf. : quod est et q^ivia ac d*^ 
kdKl.t quod^ eei ac vts $ed defr. e$ dee. Pirddu Fortasse coo- 
iecturus erat Heinsius: 

tJrede quod eet; >quamTis ac destfts ftfla versrt. 
Yers. 15. dicere stdlae Falat» prim. Yers. 16. Nec menh Horet 
Yers. 17. de quo tihi Putean. et, ut puto, Bern. 

19. PRAESKiiTis XNHAERET. Ita Leid. prim. quinque Hao- 
ni, Moret. pro v. scr. et glossa Pirckb. Vix est, quin sequamur, 
aiianivis bokiis iibris Omnibus et tot reliquis: lcMii<|ftfam ffra^MKtibM 
MMTSl tiieiitibus. 

21. E09UID, UBi. Ecquid til Gall^ Busl. sex Heinsii, Beni. 
Rel. et vett. edd. nostrae. Sed alterum boni codices omnes ba- 
bent et Tetienrai sensu, ut alicubi demonstravimus , suarids est. 
terto mens Reg. multo tnens Bem. moesto mens Pirclcb. dao 
4^ ed, Bonbn. Ver^. 22. ah attonito Falat. prim. et duo. som- 
MS AhM y&tic prim. Polit. priin. et duo. somfiittf hahe$ GoelL 
snb rasura. 

2a. TWifC gUBsuNt. Tmn stifcemil prim. ed. HeiDsii, Num 
siAeunt Medieeiis optimae notae, teste Heinsio* Nescias profecto, 
quid reHquorudd omnium librorum scriptura facias. Particula esu* 
werans Imhc aote voealero raro inrenitur; Orid. Halieot. t. 126.: 

Tunc epodes laeti, Itim molles tergore ranae; 
IfaniL 2, 757. e oorrectioue ^oidem Bentleii; ut incertum vU 
possitne aifte coqsonam ita scnbi. Particula temporalis locum 
Bon habet, sive Wagoeri ?• d. praecepta sequaris, Quaest. Virf;» 



, TRttTiYH UB. lY. Bl^ UI. 

Tangit/et obHtam non sinit eme nett - 

Et veniunt aestas, et nox hnmensa Yidetor; 2S 

Fessaque lacttiti corporis ossa dolent? 
Non eqaidem dubito, quin haec et caetera fiant| 

Detque lnos uioesti signa doloris amor; 
Nec eruciere minus, qnam cum Thdl^ana peKmptum 

Heetora ThessalicO vidit ab axe rapi. 30 

Quid taraen ipse precer, dnbito; nec dicere possum» 

Affectum qnem te mentis habere Yelim. 
Tristis es? indignor, qnia «um tibi caussa doloris: 

Non es? at amisso conhige digna £Dres. 

28. caiti. 29. crueotum. 35. qaod 9um, 34« et? ii. 

25., sife Yossii seDteutiam,^ quam laudati sive, qqae mihi perplacet, ^ 
HntcbkiaDam, propositam ad TibuUi tres locos, quibus funo aote c 
Mribendom monet. Ita apud Ovidium quoqoe . f^ramque libi% 
M^ aDte q constaoter, ac paeoe sioe ?arietate uUa, Neque 
Hoschkianae ratiooi illud repugoat, quod cum di?ersa fortassis di- 
tersis in tum temporaU placueriot^ io altero, uti videtnr, nemo fufw 
^erit. Nimirum diversa in pronunciaDdo ratio id effecif, et quod» 
i res eoufflerantur, io particula Vwok subsistimus pf^ululum» dim H 
Put. Bem. et quinque. 

28. MOESTi. factt Leid. prim. ca«U Barber. pro t. scr. 
Dolendam de parum certis testimooiis» 

29. cACTciEBB — FEiiBMPTUM, crticiare Palat prim. el 
ffededin Heiosii, nostri quatuor. Trotana, Serr, Busl. et quat^or 
iosuper Heinsii. Schraderus ita : „ Andromache Eetionis fiUa, mii 
Tbebae regnabat. Num ideo Thebana didtur, et quidem Oridio r* 
jtapkne; idein patriam Briseidis, patrem Dolooi^) multaque eius* 
niodi puer didicerat. QtVLimXxm. GaU. Moret. BusL quindecim aUi 
Ndnsii cum eius prima ed., nostri Ubri scripti praeter unum et imr 
pressi. Minor igitur numerus cum Palatino primo et Put. facit; 
^dem tamen nanciscitur a Palat. sec. et Guelf., qui alterum habent. 
Vers. 30. iraM Palat. sec. et quinque cum ed. Bonoo. 

33. ' ^uiA BiTM e Palat. prim. et duobus. gtiod mn Moref» 
Susl. et quinque, fortasse Bern. Reliqui Ubri omnes : qtied MNi. 

34. KON Es? AT. Yeniam superstitionis criticae, qua modo 
^"qaoties nos obstringebamus, ea lege impetrare ▼elimos^ ai in kn 
^ male babitis non desumus huic poetae. Velut hic boo btne 
posl I^ Heinsium res gesta est. Is lestinanter, ut in Tristibtts so- 
^ et carmen mendosum, et cum superioribus spurium rideri signi- 
ntaverat; tamen post TVi«ti* es et 'Son 69 iuterrogandi signum 
pooi iusserat Viden' ingeniosissimum virum digitum intendisse in 
^^ndationem faciendaui, absolvere ipsum noluisse, ut qune nemi^ 
^^ fugitora sit, qui caetera probai^et? At boni ecUtoretiuNi emen- 



f§f r, oviDU NAsonis 

95 Tn vero ti» datBna dole, midssiina coninXi 
Tempua et a nostris exige triste malis; 
Fleqoe meos casus: est quaedam flere volnptas; 

Expletur lacrimis egeriturqoe dolor. 
Atque utioam lugeoda tibi non vita, sed esseC 
40 Mors mea; morte fores sola relicta mea! 
Spiritus hic per te pt^ias exisset in auras^ 
Sparsissent lacrimae corpora nostra piae; 
Supremoque die notom spectantia coelum 
Texissent digiti lumina nostra tui; 
45 Et cinis iu tumulo positus iacuisset avito, 
Tactaque nascenti corpus haberet humus; 
Denique dum vixi sine crimine mortaus essenif 

42. pectora. 47« D. et, ut Tizi. 

Aitaram faisse, sed emendasse Heinsium crediderant Qoid, 
qmieto, iliad est sermonis, quod ducentis abhinc annis editar: 

Xo» «9? ift amisso coniuge digna fores — ? 
Quandoqnidem Hdnsium nisi e Testigio seqai non potaenmtf ft^ 
'dlissent ad vulgatam scripturam , abieciasent apids istios phaleras, 
repetissent vett. edd. et quinque codd. 'Heinsii, nostri Bemeoili 
inconcinnum sane: 

NoH 98 v,l mMSBo conluge digna fLeae* 
Mihi ante biennium visum est scribi oportere , uti vides* lam n- 
ideo SMtentom quoque ita correxisse m suo exemplari. Constra- 
ctionem eandem ino ^eoirot; extare monneram Met. 7, 79. sq. 
963. sq. tum ibid. r. ^15. seq., si 'merito suo eiiciatur 7. 616« 
Alia Tide supra ad 2, 507. Yers. 41. fro te Ser?« Bern. 

42. coRPORA ifosTKA. pectora nostra Comb. et tres, sife 
•eoandum schedas, quatuor Heinsii, Bersm»; nostra ed. Bonon. 
noffra f^ae Reg. Mor. Bem. Rel. prim. ed. Heinsii, Vers. 46« 
Cim omis Palat prim. 

47, DBN19UB DUM Tixi. Den, ut et vixl Reg. Serr. Fran- 
cof. tres Heinsii, vett. edd. praeter Bononiensem. Ben. ui vixi 
Leid. pr. Deti. et t^i CreT. Den. ut evixi (juelf. Den. et u$ 
«• Pot. Gall. et tres Heinsii. Hoc inter Terba Ovidiana admisit 
Beinsiiis, metuo, ut satis circumspecte. Quid enim ita didtur? fi* 
zisse sine ctimine OTidium, moriturum sine crimine non esaei ^ 
doplex esse potest, aut: Tixisse eum sine scelere, moriturom cam 
nnistra fama, aut: Tixisse eum non semper^ sed ad certum tempus 
sine crimine, postbac in id incidisse; aut ambigqkas inest Terbo: 
orintefi, iUepida illa, aut vtxi explicandum est: vixeram^ sapnlen- 
dum: Mniy parum Latine. Quanto rectius, quem sequimur, rala- 
tinns primus cum reliquis libris omnibus quidem, nisi quodPlrckh.: 
Dm. ooiiM#t,.ed* Bonoo.: Den, cum visu 



I TRISTXTH IJB.iy.BU lU. f $7 

Nec mea fifoppUcio vita pQdenfhi fbret 
he mi erum, si ta^ cum dioeris exsulis uort 

Avertis vultiis, et sabit ora rubor! W 

^e misenun, si turpe putas mihi nupta videri! 

Me misernmy si te iam pudet esse meam! 
Tempus ubi est iUud, quo te iactare solebas 

Coniuge, nec nomen dissimnlare viri? 
Tempos ubi est^ qud te^ nisi non vis iUa referri^ 55 

Et dici, memini, iuvit, et esse mew? 
Vlque probae dignum est^ onmi iibi dote placebam: 

4$. Nunc 10» 9, T. p, «UQ cst. 66. nisi si fugia — * referre. 

48. XBC MKA — FOKBT. PronuA ita Palat. priin. eKC. VofS. "^ 

JuD. Reg. nro y. scr. Bersm. nostri Bem. ReUB^l. Crev. Te^., 
^. omnef. Nunc mea — pudenda fwret Moret. et quindecim 
Heiiisii. Ne mea — pudmda foret Fut. Gall. Busl. et tres Heinsii. 
Qui restant cmii edd. post AlcjiQam aecundam ; Nune mea supfUoio^ 
vito fndenda 9uo e$t . Vides noa multot esse , Italos crediderim^ 
qoiaGuelf. interest: FalatiDum secuodum hoc nomioe a Grutero ,. 
Dotatum Don esse mfror. Ad sensum non multum interest; tamen 
in fibroram auctoritate si iupplkium capitalem poenam inteiligiif 
acuiDen agDoscii OTidianum. 

49. 81 Tu. Ita Palat. prim. Guelf. et Tiginti qttatuor, ioter 
qnoi meliores. Reliqui cum tett. edd.: M «i, »ed Gall. et BusK: 
«wftni. Ver». seq. Advertis Palat. jpr. ara pudor ]?ut. ex^. 
voss. Bersm. Bem. et sex Tulgares. verf. 62. iam ie «i Galk 
^oret. Yers. |^5. tiM est quo ie de me iocl. Busl. ReL et MBb. 
Yers. 54. dimmuhre meum Tett. edd. noitrae et fortasse, Fran* 
cof. Palat. sec 

55. Misi Hoir Tis. SimplictBsimam omnium nec loelegioiteiii 
JH^pturam e libris scriptis et imoressis reduximus. Ab. liac. leviCe»» 
^cedant Put. et Moret.) qui: ubi est iUud nm non vis; tum exe. 
vo«.! ni^ non vi$ vera referrei Bero.: mai MOfi vie vera faferif 
«talii, qaos fere Burmannus anAotaTit. Joterpolatonim yero ar«. 
«a praeteriri nequeunt: uhi eei iUud auo non fugis Ula referrB, 
Vatic prim. tibi est Hlud quo nt-fuffis Ula refevrs ^erque Folit. 
^HaGuelf. sub rasura: nam hodie cnm Palatino primo facil;» 
^98t UUid quo ftiti fuffis iUa^referre Palat. &ec. iioi est.quo lo 
^fmfugis illa referre /Mjedic. pcim. Bi homine$ non igBora»; 
^ qoid referre esset; sedre/errieadem proprietatedicitnry Pastw> 
%1^, Pont. 3« 3, 73. fugis elegaptiqs iudicabant, quam> non 
^i Teram simplicitas elegandssioia interdum est. Certe ntai nm. 
^^pt recte (^citui^ atqpe illud^ quod tertio loco Heinsius a0ncoiti. 
"«* «i. HeiP. 2, 27. Pont. 2, 2, 17. supr. 3, 4^ 61. . 

. 57. FnoBAx e daodeviginti melioribos se rtc^Mtse ait Ifeia* 
"^* b eo Bumero tantto Fraocof. et Pirckbt. ii«fi| tweA ii^ 



S9» .9* QYtD» wmm 

Addebat r0rbi mka hventis amor. 
^Nec quem prapferres, ita res tibi magna videfcar, 
€Sh Quemve tuum malles esse, vir alter erat 

Nunc quoqne iie pudeat, quodsismihiiiupta: tuusqoi^ 

Nou debet 4oIor hinc, debet abesse pudbr. 
Cum cecfdit Capaneu^ subito temerarius ict% 
Non legis Evadaen erubuis»ie viro. 
4$ Nec' qiiia rex mundi compescuit ignibus ignes^ 
Ipse suis Phaethoa ii]£tiandu9 eriat. 
Nec Slemele Cadmo fftcta est aliena parenti, 

Quod precibus periit ambidosa suis. 
Nec tibi, quod saevis ego sum lovifii ignfbns ictas^ 
70 , Purpureus molii fiat in ore rubori 
Sed magis in curam nostri consurge tuendi^ 
Exemplumque mihi coniugisesto bonae:. 
Materiamque tuis tristem virtutibiis imple. 
Ardua per praeceps gloria vadit iter. 
WHectora quis nosset^ si felix Troia JFuisset? 

02. Nob dolor Wnc debet. 64. Num. 66. tm — eras. 
' 7li nostri curam. 74. Tadat. 

flitr! quoque praeter Segu^. ita, Guelf. quidem a sec. manu. Yett. 
edd. : proha, Vew* 58, veri muUa favoris Bern. Ver». ^ 
^kemqu» Guelf. Francof. Put. Bern. et Tiginti unus. Faene oi>* 
teOfperavttsemus, quia sententiae satis facit ipsUm : maUe$. 

* ^. noK BKBIBT BOLaR HiNCi Non doloT Idnc debe^ Gall. 
Serv. Receperat Heinsius. Bernensem ita habuisse oporteret. 

2.1 ^V vov hEmsh Nwm l^ Vatic. pr. Guelf. Rottend. alios 
dt^iiio. ed. Hein^. Nun SerT. Mmgnen Palat. pnm. et alS. 
hmanen Guelf. Hunc yersum Bern. ita concipiebat: 

I Matmii pdc^ euo trie^is euatiiica viro, 

Relandinus^ utro^^ modb in texttt habebat, primum eucmeti, d^de 



66. BTJi» «^ BRAT. tuk ^ erae. Jun. Hi^on Palat. prim* 
QmM. eras Guelfi ' . 

69. E60 suM. ^go «tfH Bern. et vett. edd. praeter Aldinas. 
ignfbus ushta Put. Busl. et M oret. pro v. scr. Vers. 70. otv ftf- 
dor Guelf. et pauci scripti cum Tett. edd. 

i 71. icuAAM KOBTAX. nosUi ouram GeM. Swv., nullus prae- 
tetea codex, quantum sciam^ editi, quos viderim^ omnes praeter Bo* 
UDH. Vers. 74. i)adai Uer Jun. et prim. ed. Heinsii. iendit H^ 
Busl. duo H6itt8.r et Cret* 

'1fb. si Ykxntk feU» s% Palat. prim. Put, et octo ferjB ▼ul- 
emB^l^rtia mmeM Bwk. 



TRI8TI?M LIB. IV. BL. HL 

Pablica yirtatis per mala facta via esL 
Hirs taa, Tipby, lacet, si npn sit in aeqnore flncti|8t 

8i valeant homines, ars tua, Phoebe, vacat 
^oae latety inque bonis cessat nou cognita rebus^ 

Apparet virtus arguiturque malis* 80 

Dat tibi nostra locum tituli fortnna; capntqne 

Codspicunm pietas qua tna toUat, habet, 
^Vtere tpmporibus, quorum nunc munere freta ea^ 

£t patet in laudes area lata tnas. 



76. virtnti. 18. iaceU 84. Ed palet 

76« TtRTtTTis. Dirltrfi iinpi Vatic. , quod cam probaret 
Heinsiiis, npii raemlnerat, puto|, quo siguifieatu et Ovidius passim, 
et Seneca potissimura ouaTis fere pagina Toce : publifus uterentur, 
^iwuQ de epy qupa qsu venit, esse cousuevit. fucta vifi ut 
•i 3, 83. 

T^* lACET. <M|cet Tolebat Beinsius. Burmapuus vulgatam de^ 
len^t ita, ut si eius sex exemplis addideris $enec« ep. 9 : «1 exer- 
^amtciliam, jie tanta mrUia iaeeatf habeas duo^ quae ad rem 
^rtineadt, 

78. TACAT. Secuti sumus Falatinum pnmum cum quiDdecim 
^gaiibus. vacei Gpttorp. et Tett. edd* nostrae omnes« iacet re^ 
«qai. We locutione Tide Heinsipm ad Ters. priorem. Vers, 82f 
^o iua Jan. sex et Tett. edd. nostrae. iotUi Guelf. ' ' ^ - 
t . ^* . ^uoRTTM MUNC — « SKETJL ss. qfuoftim ftofi muitere Juo. 
i^d. priin. ^ qyo8 optimos dicit Burm. ([uarum iu mmere Gall. 
^Nuo. qugrum eic munere BfifiU quorum iihi copia nune esl 
^el. Hunc locum subcuti Titio laborantem obiter refinxit Hein- 
^redpiendo hi seq. Ters.: Bn e ntillius rei libro. Hec abunde 
^ans plerisque. TiMn« Ci4^ atque ad^o ' .BuxmaBnus quaedam 
^tanint. Heumannus in Panerg. Crit. p. 116: ■ •.. ' - 

^ Uiere iemparibU9f ^fUorUm ftfifto mtfttere /Ma e»y 

^raderus; Uiere mvfierikU) ^fuanifiv^ coput fiimc eii^ ^ . 
^tnichmeyerus nescio quis laudante Schradero: 
^ Uiere iemperihiej quQrum hH mMnere sueia es; 

^•thofiiis: Uiere iempoPilm$y qnortfm ftwftc mtifiere frisH — ; 
p^B^ntniss Uiere iemporihus^ quormi^ non munere efreio etc; 
^^iudicabis, quam bene unus quisque. In iiio omnes l&psi sunt^ 
W versu sequeoti J^ probarent. In Tufgata scriptura volunt 
^ Bpectare ad epistelam uxoHs, qua «e freiam esse nnffter^ fem-^^ 
f^<it perscnpserit. Scripsit igitur iiia , quod ne fdantu» quideni'' 
'"^■jigeret. Sed n Torsum lik spectas^ ne scripsisse quidem nu- 
^^^e videtur. Yide, num magis absonum lit emendari itac = * 



p. oviDn KASoms 

IV. 



O 



qui^nominibiis cum sis generosus avoram^ 
Exsuperas morum nobilitate genus: 
Cuius inest animo patrii eandoris imago^ 
Non eareat nervis eandor ut iste suis: 
5 Cuius in ingenio est patriae facundia Ungoaei 
Qua prior in Latio n(m fuit ulla foro: 
Quod minime volui, positis pro nomine signis 

Dictus es: ignoscas laudibus ipse tuis. 
Nil ego peccavi: tua de bona cognita produnt 
10 Si qnod es, appares^ culpa soluta mea est. 
Nec tamen officium nostro tibi carmine factum 

1. aTitb. 5. liogaae est 8. ista tais* 

Utere tmpwibtis, quorwn nmo mmen trita est 
£1 patet in loMd^a area lata tua$. 




de locutioDe Fast. 4^ 10, 

Kmc teritw nostrts area maior eqaU. 
84. XT PATXT. Em latet udus YaticaQus, teste Hansiois 
iiotis impressis, ia sdiedis Diiiil eiusmodi notante. area magM 
omnes libri praeter sex HeiDsianos, quos interPalat. priai.« nostros 
Berol. et Rel*' cum yett. edd. ante Ald. secondam. 



IV. 

Inscrr. Ai amioffm Francof. Berol. Quamvie invitum Nm 
nMaui^a fmufiim Berol. Firckh. Ad amioumf fro cuitit fwmim 
signa fddt Ald. 

1. 6XI9KR0BU8 ATpAiTM. generoeo tuormn Reg. et alissi 
generosue atntls edd. inde ab Ald. sec et fortasse Ciofam codi^ 
•ed Tix unus et alter ex Heinsianis. ^ 

4. MieiiTis, tMimsrts Palat. prim. et sedecim: sdiicet uoiai 
apids traospositi.discrimine; laude digni sunt editores post B&sh 
sium, qui quamris minime intellexerint, quae satis &cilia sunt^ ni- 
Ui mutaruiit. , 

6. iNGKNzo K8T. Ita Palat prim. et longe plurimL Nam 
tres tantum ignoti iu fine verbum ponunt» Leid. pr. decem alii et. 
y0tu edd. nostrae prorsus abiiciunt. 

.8. »as TVia. ista tuis Polit. sec et GndftrbjtaoiiS) m 
aodo Uc , 



TRIS7I¥M m IT.. Et. IV. 



m 



Priocipe tam iiisto poase noeere piito. 
|»se Paier Patriae, quid enim civilias illo? 

Sustinet in nostro carmiue saepe legi. 
lec prohibere potest, quia res est publica Caesar, 15 

£t de conununi pars quoque nostra bono est. 
Dpiter ingeiiiis praebet sua numina vatum, 

Seque celebrari quoUbet ore siiiit. 
ilaussa tua exemplo superorum tuta duoram eati 

Quorom Iiic aspicitur, creditur ille deus. 20 

h non debuerim, tamen hoc ego crimen liabebo: 

12. puta« 20. coDspicitur. 21. ciimen amabo. 

^ 12. puTo. puta Moret. et tres. Vers. 13. enim est clv, 
»oelf. Palat. sec. et tres.. commmius illo Pirckh. tres Heiasii et 
p. BonoD.; e glossa, casu elegantiori, quam haec eiusdem origi- 
is: ndbHius Ulo BeroU heniqnius illo Crev. est in fine addunt 
lor.BusI. 

Mfc 8AEF£ x.ir6i. Miror Heinsium nihil annotasse, cum e 
'o^tris libris Bern. Berol. Rel. Crev. habeant: carmine posse legi^ 
ocotioDem bene Ovidianam. Vers. 16. hona est Francof. Palat. 
|f«' Bern. et sex peiores. Vers. 17. nomina Guelf. a pr. m. 
^v<iui modo ad me pervenit a viro veneraudo, Palat. sec. et 
[uindecim. 

. 19- BEOBUM EST. est omittuut Palat. pr. Goth. Put. et undevi- 
?Dh Tulgares. tiUa deorum est Bersm. et decem fere vulgares. 

20. AspiciTTTR. conspidmur e suo codke sua manu enota- i 
^at Is. Vossius. Ea auctoritate inde ab Heinsio edi consuevit : 
^«pkilwr. Pr^qprie sibi opponuntur asplcere et credete^ quemad- 
joaum nemo conspicere et tangere simiU in figura usurpavit, vid. 

. 21. CRiMEN HABEBo. crlmcn amobo Leid. prim. Vatic. prim. 
^'^nem interpolandi videtur dedisse error ilie ortus e versu 
^,q«i in Seguer. extat : crimen amice, Illud tamen tanta iiducia 
J"*'t Heingjyg ^ y^ ^jpyg exemplis non putaret. Reliqui editores, 
fsolent, feriantur. Sed esto, fuisse, ita qui loquerentur, vdut 
*Deca ep. 12: complecti et amare senectittem: lucramur calam?- 
Jjtam locutionem, sententiae iactur&m facimus; hiulca et abrupta 
^oentnrj quae proxime sequuntur. Quivis enim intelUgit in libror 
^, joctoritate ego et non twi, accentu adiuvanda, sibi opponi: 
l^ noc in lectione Heinsiana, quia crimen haher^ iiter(]pie, Cotta 
. ^^Jdius, poterant, amare hic tantum. Rursus supetioribus apte 
j^^ersus non nisi per hanc sententiam adiunguntur: tu crimine 
Jjoxius non eris; tsec ego ero, vel si sim, solus ero. Non defewe- 
I?* referes ad rersum 9,; non dehmim amare aut nullum, aut 
Wum Uabet explicatum. ^ 

16 



g4t P. OWXl KASONBj 

Nott foit mMtril liteMi aostra tiR. 
Nec nova, qaod tecam loquor, est iniQrla 

Incolamis cam qao saepe locatus eram. ■" { 

3S Quo vereare minos, ne sim tibi crimen amieui: 

Invidiam, si qaa est, aactor faabere potest ' 

Nam tuus est primis cultus mihi semper ab nxabB^ 

Hoc certe noli dissimiilare^ pater: 
Ingeniumque meum, potes hoc meminisse, prcdbaliat 
W pliis etiam, quam me iudice dignus eram. ^ • I 
Deque m^s illo referebat versibus orei 

In quo pars^ altae nobilitatis erat 
Non igitur tibi nunc, qdod me domus ista reoepit^ 

Sed prius auctori sunt data verba tuo. I 

23, tniuria; nostro. 28. noli certe. 

23. INIURIA KosTRA» ttoHK diio fibri Heinsiu Indv 
ilW infelici liora faciebat': 

Nec nwa^ i/ifod iecim loquor^ $st fmtoria: noi^^ i 
Incolumis «tc« 

omnes consensn probarunt. Quam recte, ipse iudicalus. Libri iO 
non e loco Heroidum 20, 93. memoriter repetito, sed eodeoi modB 
qoo iHe^ e glossa (vid. ad 3, 69.) vitium traxerant» Nam tllic qsp 
que noo nisi deteriores libri ita: 

Hoo, quod amer iussif^ scriplum eat iniuria nodri^ J 
quemadmodnm Jahniiis edidit. Loersius verum utrobique nfii 
Cfr. Her. 8, 87: Qme mea codesii^ iniuria {ecW iniquos^ 
Vers. 25. crmen amice Guelf. Goth. Palat. sec. et plus ynQtt 
, Ters. 26. ocfor Goth. Vers. 27. scmper miU culius Goth. ^ 
28. CERTK NOLi. Ita P«lat. prun. Goth. PoUt. sec. Franco 
Bern. et^ plurimi. Hoc noli certe Yatic. prim. Polit. prim. PalaC sd 
Guelf. et tres. Ifoc saltem noli quatuor Heinsii, Rel. et rett^.efl 
Ters. 29. poies haec tnem. ed. D. Heins. et quidam codd. ad.p 
lam collati. Ters. 31. refer^at plurimu« ore Busl. 

32« ALTAE K03II.ITATIS. niagnae noUlitatis P^dat* fm 
Francof. Guelf. Goth. Reg. Scrv. Busl. Jun. Bersm. et tres quatiMUI 
cum vett. edd. Hilum non interest, alioquin recepissemus. MagtiS^ 
MUmdtsm dici potuisse intelligis ex Jiis, Pont. 4, 16, 43; 
Maternos Cottas cui Messdlasque vatemos 
• Maxima nobilitas ingeminata dedit} 
Met.-9, 671 1 — nec census in iUo 

NohiUtate sua maior; 

. de Ma vide Heinsium. Utra eloquentiae cooveniat, non j^onpii 

e loco simillimo Pont. 2, 5^ 55: ^ 

Atque haec est^ dicas^ faeundia PrimfHps digna: , 

Btoquio tantum nohditatis inest. j 

Ym. 33. NunSigitur tslat. prim. Vers, 34« aetori GoA. mm$ nJi 



i TBwnrra ub. vr. ku iv. S43 

|7ecdataM»(9 iiiilrf€»de^ taMBn^ ndin om^«e(ii^ as 

Yltina 01 demass vita tuenda nea e«t. 
lanc qnoqae, qna peril, eiilpam soelas eme aegabls, 

Si tanti sme« sK tibi nota oiali. 
bt timor^ ant error nobiflr; prius offait error. 

Ah aine me ikti noii meminisriie mei! 4o 

^ve refractando noudom coSiintia rampe 
•VfAiera; vix iUis proderit ipsa qnies. 
Srgo nt inre damns poenas, sic abfoit omne 

Peccato fi»cinus consiijiroique meo* 
Idqne deus «eiitit: pro quo nec lumen ademptoniy 45 

Nec mihi' detractas possidet alter opes. 
Porsitaa hanc ipsam, vivat modo, finiet olim, 

Tempore cum fuerit lenior ira, fugam. 
^wic precor hinc alio iubeat discqdere, si non 

Noslra verecundo vota pudore carent. 60 

I^Bs exoiliiun padoque projwquius opto^ 

I 41« rumpam^ 45« ademtuiQ est 

J*«Gaelf. Vers. 35. iVon dixta smi Giidf. Gotb. Put. Bern. Bersm. 
« Jiglnti HeiDsii, vel Dostri. omtlihiis istls P^lat. sec. Vers. 39. plu9 
»/tiilGottorp. et duo, vel tres Heinsli, Bemr BeroK et ed. fionoD. 
l^raQcof, pro v. scr. magis dbf. Goth. Burmannom valere iubeinus. 

t^- AH, smE. Ha Guelf. et Heinsiani. ,At si^e Paktini, 
^ 6?fl. Pirckh. Bersm. Berol. et vett. edd. Aui aine Gotb. sub 
• Jun. Seguer. et quinque. Sed siite Rel. et quidam Heinsn. 
P««c»ineBuslid. me facti GoA. 

,41. RtJMpe. rtmpam prim.^ Vatic prim. Medic. et tres, non 
Pn«ste. Vers. 42. Ula qines Pirckh. Bosl. nlla qu. Gotb. tres ' 
^^ Vers. 43. poenas tamen abfuit onus Vatic. sic defuii 
^*^^ Vers. 44. cons.q. meum Busl. 

,45, ADEMPtuM. Ita palat. prinu et Guelf. a pr. m. cum 
pWo ininus dimidia lifirorum parte. Reliqui est adJunt. deus seffsii 
P™* per quem tion lumen fragm. Vatic. Ivmen Palat. sec, Pirckb* 
?!f"^i® ^deo Gronovio. Vers. 47. t)k)am tnodo Moret. pro v. scr. 
*w oiimPut. Bush Seguer. Berol. et quatuor Heinsii. Vers. 4S. 
r> ptetU Gotb. Jun. Erckb. Moret. ed. Bonon. fuga Palat. pn 
.*^^* PAULo^UE — opTo. Hoc iu veTsu Vatic. prim. Polit. 
r^ Guelf, quinque alios, fortassis item Italos, et Rel. sequi licet. 
M ? Uv"*- ?®**^^* vitiosas esse, quae praeterea onotantur, scrifjtu- 
J .^«^b'ni primi, viginti unius Heinsianorum, Bersm. Gotb. trium 
^'otumj pauloque quietius opfo; Pirckb. trium Heinsianorum et 
^' ^"^» tJostrariim: propifi^nif^s dro; omnium, qui restant, libro- 
I, ^t ticld. quarundam secundum Ald. poster. : pauloque quietius 

16» 



^ 



844' r. OVIDII KASOIH» 

'Duiqite' mt a itfaevo longius lioatey locvflit 
Tantaque in Augusto clementia, si quis ab illo 

Hoc peteret pro me, forsitan ille daret 

55 Frigida me cohibent Euxini litora Ponti; '^ 

Dictus ab antiquis Axenus ille fuit: , 

Nam neque iactantur moderatis aequora ventiSy ^ 

Nec placidos portus hospita navis habet " : 

Sunt circa gentes, quae praedam sangnlne quadnliq 

eo Nec minus infida terra timetur aqua. i 

Illi, quos audis hominum gaudere cruore, '^ 

Paene sub eiusdem sideris axe iacent. > 

53. Quantaque. 58. adit. 59. quaerant. 

oro. Nimirum ista omnia et memoriter repetita sunt ex ilOi M 

577: TutiHB^^exiliim pauloqUe quietius oroy 

et illic tantum locum babent. •• • J 

52. LocuM. locus Palat. prim. Francof. Put. HdnaiaBi^nfli 
quotquot plene collatos vidi praeter Busl., nostri praeter GucUM)*, 
fiern. Sed quoniam Heinsius de reliquis plus yiginti annotaie dJH 
litus, et quia res frivola est, nihil mutamus. 

53. tXntaque. Quantaque Polit. sec. et duo.' Augw^ 
etl clem. prim. ed. Heins. et vett. edd. cum scriptis, qui ad .iUii 
coUatj sunt, Palatt. Francof. Bersm. .,/.ji 

54. Hoc. Haec Pakit. prim. et nonnulli Heinsii cum JMH 
edd. Languidius lioc distichon atque fortasse insiticium ceo«d» 
Schraderns. , Taraen soius Crev. huiic quidem yersum omittijt..' Am 
fatendum est plura etiam in sequentibui esse qum toUerevdit^ agl 
tamen possis. > 

55. tFRiGiDA BTC. Hic pt ee epla per se Gotb. Ita Toleli 
Francius: ohloquitur Schraderus, propter v. 61., quo ad certuniii|| 
quem sernio convertitur. Mihi probabile videtur iciunae ac 
fabulae pertractationem velut illam 3, 11. et alias non sine 
silio a poeta posltam fuisse, quod nos latere facile possit. 
dem fahnlam ad eundem, uti videtur^ scribens persequitur 
3, 2. Fortassis iUius, quia inter poetas refertur aequales, Pool^ 
16, 43, extabat : — plena iam margtne lihri 

Scripttis et in tergo, necJum finitus Orestes. 
Frigora Goth. pr. m. prolHhent Goth. Vers 56. EuxUis iltte Jfji 
I prim. Aesinus ille Guelf. eifsimv^ Gotli. Exinus plerique. eq 
Goth. m. pr. ,j^, 

58. NAYis HABET. puppis hahct Folat. prim. et duo» i 
vis aM Vatic. prim. Jun. tres Heinsii, Berol. , cuius iibrarias ij 
•rrorem agooscebat. 

59. ^TJAERUNT. quaerant Gall. Francof. Berol. unus 
cius prim. ed. nostra Bouon. Litteram pictam primorem Gnelti 
pr. m. h.ibuerat. S, circum Goth. Vers. 60. infesta ierra Busl. et 

62. sfDERis AXE. Ita Comb. Moret. et alius. sHeris 



TRI&TIVM LIB. IV. EU IV. j54|j 

^ec procnl a aobis locos est, abi Taurlca dira 

I Caede pharetratae spargitur ara deae. 

Paec prius, iit memorant, nou iuvidiosa nefaudii^, ^ 

, Nec cupienda bpnis regna Thoantis eraut. 

Hic pro supposita virgo Pelopeia cerva 

Sacra deae coluit qualiacunqoe suae*. . 
^ postquam, dubium, pius, an scelersUus Qreates 

Eixactus furils venerat ipse suis, ^ 70> 

Et comes exemplum veri Phoceus amoris, 

Qni duo corporibus, mentibus uiiufif erapt; 
hoikna evincti tristem ducuntur ad araui^ ^ 

Qaae stabat geminas ante cruenta fores. 
Ifectamen hunc sua mors, necmorssuaterruitillum: 7S 

Alter ab alterius funere moestus erat. 
Btiam constiterat stricto mucrone sacerdos^ 

W. pasdtur; 73, Tririae. 76. ob alt» fun^a. 

i , ■ ,• 

M.prinj. quatuor Heinsii et Tett* edd.. frtgoris igne Moret. ▼. 
Jf» fri^om axe reliqut. Sequimur inYiti Heinsium , quia Seneca 
^for. 1139: mh oardine glaeijEfiie uretfe; et quia hypallaces 
5wae in Tulgata obstat : iaceni, • ' 

'^ H SFARGtTUR. pascUuT Vatic. prim. ^'Jf olU. pnm. MeJdic: 
Jjw, (bpttmtftf, n6t4 inipr. Heins.) tum Moret. pro v. scr. Fortassis 
^»» Yers.feq» Nep proeid «tGotli. Hic pmsPalat. sec. Goth,^ 
Mt. et leptem. Vers. 66. Kec capianda Put optanda Ber». 
™wot pro V. scr, . Vers. 69. dttbium ^si Put. et tres cum Tett. 
* ^ atii Gotli. Vers. 70. Vmitus Beruensis. | 

.73. TRISTB9II. IVft^tae duc^ pro var. scr. Barber. et fragm.' 
W; in te»tu fertassis Vossianus. Potest verum esse, potest re* 
P^ e Pont. 3, 2, 71 : 

'* '. ProUnw immUem Trivia^ dtfoifitfur ai aram. 
^'j^ fittstrts, Irisfta crimina caedis^ fristia sacra, 'sirtilfa multa 
^tam utcuoque tuentur^ Vers. 75. Nec tuntum sUa fcerol; 
i^ 76. AB ALTERivs TUNERE. ob alteriKs funere Gall. et duo. 
J oft. funera Hamburg. Strozz. JF^rancof. Reg. Rel. Berol., tum 
PJ^ pro var. scr. Hambursehseni fortasse pro Francofurtano 
J*«A Biinsilis* Quidquid id sit rri, scrjptura . futilis est., moe- 
?^ o^ olt^ftild nescio qaomodo tanquaz^ upiusit^tam ofTeRdere vide.- 
n^ ahenm certe habes supra^^ 3^ 36 :r • .,] . r k^ / 

Tettmue et a ttosAiis.^t^ ^riste^malis; ^ 

■fwntentia Ovidio digna illa demiup .^st> i^estqm utruraque fuisse» 
pwlpie funus alterius eomitarct, in.funere wt, (yide supra ad 
l^^r) non o^ ftrnerc», h. e. propter mortem,, quod ven^u priort 
•w./ m. otHrhw funa^ Bersm. ^ Rjel. ^gdcm sensu. Vers. 77. 



it4$ ^. OVIDn NASOMIS 

Ctii%erfit et Crratas baribaiti VittA eoma»; - ^ 

Cum vice serrooois fratrem cognoyitt et illi ' 
80 Pro ueoe coinplexns Iphigeuia dedit .-j 

Laeta deae signum crudelia sacra perosae 

Traustulit ex illis in meliora loeis. | 

Haec igitur regio, magni parae ultim muBdiy 

Quam fbgere homines dl^uey propinqm mihi eit)| 
85 Atque meam terram prope isunt funebria 8acr% 

Si modo Nasoni barbara terra sua est« 
ntinam v^nti^ quibus est ablatus Oreates^ 

Placato referant ^t mea vela deol "1 



o 



V. 



mihi dilectos inter sors prima sodalesi 
Ynica fortunis ara reperta meis; 

83. pars ultioia. 

cum 9Merai Guelf. Ters. 78. vkta oonto^ Falat. ftim. «ti 
T^rs. vitae aermoiM^ tum Ipffema. Effigehia Goth, ''' 

83, FAENB ijLTiMA, pmetralia mnndi BaHier, 
probaote Heiosip. Schradenis ascripserat: ,.imror! qoari 
peoetralia muDdi dici possint, quae extrema,*^ ma^i poft ' 
muftdi Bern,, atque ita Burmannus edere ausus ett Relii 
omnium scripturam iure oostro re?ocayirau$, in qua ulfkna i 
n^oino g^nere, sive neutro intelligas, ut Seneca Herc Fur* 
* , , 'Berumque moeeiiks finis ef mnndi tiHfmci, 
Ovtdii manum, ut opinor, babebts, Yers. %6. frope nmi 
Gotlj, Vers. 86. Na^onia Palat. prim. Jun» Moret» codes 
ISfu^ap^i, Rel. Yers» 88. *r^ferat^ fclfto iMKi^Btlrber* et 
HeioMi^ ^oster Reh 

. f Dscrr. Ai amHmn f rancot Sohmtm iMn^ riQ MlSMl) 
ioiaU Ptrckb. 4d amkmn, pmi» liomm iaeet^ min^^4M^ '* 

1, noRii rniMA, Ita cum pkiriiBis Paiati. {iiv ptm^ 
GjUelf, Francof. Falat. seo. Gall. Lieid. pr. BsMd* noTem i 
tredo, Itali iinprimis, et vett ecM. aostrae. kivrtus Hri^lfmr 
sins daronasse: extihpia eius (parum ad rem ^umiQt^ • Cfrr -{ 
ep« 52.: effreginmt sei eeeundm torfie ingeniwri -r-. Vh M. 
frima nota $m ewnime, Yers. 2» ma rvKciNfc <joaiK' Vjmi 



..■I 



rBtSTITM UB. iV. EL. V. 247 

\m ab aUoq^ anima baec «oribiifidii r#TiSi\ 
Yt vigil infiuia Pallade flaiama solet: ^ 

Ibi veritus non es portus aperire fideleii S' 

Folmiiie percQ«sae confagiunique r^iit 
\ms eram ceusu non me sensurus egentoait 
Si CdMar pairias eripuisset opes: 
^poris oblHum^ dum me rapit impetus buiuf» 
Excidit b^ upmen quam mibi paene tuuml 4C 

k tamen agokQscis, tactusqae oupidii^ laudifii; 
Ille ego sum, cuperes dicere posse palam. 
!erte ego, si sineres^ tituhim tibi reddere vellemy 
Et nram ffwae conciliare fidenu 
fe noceam grato, vereor, tibi carmine> neve ^ l& 
bitempestivus nominis obstet bonor. 
M licet et tutum est^ intra tua pectora gaude 
Meque tui memarfem, teque fbisse mei* ; 
^t^Qe &ci9, remis ad opem luctare ferendam/ 

11. T« — tractus. 16. bonos, 

[ji«t /M* Voss. Vers. 6. fJnmine Gotb. ratls Serr, Ver?. 7, 
p Mtt^ii^m sens. Goth. censurus eg^ Vatic. udus, Busl. Rel, 
Pf ^ me trahit Palat. sec. Bersm. et Aldina prior sola e TetU 
It T^ 10, miht saepe tuum Seguer. Berol. 
I llt rv, Te e coniectura Heinsius. agno$ce Goth. pr. nif 
RN*» ^NoscM, agnoecas septeni fere scnpti. iractus Gall. codex 
^^doQensis editor. captws Junian. Vers. 12. discere Palat. pr, 
P^ W. B gratam Reg, pro v. scr. consil, Goth. Vers. 15. JBf 
g«» Ald. priuoa* noc, caro Goth. Vers. 16. Intempestivi duo 
P^ooster Rel. Jionoe duo scripti. Vers. 17. Qud Ucet ReU 
P*oc tnt\m eet Reg. Put.Mor. Jun. Leid. pr, Beroi. et quatuoft 
18. T£9U£ jpuisss MEi. Quod Heiosii exeroplo edidimu» 
*"^b.Gotb.Pirckh. et sex aliorum fide nititur* Reliqui libri omnes, 
"otqoot sant : fec/uc fuisse piunu Hoc languet et paene monacha» 
^iermonem olet: illud et suspectupi est, nec lacile explicatu. 
r^ ^asonis quod dicitur Celsus ille, aut tum fuit» cura reie- 
r^ poeta^ auxiUo ferendo; noTum geiius loquendi, quantum 
J^tnemorem pro afficioso poni; Catulli 64,^. 248. longe alia 
r*^0! aut postea litteris scribendis j ^e qQa re nemo tam wagni- 
P loqui solet : aut in re nol)is ignota ; auo artifi.cio quidani supra 
M>^* calUde utuntur. Gaudeat, qui Tult, Italorum codicum 
PP^ra; ego coniecturam meain, quamvis Itvem, paeue fide aeque 
P«nj habeo: Memie tui memorenij tequii ftilsse tui; 
F^ ft phmmorum libroruu) . testimonio et a toosuetudiae et ai'^ 



454S P- OVIDII N^ASONIS 

20 Doffi veniet placido moUior aiita deb; 
Et iat^re caput nuUi servabiie, si non 
' Qui mersit Stygia, sublevet iliad aquaj • ' 
Teque, quod est rarutn, praesta constanter atd 
IndecHnatae munus amicitiae. 
25 Sic tua processus habeat Fortuna perennes: 
Sic ope non egeas ipse, iuvesque tuos: 
"Sic aequet tua nupta yirum bonitate j^renni) 
Incidat et vestro rara querela toro; 

20, veniat. 

gutia OTidiana proxiroe abest. Memar sni ekt qdi diecoitbiil 61 1 
'^ Destum tuetan Met. 13, 453. de Poljxena: ' .. 

