(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Q. Aurelii Symmachi quae supersunt"

Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc 

publishcr to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc 
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to 
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. 
Wc also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of 
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs 
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb 

at |http://books.qooqle.com/| 



II I 



CONFfNEO 



t 

I 

1 



\ 




303648705 






zc 










MONVMENTA 



GERMANIAE 



HISTORICA 



INDE AB ANNO CHRISTI QVINGENTESIMO 

VSQVE AD ANNVM MILLESIMVM 

ET QVINGENTESIMVM 



EDIDIT 

SOCIETAS APERIENDIS FONTIBVS 

RERVM GERMANICARVM MEDH AEVI 



AVCTORVM ANTIQVISSIMORVM TOMI VI PARS PRIOR 



SYMMACHI OPEBA 



BEROLINI 

APVD WEIDMANNOS 
MDCCCLXXXni 



I^ 



Q. AYRELII SYMMACHI 



aVAE SVPERSVNT 



EDIDIT 



OTTO SEECK 



BEROLINI 

APVD WEIDMANNOS 
MDCCCLXXXm 



HAVFRFIfLD\V^ 
LIDRARY QF \ ^^ 
ANCIENT ' ^ 
HISTORY 



13 OCT 1952 



I. 
DE SYMMACHI OEATIONIBVS. 

Symmschi gloria inter aeqnales non tsm epietnliB, qnae ante mortem eias neqne 
iD libroB compoeitae neqne in pnblicnm editae erant, qnam orationibna innitebatar, 
nam oratoris diaerdsBimi titnlnm filinB statnae eins snbscripsit'), o XofOYpacpo; ab Olyra- 
piodoro nnncnpatnr') , SocratCB, nbi de scriptiB einB loqnitnr, orationes Bolas comrae- 
morat'), et landes ab antiqniB ei tribntae, cum plemmqne einsmodi sint, nt qneravis 
libmm respicere poBBint, apnd Pmdentinm tamen ppaecipne eloquentiam senatoriam 
effemnt*). qna de canBa noB qnoqne de libris SymmacbianiB dictnri, ab orationibaB 



1) C. I. L. VI l«9g = Orelll IIST = Wllminni ma. 
21 Ap. Pbot. <i. 80 p. 63 A 40. 

3) T H 18au|MiCrco il ini itiiititati X^ynv 'Po|»nubv' xal ^iip aln^ naXXai X&^si auffc-[pifi(>.ivo[ 
TJ 'pD^ialan fXtbao^ ityfyi-iooat. ez qno hauilt Cualod. hiit. tiiporl. IX 23. 

4) CoDln SymiQaeb. I prMt. 77 orit rhttoriel. 632 o Unfuam tniro vtrboTum fontt flaenUm, Somani dteut 
cU>qiiii, euf rtdal cl ipK Tuliiiu, kai fiauiit divtM fatwtdia gtmmat? oi digruan, atltmo tiiKlum quod falgtat 
imro, ti mallel lauJart (t«tpn, rtti lorilfdo moiutra pratluUt et tiquldam Itmtrauil erimfn< voean. II prier. !>% 
qvo iMine ntmo diierlior txultat ftcmit intonal vtntiigut tloquii (urnel. 10 oralor ealat. 19 Auiotuat vit fa- 
«mifijtfnu Unfuat. 370 toUert orator. 644 pratnobiUi iUe itnator onmdi artt fotetu. 760 nii lc ptrmo- 
vtai magni vox rhttorii, oro, fui mb Itgati iptelt larra moriuii ptonm*, inDcnii ttUi tt fandi viritai audtl, 
h», noftrom templarc ;!d«in. oratlonei ab Eonodlo DOD mlnai compilaUa lunt, qaam eplilnlM. ef. Ennod. 
cd. But«l p. 364, 3 cam Symm. 218, 12. 14; Enn. 265, 7 -< SyiDDi. 32S, 19{ Enn. 365, 14 = 8ymm. 
325, 32; Enn. 266, 9 b, Symn). 320, 26; Enn. 367, 1 » Symm. 324, 15; Rnn. 269, 15 = 8ymm. 325, IN; 

Enn. 269. 18 =■ Symm. 321, 3; Enn. 270, 11 >= Symm. 324, 14; Enn. 270, 23 >= Symm. 335, 16; 
Enn. 175, 14 = Symm. 324, 26; Enn. 276, IS — Symm. 336, 3; Enn. 277, 22 = SymDi. 336, 19; 

Enn. 37B, 4 » Symm. 326, 36; Enn. 260, 12 •= Symm. 326, 36; Enn. 231, 16 ■= Symra. 339, 27; 

Enii. 282, 6 — Symm. 339, 16; Enn. 283, 8 = Symm. 339, 39. 16; Eon. 283, 17 — Symm. 338, 36; 

Enn. 383, 19 ■> Symm, 325, 10; Enn. 285, 31 = Symm. 333, 36. 



VI DE SYMMACHI ORATIONIBVS. 

initium facimus primumque ea componemus, quae auctoris ipsius reliquorumque scrip- 
torum antiquorum testimoniis de eis innotuerunt. 

£x orationibus, quarum reliquias tenemus, unius tantum apud auctorem mentio 
fit, quae in nostro corpore loco quinto collocata pro Trygetio inscribitur. babita autem 
esse dicitur a. d. v id. lan. a. 376^) maximamque senatus admirationem movisse^j. 
qua causa adductus Symmacbus eam in publicum edidit^j et omnibus yiris, qui lit- 
teris clari habebantur, exemplaria misit^). epistulae, quibus ea prosecutus est, 
supersunt quattuor, ad Fraetextatum I 44, ad Syagrium I 105, ad lulianum Rusticum 
III 7, ad Neoterium V 43, et tres, quibus laudibus orationi tributis respondit, ad 
Praetextatum I 52, ad Syagrium I 96, ad Hesperium I 78. 

Temporis ordine prima haec oratio est, quae apud Symmachum commemoratur, 
et quae sequuntur, omnes plus quam decennium ab illa distant. sunt autem hae: 

1) Panegyrieus in Maximum tyrannum; quem dictum esse putaverim, cum kalendis 
lanuariis a. 388 consulatum alterum iniret. Socrat. V 14. ^aaiXixov ouv Xo^ov ei; Ma^- 
[lov Iti icepiovTa ystP*?*^^ ^*'^ SieteX&cov, T(j) t^? xaftoaiciaeco? iY^Xr]fiaTi evojjo; oaTepov 
^Y^veTo. hunc aut numquam editum esse aut certe post tyranni mortem suppressum, 
non est quod moneam^). 

2] Apologeticus ad Theodosium de panegyrici illius crimine habitus a. 388 ex- 
eunte. 52, 20 quod in panegyrici defensione non tacui; Socrat. 1. 1. aoYYva>|j.Tf); o5v 
a(i(o&eU 2)o)i)ia}(o; tov aicoXoY>jTixov Xoyov e{; tov aoToxpaTopa 6eo6ooiov eYpa<j/ev. ad 
eandem orationem pertinere videtur, quod Symmachus mense lanuario aut Februario 
a. 389 scribit, se civiles et bellicas laudes Theodosii stili honore percurrisse 46, 16. 

3) Gratiarum actionem pro consulatu in a. 391 accepto Symmachum recitasse, 
nusquam traditur, sed nihilominus pro certo habendum est^^). fragmenta, quae ab Aru- 
siano Messio nobis servata sunt (p. 340), ad hanc orationem referenda esse videntur^*). 



5) 23, 5. 

6) 22, 30 mereiur diligentia in me tua ^ ut eOy qtuie proxime laudi mihi fuerunt , elam te es$e thon pa- 
tiar, — ego sub ineerto examinia tui aliorwn sententicu occulendaB putavij ru te praeiudieio tanii ordinis viderer 
wrguere, 41, 29 libellum, quo nuper in senatu tustuli eivium secuftda suffragia. vides^ quo pnuiudieio ante- 
vertam gravissimi ezaminis tui severitaiem: non stili mei praetendo meritum sed ordinis iudicatum, 135, 26 
quamvis totius ordinis secunda suffragia eepisse vide^mur. 72, 25 nune tuarum partium erit respondere, eum 
legeris, an debuerit me senatus animare. 26, 3 orationem meam tibi esse eonplaeitam nihUo setius gaudeo, 
quatn quod eam seeunda exittimatione pars melior humani generis senatus audivit, 33, 26 sed haee merito cU- 
eerentur, ni teeum faeeret existimatio omnium, quibus semu) noster auditus est. qnae orationem pro Trygetlo 
spectire, nisi de eo loco, qnem primom proposol, certe quidem non constat, sed propter summam similitudi- 
nem, quae inter iUum et omnes reliquos intercedit, veri simiUimum est. 

7) 72, 23 oraliuneulam nostram, cuius edendae fldueiam mihi favor eivium dedit. 

8) 33, 21 unus mihi adhuc supereras ex omnibus . , . litterarum viris, eui probari orationem meam lau- 
dis avarus optarem, Hesperius, ad qnem baec scripta sunt, proconsulari imperio tum Africae praeerat; quare 
oratio eo tempore habita, quo mare navigiis nondum patebat, sero ad eum perrecta est. 

9) Cf. 234, 8 interea freqwfUibtu epistulis desidiam meam stimula. unum quippe hoe litterarum genus 
superest post amaros easus orationum mearum, quod me ad usum scribendi possit adUeere, 

10) Cf. Prosp. de promiss. dei III 38, 2 eui (scil. Theodosio) Symmaehus iUe nUrabiU eloquio et seientia 
praediius, tamen paganus , praeconio laudum in eonsistorio recitato, subUU arte, qua valuU, aram 
Victoriae in senatu restitui dhristiano, ui fu>verat, prineipi irUimavtt. hic panegyricus idem cum apologetico 
fuisse non potest, quoniam orator capitis crimine yix absolutus aram Yictoriae repetere certe non ausna est; 
aed ut de gratiarum actione cogitemus, et res ipaa et temporum ratio (v. infra) suadent. 

11) Titulus ab AruBiano laudatus: ad Theodosium imperatorem tam ad apologeticum quam ad gratiarum 



DE SYMMACHI 0BATI0NIBV8. VII 

4 et 5] Orationes de censura non restituenda et contra Polybii filium praetorinm 
candidatam Bimnl in publicum prodierunt, qnarum prior altera non nihil antiquior, ut 
ederetur, aucta et emendata est^^). emittebantur eo tempore, quo Felix et Minervius 
dignitate inlustri praediti simul Mediolanii erant ^^) , quorum alter inde ab a. 395 quae- 
stnra sacri palatii fungebatur eamque deposuit a. 397 aut 398 ineunte, ut praefectus 
praetorio in Gallias mitteretur, alter aestate aut autumno a 307 primum honorem in- 
lustrem, comitivam rerum privatarum, accepit (v. infra). editio igitar orationum illa^ 
mm aut ultimis mensibus a. 397 aut primis a. 398 adscribenda est. 

6) Quinque orationes ad Euphrasium in Hispanias misit Bymmachus, cum alias ei 
iam ante misisset^^j. quarum omnium tempora et argumenta incerta sunt. 

7) Fragmentum Symmachi quartum (p. 340) a Cassiodorio nobis servatum ex 
oratione aliqua argumenti panegyrici desumptum est, de qua id solum constat, ab eis, 
quarum reliquiae in codice Bobiensi leguntur, diversam fuisse. nam omnes eiusmodi 
sunt, ut verba : specto feliciter virtutis eius augmenta^ qui differo laudare principia nuUa 
ratione ad eas pertinere possint. 

Quae Symmachus in senatu contra Gildonem pronuntiavit , non inter orationes 
sed inter sententias senatorias collocaverim, quas libro decimo epistularum adnexas 
fuisse inscriptione per codicem Divionensem servata docemur (276, 26). scribit enim 
auctor, Stilichonem in gestis curialibus ad scrinia Augusta missis (99, 27) ea reper- 
turum esse, quae ipse dixerit (99, 35) ; quae res magis ad brevem sententiam ^^) quam 
ad orationem elaboratam referenda esse videtur. 

Vidimus igitur orationes non minus septem a Symmacho ipso editas esse, quae 
omnes aut singulae aut binae monobiblis in publicum emissae sunt. corporis ali- 
cuiuB, quo ipse aut omnes aut maiorem earum partem composuerit, nuUa mentio 
fit, sed cave, ne ex auctoris silentio aliquid concludas. nam Symmachus quadam 
verecundiae afifectatione nisi rarissime opera sua non commemorat et ne relationis 
quidem de ara Victoriae, quae in omnium ore erat et a christianis quoque summis 



actionem referri potestf sed verba fragroenti primi: beatum iam parviUum meumj eui pium adrisii docent, oc- 
casionem orationis magnnm imperatoris beneflcium fuisse, quod non solum Symmacho ipsi sed etiam fllio eius 
tribatnm est ; oonsoiatus antem , cum totius familiae splendorem angeret , posteris quoque senatoris usoi fu- 
torus erat. 

12) 126, 17 duaa igitur oratiuneuUu nuper editas a nobi$ mi»i, earum una ad urbanoa faaeea resultan' 
tem tenuU candidatum ^ alteri argumentum dedit iam pridem deereto $enatu$ inprobata een$ura. $ed iudieium 
meum, eum re$ aeta e$t habitum^ propagavi opere largiore. 113, 31 mi$i igitur ad eruditionem tuam dua$ 
or<Uiuneula$ no$tra$y quarum una ad Polybii filium pertinen$ ex reeenti rugotio nata e$ty aUera dudum, eum 
rt» in $enaiu agitareiurf a me parata nune opere largiore aueta proce$$it, huic argumentum e$t repudiata een- 
$uraj quam tune totiu$ $enatu$ fugavit auetorita$, 108, 16 ego tamen vel tradenda$ eoram tibi a fratre no$tro 
Mhnervio dua$ oratiuneuUu mea$ vel mittenda$ in patriam fidelitati eiu$ inge$$i, — eommoneo tamen, ne ora- 
tionis unhu titulo muietur de me exi$timatio tua. nam repudiata cen$ura gravat no$ principio $ola argumenti 
impeetioney $ed ubi dieta legeri$^ eum $ententia mea in gratiam reverteri$. hane partem: ^quae tempe$tate re- 
ueata e«t* toiiu$ ordini$ no$tri antetulit auetorita$. 

13) 193, 3 dua$ oratiuneula$ mea$ nuper edita$ ad inlu$tre$ viro$ virtutum ae litterarum praedito$ ^acer- 
dotio Felieem et Minervium mi$i. harum etiam te ut amantem mei, $i medioeribu$ ingenii$ non offenderi$, 
opto e$$e leetorem. ip$i volumini$ eopiam faeient, 

14) 120, 26 nee tcmtum epi$tula$ mea$ po$ci$j $ed oratiuneula$ quoque no$tr(u nondum tibi edita$ deferri 
in mamu tua$ praeeipin. quae re$ videiur o$tendere, quid iudicii habea$ de 0$, q%ta$ ante $ump$i$ti. — mi$i 
igiiur ex reeerUioribiu oratiunculi$ mei$ quinque numero^ quarum mihi iam ftducinm feeit publieu$ favor. 

15) Cf. 99, 32 ingenti eau$ae devoti$ $ententii$ $ati$feeimu$. 



VIII DE SYMMACHI 0RATI0NIBV8. 

laudibns celebrabatar, ullam mentionem inicit. ad illnd igitnr testimoninm conver- 
tamnr, qnod in codice orationnm snperstite etiam nnnc tenemns; cnins cnm rationem 
et indolem perspexerimns , de primis qnoqne editionibns a scriptore ipso cnratis non- 
nnlla edocebimnr. 

In praeclaro illo codice Bobiensi, cni Ciceronis qnoqne de re pnblica libros et 
Frontonis epistnlas debemns, folia viginti septem snb scriptnra recentiore Symmachi 
orationes continent^®). constant paginae singnlae versibus yicenis senis, in quater- 
nione autem primo, qui alia mann, quam reliqni scriptus est, vicenis octonis. snmmis 
paginis versis litteris minoribns inscriptnm est q. aur. summaci (rarius summachi^ num- 
quam symmachi) vcJ^, rectis tituli orationnm hi: laud. in. val. sen. aug. I^^) — la^sd. 
in. val. sen. aug. //*») — laud. ingratianum. aug — pro. patre^^) — pro. trygetio 
— pro. fl. severo — prosynesio — provalerio. fortunato. inter fines orationum se- 
cundae et tertiae atqne initia tertiae et quartae spatia vacna yersuum tredecim et 
novem reperiuntur, qnibus olim tituli et prima orationnm verba mbrica inscripta erant. 
contextus a librario nonnnmqnam distinctus est et spatiis parvnlis intermissis, qnae ant 
puncta ant cmcis signa praecedunt et litterae maiores sequnntnr, in capita divisns, 
quae ego quoque in editione repraesentanda dnxi, aut nbi sensum iutolerabilem in 
modum dirumpnnt, saltem in apparatn critico indicavi^^). codex correctus est manu 
secnnda coaeva, quae cum paene semper lectiones aut veras aut ad veras propins acce- 
dentes restituat sed nnmquam menda graviora tollat, idem exemplar correctioni adhi- 
bnisse videtnr, e quo prima manus contextum descripserat. et archetypum qnoque cor- 
rectorem expertnm esse, docet p. 335, 17, ubi traditur aurummirabilesnise pro aerumnis 
misei^abiles. nam 'syllabas nis et se, quae in vocabulis ipsis desiderantur, post illa in 
codice legi, eo tantum explicari potest, qnod a librario prius omissae et inter lineas 
additae fnerunt. idem in cormptela p. 322, 25 hicstentinam pro hinc intestinam per- 
spicitnr. nam postqnam librarius codicis archetypi calami lapsn hicintetinam scripsit, 

f n 

correctori litterae n et s adiciendae erant, quae cum permntasset hoc modo hicinteti- 
nam, ea, quae in codice nostro leguntur, nata sunt. lectio partis maioris paene certa 
est; pancis tantum locis nisi parva scripturae vestigia non apparent, quae non nnm- 
quam quinqne diversis modis vel etiam pluribns interpretari possumus. sed etiamsi 
singulae litterae interdnm plane incertae sint, nihilominus de verbis integris ubique 
fere constat. quae snpersnnt folia in codice primario hoc modo inter se cohaesemnt: 



16) ReperUe et primiim editAe sant ab Angelo Maio, Q. AurcUi Symmaehi v. c. oeto orationum tnedi" 
tanMn parteB, Mediolani 1815. ab eodem repetitae et fragmentis Vaticanis aactae in Scriptorum veterum r^ova 
coltectione e Vatieanis codieihuB edita 1, Romae 1825 et 1831 et Af. Tullii Cieeroni» librorum de re pubUea 
quantum 8upere$t in palimpieeto bibliotheeae Vaticanae praeeipue repertum, Romae 1846. praeterea edidlt 
Niebnhr, Q. Aurelii Symmachi VIII orationum fragmenta Frontonis reliquiis adiecta, Berolini 1816. panegy- 
rirom secandum in Valentinianum edidi in CommerUationibu$ philclogi» in honorem Theodori Mommsen aerip- 
tis, BeroUni 1877, p. 595. 

17) iummaei scriptum est decies aexies, iummachi sexies, summ. biSi yerbi flnis ter legi neqait. 

18) ita ter, ualn. bis, valefL semel, aug. semel omittitar. 

19) ita ter, ualn. ter, senio. semel, tlnis inscriptionis aen. aug. II semel desideratar. 

20) ita ter, laude. inpatre semel, in summa p. 204. • 

21) 325, 1; 31; 331, 23; 332, 11; 333, 4; 336, 1; 337, 26. 



DE SYMMACHI ORATIONIBVS. 



IX 



Quaternio I 

X 

' 438/7 1«) 

jfVat. 11/2 I 
nVat. 5/(i I 

. 452/1 I 
53/4 I 

Quaternio V 



X 

206/5 ra 

If 449/50 ni 

1 1439/40 IV 

204/3 IV 

X 

371/2 IV 23) 




Quaternio III 

X 



209/10 II 

365/6 II 

f447/8 II 

1441/2 II 

363/4 II 

199/200 n 



Quatemio VII 

XXX 

211/2 VI 

XXX 

197/8 VII 

XXX 



Quatemio IV 



369/70 II 
If 359/60 II. III 
I 1357/8 III 

X 
X 

Quaternio VIII 

XXX 

Vat. 7/8 VII 

XXX 

Vat. 9/10 VIII 

XXX 



207/8 V 

Fragmenta laudationis in Valentinianum prioris, quae snperstitum agmen dncunt, 
incipiunt ab imperatoris patria Illyriciana primisque eius stipendiis. nihil igitur prae- 
cedere potuit praeter inscriptionem et prooemium orationis, quod apud Symmachum 
brevissimum esse solet. quae cum uniifs folii spatio facile capiantur, nihil impedit, 
quominus quatemionem, qui nunc primus est, eundem locum in codice integro ob- 
tinuisse sumamus. secundus cum illo cohaeret, orationesque secunda, tertia, quarta, 
septima per binos semper aut trinos quatemiones extenduntur et ita quidem, ut argu- 
mentum sufficiens vix reperi possit, quod quatemiones integros intercedentes expleat. 
itaque paene certum est, a primo usque ad sextum nos omnium quatemionum, qui in 
codice primario 4uemnt, partes habere septimumque atque octavum inter se cohae- 
flisse: de eo tantum dubitari potest, quantum inter sextum et septimum et in fine 
totius corporis perierit. 

Orationes non ordine chronologico compositas esse, vel ea re docemur, quod tertia 
secundam, quinta quartam aliquot mensibus praecessit^^); digestae autem sunt secun- 
dum dignitatem eomm, quibusde in iis agitur. incipiunt itaque a panegyricis tribus 
in imperatores dictis et ita ordinatis, ut Augustus, qui prior purpuram surapserat, 
praecedat; qui ordo in omnibus monumentis publicis, legibus, inscriptionibus, relatio- 
nibus, soUemnis erat. sequuntur orationes duae pro patre scriptoris, cui a filio proxi- 
mus post Augustos locus merito tribuitur, nam ea quoque, quae pro Trygetio inscripta 



22) Numeris Romaiiis oratio indicatur, cuins pars iii folio legitur. 

23) Inter folia 204/3 et 371/2 folinm unnm periisse ex arguroento verl simile, sed non certum est. 
si plura desunt, qnaternio sextus hoc roodo restituendus erit: • 

371/2 IV 
201/2 IV 

X 



X 

207/8 V 

X 

24) De tempore orationum vide caput praefationis ultimum. 
Q. AvBBLivs Stnmachts. 




X DE SYMMACHI ORATIONIBVS. 

est (V) , maiore ex parte in patris laudibus versatur. sexta habita est pro viro amplis- 
simis iam honoribus perfuncto, septima pro filio summi et locupletissimi senatoris, octava 
pro homine tam inopi, ut ea de causa senatoriam dignitatem amisisset. cum Symmachus 
numquam in foro versatus sit nec dixerit nisi apud imperatores aut in senatu, de homiue 
dignitatis minoris agere vix potuit. haec igitur in calce totius corporis posita fuit, 
nec ulla oratio tota intercidisse videtur, quae quidem in hoc volumine erat, nisi forte 
inter quintam et sextam. at vero sermo apologeticus Symmachi, qui simul panegyri- 
cus in Theodosium erat, et gratiarum actio pro consulatu accepto secundum eum ordi- 
nem , quem ubique observatum vidimus , inter laudationem in Gratianum (III) et ora- 
tionem pro patre (IV) , quae se in codice nostro nulla lacuna intercedente excipiunt, 
collocari debuerunt. desider/intur igitur non solum in reliquiis nostris, sed etiam in 
codice integro deerant. qua ex re concludi potest, corpus orationum, cuius partem 
fere tertiam tenemus, compositum et editum esse , antequam illae habitae sint, i. e. 
ante a. 389. 

Ex orationibus, quae supersunt, prima et tertia recitatae sunt a. 369, secunda 
a. 370, quarta et quinta a. 376, sexta inter annos 376 et 378, septima ante a. 388, 
octava nullum temporis indicium praefert. omnes eiusmodi sunt, ut ante a. 377 com- 
positae esse aut debeant aut certe possint. anno autem 376 Symmachus ipse, summo 
civinm plausu, quo oratio pro Trygetio excepta sit, se ad editionem eius commotum 
esse dicit, eandemque causam fuisse putaverim, qua adductus omnes, quas ante habu- 
erat paulove post habuit, in corpus illud collectas, cuius reliquiae nobis servatae sunt, 
in publicum emisit^^). nam ne sumamus, optimas et gravissimas eum elegisse, argu- 
mento satis futili supremarum trium vetamur. 

lam igitur constat, Symmachnm orationes non monobiblis solum amicis distribuisse, 
sed etiam certis temporibus editiones instituisse, quibus omnes, quas tum composu- 
erat, in unum colligerentur. et primam illam ab auctore iuvene curatam procul dubio 
aliae auctiores secutae sunt, quarum unam Cassiodorio Senatori praesto fuisse, ex frag- 
mento supra allato verisimile est. neque eas orationes, quae iam in prima prodierant, 
scriptor summa cum anxietate stili argutias captans sine ulla correctione librariis iterum 
describendas tradidit, sed partim sententias expolivit et mutavit, partim novas adiecit. 
cuius rei locupletissima argumenta in exemplari nobis servato supersunt. 

Legimus p. 320, 35, ubi de militibus agitur, quorum su£Fragio Valentinianus im- 
perator electus erat, merilo nunc quoque cerlatim in omnibus parent, lihenter obtemperant ; 
neque enim tantum imperio tuo^ sed etiam iudicio suo militant. verba certatim in omni- 
bus parent et libenter obtemperant plane idem dicunt neque gradatio aliqua in hac re- 
petitione deprehenditur, qnin immo ea, quae sequuntur, multo languidiora prioribus sunt. 
hac igitur ratione Symmachum scripsisse, persuaderi mihi nequeo, nec de glosse- 
mate cogitari potest, quia omnia tam facile intelleguntur, ut ne lector quidem maxime 



25} Inscriptiones orationum primae et seeundae: laudatio in ValerUinianum seniorem Augustum editio- 
nem earum tum factam esse demonstrare Tidentur, ouro iam Valentinianus minor imperium acceperat (a. 375). 
sed huic argumento magnam vim ideo non tribuo, quia inacriptiones a librariis quoque temporis posterioris 
immutatae esse posaunt. 



DE SYMMACHl ORATIONIBVS. XI 

insipiens interpretationem necessariam credere possit. sed - mendum explicatnr, * si 
samamus, Symmachnm in prima editione posuisse merito nunc qmque lihenter obtem- 
perantj quod cnm in secunda paulo elatius exprimere vellet, margini eum adscripsisse 
certatim in omnibus parent^ librarium autem utrumque in contextum recepisse. 

Simillimum est, quod p. 336, 18 legitur: me quoque in hoc negotio cogitari d-ecet, 
qui soleo agere gratiaSy qui obliterari benefacta non patior. nam qui obliterari benefacta 
non patior elegantius tantum id exprimit, quod iam in verbis praecedentibus qui soleo 
a^ere gratias dictum erat. alterum igitur correctio alterius est. 

319, 32 unus^ cui pnrcil^ ignoscit^ multi metuunt, quem tuentur ; iuvenem lerror ex~ 
cuscU^ senem miseratio ; in illo recolebatur, in te sperabatur imperium. non sunt paria 
eccempli utriusque momenta : Mario adhuc supererat fulgor occidui sideris, in te iam radia- 
bat flamma nascentis. comparantur Marius, cui camifex Mintuniensis, et Valentinianus, 
cui milites seditiosi pepercerant, et ita quidem. ut diflferentiae inter eos enumerentur, 
qaae res verbis : non sunt paria exempli utriusque momenta indicatur. cum alia similia 
iam praecederent, baec non necessario toti comparationi praeponenda erant, sed ultimo 
qnoque eius membro applicari potuerunt, quod ita a reliquis secemeretur magisque, 
nt gravissimum, eflFerretur. hoc autem membrum duplex est, nam in illo recolebatury 
in te sperabatur imperium et Mario adhuc supererat fulgor occidui sideris, in te iam 
radiabat flamma nascentis non duae dissimilitudines diversae sunt, sed una tantum duo- 
bus modis expressa. sententia ergo illa generalis has propositiones praecedere quidem 
potuit, sed non dividere. qua de causa de transponenda ea cogitavi, donec a Kiess- 
lingio amico in meliorem emendandi viam deductus sum. nam si ultima deleas, tota 
comparatio optime concluditur neque quidquam desideraveris : unus, cui parcit, ignoscit, 
multi metuunt, quem tuentur ; iuvenem terror excusatj senem miseratio ; in illo recolebatur^ 
in te sperabatur impei^ium. contra si verba, quae nunc ultima relinquuntur, eicias, et 
quae prius deleveris, in locum eomm restituas, propositio sensum omnino eundem ex- 
hibet, sed plenior et concinnior evadit : unus , cui parcit, ignoscit, multi metuunt, quem 
tuentur ; iuvenem terror excusat, senem miseratio. non sunt paria exempli utriusque mo- 

« 

menta: Mario adhuc supererat fulgor occidui sideris, in te iam radiabat flamma na^- 
centis. alterum ergo in prima editione scriptum erat, altemm in secunda. 

320, 10 sentio divinae lucis adflatum ^ ut ferme adsolet, cum iubar emicat et mundi 
splendor aperitur aut cum solis emergente purpura ruborem ducit aurora. ea quae hoc 
loco particula aut componuntur, nuUa re nisi verbis diflferunt ; quis autem scripserit : 
cum dies illucescit aut cum sol oritur? itaque illud aut nihil aliud indicare potest, 
nisi scribendum esse aut cum iubar emicat et mundi splendor aperitur aut cum solis 
emergente purpura ruhorem ducit aurora, sed utrum in prima, utrum in secunda edi- 
tione scriptum fuerit, dignosci iam non potest, nam utmmque aequis fere coloribus 
distinctum est. itaque Symmachus hoc loco ingenio indulsisse videtur et margini ad- 
scripsisse, quomodo eadem sententia aliter exprimi posset, electionem tempori posteriori 
reservans. 

Cum hoc loco componenda sunt, quae leguntur p. 319, 1: quare seti in Aethio- 
pas atque Indos contra extemum militem solo calore munitos felicia signa contuleris, frustra 
ad aestuantes recessus aut torrida astra confugient: cito enim terrarum talium dominus 

b* 



XII DE SYMMACHI ORATIONIBVS. 

eris^ qui vim siderum non timebis. coniunctio disiunctiva hic non magis admitti potest 
quam in exemplo praecedenti, et verba aut torrida astra ex correctione auctoris nata 
esse, ea re etiam veri similius redditur, quia causa mutationis in aperto est. cum 
enim orator scripsisset, Augustum vim siderum non timere, hanc conclusionem melius 
praeparatum iri perspexit, si de sideribus iam ante sermo esset. itaque pro aestuantes 
recessuSj quod eundem sensum reddebat, sed non eadem relatione cum sequentibus 
coniunctum erat, posuit torrida astra. 

328, 2 non ego montium speculas aut decisa Aegyptiis rupibus procera miracula vel 
pyramidum vertices angulosos fastigiis celsae urbis aequaverim. pyramides non 
quasi tertium aliquid montibus et decisis Aegyptiis rupibus proceris miraculis addi 
possunt, quoniam ab his non diversae sunt. cum autem utraque pyramidum designatio 
tam Symmachiana esset, ut altera utra pro glossemate accipi nequiret, in commenta- 
tionibus Mommsenianis vocem vel delevi, ut haec efficerentur: non ego montium speculas 
aut decisa Aegyptiis rupibus procera miracula, pyramidum vertices angulosos, fastigiis 
celsae urbis aequaverim. sed hoc modo duo propositionis membra componuntur, quorum 
alterum duobus, alterum octo vocabulis constat, omnisque syrametria rhetorica perit. 
quam respiciens Symmachus quoque pro decisa Aegyptiis rupibus procera miracula in 
secunda editione pyramidum vertices angidosos scripsisse videtur, quod cum multo bre- 
vius sit, membro opposito montium speculas melius quoque respondet. 

Vbi ratio, qua Valentinianus in nova civitate condenda usus est, emptioni frau- 
dulentae Didonis opponitur, haec in codice scripta sunt: 326, 32 non ferro pellimur, 
non auro aut aere fraudamur. quando Dido, ad cuius facinus alluditur, non fraudem 
experta est, sed fecit, tertium quod dicimus comparationis evanescit, nisi pro frauda- 
mur scribas fraudamus. sed hac emendatione recepta nondum omnis dubitandi causa 
sublata est. inter duo enim sententiae membra siroilitudo verborum cum quadam 
anxietate observatur: praecedit in utroque non, sequitur metalli nomen casu ablativo 
positum , agmen claudit verbum ; quae symmetria alioquin usque ad syllabarum nu- 
merum extensa turbatur, si voci simplici ferro duplex auro aut aere opponatur. prae- 
terea electio illa, quae lectori inter aurum et aes offerri videtur, inepta est, cum id 
tantum quaeratur, utrum terra hostilis armis an pecunia capta, non quo metallo pre- 
tium solutum sit. ergo scribendum est aut non ferro pellimur, non auro fraudamus 
aut non ferro pellimur. non asre fraudamus , sed quamnam Symmachus mutandi cau- 
sam habuerit, equidem divinare non possum. 

Videmus igitur, Symmachum, cum editionem novam pararet, margini permulta 
adscripsisse, quibus aut sententias concinniores uberioresve redderet aut certe indi- 
caret, quomodo ea, quae ante scripserat, si non melius, saltem aliter exprimi possent. 
qui nobis autem servatus est codex non ex editione secunda fluxit, sed raro quodam 
casu apographum est eius primae editionis exemplaris, quod auctor ipse, cum alte- 
ram institueret, doctis meditationibus suis adhibuit. ex quo, quia nova adscripta, ve- 
tera non deleta erant, is librarius, cuius in manum postea venit, et editionem primam 
integram descripsit et non solum ea ex margine in contextum transtulit, quae re vera 
in secundam recepta sunt, sed etiam ea, quibusde recipiendis Symmachus cogitaverat. 



DE SYMMACHI ORATIONIBVS. XIU 

tenemas igitur orationes, neque nt dictae sunt neque ut editae, sed potius eommen' 
tarios orationum denuo edendarum. 

Nunc transpositiones quoque illae, quae cum in editione laudationis in Valenti- 
nianum alterius a me commendarentur, plerisque viris doctis audaciores visae sunt, 
facile explicantur. sunt enim plerumque eiusmodi, ut ea, quae transponenda duxi, 
eo quidem loco, quo in codice leguntur, tolerari non possict, sed nullo alio desideren- 
tur et interdum ne locum quidem reperiant, quo satis apte inseri possint. cuius rei 
exempla pauca afferam, cum numerus eorum abundans ab uno quoque in editione 
nostra inveniri possit. 

326, 27 Carthago Tyriorum^ quam Pimicis glaebis advena opulentus inposuit, 
pretio a Libysin venit. ecce exempta veterata saeculorum! armato populo terra Libyae 
tuta est nec otiosae^ suspicor, aditionis. inemntas conpulit breve spatium postulari, sed 
quo magis fieret turpe conmercium, dolus circumcisi tergoris auxit dedecus emptionis, 
haec ab omnibus facile intelleguntur, qui historiam Didonis noverunt, neque ulla inter- 
pretatione indigent. sed scriptori, cum orationem retractaret, verba dolus circumcisi 
tergoris non satis perspicua visa sunt, si nulla corii taurini mentio praecederet. addidit 
igitur in margine bovini tegminis ambitum definitum, quae, ut Gruppius meus perspexit, 
post breve spatium postulari inserenda erant, sed a librario inter suspicor et aditionis 
collocata sunt. 

338, 13 et quantum, dii boni^ in dies proficit domus sobria! quippe^ ut scitis omneSj 
saepe inopia vel copia ex moribus venit, nisi forte excongruam putatis istiusmodi lau- 
dem. plane inter facultates censenda est parsimonia, nam senator, qui pri- 
vato usui minimum vindicat^ publico ptus reservat. parsimonia ideo inter facultates 
censenda est, quia rem familiarem auget, non quia in rem publicam sumptus maiores 
facere permittit; itaque particula nam, quae propositionem ultimam praecedentis cau- 
sam esse indicat, tolerari nequit. sed etiamsi hoc mendum coniectura tolleremus, nihil 
tamen proficeremus, quando neque ea, quae praecedunt, apte inter se cohaerent. nam 
si Symmachi auditores laudem sobrietatis in domu senatoria, utpote cui magnificentia 
et largitas magis convenirent, excongruam putassent, hoc non eo refelli debuit, quod 
facultates per illam crescunt, quo argumento etiam avaritia commendari poterat. si 
autem verba: plarie inter facultates censenda est parsimonia eicias, omnia recte proce- 
dnnt causaque, quae etiam in senatore sobrietatem laudandam reddit, dubitationi illi 
statim opponitur. sed licet enuntiatum, quod seclusimus, omitti possit, alio tamen loco 
insertum orationem exauget et omat : et quantum^ dii boni, in dies proficU domus sobria ! 
plane inter facuttates censenda est parsimonia^ quippe, ut scitis omneSj saepe 
inopia vel copia ex moribus venit. nisi forte excongruam putatis istiusmodi laudem : nam 
senatory qui privato usui minimum vindicat, publico plus reservat. nec praetereundum 
est, verba illa, quae Symmachus contextui primae editionis adiecit, sententiam brevem 
et absolutam efficere, qualem homines litterati illius saeculi vel praecipue admirari 
excerpere imitari soliti sint. 

321 , 14 loquitur orator de fratre a Valentiniano in imperii consortium ascito id- 
que maxime laudat, quod Valentem statim Augustum creavit, non prius Caesarem, ut 
Constantius in luliano fecerat. ergo Augustum pari iure confirmans curasti, ne umquam 



XIV I>E SYMMACHI ORATIONIBVS. 

tibi suspectus esset, cui non reliquisti^ quod ultra optare deberet. hincplerique principum^ 
quos secundos creaverantj quasi aemulos mox timebant. urget enim potissimos expectatio 
proximorum^ semperque similis invidenti est, cui superest, quod requirat, nec istud ni- 
mium gratiosa aut populari festinatione fecisti iamdudum cuncta expertus in fratre, quae 
diu explorantur in Ca^are. si enuntiata hoc ordine procedunt, ex particnlis, qnibus 
singnla inter se cohaerent, altera sensnm nnllum praebet, altera perversum. nam 
qnod scribitur: nec istud nimium gratiosa aut populari festinatione fecisti^ tum demum 
intellegi posset, si aliquod Valentiniani factum praecederet, non sententia generalis; 
verbo autem hinc indicari videtur, id ipsum, quod regni participi nihil, quod ultra 
optaret, relictum esset, causam fuisse, cur Augusti eos, quos Caesares creaverant. 
quasi aemulos timerent, id quod cum tota scriptoris sententia pugnat. sed vox istud 
coniungitur cum verbis ergo Augustum pari iure confirmans^ ad quae referenda est, 
si hinc plerique — quod requirat deleas, neque deest locus, cui haec inseras : tua iibe- 
ralitas desideriis nil reliquit maximeque in imperalore faciundo magnitudinem regiae lar- 
gitOrtis minui credidisti, si cum insperata concederes^ adhuc speranda differres. hinc ple- 
rique principum, quos secundos creaverantj quasi aemulos mox timebant. 
urget enim potissimos expectatio proximorum, semperque similis invi- 
denti est, cui superest, quod requirat. ergo Augustum pari iure confirmans cu- 
rasti j ne umquam tibi suspectus esset, cui non reliquisti, quod ullra optare deberet; nec 
istud nimium ffratiosa aut populari festinatione fecisti iamdudum cuncta expertus in fratre, 
quae diu explorantur in Caesare. ita enim hinc ab adhuc speranda differres pendet, 
quo pertinere potest. causa autem, qua adductus Symmachus hanc periodum secun- 
dae orationis editioni addendam esse censuit, facile perspicitur. nam cum ante scrip- 
sisset: curasti, ne umquam tibi suspectus essety cui non retiquisti, quod ultra optare 
deberet, haec suspicionis inter fratres Augustos mentio panegyrico parum convenire 
videbatur, nisi exemplis ex historia petitis et sententia ex illis deducta praepararetur. 
327, 10 sed quid prius mirer , ignoro , ceteros ab usu fabricationis , te per te so- 
tum scisse, quid conderes, an sub te uno magistro omnes ilico, qui aderant, institutos? 
nutlus inde abiit inscius, quod iam per te erat eruditus. sotus Epius Troianis arcibus 
adduxit excidium et Cretaeus Daedalus grassatorem Cecropiae nobilitatis inclusit: quid 
expectabit Alamannia, quam totus exercitus et mancipare novit et claudere? singuli 
homines, fabricatores equi lignei et labyrinthi, suflFecemnt, ut urbs Troia caperetur et 
Minotaums includeretur. apud Romanos autem, cum novam civitatem in solo barbaro 
constrnerent, totus exercitus et terram hostilem capere et hostes munitionibus inclu- 
dere Augusto magistro didicit. omnibus igitur militibus ea fabricationis arte instmctis, 
quam in exercitu Agamemnonis solus Epius, inter Cretenses solus Daedalus posse- 
derant, multo maius periculum Alamannis imminebat. quam cui Troiani et Minotaums 
succubuerant. — haec sententia iam per se satis obscura et claudicans omnino intellegi 
nequit, si ea, quibus de institutione exercitus sermo est, a commemoratione Epii et 
Daedali divellantur. at in codice legitur: nullus inde abiit inscius, quod iam per te 
erat eruditus. praetereo, quod atiis vices mensium curantibus vim solis aut imbrium iugi 
patientia pertulisti — quanto tibi labore constant rei pubticae semper otia vindicata! — 
solus Epius Troianis arcibus adduxit excidium et Cretaeus Daedaius grassatorem Cecro- 



DE SYMMACHI ORATIONIBVS. XV 

piae nobililatis inclusit et q. s. quae omni sensu carent, nam quid tolerantia aestus et 
frigoris/ quae in Augusto laudatur, ad Epium et Daedalum pertinet? optime autem 
verba praetereo — vindicata ante sed quid prius mirer coUoeantur; qua ratione ea, 
quae orator praeterit, aptissime eis opponuntur, quae miratur et longius exequitur. 

318, 5 totius orbis estis indigenae alibi fructum lucis, alibi usum laboris indepti. an 
non ipsam quoque Africam iure patriam tuam dixerim, quae te prima in contubernio pa- 
rentis edocuit, qualis princeps esse deberes ? ib i primum tolerans solis et pulveris esse didi- 
cistiy cuius dudum cunabula Illipiae nives texerant; qui caesam glaciem paulo ante po- 
taveras j is veluti ad alia elementa translatus arentis Libyae sitim patientia temperabas. 
locus, quem exscripsimus, et quae eum sequuntur, in imperatore praedicant, quod iam 
inde a prima iuventute omnium caelorum ab ultimo septentrione ad ultimum meridiem 
experientiam adeptus est. cui expositioni inseruntur haec: nec umquam te existimes 
aliis militasse: futut*us Augustus sibi quaesivit, quidquid ante defendit; servavit tenera 
aetaSj quod regeret matura felicitas. quae cum ad totius capitis argumentum minime 
pertineant, eo etiam magis orationis nexum disturbant, quia post: qualis princeps esse 
deberes collocata sunt. hac enim ratione vox ibi nihil habet, ad quod referatur; si- 
quidem loci indicatio Africam tanto spatio ab illa dirimitur, ut vix lector diligentis- 
simus, nedum auditor orationis aures praeterlabentis, relationem agnoscere possit. sed 
locum, cui haec sententia apte inseratur, in orationis partibus superstitibus non invenio, 
et fortasse scriptor, cum has argutias excogitaret et margini exemplaris adscriberet, 
ipse nescivit, ubinam collocari deberent. 

Capite octavo orationis primae de longa deliberatione sermo est, quae electionem 
Valentiniani praecessit, capite nono de eis, qui elegerunt. at priori haec verba in- 
serta sunt: ergo servatus es iudicio multitudinis, ne quis te mussitaret praeiudicium cap- 
tasse paucorum. quae cum electores, non tempus electionis spectent, ad caput poste- 
rius referenda sunt. sed in hoc nullus locus est, quo sententia salva collocari possint ; 
qua ratione adductus conieci quidem post 320, 25 inventus illa inserenda esse, ut 
vinculum quoddam inter utrumque caput efficiant, sed non nego orationem concinnius 
procedere, si hoc quoque loco desint. haec igitur sententia et multa eius similia a 
scriptore in margine orationum addita sunt, cum iam ante omni ex parte absolutae 
essent, ut aut in novam editionem reciperentur aut re denuo perpensa abicerentur. 

In his interpolationibus, quae Symmacho ipsi debentur, maxima orationum diffi- 
cultas posita est; nam codex noster mendis quidem vulgaribus laborat, quibus omnes 
libri manuscripti plus minus inquinati sunt, sed plerumque corruptelam quam dicimus 
pnram conservavit, maiorque pars coniecturarum, quibus hucusque temptatus est, inde 
profectae sunt, quod scriptor a lectoribus parum in rebus verbisque temporis Symma- 
chiani versatis male intellectus est. 



XVI DE SYMMACHI RELATIONIBVS. 



n. 
DE SYMMACHI RELATIONIBVS. 

Primum, qnod post orationes in lucem prodiit, Symmachi opusculum non ab ipso 
librariis describendum et vendendum traditum est, sed ab adversariis ; Io,quor de rela- 
tione tertia, qua de ara Victoriae sumptibusque caerimoniarum restituendis a. 3S4 
praefectus urbi ad Yalentinianum Augustum rettulit. cuius eloquentia cum etiam hodie 
corda hominum tangat, tunc adversariorum quoque admirationem excitavit^'^) neque 
effectu caritura videbatur; siquidem omnes consistorii comites ne christianis quidem 
exceptis suadebant, ut tanti viri ratio haberetur^?) petitionesque eius concederentur^^) . 
qua re comperta Ambrosius episcopus statim ad Yalentinianum scripsit (ep. I 17) fidei- 
que eum admonens exemplum relationis poposcit, ut verbis eius cognitis plenius respon- 
dere posset^). quod cum accepisset, epistulam alteram refutatoriam ad imperatorem 
(I 18) maiore cum cura coroposuit, non in usum aliquem — nam periculum iam aversum 
erat^*^) — sed ut doctis rationibus viri pagani christianorum rationes opponeret. refu- 
tatio igitur nou tam auribus Augusti quam omnium hominum litteratorum destinata 
erat, ut reliqui quoque libri apologetici christianorum, statimque eam divulgatam esse 
vel ex eo apparet, quod Symmachum nihil respondere ausum esse, Paulinus Ambrosii 
discipulus gloriatur^i). quomodo enim respondere potuisset, si episcopi opusculum in 
scriniis imperialibus latuisset? editum autem est non solum, sed coniunctum cum epi- 
stula superiore et cum relatione ipsa, contra quam scriptum erat, ut codices eius su- 
perstites testantur. 

Praefectura urbis deposita Symmachus ipse relationes omnes , quas magistratus 
tempore ad imperatores miserat, monobiblo composnisse videtur, neque omisit, ut con- 
sentaneum est, eloquentissimam et gravissimam de ara Victoriae. quam editionem ut 
pararet, certe non scrinia sacra perscrutatus est, sed exempla, quae apud se reti- 



26) Ambros. epist. I 18, 2 relationis adsertioni ^respondto^ hoc unum petens^ ut non verhorum elegantiam 
sed vhn rerum spectandnm putes. aurea enimy sieut seriptura divina docet^ est lingua sapientium litterntorumj 
qune phaleratia dotatn sermonibus et quodnm splendentis eloquii velui eoloris preiiosi eorusco resultans eapit ani- 
morttm oculos speeie formosa visuqui perslringit. Priid. in Symm. I 648 irUaesus maneat liber y exeeUensque 
x>olumen obtineat pnrtam dicendi fulmiru famam, cf. adnot. 4. 

27) Ambros. epist. I 17, 6 deferendum meritis clarorum virorum et ego suadeo. sed deum certum est 
omnibus praeferendum. 

28) Ambros. de obit. Valent. 19 eum universi^ qui in eonsistorio aderanty christiani pnriter atque gen- 
tiles^ dicerent esse reddenda^ solus (scil. Valentinianus) velut DnrUel excitato in se dei spiritu arguebat per- 
fidiae christianos ^ gentUibus obviabat. epist. I 17, 8 quodsi aliqui riomine christiani tale cUiquid decerrundum 
putarUy mentem tuam vocabula nuda rum eapiarU. cf. 10. 

29) Ambros. epist. I 17, 13 detur mihi exemplum missne retatiorUSy ut ego plerUus respondenm. 18, 1 
poposci tamen exemplum mihi relaiiorUs dari, ex his epistulis hausit Paulin. vit. Ambros». 26. 

30) Ambros. epist. I 18, 1 cum — (u, imperator^ lieet adhuc in minoris aevi tirocirUo florerUibus novus 
anniSy fidei tamen virtute veteranusj obsecrata gerUilium rhon probares et q. s. 2 itaque non fidei tuae ambiguus 
sed providus eatUiorUs et pii certus examirUs hoc sermone rehitionis cuiserlioni respondeo» cf. epist. I 57, 3. 

31) Paulin. vit. Ambros. 26 qua retatione aecepta praeelarissimum libellum conscripsUy ut contm nihil 
umqtkim auderet Symmachus vir eloquentissimus respondere. 



DE SYMMACHI RELATIONIBVS. XVII 

nnerat, librariis commisit. cniaB rei vestigia in codicibus nostris apparent; nam cum 
in exemplaribas sollemnibas ad Aagastos missis etiam rebas formalibns omnis dili- 
gentia adhibenda erat, in eis relationam apographis, qaae tenemas, sabscriptio diei 
et consalam fere semper^^), inscriptio plenimqae omissa est, nonnumqaam autem, si 
supersit, in nominibus imperatorum tam gravia menda admittit, ut librariis solis cul- 
pae dari non possint. exempli gratia relatio de ara Victoriae, quam Valentiniano 
soli missam esse ex Ambrosii verbis constat ^^) , ne nomen quidem eius praefert, 
sed Theodosio soli inscribitur. eadem ratione plerumque ddd inippp scriptum est pro 
formula sollemni ddd imppp Valentiniane Theodosi el Arcadi viclores ac triumfatores sem- 
per Augusti, quam in relatione tertia codices Ambrosiani soli servayerunt, utpote qui 
ex apographo e scriniis sacris profecto fluxerint, et temarius ille imperatorum numerus 
d et p triplicatis in eis quoque epistulis nonnumquam indicatur, quae expressis verbis 
nni tantum aut duobus diriguntur^^). quae omnia vitiosa quidem sunt, sed editori 
res et verba conseryanti, formulas neglegenti optime conveniunt ideoque, ut ab auctore 
ipso profecta, a me in editione intacta relicta sunt, etiamsi correctio facillima et cer- 
tissima fhisset. 

Post Symmachi mortem relationes iterum a filio eius editae sunt, qui cum epistu- 
las patris colligeret, illas qnoque corpori earum adiunxit. nam quamvis luretus, ut 
eas reliquiis libri decimi epistularum adnecteret, nulla codicum auctoritate usus sit, 
errasse tamen non videtur; siquidem in florilegio epistularum, quod e codice non in- 
tegro quidem sed pleniore quam omnes, qui in saeculum sextum decimum duraverunt, 
excerptum est, relatio undecima reperitur, quae si in illo codice fuerat, de ceteris 
relationibus idem praesumendum est. sed praeter frustulum illud, quo lectiones co- 
dicum reliquomm confirmantur, sed ex quo nihil novi discimus, haec Symmachi filii 
recensio nobis periit; res igitur critica sola editione monobiblica nititur, si relationem 
de ara Victoriae exceperis. 

Haec enim ab Ambrosio edita est ex apographo, quod ex officiis imperialibus 
acceperat, a Symmacho ex exemplo, quod in scriniis suis retinuerat; ergo communis 
utriusque editionis archeiypus nullus alius est, quam autographum ipsum auctoris aut 
eins servi, cui relationem dictaverat. qua ratione adductus sum, ut non solum con- 
iecturis, quibus lectiones consentientes utriusque recensionis mutarentur, omnino absti- 
nerem^^), sed etiam, ubi dissentiebant, alteram plemmque secutus neque ipse ingenio 
indulgerem neque alioram commenta reciperem. utra autem melior et fide dignior sit, 
tnm perspiciemus, cum scripturas discrepantes omnes composuerimus. 



32) ServaU est ad calcem relationis 23. 

33) Ambros. epist. I 57, 2 retuUrat vir amplisBhnut Symmaehus^ cum eutt praefectua urbiSf ad Valen- 
thUanum augustae memoriae imperatorem iunioremy ut templiSj quae sublata fueranty reddi iuberet. cf. I 17, 
12 eonvenio mentem tuam^ ne vel respondendum secundum kuiusmOdi petilionefn gentilium cen-^as vel in eius- 
modi responsa sacrilegium subseriptionis adiungas, certe refer ad parentem pietatis tuae principem Theodosiumj 
quetn super omnibus fere maioribus causis eonsulere eonsuesti, 

34) 280, 7 ; cf. 279, 7 ; 289, 5 et ea, quae Meyer in editione relationnm p. 65 composuit. 

35) Quod 281, 14 ominis pro hominis scripsi et 282, 18 uittae pro uitae, non coniecturae sunt sed cor- 
rectiones mere orthographicae. 

Q. AtBBLIVB STMMACHyS. C 



xvin 



DE SYMMACHI RELATIONIBVS. 



Lectiones meliores serYavit Ambrosiana editio 

280, 23 denegata A 

24 domini impertUoreB ualentiniane theo- 
dosi ei archadi incliti uictores ac 
triumfatorea aemper augtisti A 

281, 5 repetimus A 
8 

9 
23 

24 periuriis A 

26 aemulemur A 

27 de reprehensione A 
29 num A 

32 repUuit A 
35 

282, 5 putemus A 

10 instituendum A 

15 certamina offerimus A 
19 ducitur A 

requirunt A 
20 

28 reientat A 

283, 12 dodonaeas A 

conuolauit A 

18 alienae A 

27 detrahentium A 

editio Symmachiana contra Ambrosianam locis his: 

281, ^'J dinumerentur S 

7 j>ar« eorum prior S 
9 aliarum S 

10 

21 ntfininM S 

25 diceiur S 
36 

282, 10 quale sit quod S 
17 denegetur S 

19 sacerdoti S 

23 iV/tMl <«n« (pro illud tenue) S 

24 inuidimn S 
a^t S 

26 ^ta S 

31 religiones ad S 

34 exchideniur S 

36 adplicare S 

37 ttone S 

283, 2 ei^tfJttt S 
6 «acra S 

8 imputemus austris S 
necauii S 

11 catMa S 
19 

23 adhue S 

29 nt^minM S 



contra Symmachianam locis his: 

deneganda S 

<id<l. nnn. imperatores S 



respeximus S 
t^tir intrudit S 
barbaris om. S 
nosiris om. S 
a periuris S 
emtilentur S 
deprehensione S 
nunr S 
deereuit S 
t/»M om. S 
putamus S 
constituendum S^) 
certamen afferimus S 
dicitur S 
requiruntur S 
a om. S 
retentatur S 
idoneas S 
conualuit S 
aUgenae S 
trahentium S 

numer^^tir A 
proximus eorum A 
talium A 
tomen intrudit A 
religionis A 
dicitur A 
«tOM om. A 
^til A 
denegatur A 
sacrificii A 
iUlumne A 
ifwidia A 
«^ ^NI A 
^t A 

religione sub A 
excluduntur A 
adpublicare A 
itaque A 
expedit A 
sacrae A 

inputamus astris A 
negauit A 
atira A 
o^ om. A 
Aa«c A 
eulnUnis A 



lectio ntriusqne recensionis eadem fide 

281, 4 ^tinc S 
31 ntAt/ S 



digna est locis his: 

tom A 
nt/ A 



36) Eadem ratlone p. 300, 19 <ronjue«nli6ft« pro tn<i«fmti6tM traditum est. 