Quae memor ipsa sui etc« ^ ^ \^ 

Gaudere igitur yirtute sua ainicum inbet non absurde. 1NH| 

structora ifla est, quam Ovidius amahat, Seneca reprehendebdRW 

Semivmtmque lovem^ semUmmque oirtfm; , 

Illa suos habeaty nec minus iUa suos^ etc ^ *.-w MJ 

20. DiTM VKNiET. Ita Palat. pr. Gotb. cum minore codd. doIHK 

▼ett. edd. octo. Nam: Difm veniai Put. et \iginti Heinsit, BtfMb 

tres Dostri et ed. Bonon. Adveniat Jun. Dim venif a pf. IMA 

sec. Guelf. Vatic. pr. Polit. pr. Medic. pr. Serv. et qoid; 

de quibus certus non sum. mollior ira Moret. Jun. et set 

Dostri Berol. Crev. tnoRior Tiora Busl. exc. Voss. et*du<fe 

2$, (jiiod est gratunjk Gall. Moret. Francof* pro r. scr. 

et consi. Guelf. data opera, In rasura. Vers. 25. tua 

Put. Bern. et duo. Vers. 26. ipse tupsque iuves Palat. prim; 

27. BONiTATE PERENNi. novitate perlienni GueJf. L^ 
prohitate Fut. Verum est, quod monet Heinsius, ferennl 
repeti post perennes. Eodem modo centies peccaverant 
Yerum ubi codd. verum, longe diversissimum saejl^e^ doo 
velut infra 6^ 33.^ intelligis, quam multa coniid possint; 
Heinsius tentabat: 

iSic aequet tua nupta suum honitate parentem^ 
Vel: Sic aequet tua nupta virwn proUtaie pairemque; 
Withofius in scbedis ineditis : — prohitate gemeUd, 
©lim in or, fun. Reg. Bor. p. 71 : ; — prohitate serena; 
alii afia periclitati sunt. Mallem taroen vitium' in vers. 25» qi 
Placetne: proce^sus — p^tos — ? ut Her. 17, 25i: 

— frucium tulit Me petitum; 
infira 5« 4, 31. : — pretii sihi merces ipsa petiti. 

28. INCIDAT -— TORo. inc. ei dextrq Betn, ifWa i 
Berol. nuUa querda Palat. sec. exc. Voss. Put, viginti dQ6 
sii, Dostri Sem. Goth. Rel. Berol. Seguer. Crev. et ed. 
Loersius in Museo Rhenano 3, p. 238. hoc magis probat. 
causaiB fortasse babuit, cur necesse putaret liaec precarit ^ 

J 



TRisrmM ua i?« bl. v. vl 

Kfigat et semper s6oia(sr te «sngdBte iHoy 
Qao pins affectu Castora firater amat: . M 

Kc ioYeDis similisqae tibi sit natos^ et iUum * ^' 

r Horibiis agooscat qoilibet esse tirame 

iic fadat socertim taeda te nata iogali, 
N^c tardum iayeni det tibi aomea ayi. 



VL 

iempore raricolae patiens fit taanis aratrii 

^ Praebet et nicurYO colla premenda iogo. ^ / 

I^^pore paret equas lentis animosoa habenis, 

Et placido daros accipit ore lapos. 
I^^ore Poenorum compescitar ira leonami '} 

Nec feritas animo, qaae fait ante, manet. 
(?Qdeqae sai iassis obtemperat Inda magistri 

33. soeeram faciat* 7* monitis* 

^« torbatam interdum pacem domesticam amici priori Tersu iiK 
dicant. ^ . 

3].,^ sic lUTENis ETG. stmtlii immlsque Rel. Sic wveniM^ 
^ con<miUi5 aU nalus Bersm. Busl. ut fUtm ed. Bodod. Wit«' 
liofias cum Don yidisset, slt esse pro fiatf cooiecit L 1. : • 

Sip suheat •ittiiR^qtie etc 
^Tttconfer Stat. silr. 3, 1, 157. . . ..* 

\ 33. vAciAT BociJiuM. . socerwa fadat Reg. qoioqiie HeiDsU|[ 
pmi dos et Tett. oostrae edd. te teda Goth. Ucta te Seguer.' 
*^ fo Palat, sec Gall. Fraocof. Berol. Ucto tihi nata Guelf# 
videi oiigmem et pro^essom ioterpolatioois. Vecst 34« NeQ tirie 
4«at. priHi» et qualuor cum Tett. edd. nostris. 



VI. 

Soperioribu» admngoiit Palatioi, Guelf. GoHi. Fraocof; Pircllk; 
*^c. voss. Moret. Busl. Juo. Leid. pr, Seguer. Berol. et alii com 
'^tt.edd. Priiou^ ieiunxit Aldus io cd. seconda; recte sioe dubio. 
^ 2* tNcuRTqp in cwrvo Goth. Berol. Rel. ?ett. edd. quaedam. 
J.^' ^. At fh — htpns Palat. pr. Et dormtua dnr. duo Heios. 
JJ^cn)!. Ante rersnm 5. lemma habet Berol. , quod carmtni su- 
P^ri praefigit Pirckli. T^emp. saevorum comp, PirciLb. B^m. Se- 
8^«'- et ed. Bonoo. %lla leonum Goth. 

''^* lussis. monUis Heiosius receperat ex ioterpolatis Vatlc, 






B^a» «etiritiiim tonpond i^d» mdm 
Tmpus ut exteoiis tumeat fAcit uva nicMU9, 
ID yixqoe nieiiHii oapiant grana, quod intna lu^eMlN 
Tempus et ia craaa sen^n produeit arifirt;a#^ 

Et ue sint faisti pOBUi saporo^ facit. 
Hoc tenuat dwtem twram findQntis aratri, 

Hoe rigldos silices, hoc adamauta terit. 
15 Hoc etiam saevas paulatim mitigat iras^ 

Hoc minuit luctus, moestaque eorda levat. 
Cunpta potest igitur tacito pede lapsa vetustaa^ . .-^ 

Praet^r^m cma^ attenuare m^ka 
Vt patria careo, tds frugibaur area trita^ est» 

*" t5. terras renotantis. 14. ^rigidftt* 

rprfiD. Polit. priiu. Palat. aec. uno Mediceq, Comb^ ^^^^^^^Jf 
•olet^ Guelf. Witbofins in schedis tentabat: sm hMHS oliiiiiPlMfti 
Inda m.; nimirotfi* taulologiam potabdl, qtme eit eoaciopJt^ fiCI 
•upra ad l^ 9» V^* 9« eiiteiuis Gotb. pr«in.Pirckb.6^),||4i 
Heins. duo, ed. Bonon. Vers, 10. ctiplant Palat. prim. *^ 

11. iK cAjirAs SEMW pnoiKrl^iT. in canaa «peciem Bwk 
incanas ««ittper unus Vatic. ed^ Bonon. dedudt Put. qmaqa» 
Bdns.^Cfrev^ peirducH Palat. prim. et deeem ftre. RelifOi onfli 
interpolatis, quod exbil^emu^. Quid intersit discriminis, moaifeHb*- 
^unt Seneca ep* 34. : arhor ttd fnicMn perdmta^ et B^&tilias' 1| 
576: Eafcitat in fruges genriina laeta nwae* -' V 

Yers. 12« •apof^ cavet Leid. prim. 

13. TiRHAM FXNVEKTis. Ita Palat prim. dentem 
Kdv^ Bjtisl. quinque cum yett. edd, dentee Gall. ferrfM Fot. 
9erv. decem Heinsu, nostri BeroU Reh- sciiMlenli^^ plurimi,- Hci ai 

gni sedecimfere, nostriQuelf. Gotb. Berbl. nedue elegMittri ^|N|> 
e. Contra reno^antis Medic. primus, Barber» Seguer^ ei^ttB 
6md. eumr vett. edd. praeter Bonon.^ idque krtet in muiwiifltUyp 
pr. renocantie unius, morcmti» laKus; ftiutca deganlia,<^€b |ip4ia|j| 
^el Ciofano iudice. Similis ex aliis locis, quos vide apndHeinauDa^ 
caliide «fficta icriptura prinrt" Vatije.: terras pdstientis patrooM 
aacta non Tidetur; ^ r 

14. Rieinos. r^idas decehi Fteinsii, meliores dlctiy qa( 
sq^fabilr ^ee* Pcit. 9ery, Pirckb» Leid. pr. Eeliqiii i 

orentipi, Rpmani a^ Venetu^ ille fiierint, Accedunt oostri 4Si 

eroU JilasettUoum genus apiid Ovidium ubiris aut nsetrviii) j 

bd praeter unum Hubc locum aceuratius indicati pridepK pr 

lint« Hn Italorum bui^s iocl, credo s^cunduiti Nonii praeoep^ 

tel Virgilii exemplum, interpolatiooe plerosque aiios immtitaivnl 

Seinsuis* Yers, 16, Iticfuni Palat,. sec. mmatpie cordn itmet 

fragm* Vatic, cordd domat Barber.^ oorda invat Pirckli. Vm« 

17« %i)Nfr ioollaf l^njamfa vot. ed. OoDon% Vers. Id... frigA^ 



TRUrimi tlB. IT. Bl;. Vk 

Digsfliit iHid0 preom bto «ra padas. 90 

lec qoaosita tamen spatio patientia toigo est| ^ 
Nji^sqiie mali sensum Qostra recentifl halbet. 
^pilicet et veteres fagiant ioga saqpe inveiioi, 
I Et ilmnitQs freno eaepe repi^at eqnna. 
^ristior est etiam praesens aeratnna priorei 2S 

Yt £iit ^m sibi par, creTit, et ancta mora tst - * 
Kec tam nota milii, qnam snnt, mala nostra inenin^ 

JSed nagis haec, qoo snnt eognitiora, gravrat 
Sst qQoqne non minimum vires afiwre reoentesi 

Nec praeconsumptum temporis esEne malis. ^ ao 

Vortior in folva novns est Inotator anena^ 

QQam cui snnt tarda brachia fessa mora. 
bteger est melior nitidis ^adiator in armis, 
.j(pam cni tela suo sanguiue tiqdia rubent 
Im bene praecipites navis modo facta procellas} tt 
' $namlibet exigno solvitur imbre vetus. 
^qooque quae ferimus tulimus patientius antet ^ 
•^pm, mala sunt longa multiplicata die» 

^. conra« 28. hoc. 38.- fit mala s. longo. 

falat pr, ^t sct^ Tp f>iMi \m id. Vera» 21. lUm tpuiea. prinM 
^* Heios. Non quaeMita vett. edd. nostrae. Nm qukesakt iaimm 
iitt Yatk. et (umititer Fivekh. kmm ratlo patimt. Palat. prim. 
!• ^. «ciucsT — lUTswci* SoiUeet ut vet*, Put. Jnn. 0t 
f^\wga iQtrva e Palatino sec. receperat Heinsias, certitsiaiani 
UImimii; et auaj^ non eaepe itereiur a poeta 2, 619, 20. tti^o 

KBnsl» Vers. 26. pHofi Lcid* pr. et diio. Veri. 26.* Jh 
m Jun. Quod fieret sili par crevii Bem. el mla GoA. 4U 
AtMul b^beQl; Pat. et Leid. pr. 

2^ sxD MAGia HAEC. ^uno mii^ta hoe Barber, BcroL NMr 

£^aec coo3tatPalat. pr.etGuelf* babuisse, tum Tctt. edd. omoa» 
Gotb^ Haec ^terdiim in libria dignosci iieqncunt'. ^fued atfnl Reg. 
^l- >t ft^ mt Juo» Vers. 29. Moit ittmitMi Put. et trcs* itoli 
IMIA Qoelf. Rott^adorp. Leki. pr. et pro v. «cr. Comb» Vert. 
ft^^ Wj^o feeea Jaon Vers. 33. M^ e$ tneKor Pirclb. ot 
pS^ ^<M. oi^nes cui|i rfloril» impresfo. fl #dt n| of harenie Ckrt^ 
tHWii ?^tt edd^ praoter Booon» Vers. 34. ctit teel» mio Busl. t 
^.Biedn aevi.. . Ven^. 3iS>. mo^o. eeeta proc. unus Vatn^ Vers. 36. 
\fmet Palat. pr. et #^p^mb Venu 37. 4fH9qim quod feAmm 
*^Kancpf, teste Heinsio. 
. 38. 9UAA1, Et prae-indignatioae abiecimus, quod Moret. et 
^nt «criptorum lectio pro v^um eorypUira bacteQUs Teoditat« 



.1 f *S!.TOTIDU NAS0NI8 

* Cre^te, deficlo^ nostroqae a corpore quantiitii 
40 Aiiginror, accedunt tempora parva malis. 

Nam .neque swat yires, nec qai color essd m^Hehii 
Yif, habeo tenuem, quae tegat ossa^ cutem. 

Corpore sed mens est aegro magis aegra^ maliqve 
t In circiiflispecta stat sine fine sui. 
45 Vxlwi abest £»ci^ absunt, mea cura, sodales, 

/ Et, qua nulla nfibi carior, nxor abest. 

Yulgiiia adest Scytfaicom foraccataque turba Grcbiram 
Sic male ^piae video noh videoque nocent 
(*; Vna tamen spes est^ quae me solatur in istla, 
^ Haec fore morte mea non dinturna mala. 



40. accedeut» 41« neque qui color esse. 42« V^«Q 

f ^ . : . . 49. soletnr. 

itt. Recepixnas scriptciraiii priinae editionis Heinsianae, cwrfhj 
coBiecturam Bersmanni et Gronovii, Cfr. Met. 13, 324, Jw 
Fropius abest cod. Bern., qdU QUod. Reliqui libri; Qw$fi^ 
quod Crer. : Quo, Possis etiam priori in versu legere: gwa» /*■ 
riftitis, m hoc : . Quae male, .hnga dle Ueitisio Itbhuoi est e GalL 
et quinque aliis novare. Vers. 39. quantumque a corpore »xtM 
4iiD. et dao. a tempore Put. a pedtore Leid. pr. BiisL Bd 
^FiaEtcof. pro v. scr. 

40. AccXDUNT. Ita praeter Bern., qui: accedanty omM 
libri.et vett. edd. Meminisse debebat Heinsius, quae notaTeratM 
Her» 5, 117. de sermone augurantium. . 

; 41. Kic i^vt — KssE. neque qul e Moret. , color onie <«* 
*ft(lf e lUKu Leid. pr. et duobus aliis, «ine causa omnia ' recepnl 

42. Tix HABEO. Vixqiie hdbeo unus ItaHcifs. te^i ^ 
.fikrv.. V*».- 47, «ittctftft Gotli. hrachlataque Palat. priffl» W 
jskataque Gudf. hac(^ataque vett. edd. harbataque Reg. . 

. 4S* ftic -r NocsNT. Ita aut invenit Heinsius in varit m 
|>tura. Leid, pr«, aut sagadter elicuit e diversis scripturis tribitf) 
,fik mermovent Moiet. Leid. pr. Seguer. et vett. edd. practff^ 
»oo.;JSItG maUt^mov&it daoruln; -^c makb-nocent Gotb*eti# 
.quorum omidura {rraetar Palat. prim. , qui : Sk mie^ noceitk ^ ' '^ 
49. soitATcra» ^detur Guelf. Palat. sec. Reg. ^afl. Serfl 
.Jun^ Leid. pr. Rel. undecim aiii, prima ed. et Bonoo^ AH^ 
.igitvr P^dat* pr« Francof. Put. Bern. et.reliqui. 



\k 



TRisrniffJiLrr^BCTi. m Mt 



m 



is me sol adiit gelidae post frigora bf^umae^ 
i' Bisque suom tacto pisce jperegit iter. 
lempore tam longo cur non taa dextera yersus 

Quamlibet in paucos officios^ fuit? 
Dnr tua cessavit pietas, scribentibus illisy ft 

Exiguns nobis cum quibus usus erat? 
Pur toties alicui chartae sua vincula dempsi, 

7. quoties. 
VII. 

losciT. AA amicum Francof. Na8o earere $ui mftif^ mira- . 
hramici Pirckb« Berol. Excuaai amtoufti, quod ah eo Utera$ mm 
•cceperil Ald. 

1, Big MK saii KTC. 8ol g^^doe viilt poei fiigora hnmae 
pb, ed. HeiDsli. geMam fost fingore Jmmam Polit. uterqoe^ 
Franeof. Put. et quidam coUati ad ed. D, Heinsii. geiidam fotl 
Pw^ hrumam Serr. Seguer. gelidam suh tempore hrwne Guel^ 
yli^ae <po8t tempoira hrumae Bern. Vers. 2. Bi$ quia nm !• 
^^t. prip. euo tacitum Seeuer. Yers. 4. Quod ttbi ttt p. Fa« 
W.prim. officiosa venit Barber. ReL et duo tresye, 

7. cuR TOTiES ETC. Ita Palat« prim* (nisi quod : totiens ^t pro t 
^oflae, Gur le,) Palat. sec. Jun. Leid. pr. atque, ut male metuo. 
% foos in hac scriptura contempsit Heinsius. Cur f^tUns akcm 
^' Reg. Put« Serr. Busl. ouindecim Heinsii et eius prim. ed., 
^ostri scripti et impresti. Gallicus sua omittebat* Igitur Moreta-^ 
1>Ds cum non ita multis ita, uti edd. ab Aldina posteriore ad £1* 
^irianam 1629 multae: Cur quotiens aUcui dum diartae v, d» 
Haec sciiptura manifesto nihiii est, sed ntilissima; argumento eniol 
^ exstitisse scripturam, quae intercidit, hanc: Cur totiens a. c. 
^ V. dn Haec aeque bene tolerari possit, atque Burmanniana| 
tttraqae tamen ab interpolatoribus efficta est ex illa Palat. primi^ 
pnipter asyndeton, quod illi non probabant. Ego vero id ipsunl 
cfficere censeo , ut Palatini auctontas per se gravior etiam de» 
gaotior sit habenda. In Burmanniana : speravi uaterpretantur : fni* 
^ iperavi , fanium , speravi. Sane non multo aiiter legiCuir id 
'^ni Met. 13, 17: ^iact non est tenttisse superhmny 
Sit licet hoc tngensy quicquid speravit UlUres; 
Amor. 2j 9, 44: Sperando cerie gaudia magna feram; 
JJ». 18, ItS: EtWes non semver, spes mihi semper aiesU 
^terum quantum illa loca ab noc ea re differant, quod oppositkl 
T^ istum significatum poscit, patet. At hic niliil est eiusmodis 
^ba, uti leguntur, multo magis ionuunt stnlte sperasse Ovidium^ 
<|nam fruslra, cfr. Punt. 3, 7, 31. Nos quod exbibemus: toHeo 
^ere frastrationem non potesl non iudicare» -Copulae loco po* 



fM '• tmmmmma 

Vkm ^perftvi nomen hshere tamn? -i 

Di faciant, nt saepe tim sit epistola dextra 

10 Scripta, sed e mnltis reddita nulla mihi! 

Qnod precor esse liqnet. Oredam prifus oraMednsai 

Qorgonis angnineis cincta fuisse comis: 
Esse canes iitero sub "virginis: esse Chimaeran^ 
,^ A truce quae flammis separet angue leam: 
15 Quadmpedesque bominis cum pectore pectora inni 
Tergemianmque virum, tergeminumque canemi 
Sphingaque) et Harpyias, serpentipedesque Gigani 
Centimanumque Gygen, semibovemque virum.. 
Haec ego cuncta prius, quam te, carissime^ cr< 
20 Mntatttffl curam deposuisse mei. 
Amumeri montes inter me teque, viaeque) 
. FlHminaque^ et campi, nec freta pauca iacent» 
Mille potest caussis a^ te quae Htera saepe 
Missa mtj in nostras rara venire manus. 

* 15» bomiQum. 24, nulla ven. 

liitar ipropMiieh Uldm^ cfr. Wagoer. ad Yirg. ed. 4> 6. ^ qoo fl| 
iit 10 id accentus gravius iocidat; simul ita adiuvator seDsas^ 4i 
bttci quaque epistoia id speratum fuisse. -— quoUens alacri dUirM 
ed. fioooo. impsi s. v. cbortoa. exc Yoss. alius^ Goth. cdicai 
beriae Mua qued lo Patanoo extare dicit Burm., illud est, quod 4 
^ ^aiatioo ootaTimus : idem quoque cqoiecturam fecisse Tidetur^ quaq 
tleinsio tribuit. Vers. 10« Smpta sti e. m. Palat. pr. ex Goel£ 
3erpl. et quiodedm Beiosii. Vers. 11. Quae pr. Berol. Q.Uqu^ 
We prec0r Gotli. Vers. 12. anguicomis Palat. pr. et aliiis. mm 
kuigenU Pircklu Serr. et doo. Vers. 13. uierum sub Put BoA 
et similiter Berol. Ters. 14. Au$ te quae Palat prioi. M|MM 
^alat. prim. separai oostri scripti praeter Berol. et vett. edd* • -r 

16. HOMiMiili. Jkominum tantum ioterpolati Polit. prim* Ymf 
tic. pflxa. Medic. (prim } Guelfl Moret. Ldd. pr. Piuriou: f 
^rufedesque homines; uode quod e Grbtlu Fraocof. et alio H' 
recepiouis, proxime abest Quadrupedes hom. — ' vuictps GoA« 
edd. Vers. 17. aerpenli^eros^ vett. edd. Gigai^ ooiBes 
praeter Rotteodorp. 

18. «TeEN. (lyam Rottendorp. GkiH Guelf. Giam 
ieo. Gygem Reg. Gall. Gigem Gom. Rel. et vett. edd» quae 
O^am Mor. BiwL et tres. Cf^en Hdosius eooiidebat et be0 
|4 Hor. od. Z^ 17^ 14. probare videtur. semioirumque h 
CiOlh. Vers. 20. JMMakm ef curas Palat. prim. Vers. 2B* 
ttifur Mih Falal» ptwi. UP. ndssa. Gotli. Ve». 24, Saepe^ 



IBISTIfK UB.Vf.WUm VBL 
Eicopem iie te «eaper^ aaice^ mihit 



vra. 



lam mea cygueas imitantur tempora plnmaisri 

Iifficit et nigras alba senecta comas: 
km snbeuot auni fragiles et inertior aetas, 

lamque parnm firmo me mihi ferre grave est 
Nanc eraty nt posito deberem fine laborum * 

Vivere, me nullo sollicitante metu; 
Qaaeqoe meae semper placuerunt otia menti » 

Carpere, et in studiis moUiter essa raeis; 
Ktparvam celebrare domum veteresque penateS| 

Et^oae nunc domino rnra paterna carent; iO 

siuu dominae, carisque sodalibus, inque 



11« «epotibiis. 

Ml Mmilm BiisU ntfKa mtire duo Heuis. et Ber^ 
Ni. Seff. auaa vetu Segaer. pameOf iofda «iiigoli» 



, TDt 

^ Priori «nnectitar in Franeof. Jod. Lad» BrcUi. BeroU 8i* 
f^* et aliis. Inscr, Qumiur $0 iam $en§m esulare AlcL 
^l* iMiTAWTUR. mviantur Paiat. pr. Bern. VerB. seq. im» , 
I^M ni^pi» Falat pr. oana eenecta Hafn« ewrva een. eo<L 
^oss. Yers. 5. ^e malQrum Vatic. pr. et qiu^iior Heinsiiy Rtk 
^ 6. MB KXJLiiO. cum nuUo Vatic prim. Polit. jniin. . Ftanool^ 
P^» Reg. jGall. Serr. Jun. Leid. pr. BeroL Crev. et qoirtuet^» 
^igitor BurmaonQ credere de inanibos fere tcriptis, ac latere 
fy^l aat cam Withofio in seliedis .emendare: ftvnc mdh* ¥¥* 
Kr< iiofi uUo Segaer. Vera. 9^ £1 palriiim . Gottorp. peMaeque 
Note» Palat. sec. Pnt. Moret. pro.v. scr. vett. edd. praeter 
■won. Vers. 10. Hvura paiem.^ tecUt t. scr* Goth. ^ 

tli. 80DAx.iBU8. penatibus Jud. nepotibtis Beg. Bem. prioi* 
Ueiqsii et vix nnus, vel alter liber scriptus: editoruffl qoidam 
> ab Ald. po«ter. Quare nec argumentia istoc eleraite oput; 
g^te adeo Banns coniecturisy quaUf Widiofii: enrlsfiie (W- 



Haec mea sie iqfaoiidaoi peragi sf^erayerat aeto% 
Hos ego sic aimos ponere digaus eram. 
15Noa ita dis visum: qni me terraque marique 
Actum Sarmaticis exposuere locis. 
In cava ducuatar quassae nav^lia puppes, 
Ne temere ia mediis destituantur aquis. 
Ne cadat, et multas palmas iahonestet adeptofi^ 
20 Languidus iu pratis gramina carpit equus. 

18« dissolaantun 19. adeptas. 

14. Hos E60 sic ANNos. Hoc cgo Falat. prim. "^^9^ 
Leid. pF. Polit. sec. et quatuor Heins. sic Qanos Falat. sec. FLm 
Aforet. et quatuor Heiosii, credo, veteratores Itali. Hciiuihis Ml 
ciebat: conddre digms, memor fortas^e Stat. silr. 1, 2, 24t 
bat aut cano«, aut annos satis Latioe poni ;minus Tere. Be 
ludica ex Rem. am. 606. Yirg. ecl. ), 28.; de annis confer 

^ * Pont. ly 5, 36. : Tempus et assueta ponere in arte iuvaS^ ' 
ib. 48: Quo ponam vigilans tenvpora Umga modo; 
RutO. 1, 161 : Sive datur patriis vitam componere terris» 

15. TisiTM. est addunt Fut. et Heinsii sex, nostri praefl 
Guelf. scripti et impressi omnes. Yers. 16. lactum Pah^ M 
l^ud. Ldd. pr. noYem Heinsii, nostri Goth. et tres, impressi ▼stevt 
octo. imposuere Rel. expos. iugis tres Heinsii. 

18. DESTiTVAMTUR. dissoUiantur Gueif. Falat. 'sec 
et ?ett. edd. nostrae: quot praet^ea, ipse iudicabis: destii 
Palat. prim. Francof. Bern. Fut. GaJl. exc. Yoss. Jun. Leid. 
Pirckh. Berol. Rel. Seguer. Crey. tredecim Heinsii, prima eius 
ct Reg. pro v. scr. Bersm. et quatuor Ciof. Nec — destitvim 
•Mor. Bttsl, . Uflice ^erum «st quod reduximos, interpolatum bi 
riam, ab iis, qui< sens^m loei assecuti essent^, quique minus» > ' 

•Mtre dissoltfi num recte dicator, dicere non babeo. Illud ai 
•dioendi genus celebratissimum est ab Ovidio^ quo duo enii|C 
qiuie per sitnpticem negativam copulam poni poterant, per ue 
ieniatur. Yid. supra lib. 2, 547, H^er. 16, 361; Fast. 1, 

19. MULTAs -^ ADEPTU8. multis polmas Gottorp. peAnt 
4|Milfas^ Reg. Berol. Crev. alius et prim. ed. HeinsiL aaemflk 
Gudf. Yatic. prim. ad&nptos Folit. prim. et Rottend. mif 
loiktm sec. adeo^^os Serv. Jun. Leid. pr. Firckh. Seguer. adopl 
Berol. a pr. m. Reliqui scripti cum vett. edd.: adepfas, sisi qi 
PldAtimis primus cum aiio Heinsii: adspfifs. — mHUts ^uie[ 
iConiiciebat Heiosius, mifons palmas Burm. Sec ad Frop. 2^ 11 
44. et ad Lotich. p. 345., tMis palmas inh. ademftis YfiiboSti 

.#d or.,ii]n».R. Bor. p. 69.^ alii aiia: nibii ullos tam elegaes, <i 
dom- tam certam, atque Falatini est scriptura, a qua aiitiq|iiisil 



TRIBTIYM UB. m EL. VUl, 257 

Hiles ut emeritis non est «atia uUiis-aiinis, 

Ponit ad an(iqoo8 qnae tulit arma Larefir.. 
Sic igitnr tarda vires minuente senecta 

Me qaoqiie douari lam rude tempus erat 
Tempus erat nee me peregrinum ducere coelum, 25 

Nec siccam Getico fonte levare sitim: 
Sed modo, quos Iiabui, vacuum secedere in hortos; 

Nqdg bominum visu rdrsus et Vrbe frui. 
Sic animo quondam non divinante futura 

Optabam placide vivere posse senex. 30 

E^ata repuguarunt, quae cum mihi tempora prima 
^ Mollia praebueriut, posteriora gravant. 
mnne decem lustris omni sine labe peractis 
' Parta premor vitae deteriore meae. 
Nec procifl a metis^ quas paene tenere videbar^ 35 

Curriculo gravis est facta ruiua meo. 
%o illum demens in me saevire coegi^ 

M vix discedunt. De casibus subsfantiTorum bis intdligeDdis 
pWrita omnia; confer infra v, 62: 

Aequaniem superoB emeruifise virum; 
[?I^ 3, 3, 57; — extenm forti mala corde ferenilo; 

Pt.alv, i, 1, 90: . \ 

. Tantum dicat equos^ quantum distare regentes; 

MchtD. ad Prop. jp. 85. Serv. ad Aen. 6, 327. V^rs. 20. Ifl 
^Vifiis Palat. sec. l&ersm. et prim. ed. Heinsii. pasclt equus Bu^U 
^Seguer* 

. 21. XJT EMERiTis. uU etw. Francof. Guelf. et longe ma- 
^a pars Heinsianorum , nullus tamen alius paulo nobilior. «I 
^fins Palat. prim. Gall. Busl. Leid, pr. Moret. v. scr. . utuis 
Nw omnes scripti et impressi praeter Fraocof. Guelf- a pr. m- 
^^lat sec. Gall. Mor. Serv. Berol. octo alios, prim, ed. neins, 
wstram Bonon. ; quos sequimur. Vers. 22. arma deos Put. pro 
^scr. et duo Heinsii. Plurimos appellat Burmannus- Yers* 23. 
WC8 tarda Gotb. vires adimente senecta yett, edd. prneter Bonon* 
^•25. JVec me teinpus erat Seguer. Yers. 26. gddo fontff 
^ Heinsii et Reg. pro v. scr. 

. 27. VAcuuM, Libri, quotquot sunt: vacttos. Correxit Hein- 
^; ..Vers. seq. rursus m i/rbe Jun. Pirckb. Reg. prlin. ed. 
Pansii, Vers. 30. posse senem Francof. Vers. 32. gravent 
«Qelf. Yeyg^ 34^ Porce prccof vltaeyosteriore Goth, Vers, 36, 
^«nictrto facta^ est pene iniina Guelferb. Leid. pr. 
jj^ 37, 1R60 iLLUM DEMENg. Illum cuT demsns Palat. pr. 
"""n ergo tres Heinsii, noster Crev. JSr^fo in me dmens filum 

17 



,858 P- OYIDII NASONIS 

Mitius imiiiensus qao n9iil orMs habet? 
Ipsaqae delictis yieta est cleiiieiitia hostris: 
4Q Nec tamen errori vita uegata mep? , 

Yita procul patria perageiula sub axe boreo, 

Qaa maris Euxini terra sinistra iacei 
Haec milii si Delphi Dodonaque diceret ipsai 
: Esse videretur vanus uterque locus. ; ( 

4^ JVil adeo validum est, adamas licet aUiget iUud^ 

Vt maneat rapido firmius igne lovis». i 

^^ Nil ita sublime est, supraque pericula tendit, 
Non sit ut inferius suppositumque deo. 
Nam quamquam vitio pars est contracta malorott) 
^ PIus tamen exitii numinis ira dedit ^ 

At vos admoniti nostris quoque casibus etftey 
^'^' Aequantem superos emeruisse viraidu 



44» Tidereotiir, 



9aev. Puh Vers. 40. Non iamen Gotb. e^ fortasse oiftnei pK^ 
ter Francof. addebant* ^ 

41,^ PAocvL — BOREo. proctfl gettco pairia peragei^f^ 
ase esi Gall. proctil patria geMo p. s. a. esi Moret. et, oma$ 
e$if Goth. Bern. patrla horeo peragenda snh axe Busl, poiria r" 
feae p. e, a. duo Heiosii, noster Reland. pafrta }mee p, e% 0* «' 
Deidsii. Suh axe hooies exc. Voss. Comb. Bonon. ase 
iinus. axe hereo Vatic. pr. axe horee^ in marg. : hoeU 
axi hontsso esi Bersm, esi decem fere, excepto Francof. 
Iboni, cum rett. edd. addebant. Vers. 42. sinisira paM Fi 
^irckb. tres alii et ed. Bodon. .^ 

43. ttAEC MiHi ETC. JToc Vatic. prim, Guelf. Franc* 
Seyv. BusU Bersm, et quinque. Sed spectant baec etifini ad 
S7, BdpUs Vatic. prim. Guelf. (Delfis)^ et duo Heinsii. Relk 
Jprileter Polit. utrumque, quos sequimur, Delphos. ' 

44. TiDEfiETUR. videTentxiT Gottorp. Vers. 47. penff^ 
^en%$ Guelf. floril. Berol. Vers. 49. pare es^ exhausia Faii 
sec Bersm. Vers. 61. amtnoniii Palat. pr, Gotb., at sempf 
Yers. 52. Aeqmndum Barber. Kel. superie Rel. 



TRISnVM UB. m BLi m IX. f59 

"it. 

^iJieet et pateriS) notnea fiiciniiflique ^aceb^ 

Et taa Lethaeis acta dabuntnr aquiflr) 
Nostraqm vincetor lacrimis clementia serisi 

Fac modo te pateat poenituisse tui : 
Fac moiJo te damnes, eupiasque eradere vitae ' 5 

Tempora, «i posi^is, Tisiphonea tuae. 
Sin mhms, et flagrant odio tua pectora nosttOy 

Indaet infelix arma coacta doIor« . 
Sim lioet extremum, meat sum, missus in orbem; 

Nostra suas istuc porriget ira manus. 10 

Offlnia, si nescis, Caesar mihi iura reliquit, 

Et sola est patria poena carere mea. 
Et patriam, modo sit sospes, speramus ab iUo: 

Saepe lovis telo quercus adusta viret. 

IX. 

bscrr. ConPra inimcum Franoof. Conira invlduw^ AeroU 
J^ pwce vincatur detractor Naao minahtr Pirckh. BeroU AdnuH . 
^<imdam^,ne pergat laedere Ald. 

3. ifosTRA.Q0E viMCETUR. Et tua vinc. Francof. Buali V^^ 
^^^ vincetur iacrimis dementia Palat. sec. Nosiraque mcitAkit* 
jn'. Crev. Hanc viaui mutandi, quae non intelligas, post ist» li^ 
wnos multi tenuerunt, quorum postremus coniecit* vinoetwr lacri-^ 
J« ttien« exdta seris. Neganf hi vincere dementiom aliter dici 
•^e? atque supra 8, 39. et Pofit. 2, 2, 121., quia sciiicet Ovidiast 
•^Q diierit; negant clemefitiam noetram explicandam ex errore meo 
')«).: dolore tuo 3, 28.: vincere e lib. 2, 676. Met. 9, 401, 
, ^* KRADERE. evadero Goth. in text. Seguet. eatddere ed. 
^on. Notae Heins. »addas licet Sen. ep. 11: si arkma eradereP 
^* VeiRs, 6. iheshphonea Goth. tua talat. prim. 
ij« siN MiKus. Si minus GotL. put. et peiores Hdln*. ^tem/ 
^ qaatuor tum vett. edd. praeter Ald. minusi efflagraM Pa- 
J; sec. Guelf. Serv. minus et efflagr. Berol. Vers. S. Innotyei^ 
I- narber. Vers. 9. sicut sub miss. Busl. Scythici suhmissus 
^ Heins. 

]\ xsTuc. istic Palat. prim. Guelf. Francof. Put. Gall. 
wet. Serv. Pirckh. Berol. Rel. Crev., Heinsii-decem et prim. ed., 
^e vel-um puto, quod Jun. et ed. Bonon. habent : isllnc. itlic 
^"*« ^ern. Bml. et quinqoe. isto Leid. pr. et vett. edd. 5cto. 
P uaus. Vers. 11. relm^ Put. Rel. Vcr». 13. modo sospes 

17» 



^ ; P. OTIDII NASONIS 

15 Denique vindictae si sit milii nuUa facoltasy 

Pierides vires et soa tela dabont j 

Qnod Scythicis habiteni longe summotus in ona^ 

Siccaque sint oculis proxima signa meis: 
Nostra per immensas ibunt praeeonia genies^ 
20 Quodque querar notum qua patet orbis, erit* ' 
Ibit ad occasum, quidquid dicemus, ab ortu^ 

Testis et Hesperiae vocis eous erit. 
Tnins ego tellurem, trans altas audiar undas^ 
Et gemitus vox est magna futura mei. 
^ Nec tua te sontem tantummodo secula norint: 

17. Ut. 23. latas. J 

ertl Yatic. prim. Yers. 14. vigefj nitet sioguli Heiiis. Yen* iS* 
fitflla potestas Jun. Yers, 16. sua tura dahunt exc. Voss. * ' 

17, 9U0D SCTTAICI8. SiC Falat. prim. Craelf. Put Busl. tmL 
pr. Gotli. Y. 8cr. novem Heinsii, prim. ed. et Ald. sec. Cum S^fi^* 
Gotli* Francof. Reg. Jun. Mor. JBeroI. Seguer. Bersm. octo Haifll 
et ed. Bonon. Quamvia cum Sc. h, «tfmm* Bem. Yides scriptuiaBi 
Heinsianam: Ut Sc. a Gallico et paucissimis cum vett. eda. odo 
exliiberi, neque numero,' neque auctoritate, neque sensa nostramj 
ae<][uipai^re scripturam, cuius reliquae sunt interpretajnenta-ce^ 
teima. Heinsius idem iisdem paene rerbis loqnentem fadt p<MMi| 
bic et supra y. 9, 10., quod iluc adeo Burmannum male babin 
tidetur. Nos si audias, res ac sententia eadem Tariabitur aUo 
lore, ceterum locutione probe Ovidiana^ Art. am. I, 261., nist qi 
ta ea coniunctiTum vel contra libros improbant critici. . Qtio] 
iUe pertineat, docet Sabinus ep. 1, '37 : 

Non quoi Colckiacas Groe letilat;ertl Kerbae etc. 
Reete igitur Jahnius Her. 17, 251 : 

Quod hene te iactes et fortia facta toqfiiarit; 
recte item libri Pont. 4, 10, 25 : 

Soy^a feris trunco quod latret ah in^ine monstriM; 
ct Her. 18, 41. in simili, atque hic discrimine optimus PateancaiC 

Tam gelidue quod eis etc. 
eemotue Goth. Yers. 18. sunt Palat. pr. et quatuordecim. Yen. 
20. qtieror Palat. prim. Quod querar noc Leid. pr. Quod qiMrd 
hie Rel. Yers. 21. siquid Guelf. dicetur Tett. edd. 1 

23. ALTAs. latas Rd. et duo vel tres Heintii: iomienfai 
. certe (>robati. Tn locutionibus hunc in modum composi^s €^idictt 
conreniunt tralaticia, non singularia, quae emphasin habeant, teta^ 
lolae tmdaeAm. S, 6, 85. Esto aequora lata saepe non differe 4 
aHtf, nihii efficitur, nisi ut utrumque hoc loco dici pdssit, si liM 
aoh dissuadeant. J 

25. Kcc TVA. Neu tua ^ett. edd. nostri consensu et M 
tastt Palat. sec. Habet^ quo se non kfitcr commeiHlet. Cem 



TRISTIVM UB. Vr. fcL. IX. X. gc| 

P^etoae erimen posferiiatfs eris. 
bm feror in pngnafir, et nondnm comna sumpai; 

Neo mtbi sumendi caossa mt nlla velim. 
Circas adlino cessat; spargit tamen acw arenam ^ 

Tararus, et infesto iam pede pidsat humnm. » 

Hoc quoqne, quam volui, pius est Cane, Musai 
^ receptus, 

Dum iicet bnic nomen dissimnlare snum. 



IUe egO'qui fuerim, tenerorum hisor amorum, 
Ouem legis, nt noris, accipe, posteritas. 

Smmo mihi patria est-gelidis uberrimus undis, 
Mlllia qui novies distat ab Vrbe decein. 

binc ego sum; nec non ut tempora noris, ^ 

5. Uc. , 

HaMios Ne tua xnalebat. Nm tua Gotb. nomnt Palat. prim. 
™ et quataor. noscent Goth. Palat. sec. Vers. 27. puant» et 
jwi,m»W corti. Palat. sec. pugnas nondunr mthi Gall. Polit. pr. 
"Jj* (P''*^)> Barber. Rel. pugnas necdum miU Vatic. pr. et duo, 
«» 8ec. not. impr. tres. pugnas sed nondum BerD. Seguer. Ven. 
w« «« Ula Busl. Bern. ed. Bonou. 

. ^. TAMEN ACER. tam toTvu» Vatic. prim. Palat. sec. Guetf. 
000 Hemsii et Moret. pro ^. scr. Vers. 30. ' offenso um unus 



f^* RBCEPTus. recessus Palat. prim. Goth. et libri reliqui 
P^^^.tic. pr. Palat. fiec. Guelf. a pr. xn. Put. Sery. Seguer. 
fo^ ^^^^ ^^^^ ^^^* Bostras excepta Bonoo.. regressus ezc* 



X. 

itan?^' ^"^^"^ ^*<*^ «««wi Berol. Quis fuertt iAtamquB 
^ fTaUsque notavit Berol. Pirckh. Priori annectunt Seguer. 

Vati^* ^^ FUERiM. " quis Guelf. fueram omnes libri praetef 

iPnJ* P^* Prancof. et duos Heinsii^ nostrbs Gnelf. et BeroL; qaoi 

bXT^' ^®"* ^* "* '*^^*^ Seguer. Crer. Gotb. v. scr. ed. 

^» HiKc EGo. fcic ego yatic. prim. Palat, sec. Giwlf^ Gall. 



809 P. OVIWI NA86NI8 

Cum cecidit fate constd itterque pkri: 
iSi quid id est, nsque a proavis vetns prdini» bens^ 

Non modo ITortunae mniiere fac^os eques;. 
Nqq stirps prima fui; gebito suni fratre creatcBsiy 
t^ Qui tribus aute ^uater mensibus ortns erat. 
Lucifer amborum natalibus afl^t idem: 

Yua eelebrata eat per duo liba dies. 
Haec est armiferae festis de quinque Bliilervaet 

Quae fieri pugua prima cruenta solet. 
15 Protinus eT^colimur teoert, curaque parentis 

Imus ad insignes Vrbis ab arte viros. 
Frater ad eloquium viridi tendebat ab aev 

Fortia verbosi natus ad arma fort. 
At mihi iam puero coelestia saera plaqebant^ 
^ Inque suum furtim Musa trahebat opus. 
Saepe pater dixit: stndium quid inutile tentas? 

^ 9, iaiB fr. 

Moret. Serv. Berol. et noTem, noti si tempora qttaeria RicIieL 
tempora mscas Gotb. Potit. 8ec« Gall. Leid. pr. Crev. et «ex. 

7. si^tJiD — hi:r£s. Si quid id a proavis usque esi vefnt 
o. h. Falat. prim. Goth. Serv. Gottorp. Si quid e% a proavis m- 
que est v. Reg. Put. Guelf. et vett. cdd. nostrae. Si quis etd 
proams usque est v. Vatic. prim. Gall. Jun. Rel. Berol. ^ M 
et ex ptoavis usque est v. £eid. pr« Si quis et a proavis nnt^ 
est V, Busl. ed. / princ. Si quid id a proavis superest v. Bero« 
Crev, Si tamen a proavis usque est v. Pirckh. Sl quis et auc^ 
avis usque est unus. Si quid et est usque a pr. duo Heinsii. ' 

8^ ifON MODo FORT. NuUo fortume prim. ed. Heins* Non 
ego foft. Seguer. Non sum fort. Rel. et tres. Non t^ojo fniStuM 
iMtrVine duo Heinsii. i 

9. suM FRATBE. lom fraffe Medon, siHe /rafre Leid. prinii 
duo Heinsii et Crev. Glossa iu Leidensi libro eum fratrem' Luciiifl 
Duncopabat. Vers. 10. qiMAet ante tribus Bern. Gall. et dua 
Yers. llr. ambohus natalihus Medic prim. isdeni BusL Ven 
12. celebratur Busl. 

13f AAMiFERAs. ortnt^ae Palaf. prim* Gotb. Put. Bom 
B^rsm.. quatuor et vett. edd. de fcstis Jun. Crev. et quin<^ue. 1 

14« QUAE. Quam Palat. prim. Qua Moret. exc. Voa 
Guelferb. a sec. m. Francof. pro v. sov fieri a pu^na P« 
Firckh, I 

19. coBLEST. SACRA. coelestia signa QaW. et prim. o4 
HeiDi. Permessia sacra Heinsiui ^ Fhoefteui sacra Markiandus m 
Stat. sil?. p. 222. tentabaot* - \ 

21. TcxTAs* caiyig Francof. Beifa. Crev^ et tres. quaen 



TRilS^riVM LIB. iY. EL. X. f ^ j 

Maeonides onllas ipse reliqiiit ope^. 
lotDs «ram dictis, totoque HeJicone relicto 

Scribere conabar verba soluta modis: 
i^onte sna camien numeros yeniebat ad aptos, 35 
' £t quod tentabam dicere versus erat. 
bterea tacito passu labentibus annis 

Liberior fratri sumpta mibique loga est: 
nduitiirqae humeris cum lato purpura clavo^ 

Et studium nobis quod fuit ante, maiiet. 30 

amqne decem vitae frater geminaverat annosi 

Com perit, et coepi parte carere m^i. 
?epimu|^ et tenerae primos aetatis houores, 

Deque viris quondam pars tribus uua fui. 
/oria restabat; clavi mensura coacta est: 35 

Maius erat nostris viribus illnd ouus. 
lifec patiens corpus, nec mens fuit apta labori^ 

SoUicitjaeque fugax ambitionis eram^ 
St petere Aoniae suadeb^nt tuta sorores 

26. oameros carmeD. 29. hameros. 53. Coepimnt. 
34. Eque. 

^er. Vers. 22. nuttas tnde rdiquit udiis Heinsii. tMnquid 
m. Yers. 24. Scr, tentahttm Folit. uterque, Falat. sec. Guelf. 
ild* pr. et quatijor. 

25. CARMEN NVMEIV08. mimeros ci(rfn6ft duo scripti HeinsiL 

26. TEKTABAM DiCERE. couahar dicere GaU. Jqd. Bera. 
nkiham scribere omues libri praeter Vatic. prim. Folit. utrumque^ 
^. qu;itnor Heiusii et primam eius editionem, Fraooof. v. scr. 
m sequeudos utique puta?i propter huius discrimiDis lefitatemy 
terins imbecillit^tem. 

29. HUMERis. humeros Vatic. prim. Palat. sec Groelf. Jaa. 
■1 Seguer. et vett. edd. praeter Boooa. Falatioum et reliquos 
^^aSmm, lepidum sehteDtiaie acumeu dod speraimus. Verss. 31, 
i. disticho «equeati postpoooDt Gotb. Fraacof. Gall. Busl. Se- 
er. et tres. 

34. DE^ux. Hecque Falat. sec. Eque Guelf. Reg. Put. Gall. 
VT. Leid. pr. decem Heiosji et prim. ed. Inqtie Fraocof. Juo. 
'afius. Aique duo. una fuii ralat, sec. unus eram Barber. 
kt«. 35, coarcta quatuor Heiasii. Gloss. Firckh.: coariata, 

36. OKus. opti^ Palat. sec. exc. Vos^. Jud. Pirckh. Reg» 
rr. Bero. Rel. Berol. Crev. uodedm et prim. ed. HeiDsii* Vers. 
i menM erat apta Put. Firckb. qutoque Heiosii ct ed. Bonon. 
m* 39* Ausoniae Ser?. Busl.. 



te4 P- OVIDU NASONIS 

40 Otia iudicio seinper amata meo. 
Temporis illius colui fovique po6tas, i 

Quotque aderaut yates, reb^r ades36 deofir« 

Saepe suas voiucres legit mihi grandior mva^ I 

Quaeque nocet serpens, quae luvat herba^ Maea 

'45 Saepe suos solitus recitare Propertius igaes^ i 

lare sodalitio qui mihi iuuctus erat. 

Ponticus heroo, Bassus quoque clarus iandns I 

Dulcia convictus membra fuere mei. 
Et tenuit nostras numerosus Horatius aures, 
SO Dum ferit Ausonia carmiuacnlta lyra. 
yirgilium vidi tantum; nec amara Tibullo ^ 

Tempus amicitiae fsta dedere meae. 
Successor fuit hic tibi^ Galle; Propertius iiii; 

44. necct — iuvet. . 47, iambo. 

44. 9UAE9UE NocET — luvAT. Ouiqu0 Grdelf. fWdiB 
serp, Palat. sec. et quinque. necet Guelf. PoLitiaoi uterque et pit 
T. scr, Francof. cum Pirckb. Quisve necet et pro v. «cr. : QA 
mceat Moret, iuvet Gotb. Reg. Put. Gall. Mor. Serv. Vatic pnn 
Guelf. Francof. novem Heinsii et edd. Ald. prim« et BonoOb h 
«troque yerbo vides, quid Palatinus et tot alii libri suadeant: i^ 
care et iuvare vix recte redprocaotur ; indicativum, de qoa vi^ 
Loers. ad Her. 10, 86., referes ad interpretationem operis MiM 
drei, cuius quintum librum laudat Cbarisius p. 61. Putsch. Vil| 
45. 8olitu8 narrare Prop^ Gotb. ^ J 

46. sooALiTio. Sic Gotb. et duo Heinsii cum Aldioa w 
cunda, Reliqui et Gotb. pro v. scr.: sodalitii, quo mihi Vatk 
prim. Palat. sec. Polit. sec. Gue^f. Serv. duo alii, Reg. pro v. 

47. B A8SUS — lAMBis. Bacckus Palat. prim. Batus C 
Battus Gotb. atque similiter plurimi: nuUus liber vel tanl 
scripturae: Bassus patrocinatur, quam Propertii editorum. 
tate servamus. Ignorabat illud Osannus V. D. cum ad L. ( 
Minutianum Apuleium p. 66. scripturae Batlus causam ageretl 
Weichertus V. D. de Vario poeta p. 139. iambo quinque fa 
Heinsii, Gotb. in ras. a pr. m. et Guelf. a sec. m. De lieroo li 
Quinctu. Inst. 9, 4, 88. Numeros etiaih Ovidius variare sokt. 

49. .ET TENuiT. Detinuit Serv, et quatuor Heinsii, prul 
eius et vett. edd. nostrae. Vers. 60. Dum colit Bern. CflH 
Francof. pro v. scn Aonla Pirckb. tres alii et ed. Bonon. 

51. AMARA. Ita Palat. prim. Gotb. Reg. Gall. Mor. Bm 
Pirckb. Lerd. pr. Berol. quinque alii , Francof. pro v. scr. et « 
Bonon. Reliqui: avara* Vers. 63. Succesorque fuit iihi Goll 
Vers. 54. Quarfus suh mk Falat. prim. ab hac serk cfl 




TRISXiVM UIl. IV. £U X. 



Qimrtos ab his aeile tenqpoite ipM M^ 
Ftqne ego maioresy sio ine coluere miaoresi 55 

Notaque' uou tarde facta Thalia mea eat 
]!anniiia cum primum populo iuvenilia legi, 
! Barba resecta mihi bisve semelve i^it. 
Koverat iBgenium totam cautata per Yrbem 

Nomioe non vero dicta Corinna mihi. 60 

Uolta quidem scripsij sed quae viliosa putav^ 

Emendaturis ignibus ipse dedi. ) 

Tunc quoque, cum fiigeremi quaedam placituni 

cremaviy 

Iratns studio carminibusque meis. 
Molle, Cupidineis nec inexpuguabile teUs «5 

Cor mibi, quodque levis caussa moveret, eriat. 
Com tamen bic essem, minimoque accenderer ignly 

Nomine sub nostro fabula nuUa fuit. 
Paene mihi puero nec digna, nec utiiis nxor 

Est data, quae tempus per*breve nupta fuit. 70 

flli SQccessity quamvis sine crimine coniux^ 

Non tamen in nostro firma fiatura toro. 



n^ qoae mecum seros permansit in annos, 
Sustinuit coniux exsulis esse viri. ' 

«ilia me mea bis prima fecunda iuventa, 75 

Sed non ex uno coniuge fecit avum. 

63. Tam. 67. Loc. 70. perbreve. 

Voss. Versi 67. iuvenaUa Vatic. prinu Polit. prim. iuv. «crtpai 
rot. Pirckh. -ed. Bonon. iwt;. feci Goth. Vers. 59. JVovtral 
Guelf. a pr. m. in^. toUm Goth. Mmn c. per orhem Gaelf. n 
»ec. m. Busl. et tre«. Vers. 60. 11011 «etw Seguer. Ver». 61. 
^* fiiermi uotis Heins. t^uae nodfwd fntU Barber. 

63. TUNC e Guelf. Put. Bern. sex aliis enotaturo infeni, 
|onge plares habuisse id certns snm, Vers. 65. Cupidinm aiqua 
^tignahUe Busl. 

. 67. fiic EssAM — iGN«. ' Uo Palatt. Goth. Reg. Jun. Leid. 
pnin. CreT. decem cum priro. et vett. praeter Bonon. editt. Aoc 
reliqui. easet Put. Busl. ^ nimioque Goth. igni Rottendorp. 

70. ^UAK — BAEYE. for iempu8 quae hreve Mor. Jun. et 
^«>. po«l hreve G^ll. Ridiel. Ver». seq. quovis «wwJun. Vers. 
•*• ^ec tamen tres. Ters. 78. mecum mlBeroa pe»-!»!. Put. 
Vew. 74. eue tnei Goth. Vcw. 77. . PUa cowpferot i-eid. prim. 



t9Q P..OVIDU NASOSOB 

Et iam compterftt genltor 8ita fata, novemftte 

Addiderat lustris altera lustra novem. 
Non aUter flevi, qnam me fletums adempto 
80 nie fuit. Matri proxima iusta tuli. 
Felices amj^o^ tempestiveqne sepulti, 

Ante diem poenae quod periere meae! 
Me qnoque felicem, quod hon viventibns illis 
Siim miser^ et de me qnod doluere nihil! 
83 Si tamen exstiuctis aiiqnid, nisi nomiiia i:estant, 
£t gracilis structos effngit nmbra rogos; 
Fama, parentales, si vos mea contigit, iimbrae» 
£t sunt in Stjgio crimina nostra foro; 
' Scite, precor, caussam, nec vos mihi fallere fas 6st^ 
90 Errorem iussae, non scelus, esse fugae. 

Manibui^ hoc satis est Ad vos studiosa rev^rtor 
Pectora, quae vitae^quaeritis acta meae. 

79. ademtum. 81. sepultos. '^SS. restat. 91. M «a^ 
*• 92. qui. 

79. ADEMPTo. Ita Palat. prim. Gotb. Guelf. a •€€. ro. Po- 
lit. uterque, Reg, Put. Gall. Mor. BusL Pirckh. Juu. Leid, pr. 
Bersm. Seguer. Bern. Rei. Berol. duodevigiuti alii cum priiD. ct 
BoDon. edd. adopto Crev. Reliqui librl: ademptum» 

80. lusTA TULi. Huic Cuiacii coniecturae pro vulgato:. 
"v husta tuU favet scriptura Gall. : liista. Ac matris proxmay qaod 

Yulgatae convt»nire doctus Etonensis puta^jat, interpolati habeflt: 
Guelf. Palat. sec. Mor. et decem. Praeterea. Ille foret Bern. Be- 
rol. et tres. lUe fuit nostri proxima husta mali BusL 

81. AMBo. a/nibos unus Vatic. sepultos ut sine libris tcn* 
beretur, editor Electorum Etonens. effecerat. "V ers. seq. </m» f^ 
riere quinque et prim. ed. Vers. 83. quia non Moret. fui M^ 
Seguer. et quatuor. Vers. 84. de me condoltiere Gall. 

85. AI419UID, Nisi NOM, RESTANT. aUud quam iiomi*^ 
» Gall. et quatuor. restai Guelf. Gotb. Palat. sec. Benm. Bu«I. 
Pirckh^ Jun. Berol. et quatuor. Simiiem in modum pauciores libri 
Pont. 4. 2, 45. Met. 14, 396* Vers. 87. parentaUs yitio typo-. 
graphico Elzeviriana) ad quam codd* plurimi collati , quos ita oa* 
buisse non puto* 

88, CRiMiNA. earmlna Palatinus primus cum libris Ciofflot, 
tredecim Heinsii scriptis, Gotb. et alio nostro^ ed. Bonoo. \^ 
•eq« Scke precor prim. Vatic* Guelf. Palat sec* Fraucoi^ 

.91. Boc SATis. id satis Moret. et fortasse Bero. ret^' 
lor JuD. 

92. qvAz. gui Morlt. Leid prim. et alius^ Dubitat JaIuiio> 



TlUSTnni LIB. If. BL. X. f^f 

|n mihi canitfen pulsis ai6lioriba$ annis 

Yenerat, antiqnas miscneratque comas. 
bstqne meos ortus Pisaea viuctns oiiva 9i , 

Abstnlerat decies praemia viotor eques: 
^am maria Euxiui positos ad laeva Tomitas 
! Quaer^e me laesi Principis ira iubet. 
jWssa meae cunctis nimium quoqoe nota rninae 

Indicio non est testificanda meo. ^ 

^id referam comiti^que nefas, famulosque nocentes? 

Ipsa multa tuli non leviora fuga. 
bdignata malis mens est succumbere, seque 

Praestitlt invictam viribus usa suis: % 

Ulilusque mei ductaeque per otia vitae M^ 

Insolita cepi temporis arma mauu. 
rotque tnfi casus terra pelagoque, quot inter 

96. equus* 105. Obl. togae. 107. terra casus. 

n Aunal. philol. paedag. t. 9. p. 52. num alterum Latinuio sit. 
Nesdo, sed crecio, propter liunc locum. 

96. ABSTULERAT. Ahstuleram Palatt. Reg. Put. Gall. Serv. 
fnB. Leid. pr. exc. Voss. Pirckh. Francof. Seguer. Goth. Guelt. 
ftel. Berol. tredecim et yett. edd. tHCtor equm Bentleius obiter et 
nr transennam corrigebat ad Horat. od. 4, 11, 17. Bunnannus 
m id qnatuor annis maturius assecutum profitetur; viginti igitur 
nmis bic vir non incidit in locos Macrobii 6, 9., vel Gellit 18) 5.) 
|8ibus locis certe excusari potest librprum omnium scrrptura. 

97« PosiTos AD LAEYA. positos procifl orhe ralat. prim. 
U, l, 2, 85. Yers« 99. nmwm manifesta ruina» et seq. itoft 
il noiificanda Bem. 

102. iPSA MULTA TULi. Ita prim. Polit. Ipse multa prim. 
ied. Ifise ego multa Mor. Ipsaque mnlta unus et prim. ed. 
ieinsii. Ipsa morte tuli non leviora mala Ricbel. Reliqui libri ^ 
imness Ipseque muUa, Et quae multa Muretus, A quis muHta- 
leinsias couiiciebant. NoS: Ipsa quaeque iuU. Post hunc versum 
leesse quaedam su$picabatur Josephus Scaliger. Yers. 104; viri-^ 
iirs ipsu snis Seguer. et tres. 

1G5. OBLITUSQUE MEi. OhHtusque iogae Richel.^ quod re- 
spiendnm duxit Burmannus, ut oppouerentur arma togae. At 
trma ooa sunt intelligenda ex aere et corio falmcata, sed, ut puto, 
latientia, spes atque consrantia. Ita carminis arma infra 6, l^, 
»2., ars loci Font. 1, 5, 50. et ex Heinsii exempiis postremum. 
itaeque per otia dHctue Palat. prim. Francof. Gali. Leid. pr. Se-^ 
luer. Bem. Ret. et tres. 

M7. Tuu oAsvi TiARA. Sic Palat. prim. Francof» Reg. 



^ r. oma msatm 

Oocidtimi stdlae conspiciuimqtie 
Tacta wihi tandem loogis erroribas acto 



ilD luncta pharetratis Sarmatis ora Getis. 4 

Hic ego finitimis qoamvis circomsooer armis, ] 

Tristfai qoo possom, carmine fata levo. I 

Quod quamvis nemo est^ coios referator ad aioefl 

Sic tamen absi^no decipioqoe diem. 1 

11$ Ergo quod vivo, durisqoe laboribus obstOi ^ 

Nec me sollicitae taedia lucis habent, 

Gratia, Musa, tibi: nam to solatia praebes; 

Tu corae reqoies, to medicina veuis; 
To dux et comes es; to nos abdocis ab IstrO| 
190 In medioqoe mihi das HeUcone locom; 
Tu mihi, quod rarum est, vivo sublime dedisti 
Nomen, ab exsequiis quod dare fama solet: 
Nec qui detrectat praesen^tia, livor iniquo 
YUum de nostris dente momordit opus. 

; 118. medicioa mali, 119. ta comes. 121. obetl est» 

. Gall. Seguer. Rel. et prim. ed, iuU poenaa terra Put. Butl* P4 
lat sec Pirckb. Joiu Leid. pr* alius et Tett. edd, iuU ca$u$ |H 
lago ienaque Goth. Mor^t. et quataon Qui restantx fuU ie 
casua* Vers. 109. esi post mihi iDseruQt Gotb. GalL Segaer« 
prim. ed., post tanden\ Palat. prim. 

111. CIRCUM80NSR. Ita Palat. prim. Guelf. Put. Franoi 
Bern», dimidia pars librorum et^ praeter Gotli., praestaotior. < 
ciMtisonor reliqui, quod paulo altero crebrius in his libris» V< 
eeq* qua possum Francof. Crev. Yers. 113* quameia «n 
eei Falatinus prim. 

118. MEDiciNA TENis. mf^ cdfa venls exc. Voss* im 
ema vetus Gail. et codex eruditi Etonensis. mediotna maKs S< 
et UBUs Hafniensis. msdidita maU Busl. el Bamburg. pro t« » 

119. ET coMEs B8. tu conies es Put. et tres, sire qoatoi 
tuque comee Jun. iu requies BusL Tu duiC es eemee Iti I 
Guelf. Tu eomee es et dus Palat. sec. IM cames el dtur 
prim* 'Vatic. prun. Polit. Mor. et tres. tu nos dedueis Leid. pii 
et duo. iu me stcbducis Pirckh. Bersm. et duo cum ed* Bonoib 

121. RA&DM EST. esi omittunt duo libri Heinsii et forta 
Gotb. a pr« m. 

123. NEC 9VI. iVam qui Jun. J^ec quia Reg. Pot. Sc 
Pirckh. Berol. et qiiatuor cum Tett. edd. deiraoiet BusL Pird 
dslracfal Heinsiani, oti Tidetur, praeter Palatt. et Francof., 001 
Gotb. Guelf. Bern. intquue Gotb. et septem. Vers. seq. VSk 



T&ISinVM UB. nr. BL. X. 2^ 

|bi tute^int magnos cnm rocnla nostra poetas, 125 
Non fiiit ingenio fama mabgna meo. 
bnqae ego praeponam mnltos mihi, noH minor . illis 
Dicor, et iu toto plnrimus orbe legor. 
i quid Iiabent igitur vatum praesagia veri| 
Protinus ut moriar, non ero, terra, tuus. 130 

he favore tuH, sive faanc ego carmine famam 
lure; tibi grates, candide lector, ago. 

132. Iure tibi. 

» noitr. Guelt Vew. 125. N»n Iwl. Prfat. prim. Vew. 127. 
I cum fraepon. ~ tmnor ieiis Gotb. 

132. iure; tibi. Ifxre igitnr Gotli. Jun. Seguer. Rel. Be- 
o)* Distinctionem inter vocnlas posuimns e roandato Heinsii ia 
^edis relicto; de duplici ablatiro miniine roolesto poteris adire 
momm ad Seo. Tbjest. 1082. 



fTO " J- OVIDH N480IIIS 



LIBER QUINTUS. 



Uunc quoque de Getico, nostri studiose^ libeDom 
Litore praeniissis quatuor adde meis. 

Hic quoque talis erit, qualis fortuna poetae: 
Invenies toto.carmine dulce nihil. 
A Flebilis ut noster status est^ ita flebile carmen^ 
Materiae scripto /Conveniente suae. 

Integer et laetus laeta et iuvenilia lusi; 

ANNOTATIO IN LIB. V. 



Epistolam tricesimam secundam nnmerat Pirckb. Inscrr. li 
hrum Kaso suis monet istum iung&re lihris Pircldi. Berol. Ai aaA 
cuitiy ut et hunc Ubrum acdpiat Ald. 

1. HUNC ^tJOQUE STC. Nuuc Goelferb. Hunc ego Virdk 
nostro ^Seguer. nostnim Goth, Gall. nqbis Bern. missum $Ui 
Serv. et pro t. scr. alius. Yers. seq; Lit. emissis g, o. mi 
Pirckli. 

6. UT — KST. ut nostri Jun., ut status est noster Busl 
€8t sic fleb, Goth. Yers, seq. Scripto materiae Gall. conv, nM 
Crevenn. 

7. iNTEGER — LUBi. Doncc eram laetus prim. Vafic. pri« 
Folit. sec. Palat. Bonon. et aiius. et laeta laetus duo scriptid 
impressi ante Ald, laete iuvenUia Serv, Busl. laetua itit)eiiilii 
carmina lusi Falat, prim. iuvenalia Guelf. iuven. soripsi Gotb* 
Bem. Seguer, cod, Bersm. sex Ueins. Moret. pro v, scr. 



TRISTIYM UB. V. BL. I. 97I 

^lfia tamen nnnc me composdisse pfget 
h ceddi, subiti perago praeconia casus, 

Snmqae argnmenti conditor ipse inei. 10 

ftqoe lacens ripa deflere Caystrius ales 

Dicitur ore suam defieiente necem: 
fic ego Sarmaticas longe proiectus in oras 

Eificio, tacitum ne mihi fiinus eat 
Jelicias si quis lascivaque carmina quaerit, ^ l^ 

Praemoneo nunguam scripta quod ista legat 

9, perago subiti* 

8. iLLA — F16ET, Ista BeroL tioii me BimI* Crer. ccmpp 
miet eic. Voss. 

d, suBiTi PERA.60. Ita Terissime Palat. prim. Guelf., deni-* 
joe omnes libri praeter octo scriptos Heiosii et impressos rett. U* 
ti» et nostros. praec. lusus Busl. 

n. UT9UK 1ACEN8 STC. Cumque Res. pro t. scr, ftpn 
%W5 deflere Caisiri Moret. defflere Caiclus ales Seguer. cahisfr» 
M. Vers. seq. ore siio Leid. prim. decipiente Bern. 

13. PRoiECTUs iN ORAs. nrofeclus Sern provectus Busi« 
proMus Leid. prim. propuleus Bem. ad oras Serr. 

15. 9UAEP4IT. quaerat Pirckb. 

16. PRAEMONEo — LE6AT. Pras fnofilo Busl. Praem, lio- 
^icnpia quod Palat. sec. idem et ipse legat duo ^lii. nunquam 
^a qaod ista Yatic. prim. Richel. ille legat Leid. prim. Loo* 
^ est referre, quot et quibus modis hic Tersus tupi criticorum/ 
^iD ^mmaticorum iogenia exercuerit. Correctiooes Gronovii et 
Beinsii minus auspicatae effecerant, ut totus versus proscriberetur ; 
|«a facto Withofins Praemet. cruc. crit. p. 182. et Sdiraderua 
Smendd. p. IQ2. illum subrogarunt, quem nos paulo inferius sede 
^ citurbabimus : de quo conatu quod moneamus, hoe est , prae* 
Histenim elegicorum ordinem et orationem circa pronoineD huic 
w»ncinnam introduci. Sed quae harum turbarum causa fuit, con* 
jj^o jfuod, Bovo, uti visum est, significatu usurpataj ilhistr^tHr a 
^onio ad Sanctii Minervam 3, 14, n. 29* ita, ut paucissimis 
JpPTonis e locis demonstratum eatur, esse e^m pro: ir^ positam; 
p"^e a Wernsdorfio excurs. 6. ad Calpurn. roet, inin, 2, p» 
yy sq. 'licenter et sine priorum exemplo , sed sequentUms poste- 
*©ribus auctoribus ita scripsi^se Ovidius dicitur, uti Periionio pla- 
*^t. Postea Jahnius in Annal. paedag.' tom. 9, p, 55. ita ex- 
^: proemofieo, Jiunc non lecturum esse^ sed emenrlandum fore: 
9^,videt, praemoneo absonum esse non tidet. Denique potuisset 
■)uit de iila constructione doctiore certe cogitare» qiiam nos su- 
■J.ad 4, 9, 17. et Huschkius ad Tibulk p. 161. iUustravit^ qtiod 

' ^t, implicatior sane, emendatus tamen et purus semo nastetiir ^ 
I ^M ^ quaeriiy eum moneo (juamvis haee non Ugat^ K e. fa- 



tn 



F4 OmXt fiTASONIS 



Aptior huitf Galliw, Wandique Propwtjus ortey 
Et plures, quorttm nomina magna vigent ^ 
0*1 Atque ntinam uumero nos non essemns in isto! 

18< Aptior, iogeniuii] come, TibHlIas erit 19. ne noa. 

clle his quidem carere posse^ haUfurtm iamen Gallum etc 9 
]iis opinioDibus taroen omnibus ita statuo ^ Ovidium^ nunq^uaffi cri 
; t didisse se salvo pudore a quoquam ita expUcatum iri ; si cre^ 
«et, non usurum fuisse lioc dicendi modo. Coniunctionem ewl 
non.posuit, sed pronomen neutrius generis, in liunc sensurar '"" 
iiuam, quod j^aemoneo^ scripta iata legaf, Hyperbaton, sive 
synchysis ista non infrequens )apud ilium est, severa tamen ilM 
lege, ne per gratam illam negligentiam vera verborum^ structuN 
quemquam fugere poisit, scilicet , qui Latine sciat. Ita igitor Aav 
Bj 5, 13: Candldior^ quod adhuc sjmmis sPridenHhus ol5«l, 

Et modo siccatam, lacte, reUquit ovem. 
Font.2,6j 19: TMrpe erii in miseria veteri tibi rd)U8 an^ 

Auwilium nuUa parie iuUsse imm. 
jbw S, 1, 21 : Kon avis ohloquitur^ ^ihis, nisi si qna, remot^ 

Aequoreas raiuco guiiure poiai aquas; 
h. e. sihis defkientihus^ cfr. Tr. 5, 14, 25., nvm aviSj mriiMK 
, ntkna. Fast. 1, 134: 

lam tamen hanc dliqua iu quoque parie vidss; 
ib. 5, 551 : UUor ad ipse suos coelo descendit hanoresi 
ib. 6> 143 : — Froca naius in illis 

Praeda recens lavium quinque diebus erai; 
li, e. nafus recens, vel natus quinque diehus. 
Met. 2, 524; — qtiod in ante Phoronide fecH^ 

^^uod qui mutarunt legient Lachm. ad Prop. p. 110* 

17. AFTioR HTTic. Aptior hic prim. Vatlc. prim. Po% 
tinde Heinsius: hiSm Ai precot huic Busl. 

18. ET — viGENT. Ita Palat. pr. Goth. et plorimi. iV 
ifXn^ quorum qui habuerint, non uovi. nomina nosira I^ut. MM 
iuvani Leid. pr. m« pr. Pro hoc versu alium habebant pnio#. Nf 
fic. prim. Polit. Palat. sec Guelf. et duo Heinsiani: ApUor ^' ^ 
nium come Tihullus erity in cuius iaudibus multus est Hei 
ingenitm come docte illustravit. Miror posteriores non qaaesii 
rectene postea dicatur Ovidius horum trium numero ioesief 
dntne tres numerus dicendi. Utrumque affirma^ent exemplis I* 
4, 101; Fast. 5, 108; Virg. Aen. 3, 233. coIL Serv, Vereus ir' 
nequaquam absurdus est. in malam rem tamen amaodatum v< 
nius, scilicet de codicum fide iudicium nostrum secnti^ ,mor~' 
Siat scio, quorundam sententia. 

19« NUME^o — isTo. nm nos prim. Vatic prio. F< 
Guelf. Reg. Serv*. Busl. Bern. Berol. quatuor alii et prim. ed. 
n9$ Palat. sec, quod Heiasius edidit. ef i9to BusL in ifio 
€t vett. ^d. nostrae. 



TRISTIVM UB. y. EL. L 



m 



Hei milii, car unqasun Masa iocata mea est? ao 
Sed dedimus poenas, Scytbicique in fiuibus Istrl 

lUe pharetrati lusor Amoris abest. 
Quod superest, socios ad publica carmina flexi^ 

Et memores iussi dominis esse ,mei. 
Bi t^en e vobis aliquis, tam multa, require^ 25 

Unde dolenda canam: multa dolenda tuli. 
'Non baec ingenio, non haec componimus arte^ 

Materia est propriis Ingeniosa malis. 
£t quota fortunae pars in carmine nostrae? 

2^^. animos. 24. suu 

20. HEi MiM — EST. £i Guelf. Put Hm Reg. Gall. 
Busl. Leid, pr. iocata fragm. tantum Yaticanum, Combianus liber 
et Yosdaous pro v. scr. servarunt. Reliqui omnes scripti et im- 
pressi: locuto. est delent Senr« Berol. Yers. seq. Et dedimus 
Bernensis. % 

22« ABSST. Ita Guelf. Bem. exc» Yoss. Reg. Mor. Jun. 
Seguer, Crev. decem fieinsii, prima eius et nostra Bonon.' editio. 
Yulgo: adest. 

23^ 24. 9V0D — FLExi, ET -^ Msi: Quod supercm Se- 
guer. animoa ad prim, Polit. prim. Medic. Guelf. Rottend. Bersm. '. 
,,ad inarg." animum ad prim« Yatic. crimina fl. Leid. prim. 
tsse 8ui prim, Polit prim. Medic. Guelf, in text. Putean. et vett. 
edd. sostrae. esse tui Gall. Withofius in Praemetiis p. 143. ita 
liunc locum concinnabat: 

Quo^ euperesty elegos ad luctum a crimine fiexi^ 
Et ^memores iueei nominis esee sui; 
palmaria coniectura! Ipsi olim legebamus: ammos et eul et inter- 
vretabamur de Fastorum in exilio retractatione. Scripturam eam 
^bat Ernestus ab Leutscb, egregius yitae Ovidianae nuper enar- 
tator, in Encycl. Ersch. s. 3* t. 8. p. 47« Si mentem eius recte 
Accepi, intelligit Metamorpboseon et Fastorum primam molitionem 
post absoluta Amatoria. Yereor> ut yerba quod supereety praesenti 
lempore> id patiantur. Libros pluximos et integros qui nobiscum 
pequetur, interpretabitur ita: In posterum (cfr. infr, 6, 17.) c/feot, 
'Ut pcietae mei casus memores pubUca scriherent. Nam socii sunt 
vonsortes studii infr. 3, 47. mminis mei pro tnei (cfr« Her. 2, 
112. Marid. ad Stat. silv. 1, 1, 10. Wagner/ ad Yirg. x\en. 12, 
Iil6.) cum Ti et efiicacia dictum videtur. 

25. s TOBis. Ita Palat. prim. et fragm. Yatic , Reliqui : 
er vohis. requirit Leid. pr. Rei. et tres; BeroL pro t. scr. ra- 
)fuirat Goth. 

29. lYosTRAE. ^fiosffo Palat. prim. et quinque. quota pars 
nostrae fortunae in carnime nostro est Moret. 

18 



874 P- OVIDII NASONIS 

30 Felix^ qui patitur quae liamerare potestl 
Quot frutices silvae, qnot flavas Tibrjs, areoaflr^ 

Mollia quot Martis gramiiia campus habet, 
Tot mala pertulimus, quorum medicina quiesque^ 
Nulla, uisi in stndio Pieridumque mora est 
35 Quis tibi, Naso, modus lacrimosi carminis? inquii: 
Idem, fortunae qui modus huius erit. 

30, yalet. 

30. P0TE8T. vdkt Comb* et Rel. qHa§ paHiur qm mmi 
rare Rd. 

32, ^oLLiA. MtUia Leid. pr. ccmpus gramina Marli 
Gallicus» 

34, NiTLLA •— KST. Verbiim esi plurimi libri cum Gotfc 
io dimidtato versu collocant, quod fieri Dod posse posthac iotelli 
ges. Frorsus illud omittunt Palat, prim, Gall. Jun. octo Heinn 
' ^ ih Guelf. scriptum medio loco , sed ab ~ eadem roaDU deletoi 
erat. Utroque loco aderat in Moret. In fipe igitur cod. Bersm 
et sex Heiosiani habehant, quos cnr sequeremur, plus causae nobii 
erat, quam Heiosio vel Burmanno, iudicibus fere iilis, qoos laudaj 
Wagner. Quaest. Yirg. 15. init. Heinsius enim maram Pierii^ 
coniunxity interpretatus coramorationem , consuetudinem, de qm 
significatu minime iiquet. Sed idem coniiciebat: 

fn studio Pieridumque chorp; 
quantum ad litteras et apices, non absurde, uti Dec nos, opioor 
olim in Fast. 5, 338: 

Saltai et impnidens vertltur arte chori, , 

^ pro : arte tneri. Yerum nos illic operam lusimus, arguente Ratil| 
Namatiani versa l^ 362: 

Ami fiagiills ainhitus ipse furitj i 

et aliis eius generis^ Heinsius yero hic humanum quid passus eil 
qui virgulam post' $fttdio poneret, neque videret siudium Pieriim 
dici, ut et Pont. 2, 5^,63. et copulam more^ 0?idiauo paulum m 
transpositam pro eo, quod simpliciter eiferretur: quorum medkm 
quiesque et mora nulla^ nisl in Pieridum studio est; paulo oroi 
tius : quorum medicina iiuiesquey nuUaquey msi in Pkriaum stuHi 
mora est* Supra 4, 1, 84: 

Canitiem galeae subiicioqne meam; 
Her« 19, 214: Per cnusas isiic impediarque duas; 
ijpfr. 10, 40: ForSilan ohiiciunt exiliumque mihi, « I 

mora malorum ut wiora fo*i Stat, Theb. 9, 779., fata mutrm 
e^. Sab. 1, 62. Cfr. Her. 18, 5. 19, 95. Met. 8, 71. An 
am. 1, 98. | 

35'. ^uis -— 1K9U19. Qui fragm. Vatic. probaote olim Hdi 
sio. inqtiit Crev. et fortasse edd. ^ec XVJl. quaedam. 
quis Gall. 



TRISTIVII UB. V. EL. 1. 



275 



\Quod quisrar^-iUa milii pleno de fonte ministrat 

Nec mea sunt, fati verba sed ista mei. 
At mihi si cara patriam cum coninge reddas, 

Sint Yultus hilares, simque qudd ante fui. ^ 

Lenior invicti si sit mihi Caesaris ira, 

Carmina laetitiae iam tibi plena daho; 
Nec tamen ut lusit, rursus mea litera Indet: 

Sit semel illa meo lu^curiata malo. 
Qnod prohet ipse, canam : poenae modo parte I^vata 45 

Barhariem rigidos effiigi^mque Getas. 
Interea nostri quid agant, nisi triste, lihelli? 

Tibia funerihus convenit ista meis. 
At poteras, inquis, melius mala ferre silendo^ 

Et tacitus casus dissimulare tuos. 50 

Exigis, ut nulli gemitus tormenta sequantur, 

Acceptoque gravi vulnere flere vetas. 

37. 9U0D 9USRAA. quae querar Leid. prim. queror Palat. 
prim. Moret. Busl. Pirckb. et Bersm. plene Palat. prim. fonte «i- 
meka Yati^. prim. , 

38« TERBA SED ISTA. verha sinietra udus Heiosii. 

39. 81 — C0MIU6E. cardm Guelferb. Francof. Gall. Leid. 
prim. Berol. Crey. Yers. seq. Sunt — eumque Palat. prim. Se- ' 
§uer. Mares vultus sim quod et ante Goth. 
^ 41. iNvieTi. irati Seguer. Bero* et victi rett. edd. no- 
IMrae. Hoc distichon displieebat Schradero, 

43. NEq — RURSus. JVon Palatioi, Goth. Busl. et Tett. 
^d. nostri. Nec priue iH lu$, Ser?. lusit quondam Bero. et for- 
tasse Berol. sub rasura« 

44. siT — MALo. Et eemel Leid. prim. Sit satis Pirckb, 
8it tamen Bersm. iUa toco lux, meo Goth. et plurimi. meo — 
two Put. BusL Pirckh. Bern. ct vett. edd. Haec probari po^se . 
Bon existimaverim. E scripturis Hamburg. et Francof. t. scr.: 
loco — «tio, Bersm, : suo — ioco, Serv. Leid. pr. et duorum: 
meo — locoy Goth. t. acr. : loco — fnco, posses dirinare: suo — 
bco, et conferre v. 7. et Fast. 2, 7. Tamen elegantia et aucto- 
litas multo maior in scriptura recepta, quae est iibri Hugeniani, 
■pamqae Talidius commendasset Heinsius, nisi a Tan. Fabro epp. 
1, 67. coniectura occupata fuisset. Inxuriosa Beru. Leid. prim. 
Teni. seq. ^ohat prim. ed. Heins. et Bonon. ipsa camam prim* 
Fatic. Guelf. fiusl. et duo. illa ,Leid. pr. parte soluta Jqu, 

46. BARBARiEM ex Gall. Mor. Serr. Crev. sex aliii «t prim. 
M. Reliqui: Barhariam. Vers. seq. agent Comb. 
49; siLENoo. ferendo Fut. taeendo Gotb. Bora» 

18 ♦ 



276 P- OYIDU NASONIS 

tpse PerilleQ Phalaris permisit in aere 
Edere mugitus, et bovis ore queri. 
tt Cum Priami lacrimis offensus uon sit AcbilleSy 

Tu fletus inhibes, duriOr hoste, meos?^ 
' Cnm faceret Nioben orbam Latonia proles, 

Non tamen hanc siecas iussit babere genas. 
' Est aliquid fatale malum per verba levare: 
€0 Hoc querulam Prognen Halcyonenqijie facit: 
Hoc erat, in gelido quare Poeantius antro 

Voce fatigaret Lemnia saxa sua. 
Strangulat inclusus dolor, atque exaestuat intns, 
Cogitur, et vires multiplicare suas. 
65 Da veniam potius, vel totos toUe libellos, 

Si mihi quod prodest, hoc tibi, lector, obest 

57« Latoia. 58. tamen et^ 66. Hoc m. q. p« si tibl 

63. iPSE. Hle Goth. Gall. Polit. sec. Patavinus. 1» m 
. Palat. sec. Vers. seq. Credere mug. Palat. prim. ore loqat Leid 
prira. Yers. 65. non est offen8u$ Busl. probante Schradero; a^ 
aliter, , 
' 56. TtT. Ttm vett. edd. praeter Bonon. Twn* Aldos, Ven 

seq. Orham cim faceret Niohen Jun. Cum Niohen facerrieA 
Bosl» NuUus liber Latoiaj vel Letoia. ^ j 

58. TAMEN HANC. Ita Palat. uterque, Gall. Leid. pj 
Piridih. Rel. novem Heinsii, prim. et vett. nostrae edd. tamen m 
Moret. Jun. et alius. tanien*haec Bersm. tamen et Goth. Ga( 
uterq. Polit. Francof. et reliqui, Vers. seq. levari Patavini 
Yers. 60. querula prim. Medic. Falat. sec. Bonon. Aldonemi 
Goth. Alcionamque Reg. Hdk^Onasqne Serv. vett. ed4« nosf 
' Aldmedemque BusU Vers. 62. laevia saxa ed. Bonon. 

63. ATQUE — INTHS. Ita Gdelferb. a pr. m. Polit. pi 
ciun filiis ignotis et edd. inde ab Ald. sec. atque aestuat ii 
prim. Vatic. et duo. atque cof aestuat intus prim. Palat. G( 
Put. Bern. exc Vo3s. Reg. Gall. Mor. Busl. Pirckh. Leid. pni 
Jun. Rel. Crev. floril. Berol. tredecim alii, Guelf, a sec. m. pM 
Heins. et vett. nostrae cditiones. Necesse est a tot et talibos ^ 
cessionem facere, quia qui aut aestuare transitive usurpaverity ai 
intus aocusativo iunxerit, bonus scriptor nullus compertus est, cq 
exaestuare prorsus eodem, quo hic, modo legatur Met. 6, 623. H 
559. 867., et quia verbis intransitivis substantiva appingendi ^d 
satorum non ignoratur studium. Vers. 65. Heinsius in sch( 
interpunctum volebat post veniam, 

66. si Mitii 9. F. Hoc TiBi. Ita scripti plerique et 
veteres. 8it micTH q» p. si tihi Giielf. Palat. sec. unus Boi 
8io nu q. p^ si iibi prim. Folit* prim. Vatic. prim. Medic* 



TRISTIVM LIB, V. EL. L 477 

Bed neqae obesse pote&rt, nUi nec scrjpta fherniit 

Nostra, nisi anctori pemiciosa suo. . 
Lt mala mut: fateor; quis te mala sumerje cogit? 

Aut quis deceptum ponere sumpta vetat? 70 

pse nec boc mando, sed nt hic deducta legantur; 

Non sunt illa suo barbariora loco. 
Vec me Boma suis debet conferre poetis^; 

Inter Sauromatas ingeniosus eram. 
[)enique nalla mihi captatur gloria, quaeque , 75 

Ingenio stimulos subdere fama solet. 
^olumu^ assiduis animum tabescere curis, 

Quae tamen irrumpunt, quoque Tctantur, emt 

71* aec emei^do.^ 74,. evo», 

RtM> q, p. $% iS)t Francof. Vers. seq^. neo obesse HemsiatDi ex 
rieDte> Berol. et vett. edd. Hae post ulU inteipungebant 5 sed 
leotro modo, uUove alio garrulitas ab boc et sequentibus versibua 
movebitur. Vers 69. Et, malct Jun. Vei;s. 70* Aut quid unus 
ratieannSk 

71. Hoc MANDo. ItaPalat..pr. et libii omnes, nisl qui iitfer- 
wlati,, Ipsa nec Jm mando. prim. Polit. et duo. Ipsa nec emendo^ 
mm, Vadc. Guelf. et sex. Ipse nec emendo Palat. sec. ^erv. 
JusL et quatuor cum vett. edd. ante Ald. sec. Gotb. y» scr. Jpse- 
m non mando unus. Ipseque non laudo alius. ut huc Reg* 
*ut. Francof. Crev. et decem. trf hec Goth. ut Unc Jun. GalL. 
lor. sed adhue Segues. Scrlpturae Burmannidnae^ quam ineptam 
im Bersmannus disit, praeter iibrofum fidem etiam hoc ad»ersaf 
br, quod si ut pro coniunctione accipias, ofiendit in apodoa nu*- 
[fls hidicativu», advertente iam Sdiradero; sin pra adv^rbio, ut 
luida&i, omnis oratio hiulca erit et incongrua. Poeta non illepide 
(dt se nec id mandare, (h. e.. cupere, ut 1, 7, 12^ Pont. 4, 12, 
i3.) ut liber suus abiiciaturs, sed hoc, ut cum excusatione perlega- 
ttr; neque enim etc. hic deducta, sive ut 1m deducta leg&^ 
wrmina eodem non protrito modo dicituv'9 atque in Ib.. t» 4y 5: 
^Uera, qtiae possii sanguinolenta legi. 

74. »fT£R sAUBiOiiATA» *— ERAM. Safmatlcos Jtin, et 
iett. edd. praeter Bonon. ero Guelf. Goth.. exc. Voss. Gall. Mor, 
tem. Berol. Rel. prima ed. Heins. et undecim alii libri ; Francof. 
ma Reg. pro v. scr.' Reliqubrum jmaiorem auctoritatem et sen- 
^tiae praestantiam agnoscis» VetA. seq. eaptantm saecula heid. 
r. venuste, Heinsius ait. 

76. iNGENio. Ingenil prim. Vatic. Palat sec. Serv. duo alii 
t vett. eddk In^mis, Heinsii comeeturam) Guelf. stimutos nd- 
we Goth. Pirckb. Reg^ 



278 * P- ovron Nasonis 

X Curscribaiii, docai: cnr mittani, quaeritisi kto? 
^ yobiscum cupio quolibet esse modo. 



U. I 

Cicquid, ubi e Ponto nova venit epistola, p^ea^ I 
Et tibi soUicita solvitur illa manu? ^ 

Pone metum^ valeo: corpusque, qupd ante laborom 
Impatiens nobis invalidumque fuit, 
5Saf&Cit, atque ipso vexatum induruit usu; | 

Au magis infirmo non vacat esse mihi ? 