DE SYMMACHI RELATI0NIBV8. XIX 

282, 2 aperto (pro operio) S openUo A 

6 optimi principum S optimi principes A 

1 ut a (pro utar) S ut utar A 

18 ueluti S tM/u^ A 

19 quoddam S quodammodo A 
34 praesidiis S praediis A 

283, 2 ^Mtfr» «o^m catMom religionum S M>/am cati«am religionum tueri A 
16 /^oti^^ttm S prouentue A 

£x hac comparatione apparet, auctoritatem editionum non tam diversam esse, 
ut Meyer praesumpsit; nam Ambrosiana locis 23 verum exhibet, Symmachiana locis 
26, quae differentia nullius momenti est. nec altera utra ab interpolationibus libera 
mansit; nam ut de Ambrosiana taceam, in Symmachiana quoque 281, 5 respeximus 
pro repetimuSy 8 igitur perperam contextui intrusum, 32 decrevit pro replevitj 283, 12 
idmeas pro dodonaeas non merae certe corruptelae sunt. sed in universum dicendum 
est, Ambrosianam magis coniecturis librariorum, Symmachianam autem vitiis vulgaribus 
laborare, praecipue parvis lacunis singularum nonnunquam litterarum ut 281, 9; 23; 
27; 35; 282, 15 (excidit littera o) ; 20; 283, 12; 27. hanc igitur in eis locis secu- 
tus sum, qui dubii erant, maximeque nobis gaudendum est, ex hac collatione eos 
oodices, quibus in ceteris relationibus solis utendum est, tam probos fideque dignos 
evasisse ^^) . 

Kititur autem notitia, quae de relationum monobiblo ad nos pervenit, codicibus 
duobus Tegemseensi ^^) et Mettensi (T et M) , utroque saeculo undecimo scripto , et 
editione principe (F), quae Basileae apud Froben a. 1549 prodiit curata a Sigismundo 
Gelenio^^). quorum fontium inter se cognatio nunc nobis consideranda est. et opti- 
mum quidem huius inquisitionis fundamentum relatio de ara Victoriae praeberet, nisi 
haec a Gelenio ex exemplari satis corrupto recensionis Ambrosianae hausta esset, eo 
codice, quem in reliquis adhibuit, obiter tantum inspecto. quod ut probemus, pauci 
Bobis loci ex multis electi sufficiunt: 

281, 7 proximua eorum AF pars eorum prior TM 
10 tamen saltem AF saltem TM 

21 religionis AF numinis TM 

282, 19 saerificii AF sacerdoU TM 

283, 29 euiminis kV numinis TM 

de fonte igitur Gelenii eius dubitari nequit, praesertim cum Ambrosii quoque epistulas 
in editionem receperit. 

Hac igitur inquirendi via interclusa, menda componemus, quibus T aut cum M aut 
cum T consentiat. sunt autem haec: 

289, 6 et 14 uectius VLV uetcius T (pro Vettius) 

290, 1 reuertiiur MF reuertit T 
292, 26 imposterum MF inposterum T 
298, 29 confectus MF eor\fectis T 
302, 24 admoneri MF admoueri T 



37) ReUtionis tertiae fragmcnta codicibus Prudentii adscripta ex editione Ambrosiana hausta sunt nec 
uUum rei criticae usum praebent. 

38) Hunc codicem primus crisi Symmachianae adhibuit multosque locos ex eo praeclare correxH Gulielmus 
Meyer SpirensiB, Q. AureiU Symmaehi relationes, Lipsiae 1872, 

39) Epistolarum Sifmmachi v, e. praefecti urbi libri duo, D. Ambroaii epiitolae in Symmachum II, 
Epistolarum MagfU Turci ad varicu genies liber unw^ a Laudino Equite Hierosolymitano latiru redditua, Frdben. 
Basiteae calend. Septemb. anno M,D,XLIX, 

0* 



XX DE SYMMACHI RELATIONIBVS. 

304, 11 seuerellam MF eeueriOam T 

16 mitteretur MF nitereiur T 

311, 10 «oort om. MT 

20 conttantiana MF constantiniana T 

312, 5 et 23 terraeinensis MF tarracinensis T 
35 martianus MF marcianus T 

313, 30 martiani MF marciani T 
317, 14 affricani MF q/Wcom T 

quae omnia tam futilia sunt, ut ne commemoranda quidem duxissem , si res gravioris 
momenti suppeterent, praesertim cum T quoque et F in lectionibus vitiosis paene to- 
tidem conspirent: 

280, 17 iudicium TF iudicum M 

284, 12 aelyuB T, aliue V elyus (pro Elius) M 

287, 18 cttrwim Tr currum M 

297, 36 bonifacium TF bonifatium M 

302, 17 praeterea T, praeteream T praetereo M 

28 quando aut TF tif ^tiamib e< (pro quando ef) M 

308, 19 diffinitionem TF dejinitionem M 

311, 13 constantianae TF constantinianae M 

31 constantius TF consiantinus M 

313, 32 indiscretae T, indiscretas T indiserete M 

Si in paginis triginta sex tam rarus in mendis consensus sit, quamvis etiam or- 
thographica enumerayerimus, pro certo pronuntiari potest, nuUam cognationem artiorem 
inter F et alterum utrum codicum nostrorum intercedere. et ne sumamus, editorem 
utroque codice apographisve eorum usum esse, ea re prohibemur, quod permulta menda 
recepit, quae facile corrigere potuisset, si vel unum adhibuisset. exempli gratia 284, 15 
tam M quam T scribunt: at contra Publicolae decus tribuit inclinatio potestatis; stibmisit 
enim contioni civium consularem securem, at in F legitur: summisit Publicola concioni 
civium consularem securem, in codice ergo Gelenii verba at contra — potestatis de- 
erant, et nomen Publicolae ab editore insertum est, nt lacuna quodammodo tegeretur. 
eadem ratione 286, 25 decretum est in F omittitur et multa alia, quae enumerare su- 
perfluum videtur. 

Itaque uter codex melior sit, ne quaerendum quidem est, cum paene numquam 
in eam necessitatem adducamur, ut unius codicis solius anctoritate insistamus. nam 
quia editio Geleniana ex neutro originem duxit et ne ex cognato quidem alterius utrius, 
semper is sequendus est, quocum illa consentit. ^ quod cum certum sit, ea tamen re- 
manet quaestio, an Gelenio tanta auctoritas tribui possit, ut etiam contra consensum 
co(ficis utriusque eum sequamur, aut quod idem est, utrum codex eius ex diverso 
archetypo descriptus sit, quam ex quo T et M fluxerunt, an ex eodem. quae in- 
quisitio propterea multo intricatior est, quia non codicem ipsum sed editionem tan- 
tum doctissimi grammatici habemus, de quo dubitari non potest, quin multa illius 
menda coniecturis non numquam felicissimis sustulerit. praeterea liber Gelenii, si 
non idem, certe eius simillimus erat, ex quo T et M descripti sunt, nisi quod mnltis 
mendis et interpolationibus scatebat, quibns codices superstites liberi manserunt. ni- 
hilominus credo, F non meliorem quidem fontem esse, quam T et M, sed tamen ex 
communi horum archetypo non pendentem, adductns his potissimum rationibus. 

T et M p. 314, 22 exhibent haec: cum plerosque consortio suo ante decretos muniri 
Macedoni suffragio repperissent, relationem super eorum numinibus impetrarunt. unus 



DE SYMMACHI RELATIONIBVS. XXI 

qaisque editor, si haee in eodicibus inyeniret, certe pro numinibus scriberet nominibus ; 
sed in F receptnm est muniminibus, qnod nisi ex codice floxisset, namquam a Gelenio 
reperiri potnisset. 

296, 31 sencUum prisco more consului, quid in communi causa patnm iuveret auc- 
loritas TM. iuberet pro iuveret non coniectura est sed correctio erroris orthographid, 
nec quisqnam alia ratione ex ingenio hnnc locnm emendare potest. at Gelenias scripsit 
innueretf quod malto melias est, nam senatai in ea re qaa de agitar non iabendi sed 
tantam saadendi ias erat. 

292, 22 si melioribus viris officia intra mura mandetisT. iam in M hoc in tWra 
muros correctam est, nec editorem saecali decimi sexti amqaam aliter correxisse pata- 
yerim; Gelenias aatem verbam rarissimam intramurana posait. 

314, 6 dignum est igitur divina temporum vestrorum felicitate, ut peractam sine 
offensione militiam, si perennitatis vestras pius natus adriseiitj prasrogativa sollemnis 
exornet TM. pro natus tam Meyer qaam Halm coniecerant nutus nec Gelenias alind 
coniecisset, si coniectara ei opas faisset; scripsit aatem uultus. qaa ex lectione cor- 
raptela codicam facile explicatar, si litteram / intercidisse samamas et uu in na mata- 
tam. qaod aatem praecipae me movit, at scriptaram Gelenianam veram crederem, res 
ipsa est. nam ei, qai militia in offlcio perfancti erant, anteqaam ad altiores digni- 
tates promoverentar {praerogativa sollemnis), parparam adorare solebant, id est ad- 
mittebantar ad principem, qaem gena flexo consalatarent. cf. Gothofr. ad Cod. Theod. 
YI 8. ergo non solam nutu Aagasti honoribas exomati sant, sed etiam vultum im- 
peratoris aspiciebant, id qaod Gelenii lectio indicat. 

Cam recensionem relationis tertiae Ambrosianam cam Symmachiana componeremas, 
nallam in hac vitiam freqaentias esse invenimas, qaam lacanas paacaram vel etiam 
singalaram litteraram. qais credat, tempore renascentiam litteraram hominem aliqnem 
ita in codicam indoles inqaisivisse , at ad haiasmodi minatias animam attenderet? 
qaattaor aatem, qaos modo proposaimas, locis iam vidimas, Geleniam coniectaras 
maxime obvias sprevisse et eas scriptaras recepisse, qaae nisi hac codicam proprietate 
perspecta inveniri non potnissent. omnino aatem similia sant haec: 

280, .7 aug TM angwtum F 

14 deerurU TM dederuni T 

284, 11 modera TM moderator V 

285, 30 promptam TM promptamne F, quo loco ne eo facitiuB 

excidere potuit, quia verbum Bequens 
littera n incipit. 

286, 16 et om. TM; verbum praecedens syllaba et finitur. 

287, 20 affeeta TM affeetata F 

34 ureiae TM martiae T pro Mureiae 

289, 19 uestrum TM ueetrumque T 

292, 21 nolo om. TM 

293, 2 nimium TM minimum T 
295, 36 uUumuis TM uUum e suie T 

areere TM earcere T 

297, 16 probatus TM probaturus T 

298, 12 craeea T, eraeae M eraetina T 

302, 17 ernn TM in eum T 

303, 19 salius gationibue M, solius gationibus T saluis aUegaUonibus T 
306, 20 redUse TM resedisse T 



XXII DE SYMMACHI RELATIONIBVS. 

306, 29 repcUndae TM repmdmdae V 

307, 14 error TM terror V 
30 dehiti om. TM ante deprehendit 

310, Z ut queruntur om. TM 

311, 18 duorum TM diuorum T 

313, 20 si om. TM 

37 exemplum om. TM 

314, 15 &rte^annt TM hriUannici Y 

315, 5 adiuuauit TM adiudicauit F 

316, 24 preeum om. TM 

innumeras alias emendationeB certissimas, sed quas Gelenius ingenio debere potuit, 
omitto, praesertim cnm ne eas quidem, qnas proposui, omnes codicis deperditi aucto- 
ritate stare spondere ausim. illud tamen adiciendum duco p. 286, 26, ubi censuum 
legendum est, TM censum exhibere, F censitum^ quod omni sensu caret et puram 
igitur corruptelam propius ad veram scripturam accedentem repraesentat. 

His rationibus satis explicatum puto, cur scripturas Gelenianas non ut coniecturas 
sed ut traditas in contextum receperim, quamvis non negaverim, maiorem fortasse 
earum partem editoris inventa esse. nam virum doctissimum multa proprio quoque 
Marte praeclare emendasse, curae eius Ammianae et Livianae satis produnt. prae- 
terea codex eius multum bonitate infra Tegemseensem erat plurimasque interpolationes 
perpessus. itaque utendum quidem eo est maxima cum cautione, sed unaquaeque 
lectio ex F prolata, licet semper suspecta sit*^), tamen semper quoque ex fonte ge- 
nuino ab archetypo codicum T et M diverso derivata esse potest. 

Cum adiecero, me in re orthographica in relationibus nullam codicum rationem 
habuisse, sed Parisinum epistularum et Bobiensem orationum in orthographia Symma- 
chiana restituenda ubique solos secutum esse, lectorem iam satis instructum credo, ut 
ad editionem nostram plena cum cognitione accedat. 



in. 

DE SYMMACHI EPISTVLIS. 

Ex epistulis oratoris nostri tres adAusonium scriptae (I 14; 25; 31), quibus una 
Ausonii ad Symmachum accedit^^) (I 32), paene eadem fortuna usae sunt, cuius ope 
relationis tertiae verba tam integra ad nos pervenerunt. nam in corpus operum 



40) Hanc ob CAUsain vocem enbrn a Gelenio ter contextni intmsam (284, 7; 288, 2; 314, 23) et multa 
simiUa non recepi. 

41) Quod Peiper {Die handtehriftUehe Veberlieferung des Ausoniue, Jahrb, f. elass, Philol. 8uppl. 
Bd. XI p. 320) suspicatus est, Ausonil eplstuUm in corpns Symroachianum a librariis perperam intrusam 
esse omittique in melioribus eius libris manuscriptls , omni fundamento caret. nam ut de florilegio taceam, 
in codice Palatino et in DiTlonensi Parisini apographo eodem loco aut legitur aut legebatur neque in Scioppii 
libris deerat. v. Suspectarum lectionum lib. I ep. 2 De Symwaeho auUm^ euiu» editionem tantopere urgea, 
nihil etiam certi habeo poUiceri, nam quia inaudivi^ illum qui olim eius editionem adomavit (scU. luretum), 
eum nune propediem denuo editurum, quasi novo opere mihi nunUato tantisper mihi opperiendum existimavij 
dum praeelarum Ulud opus^ ipso iam decennio usque expoUtum, in publico appareat: et videbo , omnesne eor- 
reetiones meas ex Verisimilium Uhris^ ut ad me nuntiatum es(, sublectas pro suis vendiiaturus sit. si qui ta- 



DE SYMMACHI EPISTVLIS. XXIII 

Aasonii reeeptao. per dnos fontes nobis traditae snnt, qui etsi non ex antographis 
seriptomm dueti, inde a saeculo tamen qninto ineunte riyulis diversis fluxemnt. 
omnes antem epistnlas post mortem auctoris a Q. Fabio Memmio Symmacho filio 
eins editas esse, ex inscriptionibus libromm tertii qninti decimi partim in codice 
Parisino partim per apographum eius Divionense seryatis discimus^^). tempns editionis 
ea re definitur, quod epistulae ad Attalum (VII 15 — 25] in collectionem receptae 
snnt, qnae postquam Alaricho auctore a. 409 purpuram sumpsit, aut omitti de- 
buemnt aut certe inscriptionibus privari, ut ad Maximum et Eugenium satellitesqne 
eomm scriptae aut desiderantnr aut inter anonymas libromm octavi et noni latent. 
quod nemo certe casni tribuendum esse putabit, qui consideraverit, nullum in epistulis 
plus nongentis locum reperiri, qui apertam commemorationem honestam tyrannomm 
contineat ^3) . cum igitur Q. Aurelius Symmachus a. 402 mortuus sit, epistulamm cor- 
pus inter annos 403 et 408 prodiisse debet. nec parvam diligentiam filius adhibuit, 
cum pio editoris munere fungeretur; nam qnamvis maior epistulamm numems eius- 
modi sit, ut ad quemUbet hominem mitti potuerint, et Symmachus sine ullo dubio 
eodem exemplo ad plures nonnumquam scripserit, in ea tamen epistulamm simillima- 
mm copia duae tantum sub diversis nominibus repetitae sunt, in40 = yi etn 
67 = Vn 53. sed haec diligentia in materia coUigenda substitit, in digerenda nullam 
operam collocayit, nisi quod editor epistulas ad eosdem homines missas per libros 
septem priores composuit. praeterea neque temporis ordo observatus est neque ea, 
quae argumento cohaerent, coniuncta sunt; exempli gratia epistulae, quibus scriptor 
Ausonio de consulatn accepto gratulatur (I 20 et 22) , una intercedente dirimuntur et 
ita collocantnr, ut tempore posterior priorem praecedat; quod nt agnoscatur, non in- 



mm te ccuu$ interea ad iUiu$ leetionem perduxerit^ haee te praemonendum putavi, Ubro primo epiit. 26 
(nnne 32] imprettum et in Oiphanii marmieripto eodiee acriptum visitur: ^ Ihi me et parentem et amieumy et 
si quid utroque eharius est, ehariorem fuiste $enai8ti\ aed longe verior meo animo leetio est, quamex Fuldani 
et Bertiniani eoenohii memhranis re$tiiuo: ^lhi me tihi et parente et amieo et $i g. u. e, e$tf e. f. $en$i\ — 
hvnc igitur locum ex Ausonii epistula desamptum (p. 18, 10) Sdoppius de Symmachi editione agens corrigit 
et eodices Symmachi tam Oiphanianum quam Fuldensem eum continuisfe dicit. extat autem testis multo 
antiquior, de quo Yogel me certiorem fecit et in editione Ennodii huic monumentorum collectioni inserenda 
fnsins acturus est; siquidem episcopus Ticinensis, quamquam nullam praeterea Ausonii notitiam prodit, hanc 
eius epistulam simul cum Symmachi operibus compilavit. neque est cur miremur, fllium testimonium tam 
honoriflciim riri, qui et in re publica et in litteris snmmum sui temporis locum obtinuerat, de patris ingenio 
in coTpus epistularum eius recepisse. 

42) Q. Aureli Symmachi v, e. eon$uli$ ordinarii epietolarum Uher 11 explieit ediiu$ post eiu$ ohitum 
a Q. Fahio Memmio Symmaeho v, e. filio, ineipit liber III faieiter P. Q, Aur. Symmaehi v, c. c[ofM.] or- 
dinati epietolarum liher III[I expUeit] , ineipit liher V editu$ po$t eiu$ obitum a Q. FUio (sic) Memmio Sym- 
maeho fdieiter P. Q. AurelU Symmachi epi$tolarum lib. X contffMfM epi$iolas famiUares ad imperatoree, $erh- 
te$Uia$ $enaioria$ et opu$eula: edUu$ po$t eiu$ ohitum a Q, Flavio (sic) Memmio Symmacho v, c. (11). in- 
scriptio simillima in florilegii exemplaribus nonnuUis in initio totius corporis reperitur ut in Parisino 1858 
saee. XIII: Simmachi uiri eon$ulari$ epiarum et diuer$orum negotk>rum eontineru epia$ famiUaree ad amico$. 
Ineip Uber I^ editu$ po$t eiu$ ohitum a QuirUo Flavio MerUo eiuedem SimmactU fUio. 

43) 66, 26 praeterea domino et principi rhoetro ad referendam largitati ehu $edulam magi$ quam parem 
gratiam, auro dreumdaium diptyehum mi$i. 57, 13 veHmque, $i ita facite faetu e$t, hane murUfieentiam prin- 
eipie lAhyearum targiUone mutari. 137, 19 interea domino et prineipi ru>$tro eiusque in me herufieierUiae egi 
per epi$tutam graUas ad Eugenium quidem referenda sunt, sed hoc neque editor neque lector agnoscere po- 
tnenint. Eugenium virum clarissimum Ricomeris amicum (89, 20, 26) eundem fuisse, qui postea purpuram 
sumpeit, neque afflrmare neque negare ausim ; id autem pro certo pronuntiari potest, Memmium Symmachum, 
cum has epistulas relegeret, de tyranno non cogitasse. 



XXIV BE SYMMACHI EPISTVLIS. 

qmBitione diligentiore opas est, cum res primo obtutu pateat. eadem ratione, ut mnlta 
similia omittam, epistulae ad litem lucundi pertinentes (VII 81; 83; 89) etillae, qui- 
bus de Kicomacho Flaviano ad consulatum Theodori evocato sermo est (VI 10; 30; 
35) y divulsae sunt, et raro tantum ea, quae re et tempore congruunt, casu aliquo iuxta 
posita inveniuntur. 

Patnerunt Q. Fabio Memmio Symmacho, cum patris litteras colligeret, copiae du- 
plices. nam primum epistulas a viro summa eloqnentiae gloria claro profectas amici 
diligenter conservabant et nonnumquam in libellos componebant^^) , quin etiam tabel- 
larios eius in itinere aucupabantur, ut litteras aliis directas furarentur et describerent ^^) , 
et praeterea librarii oratoris, ut ipse adserit se invito, ut equidem crediderim iussu 
eius, exempla earum retinere solebant^^), ita ut maior pars binis exemplaribus aut, 
si iisdem verbis ad amicos plures scripserat, etiam trinis et quatemis in filii manus per- 
venire potuerit. quem scrinia tam patris quam amicorum eius compilasse res ipsa docet. 
nam quod epistulae ad Protadium (IV 17 — 34) ad Minervium (IV 35—49) ad Florentinum 
(IV 50 — 55) et inter se et ab iis, quae tribus fratribus iunctim inscribuntur (IV 56; 
57) , divisae sunt , contra ad Petronium missae cnm iis , quae Patruinum et quae 
utrumque fratrem spectant, eo modo confnsae, ut ne inscriptionibus quidem discer- 
nantur, nisi ex diversa ratione, qua Symmacho filio traditae erant, explicari nequit. 
illas videlicet inscriptionibus distinctas aut ex patris schedis collegit aut a fratribus 
accepit, cum eae, qnas aut Petronius aut Patruinus ei subministraverat , in unum li- 
bellnm, qui inscriptiones ut res parvi momenti omittebat, compositae erant. et cum 
amici oratoris litteras etiam ad alios missas nonnumqnam descripsissent , evenire po- 
tnit, ut epistnla ad quemlibet hominem ignotum scripta inter Ausonianas collocaretur 
(I 42), videlicet quia simul cum iis, quae re vera Ausonii erant, per heredes eius in 
Memmii Symmachi manus pervenit^^j . at librarii Symmachiani farraginem sapit, quod 
epistulae ad Limenium et ad Licinium, ad Euphrasium et ad Eupraxium, ad Theo- 
doros patrem et filium missae in codicibus componuntur et confunduntur^^). in uni- 



44) 149, 3 quod epUlulaB meas eonctia, amorh .ett tuij qui deacribenda nescit eligere, 149, \S et tamen 
voluntati tuae pareo nee vereor^ ne temere a me effusa verba in paginaa librarii tui referas. nam ai quid ho- 
rum^ quae apud te ineurio$iu» loquofy euipiam Uctori nauseam moverit, non in scribendo neglegentia mea^ 
quam tua in describendo dUigerUia displieebit. 110, 28 itane me ludo$ faei$ , ut quae apud te incurio$iu$ lo- 
9uof , in eitri eaudieee aut tiliae pugiUare$ een$ea$ tran$ferenda , ne facUi$ $en€ctu$ papyri $erinia eorrumpat? 
— tu eUam $erici$ voluminibu$ Achaemenio more infundi littera$ mea$ praecipi$. 

45) 58, 2 quae, ut confido^ iam tradita $unt, ni$i forte denuo aliqui$ ex urbani$ divitibu$ in$e$$or via- 
rum $eripta no$tra furaverit. dii iUo$ merUibu$ $ui$ puniant! 

46) 149, 6 quare velim, tibi habea$, quae ineogitnta proferimu$; Ucet eadem mei quoque UbrarU $ervare 
dicatUur^ $ed ilU per examifU$ ignorantiamj quod te faeere non oportet MercuriaU$ arti$ peritum. cf. 46, 3 $patiari 
in foro urbi$ no$trae po$t aeeepta$ a me Uitera$ plero$que cognovi , et $ic fumi$ vereory ne quid <n no$ fraudi$ 
admi$erit $imulata ante properatio, nierito apographa epi$tularum mearum $imtUque hominum nomina vel le- 
genda Ubi vel reUgenda eubieei. apographa igitor epistuUrum ad Flavianum miss&rum in scriniis retinuerat. 

47) Epistnlas ad Ausonium non ex schedis Symmacbianis editas esse , ea quoque re docemnr, quod 
idem mendnm 15, 2 codicibus, qui cum Ausonii opera contineant, ex poetae hereditate litteraria compositi 
esse videntur, cum omnibus Symmachi libris manuscriptis commune est. nam si utraque recensio ex fontl- 
bus omnino diversis fluxisset, altera eorum verara scripturam conservasset, ut in relatione tertia loci corrupti 
codicum Tegernseensis et Mettensis semper ope editionis Ambrosianae sanari possunt et vice versa. 

48) Pars libri quinti, quae ab epistula 72 incipit, inscripta est in P: ineipit eiu$dem ad Lieiniumj sed 
singulae epistulae sub hac rubrica coniunctae modo Licinii modo Limenii nomen praeferunt. lY 58 — 65 in- 
scripta est: incipit ad Eufraaium^ subscripta: expUeit ad Eupraxium. de Theodoris v. infra. 



DE SYMMACHI EPISTVLIS. XXV 

Tersnm antem snspicor, libros septem priores secnndnm eos ordinatos, qnibns litterae 
inscriptae erant, maiore ex parte ex amicomm scriniis conqnisitos esse, nltimos tres 
paene totos ex hereditate litteraria anctoris flnxisse. ea enim ratione magna illa, 
qnae inter dnas corporis partes intercedit, differentia optime explicatnr. 

In libris septem prioribns binae epistnlae nonnnmqnam ita coninnctae snnt , nt 
nnam ef&cere videantnr, id qnod in schednlis tam amicomm qnam librariomm ipsins 
anctoris evenisse potest. sed inscriptiones in codicibns optimis P et F per maiora 
spatia non omittnntnr nisi inter Vn 42 et 59, nbi culpa certe non editoris primarii, 
sed eins scribae est, qni archetypnm exaravit. nam septem primas ad Decinm epi- 
stnlas inscriptionibns distinctas seqnnntnr aliae, qnas spatia racna singnlomm ver- 
snnm praecednnt, sed qnae ad enndem Decinm scriptae snnt; Memmius igitnr Sym- 
machns, qni in componendis epistulis non erravit, in inscribendis titnbasse non potest. 
mendi cansam divisa librarii et mbricatoris ofRcia praebnisse videntnr; nam cnm epi- 
stnlamm contextui ab altero perscripto alter inscriptiones minio adpingeret, aliqnot 
archetypi folia errore praeteriit. diversa omnino ratio est in libro octavo et nono. 
nam nt epistulas in nnnm coalitas omittam, quae nihil novi praebent, desunt inscrip- 
tiones VHI 1; 11; 20; 52; IX 33—48; 53; 63; 67—150; 152; 153. inter anony- 
mas antem nna (IX 112) , ut ex argnmento patet, ad Probum scripta est^^), qnam si 
Symmachns filins agnovisset, sine dnbio cnm reliqnis ad enndem datis (I 56 — 61) 
composnisset. ergo inscriptio eins non a mbricatore codicis archetypi omissa est, 
sed iam editori ipsi ignota remansit. idem dicendnm erit de IX 21 , qnae inscripta 
est: Symmachus vicario Hispaniarum; nam cnm omnes reliqnae nomen sine dignitate 
praescriptnm habeant, haec dignitatem sine nomine non alia de cansa praeferre po- 
test, qnam propter ignorantiam Symmachi fllii. et relationes qnoqne ma^a ex parte 
sine inscriptionibus in anctoris scriniis iacnisse, snpra (p. XVII) iam vidimns. 

Cnm omnis epistnlarnm copia in libros digesta sit, per septem priores subdivi- 
siones quoque eertae reperiuntnr. in optimo enim codice Parisino praeter inscriptiones 
singnlarum epistnlamm rnbricae, ut ita dixerim, maiores occurmnt hninsmodi: 29, 7 
Explicit ad Probum, incipit ad Celsinum Titianum fratrem^ 32, 25 Explicit ad Titianum 
germanum suum, incipit ad Hesperium^ et plenins 136, 25 Q. Aur. Symmachi v. c. 



49) Epistulam IX 112, quae fonsnlls desigiMti evocationi respondet, ad Probnm datam esse) dnabus 
rationibus probatnr; priroa qnod consal, de quo sermo est, in Galliis fasces sumpsit {quo enim paeto ad 
jfrhna faaeiwn tuorum voeatus auspieia^ pnueia diebua QalUofum longinqua penetrarem?) ^ secanda qood post 
aliquot annos Aagastis et dueibus militaribos reservatoe, primus homo civiliam partiam oonsulatum accepit 
(ftiia honor iaim pridem togae et ordini rarut nhnitque diffieilie tandem eummatem eivtlium partium virum re- 
9pieit). annis enim 364 — 378 praeter Augustos flliosque eorum novem tantum homines consalatas gerebant, 
ioter quos septem magistii militam Dagalaifos (366) , Laplcinus et lovinus (367) , Victor (369) , Arintheus 
(372), Aequitius (374), Merobaudes (377), duo praefecti praetorio Probus (371) et Modestus (372). iUque 
Symmachi episiula, cum Modestus Orienti praefuerit et Ibi queqoe fasces sumpserit, aut ad Probum referri 
debet aut ad alteram ex consulibus anni 379, Ausonium aut Olybrium, post quos homines civiles saepissime 
«nnis nomina dedernnt. de Ausonio, quocum Symmachus iam inde ab a. 369 intima familiaritate coniunctus 
erat, ideo cogitaii nequit, quia ad consulem illum designatum scribit: amieiUa» noatraa needum alii» offi- 
eijs inehoata» prompta evoeatione iunxiiti; Olybrios autem Gratianam a. 378 in Orientem comitatos est 
(Auson. grat. art. 12, 55) ibique praefectos praetorio factus in Galliis consolatom inire non potoit (v. indi- 
eem s. v. Olybrios). solas igitur relinqoitur Probus, qui praefectus qoidem Italiae erat et pleromqoe Sir- 
mii residebat, sed ut simul com Gratiano Aogusto trabeam someret, facile Treviros evocari potait. 
Q. Atkblits SrMMAunva. ^ 



XXVI I>E 8YMMACHI EPISTVLIS. 

explicit ad Neoterium, incipit eiusdem ad Felicem, 139, 25 Q. Aur, Symmachi v, c. ex- 
plicit ad Felicem, incipit eiusdem ad Sallustium. qnae sabdiyisiones nonnumquam tam 
minntae snnt, ut trinas tantnm vel etiam binas epistulas comprehendant ^^j . contra 
in libris octavo et nono — decimi tam parvae reliqniae supersnnt, nt certnm de eo 
indicinm ferri neqneat — nuUa huinsmodi partitio obsenratnr, qnamvis materia non 
desit. saepissime enim eadem nomina litteris praescripta per loca plura dispersa le- 
gnntur ^^j , quibns quominus homines diversos designari credamus , argumenta epistn- 
lamm nonnnmquam obstant^^]. facile igitur apparet, priorem materiae disponendae 
viam a Symmacho filio relictam esse, sed si quaeras, quamnam novam ingressus sit, 
nullam reperies. nam quod liber nonus inscriptus est: continens commendaticias , in- 
dicare qnidem videiur, argumenti eum rationem habnisse, sed si diligentius inquiras, 
nec multo plnres commendaticias hoc in libro invenias quam in ceteris, nec parvnm 
epistularum numemm, quae inscriptioni minime respondeant. qua causa adductus pro 
certo habeo, iuvenem editorem longi operis taedio eaptum schedulas, quae supererant, 
ita uti in patris scriniis compositae vel potius incompositae iacebant, librariis descri- 
bendas tradidisse. qua neglegentia melins usui nostro consnluit, quam diligentia li- 
bromm superiomm. 

Vidimus Symmachum epistulamm, quas emittebat, exempla retinuisse. quae cum 
plemmque brevissimae essent, magna et inutilis chartarum profusio fnisset, si oratoris 
librarins apographnm nnius cuiusqne in schedulam propriam rettulisset. coniunxit 
igitur eas, quae aut eodem die ant iisdem diebus dictatae erant, ita ut membranae 
singnlae parvos epistulamm quasi fasciculos continerent, qui scriniis scriptoris a filio 
compilatis in libris prioribus discerpti et in snbdivisiones illas distribnti sunt, sed in 
octavo et nono indivisi manebant. qua ratione effectum est, nt qnamvis editor de 
ordinis cfaronologici observatione ne cogitasset quidem, plemmque tamen modo binae 
modo plnres epistulae eodem tempore scriptae in editione inxta collocarentnr. cuins 
rei docnmenta in praefationis capite ultimo proponemus, nbi de chronologia opemm 
Symmachianomm actnri snmus. 



50) III 43—45; V 1—3; 55—57; VII 129—131; IV 15—16; 56—57. 

51) Reperiuntur epistnlae quinque ad Marcianum VIII 9. 23. 54. 58. 73, quaternae ad Romanum VIII 
28. 56. 59. 70 et ad Maximilianum VIU 48. 51. 55; IX 52, ternae ad Eusebinm VIII 8. 34; IX 55, ad 
ApoUodorum VIII 13; IX 14. 51, ad Carterium VIII 16; IX 7. 31, ad lovium VUI 30. 50; IX 59, ad 
Romulum VIII 38. 62; IX 62, binae ad Alevinm VIII 15; IX 65, ad Quintilianum VIII 36; IX 57, ad 
Dynamium VIII 39. 67, ad Valerium VIII 47. 57, ad Leporium VIII 53 ; IX 10, ad Lampadium VIII 63. 
65, ad Dionysium VUI 64; IX 4, ad VincenHom IX 9. 25, ad Marcellnm IX 11. 23, ad Geminianum IX 
15. 56, ad Bassum IX 20. 24, ad Aurelianum IX 22. 26, ad Caecilianum IX 50. 58. epistulae igitnr quin- 
quaginta quinque, quibus maior fortasse numerus accederet, nisi pars fere dimidia librorum octavi et noni 
inscriptionibns careret , eadem ratione ordinari potneront , quam in libris prioribus observavimus. quae si 
conionctae essent, librom octavo non multo minorem efflcerent. 

52) Epistula ad ApoUodorum altera IX 14 de fromento orbi invebendo agit, altera IX 51 doos coriales 
civitatis Africanae commendat; utraqoe igitor ad proconsulem Africae, qui a. 399 — 400 munere fongebatur, 
scripta est. tertia eodem nomine inscripta VIII 13 de honore aliquo deponendo loquitor, quod ad proconsu- 
latum Africanom referri non debet sed certe potest. IX 20 et 24 ad Bassom idem postolatom oontinent 
occasione aliqua oblata repetitum. IX 7 a Carterio petitur, ut Aoxentio flliam despoiideat, VIII 16 eidem 
gratiae agontur, quod testimonium Symmacbi secotos generom elegerit. IX 63 a Lampadio qoaeritor, qoid 
in adminisiranda urbia tutela ex bono pubUco fecerit, IX 65 de quiete orbis Lampadii consiliis parta sermo 
est; epistula ergo otraque praefectum orbis anni 398 speetat. ex litteris ad Romolom datis IX 62 com- 



DE 8YMMACHI EPISTVUS. XXVU 

Inter codices manuscriptos ^ per quos nobis epistularnm corpus traditnm est, pri- 
mnm locnm obtinet Parisinns 8623, qnem littera P signavi^^). scriptns est saecnlo 
nono colnmnis binis in quarto minore. inscriptiones omnes litteris mainsculis sed 
•atramento exaratae snnt, nisi qnod, nbi aut liber novns ant nova epistnlamm snbdi- 
visio incipit, linea paennltima ant, qnod rarins factnm est, nltima minio distingnitnr. 
praeterea prima cninsque epistnlae littera mbricata et maior reliqnis est. correctomm 
non minns dnomm manus expertus est, quae ut a prima tempore non multum distant, 
ita hand facile inter se discemuntur. plemmque orthographiam codicis partim rasura 
partim correctione commutant, ut exempli gratia paene semper ex quidquid effecere 
quicquid, computo ex conputo, asa^ibo ex adscriboy et cnm prima manus in fine ver- 
sunm more antiquo verba dividat: ads/to, rec/tej conrup/tus, manus secunda nltimis 
snperioris lineae litteris erasis iisdemque in margine inferioris adiectis syllabarum di- 
visionem hac ratione mntavit: a/sto, re/ctej corru/ptus. quae omnia in apparatu critico 
neglexi orthographiam primae manus ubiqne secntns. vera autem menda corrector 
coniectnra plemmque obyia^^j, nonnumqnam falsa^^) temptavit, sed aliqua ex codice 
quoque hausit, qui eo, ex quo contextns descriptus est, auctoritate inferior, sed non 
omnino contemnendus erat. nam ut mnlta alia omittam, lacnnas nonnullas ea ratione 
explet, quam veram esse ant res ipsa ant codices reliqui testentnr^'^). liber initio et 
fine tmncatus est; incipit enim p. 26, 7 tam bonae voluntatiSy desinit p. 227, 2 scissa 
veste fugistij sed iam inde a medio libro quinto margo sensim deficit, ita nt primum 
singnlae litterae, mox voces et sententiae, finem versus totae colunmae perierint. cum 
P in orthographia veram temporis Symmachiani imaginem prae se ferat et cum codice 
rescripto orationum fere conveniat, collationem eins in libro primo integram dedi, in 
reliqnis permntationes tantum litteramm e et ae et epistola pro epistula positum omisi; 



meudationi reapondet, quam fllius eius a patre ad Symmachum pertulerat, YIII 38 de eiusdem fllii studiis 
Symmachi curae delegatis loquitur. 

53) Oetaviut Cktaony de Symmachi epistularum codiee Pariaino, Bonnae 1867, 

54) 26, 8 Utiguaem P 2 m. tegistem P 1 m. V 

28 aatvere P 2 m. aalvare P 1 ra. V 

27, 3 9uades P 2 m. suadia P 1 m. V 

36, 24 atructurarum P 2 m. histructurarum P 1 m. Vr<I> 

37, 22 ne umquam P 2 m. meum quam P 1 m. V 

38, 31 proelii P 2 m. proeUis P 1 m. VM 

molta similia, in quibus consensua codicis V ostendit, mendum primae manus iam in arcbetypo fuisse. 

55) \ 26, 18 contionariB P 2 m. continaria P 1 m. V<I> , cf. Kiessling in pro- 

grammate Orypbisvaldensi aest. a. 1883 p. 3. 
29, 25 fidei P 2 m, fiUi P 1 m., fiaci VMF 

38, 12 fruBtrer P 2 m. fru$tra P 1 m., frustra »im si V 

78, 20 filium iam P 2 m. filio iam P \ m., fiUolam VF 

92, 18 audeo P 2 m. deo V \ m., debeo F 

131, 30 magi» intrudit P 2 m. om. P 1 m. VF 

56) 47, 29 praemittere har^ ego impensiuM tibi voto optare studeo quam P 2 m. VM — prae reliquis omis- 
sis P 1 m. ; 53, 30 quod mihi librarii error P 2 m. VF ; 79, 4t tfU in fastigium toUeremu» amabili enim 
P 2 m. F; 97, 33 in aperto est merito eius laudibus nosirum eedit ingenium P 2 m. F; 165, 22 vestram ser- 
vare temptavimus ted perseveranU inedia P 2 m. ; 177, 6 simul accipe quod voto tuo eongruit fasces praeturae 
P 2 m. ; 180, 15 veneratusque dominum et prineipem twstrum euius sermo divinus itineris P 2 m. quae om- 
nia prima manus omiserat. 



XXVin DE 8YMMACHI EPISTVLIS. 

qaae vox sescentieB repetita semper eodem yitio inqainata est, nisi in compendio 
seriptarae vocales mediae omittantar. 

Praeter Parisinam nallas codex manascriptas ad nos pervenit, qai inscriptiones 
integras conseryaverit ; reliqai enim neqae libros dividant et epistalis nomina nisi 
rarissime non praeponant. 

Deterioram optimas est Vaticanas Palatinas 1576 (V) saecalo andecimo satis ne- 
glegenter in qaarto scriptas. ne in initio quidem totios volaminis inscriptio conser- 
vata est, sed mana recentissima addita. epistalae continaantar et littera tantum ma- 
iore praemissa distingantar. correctiones secandae manas, qaae neqae in hoc libro 
desunt, cam scripturis codicis P plerumque consentiunt neque tamen eius momenti 
sunt, ut ex alio fonte, quam ex quo prima quoque fluxit, derivatae esse videantur. 
quare menda vulgaria primae manus, ubi a correctore sublata erant, in commentarium 
criticum non rettuli. codex integer est, utpote qui in media pagina desinat, neque 
tamen continet nisi baec: II — 11 38 re* magnae et inspe; V 78 — 97 formis adhuc 
reddere; VII 39 — potui rebus retentis ; IH 20—40; II 51; III 41. 42; H 40; IV 21 
— V 97 formis adhuc residere ; VU 39 ; V 97 constitui u/ — VI 8 ; VU 34—38. 40 — 
VIII 14 negotiorum dura meminisse vale, desunt igitur 11 39. 41 — 50. 52 — III 19. 
43 — IV 20; VI 9 — VII 33 et finis totius corporis inde ab VIU 14 sed quando fit, 
repetitae sunt V 78 — 97 formis cMuc residere et initium epistulae VU 39. reliqua ita 
perturbata sunt, ut archetypi folia transposita explicationi non sufficiant. nam epistu- 
lae singulae, ut U 40. 51; VU 39, quae ne in codice quidem minutissimo folia in- 
tegra complere potuissent, loco alieno insertae inveniuntur. variam libri Palatini lec- 
tionem omnem adnotavi excepta orthographica. 

Codidbus, quos descripsimus, multo peior est ea familia, quae florilegium (F) ex 
litteris Symmachianis continens in exeinplaribus plns minus abbreviatis aut truncatis 
per omnes paene bibliothecas maiores dispersa reperitur^^). quae ubi integerrima sunt, 
his epistulis constant: I 1. 5. 6. 14. 23. 25. 28. 31—34. 36—38. 43. 45—47. 56. 
60. 61. 67. 74—77. 79. 80. 82—84. 86. 88. 90—93. 96. 97. 99. 100. 105. 107. 

II 1. 3. 6. 8. 16. 22. 27. 29. 32. 35. 37. 39. 41. 42. 48—50. 56. 58. 63. 68. 
70. 71. 73. 79. 80. 87—91. 64. 

lU 1—11. 13. 15. 17. 18. 21—26. 29—31. 35—37. 40. 

U 51; m 42; U 40. 

UI 43. 45. 44 — salii canunt. 51. 46. 53. 48. 44 et augures usque ad finem. 

54. 64—67. 61. 63. 56—58. 69—74. 77—83. 86. 90. 91. 

IV 1. 7. 11. 15—17. 20. 25. 26. 28. 30. 32. 35. 38—41. 47. 49—51. 54. 
Relatio 11; IX 142; X 2 inde ab ineundam capitali exitio. 

IV 56—60. 63. 66. 67. 69. 72. 

V 3—5. 8. 13. 19. 21. 23. 24. 29. 30. 34. 36. 38. 41. 44—47. 49—51. 53. 

55. 57. 59-61. 65. 67. 68. 70. 71. 73. 75. 77. 78. 80. 79. 84. 85. 89. 91. 92. 96. 



57) £x huiusmodi codice excerpU Vincentii BeUovacensis flnxeruut, de quibus egit Oarolus Schenkl, 
DU ExctrpU aut den Briefen det Symmachtu tn dem Speeulum hUtorkiU de$ Vineeniiut BeUovaeentit, ZeiUehr, 
f, otUrr. Oymnat. 1860 p, 412. 



DE SYMMACHI EPISTVLIS. XXIX 

VI 3. 13. 18. 22 — graviora esse referenda. 28. 31. 45. 47. 55. 60. 61. 65. 
72—74. 78—80. 

Vn 2. 3. 9. 11. 16. 19. 21. 22. 25. 33. 44. 47. 49. 51—54. 56. 60. 61. 64. 
66. 67. 71—73. 78. 80. 85. 88. 92—94. 98. 99. 102. 105. 107. 109. 114. 117. 119. 
125. 128—130. 

Vm 4. 9. 11. 16. 19. 20. 21. 22. 24—28. 30. 31. 35. 43. 47. 49. 51. 54. 57. 
62. 64. 67. 68. 70. 73. 74. 

IX 1. 2 inde ab igitur consensu famae. 7. 9. 10. 18. 20. 24. 26—28. 33. 35. 
36. 39. 40. 42. 43. 45—47. 49. 53. 54. 57. 61. 67—69. 74—76. 78. 84. 87. 91— 
93. 114. 115 inde ab in sola conscientia. 

X 1. 

IX 137. 135. 139—141. 

Haec codicnm familia omni interpolationnm genere incredibiiem in modnm scatet 
neqne nllins nsns est, ubi libromm Parisini et Palatini snbsidiis nti licet. lectiones 
igitnr eins in septem libris prioribns in apparatnm criticnm non recepi, nisi nt eins 
indoles fontibus melioribns collatis perspiciatur. cui consilio ea sufiGcere pntabam, qnae 
iam in totius classis archetypo fuisse videbantur, quare singnlornm codicum nunc 
superstitum errores omisi. qnod in prima quoque libri octavi parte facere potuissem, 
si nihil alind egissem, quam ut Symmachi verba restituerem, sed cum in partibus 
seqnentibnB florilegium iam maioris momenti futumm esset, lectori aliquam potestatem 
facere volni non solnm famiiiam, sed etiam singula eius exemplaria cum P et V con- 
ferendi. itaque inde ab initio libri octavi integram proposui lectionem libromm manu- 
scriptomm duomm, impressi unius qui sunt: 

F* = Symmachi cons. rq. Epistolae Familiares. — Laudini equitis Hierosolymitani 
in epistolas Turci Magni traductio. — Marci Bruti Romani Epistolae. Argentoraci ex 
Officina litteraria loannis Grueniger. Die. IX. Octobris Anno virginei partus MDX. Reg- 
nante Dn. imperatore Maximiliano p. f. Aug. qua in editione corrector operam omnino 
nollam collocavit, sed codicem aliquem nunc deperditum cum omnibus mendis in 
Ubmm impressum transferendum curavit. 

F^ = codex Parisinus lat. 8559 saec. XU exeuntis ant Xm ineuntis multis locis 
a mann secunda coaeva correctus, quae partim coniectnra. partim codice optimo ni- 
titur. 

F^ = codex Vaticanus Reginae 1575 saec. XUI. horum ut cognatio agnoscatur, 
scripturas paucas ex eis Symmachi partibns, nbi meliornm quoque fontium nsus sup- 
petit, hoc loco proponam. 

153, 16 praefato PVF» ore faceto F«.3 

19 laudabiles PVFiF^ 2 m. dehiUs F^ 1 m. F» 

157, 3 superiorum PVF» . om. F«-3 

174, 20 insiructio PFi institutio F».^ 

176, 3 aevum P, cum F* in perpetuum F*.3 

179, 10 voti caput PF» capui voti F*-» ^ 

181, 12 refoventur PFi refocillantur F«.3 

190, 5 quamguam enim PF' quod nikU F^.^ 

209, 8 Mto PFi haec FS.3 

215, 18 Ad LoUianum PV, Symmachue lu- om. F*-^ 
liano F^ 



XXX DE SYMMACHI EPISTVLIS. 

216, 24 Ad Marcianum PV, Symmachus om. F^'^ 

MarHano F* 

217, 9 in scribendo rarior VF* rarior in scrihendo F**' 

218, 23 AdCarteriumVY, Symmackus Car- om. F»-» 

terio F* 

223, 2 litationi PF» litterationi F^.s 

his coUatis patet pnriorem archetypi imaginem editionem Argentoratensem exhibere 
quam libri manuscripti, utpote qni ex eodem illius apographo multo pluribus mendis 
et interpolationibns inquinato deducti sint. sed nihilominus in codice Vaticano, quamvis 
Parisino etiam peior sit« nonnullae lectiones genuinae reperiuntur, quas solus ex flori- 
legii familia conservayit. 

216, 26 securus ingredere VF* ingredere securus F*'* 

219, 24 patriam fame PF^ pairiae famam F«-2 
25 an PF^ aut Fi* 

220, 9 uoluptate PF^ uoluntate Fi-2 

11 anni PF^ annum F^, animum F* 

19 nouos fasces PF* nouas faces F*'* 

222, 11 rescrihmdo ^Y^ scrihendo F^*^ 

224, 21 et PF3 om. F»-» 

codex igitur, ex quo F^ descriptus est, ex alio multo meliore correctus esse videtur, 
ita ut plerumque F' sequendus sit, minorem auctoritatem habeat consensus codicum 
F^ et F^, minimam F^ solus, nec tamen nullam. 

Inter florilegii codices singuiari quadam ratione enitet Montepessulanus scholae 
medicorum H no. 4 fol. saec. XUI. nam epistulae eius, si eos numeros sequamur, 
quos librarius ipse minio scriptos singulis praeposuit, ducentesima septuagesima tertia 
usque ad quadringentesimam nonagesimam tertiam, quae ultima totius codicis est, 
descriptae sunt ex mutilo aliquo florilegii exemplari, quod incipiebat ab I 6, de- 
sinebat in VI 55. quae autem praecedunt, ea tantum in supplementum continent, 
quae in illo desiderabantur, hausta ex codice aliquo Palatini V simillimo, utpote qni 
ordine epistularum lacunisque omnino cum eo consenserit, nisi quod initio et fine 
truncus erat. itaque priorem libri partem littera M signavi, altera cum reliquis 
florilegii exemplis littera F comprehensa, qua ratione effectum est, ut in apparatu 
critico F et M nusquam simul appareant, nisi post VI 55 et in iis epistulis, quas 
librarius aut in parte secunda omiserat (15; 23; 25; 28; 56) aut errore in utraque 
repetivit (IV 25; 26; 50). cuip codex foedissime interpolatus sit^*) , lectiones eius 
omnes in apparatum criticum recipere operae pretinm non duxi, sed eas tantum pro- 
posui, quae ad restituendum archetypum, ex quo V et M communem originem du- 
cunt, alicuius momenti futurae esse videbantnr. 

Cognatio codicum V etM vel ex lacunarum communione primo obtutu patet, dif- 
ficilior autem quaestio est de F. nam plemmque V et P contra florileginm consentiunt, 
ita ut eos artiore vincnlo cohaerere suspiceris, sed si rem propius inspexeris, inve- 
nies, semper illis aut in lectionibns veris convenire aut in iis mendis, qnae coniectnra 



58) Panca exempla afTerain: 41, 13 quidquid in praeaentis muneris contulisti] quod praesentihua munera 
contulisti M ; 42 , 26 et Zeuxin vel horwn similes'] et geus in beUorum aimiles PV , et id gaentu inbellorum 
Bilens M; 43, 29 ne diu easetis ineerti P, ne diuer$eti8 ineerti V, ne diversum iremus incerti M; eiasmodi et 
peiora reperies seacenta. 



DE SYMMACHI EPISTVLIS. XXXI 

fadllima corrigi potnerint, nonnamquam antem P solnm contra V et F vernm servare. 
exempli gratia: 

30, 21 anysium P muium VF 

33, 13 a om, VF 

37, 20 ita P istam VF 

41, 29 Ugtetn P triatem VF 

80, 7 de nobis om. VF 

82, 8 poscenti P petetUi VF 

107, 26 eontempleris P contempeeris VF 

112, 19 m se recepit P Jideliter persoluit VF 

116, 24 c^m quippe auctoribus P c/eo quippe auctore VF^) 

117, 16 twet om. VF 

118, 21 sed om, VF 
125, 18 diu inier P diuinitus VF 
127, 23 deorum P d« VF») 
141, 12 tusasio (pro Turasio) P ^um VF 

194, 10 herham porrigens P Aer6a moriens VF 

qnibns cnm accedat, qnod epistnlae II 40 et 51 in V et F altera post III 42 altera 
po8t lU 40 insertae snnt, iam de cognatione eomm dnbitari neqnit, sed quia fauins- 
modi consensns rarissimns est nec lacnnae maiores ntrisqne communes omnino occnr- 
mnt, archetypns eomm codicis P simillimns fuisse pntandns est neque per multos 
riyos e communi fonte deductus esse. 

Vt stemma codicnm absolvam, de secnnda Parisini mann panca addenda sunt; 
quam vidimus pleraqne coniectura ant emendasse aut corrnpisse, aliqua ex libro mann- 
scripto addidisse. is codex cui generi adscribendus sit, hand facile diindicayeris. 
nam certissimnm familiamm indicium, mendornm consensns, perraro tantnm reperiri 
potest, qnia corrector, ut homo indicii non spemendi, errores, qnos in altero qno- 
cum contulit exemplari invenit, transcribendos non duxit. sed si nihilominus non de- 
sint, argnmenta tanto certiora praebent. collegi autem haec: 

33, 23 me est F \ m. me hodie M, me est hodie P 2 m. Y^) 

40, 22 inueteralo obsequia P 1 m. pro in- inueterato obsequio P 2 m. VM 

uiter ad obsequia 

68, 21 quaeso inserunt P 2 m. F 

91, 23 est inseront P 2 m. F 

110, 9 nec uUa (scil. oracula) in antro Cu- nec uUas in antro Cumano litteras legi 

mano litteris leyi P 1 m. P 2 m. VM 

30 serinta P 1 m. pro scrinia seripta P 2 m. VM 

144, 9 aprugnos P 1 m. aprinos P 2 m. VM 

codicem igitur familiae VMF corrector adhibnit, sed enm, qni ultra initinm libri sep- 
timi non procederet. nam lacunarum, quas librarius inde a VII 76 reliquerat spatiisqne 
vacnis indicaverat^^j, nisi partes minimas^^), qnas in archetypo iectn difficili maiore 
cura adhibita indagasse videtur, non explevit, quamvis supplementa certissima in VMF 



59) Dei pagani in nnum deum christianum mutati peculiare quoddam interpolationia genus est, quod 
etiam in P interdum grassatum esse probare quidem non possum, sed locis nonnullis suspicatus sum. 