1. \kU 

79« . I8T0* iiUc Goth. isfos idem pro t, scr. et rdiqui ItMj 
omnes, quod sunt, qui ad t. 1. vel 47. referant cum glossatore 
Gothano. Tao. Faher epp. 1, 67. emendabat: istoc, FaciHunam 
Ruhnkenii correctionem recepimus , quem vid. in dictatt. * ad Her. 
18, 205. p. 105«; poteramus etiam nostram, secundum Gotb. codi* 
cem: istuc, 

80. cupxo. ctipiam Jun. quolibet alie esse modo GotL t 
Pont. I, 1, 4; 



Priori suhiuiigit CroT. Inscrr. Ai uxorem Francot Beroli 
Quae patitur Naeo profugus mala narrat amice Berol. Fu^. M 
uxorem^ ne tmeat rogare Caesarem Ald. * 

- 1. EC9UID ^Bi i p. Ita Palat. prim. Guelf. Francof. R^ 
Mor. SerT. Rel. CrcT. et quatuor cum prim. ed. Haec tfb» d« fl 
GalK Pirckh. et quatuor. JI(?)ec uU deposito (?oth.^ a pr. bl, 
ut a sec. a ponto Goth. a s. m, Mor. Busl. tcU appoiio Sj^uer. 
Reliqui: Ecquid ut e P, tibi venit duo^ probante olim Heinsio. 1 
2. «T TiBi. Nec tihi Berol. Et nisi unus Heinft. et prai 
ed. soh, isia Reg. pr. m. Francof. Gall. Busl. Rel. prim. ^ 
iUa fnetu Putean. Yers. seq. Poni meoum prim. Falat. lobofi 
Bern, Leid. pr. et duo» 

5. AT^ux 1P80 TBXATUM. otque mttmo PolitiaD. $ec. i 
Umgo Gottorp. pro t. tcr. ipso vetatum prim. Palat. vetenM 
•d. Bonon. 

6. AW MA6X8. At fnc^i» Jun. Leid. pr. Pirctb. exc Voi 
Gall. et tres. Ah magis nnos Heins. Et magis Gt>th. Bem 
Reg. V. 6cr. et quatuor Heinsii, quos inter fortassis Palatini. m 
magis Mor. Seguer. £t tres. J^atn magis unus. infirmo nuns W 



TRISTIVM LIB. V. EU II. gf^ 

leos tamen aegra iacet, nec (empore robora siinipsi^' 

Affectusque animi qui fuit ante, manet: 
^aeqae mora spatioque 8no coitura putavi 

Yolnera, noh aliter, quam modo facta dolent. lo 
Scilicet exiguis prodest anuosa vetustas^ 

Gran^ibus accedunt tempore damna malis. 
PacDe decem totis aluit Poeantins annis 

Pestiferum tumldo yillnus ab angue datum» 
relephus aeterna consumptus tabe perisset, 15 

8i non quae nocuit, dextra tolisset opem. 
!t mea, si fiaiicinus nullum commisimus, opta i 

Volnera qui fecit, facta levare velit; 
Wentusque mei iam tandem parte dolori» 

£iiganm pleno de mare demat aquae. ao 

^imt ut multum, multnm restabit acerbit 

14. Tirus. " 19. labons. 

»* Polit, sec, Francof. non Ikef Goth. Totum Tewum Berol. 
te condpiebat : Quo magis infirmum nunc magis invalidum» Vul- 
pta sopra inteqjolationis suspicionem degaqs est: quae nimis in- 
wcte explanatur a quibusdam, nirais docte ab Handia, Tursell. 
j 3. p, 563. ita : an non cum vitae meae condiiione convenit , in^ 
H^iorem esse^ quam inee nunc sum, XUoroparativo locus nullus 
*t« Hoc dicit poeta: Ani vctleo, aut peHus me non valere tte«cio: 
^y^m turha infifrmitaten\ excludit. Quid rerbis opust? talia in- 
J*l»^ qui persensit. magis eodem sensu non intellexit Heinsiua 
g Fast. 4, 354. Burmannus ad Pont. 3, 5, 29. Cfr: Am. •% 2, 
8. supra 1, 2, 89. et infr. 10, 12. Contrarium est minus Pont. 
» 2, 92. Vers. seq. sumpsi Betol. Vers. 11. SiUcet Goth. 
^sa seneclus Bem. Pirckh. BeroU a pr. m. Vers. 13v toti^ ^ 
^ peanciiw Gotb. a pr. m. / 

H PESTiFKiiixM TTTMino vuLNiTs. Pestiferumque meo Se» 
J^» suhita Busl. magno Mor. v. scr. vwus Palat. sec, Beism^ 
5fckh. R^. et vett. edd. nostrae. M vulgatam icfr. Virg. Aen. 
> 2. Burmannianae scripturae exempla desiderabat Schraderus. 
f^* seq. aetemtm Put. a ietra Wakkerus Am. litt. p. 12Ik 
^' 17. fedt velle levare veUt Goth. 

, % lAM — DOLoRis. %am dud^m Gall. tandem iam San- 
f^m volebat. 'Tu adi Hand. Tur^. 3 , p. , 121. parte Idboris 
^a. prim. et quatuor. Vide «upr. 1, 63. 3, 6, 30; 8, 32. 

20. EXI6UUM — A^uAC. Extguam exc. Voss. aquam Leid. 
f« Exiguam — sumat aquwm tres lleinsii. iolJat Serv., iractaS 
^^ cttrpot Pirckh. 

21. ACERBi. ucervi prim, Vatic. Guelf. , Falat. «ec. Serv. 



fSO P. OVIDl^NASONIS 

Parsque meae poenae toiins instar erit. J 

Lifora quot conchas, qnot amoena rosaria flores, 

Quotve soporiferum grana papaver habet; I 

25 Silvk feras quot alit, quot piscibus unda natatur^ 

Quot tenerum pennis aera pulsat avis; | 

Tot premor adversid: quae si comprendere coner, 

Icariae numerum dicere coner aquae. 
Ytque Viae ca$us, ut amara pericula ponti, 
90 Yt taceam strictas in mea fata manus; 
Barbara me tellus orbisque novissima magni 

Suistinet, et sae\d cinctus ab hoste locus» 

Frobabat hoc Francius* Yers. seq. fodua in rasora habebal 
Guelferb«^ 

23, 91TOT — FLORES. vel amoena Leid. prim. quot amt»' 
nos hoaUa fhres Guelf. Falat sec. quot amoenos postia fom 
prim. Vatic. quot enoa jftia flores Polit. prim. quot enos hostla 
jloree Rottendorp. Huic classi qgi multum tribaerunty coniecta- 
runt, Heinsius; X^iftora quot conchaSj Paestana rosaria fioresi 
Jac. Gronovius : quot liumus Pergusia flores; 
Tel: quot Hymettus in AUhide flores, \ 

In Heinsiano inconcinne semel omissum : qteof Scbraderus cnlpabat. 
Ego in yulgata nec Franciana medela opus esse puto : quot plena 
rosaria. Satis omnia placent; magnificum quodcunque nomen ia 
tanta reliquorum simplicitata vel ofienderet. Quantum ad ista dtf- 
crimina, mirum non, esset utio.in loco errores ad nos pervenisM 
ab hominibus Italis non, ut alibi, correctos. Venit tamen in roea- 
tem eorum, quae Fontaninus Hist. litt. Aqu. p. 4. sq. narrat de 
ficticiis codicum rasuris, quibus Cornelius Gallus Foroliviensis eva^ 
deret* Itaque cum 6lim Florentini de origine nominis sui dubita- 
verint, (vide Benv. Cellinum de vita sua, init.,) potuit aliqois huDC 
locum iam olim eatenus adulterasse, ut si opus esset, coniecturafl 
profecto facillimae huic faveret: 

Litora quot conchas^ quot amoenos Tuscia flores; 
Nihil tamen, uti par est, affirmo. Vers. seq. guot^c Gotb. Fran^ 
cof. Reg. Gall. Busl. et quatuor. 

26;. 9U0T TENERTJM. Ita Falat. prim. Folit, prim. Goa 
Guelf. Francof. undecim Heiusii^ reliqui nostri praeter Berol., qui; 
Quot ienuem, Jac. Gronovii coniecturara, uti Goth. et Mor. pro t« 
scr. : liquidumj iwaiemoTihus librariis versus Met. 4, 616, Reliqr 
libri : Et tenervm. Vers. seq. conor Guelf. Seguer. Reg. Sei 
Bern. conar Gotli. Vers. 28. numeros Comb. conor Guelfc 
Gotli. Reg. Serv. Bem. Francof. Leid. prim. Berol. Crev. 
gor Gall. ^ 

32. svsTiNET ET sAETo. Mo tsnet Gall. est addit BosI< 
Vers. seq. transveherer Goth. > (raftsi^ferer prim. Vatic. mqitt 



TBISTIYU LIB. V. EL. II. fSt 



\ 



|Cdc ego iraiicerer, neque enim mea cnlpa cmenta es^ 

Esset, qoae debet,' si tibi cura mei* 
Ble deas, bene quo Romana potentia nixa est^ 85 

Saepe suo victor lanis in noste fuit. 
Doid dubitas et tuta times? acc^de, roga^ue: 

Caesare nil ingens mitius orbis babet. 
Ue miserum! quid agam, si proxima quaeque relln-* 

quunt? 

Sobtralus effracto tu quoque colla iugo? 40 

Dqo ferar, unde petam lapsis solatia rebus? 

Anchora iam nostram non tenet ulla ratem* 
Viderit: ipse sacram, quamyis irivisus, ad aram 

CoufDgiam: nullas summovet ara manus. 



37* quid tutA* 



fcg.Moret* Serv. Bern. Seguer. Rel. et sex alii meliores, qnos 
«ot Heinsias. Goth. incertum, an a sec. m. Reliqui: nec. eH 
W. prim, abiicit. 

35. NixA EST. miskt est Leid. pr. fvnma ett Bfrol. Comb, 
pfo V» scr. notrt es% fixa est singuli. Vers. seq. vtcio Jun. et 
^«tt* edd. laetus Pirckh. Leid. pr. ah hoste Leid. pr. Busl. 
wland. 

37. ET TUTA. tjtili futa Mor. Busl. Bem. Rel. Crev. an 
J^a Putean. Vers. 39. reUnc/uet Bem. reUnqiient quinqoe. re- 
^^m Seguer. reUnquant Rel. et tres, Goth. v. scr. 

^. EFFRACTO. Sic prim. Polit. Guelf. Bern. et tres Heinsii. 
^frocto prim. Vatic. Palat. sec. Serv. Berol. tnfracto Busl. el 
frocto Goth. et reliqui cum vett; edd. * ^ t m 

41. LAPsis. tassis prim. Vatic. Palat. sec. Francof. Leid. 
Pim. Reg. Gall. Serv, Pirckh. Berol. Crev. Guelf. fortasse sub 
^«ra, et sex alii cum prim. et vett edd. Vers. seq. fwet vm 
otrozz, 

43. IPSE sACRAM. ipse deusVnt. Inter has voces interpun- 
Pot prima editio Heinsii , et nostrae vett. kmtus ed. Bonoii. 
^6*^s. seq. €nm fugiam Reg. Jun. Crev. smwwovc* llte Putean. 
^^^^y significatur enim vetus ille ritus, quem e Varronis rerum di- 
J^n. libro quinto tradunt Macrob. Sat. 3, 2. et SeiV. ad Virg. 



98» P- O^IOU NASOMiS 

4S xlLUoqnor en absens absentia numina mipplex/ 
Si fas est hoimni cum. love posse loqui. 
^ Arbiter iirperii, quo certum est sospite cunctos 

Ausoniae curam gentis habere deos; 

O decus, o patriae per te florentis imago, 

60 vir non ipso, <]uem regis, orbe minor; 

Sic habites terras, et te desideret aether, 

Sic ad pacta tibi sidera tardus eas: 
Parce, precor, miuimamque tuo de fulmine partem 
Deme: satis poenae quod superabit, erit. 
iSlra quidem moderata tua est^ vitamque dedisti,. 
Nec mihi ius civis, neC mihi nomen abest; 
Nec mea concessa est aliis fortuna, nec exsul 

Edicti verbis nominor ipse tui. 
Omniaque haec timui, quoniam meruisse videbar; 

46. praesentia. 61. sic te. 69. quia ine m. videbam. 

Haep ut dispescaDtur^ libri suadent PalatiDO prinio et Grodiaoo 
du<4l>us, ac tanto nuinero cum vett. e^d.^ ut contrariae rationisy 
quam Guelf. sequitur, Itali fere cum exc. Voss. Moret , paudssi- 
mis et Ald. poster. testes habeantur. Quod quidam inter secuo- 
dam atque tertiam banc elegiam nexus intercedit, impedimeDto 
i\OD est, siquidem numeris istis aeque^ atque indiculb, qnamris 
docds ac venustis, generoso maiorum more abstineri praestaret. 
Ioa6rr. Ad Cdeaarem Fr^ncof. In hac episiola loquUuf autor ad 
Augusiumy tanquam si praesens essei Goth« Ad Imperatorem Be- 
rol. Indtrperatoris veniam Naso stbi poscit Circkli. BeroL Ai 
Qtesarem^ ut slhi parcat Ald. 

45, ALLOQUOR ^N ABS. ABSKNTiA, AUoquar ^imidia fere, 

• sed deterior pars >&criptorum ; nam in Guelf. a prim. man. idem 

cprrectum; tum edd. nonnuliae inde ab Ald. sec. celesiia num* 

exc. Voss. praesentia' Leid. prim. Vers. seq. patriae parce /lor. 

PsJat. prim. 

61. TERi^s, ET TE. Sic libri iubeut. Nam terram sic U 
' non nia a sec. m. Goth. , duo scripti , prim. et vett. edd. praeter 
^ODon. Xeirras sic Xe Bern.^ et tres. ut \e Bersm. Moret. Jao. 
cxc Voss. et tres. -nec te unus. De vulgatae scripturae elegantia 
\id. Loers. ad Her. 16, 344." desvSieirai Busl. Vers. seq. «idus 
eas unus Vatic. Vers. 63. tCxmvaxM^ue Goth. 

69. ^uoNiAM M£Ruia(sE riDEBAR. quxm. mex^^ Bern. <piw 
Mott «ler. Regrf t^ia me mer. Berol. Cror. prim. elt vett. edd. 
inerttiMe puiaxH Leid. prim. ex Her. 2, 61. iuh^i unus. ^i^ 
•ne mer. viA^am prim. Polit, prim. Vatic. Palat. secl Guclfl a pr» 
m. sub rasura et duo. loitio versus: Qmnu\ quae Pirokb, et ed. 



TM8WVM LIB. Y. EjU II, 

JSed tua peccato lenior ira meo est* ^ 

m relegatum iassisti visere Ponti, 
Et Scytbicnm profnga scindere pnppe firetam^ 
issus ad Euxini deformia litora veni 
Aequoris; faaec gelido terra sub axe iacet. 
lec me tam cruciat uunquam sine frigore coelunii tt 
Glebaque canenti sempqr obusta gelu, 
[esciaqae est vocis quod barbara liugua Latinae, 
Graiaque quod Getico yicta loquela sono est; 
|nam quod finitimo cinctus premor undique Marte^ 
Vixque brevis tutos muriis ab faoste facit. ^ 

lax tamen interdum est, pacis fidacia nunquam: 
Sic hic nunc patitur^ nunc timet arma locos. 

^ findere. 68. deest est. 70. tatum. 71. ioterdofn 
pacis f. nunquam est. 72. Sie ounc bic. 

ienilae. Vers» seq. molUor Wa Gotb. Palat. «ec, B^rsm*} Leid«^ 
«m. pro Y. scr. est delent Berol. et tres. 

62. sciNDERE. findere Goth. FraDCof. Bern. Crev. ErfiirY. 
uozerlibgii , quatuor Heinsii et eius prim. ed. Vers. 68. Heteria 
^, Goth. a pr. m. Vers/64. et geUdo Comb., unde: egtildo' 
^eiM. Vers. 65, «ifie sidere Seguer. 

66. cAKEiHri 8. 0BU8TA, dtfrofiU Leid. w. ahusta Gall» 
«w. priin. ed. adusta Gotb. Palat. sec. Guelf. a sec. m. exc 
*<»s. JuD. Leid. prim. Bersm. Bem. Berol. Rel. 

67. KxsciA^us xsT. Neecta mae est Gotb. Keecia quam 
]^* Reg. Mor. Palat. sec. Jun. Crev. et tres. Cfr. Met» 13,. 
^: «qq. Needa quod Rel. vods quae Ree. Mor. et qninque. 
^'^ qtiam Goth. Gall. Rcjand. Berol. et sedecim ignoti. voci$ 

K^Francof.- harhdra iurba Segner., Scbraderi contecturam. 
«erba Rel. 

68. GEAiA^UE — KST. Grataque Palat. prim. Put. BeroL 
^'«««wrMe Gotb. Reg. Gali. Mor. Busl. Jun. Leid. pr. Guelferb. 
Bern. Kel. prim. et vett. edd. iuneta loquela prim. Vatic. uterqne 
^olit. Gueli; Rog. Gall. Jun. Berel. decem alii et pr. ed. vtticfa - 
^oth. tmieta Mor. tres et ed. Ald. querda Put. Mor. Serv. et 
^^* ert Leid. prim. et alius omittebant. 

. 69. FiMiTiMo — MAATS. fkiitima -^ morte prim. Vatic» 
t^. Polit. GueU. a pr. m. et duo. 

7a TUTos. Putum Palat. sec. FataTinf. Hugemi «t Relaiid«f 
"»nm non interest ; vid. supr. ad 3. 6, 53* ^ 

^L ^Ax — EST. Hoc loco verbum omnes libri babent^ «i 
Jtribni Heinsianis discesseris, qui in iine, a Busl,, qui utroque io 
*^i et a Berol., qui neutro illud babebat. 

^2« uc Hic nuJNc. Ergo Jitc Leid. pr. Hio «ic Put« Burra* 



S8i P« OViDII MASONiS 

Hiiic ego dmn initter, vel me Zanclaea Chaiybdb 
Devoret, atque suis ad Styga mittat aqais: 
75 Yel rapidae flammis urar patienter in Aetnae: 
Yel freta Leucadii mittar in alta dei* 
Quod petimus, poena est: neque enim miser esse 

recuso, 
iSed precor^ at possim tutius esse miser. 



m. 

Juia dies haec est, qua te celehrare poetae, | 

Si modd non fallunt tempora, Bacche, solent} 
Festaque odoratis innectunt tempora sertis, 

74. aque. 77. petitur^ 

piro pieAibtanis veteribus suis ubi auribus confisus ordiDem muta?it. 
Sjc quae non pati^ Goth. pro v. scr. 
\ 73. zANCLASA. Pangea Mor. Berol. Pancea Reg. Par-' 
cTiec^ Palat. sec. Panthea Bern. Reliqui libri: PandlHieay vel: 
Pa^icliea, Nullum novi, vel divinare possum, qui, quod in editio- 
nibus primum Aldina secnnda et Barth. Merulae comparet: Zofi- 
tlaea confirmet. Erit igitur pro solerti coniectura. 

74. AT^uE. Inque Busl. Aque Heinsii fuit coniectura. De- 
vavet Goth. a pr. m. * / 

76. JLEiTGADU — DEf. Leucadio — deo Reg. pr. m. prim. 
Vatic. uterque Polit. prim. Medic, 

77. PETiMus. petimur Serv. patimur prim. Vatic. Guel£ 
Put. Gall. Serv. Seguer. et tres. patiar unus. patUur unus. pe- 
iitur duo, non, recte ab Heinsio probati, vid. supra 3, 3, 7. tieo 
enim Busl. Berol. Crev. et vett. edd. recusem unus Vatic. Vers. 
seq. miser ut tutius esse precor Busl. Leid. pr« 



III. 

Superiori annectit Serv. Inscrr. AA Baccfwm Francof. Be- 
rol. De festo. Bacdii componit carmina Naso Pirckh. Berol« Ad 
Bacchumy ut pro se Caesarem roget Ald. 

3. FESTA9UK — sERTis. Lactoque Comb. adoraUs Firckb. 
Reg. prim. et vett, edd. adomatis prim. Vatic. invertun$ Gall. 
olim glossa fuit: uivesUunt^ saoris Jao. tempora (fris Gotb. 
a pr« m.. 



TBISnVH UD. V. BL. UI. f85 

Et dicimt laades ad toa vina inaflu 
jiter qnos, memiiii, dum me mea fata sinebani, 5 

NoQ invisa tibi pars ego saepe fui; 
|nem nnnc sappositom stellis Cyhosoridos orsae 

luocta tenet crndis Sarmatis ora Cretis. 
Iuiqae prios mollem yacuamqne laboribus egi 

In studiis vitam Pieridumque choro, 10 

Nnnc procul a patria Geticis circnmsonor armis^ 

Molta prius pelago, multaqnepassus humo. 
mihi ea^usy siye hoc dedit ira deornm^ 

Nubila nascenti seu mihi Parca fuit : 
rn tamen e sacris hederae cultoribns nnnm ^ 

Nmnine debneras sustinnisse tno* 
An dominae fati qnidquid cecinere sorores, 

Omne sub arbitrio desinit esse dei? 
^se quoque aetherias meritis inyectus es arces^. 

Qno non exiguo facta labore via est. ^ 

^^ patria est habitata tibi, sed ad usqne nivosnm 

Sttymona venisti^ Marticolamqne Geten: 

20* Qaa. 

* 4. Tf A TiNA. ftfo sacra Palat prim. Leid. piim* et alios; 
*va fesia Jod. Mor* a pr. m. fua iussa unus. 

^6. 8AEFK Fui. magna M yett. edd. et fortasse Falat sec; 
«tRrckh. 

7« CTvosuiiiDos. cynocirtdo^ Gotb* m. pr. Erymanihidos 
^ui. a sec. m. Tett. edd. et libri paulo dimidio Dumero plures^ 
^ ignobiles. 

d. 9U19UE — Moiri.sM* Quaeque sec. Folit Quamqne 
^08. prtor Leid. prim. molK$ FalaU prim. Y^. 13. stva 
wec Goth. 

, 15. HEBERAK cuLToiiiBDs. oedts cull. Reg. d "pr. m. me 
^ cuU. Tett. edd. Guelf. a pr. m. et fortassis unus et altar^ 
'«fs. seq. riwere deb. Goth. m. pr. 

Id. iFSE 9U09UE — AiicEs. LMe es aetker, Busl. o/efihe^ 
^ •« tnerito wcHis iit areee prim» 'Vftic enectm sec. Polit. tnv. 
** WC6S Palat. prim. Goth. in ras. Pirckb. exc» Voss. Crev. et 
5"atuor cum vett. edd, ifi awras prin^. ed. od arees Mor. Jun. 
*^a. prim. ReL Guelf. a sec m. et quinque. 

20. ^uo. qaa Palat. sec. Serv. Bersm. Crev. decem aKi et 
Gli c^°* Vers. 22. martMkmque Goth. m. pr. Gfefem Put. 
He °^^« ReL octo et prim. ed. Cretom Goth. in ras. a s. m. 
'^S* Mor. Busl. Leid. pr« et quinque. Vers. 23* ga/ngem Godu 



S§6 P. OYmn NASONIS 

Persidaqae, et lafo q^atiantem flamiae Gangen, | 

Et quascunqae bibit discolar Indus aquas* I 

25 Scilicet hanc legem nentes fatalia Parcae 

Stamina bis genito bis ceciiiere tibi. ' 

Me quoque, si fas est exemplis ire deoruniy 

Ferrea sors yitae difficilisque premit. ^ 

Ilio nee levius cecidi, quem magna locutum 
50 Reppulit .a Tfaebis lupiter igue suo. 
Yt tamen audisti percussum iulmine vatemi 

Admonitu matris condoluisse potes. 
Et potes aspicieus circum tua sacra poetas: 

Nesoio quis nostri, dicere, cultor abest 
35 Fer,. bone Liber, opem: sic altera degravet alniQm 

Vitis, ^ incluso pleoa sit uva mero* 
Sic, tibi cum Baccbis Satyrorum gnava iuventus 

'24. decolor. 35. sic altam, 

24« DiscoLOR. Ita Palat. priin. Gotb. Francof. Polit sec. 
Gall. Mor. Busl. exc. Voss. Jud. Seguer. Rel. et septem. iecdh 
reliqui. Vers. seq. legm vekres fatal. Busl. Crev. 

25. STAMiNA. Carmlna Siroz. Leld. pnm. pro t. scr. eo- 
dem seosu, vid. Heins. Vers. 28. dissmilisque Gall. 

29. BE€ I.1BTIUS. non levius Palat. prim. Put. Mor. BeioL 
fiee melius vett. edd, et fortasse Fraocof. Paiat. sec. 

.80. iVKPFULiT. ApuW Goth. DepuUt Reg. Put. Mor. Bad. 
Jun. sex et prim. ed« ExpuUt Guelf. a sec. m. Goth. t. scc^ 
JBern. Rel. et duo. Et puUt Gall. Impulit Leid. prim. BeroL d 
dno. AppuUt^ Attulit singulL Ohrmt duor Vers. seq. auim 
ielectum fiuimne GalL 

32. ADMONiTU MATiiis. BemmlUt Leid. pr. .^lcbioiitli| 
Polit. uterque. Adni<miU9 nostrte vett. edd, ^ 

35. 8IG ALTERA DE6R. sic ci^to Falat. prim. otttfm Btd» 
smam prim. Vatic. Falat. sec. Gall. Pirckb. BeroL Rel. degraf)^ 
Guelf. Jun. Berol. sic.adsit» GronoTius tentabat. Ad 8cripturaiD| 
quam reduximus, coofer ColumelL de re rust. L 5, c. 5« pag. I32i 
.ed. i^ld.^ qua uti soleo : circa vemum dekide aequinoctiwn buiae (^ 
iee^ wto celerius ulmicm vfktiant^ pedem inier $e distantes sorM] 
hus deponendae. Loquitur de universa maritatione.. £um loctd^ 
obiter indicatum accepi a Jacobo Rovero; Heinsius, ut (mto, i^ 
venire non potuit. Ceterum iu Loc versu novum carmen indra 
io Gotb. Leid. prio). et Reland., qui quadragesimum quarma 
jmmerat. J 

37. «KATA iiTTKNT.us. Haec scriptura in Aldina secoodj 
fmm%m ^prodita^ iqo:i^ in Reg. GalL Bem. JSeguer. BeroL ReL 4 



TRISTIVM UB. ▼. EL. III. «87 

Assitj et attoDtto non taceare 8ono: 
Nsa bipenniferi sic sint male pressa Lycnr^^ 

Impia nec poena Pentheos umbra vacet M 

Slic micet aeternuni, vicinaque sidera vincat 

Coniagis in coelo Cressa corona tuae. 
hiQ adei9, et casus reieyes, pulclierrime^ nostros 

Unam de numero me memor dsse tuo. 
Soot dis inter se commercia; flectere tenta 45 

Caesareum numen numine^ Bacclie, tuo. 
Fos quoque, consortes studii^ pia turba, poetae, 

Haec eadem sumpto quisque rogate mero^ 
Hitqae aliqnis vestrum Nasonis nomine dicto 

Deponat lacrimis pocula mista suis: M 

Mmonitusque mei cum circumspexerit omnes^ 

Dicat: ubi est nostri pars modo Naso. chori? 
Id qaoqne, si vestrum m.erui eandore favorem, 

53. Idque ita. 

irtroque Polit. inventa est. mva Serv. gram Guelf. gapa Se» 

E* heta iuv, Falat. prim. Bersm. et.septem, Francof. t. scr. 
unus. tecta Jun. gnata Gotb. v. scr. gnara exc. Voss. et 
3uo. graia Palat. sec. Leid. prim. et tres cum vett. edd. Goth* 
f-.scr. ignara Gotb. Graiar ut Pirckh. et duo. ignava Fran- 
fof. «t alius. prona Busl. et duo^ sacra duo. Sat^orum voU^ 
mmUir Schraderus. Vers. seq. Astat Goth. 

39. MALE PREssA. v mate tecta Bern. Pirckh. Vers. seq* 
Mra coret Goth. Guelf. Palat. sec. Francof. Pirckh. BeroL Reg» 
^ Seguer. a prim. m. undecim aliu tmhra carens Serv. 

42. CREssA. Ita Hugenianus; reliqui omnes: clara. * 

44. ME MEMOR ESSE. fac tuemor Jqn. Berol. me ntemo- 
^e Gall. me mmerare Rel. sis memor esse Goth. vett. edjcl. 
w precor floril. Berol. Vers. seq. fiectere contra Palat sec. 

46. NUMEN. nttmertm Palat. prim. prim. ed. nomen B«rn. 
fwmw munere Goth. Vers. 47. rubrica est in GuelL et Berol.» 
f^ noTum carmen inscrilnt: Ad poetaa^ 

50. BEFONAT. Apponat Palat. prim. Goth. Jun. Moret. 
^elfr Bern. Rel. Berol. octo et vett. edd. Opponat Reg. Put. 
>all. Serv. Busi. Palat. sec. Leid. prino. et duodecim cum prim. 
«. Componat exc. Voss. Epotet Heinsius couiiciebat. lacr, «o- 
r^a t}tna Seguer. a pr. m. pocula sumpta idem a sec. m. et 
pid. pr. Vers. seq. Admonituque Palat. prim. 

63. ii> ^uoQUK. Sic Palat. jprim. Put. Francof, (qui itas 
»quo<|ti« ita erii ut veetr.) Bern. Gali. Jun. Pirckh. Rel. decexn 
«I Gotti. ▼. scr. et prim. ed. Idqtte erit Goth. Seguer. Atqu$ 
* Mor. Reliqui : Idqtie iia^ quae obtestandi formuU tt supra et ^ 



£88 P.OVIDn^ASONIS 

NoIIaqne iudicio litera laesa meo est: 
55 Si veterum digoe veneror cum scripta virorum^ 
Proxima nou iilis esse minora reor. 
Sic igitur dextro faciatis Apoliine carmen: 
Quod licet, inter vos nomea habete meum. 



hi 



IV. 



^itore ab Euxino Nasonis epistola veni, 

Lassaque facta mari, lassaque facta via« 
Qui mihi flens dixit: tu, cui licet, aspice Romam; 

Hei quanto melior sors tua sorte mea estl 
5 Fleps quoque me scripsit: nec qua signabary adoses 

Ante, sed ad madidas gemma relata genas. 
Tristitiae caussam si quis cognoscere quaerit^ 

Ostendi solem postulat ilie sibi; 
Nec frondem in silvis, nec aperto mollia prato 

, , 4. deesi est. 

{^fra legitor. Immo Ha Heiosius volebat. slo vesPrum Gotlt 
v. scr. 

55. TEKKROR CUM 6CRIPTA. vereoT cod. Bersm. Bi 
Leid. pr. v. scr. et quaedam edd, conscripta Palat. prim. Gol 
Guelf. Reg. Serv. Jun. Leid. pr. Pirckh. uDdecim alii, prim. 
trett. edd. 'Yers. 67« haibere Goth. in text. et plunmi 
tett. edd. 



IV. 

Inscrr. AA amlcum Francof. Berol. lAUera pro iommo 
ma/num poscit (exorat) amlcum Pirckh. Berol. LoqiiUur 
autoris incommoda Ald. 

4. HEi 9UANT0 — MEA ^gT. quantum Goth. Bem. 
melior quanto Putean. est Gall. duo alii et fortasse Bero. omitl 
bant. Vers. 7. Trist. carmen Goth. a pr. m. 

8. posTULAT iLLE siBi. posPukt Hamburg. Pirckh. 
ipse Palat. prim. Goth. Gall. Busl. et septem. 

9. FRONDEM iN siLTis. frondem silvis Senr. et 
frondes silvis Bern. Jun. alius et vett. edd. aperto gramina 
MolUa Goth. Put. et vett. edd. Yers. seq. orevit Goth. < 
Francof. pro r. scr. credat Yoss. sumif Seguer. aquam Gikh. 
decem scripti. 



TRISTITM UB. V. EL. IV. £g]| 

Gramina, neo pleno flomine cernit aqoas: lo 

aid Priamus doleat, mirabitury Hectore rapto^ 

Qoidve Pliiloctetes ictus ab angne gemat. 
Di facerent utinam, talis status esset in iUo, 

Ne mibi tristitiae caussa dolenda foret. 
Fert taraen^ ut debet, casus patienter amaros^ iS 

More nec indomiti frena recusat equi. 
Nec fore perpetuam sperat sibi numinis iram, 

CoDscius in culpa non scelus esse sua. > 

Saepe refert, sit qoanta dei clementia; cuiq^ 

Se ^qiiioqi^ in exemplis annumerare solet: : 2(^ 

Wam quod .qpes teneat patri^^quod nomina dvis, 

Denique .^uod vivat, munos hab^re deL 
h tamen, o si quid credis mifaj, carius iUe; ^ * 

Oflmi)m9 iii toto pectore semper luyi>et^ !- f 

• ' ' ' { i 

14. Ut Don. 23. carion 

r"' , . . . !'.::;I ' 

IL ^vm TKJjLmv» — - mjLTTo. ioleai Pr2aimi«'BaBK L^cl. 
^ capto Leid. priin. iracto Gotb« et Reg. pro v. scr. Mor. 

ttres. 

, 13. 14. DI FACEREKT — CATTSSA, DOLENDA FORET. Di, 

P^t BasU Ne^siU Gotb. t. scr. tres Heinsii. n> «iU exc. 
fow. Francof. et tres; Reg. pro v. scr. tlt nyhi Put. quinque 
^ et prim, ed. Nll ut Comb. Ut cui unus. Nec non Leid. 
^ni. Ne non Seguer. Reliqui omnes scripti et impressi pr^eter 
Nem Palat. prim. Reg. Gall. Berol. Gotb. a s. m. et duds alios, 
juorum scripturam recepjmus: Ut non^ In reliquis praeter qdod 
itroz.: causa gtf&renda, r alat. sec: dolendo fotety Pirckb.: dolendd 
J*i, omnes Hbri: dolenda» Velus hoc mendura fortasse est et, 
•^utean. sequaris, tollendum coniectura : docenda. Adeo enim fa- 
^ ea est, ut Burmannus parum iaudis ex illa sibi speraverit, 
^opdoMrum etiam codicara sci^taras sibi arrogaret, nugasque' 
b 8D0 adderet ^ 

21. NAM 9U0D. lam quoi prim. Vatic uterque Polit. Serr. 
^L Pirckb. Crev. et quatuor alii* pafrias teneat Gotb. Pat. 
W. Lad. prim. . 

23. XE TAMEN — CARius ILX.E. Ita Falat. prim. Gotb. a 
^« m. sub ras. Guelf. et plurimi. Tw Gall. Seguer. credos Be-. 
«• «ariof prim. Vatic. uterque Polit. Serr. Leid. prim. Bern. 
^ alii et Tett. edd. illi Serv. Leid. prim. Bern. et ed. Me- 
Wae. Hos emendatissimos libros credebat Loersius , Mus. Rben» 
i P« 240. iUo Reg. Ulis idem pro v. scr. Gall. Seguet*. cc^rior 
f^Busl. Beinsiana scriptura implicata est; care hcbere rectissime 
^tnv. Vei». «eq. m tnto Serv. 

19 



/^. 



£90 P. OVlDil NASONIS 

fi* Teque Menoetiaden, te, qtii comifatus Orfesten, 
Te vocat Aegiden Euryaluinque auum; 
Nec patriara magis ille siiam desiderat et quae 

Plurima cum patria sentit abesse sibi, 
Quam vultus oculosque tii6s, o dulcior illo 
j* Melle, quod in cerisAttica ponit apis. 
Saepe etiam moerens tempus reminiscitur illud^ 

Quod non praeventuni morte fuisse dolet; 
Cumque aM Aigerent subitae contagia cladis^ 
Nec Vellent ictae limen adire domus, 
^Te sibi cum pstucis meminit mansisse fidelem; 
€5i paucos aliquis tresve duosve yocstt. 
Quamvis attonitlas, sehsit tamen orania, Bie6 te ^ 

Se mimis iidvei*ii(^ inddluisse suis. 
Verba solet vultumque ttium gemitusqucl rrfaJW,-^ 
40 Et te flente suos demaduisse sinus ; 

Quam sibi praestiteris^ qua cohsolatus amicnin 
.' jSis^ o]^^ sotandus cum simul ipse foresu > . r 

25. comitavit. 28. saa, 40. Immaduisse. 

"25. comi.tAtfs. conwfolMr Giielf. Leid. prioi. tovtSSmik 
fragm. Vatic, ReL to^n^xX Bqsl. meneacicEerri Goth;. 

28, BENTiT AB. t8iBi. seji^it Gotli. flbes«0 iua Giielf. 
ras« Put. Busl. Pirckli. Jun. Leid. prim. Berol. sob ras. Seg 
Il^i.. Crev. Reg. pro T.scr. et quinque alii. Vers. 29. diflc* 
{uc Goth. a m. pr. Vers. 33.' conXagixa pestis Jud. 

36. rop^T^ le^al Goth.. a pr., m. vocel Seguer. 
Leid. pr; mXvL% Rel. 

37. gSNUT. sentil prim. yatic^ pnci« FoUt» Reg. GaU. 
JqBj. Ldd. pr. Francof^ CreT. et septem ignoti cum prim. 
Vers. seq. in^mxmse Busl. 

39. yuLTiTM^uE TuuM GfeMiTtrs^UE. «Helliistyfi^ Imo» Gotli 
Leid. prim: et qnatuor. 2km%\imKi\m fmm ^ilUmffUe - prim. Palal 
Fraijcof. Gall. Jun. Bern. (sed: suuni) Rel. Berol. gemifum/M 
l&OJT vutiusque Busl. In ^utraque h^c ser^tura suavis est gradatki 
€t metuo, ut omnia enotata fueriqt. ' - .i 

40. DKMADUIS8E. diyjjfldMisse Pirckb. cinadtttsse prim.VatR 
prim« Polit. Gu^lf. Palat. sec. Moret. et quatuor. imDia<lteiss 
Qi^n. Jun. Rel. et sex. iuos imm. Rel. sinus — - swo^ PiiM 
prlm. Vers. seq. Qnid siU Put. Firckh, Qnod sthi Citer. m 
qitid praeaU Seguer. {faa tu soJ, Gotb. Vers. 42.. Bis ope P«« 
kit. prim. * ' •. • * 



TOISTmi LIB. V. EL. IV. V* S9i 

nro qoibas affirniat fore se memoreinque piainq!ie> 

Sive diem videat, sive tegatur bumo, 
|fer c^ut ipse suum solitus iurare tuumque, 4) 

Quod scio uon illi vilius esse suo. 
^lena tot acf tantis refevetur gratia factis} ^ 

Nec sinet ille tuos litus arare boves. 
Tac modo, constanter profugum tueare: quod iUe^ 

Qoi bene te novit, non rogat; ipsa rogo. 50 



(ADnuns assuetum dominae natalis honorem 
Exigit: ite manus ad pia sacra meae. 

Sicqaondam festum Laertius egerat herofiT 
Forsan ji& extremo coniugis orbe diem. 

1 47# referalurb 5. egerit. 

, 43. pitjM^iTE. iuumque Bern. Medoo. Vers. seq. Ugetur 
^* pr. Vers. 45. iuum — suumque pnm. Palat. pnm« Vati& 
P^oatuor. 

; ^ 47. PLEkA — PACTxs. ei tantle Jta, e{ Tett. edd. a tanU$ 
jSd. prim. rMetur Goth. referatur prim. Vatic Falat. «ec. 
py. DQsl. Rel. Eerol. quinque et edd. Rubeap. et Novar. grat, 
m Crev. ct alius. gestis alius. 

i 48. NEG — Tuoii. Non Gall. priib. et quaedam edd. sinlt 
klf. Pfilat. sec Fianeof. suos Leid. pr. KeL emit iUe suas 
Ns* Gall. Serv. Jun« et quatnor, Vers. 49. tueans amici{m 
«4 iD. pr. Wers, 60. norat Mor^ et 4uo. ipse Seguer^ BeroU 



I , ■ • 

i /. ' .:■ "■ 

u Inscrr. Apostrophe ni itafalem uxoris Francof, NataUs uxoh 
^eroL Oikdius dominae natalem gaudet adesse PirckL. Berol* 
*Wra* natalem ^xoris Ald. 

\ ,2* MEAE^ pioe Serr. In seqnenti versu Heinsianam con 
l^oiiem loco movimns quamvis elegantem, sed ut Ubris nullii 
F^> ita miBime necessariam. Infr« 8, 13: 
|- qui' quondam missrls alimmta negjMaity 
12,30: flliy qui fnefm* 

19* 



292 P* OVIDIl NASONIS ; 

5 Lingua favens assit nostrorum oblita maloniiii: 
Quae, puto, dedidicit iam bona verba loquL 
jQuaeque semel toto vestis mihi sumitur anno^ 

Sumatur fatis discolor alba meis. 
Araque granlineo viridis de cespite fiat; 
id Et velet tepidos nexa corona focos. 

Dar mibi tura, puer, pingues facientia flammas, 
( Quodque pio fusum stridat in igne merum. 
Optime NataUs, quamvis procul absumus, o^to^ 
Candidus huc venias^ dissimilisque meo. 
^^ ^i quod et instabat dominae miserabile vulniis^ 
Sit perfuncta meis temptis in omne malis. 
Quaeque gravi nuper plus quam quassata procella 

Quod supereslt, tutuni per mare navis eat. 
Hla domo nataque sua patriaque fruatur: 

5. loDgorum. 15« Sique quod inst. 

f 

Art. am. 3, 659: Questus eram, frtemtnt, tnehfendos me «odAt} 
Fast 6^ 13: — i^on quas praeceptor arandi 

Viderat, Ascraeas ciwt seqmretur aves; 
Met* 15| 101: Nec sua credulitas piscem suspenderat hamo* 

6. NOSTRORUM OBLiTA MALORUM. longorum ohk BittSI 
ohl. lahorvm Tett. edd. praeter Bonon. et Ald. codd. Jun. et foi 
taste Palatt. et Pirckli. Ver». seq. .Vi puto quae dtdic.. Jan. 

8. DiscoLOR. decolor Put. Palat. sec. Leid; pr.- sex affii 

Tett. edd. nostrae. Vers. 10. vera corona BusK Bern.* Ve»» fl 

. fadent. fumos Leid. prim. pro y. scr. et duo* pascsniia flaumfli 

Francius. Yers. 13. assumus Gotb. Vers. 14. fnei Mor. 

15. si -^ iNSTABAT. Non Tideo , quid in hac plorinMim 
codd. scriptura culpari po^sit, Sit quod et Faldt: prini. FrMN 
Serr» et duo. Sic quod et instahit Leid. prim, Sitque (juodG^ 
Keg. Fut. Gall. Mor. Jun. Firckh. Guelf. a sec. m. Bem. Se 
Berol. octo scripti, ed. Bonon. Sicque qtiod BusL Seguer. Goii 
sub rasura aut ^ Si xfuodque^ aut receptam a nobis scripturam I 
buisse yidebatur. Si quid et Tett. edd. octo. instahit Mor. Ji 
Leid. Reg. pro v. scr. miserahUe iempu» Tutean. ^gner. 
lilQr. pro T. scr. 

16. FERFUNCTA. defunctu Gotb. Reg. Put Gall. 
Leid. prim. Bern. Berol. ReL duodecim et ed. Bonoo. m* 
per in o, Seguer. Vers. seq. es$ abticit Grotb. 

18. KAYis. puppts prim. Palat. et unos Vatie. Yecs» 
domoque Palat* prim. patriaque sua nataque Busl^* Mor. Lcid» jpj 
sua piro meqiie ReL patria fruatur GmM. 




TBJSTITII m. V. EL V. 



S93 



ErepU htec vad mt aa&r esse ndhi. ao 

l^uatenus et non est in cara coniuge felix, 

Pars ,viiae tristi caetera nube vacet, 
ViYBtj ametqne vinmi, quoniam sic cogitur, absens, 

Cansnmatque annosy sed diutnrna, suos; 
Adiicerem, et nostros: sed ne contagia fati 2S 

Gorrumpant, timeo, quos agit ipsa^ mei. 

il homini certum eisrt: fieri quis posse putarei^ ^ 

Vt £icerem in mediis haec ego sacra Getis? 
^ke, nt aura tamen fumos e ture coortos 

In partes Itidas et loea dextra fersLt ' 30 

Sensos inest igitur nebulis, quas exigit ignis: 
f^C«nsilium fugiunt caetera paene meum. 



Nil 



24. CoDsummetqiie. 



• j 



20, KRXPTA HAKc. Ereptom haee LeiU prim. Erej^m^ 
J«c Rel. Erepia hano Guelf. a see. m, Er^ia hao Palat. sec. 
Mor. Erepia hoc ed, Bonon. Erepiam hane Bern. et tres. JBre- 
1*funqw mi Goth. et duo. atnt BaOs Senr. \m. «cq. Qu(^ 
"W Uec Palat. prim. ^ • 

24, CONSUMAT^UE. Conswnetque Serv. Hiac Heins. eden- 
*nn putavit: CotMtfmme^fua, cum volgatam olim ad. Fast. 3, 166* 
»egie illustrasset. «ic dttitoma Goth. Bern. Gall. annw «k 
* owore titco Mor. pro v. scr. 