60) Quia nu tst fortunatior venuntaUsque adeo pUniorf versus Terentianns (Hecyr. 848), cuius lectionem 
comoedlamm codices tnentnr. 

61) 198, 10; 199, 29. 30; 200, 4. 5. 20. 21. 27; 202, 25; 204, 18-20; 212, 2; 214, 1; 215, 10. 
13; 220, 22. 

62) 190, 30; 191, 17; 201, 4; 204, 2. 20. 21; 216, 11; 218, 14; 219, 3. 



XXXn DE SYMMACHI EPISTVLTS. 

inyenire potuisset. eongrmt, qaod post YII 14 nallam eorreetionem seeandae manns 
invenies, qnin eonieetara facta esse possit. si igitar altimam illam partem mittamus, 
obi P 2 m. nallias plane anetoritatis est, efficitar stemma codieum hoc: 

Archetypus 



P I m. 



P P2m. 



Fi I V M 



m/^ 



P2 F3 

Hi codices vel etiam P et V soli abunde sufficerent ad contextum Symmachia- 
num firmissime stabiliendum , si totum epistularum corpus contiuerent; sed cum V 
vix partem dimidiam servayerit, P initio et fine mutilatus sit, editiones antiquae lar- 
gioribus copiis instructae nobis adeundae sunt®^). 

Quae primae prodierunt Venetiis inter annos 1503 et 1513, Argentorati a. 1510 
etl511, Basileae a. 1549, omnes ex florilegii exemplaribus fluxerunt. de editione Ar- 
gentoratensi anni 1510, quae anno sequente locis paucissimis immutatis repetita est, 
iam supra yerba fecimus. in Basiliensi relationibus a Sigismundo Gelenio primum in 
lucem emissis epistulae Martini Lypsii cura adieetae sunt^^) , ut ipse editor gloriatnr, 
repurgatae ab innumeris quibus undique scatebant mendis, coniecturis igitur multis 
correctae, pluribus corruptae nullam recensioni subsidium praebent, quamyis codice 
florilegii non spemendo inniti yideantur. editionem Venetam neque ipse yidi neque 
quemquam noyi, qui eam yiderit, sed cum a lureto saepissime quidem commemoretur 
neque tamen in ulla epistula adhibeatur, quae in florilegii codicibus non extet, iudi- 
cium de fonte eius satis certum est. yera igitur princeps, quae Symmachum paeae 
integrum publici iuris fecit, ea demum est, quae inscribitur: 

Q. Aurelii Symmachi v. c. p. u. et cos. ord. epistolarum ad diversos libri decem 
ex bibliotheca coenobii S. Benigni Divionensis magna parte in integrum restUuti cura et 
studio Francisci luretiy ctiius etiam notae adiectae sunt, quibus et emendationum ratio 
redditur, et aliqtwt cum huius, tum aliorum auctorum loci obiter illustrantur. PatHsiis, 
apud Nicolaum Chesneau, via lacobaea, sub Quercu viridi. M.D.LXXX. cum privilegio 
regis. 

Subsidia, quibus editor usus est, enumerat in notarum interpretatione epistulis 
praemissa : 

V. C. vetus codex Divi Benigni, cuius mihi copiam fecit Gulielmus Trestoudantius 
coenobita, vir optimus et studiosissimus. 

Ldb. Pith. liber P. Pithoei IC. clarissimi. 

Lib. Scotti. editio Scotti. Argentoraci, anno M.D.X. 

Lib. Frob. Frobenii editio. Basileae anno M.D.XLIX. 



03) Pleniorem editionam oouflpectum dedit Sose {8u$iana ad Symmaehum quatuor programmatis nehola'- 
Hieii edidit I, Qurlittui Hamhurgi apud Hoffmannum tt Campium in commiMi» 1816 — 1818). 

64) De relationibas, quae epistularum liber primus inscribuntar , p. XIX egimus; epistulae hane in- 
scriptionem praeferunt: Symmaehi v. e. urb. praef. epistotarum liber secunduSf coniinens familiaret epittolas^ 
ediUu post eius obitum a Q. Flaviano MemmiOy eiusdem Symmaehi filio^ repurgatus ab innumeris quibus undi^ 
que scatebat mendis, per liiatt. Lypsium. 



DE SYMMACHI EPISTVLIS. XXXIII 

Quae ex libro P. PHhoei laudantnr, magna ex parte qnidem redeant in nostro M, 
qni et ipse ex bibliotheca Pithoeana Montem Pessulnm pervenit ; sed cnm praeterea ex 
eodem codice nonnulla proferantur, quae neque in M leguntur neque sola coniectura niti 
possnnt, ntpote quae interdum omni careant sensu, non nnum librum Pithoei fuisae 
certum est, quamvis luretus ipse aliter sentiat. apparet igitur editorem codicem vel 
potius codices Pitfaoeanos non ipsum vidisse, sed ab amicis tantum scripturas aliquas 
ex eis faaustas accepisse, quas fortasse plagulis corrigendis in margine adiecerunt. 
etenim nulla fere codicis M lectio peculiaris contextui inserta est, sed omnes aut mar- 
gini adscriptae aut in adnotationibus libro in calce adiectis propositae, epistulae vero 
I 3 ; 4 ; 7 ; 8 ; 9 ; VII 76 , quae in M leguntur, in lureti editione desiderantur. con- 
textus igitur totus aut codice Divionensi innititur aut editionibus Argentoratensi et 
Basiliensi. 

Et altera quidem utpote recentiore et emendatiore in eis epistulis , quae iam in 
publicum prodierant, luretus ita usus est, ut integram paucis locis e codice cor- 
rectis aut suppletis prelo subiceret. quare omnes iectiones, quibus editio Parisina 
cum Basiliensi consentit, maiore auctoritate non utuntur, quam si in Basiliensi sola 
reperirentur. sed in eis epistulis, quas primus edidit, codici soli insistebat, de cuius 
indole nunc videamus. 

Epistulis I 1; 5; 6, quae in florilegio quoque reperiuntur, praemissis series con- 
tinua incipiebat ab I 10, sed lacunis minoribus in primis paginis nonnumquam relictis. 
libri U — VI et VIII integri erant; in libro septimo desiderabatur epistula 76, cuius 
in P quoque pauca tantum verba servata sunt; in nono deerant ep. 19; 21; 23 inde 
ab subiungo postulatum; 29; 29A; 63; 66; 100; 101; 103; 104; 111; 129 inde ab 
quam cum Romae; 130 — 133; 136 inde ab ad praesentem enim; 137—142, in decimo 
ep. 2 inde ab ineundis poena capitali, pars dimidia epistulae 124 libri noni inde a 
simuique restituas et cum ea epistularum 125 — 136 quae supererant, suo loco omissa 
et reliquiis libri decimi adnexa erant, qua ratione verba p. 272, 12 tuae gloriae de- 
irahitur totius codicis ultima facta sunt. 

Continebat 11 — hac enim nota codicem Divionensem designo — inde ab I 10 
omnes epistulas, quae in reliquis quoque codicibus leguntur, sed antecedebant eae 
tantum, quae in florilegio sunt. e codice igitur cum fine tum etiam initio trunco de- 
scriptus supplementa ex libro aliquo familiae omnium pessimae receperat. quem in 
partibns quoque ceteris correctioni adhibitum esse, veri quidem est simillimum, sed 
probari nequit, quia luretus florilegio ipso in omnibus, quas continet, epistulis editio- 
nis fandamento usus est nec ullae in his lectiones codicis 11 nobis innotuerunt, nisi 
qnae ab editione Basiliensi discrepant. in omnibus autem, qnae ex F hauriri non 
potuemnt, 11 cum P fere congruebat lacunasque eius aut repetebat aut coniecturis 
audacissimis explebat. cuius rei unnm, sed quod sufGciat, exemplum proponam epi- 
stnlam Vn 100: 



Q. Atriliys Stmmacijvs. 



XXXIV 



DE SYMMACHI EPISTVLIS. 



P: 

«I igiiur aliquid in adieriione mea 
putas esae grauitatis **«♦««»»«* ut 
huiusmodi persuasionem ne adser' 

tore «*»«»«*«*««« et ex- 
clusis aliquorum susurris con- 
stat serues sanetis moribus iuis 

et amicitia (amiciiias 2 m.) 
*«««**«*«**«*« certe si quid in 
notitiam tuam aemulus [aemulus 

2 m. in spatio ante vacuo) 

«»«««««««««« peruexit mecum 

quaeso participes «««««««««« 

quae «o; (2 m. in spatio vacuo) 

aUorum simulatione concepta est 

Jidis (estjidis 2 m. in spatio yacuo) 

purgatoribus diluatur. 



Editio lureti: 
si igUur aliquid in assertione mea 
putas esse grauUatis, contestor ut 
huiusmodi persuasionem ne asser- 
tore quidem aliquo recipiaSf sed ex- 

clusis aliquorum susurris 

sanctis moribus tuis eompetentes 

et dignas amicitias, 

uel certe si quid in 

notitiam tuam aemulus 

peruexit, meeum 

quaeso partiariSf ut commotio, 

quae ex 

aliorum simulatione concepta est, 

Jidis 



V: 
si igitur aliquid in adsertione mea 
putas esse grauitatis uestrae ut 
huiusmodi persuasionem meadser- 

tore deponas et ex- 

clusis aliquorum susurris cmi- 

stantiam serues sanctis morihus tuis 

et amieitiae 

congruentem certe si quid in 

notitiam tuam e multis 



sermo peruexit mecum 

queso participes ut amaritudo 

quae ex 

aliorum simulatione contempta est 

Jidis 

purgationibus diluatur, purgatiombus diluatur. 

nnlla igitnr ex yeris lectionibns, quae codicis V propriae snnt, in 11 apparet excepta 
purgationibus pro purgaioribus , sed ea ant a librario ant ab editore hand difficnlter 
coniectnra reperi potnit; omnes antem codicis P lacnnae interpolatione ant expletae 
ant qnodammodo tectae snnt, semperqne 11 correctiones secundae manns repetit. cnins 
rei exempla praeter haec qnoqne innnmera snnt. 



43, 10 petemus P 1 m. VF 

44, 33 uigeas VF, uigeus P 1 m. 

78, 20 JUiolam VF, Jilio iam F \ m, 
110, 24 primus parentes dies P 1 m. VM 

115, 19 postulat VF, portabat P 1 m. 
131, 30 

136, 19 sperato P 1 m. VF 

137, 29 orsuV 1 m. VF 

143, 3 putes VM, potes P 1 m. 

150, 3 properanti tafMario VM, properant 

itabeUario P 1 m. 
154, 11 
196, 28 satisjaciens P 1 m. VM 

199, 30 prestanda M, praestandi V, *re- 

standa P 1 m. 

200, 4 renouandae petitioni P 1 m. VM 



petiuimus P 2 m. 11 
uigeres P 2 m. 11 
Jllium iam P 2 m. 11 
prima parentes die P 2 m., primo paren- 

tes die H 
portebat P 2 m., oportet U 
magis perperam inserunt P 2 m. 11 
insperato P 2 m. 11 
orsuque P 2 m., orsu quae W 
potest P 2 m. n 
properanii ita bellario P 2 m., properanti 

ita tahellario 11 
quia perperam inser. P 2 m. 11 
satirfadam P 2 m. 11 
res tantas P 2 m. 11 



renouandis petiUonibus P 2 m. 11 

haec omnia et falsa snnt et in nullo alio codice inveninntnr; dnbitari igitnr neqnit, 
qnin ex prava coniectnra a correctore in contextnm codicis P inlata sint. cnm igitur 
in 'n ant repetantnr ant noyis interpolationibns ansam praebnerint, ex P enm descrip- 
tnm esse iam constat, sed eo tempore, qno folia nnnc deperdita et in margine mnti- 
lata maiore ex parte integra snpererant. 

Itaqne codice n , qnamvis ex pessima libromm familia correcto et interpolationi'- 
bns cnm P secnndae manns tnm propriis inqninato, in eis epistnlis, quae in P perie- 
rnnt, fnndamento ntendnm est. atqne ntinam in omnibns saitem ipse nobis satis notns 
esset! sed nt de lureti coniectnris taceam, qnae in prima editione nec mnltae nec 
maioris fere momenti fuisse videntur, in omnibus editionis Basiliensis epistnlis codicis 
n pancissimae tantnm lectiones innotnemnt. itaqne epistnlae plns sexaginta ant totae 
ant pro parte sola florilegii anctoritate nitnntnr, quae cuiusmodi sit, iam snpra ex- 
posnimns. 



DE SYMMACHI EPISTVLI8. XXXV 

Qoae secntae snnt editionem Inreti Lectianae tres (Genevae 1587; 1598; S. Ger- 
vasii 1601) praeter coniectnras aliqnas nihil attnlemnt, qnod codicibns Parisino et 
Palatino repertis adhnc commemoratione dignnm videtnr; magni antem et interdnm 
maximi momenti snnt, qnae Scioppins protnlit in eo libro, cnins inscriptionem snb- 
iedmns: 

Gasperis Schoppi Franci Verisitnilium libri quatuor, in quibus muUa veterum scrip- 
torum loca, Symmachi maxime, Cor. NepotiSj Propertii, Pelroniij aliorum emendantur, 
augenturj illustrantur. Noribergae, excudebat Paulus Kaufmann, anno MDXCVI. 

Nactns erat Scioppins ab Hnberto Giphanio codicem (F) , qnem ^x bibliotheca car- 
dinalis Bessarionis snrreptnm ipse dicit, libro 11 mnlto pleniorem. scriptns erat litteris 
Langobardids , nt Scioppii yerbo ntar, quod ex nsn illins saecnli minnscnlas de- 
signat ^^) , omnesqne inscriptiones continebat , qnae in P qnoque reperinntnr. ex hoc 
libro Scioppins mnltas emendationes protulit epistnlasqne pnblicavit 12; 3; 8; 9; 
YIIII 19; 21; 63; 100 et dimidiam ep. VIUI 23, et ita qnidem, nt exceptis rebns 
orthographicis integram codicis scripturam proponeret emendationibns in calcem re- 
iectis. 

Verisimilibns editis altemm codicem Fnldensem (<b) accepit, scriptum partim litteris 
nncialibns, partim minuscnlis, sed qni non procedebat nltra V, 29. e qno lectiones 
pancas pnblici iuris fedt in Suspectarum lectionum libris quinque^^), plures in editione 
postea commemoranda. 

Vterqne deniqne codex adhibitns est in libro, qni inscribitnr: 

Gasperis Schoppi Franci de Arte critica, et praecipue de altera eius parte emenda- 
trice, quae ratio in Latinis scriptoribus ex ingenio emendandis observari debeat, commen- 
tariolus. in quo nonnuUa nove emendantur, alia prius emendata confirmantur ad Chri- 
stophor. Pflugium in Euteren. eq. Misnum. Noribergae, e typographeio Valentini Fuhrmanni. 
anno M.D.IIIC. in hoc opere recensentnr menda in codicibus anctomm antiqnomm 
maxime obyia, qna occasione oblata permnlta qnoqne e codicibus Symmachianis com- 
memorantnr, et quamvis non indicetur, quo ex codice hansta sint, maior certe pars 
ant ad F ant ad <b referenda est. qnae in apparatu critico omittenda non dnxi et hac 
nota distinxi (FO). 

Snccessit Inreti editio altera haec: Quinti Aurelii Symmachi v. c. cons. ordinarii 
et praefecti urbi epistolarum lib. X castigatissimi , cum auctario. Duo libeUi S. Ambrosii 
episc. ad Valentinianum imper. eiusdemque epistola ad Eugenium. cum misceUaneorum 
lib. X et notis nunc primum editis a. Fr. lur. D. Parisiis ex typographia Orriana, anno 
Christiano 4604. cum privilegio regis. in notis huins editionis nonnullae codicis 11 
scriptnrae profemntnr, qnae in prima praeteritae erant, neqne snbsidiis novis Inretns 
omnino camit. nam praeter codices Danielis, qni florilegium reddebant, Pithoeanomm 
notitiam pleniorem acceperat, e qnibns epist. 1X29; 29 A; 66; 101; 103; 130 — 133; 
138 primus edidit; qnas tamen non suo loco collocavit, sed in anctarinm calci totins 



65) Cf. Setopp. de arte critica, p. 41. pleHgiie omnes, qui hodU in bibUoihecii existwU libri calamo cx* 
araii non maiMUculo iUo et Bomano eharactere, ied litteri» LangobardieiB et minoribw vtUgo fere hodieque imI- 
tati» peneripU mmt. 

66) Praesto mihl ertt editio «Itera Amstelodamensis a. 1664. 



e» 



XXXVI DE SYMMACHI EPISTVLIS- 

editionis adiectnm congessit, ita ut ordo, qnem in libro nono obtinent, sola Scioppii 
anctoritate nitatnr. ad crisin antem earnm, qnae iam antea editae erant, paene nihil 
addidit, qnin etiam innnmerabilia cormpit. nam Pithoeani et id, qni snperstes est 
(M) , et alter nnnc deperditns ^"^) omni genere interpolationnm scatebant , et Inretns 
tautopere coniectnris maiore ex parte snperflnis indnlsit, ut vix ulla epistula intacta 
remaneret. nibilominns haec editio omnium, quae eam seqnebantnr, fnndamentnm 
factum est, praecipne Scioppianae, de qua nunc dictnri sumus. 

Symmachi epistolarum nova editio. Gasp. Scioppius recensuit. Moguntiaci imprimebat 
loannes AlbinuSy anno MDCVIII. cum in praefatione tum in notis Scioppius corrigendi 
pmriginem lureti verbis severissimis castigat praedicatque , se nisi auctoribus libris 
antiquis nihil fere in Lectiana editione immutare sibi permisisse, quod tamen si quando fac- 
tum sitj eius statim in notis rationem reddidisse, re vera autem hanc ipsam Inreti edi- 
tionem cum omnibus coniecturis iteravit locis pancissimis e codicibus snis correctis 
epistulisque IX 104; 111 cnm fine epistulae 136 additis. itaque contextus ipse edi- 
tionis praeter paucula illa, quae a lureto discrepant, nullius plane utiiitatis est, paulo 
maioris antem adnotationes, quibns aliquot codicum F et lectiones novas proposnit. 
sed ne eae quidem fide satis dignae sunt, cum nonnumqnam vel inter se vel cnm 
florilegii exemplaribns Bertiniano *®) et Vaticano permutentur; cuius rei certius indi- 
cinm adferri nequit, qnam quod florilegii codices saepissime in eis epistnlis laudantur, 
qnae in florilegio desnnt. et quamvis mentitns sit editor codicem F se una tantum 
nocte evolvisse dictitans, tamen ipsum in editione adornanda manibus non tennit sed 
variam tantnm lectionem eins margini editionis Inreti primae adnotatam. qna cansa 
adductns nonnumquam scriptnras codicis 11 in editione illa propositas libro F ad- 
scripsit, in quo eas non fuisse quovis pignore contenderim*^). sed cum omnia, quae 
de r innotuemnt praeter pauca a Bittershnsio cum Lectio commnnicata sola Scioppii 
auctoritate niterentur, ea, quae in codicibus snis fnisse adnotavit, a nobis quamvis 
dnbitantibus proponenda erant. 

Ex his iam perspicitur, qnam difBcile certum iudicium de F et feratnr; cni 
tamen codicnm generi adnnmerandi sint, satis apparet ex scripturis his: 

30, 12 factum P fautum VMFO 

33, 13 a om. VFr<l> 

22 uolui P uolo VMr 

46, 23 suspecta P suscepta YUT^ 

52, 5 el om. VMF 

74, 24 pediseqt4us P pedissequus P 2 m., pedissequens F<1> 

94, 26 pactione P petitione FF 

107, 26 contempleris P contempseris VFFO 

110, 5 animis P amico VMO 

112, 19 in se recepit P JideUier persoluit VFO 



67) Aliquas lectlones elos flpeciminlB causa proponam: 6, 9 estis imiiati VF, mutattis Vith. 10, 10 aey- 
tico VFA3, seythio Ai, sarmatieo Pith. 13, 31 largiores YFM, longiores Pith. 29, 27 iusUtiam PVM, tHsti- 
tiam Pith. 51, 4 exigendU PVF, promouendU Pith. 118, 29 et 119, 4 euruUum PVF, curracium Pith. 
121, 29 suppUmenia PVr<P, subleuamenta Pith. 141, 1 lautioribus PVF, aptioribus Pith. 

68) Foerster, Eine versehoUene Handsehrift des Symmaehus. Rhein. Mus. N. F. XXX p, 466. 

69) Cf. 26, 18; 28, 3. 



DE SYMMACHI EPISTVLIS. XXXVII 

Et inter se qaidem F et O artiore vincalo cohaerere videntar, qaam cam VMF, 
qaod efficitar ex scriptaris, qaae seqaantar: 

3. 13 admiranda tuis V tristitiam tua mirandis FO 

47, 22 praenotalis P praenaialis VP, natalis TO 

117, 7 namisma PV, nummisma M norma T^ 

Fateor haec paaca esse neqae ea, quibas firmiter insistas, sed cam in parva at- 
que incerta notitia, qaae de <I> et F sappetit, certiora afferri neqaeaut, his acquie- 
seendum est. stemma igitur codicum integrnm hoc erit: 

ArchetypuB 

I p 



I 

P2m. F 



-^N. 



M [r ^ ri 



Fi I 



F» F^ 



Qaae Scioppianam exceperunt editiones Pareanae quattuor (Neapoli Nemetum 
1617; 1628; Francofurti 1642; 1651) Wingendorpiana (Lugduni Batavorum 1653) 
Migniana (Patrologiae Latinae cursas completus XVIII) emendationi nulla subsidia 
addiderunt, ita ut plura de eis loqui supersidere possim. 



Epistulis quattuor I 14; 25; 31; 32 inter Ausonii quoque opera editis ad indo- 
lem codicis archetypi cognoscendam adiumento utimur eius simili, quod nobis in rela- 
tionibus praestitit tertiae recensio Ambrosiana. nam etsi sumamus, illas non ex poetae 
scriniis, sed ex collectione epistularum a Q. Fabio Memmio Symmacho instituta in 
Ansonianorum operum corpus receptas esse, quod nullo plane fundamento njtatnr, 
propagationem tamen contextus iam inde a saeculo quinto duplicem fuisse, certum 
est. itaque recensionem utramque eadem ratione comparabimus, qua in relatione ter- 
tia usi sumus. 

Loci, quibus editio Ausonii contra Symmachianam verum conservavit: 

10, 4 amusoteros A amutoi S 

iudicare A diiudicare S 

13 qu€m A qtMe S 

uaria tam A uariata S 

20 offensi spargas A offensis parcas S 

14, 28 existimabor A estimabor S 

16, 23 mtAt gaudium A gaudium mihi S 

17, 8 ingratis A ingratus S 
24 ubi A tibi S 

27 inlicior et rursum A wi licio retrorsum S 

28 brattee A bractea S 

18, 4 affectet A affectat S 

16 maria ut efjtuant A mare ut effluat S 

17 ^ A «t^ S 

Verum exhibet epistularum corpus contra Ausonii editionem: 

9, 27 nos ueri S nostri A 

10, 10 melone S nilo A 

12 nisi certo S ni (certo om,} A 



xxxvin 










15 


atqui in S 
praeiorio S 






18 


dii — praesient 


S 


n, 


6 








24 


uero S 




18. 


3 








10 


me iibi S 






19 








22 







DE SYMMACHI EPISTVLIS. 

atqain A 

praeiio A 

detu — praestet A 

res om. A 

entm A 

ita om. A 

t^' me A 

tc^ intrudit A 

tibi om. A 

His coUatis apparet, auctoritatem ntrinsque recensionis omnino parem esse ; qnare 
ubi lectiones eiusmodi erant, ut eodem iure recipere possent, eam elegi, quae formam 
paulo rariorem et ideo minus interpolationis suspectam exfaibere videretur, ut 14, 27 
decorem S contra decora A, 18, \S sat A contra satis S. 

Nam neutram editionem interpolationibus carere, docet in A Nilo pro Melone, 
pretio pro praelorio, id perperam intrusum, deus cfaristianus pro diis paganis positus, 
in S diixidicare pro iudicare, mare ut effluat pro maria ui effluantj in utraque autem 
10, 10, ubi Symmachus scripsit: clarioremque hoc nostro populari reddidisti et ad vo- 
cem populari A addidit Tiberi, S Fucino. qua corruptela primum docemur, codicem 
Symmacbi archetypum glossematibus inquinatum fuisse, id quod permulti alii loci 
confirmant ^®) , tum interpolatorem hominem fuisse non indoctum , qui etiam locorum 
nomina si non vera attamen non inepta contextui inferre posset. similia praeterea 
deprehendes 43, 9 Capuam pro Coram, 165, 11 Eusebii pro Euscii, 197, 14 Baiani 
pro Fo7*miani, 211, 9 Italia pro Praevalitana''^). duobus autem ultimis locis, quos 
rettulimus, interpolationi syllabae omissio ansam dedit; Baiani enim ex iani aut cum 
dittograpfaia iaiani, Italia ex itana factum est, syllabis form et praeval omissis. et 
quod in relationibus iam invenimus, in universum lacunae modo singulamm syllaba- 
rum modo totorum versuum aut intactae aut interpolationibus tectae maioris fere 
partis omnium in arcfaetypo corruptelamm causa fuerunt. 

Cum apographum Parisinum saeculo nono scriptum sit, archetypus antiquissimus 
fuisse debet. tanto magis mirandum est, menda nonnulla in codicibus superstitibus 
inveniri, quae nisi ex compendiis scripturae male intellectis explicari nequeant. ex- 
empli gratia: 

28, 11 plus pro epistulas (» epiaa) PV<I> 

29, 21 epistolam (ss epiam) pro episcopum [s epum) P 
72, 22 episiolarum (s eplarum) pro ineptiarum PF 

104, 24 u c a (i. e. uir clarissimus a) pro una eum («= iia c) Pr<l> 
197, 20 nosier (= fir) pro nunc (= Jic] PVM 

archetypum igitur non plus quam saeculum vel etiam minus ante P ipsum conscriptnm 
esse puto, sed quamvis brevi temporis spatio vicissitudines multas pertulerat. nam 
in fine liber decimus paene totus deerat et iam antea folia aliqua exciderant ^^) , ali- 



70) 11, 2; 61, 25; 65, 33; 71, 24; 77, 28; 94, 2; 101, 34; 112, 28; 142, 25 etc. 

71) Loquitar de utbis ad ludof fllii missis, qui unde venerint, monstrat 273, 21 plurts de DaimaUa 
ursos tn apparatum domus nostrae proxhne esse venturos, fides adserit nuntiorum. cf. IX 135. itaque 211, 9, 
qui locus omnino flimilis est: ursi quam plurimi ad editionem muneris nostri ex Jtalia devdiuniur, proTinoiam 
Dalmatinam reponendam duxi pro Italia, ubi certe tum non ea ursomm copia erat. 

72) 240, 30; 244, 18; 251, 24; 255, 3; 263, 19; 265, 18; 273, 25. 



DE SYMMACHI EPISTATLIS. XXXIX 

qna suo loco eynlsa inter nltimum et paenultimnm collocata erant^^) . praeterea codex 
hnmore corruptus fuisse yidetnr, nam cnm P ex eo descriptns est, librarius multos in 
60 locos legere non potuit spatiisque vacuis relictis omisit^^). 

In y codicibnsque deterioribus plerique ex illis locis evanidis recte suppleti sunt. 
sed alii, quos librarins codicis P legit, omissi ^^) ; semel Y supplementa integra habet, 
r partem earum^^^). atqne supra iam vidimus, archetypum, ex quo classis deterior 
pendet, eius simillimum fnisse, ex quo P flnxit; nunc vero, si hanc lacunamm ratio- 
nem consideraverimns, non solum similem, sed etiam eundem fnisse statuemus, post- 
quam P ex eo descriptus est, a manu aliqna secunda partim snpplementis veris auc- 
tum, partim interpolationibus cormptum. 

Codices, quibus in adomanda editione nsus sum, omnes ipse contuli exceptis Am- 
brosianis et Ausonianis, quomm lectiones benignissime mecum commnnicavit Carolus 
Schenkl, florilegiique exemplari Yaticano (F^), cuius collationem dono Ottonis Hirsch- 
feld debeo. libmm Parisinnm (P) bis eyolvi et magna ex parte plagulis corrigendis 
adhibere potui; Vaticani Palatini (V) coUationem ab Ottone Hirschfeld factam ut cum 
mea conferrem, vir liberalissimus permisit. quae ubi inter se dissentiebant, de vera 
codicis lectione a viris doctissimis Dessan et Heisterbergk certior factus snm. in pla- 
gulis corrigendis adiutoribus mihi uti licuit Theodoro Mommsen et Adolfo Kiessling, 
quoram doctam operam mnltis locis lector agnoscet, multo plnribus editor sensit. 



IV. 

DE SYMMACHI VITA. 

I. Gk)thofredu8 , Vita Symmachi editioni Pareanae Neap. Nemet. 1617 adiecta. Suse, de vita 
Symmachi narratio, Hamburgi 1817. A. Mai, Scriptorum veterum nova coliectio, Romae 1825—31, 
tom. I, commentarii praevii in Symmachi orationes. E. Morin, Etudes sur Symmaque ou recherches 
hiographiquee et chronologiques sur la seconde moiiii du IV^ si^cle, Paris 1847, Disquiaitio chrono- 
logica de dimidia altera quarti saeculi parte iuxta Symmachum, Parisiis 1847. 0. Clason, Zur Pro- 
sopographie der Briefe des Symmachus , Heidelberger JahrbUcher der Litter. 1872. p. 461. 465. 526. 
0. Koren, Quaestiones Symmachianae, Yindobonae 1874. 

Quamyis taedium movere possit, quauto orator noster nobiiitatis fastn inflatus fue- 
rit 7^) , tamen familia eius antiqnissimis saeeuli non adnumeranda est. nam quia haee in 
ea lex obtinuit, ut maximo enique natu filio a patre nomen Symmacbi imponeretur ^^) , 



73) 269, 12 siimdque res turbidas usqae ad 273, 24 hane provineiam confeslim in omnibus codlcibas 
legebantur inter 277, 28 promptus et ineundis, 

74) 29, 16; 33, 12. 21; 39, 11; 49, 12. 25; 54, 3; 68, 26; 86, 27; 170, 8; 179, 14; 198, 10; 
199, 29; 200, 4. 20. 27; 201, 4; 202, 25; 204, 2. 18—21; 212, 1—2; 213, 27; 214, 1; 215, 10. 13; 
216, 11; 218, 14; 219, 3; 220, 19—22; 222, 9. 

75) Spatia vacaa in V, iibi P nolla habet, invenies 2t6, 8—15; 217, 18. 

76) 215, 13 pendeo animo V, ««»4m>««»«« immo F, spatiam vacuum P. 

77) 4, 24 Bais remotis arhitris otiahar, eo postquam rumor adlatus est, terrae flUos eonoenire^ oppido ea- 
vimus^ ne sohriam solitudinem nostjram sodalitas pleheia fusearet. 26, 4 pars melior humani gerheris senatus, 
339, 10 tfipiitiii fortasse honi sanffuinis, qui se semper agnoscU, 

78) Eandem legem in Ausonii quoqoe familia, qaae et ipsa obscora erat, observatam esse, in praefa- 



XL 



DE STMMACBI VITA. 



co 



s 



S.2 









00 

O 
o 



S 

o 



•c 



o 

00 

co 

OD . 

fl 
oS 



o 

00 
00 

s 



o 

ODOO 
^CO 

Soe 



u 
o 
u 

o 

CD 



} 



*i 




.a 


OQ 

5 

CD 




a 


7i 




s 


fl 




^ 


o 




m 


> 














^^ 


9 




co 





OD 


?o . 


< 

• 


o6 


•M 


2« 


06 


06 S 


S. 


::3 ^.2H 


1 

S 


. a> ^ 


^ 06 


00 H 




06 


3 P< 


1« 


§• 






l§o 


p 


JZ5 


'i 


H 




CO 





»0 

06 



< 









"B 06 



C3Q 



OD 

s 

OQ 

§« 

06 . 

;S 00 
3 O 



OQ 

o 
06 

00 «*^ 

-06 . 







.2^ 
-32 



OQ O 

^•2 



00 



•^ I 



Xco 

p • 

OQ* 

•a o 

o t 

S o 

JZ5 =3 

aQ<«^ 

9 

•2 06 

P*^ 

< 



s 



a o 
.s 06 

O Q. 

S3 



} 



^ ?0 

QQ * 

28 



S 
^ 



06 

s 

•^ 

o 

CD 



}---- 



09 

S3 

.0 

O 

06 

s 

GO O 
OQ 
•2 06 

o 1s 



09 
•>M 

06 

&E4 



O 
06 
Ui 

P* 



— ^< 



O 

fl 

06 
•^ 

06 O o 

O 
o 




te 



DE SYMMACHI VITA. XLI 

maiores eins facile agnoscuntiir neqne tamen nltra Constantini tempora reperiri pos- 
snnt. primns, qui in fastis apparet, Anrelius lulianns (ant Tnllianus) Symmachus ^^) , 
loco equestri vel etiam inferiore natus erat, nam vicaria praefectura, qnam in Mace- 
doniae dioecesi a. 319 administravit ^^) , saeculo quarto ineunte a senatoribns nondum 
gerebatnr^^) ; sed honorum cursn ad clarissimatum provectns a. 330 cum Gallicano 
consnl processit. filium eins ex coniuge generis haud ignobilis^^) snsceptum L. Aure- 
linm Avianinm Symmachum fuisse crediderim, qui inter a. 300 et 320 natus est^^). 
hic nxorem dnxit claris natalibns ortam^^), sororem, ut videtur, Volusii Venusti patris 
Virii Nicomachi Flaviani ^^) , ex qna filios habuit non minus quattuor ^^) . maxiraus, 
ut nomen eius docet, orator noster Q. Aurelius Symmachus erat, unus e minoribus 
Celsinns Titianns, qui vicariam praefecturam Africae gerens a. 380 mortuus est^^), 
de reliquis nihil innotuit, nisi qnod iam ante Titiannm diem obierunt. 

Honores Avianii Symmachi plenissime ennmerat titulus sub Capitolio (in foro 
Romano?) repertus C. I. L. VI 1698: Phosphorii, — Lucio Aur{elio) Avianio Symmacho 
v[iro) c{larissimo) ^ praefecto urbi^ consuli, pro praefectis praetorio in urhe Roma finitimis- 
que provinciiSj praefecto annonae urbis Romae, pontifici maiori , quindecemviro s(aciis) 
f[aciundis), multis legationibus pro amplissimi ordinis desideriis apud divos principes functo^ 
qui primus in senatu sententiam rogari solitus auctoritate py^udentia atq{ue) eloquentia pro 
dignitate tanti ordinis magnitudinem loci eius inpleverit^ auro inlustrem statuam^ (piam a 
dominis Augustisq{ue) nostris senatus amplissimus decretis frequentib[us) inpetrabit ^ idem 
Iriumfatores principes nostri constitui adposita oratione iusserunt , quae meritoinm eius 
ordinem ac seriem contineret. quorum perenne iudicium tanto muneri hoc quoque addidit, 
ul alteram statuam pari splendore etiam apud Constantinopolim conlocaret. — dedicata 
III kal, Maias d[omino) n{ostro) Gratiano II !I et Merobaude co[n)s[ulibus) (a. 377). 
de praefectura annonae et vicariatu urbis nullum praeter hanc inscriptionem testem 



tione canninDm testatur: III 9 hine late futa est cognatio: nonUna multis ex noatra^ ut plaeitum^ ducta domo 
veniant. derivati alii*, nobis ab stemmate primo et non cognati sed genetiva placent. itaque pater eins, ipse, 
flJlQS maximus in poeritia mortuus Ausonii nnncupabantnr. 

79) De nominibns eius v. de Rossi, Inscript. christ. urb. Rom. p. 37. 

80) Legum ad eum datarnm altera accepta Corinthi dicitur Cod. Theod. II 4, 1. dies subscriptos ha- 
bent 4 Febr. a. 319 1. 1. et 25 lul. a. 319 Cod. Theod. II 15. altera nomen Symmarhi sine dignitate prae- 
fert, altera inscripta est: ad Symmaehum vicarium, v. Cod. lust. II 20, 8 ed. Krueger. Gothofredus ex 
loco Corintho collegit, Symmachum proconsulem Achaiae fuisse. sed cum provincia proconsularis dioecesi 
Macedoniae adscripta fnerit (Not. Dign. Or. III 8) neque ullo, quod sciam , argumento comprobatum sit, vi- 
carii iurisdictionem in ea cessavisse, in lectione tradita acquiescendum est. 

81) Mommsen, de C. Caelii SatumirU titulo. Nuove Memorie deW Instituto II 1865 p. 311. 

82) Avianius Symmachus a fllio poscit, ut epigrammata in socerum et avunculum suum scribat, qnae 
cnm elogiis nobilissimorum illius temporis hominum componantur 4, 8. 

83) Inter honoa aetatis suae (3, 2) recenset Aradinm Rnflnum praefertum urbi II a. 312 et 313, oos. a. 311 
aut 316, praefectum praetorio a. 319, Valerium Proculum praefectum urbis a. 337 — 338, Anicium luliauum 
consulem a. 322, praefectum urbl a. 326 — 329, Petronium Probianum consulem a. 322, praefectum urbis a. 
329 — 331. itaque post a. 320 natus esse non potest, sed ne ultra a. 300 recedamus, vetat aetas fllii natu 
maximi, de qua mox dicturi sumus. 

84) V. quae in ultimo praefationis capite ad epistulas libri secundi exposuimus. 

85) Symmachus post mortem Celsini Titiani scribit: 72, 2 tertius hic mihi de optimis fratrihus luc- 
tus est, 

86) V. in capite ultimo ad ep. I 62-74. 

Q. AvMKLivs Stmmachvs. f 



XLII DE SYMMACHI VITA. 

habemns ; ex legationibus nna tantnm ab Ammiano Mareellino eommemoratnr ^^j , qnam 
Symmaehns simnl eum Maximo et duobus aliis^^j ad Gonstantinm suseepit nltimo im- 
perii eius anno (361). per Illyricum revertens Inliannm Naissi vidit et honorifice 
ab eo exeeptns est, sed qnamvis religionis antiquae sectator dno sacerdotia amplis- 
sima gereret, nullum ab imperatore apostata dignitatis angmentnm accepit. sub Yalen- 
tiniano demum in locum L. Turcii Aproniani ^'^) praefectus nrbi factus est^**) ante d. 
24 Mai. a. 364«^). quo in magistratu pontem Valentinianum, qui nnne Sancti Sixti dici- 
tur, inchoavit, quem honore deposito speciali principnm mandato inter annos 365 et 367 
dedicavit ^2j , postqnam snccessorem nactns est inter dies 9 Mart. et 4 Apr. a. 365^3)^ 
reliquum vitae tempus in otio degit, quod semel tantum turbis gravissimis inter- 
ruptnm est. nam in vini penuria homo aliquis plebeins ab inimicis Symmachi insti- 
gatns^*) rumorem disperserat, dixisse eum libenter se vino proprio calcarias extinclimim^ 
quam id venditurum pretiis , quibus sperahaiur ; qua re efferata plebs urbana domum 
eins transtiberinam incendit ipsiqne tantnm terrorem iniecit, ut urbe decederet ^^) . rnn 



87) XXI 12, 24 ihi (Naissi) Symmachum repertum ei Maximum ienaiores conspicuos a nobiliiaie legaioa 
ad Constaniium missos , exinde reversos honorifice vidii , ei poiiore posihabito in locum Teriulli Maximum urbi 
praefeeii aeiemae. 

88) Lib&n. epist. 923 ad Synimachum : dTzb ^ap ixclvou ^ <piXd> toO yp($vou , 8; iroiT^pa xov aiv Scupo 
VjjjLiv "^Y^T^ (Constantius hiemem a. 360/1 Antiochiae peregit) twv deoiv, oT; tjfidiv jiIXei , toOto tjfxrv oiS6v- 
Ttov , 87ra>c t)fxiv tJ %a\ OeaaOat tov dtpiOTOv S6[ji[ia-/ov , 8; TlTapTo; fxsv r^%t , {jlovo; hk. e{; auTov IrloTpa^e 

T1?)V TTfSXlV. 

89) Amm. XXYII 3, 3 Symmachus Aproniano successii inier praecipua nominandus exempla docirinantm 
atque modesiiae, 

90) Die Beihe der Stadiprafecten bei Ammianus MarceUinus. Herm. XYIII p. 302. 

91) Leges ad eum datae, quarum subscriptiones aut recte traditae sunt aut cum aliqua probabilitate 
restitui possunt, reperiuntur hae: d. 24 Mai. a. 364 (od. Theod. YIII 5, 19 -h ^^ 1» 11- <*f- Uerm. XYIII 
p. 302. d. 27 Mai. a. 364 Cod. Theod. XIV 2, I. d. 8 lun. a. 364 Cod. Theod. I 6, 2 + IX 40, 5 -f 
XI 1, 8 -h XIV 3, 3—6 + 6, 2 + 15, 1 -H 22, 1 + XV 1, 12. d. 8 Oct. a. 364 Cod. Theod. XI 36, 16 -f 
XIV 21. d. 9 Nov. a. 364 Cod. Theod. XI 30,- 34. d. 25 Nov. a. 364 Cod. Theod. IX 42, 6. d. 10 Dec. a. 364 
Cod. Theod. XII 1, 62. d. 11 lan. a. 365 Cod. Theod. XIII 5, 11 -h 6, 2. d. 15 lan. a. 365 Cod. Theod. IX 
40, 8 -h XIV 3, 8. d. 16 Febr. a. 365 Cod. Theod. XI 31, 2. d. 9 Mart. a. 365 Cod. Theod. I 6, 4 -|- X 1, 9. 
subscrlptiones falsae sunt propter locum cum die non congruentem: d. 22 Apr. a. 364 Antiochiae Cod. Theod. 
VII 4, 10. d. 27 Sept. a. 365 Aquileiae Cod. Theod. XIV 3, 11. d. 23 Oct. a. 365 Mediolani Cod. Theod. XI 
2, 2. d. 17 Nov. a. 365 Mediolani Cod. Theod. XVI 1,1. d. 20 Dec. a. 365 Mediolani Cod. Theod. XI 36, 18. 
Symmacho perperam inscripta est Cod. Theod. XI 2, 1 propter argumentum ab offlcio praefecti urbis alienum. 

92) Ephem. epigr. IV p. 279 basis magna eflTossa ex alveo Tiberis sub arcu primo pontis Sixti: /m- 
p{eratori) Caesari d{omino) n{osiro) Fl{avio) Valenti max{imOj p{io) f[elic() viciori ac iriumfaiori semper Aug{usio) 
s{enatu8) p{opulus)q{ue) R{omanus) ob providerUiam , quae illi semper cum inelyio fratre eommunis est , insiiiuti 
ex uiiUiaie urbis aeiemae Valentiniani poniis aiq{ue) perfecii; dedicandi operis honore delato iudicio princip{um) 
maximor{um) L, Aur{elio) Avianio Symmacho v{iro) c{larissimo) ex praefeetis urbi. pontem ante mensem Au- 
gustum a. 367 perfectum esse, ex eo colligitur, quod in inscriptione nulla Gratiani mentio flt, qui tum Au- 
gustus factus est. cf. Amm. XXVII 3, 3 quo (scil. Symmacho) insianie urbs sacratissima oiio copiisque ab- 
uruiantius soUto fruebniur et ambiiioso ponie exuliai aique firmissimo , quem eondidii ipse ei magrui civium 
laeliiia dedicavit ingraiorum^ ut res docuit apertissima. qui consumptis aUquoi annis domum eius tn transti- 
berivu) iraciu ptUcherrrmam ineenderunt ea re perciti , quod viiis quidam plebeius finxerat , illum dixisse sine 
indice uUo vel testey libenier se vino proprio calcarias exiinciurumy quam id venditurum pretiis^ quibus spera- 
batur, de eodem ponte loqnitur Symm. 332, 5. 

93) Herm. XVIII p.'293. 

94) 335, 31 r^ec formidamus invidiam: sensit ae experta est^ quid parenti meo adversaia profuerit. 

95) Amm. 1. 1. Symm. 22, 31 eredo indieium fecisse iibi famam^ quod parerUem meum ruri atque in 
secessu amiasae domus iniuriam deeoquentem frequenUbus suffragiis^ denique oratortbus missis rhovo hortore se- 
naius acciverit. 335, 32 cessercU quidem sponte iUf. per verecundiam paueorum facilitati (i. e. credulitati po- 



DE SYMMACHI VITA. XLIIl 

igitur agens animum lUteris excolebat^ quaram lucnbrationnm Bpecimina reddunt epi- 
grammata illa (I 2) frigida et ieiuna, sed propterea non aspemanda^ quia monstrant, 
qoantilla eloquentia admirationem saeculi illius movere potuerit. paulo autem post 
Symmacbi discessum plebs ipsa paenitentia commota poenam in seditionis auctores 
poposcit^^j et senatus offensam bonore reparavit, qui numquam ante privato tributus 
esset, scilicet ut legatione ad Symmachum missa reditum eius posceret. cui petitioni 
obsecutus kalendis lanuariis a. 376'-'^) oratione in senatu recitata decretis eius gratias 
egit, quibps d. 9 lan. filius, cum pro Trygetio diceret, suas adiunxit (v. p. VI). 

lam ex eis Symmacbi minoris litteris, quibus Agorio Praetextato orationem pro 
Trygetio laudanti respondet, facile intellegitur, praeparari aliquid, quod omnes ami- 
corum vires in senatn requirat»^). mox res patuit. ordo enim amplissimus legatis 
ad Gratianum missis consulatum Avianio Symmacho petiit et impetravit, qua de re 
post patris orationem filius quoque eam habuit, quae pro patre inscribitur. 

Com Symmachi nomen in fastis non inveniretur, plerique credidernnt, consulem 
eum suffectum fnisse; quod si nulla alia re, nimio gaudio nimiaque gratulatione filii 
refellitur. nam consnlatus summus honor propter eam solam rationem habebatur, quia 
nomen fastis insertum aeternum manebat ^^) , et suffectus, qui saeculo quarto hac prae- 
rogativa carebat, tam parvi aestimabatur, ut ne in inscriptionibus quidem commemo- 
ratus sit nisi eis, quae non solum honores, sed etiam munera senatoria, quaestnram 
et praeturam, recensent ^<^") . in tot epistulis Symmachi ne una quidem reperitur, qua 



puli f qui vanis rumoribus commotus domum incenderat) , et quo melior ad vos rcdirtt , curatum vacuuB ani- 
mum litttriM excoUbat. $ed hoe ordo amplissimus diu rwn tulit: stathn qiui$i ex longo ^ ut redire veUet^ ora- 
itit — iMi$$i$ti$ malui dieere , ruim $eruitu$ cum petit , vehementiu$ prtueipit. parum hoe deferentihus visum 
e$t: adUgarUur ad eum cum primi$ nobile$ viri admini$tri et intemuntii publieae voluntati$. 

96) 55, 8 m honam partem pM}$ no$tra mutata ejl, adeo ut iugiter $editio$orum poena po$catur et iam 
terga dederint in$oUnte$. 

97) 23, 2. 

98} 26, 8 quid si adfui$$e8 (scil. in senatu, cum oratio pro Trygetio habita est) tam bonae voluntati$ 
auditor? ne ego digito ^ ut aiunt^ $upera convexa tetigi$$em! erit alia$ forta$$e nobi$ optatior prae- 
sentiae tuae copia. 

99) Auson. grat. act. 7,32 de consulatu Frontonis: $ed eorh$ulatu$ ilU cuiusmodi ? ordinario $uffectu$ — , 
quaierendum ut reliquerit tantu$ oratorj quihu$ eon$iUibu$ gesserit e(m$uUitum. Liban. in lul. cons. I p. 369 
&ot' o5Te Xift(vtjv oJke yiahLf^s o5t^ 6p€i)^aXx(vt]v dXX* o6S' iZ dlSdlfjLavTOC ot^Xtjv e()pi^oeic (jiovtfAa>Tipav r^; 
|ivi^(XT)g, tlv toutI t6 xaX6v Tcji Tuy«5vTt pepaioi. xeiTai y^P oOx dv (iiqt Tivt irdXei, xaddTrep 'A8tjv7)oiv 'Ap- 
[loMcp xat 'AptOTOYeCTOvt, ttj t^c Tc6XecD; Oroxelpievov t6)^^ xai pieTa Ta6TT)« 0(«Co|i.ev(5v Te xai $tacpOeip6(i.evov 
— xaiTot ir6Xecuc eoTciar,; itoXXdxi; al fpaffoX tc&v otyjXwv TtpoaTeiirov — , dXX* ouTrj ^^ *'i xaTaxX'jO(x6v 
xoi T^v i% Ttupig dv Stacp^fot StatpOopdv (jteTd twv dxeiva 6ta^euY<SvTci>v dvdpcuTrcuv, oOi al Td>v T^rcov ^uovrat 
^Ooet^' x^v Td tzehia ^ivtjTat r.iXa^o^, ol y' i^ oxoTr^Xot; olxoOvTe; r\ TrciXetc tJ xc6(i.ac lyo-jotv, dv oi; (jid- 
XioTa ^oXctTTOUOi Touvo(i.a xat ot^doxetv tou; l^retTa 66vavTat. — Tt ^dp dv •^i^^rjfzat oe(jiv<5Tepov tj t^jV olxou- 
(if^v diraoav -rjXfou 5(xt)v dir^^etv ttq irpoot)Yop(qi ; Prudent. contr. Syrom. I 595 fa$torumque arce potiti an- 
naU$ proprio $ignarint nomine eharta$ atque inter vetere$ cera numerentur et aere. Auson. VI 6 Romn — hoc 
eapite aetemi$ $ignat $ua tempora fasti$. G. I. L. VI 1693 con$ul et aetemo deeoravit fiomine fa$to$. Kaibel, 
epigr. graec. 919 hifyn de(^tov brAxtas [Xd/o;]. 

100) In titulis Memmii Vitrasii Orflti C. I. L. VI 1739—1742 con$uti, praetori, quaestori kandidato 
semper ultimo loco post omnes honores collocatum est; in altera Vincentii Ragonii Celsi inscriptione C. I. L. 
1760 quaestor, praetor triumphali$j consul iuxta ponantur, in altera 1759 cum quaestura et praetura consu- 
latus quoque omittitur. praeter hos nulium novi lapidem , qui consulatum suffectum post Constantini tem- 
pora gestum commemoret, nam C. I. L. VI 1772 consuli errore quadratarii pro cor%suli$ scriptum esse docet 
1768, L. Turcius Secundus autem, ad quem hac lectione recepta consulatus referendus est, saeculo iam ter- 
tio ant primis quarti annis fasces sumpsit. etiam hi$ consul ita positum, ut consulatus prior suffectus sit, 



XLIV DE SYMMACHI VITA. 

coDSuIi sufifecto gratulatus sit. non igitur dubitari potest, quin pater eius consul ordi- 
narius designatus fuerit, aliaque explicationis via ingrediendum est. 

Praetextato ante consnlatum initum mortuo senatus immortalitati nominis eius, 
quod fastis extare iam non poterat, ea re consuluit; ut ei ab imperatoribus statuam 
impetraret'^*). fasces autem in eius locum sumpsit Arcadius Augustus, nam cum con- 
sulatus functio eum apparatum requireret^ qui nisi ab imperatore brevi tempore con- 
fici non posset, honorem demortui in piivatum conferre ultimis anni mensibus iam 
non licebat. quae omnia in Avianio Symmacho quoque accidisse animadvertimus : 
statuae a senatu impetratae, a principibus concessae inscriptionem tenemus, et ne no- 
men eius in Oriente moreretur, alteram Constantinopoli positam esse accipimus; anno 
377, qui solus ei destinatus esse poterat, Gratianum consulem cum homine privato 
videmus; in titulo statuae, quaestura et praetura omissa, consul appellatur, cum con- 
sulatum suffectum aut cum muneribus illis componi aut omnino taceri vidimus; in 
scriptis denique filii post a. 376 nulla eius mentio fit*<^2), quid jgitur obstat. quin 
eum quoque ante consulatum mortuum esse putemus, nisi quod vox designato in titulo 
eius omissa est, quae in Praetextati inscriptionibus legitur? sed in omnibus Sym- 
machi filii epistulis, quae ad consules designatos missae sunt, eadem omissio depre- 
henditur, ita nt pateat, saeculo quarto iam inde a designatione appellationem consulis 
non solum admissam sed etiam usitatam fuisse. Praetextati igitur et Symmachi tituli 
nulla alia ratione inter se differunt, quam qua in statuarum basibus modo consul 
modo consul ordinarius scriptum est. 

Q. Aurelius Symmachus, cum in epistula a. 375 scripta iuvenem se dicat^^^^j 
et a. 39(5 nondum senex fuerit sed tantum de annis in seneclam vergentihus loquatur*®*), 
ante a. 340 natus esse vix potest, nec tamen multo post, nam primum magistratum 
a. 365 gessit. quocum convenit, quod cum pater eius legatus Antiochiae versabatur 
a. 361, etsi clarae indolis documenta iam dederat, nondum ad eam aetatem pervenit, 
quae disciplina rhetoris non indigeret ^*^*) . qua imbutus est a sene Gammnae alumno, 
fortasse Ti. Victore Minervio Burdigalensi , cuius gratissimo animo memor fuit*^^j, 



uUimuni reperitur in consule ordinario anni 325 C. I. L. VI 16B0. contra nonnumquani comul nuUa re 
adiecta scribitur, ubi ordinarius inteUegendus est (C. I. L. VI 1653. 1767. 1777. 1778 etc.), ita ut appareat, 
nuUum iam errorem ex bac brevitate timeri. 

101) 290, 6 eerte iUe est Praetextatus y quem iure corhMulcm feceratiSj ut fasti memores eelebre r^omen 
extenderent. aliis titulis (scil. statua, de qna ante locutus est) fatalia damna reparate. abierit eum homine 
praemiumy sed iudieium post hominem perseveret. probate casibus adversum gtoriam nihit ticere. 

102) Quod Symmachus 40, 27 anno 380 scribit, parentes sibi de morte fratris solandos esse, uou ue-. 
cessario ad patrem et matrem referendum cst, cum parcntum nomine omnes necessitudines natu maiores de- 
signare aoleat; si igitur praeter matrem avia aut amita Titiano supervixit, numero plurali uti potuit. 

103) 2, 16 hos inter iuvenite decus, sed honore senili,, bis seno cetsusy Symmache^ fasce ctuis. sed te 
Baulorum necdum tenta otia quaerunt: cura habeat iuvenem publica pervigitem. 

104) 103, 24. 

105) Liban. epist. 923 ad Symmachum: 6pd)V hi \».t o'j Ttavu Td>v dropXTiXCDv dvTjp (Symmachus pater} 
TioXXd Tiepl T^; of^; ^uoeo); oteSi(6v, t[jTCi Ttapd t&v Oediv 'ft^ia^rxi Tt toioOtov, 6 oe Troii^aei Toav ^pidbv ikSvcdv 
pieTaXapeiv. 

106) 260, 30 Gatlicanae facundiae haustus requiro; non quod his septem morUihus etoquentia Latiaris 
exeessit ; sed quia praecepta rhetorieae pectori meo senex olim Oarumnae atumnus ifimulsit , est mihi cum seho- 
tis vestris per doctorem iusta cognatio, quidquid in me est^ qwd scio quam sit exiguum, eaelo tuo debeo. 
plerique crediderunt, Ausouium Symmachi praeceptorem fuisse, sed neque alter umquam Romae fuit, neque 



DE SYMMACHI VITA. XLV 

qaamquam plura etiam lectioni veterum debuit. Livii annaies integri*^^^) , Caesaris 
bellum Gallicum ^^^) , Plinii historia naturalis ^^^j in bibliotheca eius erant , Ciceronis, 
Yarronis, Valerii Maximi, Terentii, Plauti, Horatii, Vergilii lectionem quaevis pagina 
operum eius prodit, Plinium minorem vel praecipue imitandum suscepit, idque asse- 
cutns est, ut posteritati in pingui et florido dicendi genere summum post illum exem- 
plam videretur^i^). 

Symmachi honores recensentur in titulo statuae a filio in domu patema positae: 
Eusebii. — Q, Aur(eUo) Symmacho v{iro) C[lurissimo) ^ quaest(ori) , praet[ori) ^ pontifici 
maiori^ correctori Lucaniae et Brittiorum, comiti ordinis tertiiy procons(uli) Africae^ prae- 
f(ecto) urb(i) ^ co[n)s(uli) ordinario, oratori disertissimo^ Q, Fab(ius) Memm(ius) Syinma- 
chus v(ir) c(larissimus) patri optimo^^^), quaestura et praetura tum non honores erant, 
sed munera patrimonii, quae omnes senatores utrumque, si locupletiores erant, sin 
pauperiores, prius tantum^*^), subire cogebantur. Symmachi autem familia ditissima 
fuit; possederunt enim pater et filius domum unam Capuae^*^), urbanas non minus 
tres^**), quarum una trans Tiberim**^), una in monte Caelio sita****) erat, villas quin- 
dedm, suburbanas tres, unam cui Arabianae nomen erat^'"), alteram in via Osti- 
ensi **•*) , tertiam Vaticanam *•«) , Ostiensem ^^oj ^ Laurentem *2i) ^ Tiburtem ^'^^) , Prae- 

Alter ante a. 369 in GalUa, neque in uUa eorum epistuU haec pietatis causa commemoratur , id quod vel 
solum ad illam opinionem refellendam sufflceret. Tiberium Victorem Minervium rhetorem Burdigalensem Ro- 
mae docoiflse et multos senatores instituisse Ausonius tradit: profess. Burdig. II 3 inlustre^ quondam qtio prae- 
ceptort fuerunt ConstantinopolUf Romay dehinc patria, — 9 mille foro dedit hic iuvena, his miUe ierhatu$ ad- 
iecit numero purpurei$que togis, 

107) 239, 5 muruts totius Liviani operis, quod spopondi ^ etiam nunc dUiyentia emendationis moratur. 
optimis primae decadis codicibus subscriptum est: Victorianus v. c. emendabam domrUs Symmachia. 

108) 104, 7 8ume ephemeridem C. Caesaris deeerptam bibliotheculae meae^ ut tibi mururi mitteretur. haec 
te origines situi pugnaSf et qtUdquid fuit in moribus aut legibus GaUiarum^ docebit. 

109) 14, 18 si te amor habet naturalis historiaey quam Plinius etaboravitj en tibi libetlos^ qiuorum mihi 
praesentanea copia fuit, 

110) Macrob. sat. V 1, 7 quattuor sunt , inquit Eusebius j genera dicendi: copiosum, in quo Cicero do^ 
minatur , breve , in quo SaUustius regnat , siccum , quod FrorUoni adscribitur , pingue et ftoridum^ in quo PU- 
nius Secundus quondam et nurhc mUlo veterum minor rhoster Symmachus luxuriatur. ApoU. Sid. ep. I 1, 1 
(>. Symmachi rotunditatem, C. Plinii disciplifham maturitaterrtque vestigiis praesumptuosis insecuturus, cf. carm. 
9f 299 sed ne tu mihi conparare tempteSf quos multo minor ipse plus adoro, Paulinum Ampeliumque Symma- 
chumque, 

111) G. I. L. VI 1699 Romae in monte Caelio. 

112) Huc referendum est, qaod Symmachus in relatione, qua legi imperatorum de senatoriis muneribus 
latae respondet, scribit: 286, 25 rwUo enim dissentiente decretum est, quis modus ceruuum semel aut saepius 
fimgendis mururibus obnoxiiu sit. nam pauperrimi senatores semel tantum munere fungebantur, cum quae- 
storam gererent , ditiores saepius in quaestura et praetura , quibus fortasse consulatus suffectus accedere po- 
tuit, nisi ab ordinario praeveniretur. 

113) 7, 27; 156, 6. 

114) 75, 5 has domus^ qtutrum alteram postulasti, iajndudum a me hospitibus esse decretas. in tertia 
igitor Symmachus ipse habitabat. 

115) 22, 32; Amm. XXVII 3, 4 domum eius in transtiberino tractu pulcherrimam ifhcenderurU. 

116) 74, 19; 97, 5; 181, 27. ubi hodie vilta Casali est , tituli a Q. Fabio Memmio Symmacho positi 
C. I. L. VI 1699. 1782 prodierunt. 

117) 60, 20; 170, 19. haec fortasse eadem est, quam 61, 3 viae Appiae adiaoere dicit. 

118) 172, 7. 

119) 169, 24; 183, 6. 

120) 6, 15; 59, 8; 174, 9. cf. 88, 4; 95, 13. 

121) 113, 25; 180, 26; 184, 14; 255, 25. 

122) 176, 21. 



XLVI DE SYMMACHI VITA. 

neHtinani *23 , Coranam *24 . Formianam >25) ^ Cumanam'^»], Baulanam »2?)^ Lucrinam*^^), 
Baianam ^*^'» , Puteolanam >^^') , Neapolitanam «^»), praedia Samnitica «32 , Apula^^a^, Si- 
eula*^*;, Mauretana**"^;, quae quidem in scriptis filii commemorantur, et nonnulla certe 
praeterea, quae ignota manserunt. orator in praeturam filii duo milia pondo auri 
(1,750,000 Mk.) consumpsit ^^^; , et id postquam intra eiusdem decennii spatium mu- 
nera consularia et quaestoria exhibuit. 

Post praeturam in inscriptione nominatur sacerdotium, quod filio cum patre com- 
mune erat, nisi forte, id quod veri similius est, illo mortuo in locum eius cooptatus 
est. certe ab ipso pontificatus ante patris obitum non commemoratur*^') , sed cum ex 
[)rioribus eius annis paucissimae tantum epistulae supersint, ex silentio nihil certi 
concludi potest. 

Cum Avianius Symmachus praefectus urbi erat, filius quoque et nepos Flavianus 
honomm cursum auspicati sunt, more qui saeculo quarto eo usque obtinuit, ut quo 
tempore aliquem in summis magistratibus positum invenias, paene certus esse possis, 
necessitudines eius aut in aula aut in provinciis versari*^^). itaque Symmachus cor- 
rector Lucaniae et Brittiorum factus est, quo in honore commemoratur d. 25 Mart. 
a. 365 »3«). 

IIoc tempore primas epistulas scripsit, quae a filio in corpus operum eius receptae 
sunt, II 44 et 27. sed iam tribus annis post tantam eloquentiae gloriam adeptus erat, 
ut a senatu legatus eligeretur, qui Valentiniani quinquennalibus ^^^) d. 25 Febr. a. 369 



123) 5, 29; 86, 27; 186, 13; 258, 30. 

124) 170, 27; 6, 31. 

125) 6, 31; 8, 12; 175, 1; 187, 3; 196, 20. 

126) 43, 20. 

127) 1, 11; 2, 16; 6, 31; 221, 26. 

128) 1, 11; 6, 30. 

129) 155, 15; 4, 24; 5, 2; 50, 18; 151, 7; 183, 27. 

130) 172, 18. cf. 6, 30; 50, 18; 151, 6. 

131) 61, 13. 

132) 156, 7. 

133) 156, 38. 

134) 172, 13; 251, 23. 

135) 195, 14. 

136) Olymp. ap. Phot. bibl. cod. 80 p. 63 A 40 Bekk. ^upi(Aa)^o; hi h XoYOYpawo;, ou-pi^TQ^^*^^ w'^ 
Toiv (JicTp((uv , Ttplv Tj T^jv ' Pc6(i.Tjv dXcJvai Tou Tiaioi; 2u(JL(xdyou irpaiTOUpav tcXoOvtoc %* "xevTTjvdpia iSaTrd- 
vY]a&v. quod Symmachus ouy^Xtjtixo; Td>v (xeTpttuv appellatur, monstrat, quantas divitias alii senatores accu- 
muIaTeriut. 

137) Loquitur de oo 23, 30; 24, 14; 25, 10. 29; 30, 27; 54, 20; 274, 32; 275, 3. 

138) Pauca exempla ex multis, quae suppetunt, affero: a. 311 alter Ruflus Yolusianus praefectuB urbi, 
alter praefectus praetorio erat; a. 355 Yolusianus praefectus praetorio et Volusianus vicarins urbis; a. 365 
Volusianus praefectus urbi , Volusianus vicarius urbis, Albinus Volusiani fllius consularis Numidiae; a. 369 
Probus praofectus praetorio, Olybrius socer eius praefectus urbi; a. 376 Ausonius quaestor, Hesperius filins 
cius proconsul Africae, Thalassius gener vicarius Macedoniae; a. 378 Ausonius et Hesperius praefecti prae- 
torio, Arborius Ausonii ex sorore nepos comes rerum privatarum, Thalassius Ausonii gener proconsul Africae. 
a. 380 Hesperius praefectus praetorio, Arborius praefectus urbi; a. 383 Flavianus praefectus praetorio , fllii 
eius alter proconsul Asiae, alter rector provinciae ignotae; a. 394 Flavianus maior praefectus praetorio, minor 
praefectus urbi; a. 391 Flavianus praefectus praetorio, Symmachus consul; a. 396 Florentinus praefectus 
urbi, Minervius frater eius comes rerum privatarum. fontium testimonia in indice nominum invenies. 

139) Cod. Theod. VIII 5, 25. 

140) 322, 16 lustrum imptrialium iam condis annorumj ubi caeLo tt terris horrvr aequalii est. 



DE SYMMACHI VITA. XLVII 

celebrandis^^*) aurum oblaticium ipsi filioque Gratiano traderet^^^j et utrique pane- 
gyricos Bollemnes recitaret, quorum fragmenta tenemus. honore comitis tertii ordinis 
anctus in comitatu remansit eoque tempore illam cum Gratiani praeceptore amicitiam 
iniit^*^), cuius testes sunt epistulae invicem missae (I 13 — 43) et Ausonii gryphus 
temarii numeri Symmacho dedicatus. uterque expeditioni a. 369 contra Alamannos 
susceptae interfuit, quam Ausonius in Mosella, Sjmmachus in oratione secunda cele- 
braverunt "*) . nam cum Valentinianus consulatum tertium iniret (a. 370), iterum elec- 
tus est, qui panegyricum pronuntiaret **^) ; quo officio perfunctus statim in patriam 
redut»^«). 

Eodem anno ad consulatum Probi in Gallias revocatus excusavit ^*"^) , neque tamen 
diu Komae mansit, nam anno iam 373 inter d. 20 Febr. et 30 Nov. ^^^) in Africam 
cum imperio proconsulari missus est^^*-*). incidit Symmaohi administratio in difficilli- 



141) V. inscriptionem Cii {Hissarlik) repertam, de qua egit Mommsen in Herm. XVII p. 523. [D^omi- 
nu») n{o»ter) invietisaimua prineeps Fl{avius) V]aLen8 vietor maiimus triumfator [semper Aug{u9tus) in fidem re- 
eepto regt Atftanjarteo, victis superatisque OothiSj [ingruente item in victorias iUa^s tempore felieiter qmnqaenna' 

liorum [....'. hune hurgum^ ob defensionem rei publieae extruxit [labore devotissi]morum militum 

suorum Primanorum [et eommissor^um eure Mareiani trib{uni) et Vrsicini p{rae)p{ositi) semp{er) ve- 

stri [disponente FI(avK))] Stereorio viro elarissimo duce. cum Athanarici deditio teste Ammiano XXVII 5, 9 
in annum 369 incidat, eidem qninqnennalia qnoque adscribenda sunt. cf. quae dixi in Herm. XVIII p. 150. 

142) 330, 17 sed prima mihi devotionis causa peragenda est: libens aurea sume munuscuta^ qui talia 
tempora praestitisti, 

143) AuBonii ad Symmachum epistula: 18, 7 et expertus es fidem meam merUis atqtie dietorum^ dum in 
comitatu degimus ambo aevo dispari^ ubi tu veteris militiae praemia tiro meruisti, ego tirocinium iam veteranus 
exercui, m eonUtatu tibi verm fui , nedum me peregre existimes eonposita fabulari ; in comitatu , inquam , qu^ 
fronies hominum aperit , mentes tegit , me tibi et parentem et amicum et si quid utroque earius est , cariorem 
fuisse sensisti. qnod Ansonius dioit, Symmachum veteris militiae praemia meruisse, aliter inteUegi nequit, 
quam honorem aliquom tunc in eum collatnm esse , qui temporis ratione considerata sola comitiva , quam ti- 
tnlns Caelimontanus inter correcturam et proconsulatum recensct, fuisse potest. se ad Mosellam fluvium (i. e. 
Trenris) saepe in mensis Ausonii versatum esse, scribit Symmachus 10, 15. 

144) 324, 11 nihit ante gestis^ AugustCy decerpimus ^ si recentia sola repetamus, stupeo non minus itla 
sanCy quae conperi^ sed haec magis diligOy quae probavi. — quae ipse non videram , venia maiore laudabam. 
baec Terba seqnitur descriptio expeditionis illins. cf. 10, 8 novi ego istum fluvium (scil. Mosellam), eum ae- 
temorum priru:ipum iam pridem signa comitarer. 

145) 324, 9 fuit evidens causa^ qua fasces sumere tertio cogereris. 

146) Versus flnera panegyrici dicit: 329, \H canant alii, quae supersunt: ego testis fungar officio. ibo 
per urbeSy ibo per populos iaetantior victore laudato ; dieam senatui plebique Romanae : ^ fasces in provincias 
novas mittitef trans Rhenum iudices praeparate\ qnibus verbis indicat, se brevi per mnltas urbes popnlos- 
que iter facturum esse, cuius ultima statio Roma fntura esset. 

147) IX 112; cf. adn. 49. 

148) Cod. Theod. XII 1, 73; cf. adn. 153. cave, ne cum Oothofredo propter locum subscriptionis Tre- 
viros hanc legem ad annum 370 referas; nullo enim certo argumento probatum est, Valentiniannm a. 373 
Mediolanii constitisse, et in provincia Africa anno 370 alius iam proconsul Claudins reperitur (v. adn. 153). 
nec Symmachns autumno 375 de proconsulatu geato gloriaretur praedicaretque se curis publicis occupatum 
et fnisse et fore (2, 16), si annos iam quattuor privatus egisset. praeterea X.l indicat , siraul cum oratore 
nostro Theodosiura magistmm militum in Africa mnnere functum esse , qui ante flnem anni 372 provinciam 
non adiit. v. Tillemont, Valentinien I note 47. quibus rationibus si addideris, Symmachum privatum fuisse, 
quo tempore ad Probi consulatum (a. 371) evocatus est (IX 112) , et cum Ausonii Mosella in publicum exiit 
(a. 370), in mediis Utteratorum circulis veraatum esse (I 14), quos in Africa certe non invenit, omnis credo 
dubitandi causa tolletnr. 

149) Symmachi proconsulatus praeter inscriptionem p. XLV propositara comraeraoratur 2, 17; 62, 10; 
215, 24; 220, 13; 277, 13; 280, 9; 295, 24; C. I. L. VIII 5347 Calamae. [proco]nsulat[u Au]reli Sum- 
nM[chi], Basilius (Hrrenianus fl{amen) p{er)p{ttuus) [c^^r{ator)] rei p{ublieat) cum splend[idiHsim\o ordine posuit. 



XLVIII DE SYMMACHI VITA. 

mum provinciae tempus; Firmus enim tum purpuram sumpserat ^^^) et bello gravissimo 
a Theodosio magistro militum persecutus est. quem orator noster ita adiuvit, ut de 
provincia decedens amplissimas eius laudes mereretur ^^^] et statuae quoque honore 
dignatus esset, nisi aemulorum (successoris ?j invidia spem eius frustrasset^^^j. 

Ante d. 7 Sept. a. 375 Symmachus successorem iam acceperat, nam legi eo die 
datae Constantius proconsul Africae praescriptus est ^-^^j . sed tempus magistratus eius 



150) C. I. L. VIII 5338 Calamae. (versus duo erasi) perpetui viclori$ aemper Aug{u8ti) ordo Kala- 
mensia aplendidus cum Ba8il{io) Cirreniano Restituto sacerdotale p{rovinciae) A{fricae) cur{alore) rei p{ublirae) de- 
dicavit. cnm ex Symmachi titulo in adnotatione praecedenti proposito constet, Basllinm Cirrenianum cirra 
a. 373 curatorem rei publicae Calamensis - fuisse, de tyranno, cuius nomen in (grimis tituli versibus erasu^m est, 
dubitari nequit. fnit videlicet Firmus regis Nubelis fllinSf quem nomen Augustum assumpsisse , ex hac in- 

' scriptione primum innotuit, quamvis etiam ex scriptorum testimoniis concludi potuisset. cf. Amm. XXIX 

' 5, 20 cum tribuniSf e quibua unus iorquem pro diademate eapiti inpomit Firmi. Zos. IV 16 At^uec — <I>tp(jLui 

t9)v dXoupYi^ci ^<5vT£( dv^Sei^av ^aatXla. diadema enim et purpura insignia imperii erant et Augustos a Grae- 

cis ^aatX^ac dictos esse, non est quod moneam. 

151) 277, 8 ad Theodosium : de qua ego plene ei indulgentius toquerer^ nisi — mihi oppido praecave- 
rem , ne laudatus proxime ab exeellentia tua feneratam gratiam viderer retulisse, — quid ego Ubi debeam , cw 
ius fama sub tali teste numquam succumbet invidiae. 

152) IX 115. 

153) Cod. Theod. IV 12, 7. locus Moguntiacum legi subscriptus diem dubium reddit, sed fortasse pro 
eo Aquincnm reponenduro est, ubi tum Valentinianus morabatur. litterarum ductns non tam diversi sunt, et 
interpolatores facile urbem notissimam (lermanicam pro roinus nota Pannonica substitnere potuernnt. Chilo, 
cui titulus proconsulis in lege Cod. Theod. XIII 6, 7 tribuitur, re vera vicarius Africae erat, ut docet Cod. 
Theod. XIII 4 , 4. quod Amm. XXVIII 1 , 8 eundem iam a. 369 ex vicario dicit , roemoriae lapsu factnm 
est. — series proconsulum Africae a Valentiniani initiis usque ad annum 380 integra esse videtur ; nominan- 
tur enim hi : 

P. Ampelius d. 13 Mai. a. 364 Cod. Theod. XIII 5, 10. C. I. L. VIII 5337. 
lulius Festus Hymettius C. I. L. VI 1736; VIII 5336. 10609. 
d. 25 Mai. a. 366 Cod. lust. III 16. 
d. 9 lun. a. 367 Cod. Theod. IX 19, 3. 
Claudius Hermogenianus Caesadus C. I. L. VI 499. of. Ilerm. XVIII p. 298. 
d. 17 Febr. a. 368 Cod. Theod. XVI 2, 18. 
kal. Dec. a. 368 Cod. Theod. XIV 3, 12. 
d. 2 Febr. a. 369 Cod. Theod. XII 12, 6. 
d. 8 lul. a. 369 Cod. Theod. XI 36, 20. 
d. 26 Apr. a. 370 Cod. Theod. XIII 1, 8. 
lulianus Rnsticus d. 6 Sept. a. 371 Cod. Theod. XV 7, 2. 
d. 30 Mai. a. 372 Cod. Theod. VIII 7, 12. 
d. 20 Febr. a. 373 Cod. Theod. XVI 6, 1. 
Q. Aurelius Symmachus d. 30 Nov. a. 373 Cod. Theod. XII 1, 73. 

hieme a. 374/5 Ambros. de obit. Satyri 32. 
ConsUntius d. 7 Sept. a. .375 Cod. Theod. IV 12, 7. 
Hesperius d. 10 Mart. a. 376 Cod, Theod. XV 7, 3. 
d. 8 lul. a. 376 Cod. Theod. I ,32, 2. 
Decimius Hilarianus Hilarius C. I. L. VIH 1219 sub Valente Gratiano et Valentiniano (a. 375 

—378) posito. 
Thalassius d. 30 lan. a. 378 Cod. Theod. XI 36, 23—25. 

aestate a. 379 magistratum per menses duodeviginti gestnm deposuit v. ad ep. 1 25. 
Flavius Syagrius d. 26 Aug. a. 379 Cod. Theod. I 15, 10. 
Eucherius d. 28 Febr. a. 380 Cod. Theod. X 20, 9. 
postremi duo, adflnis et patruus Theodosii Augusti, legibus sine dfgnitate praescribuntur, sed in Syagrio tam 
arguroentnm quam lubscriptio constitutionis {proposHa Carthagine) magistratum eius certissimum reddunt. lex. 
ad Eucherium data enndem quidem locum subscriptum habet, at ex argumento dignosci nequit, utrum vica- 
rius Africae an proconsnl fnerit; quae dubitatio eo tollitur, quod Augusti propinquo magistratus splendidior 
multo roagis convenit. 



DE SYMMACHI VITA. XLIX 

etiam artioribns finibas includi poterit, si prius de anno, quo Ambrosius orationem 
fhnebrem in Satyrum fratrem pronuntiayit, constiterit. is enim, cum paucis ante mortem 
mensibus ex Africa Italiam repeteret, Symmachum in provincia reliquit, si non pro- 
oonsnlem, certe proconsulatu vixdum deposito ^^^] . itineris eius causa fuerat, quod 
Prosper quidam Ambrosinm episcopum creatum litem in se non moturum esse ratus, 
rem eins familiarem in Africa sitam invaserat^^^) ; Satyrus igitur profectionem non 
multo post fratris ordinationem [a. 374) suscepit. neque cum diem obiit, Ambrosius 
sedem episcopalem diu tenuerat, siquidem se Mediolanii peregrinum fuisse dicit, ante- 
quam fratris cineres solo urbis inlati essent^^). certissimum autem anni indicium 
praebet irruptio illa barbarorum, cuius rumor ad Satyrum iam in Africam pervenerat***) 
et quae exequiarum eius tempore Italiae ipsi tam prope imminebat, ut Alpium fauces 
concaedibus clauderentur ^^^) ; nam anno 374 Sarmatae et Quadi dioecesin Pannonia- 
rum, quae Italiae proxima est, invaserant et usque in autumnum anni sequentis vasta- 
bant***). cum ergo tempore brumali Ambrosii frater reditum ingressus sit**«), Sym- 
machum usque ad hiemem a. 374/5 in Africa remansisse certum est, et quoniam 
proficiscenti suaserat, ne reversione properata periculis incursionis barbaricae se oppo- 
neret, patriam, si suum ipse consilium secutus est, non revisit, antequam Valentiniani 
adventu hostes repellerentur , i. e. aestate a. 375. congruit, quod in epistula ad 
Theodosium scripta X 1 ita de rebellione Firmi suppressa loquitur, ut finem eius non 
praesentem vidisse pateat, sed neque multo ante e provincia decessisse. nam proxime 
se a Theodosio laudatum esse dicit, quod nisi brevi tempore post magistratum depo- 
situm factum esse non potest. 

Matrimonium Symmachi cum Rusticiana ^^^) , Memmii Vitrasii Orfiti bis praefecti 
urbi filia altera^^*), Suse et Morin ante annum 371 collocaverunt adducti his rationibus: 



154) Ambros. de obit. Sat. 32 qui cum a viro nohUi revocareri$j Symmaeho iuo parerUe, quod ardere 
hello Italia dieeretur^ quod in periculum tenderei, quod fn hoitem ineurrereiy respondisti hanc ipaam tibi eoti- 
Mfii e$$e veniendif ne no$tro dee$$e$ periculo. 

155) Ambros. 1. 1. 24 plaudebat $ibif ut audio^ Pro$perj quod $aeerdotii mei occa$ione redditurum «e, 
quae ab$tuleraty non putabatj $ed vehementiorem tuam uniu$ efflcaeiam expertue e$t quam duorum, 

156) Ambros. 1. 1. 6 eoepi enim iam hic non e$$e peregrinu$, ubi melior mei portio e$t. 

157) Ambros. 1. 1. 31 nam qua era$ $anetae menti$ mi$ericordia in tuo$y $i nunc urgeri liaUam tam 
propinquo ho$te cogno$cere$f quarUum ingemi$eere$, quam dolere$ in Alpium vallo $ummam no$trae $aluti$ con- 
$i$tere lignorumque eoneaedibu$ eon$trui murum pudori$! qua affiictione maereree tam tenui di$crimine tuo$ ab 
ho$te di$tineriy ab ho$te inpuro atque erudelit qui nee pudicitiae parceret nee $alutil cf. 1. 30. 

158) Richter, Da$ weitromieche Reich p. 403 $qq. Utterae igitur commendaticiae , quas Satyms a Sym- 
macho ad Titianum fratrem accepit (I 63), non ei traditae snnt, cnm in Afiicam proflcisceretur , sed fortasse 
cura ex ea reTerteretur ; siqnidem Titianus vicariam per Africam praefecturam annis quinque poat Satyri 
mortem iniit. ct de Roasif BuU. di archeol. eri$tiarM II p, 76. 

159) Praedicat Ambros. 50, quod frater neglegene frigorii iter suaceperit; cf. quae de periculis maris 
dicit 17. 27. 43. 

160) 308, 32; cf. ApoU. Sidon. epist. II 10 fln. iiique oppido meminenij quod olim Marcia Horieniio^ 
Teremiia TulUo^ Calpumia Plinio^ PudentiUa ApuleiOy Buiticiana Symmacho legerUibtu meditantibuique eandelai 
et eandelabra tenuerurU. 

161) Gum beredes Orflti de debitia arcae vinariae a patre praefecto contractis convenirentur, duo tan- 
tum erant, quos ea res spectaret, Rutticiana et soror eius, v. 308, 31 «( haec quidem eur^im, ne mandaium 
rugotium conperendithatio differret, tantum pro eoniugi$ meae Ru$iicianae clari$$imae femiruie parie quae$ita 
nini, euiui germana multo anguitior faeultatibui ex Etruriae longinquii adeae praecepta e$t. cf. 275, 35. 
itaque alios heredes Orfltus aut non habuit, aut si habuerat, brevi post mortem eius ipsi quoque obierant 
nuUis successoribus relictis. 

Q. AvRKLivs Stmmachvs. g 



L DE SYMMACHI VITA. 

Orfitus, qui a. 369 aut 370 mortuus est^*^), filiam ante emancipaverat ^«^) , quod Suse 
occasione nuptiarum factum esse putat. addit Morin, yillam Baulanam, quae Orfiti 
fuerat , antequam in Symmachi possessionem veniret ^^*) , cum Rusticiana patris here- 
ditatem teste marito non adierit*®*), dotis nomine a socero vivo in generum collatam 
videri. quae omnia satis probabilia sunt, sed quaestionem ideo non decidunt, quia 
ignoramus, virginemne uxorem Symmachus duxerit; nam si Rusticiana iam ante nupta 
fuerat, et emancipata esse et dotem accepisse potest, antequam oratorem nostrum um- 
quam oculis viderit. quin immo ex prima commemoratione Baulorum, quem ego 
quoque Rusticianae fundum dotalem fuisse crediderim, nuptias post proconsulatum 
Africae aestate a. 375 celebratas esse concludo. scribit enim Symmachus autumno 
eiusdem anni : 1,11 Baulos Lucrina sede mutavmus ; non quod eius deversorii satius 
ceperimuSy quod cum diutius visitur , plus amatur, sed quod metus fuit^ ne si Baulorum 
mihi inolevisset adfectio, cetera, quae visenda suntj displicerent, quae tum demum in- 
telleguntur, si in iis gaudium recens de possessione tam gplendida accepta agnoscas; 
siquidem his verbis scriptor uti vix potuit, postquam ei adfectio Baulorum iam per 
aliquot annos inolevit et deversorium illud iam saepius et diutius visum erat. propter 
aetatem autem liberorum Symmachi matrimonium eius vel posteriori tempori adscribe- 
remus, nisi in epistulis ad patrem missis, qui anno iam 376 mortuus est, non solum 
uxoris mentionem faceret**®), sed etiam spem prolis se concepisse innueret^®^). 

Filius oratoris unicus**^) Q. Fabius Memmius Symmachus *«^) Olybrio et Probino, 
qui in pueritia a. 395 consules facti sunt*'<^), aetate non nihil cessit*'*); quaesturam 
a. 393 parvulus gesQiV^'^) ; a. 395 Graecis litteris initiatur ^^s) ^ ^, 393 pater institutione 
eius occupatus est^^^), ultimis a. 399 diebus primam ad eum epistulam scribit^^^), 
a. 401 rhetore eius mortuo novum filio praeceptorem quaerit*'®). itaque cum ante 



162) 275, 23; 308, 2. 

163) 275, 35. 

164) 2, 15. 

165) 275, 35; 308, 11. 23. 28. 

166) 8, 6 ad patrem: eum tom fiUtie vestrae die$ natalia adpeiereiy commodum aderarUj quae muneri 
miaeratia. ea nobie inmane quofUum eara et gravia fuere, si haec de vera Avianii Symmachi fllia dicta es- 
set, certe Bcripsisset germanae meae non filiae vesiraey neqae pro munere sorori dato ea ratione gratias egis- 
set, quasi ipsi delatnm esset. 

167) 6, 14 praedio Ostiensi a patre muneri accepto, deoa precatur, ut datia in commune omnea longum 
fruamur sintque ex nobii, quibue Oatierue praedium noatro iudicio, vestro tradatur exemplo. 

168) 105, 3; 125, 18; 144, 16; 154, 28; 183, 6. 

169) Nomen integrum praebent tituli C. I. L. VI 1699; 1782 et inscriptiones codicum in adn. 42 re- 
latae. ntrum lex data d. 28 Aug. a. 415 Cod. Theod. XI 30, 65 Symmaeho proconmU Afrieae ad Memmium 
referenda sit an ad Aurelium Anicium Symmachum praefectum urbi a. 419 — 20, ignoratur. de posteris Mem- 
mli Symmachi v. Mai, 1. 1. p. XXVI et H. Vsener, Anecdoton Holderi, Lipsiae 1877. 

170) Hieron. epist. 130, 3; Cland. in cons. Olybr. et Prob. 62. 

171) Symm. 144, 16 studium rei Tenaticae in Olybrio et Probino laudans addit: ad haec etiam meum 
Symmaehumf cum eubereverity quamquam unieum eohortabor, 

172) 130, 6 quaeatorium. parvuU nostri munue adeelerana, cf. adnot. 11. 

173) 104, 35 dum fiUu$ meus Qraecia Utteria iniUatur, ego me denuo studiis eius velut aequaUs adiunxi, 

174) 125, 18; 170, 25. 

175) 177, 5 sume alacer paUmi eermonis auapieium et deineeps offieii parilis in noa eato munifteu», 

176) 162, 28 ab inluatri viro praefeeio Hadriano OaUum rhetoretyi, quem proxime Ewebiua noater ingea- 
aerat, poatulemuaj ne pigfhorum noatrorum indolea in profectu poaita deaeratur. 



DE SYMMACHI VITA. LI 

a. 384 Datu8 esse non posBit, neqoe tamen ultra illius anni fines recedere licet, nam 
quo tempore Symmachus praefectura urbana deposita in Campaniam profectus est 
(m. Octobri a. 385) filium tussi periculosa laborantem, qualis infantes parvulos fere 
vexare solet, secum habebat ^^^) . filia fratre maior erat, sed de anno natali eius nihil 
certi notum est, pauca tantum ex mariti Flaviani minoris bistoria concludi possunt. 

Virius Nicomachus Flavianus maior duos filios reliquit, qui hereditatem patre 
mortuo indivisam possederunt^^^). alterum, Nicomachum Flayianum, Symmachi gene- 
rum fuisse constat, alterum nomine Venusto usum esse credo, cum propter avum cogno- 
minem, tum quia Symmachum cum Venusto aliquo arto quodam familiaritatis yel etiam 
cognationis vinculo coniunctum fuisse, ex litteris ad eum scriptis (IX 17) perspicitur. 
cum enim ad maiorem Flaviani filium epistulae plus octoginta supersint, minori ne unam 
qnidem inscriptam esse parum probabile videtur ; nuUus autem alius inter eos, quibus 
litterae Symmachi directae sunt, reperitur, quem cum quadam veri similitudine Nico- 
machi fratrem credideris. itaque Appius Nicomachus Dexter praefectus urbi circa 
a. 430, quem Flaviani maioris nepotem fuisse constat^^^), certe non Clementiani 
filius erat, id quod Borghesio visum est^^^), sed aut Flaviani minoris aut Venusti. 
priorem autem patrem eius fuisse, vel praecipue codex primae decadis Livianae docet 
ex parte a Nicomacho Flaviano, ex parte a Dextro correctus ^^^) . multo enim pro- 
babilins est, patrem huiusmodi laborem cum filio communicasse , ad quem exemplar 
ipso mortuo perventurum erat, quam patruum cum nepote. et eandem inter eos con- 
iunctionem monstrat statua Flaviani maioris precibus filii ab imperatoribus concessa, 
a nepote posita. 

Nomina Appius et Dexter, quae alioqui neque in Symmachorum neque in Nico- 
machorum familia comparent, ut Borghesius observavit, Nicomachi Dextri matrem a 
Symmachi filia diversam fuisse produnt. idem vir doctus iam suspicatus est, Appium 
Clandium Tarronium Dextrum virum clarissimum, quem inscriptio Neapolitana ^^^) 
Mithrae sacrum condidisse tradit, Dextri nostri vel avum matemum vel proavum fuisse. 
et constat, Flavianum a. 383, quo soror Memmii Symmachi nati a. 384 vixdum 
nubilis esse potuit, non solum uxorem habuisse, sed etiam partum ab ea iam editum 



177) 57, 25 parvulum nostrum periculo exemptum spu opiaia respexH. 58, 4 humor, qui parvuli no- 
$tri peeius obfederat atque inportunam tu$sim ciebat, magna parte tentiatus est; ittique spiramenta fauciwm li' 
bera nihil iam stridulum sonant» 

178) 158, 32 ad FlaTianQm minorem: mox eum germanus tuus de proximo, ut ais, speratus adfutrit, 
et felieem vobis et neeessarium reditum dividendae inter vos communionis catua praestabit, de daobus Fla- 
▼iani flliis II 17 quoque sermo est; tertium non extitisse, ex illa hereditatis condicione sequi videtor. 

179) C. I. L. VI 1783 Nicomacho Flaviano — Appius Nicomaehus Dexter v{ir) e(laris8imus) ex praefiectis) 
wb{() avo optim(o) statuendam euravi, 

180) Annali delV InstUuto XXI 1849 p. 359, 

181) Libris VI — VIII in optimis codicibus subtcriptum est: Nieomachus Flavianus v(ir) c{larissimus) III 
praefeet(us) urbis emendavi apud Hennam. Victorianus v(ir) c(iarissimus] emendabam domnis SymmachiSj libris 
III — V: Nicomachus Dexter v{ir) e{larissimus) emendavi ad exemplum parentis mei ClemefUiani, Victorianus 
v(tr) e{larissirrtus) emendabam domnis Symmachis. exemplar igitur, ex qno codices nostri fluxerant, a Victo- 
riano correctam ex Symmachi bibliotheca in generi manus pervenit et iterum ab ipso fllioque eius recogni- 
tum est. 

182) C. I. L. X 1479 Omnipotenti deo Mithrae Appius Claudius Tarronius Dexter v, c. dicat. 



LII DE SYMMACHI VITA. 

esse*^^). oratoris igitur filiaFlaviani nxor secunda erat^^^j et fortasse nepotes qnoqne 
et neptes, qnos commemorat^^^) , non filiae nati erant sed privigni; nam qni omnes 
qnalibet adfinitate ant cognatione secnm coninnctos filios et parentes et fratres yocat, 
mnlto maiore iure generi prolem nepotes appellare potnit, et Fabinm Memminm Sym- 
machnm, qni in titnlo statnae Flaviano maiori positae prosocemm eum dicit^^^), Gallam, 
quam solam inter nepotes illos nominat orator, nxorem duxisse, inde veri simile fit, 
qnod nomen eius saeculo quinto in Symmachorum familia repetitur; matrimonia au- 
tem inter avunculos et neptes tnm iam legibus yetita erant, et quamquam rescriptis 
specialibns interdum permittebantnr^^^), legitima tamen et concessa semper probabiliora 
sunt. itaque si filia Symmachi, quae paene continuis morbis yexabatur ^^^) , umquam 
prolem yitalem enixa est, nihil tamen de ea constat. 

Flayiani minoris uxor altera primum commemoratur hieme a. 394/95 ^^®) . cum 
autem nuptias statim post patris mortem (f 394) a filio celebratas esse parum credibile 
yideatur, inter annos 392 et 394, quibus Eugenius imperium Occidentis optinebat, eas 
collocayerim. quod altum de eis silentium in Symmachi scriptis confirmat, siquidem 
epistulae tempore tyrannico compositae maiore ex parte a Memmio Symmacho editore 
suppressae sunt. maior igitur ex oratoris liberis inter annos 375 et 380 nata esse 
debet, quod cum matrimonio anno 375 inito optime conyenit. 

Vltimis eiusdem anni mensibns, cum noyus maritus modo fundo dotali delectaretur, 
modo Gampaniae et Samnii oppida peragraret (I 3, 3), pater eiusdomu incensa ex urbe 
pnlsus et mox senatns legatione reyocatus est ; qua occasione oblata filius ex itinere redux 
die 9 lanuarii a. 376 orationem illam pro Trygetio habuit, quae tantum in senatu 
plausum excitavit (y. p. VI). neque enim tam laudes Gratiani yiyi quam vituperatio- 
nem Valentiniani mortui laudibns filii involntam expressit, quaeque maior pars senatus 
tacite sentiebat, verbis enuntiavit. quo successu elatus non solnm hanc orationem edi- 
dit, sed etiam sub anni finem totum illud orationum corpus coUegit et vulgavit, cuius 
reliquiae snperstites sunt (v. p. X). 

Valentiniano mortuo Ausonius summum in aula discipnli locum nactus est, cuius 
amicitiam Symmachorum familia sensit. nam pater ad consulatum evectus est, Fla- 
vianus vicarius Africae factus, Symmachus orationem Gratiani in senatu recitandam 
accepit (X 2), quo honore iterum post victorias Gratiani de Alamannis, Theodosii de 
Gothis a. 379 aflfectus est [I 95; m 18). 



183) 49, 20 nulla de uxorU utero eau$aiio eit, cuiua expectationem maturus partus abiolvit, 

184) Quae Borgbesiua contra dlsputavit, e& sola re nitnntor, quod iam a. 382 tam arta inter Symma- 
chnm FlaTianumque maiorem coniunctio extiterit, ut soli amicitiae tribui yix possit ; quod Terum quidem est, 
sed cognatione satis explicatur. 

185) 162, 8 sed non mediocriter neptieulae meae OaUae infirmitaa eonturbat otii nottri seeuritatem. 
164, 29 domnam filiam meam $alutatam eum dulcissimia nepotibu$ volo, 176, 19 quare et vobi$ et eommuni 
pignorif euiu$ $oUemnem diem $edula religione eelebra$ti$, ubere$ precamur anno$. 

186) C. I. L. VI 1782. 

187) Ajnbros. epist. I 60, 1 Patemi quidem tmanimi mei salutationem legi, $ed cOMuUationem haud' 
guaquam patemam^ ut veli$ filio neptem copuhne ex fiUa, cf. Symm. IX 133. 

188) 165, 3 filiam meam conperi eon$ueto dolore vexari, 166, 6 te iaetatam conperi dolore eon- 
$ueto, de flliae yaletudine paene iu omnibuB libri sexti epistulia loquitur 153, 28; 155, 9; 157, 23; 158, 
27; 161, 11; 162, 8; 167, 3; 168, 24; 169, 20. 34; 171, 17; 172, 1. 

189) 158, 27. 



DE SYMMACHl VITA. LUI 

Annos post patris obitum orator valetudinis incommodis nonnumquam laborans^^^) 
partim Romae partim in villis suis, praecipue in Gampania, consumpsit^^^), evoca- 
tionibus, quibus ad consulatus Ausonii (a. 379) et Syagrii (a. 381) invitatus est, re- 
cusatis*»^), a. 330 frater eius Celsinus Titianus vicarius Africae mortuus est*^^), ita 
nt unus tantum de Avianii Symmachi filiis superstes remaneret ^^^) , quamvis non unus 
nominis bonorumque heres; nam a. 419 — 20 Aurelius Anicius Symmachus quidam 
praefectus urbi erat, qui neque oratoris filius neque nepos fidsse potest^^^) ; hunc igi- 
tur Gelsini Titiani filium putaverim. 

Sacra gentilia a Constantio pro parte suppressa, a luliano restituta, sub Valen- 
tiniano et primis Gratiani temporibus nulla re turbata sunt. utraque religio auctori- 
tate publica utebatur, et quamquam imperatores ipsi christiani erant, sacrificia tamen 
Eomana impensis publicis fiebant et in media curia Yictoriae ara conspiciebatur. 
itaque in prioribus Symmachi epistulis religionis antiquae cultus saepius commemora- 
tur: modo de deliberationibus et decretis coUegii pontificum sermo est^^^), modo de 
ostentis sacrificiis expiatis ^^^) , modo de festis Deum Matris Romae celebratis ^^^) , semel 
etiam de incesto virginis Vestalis capite puniendo ^^®) . sed paenultimo Gratiani anno 
382 2^) sacris gentilibus non quidem tolerantia sed auctoritas publica detracta est; 
sumptus caerimoniarum partim fisco, partim arcae praefectorum praetorio vindicati 
sunt^^*), annonae virginibus Vestalibus apparitoribusque sacerdotum concessae in emo- 



190) a. 378 p. 13, 6; 35, 17; 86, 3; hieme a. 382/3 p. 49, 12. 

191) a. 378 autumno Romae I 49; a. 379 Romae I 15. 95; UI 18. 50; Praeneste UI 50; a. 380 in 
subnrbano, cnl Arabianae nomen est II 57; Romae II 57; I 46; Gapuae I 31. 32; vere a. 382 Romae III 58; 
aatomno Romae II 17; hieme a. 382/3 Romae U 18. 22; ^ere a. 383 Romae II 24; aestate in Campania U 
4 — 6; aQtnmno Romae U 7. 52; I 51. de legatione, quam a. 382 ad Gratianum suscepit, v. infra. 

192) I 19. 20. 22. 101; UI 21; IX 113. 

193) V. quae in capite ultimo ad ep. I 62 — 74 dicturut sum. 

194) Si Symmachus post a. 380 firatrem habuisset, epistulae aliquae ad eum extarent; nam qnae in 
lihro VII 72 — 80 inscribuntur : SymmachuB frairihu$ non ad fratres germanos missae sunt, sed ad .omnes oog- 
natos affinesque, qui tum forte una erant, quod vel hoc solum docet: 197, 20 scribit Symmachus ad fratres 
de valetudine sua: nunc ttatu$ mdior eoepit adversa tenuare , at 175, 14 ad Flavianum minorem: ante- 
veni inquisitionem , eum vos soUieitoe fore, quod essem morbo adtemptatus, adverterem^ et quamvis uUro serip- 
serim, doloris mei adversa tenuari, abolendae tamen soUieitudinis vestrae eausa — nunc quoque nuntio — 
m eoneordiam me eum sanitate redire, dicit igitur, epistulam illam fratribus inscriptam ad Flavianum mi- 
norem missam esse, qui fratrum videUcet appeUatione et ipse comprehenditur, quamvis Symmachi gener fuerit. 

195) Rossi, Insor. christ. urb. Rom. p. 263 &s 0. I. L. VI 1719. Reparatori rei publieae [et] parenti 
invietissimo{rvm] prineipum [Fl{avio)] Co[n}si[antio] v{iro) [e{larissimo)] et inlwtriy eomiti [et] magistro utrius- 
que [mUitiae] patricio et tertio eon[suli] ordinario Aur{elius) Aniciw Symmachus v{ir) c{lari8simus) pr{aefeetus) 
ur6(i) viee sacra iudieans dedieavit, elusdem Symmachi supersunt relationes de schismate Eulalii, quae iii 
veteribus editionibus perperam inter scripta Q. Aurelii Symmachi collocatae sunt. 

196) 23, 30; 24, 6. 15; 25, 30; 54, 18; 274, 32; 275, 3. 

197) 25, 6. 

198) 63, 18; 59, 15. 

199) IX 147. 148. 

200) Ambros. epist. I 17, 10 ante hiennium ferme; 1. 1. 5 Bomae autem a fratre clementiae tuae au- 
ffustae memoriae Oratiano fidei verae raUoru sublata sunt, cf. 16. 

201) 281, 30 aeeipiat aetemitas vestra alia ehudem prineipis (scil. Constantii) faeta, quae in usum dig- 
nius trahat. nihil iUt decerpsit saerarum virginum priviUgiis, replevit nobilibus saeerdotia, Romanis caerimoniis 
non negavU inpensas, Ambros. epist. I 17, 3 qiu>d debeas — ad usus saerificiorum profanorum praebere 
twnptumi 9W)d erUm iam dudum vel fisco vel arcae est vindicatum, de tuo magis conferre videbere, quam de 
suo reddere. of. 18, 11; 57, 2. 



LIV I>E SYMMACHI VITA. 

lunientum cursus publici conversae ^®^) , legata renim immobilium, quae illis relinque- 
rentur, caducis aequata^^^)^ vacationes mnnerum, quibus ante utebantur, sublatae^^^), 
ara denique Victoriae ut quoddam cultus gentilis insigne e curia summota est^^^). 
quod ubi factum est, senatus, cuius pars maior antiquae religioni favebat, Symmachum 
cum aliis nobilibus ad principem mittendos censuit, qui rescissionem rescripti recens 
dati ab eo peterent. at senatores christiani per episcopum Romanum Damasum Am- 
brosio libellum contrarium obtulerunt, quem Gratiano traderet; qua ratione eflfectum 
est, ut legatis ne videndi quidem imperatoris copia fieret^<^^). sed dii contemptum 
sui ulti sunt : iam anno sequente 383 violator religionum Gratianus a rebellibus occisus 
est 207) et per omnes imperii provincias, quae ab Apennino et Pyrenaeo meridiem versus 
extendebantur 20^) , fruges tam anguste provenerunt, ut ne cultoribus quidem ipsis, 
nedum urbi Romae sufficerent ^o») . quae cum potentiam deorum oflfensorum apertissime 
prodere viderentur, partes gentilium in aula pueri Augusti denuo corroboratae principibus 
suis Vettio Agorio Praetextato et Q. Aurelio Symmacho summos in Italia honores, 
praefecturas praetorio et urbi, comparaverunt. magistratu inito inter d. 19 lan. et 
21 Mai. a. 384 2<o) Praetextatus decretum imperiale impetravit, quo cum praefectus 



202) 283, 3 honoraverat lex parenium VeiXaltB vkyines ae ministroB deorum vietu modico iuslitque pri' 
vilegiis; eteUt muneris huius integritas usq%u ad degeneres trapezitas, qui ad mercedem vilium baiulorum sacra 
eastitatis alimerUa verterunt, Ambros. epist. I 18, 3. 12. 13. 

203) 282, 27 agros etiam virginibus et ministris defieientium voluntate legcUos fiscus reterUat, Ambros. 
epist. I 18, 16 rumo tamen ddharia delubris et legata haruspieibus denegavit: sola sublata sunt praedia, — 
praedia igttur intercepta^ rum iura surU, 

204) 282, 18 ut vittae earum eapiti deeus faciuntj ita iruigne dueitur saeerdotii vacare muneribus, nu- 
dum quoddam nomen inmunitatis requirunt, quoniam pauperttite a dispendio tutae 8%tnt, Ambros. ep. I 17, 
4. 14; 18, 11. 

205) 281, 8 quis ita familiaris ett barbaris^ uit aram Victoriae non requirat! Ambros. 1. 1. 9. 14; I 18, 
1. 7. 10. 31. 

206) 280, 22 senatus — iterum me quereltarum suarxmi iussit esse legatum. cui ideo divi prineipis 
denegata est db inprobis audientia, quia non erat iustitia defkitura, 283, 32 praestate etiam divo fratri vestro 
atieni eoruilii correctionem ; tegite factum^ quod senatui displieuisse nescivit, siquidem eonstat ideo excliuam 
legationem, ne ad eum iudieium publieum perveniret, Ambros. epist. I 17, 10 nam et ante biennium ferme^ 
cum hoc petere temptarevU^ misit ad me sanetus Damasus, Romaryie eecleiiae sacerdos iudieio dei electus, libet- 
lumf quem ehristiani senatores dederunt et quidem irmumerij poetulantes nihil se tale mandasse, non congruere 
gentUium istiusmodi petitionibus, non praebere consensum ; questi etiam publice privatimque, se non conventwtos 
ad euriamj si tale aliquid decemeretur, — hune libellum ego fratri elementiae veetrae direxi. 

207) Gratianum ira deorum interiisse imperinm non heredibus legitimis sed tyranno relinquentem , in- 
nuit Symmachus, cnm dlcat : 283, 29 eum religionum statum petimus, qui divo parenti numinis vestri servavit 
imperium, qui fortunaio principi legitimos tuffeeit heredes. Richter, Das westromische Beich p, 592. 

208) 124, 8 quid enim spei reliquum est^ cum provineiis Africanis nee ad victum tenuem frugum tritura 
responderit et adportata ex aliis terris semina vieinus annus expectet? Ambros. epist. I 18, 19 propterea nec 
adsueto cursu Nilus intumuity ut urbieorum saeerdotum dispendia virhdiearetf qui rum vindicavit suorum? haec 
de Africa et Aegypto; Gallias autem, Raetiam seonndam, Pannonias, Liguriam, Yenetiam uberem proventum 
dedisse, dicit Ambros. epist. I 18, 21. 

209) 283, 6 seeuta est hoe faetum fames publica et spem provinciarum omnium messis aegra decepit. non 
sufU haee vitia terrarum , rUhil inputemus auttris, rhec rubigo segetibus obfuit, nec avena fruges necavit : sacri- 
legio annus exaruit. neeesse enim fuit perire omnibuSj quod religionibiu rugabatur. — quid tale provir^iae 
pertulerunty cum religionum ministros honor publieus paseeret? quando in usum hominum cortcussa querew^ 
quando vuls<u sunt lierbarum radicesj quando altemos regionum defectus deseruit feeunditas mutua^ cum populo 
et virginibus saeris communis esset annona? 44, 6 armus ubique ad famem proximus, cf. 59, 7. Ambros. 
epist. I 18, 20 esto tamen^ si superiore anno deorum tuorum iniurias virhdicatas piUarUy cur praesenti anno 
eontemptui fuere? 

210) Italia cum Africa et Ulyrico Ulo tempore a dnobus praefectis praetorio imperio coUegiaU rege- 



DE SYMMACHI VTTA. LV 

nrbi ornamenta operum publicomm Romae in osum privatum (JonverBa conquirere et 
rcBtituere iuberetur^*^), vel praeoipue spoliatores templorum tenebantur. quo successu 
elati gentiles mox maiora temptarunt. nam aestate a. 384^^2) senatus consulto facto 
ab imperatore petierunt, ut lex illa Gratiani infirmaretur et religionibus urbis status 
antiquus redderetur. quam petitidnem Symmachus praeclara illa relatione (3) prose- 
cutus est, qua totum principis consistorium commovit (v. p. XVI). vicerunt quidem 
Ambrosii rationes et minae ^^^) messe prospera adiutae, sed Symmachus et Praetextatus 
nihilominus favorem imperatoris retinuerunt, quin etiam alter eorum in annum sequen- 
tem consul designatus est, alter insidias, quas christiani in aula positi ei struxerant, 
summa cum gloria evitayit. nam inquisitione illa, quam de omamentis opemm publi- 
comm instituere iussus erat, inimici eius abusi sunt, ut christianae legis iniuriis vindi- 
cata fana fingerent (295, 8) et ita invisum sibi magistratum perverterent. quod eis eo 
usque successit, ut Valentinianus edicto asperrimo publice in urbe proposito Symmachum 
increparet ^^^) et omnes, qui fanorum spoliatomm causa in vinculis attinerentur , mitti 



bantar, qoi a. 383 ineonte Hypatins et Flavianns erant, a. 384 Probus et Atticns, qnomm hic in nna tan- 
tnm lege commemoratnr d. 13 Mart. a. 384 God. Theod. XUI 1, 12, iUe in dnabus, sed qnamm snbscrip- 
tionea cormptae snnt. altera enim Cod. Theod. YI 30, 6 dat. VII kal, Nov, Mediolano poai eonsulatum 
Mcrobaudis II et Saiumini ideo admitti neqnit, quia anni, qni snos consules habuerunt, nominibus praece- 
dentinm indicari non solebant, nisi primis mensibns, dum iUi ignoti remanebant, (de Rossi, Inscr. christ. 
nrb. Rom. p. XXVin). itaqne soribendum erit: dai, VII hal, Nov. Mediolano Merohaude II ei Satumino 

eoM. (383) aceepia poH consulatum Merobaudis II et Satumini (384). vitio contrario laborat 

subscriptio Cod. Theod. XI 13, 1 dat, XIV kal. Febr. Mediolaru) Merobaude II et Saiumino eoni. (383), 
nam eo die, Flaviano et Hypatio praefecturam regentibns, Probo nnUus locus reUnquitur. Bcribemns igitur 
poit eonsulatum Merobaudis II et Satuminiy cui emendationi id qnoque opitulatur, quod hoc anno confn- 
sione rei pnblicae ex Maximi nsurpatione orta consnlum nomina in Italia nsque ad mensem Aprilem vel 

etiam Mainm ignota erant. v. de Rossi 1. 1. 338 depoaitui os Maias poa eonsa Mii[robaude et SjaUir- 

nino vv ee. Probus ergo post d. 19 lan. 384, Atticns post d. 13 Mart. praefeotnras deposnemnt. nomen 
Aventii, qui Symmachum in praefectura urbana praeoeBsit (297, 12; 307, 29), in legnm coUectionibns non 
reperitur. PraetexUti prima mentio flt d. 21 Mai. a. 384 Cod. Theod. YI 5, 2, Symmachi d. 29 Nov. a. 384 
Cod. Theod. IV 17, 4 -|- XI 30, 44. 