25. ADiicERKM, KT KosTROg. Addem Got^. ^iicarfim no^ 
^ Serv. Busl. Ldd. prim. Rel. C»ev. et tres. conlaflf. twte Goth. 
^pr. Vers. seq. Corrtfmpeitl Goth. quoa agai Richel. agia 
^er. %Ua Gotb. Gall. Moret. Busl. et prim. ed. Vcrs. 27.- 
*«* fcortititttm Busl. est Gall. et duo delebant. Vers. 28, •» 
«^nngebaut Gall. Pircyi. et Rel. haeo quoqus Put. GaU. -. 

29. ▲spics- — ITC. Insptcfl duo libri. ara iamen prim* 
^Mt Stroz. Pirckh. aura Pumene in Ald. priraa extat. awra tet?iJ 
^« &eland. fumoso ihure Leid. prim. cobortos Goth. pr. m. 
g^« cofcertos Berol. cohortes prim. Vatic. Palat. sec. cr^otos 
*«ni. et alius. . coruscos Leid. pnm. et tres. coactos tres. Vers. 
•^» loca tussa Gall. Moret. et tres. sacra duo. 

,31. SEN81W — ETC. adesi Bem. tncs* aUquid Gottorp» 
Vw ert^i* Bern. ejrertf alius. e^eril Francius volebat. 

32. coKviuuM — MBUM. pcwe tttum Guelf. Putean. Se- 
Per. exc. Voss. quatuor alii et Reg. cum Rel. pro v. scr. Locus 
•P«rte cotruptusi Quod Heinsius in notis impressis coniiciebat: 
*J«m, in sehedis vero de icanvof^avtiia scholiasten Statianum ad 
u ^' ^^*5 ^^> ^^^ conferri iubebat, divinatione opus e»t| 
W sibi vokerit. Tentabamus olim: 

ExsiUum fugiuni caeisra nempe ttietfm; 



jlff4 P- ovmn NAS(»«s 

Consilio, coinmune «acrum cam fiat ia 
Fratribus, alierQa qui periere mauu, 
95 Ipsa sibi discors, iauquam maudebir ab iUISi 
Sciladitur iu partes alra faviUa duas. * 
Iloc, memiui, quoudam fieri uon posse ioqndbary 

Et me Battiades iudice falsus erat 
Omnia nunc credo, cum tu non stultus ab arcto 
^ Terga vapor dederis, Ausoniamque petas. 
Haec igitur iux es^ quae si non orta fuiss^ . 
NuUa fuit misero festa videnda mihi^ ■• 
< Edidit haec mores ilHs heroisiu aeqaoi^ 

scilic^t ut librarii in prixna suDiliani €t TiciDariim. vocum syOaba 
eodem modo erraverint, quo raox in ultima deceptos vides; nt 
tXMiliim sit locu8 exilil^ uti Pont. 1, 2, 106; ut ad caeUm neiite 
•uppleatur: praeter nic, uti similiter fit Pont. 3, 4, 53. Niliil ta- 
meB.iiaec ^unt ad eximiam et prope invideodam personati Q^ffi 
Ciirilis coniecturam propositam in Observ. misc. nov. t. I* p« 437l 

CJotts^io fugimt aetbera Pont^ tuum, 
iibi etiam. aethms pro a^e usum iUustrat, de quo vid. Serr* bA 
Aen. 1, 81^. 2, 113. 7, 65. 

33* coNsiLio. CohsiUum unus Ciofani,, Rottendorp. Juik 
Guelf. Seguer. Berol. prima et vett. nostrae excepta Aldina eit 
jM Busl. fft aura pnm, V«tic. Vers. 35. Discolar ipsa M 
ianquam unus Vatic, Domitius Calderinus ad Ibidls Ters. 35« boe 
cKstichoii adhibet: 

Scinditiir in partes genunoque cacumine swrgitj ' 

Sd/nditur in partes atra favilla duas. 
Vers. 36. favUla suas Goth. 

37. Hoc — ETc. Haec Goth. (fortasse a nh scc.) Senr. 
Bern« ^ondom memini Richel. fieri et 4io»-Reg. Put. Gall. ?*• 
ht. sec. Leid. pr. Seguer. fieri haee non prim. ed. posse |Nita«» 
Gotli. posse uegavi Serv. Vers. seq. h<$ttiadas Guelf. 
' ^ "39. CREDo. credam exc. Voss. Rel. cum fu non 
alitts Vos^ii codex, unde Heinsius: consuUuSy Tel, compuleus. il 
aUo Goth. Pirckh. Berol. et vett. edd. nostrae. ah Istro RicheL 

41. HAEC leiTUR. Haec ergo Guelf. Goth. Palat, sec. Reg. 
Gall. Mor. Jun. septem alii et prim. ed. 

42. viDENDA MiHi. tiiifit, fuit transponit Goth. vtdenH 
dies Palat. prim. Jun. et quatgor. J 

43. HERoisjN. Hanc emendationem a docto viro acceperat 
GroD^oTius, Obss, 3, ^. Claudius Salmasius is erat. Atque; M 
brotdtf unus codex. Scaliger: herodihus voluerat^ quomodp col 
Moreti habet. Flurimi libri cum Tett. edd. octo:. heroihus» ftori* 
ribiis G^th. heroidihus Reg. Qall. Serp. OQtp et .^. Bonon. er- 



55 



•«aSTiVJIIJB; V/liL. V. ; 205 

Qaeis etmt EHibn Icarmsqtie poten 
Nata pudfcitia etstn tnores, probitasrque, fidesqiie: 1 45 

At noo rant ista gaodia nata die. * 
fied lahpr et cmrae, fortoiBmcie moribus impar^ 

lustaqne de vida6* t>aene .qu6rda taro« o 

Sdlicc^ advBTsis probitas exercita r^bus* 

Trifiti mat^am teApore Imdis Itabet ^ 

Si iiiliil'>kifesti donis Tidisdet Ylixes; 

Pendope fdix, sed skie laude foret-. 
Victor Echionias si yjr penetrasset in arces, 

Forsitto Evadnen vix sua nosset humus. 
Com Pelia genitae tot sint, cur nobilis nna est? 

M. Fdia tot sint ^oitae. ' . ^ , 

toriiwt Setf. BiteL et tret. lieroihus aptOB Berol. '. doies ifRM k«f. 
^as suadqbat Scbraderus. 

44, xKTiokJ PorRfiaDi ante Scangeruiii Iiaec ^uit-oonieclura, 
tote Gronovio., Pkirimi Hbri cum TCtt. edd.: Eunytlon. ,^«"*|^ 
P«df. Polit. sec., enonante Kronovio, Bern. Berol. SuiWofi Pat 
lat. prim. Q. fuii ^EuUcion Gotb. Eutychion Palat. aefc. Bersm. 
bmon Pirckh. EtaUdon Crer. Eucation Polit. pnm. ^ Euriddu 
W. Eritton unus. Euehion Seguer. potion unn$ H^insii. 
k 45. MoiiKS. moris prim. Vatic. prim. polit. Cruelf. Paiat. 
«c. Jan. Reg. Busl. Francof. et quinque. inoreni laeid. pnitf. 
*ore exc. Voss^ . wonwn^eadem cum Reg. prp t. scr. Serv. et 
qoinqae. nohis Crev. secim Gall. ei Rel., quod.in editift iiesci© 
qoibus, n^ue enim nostris ad Aldinara usque secundam, ^*^^^?*)'™ 
probabant Rovenis, Bersmannus, B*aber'; ac si modo certa nde 
traditom esset, posset sane^ut ipsum .probari, aut coniecturis loT- 
W8 esse: sensus^ serum. Nunc, ut res est, vulgatam non mutave- 
^ correctione Gruteri: oris, Heinpve: et Tionor. Cfr. Senecf. 
Agam. Il2i Periere mores, itis, deciw, pietas^ fides ^tc. 

46. AT KON — FiDE. Scd noH Palat. prim. Gall. At sum 
^iflaGoth. gaudia nota fide Leid. prim. Seguer. nata pw 
Buelf. pro v. spr. a pr. m. Palat. sec. Reg. Putean. Mor. Cre«. 
»eptem alii, prima et vett. edd. 

50. TKigTi — HABET. Tristis Pajatin. prim. Materiam 
'"««iVinc. Bellov, sp. bist. 7, ll9. 'laudlshaies unus Italkus, 
^batas Heinsio. Vers. seq« infostum. Bern. Vers.'52. fellSt 
^ «ine laude Guelf. ^ 

53. scHioKiAS — ARCES^ Echiontdas Bern. «I «fx P^Iat. 
gwn. transisset prim. Va^ic. Hafnicnsis^. remeasset Rel. ad arces 
■oret. Busl. m urhes Leid. prim. Vers. seq. Euddnem Reg. 
^^agnen Palat. prim. Mor. Jun. Leid. pr» Berol. euenteen Gotl|. 
Ewtiifi^ Quelf. Bem. Euganen Pirckh., sua posset Qotb. . 

55. cuM — siNT. genltae Peliae Busl.. Felioe Reg. Pttl. 



19« P« OVIDU NASOIOS 

Nempe fnit misero mipta qaodi umi vito. i 

" EfBce, nt Iliacas tangat prior alter arenas: 
Laodamia* nihil, ear retentar^ erit. 
Et tua, quod malies, (lietas i^ota maneret^ 
^ Implerent yeuti si mea veia suL 1 

Di tamen et Caesar dis accessure, sed olipi^ 

Aequ9rint Pylios cum tua fata dies; 
Non milii, qui poenam fatemr meruisset sed SDir 
Parcite^ quae nulio digna dolore dolet < ; ' 



T 



VL 



a qaoqae, tiostranim qaondam fidacia reram^ 
Qdi mibi >confagiam, qqi mihi portos eras; ^ 

56. Nopta <— neinpe* 69« maUem* 60, ImpIeMnC 

Gall. JuD. vigioti Heidsii, nostri Goth. Guelf. Berol. Crer. prima et 
Tett. edd. excepta Aldina. Pelide npitae Moret. Seguer..^ mim 
,Peliae Leid. prim. iot sint genitae Serr. et quincjue Heinsit, lan- 

fiidiore oratioiie. Pro reliquis: cur co^nito iiooi» Reg. Putfeaa. 
usl. JuD. Leid. pr. duode?igiDti Heinsii, Goth. Bern. Seguer. fidL 
prima et yett. edd, excepta tamen Bononiensi. cur ognM^ 
jQallicus. 

56. NSMJPK — KUFTA. Nufta — nempe solus BusL 

57. piiioii. prina Gotb. Jun. Pirckh. quatuor alii vro! 
olim Heinsio. Vers. seq. Laudomia Guelf. refetatur fcaSd GA 
Busl. Rel. et sex. 

59. QuoD — MAKtRii*. ffttocl n6Ue$ Mor. pro r. scr, 
^cl maRm prim. Polit. prim. Medic. exc. Voss. Quid^uid Mo 
scripturae boni inest, Yulgata habet, sed quiddam etiam ar^**-*^ 
ipse aenosces: nobis a Ubris stetisse abunde sufficit. t^nola 
Fut. Busl. Jun. Bersm. et vett. edd. 

60. iMPLXRKirT. implenint Reg. Imple^senl Mor. 
Vers. 61. tumen o Caes. Goth. Vers. 62. PgUo9 irf aiia 
cd. Bonon. Vers. ult. Pardte sei nulh Palat. prim. dignm Mh 
lors dolet Busl. exc. Voss. nuUo dmna Gotfa« dolore fuiM idH 
^ro T. scr. 

VI. , 

Inscrr. Ai amtcum Francof. Berol.. Conqueriiur Na»o ^ 
niam fit pondus amico Fkckh. BeroL Eogat amlctmi ^uendom) M 
discsdat ab officio Ald. 

j 2. .O01 MiHi coMvuGinM. Qui modo Rel. Berol. toiiittni 
Wtfr. f^^j^itim Goth. m. pr. 



TBISTITM UB. V. EL. TL 9ff 

ra qiMiqiie rascepli otiram dimiitis amicii ' 

Offiqiiqoe piam tMH cito poiiis oiiqs? i: 

Sarcina sam^ &teor; qoam si ta tempore duro ; » 

pepositonui eras, non sabeanda fait 
Elactibas in mediis navem, Palinare, relinqais? 

Ne fage; neYO taa sit mimNr arte fides. 
Komqaid AdiHIeos inter fera proeliafidi . l (:: 

Desermt levitas Antomedontis eqnos? 10 

dBem B&nA exeeint, nmi|piam Po^i^ns aegro 

Promissam medicae non tnlit artis opem. 
Tarpios eiicitur, quam non admittitar hospes. 

Qoae patoit, dextrae firma sit ara meae* 1 1 

Nil, mA me solum primo tatatas es; at nnnc ; 15 

Me pariter serva iadiciomqae tuam. 
Bi modo non aliqoa est in me nova culpa) taamqpi^ 

Mntamnt subito crimina nostra fidem. 

3. Tu modo 8. caussam. 11. nomquid* t, 

3. xu — cuiiAM. Nunc quoque Goth, Reg, P»ckh. !>• 
«wio codex Voss. et Gottorp. wscepti causam Comb. Burmannua 

rfDum de Puteaneo mendacium dicit, deinde octo codices a versu 
tuc adbibet, tum scripturam codicis non optimi , incertum, pro- 
l>avetitne cupidius, an explicuerit absurdius; non memini C. ^nam 
Hjginani causidicum dici; postremo se praefuUsse dicit, curo^emsu 
fediciDm in sclifedis perscriptum secutus sit. Vers. seq, Officium-^ . 
fl«e Busl. pU Bud. Gall. Leid. prim. opua Put. Moret. ed. 
BoDozaensis. . ' ' 

- 6. ' 9VAM — nuRo. quatn 91 nunc Palat, prim. Crev. qtiam 
inuHJio Gotb* Reg, Mor. Francof. quinque alii et prim. ed.Hemsii, 
i«» «011 fempore ftostro prim. Polit. Palat. sec. Guelf. sub «^«""I? 
uift me fallit coniectura , et tres alii. ei nunc «enipof e noewo 
B«nm. et tres. ei non tempore nullo Putean. Seguer. « neo 
<«»»pore tnullo unus. «i «unc «eiMpore In iefo Busl. Postremo, si 
A«g. V. scr. Jun. Leid. pr. et tredecim Heinsii ignotos, nOstros 
M* Crev. et vett. edd. detraxeris, quos libros secuti somus m re- 
«epta scriptura, tum Gall. et duos, qui in ilia : tempore longo na- 
J>ebant, qui restant codices : ai iu tempore nosUro. Yers. seq. eud- 
wndo fore* exc. Vpss. 

10. LXTiTJks. pielos exc Voss. 

H. xxcEFiT, HUN^tTAM. accepU Bersffl. Palat. «ec. Busl* 

i««m(|ttid Comb. non inconcinne, et accedente fortasse uno Tel ^- 

te'o. Sed apte etiam per v,ulgatam oratio Tariegatur. Vew. l*- 

^.ptAitur Guelf. poniil ^erol. et vett. edd. Vers. 15. «1« 

printum.eolttin GoUi. primo eoetcftus ee VnU ^^ 



«88 P. OVIDn^ASONIS 

Nellaqne judicio Iltera laesa meo est: 
55 Si veterum digoe yeneror eum scrlpta virorum, 
Proxima nou iilis esse minora reor. 
Sic igitur dextro faciatis Apolliue earmen: 
Quod licet, inter vos nomeu habete meom. 



IV- . 

JLiitore ab Euxino Nasonis epistola veni, 

Lassaque facta mari, lassaque facta via. 
Qui milii flens dixit: tu^ cui Iicety aspice Romam; 

Hei quanto melior sors tua sorte mea estl 
6 Fleps quoque me scripsit: nec qua signabar^ adosea 

Ante, sed ad madidas gemma relata genas. 
Tristitiae caussam si quis cognoscere quaeri^ 

Ostendi solem postulat ille sibi; 
Nec frondem in silvis, nec aperto moUia prato 

, , 4. dmt est. 

{pfra legitur. Imnio iia Heiosius volebat. slo vestrim GoA 
v. scr. 

55. TENEROR ctTM SCRI7TA. vereoT cod. Bersm. Bi 
Leid. pr. v. scr. et quaedam edd« conscripta Palat. prim. Goi 
Guelf. Reg. Serv. Jon. Leid. pr. Pirckb. undecim alii, prim. 
tett. edd. Yers. 57. hahere Gotb. in text. et plurimi 
tett. edd. 



IV. 

Inscrr. Ai amicum Francof. Bei^ol. lAttera pro dommo 
tmztttmi posdt (^exorat) amicum Pirckb. Berol. Loqmtwr 
autoris mcommoda Ald. 

4. HEi 9VANT0 — MEA ^ST. ([uantum Goth. Bem. Mol 
meUor quanto Putean. est GalL duo alii et fortasse Berii. omittt 
hanU Vers. 7. Trist, carmen Gotb. a pr. m. 

8. POSTULAT iLLE 8IBI. postulet Hamburg. Pirckh. Cr^ 
ipse Palat. prim. Gotb. Gall. Busl. et septem. 

9. FRONDEM iK 8ILYIS. frondem siMs Serr. et SegMM 
frondes silvis fiern. Jun. alius et vett. edd. aperto gramina catnf 
MoUia Gotb. Put. et vett. edd. Vers. seq. oremt Gotb. quaed 
Francof. pro T. scr. crcda^ Voss* sumil Segu^, aquam Groth. I 
decem scripti. 



TRISnVM UB. V. EL. IV. gg^ 

Gramioa, neo pleno flomiiie cernit aqaas: 10 

M Priamus doleat, mirabitnry Hectore rapto, 

Quidve Philoctetes ictus ab angue gemat 
Di facerent utinam, talis status esset in illo^ 

Ne mihi tristitiae caussa dolenda foret. 
fert tamen, ut debet, casus patienter amarofi^ U 

Mpre nec indomiti frena recusat equi. 
^ec fore pcfrpetuam sperat sibi numinis iram^ 

Codscius in culpa non scelus esse sua. ) 

Saepe refert, sit qnanta dei clementiaf cuiq^ 

Se 4]iiKH}ae in exem^is annumerare^ solet: ; 29^ 

!7am quod .qpes teneat patrip^^ quod nomina dviSy 
^Denique ,%iiod vivat, munus hab^re deL 
h tamen, o si quid credis mihf, carius iUa; - 

Omi^lHi^ in toto pectore semper babot, > f 



. 14. Ut noii. 23. carior« 



ii 



. n. ^va^ mkmvn — - &jm'o. iohai PriamiBBBMh Leid. 
^ capto Leid. prim. tracto Gotb« et Reg. pro v. scr. Mor. 

. ^ 13. 14. DI FACERENT — CATTSSA, DOLENDJL 70RET. Di 

^* BusU Nesibi Gotb. t. scr. tres Heinsii. Ut^ siUexc. 
^ Francof. et tres ; Reg. pro v. scr. Ut nffihi Put. quinque 
F et prim, ed. Nil ut Comb. Ut cui unus. JVec tion Leid. 
QO. Ne non Seguer. ReUqui omoes scripti ct impressi pr^eter 
Hem Palat. prim. Reg. Gall. Berol. Gotb. a s. m. et duOs alios, 
porum scripturam recepimus: Ut non. In reliquis praeter qood 
woz,: causa ^tierenda, ralat. sec: dolendo forety Pirckb.: dolendd 
I^S omnes Hbri: dolenda^ Yetas boc mendura fortasse est et^ 
•Putean. sequaris, toUendum coniectura: docenda, Adeo etoim fa- 
^ ^est, ut Bormanaus parum laudis ex iila sibi speraTerit, 
{"optiQiorum etiam codicum scripturas sibi arrogaret, nugasqa» 
^«aoaddereL . 

.21, Njuu ^|TOD. lam quoi prim. Vadc uterqoe Polit, Serr. 
^L Pirckb. Crev. et quatuor alii. patrias^ ieneat Gotb. Put. 
*"• Leid. prim. 

23« TE TAMEK — CARius ILLE. Ita Palat prim. Gotb, a 
*• «u 8ub ras. Guelf. et plurimi. IHi Gall. Seguer. credos Be-. 
M. «arjor prim. Vatic. uterque Polit. Serv. Leid. prim. Bern. 
^ alii et vett. edd. illi Serv. Leid. prim, Bern. et ed. Me- 
Wae. Bos emendatissimos libros credebat Loersius, Mus. Rben» 
> P' 240. ttto Reg. illis idem pro v. scr. Gall. Seguef. crfriOr 
?f Busl. Heinsiana scriptura implicata est: care hdbere rectissime 
'^^«f- Vers.seq. m Wo Sen-. 

19 



(90 P. OVroil NASONIS 

2$ Teque MeifoelJaSen, te, qiii comitattis Orfesten, 
Te Yocat Aegiden Euryalumque siuum; 
Nec patriam magis ille suam desiderat et quae 

Plurima cum patria sentit abesse sibi, 
Quam vultus oculosque tuos, o dulcior illo 
ii Melle; quod in ceris Attica ponit apis. 
{Saepe etiam moerens t^pus reminiscitur illud, 

Quod non prafeventuni morte fuisse dblet; ^ ' 
Cumque aM! Aigerent subitae coiitagia cladisfy 
Nec Vellent ictae limen adire domus, 
^Te sibi cum p^ueis itaeminit mansisse fidelem; 
^' paucos aliquis tresve duosve vocrft. 
Quamvis attonitus, s^sit tamen omnia, Ife6 te 

Se minus advei^is indoluisse suis. ' - 
Verba solet vritumqtie ttium gemitusquef ref€fr«V' ' 
40 Et te flente suos demaduisse sinus ; 

Quam sibi praestiteris^ qua cohsolatus amicum 
.' Sia afe^ solandus cum simol ipse foreau > . ^ 

25. comitavit, 28. sua. 40. Immaduisse. 

"25. coMiTATtrs. cotnHatur Gneif, Leid. pripk. eom&m^ 
iragm. Vatic. ReL cognQvit Bqsl. meneacideni Gotb. 

28.* 8ENTIT AB. siBi. senslt Gotli. abesse sua Goelf. a| 
ras. Fut. BusL Pirckh. Juu. Leid. priui. Berol. sub ras« SegiM 
Hel. Crev. Reg* pro 7.* scr. et quinque alii. Vers. 29. dulc. iJj 
liic Goth. a m. pr, Vers. 33. contagia pestis Jun. 

36. TopAT^ legat Gotb.. a^ pr. m. voce$ Seguer. 
Leid. piv notat ReL 

37. SENsiT. sentit prim. Vatic^ pntfi« Folit* Reg. Galk 
jQa^ Leid. pr. Fraiico£ Crev. et septem ignoti oum prim. 
Vers. seq. ingemulsse BusL 

39. yuLTuM^uE TuuM GKMiTVs^UE. mltusqu^ inos Goi 
Leid. prim; et quatuor. g^mitumfne tmm mliumque ^rim, Pali 
Frai|cof. Ga.lL Jun. Berq. (sed: sutm') ReL Bero). gemifusi^ 
Iftoar vuttusque DusL In utraque hic sei^tura suatis est gra<latMi 
€t metuo^ ut omnia enotata fueriot. ' ^ 

40. DKMAouissE. dfMia di/i5«6 Pirckb. emadtii^se prim.VatN 
prim. Polit. Gu^If. Fa1at« sec. Moret. et quatuor. imfiioihitsa 
(^jxlh Jun. ReL et sex. tuos imm, ReL sinus — suo^ Prfai 
piim. Vers. seq. Qnid siU Put. Firckb, Quod sthi Crer. m 
(^id praest, Seguer. q)xa tu sol, Gotb, Vers. 42.. Bis ope P*| 
«it. prim. • • V •. * • 



I ffRTSTmi LIB. V. EL. IV. V, 29| 

^o qtdbns affinnat fore se meinoremque piumqQe^ 

Sive diem videat, sive tegatur humo, 
Per eaput ipse suum solitus iurare tunmque, 4^ 

Quod scio non illi vilius esse suo. 
Wena tot ac tautis refefetur gratia factisj , * 

Nec sinet ille tuos litus arare boves. 
E^ac modo/constanter profugum tueare: quod ilie^ 

(}ui bene te novit, non rogat; ipsa rogo. 50 



V. 

flLnnuns assuetum dominae natalis honorem 
Exigit: ite manus ad pia sacra meae. 

Sic qnondam festum Laertius egerat heros^ 
Forsan m extremo coniugis orbe diem. 

[ 47^ referatuPk 3. egerit» 

43. FniMQUE. immque Bern. Medon. Vei^. seq. tegetur 
^d. pr. Vers. 45. iuum — suumque prim. Palat. prim« Vati& 
iTijaatuor. 

47. PXEiYA — VAci^g. ei iantis Jun. e^ Tett. edd. a ianUe 
fAA. prim. reddefur Gotb. referaiur prim. Vatic. Falat. «ec. 
penr. Dusl. Rel. Berol. quinque et edd. Hubean. et Novar. grai» 
ftiis Crey. et alius. gestis alius. 

48. Msc — Tvoi* Non Gall. prim. et quaedam edd. sinii 
belfl Palat. sec Fiancof. suos Leid. pr. Kel. sinii iUe suos 
beg. GaU. Serv. Jun« et quatuor. Vers. 49. iuearis amici{in 

B*.pr. Vew. 50. norai Mor^ et 4uo. ipse Seguer. Berol. 



V.- 

i . * 

^. Inscm Aposiraphe aA naialem uaioris Francof. Naialis uxoh 

t Berol. Ovidius dominae natalem gaudei adesse Pircldj. Berol. 

Hfi^0t naialem nxoris Ald. 

I 2« MEAE. piae Serr. In seqnenti versu Heinsianam cor- 

tttionem loco movimus quamvis elegantem, sed ut libris nullii 

^taniy ita miDime neoessariam. Infr, 8, 13: 

qur quondam missris alimenta negan^^ 
12, 30 : flliy qui {uGfsm* 

19* 



89« P. OVIDII NASONIS 

sLiiigoa favens assit nostroriim oblita maloraih: 
Quae, puto, dedidicit iam bona verba loqot. 
jQuaeque semei toto vestis mihi sumitqr anno^ 

Sumatur fatis discolor alba meis. 
Araque granlineo viridis de cespite fiat; 
16 Et velet tepidos nexa corona focos. 

Dar mibi tura, puer, pingues facientia flammas, 
i Quodque pio fusnm siridat in igne meram. 
Optime NataUs, quamvis procul absumus, o]^tOy 
Candidns huc venias, dissimilisque meo. 
15 ^i quod et instabat dominae miserabile vulntis^ 
Sit perfuncta meis tempus in omne malis. 
Quaeque gravi nuper plus quam quassata procella ei 

Quod supereslt, tutum per mare navis eat. 
Hla domo nataque sua patriaque fruatur: 

5. loDgorom. 15. Siqae quod iost. 

Art. am, 3, 659: Questus eram, «nemint, mehtmStos esse soieks 
Fast. 6, 13 : — non quas praecepfor arandi 

Viderat, Ascrams cim sequerePur oves;' 
Met. 15, 101: N^ec sua credulitas piscem suspenderat hamo* 

5. NOSTRORUM OBLITA MALORUM. longOTUm ohl 

M, laborum yett. edd. praeter Bonon. et Ald. codd. Jun. et 
tasie Palatt. et Pirckli. Vers. seq. .Vt puto qucte didic. Jon. 

8. DiscoLOR. decolor Fut. Falat. sec. Leid; pr. sex 
Tett. edd. nostrae. Vers. 10. vera corona Busl. Bern. Vetti 
« fddent. fumos Leid. prim. pro y. scr. et duo. pmcsnfia 
Franctus. Vers. 15. assunws Gotfa. Vm. 14. • md B^r. 

15. si — IKSTABAT. Non Yideo , quid in hac plai 
codd. scriptora ciilpari poSsit. Sit quod et FalaK prim. Fi 
Sery. et duo. Sic quod et insUMt Leid. prim, Sitqiue ifuod 
Heg. Fut. Gall. Mor. Jun. Firckh. Guelf. a sec. m. Bero. 
Berol. octo scripti, ed. Bonon. Sicque quod Busl. Seguer. Gi 
8ub rasura aut i Si quodque^ aut receptam a nobis scripturani 
buisse yidebatur. Si quid et yett. edd. octo. wstahit Mor. 
Leid. Reg. pro v. scr. misefahUe tempun Tatean. ^giier. 
Ilon pro ▼. scr. 

16. PEAFUNCTA. defuncttt Goth. Reg. Put. Gall. 
Leid. prim. Bern. Berol. Rel. duodecim et ed. Boaon. ineir 
f^ in 0, Seguer. Vers. seq. est abiicit Groth. 

18. KAYis. puppis prim. Palat, et unas^ Va^ Ven« 
domoqite Palat^ pnm. patriaque suu naiaque Busl.' Mor. Leid* 
eua piro meque^ Rel. patria fruatur GmM. 



TaiSrnTtf UB. V. EL. V. 



m 



I Ereptft liaec imi sit satis eme miy. 20 

Qaatenus et non est in caro coniuge felix, 

Pars ,vi<ae tristi caetera nube vacet^ 
?iyat, ametqne vinini) quoniam sic cogitur, absens, 

Caiisnniatque annos^ sed dintnrna, suos; 
Adiicerem, et no^tros: sed ne conta^ia fati 2S 

Gormmpanty timeo, quos agit ipsa^ mei. 
Nil homini certum est: fieri quis posse pntar^^ ^ 

Vt fsH^rcni in mediis haec ego sacra Getis? 
Aspice, nt anra iamen fumos e tnre coortos 

In partes Italas et loca dextra ferat. 1 do 

hma inest igitur nebulis, quas exigit ignis: 
^CQBsilinm fuginnt caetera paene meum. 

24. CoDsummetque. "* 

20. . lAxpTA HAXC. ErepUm haee Leid, prim. ErepUtnu^ 
fcwc Rel. Erepia hano Giietf. a see. m, Erepia hae Palat. sec. 
Mor. Erepia hoc ed. Bonon. Erepiam hane Bern. et tre«. JBre- 
fomqae wii Gotb. et duo. atnl aalia Serv. Vers. «eq» Qn(^ 
"W Aoec Palat. prim. • • 

24, CON8UMAT91TE. ConsHmetqwe Serv. Hibc Heins, eden- 
Jnm putavit: CJonsummeiquey cum yuigatam oUm ad. Fast. 3, 166. 

P^gie iilosCrasset. sic diufuma Goth. Bern. Gall. anttos sic 
omore meo Mor. pro t. scr. 

25. ADUGEREM> ET KosTRos. Addem Gotb. -^diicersm non 
Htm Senr. Busl. Ldd. prim. Rel. Cfe?. et tres. conlaflf. vile Gotli. 
k^pr. Vers. seq. Comfmpenl Goth. quoa agai Richel. agia 
N«er. iUa Gotb. Gall. Moret. Busl. et prim. ed. Vcrs. Zji 
Ito hnimum Busl. esl Gall. et duo delebant. Vers. 2S. t» 
^angebaut Gall. Pirckh. et Rel. haee quoque Put Gall. ^ : 

I 29. ASPiCK^ — ETC. Insptce duo libri. ara iamen prim* 
WitStroz. Pirckh. aura i^mens in Ald. priraa extat. aura levls 
pra. Reland. fumoso ihure Leid. prim. cohorios Goth. pr. m. 
wdf. coherios Bc^rol. co^orles prim. Vatic. Palat. sec. oreoM 
Bwn. et alius. cwrtiscoe Leid. pnm. et tres. coacios tres. Vers- 
l^. loco itissa Gall. Moret. et tres. eacra duo. 
' 31. SENSua — ETC. adfesl Bern. iiiesl aUcpiii Gottorp» 
^ er^il Bern. eAreril alius. e^eril Francios Tolebat. 
. 32. coNiii.ii;M — MBUM. pene iuum Guelf. Putean. Se-' 
per. exc. Voss. quatuor alii et Reg. cum Rel. pro v. scr. Locus 
*l>wte corruptus^ Quod Heinsius in notis impressis coniiciebat: 
Jjttm, m scbedis Tero de HanvofiavJiia scholiasten Statianum ad 
fi;eb. 4, 411 5 10, 599. conferri iubebat, divinatione opus est, 
|«d abi voloerit. Tentabamus olini; 

Exsiliam fti^iunl cae<era nempe meumi 



ff4 P. OYlDn NAS(»IIS 

Consilio, coinmane swram ctim fiat ia am 

Fratrlbus, altarna qui periere maua, 
S5 Ipsa sibi discors, ianquam mandetnr ab illi9| 

Scttaditur iu parles aira favilla duas. * ; i 

Hoc, memiui, quondam fieri non posse loqndbar^ 

Et me Battiades iudice fisdsus erat. 
Omnia nunc credo, cum ta non stultus ab arcto 
^ Terga vapor dederis, Ausoniamque petas. ' • 
Haea igitur lux est, quae si non orta fmsset^ 

NuUa fuit misero festa videnda mibi^ - .' 

Edidit haec mores ilUs beroisin aeqaos» 

tcilic^t ut Ilbrarii in prima sioiiliam €t vicinarum. Tocum synaba 
eodem modo erravenBt, qno mox in uttima deceptos ?ides; ut 
txsiUim sit locus exilll^ uti. Pont. 1, 2, 106; ut ad caetera nieii^ 
tuppleatur: praeler ttie, uti simlliter fit Bont. 3, 4, 53. Nili3 t»* 
■lea iiaec sunt ad eximiam et prope iovideodam personati Qflo^ 
Civiiis coniecluram propositam in Observ. misc. oo7« t. L p« V!JX 

Coftfilio fugimt aetbera Pont^ tuum) 
abi etiam. aeihms pro aBre usum illustrat , de. quo vid. Senr. ti 
Aen. 1, 89. 2, 113. 7, 65. ^ 

33. coMsiLio. ConsiUuni unus Ciofani,, Rottendorp. Jua» 
Guelf. Seguer. Berol. prima et vett* nostrae excepta Aldina «H 
jEef Busl. fn aura pnm« Vatic. Yers. 35. Discohr ipsa 4III 
lan^m unus Vatic« Domitius Calderinus ad Ibidis Ters. $5«^ hm 
dlitichoa adhibet: 

Scindifur in paries geminoque ccecufntne 9wrgU^ *> 

Sd/ndUur in partes aPra favilla duas, 
Ters. 36« fa^la suas Gotb. 

37. Hoc — ETC. Haeo Gotb. (fortasse a ro. aec) 8m 
Bem« qHOndam memini Richel. fieri et ^ion^Re^, Put« GalL Sl» 
lat. sec. Leid. pr. Seguer. fieri haee non prim. ed. posso 
Goth. posse uegavi Serv. Vers. seq. halUadas Guelf. 

■39. CRBDo. credam exc. Voss, Rel. cum fw non 
alius Vossii codex, unde Heinsius: consuUuSj vel, compulsus, 4 
aUo Goth. Pirckh, Berol. et vett. edd. nostrae. ah Islro Richel. " 

41. HAEC 16ITUR. Haec er^fo Guelf. Goth. Falat. sec, Reg* 
Gall. Mor. Jun. septem alii et prim. ed. 

42. TiDENDA MiHi. m%h\y fuU transpoDit Goth, ridenll 
fltee Palat. prim. Jun. et quatuor. 

43. HER0I8IN. Hanc emendationem a docto viro accepei^ 
Grosiovius, Obss, 3,3. Claudius Salmasius is erat. Atque: M 
broidte unus codex. Scaliger: berodibtis voloerat. quomodp omE 
Moreti habet. Flurimi libri cum vett. edd. octo:. neroUHc«. fcwnfei 
rlhus Gt)th. heroidibus Reg. Qall. fiern. octp et .^. Bonoo. sfil 



Qaeis etut EHibn IcarlQsqae p^en 
Nata pQdiciUa &stn mores, probitasque, fidesque: 1 4S 

At non mint ista gandla i>ata die. - 
Sed lahpr et cwae, fortoimqciQ nidribus impv, 

lostaqne de vidndvpaene .qu6rda toro* ^^ 

Scilicet advmvsis probitas exercita rebu9* 

Tristi materiun teitipore landis iiabet. ^ 

Si nibir iitfesti dnnifli Tidisset Ylixes; 

Pendope fdix^ ioA «me laode fore^. 
Vietor Echionias si yir penetrasset in arces, 

ForsitAn Evadnen vix sua nosset humus. 
lCimi Peha genitae tot sint, cur nobilis nna est? ^ 

,65. Felia tot sipt genita^. . 

tjraiff Sm. BiteL et tret. ker^lhus atOos Berd. : dofw iBto h«r. 
WfOttB suadebat Schraderus. 

44, sETiokJ PcrRtiani ante Scaligeniiii liaec ^nit «>»»ecla5«f 
teste Gronovio, Pkriini Jibri cum vett. edd.: Eurfftion. EutiUon 
ipuelf. Polit^ gec., enonante nronovio, Bern. Berol. EuiWwli Pat 
Jat. prim. Q. fuit M^tic^on GotL. Eutychion Palat. «ec* Bersin. 
jaiiJion Pirckli. EiaUdon Cren Eucation Polit. fnim. Euritda 
W. Erition onus. Euehion Seguer. Eotion unu8 H^insii, 
b 45. >ioiiE9. moris prim. Vatic. prim. polit. Guelf. Palat. 
•w. Jnn. Reg. Busl. Francof. et quinque. hwreni iLeid. prirtl. 
«ore exc. Yoss^ . fnorutn_§adem cum. Reg. prp y. scr. Serv. et 
qamqHe. nolw* Crev. secim Gall. ei Rel., quod.in editift iiesei* 
,<iaibu8, neque epim nostris, ad Aldinam usque secMndam, ibVentum 
probabant Royerus, Bersmannus, Faber; ac si modo certa fiaP 
traditam esset, posset saneaut ipsum probari, aut coniecturis lo- 
«08 CBse: aensus^ serum. l^^unc, ut res est^ vulgatam n^on mutare- ' 
^ correctione Gruteri: orisj Heinpve: et Tioner. Cfr. Senecf. 
j^am. 112: Pertere mores, iiis, decH^, pietaSj fides ^tc. 

46. AT iroN — FiDE. Sed non Palat» prira. Gall. At suwt 
«wi^to.Goth. gaudia nota fide Leid. prim. Seguer. nata fi^ 
finelf, pro v. spr. a pr. m. Palat. sec. R^g. Putean. Mor. Cre«. 
•eptem alii, prima et vett. edd# 

50. TRI8TI — HABET» Tri^tis Palatiq. prim. Matermn 
W«iiVinc. Bellovl sp. bist, 7, 119. lauAishates unqs Italicus, 
jwbatos Heinsio. Vers. seq. mfestum Bern. Vers.'62. feliS 
•i m hude Guelf. ^ \ 

, ?3. scHioNiAS — ARGEs.r Eclmnidas Bern. sl mx P^fat. 
pm. traftsisfel prim. Vatic. Haftiiensisw rettieosse* Rel. ad arces 
«oret. Busl. in urhes Leid. prim. Vers. seq. Euddnem Re^ 
Jttflgncn Palat. prim. Mor. Jun. Leid. pr. Berol. euenieen Got^. 
»«««««i| Quelf. Bern. EMgamt Pirckh.. siia posset QotB. 

55. cuM — siNT, genltae Peliae Busl. . Pellae Reg. Put 



19« P« OVIDU NASOIOS 

Nempe fnit msevo mipta qaodi una vifio. 
' EfBce, ut Iliaeas tangat prior alter arenas: 
Laodamia* nihil, ear referatar^ erit* 
Et tua, qaod maUes, J^ietas ignota manere^ 
60 Implerent venti si mea veia suL 
Di tamen et Caesar dis accessore, sed olifn^ 

Aequarint Pylios cum tua fata dies; ^ ^ . 
Non milii, qai poenam fatem meruisset sed fiOir 
Parcite^ quae nnlio digna dolore dolet -* 



tl; • ..■ * 

JL u quoque, nostrarum quondam fiducia rerum^ 
Qiii nJlii^confugium, qqi milii portus eras; - ^^ 

66. Napta — nempe. 69. maUem» 60. ImpIeMflft. 

Gall. JuD. vigioti Heittsii, nostri Goth. Guelf. Betol. Crer. pnaA et 
Tett. edd. excepta Aldina. Pelide natae Moret.. Seguer.. iwWi 
,Peliae Leid. prim. iot aint genitae Serv. et quincjue Heinsity lan- 
guidiore bradbrie. Pro reliquis: cur aognita noiis Reg. Po^M* 
Busl. Jun. Leid. pr. duodeviginti Heinsii, Goth. Bern. Seguer^ «* 
prima et yett. edd. excepta tamen Bononiensi. cur agni^'* wm 
jGallicus. •» 1 

56. NXM^K — KUFTA. Nufta — fi6mpe solus BusL 

67. PftioR. pri«« Goth. Jun. Plrckh. quatuor alii p^^^j^ 
olun Heinsio. Vers. seq. Laudomia Guelf. refetatur haM Gafc 
Busl. Rel. et sex. 

69. QUOD — MAKXRX1*. quod nottes Mor. pro j. ser, 
quod maUem prim. Polit. prim. Medic. exc. Voss. Quid^oid 
Bcripturae boni inest, vulgata habet, sed quiddam etiam ami 
ipse agnosces: nobis a libris stetisse abunde siifficit. ignofa 
Put. Busl. Jun. Bersm. et Tett. edd. ^ _^ 

60. iMPLXEKirT. implerunt Reg. Implessent Mor. RcMn 
Vers. 61. Umm o Caes. Goth. Vers. 62. Pgliof irf «w» Fjjl 
cd. Bonon. Vers. ult. Pardte sed null<t Palat. prim. dt^iMi * 
lof« dolet Busl. exc. Voss. nuHo dmna Golh. dohre fuit iM 
^ro T. scr. . 

■ VL ^, 

Inscrr. Ad amtGum Francof. Berol.. Contpmitur Na»o ^iif 
HMiiii fit pondus amico Pirckh. Berol. Bogat amicum quendam^ m 
discedat ah officio Ald. ^_ 

2. .901 MiHj coNvuGinM. Qui modo Rel. Berol* t^nsmm 



, 2. .901 
ttoT. refugl 



itim Goth. m. pr. 



I TUSTITM UB. T. EL. TI. fff 

fSi quoqiie rascepli ouram diimttis amieii ' 

Offiqiiqiie piam tmn cito poiiis oiiqs? .: 

Barcina mm^ &teor; qoam si ta tempore duro • » 

peposttmms eras, non sabeanda fait 
filactibas in mediis navem, Palinare, relinqnis? 

Ne fage; nere taa sit minw arte fides. 
Nnmqoid AdiSIeos inter fera proelia fidi ^ ; ^^: 

Desermt levitas Aotomedontis eqnos? h 

QBeni sem^exoeiBt, nmqaam Po^rins aegro 

Promissam medicae non tnlit artis opem. 
Tarpios eiicitur, qaam non admittitar liospes. 

Qoae patoit, dextrae foma sit ara meae. yt 

Nfl, aisi me solum primo tutatus es; at aunc : 15 

Me pariter serva iudiciumque tuum. 
Si modo non aliqua est in me nova culpa) tuamqpi^ 

Mntarunt subito crimina nostra fidem. 

3. Tu modo 8. caussam. IL luimquid. t, 

3. Tu — cunAM. Nunc ^oqfMe Goth. Reg. Pirckh. !>• 
mlo codex Voss. et Gottorp. suBcepU causcm Comb. Burmaiitaua 

rmm de Puteaneo meodacium dicit, deinde octo codices a versa 
liuc adbibet, tum. scripturain codicis non optimi, incertum, pro- 
baveritne cupidius, an explicuerit absurdius; non memini C. ^«onj 
^l^nm causidicUm dici; postremo se praetuUsse dicit, cum Hemsu 
Mdiciom in sclifedis perscriptum secutus sit. Vers. seq. Ofpcmm^ i 
V« Busl. jni Busl. Gall. Leid. prim. optw Put. Moret. td. 
BoDonienftni. 