211) 295, 27 tuggeBtionibua viri exeeUerUia et de re publiea bene meriti Ptaetextati praefeeti praetorio 
abusui existimor. quid, si ex illo deeretOj quod probabiliter impeiravii, fucdum a me quaestio uUa temptaia 
ett? — 295, 13 sub oceasione iustae inquisitionis , qua me cuUum spoliatomm moerUum invesiigetre iussistis, 

212) Ambrosii epistula refutatoria secuuda (1 18) paulo post messem anni 384 scripta est (20 iam enim 
nec herbamm vulsis radieibus rustiearui pUbs paseitur — , sed opemm laeta felieitan , dum messes suas ei ipsa 
miratur, explevit voti satieiate ieiunium), quod cum opnsculnm snmma cnm cura elaboratum certe nou uno 
die confecerit praecesserintque illud ipsa relatio Symmachi atque lefutatoria prima et omnes in consistorio 
deliberationes, senatns consnltnm, de quo praefectns urbi rettulit, aestatis initio factum esse debet. 

213) Ambros. epist. I 57, 2 dedi Hbellos imperatoribtu duos, quibus significarem sumptus saerifieiorum 
ehrisiianum virum non posse reddete , — postrtmo si feeisseiy aut non veMfet ad eeelesiam, aut si venirei, 
futurum ui aut saeerdotem non inveniret aut inveniret sibi in eeclesia resistentem (cf. ep. I 17, 13). ruc ad 
exeusaUonem obtendi posse, quod esset cateehumerws , eum non lieeai etiam eateehumenis sumptus idolis sub- 
ministrare. leeti surU Ubelli mei in eonsistorio. aderat amplissimus honore magisterU militum Bauto eomes 
et Bumoridus , et ipse eiusdem dignitatis , gmtilium ruUionum cfUtui inserviens a primis pueritiae suae annis, 
ValenUrUanus tunc temporis audivit suggestiorum meam ruc feeit aUud, nisi quod fidei nostrae ratio poscehat. 
adquievemrU etiam eomites sui. of. p. XYI. 

214) 295, 10 neque erUm serenum elementiae tuae animum siru his argutiis eonpuUsset saero edicto po^ 
ptdum converUre , ut asperioribus , quam pietaU tuae mos est, Utieris praefeetumj quem sine ambitu legistiSy 
argueres. 295, 19 eredatur popiUo Bomano, qui perennUaUs vestrae admorUtus edieto miraiur in proeinetu 
ereditum , quod Boma ruseit admissum. 296 , 5 me murUvit invidia , quae ad edicti neeefsitatem venerandi 
prmcipii curam coegU. 



LVI DE SYMMACHI VITA. 

iuberet^i^), simnlque praeceptnm, quod ante dederat^ retractandnm et mutandum repos- 
ceret2>6). vix ininria inimici ardorem praefecti gentilis in suspicionem vocayerant^ qua 
ansa fortasse in eum uti potuissent, nisi nimia festinatione causam perdidissent. nam 
cum edictum proponebatur, inquisitio nondum inchoata Symmachoque defensio facillima 
parata erat. quam cum officii sui adsertionibus ipsiusque episcopi Romani epistula 
confirmatam^i^) in comitatum misisset, plenam victoriam de adversariis rettulit. in 
relatione (295, 20) enim scripserat: omtUo iniuriam praefecturae et conscientim meae, 
quando eo processit insimulatio, ut vos quoque ipsos auctores honoris mei quadam repre' 
hensione pra^stringat. nam qui summi loci iudices decoloranty saai testimonii facilitatem 
videntur incessere. — paternum sequere, tuum tuere iudicium. quibus verbis respondet 
constitutio data d. 28 Dec. a. 384: Imppp. Valentinianus Theodosius et Arcadius AAA. ad 
Symmachum praef. urbi : Disputari de principali iudicio non oportet ; sacrilegii enim instar 
est diAitare, an is dignus sit, quem elegerit imperator. $i quis igitur iudicum fuerit reper- 
tus^ qui supercilium suum principali aestimet iudicio praeferendum , quinque libras auri 
eius officiumj nisi formam nostrae sanctionis suggesserit, decem ipse fisci viribus inferre coga- 
tur'^^^). sed in ipso triumphi momento inter relationem emissam et responsum datum^^^) 
religio antiqua propugnatorem altemm morte subita amisit et Symmachus iam solus 
christianorum odiis expositus de resistendi viribns desperans ipse missionem ab impera- 
toribus petebat^^^). qua denegata usque ad mensem fere Septembrem anni sequentis 
(385) in magistratu remansit^^^) inimicorumque vires paulatim crescere sentiebat. qnod 
primum apparuit magistratibus minoribns in urbe contra praefecti voluntatem creatis 
(Rel. 17), mox quaestione de debitis arcae vinariae ab Orfito praefecto urbi a. 357 — 59 
contractis in heredes eius, id est in Symmachi uxorem, instituta (IX 150, Rel. 34), 
postremo vicario urbis et advocato fori urbani Ragonio Vincentio Celso aperte prae- 



215) 295, 35 $ane laudabUi viro episeopo denegante uUum e suis aut carcere aui vineulis adtineri et 
offieio eadem tuggerente ignoro^ quos potiasimum praeceperitis ahsolvi. 

216] 295, 33 ui me perennitas vestra necessitate inquisitionis huius absotvat^ cuius auctoritatem referri 
ad serinia palatina iussistis. nam si tantum de me inprobis Ueuit extante praeceptOt quid retractatis Utteris 
non Ueebii? 

217) 295, 15 respondeat liUeris episeopi Damasi, quibus adsectatores eiusdem religionis negavit ullam 
contumeUam pertulisse. non magnopere officii mei praetendo responsa, a quo ideo quaesita est rerum fides, ne 
factum aliquod recordationem eognitoris effugeret: credatur eius legis antisUUy quae laesa simulatur. 

218) Cod. Theod. I 6, 9; de die et consalibas cf. Cod. lust. IX 29, 2 ed. Krueger. 

219) Praetextatus mortuus est in ipsa praefectura post consulatus designatlonem, quae anni parte poste- 
riore celebrari solebat. cum igitur iam initio a. 385 alil praefecti praetorio per Italiam Neoterius et Prin- 
cipiuB in legibus codicis Theodosiani appareant, obitus eius anno praecedenti ascribendus est. in relatione 
autem, quam Syromachus de templorum spoliatorum inquisitione composuit, dicitur non elarissimae et inlustris 
memoriae vir sed 295, 27 vir exceUer^ et de re publica bene meritus, quae formula in soUemni scribendi ge- 
nere de homine mortuo usurpari non potuit. 

220) 288, 28 et ille quidem funetus est lege ruiturae, nos vero socios animi sui vesirique iudieii ianto 
dotore confudii, ut otii remedium posiulemus. sileo ceterOj quae me non sinunt praefeciuram ferre patienter: 
vel haec una consortis amissio iusia est ad impetrandam vacationem. cf. p. 286, 3. 

221) NuUa quidem lex post d. 28 Dec. a. 384 ad eum data superest, sed neque successor eius ante 
d. 11 lun. a. 386 commemoratur. Cod. Theod. XIV 1, 2 -}- 3, 18. certum autem magistratus in annum 
385 prorogati indidum praebet, quod senatus consultum de auro ad Yalentiniani decennalia offerendo, quae 
d. 22 Noy. a. 385 celebrata sunt, eo referente factum est (rel. 13) et oblationes quoque pro parte ipse 
suscepit. 298, 20. cf. Herm. XVIII p. 152 et quae in capite nltimo ad ep. II 26 dicturus sum. 



DE SYMMACHI VITA. LVII 

fecto refragantibns (Rel. 23). qui postqnam annonae praefeetnm Symmacho amicnm^^^) 
vicarii indicio persecntns est (297, 1) , ipse in locum eins snccessit^^s) ; quod fortasse 
oratori qnoque nostro cansa fuit, ut in vitam privatam reverteretur. certe primis 
Octobris diebus in Campaniam profectus est, ibique mense Novembri remansit, dum 
Yalentiniani decennalia in urbe celebrantur^^^). 

Magistratum igitur amiserat, sed dignationem conservabat. eloquentiae eius fama 
ita per totam Italiam celebrabatur, ut cum urbi Mediolanensi magister artis rhetoricae 
qnaereretnr , Symmacho electio inter candidatos committeretur ^^^) ; senatus princeps 
indicabatur ^^^) , et quo in honore apud imperatores fuerit , ostendit evocatio , qua ad 
tertinm Yalentiniani consnlatum accitns est (387)^^7). sed ex loco, quem obtinebat, 
snmmnm ei periculum natum est. nam postquam Magnus Maximus Italiam invasit, 
panegyricnm ei recitavit, quod pro dignitate, qua in curia ntebatnr, fortasse legatus 
senatns ad consulatum eius altemm (388) missus fecit. Yalentiniano igitur in impe- 
rinm restituto maiestatis crimine tenebatur, et in ecclesiam christianam profugus Le- 
ontii Novatianomm episcopi precibus Theodosii iudicio vix ereptus est. qui cum poe- 
nae ei gratiam fecisset, apologeticum cum landibus conservatoris sui Augusti coniunc- 
tum scripsit^^). 

Non din offensa permansit, praesertim cum Symmachi consobrinus Flavianus post 
Maximnm devictnm itemm summum in aula locum adeptns esset. itaqne Theodosio 



222) 309, 6 vir clariaaimus praefecttu annonae partium suarum diUgerui exeeutor, 

223) G. I. L. VI 1759 Raffonio Vincentio Celao v{iro) c(lari8aimo)f a primo aetatia introitu in actu puhlico 
pdeli exereitatione veraato, euiua primaeoitaa, officio aedia urbathae advocatiofhia exercito, fldem iuncxit iftgefuo, 
prudentiae miacuit libertatemy ita ut nemo de eiua induatria rUai ilU, eontra quem auaceperat, forrmdaret ; cuiua 
acceasug aetatia ampliaaimi honoria et qui aolet 8eniorib(ua) provenire, omamenta promeruit. nam rexit anno- 
nariam poteatatem urbia aetemae ea aequitatey ut irUer omrua, qui ad eum arUmo Utigantia intraaaerUf parentem 
ae pleruimq(ue) magia hia quam iudicem praebuiaaet, hine etiam faetum eatj ut menaorea noa Portuenaea, quib(ua) 
vetua fuit cum caudicariia diutufnumq(ue) luctamen, voti conpoiea abiremua, ut utrumq(ue) corpua et heneficio ae 
et vietoria gratuletur adfectum. nam ut hoc eaaet tndicio, iam poaito magiatratu atatuam patrono praeatantia- 
aimo teatimonium gratulationia exaolvimua, cum rea non adulatiorte privato aet iudicio poaito m otio et quiete 
reddatur. — dedicata VJII kal. Sept. Fl(avio) Timaaio et Fl(avio) Promoto v(iri8) c(lari8aimia) cona(ulibua). 
cQm igitnr Celsus a. 389 non solum magistratum deposuerit, sed etiam decreto mensomm Portuensium post 
magistratum depositum facto statuam acceperit, post annum 385 praefecturam annonae iniisse vix potest. cf. 
C. I. L. VI 1760; XIV 173—175. 

224) U 47. 48. 26; cf. cap. ultimum. 

225) August. confess. V 23 itaque poateaquam miaaum eat a Mediolanio Rom€tm ad praefectum urbia, 
ut iUi civitati rhetorieae magiater provideretur inpertiia eticrni eveetione pubUca, ego ipae ambivi — , ut dicUone 
propoaita me ptobatum praefeetua tune Symmaehua mitteret, electio rhetoris Mediolanensis ad offlcium prae- 
fecturae orbanae minime pertinebat neque Syromacho praefecto sed tantum Symmaoho oratori delata esse potest 

226) Socrat. V 14 ad a. 388 oGroc Yoip 6 £6fXfjia)^o; Trpwroc fi.^ ^ rJjc iv 'Pc6fi.TQ ouyxXi^tou. i^au- 
(idCeTO hk iid iratfte^oct X^fms 'Po>(i.atxwv. 

227) III 52.. 63. 

228) Socrat. 1. 1. paaiXixov ouv X^S^ov elc McC?ifiiov ^ti Ttepi^vra Y^pacpAc xal SieScXdobv tcj> t^C xafto- 
ot(i>aei»c d-ptXi^ifjLaTi iuoyoQ 5oTepov ftfoue^ ' 5tA toOto hii hehimi t^v dctvoTov ttq dxxXTjoiqt Trpool^UYev. 6 hi 
^otXeuc oStok ^i^ irepl t6v ^ptOTiaviOfx6v eGXa^'/)^) ol>C fA*^ fA^vov to6c Tfjc a6T0u ir(oT€(oc lepeic (>7repTifi.5v, 
dXXd fdip %a\ NauaTtavouc t6 6fjioo6otov cppovouvTac dofjL^oc irpooe6£^eTO. AeovTltj) youv d-TrtoxcSrci) t-^c i^ '^^^Xi 
Tmv NauaTtavfiv lxxXY]o(ac TrapaxaXouvrt ydlptv 6t5ouc t^v 26fjifjLayov diriXuoe tou £y*^''1P^'^®^' ^YlfvitfJiTjc 
ouv d^tcodelc 6 26fjifjiayoc t6v droXoYTjTtx^v X^^ov e(c t^'' aiToxpdTopa Beo66otov i-f^a^^f^. ex commemora- 
tione episcopi Romani snspicari posses, haec gesta esse, cum Theodosins Romae morabatur a^state a. 389, nisi 
ex Symmacho ipso disceremus, apologeticum ante mensem Februarium a. 389 scriptum esse 46, 16. cf. p. VI. 
Theodosium conservatorem suum vocat 52, 11. 

Q. Atbblits Stmmaohtb. ]| 



LVm DB SYMMACHI VITA. 

in urbe agente aestate a. 389 cnm Rieomere et Rnfino comitibnB eins orator amica 
consnetudine nsus est^^^) et iam ad festa consolaria anni 390 cnm ab consule de- 
signato Neoterio^^^) tnm ab imperatore ipso^^^) evocationes accepit; qnas illo tempore 
certe non recusasset, nisi casus profectionem eins inhibuisset ^^^) . eodem autem anno 
ex itinere aliquo Romam regressus ipse designationem consulatus accepit^^^ antum- 
numque in praeparatione ludomm consnmpsit^B^). 

Consnlatn inito (a. 391) in comitatum profectns est, nt Theodosio Angnsto gratias 
ageret. panlo ante nova senatus legatio denno restitutionem arae Yictoriae poposce- 
rat, cui Ambrosius fervore solito resistebat eo nsque, nt yultum imperatoris, cnm 
nntare videretur, aliquot diebus declinaret ^^^) . hoc tempore advenit Symmachus in 
consistorio panegyricum sollemnem habitnms, eaqne occasione usus coram Angnsto 
gentilium petitiones commendavit. qno audito imperator, qui iam episcopi auctoritati 
concesserat, tanta ira exarsit, nt oratorem raedae non stratae impositum eodem die in 
centesimum a M^ediolanio miliarium perferri iuberet (vere a. 391) ^^). sed neque haec 
tam praesens vindicta gentilinm animos fregit, qni iam anno sequente (392) ad Ya- 
lentiniannm intra Oallias constitutnm legationem eadem de re misemnt neque tamen 
meliore cnm eflTectn^^T). 

Tota remm condicio versa est, postqnam Eugenius mense Maio a. 392 purpuram 
sumpsit. sed hnius temporis memoria cantione editoris, qui Symmachi epistnlas col- 
legit, in corpore earam paene oblitterata est. una tantum res ex tenebris illis emer- 
git, Q. Fabii Memmii Symmachi quaestura^^^), de cuius tempore nunc yideamus. 

Munus peractum est Flayiano superstite ^^^) , qui m. Septembri a. 394 diem obiit; 
itaque ultra Decembrem a. 393 , quo mense ludi qnaestorii celebi*ari solebant ^^^) , in 



229) 88, 3 ftd Ricomerem: in $uhurbano praedio foven$ otium aumpsi Utteroi tua$. cur enim Romae 
te di$eedente remanerem? 95, 32 ad Ruflnam: $equor te litteri^, quia mente et adfectione non deeero; nee 
videor mihi eito haee arripere $olaeia, eum adhue apud no$ reeen$ iueundita$ tua vigeat, 

230) V 38. 

231) m 85. 

232) III 85 ; Y 34. 38. ex his epistnlis anxietts qutedam agnoscitor, ne iteram apnd imperatorem offen- 
sionem incnrrat. 

233) II 62; y 15; cf. U 63. 

234) n 64; y 15; IX 149. 153. 

235) Ambros. epist. I 57, 4 po$tea etiam elementi$$imo imperatori Theodo$io eoram kUimavi atque in 
0$ dicere non dubitavi, eui intimata $enatu$ legatione huiu$modi^ lieet non totu$ $enatu$ popo$eerit, ifMlnua- 
tioni meae tandem ad$en$ionem detulit et $ie aliquibu$ ad ip$um non aeoe$$i diebu$. nee mole$te tulity quia 
non pro mei$ eommodi$ faeiebam^ $ed quod et ip$i et animtie meae proderat , in eon$pectu regi$ loqtU non eon- 
fundebar. locns comiptni, sed cnioB sententia satis intellegitur. quod Ambroains dicit, non totum senatnm 
popoBcisse, eadem ratione accipiendnm erit, qno I 17, 10, scilicet aliqnot senatores obristianos contradixisse. 

236) Prosper, de promiss. dei III 38, 2 eui (scil. Tbeodosio) 8ymmaehu$ iUe mirabili eloquio et eeienUa 
praeditu$ , tamen paganu$ , praeeonio laudum in con$i$torio reeitatOj $ubUU arte , qua valuit, aram Vietoriae tn 
$enatu re$Utui chri$tianOf ui noverat^ prineipi inthnavit. quem etathn a $ui$ a$peetibu$ puleum in eente$imo 
lapide raedae non $tratae inpo$itum ea die manere praeeepit. baec propter partes, qnas Ambrosius in genti- 
lium petitione impngnanda agebat, Mediolantt facta esse praesnmpsi, nU Tbeodosius primis a. 391 mensibns 
conslstebat. cf. p. yi. 

237) Ambros. epist. I 57, 5 iterum ValenUniano augu$tae memoriae prineipi legatio a $enatu mi$$a in^ 
OalUa$ nihil extorquere potuit; et eerte aberam nee aUquid tune ad eum $crip$eram, 

238) MemmU qnaestnra commemoratur II 46. 76—78. 81 ; y 20—22. 46. 49. 59. 62; YU 76; IX 117. 
119. 120. 

239) 66, 23 ad FlaTiannm : filiu$ no$ter Symmaeku$ peraeto munere eandidato offert tibi dona quae$toria. 

240) C. I. L. I p. 407. cf. Symm. IX 125. 



DE SYMMACHI VITA. UX 

tempoTe eins definiendo procedi nequit. at contra Symmachas in epistula scripta a. 396 
aat 397 dicit, se proxime ludam gladiatorium instruxisse (141, 23); idem igitur 
annns 393 ultimus est, de quo vi vocis pt^oxime non prorsus snblata cogitari possit. 
quocum conveniunt, quae praeterea de quaestura illa innotuerunt. nam Symmachus 
apparatum ludorum instruebat, cum Patemus et Magnillus iudices provinciarum erant^^^), 
quorum alter sine dignitate praescribitur legi Cod. Theod. X 19, 14 datae d. 16 Mart. 
a. 393, alter vicarius Africae legi Cod. Theod. X 17, 3 datae d. 19 lun. a. 391, ac- 
ceptae d. 13 lan. a. 392. 

Huic tempori filiae quoque nuptias. quibus Symmachus cum Flaviano oonsobrino 
artius adfinitatis vinculum constrinxit, cum aliqua probabilitate adscribi posse, supra 
iam vidimus ^*^) . Flayianus , acerrimus partium Eugenii dux et tum praefectus prae- 
torio per Italiam, summa in aula tyranni potestate fruebatur, quare et filius eius ad 
praefecturam urbanam promotus est et Memmii Symmachi quaestura donis imperatoris 
adiuta et aucta^^^]. sed postquam copiis Occidentalibus ad fluvium Frigidum vic- 
tis Flavianus maior occubuit, minor praefecturae honorem amisit, potentia breyis in 
summum periculum conversa est; quod ut declinaret, Nicomachus minor exemplum 
soceri secutus (v. p. LYII) in ecclesiam christianam confugit plenamque Theodosii 
veniam impetravit quamvis ea condicione, ut fidem mutaret^^^). ita non solum capitis 
discrimen evasit, sed etiam bona patema recuperavit ^^^) soloque honore, quem a ty- 
numo acceperat, privatus est^®). 

Symmachus primis post consocerum mortuum temporibus litteris scribendis absti- 
nuit, cnm maerore impeditus ^^^) . tum quia gratiae suae diffidebat ^^^) . sed postquam 



241) 141, 2 ftd Paternnin: quapropter quaeso ie, ui venaUmmi potUaimoe auetoritate iudieis et fra" 
tri$ amore eoneedoi, 130, 1 ad Magnillam: et ipse salva iudieiaria exigiimatione euram mihi religioai, 
ut 9olet, fratria exhibea$. 

242) Inter sportnlas, qn&e festis nnptlalibus peractis amicis distribntae snnt, diptychon qnoqne iUud 
fnit, cniUB pars altera inscripta: Nieomaehorum Parisiis, altera inscripta: Symmaehorum Londinii servatur, 
nisi forte ad matrimoninm Memmii Symmachi cnm Galla pertinet. Meyer Spiremiay Zwei atUike Elfenbein- 
tafein der Kgl, Staattibihlioihek in MUnehen. MUneherh 1879 p. 61 ei 80. 

243) 57, 13; 66, 26j 137, 19. 

244) Augnst. de civ. dei Y 26 de Theodosio loquens dicit: inimieorum suorum filios, quos non ipsiua 
iuuuB sed heUi abeiuUrat hnpeiui, eiictm nondum ehriatianos ad eccUaiam eonfi^fientea, chriaiianoa hae oeeaaione 
fieri voluii et ehriatiana earitaie dilexit rhec privavii rebua ei auxit horhoribua. haec omnia Flaviano conveniunt, 
nisi quod non a Theodosio Ipso , qni paucos tantum menaes victoriae Bupervixit , sed a fllio eius honoiibus 
anctus est. 

245) August. 1. 1. Symm. 104, 22 integraia per ind»lgeniiam bona.^ 99, 4 praemiaerai alia exempla 
dementiae reeepiua eado prineipum parena ei Flaviano meo muLia eaaibua deiracta reddiderai. cf. 100, 6; 
115, 16. 

246) 205, 23 ineiderat in tyranni benefieium iudicio bonorum iemporum reaervathdua et praeatitii Uli 
amiaaio praefeeiurae, quod muiavii aueiorem. 98, 30 eum iUo honor amiaaua reverUt in gratiam. 
99, 3 maiua quiddam eat honorem reatituere quam dediaae. 202, 18 integraiwn honorem. bac de causa in 
titQlo fori Traiani C. I. L. YI 1783 didtur praefectm urbi aaepiua formula ceteroqnin inaudita, quia Flaviani 
filiQs, cum inscriptlonem conciperet, nnmemm praefectnramm vero minorem ponere nolnit, integmm non ausus 
est; at codici Liviano, qui Intra domus parietes asserratns extraneorum oculis snbtractns erat, ter praefectua 
urbia subscripsit (v. adn. 181) honore, qnem tyrannns in eum contnlit, inter reliqnos computato. de Rossi, 
AnnaU deW Inei. XXI p. 314. 

247) 237, 29 fortunae telo graviter aaueiatua nune primum epiatulae maeaia verba eommitio. 257, 25 
eredo miraria, quod adhue erudo fortunae meae vuinere aUentium ruperim, 

248) 255, 13 aoleo amieitiaa opUmorum primua expeiere: nune fortunae meae inelinaUOf rte praevenirem, 



LX DE SYMMACHI VITA. 

genero absolnto Flaviani maioris memoria restituta, quin etiam oratione Theodosii ad 
senatnm missa snmmis laudibus celebrata est^^^), ipse quoque fiduciam sui recepit et 
officiis familiaribus tanto diligentiorem operam impendit, quanto magis in ancipiti illo 
rerum statu amicorum opibus indigebat. et cum alioquin rerum natura sit, ut epi- 
stulis post auctoris obitum collectis et editis maxima ex ultimis temporibus copia 
supersit, bes fere totius corporis annis octo 395 — 402 scripta est. cuius chronologia 
ut firmis fundamentis insistat, primum de locis verba facturi sumus, in quibus Sym- 
machus tum versatus est. 

Arabiana. 170, 19 ad Flavianum: tpsi in Arabiana domnae filiae meae expector- 
mus adventum; licet te etiam, decus nostrim, dierum sollemnium ratio confestim 
spondeat adfuturum. si dies soUemnes de festis aliquibus a Flaviano celebrandis inter- 
pretemur, de eo potissimum itinere cogitandum erit, quem a consule designato Theo- 
doro evocatus hieme a. 398 suscepit (y. infra). nam Mediolanium e Campania peti- 
turus Romam quoque adire debebat. de Arabiana cf. adn. 117. 

Baiae. Bavli. aestate a. 396 v. Formiae 3. 

Capva. m. Novembri a. 396 v. Formiae 3. 

CoRA. inter villas, quas Symmaobus a. 398 incipiente frequentavit, Corana quo- 
que nominatur. v. adn. 278. 

CvBfA£. aestate a. 396 v. Formiae 3. 

FoRMiAE. 1) 152, 5 ipse Pormiis adhuc residere constituij ut mitigatis autumni 
aestibus ad suburbana concedam, neque enim temporis mei ratio patitur, ut communem 
patriam maestus ingrediar. nuUus his annis Symmachi maeror innotuit, quo urbis 
oculos declinare coactus sit^^^), praeter Flaviani mortem, cuius nuntius, cum Eugenius 
d. 6 Sept. a. 394 victus sit^**), autumni aestibus ut cum maxime ferventibus For- 
mias perlatus esse debet. et una cum Flaviano filio, qui annos 394 — 398 maiore ex 
parte in Campaniae villis consumpsit, Symmachum ruri fuisse constat, antequam pa- 
tris hereditas inter illum fratremque eius divideretur^w). 

2) 144, 22 commendastis mihi vetus iudicium meum, qui ea de titoris Pormiani gra- 
tia et salubritate sentitis. — opto in illo sinu agere vobiscum, quod restat aestati, 
ut et locus mihi praestet valetudinem et vos animi voluptatem. 174, 28 fuit ani" 



effeeit. tribueffhda e»t igitw venia tarditatis non neglegentiae sed maestitudini meae et hono omine familiaritae 
cojmlandaf eui auipicium fortunatius praeatitisti. 

249) 153, 2 ad Flavi&num minorein : vivat modo et in patris celebri memoria iolacium tuum et in ttui 
salute patema reparatio. C. I. L. VI 1783 bono nobiacum, p{atres) e{onseripti) ^ [faiutoque] omine intellegitis 
profeetOy quidquid tn restitiUionem pr.m...inis inlustris et sanctissimae aput omnes recordationis Flaviani seniO' 
[ri]8 adimus, divi avi nostri (scil. Theodosii) ver^ationem esse^ si eum, quem ^vivere nobis servariq{ue) vobis^ 
— quae verba eius aput vos fuisse pleriq{ue) meministis — optavity sie in monumenta virtutum suarum titU' 
losq{ue) revocemus, ut quidquid tn istum caeea insimulatione conmissum est^ procul ab eius prineipis voto 
fuisse iudieetis. cf. Ambiog. de obit. Theod. 4 qui etiam iis ^ qui in se peccaverant^ doluity quam dederat^ 
periisse indulgentiam. 

250) Cf. adn. 247. 248 et p. 103, 10; 152, 10; 255, 25. 

251) Socrat. V 25. 

252) 158, 30 ad FlaTianom minorem: tii eo autemj quod vos discessus noster excrwiaty habitum 
meae mentis agnosco; sed adhuc desideriis mutuis praestat suadere patientiam ^iom paenitendum aliquid per 
inbecillitatem adfeetionis ordiri. mox eum germanus tuus de proximo^ ut ais, speratus adfuerit^ et feHcem vo^ 
bis et necessarium reditum dividendae inter vos communiofhis causa praestabit. 



DE SYMMAiDHI VITA. LXI 

mus Pundos praeterire, si vos Formias accessisse didicissem ; postquam aliter evenit, par^ 
tiri iter placuit ad minuendum laborem. erit igitur in arbitrio Portunae rahim fa-^ 
cere, ut a, rf. V kal, Aug, Formiana sede recreemur^^^), Symmachns igitnr yaletn- 
dinem graviorem perpessns mense Inlio exeunte ad sinnm Formiannm proficiscitnr, nt 
vires refoveat. morbi tempns dnabns evocationibns consnlaribus definitnr: de altera, 
qnam ad Theodori consulatnm acceperat, scribit orator snb finem anni 398: 155, 26 
mihi quiescere et domi manere sententia est post anni superioris laborem; in altera 
cansas excnsationis hoc modo exponit: 154, 28 nam fractam valetudinem meam' nostiSj 
et unici mei solitudinem contemplamini j et eruptiones fluminum usque ad metum diluvii 
comperistis , pontium quoque ruinas et montium labes apud vos , ut arbitror , fama non 
tacuit. de consnlatibns Olybrii et Probini a. 395 ^»^) atqne Attici a. 397 ^»») , qni Ro- 
mae fasces snmpsemnt, sermo esse hic non potest, neqne de Stilichonis a. 400, ad 
qnem Symmachns profectns est; annns 401 eo exclnditnr, qnod oratoris filins tnm 
praetnram gessit, qnae cnm inter manendi cansas vel primnm locnm obtinere debnerit, 
hic tacetnr ; epistnla, qna evocationi Theodori consnlis a. 399 respondit, adbnc snper- 
est (V 5) , sed neqne de Symmachi fracta valetndine neqne de Tiberis innndatione 
verbnm in ea reperies; initinm anni 402 Mediolanii celebrari neqnivit. propter peri- 
cnlnm incnrsionis Gothicae. restant Honorii consnlatns tertins et qnartns annomm 
396 et 398, inter qnos electio hand difficilis est, cnm nrbem panlo ante bellnm Gil- 
donicnm (397) elnvione gravissima vexatam esse constet^*^). ergo iter Formiannm 
utrinsqne epistnlae testimonio anno 397 adsignandnm est. reditnm antem in nrbem 
orator noster idibns Octobribus ingredi destinavit ^^^) neqne qnidqnam obstat, qnominns 
enm in proposito mansisse credamns. 

3) FoRjnAE. CvMAE. PvTEOLi. Baiae. Bavli. Neapolis. Capva. 151, 6 For- 
mianum litus accessimus, hinc Puteolos mox petemus, grave est enim sub auribus iw- 
dicis Baiarum adpetentiam confiteri, cf. 196, 20. 221, 20 principium voluptatum de For" 
miano sinu nascitur. — adfuerunt pignora mea, quomm cupiens nostra urbe processe- 
ram. — illorum dehinc arbitratu legi oram^ quae Formias et Cumanum litus inter- 
iacet, nunc mutuis invitationibus aut in Baulos aut in Nicoma^hi Gaurana migramus, 
183, 26 ad Neapolitanam provectus oram litteras sumpsi^ quibus nos in adventum 
tuum Bais residere iussisti, cf. 186, 26. 269, 18 a, d, VI kal, Nov, qiMiestoriae edi- 
tionis exordiis interesse me praecipis, huius evocationis litteras ante biduum temporis 
praestituti circa Neapolim sumpsi, 223, 16 quamprimum Neapolim petitu civium 
suorum visere studeo, illic honori urbis religiosae intervallum bidui deputabo, dehinc^ 



253) Cf. 175, 20; 181, 27; 182, 4; 185, 17; 244, 22. 
254} CUad. de cons. 01. et Prob. 226 sqq. 

255) VII 30 Symmachw Attico : E$t quidem mihi ruris otium volupUUi , sed anUquiorem tui iudico vo- 
lunUUem ; quare offieiiM eonnUaribus , ai fon dktum iuvet , spectaior et conviva non deero, vale, non otium 
profectioni, sed ruris otiura urbi opponitur; non igitur itinere longiore, sed t&ntum reversione properata 
opus erat, ut Symmaohus offlciis oonBularlbus interesse posset. 

256) Claud. de bell. Gild. 39 quid referam — fluvium per tecia vagum eummisque minatum eolUbus? 
ingen/Ue vexi eubmersa earinas remorumque sonos et Pyrrhae $aeeuUi senti. 

257) 197, 22 quod si etiam reditus nostri tempus inquiritis^ ad idus Octobres legere iter^ si dieto For^ 
tuna adsit, optamus. 



LXn I>E SYMMACHI VITA, 

si bene destinata dii iuverint, Capuano itinere venerabilem nobis Romam laremque pete- 
mus. cf. 265, 19; 232, 3. 215, 7 diebus pauculis etiam nunc nwrari Capuae desti- 
navi; dehinc mutationibus vicinorum locorum toium hunc mensem cupio producere, atque 
ita, si dii iuverint voluntatem^ relegere Appiam constituij antequam itineris crescant mo- 
lestiae accessu hiemis. tertinm hoc iter Campannm Symmachng post magnam famem 
hiemis 395/6 yere aut aestate incipiente snscepit^^^] ; aestatem inter Pnteolos et Ban- 
ios mansit, d. 25 Octobris Neapolim venit ibique bidnnm moratus Capnam petiit, nnde 
post aliqnot dies profectns mensem NoYcmbrem integrnm in itinere Romam yersns 
consnmere destinayit. in nrbem panlo ante kalendas lannarias anni 397 peryenit, ut 
anspiciis consnlaribus Nonii Attici interesset. y. adn. 255. 

FvNDi. mense lulio a. 397 y. Formiae 2. 

Gavranvm. aestate 396 y. Formiae 3. 

Lavrentvm. 1) 255, 24 haec interim de quarto Latinae viae mox aqrum Laurentem 
petiturus emitto. est enim familiare maerentibus animi curas migratione discutere, 
hnnc Symmachi Inctum si ad Flaviani mortem referamns, epistnla nltimis a. 394 men- 
sibns scripta erit. conyenit, qnod in litteris e mre Formiano missis se in subnrbana 
itnmm esse dicit, ne patriam maestns ingrediatur. v. Formiae 1. 

2) 113, 24 idem nunc de otio meo^ quae velis nosse^ narrabit, nam me in silvis 
Laurentibus continatus est rurali inhaerentem quieti. quid enim magis adsectandum est 
mihi^ sarcienti nonnumquam valetudinem, declinanti saepe turbas, litte- 
rarum semper innocentiam diligenti? cf. 180, 26; 184, 14. et vaietndo Sjonmachi fracta 
et tnrbae nrbanae autnmnum anni 397 indicant, qno tempore bello Gildonico instante 
nrbs fame laboravit et orator morbi reliquias mre snbnrbano sanabat^^^j. 

Mediolanivm. Ij 220, 18 mihi Plaminia emetienda est ad novos fasces generosi con- 
sulis evocato. 109, 14 Mediolanium te idem^ qui mc, consul acciverat. speravij quod nos 
in unum votiva causa conduceret. cf. 114, 32; 145, 30; 177, 25; 178, 19. 28; 197, 10; 
237, 15. annis 395 — 402 in Occidente sex consules privati fuemnt, Olybrins et Pro- 
binns a. 395, Atticns a. 397, Theodoms a. 399, Stilicho a. 400, Vincentins a. 401. 
ex his Olybrins, Probinns, Atticus Romae fasces snmpsemnt, Theodori evocationem 
Symmachus recnsavit (v. adn. 254 sqq.) ; restant Stilicho et Yincentins, sed cum oratorem 
kalendis lanuariis a. 401 in urbe praetoriis filii auspiciis interfuisse constet, haec quo- 
que dnbitatio tollitur^^^). mense Decembri a. 399 iter ingressns esse yidetur, ut ante 



258) 105, 9 post urbia nostrae exitiabilem famem re frumerUaria in tranquillum redacta oram Campanat 
regionis aceesteram. 

259) Cf. 166, 20 urbis negotia nee vacat Bcire nee libet aeribere; arUmus enim morbo eorporis oeeupaius 
rebuB alienis curam neseit interuiere. unum hoc acio, de aeditionXbua mifUios eaae mentitoa. — haec ad noa, ai 
qua dolorum intercapedo admittit officia viaentium, pari omnittm aermone perveniunt. quod Symmachns urbis 
negotia ex narrationibus tantnm visitatoram cognovit, non Romae sed neqne procnl ab nrbe eum tum posi- 
tum fuisse monstrat. cf. 162, 6 tn auburbaru) dego aeeeaau. nam et urbanarum taedet moleatiarum et viUae 
autumno eommodae iueunda inatauratione delector. praeterea frequentiam mihi, quae aola Romae honorabUia 
iudicatur, amicorum praeatat adventua. 

260) Cf. 109, 16 nune peraetia auper omnium magnanimitatem eormUaribua featia Romam revertor, quo 
ae ampliaaimua magiatratua verUurum protinua genero adatipulante pronUait. gener, cuius voluntati so- 
cer obsequitur, nullus aliua esse potest, quam Uonorius, qui a. 397 Stilichonis flliam duxerat; huno autem 
processum consularem duplicem, alterum Mediolanii, alternm Romae, celebrasse, ex Claudiani carminibus in 



DE 8YMMACHI VITA. LXIII 

kalendas lannarias Mediolaninm perveniret, ibiqne ad medinm fere mensem Febma- 
rinm a. 400 permansit ^«*) . 

2) Occasionem, qnae Symmacbnm itemm Mediolanium perduxit, enarrat VII 13: 
iter meum famae varietas retardavit. nam dum exploro tuta et longitudinem viae 
dierum interpositione distinguo^ tandem sextum kalendas Martias Mediolanium per Ticeni 
tonginqua perveni. nunc laborem meum domini et principis nostri blandus sermo solatus 
est, spero etiam legationem brevi in notitiam divini principis perferendam ; siquidem vir 
cuncta praecelsus j cui primas partes causae publicae noster ordo mandavity mox cum 
praesidiis validissimis adfore nuntiatur, cf. 101, 11; 102, 13; 151, 12. 22. 28; 
180, 15. senatus legationes illo tempore plemmque ita instmctae erant, nt pars le- 
gatomm ex urbe missa partem alteram ex aulae summatibus electam in comitatu de 
mandatis ordinis certiorem faceret sibiqne, si consentiret, adiungeret et primas partes 
eausae orandae ei imponeret ^®^) . eodem modo Symmacbus simul cum Stilicbone lega- 
tionem suscepit ^^^^) , cuius annus ex eo agnoscitur ^ quod dum explorat tuta , recto iti- 
nere Mediolanium ire ausus non est; quod enim periculum iegato senatus ad Augu- 
stum misso imminere potuit, nisi bostes yias occupassent? primum autem bellum, 
quod Honorio imperium tenente intra Italiam exarsit, Gotbomm irmptio erat, qui 
d. 18 Novembris a. 401 ex Alpibus luliis descendemnt, aestate vel autumno a. 402 in 
Illyricum repulsi sunt^^^). et hostem, quem Symmacbus evitavit, ex oriente venisse, 
circuitns per Ticinum, i. e. occidentem versus, factus docet. Stiiichonem apud Hono- 
rium non repperit, quia ut exercitum adduceret, in Raetias profectus erat^^^) , sed cum 
praesidiis validissimis adfore tum nuntiabatur. anni denique tempus buic bello convenit, 
nam cnm Gothi hieme Mediolanio appropinquassent^^^) et pugna Pollentina d. 6 April. 
commissa esset ^®^) , circa d. 24 Febr. Stilichonis adventum ab imperatore expectatum 
esse, ratione assequeremur, nisi Symmacho teste uti liceret. 

Neapolis. d. 25 et 26 Octobris a. 396 v. Formiae 3. 

OsTiA. 1) Symmachum eo morbo, in quem aestate a. 397 incidit, non in urbe 
afflictum esse, docet epistula autumno eiusdem anni ad Florentinum scripta: 116, 22 
purgas^ quod hucusque siluisti, communis haec adpa est. nam me quoque ab tali com- 
mercio diu infirma valetudo revocavit, inhoiTuisse te puto^ postquam de me cognitu amara 



consuUtum Stiliehonis agnoscitur, quorum libri priores in festis MediolanenBibnB , tertins in nrbanis reci- 
tatus est. 

261) 177, 25 circenaium soUemnitati eonmlaria magnifieentia aaUafeeit; ludorum adhue et muneria $plen- 
didiaaimae imminent fttneUoneBy quibus ante Februariaa nonaa, ut opinamur, inpletis iter ad noitra rele- 
gemu». 178, 19 aeceuit peregrinaUoni nosirae largior diea ez eonperendinatione ludorumt gtios pUiviarum 
iiUerventUB retardat, 

262) 159, 22 nam prineipio Poatumianum et Pinianum duobua auLae aummatihua iunxit eleetio, 

263) 101, 9 ad Stilichonem: eum aublimi exeeUenUa tua legationem mihi ampliaaimua ordo mandavit, — 
perveetua igiiur ad eomitatum domini et prineipia noatfi HonorU in notiUam magnifieerUiae tuae deferre non 
diatuli adventua mei cauaam. 

264) Die Zeit der Sehlaehten bei Pollentia und Verona. Foraehungen vur deuUehen OeaehichU XXIV^ 
Hefi I. 

265) Claud. de beU. Pollent. 319^468; de YI cons. Hon. 459. 

266) Claud. de YI cons. Hon. 443. iam Ligurum trepidia admoverat agmina muria tuUor auxilio hru- 
mae, quod genUbua iUia frigore eonaueti favet inclementia eadi. 

267) Oros. YII 37, 2. cf. Cbronogr. a. 354 ed. Mommsen p. 626. 



LXIV I>E SYMMACHI VITA. 



i : 



legisti. redi in habitum animi la£tiorem: diis quippe auctoribus sanitatem refovi, nam 
praefectus urbi de tanto snmmi senatoris periculo certe non litteris instmendns fnisset, 
si res paene sub ocnlis eius act^ esset. nbi antem orator tum fuerit, ipse dicit in 
epistula ad Flaviannm, qnam panlo ante morbum illum scriptam esse, suo loco pro- 
babo: 155, 6 redditae sunt nobis litterae vestrae cum in Ostiensis viae septimo degeremus. 

2) vere a. 398 v. Roma 7. 

3) autumno a. 398 v. Roma 7. 
Praeneste. vere a. 397 v. Tibnr. 
PvTEOLi. aestate a. 396 v. Formiae 3. 

ROMA. l) 108, 30 mihi Romae iugis est statio et maior nunc causa residendij ex 
quo me viri excelsi germani tui praesentis et cura retinet et iuvat gloria, Florentinus, 
Protadii frater, de quo sermo est, praefectus urbi factus est inter d. 6 lul. et 14 Sept. 
a. 395. bis autem verbis indicari videtur, iam aliquot temporis antequam magistratnm 
iniret, Symmachum in nrbe fuisse, quod aliae litterae confirmant. nam panlo post 
Flaviani maioris memoriam restitutam (autumno 394 ant hieme 394/5] iam de minoris 
praefectura urbana hominum iudida coUigebat et ad generum mittebat, quod nisi Ro- 
mae aut in snburbano positus non potuit (VI 1). 

2) Autumno eiusdem anni rus secessit^^^), sed Florentini litteris revocatus ad idns 
Novembres reditum pollicitus est^»») totamqne hiemem 395/6 in nrbe remansit^'^). no- 
titiam legis de Rufini bonis publicandis, qnae d. 13 Febr. a. 396 Constantinopoli data 
est, Romae accepit^^*) ; itaque non ante mensem Aprilem in Campaniam profectus esse 
potest. 

3) Mense Decembri a. 396 reversus est, nt festa Attici consularia celebraret, quae 
cnm nsque ad Febrnarinm fere extendi solerent, anni 397 initio secedere ei non licuit. 
V. adn. 255. 

4) Primis lunii a. 397 diebus ex nrbe ad generum scribit^^^). 

5) Circa idns Octobres a. 397 larem Caelium repetivit, sed pancos dies ibi re- 
mansit273). v. Formiae 2. 

6) Hieme a. 397 incipiente^'^) senatus consulto de Gildonis criminibus interfuit^^^). 
eodem fere tempore valetndinis reficiendae causa Etmscos vapores aditums erat, tur- 
bis autem nrbanis, qnae bellnm Gildonicum comitabantur, retentus est^^^^j. sed post 



268) 159, 25 hinc oria certatio (in senatu) u$q%ie ad nefaria» pugnas me abiente procesait. — sed 
dirimendas partiwn quae$Uonea meo dieuntur detuliue iudicio. 

269) 116, 3 restaty ut tibi reditum meum aub quadam euriae invitatione poteenti pawa respondeam. ad 
idu$ NovembreSj modo eventua adiuvet deatinata, recurrere in cowpectum veatrum paramua. 

270) VI 18. 21. 15. 12. 14. 26; IV 18. 21. 

271) VI 14. 

272) 168, 1 hortor igitur, ut aeripto eiua evocatua digneria adctm^ere anle «cnaltim, qui idibua luniia erit, 

273) 181, 27 proxime de Formiano ainu regreaaua in larem Caelium domo iamdiu abeaae te conperu 
datum mox negothtm eat Theophilo communi amico et nune itineria mei aocio etc. itaqne proxime rever- 
8U8 novnm Iter ingressus est. 

274) CUad. de bell. Gild. 16 qttem veniena indixit hiema^ ver proterit hoatem. 66 hanr quoque nunc 
Oildo rapuit aub fine eaderUia autumni, 

275) IV 5 veniet in manua iticu, quid pronuntiaverim, 

276) 187, 23 plerumque fora diapoaita conturbat : quod nunc mihi uau venit , qui Etruacoa vaporea aalU' 
britatia cauaa adire non potui rebua retentua urbania. 



DE SYMMACHI VITA. LXV 

AMcam receptam mense Martio in villam Yaticanam se contulit nsqne in kalendas 
Apriles a. 398 ibi moratarns, neqne tamen mnnera senatoria in nrbe neglexit ^^^} . ita 
modo abscessu modo reditu variavit locorim distincttonem^'^^), nsqne dnm popnli seditione 
Roma pnlsns est. 

7] Pancos dies in praedio Ostiensi moratus in nrbem reversns est^^^) totnmqne 
annnm 398 ibi mansisse videtur, nisi qnod antnnmo Ostiam ad nnptias amici^^^) et 
hieme in Arabianam profectns est. certe et aestate, cnm milites de Gildone yictores 
ex AMca revertebantur^^*), et autumno hiemeque, cum evocationes ad Theodori con- 
sulatnm adferebantur^^^), Romae erat. cum autem hoc anno praeparatio praeturae filii 
inciperet, quae nisi in urbe ipsa instrui non potnit ^^^) , paene qnadriennium continuum 
a. 398 — 401, quod ea in re consnmptum est, Symmacbus Romae permansit, quae as- 
siduitas semel tantum evocatione Stilichonis intermpta est. itaque ne una quidem 
epistnla ex innumeris illis, quae praeturam Memmii spectant, alius lod indicia prae 
se fert, ita ut ne in suburbanum quidem orator secessisse videatur. 

8) Ex legatione vere a. 402 Romam reversus est^»^) ibique diem obiisse videtur. 

Tebvr. 182, 27 ad Attalum: Villa TiburSj quae proxime in ius tuum venitj ma- 
ioris ingenii praedicatorem requirit : ego tamen linguae modicus, ut potero, verbis honorem 
loco faciam. haec scripta sunt ante autumnum a. 397, nam Attali ms Tiburte, quod 
boc loco proxime in ius eius venisse dicitnr, iam commemoratur, cum Symmachus 
valetudine recuperata Formiis in urbem et paulo post in villam Laurentem profectus est, 
sed tum etiam ea ratione praedicatur, quae possessioni recenti maxime conveniat ^^^) . 
cum praeterea omnes ad Attalum epistulae, quorum tempns definiri potest, ultimis 
Symmachi annis scriptae sint, de hac quoque idem statuendum erit, et quando de 
unoqnoque fere huius temporis mense constat, ubi tum Symmachus versatus sit, ex- 
cepto vere a. 397, huic secessum Tiburtem assigno. quod si veram est, Praenesti- 
num quoque oratoris otium , quo Flaviano socio usus est ^^^j , haud multum ab illo 
removendum erit; nam Symmachi gener, cum plerumque in Campania resideret, 
tamen socero Tibure agenti proximus erat, utpote qui convivii natalicii copias ad eum 
tum mittere posset^s®). 



277) 169, 23 ipsi post Ugatorum profeetionem nts Vatieanumf quod vestro praedio eohaeret, a^eessimus, 
et si rdhil disposita conturbetf in Apriles kalendas viUae otio defruemur. 183, 6 urbafMs turbas Vaticano, m 
quemtum Ucetf rure deelino^ et iaimen, si quando in coetum vocamur, ad obsequium eonsUii publici pedem refero, 

278) 170, 26 quare ut possumus modo abseessu modo reditu variamus loeorum distinetionem, testimonio 
eH haec epistula suburbano agro tantisper emissOy quam de Corano nostro^ si rUhil disposita turbaverit, alia con- 
sequetur, 

279) 172, 6 paucis a patria diebus afuimus^ et iheairaUbus ludis rediium nostrum suffragia eivium po- 
poscerunt. nos tamen etiam nunc suburbanum viae Ostiensis itkcolimus recursum tantisper moranteSj ne preces 
expeetasse videamur. tempns secessioDis deflnitur epistulis ad praefectam nrbis eius anni Lampadiam datis, 
qaae de eadem re loqaantar VIII 63. 65. 

280) 163, 7 ipsi haee de rvuptiis Ostiensibus^ ad quas tms vhri inlustris Satlustii filius iunior evocavit^ 
contuUmus m paginamf sed eontinuo ob ludorum praeparationem Roma repetenda est. 

281) VII 38. 

282) VI 10. 30. 35. 36. 

283) IV 13; V 94. 96. 

284) 180, 25 si te superbum Tibur explevit, Lawentibus silvis amoena commuta. cf. 181, 29; 182, 9. 

285) Vn 35. 

286) 176, 16 omnes ad nos nataUeii convivii copias transtuUHis. — nobis Tibumis aura blanditur. 
Q. AvEBLiTs Stmmacrvs. I 



LXVI DE SYMMACHI VITA. 

TiciNVM. mense Februario a. 402. v. Mediolanium 2. integrum igitur Sym- 
machi itinerarium inde a Flaviani maioris morte hoc erit: 

Formiis, autumno a. 394. 

Laurenti, autumno a. 394. 

Romae, a hieme a. 394 nsque in autumnum a. 395. 

In suburbano aliquo, autumno a. 395. 

Romae, inde a d. 13 Nov. a. 395 minimum usque ad mensem Aprilem a. 396. 

Formiis, vere a. 396. 

Cumis, Puteolis, Bais, Baulis, aestate et autumno a. 396. 

Neapoli, d. 25 et 26 Oct. a. 396. 

Capuae, ultimos Octobris dies a. 396. 

In itinere Capua Romam, mensem Novembrem a. 396. 

Romae, inde a mense Decembri a. 396 minimum usque ad Februarium a. 397. 

Praeneste, vere a. 397. 

Tibure, vere a. 397. 

Romae, mense lunio a. 397. 

In Ostiensis viae septimo, aestate a. 397. 

Fundis, mense lulio a. 397. 

Formiis, inde a d. 28 lulii usque ad d. 15 Octobris a. 397. 

Romae, mense Octobri a. 397. 

Laurenti, mense Octobri et Novembri a. 397. 

Romae, inde a mense Novembri a. 397 usque ad mensem Martium a. 398. 

In Vaticano, mense Martio a. 398. 

Modo Romae modo in suburbanis, mense Aprili a. 398. 

In Ostiensi, vere a. 398. 

Romae, inde a vere usque in autumnum a. 398. 

Ostiae, autumno a. 398. 

Romae, autumno a. 398. 

In Arabiana, hieme a. 398. 

Romae, inde a hieme a. 398 usque ad hiemem a. 399. 

Mediolanii, inde a mense Decembri a. 399 usque ad mensem Februarium a. 400. 

Romae, inde a mense Martio a. 400 usque ad initium a. 402. 

Ticini, mense Februario a. 402. 

Mediolanii, inde a d. 24 Februarii a. 402. 

Romae, vere a. 402. 

His expositis rerum gestarum ordinem persequemur. 

Capitis discrimen a Symmachi genero Theodosii clementia averterat, sed gravia 
nihilominus incommoda remanebant. quoniam enim omnis magistratus aut a tyranno 
collatus aut sub tyranno gestus pro usurpato in fraudem rei publicae habebatur, emo- 
lumenta eius nomine accepta a fisco nt indebita reposci solebant, ea autem, quae 
Flavianus praefectus praetorio per annos tres consecutus erat, ad tantam summam 
accreverant, ut ab heredibus filiis repetita rem familiarem eorum si non evertere, certe 
gravissimo damno afficere deberent. Symmachus igitur de ea re a. 395 ad Florenti- 



DE SYMMACHl VITA. LXVII 

nnm tnm qnaestorem et fratrem eins Protadinm Bcripsit ^^^) , sed nsqne ad initinm anni 
396 non impetravit^^s). panlo tamen post Felici, qni Fiorentino successerat, pro 
beneficio aliqno eo intercedente in proximos suos collato gratias agit, id qnod ad re- 
missionem debiti referendnm esse yidetur^^^). praeterea tempus illud, quo gratia 
Nicomacbomm apnd snmmos indices minimnm yalitnra esse videbatur, ab omnibns 
obseryatnm est, qni litinm privatamm ansas in eos habere se crederent, ita nt socero 
iDterveniendi occasiones non deessent^*^). qnibns curis privatis pnblicae accesserunt. 
Gildo comes et magister ntriusque militiae per Africam, qnamquam in magno 
inter Occidentem et Orientem bello neutri parti totum se addixerat, Eugenio tamen 
plns favit largasqne copias Romam misit, ita ut snb Flaviani minoris praefectura nulla 
in nrbe inopia sentiretnr. sed post Theodosii victoriam classes annonarias retinere 
coepit, id qnod nrbs iam sensit, cum Symmachus hieme a. 394/5 in ea agebat. qna- 
mm difficnltatnm cnlpam et in urbe et in anla in praefectos collatam esse cum ex 
oratoris yerbis^^^) tum ex crebris eomm mntationibns perspicitnr. nam Basilio, qui 
Engenio mense Septembri a. 394 debellato magistratnm ante Octobrem iniisse non 
potest, inter d. 5 Mart. et 21 Apr. a. 395 successit Andromachns^^^), Andromacho inter 
d. 6 lul. et 14 Sept. Florentinns ^®^) , qni honorem qnidem snmma cum lande gessit 
et plns qnam dnos annos retinuit, sed fami obyiare non potuit. qnare antumno a. 395 
Symmacho mri morante senatns legatos, qui ab Honorio auxilinm peterent, mittendos 
censnit, et postquam de electione eomm magnum in curia certamen exarsit, orator 
noster, cnins arbitrio ntraque pars cansam suam commiserat, a praefecto nrbis Bomam 
reyocatus est. qui cum idibus Noyembribns a. 395 reyerteretnr^o^j^ eam in urbe fru- 



287) 104, 18 Flavianua vir ifUustris — $olvere salarium patria iusiua estj taxatione pretiorum graviter 
aggerata^ neque eensus exilie tarUo oneri convenit, fac igitur^ 8i quid in te opit e$t, ut adflietae domui pia 
temporum pareat humanitaa; alioquin integrata per indulgentiam 6ona vel auetione vel gravitate fenoris diS' 
trahentur. cf. 115, 16. 