^ 6. ' 9VAM — i^uRo. quatn $i nunc Palat, prim. Crev.^an» 
d modo Gotb* Reg, Mor. Francof. quinque alii et prim. ed. Heinsu. 
fJ^ «on fempore ftostf prim. Polit. Palat. sec. Guelf. sub «««^I? 
JW me f^lit coniectura , et tres alii. «i ftunc ««mpof e noetro 
Benro. et tres. si non tempore nullo Putean. Seguer. « neo 
i^ore «lulto unus. «i «unc tempore in isto Busl. Postremo, si 
ieg. V. scr. Jun. Leid. pr. et tredecim Heinsii ignotos, nostrof 
M* Crev. et vett. edd. detraxeris, quos libros secuti sumus m re- 
cepta scriptura, tum Gall. et duos, qui in illa: iemvore longo ha- 
^bant, qui restant codices: ai tu temfore nosf/ro. Vers. «eq. mi^ 
••wdo fore* exc. Vpss. 

10. LXTiTJks. piela^. exc Voss. ^ . 

H. , xxcEFiT, HUN^UAM. uccepil Bcrsm. Palat. sec. ouM. 

«««Mjuid Comb. non inconcinne, et accedente fortasse uno tcI al- 

tero. Sed apte etiam per v,ulgatam oratio rariegatur. Vew. 14. 

I fi«e. politwr Guelf. poruil ^erol. et vett. edd. Vers. 15. me 

pHmum.eolttin Goth. primo mta^,^ Fut. ,.f 



..: p. oviDa eusomSi 

/ Spiriias bicj Scjtfaiea queni' iion bene daoimiis 
4B Qaod copio, membris exeat aute meis, 
^ Quam toa delioto stringantar pec^ra nostro^ 
Et Yidear tiierito vilior esse tibi. 
Non adeo toti fotis urgemnr iniquis, 

Yt mea sit loagis mens qaoque mota malar. 
'SSFinge tamen motam; quoties AgammnlHme natom l 
Dixisse iu Pylad^n verba proterva {iutas? 
Nec^produl a vero est, ^od vel pulsaint amicms 

Mausit in officiis non minns iUe suis. 
Hoc est^ejom niiseris solum rcommune beatisf^ 
30 Ambobos tribui quod soiet obseqWum. 
c! Ceditui^ et caeeis, et qoos pra^exta verendos . 
Yirgaque cum verbis imperiosavfacit. 
)% miM aon^ p^rcis, fortunae paroere debes; 



19, S1?.. Hic — AURA. tn Scyih. Gall. Pirckb. qvem 
dum dup. B^rol. hon ^medmimif Giielf« stib ras. dnkxmus Leid» 
^m. rircldi. Rel. ora Palat, prim. Francof. Bern. et tres. ^ Vetti 
21. d^leciu Reg. pro v. scr. frangantur Leid. pr. Dern. iingMk* 
fur Pirckh. , , ; . .- 

22. £SSE TiBi. esse meo Bern. Ver^. seq. falis toU» w§^ 
jOoth. Bern. mis fatis Pnt. Gall. Bus|. Jun. Bershi. Rel. BanA^ 
jCrer. et ?ett. edd. Non Tideo HeiMium coniecisse: agitamur^ tiec 
noTum foret Burmannum ineptias illi tribuisse, quas scilicet Tefi>*| 
tare po^set. . ' ; 

26. visiiBA -^ PUTAs. ■tmjmha verha prim. , Vaticw pnafe 
Polit. Giielf. Pala^. s^c. Francof. Reg. Gall. Mor. Serv. Bu^. oclil 
Beiosii, Rel. Seguer. Berol. Crev. et prim. ed.; impia ««rba Benv 
Itirpia verha exc. Voss. tristia verha Jun. alius. aspera 
!iinus. putes Gotb. m, pr. Gall. Moret.-^ 

27. NEC — PULSARiT. Nam proeul Mor. pto v. scr» • 

iion puls. Palat. uterq, Goth. prim. Vatic. Reg. GalL Mor. ^nef* 

Busl. Jun. Leid. pr. exc. Voss. Pirckh. Bern. Rel. Crev. quatio^ 



decim alii et pr. ed. quod nec ptih. Seguef. quod et hic ^p^fM* 
Put. qiiin vet puls, Gottorp. Goth. t« scr. quin et puls, B^nl. 
jquia non puls, Comb. pulsamt Pirckh« ed. Bonon^ Vers. se^. 
officlis — suis Goth. nec mvnns ille exc. Voss. et alius.' ft«c irP 
' nus ipse meis Bern. 

."U). 0BSEQUIC7M. offidum Goth. Pnt. Bnsl. Pirckh. ReL 
Trancof, pro v. scr. undecim alii et ed. Bonoo. ScLradenis ho^ 
disticboii' imperiosius proscribebat. 

31. CEDiTun. Creditur Pirckh. et edd. vett. ante AMiiiii. 
dossa cod. Pirckh. t Et hodie potestatis ^ethis hetoicis vui^§dm 4m*\ 
fiirio«afi4 portant in civHate iitea, unde natue sum^ Baikii. Litm 



TRBS1VH UB. Y« BL..TI. 

l Nan hdhet .in adbis nllias im loein. - 

Slige nostromoi miiHmaiii miniuNimqpiQ laborusr^ .• 

Isto, qaod reris, grandius iliad erit 
Huam malta niadidae cc^lebfatlttir arondine fossae^ 
I Florida qaam multas Hybia tuelur apes; 
|aam multae gracili terreua sufo Iiorrea ferre 

Limi^e.formicae ^aba reperta fifoIeAt^ ' < 

ram me fiirQamstaat depsorum turba ipalbrum: 

Crede mihi, vero eist nostra qoerela minor. \ ) 
Vs qni contentas non est, iu litus arenas^ 

Iq segetem s^cas^ ii| mare fundat aqua&u 

36, Illo, quo rerb. 

Jft virga illa moTeri operae pretium non erat : poterant tamen docti 
liri meminisse commeotaculae flaminon]. 

34. uLLiTTs iRA LocuM. unius iTa Gall. vulneris vra Got^ 
orp. tam nova plaga locum Leid. prim. 

^ 35. MiNiMUM — LABORUM. fiarvum nimUmque la5. Leld. 
frim. mwimum dd parte lah. Herculan, Gottorp. pro t. scr. dfo- 
wnm Putean» malorum Gotb. Guelf. sub ras. Bersm. Reg. Jon. 
feguer. Berol. ct quinque. 

36. isTo, 9U0D RKRis. Hlo prim. Vatic. prim. PoKt. Palat. 
*c. et dlius. quod qUereris Busl. Bern« Berol. tres et prim. ed. 
Jeins. quod (luaeris Hamburg. Leid. prim. recte, si de problemate 
sto mathematico ageretur. * quo rcrts^prim. Politiani, non absurde. 
>ed quod rm» Rel.; atque eo ducit reliquorum omnium scripto- 
■"ffl impressorumque scriptura: quo quererisl Peccatum in inter- 
iuctn primum fuisse puto ita : quod ; reris , inde autem factum : 
|V0(/; reris. Confirmat hanc suspicionem Gotb^, in quo: qtto qre^ 
J» extat, et stqpra ascriptum utrique Toci : vel^ qtioa* Vers. seq. 
I^ani istud Goth. 

. 37. MULTA — CELEBRAMTUB. multe Guelf, multae madida 
alat. prim. et plus Tiginti. velantur exc. Voss. celent/ur Tett. 
•di ante Ald. celehrantur Erfurtanus a Zinzerlingio inspectus, 
loftri Relandinus et , ^uo auctore id serTamus , Gotb. celantur 
ftuqui. 

4L ciBCUMSTANt, Ita Reg. Put. Jun. Bersm. Bem. et 
|ndecim alii Heinsii ; sed quod ille primas editiones antestatur, fal- 
>tur. circumdant Palat. sec. et Pirckb. circumdat prim. Vatic. 
friw, Polit. Guelf. Rel, et alius. drcumstat reliqui libri. Vers. 
^* miihi non est Busl. Jiin. iliio et prim. ed. esi abiicit Moret, 
P*fl^ela,Seguer. 

44. iK — FUNDAT. segetes Palat. prim. Tut. Mor. et oua- 
^^?* ffif^dit Serr. Leid. pr^ Pjrckb. Bersm. Bern. Seguer. fudU 
«ncof. fundel Palat. sec; 



P« OYIDU MASoras 

45 lateropestivos i^iir compesoe (moxeSy 
Yeb-neo in medio desere nostra marL 



VIL 



'i 



Vaam legis; ex lUa tibi yenit epistda tetray 
Latosr ubi aequoreis additar bter aqois* i 

Bi tibi contigerit com ctolci vita salote, 
Candida Fortnnae pars erit nna meae. 
sScilicet, nt semper, quid agam, carissime, iquaeria: 
Quamvis hoc vel me scire tacente potes. 

45. timores. 3. contingit, 4. manet. 

45. coMFEScf FUROBCs. depotte Leid. prim. f ^moref Gotl. 
a*pr; m. Reg. ,Mor. Busl. Jun, Leid. prim. Pirckh. Guelf. Ben. 
Secuer. Rel. Cre?» Bersm. quindecim alii cum prim. ed^ Hot 
Hemsiutf probaverat; nos antiquavimus, quia ad argumentum totn» 
eclOg^jBi pinime quadrat. dolores Gotii. a s. m* Quod redmdmnf 
rosticius dictum fateor. IUud igitur unice yerum puto, quod Be^ 
roi. tantum et ed. Bonon. servarunt: tumores; vid, Bentl. ad HorJ 
art. poet« 197. Ruhnken. dictatt. ad Uer. 8, 57. Forcellio. id le- 
xico. Yers. ult. oinnes libri praeter Gall. Moret. Senr, GfadL 
Bjeni, Rel. : neque tn. 



VU. 

Inscrr. Ad amlcum Francof. Periculum dicif loct ef §am\ 
Berol. Exul se Naso tiuserum fore narrat amico Pirckh. BeroL 
^arraJ miseriani suam et hahitm et mores Getarum Ald. 

1. zx iLLji, a 5oi/t7iica Firckh. et rett. edd. nostrae diniMi. 
Ciofani quosdam libros ita habuisse credibile est ; de ^ tribus HdD"' 
•ianis quod Burmannas dicit, error videtur. epi^tola ftosfra BeroL] 

2. ABDiTUR isTER. Ita Palat, uterque, prim. Vatic Grudf. 
prim. Polit. Put. Gall. Serv. Busl. Jun. Bern. 8(>ptem alU et HorJ 
pro y. «cr. Ister aditur G^th; Reg. Mor. Francof. S^er. ReL 
berol. Bersm. Crev. sex alii, prima et vett. edd. lahUur I$t€l\ 
unus Heinsii. iunglfur Ister reliqui libri. 

3. coMTiGERiT. Sic Palat. prim. Goth. Seguer. Reg.- pro 
Y. scr. octo alii et prima editio. a>ntigit Rel. coniinget SarvJ 
conftftjfa^ Leid. pr. et alius cum vett. edd. nostris. ^ting^ re^ 
Equi libri. * . a J 
*' 4.' FA:Rs RRir. Ita-^Palatinus primos et alia9. Rdtqui -fibri 
omnes: pars manet. 



TRlSTiYM UB. V. EL. Vll, S9|; 

fm miser! haec brevls eai nosironim amimm ina- 

lorum; 

Qaisqnis et offenso Caesare vivet, erit. 
Tarba Tomitanae quae sit regionis, et inter 

Qaos habitem mores, discere cura tibi est? 10 

llista sit haec quamvis inter Graecosque Getasquei 

A male pacatis plus trabit ora Getis» 
Sarmaticae maior Geficaeque frequentia gentis 

Per medias in equis itque reditque vias. ' 
iu quibus est nemo, qui non coryton et arcum 15 

TeJaqne viperco lurida felle gerat. 
Vox fera, trdx^vultus, verissima Martist imago: 

Non coma, non uUa barba resecta manu.^ 
Dexter^ non segnis fixo dare vulnera cultro, 
, Quem viiicium lateri Ibarbarus omnis habet^ ' 20 

H^-Vivit in his igitur tenerorum lusor amorum; 

II. Graiosque, 21. in hls ebeu tejju oblitus am. , 

7. tiAEC BRsris — MAX.0R1TM. et hrevis Comb. laboruM 
feg. Leid. priin. alius et vett. edd. exc^ptis Booon. et Ald. . 
. 8. TiYET. vivit prim. Vatic, 'Guetf. a pr. m. Mor. fun, ^t 
woo. DWdl cod. Bersm. ! 

10. pigcERE — E8T. i^kere Palat. prim. Busl. Mor. Leid* 
pf* Jon. Hel. et prim. ed. mihi Mor. prim. ed. est omittit Be« 
rol hahitem montes Goth. 

11. eRAECosQTTE. ScyMcosqite Gall. Graiosque Combii. 
Vers. seq. De male cod. Bersm. Pirckh. male haccatis Seguer, 
i|^cctttis Gotlu placatis qoaedam editiones et fortasse Palat. sec 
Vers. 13^ Sarm. gentie — frequ, maior Gotb. Scythicaeque unua* 
^kniia gentis Put. Vers. 15. Improhus et nemo GalL corvnton 
jomiulli. coTtticon Pirckli. cum glossa: veetem de corio. arcui 



16. itTRiDA.. Uvida Gotb. cod. Bersm. exc. Voss. Pirckh^ 
I^eid. prim. ed. Bonon. hbrica unus Vatic. . 

17. JiiARTig iMAGo. Heinsii est correctio; libri: moriis* 
•Jwrrimo (?) niorf. Goth, trisUssima idem ip marg. Vers. seqj 
■«cc coma nec ulh Goth. m. pr. BeroK prim. ed. non docia Stroz.' 

19.. BEXTERA — iPixo. Oewtva nec est Goth, Vexira es% 
^ Busl. segms stricto quidam Ciofani libn, Reg. Put. Galldf 
Sery. et. edd. inde ab Ald. scc. quaedam. segnis rigido Gottorp, 
*^bicro ferro cod. Bersfn. Vers. seq. tuncium Reg. Gall Fran-^, 
^f* Palat. sec. Pirckh. Bersm. et decero cum prim. ed. iustum 
^^ imtum Crer. harh hostis hahet Palat. prim. Goth. Gall^ 
**€• Vos». Pirckh. Leid. prim. Bern. et octo cum ed. Bonon. 

21. in — . AMORVM. Haec scriptura, cui expulsa fieinsii 



SOt P. OVlDn NiSONIS 

• Ho» Yidet, hos vates andit, amice/tuus* 
Atque utinam viTat, et non moriatur iii iUis, 
Absit ab invisis et tamen umbra Idcisl 

23. sed noD. 

correcdone tantisper locnm fecimiis, Bernensis^ duoruro, Gotb« 
8cr. et veterum editionum nostrarum est, nisi qnod Bonon. in ' 
cun Pirckh. Bersm* et tribus scrip^ : ohUlm. Vera m>D 
paulo tamen minus absurda est illa, quam editiones pleraeque l 
ab Aldina secunda et codices certe.aliqui ad illas coUati Labi 

• ^ runt: VlvU in liia heu non veftrorufn ohUUis ^orum, ' Qnae i 
8tant ordine recenseamus. Vivit in ilUa niiUu8 eorwn Mi^ 
rufn.prim.^Vatic, in qua scriptura: Vivit in his Iheu nuTlua 
Guelf.atqne eodem modo, omis^o tamen: eorum^ Polit. prim. 
his nulUts horuni heu Miius Polit. sec. Reg. ii» hi$ homm mM 
Mitu8 Putean. in Ms heu non uUorum ohUUiM Francof* «i A 
^ nuUtts ienerortm ohUtus Palat. sec. BeroL in his heu me tawn 

^''^rtcm doctor amoirum Serv. Vivit en nuUius^ torum ohUtus amort 
unus ^nitus Heinsii. Hactenus ^ndsois male dissimlilaturo 

£rimo bemistichio menduni) quod violentius correctum Tidetur 
']$ : VivH in his igihir nostrorum ohUtus amorum Gall. et duonn 
10 qua «criptnra finsl; et duo : vesfrorum, igitur non vestrum 
prim. ed* Vivit in his vates tenerorum ohUt^a Hel. Gotb. ?. 
ffullm in his vivat armorum obUtus eorum exc. Voss. His igjt 
et editorum scripturis^ quas primo locd indicavi, prorsus nibil t 
l^iepdum esse crediderim. At Palatinus primus cum tribu» aj 
ita: Vivit ikhis Nuso teneroruni Uisor umorum^ et in hac. 8<? 
ptura Gotb : tantorum hts.\ unus : iiu his . vates ten. AactoriU 

Kaestantissimi libri boc adversatur , quod nomen suum nusqua 
I prosodia poeta posuit, sed ubique correpta: o; deinde suspic 
ifiboritur de posfremo benaisticbio , quod superius duobus, loas 
3. 73. et 4, 10, 1. extat. Ita vero eum librum peccare et sup 
fiduBus 3, 1, 40.; 4, 4, 5l., neque aegre fereudam est, auotM 
yt et boc in loco, quod libri praestanfiores servarunt interpoiatiQi 
speciem non babet. Fatendum est admodum moderate librari 
Italos reip suam gessisse videri» si, quod puto^ veram seriptun 
Seguerianus codex servavit: 

VivitM* his heu ^(tso «uortfm (AUtus amorum; 
tuius scripturae disiectas partes non difficulter in plerisq^e suj 
^otatis deprehendere possis. Vers. seq. aud^ vates Gotil). . 

23. AT^tTE — MON MOR. O titinofi^ Gall. wdnes prim. Vat 
f^ideat Guelf. vivas et non nwriaris Biobel. non ei suadebat Hi 
8iu8, sed non Burmannus edidit. Libri nibil mutant. Vid. Frai 
ftittteri Elemm. gr. Lat. p. 141. 

24. XT TAMEN". ut tamsn Reg« haec iamen GaU. Sei 
BusL Pirckh. Leid. pr. Bersm. Rel. haec cum Bern. nomen 
unAra pro editionis nescio cuius scriptura Bersm. laudat. 



TMSTIVM LIB* T. EL. VU. 30«' 

irmioa quod pleno Baltari nostra theatto^ 29 

Yersibus et plaudi scribis, ainiee, meis: 
il equidem feci, tu seis lioc ipse, tbeatr^ 
Mnsa nec in piansus ambitiosa mea est. 
m tanien ingratnm est, quodcunqne oblivia nostri 
Impedit, et profugi nomen in ora refert. ^^ 

pamvis interdum quae me laesisse recbrdw^ 
i€armkia devoyeo Pieridasque meas: '*^ 

nm bene devovi, nequeo tamen esse sine illisj 
Yuliieribusque meis tela crueHta sequor; 
Baeque.modo Euboicis lacerata est ftictibns^ audetS6 
Graia Caphaream currere puppis aquam. 
\ee tamea ut laudery vigilo, coramque faturi ^ :i 

*- - -^ : . ' «^ ; 2* Ncc ■ . / •' < 

26, *^t;dt>*ptEXo'* ffM^-fl. I^aldt; pfim. qtmi v««fr<F Vettt 
U., iiosti^e. De noro .c^rmine liinc exordiendo cogitfiTit.Heins. 

* 4f . jm. — THrATRis. 'Hic locus offensionf fuit- Massbiio 
t Ovid. p. 72, Heyilid 'ad Donat. Ivit. Yirg.' §• 4K Bnrmanno, 
gbradie^o^ 1^18«, jyi^sppi correctioni: 

Nll eqmdem fect — theatra,' ' 
I e. Dihili ^estjpiavi,' praestaret certe haec: ' 

, . ATif eqwdem fidei, tu scis Tioc ipse^ iheafrls. 

lalo tameo doctissiini Weicberti iudicio accedere (de Vano poetaf 
. 155.) «t neque Pollionem, neque Varum, neque Gracchum, ne-' 
fus nostrum poctaiii,tr^gpedia8, oisi recitationibus scripsbse statno;^ 
^ue advqraantur, quae Masspniis 1. 1. ex Ovidio de tragoediis' 
lis dicta excerpsit^ si figurate enunciat^ putes. '$cis haeclps^ 
ejgius. ' f 

28. i|f — jcsT. Hanc scripturam libri, in qnibns extat, et' 
n orationis 'Commoditas satis tueatur , ne altera mutetur,' quani, 
llat. uterque, ^oth. prim, rolit, Jun. Leid. pr. Pirckh. Pot.' 
^. Mor. ^BusF, Crev. et duodecim ciim prim« et Bonon'. edit» 
ibent^ quamque J. F. Gronovius probabat: nec est plausus am^ 
^osm meop In vulgata esi abiiciont Seguer, ReU BeroU o^bl- 
^fuitexc. Voss. 

29. NON TAMKK. Nec timen Put. Mor. Jan. aUus* i^no^ 
•i. Goth. m. pr. pst deerat in Serv. Pirckh. Vers. seq. et' 
fuU nom^ diio Heinsii. in urbe Gall. et duo. in ore prim. ed.. 

36. GRAiA CAPHAREAM — A^uAM. Grccii Goth. Gragia* 
tpheream ' Guelt. Nosira Pirckli. et duo. Cofharea — aqua> 
>ri dimidio ferc numero, quorum pr^estantibres Goth. Francof. 
it. Bern. 

37* jTEc TAMEN. Non tamen Goth. Put. Jun. Bersm* et' 
Id. vett Vers. 38. lafuisset fuit Goth. «• pr. Vers. 39. /W- 



304: P* ovron nasonis 

c^ Nominis, niilids qaod latuisset, ago. 

Detineo stQdiis animum^ falioque dolores^ 
40 Experior curis et dare verba meis. 
Quid potius faciam desertis solus in oris, 
\Qaamve malis aliam quaerere coner opem? 
' jSive locum specto; locus est inamabilis, et^quo 

Esse nihil toto tristius orbe potest; 
4b Sive homines; vix sunt homines hoc nomine dign^ 
Quainque lupi^ saevae plus feritatis hajbent. 
Non metuunt leges, sed cedit viribus aequumj 
^ ] ;¥ictaque pugnaci iura sub.ense iacent, 

Pellibus et laxis arcent mala frigora bracen^ 
50 OraqtQ. sQnt longis Jiorrida teqta, comis. , 
In paucis exstant Graecae vestigia linguae: 

Haec quoque iam Getico barbara facta sono< 
Yiius in lioc npu est pctpulo^ qui forte-Latiiie 

,41. solili defertus. . 49« male. 51. remanent Grttae« . 
^ . 53« Loc populo nemo est. 

loque lalores codd. pauci| ^ec egregii cum vett edd 
Boooniensi. 

41, DX8ERTIS — oRis. deserttis Guelferb. a pr. tn. Gi 
l^irckb. BerD. Berol. Reg. v. scr, et vett. edd. exce|)ta Bor 
9oli8 desertm Serv. et duo alii. desertis lapsm Jan, soUii tii ' 
f alat. prim. in orhe Reg. In agris uniis. Vers. seq. 
^«tti Palatt. Guelf. et duodevigioti. cogor Polit. uterque • 
yers. 44. Esse potest — orhe niliil Bersm. Pirckh. et ed. Boi 
Vers. 45. Sive "homvnes specto vix sunt hoc Bersm. Leid. 
l£ifcUu mit vix Busl. 

2 '47. NON. I(ec Jun. Moret. et duo. Vers. seq. ense 
Serv. ed. Bonon. mse cadiin^ floril. Berol. 

49. LAxis — malJL. lapsis Put. Ldd. pr. et tres. 
Serv. Hor. carent Falat. prim. pellmt Put, Pirckb. tiiote Bek 
mus corrigebat ; vid. supra 3, 10, id. ' ^ 

5l. ' ExsTAMT ekAECAE. constdnt Bern. remanerii L^. 
Graiae Mor. Rel. BeroL et duo. Vers. seq. sono est l^eg, 
^erv. alii et vett. edd. . ^ 

53. uNus -— FOPULd. Ita Palatinus prim. et plurimu u 
liu unus Bonon. populo deest a pr. m. in Goth. nemo est p 
puto Serv.' Guelf. a pr. m. et vett. edd. octo. in hoc popido m 
< est Beg. Gall. Busl. Pirckb, Jun. Leid. prim. Befsm. Bern. Bai 
tres etced. Bonon« in hoc populo nemo est Put. Crev. et s^^ 
l^Iitur^Burmannus. tit ^c populo wx est prim. Polit. prim. Si 
$€. , Est etianf Koo populo nemo Moret. JVoit esl mui in M 



TRISTIVM UB. Y. EL. VII. ^ 

Qnaelibet e medlo reddere verba queafc 
Ipse ego ^Romaiius vates, ignoscite |tfusae, 55 

Sarmatico cogor plurima more loqui. 
£n pudet, et fateor: iam ilesuetudine longa 

Vix subeunt ipsi verba Latina mihi. 
?ec dubito, quin sint et in hoc non pauca Kbello - 

Barbara; non hominis culpa, sed ista loci. W 

le tamen^ Ausoniae perdam commercia liuguae, 

Et fiat patrio vox mea muta sono, 
pse loquor mecum, desuetaque verba retracto, 

Et studii repeto signa sinistra mei. 
Rc animum tempusque traho, meque ipse reduco 65 

A coutemplata dimoveoque mali. 

55. Hle. 66. submoveoqae. 

fpttfo ReK Vers. seq. QuoUhet esl medio Palat. prim. ex med. 
lOthanus. % 

55. wsB BGo. lHe ego Put. Mor. Serv. Busl. ILeid. pr. 
^« G^If, Rel. Berol. Crev. undecim et prim. ed. Non recte 
«Miaus hoc probavit: ipse est invicem^ nro mea ftarte. Cfr. sa- 
[8 2,459. Fast. 3, 602; 6, 154. Ibidw v. 281. rec. nostr. 
^(^€ ciilpae Reg. Busl, Crev. et duo. Vcrs. seq. Safmaticoi 
' voce loqiii Francof. 

II ^L ^^ ^^DET. Heu pudel Rel. prim. cd. Et pudet Reg. 
«1. Seguer. et octo, ed. Merulae. Ita alibi Ovidius, vid. Loers. 
• Her. 17, 177. Vers. 59. JVort duh. Goth. Jun. Seguer, Be- 
h Nec suhito Palat. prim. 

^ 60. I.OCI, eet adduqt Palat. sec. Reg. Busl. Bern. decem 
« et vett. edd. hotninis est Goth. 

62. MtjTA. missa Palat. prim. et unus Ciofani, fortasse 
P ab illo d^vcrsus. mixta Serv. iuta Goth. m. pr. Put. Busl. 
1 Seguer. quatuor alii et vett, cdd. omnes. ^Vers. 64. repeto 
^ Goth. verha sinistra Gall. signa vetusta Seguer. sacra 
j^''fl Heinsius tentabat; non animadverterat, credo, signa re-^ 

i}^^^ hic esse, quod pedem repet&re apu^ Senecam ep. 22- 

65. TEMFus^uE — REDUCo. tempusquo ihoto Polit. sec. , 
ppti» rekaho Busl. me sicque reduco palat. prim. Reg.^ Gall. 

)r. Busl. Polit. prim. Crev. et quinque. sic meque Goth. sk ine- 
f T^do unus. mecumque reduco Guelf. Francof. Palat. sec. 
^Serv. Berol. et septem. moesPusque reduco unusMedic^ *«m- 
y^meum traho sicque reduco unus. 

66. D1M0TE09UE MAH. Sic Francof. Reg. Gall. BusL Sc- 
F* Berol. Crev, decem alii et prim. ed. demoveoifue Leid. priffl# 
^^orqi^e udus Medic, summoveorque Bersm. iummovioqu$ 
*"• ed. Bonon. sumoveoq^e Serv. et seztf oommoneorque iiiii# 

ao 



300 P. OVIDII NASONIS 

Carmlnibus qnaero miseraram oblivia remm; 
Praemia isi studio consequar ista, sat est 



N. 



vin. 



lon adeo ceeidi, quamvis abieetas, ut iofra 
Te quoque sim, iuferius quo nibil eslfe.potesrL 
Quae tibi res animQs in me facit, improbe? curye 
Casibus insulta^, quos ^otes ipse pati? 
6 Nec mala te reddunt mitem placidamve iaceiiti 
Nostra, quibns possint illacrimare ferae? 
Nec metuis dubio Fortunae stantis in orbe 
Nume» et exosae verba superba deae? 
Exiget ah dignas ultrix Rhamnusia poenaS| 

68« coDsequor« 1« deiectos. 

Menunmque reliqui libri. malo prim^ Vatic. prim. Polit. FraneoC 
czc. Voss. Gall. Mor. Busl. Bersm, Berol. Rel. Crev. 

68. coKSKQUAR. consequor prim. Vatic. onusUedic« et alioi 
Heinsii| Bern. Rel. Berol. iata $at%8 Goth. 



VIII. 

Inscrr. Ad amkum Reg. Ad imldnm Francof. Ad iniwt 
eum Berol. Naso maUs ptofugi gaudentem spemit dprospwt Be 
rol.) acerhia Pirckh. BeroU Invehitur in quendam^ quod se ioc» 
«eril Ald. 

1. ABixcTUS. deiectus Leid. prim. et duo.' prolecfti* ,,nMill 
codices*' secundum Burmannum, hoc est unus Gallicus. Efificaciaii 
•t acutam ambiguitatem yulgatae scripturae, quae et infortunatufl 
et contemptum notat, non p^rspexit idem, recte alio editore adbi 
bente Cic. in Catil. 2, 1 : ee perculsum atque ahiectum esse senlk 
Vers. 2. esse potes Goth. Vers. 3. in me dedit duo scripti. 

5. pLACiDUMYE. placidumque Goth. Re?. Put. Leid. prll 
Gnelf. Bersm. norem alii, priraa et vett. edd. Slichtenhorsth 
quidam SjU. epp. 3^ p. 775. Icgebat: iacentis, 

6. FossiNT. Ita Gottorp. Francof. Bern. Reland. possti 
duo. possunt reliqni cum vett. edd. Vers. 8. exos. signa pfl 
imva Gotli. 

9. xxiGBT AR DIGKA8. H6c pulchre exsculpsisse Heinsk 
pntaverim e scripturis: at dignas plurimorum scriptorum et r4 
«dd,, as ^^gnas Fuxkh. Rei. Cre?. et prim. ed., ast fosMS 



TRISnVM UM. V. EL. m 307 

Imposito calcas quod mea fa(a pede. lo 

-Vidi ego naofragjtimque yiros et io aeqnore mergiy 
Et: nunquam, dixi, iustior unda iiiit. ' 

10. quid mea. 

pm Bern. dd dignas Leid. pr. Busl. an dignas Fat. Cruelf. 
m. sec. a dignis prim. Vatic. prim. Medie. Palat* sec. Mor^t*. 
erv. et alius. Exlgii Gotb. Bus). Exigi$ Palat. sec. iutkm 
rancof. 

10. CALCAg — FATA. Ita scHptorum fere dimidlatus nu^- 
lerus et editi inde ab Aidiub ad Elzevirianos N« Heinsii , qui se* 
nDdum codd. Palat. utrumque, Godi. Francof. Mor. Leid. pr. 
lersm. Reg. v. scr. et decem alios: quid mea recepit. Hoc ab- 
Bptam et liiulcam efficere orationem doctus vir Etonensis recte 
loicabaty qui Polit. prim. et Busl. scripturam: qui mea sequeba^ 
»r. Praeterea ciir mea Serv. Jun. rirckb. Bern. et vett. edd. 
^. mea coUa Gotb. Reg. Mor. prim. ed. probante Wakkero 
im. lit. p. 122. ; mea facta vctt. edd. 

11. TiDi «^ MER6I. Hinc Don mnltum discedunt libri: 
^^fragioque pr^n. Medic. navifragoque Rottendorp. virosque et 
I oeguore Jun. alius. viros in aequore Mor. Crev« mrosque suh 
wqwore Bersai. m aequora Guelf. Palat. sec. exc. Voss. Senr. 
M. naufragium nmtae et in aequore Gotli. v. scr, duo scripti. 
^fnfragum nautas in aequora Moret. cum octo aiiis pro div. scr.^ 
«i accurate uotavit Heinsius. In Goth. pertinax rasura erat inter 
ff09 et iit. Scio esse, qui et hunc locum et centum simillimos in 
Bs libris pro sanis nec difficilibus admodum habeant. Criticorum 
^giorum pericula haec sunt, Heinsii: 

Vidi ego navifrago piratas aequore mergij 
W: navifragum qu$ riserat; quod posthac Bnrmannns secnndus 
Mi ADtkol. ^at. 1, p. 138. probabat; vel: navifragum ridentee; 
'ditoris Etonensis : 

Fidi ego nuufragimn rapturos aequore mergi; 
■ithofii personati in Observ. niisc. nov. t. 1, p. 139, 140: 
Vidi ego naufragio qui creverat, amjfuors rnet^gt; 
pacto praeter alia Maniiii loco 4, 126 : 

Naufragiumque inter euhiPum censueque heatoB 
Crescendo cadet. 
i^deri: naufragvum mersqros.; 

^enbach-Wakkeri: naufragii fures et in aequore msrgi; 
lesii: Fidi ego naufragium rodentes aequore mergi; 
^im optio datur inter scripturam, ad quam ducit codez Bero^ 
■^Dsis, qui ita: naufragiwn q;ui rot et tn equ, m., sed quam 
•licare nolim: 

^ Fidi ego naufragium qui rosit, in aemore mergi^ 
^^y cui faTet glossema in cod. Goth.: Fiai euhmergentee ho^ 
J^ mergi cum mts^ quos' suhmergehan$ ^ sed quao nec ipsa ren| 
*tam satis indicat: 

20 ♦ 



308 P- OYim KASONfS 

Yilia qui quondam miseris aliroenta negarat, 
Nunc mendicato pascitur iile cibo. 
1* Passibus- ambiguis Fortuna volubilis errat, 
Et manet in nulio certa tenaxque loco. 
{Sed modo laeta manet, vultus modo sumit acerbosj 

Et tantnm constaus inlevitate sua est. 
Nos quoque floruimus; sed flos erat ille caducos^ ' 
30 Flammaque de stipula nostra brevisque fuit 
Neve tamen tota capias fera gaudia mente, i 

Non est placandi spes rdihi nuUa dei; 
Vel quia peccavi citra scelus, utque pudore 
Nou caret, invidia sic mea culpa caret; 
^ Vel quia nil ingens ad finem solis ab ortu 
IIIo, cui paret, mitins orbis babet. 

14. ipse. 

VtH ego nmfragium qui mersit, tit aequoTB mergiy 
ttttiam deDique, quam cooiectura assecuti &urous: I 

Viii ego naufragiutn qui pressit, tn aequore mergU ^ 
Simplicia pro compositis poetae usurpant; premere pro supprh 
Virg. Aen. 12, 322. notante Servio et Heynio. Noster Amw 2, 11, 
Supprimere naufragiumj vel naufragos locutio vetus Juris Roii 
•st. Vid. Digest. 48, 8, 3, 4. e lege Cornelia: item qui naui 
gium suppresserii; ibid. 47, 9, 3, fe.: quopm fraude^ aui cotisti 
naufragi stCppressi per^ vim fiiissent. Sitne hoc occupatum 
Iddekingio, qui de Omdio Juris perlto scnpsit, nescio, cum lib< ' 
iiondum viderim. Vers. ^eq. Et dixi mmquam Goth. 

13. KEGARAT. negavit Palat. prim. Busl. negarwU Go^ 
a pr. ro. negaha^ Goth. a 6. m* Put. Jun. Berol. negare^ t^ 
densis prim. 

14. ILI.E. tpse Palat. sec. Francof. Leid. prim, Jun. Pu* 
Mon Busl. duodecim Heinsii^ prim. ed. Guelf. Bern. Rd. Beroi 
Hoc a prioribus receptum ioco movimusy quia alterum tam sppa* 
situm est post illud: vidi ego, ut ne Francii quidem coniectura; 
pascitur ecce magis; digitus intenditur inMaenium, vel Nomentanoii 
aliquem. Vers. seq. volaUMs errat Jun. 

17. MANET. venit coniiciehat Heinsius, movet doctus EH 
nensis, favet Burmannus oHm edidit, meat Jac. Gronovius, ntl 
Franeios, Schraderus et Santenius suadebant. firma tmaxq 
Gothanue. 

19, 71.08 SAATf fios fuii vett. edd. et scripti perpau^ 
Ters. seq. stip. parva hrevisque Goth. Vers. 21. eapias lol 
phna gaud. Gotb. 



TRISTIVM UB. V. EL. VUl. 



309 



Bcflicet nt non est per vim arnperabilis nlli, 

MoIIe cor ad timidas sic habet ille preces. 
Exemploque deum, quibus accessurus et ipse esf, 
->-Cura poenae yeuia plura roganda petanu lo 

Si nnmeres anno soles et nubi^ toto, 

Inipeuies niiidum saepius is»se diem. 
Krgo ne nimium nostra laetere ruina, 

Restitui ^ondam me quoque posse puta; 
hsse puta/ fleri, lenito Principe vultus il 

Vt videas media tristis in Vrbe meos: 
^(que ego te videam caussa graviore fugatnBi^ 

Haeo mnt a primis proxima yota meis« 



33. nostra niaiiiiiK 3S. milik 

27, Kow KST tzK TiM. «w vtiit fiott etl Put* «t paucisaiioi . 
wn T«tt. edd. Vers. 29. el ille est Goth. , 

30, cuM — PETAM. foma oettiae uniw. vema po#»ae- da<K 
Wwmpnni. ed, mulia roganda unu«. regenda prmi. Polit. iie- 
«flflo Ck)mb. petenda Bersm. Rel. tnwKa voganda pufat unuft 
talicus et alius, yel quinque aln ; non dignoscebam. Vide , quan- 
wn distent iudicia Heinsii, qui deesse Bonnulla putabat , et critici„ 
po nostra aetas decoratur, qui superesse aUquid ita disputat : ao- 
w» erat posito lacunae signo sjmria delere, quan^ inHtiks QoniecUi^ 
w capiare. Vere enkn B. C* sic stafuii, fkoetam hinos heroicos 
jw pmiisset, adiecto peniametro Molle cor, etc. incerium kaeeisse^ 
™ digereij laciinam ieiude a Uhvariis utcunque sufpletanu 
laecignorari nolebam. Coniectura certe opus est, aut Tan. F&- 
") qui ita : Cum poenae venia plara petenda dabit, 
«tnostraT phira rogare dahit; utramque enim a litterarum dncti- 
% si compendia librariorum teneas> et a mente «poetae nou ad- 
jMum recedcre apparet; de structura in nostra vide supra. iib.. 2, 
i». et Burm. ad Fast. 6, 46. 

,32. issE. esse Guelf* Serr^ Busl. Leid. prim. Segucr. ReL 
«rol. floril. Berol. et Murm. mtidis Bern., pro iiile^e, pulo. 

33. KiMiuM KosTRA» nostra nixnium Bersm. et unus Ita- 
^ laetare Bersm. Mor. Jun. Crev. Vers. 35» leniio Caesofe 
m. Vers. 37. Ut qmoque te Goth. 

. ^^' PKoxiMA voTA MEis, vota secundo Moret. mea es^ 
'^- PoKt, mea exc. Voss. BecoL Crer* et quatuor. «lilii • 
Kuectura Heinsius dederat* 



i 



810 P' OVmi NASONIS 

IX. 

U tua 81 sjneres in uostris nomina poiii 

Carmiiiibus, posita^ quam mihi saepe fores! 
Te cauerem solum meriti memor; iuqu^ libellui 

Crevisset siue te pagina nulla meis, 
5 Quid tibi deberem, tota sciretur in Vrbe: 

Exsul in amissa si tameu Yrbe i^ar. 
Te praeseus mitem nosset, te serior aptaa: 

Scripta Tetustatem si modo uostra ferant 
Nec,(ibi eessaret doctus beue dicere lector} 
10 Hic te servato vate maueret bonor.. 

Caesaris e^t primum muuus, quod ducimus auras; 

Gratia post magnos. est tifoi habenda deos. 
Hle dedit yitanif; tu quam dedit iile, tueris, 

Et facis accepto munere posflse frui. 
15 Cttmque perhorreret casus pars maxima uostros, 

3« > «olum ineriti caaerem. 6. legor, 7. te nosset. 8. ft 
reot. 10. tibiw. 15. perliorruerit. 

IX. 

Inscrr. Ad amumm suum Francof. BeroL Naso mle$ m 
tfmitur quod nomen otnici Pirckh. B^ol. Cur nmici emusdamm 
men mn ponat in carminihx^ suis Ald. ; 

3. CANEHEM soLUM MERiTx. solim mertti canerem Sen 
nneriU aolum canerem Cre?. 

5. ^uiD »— ToTA — iK uABfi. Quod Bersffi. Pirekh. pA 
td. ioto — in orhe ex^ Yoss. et tres. 

6. ^i/EGAR. Sic Palat. prim. Gotfa. a s. m. Gall. Leid. piii 
•Seguer. et octo alii. legor reliqui. 

7. ' NossBT T£. ie nosset fragm. Vatic. Busl. Jan. 
T€tt. edd. Berol. et Guelf., qui post hanc vocem iaterpiingk. 

8. FEKANT. Sic Gotl). Ricbei. ferent Busl. Jute. BeroL i 
•duo; Mor. pio tar. scr. ienent Crev. fertmt reliqui. Ver». a8| 
JVitMi UH Gall. Jun. Pirckli. 

H). Hic TE. Bic Uhi Gall. Mor. Serv. Busl. Leid. pr. J4 
Seguer. Bern, Rel. Berol. Crev. decem ^ prira.' ed.; Reg. if 
t. scr. maneret amor Put. Vers. seq. dusimus Busk Rel. 
ram Pirckh. et duo< ~ 

1^^. XLLK — iLLE. Ipse Gali. et sex. quod dedH Re^. f 
, T. scr. Gtii dedii Busl. dedit ipse vett. edd. et f<M*tasse Paiaal 
Fraucof. et Pirckb. ad illarum similem coUati; vide supra 4 
3, 6, 63. ^ 

15. FEAHOARERET. pefhotTuefil prim. Polit. Gu«lA Bali 



TBISTITM UB. Y. BL. IX. 3|| 

Pmi etiam credi pertimnisBe veliiy 
Naufragiumqae meom tomulo spectaret ab alto, 

Neo dederit nanti per freta saeya manum; 
Seminecem Sfygia revocasti mhoLa ab nnda: 

Hoc quoqne, quod memores possrumus essey 20 

tuum est. 
Di tibi se tribnant cum -Caesare semper «mieos: 

Non potnit votom plenius esse meum. 
Baec meus argntis, si tu paterere, Itbeltis 

Poneret in multa luce videnda labor. 
Knnc quoque se, quamvis est iussa quiescere, quin te 35 

Nominet invjtum, vix mea Musa tenet. 
Vtqne canem pavidae nactum vestigia cervae 

Luctantem frustra copula dura tenet; ^ 
Ytque fores nondnm reserati carceris acer 

17« ipeetark. 25. Se quoque nune quamtis. 

Aec. Serr. et trefi. Vers, «eq. E§$ par$ quat eredi$ Cren miR 
ferpeUiisse Palat. prim. 

17. SPKCTAAET. epeeUwit i^ataTinus. epeckaee^ Goth. T» 
8cr. Yers. seq. dederat n. per frm longa tn. Gotb. ^ . 

19. SEMINECEM STTGIA AB UNDA. ScWfamWCm Pot. 

Pirckb. ed. Bonon. Stygio — ah anrne Gall. ah umhra exo 
Voss. et alios, Goth. a s. m. ah aula Gotli. m. pr. Vers. seq. 
4st abiicaunt Serv. Leid. pr. BeroL Verg* 22. Nec Goth. 

23. si Tu FATERERE. sed ftt Gall. tu a Putean. patlare 
fslskU prim. Bersm* et unus, yei duo; quod parum aberat, quia 
dun Bersm. reciperemus; vid. supra ad 1, 9, 56. ^ 
i 26, liuNC — lussA 9U. Haec est Bersraanifiianl, Herculanw 
ct aliorum Naugerii codicum scriptura, probatA iu schedis olim ab 
Beinsto, postea vero nescio quo fato posthabita comtoentidae et 
asperrimae huic: 

Se moqne nune quamvis eet iussa quiescere^ quin ft; 
lUbri scripti ita: 

Ntf nc moque quami^ esi iarA iusm q}iie0cere; 
exceptis quidem Francof. , qui: Twm quoquej et Palat. primo el 
|mo Vaticano, qui: Quae Tjuoque ntmc. Impressi veteres nostri 
Dmoes sic: Nunc quoque iam quamvis est iussa q;uiescere, 
lacobus Roverus annotabat legi nescio ubi : Nune quoque sed quam^ 
pis est iussa, Doeza filius suadebat: A^unc quoque quanifomvia 

28. LucTANTEM. Ita Goth. Biersm. Serv. Berm Rel. codi» 
Demsteri et fortassis -ninus, vel alter. Lustrantem BusL Lacktn^ 
tem Berol; Reliqui omnes cum vett. edd. : Lafrantem» Sed »•• 



319 K 0Y9»I KASONIS 

30 NuDC pede^ nimc ipsa fronte laeesffilt equiis: 
JSic mea iege data yincta atqoe inclusa TfaiJia 

Per: titulum vetiti QOminis ire cupit 
Ne tamen offida memoris laedaris amiciy 
Parebo iussis, parce timere, tuis. 
85 At non parerem, si non meminisse putares: 
Hoc quod non prohibet vox tua, gratus ero. 
Dumque, quod o breve sit! lumen vit^ videbo, 
Serviet officio spiritus iste tuo. 