288) 156, 27 ad FlsvUnum: in negotio autem aanetae unanimitatia veatrae^ quod praeceptio iterata com- 
movit, conaUk) traher^dae aolutionia utendum eat et para^ quae ad germanum tuum pertinety aubicienda auctionif 
til huiuamodi tniuria facium iuvenia exaggeret aut expleat voluntatem. 

289) 136, 30 nam iUud etiam ^ quod te praeaule proeeaait ad commodum proxhnorum meorumy quamvia 
iuttUiae datum att, tihi tamen refertur aceeptum. 

290) ry 71; V 52; VI 2. 6. 8. 22. 57; VU 64. 65. 

291) 152, 21 ad Flavianum minorem: in tenui patriae victu auperioria providetUiae laudem refotam non 
ex ore muUitudifUa aed ex ratione humani ingerUi coUigamua, neeeaae eat enim aeroa aeatimatorea beneficiorumj 
eum auecedant anguatiae copiiay diaaimulatam gratiam corUatione aentire. et plebea quidem rwatra 
paueorum atudiia arUehac in odium tanti civia (i. e. Flaviani minoris) aubacta teatatur propalam paenitendi eor' 
reetionem, 

292) Ood. Theod. VII 24, 1 ; XV 14, 9. 

293) Cod. Tbeod. II 12, 6 -f- VH 12, 3 -f- VIII 8, 7; VI 2, 11. 

294) 159, 20 patriae vero noatrae inter cetera frumerUariae penuriae nuUa legatiorUa ambitua fhequiorem 
faeem aubdidit. yiom principio Poatumianum et PirUanum duobua aulae aummatibua iunxit eleeUo aub ea ex- 
preaeione iudicU^ ut in ipaia aoUa pUna eaae legatio dieeretur. irUerieeUa diebua, cum mandaia ordinia traetatua 
expenderei, Paulinum iUia atudia privata iurtxerurU. hinc orta eertatio uaque ad nefariaa pugnaa me abaerUe 
proeeaaU. pudet dicere, quae in ae optimatea aenatua erimina et maledicta proieeerirU. aed dirimendaa partium 
quaeaiionea meo dicurUur detuliaae iudieio. 116, 3 ad Florentinnm praefectam nrbi: reatat^ ut tibi reditum 
meum aub quadam euriae invitatione poaeerUi pauca reapondeam. ad idua Novembrea, rrwdo eventua adiuvet 
deatiruita, reeurrere in conapeetum veatrum paramua, ai promiaai diea aerua videtur^ legaUoryem aeruitua per me 
fU>lo di/ferri, quae dudum viria irUuatribua eredita et inatructa mandatia neque peraonarum neque petitionum 
requirit adiectionem. deeet igitur atare diapoaitia^ nec faa eat exemplo proximae diaaenaionia per novoa traetatua 

i* 



LXVin I>E SYMMACHI VITA. 

menti inopiam invenit, nt seditiones plebis cottidie expectarentnr ^^^) mnltiqne nobilinm 
rus profngerent ^®*) et ipse de filio pnero in Gampaniam dimittendo cogitaret ^«^) . Sym- 
macbi anctoritas, qnamqnam non eo usqne valebat, nt tnrbas in senatn motas sedaret 
— quae legationem nsque ad Stilichonis ex Oriente reditum tardavemnt ^»») — , col- 
legas tamen ad duas collationes faciendas compulit, qnibus annona aliquot dies fulta 
et plebis ira repressa est^®^). his remediis hieme tracta legatio, quae vere incipiente 
in comitatum venit, auxilium efficacius impetrasse videtur 3<><>) . nam cnm Symmachus 
in otinm ruris Campani secessit, inopiae urbis consultum erat^^^). 

lam hoc in itinere, postquam filius in morbum incidit, ipse quoque levioribus va- 
letndinis incommodis afflictus est, qua de causa plurimis mansionibus institutis Romam 
lente repetivit ^^^) . aestate autem a. 397 , cum in praedio Ostiensi morabatur , aegri- 
tudine a renum doloribus orta ^^^) in tam grave periculum adductus est, nt rumor eius 
usque in Gampaniam perferretur generque de ceieri reditu cogitaret ^^) . sed socero 



eonfirmata subverU, cf. 160, 27. de anno famis illius , ut alia omittam , ex eo constat, qaod simul cum 
Rnflni caede commemoratai in epiatola VI 14. 

295) 158, 14 horum pleraque ad statum pertinent patride, quam defectu alimentorum graviter laborantem 
perieutomm est inhahitaref impium et crudele deserere. 

296) 159, 3 fratri$ mei Entreehii Bpectabilia viri liheros inpaiientia patemi amorit aceiverat^ quihus pro- 
perandi eautas inopia urhis adieeit. 

297) 157, 21 in eat angustias eommunia patriae fortuna dedueta Mt, ut extrema vitanda sint. itaque 
fratrem vestrum eontinuo ad vos opto dimittere, eui hastemarios mox praehere dignamini, ut festinatio eius iu- 
mentorum adminieulis adiuvetur. 156, 32 fratrem vestrum Romae tantitper tenebOy quoniam suhsidia annonae 
in dies viginti ohlatio prorogavit. moleste igitur filia mea ferre non debet, si iunwUa itineri eius depiUata iar^ 
davero. 160, 22 diu meeum ipse contendif ut ad vos pignus commune dimitteremy sed vicit adfeetio maxime 
adsurgente specula suffieientium conditorum. — redire igitur ad yos iumenta praecepi agens gratias, quod ne- 
cessitatem fratris vestri eor^ruis adminieulis iuveritis. quia Symmachns VI 15 iumenta poscit, VI 12 moram 
eorum excusat, VI 26 se animalia remisisse scribit, hae epistulae parvis temporis spatiis intermissis se hoc 
ordine, quem proposui, excipiebant. 12 ludos intperiales iam celebratos commemorat (156, 20), id est ludos 
ob consulatum Honorii Augusti initum kalendis lanuariis a. 396 datos; scripta est igitur mense lanuario 
a. 396, epist. 15 autem paulo ante, 26 paulo post. 

298) VI 12, 5 de legatione mittenda ob angustias frumentariae rei usque ad reditum viri excellentissimi 
comitis traetatus publicus differetur. VI 26 legatorum adhuc v<icillat electio, nam Postumiano et Piniano, quos 
a principio numdatis suis senatus agnoverat, tertius Paulinus adserilur, et divisis in studia partihus adhuc 
di/fertur utiliUis, de tempore harum epistularum vide adnotationem praecedentem. 

299) 156, 18 mihi vir inltutris iudex praetoriamis oh conlationem seruitus et alia remedia urhis augustae 
denuntiavit offensas, 156, 33 suhsidia cmnonae in dies viginii oblatio prorogavii, 160, 23 nam vigirUi dies 
urbis alimoniis parca interim promittit expensio, praeterea amplissimi ordinis secunda conlatio accessurum 
securitati dUquid poUicetur, 157, 15 solatur inter haec populum spes frumenti a patribus oblaU, et reUgiosa 
opUmatium voluntas tenet corteordiam civitatis. nur^c votis opus est, ut divina opitulatio invehat commeatuSf 
dum salus eivium privata eorUatioru producitur. 

300) 103, 27 conperisti haud dudum frumentarias magrhoe urhis querellas; suecessit huie olei penuria, et 
adhuc manet de fruge causatio. hinc rerum fessi viros curiae oratum remedia legavimus, et spes est, demen'- 
tissimum divinumque prineipem salutari ope consuUurum petitis. inierea lahorantium murmure strepit civitas, 

301) 105, 9 post urbis thostrae exiiiabUem famem re frumentaria in tranquiUum redacta oram Camparhae 
regiorUs aecesseram. 

302) 231, 11 fiUus meus cum bona dei verUa perieulo caret, sed defectum virium patitur prope usque ad 
aegritudinem. redire eoruitium esi pauUiUm mansiorUhus m spatia mirkora divisis (mensem paene integrum in 
itinere erat t. p. LXII). ego quoque meorum eontagio soeius aeeessi, credo ex vigiUis noeturrUs, quarum in 
praesentia exiguus fuit sensus, noxa poH cruduit. cf. 132, 16; 228, 11. 24; 230, 9. 14. 

303) 174, 13 rienum dotore discrucior. sed ne maior ad aures vestras fama perveniat, praesentem «<a- 
tum valetudirUs meae hreviter indicavi, 

304) VI 28. 16. 19. 76. 



DE SYMBfACHI VITA. LXIX 

panlalum recreato consiliam matavit; praesertim cam Symmacbas ipse in litore For- 
miano refectionem qaaerere institaeret ^^^) . qao postqaam d. 28 lalii pervenit, statim 
pedis dolore correptas est ^^®j lentoqae grada ad sanitatem processit ^^^) . itaqae mense 
Octobri viribas receptis Romam reversas est^^^) ; sed in nire Laarenti, qao se paalo 
post recepit^®^), pedam aegritadine renovata dia laboravit^*^) Etrascosqae vapores 
adiisset, nisi tarbae in arbe exortae viri in senata principis operam sibi vindicassent. 
V. adn. 276. 

Postqaam Gildo Arcadii aactoritate innixas Occidentis imperatori obseqaiam dene- 
gavit, certamini inter fratres Augastos exorto senatas a Stilichone arbiter electas est, 
qaa in caasa Symmacham interpretem adhibnit. itaqae sententiam oratoris nostri se- 
catas ordo amplissimas Africae comitem hostem pablicam iadicavit beilamqae ei in- 
dicendam esse censait^^^). 

Qai cam Mascezele in expeditionem missi sant, parva tantam manas erat legionis 
anins et anxilioram palatinoram sex, electa ex iis copiis, qaae cam Eagenio contra 
Theodosinm steterant et qaaram spiritas rebelles efficiebant, nt earam iactara magis for- 
tasse speraretar qaam timeretar. sed post tergum eoram exercitas maximas parabatar, 
qai cam Stilichone ipso sequeretar^^^. itaqae iam inde ab aestate per Gallias Italias- 
qne dilectas agebatar^^^), a qao ne patrimoniam quidem Aagastam^^^) nedam sena- 
tornm praedia excasabantar. restitit senatas petitionibasqae saepias repetitis legem 
datam d. 24 Sept. a. 397 impetravit, qaa ei potestas facta est, at qainis argenti libris 
ant, qaod idem est, vicenis qainis solidis singulos tirones redimeret^^^). pecnnia 



305) 144, 26 opio in iUo sinu agtrt vobiseumy quod reatat aeitatij ut et locua mihi pfae$iet vaUtudinem 
et vos animi voluptatem. 

306) VII 73; VI 77; VII 74. 

307) V 67; IV 54. 

308) 167, 24 redisse non paenitet, nam — s^Uutis eompotes sumus. of. VII 18. 

309) IV 44; VU 15. 26. 27. 

310) 270, 6 denuo me pedum vinxit dotory dum quUti ruris indulgeo. 270, 12 otiarUi mihi in agro so- 
litus unius pedis morhus obrepsit. 188, 28 dum ruri agerem libertate caeli gresswn reformans^ euius me ustis 
post dolorem moratur etc. cf. p. 219, 14; 161, 13; 166, 20; 168, 18; 197, 5; 198, 16. 26. 

311) 99, 29 ad Stilichonem: lectis domini nostri Honorii Augusti litteris atque serhtentiis decursisque om- 
nibus pagifUsy quae Oildonis crhnina eontinebantf par bonorum motus erupit, consulti igitur in senatu more 
maiorum — neque enim sine legiUmo ordine iudicii auctoritas stare potuisset — , ingefUi causae devotis senten- 
tiis satisfeeimus (non igitur ftcdamatione promiscua, ut tnm fleri solebat, sed sententiis more rei pablicae li- 
berae perrogatis Gildo damnatus est). — veniet in manus tuas, quid pronuntiaverim, reperies et faeti huius 
me adseruisse iustitiam et apud dominum noslrum Arcadium eausam pttblieae egisse eoneordiae. Claad. de 
cons. Stilicb. I 326 non ante freiis exercitus adstitit ultor, ordine quam priseo oenseret bella senatus, negUe- 
tum Stitieho per tot iam saeeula morem rettulit^ ut dueibus mandarent proelia patres. 

312) Veberdie Zeit der Sehtachten bei PoUentia und Verona, Anhang. Forsehungen %ur deutsehen OesehiehU 
XXIV Heft 1, 

313) Claud. de cons. Stil. I 306 veteres firmare eohorUs, explorare novas, 315 unde rudU tanto tirone 
iuventus enituit senioque iterum vertMnte resumpsit Oaltia bis fractas Alpino vulnere vires? r^on ego diUetUt 
Tyrii sed vomere Cadmi tom subittu aeies eoncepias dente dracorUs exiluisse reor. prima lex , qua . de dilecta 
iUo agitur, dato est d. 17 lun. a. 397 Cod. Theod. VII 13, 12. 

314) Cod. Theod. VU 13, 12. 

315) Cod. Theod. VII 13, 13 ampUssimi ordinU petiUonibus atmuit no»tra etemefUia, ut pro Uronibus 
preUa inferantur, damus itaque opUonem, ut^ quod eothdueibiU seruitui videtWf eUgerhdi habeat poUstatem, id 
est aut tirones aptos offieiis mUitaribus praesterU aut pro sir^guUs viginU quinque solidos rMimertfU, Idem die 
12 NoT. de fundis quoque patrimonialibus constitutum est. Cod. Theod. VII 13, 14. 



LXX DE SYMMACHI VITA. 

numerata, quo tempore Symmachus aeger in praedio saburbano versabatar, Octobri 
aut Novembri a. 397 ^^^), tirones eo asque contracti nondam ad bellam safGcere vide- 
bantar et nova indictio senatai imminebat ; qaam cam praefectas arbi Florentinas cogi 
posse negaret, Lampadiam saccessorem accepit, post d. 21 Dec. a. 397 ^^^). senatas 
igitar denao legationem ad comitatam misit, qaam Priscas Attalas commendaticiis a 
Symmacho instractas dacebat^*^), et cam Africa omni spe celerias iam victa esset, 
petitionibas eias cedebatar atqae tam tirones qaam oblatio senatoribas remissi sant^^^). 
Symmachas omnibas his senatas consaltationibas interfait, et qaamqaam legatis 
profectis in ras Vaticanam secessit, ad ordinis tamen consilia Romam venire solebat ^^oj . 
arbs licet inde ab hieme a. 395/6 nallam famem graviorem perpessa esset, nihilominas 
semper fragam inopia laborabat^^*) , qaam nec sabsidia a Stilichone ex Galliis His- 
paniisqae allata ^^^) nec deniqae Africa victa totam sanavit ^^^) . qaae cum plebs bello 
Gildoni indicto calpae daret, invidia in principes senatas et vel praecipae in Symma- 
cham conversa est, qaoram sententiis dominas Africae hostis pablicas iadicatas erat. 
itaqae Flavianas, cam iram plebis magis magisqae a soceri inimicis stimalari com- 
perisset, saadebat, at Bomam relinqaeret, sed orator inter metam et padorem metas 
confitendi haesitans, consiliam neqae accepit neqae abiecit, sed modo in arbe versabatar, 
modo in proxima arbi praedia secessit, asqae dam seditio erapit. qaod abi factom 
est, in villam Ostiensem perfagit, sed plebs post paacos dies in paenitentiam versa 
ladis theatralibas reditam eias poposcit. praefecti igitar litteris revocatas paalalam 



316) 168, 18 mea valetudo earet inUrim doloribua $ed indiget firmitate maxime aceederUibua euri$y qua$ 
proxime faeta a $enatu auxit oblatio, 

317) 171, 18 nam mihi ob alia quoque aegre e$t twrba$ patriae cogitarUiy qua$ praeeipue movent in usum 
mUitarem petita $ervitia, et no$ quidem erebri$ precibu$ obnitimur et diem dueimu$ suppUcando, iamque ad 
pretium argerUi quinque librarum mifera oblatione perventum e$t; $ed vereor ^ ne ru>$ alteriu$ rei fuga utroque 
despoliet. praefectu$ agerhdo negotio $egnior vi8u$ Lampadio $ucee$$ore mutatu$ ««(, cuiu$ moribu$ erediderunt 
inpo$$ibilia promoveri. Florentinus praefectus urbi ultimuui praescribitur legi datae d. 21 Dec. a. 397 Cod. 
Theod. VI 2, 15 + 14, 2 + VIII 7, 19 + XII 1, 153—156 + Cod. lust. UI 23, 1. 

318) Symmachus epistulae, quam ab Attalo iter faciente acceperat, respondens scribit: 183, 6 urbana$ 
turba$ Vatieano, in qutmtum Ueet, rure decUnOf et tamenj $i quando in coetum vocamur^ ad ob$equium 
eon$UU pubUei pedem refero. eundem Attalum legatam Mediolanium missum esse, ex oommendatioiis VII 54. 
113. 114 disclmus; quam autem legationem duxerit, ex epistula ad Flavianum agnoscitur 169, 23 ip$i po$t 
legatorum profectionem ru$ Vatieanumy quod ve$tro praedio eohaeretj aeee$$imu$y et $i rUhil di$po$ita cor^^ 
turbety in Aprile$ kalenda$ vilkie oUo defruemur, iuniorum dileetu$ urbani$ familii$ imperatu$ 
u»que ad aeterni principi$ re$pon$a pendebit. 

319) 170, 32 legati ordinis nostri ex u$u aeti$ omnibtu reverterunt. tham et Uronum conquievit indictio 
et argenti nobis faeta gratia est, $uper impeirati$ tamen tuihuc $peratur oratio. 

320) V. adnot. 318. cf. 171, 2 $aepe urbanam commorationem proximo rure di$tinguimu$. 

321) Symmachus autumno a. 397 scribit: 116, 26 $ed quid nUhi in$%i$urra$ frugi$ Africanae tenue$ eom- 
meatu$? ab$ity ut prae$en$ annu$ inUtetur forturuim $uperiorum, hic pluralis $uperiorum monstrat, etiam 
hiemem a. 396/7 satls difflcilem fuisse; quod autem ex Africa tum subsidia sperabantur, eo explicatur, quod 
Oildo usque ad hiemem a. 397 frumenta numquam negaverat, sed parce tantum misit. cf. Claud. de bell. 
Oild. 70 pa$cimur arbitrio Mauri, nec debita reddi $ed $ua corkcedi iactat gaudetque diumo$ ut fam%tlae prae- 
bere eibo$.- 

322) Claud. in cons. Stil. I 307; II 392; III 91; in Eutrop. I 402. 

323) 187, 14 caret Appia tota mUiUbu$ iran$veeti$ omnibu$, qui pacato Africae $tatu in ob$equium 
divini prirheipi$ reverterurU. quid quod etiam pairia in rebu$ angu$ti$ vel opem bonorum vel $ocietatem 
requirit? — $ed iam $pe$ melior urbi$ no$trae vuUum $erenat et alimonia interim provi$o fulta $ub$idio etiam 
frugi$ lAbyeae eUpulatur cuiventum. ergo cum exercitus victor in Italiam iam reversus erat, nondum ullus ex 
Africa commeatus annonarius venerat. 



DE SYMMACHI VITA. LXXI 

restitit, ne preces expectasse videretur^ brevi antem tempore moratus in nrbem reyersns 
est'^^) maioremqne anni 398 partem ibi consnmpsisse videtnr. 

Versns anni finem Nicomachns Flavianns primnm redintegrati favoris Angnsti sig- 
nnm accepit. nam cnm, qni ad consnlatnm Theodori (a. 399] evocarentnr, a Stilichone 
ipso electi essent et non solnm epistnlis consnlis designati sed etiam sacris litteris 
invitarentnr, hninsmodi honor simnl cnm Symmacho genero qnoqne eins delatns 
est^^). et orator qnidem excnsavit ^^^) , Flavianns antem cnm magna commendaticia- 
mm copia^^^) in comitatnm profectns est et praefectnra nrbis denno accepta ad soce- 
mm rediit^^^). 

Panlo ante prima eins rei mentio fit, qnae omnia Symmachi stndia per trienninm 
continnnm paene sola occnpavit et innnmeris epistnlis ai^nmentnm dedit^^^) : de prae- 
tnra filii loqnor. nam qno tempore Ostiae agens cottidie evocationem Theodori ex- 
pectabat, ob ludorum praeparationem sibi continno Bomam repetendam esse scribit, sed 
addit: 163, 9 diu enim mihi ista curanda sunt, ita nt pateat, non anno iam proximo, 



324) 170, 24 ad Fla¥iaiiiim : felix materia e$t madere otium; sed haee adhorttUio animum «ul iuris re- 
quirit, no$ fuque residere patitur liventium faetio nec fllii htvenit institutio longum peregrinari. quareut 
pouumu$y modo absee$8u modo reditu variamu$ loeorum di$Unetionem, 172, 6 pauei$ apatria diebu$ afuimu$j 
et theatralibu$ ludi$ reditum no$trum $uffragia civium popoaeerunt, no$ tamen etiam nune $uburbanum viae 
09tierh$i$ irheoHmtu reeur$um tarUi$per morante$ , ne preee$ expeeta$$e videamur, quo $i faeere ex $erUentia re- 
ligioni$ tuae ante volui$$em^ et vita$$em perieulosa ^ quae po$t $eeuta «tini, et expeetatio mei plu$ digrU- 
tati$ hahiU$8et, $ed una fuit huiu$ eonsilii ratio, ne quibu$dam loeo pul$u$ viderer et vereeunda di$ee$$io 
verteretur in notam timiditati$, 258, 21 po$t ingerUia perieula, quae solu$ in eommuni$ patriae perturbatione 
toleraviy in bonum me $tatum redi$$e $igrUfieo. 233, 3 ad Lampadiam praefectam urbis a. 398: indieio quie- 
ti$ urhanae tempu$ quodammodo u$urparuli otii prorogcuti. abe8$e enim lor^gum plaeidita$ me civium $irUt eon- 
$im$ tui$ parta, quihu$ pleb$ redacta e$t in paenitendi vereeundiam. ex hac epistola de tempore 
Beditionis constat. 

325) 155, 26 ad Flavianum: rogatos e$se nos audio ad offlcium eonsulare. mihi quie$eere et domi ma- 
nere $erUentia e$t pott armi $uperiori$ laborem; ipse quid statuaSy altiu$ eogita et sapierUer expende. prae$umo 
autem eo$ ,* qui dieurUur aecUi , auetoritate praeeeUi viri (sci). Stilichonis) edeeumato$ e$u et hi$ unarUmitatem 
tuam eoruulto e$$e $oeiatam, ut ad agenda$ graUa$ $ub oeecuione offlcii eon$ulari$ exeurra$. 161, 26 multu$ 
runwr inerebruit, tanetitatem tuam $aeri$ litteri$ evoearhdam. 163, 6 rmUd ratione te po$$e evoeatiorU$ 
honorifleentiam depreeari. 163, 14 cwn mihi $aerae litterae redderentury quibu$ ad offlcium praeeel$i viri 
eon$uli$ evoeamWy vidi alia$ aeque ad tuum nomen emi$$a$, quibu$ te honorifleentia imperiali$ accivit. con- 
tuli$ quoque $eripta idem ageru in rebu$ exhibuit, — ru>lo igitur ambiga$, eum $cia$f auetoritate praeeeUi viri 
(tdl. Stilichonls) eUcta$ amicorum e$$e per$ona$ tibique haee prima po$t dubia fortunae divini 
prineipi$ adloquia deferri. ad Stilichonem: 100, 6 reddidera$ ineUruito (scll. Flaviano) prbtinum $ta- 
tum et putabari$ eon$ump$i$$e prae$tanda; nune adieeta e$t ei horiorabili^ evocaUo^ quam te$timorUi tui iuvit 
auetorita$, ad Theodorum: 125, 27 fllium meum FUtvianum contulatus tuw revoccU in lueem. ru$cio, an 
eum eommendare Ubi debeam^ eui $ummi gaudii auctor fuitti. hac epistola omnium reliquaram, quarum verba 
tupra propofluimus, tempus deflnitur; cf. 203, 4; 250, 8. 

326) y 5; cf. adn. praecedentem. 

327) Commendaticiae Flaviano datae reperiuntur ad Theodorum consulem et praefectum praetorio Y 6; 
ad Stilichonem lY 6; ad Minervium comitem sacrarum largitionem lY 39; ad Decium (?) Yll 47; ad Longi- 
nianum YII 95; ad Petronium et Patrainum YII 102; ad ignotum aliquem IX 47. 

328) Pro honore generi gratias agit Stilichoni IV 4; cf. ad Longinianum YII 93, ad Petronium et Pa- 
tminum YII 104, ad Salvium YIII 29 et adn. 246. 

329) De equia cnrulibas in praeturam Memmii comparandiB agitur lY 7. 58 — 60. 62. 63; V 56. 82. 
83; Yll 48. 82. 90. 97. 105. 106; IX 12. 18—25. de feris, leopardis, crocodilis, ursis, addacibns, py- 
gargis lY 12; YI 43; YII 59. 121. 122; IX 15. 16. 27. 132. 135. 137. 141. 142. 144. 151. de reliquo 
ludorum apparatu et de praetura in universnm IV 8; VI 33—35. 38. 40. 42; VII 1. 110; VIU 14. 21. 
71. 72; IX 6. 13. 15. 26. 74. 152. 



LXXII DE SYMMACHI VITA. 

sed eo , qni proximum sequeretur (400) , Indos celebrandos esse. itaque primo vere 
a. 399 familiares in Hispanias misit, qni eqnos camles coemerent^^^), omniumqne ami- 
corum operam editioni suae vindicayit. sed paene in periculum adductus est, ne rei 
tanta cum cura praeparatae ipse interesse prohiberetur. nam qnamvis omnes evoca- 
tiones consulum designatomm annis proximis recusasset, hnnc honorem a potentissimo 
eius temporis homine Stilichone oblatnm accipere coactus est^^^). itaqne a. 399 ex- 
eunte Mediolanium profectus in itinere nuntinm accepit, praeturam filii in annnm se- 
quentem (401) dilatam esse^^^). qua mora usus est, ut Indos apparatu largiore in- 
strueret (IV 63) , adiutus a Stilichone dono ferarum Libycamm ^^^) ; sed nihilominus 
ipse in editionem 2000 pondo auri consnmpsit^^). 

Eodem anno (401) nnptias quoqne filii cum filia Nicomachi Flaviani celebrasse 
videtur^^*). mense Febmario a. 402, cum Gothi Venetiam et Liguriam vastarent, le- 
gatus Mediolanium missus est, qno ex itinere aeger Romam revenit^^^j neqne multo 



330) IV 7. 58. 60; V 82. 83; VII 48. 82. 90. 97. 105. 106; IX 12. 18—25; tempus omnium hi- 
rum epistularum ex tribus agnoscitur VII 82. 106; IX 25. soribit enim Symmacbus ad Petronium, qui vi- 
carius Hispaniarum fuerat: 206, 23 famiUares meoa ad Hi8pania$ mi8$o$ — iuvari 1ui$ UUeri$ volo, ut iUi$ 
merita tua Hi$panorum menUbu$ inpre$$a tuffragio $int, Petronius igitur illum magistratum iam ante aliqnot 
tempus deposuerat, in quo ultimum commemoratnr d. 18 Dec. a. 397. ad Messalam autem haec scribuntnr: 
199, 26 instruenda mihi atque adomanda praetura e$ty ad cuiu$ no$ editionem magnitudini$ tuae pro- 
ce$$u$ animavit; ineeptum enim meum viribu$ fratri$ utetw, seqnitnr commendatio familiarium in Hispa- 
nias proflciscentium. — verba, quae proposuimus, docent, Messalam paulo ante honorem aliquem accepisse, 
per quem Symmaohi editionem efflcaclssime adiuvare posset; praefectus autem praetorlo Italiae factus est non 
multum ante d. 16 Febr. a. 399. cum equi ex Hispania iam expectarentnr , a Vincentio praefecto praetorio 
Galliarum a. 395 — 400 petitur 243, 3 ut equorum traetorii$ , qua$ vir inlu$tri$ Theodorw cmMfC, eonftrmatio- 
nem per epi$tulam prae$te$y ne mutato iudiee benefieii lente$eat atu:torita$, ergo Theodorus tum in magi- 
stratu aliquo successorem accepit, quem versus finem a. 399 praefecturam praetorio deposuisse, ex aliis testi- 
moniis constat. et quod a praefecto Galliarum conflrmatio tractoriarum poscitur, quas praefectus Italiae emisit, 
nuUam difflcultatem praebet, cum omnis iudex praetorianus per totnm Occidentem eiusmodi diplomata et prae- 
:»tare et conflrmare potuerit. 

331) 220, 18 mihi Ftaminia emetienda e$t ad novo$ fa$ce$ generoH con$uli$ evoeato, — praefata numi- 
num venia praetorem Stpnmachum meum mox urbanum iribunal accipiet, fe$ta eiu$ frequentari a poti$$imi$ 
amicorum, quibu$ adnumetari^j exopto, da i$tam gratiam procul afuturo ii$dem diebu$, gratiu$ e$ty 
quod defertur ab$entibu$, cf. p. LXII. 

332) 177, 6 ad fllium : $imul accipe, quod voto tuo congruity fa$ce$ praeturtte tuae m eum annum fdi- 
citer proferendo$j cui advocata numinum voluntate ego quoque taetu$ inier$im. — utrique no$irum pro$pexi$$e 
fortunam, ut et tuu$ magi$tratu$ iuvetur prae$entia patri$ et ego fe$torum tuorum eoram defruaf voluptate, 
120, 11 ineitat no$ praeturae mora ad deeiderium numeri lafgiori$. praeturam anno post Stiliohonis con- 
sulatum (a. 400) celebratam esse, dicit 100, 31 ad Stilichonem: fa$tigio con$ularij quod proxime tui ctd- 
mini$ felix et olim debitu$ magi$tratu$ omavit. 101, 34 con$ulatum liberalitate continua$ et ut pubUeu$ paren$ 
in futuro$ etiam magi$tratu$ imperialem provoca$ largitatem. quo ergo mihi ore celebrandu$ e$f qui fa$Ugio 
honorum (id est consulatu) iure cof^icuu$ praetorio$ quoqtu in$trui$ apparatu$? quocnm congruit , qnod 
ludorum tempore Flavianus iam privatus in Campania morabatur (VI 33. 34. 38. 40. 42. 43), qui praefectus 
urbi ultimum praescribitur legt datae d. 8 Nov. a. 400 Cod. Theod. XV 2, 9. 

333) IV 12; VH 59. 122. 

334) Olympiod. apud Phot. cod. 80. p. 63 A 40 Bekk. v. adn. 136. 

335) 264, 17 nuptii$ quidem filii mei te quoque inter amieorum poti$$imo$ intere$$e volui$$em. Mem- 
mius igitur Symmachus patre snperstite uxorem duxit, quod ne multum ante a. 402 factum esse credamus, 
▼eUt mariti aetas. cf. IV 14; IX 93. 104. 106. 

336) 151, 28 Romam redi$$e me nuntio. atque utinam $anitati$ quoque meae index e$$e potui$$emy quam 
labefactavit peregriruiUonie iniuria et hiemati$ a$perita8. 102, 13 od patriam redi$se me nuntio nMdum con- 
potem $anitati$, cf. 117, 14. 



DE SYMMACHI VITA. LXXIII 

post obiit. nam nnlla eins epistnla temporis posterioris indicia praefert, qnod argn- 
mentnm eo certins est, qnia hninsmodi corpns, qnale ad nos pervenit, ex nltimis scrip- 
toris annis maximam litteramm copiam continere solet^^^). 



V. 

CHKONOLOGIA ET PEOSOPOGRAPHIA SYMMACHIANA. 

Cnm Symmachi edendi mnnns snsciperem, statim intellexi, historicornm nsui, cni 
hoc monnmentomm Germaniae corpns potissimum destinatnm est, me tnm optime 
prospectnmm esse, si nni cniqne epistnlae vel quae alia opnscnla hoc volumine con- 
tinentnr, annnm, quo scripta erat, in contextn ipso adponerem. nam scriptorem in- 
genii tam panperis panci certe lectnri sunt, sed mnlti hic illic inspicient, nt singnlas 
res excerpant, qnod si tempomm ratio primo obtntu patet neqne longis ambagibns 
in praefatione qnaerenda est, cnm frnctn mnlto maiore fieri potest. disquisitio igitnr 
chronologica instituenda erat, antequam liber imprimeretur. cnm autem typothetamm 
opera plns qnam bienninm consnmeret et totnm hoc tempns in iisdem stndiis sae- 
cnlnm Symmachiannm spectantibus occuparer, mnlta didici, qnae ante nescieram, 
mnltaque inqnisitione retractata corrigenda inveni. plemmque antem non errores re- 
texi, sed tempora epistnlis adscripta finibns artioribns includi posse perspexi, ita nt 
lectnri ant nihil aut non mnltum a vero aberrent, si illa seqnantur. sed rationes ex- 
ponere, qnibus addnctns ant erravi aut veri non nisi partem indagavi, non in animo 
est, cnm melioribns rationibus nsns certiora invenerim. sciat igitnr lector, nonnnm- 
qnam nnmeros annomm in praefatione propositos ab eis diversos futuros esse, quos 
in contextn reperiet, sed priores semper nt iudicio firmiore innisos praeponendos esse. 

In materia disponenda non tam elegantiae stndni, qnam commoditati eomm, qui 
hoc libro nsnri snnt. nt igitur facile in nna qnaque epistula rationes inveniri possint, 
qnibns temporis nota insistat, enndem ordinem in hac praefationis parte seqnar, quo 
Sjmmachns filins epistnlas collocavit. 



I 1-12 AD 8YMMACHVM PATREM. 

1 — 4 Secunda a patre scripta respondet primae, tertia et quarta secundae; om- 
nes ergo eodem temporis tractu emissae sunt. in 1 filius proconsulatum Africae ut 
iam depositnm commemorat ^ss) , qnem usque ad a. 375 gessit (v. p. XLVIII) ; contra 



337) Qnod Pradentlns Symmachnm nt viynm adloqnltar (y. adn. 4), nihil aliad demonstrat, quam nnn- 
tiam mortiB eias sero in Oallias pervectam esse. Symmachi vita codici florilegii Parisino 8559 inserta, cui 
Morin, Aude» p. 77 tantam vim tribait, semidocto alicai saecali quinti decimi debetar, et com omni genere 
errdnim apertissimorum abandet, nallam plane fldem meretar. 

338) 2, 16 hoa inter iuveniU dteu»^ »ed honore iteniliy bis seno eelsusj Symmaehe, fatce rlui». 
Q. Atbbuts Stmmaohts. \^ 



LXXIV CHRONOLOGIA SYMMACHlAJfA. 

mors Ayianii Symmachi, qui a. 376 obiit (v. p. XLIII) , terminum constituit, ante quem 
omnes ad eom epistulae scriptae esse debent. quod autem de mala fortuna, qua tum 
utebatur, loquitur ^^^) , id tempus indicat. quo domo a plebe incensa ex urbe pulsus 
erat, i. e. autumnum a. 375. y. p. XLII. hoc commemoratione Beneventi terrae 
motu destructi confirmatur (4, 31); nam inter prodigia, quae Valentiniani mortem 
(d. 17 NoY. a. 375) praecesserant, multis imperii locis terram concussam esse, refert 
Zosimus rV 18. 

5 Quo tempore 1 — 4 scriptae sunt, Symmachus Campaniam et Samnium peragra- 
bat; ex praedio Baulano in Lucrinnm se contulit (1, 11), tum Neapolim, Beneventum 
(4, 26) et rursus Baias profectus est (5, 2). hoc iter respicere videtur, si 5 initio 
dicit: nequiquam taciturnitatis ince&simur ^ quibus summa cautio est officii persequetidij 
fere ut nulla statio fuerit tot locorum, in qua huius muneris ferias egerimus, nam 
haec quoque in Campania dictata sunt (5, 30), et quod de voluntate ad patrem rever- 
tendi loquitur, cum his epistulae quartae verbis coniungi potest: 5, 20 plura de hoc 
coram loquemur^ quando hanc epistulam sequi paramus aut consequi, itaque has litteras 
paucis diebus post praecedentes emissas esse crediderim. 

^f,Deos precor, ut datis in commune omnes longum fruamur sintque ex nobiSy 
quibus Ostiense praedium nostro iudicio^ vestro tradatur exemplo, tum igitur liberos 
nondum habebat, sed iam sperabat, id qnod prima matrimonii tempora indicat; ergo 
epistula scripta est inter Symmachi nuptias (aestate a. 375) et patris obitum (autumno 
a. 376). V. p. XLIX. 

7 — 11 quodam inter se vinculo cohaerent, neque tamen, ut 1 — 5, ordine chrono- 
logico procedunt, qui hic potius fnisse videtur: 10 Symmachus in Campania agens 
reditum ad patrem praeparat, quem cum 11 scriberet, ipsum ad se yentumm esse 
acceperat. 9 veritus est, ne imbribus intervenientibus profectio Avianii retardaretur, 
quam inchoatam esse 7 indicat. 8 patris tarditatem, qui iter ingressus aut in statione 
Corana ant in Formiana longius morabatur, blande castigat. haec omnia scripta sunt, 
postquam Symmachus uxorem iam duxit^^^) , i. e. post aestatem a. 375, autnmnique 
iam in hiemem vergentis 11 mentionem facit^^*). quibus temporis indiciis accedit arta 
inter 5 et 10 coniunctio: utramque enim in Campania scripsit, in utraque de itinere 
pluribus stationibus distincto sermo est ^^^) , in utraque de gravibus sumptibus in di- 
versa praedia impensis queritur, in utraque deniqne proximum ad patrem reditum 
pollicetur. haec igitur epistulamm series primam (1 — 5) proxime secuta est. 

12 tempus huius epistulae nulla re praeter mortem patris definitur. 



339) 3, 2 nam quia nihil eit, quod affam, et ii nil agam, aubit me malorum meorum miaera 
reeordatio, inveni, quod iUi$ UheUiSy quo$ nuper dietaveram, poisimtu adieere, haec littertrum stndia fllius 
reBpiceie yidetur, cum in oratione pro Trygetio de secessu patris agens dicat: 335, 32 quo meUor ad voi re- 
diret^ eurarum vaeuus animum litteris ezeolebat, 

340) 8, 6 eum tom filiae veitrae dies nataUi adpeteret^ eommodum aderantj quae muiuri miieratii. 
cf. adn. 166. 

341) 6, 20 ut dum annt tempus ealet, autumni hona raptim fruamur. 

342) 5, 26 ut nuUa itaUo fuerit tot loeorumy in qua huiui munerii ferias egerimui. 7, 26 hane^ine 
mihi eae fortunnmj ut quoquo venum pedem gradumque eontulero^ exaedificcmdum aliquid offeratur? 



I 13—43 AD AVSONIVM. LXXV 



I 13-43 AD AVSONIVM. 

De AaBonii vita nuper egit Carolus Schenkl in huius corporis tomo quinto; quare 
opera diligentiore absolutus pauca tantum partim repetam, partim addam, quae ad 
Symmachi epistulas illustrandas pertinere videbuntur. 

Stemma Ausoniorum, quod adieci, a Schenkliano his rebus discrepat: 

£x eo, quod codices aliqui reliquis Ausonii nominibns modo Theonii modo Paeonii 
nomen addnnt, Brandes probabiliter conclusit, a matre Aemilia Aeonia cognomen eum 
altimum accepisse. nam quod quibusdanr in mentem venit, Paeonii appellationem a 
librariis adiectam esse, quia poetam cum patre eius confundentes medicum fuisse prae- 
sampserint, subtilius excogitatum est quam verius. 

Arborius is praefectus urbi fuisse videtnr, de quo Symmachus 60, 21 loquitur. 
cur ei nomen Magni addiderim, reperies in Hermae vol. XVin p. 296. 

Hesperio nomen Aquilium iam a Scaligero tributum est, sed ex quonam scriptore 
antiquo illud hauserit, ignorare me fateor. 

Hesperium, quem Symmachus a. 385 comitem yirumque clarissimum et inlustrem 
dicit (296, 20), plerique eundem cum Ausonii filio crediderunt; sed is, cum iam a. 377 
praefectus praetorio fuerit, annis octo post comitivam dignitate multo minorem ges- 
sisse non potest. quia autem nomen Hesperii rarissimum est^^^), hunc quoque ad 
Ausonii familiam pertinere praefectique filium fuisse suspicor; nam poetam tres ex 
filio nepotes habuisse, ex parentalibus constat^^^). 

Ausonii nepotem inscriptio protreptici in codice Harleiano servata Censorium Mag- 
nnm Ausonium nominat. cui testimonio Schenkl nullam auctoritatem tribuit, nam, ut 
ipsius verbis utar, ^hunc librum ex Parisino descriptum esse scripturae in utroque 
consensu comprobatur'. si autem illum consensum diligentius consideraveris, invenies 
codices Harleianum et Parisinum praeter orthographica quaedam , ut nepus et fatescit, 
numquam in mendis consentire, sed tantum in scripturis veris, id quod ad cognationem 
eorum probandam plane nullius momenti est. praeterea Harleianus desinit in versu 
protreptici tertio decimo eique subscriptionem addit hanc: explicit grypus; librarius 
igitur carmen integmm se descripsisse putavit, quem in errorem adduci non potuisset, 
si Parisinum vel obiter inspexisset. quod autem maxime me movit, ut libro saeculo 
quinto decimo scripto fidem habendam esse quovis pignore contendam, nominis ipsius 
ratio est, quod ne a homine quidem doctissimo illius temporis excogitari potuit. nam 
Censorius Magnus Ansonius nomina duo accepit ab avo matemo Magno Ausonio, ter- 
tium a patemo Censore, eodem modo quo Memmius Symmachus ab avis Memmio Vi- 
trasio Orfito et Symmacho nuncupatus est, et derivationum quoque eiusmodi, ut Cen- 
Borius a Censore, exempla simillima habes in Probino filio Probi, Constantino filio 



343) C. I. L. YIII 5423 rrUus Hetptriui quidam nominatur, sed hic fortasse) cum ioscriptio in 

proTincia proconsulari inventa sit, ab Ausonii fllio, qui proconsol Afrioae fuit, diversus non est. is autem 
He«periu8, de quo decretum proconsulis Achaiae C. I. L. III 568 loqiiitur, facile praefecti fllius ye\ nepos 
fuisse potest. tertium, qui hoc nomine utatur, nnsquam reperio. 

344) XIII 4 Htsperii patrU teriia progenies, 

k* 



LXXVI 



CHRONOLOGIA SYMMACHlA^A. 



C4 



QQ 







«9 



«0 

1-4 

M 



"Gb o 



co 

p 

•»M 

•s 

C0 



a 

a 




e 
p 



IH 



p 

« 

P 
•f-4 

a 

« 

•c 



P 

s 

M 
O 

a 
« 

a 

a 

o 

0« 



•§ 

(0 

a 

a 
>* 

QO 



P 

a 
2 

O 

C0 

s 

•>4 

a 

o 

i5 



I 13—43 AD AVSONIVM. LXXVII 

CoDStantii, Oonstante filio Constantini. qnis oodicis librarinm mores saecnli qnarti 
tam bene cognovisse credat, nt haec fingeret, praesertim cum ne id qnidem scire 
posset, Censorem Censorii avnm fnisse, nisi Ansoniomm stemmate ex parentalibns 
diligentissime composito? iragmentnm igitnr Harleianum, qnamvis mann recenti, ex 
libro tamen antiqnissimo descriptnm est, et ne nnam qnidem litteram in eo reperies, 
qnae non vel ex ipso Ansonii autographo ducta esse possit. 

Priorem poetae genemm praefectnm praetorio Illjrici fuisse, mnlti parentalinm 
verba male interpretati credidemnt, sed Schenkl recte hnic dignitati signnm inter- 
rogationis apposuit. Euromins enim in primae flore iuventae obiit, Constantins autem 
nnmqnam invenes ad potestates inlnstres promovit^^^) et snb luliano Valentinianoqne 
niyricnm ne praefectum qnidem sunm habuit, sed cum Italia coniunctum erat^^®). 
qnod igitnr Ansonius dicit, praefectnrae sedem generi yirtutes expertam esse^^^), ita 
intellegendum est, ut is praefectns praetorio, a qno Euromius Illyridis orae, i. e. Dal- 
matiae, praeses factns erat, administrationem eius probaverit. 

Enromium filium reliqnisse, certum est^^), sed quantum temporis lactans ille pner 
patri supervixerit, nusquam traditur et nuUa plane ratio snadet, nt poetae nepotem 
Censorinm Ausonium ex Euromio procreatnm esse sumamus^^^). quin immo cum pa- 
trem eins proconsulem fuisse constet^^®) et prior Ausonii gener in honomm cursu num- 
quam ultra praesidatum progressus sit, Thalassii sine ullo dubio filius erat. qnod si 
vemm est, Sevemm Censorem Inlianum Ausonii consocemm patrem Thalassii fnisse 
sequitur, nam Censorius Magnus Ausonius nomen primum certe non a genitore vitrici 
antequam nasceretur mortui, sed ab avo accepit. 

Panlinus, qui Eucharisticum scripsit, natns est Pellis, cnm pater eius vicariam 
praefecturam per Macedoniam administraret. quo ad proconsulatnm Africae promoto 
mense nono Carthaginem perlatus est, ubi menses duodeviginti permansit. quibns ex- 
actis cum patre primum Romam, tum Burdigalam pervenit, nnde familia eins originem 
traxerat, ibique tertio aetatis anno avum, qui tnnc consul erat, invenit^^^). et patria 



345) Amm. XXI 16, 3 examinator meritorum non numquam mbserupoms j palatinaa dignitaUa velut ex 
quodam tribuen» perpendiculo ^ et mb eo nemo celmm aliquid aetunu in regia repentinus adhibitui est vel in- 
cognituSj $ed qui post deeennium offieiorum magisterium vel largitione$ vel aimile quidquam esaet rectufu$f 
apertiaaime noscebatur, 

346) Mommsen, Polemii Silvii Latercalus, Abhandl, der k. saeha. Oea. der Wiaaenach, III p. 261. Au- 
5onii pater honortrUm tantum per lUyricum prtefecturam acc«pit. 

347) Parent. XYI 9 hoc praefeeturae aedea, hoe lUyrb ora praeaide te experta eat fiaeua et ipae cliena. 

348) Parent. XVI 3 occidia in primae raptua mihi flore iuventae, laetantia nati vix bene note pater. 

349) Auson. protr. 36 {qui nomen avi geria, indole prima, prime nepoa) non dicit, hunc nepotem pri- 
mum fuisse, qui sibi natus sit, sed tantum primum, qui avi nomen gerat. 

350) Protrept. ad nepotem 43 hae gradiare via, qua noa praeceaaimua et eui proeonaul genitory 
praefeetua avuneulua inatant. ne genitorem de vitrico interpretemur (Brandes, Zu PaulUnua von PeUa. Zeit- 
aehrifl f. d. oaterr. Oymn. 18S1. p, 326) y Ausonii silentium etiam plus vetat quam verba. quis enim ferat, 
Censorio tot locis exempla avi vitrici avunculi ante oculos coUocari et patris mortui ne mentionem qnidem fieri? 

351) Eucharitt. 24 editua ut PeUia — patre gerente vicea inluatria praefeeturae , orbia ad aUeriua dia- 
eretaa aequore terraa perveherer, — moenia Sidoniae CarthagirUa uaque venirem, ante auum nono quam 
menatrua luna recurau luee novata orbem noatro conpleret ab ortu, iUie, ut didiei^ ter aenia menai- 
bua aetia mb genitore meo proeonauUy ruraua ad aequor expertaaque viaa revoeor, vimrua et urbia inelyta 
cuUmnibua praeelarae moenia Bomae. — tandem auUm exacto hngarum fine viarum, maiorum ih patriam 
Uetiaquc adveetua avitia Burdigalam vfni. — tune et avua primum iUie fit mihi eognitua^ anni eiuadem eonaul^ 



LXXVm CHRONOLOGIA SYMMACHtAJfA. 

Bnrdigala et consulatns (a. 379) ayum Ansoninm prodnnt^^^j, pater antem, qni a. 377 
vicarins Macedoniae ^*^) , a. 378 — 379 proconsnl Africae fnit, non Hesperins Ansonii 
filins fnisse potest — is a. 376 proconsnlatnm gessit, a. 377 iam praefectns praetorio 
factns est3**) — , sed tantnm Thalassins gener poetae. hic enim legi datae d. 30 la- 
nnarii a. 378 proconsnl Africae praescribitnr ^^^) enmqne magistratnm non mnltnm ante 
hnnc diem acceperat ; nam cnm eo per menses dnodeviginti gesto Bnrdigalam reversns 
est, socernm iam in patria repperit, qno ante praefectnram depositam (post mensem 
Septembrem a. 379) redire vix potnit. cf. adn. 153 et 371. 



noitra trieteride prima. ne Paulini aTnm oonsulem suffectum fuisse credamus, Tetant verba anni efui- 
dem consul; snffecti enim annum non habebtnt, cui nomen darent et qui bac ratione proprius eorum dici 
poBset. BrandeB p. 328 Paulinum boc modo interpretatur : Oieng aUo aueh Hesperiua bereits in den ersten 
Monaten des Jahres 376, vielleicht noch vor der Oeburt 8eine$ Sohnea, per$orUich nach Africa a&, 
$0 mag $ich der Vmtug der Familie reeht wohl er$t tu Ende de$ Jahre$ voUtogen haben. In Afrika blieb die- 
$elbe naeh PauUinue H/^ Jahre, al$o nach umerer Rechnung bi$ sur Mitte de$ Jahru 378, tca« obwohl He$pe' 
riu$ in die$em Jahre nicht mehr Procon$ul war, $chon deawegen nicht$ Auffallende$ haben kann, %Deil al$ $em 
Nachfolger im Amte $ein Schxoager Thala$$iu$ naeh Carthago gekommen xjoar. quae, ut de eo taceam, quod 
non Tbalassius sed HilaHus Hesperii successor fuit (t. adn. 153), cum omnibus poetae verbis pugnant; na- 
tum enim se esse dicit patre gerente yicariam Macedoniae praefecturam , non post illam a patre depositam, 
et in Africa menses duodeviginti fuisse sub genitore proconsule, non cum genitore proconsulatu functo. 

352) Leipziger {PauUini carmen euchari$ticum proUgomeni$ et adfyotationibu$ iUu$tratum. Vrati$laviae 
1858 p. i) ideo dubium se esse fatetur, quod Paul. 414 et 422 praedia materna et avita in Epiro et Achaia 
sita commemorat, cui argumento Brandes quoque magnam vim tribuit. sed Ausonii avunculus Aemilius Mag- 
nus Arborius, qui Constantinopoli praeceptor Gaesaris versatus erat et hac ocoasione oblata faciie in Graecia 
agroB comparare potuerat, sine liberis mortnus est (Parent. T 20 dixi$ti ruxto me $ati$ e$$e tibi) et fortasse 
poetam heredem reliquit. Ebert {Oe$chichte der chri$Uich l€tteini$chen Litteratm J p. 389) computasse sibi vi- 
detur, Paulini avum a. 385 consnlem fuisse, sed ex iis, qui huic anno nomen dederunt, Arcadio Augusto et 
Bautone, neuter certe Burdigala oriundus erat. unica autem, qua innititur ratio est, quod Paul. 232 tran$' 
acta aevi po$t trina decennia no$tri, barbaros Gallias invasisse tradit, Id quod ad Athaulfl irmptionem a. 412 
refert, quamvis etiam de bello a. 407 gesto sermo esse possit (Brandes. p. 322). sed etiamsi illam inter- 
pretationem admittamus, nihilominus tamen poeta trina decennia se transegisse eodem iure anno aetatis 
trigesimo qninto et trigesimo primo dicere potnit, praesertim cum metri necessitate accuratior numeri indi- 
catio impediretuT. 

353) TiUemont {Note$ $ur Vempereur Oratien 6) de Paulino dicit: Jl n'avait que troi$ an$ pre$que ac- 
compU$, lor$que $on ayeul Au$one itait con$ul en 379. II ru peut done Hre rU plu$tard qu^au commeneement 
de Van 376. si autem numerum mensium a Paulino indicatum computaveris, invenies viginti septem; avo 
igitur consule annum aetatis tertinm vixdum inchoaverat neque anno 376 ineunte natus esse potest, sed aut 
exeunte aut, quod veri multo similiuB est, anno 377. 

354) Anno 377 non Hesperium sed Hilarium Africam rexisse, series proconsulum in adnot. 153 propo- 
sita demonstrat; ex eo autem, quod in lege data ad Hesperium d. 27 Febr. a. 377 Cod. Theod. TIII 5, 34 
proconsularis provincia commemoratur, concludi non potest inscriptionem, quae ei praefecti dignitatem tribuit, 
vitiosam esse. nam quamvis praefecturae iurisdictio in Africa proconsulari cessaret, res tamen vehicularis, 
de qua in illa lege agitur, per totum imperium ei subiecta erat. praeterea ipsa constitntionis verba docent, 
eum, cui data est, proconsulem non fuisse: $ 3 iam vero mancipum non ab ordine nec a magi$traUbu$ acci- 
pierida videntur ob$equia, $ed ab officio procon$ulari; Gratianus enim ad proconsulem scribens certe 
dixisset: db offieio gravitati$ tuae vel simile quid, non ab officio procon$ulari. sed etsi concedi posset, hanc 
legem dubiam esse, flrmissimum tamen praefecturae documentum praeberet Cod. Theod. I 15, 8 data d. 21 lan. 
a, 377 ; nam ea non solum Hesperio praefecto praetorio inscripta est, sed etiam de relationibus vicariorum verba 
facit, qnae proconsulem nuUa re spectabant, et enm, cui directa est, titulo inlu$tri$ cemura tua omat, qua 
iq iudice spectabili uti non potuit. quod autem Ausonius (epiced. in patr. 45) patrem dicentem facit: huiu$ 
(scil. Ansonii) ego et naium et generum pro cormde vidi Hesperii praefectura non commemorata, brevitatis et 
metri causa factum est. 

355) Cod. Theod. XI 36, 23—25. ^ 



/ 



I 13—43 AD AVSONIVM, LXXIX 

AaBomns nnmquam Gallias reliqnisse videtnr, Symmachns semel tantnm adiisse, 
cum m. Febmario a. 369 legatns ad comitatnm proficisceretnr (v. p. XLVI) ; hoc igi- 
tar tempore consnetndo inter eos initinm cepit. qna re perspecta etiam de anno, 
qno Ansonins Gratiani praeceptor factns est, certiora discimns. nam ne mnltnm ante 
Symmachi adventnm hoc mnnns enm snscepisse credamns, prohibemnr ipsius yerbis, 
qnibns se tum tirocininm exercnisse dicit. praeterea constat, nsqne ad initinm anni 370, 
qao tempore Symmachns in patriam rediit, nnllnm honorem in Ansoninm collatnm 
esse 5^) , qnod sane mimm in praeceptore Angnsti videretnr , si tnm iam dintins pro- 
batas fnisset. nec tamen mnlto post ad comitivam evectns est intraqne qninqnenninm, 
qaod seqnebatnr, qnaestnram sacri palatii memit^^^}. 

Valentiniano snperstite Maximini praefecti praetorio Galliarnm gratia tantnm prae- 
valnit, nt Ansonio pamm loci relinqneretnr ; qnod nbi filins partes imperii Occidentales 
solus obtinnit, statim immntatnm est. nam inde ab initio a. 376 cnm ex legibns tnm 
ex magistratnnm nominationibns snmma, qna praeceptor principis fmebatnr, potentia 
agnoscitnr. filins eins Hesperins proconsnl Africae et mox praefectns praetorio Italiae, 
gener Thalassins vicarins Macedoniae et proconsnl Africae creantnr , pater Inlins An^ 
sonins praefectnra Hlyrici honoraria, nt videtnr, exomatns est, ex sorore nepos Ar- 
borins primo comitivam remm privatamm, tnm praefectnram nrbis accepit. cnm igitnr 
poeta ipse qnaestor et mox praefectns praetorio esset, per qnadrienninm integrnm 
(376 — 380) omnes snmmi per Occidentem magistratns unins familiae qnasi patrimo- 
ninm erant. nec minns legnm eodem tempore latamm argnmenta Ansonii ingeninm 
prodnnt. grammaticns et rhetor per omnes maiores Galliarnm civitates ntrinsque artis 
professores creari iubet iisqne nnmemm annonamm satis splendidum constitnit^^^) ; ad- 
mirator eloqnentiae legem snadet dnabns Libanii orationibns ante commendatam sed 
quae mnlto facilins detnr qnam observetur ^^^) ; antiquitatis venerator destructionem 
monnmentomm veternm defendit^^®) ; filius medici archiatromm privilegia anget^^*). 
odinm antem imperatoris defnncti totiusqne rationis, qna rempnblicam administravit, 
qnod ne in oratione qnidem coram filio recitata dissimnlare potest^^^), in legibns consilio 



356) Ausoniiis ap. Symm. 18, 7 dum in eomitatu degimus tievo dispariy ubi tu veteria militiae praemia 
tiro meruiati, ego tirociruum iam veterathus exereui. praemia illa militiae niliil aliiid designare possunt, quam 
honorem aliquem ab imperatore acceptnm, quem comitiyam tertli ordinis faisse iam snpra (adn. 143) vidimnt. 
elacet igitnr ex his verbis Symmachnm comitem inflmi generis Aasonium tamen dignitate superasse, qoem, 
cnm ipse nallum honorem infra comitivam gesserit, privatum tum fuisse necesse est. 

357) Auson. grat. act. 2, 11 tot gradus riomine eomiti» propter tua incrementa eonge$ti; ex iuo merito te 
ae paire prirhcipihus (i. e. ante d. 17 Nov. 375, quo die Talentinianus mortuus est) quaeBtura communia et 
tui tantum praefectura beneficii. cf. Symm. 14, 7 et locos a Carolo Schenkl p. IX compositos. 

358) Cod. Theod. XUI 3, 11. 

359) Cod. Theod. I 16, 13 cum adnot. Gothofredi. 

360) Cod. Theod. XV 1, 19. 

361) Cod. Theod. XUI 3, 12. 

362) Grat act. 1, 3 quii^ inquamy loeuB est^ qui non benefieiiB tui$ agitet et inflammet? nuUus^ inquam^ 
imperator Augustey quin admirandam speeiem tuae venerationii incutiat: non pataUumj quod tu^ cum terri^ 
bile acceperiiy amabile praestitiiti ^ non forum et bcuiticae olim negotiis plena, nune votis pro tua 
ialute auieeptii — nam de aua cui non te imperante iecuritai? — , non curia honorificii modo laeta 
deeretii, olim iollieitii maeita querimoniii. 15, 71 tu perpetuae bonitatia edictia oeeurriati omvil6ii«, 
ne Umerent. 16, 72 intellegia posae te eaae lerUsaimum aine diapendio disciplinae. 



LXXX CHRONOLOGIA SYMMACHIA^a. 

et fortasse etiam stilo eius conBcriptis apertisBime prodit. Valentimani imperium yiris 
militaribus potissimum innitebatur, in senatum suspicionem et despectum prae se fere- 
bat : Gratianus ordinis privilegia diligenter custodiebat ^^^) atqne in eansis inter iudices 
ciyiles et militares divisis civiles praeferri iussit^^^); praecipue autem nimia iudido- 
rum criminalium sereritas multis legibus restricta est^<^^). 

Constitutiones illae maiore ex parte datae sunt, cum Ausonius quaestor esset le- 
gumque concipiendarum cura ei incumberet; sed inter d. 12 Ian.3««) et 20 Apr. a. 378^«') 
ad culmen honorum praefecturam praetorio evectus est Galliasque regendas accepit, 
cum filius eius Hesperius iam plus quam annum Italiae Illyrico Africae praepositus 
esset. sed poeta noster grammaticus quam administrator melior fuisse videtur, nec ta- 
men sustinuit imperator praeceptorem honore privare. itaque nova ratio excogitata 
est, qua nomen quidem praefecti Ausonio remaneret, totum autem magistratus onus 
Hesperio incumberet, et Galliae cum Italia coniunctae sunt, ita ut praefecturam unam 
Occidentis efficerent imperio collegiali a patre filioque administrandam ^^^) . quod fac- 
tum est inter mensem Augustum a. 378 3«») et d. 5 lulii a. 379^70). ged quamvis 
negotiis non magnopere oneratus — omnes enim leges, quarum inscriptiones prae- 
fectos Occidentales nominant, una sola excepta Hesperio missae sunt, utpote qui exe- 
cutioni earum magis idoneus esset — honorem tamen inter mensem Septembrem^^^) 
et d. 3 Decembr. a. 379 ^^^) deposuit, statimque vetus illa inter Gallias Italiasque 
divisio restituta est^^^), etiamsi Hesperius praefectus maneret. 

Yixit Ausonius minimum ad annum 390, nam Drepanio Pacato proconsuli, qui 
tum Africam rexit^^^), ludum septem sapientum et technopaegnion dedicayit. sed quia 



363) Cod. Theod. IX 1, 13; 35, 3. 

364) Cod. Theod. I 15, 7. 

365) Cod. Theod. IX 1, 13; 6, 1. 2; 19, 4; 35, 2. 3 cum adnot. Gothofredi. 

366) Hoc die decessor eius altlDium in codiee Theodosiano commemoratur ; ▼. quae ad epist. I 89 — 93 
dicturus sum. 

367) Cod. Theod. VIII 5, 35. 

368) Gothofredus ad Cod. Theod. XIII 1, 11. Ausonius, quia numquam se praefectum bis dicit, unam 
tantum praefecturam gessit, sed duplicem, id est per provincias praefecturarum duarum extensam. hoc Go- 
thofredus iam dudum perspexit, sed scriptores recentiorcs neque refellernnt neque agnoverunt. 

369) Ansonius Gallias solas administrabat , quo tempore ad consulatum designatus est (grat. act. 8, 40 
agarU et pro me graticu voce$ omnium Oalliarumj quarum praefeeto ha$ui horu>rificentiam detulisti) ; quem ho- 
norem Gratianos in praeceptorem contulit, cum Sirmii ageret (1. 1. 9, 42), hanc autem urbem initio mensis 
Augusti ingressus est Amm. XXXI 11, 6. 

370) Cod. Theod. XIII 1, 11. 

371) Praefecturam retiuebat, cum gratiarum actionem pronuntiavit (2, 11). quae habita est in Baerario 
imperiatis oraculi (1, 2) sive in auditorio sacro (10, 45), i. e. in consistorio principis, et tum quidem, cum 
Gratianus Gallias iam ingressus erat (18, 82), sed Treviros nondum pervenit (7, 34 celehrant equidem sol- 
lemfus istos dies — Treveri principis beneficio et mox cum ipso auctore beneficii). imperator d. 19 Au- 
gusti Bauzani {Botten) agebat in itinere ex Italia in Galliam (Cod. Theod. VI 30, 3 cum adnot. Gothofredi), 
d. 14 Sept. iam Treviris erat (Cod. Theod. XIII 3, 12). oratio igitur primis mensis Septembris diebus pro- 
nuntiata est. quo cum tempore congruit, quod designatio consulum in annnm 380 nondum celebrata erat; 
neque enim aliter Aosonius, cum multos imperatoris consulatns se sperare diceret (6, 25; 18, 83), de eo, 
qni anno proximo futurus erat, tacnisset. 

372) Hoc die successor eius commemoratur. v. ad ep. III 43 — 45. 

373) Cod. Theod. XI 16, 12 dat. d. 18 Mart. a. 380. Ad virum clarissimum et inlustrem praefeetum 
praetorio Italiae scripta porreximus et q. s. 

374) Cod. Theod. IX 2, 4. 



I 13-43 AD AVSONIVM. LXXXI 

ex familia tam longaeva originem dnxit, nt pater eins et avns matemnB annnm nona- 
gedmnm ant snperassent ant saltem attigissent, de ipso qnoqne ineertnm est, mor- 
tnnsne sit ante Symmachnm aetate multo minorem. 



13 Oratio Gratiani Angnsti in senatu recitata est, qnae novt saeculi fata con- 
tinnit, per qnam senatns lucem accepit (9, 13) , Symmachns bonae spei impletns est 
(9, 6). ea igitnr non lex aliqna pnblicata ant nnntins allatus est, sed promissa in 
postemm data, qnibns novum saecnlum senatui magis amicum, qnam Valentiniani 
dominatio fnit^^^), anspicinm caperet. qnod nisi de Augnsti prima post patris obitum 
oratione, qna principatns fntnri rationes exposuit, apte interpretari nequeo. accedit 
qnod Symmachns salutem imperatori precans dicit: 9, 20 beneficium suum fortuna 
tutetur et has saltem Romano nomini velit servare delicias, nam saltem illnd indi- 
cat, nomen Romanum gravem paulo ante iactnram fecisse, qnod ad mortem Valen- 
tiniani refero. qna cnm re illud qnoque congmit, qnod oratio kalendis lannariis lecta 
est (9, 9). nam Angustns senior diem obierat d. 17 Nov. a. 375 Bregetione in Pan- 
nonia, filio Treviris agente. si igitur tempns computemus, qnod tabellariis dies noc- 
tesqneHter continnantibns ^^^) nnntium in Galliam missum et orationem Romam per- 
vectam consnmpsisse probabile est, ad kalendas fere lannarias a. 376 perreniemns. 

14 landes Mosellae a Symmacho vixdnm lectae (10, 6) continet, qnam editam 
esse a. 370 constat. eidem ergo anno ant, si carmen Bomam tardins perrectnm esse 
sumpseris, anno seqnenti haec epistnla adscribenda est. 

15 Bcripta est, nt ingeninm Palladii rhetoris anlae imperiali commendaretnr^^^), 
neqne frnstra. nam circa a. 379 in spem sui honoris in comitatnm accitns (86, 30; 
38, 17) et paulo post comes sacramm largitionnm creatus est^^^). itaqne hanc epi- 
stulam anno 378 ant 379 adsignaverim. 

16 In Hesperinm honor aliquis recens collatns est, quod ant ad proconsnlatum 
Africae (a. 376) ant ad praefectnram praetorio (a. 377) referri debet, nam alias ad- 
ministrationes non gessit. 

17 Legatio Sicnlomm Ausonio commendatnr, qni magna tum in anla potentia 
irnebatnr ^^^) ; in magistratn igitur aliqno positus fuisse videtnr. gessit antem honores 
tres: comitivam, qnaesturam, praefectnram praetorio, quomm primns nndus tantum 
honor cnm administratione nnlla coniunctus erat. qnaesturam ante annum 370 non 
accepit, praefectnram a. 379 deposuit, qno temporis spatio epistula inclndenda est. 

18 Ansonins ad praefectnram recens promotns, initio a. 378. 



375) Cf. Auson. grat. act. 1, 3 euria, honorifteU modo laeta deereiia, oUm aollieitis mae$ta querimoniis, 

376) 9, 12 tabeUarius vigiliarum fesius adttabat. 

377) 11, 5 ^ee apud te aitenda rton eredidi — , quod PaUadio faetum volOf ne lateant honeata prolatu. 
Ausenio igitur mnnus iniangitar, ne Palladii artes honestas latere patiatar, aut qnod idem est, ut publicam 
ei cnram comparet. 

378) y. ad eplst. IX 1. 

379) 11, 31 huie ai fautor aeee»$eris^ fkiturum reor, ut iUi pro labore fruetu$ adeommodeU ^ qui $ati$ 
anhni eonfirmatu$ e$ty tuffragio tuo $ucee$$uram faeilitaiem petitionibu$ promovendi$. 

Q. AyRBLIVS SyMMAOBYS. 1 



LXXXn CHRONOLOGU SYMBiACHl^^^. 

19. 20. 22 Symmachas excasat, qaod ad coDSalatam Aasonii evocatas non ve- 
niat; itaqae scriptae sant, anteqaam consales anni 379 fasces samerent sab finem 
anni praecedentis. hoc aatem ordine se excipiant: 22. 20. 19. nam in 22 primam 
se nantiam designationis accepisse innait gratalationemqne secandis litteris latias se 
execataram esse promittit, qaod in epistala 20 facit. contra epistala 19 gratalationis 
manere iam absolatas amicam in Gallias proficiscentem prosecatas est. 

21 Symmachas ab Aasonio eyectiones accepit, qaas nisi praefectas praetorio emit- 
tere non potait. cam praeterea tam perfecta felicitas eias praedicetar, at nihil ei iam 
adici possit, sammam in re pablica honorem, consalatam, iam iniisse videtar. 

22 y. ad epist. 19. 

23 Aasonias qaaestor (14, 7) , qaem magistratum iniit post a. 369 , deposait ini- 
tio a. 378. 

24 scripta, postqaam Symraachas amicitia com Aasonio facta ex Galliis reyersus 
est, i. e. post a. 369. 

25 Thalassio Aasonii genero tradita est, cum magistrata aliqao bene gesto ^^^) per 
arbem in Gallias reyerteretar. Thalassias daos tantam honores accepit, yicariam per 
Macedoniam praefectaram a. 377 et proconsulatam Africae a. 378 — 379 (y. p. LXXVni), 
quo deposito teste filio priyatus in patria remansit. cum igitur Symmachus consula- 
tum Ausonii ut iam gestum yel saltem initum commemoret^^^ magistratus, de quo 
loquitur, Africae administratio fuisse debet, qua perfunctum Thalassium per urbem iter 
fecisse et ibi oratoris nostri consuetudine uti potuisse, Paulinus tradit (y. adn. 351). 
itaque haec epistula aestate a. 379 scripta est, quo tempore Ausonii gener magistra- 
tum deposuerat. 

26 Ausonius m specula honorum locatus et ideo varia et magna curans 15, 6, i. e. 
praefectus praetorio, a. 378 — 379. 

27 Opperior in dies lilteraSj quales nunc mihi facultas tua promittity amor 
semper e^rhibuit. maiorem scribendi facultatem, quam ante habuerat, nulla alia ratione 
nancisci potuit, quam negotiis praefecturae absolutus, autnmno a. 379. 

28 Facis pro mutua diligentia et antiquitate amicitiae nostrae, quod honorem tuum 
vires meas esse confirmas, Ausonius ergo honorem aliquem acceperat, qui magnam in 
aula potentiam tribueret. itaque scripta aut inter annos 370 et 375, cum quaestor 
factus erat, aut initio a. 378, cnm praefectus praetorio. 

29 Commendaticiae omnes ad illud tempus referendae sunt, quo Ausonius iam ad 
suromos honores processerat. cf. ad ep. 17. 

30 Pro officiali aliquo, qui sub Ausonio merebatur, yenia petitur, quod commea- 
tus tempora egressus sit. cf. ad ep. 17. 

31. 32 altera alteri respondet. prior scripta est, postqnam Ausonius praefecturam 
deposuit 3^2) ^ posterior ante III 6 , ubi Symmachus aliqua yerba ex illa mutuata re- 



'f. 



380) 15) 1 quem fortuna honorit parti maiorem benefieiia sui8 repperii, emendatio animi et $anetita» po^ 
tioribw iam parcmit, nnam igitar administrationem deposuerat et alteram maiorem sperabat. 

381) 14, 29 habet virum dignum te et per te familia eonaulati. 

382) 17, 15 ergo tali negotio expende otium tuum. 



I 13—43 AD AVSONIVM. LXXXIII 

petit^). incidunt igitur in id tempus, quod autumno a. 379 et hieme a. 380 inclu- 
ditur. ef. ad ep. UI 6. 

33 Facito^ %U ceteris negotiis tuis respondendi cura praevortat 18, 29. haec nego- 
tiorom commemoratio magistratum aliquem Ausonii indicare videtur. primnm accepit 
post a. 369, ultimum deposuit autumno 379. 

34. 35 cf. ad ep. 24. 

36 Interpello occupcUiones tuas adsiduitate colloquii. cf. ad ep. 33 et 29. 

37. 38 AuBonius ad magistratum aliquem recens promotus est. 20, 11 merito pro^ 
cessus tuos in meo a£re duco, 20, 23 quis tibi honoris, inquies^ nostri fecit indicium? 
scriptae igitur sunt aut inter annos 370 et 375 aut a. 378. cf. ad ep. 28. 

39. 40 cf. ad ep. 33. 

41 cf. ad ep. 24. 

42 Ex verbis ultimis: (taedium) peregrinationis solare iusto amore provinciae per- 
spicitur, hanc epistulam ad magistratum aliquem missam esse, qui non toti prae- 
fecturae neque dioecesi sed uni tantum provinciae praefherit. de Ausonio autem, cuiuB 
omnem honorum cursum ex scriptis ipsius noyimus, certum est, numquam eum munere 
iudicis provincialis fhnctum esse. cum igitur ne de eo quidem constet, ad quem hae 
litterae perperam inter Ausonianas coUocatae (cf. p. XXIV) scriptae sint, multo mi- 
uus de tempore iudicari potest. 

43 cf. ad ep. 33. 



I 44-55 AD AGORIVM PRAETEXTATVM. 

Quia ea, quae de Praetextati vita et honoribus innotuerunt, maiore ex parte in- 
scriptionibus eius nituntur, omnes h. I. compono: 

1) Bomae in epistylio porticus iuxta cliyum Gapitolinum. [Deorum c]onsentium 
sacrosancta simulacra cum omni lo[ci totius adornaiio]ne cultu in f[ormam antiquam re- 
stituto V]ettius Praetextatus v[ir) c{larissimus) pra[efectus u]rbi [reposuit] curante Lon- 

geio [ v(iro) c(larissimo) c]onsul[ari, C. I. L. VI 102. posita est a Praetex- 

tato praefecturam urbanam gerente a. 367 aut 368. 

2) Gorlyne Cretae. 'AYopiov npatTearaTov tov XafxirpoTaTov aTro ^irap^cDv ttj; paai- 
A£oooaT3<; fP]«>[fA]T^? SoYfAaTi t^? XajATrpa? ropTuv(a)v ^ouX^c Olxoojjievio? Aoa(&eo; 'AaxXr^ 
itio8oTo<; Xafj.icpoTaToc oicaTixo? avionrjoev. C. I. G. II 2594. omnes tituli, qui Oecu- 
menium Dositheum Asclepiodotum consularem Cretae nominant, inter a. 382 et 384 
positi sunt. nam primus eorum statuae Valerii Severi praefecturam urbis gerentis sub- 
scriptus erat (C. I. G. II 2595), qui hoc magistratu a. 382 fungebatur, ultimus autem 
statuae Sex. Petronii Probi ex praefecto praetorio ter, quem honorem ante initium 
a. 384 non deposuit*^^). 



383) Ansonins p. 17, 21 modo ifUellego, quam mellea res $U oratio, quam delenifica et quam auada 
faeundia. Symmachus p. 71, 31 $ed fortunae no$trae tantum vulnu$ e$tj ut ei ne ttui quidem delenific a 
et $uada faeundia eicatricem po$$it obducere. 

384) V. ad epiat. I 56—61 et VIH 6. 

1* 



LXXXIV CHRONOLOGIA SYMMACH/ANA. 

3) Titnlas Praetextati sepulcralis in basi magna marmorea reperta Romae. in 
fronte baseos: D(is) M(anibus). VeUius Agorius Praetextalus , augur^ p[o]ntifex Vestae^ 
pontifex Sol[is], quindecemvir , curialis Herc[u]liSf sacralus Libero et Eleusi[nii]s j hiero- 
phanta^ neocorus , tauroboliatus , pater patrum. — in [r]e publica ver[o]: quaestor can- 
didatus, pretor urbanus, corrector Tusciae et Vmbriae, consularis Lusitaniae, proconstUe 
Achaiae, praefectus urbi, legatus a senatu missus F[//], praefectus praetorio II Italia^ et 
Illyricij consul ordinarius designatus, — et Aconia Pabia Paulina c(larissima) f(emina), 
sacrata Cereri et Eleusiniis, sacrata apud Eginam Hecatae, tauroboliaM , hierophantria. 
hi coniuncti simul vixerunt ann(is) XL. 

In latere dextro : Vettius Agorius Praetextatus Paulinae coniugi : 

Paulina, veri et castitatis conscia, 
dicata templis atq(ue) amica numinum, 
sibi maritum praeferens, Romam viro, 
pudenSy fidelis, pura mente et corpore, 
benigna cunctis, utilis penatibus 



In latere sinistro: Vettius Agorius Praetextatus Paulinae coniugi: 

Paulina, nostri pectoris consortio 

fomes pudoris, castitatis vinculum 

amorque purus et fides caelo sata, 

arcana mentis cui reclusa credidi, 

munus deorum, qui maritalem torum 

nectunt amicis et pudicis nexibus 

pietate matris , coniugali gratia, 

nexu sororis, filiae modestia, 

et quanta amicis iungimur fiducia, 

aetatis usu consecrandi foedere, 

iugi fideli simplici concordia 

iuvans maritum, diligens, ornans, colens. 

In parte postica: 

Sple]ndor parentum nil mihi maius dedit, 

quam] quod marito digna iam tum visa sum, 

se\d lumen omne vel decus nomen viri, 

Agori, superbo qui creatus germine 

patriam senatum coniugemq(ue) inluminas 

probitate mentis moribus studiis simul, 

virtutis apicem quis supremum nanctus es, 

tu namque, quidquid lingua utraq(ue) est proditum 

cura soforum, porta quis caeli patet, 

vel quae periti condidere carmina, 

vel qua^ solutis vocibus sunt edita, 

meliora reddis quam legendo sumpseras. 

sed ista parva: tu pius m\y]stes sacris 

teletis reperta mentis arcano premis 

divumque numen multiplex doctus colis , 

sociam benigne coniugem nectens sacris 

hominum deumque consciam ac fidam tibi. 



I 44—55 AD PRAETEXTATVM. LXXXV 

quid nunc honores aut potestates loquar 
hominumque votis adpetita gaudia, 
quae tu caduca ac parva semper autumans 
divum sacerdos infulis celsus clues? 
tu me, marite, disciplinarum bono 
puram ac pudicam sorte mortis eximens 
in templa ducis ac famulam divis dicas; 
te teste cunctis imbuor mysteriis; 
tu Dindymenes Atteosqu[e] antistitem 
teletis honoras taureis consors pius ; 
Hecates ministram irina secreta edoces 
Cererisque Graiae tu sacris dignam paras. 
te propter omnis me beatam, me piam 
celebrant, quod ipse me bonam disseminas 
totum per orbem: ignota noscor omnibus; 
nam te marito cur placere non queam? 
exemplum de me Romulae matres petunt 
subolemque pulchram, si tuae simUis, putant; 
optant probantque nunc viri, nunc feminae, 
quae tu magister indidisti insignia, 
his nunc ademptis maesta coniunx maceror 
felix, maritum si superstitem mihi 
divi dedissent, sed tamen felix, tua 
quia sum fuique postque mortem mox ero. 

C. I. L. VI 1779. 

4) Romae in monte Aventino. Vettio Agorio Praetextato v{iro) c(larissimo) et inl(ustri)j 
correctori Tusciae et Vmbriae, consulari Lusitaniae, proconsuli Achaiae, praef(ecto) urb(i), 
praef(ecto) praetorii Illyrici Italiae et Africae, cons(uli) designato, legato amplissimi or- 
dinis septies et ad impetrandum reb(us) arduis semper opposito, parenti publice privatim- 
q[ue) reverendo, tU etiam statuae ipsius domus honoraret insignia constitui locarique cu- 
ravit C. L L. VI 1777. 

5) Romae in monte Caelio. Agorii — Vettio Agorio Praetextato v(iro) c{larissimo) . 
In colnmna priore: pontifici Vestae, pontifici Soli, quindecemviro , auguri^ tauroboliato, 
curta/i, neocoro, hierofantae, patri sacrorum. In columna altera: quaestori candidato, 
praetori urbano, correctori Tusciae et Vmbriae, consulari Lusitaniae, proconsuli Achaiae^ 
praefecto urbi, praef(ecto) praet(orio) II Italiae et Illyrici, consuli designato. — dedicata 
kaL Febr. d{omino) n(ostro) Pl{avio) Valentiniano Aug(usto) III et Eutropio conss. (387). 
C. L L. VI 1778. 

6) Fragmentum simile in foro Romano repertum. C. I. L. VI 1779*. 

7) Romae in Esquiliis. Coeliae Concordiae, virgini Vestali maximae, Fabia Paulina 
o{larissima) f(emina) statuam faciendam conlocandamque curavit cum propter egregiam eius 
pudicitiam insignemque circa cultum divinum sanctitatem, tum quod haec prior eius viro 
VMo Agorio Praetextato v{iro) c(larissimo), omnia singulari dignoque etiam ab huiusmodi 
^irginibus et sacerdotibus coli, statuam conlocarat. C. I. L. VI 2145. 

8) Romae in campo. Fabiae Aconiae Paulinae c(larissimae) f(eminae), filiae Aconi[i] 
Gatullini v(iri) c(larissimt) ex praef(ecto) et consule ord{inario) , uxori Vetti Praetextati 



L 



LXXXVI CHRONOLOGIA SYMMACHX^ATA. 

v{tn) c{larissmi) praef{ecU) et consulis designatij sacratae apud Eletisinam deo laccho 
Cereri et Corae, sacratae apud Laemam deo Libero et Cereri et Corae, sacratae apud 
Aeginam deabuSy tauroboliata^j Isiacae, Hierophantriae deae Hecatae^ graecosacraneae deae 
Cereris. C. I. L. VI 1780. 

9) Bomae in Esquiliis duae fistulae aquariae repertae sant, in quarum altera bis 
legitur Vet[tius) Praetextat{us], in altera hinc Fi , , . . aulina . . . , illinc IIIIXXXX Fi Pau- 
linae. eodem loco prodiit lapis cum epigrammate, cuius pauca tantum verba super- 
sunt; sed alteri eius margini inscriptum erat: Veltii Agorii. C. I. L. VI 1781. 

Vettius Agorius Praetextatus ^^^) ex familia urbana nobilissima^s^) ortus est. pa- 
trem eius C. Vettium Cossinium Rufinum praefectum urbis a. 315 consulem a. 323 
fuisse crediderim cum propter nomen Vettium, quod in summis eius temporis magi- 
stratibus alioquin non inveni, tum quia corrector Tusciae atque Vmbriae et proconsul 
Achaiae fuit ^^^) , Praetextatus autem iisdem administrationibus functus est et sacer- 
dotia quoque duo, pontificatus Solis et auguratus, utrique communia sunt. vetus enim 
Romanorum mos erat, ut in sacerdotum collegiis patribns filii succederent, et ut in 
iisdem provinciis, quibus illi cum laude praefuerant, filii honorum cursum auspicaren- 
tur, pietatis esse videbatur ^^^) . natus est aliquantum ante a. 330, nam a. 344 iam 
uxorem duxit ^^^) Aconiam Fabiam Paulinam ^^^) , filiam Aconii Catullini Philomatii prae- 
fecti urbis a. 342 — 344, consulis a. 349»»»), nec suboles matrimonio defuit^^^j, iutej. 
doctos illos antiquitatis studiosos, qui cum artam coniunctionem inter religionem litteras- 
que Romanas perspicerent, utrasque eodem ardore ab interitu vindicabant, vel primum 



385] Nomine integro appelUtnr in titulis 3 — 5. 7. 9 , AgoTiw PT<uUxiatui in iuscriptionibus epistuU- 
rum Symmachi et in titnlo Graeco 2, VetiHu PraetextaHu 2S9, 6. 14; Boethius, comment. in Arist. de interpr. 
edit. sec. I 1 p. 289; in inscriptionibus 1. 8. 9; apud Macrobium passim, PraetextatuM passim, Vettius apud 
Macrobium passim, Agorius in carmine inscriptionis 3. 

386) Inscr. 3 Agori^ superbo qui ereattu germinef patriam ienatum coniugemqtu inluminaa prohitate men- 
tis moribua itudii$ «Imttf. Symm. 25, 32 vos Etruria quousgue retifhebit? iam querimur esse aliquid, quod 
tamdiu civibui praeferatur. sit licet ruris status mitiorf non potest bene defrui ofto, qui 8uia abaentibua 
timet. 288, 25 magnum civibua gratia reliquit dolorem. 289, 6 Veitium Praeiextaium — fata rapuerunt 
aummo patriae gemiiu, cui decua inaigne praeatabat. 289, 15 fdicior civium latrimia, quam gaudiia auia. 
Amm. XXYII 9, 8 de Praetextati praefectura urbana loquens: adeptfia eatj id quod raro corUingit^ ut eum U- 
meretur, amorem non perderet civium. domus eius urbanas novimus duas, alteram Esquilinam, ubi inscrip* 
tiones 9 et 7 in lucem prodierunt, alteram Aventinam, ubi statua Praetextati a fllio eius coUocata erat. Inscr. 
4 ut etiam aUUuae ipaiua domua honoraret inaignia. 

387) C. I. L. X 5061 Atinae. C. VeUio Coaainio Bufino v{iro) c{lariaaimo)j praefeeto ur6i, comiU (duo- 
rum) Aug(uaUmmi) n(oatrorum) , corr(ectori) Camp(aniae) , corr(ectori) Tuaciae et Vmbri<u , corr(ectori) Ven{e]tiae 
et Hiatriae , cur(atori) alvei Tiberia et cloacarum aaerae urbia , cur(atori) viae Flaminiae , procoruuli provinciae 
Achaiae aortitOf pontifici dei aoUa , auguriy aaUo Palatino y ordo populuaque Atinaa j quod in eorreetura eiua^ 
quae aaeviaaimam iyrannidem ineurrerat, nuUant iniuriam auaiinuerity patrono digniaaimo. 

388) Eadem ratione Yenustus et fllius eius Virius Nicomachus Flavianus Siciliae praeerant; y. ad epi- 
stulas Ubri n. 

389) Inser. 3 hi eoniuneU ahnul vixerunt annia XL, 

390) Ita nuncupatur in inscriptione sepulcri sui 3; Fabia Aconia Paulina inscr. 8; Fabia PauUna inscr. 7. 
Fi (Fabia?) Paulina in inscriptione flstulae aquariae 9. Paulina in carmine inscriptionis 3 et apud Symm. 
p. 24, 20. 26. 

391) Inscr. 8; Chronogr. a. 354. 

392) Insor. 3 aubolemqae pulehram^ ai tuae 8<mt(M, puiant. statua Praetextati, cui titulus 4 subscrip- 
tus erat, a fllio eius posita est, quod verba eius ultima indicant: parenti pubUee privaUmque reverendo, ut 
eUam atatuae ipaiua domua honoraret inaignia conaUtui coUocarique curavit. nomen fllii, quod sequebatur, periiC 



I 44—55 AD PRAETEXTATVM. LXXXVII 

• 

locam obtinebat ^^^) . nam et libris veterum emendandis operam nayayit^^^) et Ari- 
stotelis analytica vel potins Themistii paraphrasin eomm latine verlit^^^) , praecipne 
antem omnia Bumma sacerdotia gerebat^^^j et mnneribns eorum magna cum cura 
fungebatur ^d^) omnibusqne mysteriis ipse initiatus est atque uxorem initiari fecit^^^). 
quae cum non eiusmodi essent, ut Praetextatum imperatori christianae legis studio- 
sissimo Constantio commendarent, usque ad annum fere aetatis trigesimum quintum 
correetor tantum Tusciae et Vmbriae et consularis Lusitaniae factus est, quos ho- 
nores homines genere nobili orti in prima adulescentia gerere solebant. sed post- 
quam Gonstantio mortuo lulianus defensor religionis veteris summam rerum adeptus 
est, statim (a. 362) Praetextatus quoque dignitatem proconsularem et Achaiam regen- 
dam accepit^^^). qua in administratione positus, cum brevi gentilium gaudio luliani 
morte finito Yalentinianus regimen orbis Romani acceperat (a. 364), constitutioni con- 
tra sacra noctuma d. 9 Sept. a. 364 datae^^^^j fortiter resistebat imperatoresque eo 
adduxit, ut lex effectu priyaretur^^*). neque tamen Valentinianum hac loquendi li- 
bertate offendit, quin immo inter d. 5 Mai. ^^^) et 18 Aug. a. 367 Viyentio successit 
in praefectura urbana, quam Olybrio tradidit inter d. 20 Sept. a. 368 ^^^) et 28 lan. 



393) Hieron. cotitr. lohann. Hierosol. 8 miserdbilia PraeUxtatu$, qui deiignatua eontul est mortuusy homo 
Boerilegus et idolorum, euZtor, solebat luderu beato papae Damaao dieere: ^facUe me Bomanae eccUsiae episeo- 
pum et ero protinus chri8tianu9\ Macrob. I 11, 1 quia princepa religiosorum putatWy nonnulla iam et super- 
»tUionis admiscety quasi vero nobia fas non sit Praetextato aliquando non credere. 17, 1 quia sacrorum om- 
nittm praesulem esse <e, Vetti Praetextatef divina voluenmt, 7, 17 S€terorum omnium Vettius uniee eonscius. 
hac ratione adductns Macrobius in domo Praetextati Saturnalia sua celebrata esse flngit ipsumque principem 
totins disputationis facit. 

394) Inscr. 3 tu namquej quidquid lingua utraque est proditum cura sofommy porta quts caeli patetf 
vel quae periti condidere earminOf vel quae soluUs vocibus sunt edtta, meUora reddis quam legendo sumpseras, 
Symm. 26, 14 nam remissa tempora et ab negotiis pubUeis feriata Ubris veterum ruminandis libenter expendis, 
cf. 0. lahn, Ueber die Subscriptionen in den Handschriften romischer Klassiker, Ber, der k, saehs, QeseUseh, 
der Wissenseh. 111 1S61 p. 338. 

395) Boethius, comm. in Arist. de interpr. edit, sec. I 1 p. 289. mihi maior persequendi operis eausa 
est, quod fhon facile quisquam vel transferendi vel etiam eommentandi continuam sumpserit seriem, nisi quod 
VeUius Praetextatus priores postremosque analyticos non vertendo Aristotelem LaUno sermoni tradidit ud trans- 
ferendo Themistium, quod qui utrosque legitj facile inteltegU. 

396) Pontiflcatum commemorat Symm. 24, 15; cf. 25, 10; reliqua enumerant tituli 3 et 5. 

397) Symmachi epistulae quattuor I 46. 47. 49. 51 ad Praetextatum missae de sacris loquuntur, qtiae 
in omni reliquo corpore rarissime tantnm commemorantur. cf. Macrob. 11. 11. 

398) Inscr. 3. 5. 8. 

399) Amm. XXII 7, 6 aderat his omnibtis Praetextatus , praeclarae indolis gravitaUsque priseae senatory 
ex negoUo prqprio forie repertus apud Constantinopolim , quem arbitrio suo Aehaiae proeonsulari praefecerat 
potestaU. Himeiius orationem scripsit eU t6v dvduTiaTov t^c 'EXXdEoc npaiTcxordTov Phot. bibl. cod. 165 
p. J08 B 4. 

400) Cod. Theod. IX 16, 7. 

401) Zotim. IV 3 IicbI ti xal v6(aidv eUcpopdl( ^(6xet nof^aao^at, ditp' eorlac ^^ep dpEapLCvo^ toIc 
vtiXTCptvdc ^(6Xue OuoCa^ dirtTeXetodat , toT( p.uoapa»< piv oSv icparrofAf^ott ifAico&div Stot tou TOtou^ v^fAou 
^eviodat PouX6(jievoc • ^el ^h npatTeSraTo? 6 rfj? 'EXXdSo^ ti?)v dv^uTraTov Ij^mv dpyrt(i , dvi?jp h icc£oai( 5ta- 
Tcp^icoov ToU dpCTau , toutov I^ t6v v^p.ov dpicuTov Tou 'EXX»)oi xaTaoTifjoetv t6v piov , el (iiXXotev xa)X6e- 
o^at xa ouvlij^ovTa xb d>t%^fSm6tos ^f^oc d-^idrcaxa p.uoT^pta xaTd ^opi6v IxTeXetv, iicfrpe^j^ev dpY0UVT0« tou 
^6{A0U icpdTTeodat Tcdvca xaTd tA ii dp^fjc TcdTpta. 

402) God. Theod. IX 38, 3. 

403) Praefectus urbi praescribitur legibus his: d. 18 Aug. 367 Cod. Theod. YIU 14, 1. d. 27 Aug. 
367 God. Theod. Yin 14, 1. d. 8 Oct. 367 God. Theod. XIY 4, 4. haec lex coniungenda est cum cod. 
Theod. IX 40, 10, quae eundem diem et lonum sed consules praecedentes perperam subscriptos habet. 



LXXXVm CHRONOLOGIA SYMMACHr^NA. 

a. 369^0^). adminiBtrationem eins snmmis landibus ornat Ammianns Marcellinns 
XXVn 9, 8 : haec intei* Praetextatus praefecturam urbis svblimius curans per tntegri" 
tatis multiplices (ictus et probitatiSj quibus ab adulescentiae rudimentis inclaruit, adepttis 
estj id quod raro contingit, ut cum timeretur, amorem non perderet civium minus fiiynari 
solitum erga iudices formidatos. cuius auctoritate imtisque veritatis suffragiis tumultu 
lenitOy quem christianorum iurgia concitaruntj pulsoque Vrsino alta quies parta proposito 
civium Romanorum aptissima et adulescebat gloria praeclari rectoris plura et utilia dis- 
ponentis^^^). namque et maeniana sustulit omnia fabiicari Romae priscis quoque vetita 
legibus et discrevit ab aedibus sacris privatorum parietes iisdem inverecunde conexos 
ponderaque per regiones instituit universas, cum aviditati multorum ex libidine trutinas 
conponentium occurri nequiret, in examinandis vero litibus ante alios id impetravitj 
quod laudando Bmtum Tullius refert, ut cum nihil ad gratiam faceretj omnia tamen 
grata viderentur esse^ quae factitabat. 

Praefectnra igitnr deposita ea anctoritate in senatn eaqne gratia apnd Angnstos 
yigebat, nt si qna res difficilior impetranda erat, plernmqne in legationibns ordinis ad 
comitatnm missis locnm principem obtinebat^^^j. praeterea statnae ei et in provinciis 
(Inscr. 2] et in nrbe erectae snnt^^^j, qni honor saecnlo qnarto mnlto maior rariorqne 
erat qnam ante Diocletiani imperinm. sed nihilo minns per annos quindecim privatns 
remansit, nsqne dnm gentilium partes Gratiani morte novas in anla vires nactae snnt. 
tnm enim Symmacho praefecto urbi creato Praetextatns praefectnram praetorio per 
Italiam accepit; qnos magistratns iniemnt inter dies 19 lan. et 21 Mai. a. 384. y. adn. 
210. panlo post etiam mains signnm fayoris Augnsti accepit, consnlatnm in annnm 
385, sed ante qnam fasces sumeret, mortnns est^^^). qna re cognitsL recusavit populus 
soUemnes theatri voluptates memoriamque eius inlusti^em multa adclamatione testatus gra- 
viter egit cum livore fortunae, quod sibi inclytorum principum beneficia sustuHsset^^^) , 
senatns antem statnam ei ab imperatoribns impetrayit^'^) fortasse eandem, cnins reli- 
qniae nnper in foro Bomano repertae sunt (Inscr. 6), aliamqne yirgines Yestales 
snmmo sacromm defensori posnemnt^^^]. 



d. 18 Nov. 367 Cod. Theod. VI 35, 7. d. 30 Un. 368 Cod. Theod. XIII 3, 8. d. 12 lun. 368 Reflcrip- 
tnm codids yaticani apud Baroniam ann. eccl. ly p. 221. d. 20 Sept. 368 Cod. Tbeod. I 6, 6. 

404) Cod. Theod. Xiy 8, 2. 

405) Eandem rem spectant constitutiones codiois yaticani a Baronio ann. ecol. ly p. 221 editae. 

406) Inscr. 4 Ugato amplissimi ordinis septies et ad impetrandum rebua arduia temper oppoaito. cf. 
Inscr. 3. Amm. XXyjlI 1, 24 de saevitia Maximini yicarii urbis locutus pergit: et ne tot malis dissimulatis 
pa:iUatimque serpentibus aeervi creseerent aerumnarumj nobititatis decreto legati mittuntur Praetextatua ex urhi 
praefeeto et ex vicario Venu$tu$ et ex eontulari Minervius oraturi, ne delietia supplieia aint grandiora neve u- 
nator quitquam inusitato et inlicito more tormentis exponeretur, 

407) 24, 1 statuas etiam reeepistis iisdem paene populi adclamationibus, qiUbus amiseratis. 

408) De praefeotura Praetextati ▼. prteter locos in adn. 210 laudatos Cod. lust. I 54, 5 dat. d. 9 Sept. 
t. 384; de morte eius ▼. adn. 219 et Symm. rel. 10 — 12. 24; Hieron. contra lohann. Hieros. 8; epist. 23, 
2—3; 39, 3. 

409) 288, 25; cf. 289, 15. 18; 299, 14; Hieron. ep. 23, 3 ad euius interitum urbs universa eommota est. 

410) Symm. relat. 12. 

411) 54, 17; Inscr. 7. 



I 44—55 AD PRAETEXTATVM. LXXXIX. 

44. 52 altera epistala orationem pro Trygetio habitam d. 9 lan. a. 376 ad Prae- 
textatnm mittit, altera litteris de oratione acc^pta scriptis respondet. v. p. VI. 

45. 47. 48. 53 cmn Praetextatns anno 384 exennte diem obierit, postea scriptae 
esse non possnnt. 

46 tabellarii mnnere fungitnr Titianus Symmachi frater, qni a. 380 exennte mor- 
tuns est; sed certius quoque temporis indicium ex ultimis epistulae verbis petendum 
esse videtur: rides? et libet. ut rideaSj afuisti. plura desino ^ ne qui strictim meliora 
detexui, amaris videar inmorari, Praetextatus igitur, si in urbe fuisset, tam gravia 
incommoda aut perpessus esset aut saltem vidisset et audisset, ut omnem ridendi volun- 
tatem perderet; quod, cum tota fere historia urbis Romae illo saeculo in rei annona- 
riae ubertate et penuria versetur, ad famem aliquam retulerim. fuerunt, ut ex Am- 
brosii de offic. ministr. lU 7 discimus, brevi intervallo duae, quarum posterior, quae 
in annum 383 incidit, propter Titiani commemorationem hoc loco intellegi nequit. de 
prioris tempore non constat nisi ex eo, quod ab Ammiano Marcellino enarrata non 
est; qui cum res in Occidente gestas usque ad a. 375 persecutus sit, spatio annorum 
376 et 380 includitnr, si quidem verba Symmachi, quae modo exscripsimus, ad illam 
urbis calamitatem referamus. praefectum autem, qui famis tempore urbi praefuit^ 
Magnum cognominatum fuisse, indicat Ambrosius^^^j, et in praefectorum serie reperi- 
tur hieme 379/80 Arborius, Ausonii ex sorore nepos, qui cum ovo}ia xopiov a matris 
avunculo Aemilio Magno Arborio duxerit (v. p. LXXVI), reliqua quoque nomina eius 
facile gessisse potest; quod si factum esse sumamus, scripta erit epistula vcre a. 380, 
cum Titianus vicarius Africae factus (v. p. CVI) per Praetextati Baianum**^) in pro- 
vinciam profecturus erat. 

47. 48 V. ad ep. 45. 

49 quaeris ut civis ad bonum commune genit^is^ quid super rebus anxiis vero pro- 
ximum nuntietur. certis indicibus secunda cognovimus; dehinc multi silentii suspicio 
sollicitis rumoribus tocum fecit. sed mihi opinionum talium^ quae sine auctore prodeunt, 
nulla curatio est. secunda illa, quae certis indicibus Romae cognita erant, ad Seba- 
stiaui victoriam de Gothis reportatam^*^) retulerim, rumores sollicitos ad cladem 
Hadrianopolitanam paulo post (d. 9 Aug. a. 378) secutam. 

50 Symmachi pater 25, 18 commemoratur, qui anno 376 exeunte mortuus est. 

51 statueramus in externis adhuc morari; sed tabantis patriae nuntius destinata 
mutavit, cum mihi in communibus malis decolor videretur securitas mea. — non potest 
bene defrui otio, qui stiis absentibus timet. cum anno 383 fames in urbe grassabatur, 
Symmachus e Campania Romam reversus est. cf. ad ep. n 4. eidem tempori con- 
venit, quod dicit, aiis deesse Romanos genus esse ambiendi; nam anno praecedente 
Gratianus aram Victoriae everterat et sumptus publicos sacris detraxerat. v. p, LIII. 

52 V. ad ep. 44. 



412) De off. ministr. III 7, 48 hic Magnun vere probalus^ qui vere potuit imperatori dicere (lemonslrans 
provineiae totius populos: ^ kos tibi omne$ reaervavi! hi vivunt benefirio lui ttenatus! ho» tua curin morti ah»- 
tuUtl' cf. Ilermae v. XVIII p. 296. 

413) 24, 7. 20. 

414) Amm. XXXI II, 4; rf. 12, 1 Sehaxtianw mbinde Acribenn facta dictis erag^erahat. 
Q. AvBiiLiTs Stmmacuvm. q^ 



XC CHRONOLOGIA SYMMACfllAiU. 

53 V. ad ep. 45. 

54 paulo post Celsini TitiaDi mort^m scripta est, qni anno 380 exeunte diem 
obiit. V. p. CVI. 

55 tibi pro nostra amicitia salis gratulor, cuius labor saluti publicae commodabit. 
haec gratnlatio ad Praetextati praefectnram praetorio referenda est, qnam initio a. 384 
accepit. nam ne de praefectnra nrbana (a. 367) cogitemns, Symmachi aetas obstat, 
qni in hac epistula non nt invenis cnm homine seniore snmmis iam honoribns fnncto 
loqnitnr, sed nt vir cnm viro amico. 



I 56-61 AD PROBVM. 

Nnllns nmqnam vir partinm civilinm sub imperatoribns Romanis tot et tam din- 
tinos magistratns gessit, nnllns tanta potentia nsns est, qnam Sex. Petronins Probns, 
id qnod Marcellino teste vel praecipne nobilitati generis debebat. mnltae enim fami- 
liae ingentes enm nt dominnm snnm colebant, et nt necessitudine snmmi iudicis in liti- 
bus adinvarentnr, omni, qna in anla valebant, gratia ad praefectnras ei snffragaban- 
tnr^i^). de Probo igitnr actnris a familia eins principinm snmendum est, qnare stemma 
composnimns rationesque edemus, quibus cognationes in eo propositae nitnntur. 

I C. I. L. Vin 1437 Thibnrsid Bure. Sex, Cocceio Anicio Fausto Faulino proco[nsuli) 
provinciae Afr[ic]ae res publica [co]loniae (nomen erasnm) Augustae, propter litteramm 
formam nomenque coloniae (Yalerianae Gallienae Angnstae?) erasum hnnc lapidem 
Gallieni temporibns tribuit Wilmanns. Panlinnm patrem seqnentium fuisse, ex nomi- 
nibns veri simile redditnr, praecipne ex praenomine nepotis. Nicomachnm lulianum, 
qnem socerum eius fuisse produnt nomina filii Nicomachns, nepotis lulianns, novimns 
ex titnlis dnobns, altero Drepani, altero Blaundi in Phrygia reperto: [F. 'Ao(vvi]ov 
N8tx6[xaxo[v] 'looXiavov, XajxTcpoTaTov oiraTov, av&oiraTov 'Ao(ac SixawoTaTov , 'Ao(vvio; 
'Afj.(avTo<; 4ir(Tpoiro<; tov SeoiroTYj^v]. Borghesi, opera V p. 447. BXaovSitDV MaxeSovmv 
7] ^ooXi^ xal o S^fioc Tov aYVOTaTov F. 'Ao(v(iov) 'looXiavov, tov xpaTioTov oov F. 'Aoiv((oo) 
npoTe(fioo KooaSpaToo oiraTixoo, tov h iraotv eoepYiTTjv xal xt^ottjV t^? TroXeox; * iiri|i8X7)oa- 
(jiivoo Ao[p(7)X(oo)] rXoxcDVo? p Too N(iroo. C. I. G. 5498 4^«). 

n C. I. L. VI 315 Romae. Deo Herculi inv(icto) M, Iun[ius) Caesonius Nicomachus 
Aniciits Faustus Paulinus c[larissimus) v[ir) p[raefectus) u[rbt) d[ono) d^edit)^^'^), Anicius 



415) Amm. XXYII 11, 1 ptr haee tempora Vuleatio Rufino abioluto vlta, dum administrarat, ad regen- 
dam praefeeturam praetoriamim ah urbe Probw aecitua , claritudine generia et potentia et opum amplitudine 
cognitua orhi Romano^ per quem univerBum paene patrimoma sparsa possedit^ iu$te an aecus non itidieioli est 
nostri, — atgue ut natantium genus elemenio suo expulsum haut tam diu spirat in terris, ita iUe marcebat abs- 
que prMfeeturis, quas ob iurgia familiarum ingerUium eapessere eogebatuTj numquam innocentium per cupiditates 
inmensas, utque multa perpetrarent inpune, dominum suum mergentium in rem publieam, XXX 5, 4 rum ut 
prosapiae suae elaritudo monebat, Aason. ep. XVI 2, 19 seruiti praesulem. p. XCIX titul. 4 nobiliiatis cul- 
mini. 7 dives opum elarusque genus, 

416) ytrumqae titulam ad eandem hominem pertinere, perspexit commanicavitqae mecam Kaibel. 

417) Laterl eiasdem lapidia inscriptnm fuisae: d. d. XII kal, Oetob, Crispo et Constantino Caess. 11 
cons, y neque anctoritate satls flrma nititar et propter temporla rationem admitti non potest. Borghesi , op. 
VIII p. 688. 



I 56—61 AD PROBVM. 



XCI 



o o 
Bg. 

»2 

a A 
o o 

BS 

£§ 

'^ B 
•< S 

gs 

•— 9 
O 

§ • 

3.0 

§1 
i • 

O CK 

B l 
•♦ o 

S 9 



H 



H-«» 



o 



B 

o 

S 8» 



d 



P 



n 

o 
O 

5" 

s 

e 

9 



O 






>i 




< 


« H 


2. 


? <1 





• o 


«B 


►dsr 


> 


&»4i 




o 


o C- 


0* 

o 




toni 
nio 


c 


SL 


CB 


1? 


0» 


*^ o* 


s 


8» 







OB 




H 




<1 




HH 




{► 




B 


, 



5S 


Q 


« 5, 


o 


3.2 


QB 

• 


« Ok 






*• 


1? 


00 


5. p. 


CO 


C K 


Ol 




XCn CHEONOLOGIA SYMMACHlA^4. 

Faustus appellatur a Ghronogr. a. 354 et de Kossi, Inscr. christ. urb. Rom. 24. de 
consulatibus eius, quorum prior su^ectus erat, alter ordinarius a. 298 gestus est, v. 
de Rossi I. I. praefectus urbi fuit a. 299; Chronogr. a. 354. 

III C. I. L. Vni 7040 Cirtae. M, Cocceio Anicio Fausto Flaviano, patricio, consu- 

larij omnium virtutum dignitates patricii et consularis monstrant, Flavianum 

ante Diocletiani tempora non vixisse ; pater eius ex nomine agnoscitur. Borghesi, op. 
Vm p. 586. 

IV C. I. L. VI 1680 in via Latina. Sex, Anicio Paulino procons{ult) Africaej bis 
cn[n)s(uli), praef(ecto) urb(i), cf. VI 1651. 1681. consulatum alterum ordinarium gessit 
a. 325, praefecturam urbi inde a d. 12 Apr. a. 331 usque ad d. 7 Apr. a. 333; 
Chronogr. a. 354. 

V De SergiO; qui a. 350 simul cum Nigriniano consul erat, praeter nomen nihil 
notum est, sed cum titulus C. I. L. VI 498 hanc anni indicationem gerat: Fl(avio) 
Anicio et Nigriniano cons(ulibus), ad Aniciorum familiam eum pertinuisse constat. ita- 
que alterius ex Aniciis, qui soli initio saeculi quarti floruerunt, filinm eum fuisse credo. 

VI Anicii luliani nomina duo reperiuntur C. I. L. VI 1686 Petronio Probiano et 
Anicio luliano coss. C. I. L. VI 1682; Chronogr. a. 354; Symm. 3, 24. Amnius 
dicitur apud Symmachum**^). proconsul Africae erat inter a. 293 et 304, nam ad eum 
data est constitutio Diocletiani et Maximiani Caesarumque; CoII. leg. Mos. et Rom. 
XV 3. cf. C. I. L. VI 1682 legato Kartaginis sub procons(ule) Africe Anicio luliano 
palre suo, lulianus igitur, qui a. 316 praeses provinciae Tarraconensis legi Cod. 
Theod. II 6, 1 praescribitur , ab Anicio diversus est, siquidem post proconsulatum 
nemo umquam praesidatum gessit. consul erat a. 322, praefectus urbi inde a d. 13 
Nov. a. 326 usque ad d. 7 Sept. a. 329; Chronogr. a. 354. nonnulli scriptorum re- 
centiorum avum eum matemum luliani Augusti faciunt, quod si verum esset, Sym- 
macbus pater, cum in epigrammate 3, 24 laudes eius celebraret, nepotem imperato- 
rem certe non praeteriisset. 