55« oisi 81. 37. lumen solare. 

que: frttgfra hac quadrat, neque, si memini, cane» bene mort^ i 
vest^ando latrant. \m. 30* ntinc Tpressa fronte Leid. prim. 

31. iNCLugA THAI.IA. tndusa vohintas prim. Vatic Gaelt 
Palat. 8ec. Eccos inlerpolatores versum 26. «pectantes. uicIicm 
iJamoena Serv. et duo. Vers. 33. of/ic. veteris laed. Goth. 

35. 81 — ruTAKSS. sed non Guelf. nisi non Gall. LeUJ 
prim. Derol. duo et prim. ed. nisi me Gotb. Busl. et qaatu^ 
Hon non Morfet. meruisse tinus. pytassee Leid. prim. Conceda 
son male scribi posse cum Heinsio: 

nm «i mcniint««e pukrw, 
\el cum Broekbusio: nisi non weminisse veta/res; 
in vulgata tamen culpari quidquam posse nego. Vers. seq, 
J^c quod Serv. Qmd quoque non Rel. Jloc quoque tre». 
Wo Seguer. ' 

37. LUMEir — TioEBo. Umen eolare Serv. Ricbel.; p^ 
cditiones, quas laudat Heinsius, non sunt nostrae sec. XV. 
mtale Busf, et duo. vitale teneho Bersm. et septem. lumen 
lejgitur Met.' 14,175. 

38. JSTK Tuo. vpee Palan sec. Bersm. Reg. Leid. pri& 
Berol. novem alii et prima editid; Guelferb. fortasse sub rasufS. 
meo Pirckb. , a Gronovio explicatum : quod ego exhibeo, Utnitt' 
que, ipse meo Ciofanus in duobus suis se invenisse alt. 



Inscrr. Ad amkos suos Francof. Periciilum dicil loc> |l 
igentis BcroU Naso tef^ SostUoum qaoi frigora vidil ad M»- 
imm Pircklu Berol. Qtmitur iam triennium exulare in Posk 
Aldioa. 



V. 



.f 



TBiSTITM US; .V; BL. X. 

sumus in Ponto, ter frigore constitif .Isler^' ' 

Facta est Euxini dura ter uuda uiarii^ 
At mihi iam videor patria prQCul .(Bsse tot aunii?, 

Dardana quot Graio Troia, sub jhoste fuit. ^ 
Stare putes, adeo proceduut tempora tarde, ^ 

Et peragit lentis passibus annus iter. . . 

Nec mihi solstitium quidquam de nQctilbus ^ufefj^ 

Efficit angustosi nec.iuibi bruma idies. \ ^ 

Scilicet in nobis rerum natura novata eist, 

Cumque meis curis omnia longa facit? 10 

An peragunt solitos comiquiiia tempoi^si^ ^nptusr^ 

Suntque magis vitae tempora dura meaQ? 
tluem tenet Euxini mendax cdgnomine iitnS| 

2. FACTA xgT X17XIVI.. £M«ifttiff Palat«( iniiq. Foetor^iOf 

fne EiMPtiii esl Serv. fVacla jiullus. Ven. .seq. .iJ^ miM.Bern. . 

9. iroT-ATA. EST. ttiorato esf Futean. . , ^ ^ 

11. AN PXRA6VKT — BtoTus. Jffl ^isra^l. Palat. pnm. 
-Vttm pera^. Jun. JVwnc pera^. Reg. Dum pcraiy. , Gall.. JVof 
pera^. Rel. Ci;ev. quatuor et prinMr editio., JVcc pci:a^.. Guelf. ^ 
». m. solitos lum omnta lempora Seguer, lempora c«r«us Pu^ 
*ajL et tres. 

12. TXMpoRA BvaA MEAx. Umpora longa fiersm. tres ef 
Francof. pro v. scr. mthi Mor. pro v. scr. Burmaiinus in hoc 
iiisticho, ne gravius dicam, grammatici quatuor ofEcia a Varrone 
fonstituta: lesfcre, «onbere» iatelligere et probate^ deseruit omniaj 
rfn boc enim versu emendandum putat lon^a, qiiia praecesserit, 
cum ne legatur quidem in vulgata ; in superioris initio quid scri^ 
bendum esset e libris et e mente poetae^ non vidit; denique quae 
improbat et intelligi negat, tam sunt sana, quam quae ipse cprrigit 
et explanat insana. Vox tempora consilio, nec sine ^cumine re- 
petitur, quemadmodum illa supra ad lib. 2,^ 376.. indicata. Signir 
ficat autem illa praeter /poVovg et uQO%dq>ovg etiam fortunamf 
de qua re vide Lacbm. ad Prop. p. 62. , deinde mojmeiUa^ no<i 
Dno modo; supra 4, 6, 40: . 

— uccedunt tempora porva tnalis; 
Martial. 7, 99: Temporibus praesiat nonnihil ilU iuls; 
Mttam. 13, 302: Primaqtic sunt Slis data tempora, caetera «obi»; 
Pont. 2, 9, 50; 59. 

13. 9UEM — LiTUS. Qwm tenet Jloret. et pnm. ed. Mfi 
knet Gall. Ewxinws Goth, m. s. oiim nomine Jun. oo^nomiiio 
falue Palat. prim, cogfrt. teUu9 CueU'. Serv. quatuor et prim. ed^ 



^tti P« (WIDn N&SONIS 

Et Scjtbici rere terra.mnistra freti. 
15 Iimumergei circa ^ente&i fera beila minantory i 

Qdae sibi' non raj^to vivere tui^e pntani 
Nil extra tutum estj tmnulus defeuditur degre i 

BtcieoSbus exiguis ingenioque loci. 
Cum lAililini^ <^r^f^^^7 ^t aVis, densissifaius bosrtis ^ 
4t) Advolat, et '^raedam vix bene Visus agit 
jS^pe jntra fflurps clausis venientia portis. 

Per mei^ias legimus hoxia iela vias. 
Est igitur rarus, rus qu! colere audeat, isque 

Cr \ ' 1»;^. mrfes^ 2$. qui rtw, 

co^tt. lem/^tfir 'bnm. Polit. cogn. portus Francof. eogn. poitfiii 
Gotli. Put:i5^lll BusIriB«T«Hii :S^iU5r. Btrb. R»!. Crev. Reg. pro 
V. scr. uif^eplit fiHJIifa^) Y^^ edd.^moes.- y'ejtf.;8e(|. vere pr€$ 
slnistra Falat. prim. 

15. ciiicA 6EMTX8. ^gmiHs si/tca Palat. prim* Reg* prim. 
ed. clrcnm gentes Goth. exc. Voss. Gall. gentes circiifii Pvt. 
l^^.i^&eidrjMm^lie^ueriHBerim. e^ edd. gen^ 

te^^'mw^a'^l3^U':gentei'iutmiii^^i^^^ circum Mlli 

Pirckh. ^ ^. . . ,■ 7 '.... i .V..U 

'* le^^t jtt^^ Kkif To. .Ita.paritef Paiat, prim. ao prlm. Va- 
Vc; Gueff/ ex!c. ^ose. Serv, (sed hi quatuor cum quinto igDoto: 
yaptu;) PoKt. uterque, 'Palat« leci FVancof^ Bersm. Reg. et decea 
liUi; fhiae ee mn rapt& ^lvere -posse putant Pat. Quae Ubi no» 
rtrpfo numme turpe putant Berol. Et msi de rapto vivere poem 
fkiani Betn. ' Reliqui tiWi excepto €rev., qui *8citu indigQa^ com 
Tett. edd.: Qtim nisi^ie ratptov. ^ p. 

' 17. TiTMVtxJS ' »EF. ABORB. ita Polat. Bterqae, Leid. pnn* 
Basl. Bem. Rel^ Francof: pro v. «cr. octo alii et prima editio* 
4fteHqui libri: defenitturipee, turrili defend. duo. Tomie et d«/» 
WTakkeros Am. Mt* p. l^."}^ ln prioribus: est deieot MoreU et 
Richel. 

19. cuM •?— ATI8. Qnae minime Gall. Quod nvinims Bera. 
^t edl Bonon. ; ' fortasse Palat. sec.t Fraooof. Seguer. Cum hens 
' "dIjp credas Richel. avee Guelf. Re). Bersm. sex Heinsiaoos et vett 
^^fiones habuisse constat^.dePalatino primo etSegiter. taceotibas, 
^i iilos contaleront, m liqir$t.* .Receptam scripturam ideo prae- 
stare ride^, quia comparatio non in YokiQdo, sed in spissa fre- 
t quentia est. Vers. 'seq. Avokft Goth. Vers. 21. mter muroi 
rut. Mor.Busl. Jun. et novem. Vers. 22. Martia tda exc Vosi. 
teia nociva Gdtiorp.-pro v. sei^. 

23. AABU8, Ros ^ui. Libri : Est igitur rarus qui iamosisn 
audeatj praeter quod: i^i^tfr qtfi iam rarus colere Reg. iam oai- 
ieat coilere aaros Goth. i^fiittr qui iam colere agros audeat Serv. 
At Palat. prira.: i^tNir rurus (de reliquis noji comtat). UtraqM 



Hac aratlnfeiiYy faac^tenel srma mimif. 
Sab gi^e^.pastor hmotut pice cmtatavteaifl^ 1» 

Prtque lupd pavidae belta verentur oves. - 
Fix ope castelU defendiiniir; et tamen intos ' 

Mista facit GraecSisi barbara torba metom. 
Daippe ^mnti nbbis babitat dbcrfanine nuUo : ^ 

Barbarui^, et tecti plttK quoqne parte tenefc ^ M 
[{hos ut non timeas, possis odifise Tidendo 'i :: 

Pellibus et longa corpora; tetia coma; i 

Hos quoque, qui geniti Graia cradnntnp^ab wb^' i 

Pro patria cnlta Pers^ca bracca tegit.V l 
Cxerceiit illi sod^ oommercia lingqae; 5» 

! Per gestum res est signific^uda inibi.^ ^ ,k ' , a 
Barbarus bic ego sum, quia noh intelligpr nlHi ^' j;^ 

I 32.. tempora.' -> 

varietos adiuTare Tidetur HeiAsii coniecturata, 'qoam' r^ltoittol 
quia in Medouiano inrenta dicitur ab Heinsio ; ' quamquam ia ^^ 
«» illius libri scriptura ita notata erat, uti fiurmaDHiis ed^dit. VVijE 
25. suh calamis pasU GotK * * . '^. 

26. PR09UE 3LUP0 — orEs. Proque lujn fraud^ heUa Leld; 
prim. tftqm hipo p. hella ferMtir o. Palat. prim. Hic foitassft 
^oluit: Utque hipum pavidae^ hella veretury ove». 

28. FAciT — TUABA. facis Geiis Palat prim. Gethis Reg, 
*t duo. geniis Crev. Grati^ paucissimi , nec cogtaiti , cum tett* 
«^<I. et fortasse Palat. sec. Dern. Segoer. harb. lingua Jun. ^ , 
duo. Vers, seq. nohiscum fcoftita* Palatini , Put. ct quatuor 
cum vett. edd. Vers. 29. Sepe etmul Goth, Vers. 30. farl$ 
copit Mor. et duo. 

31. ^uo» UT NOK. Quorum ut non prim. Vatic. Goelf. t 
prlm. man. Palat. sec. Francof, Reg. pro v. scr. et trCs cum 
prim. ed.. Non absurda interpolatio. Quos tu Hon Barol. Quok 
««nc «t Pirckb. odiirs0 iuvanda Goth. a m. pr. ^ 

32, coRFOAA. tempora Pirckh. unus fibnom et telti tdfl. 
P«clortt Goth. Reg. Busl. Rel. et quinque. Heinsio mutandi cau«a 
^uit legatlonis, quam aute imperium Petri primi Moscuam suscepit^ 
jecordatio. Vers. seq. Giraia panduntur Serv. in urhe Reg. Fut. 
m. et tres. 

34. PERsicA. harhara Palat. prim. Reg. Serv. et trea aliij 
Francof. pro v. scr. Cum paPrio scutu harh. Goth. Vers. 8e<^. 
w^i «otoae Jun. saevae exc. Voss. pairiae Serv. Seguer. et duo. 
OeHicae ReL Scythicae Gall. et tres. Vers. 36. Per gustum Pa- 
w. prim^ est tc^H/icandce Put. notifkanda alius. 

37. ^uiA KON. qtii non Goth. Guelf. Palat. acc. Bersdi. 
'«II- &eg. Bern. Rei, et.tret. tntdligw %U%$ Gotb. Vert^ seq. 



Jl^ 



p. Qyma NASONB 



Et ridentr fitolidi verba Latiiia Getae; 
'i^ Meque piiam de me tuto mala saepe loquoatur, 
40 ForaUan .obiicimit exmliumque mihi: 
Ytque fit^ in me aliquid, si quid dicentibua illis 

Abnuerim, quotie^: anuuerjmqaey putanL 
Adde, quod:inij|EwtHm rigidoius dicitur ensoi 
c^: Dantttf et in medio vulnera saepe foro. 
45 duram Lachesin, qoae tam grave sidus habenti 
Fila de^dit vitaen^n bre\]^<)ra meae! 
QuQdiiiiatriae: vuUtt^ vestreque caremus, amici, 
Atque hio in Scytbicis ge^tibus esse queror. , 

48. Quodque — partibos. 



JDmcfeffil}Juii. guldaifi alii etvett* edd. Vens. 38. ^d 41. in 
gine L«fcitet^'Gbl!L* ■ 

39. DK ~ MALA. iuto U mB Puf. Juo. SeiT. Benm. qoa- 
tuor et prioi. ed. male Francof. et quinqne Heiosiaoi, Guelf* Be- 
|ij^U,lPi;^i;* e^ retjt. edd. fnala multa BeniD. Seguer. 
^../..jAU VT^yit xh — 81 9UID. Utque svt scripti noonalli cooi 

glt^edd. aliquid •iquidem dkentihus Guelferb. Falat. sec. et tret 
elnsii; Moret. pro v. scr. ^ aliquid farsan ^. BusU Vers. aeq. 
jfinmenm^ qn. amuerimfue Reg. Juo. et tres. annuerimque pifl» 
|J(dii8 Bo4;ion. fj[ein$ius olim correxerat ita: j 

Utque fit^ in me aliquid dici praesenlihus tUie 
^... ;' Aftnu^im quoiies annwrimque^ puto. 

ppstea disticljop spurium proDunciaTit. Santenius tentabat: M* 
quid 8celeris>dicenUhu8, Si de praepositionis in usu evolveris Hand* , 
rursell. t. 3..p. 311. n. 18; de verbo putare Serv. ad Aen. 6, 
332 ; 8, 522. et- Nonium suo loco ; si perspexeris si quid dbnumim 
inbuere raro id factum esse, quotiee annuerim autem rem frequen- 
]^orem ootare, .oihil, ut opinor, desiderabis. 

43. ivijJUTVJd — oiciTUH ENSK. et iustum Guelf. sob 
Ms, Palat. 8e<j. ducitur esse Falat. prim. ducitur Reg. Moret 
Busl./ Jun. Leid. pr. Pirckh. Goth. Guelf, a sec. m. Bern. Seguer. 
Rel. octo alii et ed. Bonon, sumitur ense unus, stringitur ense 
alius. * Vers. 45. O diram Goth, (?) Mor. Serv. aiius. 

48. AT^us — GENTIBU8. Sic Palat. prim. Goth. BusL. 
Bersm. FraDcof, Bern. et in primis voculis, de quibus quam ma- 
%imQ hs est, JuD. Meque quod itt, et pro V. scr.: Utque haec iii 
Heg* Afqm qnod in Put. Pirckh. At' quoque in Leid. prim. ^l- 
mw hoG in priin- ed. Aique haec in Moret. Serv. Seguer. et rett. 
cdd, OuodfiHa hic in Rel. Berol, Crev. Utque hahitem in G^. 
Oiiique In hls ScytK Palat. sec. Sumque quod in ScyMds geH" 
tibus ipsG ffmior Guelf. a sec. m. ScytUds finihua Leid. prink 
Berol. et tres. Getids finihus Put. et duo. Geticis partihug Juo. 
et^ uliu^y , e^ne mror Goth. m. pr. Sed scito deesse codd. Italo- 



TRISTZTB UB» Y. EL. X. XL ftf 

rtraqne poena gravia; menii tamen Vrbe oarere/ 
Non mend tali farsitan esse Ioco« ifio 

}uid loquor ah demens? ipsam quoqiie perdere Vitam 
Caesaria offenso numine digous eram. 



XI. 

[luod fe ne cio quis per iurgia dlxerit esse - :\ 

Exsulis uxorem, litera questa tua est^ 
[ndolui; non tam mea quod fortuua male audit, 

Qui iam consuevi fbrtiter esse miser; 
Ouam quod cui minime vellem, sum caussa pudoriS|3 

5, Quam quia ^ 8im. 

rum scriptunis, quas alibi excerptas ascripsit Heinnus, hoc lo looo^ 
iiti supra 5, 10, 12., ipsas adiri iubeb^^t. Collati illi erant a4 
icriptoram D. Heinsii , quae mc habet : Quod stc in So^th. etc« 
BurjDanuiaoa scriptura, le?iore in fine yersus interductu positp^ in- 
i^cinna videtur: uiraque poenay^quod careo — el qtteroT — > gra--^ ' 
ois est. Huic adeo eius coniectura praestat: 

Cogor et in Scytlucis partihus esse^ queror. 
Sed bonorum librorum ratio unice probanda est; queroT esse^ ut 
Her, 9, 43.: q^eritutque deo placuisse potenti; 
Tariata structura, ut in iis, quae notavit Wagner. ad Yirg. Aen^ 
10, 865. Gentes qnoque mutarunt, qui eius Tocabuli usum pro<- 
prium ignorarent; de eo olim ad Fast, 5^ 641, Tel 6, 208. ex« 
ponemus* 

51. 9VID X.09U0R, loquar Reg. Fut« Busl. queror duo. fta 
dsiii, multi* demens nostram quoque Falat. prim» 



XI. 

Iljscrr. Ad moretn suam Francof. BeroU Sotatur nvptam 
coftvu»a Naso ferentem Pirckb. Berol. Ad turorem, ^ftiod eam quir^ 
dam esculis uxorem vocasset Ald« 

5. 9UAM — puDOAis. Quaih qtiia Reg. Put. Mor^t. Jun* 
Francof. Seguer. Goth. m. s. sex alii, prima et Tctt. edd. Si de 
Palatino satis constaret^ recepissemus. Quam ItM quod Pirckb. 
Quam cui ntiittiite Gueif. et»m mtftifne Paiat. sec. veUem fnimiiie 
Moret. et Yett. edd. nostrae. mifiime ootut Serr* eim Gall. et 
aUus Heins9, ooster Bel. cfwe» dok^rie Gotb. Reg» Pat< l^rancol^ 



ft9 p. ovnnL NAsoNis 

' Teqw reOr nMtris embaisse mafo. 
i^^Perfer, et obdura: malto grayiora iiiisti, I 

. JBHljpfiit cmB me PriDcipis ira tibi^ 
Fallilur iste tamen, qao iadice ncmiinor ezsoL 
10 Mollior est culpam poena secuta meam. 
Maxima poena mihi est, Ipsum offendisse: priasqual 

Yenisset, mallem, fuueris hora mihi. 
Quassa tameu nostra est, nec mersa, nec obruta navirj 
Vtque caret portu, sic tamen exstat aquis. 
l^Nec vitam, nec opes, nec ius mihi civis ademiti ^ 
Qui.merui vitio perdere cuncta meo. 
Sed quia peccato facinus non affuit ullum^ 
Nil nisi me patriis iussit abesse focis. 
^ Ttque aliis, numerum quorum compreudere non est, 

6. rear« 8. Cum me surripuit. 13, non fracta, nee obrol| 
puppis. 16, Quae, 17. adfuit ilii. * 

I^d. pr. Jun. Seguer. septem jslii et prim. ed. Vers. seq. fwifj 
iHiUns. esihuhuisse Falat. sec* indoluisse Leid. prim. 1 

7. MULTo G&AYJOAA. muUim Goth. Reg. GaU, BhsI* 
Francef. Rel. Berol. quinqne alii et prim. ed« nimiu/n% grav, ?uU 
Palat. sec. Bersm. Pirckh. Seguer, et quinque cum ed. BonoB^ 
ffmlto peiora B^m. f 

S, EBiFU^T cuM ME, Cum me surrijnHt ex GalU solo ediftj 
Heinsius; sine causa, vid. "Hfo. 2, 464. et ad 4, 1, 100. Eripwl^ 
me cum Guelf. Caesaris ira Jun. et duo. iudicis ira prim. PoHt 
prim. Medic. tra grafna Goth. Yers. seq. ille tammi Gall. Mor. 
Leid. pr. Bem. Inde ab hoc versu ad 28. sequentis camiiin^ 
quae leguntur, sine lacunae vestigio desunt in Bernensi. 

13. NE€ — NAYis. non mersa Reg, Put. Guelf^ octo alii 
prima et vett. edd» non fraeta Palat. sec, et cod. Bersm. Him 
ecripturam et puppis e Serv. Rel. et quinque aliis non immeritoj 
probavit Heinsius; cfr. Senee. ep.^ 26: tassae aetatis^ non frades^ 
nomen^ et ep. 30: quassus^ aetati ohluctans, Tamea probare ali« 
quid et-aliud scriptori surripere res sunt diversae. 

16. Qui MEAui. Quam merui Palat. sec. Quae merui Reg. 
tieid* prim. Bersm^ Reland. et duo, probante Heiusio. In Goth. 
Qui in rasura erat scriptunK 

17. NON AFFUiT ULLUM. «/f. tUo Rog. aff. iUi Guelf. P<^* 
lit. sec Palat. sec Serv. et duo. Sed octo huius familiae libro^ 
Heinsius in liotis impressis nmnerat. < 

16. ABE88B. ahire Paiat. prim. Francof. Bersm. ntm M 

palr. Put. aihesa& lods Gotb« Busl, Iieid. pr. Bersm. Rel. Grenj 

€t quinque» j 

*' i^ irvMMVM ^«iitfBi. GKie •rdine Pldat, (ninh Pufe 



TRISTITM UB. T. EU XI XIL ^l^ 

Caesareimi imiiieii aic nilii ndte fiiit * ^20 

pse relegati^ non exsulis ntitttr in nie . / 

Nomine; tnta suo iudice caussa mea «st. 
Dre igitur laudes, Caesar, pro parte virili 

Carmina nostra tuas qualiacunque canuut. 
me deos^ ut acUiuc coedi tibi limina claudant, 25 

Teque velint sine se, comprecnM', esse deum. 
)ptat idem populus; sed ut iut mare flumina vastuniy . : 

Sic solet exiguae currere rlyus aquae. 
it tu fortunam, cnius yocor e&sul ab ore^ 

Nomine mendaci parce gravare meam. |o 



XEL 

^cribis, ut oblectem studio lacrimabile tempus, 

Ne pereant turpi pectora nostra isitu. 
Sifficile est quod^ amioe^ mones; quia carmina laetmr 

Sunt x>pus^ et pacem mentis babere volunt. ] 

Nostra per adversas agitur fortuna procellaS) . a 

Sorte nec ulla mea tristior esse potest. 
Ebugis, ut Priamus natorum funere ludat^ 

Firckb. Rel. et tres. Reliqui: qumtm numenm^ nvin. cmptmeret 
PraDcof. conUngere alius. deprendere Mor. Jqd. Vecs. seq. tnito: 
mit Hamburg. - : 

26« KS8E d£ttm» eese diu Comb. ; idque feterem lectionem. 
^t Naugeriu8% eine te Goth^ Vers. seq. fiumina vaeta teDtabat> 
SaoteDios. Vers* ult. Nomine mordad anus Ueinsii. gravare htamj 
Goth. m. pn 



. m 

Inscrr. Ad amlcam euum Francof. BeroL Scrtberet ut Naea 
madenti ecrihit amico Firckb. Berol. Ad aimctmi., ^iii mpnebai,. 
m e^ilium carminihue ohlectaret Ald. 

1. LACAiMABiLB, mUerahile Gotb. cod. Bersm. et alhtt> 
Beibmi. Vers. seq. ^eoGuelf. Gall. fempora fuw^a Fut. ^irckli. 
octo atii et ed. donon. Gotb. r. scr, 

7. XATOAUM — LUDAT. Ita com Palat. primo. Gk>tb.^ eX x 
ploiimi.' iir fimeret BosU fikmatd. Bonon. . ilmmet plfwief^». 



ajKi* -^' ' p- oYtm iwsoNis 

Et Niobe festosdfecat irt oriba ohoros. - 
Luctibus, an stodlo vMeor debere ieoeri, 
10 Solus in exti^femO^ ittSisiis abire Getas? 
Des licet in vr^Kdo pectus mihi robore fultain^ 
Fama refiert Anyti qnale fuisise rei^ 
• Fracta- cadet tantae sapientia mole ruinae; 

Plu^ valet hnma^is viribus ira dei. 
15 Ble senex dictus sapiens ab ApoUiue nullum 
Scribere in hoc casa snstinnisset opus. 
Yt patriae veniant^ veniant oblivia vestri^ 

, 12. bic valido. 12. reo. 

Palat «ec. filaudat prim. Vatic Guelf. ReL quatuor ct rett, edl 
excepta Bodod. laudat Leid. prim. Berol. et alius. cantet unus. 
Yers^ seq. ducat in orhe Reg. Gall. Serv. 

9. AN sTUDio« aut stuilis Leid. prim. an sttidiis ania 
Vatic. , an videwr sfudia Gall. Vers. seq. iussua abesse pn4l 
PalatiDus. -4 

11. iir TAx.ii)o. Ita codd. omDes, Disi forte nnus et aUerj 
tam edd. Aldi et D. Heinsii : invaUdo. Id quo cum Heios. ofilu 
deret, infelici temporis puDCtp reposuit, quod per duo secula serv; 
tum Dollem: Uc valido^ apud Getas. Certe noa opus est. fddr^ 

*«fi dliquo quamvis emeudatum est. rohore fustum, ralat. prim. 

12. ANTTi — REi. Jneti Falat. prim. Goth. a s. m. 
lactioa et similia alii. Scriptura, quam legis, nihilo magis i 
placet, atque MiCjllo, Rovero, Bersmamio atque aliis placuit, qd( 
aute Heinsium ex iogeDio corrigebaot: reoy postbac ia priui. Vati^ 
Guelf. Palat. sec. Rotteodorp. et Ck)mb. iDYeotum, a qoo noiri 
lODge recedit: Veor ^ius.Heiosiani. Verum eDira vero ea scripturft 
XDibi suspecta est primum ab origioe; oam istorom codicum ger^ 
Hiani fratres primos Polit. et prim. Medic. jiabeot: fuisse senis^ 
qfood potaverim violeotioris interpolationis yestigium, qoa aot cuon 
cod.Busl. legebator: refert 8oorati,>jSLUt: FerPur Atlumaeiy vel tkaSim 
quid, cuius rei io diversis istius nomiuis scripturis quaedam ibfw 
tassis restaot indicia. Ab Italis igitur cavendum esse vides. Ve- 
rom discedit a yulgata etiam Falat. prim.^ qui: fuisse reti. Hoo 
legerim: retim, neque enim longe distant litterae: ti et u com si- 
cilico. Quod si modo satis certum esset, elegaotia onmia ooo mi* 
nos, atque io HeiDsiaoa scriptura, sed doctiora cooteoderem, drJ 
Fast. 6, 259: Regis opus plocide, quo non nwtuentius u^m 

Numinis ingenium terra SaUna tuVU; 
Grat. Cjneg. 96.: deus Ule^ an proxima divis 

Mens fuit «*.et vide. supra.ad 3, 5, .4. | 

17. TTT PATRiAc TKNiANT. Hoc ordioe pw) vulgato : ©•- 

niant paitriae uoos VaticaDos, qoem Heiosios probabat, et prioi. 

tVim.^ tfim npt» fitiaffl M. mki ^dmwm ci codd. Reg» 



TMBTIVM UB. V- EL. XII. 



391 



Omnis et amissi sensns abesse qneat; 
[i timor oflicio fungi velat ipse quieto : 

Cinctus ab innumero me tenet hoste locns. 20 

Idde, quod ingenium longa rubigine laesum 

Torpet, et est multo, quam fuit ante, minus. 
fertilis assiduo si noii renovetur aratro, 

Mj nisi cum spinis grameu habebit ager. 
Fempore qui longo steterit, male curret^ et inter 2S 

Carceribus missos ultimus ibit equus. 
Tertitur in teneram cariem^ rimisque dehiscit, 

Si qua diu solitis cymba vacarit aquis. 
le quoque despera, fuerim cum parvus et ante, 

Bli, qui fueram, posse redire parem. 30 

18* nt ddmissK 26« equos. 29» despero. 

joret tribus aliis cum priin* ed. , quouiam quod reliqui babeot: 
wifl nostri^ id imwrem etiam^ qui sequitur^ excludere videtur. 

18. ET AM|88i. ut aniissl Goth. Put. Berol. et sex. et 
nus8t cod. Bersm. Rel. et tres cum prim. ed. et a casu Reg. 
«0 T, 8cr. 

19. ipsE 9UIET0. e$se qiiieto Palat. prim. Serr. ipse gtiie-. 
I»» Seguer. Crev. esse quieUtm Reg. Put. Gali. Moret. Busl. 
ro. Leid. prim. exc. Voss. Palat. sec. Bersm. Gotb. Guelf. Rel. 
^^'} qni etiam pro i)etat: faoit^ et prim. ed. Sed conferes 1, 
> 13: dolor ipse, 4, 1, 29: vis ipsa sororuniy Met. 4, 203: 
«cii hunc amor ipse colorem; ita enim legas, velim e codice Zwic- 
aiiano et aliis. Vers. seq. tenet esse hc, Gotb. m. pr. me ve^, 
rt hste Gotb. m. s. Gall. et alius. Vers. 21. ruhigine ferrum 
;otb. m, pr. Vers. 23. Fert. assueto si non Francof. renovatur 
'oelf. Serv» moveatur Seguer. Vers. 24. Iiabehit humus Gotb. ^ 

25. ^ui LONGo — cuRRET. cum hngo Palat. prim. sl 
^ floril. Berol. currt^ viginti quinque libri scripti) quorum 
'uelf. et Put. optimi, et editi veteres. 

26. X9UUS. equos Mor. Busl. Jun.. Leid. prim. Seguer. Be-% 
n* et quatuor. 

27. iN TENERAM* cARisM. od left. Rel. cariem tetieram 
^t. prim. Gall. Serv. prim. ed, cenerem cariem Reg. lettaroiii^ 
wem prim. Polit. et Hafn. rifni9<)tie deicit Palat. prim. 

28. vACARiT.. Ita Hamburg. natahit Palat. prim. negatur 
Bt. vacahit R^g. Gall. Mor. Busl. Francof. Palat. sec. Gotb. 
*«lf. Rel. Berol. fioril. Berol. et duodecim cum prira. ct vett. 
W; carehit Serv. Jun» Bersm. et quatuor cura ed. Bonon. va^ 
•wt reiiqui. 

29. oE8FSRA« despero Goth. m. s. Palat. sec^ exc. Vosi. 
^* prim^ Bersm. et alius. fiarvus nt ante Palat. prim,. Reg* 

21 



$f f P. OVIDIJ NASONIS 

Contiidit ingeniom patientia longa malonun, 

Et pars antiqui nulla vigoris adest 
{Saepe tamen nobis, nt nunc quoque, sumpta to» 

bella e^ 

Inqne suos volui cogere verba pedes: 
^ Carmina nulla mihi sunt scripta, aut qualia cerDii^ 

Digua sui domini tempore, digna loco. 
Denique non parvas animo dat gloria vires^ 

Et fecunda facit pectora laudis amor. 
Nominis et famae quondam fulgore trahebar, 
^ Dum tulit antennas aura secunda meas. 
Non adeo est bene nunc, ut sit mibi gloria carae$< 

Si liceat, nulli cognitus esse velim. 
An quia cesseruut primo bene carmina, suades 

Scribere^ successus ut sequar ipse meos? 

31. laborum. 32« magQa — abest. 35. scripta mQii 

nulla. 

Fut. Busl. et septem. parwts ui oUm Serr. Vers. seq. cici 
fom Palat. uterq. Guelf. sub rasura^ Goth. v. scr. Reg. Mo 
Busl. Bersra. Reland, decem et prim. ed. redire nieum Guc'' 
a pr. m. 

31. MALORUM. Idborufn Gall. Serr. duo alii^ prim. 
▼ett. edd. ' 

32, vuLLA TI6, ADi^sT. Ita Palat. prim. Goth. Guclf. 
denique libri, exceptis tribus quatiiorve scriptis et impressis 
ab Aldina secunda quibusdam, qui: nwgna vlgoris tAest. Ye 
icq. ui quondam sumpta Busl. 

35. CARMiNA — « gCRiFTA. Hoc modo codd. GaU. 
Jmi. Bern. et quinque alii Heinsii; iure enim Zinzerlingius 
muls. p. 190. (descriptus est iocus apud Gaisford. ad Hepf 
p. 222. sq.) correptam ante sc vocalem improbavit in scii^ 
Carmlna scripta mihl sunt nulkt, quae loi^ge plurimorufn 
Carmina 9unt mihi scnpta aut nulla Guelf. Carmina suni n 
0ui nuUa aut Rel. Tres, exc. Yoss. Berol. et alius Italicus 
CSiirmtna ttunc (non Berol. ftinc exc. Yoss.) equidem non digna i 
4»spera scriho (cemis Ital.). Yers. 38. facunda Bersm. et quHM 
cum vett. edd. In vers. 40. de.sinebat Bern. In eodem: aura] 
vmda Goth. 

41. NON — siT. adeo nohis hene est ut gloria Goth. 
hene siai ut Mor. hene non ut Put. adeo nunc esi wt Pir 
tsi eiiciont Put. Gall. Serv. Leid. prim. et sex alii cum vett. 
JToii adeo nimc (JYtinG adeo non Francof. prim. ed.) etl hens ( 
Palat« prim« Seguer. Bevoi. Crev. et septem. ut sini mM 



TRISTIVH UB. V. El* m ZtS 

fzcBj novem, vestn liceat dixisse, sororest 45 

Yoi estis nostrae maxima caussa fugae* 
Ftqoe dedit iostas tanri fabricator a^ni, 

Sio ego do poenas artibns ipse meis. 
H mihi debebat cnm versibus amplins esse^ 

Cimi fngerem merito nanfragns omne fretnm) so 
it, pato, si demens stndinm fatale retentem^ 

Hic mihi praebebit carminis arma locns. 
^on liber hic nllns, non qni mihi eommodet anremi 

Yerfoaqne significent qnid meai norit, adest» 
^mnia barbariae loca snnt, vocisque ferinae^ S5 

•>-Omnia snnt Getici plena timore soni» 
^e mihi videor iam dedidicisse Latine: 



RG0re 



L" 



49. debaerat, 50. Sed» 

exc. Yoss. Vers. 45. liceat vestra vett. edd. Bceof modo 
e Musae Jun. Vers. 47. ded. iussas Goth. Vers. 48. poe- 

m msihus ipse Put. Firckli. et alius. 

49. DEBEBAT. debuerat Mor. Leid. priin. Rel. et alius. 

^ 50, cuM FUGEREM. Ita coDseDsu Palat. prim. et Itali^ prim. 

atic. Guelf. a pr. m. priin. Folit. Reg. Busl. Pircklu FrancoCv 

es alii et prim. ed. Si fugerem Bersm. et quatuor cum Tett. 

I^. Rdiqui libri cum Goth. : Sed fugerem, tnerito fugerem Serv. 

Jtdecem. Vers. 51. studii f. repentem, Goth. Vers. 53. miW 

iniebeat aur. Goth. Vers. 54. Verhaque si redtem ^i mea Reg* 

pm. ed. narit idem Gotfa. 

55. BARBAAiAE. harharica prim. Polit, barbarici Jud. exc 
l^oss. Hinc noD male Ueinsiu» divinabat: harharicae* Atque ita 
B Goth. pro var. scr. legitur. 

56. 0MI7IA nvjnT GETici. Haec scriptura ed. Aldi et codd, 
l^ mnltorum, neque egregiorum y iDterpolata Tidetur, ac ne in* 
N&gi quidem potest. Omnia harharici Seguer. Omnia SamafM 
^ti Heinsii. Qmnia qm posstin^ Busl. et quinque. Omnia qwm 

Emt Gotb. <Reg« , qui in reliquis : pltira Umore loquiy Put. ualU 
n Palat. uterq. Francof. Pirckh. , qui in fine : timoris eranty 
H%^. octo alii et Tett. edd., quaei timore sotiant^ Omnid quae 
^Mnn^ Rel. Si nolis cum Heinsio distichon proscribere, in his ve- 
'*n[ delitescere debet. Jac. Gronovius coniiciebat: Omnia Mos- 
gwi. A scriptura cod. Guelf.: Omnia que possint non nisi apicum- 
woe distat:, Omniaque JiostiUs; p et ?e, ssi cum siciiico et stif 
|!pro Us et i confusa sunt. Nosti talia Gronovium et Marklan- 
fci interdum monuisse. Jam vero pulchram gradationem per- 
•jnde vods harha^ae^ ferinae, hostiUs, Postremae appellation!» 
lioneniata sunt Geticij Sarmatidj harharici. 

21* 



KcmDUwmvaa 

Et Scy^ci vere terra.mnistra freti. 
i5 Inaamerae circa gentesi fera bella minsmtiir^ i 

Qdae sibi^ uon raj^to vivere tui^e putant 
Nil extra tututii est^ tumulus defenditur aegre ^ 

BlbeiSbus exigius ingenioque Ipci. 
Cum iftkiini^ <^r^<j^^^[ ^t avis, densissitaus bosrtis \ 
ib Advolat, ipf^raeaam vix bene Visus agit 
S^e intra inurqs clausis yenientia por^. 

Pfer medias legimus noxia tela vias. 
Est igitur rartis, rus qui colere audeat, isque 

C? l l^, mres^. 2*. qui rus, 

co^fi. lem/^tti^ Vnin- ^olit. cogn. portus Francof. eogn. f<mh$ 
Goth. Put: €^m BusUiB«^si;:i8qgi]l3r. B^rb. Bjdl. Crev. Reg. pro 
V. scr. uif^eji^ii f4i!j|t*<i.Y^'' edd. ^maes.- Veiy<.,8e<|. . vere wc$ 
9\nlstra Palat. prim. 

l^. cmGA. 6EXY18. .gettH» tiitca Palat. prim. Reg. pnm. 
ed. circtim genles Gotb. exc. Voss. Gall. gente$ circum Pot. 
l^^.J^l-eidriWiiK-Ae^ueri-^Berto. ot^iex-cM^ edd. g&ir 

fetf^^^ft^ci-^Bail. •:0«nl«i'.iuliimf!:iaa. gwle$ ^ferd circuni hih 
Pirckh.^ ^ ^. . . ., -r 1... ^ ..„., 

•' ;'16/ ^(ffif**^*-i- naiiiTo. Ita. pariter Paiat* prrai, ao prioL Va- 
Vc; Gim^' ex!c. ^oS9w ^erv. (Bed hi quatuor cum quioto ignoto; 
¥aptttO PoKt. uterque,''PaIat« seci Flrancof« Bersm. Reg. et decem 
lilil.* ^foe 8^ iton rapf^ ^lwre posse fnutmt Pot. Qtiaa Ubi now 
pijHo nuniinc ttirpe putan^ Berol. Et mei de rapto vivere posm 
fuiaiti Ben^.^-' Reliq^ii tflm excefia Creir., qui scitu indigaa, cum 
Tett. edd.: Qum nisi^ie rofpto v^ •^ p. 

' 17. TiTMt^iTS ' i>EF. jLBaaE. ita Palat, oterque^ Letd. priin* 
Bofsl. Bem. BfeU Francof. pro v. scr. octo alii et prima editk). 
AeKqui libri: defenditur' ipse. twri^ defend. duo. Tomis et d<i{» 
IVakkentt Am. lit. p. 123, iu ptioribus: eet deient Moret. et 
Ricliel. 

19. cuM T- ATis. Quae minime Gall. Quod minime Bem. 
\t edl Bonon.; fortasse Paiat. sec» Fraocof. Seguer. Cum hm 

' "vlx credas Richel. «ve» Guelf. Rel. Bersm. sex Heiosiauos et vett 
«iWKtiones liabuisse constat;,de Paiattno primo etSegiter. taceotibus, 
^i illos contulemnt, Tix liqn^t.' Receptam scripturam ideo prae- 
stare vide^ , quia comparatio non in Tohtodo , sed in spissa fre- 

t quentia est. Vers. 'seq. Avokift Gbth. Vers. 21. inter murot\ 
rut. Mor.BusK Jun. et novem. Vers. 22, Martia ieta exc Vom. 
ieia nociva Gottorp.^pro v. scr. 

23. RARus, Ros 9UI. Libri : Est igHur rarus qui iam oolin 
audeaty praeter quod : igitur qtfi iam rarus colere Reg. tam anh 
ieat cikre a^ros Goth. igittir ^pii iam colere agros audeat Serv. 
At Paiat. prim.s igitur rurus (de reliquis non constat). UtraqM 



T»t$ttVM UB. Y. EL. X. §|$ 

Hac arat %te^TCj tacienei arma mano; 
hh gi^a.pastor iunotu) pice cmtat B^ytsbf^ ' M 

Pr6que lupd pavidae bella verentur oves. \ ' ' 
rix o^e castelb' defendmiur; et tamen intua ' * 

Mista facit Graecid barbara turba metom. 
^Qippe ^id iibbis habitat dtscrteitte nuUo * 

Barbarus, et tecti plts quocjue parte tenei " ^- 90 
}ho8 ut non timeas, possis odisse videndo 

Pellibus et longa eorpora* tecta <H>ma. a 

Bos quoque, qui geniti Graia creduntorf^ab «rW^; j 

Pro patria cilltrt Peraica bracca tegit;)^; 
Exercent iUi sQci^e commercia Jing^iae; ^ 

Per gestum res est signific^uda mihi.^ ,k : \ <; 
Barbarus hic ego sum, quia noh intelli^pr ulpf 0,,^ 

, 32,. tempora/ , ^ . *.. ..^ 

varietas adiuvare Tidetur HeiAsii comecturatai ^^»"* '^^^P*"?^ 
Quia in Medoniano inventa dicitui? ab Heinsio 5 : c^uanlquani ™ ^?^ 
& illius libri sci^iptura ita notata erat, uti Buriftamiiis edjdlt, : VwJ^ 
25. suh calamis pash Gotli, * a t « t- tx 

26. PR09UE Lupo — oTEs. Proffue fwpi ffatm leUa Leioi 
prim. utqiie hipo p. hella ferentur 0. Palat. priuft, Hic forta«K6 
^oluit: Utque lupum pavidae^ heUa veretury oves. 

28. FAciT — TUKBA. facis Getis Falat prim, Gethis R«gi 
«tduo. gentis Crev. Graiis paucissimi, nec togniti, cum ^etU 
«tld. et lortasse Palat. sec. Dern. Seguer. harb. lingua Jun. ^ 
^uo. Vers, seq. nohiscum hahitat Palatini, Put; ct qaatuor 
cum vett. edd. Vers. 29. Sepe eimul Goth, Vers. 30. fiafie 
capit Mor. et duo. . ^- v ^ 

31. ^uos UT NON. Quorum ut non prim. Vatic. Gueif. a 
prim. man. Palat. sec. Francof. Reg. pro v. scr. et . tres cum 
priin, ed.. Won absurda interpolatio. Quos tu iwn uerOU Quok 
m\c ut Pirckh. odi«se iuvanda Goth. a m. pr. ' > j^ 

32. coHFORA. tempora Pirckh. unus Bonon, et vett edd. 
pectora Goth. Reg. Busl. Rel. et quinque. Heinsib mutandi causA 
^"it legationis,' quam ante imperium Petri primi IVfoscuam susc^it, 
J^ecordatio. Vers. seq. Ch-aia pandMn^uf Sm. in urhe Reg. Pufc 
Jun. et tres. ' _.. 

34. PEKSicA. harhara Palat. prim. Reg. Serv. et tres alnj 
I^rancof. pro v. scr. Cum pofrio scutu harh. Goth. Vers. seq^. 
'^li soUtae Jun. saevae exc. Voss. patriae Serv. Seguer. et duo. 
GeKcoe Rel. Scythkae Gall. et tres. Vers. 36. Per ^twfwm Pa- 
^t. prim* est tesl^canda Put. notifkanda alius. 

^7. 9UIA NON. qui non Goth. Guelf. Palat. sec. Bertiii. 
^«n. Reg. Bern. ReJ. et.tret. intdligor iHlie Goth. Ve», seq. 



«1# 



p. QvmH NAsoras 



Et ridentr fltolidi verba JjBiim Getae; i 

^t^ Meque pifaiit de me tuto mala saepe loqumitur, 
40 ForsUau .obiicimit exsiliumque mihi: 
Ytque fit^ in me aliquid, si quid diceutibua jllia 

Abnuerim, quotiesj annuerimqaey putanL 
Adde, quod:ii^|as(»m rigido. ius dicitur ensei j 

c^ Dantttf et in medio yulnera saepe foro. 
45 duram.Lachesiu, qoae tam grave sidus habenti 
Fila de.dit vitae.iion b^ei^Qra meae! i 

QuQdii]iatriae: vidttt^ .vestreque caremu^, amici, 
Atque hio in Scytbicis ge^tibus esse queror. , 

48« Quoclque ^ partibos* 



pmden$iJ\fo. guldaifi alii etvett* edd« Veras. 38. ^d 41. in 
gine L«fcitet^Goi!L •' 

39. DK ~ MALA. iuto U ttie Put Jnn. Serr. Benm. qoa- 
tuor et prim. ed. male Francof. et qninqne Heinsiani, Guelf* Be- 
|ij^U(lPi;^i;* ejt rtt^ eiid. fnala muUa Benin. Seguer. 
.....:.j4U VT^v^ xir — ai ^uid. Utque sit scripti nonnnlli cott 
J^ttwedd. oligutii eiquidem dkentihue Guelferb. ralat» sec. et tiet 
Heinsii; Moret. pro v. scr. aliquid farsan dic. Busl. Vera. seq. 
j^menm^ qn. oinuermque Reg. Jun. et tres. annuerimque fuh 
jiu^us Bo4;iQn. fj[eiii$iu8 olim correierat ita: 

Utque fit^ in me dliquid dici praesentihm tUie 
^*. ;; Apnuerim quotles annuerimque, puto. 

ppstea distic]j6n spurium proDunciaVit. Santenius tentabat: M* 
quid 8celeris,dicentihu8, Si de praepositionis in usu evolveris Haod. 
Jursell. t. 3.,p. 311. n. 18; de verbo putare Serv. ad Aeo. 6, 
332 ; 8^- 522. et- Nonium suo loco ; si perspexeris ei quid dbnuenM 
inbuere raro id factum esse, quotiee annuerim autem rem freqaeiH 
]^orem . notare, ^nihil, ut opinor, desiderabis. ^ ^ 

43. iiriusTUM — DiciTUH ENSK. 8$ iustum Guelf. sab 
r^« . Palat. 8e<;\ duciPur esse Falat. prim. ducitur Reg. Moret 
jBusl.y Jiin. Leid. pr. Pirckh. Goth. Guelf. a sec. m. Bern. Seguer. 
Rel. octo alii et ed. Bonon, sumitur ense unus , stringitur ense 
alius, ' Vers. 45. diram Goth. (?) Mor. Serv. aiius. 

48- AT^u£ — GENTIBU8. Sic Palat. prim. Goth. Bus!.. 
Bersm. Fraiicor, Bern. et in primis voculis, de quibus quam m«- 
xiEQe Jb t^tj JuD. Meque quod inj et pro V. scr*: Utque ha0C iii 
B^g. Jlqit& qnod in Put. Pirckh. At' quoque in Leid. prim. Al- 
fiue lioc m priin. ed. Atque haec in Moret. Serv. Seguer. ^t vett 
cdd, QuodiiHe hic in ReL Berol. Crev. Utque haUtem in GalL 
Quufitc in his Scyth. Palat. sec. Sumque quod in Scyihids geih 
tilius %iiSG fitwror Guelf. a sec. m. ScytlUcis finlhu8 Leid. prin» 
BeroL et tre^. Getids finihu8 Put. et duo. Geticis partihus Joo. 
et^^Uti». &iiie mror Goth. m. pr. Sed scito deesse codd. Italo- 



TRISTITK UB» Y. EL. X. XL ftf 

iraqne poena gravia; mervA tamea Vtbe cmrere/ 
Non memi tali farsitan esse Ioco« ifa 

uid loqnor ah demens? ipsam qnoqoe perdere vitam 
Caesaria offenso nomine dignus eram. 



) 



XI. 



uod te ne cio quis per iurgla dlxerit esse - . ; 

Exsulis uxorem, litera questa tua eaL 
Ddoloi; non tam mea quod fortuua male audit^ 

Qoi iam consuevi fbrtiter esse mlser; 
|uam quod cui minime vellem, sum caussa pudoriS| 3 

5, Quam quia ^ sim* 

am Bcriptunis, quas alibi excerptas atcripsit Heinsius, hoc lo looo, 
ititupra 5, 10, 12., ipsas acliri iubebat. Collati illi erant a4 
criptiiram D. Heinsii, qnae nc habet: Quod me in So^th, ete. 
torjuamuaoa scriptura, le?iore in fine versus interductu positp^ in«- 
{pndnDa videtur : ut4raque poena,^ quod careo — et querof — » g/ra-^ 
lit est. Huic adeo eius coniectura praestat : 

Cogfyr et in Scyihicis pariihus esse^ queror^ 
M boBorum librorum ratio unice probanda est; queror eese^ Qt 
^cr. 9, 43.: gtcmftirqtitf deo flacuxese 'poieniii 
^^ta structura, ut in iis, quae nota?it Wagner. ad Yirg. Aen^ 
'0) 865. Gentes qnoque mutarunt, qui eius Tocabuli usum pro- 
^riam ignorarejit ; de eo olim ad Fast, 5^ 641. Tel 6, ^08. ex« 
HJnemos, 

51. 9VID X.09U0R. loquar Reg. Fut. Busl. queror duo. fta 
^* malti^ demens nostram quoque Falat. prim» 



XI. 

li^scrr. Ad ufforetn stiam Francof. Berol. Sotalur nvptam 
|(>nvicia Naso ferentem Pirckb. Berol. Ad turorem, ^ftiod eam qul-^ ^ 
«>"* t€ulis uxorem vocasset Ald. 

, ^* yuAM — puDORis. Quaih quia Reg. Put. Mor^t. Jun. 
^fancof. Seguer. Goth. m. s. sex alii, prima et vett. edd. Si de 
^^0 satis constaret^ recepissemus. Quam tthi quod Pirckh. 
^l^ cui fnininte Gueif. et»m mitiimtf Palat. sec. ii>eUem mimme 
loret. et Yett. edd. nostrae. mintme odl/ui Serr. sim Gall. et. 
'^ui Heios^, noster Bel. eimm dohris Gotb. Ret» Pnt. I^rftiieoi; 



ft9 p. ovnm NAsoNis 

' Teqw reOr nMtris erabaisse mal». 
(t.Perrer, et obdura; multo grayiora iiiisfi, I 

/ jBIr^pfut cmB me PriDcipis ira tibi. 
Fallilur iste tamen, quo iudice ncmiinor ezsoL 
10 Mollior est culpam poena secuta meam. 
Maxima poena mihi est, Ipsum offendisse: priasquai 

Yenissety mallem, fuueris hora mihi. 
Quassa tamen nostra est, nec mersa, nec obruta nayi»^ 
Vtque caret portu, sic tamen exstat aquis. 
^Nec vitam, nec opes, nec ius mihi civis ademiti ^ 
Quimerui vitio perdere cuncta meo. 
Sed quia peccato facinus non affiiit uliumy 
Nil nisi me patriis iussit abesse focis. 
^ Ttque aliis, numerum quorum compreudere non est^ 

6. rear« 8. Cum me surrtpuit. 13, non fracta, nee obrattj 
puppis, 16. Quae. 17. adfuit iiii. '{ 

teid. pr. Jun. Segiier. septem ^lii et prim. ed, Vers. seq. fwti 
Dulins. exhuhuisse Falat. sec. indoluisse Leid. prim. 

7. MULTo G&AYJOAA. muUim Gotb. Reg. GalU Bosl. 
Francef. Rel. Berol. quinqne alii et prim. ed« nimiv/ni grav. Put« 
Palat. sec. Bersm. Pirclch. Seguer. et quinque cum ed. BoflOB*' 
ffMlio peiara B^m. / 

8. EBiFui^T cuM ^E« Oufti me surrijmt exGall* solo ediOTJ 
Heinsius; sine causa, vid. ^Hfo. 2, 464. et ad 4, 1, 100. Erijp^ 
me cum Guelf. Caesaris ira Jun. et duo. ivdici^ ira prim. PoHt. 
prim. Medic. ira grams Gotb. Yers. seq. ille tamen GralL Mor« 
Leid. pr. Bem. Inde ab hoc versu ad 28. sequentis canDiois 
quae leguntur, sine lacunae Testigio desunt in Bernensi. 

13. NE€ — NAYis. non mersa Reg, Put. Guelfc octo alii 
prima et vett. edd. non fraota Palat. sec, et cod. Bersm. Hjuic 
ecripturam et puppis e Serv. Rel. et quinque aliis non immerito 
probavit Heinsius; cfr. Senee. ep.^ 26; iassae aetatisj non fraetm 
ftomeit, et ep. 30: quasstiSy aetaii obluctans. Tamea probare ali« 
quid et-aliud scriptori surripere res sunt diversae. 

16. QUi MEAui. Quam merui Palat. sec. Qme merui Rcg. 
tidd. prim. Bersm^ Reland. et duo, probante Heiusio. In Gotb. 
Qui in rasura erat scriptunK 

17. NON AFFUiT ULLUM. «/f. tUo Reg. aff. iWi Guelf. Fo* 
lit. sec Palat. sec Serv. et duo. Sed octo hi|iu8 familiae Hbroi 
Heinsius in notis impressis nmnerat. 

16. ABE88B. ahire Paiat. prim. Francof. Bersm. nlst A^ 
palr. Put. aihesa& lods Gotb^ Busl, Iieid. pr. Bersm. Rel. Crer» 
€t quiaque» 
*- KK MVMMVM fB^Ktw» GKie •rdine Pldat, fnokk fvt 



TRISTITM UB. T. EU XI Xn. ^^ 

Caesareimi imiiieii m nSbi niile fiiit * ^20 

pse relegati^ non exsulis ntitnr in ine . / 

NomiDe; tnta suo iudice causm mea «st. 
are igitur laudes, Caesar, pro parte virili 

Carmina nostra tuas qualiacunque canuut. 
ttre deos^ ut acUiuc coe^ tibi limina claudant, 25 

Teque velint sine se, comprecnM', esse deum. 
)ptat idem populus; sed ut in mare flumina vastumy . 

Sic solet exiguae cun*ere rivus aquae. 
it tu fortunam, cnius yocor e&sul ab ore^ 

Nomine mendaci parce gravare meam. |o 



XEL 

^cribis, ut oblectem studio lacrimabile tempus, 

Ne pereant turpi pectora nostra isitu. 
Kfficile est quod^ amioe^ mones; quia carmina laetmr 

Sunt x>pus^ et pacem mentis babere volunt. * 

Nfostra per adversas agitur fortuna procellaS) ,.A 

Sorte nec uUa mea tristior esse potest. 
Cxigis, ut Priamus natorum funere ludat^ 

Pirckl). Rel. et tres. Reliqui: qumm numenm^ nvin. oompotMr»; 
PraDGof. conUngere aliust deprendere Mor. Jqd. Vecs. seq. miie» 
9enii Hamburg. ^ : 

26, KS8E d£ttm» eese diu Comb. ; idque Teterem lec^onem. 
£cit Naugeriu8% eine te Goth^ Vers. seq. fiumina vaeta teDtabat> 
SaDtenios. Vers* ult. JVbmine mordaoi anus Ueinsii. gravare htamj 
Gioth. m. pr» 



xn. 

Inscrr. Ad amicam euum Francof. Berol. Scrtberet u$ Naea 
tuadenU ecrihii amico Pirckb. Berol. Ad amcunkj qui mpnebai,. 
¥$.emlium carminihue ohlectaret Ald. 

1. LACAiMABiLB, fntMroMle Gotb. eod. Bersm. et aliitt^ 
Beibsii. Vers. seq. ^eoGuelf. Gall. fempora fuw^a Fut. ^irckh. 
oeto aili et ed. dooOD< Gotb. r. scr^ 

7. XATOAUM — LUDAT. Ita com Palat. primo. Gk>tb.: ot; 
plarimi.* iir fimeret BosU fikmatd. Bonon. . fkinmm plfwief^i 



^* '^^ ' F. OTlDa N^iSOKIS 

Et Niobe fefstos Aficat irt oriba ohoms. - 
Luctibus, an stodlo videor debere ieoeri, l 

10 Solus in exti^^mo^ iussns abire Getas? 
Des licet in vr^Mdopectus mihi robore fultain^ I 
Fama refiert - Anyti qtiale fuisise rei^ 
' Fracta- cadet tantae sapientia mole ruinae; ^ 

Plu^ valet hnma^i^ viribus ira dei. 
15 Ble sienex dictus sapiens ab ApoUine nullum I 

Scribere in hoc casa snstinnisset opus« 
Vt patriae veniant, veniant oblivia vestri^ ^ 

, 12. hic valido. 12. reo. j 

Palat. sec. plauiat prim. Vatic« Guelf. ReL qaatuor et vett. edd 
excepta Bonon. lauaat Leid. prim. Berol. et alius. cantet unus. 
Yers^ seq. ducat in orhe Reg. Gall. Serv. 

9. AN STUDio« aut stuilis Leid. prim. m siudiia unos 
Vatic. ofi vHeor studla Gall. Vers. seq. iuseua abesse pkM 
Palatinus. ' ■ -i 

11. iir TAX.ID0, Ita eodd. omnes, Disi forte unus et dter 
com edd. Aldi et D. Heinsii : kivaUdo. In quo cum Heins. oSemd 
deret, infelici temporis puncto reposuit, quod per duo secula serraJ 
tum nollem: Uc validoj apud Getas. Certe non opus est. /vlcirii 

*«fi aUquo quamvis emendatum est. rohore fuetum ralat. prim. ^ j 

12. AKTTi — REi. Aneti Falat. prim. Goth. a s. m. ^ 
lacuna et similia alii. Scriptura, quam legis, nihilo magis mill 
placet, atque MiCjlIo, Rovero, Bersmanrno atque aliis placuit, Qdl 
ante Heinsium ex ingenio corrigebant: reo^ postbac in prim. Vati^ 
Guelf. Palat. sec. Rottendorp. et Gomb. inyentum, a quo noil 
lODge recedit: Veor alius .Heinsiaoi. Verum enim vero ea scriptuiK' 
xnilii suspecta est primum ab origine; nam istorum codicum ger- 
xnani fratres primus Polit. et prim. Medic. Jiabent: fuisse semei 
q[uod putaverim violentioris interpolatbnis yestigium, qua aut cuoi 
€od. Busl. legebatur: refert 8oorati,^uti Ferfur Alhenaei^ vel simita 
quid, cuius rei in diversis istius nominis scripturis quaedam fu»* 
tassis restant indicia. Ab Italis igitur cavendum esse vides. Ve- 
rum discedit a yulgata etiam Falat prim.^ qui: fuisse refu Hoo 
legerim: reum, neque enim longe distant litterae: ii et u cum 
cilico. Quod si modo satis certum esset, elegantia omnia non 
xius, atque in Heinsiana scriptura, sod doctiora contenderem 
Fast. 6, 259 r Regis opus placidij quo non mstuentius uUum 

Numinis ingenium terra SaUna tutit; 
Grat. Cjneg* 96.: deus Ule^ an proxima divis 

JHiBft^ fuit — .et vide. supra ad 3, 5, 4. 
17. VT PATRiAK TKNiANT* Hoc ordioe pTD vuigato: V9-»\ 
Hidfil paitriae umis Vaticanus, quem Heiosius probabat, et priak 
tVim.^ tfim tm. fitiaffl M. mM ^dmtmvi* ^ codd. Re§» 



:um 81- i 
on m^l 
I, cfr*^ 



TMBTIVM UB. V. EL. XII. 



391 



Omnis et amiflrsi wnsas abesse queat; 
Lt timor oflicio fungi vetat ipse quieto : 

Cinctus ab innumero me tenet hoste locus» 20 

Ldde, quod ingenium longa rubigine laesum 

Torpet, et est multo^ quam fuit ante, minus. 
fertilis assiduo si nou renovetur aratro, 

INil, uisi cum spinis grameu habebit ager. 
Peropore qui longo steterit, male curret^ et inter 2S 

Carceribus missos ultimus ibit equus. 
^ertitur in teneram cariem^ rimisque dehiscit, 

Si qua diu solitis cymba vacarit aquis. 
fe qaoque despera, fuerim cum parvus et ante, 

lUi, qui fueram, posse redire parem. 30 

18. ut ddmissi. 26. equos* 29. despero. 

wwt. tribus aliis cum pHui. cd. ^ quoDiam quod reliqui babent : 
Wwa nostri^ id tlnioreni etiam, qui sequitur, excludere videtur. 

18. iT AM|88i. iit amissl Goth. Put. Berol. et sex. el 
■wi««i cod. Bersm. Rel. ct tres cum prim. ed. et a casu Reg. 
ro ▼• scr. 

19. iPSE 9VIET0. esse qiiieto Palat. prim. Serv. ipse quie-'. 
m Seguer. Crev. esse quiet^m Reg. Put. Gall. Moret. Busl. 
ni. Leid. prim. exc. Voss. Palat. sec. Bersm. Goth. Guelf. Rel. 
*^S qni etiam pro vetat: faoit^ ct prim. ed. Sed conferes 1, 
) 13: dolw ipse, 4, 1, 29: vis ipsa soronim, Met. 4, 203: 
^ ^unc amor ipse colorem; ita enim legas, velim e codice Zwic- 
ajiano et aliis. Vers. seq. tenet esse loc. Gotb. m. pr. me V6-. 
* wste (ioth. m. s. Gall. et alius. Vers. 21. ruhigine ferrum 
m. m. pr. Vers. 23. Fert. assueto si non Francof. renovatur 
'uelf. Serv. moveatur Seguer. Vers. 24. hahehit humus Gotb. ^ 

2»>. 9UI i^oMGo — CURRET. CMin longo Palat. prim. «i, 
•"flj^ florii. Berol. currt* viginti quinque libri scripti^ quofum, 
"^*!. et Put. optimi, et editi veteres. 

26. x^uTJs. equos Mor. Busl. Jun.. Leid. prim. Seguer. Be-^ 
"* et quatuor. 

27. ts TSKERAM* cARisM. ttd ten. Rel. cariem teneram 
^* prim. Gall. Serv. prim. ed. cenerem cariem, Reg. teneranh, 
wem prim. Polit. et Hafn. rimisque deicit Palat. prim. 

. 28. TACARiT^ Ita Hamburg. natahit Palat. prim. negatur 
^' Vttcahit Reg. Gall. Mor. Busl. Francof. Palat. sec. Goth. 
^*"' Rel. Berol. floril. Berol. et duodecim cum prira. et vett. 
"• cmhit Serv. Jun. Bersm. et quatuor cura ed. Bonon. va^ 
*»^ feliqyi. 

.,^^« OjESPBRA* despero Gpth. m. s. Palat. «ec. exc. Voas» 
"^^' prixn. Bersm. et alius. parvus ut ante Palat. prim^ Reg* 

21 



3f t P. OmU NASONIS 

Conliidit ingeniam patientia longa malonmi, 

Et pars antiqui nulla vigoris adest 
Saepe tamen nobis, nt nnnc quoque, sumpta U^ 

belia eatj 

Inqne suos volui cogere verba pedes: 
^ Carmina nulla mibi sunt scripta, aut qualia eendSf 

Digna sui domini tempore, digna loco. 
Denique non parvas animo dat glona vires, 

Et fecunda facit pectora laudis amor. 
Nominis et famae quondam fulgore trahebar^ 
40 Dum tulit antennas aura secunda meas. 

Non adeo est bene nunc, ut sit mihi gloria cmrae: 

Si liceat, nulli cognitus esse velim. 
An quia cesseruut primo bene carmina, suades 

Scriberey successus ut sequar ipse meos? 

31. labomm. 32. magDa — abest. 35. scripta nulii i 

nulla. 

Put. Busl. ct septem. parwu ttl oUm Serv. Vers. «eq. cwt /ii#- 
fom Palat. uterq. Guelf. sub rasurn^ Goth. v. scr. Reg. Moret; 
Busl. Bersm* Reland, decem et prim. ed. redke nieum GuelfetV 
a pr. m. . ' ^ 

31. MALORUM. lahorum Gall. Serv. duo alii, prim. I 
▼ett. edd. ' 

32, VULI.A Ti©. ADi^sT. Ita Palat. prim. Goth. Guelf.^ 
denique libri, exceptis tribus quatnorve scriptis et impressb 
ab Aldina secunda quibusdam, qui: niagna vlgaris abesU V( 
ftq. nl quondam sumpta Busi. 

35. CARMiNA — gCRiPTA. Hoc modo codd. Gall 
Jan. Bern. et quinque alii Heinsii; iure enim Zinzerlingius Pi 
muls. p. 190. (descriptus est locus apud Gaisford. ad HepF 
p. 222. sq.) coireptam ante sc Yocalem improbavit in scri{] 
Camdna $cripta mihl sunt nuHaj quae loqge plurimorum 
Carmma 9unt mthi scripta aut nulla Guelf. Carmina suni i 
mit nuUa aut Rel. Tres, exc. Yoss. Berol. et alius Italicus ili 
Carmina nunc (non Berol. lunc exc. Yoss.) equidem non digna il 
4itspera scrtbo (cemis Ital.). Yers. 38. facunda Bersm, et quiM 
cum yett. edd, In vers. 40. desinebat Bern. In eodem: awrafi 
venda Goth. i 

41. NON — BiT. adeo nohis hene est ut gloria Goth. ai 
hene stat ut Mor« hene non ut Put. adeo nunc est ut Pirdii 
Mf eiiciunt Put. Gall. Serv. Leid. prim. et sex alii cum yett. e^ 
JToii odao tttmc (iVifiic adeo non Francof. prim. ed.) est hene i 
Fidat« prim* S^er. BevoJ. Crev. et septem. ut sint miki c ar iwW 



TBISTITH Ua V.KUXtk $f$ 

Pace, novem, Tcstra liceat dixisse) sororest 45 

Yod estis nostrae inaxima caussa fiigae* 
rtqne dedlt iustas taori fabricatpr a^ni, 

Sio ego do poenas artibos ipse meis. 
Nil mihi debebat cum versibus amplias esse^ 

Com {agerem merito naafragns omne fretam) 60 
It, pnto, si demens stndium fatale retentem^ 

Hic mihi praebebit carminis arma locus. 
|Von liber hic ullus^ non qui mihi commodet aurenii 

Yerbaque significent quid meai norit, adest» 
DniDia barbariae loca sunt, vocisque ferinae^ S5 

->-Omnia sunt Getici plena timore soni» 
mihi videor iam dedidicisse Latine: 

4B. debaerat. 50. Sed» 

Cf exc Voss. Vers. 45. Ueeat vestra vett. edd. Rceol mocb 
e Musae Jan. Ven. 47* ded. iussas Godi. Vers. 48. f>oe* 
108 versthiis ipse Put. Firckli. et alias. 

49. DEBEBAT. debtiefaf Mor. Leid. prim. Rel. et alius* 

50. cuM FUGEREM. Ita conseDsu Falat. prim. et Itaii, prim. 
fatic. Guelf. a pr. m. prim. Polit Reg. Busl. Pirckli. Francof. 
Ires alii et prim. ed. Si fugerem Bersm, et quatuor cum Tett* 
|dd. Reliqui libri cum Gotb. : Sed fugerem. merito fugerem Serv. 
!t decem. Vers. 51. sfudii f. repentem Gotb. Vers. 53. miM 
waeheat aur. Gotb. Vers. 54. Verhaque si recUem qui mea Reg. 
frim. ed. noril idem Gotb. 

55. BARBARiAE. harhartca prim. Polit. harharici Jun. exc« 
ross. Hinc Don male Ueinsiu» divinabat: harharicae. Atque ita 
Gotb. pro var. scr. legitur. 

56. oM^iA svMT GETici. Haec scriptnra ed. Aldi et codd* 
>e<|ae multorum, neque egregiorum» interpolata yidetur, ac ne in* 
iiUigi quidem potest. Omnia harharid Seguer. Omnia SarmoM 
gpoti Heinsii. Qmnia qui possunt Busi. et quinque. Omnta quaa 
toMttttl Gotb. ^eg. , qui in reliquis : phtra Umore loquiy Put. 6all» 
ier? • Falat. uterq. Francof. Pirckb. , qui in fine : timoris sranty 
C^f* octo alii et Tett. edd., quae: liniora sotiant. Omnia quas 
fosmt Rel. Si nolis cum Hemsio disticbon proscribere, in his Te« 
nuD delitescere debet. Jac. Gronovius coniiciebat: Omnia Mos- 
lyni. A scriptura cod. Gueif.: Omnia que poseint non nisi apicum- 
ntione distat:, Omniaque hostiUs; p et h, ssi cum sicilico et stif 
^ pro Us et t confusa sunt. Nosti talia Gronoyium et Marklan- 
bm interdum monuisse. Jam vero pulcbram gradationem per- 
lende vods herharaey ferinae, hostiUs. Postremae appellationis 
;lo8semata tunt Geticij Sarmatidj borbctrict. 

21* 



S84 P- OriDU NASONIS 

Nam didici Getice Sarinaticeqiie loqai. 
Nec tamen, ut vejrum fatear tibl, nostra teneri j 
^ A componendo carmine Musa potest » ' 

Scribimus^ et scriptos absumimus igne libellos. 

E&itos est studii parva favilla mei. ^ 

Nec possum, et cupio non ullos ducere versos: 
Ponitw idcirco noster in igne labor» 1 

^ Nec nisi pars casu flammis erepta, dolove 

^ Ad vos ingenii pervenit ulla mei. i 

Sic utinam quae nU metuentem tale magistrunt 
Perdidit, in cineres Ars mea versa foret! 1 



>58. lam. 



58. »AM DiDici* lam diiid Reg* GaU. Serr. itm. d 
qnatuor. , 

59. VEG — 170STRA TENERi. NoH Palat. priin. |Jun. ftk 
UjOir verum Gall. Ser?. verum fateamtir Put. et tres. nosirali 
vari Palat. prim. Polit. sec. Reg. Put. Busl. Seguer. et sex am 
Francof. ct rirckh. pro \. scr. nostra kniri unus. nostra rcwfll 
PirckL. Bersm. et duo cum ed, Bonon. nosira tueri FrdO( 
nostra mcare Moret. Serv. tres et prim. ed. Vers. 60» cai 
Goth. Vers. 61. Scripsimus — consimpsimus Gotb. Ven. 
Exitm et stud. Guelf. 

63. »EC Foss. ETC. JVon Reg. Busl. prim. ed. tion fit 
Palat. uterq. Guelf. Reg. Moret. Serv. Jun. Leid. prini. et •. 
cum rett. edd. iam mdlos Firckli. nullos ntere Leid. pr. ii 
'Ders^ Gotl), Burmannus et iste, qui explanat: nee possum 
versus et cupio non ullos d, v., yidentur ignorasse structuram 
quentissimam, quam Heinsius rectissime reduxit Fast. 5, 530: 
voninx et pater esse volo. Vid. Wagner. ad Aen. 12, 801. et 
laudat. Yers. 65. Nec nisi pars flammis casu stibtracta i 
lun. Hinc nisi et vers. seq. non venit Pirckhi Bersm. et 
emn vett. edd. praeter Ald. 

67. ^uAK Nit MET. qtiae nec met. Palat. prim. quasn 
met. Goth. 



xiir. 

lBscrr« Ad amicum suum Francof, Ad Egetumm Ben 
iion kuhuisse s%U solaiia narrat amu^ Pirckb. Bero). Ad amicu 
quod nihU literarum daret^ cum faceret cetera Ald. 



[ja] 



TEISTIVM LU}. V. EL. SUI. Xlll. 01^5 

xnL 



nc tans e Geilco mittit (ibi Naso salutem: 

Mittere si quisquam quo caret ipse, potest 
leger enim traxi contagia corpore meiitis, 

Libera tormeuto pars mihi ne qua vacet;, 
^erque dies multos meris cruciatibus uror, ( 

8ed quod non mocnco frigore laesit Iiiems. 
ii tamen ipse vales, aliqua nos parte valemus: 

Qnippe mea est faumeris fulta ruioa tuis. 
fui mihi cum dederis ingeniia pignora, cumque 

Per numeros omnes hoc tueare caput; io 

* tua me raro solatur epistola, peccas; 

Remque piam praestas, et mihi verba uegas« 

2« reiQ 81 quis qua. 12* nt -— neges^ 

1. X 6KTIC0. a Gelko Pircklv EgetiGO Berol. 

2. jaiTTERE — ^uo. qua Palat prim. GoUi. Reg, G^L 
^l MedoD. et duo. Aut liinc, aot e versu Pont. 1, 10, 2. me- 
Boriter repetito natae scripturae : si quis reni qua duorum librerum 
^: rem st quis qua Moret. Leid. prim. et dttomm. 

3. TRAxi — MiNTis. menlis — • iraxi Jun* Vers. seq. 
ormmiis Rel, pars mea^ Serv. ne qua forei Mor. Plrckh. Jun. 
^tem et ed. Bonon. Vers. 5. Parsque dies Palat. prim. 

8. BED — MODico. Ai qiuae non exc. Voss. Sic me non 
>oth. a sec. m. in rasura. Ei ([uod non BusK Pirckh. Sed quem 
^ 4uo. Sed (^ia non duo. Quod me no» Mer. Me quoque 
^ Reg, Leid- prim. unus Ciof. prim. ed. ; Francof. ▼. scr. Me 
jRfl flon Guelf. a s. m. et duo. Sed quod in immodico prim. Va- 
•c. Senr. et tett. edd. praeter Bonon. Reliqui Hbri Palat. primo 
loce nti leds. Conieeturas proposuerunt Heinsius : Id quod^ vel 
^a quod ttnmod., Schraderus: Ui quod, alius, \elalii: Quid 
ffdtocte stfa frigore laedii h. Locutio Onidiana ^idetur, quam 
» similibus exemplis explicando non sumus. Ea fere ascripsimus 
"pra ad 3, 10, 48. Vers. 7. fiarie puiemus Gotb. Vcrs. », 
m carina Jun. Leid. prim. 

9. ,9ui MiHi. Qiiid miJii Guelf.. Francof. Pirckh. ReL; Mo- 
^^ pro V. scr. 

i2. REM^UE — NE6AS. Quidque pmm pracsf. duo. Bem- 
tt« mle jiraesias Leid, prim. et Tar. scr. Pirckn. Remque malam 
!*• uDos. Remque iuam Busl. f^raestas si tni/u Goth. in ras. 
^eg. Gall. exc. Voss. Pirckh. Berol. Bersm. Palat. sec. Francof. 
\ Guelf., quij ^erha feras a m. s. cwm milti Busl, sed twibi 
5WT Lfcid. priro. duo et prim. ed. ncc mihl Seguer. tii mihi — 
«ga« Moret. Jun. et tre^ »t •— neges Put. Rel. Crev, et tre». 



< — legas unus. 



aet P« OYIDU NA80NI3 

Hoc precor emenda; qnod si correxeris imiim^ 

NuUus in egregio corpore naevus erit 
i&Pluribus accusem; fieri nisi posset, ut ad me 

Litera non veuiat, missa sit illa tamen. 
Di faciant, ut slt temeraria nostra querela, 

Teque putem falso non memiuisse mei. ^ 

Quod precor, esse liquet. Neqi^ euim mutabile ro&|l| 
20 Credere me fas est pectoris esse tui. 
Cana prius gelido desint absinthia Ponto, 

Et careat dulci Trinacris Hybla thymo; 
Immemorem quam te quisquam convincat amici: 

Non ita sunt fati stamina nigra mei. 
25 Tn tamen ut possis falsae quoque pellere culpae 

Crimina, quod non es ne videare, cave: 
Vtque solebamus consuraere loiiga loquendo 

Tempora, sermoni deficiente die; 
Sic ferat ac referat tacitas nunc litera voces, 
^ Et peragant linguae charta manjusque vicesj 
Quod fore ne nimium vldear diffidere, sitque 

Versibus hoc paucis admonuisse satis; 

15. possit. 25. falsae possis. 28. senaoneiD. 
32. bic. 

15. possn. fo««il Mor. Jan. et tres. Vers. seq. M tRfl 
Iic6l Goth. m. s. mt ipsa Ucet Mor. et quatuor. Yers. 19. M 
mm Fut Serf. Berol. et Leid. prim.y qui hic deficit. Vers. 21« 
geUda — Ponto unus Mediceus probante paene Heinsio. 

25. possis FAL8AX. folsae possts Busl. et decem^ 
quos fortasse Palat. prim. falsae depellere culpae Seguer. |^ 
culpae Palat. prim. fallere Pirckh. exc. Voss. tollere vett. edd» 
praeter Bonon. et fortassis ad tales collati Francof. et Palat. lee. 
Vers. 27. multa loquendo Palat. prim. Fut. Serr. BusL Fivckk 
et duo; Guelf. fortasse sub rasura. 

28. 8ERM0KI. sermonem Put. Rottendorp. «ermoiie piiflM 
Vatic. et Gudf. sub rasura. Vers. 29. et referat Mor. Serr; fiosL 
tua Uttera Mdr. iam littera Serv. 

31. 9noD — viDEAR. Quod fere Guelf. a pr. m. Qwd 
face Gall. Qmd tihi ne duo Heinsii cum prim. et vett. edd. fol% 
vel fiifiutcm Falat. prim. non nimium Berol. videar nifnttfm Bti4 
Francof. Jun. Vers. seq, Versihus hic Gall. Vers. 33. episkM 
wrhum Goth. 



TUSrmM UB. V. EU IV. 397 

Accipe^ qoo semper finUnr epistola verbo^ 
Atque meis distent nt tua &ta, vale. 



XIV- 



l^aanta tibi dederim nostris monumenta Iibel}i9, 

mihi meTconiux carior, ipsa videsr* 
Detraiiat au«tpri multum Fortuna licebit; 

Tu fam^n iugenio clara ferere meo: 
Dnmque legar, pariter mecum tua fama legetur, i 

Nec potes in moestos omnis abire rogos: 
Cumque viri casu possis miseranda videri, 

Invenies aliquas, quae quod es, esse velint: 
Quae te, nostrorum cum sis in parte malorum, 

Felicem dicant, invideantque tibi. 10 

[Non ego divitias dando tibi plura dedissem, 
Milferet ad manes divitis umbra suos.] 

34, Aqtte. 1. dederint nostri — KbeUi. 5. mecwn 

pariter. 

S4. AT^tut. Aque Bersm. Stroz. Gothanus a ». m. erata 
littera. 



XIV. 

Inscrr. Ad wt^mn «fnw FFancof. BeroK Nnpiam Nm^ «mk 
iit NWMro quod fida maneret Pirckh. Berol. Ad tMPorcm, quocl 9m$ 
Mrtg »il aetema Ald. . 11.«^ 

1. DEDEaiK — tiBELMs, dederuii nosfn — hl^ «anH 
turgl et unus Vatic, Heinsius cur probaYerit, non assequor. 

3. MULTUM. nimkm Gall. vulium varia scnptura in liee. 
Buius auetor, sat scio, meiiiGr Yont. 4, 3, 7: quia conrnmf vWl- 
Utm Forlufia, hic quoque volebat: Confrahat aucion wUium ror- 
kma. Vers. seq. ferere mei Gotb. ^ 

5. PAHiTER MECUM. tnccum patHeT Mor. Bewm. et aiiuf* 
Vers. seq. J^oti Put. Busl. Jun. et septem ciiin vett. «dd. fM^ 
infe^s Gotb. Vers. 7. possis casu Gotli. Vers. 9. fmie ta^ 
horum Serv. ct quinque cum vett. edd. Vers. 11. aw. wm 

iando Goth. .1 ^ * »«„ P.,f 

12. NiL FERKT ^ DiviTis. Diviiis - nilferet »«8: Jjj; 

fioril. Berol. vett, edd. et ad tales collati Palatt. ^pnmus: DmiHS^ 



829 P- OVIBn NASONIS 

Perpetui fructiim donavi noiniiiis: idque, 

Quo dare uil potui munere maius, habes* 
15 Adde, quod, ut rerum sola es tutela mearam, 

Ad te non parvi venit honoris onus. 
Quod nunquam vox est de te mea muta, tuiqoe 

ludiciis debes esse superba viri. 
Quae ne quis possit temeraria dicere, persta, 
20 Et pariter iserva meque piamque fidem. 
Nam tua dum stetimus, turpi sine crimine manai^ 

Et tantum probitas irreprehensa fuic! 
->^Par eadem nostra nunc est sibi facta raina; 

19. praesta. 22. £t laudem — talit. 

Pirckli. Seguer. Verissirae Heinsius et Scbraderus hoc distklii 
proscripserunt^ totum huc non qundrat, sinsula sunt absurd 
plura pro: plua, mibram ad manes suos aliquia ferre. 

14. NiL poTUi — UABES. iKMi potui Moret. Busl. Ju 
prim. ed. makis hahe Goth. v. scr. Berol. et duo. Quod da 
non poluh venit honoris onus Put. incertum, num omisso seqneii 
dbticho. 

15. UT — Es. Omnes lihri: et rei*um sola e», praeter qi 
Jun. : es rerum solu ety Goth. Guelf. et Crev. : et reinim sola U 
fe7(f, Polit. prim. et duo: solam tulela. Sed vix est, ut Hein 
eraendationem deyites, nisi hiulcum hoc distichon velis. Quia in 
hoc et sequens distichon adhuc nexus sententia^ desrderabitur , i 
aut hanc: ui rerum solers tutela mearum etc, aut aliam, niodo 
violentiorem, adhibeas medelam« Tum vero aptissime quod dic 
tur, certe. innuetur, hoc erit: Non vanam alkiuam gloriam U 
largioTj quam fortasse piidor iuus aversareturj sed cum lalo 
multo quaesitam^ tum nuUi non matronae decoranu Vers. 1 
IndicHs Guelf. prim. Polit. Palat. sec. et tres. 

19. PERSTA. praesta Falat. prira. Gotb. cum glossa: effii 
Mor. Jun. Bersm. quinque et ed. Bonon. Yers. seq. meque iuam 

3ue fidem Gall. Jup. Pirckh. Berol. et tres. Te pariter serva U 
iciumque meum Busl. Yers. 21. stet. virtus sine cr. Goth. 
22. ET TANTUM. Ita libri longe plurirai sensu longe optimo 
Hactcnus non nisi reprehensione ccvruisti; cfr. Met. 11, 425: tai 
tumque doleho^ Non etiam nietuanu Sen. ep. 49: Utinam tanta 
non prodessent! noccnt. Et semper prohUas Palat. prim. Serv. R« 
Bersm. Crev, Mor. pro v. scr. et alius. Et tanta prob. Goti 
Guelf. (Umnta correctum) prim. Polit. Palat. sec FrancoC R^ 
Put. Gall. Mor. Pirckh. Jun. Berol. prim. ed. Et tua nunc pro 
exc. Yoss. et duo. Et tantae unus. Et tandem vett. edd. 

25. PAR — KUNC. Haec verba sic extant in codd. Rq 
Gall. Mor. 5erv. Jun. Seguer. Goth. Guelf. a pr. m. Berol. t 
tiiidecmi alils cum vett. edd. tihi depromptum est ex uno MediceO| 



TRISTIVM Ua, T. EL. XIV. 

CoDspicmiin Tirtiis Iiic tna ponat opim. 
Csse bouam facile est, ubi quod vetet esse^ remo- 2S 

tum est, 

Et nihil ofGcio nupta quod obstet^ babet 
[!!um deus intonuit, non se subducere nimbo^ 

Id denium est pi^tas, id socialis amor. 
lara quidem virtus, quam non Fortona gubemet, ao 

Qaae maneat stabili cum fugit illa, pede» 
Si qoa tamen pretii sibi merces ipsa petiti^ 

28« deesi esU 

yer. et Tar* scr. Moreti Per eadem no$tra nme Palat sec, Pm 
Mdem noelra est Put. Pars eadem exc. Vom. Par eqmdmn Crer. 
Mrae Gottorp. Par ea fortunae nunc est Busl. est facta UH 
Hma Gotb. Praeter Iiaec discrimiDa consentiunt libri in hac icrU 
^tura: Par ea de nostra non est tlhi facta rutno. 

Doctorum coniectofae non desunt, Heinsii: 

Par ea post nostram nunc est sihi facta ruUiamt 
^I: ^ Par ea post nostrae wunc est sthi fata ruinae; 
Bannanni: Par veterum nostra si nunc fdn fama rtima, 
Ttl: Paria tihi nostra si nunc est fama ruina; 

Jac. Gronovii: Pulchrior in nostra nunc est sibi facta ruUta. 
Verum hc^rum omnium nulla scrupulum toUit, qui solus in Tulgata 
R<iest, hic ^Terbium aut dure et inconcinne, aut obscure positum^ 
^OQ. qui animadverterit, unus est Withofius in Praemet. crucc. critt« 
^ 137. sq. de boc loco disputans atque ita emendans : 
Area de nostra nunc est iihi facia ruina: 

Hoc erat ostendere, quid distarent aera lupinb! Aream dici, 
qM fandameDta aedificiorum ponuntur, non est , quod illius exeoi-» 
pGs doceamus. Ac Tortasse notam non efTugiemus, qui aut in 
aiieno modesti esse Toluerimus, aut superstitionem criticam quo- 
nindam paene ad ludibrium usque re?eriti simus, 

24, poNTAT. fionit Guelf. Pirckb. et tres. 

26, VETET. Sic Palatini, Francof. Pirckb. Gall. Guelf. Se- 
guer. Berol. et TCtt. edd. vetat reliqui. est in fine abudont GalU 
Sery. Busl. Seguer. et quatuor. 

26. oFFicio K« 91T00 OBSTET. offic%is Fraocof. Jun. Bersm* 
«t quatuor. officii Goth. Reg. Put. Gall. prim. Polit. Seguer. Be^ 
^l. quioque et yett. edd. quod optet prim. Polit. Jun. et dapb 
^stat Rel. floril. Berol. optat Palat. sec. Seguer. 

28. EST omittunt Gall. et alter. 

29. ^uiDEM viRTus. qniidmi est Goth. Put. Serv. BusU 
•un. Seguer, Rel. floril. Berol. et vett. edd. guhernat libri prae-v 
^er Palat. prim. Reg. Put. Mor. Serv. Busl. Rel. quioque et prim# 
^. Vers. seq. manet instahili Goth. 

31. 819UA TAMEN — PETiTi. Jt.i plaue libri maximo ou- 
^cro. Si qitanium preU exi\ Yoss. Ubi merces cod* Ber$m* esl 



r. OTIDn NASOMIS 

Inqae param iMtifi ar^a rebiis udoat^ 
Yt tempus numeres, per secala uulla tacefor^ 
Et loca mirantur qua patet orbis iter. 
SftAmicis, nt longo teneat laudabilis aevo 
Nomen inexstinctum Penelopea fides? 
. Cemisi ut Admeti cantetur et Hectoris uxor, i 

85. longo maneat. 37. nt Hect 

in fine addunt Palat. prim. Francof. Put. Mor. Serr. Pirckfi. Sij 

gier. Guelf. a sec. m. Crev. prima et yett. edd.; post: pr«lH idea 
eL et utroque loco Jud. habebat. ipsa poeta Berol. ipsa pe^ 
tum Reg. petita est Gotb. a pr. m. Ihterpolationes serfamol 
|mm. Yatic: Guelf. a prim. m. et Palat. sec, sed bic obacariu^ 
Si qua iamen pretiwn sihi merces ipsa petHumf Reg. pro var. mCi 
qnod in ed. Ald. sec. et posterioribus extat: Si