VII C. I. L. VI 1682 Romae. Honorii, Ammio Manio Caesonio Nicomacho Anicio 
Paulino v(iro) c(larissimo) ^ cons(uli) ordinario, pref(ecto) urbi iud(ici) sacrar(um) cogni- 
t(ionum) , [pr]oconsuli prov(inciae) Asiae et Ilellesponti vice sacra iudicanti, legcUo Kar- 
taginis sub procons(ule) Africe Anicio luliano patre suo, cuius providentia adque 
[u]tilitas et integritas rei publicae corporis cor[{]ariorum insulas ad pristinum statum suum 
secundum leges princtpum priorum imp(eratorum) Val(erit) Septimi Severi et M. Aur(elii) 
Antonini Aug(ustorum) restaurari adque adornari pervigilantia sua providit^ in mira 
memoria adque in omnia iustitia sica corpus coriariorum patrono digno statuerunt, 1683 
in foro Traiano. Amnii iun(ioris), Anicio Paulino iun(iort) c(larissimo) v(fro), pro- 
co(n)s(uli) Asiae et Hellesponti, consuli ordinario^ praef(ecto) urbi vice sacra iudicanti, 
ob meritum nobilitatis eloquii iustitiae atq(ue) censurae, quibus privatim ac publice clarus 
est, petitu populi R(omani) testimonio senatus iudicio d(ominorum) nlostrorum) triumphar- 

toris Aug(usti) Caesarumq(ue) florentium, statimm secundam auro superfusam locari sumptu 

* 

publico placuit, 1652 Romae. Anicius Amnius Paulinus v(ir) c(larissimus) praefectus 



418) 3, 25 cuitM opes aut nobUitas atU tanta pottstas, cedenti eui non praeluxerit Amnius unu8? 



I 56—61 AD PROBVM. XCUI 

urbi reparavU. 1141 Romae in basi statuae equestris Constaiitiiii. D(omim) n(ostro) 
Constantino maximo pio felici ac triumphalori semper Augusto ob amplificatam toto orbe 
rem publicam factis consultisq(ue) s(enatus) p(opulus)q(ue) R(omanus) dedicante Anicio 
Paulino iuniore v(iro) c(larissimo) cons(ule) ord(inario) praef(ecto) urbi, consul erat a. 
334, praefectus urbi eodem anno inde a d. 27 Apr. usque ad d. 30 Dec. 

Vni Anicius Anchenius Bassus. 1) Orelli 105 Praeneste. Bassi. Anicio Auchenio 
Basso v(iro) c(larissimo) , procons(uli) Camp(aniae), provisori eiusdem provinciae^ restitu- 
tori generis Aniciorum^ ob merita eius inlustria ordo populusque civilatis Praenestinae 
pon{endam) cens(uit). cf. C. I. L. IX 1568. 1569; X 5651; VI 1791; C. I. G. 2597. 

2) C. I. L. X 6656. Antii. Florente imperio d(ominorum) A(u)g(ustorum)q(ue) 
n(ostrorum) Gra\t\iani Valentiniani et Theodosi principum maximorum^ thermarum speciem 
ruinae deformitat[e] sordentem et periculosis ponderibus inminentem, quae la[v]antem 
poptdum metu soUicitudinis deterrebat^ exclusa totius [c]arie vetustatis ad firmam stabili- 
tate[m] usumque tectorum Anicius Auchenius Bassus v(ir) c(larissimus) proconsule Cam- 
paniae vice sacra iudicans [re]paravi in meliorem civitatis effigiem. 

3) C. I. L. VI 1679 in foro Traiano. Auchenii. Anicio Auchenio Basso v(iro) 
c(larissimo) y quaestori candidato, uno eodemque tempore praetori tutelari, proconsuli 
Campaniaey praefecto urbi, trini magistratus insignia facundiae et natalium speciosa luce 
virtutis omanti, qui claritatem generis paternis avitisque fastorum paginis celebratam 
inimitabilium in rem publicam meritor(um) prae propriae laudis industria reddidit auc- 
iiorem prosapiae, lumini aeque diserto ac nobilij provisione efficacia vigore eloquentia 
egregia moderatione praestanti, in ipso flore iuvenilis aetatis frugem matura^ auctori- 
tatis 

4) Borghesi, opera VIII p. 200 Ostiae. Anidus Auchenius Bassus v(ir) c(larissi- 
mus) et Turrenia Honorata c(larissima) f(emina) eius cum filiis deo sanctisque devoti. 
(monogramma Christi). 

Laudem gentis Aniciae restitutae viri duo fere aequales sibi vindicant, Sex. Petro- 
nius Probus et Anicius Auchenius Bassus^^^). de altero enim scribit Ausonius epist. 
XVI 2, 31 : qui vincit aevi iniuriam, stirpis novator AmniaCy paribusque comit infulis 
Aniciorum stemmata^^^), alter in titulis honorariis quattuor, quorum unum supra repe- 
tiyimus (1), restitutor generis Aniciorum dicitur, ita ut haec appellatio paene in cog- 
nomen soUemne abiisse videatur. quae aliam interpretationem vix admittunt, quam 
stirpe gentis virili circa saeculum medium extincta ex feminis Aniciis Bassum et Pro- 



419) Oiorgi et Oarracd, BuU. deW Inst. 1859 p. 42. 68. 

420) Oens Anicia cum Amnia et Auclienia sanguinem miscuerat omnesque tres ita in unam coierant, 
ut saeculo quarto semper aut coniunctae nominentur, aut idem homo modo uni modo alteri aut tertiae ad- 
scribatur. ita lulianus flliusque eius Paulinus Amnii Anicii appellantur, Bassi gentUicfa Anicius Auchenius 
gesserunt, Proba Amnios Pincios Anicios decorasse dicitur (G. I. L. YI 1754), Probus flliique #lus ad omnes 
tres gentes referuntur. C. I. L. YI 1753 Anicianae domu$ culmini. Claud. de cons. 01. et Prob. 8 scia 
genm Auehenium nee ie latuere potentes Amniadae. cf. 21. Hieron. ep. 130, 3. August. epist. 150. Prudent. 
contr. Symm. I 548 iamque ruit — ad apostolieos Euandria cwia fontes, Amniadum suboles et pignera clara 
Proborum; fertur enim ante alios generosua Aniciue urbis inlustrasse caput, Aschbach {Die Anieier und die 
rdmiache Dichtenn Ptoba, Sitsungsber. der phil. hUt. Cl. d, kais. Akad. d. Wissensch. LXJV 1870 p, 369) 
et Reinesius (Syntagma inscriptionum antiquarum, Lipsiae et Francofurti 1682 p. 66) plus tenebrarum quam 
lucis rei offuderunt. 



XCIV CHRONOLOGU SYMMAC^Mka. 

bnm progenitos esse^^^). qnod si recte perspeximns , Bassus noster primns familiae 
snae erit, qni nomen Anicinm gesserit; cnm antem cognomen ex genere paterno acce- 
pisse pntandns sit^^^) patremqne eins consnlem fnisse titnlns 3 dicat, Anninm Bassnm^^^) 
cos. a. 331 adfinitatem illam inter Bassos Aniciosqne iniisse, paene certnm est. in 
nxore Olybrii (v. XII tit. 5) gentilicia Anicinm et Tyrreninm coninncta inyenimns; 
procreata igitnr erat ex Anicio Basso et Tyrrenia Honorata, qnos maritos inscriptio 4 
nominat. tertinm antem filiae nomen Inliana avnm Bassi matemnm non Panlinnm sed 
Inliannm fuisse indicat. 

Honores Bassns tarde capessivit, nam cum neptis eins Anicia Faltonia Proba iam 
circa a. 381 filinm natn maximnm enixa sit, post a. 335 natus esse non potest; pro- 
consnlatum autem Campaniae inter annos 379 et 382 gessit^^^), in praefectnra nrbis 
Symmachi prodecessor fuit oommemoratnrqne d. 22 Nov. a. 382 ^^s), Anicius Anchenins 
Bassns^^®) consul a. 408 non ipsQ, sed filius eius erat, nam inscriptio 3, qnam post 
mortem eius positam esse, tempus perfectum in hac propositione : claritcUem generis 
reddidit axActiorem prosapiae indicare videtur, nnllam consnlatns mentionem facit. 

Ad hnnc, teste titulo 4 christianum, verba Pmdentii contr. Symm. I 558 refe- 
renda snnt: non Paulinorumj non Bassorum dubitavit prompta fides dare se Christo. 

IX Petronii Probiani nomen integmm servatnm est apnd Symmachum 3, 31 ; 0. 
I. L. VI 1686; Chronogr. ad a. 329; Cod. Theod. IX 42, 1; XI 30, 5. 6. patrem 
Probum consulem a. 310 nomen prodit, quod in nepote repetitum invenimns; nxorem 
eius Demetriadem fnisse, Hieron. ep. 130, 3 indicare yidetur, nbi de Olybrio consnle 
a. 395 dicit: qui Demetriadis proaviae nobilitatem insigniorem reddidit Demetriadis 
filiae perpetua castitate, filium' et nepotem eius nominat titulus Sexti Petronii Probi 
Veronensis C. I. L. V 3344, qui his verbis finitur: nepoti Probiani, filio Probini v(iro- t^ 
rum) c[larissimorum) praef(ectorum) urbis et cons(ulum). proconsnl Africae commemora^ 
tnr a kal. April. a. 314 nsque ad d. 13 Ang. a. 316 ^^^). magistratu aliquo, qni 
fortasse praefectnra praetorio erat, d. 27 Febr. a. 321 fungebatur, qno die lex Cod. 



421) Cf. Auson. eplst XYI 2, 27 generi hio aupentea aureo aatorque prolia aureae, 31 qui vincU 
aevi iniuriam. 

422) Beomont, Qe$chichU der Stadt Bom 1 p. 689. 

423) De nominibns eins v. de Rossi, inscr. christ. nrb. Rom. p. 38. 

424) Theodosius, qui titulo 2 prtescrlbitur, a. 379 imperium accepit. ex verbis tftoli 3 quaestori uno 
eodemque tempore praetori tutdarif proeoruuli CamparUae, praefeeto urhi^ trini magistratm inaignia fa- 
eundiae et naJtaJtium apecioea luce viftutis omanii Garrucci (BuUeit. deW Inst. 1859 p. 91) perperam con-» 
dusit, Bassum omnes magistratus simul gessisse; quod si factum esset, in reliquis titulls, qui proconsula- 
tum commemorant, praefectura non omitteretur. et cum bonores quattuor nominentur, id quod est: trini 
magiitratus, aliam Interpretationem non admittit, quam duos pro uno numeratos esse, eos yidelicet qui uno 
eodemque tempore gesti sunt, praetura et quaestura. errat in eo quoque Garrucci, quod verba in ipao flore 
iuvenilia -aetatia ad enuntiatum nunc deperditum pertinentia honorum tempus indicare putat, quos Bassum si 
non in senectute, attamen in annis maturioribui adeptum esse, aetas neptis Probae monstrat. 

425) 294, 30; 297, 9sqq.; 300, 16; 307, 29; Ood. Theod. I 6, 8. 

426) Gentilicium Anicium reperitur de Rossi, inscr. christ. urb. Rom. 583. 586. 587, Auchenium 
C. I. L. IX 1364. 

427) Kal. Apr. a. 314. Cod. Theod. IX 42, 1 cum adnot. Gothofr. -+- Cod. lust. VI 1 , 3. eldem 
anno ea quoque constitutio adsignanda esse videtur, quam descripsit August. epist. 88, 4 sa contr. Crescon. 
3, 81 = brevic. coUat. d. 3. d. 25 Aug. a, 315 Cod. Theod. XI 30, 3. d. 13 Aug. a. 316 Cod. Theod. 
XI 30, 5 + 6. 



I 5e-61 AD PBOBVM. XCV 

Theod. IX 42, 1 inscripta Petronio Probiano sine dignitate, data est. eoniul a. 322. 
praefectns nrbi inde a d. 8 Oct. a. 329 usque ad d. 12 Apr. a. 331 ; Chronogr. a. 354 
et C. I. L. y 3344. — litteramm studiis ipse deditus erat totamque familiam initiayit. 
siqnidem filia eius Proba epos de bello Constantii cum Magnentio et oentonem Vergi- 
lianum de laudibus Christi composuit (y. XI) , et nepos carmina avi patrisque suaque 
in unum corpus collecta Theodosio dedicavit ^^^) . 

X Petronii Probini nomen gentilioium legitur C. I. L. IX 10. testibus Chrono- 
grapho a. 354 et titulo Veronensi consul fuit a. 341, praefectus urbi inde a d. 5 lul. 
a. 345 usque ad d. 25 Dec. a. 346. avus consulum a. 395 commemoratur a Claud. 
de cons. Olybr. et Prob. 29. aut filiam eum aut sororem Anicii Paulini duxisse, 
docet praeter ea, quae sub VIII exposui, Auson. ep. XVI 2, 83, ubi de Probi filio 
natn maximo, quem non ex Anicia Faltonia Proba, sed ex uxore altera suscepit, haec 
scribit: mixto resurgens sanguine Probianoque atque Anicio, 

XI Clodii Celsini Adelphii nomen integrum reperitur in inscriptione Beneventana 

C. I. L. IX 1576. Adelfi. — Clodio Celsino insigni et c(larissimo) v{iro), praestanti beni- 

volentia auctoritate iustitia^ corr(ectori) regionum duarum memorabili et praeteritorum 

iudicum exempla virtutibus omnibus supergresso^ ordo splendidissimus Beneventane civitatis 

patrono dignissimo, Clodius Adelphius nuncupatur a Chronographo a. 354 et C. I. L. 

VI 1712 Romae. Clodius Adelfius v(ir) c(larissimus) , ex praefectis urbis, uxori tncon- 

parabili et sibi fecit. uxorem et filioB eius nominat subscriptio centonis Vergiliani de 

laudibus Christi, quam e codice Mutinensi descripsit Montfaucon, diar. ital. p. 36: 

Probttj uxor Adelphij mater Olibrii et Aliepii^ cum Constantini (immo Constantii) impera- 

toris bellum adversus Magnentium conscripsisset, conscripsit et hunc librum. cf. inscrip- 

tionem codicis Palatini 1753 saec. IX — X apud Reifferscheid, die romischen Bibliotheken, 

Ber. der kais. Akad. 4867 p. 552: incipiunt indicula centonis Probae, inlustris Romanae; 

Aniciorum mater (immo proavia) de Maronis, qui et Virgiliij Mantuani vatis libris prae- 

dicta Proba uxor Adelphii ex praefecto urbis hunc centon(em) religiosa mente amore Christi 

spiritu ferventi prudenter enucliate defloravit. Isid. Hisp. orig. I 39 (38) , 26. Proba, 

uxor Adelphi, centonem ex Vergilio de fabrica mundi et evangeliis plenissime expressit. — 

in aliquot centonis codicibus haec dedicatio carmini praescripta legitur: 

Romulidum ductor, clari lux altera solis , 

Eoa qui regna tenes moderamine iusto, 

spes orbis fratrisque decus , dignare Maronem 

mutatum in melius divino agnoscere sensu, 

scribendum famulo quem iusseras, — 

hunc relegas servesque diu trada$que minori 

Arcadio, haec ille suo generi. 



428) Optimis Cornelii Nepotis codicibus epigramma sublectum est, quod his versibus flnitur: ortuntur 
8teriU$ fragili tectwa lihtUi: Theodoiio et doetia eartnina nada plaeent. ai rogat auetoremj pavlatim detege 
nottrum tune domino nomen: me seiat ease Prohum. eorpore in hoe manus eat genitoriB ctvique meaque: feliceay 
dominum quae emeruere, manusf haec ad Sex. Petronium Probum referenda esse, KiessUng perspexit; neque 
enim Theodosii temporibus alius eius nominis vir extabat, qui tam familiariter ad imperatorem scribere pos- 
set, et calligraphi opellam intellegendam esse, quae fuerat Lachmanni (opusc. II 188) opinio, vetant verba: 
doetit earmina nttda plaeent. de nomine Aemilio perperam ei a librariis tributo, v. Bergk, Philol. XII p. 580: 
Au8 der Subscription : £M(end&vi) PRORYS ist irrthiimUeh Aemilins Probus entstartden. 



1 

I 
XCVI CHRONOLOGIA SYMMACflUNA. ^ 

traditns igitar est liber Angosto, qui Bimnl cnm fratre orbem Romanum regens (fra' 
irisque decus) Orienti praeerat (Eoa qui regna tenes) et heredem imperii sperabat, cni 
nomen Arcadio fxitnmm esse poeta praesnmpsit. itaqne hi versns ad Arcadinm scripti 
snnt et eo qnidem tempore, qno filins eins Theodosins minor nondnm natns erat 
(a. 395 — 401). sed is, qni eos centoni praemisit, non Proba erat, sed librarins ali- 
qniS) cni imperator carmen describendnm tradiderat, nt vel sola yerba: scribendum 
famulo quem iusseras docent; cni argnmento accedit, qnod praefatio illa in nonnnllis 
codicibns optimae notae omittitnr ^^^) . ex his igitnr versibns de Probae aetate nihil 
conclndi potest. 

Probam Probini sororem fuisse, propter nominis similitudinem suspicatns sum. 
maritns eins corrector fnit Apuliae et Calabriae; C. I. L. I. 1. proconsnl; Isid. Hisp. 
de viris ill. 22 (18) Proba, uxor Adelphii proconsulis. praefectus urbi inde a d. 7 Inn. 
usque ad d. 18 Dec. a. 351 : Chronogr. a. 354. 

XII Q. Clodius Hermogenianns Olybrins. 1) C. I. L. VI 1713 Romae in Capitolio. 
Q. Clodio Hermogeniano Olybrio v(iro) c(larissimo) fratri admirandae pietatis Faltonius 
Probus Alypim v(ir) c(larissimus) . 

2) C. I. L. X 6083 Formiis. Quinto Clodio Hermogeni[ano] v(iro) c(larissimo), 
cons(ulari) Cam[p(aniae)] ordo et popul[us] Formianus patrono praest[an]tissimo. 

3) C. I. L. Vni 1860 Theveste in arcu triumphali. [Pro salut]e d(ominorum) 
n(ostrorum) Con[s]tanti ma[xP^mi vi[c]toris [semper Aug(usti) et luliani] nobilissimi ac 
floren[tissimi Ca^saris] Quintus Clodius Herm[og]en[ianus Olybrius v(ir) c[larissimus) 
proc]onsule p(rovinciae) A(fricae) v(ice) s(acra) c(ognoscens) patronu[s rei publicae] fron- 
fes duas a solo const[ruendas curavit, quae] infinitis ruderibus obplet[ae erant]. 

4) C. I. L. VIII 5334 Calamae. [Inv]ictissimo princi[p]i n(ostro) Claudio Juli[an]o 
toto orbe tri[u]n^anti ampli(atori) [p(opuli)] Ro(mani) proconsu[latu] Clodi Hermo[gen]i[a]n[i 
0]ly[b]ri 

5) C. I. L. VI 1714 Romae in Esquiliis. Tyrraniae Aniciae lulianae c(larissimae) 
f(eminae) coniugi Q. Clodi Hermogeniani Olybri v(iri) c(larissimi) ^ consulans Campaniae, 
proconsulis Africae, praefecti urbis, praef(ecti) praet(orio) Illyrici^ praef(ecti) praet(orio) 
Orientis^ consulis ordinarii^ Fl(avius) Clodius Rufus v(ir) p(erfectissimus) patronae per- 
petuae. cf. C. I. L. VI 1657. 

De Olybrii genere v. XI. fratrem. eins Alypium praeter subscriptionem codicis 
Mutinensis nominat titulus 1 , uxorem Tyrreniam Aniciam lulianam , de qua v. VIII, 
titulns 5. Olybrium, consnlarem Tusciae, ad quem d. 5 Mai. a. 370 lex Cod. Theod. 
XII 1, 72 data est, nominis temporisque ratione adductus filium eius putaverim, sed 
ex uxore alia ignota susceptum; neque enim aetas Bassi patris lulianae admittit, ut 
eum iam a. 370 nepotem in magistratibns versatnm habnisse credamus. v. VIII. 
Anicinm Hermogenianum Olybrium nepotem Clodii Hermogeniani Olybrii fuisse non 
solnm nomen prodit, sed etiam Claudianns paene expressis verbis dicit, nbi avos con- 
snlnm anni 395 patemnm et matemnm hoc modo componit: de cons. 01. et Prob. 29 



429) Baehr, GfJ^k. der riimisehen rJUeratur /K^ p, 7'J. 



I 56^1 AD PROBVM. XCVU 

veteris quis facta Probini nesciai aut nimias laudes ignoret Olybri?^^^] aocedit, quod 
mater eorum Anicia Faltonia Proba in titnlis p. CI propositis consnlis filia didtur bo-« 
menqne primum ab uxorO) secundum a fratre, tertium a matre Clodii Olybrii accepit. 

Tempora, quibus Olybrius honores gessit, ea re facile definiuntur, quia enumeratio 
eorum in titulo 5 ordine chronologico procedit. consularls igitur Campaniae fuisse 
videtur, cum lex Cod. Theod. 11 19, 4 + 20, 1, quae nomen eius sine dignitate 
praefert, data est, d. 19 Mai. a. 361 ; proconsulatum Africae iniit Constantio superstite 
(tit. 3) sed post d. 3 Aug. a. 361, quo die decessor eius Flavianus ultimum in magi- 
stratu commemoratur^^^) , Octaviano successori tradidit luliano solo imperium tenente 
(tit. 4) non multum post kal. lanuarias a. 363 ^^^). in praefectura urbis successit 
Praetextato inter dies 20 Sept. a. 368 et 28 lan. a. 369, locum dedit Ampelio inter 
d. 21 Aug. a. 370 et 1 lan. a. ill^^^). administrationem eius describit Ammianus 
hoc modo: Olybrii praefectura tranquilla nimis et lenis, qui numquam ab humaniiatis 
statu deiectus sollicitus erat et anxiuSj nequid usquam factum eius aspemm inveniretur 
aut diclum, calumniarum acerrimus insectator, fisci lucra^ unde poteraty circumcidenSj 
iustorum iniustorumque distinctor et arbiter plenus, in subiectis admodum temperatus, 
sed obnubilabat haec omnia vitium parum quidem nocens rei communiy sed in alio iudice 
maculosum, quod citeriorem vitam paene omnem vergentem in luxum per argumenta scae" 
nica amoresque peregerai nec vetitos nec incestos. 

De Olybrii praefecturis praetorianis nullum praeter titulum 5 testem habemus, 
sed ex ordine honorum sequitur, utramque inter praefecturam urbi et consulatum (a. 
371 — 379) aut gestam aut saltem inchoatam esse. cum igitur IUyricum annis 368 — 375 
a Probo, 377 — 380 ab Hesperio administratum sit, Olybrio solus annus 376 relinqui- 
tur. Orientis autem praefecturam circa autumnnm a. 378 accepisse videtur, quo tem- 
pore Gratianum in expeditionem Gothicam comitabatur *^^) . consul in annnm 379 iam 



430) Cf. Hieron. ep. 130, 3 qni de genere Olybrii consnlis a. 395 loqnens dicit: seiliett nunc mihi 
Prohomm et Olybriorum clara repetenda stmt nomina et irUustre Anieii sanguinii genu$, in quo aut nuUus 
aut raru$ etl, qui non meruerit eonsulatum, Pmdent. in Symm. I 554 Olyhriaei generisque «I nonUnis 
heres adiectus fastit, 

431) Cod. Theod. XI 36, 14. lex Cod. Theod. YIII 5, 7 inscripta: Imp, Constantiut A. Olyhrio pro- 
eontuU Africae, snbaoripta : dat. IIJ non, Aug. AntioeUae Ckmttaniio A. VII et Conttantio 0. co$s, (a. 354) 
neque cnm titnlis Olybrii Africanis condliari potest neque propter locnm onm die non oongmentem fldem 
meretur. si antem cum Qothofredo ad consulatom Constantii tertium et Constantis secundum (342) referatur, 
ad nostrum certe Olybrium data non est, sed fortasse ad alinm ignotum. 

432) Amm. XXIH 1, 4. 

433) DU Reihe der Stadtprafeeten hei Ammianui MareeUinui, Herm. XYIII p. 300. 303. praefecturae 
testes sunt C. I. L. YI 1714. 1657; Amm. XXVni 4, 1 ; 1, 8. 32. in legibus commemoratur : d. 28 lan. 

369 Cod. Theod. XIY 8, 2; d. 23 Febr. 369 Cod. Theod. lY 18, 1 ; d. 14 Mart. 369 Cod. Theod. XI 39, 6; 
d. 5 Mai. 369 Cod. lust. UI 12, 4; d. 19 lun. 369 Cod. Theod. XI 31, 4; d. 8 lul. 369 Cod. Theod. IX 
35, 1; d. 2 Dec. 369 Cod. Theod. XIII 5, 13; d. 19 lan. 370 Cod. Theod. YI 4, 17; d. 10 aut 12 Mart. 

370 Cod. Theod. XIII 3, 9 -f- XIV 9, 1 -f- Cod. lust. U 6, 7; d. 19 Mart. 370 Cod. Theod. XI 31, 3; 
d. 30 Mart. aut 3 aut 11 Apr. 370 Cod. Theod. IX 40, 9 -f XIV 3, 9 -f 5, 1 ; d. 2 Apr. 370 Cod. Theod. 
I 31, 2; d. 6 lun. 370 Cod. Theod. IX 38, 4; d. 7 lul. 370 Cod, Theod. XIV 3, 10; d. 15 Aug. 370 
Cod. Theod. XI 31, 5; d. 18 Aug. 370 Cod. Theod. XI 36, 19; d. 21 Aug. 370 Cod. Tbeod. U 10, 5. 
Bubscriptio falsa propter locum cum die non convenientem Cod. Theod. XIV 3, 13; Olybrius perperam pro 
Orflto positus est Cod. Theod. II 19, 4; XIII 5, 9. 

434) Auson. grat. act. 12, 55. interrogatuf, quem priorem deeemerea conaulemj nee dubitandum esse dixisti 
tu, et qui tecum honi mnl, duhitare non poterant, sed tamm ad hoe dictum erexerant aiUmos^ qui libenter 
eUi^istimum virum coltegam meum (i. e. Olybrium), quem praesentem hahehat oceasiOy praelatum ere- 

Q. Atkklzts Stmmaohvs. n 



XCVni CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

ante designatus erat honoremque ant Constantinopoli aut certe in Oriente iniit. mor- 
tuus est post a. 384, sed ante a. 395^^5]. 

Xni De genere Faltonii Probi Alypii, ad quem Symmachi epistulae Vn 66 — 71 
et Ambrosii epist. 89 scriptae sunt, y. XI et XII; nomen eius praeter titulum sub 
*XII 1 relatum docet C. I. L. VI 1185 Romae in Colosseo. Domino nostro Pl[avio) 
Theodosio Augusto Paltonius Probus Alupius v{ir) c{larissimus) praef{ectus) urb{i). de 
praetura filii eius Probi loquitur Olympiodorus*^^). — ex Symmachi epist. VII 66 
discimus, Alypium munere aliquo functum esse, in quo praesidem Mauretaniae Caesa- 
riensis imperio suo subiectum haberet^^^). cum praefectus praetorio numquam fuisse 
yideatur, de nullo alio magistratu cogitari potest quam de yicaria per Africam prae- 
fectura. cui coniecturae opitulatur lex Cod. Theod. I 15, 9 data kal. lun. Treyiris, 
accepta non. lul. a. 378, cui Alypii nomen sine dignitate praescriptum est; nam argu- 
mentum eius yicario optime conyenit et tempus dierum triginta septem inter legem 
datam et acceptam dioecesin a Galliis satis remotam indicat. praefectus urbi Caeionio 
Euflo Albino successit inter dies 24 Febr. et d. 14 lul. a. 391438). 

XIV Clodius Hermogenianus Caesarius nominatur C. I. L. VI 499 Romae in 
Vaticano. Matri Deum magnae Idaee summae, parenti Hermae et Attidi menotyranno in- 
victo Clodius Hermogenianus Caesarius v{ir) c{larissimus)j procons{ul) Africae^ praefec{tus) 
urbis Romaej XV vir s{acris) f{aciundis), taurobotio criobotioque perfecto XJIII kal. Aug.^ 
diis animae suae mentisque custodibus aram dicavit. d{omino) n{ostro) Gratiano Aug{usto) 
ter et . , Aequitio conss. (a. 374). hunc eundem esse, qui a scriptoribus et in legibus 
codicum Theod. et lust. Claudius nuncupatur, probavi Hermae yol. XVIII p. 298. 
Claudium ad Olybrii cognationem pertinuisse, docet nominum similitudo, sed subscriptio 
codicis Mutinensis (y. XI), quae duos tantum filios Probae tribuit, obstare yidetur, quo- 
minus fratres eos germanos putemus. — proconsulatum Africae gessitannis 368 — '670^^^), 
in praefectura urbis commemoratur diebus 21 Mai. et 19 lulii a. 374 ^^^), cum autem 
ultimus praefectus sit, de quo Ammianus Marcellinus loquatur, administrationem eius 
usque ad mortem Valentiniani d. 17 Noy. a. 375 extensam esse suspicor^**). prae- 



didiisent. — ilieo aubdidisti: ^quid de duohua consulibw designatis quaeritis, quis ordo $it nuneupationis? 
anne atiu$ quam quem praefeetura eonatituit?^ haec designatio celebrata est aestate a. 378 Sirmii 
(▼. adn. 369); ibi tum ergo Olybrias com Oratiano erat. cnm autem yerba ultima nullam aliam sententiam 
praebere possint, quam praefectum praetorio in actu positum , id qnod Ansonius tum erat, priyato quamyis 
praefecturis iam functo in consnlatus nuncupatione praeferendum esse, Olybrius tum administrationem Orientis 
nondnm accepisse potest. honor igitnr in eum coUatns esse videtur, postquam Gratianus Thracias, i. e. Orien- 
tis praefecturam, ingressus est, autumno a. 378. v. Gothofred. in Cod. Theod. ed. Ritter I p. CIII. 

435) Symmachus in relatione 28 de eo ut de vivo loquitur, Claud. de cons. 01. et Prob. 30 ut de mortuo. 

436) Ap. Phot. cod. 80 p. 63 A. 37. xa\ 5ti IIp^^oc 6 itau *AXu7r(ou TcX^aa? t?)v olxelav icpaiToupov 
xttTd t6v xatp6v T^c 'Imdwou TupawlSoc ^cGEexa xevrrjvdlpta XP^^^^ dv/jXoaaev. lectio codicis Veneti 'OXuii- 
ic(ou pro ^AXuitbu , quam libri recentiores corrigunt, inde nata esse videtur, quod in eodem Olympiodori 
fragmento multus ante sermo de Olympio Stilichonis inimico fuerat. 

437) Agris meis, quos in Caesariensi Mauretania possidemus — nihil reliqui faeit officii praesidalia 
improbitaa. $aepe ad rectorem provinciae delata querimonia parvi habita e$t per ignaviam iudieafUi$. ergo 
quoniam remedia minora non pro$unty ad maiora eonfugimu$. fera$ opem, quae$o te etc. 

438) Cod. Theod. XVI 10, 10; XIV 2, 2. 

439) V. adn. 153 et Cod. lust. XI 75, 2. 

440) Cod. Theod. XI 36, 22; C. I. L. VI 499. 

441) Amm. XXIX 6, 17; XXVII 3, 2. cf. Herm. XVIII p. 290. 



I 56--6I AD PROBVM. XCIX 

fectus egii admodum quiete nullam seditionem super querella iusta perpessus et instaura^ 
vit vetera plurima; inter quae porticum excitavit ingentem lavacro Agrippae contiguum 
Eventus Boni cognominatam ea re, quod huius numinis prope visitur templum, 

XV Sex. Petronins Probus et Anicia Faltonia Proba. 

1) Exaginm ahenenm scriptum habens ab nna parte: Petroni Probi v{iri) c{laris- 
simt) et Anicie Probe c(larissimae) f{eminae), ab altera: Aniciis Olybi (sic) et Probini 
v(irorum) c[larissimorum) , C. I. L. V 1083*. 

2) Laribns in Africa Petronio P[ro]bo v{iro) c{larissimo) pro[consule] e 

vi[g]entibus decoratu publices insigni conspectu C. L L. VIII ItSS. 

positns est circa a. 358. 

3) Athenis. 

EJxovt yahLeliQ oe IlpoPov tov oicapj^ov 'A&ii^vau; 
AvToXto^ [oifjaev 'EXXa8o<; av&oiraTo?. 

C. I. Att. ni 1 , 639 = Kaibel, Epigr. Graec. 902. positus esse videtur in prima 
Probi praefectnra inter a. 368 et 375. 

4) Romae in monte Pincio. Nobilitatis culmini, litterarum et eloquentiae lumini, 
auctaritatis exemplo, provisionum ac dispositionum magistro, humanitatis auctori, modera- 
tionis patrono, devotionis antistiti, Petronio Probo v{iro) c(/orissimo), proconsuli Africae, 
praefecto praetorio per lUyricum Italiam et Africam, consuli ordinariOj ob insignia erga 
se remediorum genera Veneti adque Histri peculiares eitis patrono pra>estantissimo, dedi- 
cata VI idus Aug. d{ominis) n{ostris) Valente VI et Valentiniano II Aug{ustis) cons{ulAus). 
C. L L. VI 1751. anno 378. 

5) Veronae. Petronio Probo v{iro) c{larissimo)y totius admirationis viro, procons{uli) 
Africae, praef{ecto) praetorio Illyrici, praef{ecto) praet{orio) Galliar{um) {iterum), prae- 
f{ecto) praet{orio) Italiae atqtie Africae {tertium) [error lapicidae; scribe: praef{ecto) 
praetorio Illyrici ItcUiae atque Africae, praef{ecto) praet{orio) Galliar{um) {iterum), prae- 
f{ecto) praet{orio) Iltyrici Italiae atque Africa^ {tertium)], cons{uli) ordinario, civi eximiae 
bonitatiSj disertissimo atque omnibus rebus eruditissimo pcUronOy nepoti Probiani , filio 
Probini v{iramm) c{larissimorum) praef{ectorum) urbis et cons{ulum). C. I. L. V 3344. 
positns esse yidetnr in tertia Probi praefectnra a. 383 ant 384. 

6) Gortyne in Creta insula. IleTptovtov npo^ov tov XajxirpoTaTov a[ico] oiraT[(i)]v xal airo 
4topx«>v irpaiTwpftov y, SoYjiaTt t^(; Xajiirpa^ FopTovftov pooX^? OSxoopivto^ Aoo(&eo<; AoxXyj- 
TtioSoTo? b XajxicpoTaTo? oiraTtxo? avioTT^oev. C. L 6. 11 2593. Asclepiodotus inde ab 
anno 382 consnlari iure Cretam regebat (v. p. LXXXIIT) ; titulus igitur vix post a. 384 
positus esse potest. 

7) Romae ad S. Petri in mansoleo Probi. 

Ex[uv]iis resolutus in aetheris aequore tutum 

curris iter cunctis integer a vitiis, 
nomine quod resonas imitatus moribus aeque, 
lordane ablutus nunc Probus es melior. 
5 dives opum clarusque genus praecelsus honore 
fascibus inlustris consute dignus avo, 
bis gemina populos praefectus sede gubernans , 
has mundi phaieras, hos procerum titulos 

n* 



C CHRONOLOGU SYMMACHIANA. 

transcendis senior donatus mtmere Christi: 
10 hic est vents honos, hasc tua nobilitas. 

laetabare prius mensae regalis honore, 
principis alloquio, regis amicitia: 
nunc propior Christo sanctorum sede potitus 
luce nova frueris , lux tibi Christus adest, 
15 numquam deflende tuisl cum vita maneret 
corporis atque artus spiritus hos regeret, 
primus eras nullique patrum virtute secundus: 
nunc renovatus habes perpetuam requiem 
candida fuscatus ntUla velamina culpa 
20 et novus insuetis incola liminibus, 

his solare tuos, quamquam solacia maesta 

gratia non quaerat, gratia, Christe, tua. 
vivit in a^etema paradisi sede beatus, 
qui nova decedens muneris aelherii 
25 vestimenta tulit, quo demigrante Belial 

cessit et ingemuit, hic nihil esse suum, 
hunc tu, Christe, choris iungas caelestibus oro, 

te canat et placidum iugiter aspiciat, 
eque tuo semper dilectus pendeat ore, 
30 auxilium suboli coniugioque fer[en]s. 

C. I. L. VI 1756 poaitus ante a. 395. 

8] Bomae in eodem mansoleo. 

Sublimes quisquis tumuli miraberis arces , 

dices: quantus erat, qui Probus hic situs est! 
consulibus proavis socerisque et consule maior, 

quod geminas consul reddidit ipse domos. 
5 praefectus quarto totum dilectus per orbem, 

sed fama emensus, quidquid in orbe hominum est. 
aeternos heu, Roma, tibi qui posceret annos, 

cur non vota tui vixit ad usque boni! 
nam cum sex denos mensis suspenderet annos, 
10 dilectae gremio raptus in aethra Probae. 

sed periisse Probum meritis pro talibus absit 

credas , Roma , tuum : vivit et astra tenet , 
virtutis fidei pietatis honoris amicus , 

parcus opum nulli, largus et ipse sui, 
15 solamen tanti coniux tamen optima luctus 

hoc Proba sortita est, iungat ut wma pares , 
felix, heu nimium felix, dum vita maneret 

digno iuncta viro, digna simul tumulo. 

C. I. L. VI 1756 titulns praecedenti adiectns, postquam Olybrius et Probinus Probi 
filii consnles facti snnt a. 395. nam v. 3 consule maior, quod geminas consul reddidit 
ipse domos vitio quidem aut lapicidae ant Maphaei Vegii, qui solus hunc titnlum vidit, 
inqninatus esse videtnr neque facile sanari potest, sed geminae domns, qnae cnm con- 
sulatu coniunctae nominantur, vix ad aKam rem referri possnnt, quam ad geminnm 
familiae honorem, quem filiomm consnlatn acceperat. 



1 5^-61 AD PROBVM. CI 

9) Romae. Sexto Petronio Proboy Anicianae domus culmini^ proconsuli Africae, 
praefecto praetorio quater Italiae Illyrici Africae Galliarum, consuli ordinario, consulum 
patri^ Anicius Hermogenianus Olybrius v[ir] c[larissimus) ^ consul ordinarius, et Anicia 
luliana c[larissima) f[emina) eius, devotissimi filii dedicarunt. C. I. L. VI 1753. 

10) Romae. inBcriptio simillima nisi qnod pro Olybrio et luliana positi snnt 
Anicius Probinm v[ir) c[larissimus) , consul ordinarius, et Anicius Probus v[ir) c[larissi- 
mus)^ quaestor candidatus ^ filii, munus singulari religioni debitum dedicarunt. C. I. L. 
VI 1752. 

11) Romae. Aniciae Faltoniae Probae, fidei nobilitatis antiquaCf omamento Anicianae 
familiae, servandae ac docendae castitatis exemplo, consulum proli^ consulum matri, Ani" 
cius Hermogenianus Olybrms v[ir) c[larissimus) y consul ordinarius^ et Anicia luliana 
c{larissima) f[emina) eiuSj devotissimi filii dedicarunt. C. I. L. VI 1755. 

12) Romae, titnlns simillimns sed panlo brevior. C. I. L. VI 1756. 

13) Romae. Aniciae Paltoniae Probae, Amnios Pincios Aniciosque decorantiy consulis 
uccori, consulis filiae^ consulum matri, Anicius Probinus v[ir) c[larissimus) , consul ordina- 
riuSj et Anicius Probus v[ir) c{larissimus), quaestor candidatus, filii devincti matemis 
meritis dedicarunt. titnlo post adiectnm est: 

Consimiles fratrum trabeis gestamina honorum 

tertia, quae derant, addidimus titulis. 
dilectae Probus haec persolvo munera matri 

restituens statuis praemia, quae dederat, 

C. L L. VI 1754. 

Probi patrem avnmqne indicat titulns 5, nxorem tit. 1. 8. 11 — 13; Cland. de cons. 
01. et Prob. 192, filios tit. 1.9—13; Cland. 1. 1. 31; ffieron. epist. 130, 7. ex his 
Olybrinm natn maximnm fnisse, ex eo seqnitnr, qnod nbicnmqne consnlatns, qnem 
simnl cnm fratre gessit, commemoratnr , semper nomen eins primo loco collocatnm 
legitnr. fasces a. 395 accepit, pneritiam nondum egressns (r. adn. 170) ; natus igitnr 
erat circa a. 381 et Proba quoque mater,, id quod ex aetate avi eius (y. VIII) per- 
spicitnr, ante a. 380 nnbilis esse vix potuit. itaque filius ille, qnem Probns iam ante 
consnlatnm sunm (a. 371) snstnlerat ^^^) , ex alia nxore procreatns est; quem, cum 
praeterea nnsqnam eins mentio fiat et in electione consnlnm anni 395, quae non honori 
pneromm sed patris eomm mortni delata filios natn maximos potissimnm respicere 
debnit, praeteritns sit, iam ante designationem eomm obiisse snspicor. accedit, quod 
Fnria, Decimii ffilariani ffilarii filia^^^j, qnam Probi numm fnisse constat^^^), anno 
394 , qno tempore reliqui eius filii nondum ad adnltam aetatem pervenerant , iam ri- 
dna erat^^^), et quod in titulo 8 v. 3 de Probi soceris nnmero plurali sermo est. 

Stemma Probi partem tantnm consnlum praefectommque recenset, qnornm neces- 



442) De boc pnero loquitar Aason. ep. XYI 1, 4; 2, 28. 88. 98, qnae epistola ipso conBulatas anno 
scripta est. cf. v. 69 ut quem eurtUii proxima eoUegio nati dedit, hune rurtus Auguttui prior 8ui$ per- 
ennet fascUms, 

443) V. quae ad ep. III 38 — 42 dictams som. 

444) Hieron. epist. 123, 18 ad Furiam atque Salvinam, quarum altera Probi quondam eonaulis nurus, 
altera OitdofUSy qui Afrieam tenuit^ filia. 

445) Hieron. epist. 54. 



CII CHRONOLOGIA SVMMACBM^a. 

sitndine nsos est. nam Nicomachos Flavianos et Symmachos qnoque Aniciornm domnm 
contigisse, docent nomina; inter Anicios enim Nicomachi (I, n, VII) et Flaviani (III) 
reperinntnr et inter Symmachos nnus saltem Anicius (v. p. LIII). praeterea Probi 
nnrus Furia a Furio Maecio Graccho et Decimio Hilariano Hilario praefectis altero 
urbi a. 376 — 377, altero praetorio a. 396 originem duxit, et Symmachi vinculum quod- 
dam iunxemnt inter Aniciorum familiam et Memmium Yitrasium Orfitum praefectum 
urbi bis Ambrosiumqne episcopum Mediolanensem, quem Probus ipse ad Liguriae ad- 
ministrationem promoverat ^^^) . itaque paene omnia senatus culmina aliqua necessitu- 
dine contingebat, neqne quisquam affinitates tam remotas parvi momenti aestimabit, 
, qui consideraverit , quantam vim nobilitas omnium saeculorum huiusmodi coninnctioni- 
bus tribuere soleat. 

Probus natns est circa a. 334; siqnidem sexaginta eum annos paene explesse, 
dicit inscriptio eius sepulcralis ^^^) . honores spretis dignitatibus minoribus a proconsu- 
latu Africae auspicatus est, quem accepit post d. 19 lan. a. 356^^^), deposuit inter d. 
23 lun. et 27 Oct. a. 358^^^). quo gesto annos decem quievit, donec praefectnram prae- 
torio semel adeptus usque ad mortem raro tantum deposuit ^^^) . successit Yulcatio -Rufino 
praefecto Italiae Illyrici et Africae inter d. 25 lan. et 12 Mart. a. 368 ^^^), remansit- 
que in magistratu, id quod raro contigit, annos continuos octo, et quia ab Augustis 
remotus Sirmii plemmque residebat ^^^) , potestate paene imperatoria fraebatur ^^^) . 
Valentiniani favorem eo retinebat, quod tributa summa cum severitate exigens reditus 
largos ex provinciis sibi creditis in comitatum mittebat^^^), quae autem ipse lucra 
captabat ^^^) , imperatori ignota mansemnt. itaque a. 371 ad consulatum evectus est, 
qui honor Yalentiniani tempore plemmque Augustis ipsis summisque bellomm ducibus 
reservatus, in hominem partium civilium rarissime conferebatur, at in Probo eo maior 



446) Panlin. vit. Ambr. 8. cf. ad epist. III 30—37. 

447) TiU 8 y. 9 nam eum aex denos menaiB stupmderet anno$, diltetae gremio raptu$ in aetkra Probae, 

448) Hoc die Procliaiiiis proconsnl praescribitur legi God. Theod. IV 12, 4. 

449) Ipse praescribitar legi Cod. Tlieod. XI 36, 13, saccessor eius FiaYianns legibus God. Theod. VIII 
5, 10 et XI 36, 14. 

450) Giaadian. de cons. 01. et Prob. 55 nonf mihi centeni$ pateant $i vocibu$ ora — , acta Probi nar- 
rare queam^ quot in ordhte gente$ rexerit^ ad $unmii quotien$ fa$tigia iuri$ venerU^ Italiae late cum frena 
teneret Ulyrico$que $inu$ et quo$ arat Afriea eampo$. cf. adnot. 415. 

451) God. Theod. VIII 6, 1 com adn. Gothofr. ; X 24, 1. leges paene qainqoaginta ad eam datae sunt, 
quaa quaeras licet in indice corporis legum ed. Haenel p. 127. in tanta copia mirandum non est, quod 
nonnullae dies et consules falsos subscriptos habent, sed de tempore, quo primam praefecturam accepit, 
nihilominus dubitari non potest, cnm et Ammiano Marcellino (XXX 5, 4 ad a. 375 praefectwrdm praetorio 
tunc primitu$ nanehu) et inscriptionibus testibus locupletissimis utamur. id certe constat, omnes leges, 
qui Augustos consules subscHptos habent, non ad annum 365, sed aut ad 368 aut ad 370 ant ad 373 refe- 
rendas esse. Krueger, Veher die Zeitbe$timmung der Con$titutionen au$ den Jahren 364 — 373 j Gommenta- 
tiones Mommsenianae p. 75. cf. Amm. XXVII 11, 1 ; XXVIII 1, 31; Paulin. yit. Ambros. 5; Hieron. 
ep. 123, 18; Auson. ep. XVI 2, 18. 

452) Amm. XXIX 6, 9; Auson. epist. XVI 2, 1. Cod. Theod. VII 4, 16; 23, 1; VIII 5, 28; 15, 5; 
XIII 3, 7; XV 1, 18, ubi semper pro datum Sirmio scribendum est acceptum Sirmio, nam neuter Augustus 
illis annis Sirmii erat. 

453) Auson. ep. XVI 2, 16 qui $olu$ excepti$ tribu$ eri$ (Valentiniano Valente Oratiano) erorum pri- 
mu$ e$t prattorioque maximu$, cf. Amm. XXVII 11, 2 potuit, quoad vixit, ingentia, 

454) Amm. XXX 5, 5. 

455) Amm. XXVII 11, 1 cognitu$ orbi Romano, per quem univer$um paene patrimorua $par$a po$$edit 
iu$te an $eeu$ non iudieioli e$t no$tri. 



I 56—61 AD PROBVM. CIII 

splendidiorqu^ visas est, qnia collegam iraperatorem habuit^^^) et in Gallias accitns 
nna cnm eo fasces snmpsit (v. adn. 49) . sed postquam Valentinianns ipse aestate a. 
375 in Pannonias venit et ab legato quodam Epirota de praefecti saevitia edoctns 
est***^), maximnm in enm odinm concepit ^*^^) poenasqne fortasse exegisset, nisi morte 
snbita praeventns esset. in magistratn igitnr positns Valentiniani minoris primitiis 
Probns interfnit **®) , sed panlo post Olybrio locnm dedit (v. p. XCVII) et saltem nsqne 
ad d. 8 Ang. a. 378 privatns remansit. titnlns enim statnae eo die a provincialibns 
Venetis et Histris ei positae (4), primam tantnm praefectnram eins recenset. inter d. 
3 Dec. a. 379*60) et d. 12 Mart. a. 380 ^*^*) demnm in Gallias accitns est, lit admini- 
strationem earnm snsciperet *®2) ^ quae tamen brevi tempore finita esse videtnr ^«^) . 
tertinm praefectns praetorio creatns est aestate a. 383 in locnm aut Flaviani ant 
Hypatii, qni imperio coUegiali Italiae cnm Africa et Illyrico praefnerant*^*), enmque 
honorem Theodosio anctore accepit, nt in Valentiniannm pnernm tntelam qnandam 
exerceret *^^) . snmmam hanc potentiam cito amisit oitoqne resnmpsit, nam mense 
Febmario a. 385 et fortasse iam antea privatns erat*^®), cum antem Maximns in Ita- 



456) AiiBon. ep. XVI 2, 21 nam consul aelemum elutt collega Augusti coniulU^ eolumen curulU £o- 
mulae primum in seeundis fascibus; nam primu$ e eunetis erit consul secundut principi. 69 ut quem eurulis 
proxima eoUegio nati dedit^ hunc rursus Augustui prior iuii perennet foicihui, is conBul hoDoratior videba- 
tar, quem fasti primQm nominarent (Auson. grat. act. 12 sqq.) , sed qui simnl cam Angnsto processit, pri- 
mns inter privatos erat, qnamvis in collegio secundus. cf. Amm. XXIII 1, 1 e( videhatur novum adiunctum 
tise Auguito privatumj quod poit Dioeletianum et Ariitobulum (a. 285) nuUui meminerat geitum. saeculo 
quarto ante Gratianum et Probum consules unum tantum huiusmodi coniunctionis exemplum reperitur, lulia- 
nus et Sallustius a. 363. nam Gratianus et Valentinianus minor, quo tempore cum Dagalaifo (366) et Vic- 
tore (369) fasces sumpserunt, nondum Augusti erant. 

457) Amm. XXX 5, 8. 

458) Amm. XXX 5, 4 ioUim tamen incitato petehat odio Prohum numquam^ ex quo eum viderat^ mi- 
Tuxri detinens vel miteiceni. 

459) Rafln. hist. eccl. II 15 quem (i. e. Valentinianum minorem) tamen necessitas eorum^ qui tam- 
quam vaeuum imperii locum conabantur invaderej eonpulit etiam ahsente fratre purpuram indui, Proho tunc 
praefeeto fideliter rem regente, 

460) Hoc die Siburius praefectus GaUiarum erat God. Theod. XI 31, 7 cum adn. Gothofr. 

461) God. Theod. VI 28, 2. commemoratur praeterea d. 28 Mai. a. 380 God. Theod. VI 35, 10. 

462) Inscr. 5 praefectus praetorio Qalliarum iterum, Cod. lust. VII 38, 1 ad Ptohum pp. OalUarum 
sine die. cf. Inscr. 9. 10. 

463) Claud. de cons. 01. et Prob. 55 nony mihi centenii pateant «t vocihui ora muUifidusque ruat oen- 
tum per peetora Phoehus, acta Prohi narrare queam, quot in ordine gentts rexerit^ ad summi quotiens fastigia 
iuris venerit, Italiae late eum frena teneret lUyrieosque sinus et quos arat Africa campos. praefecturam igi- 
toT Galliarum ne verbo quidem tangit poeta, quod certe fecisset, si tempore et rebus gestis memorabilis 
fQisset. 

464) Flavianus magistratum deposuit post d. 10 Mai. a. 383 (v. quae ad eplstulas libri secundi dic- 
tuTUB sum), Hypatius post d. 28 Mai. a. 383 Cod. Theod. II 19, 5. 

465) Socrat. V 11 Mdi$(p.oc i% Ttbv itepl tAc BpeTTavv^a? fi.epu)V ir.viiavri v^ 'P(ofj.a(cuv «ipx^ "^-^^ xdjj.- 
vovTi rpaTiavcJ) elc t^v xaTd 'AXajj.avva)v ir6Xejj.ov dTriTl^eTai. dv ht t^ 'iTaXC^ xo(i.t^ vlou vjf/dsovroi 
OuaXevTiviavou t9)v twv TtpaYpidTCDV ei/e <ppovTl6a IIp^po; dizb 6TcdTc»v t^jv STrap^ov T^Te veiplCoov dp^-Zjv. cf. 
Sozom. VII 13. 

466) Gommemoratur in ea d. 25 Oct. a. 383 et d. 19 lan. a. 384 (v. adn. 210), sed cum aestate a. 
384 de uno tantam praefecto Italiae Praetextato acceperimus , simul cam eo Probus quoque potestatem reti- 
nuisse potest. mense autem Februario a. 385 duo iam alii praefecti erant Neoterius et Principius. v. Cod. 
Theod. VIII 5, 43; Cod. lust. I 48, 2, in quarum iegum subscriptionibjis pro: Ricomere et Ctearcho coss, 
(a. 384) scribendum est: post eonsulatum Rieomeris et Clearchi (a. 385); omnes enim reliquae constitationes, 
qoae hos praefectos nominant, annis 385 et 386 datae sunt, et mense Februario a. 384 aut Probo et Attico 
aut AtticO et Praetextato Italiae provincias administrantibus, .illis nullus iocus relinquitur. 



CrV CHRONOLOGU BYMJAIlCBUNA. 

liam irrupit, antamno a. 387, praefecturam quartam gerebat et simul eum imperatore 
ThesBalonicam profugit ^^^j . post Tbeodosii yictoriam (a. 388) ultimos vitae annos in 
Aniciorum domo marmorea^^^} otio fruebatur, gloria per continuos magistratus acqui- 
sita contentus; quae etiam ultra terminos dicionis Romanae progressa duos Persas 
nobiles circa a. 390 compulit, ut ad tantum yirum visendum in urbem proficisceren- 
tur*«®). non multo post obiisse videtur, certe cum Marcellinus ultimam rerum gesta- 
rum partem^^^) et Claudianus carmen in consulatum Olybrii et Probini componebant^^*), 
mortuus iam erat. in supremis baptisma accepit^^^), sed iam ante religioni christianae 
addictus fuerat et uxor eius ^^^) filiique inter omnes Romanos fidei ardore eminebant ^^^} 
atque ex Olybrio neptis perpetuae virginitati vota est^^*). 

Proba reliquias viri in Vaticano post apsidem Sancti Petri condidit, ubi tumulus, 
cum a Nicolao quinto e. n. pontifice maximo fundamenta ecclesiae noyae iacerentur, 
inyentus sed paulo post destructns est^^^}. ipsa non solum yiro sed etiam filio Olybrio 
superyixit patriamque a. 410 a Gothis captam et yastatam yidit^^?). 

XVI Anioii Hermogeniani Olybrii parentes uxoremque nominant tituli sub XV 9. 
11. 12 propositi. matris patrisque mentionem faciunt Claud. de cons. Olybr. et Prob. 
passim; tit. 1; Hieron. ep. 130. lulianam uxorem, cui Augustinus librum de bono 
yiduitatis inscripsit, praeterea commemorant Hieron. epist. 130, 6; August. epist. 150. 
hanc nominis causa, quod ei cum filia Anicii Auchenii Bassi praefecti urbis a. 382 
commune est, nepotem eius filiamque Bassi consulis a. 408, sororem consulis a. 431 
feci. de Demetriade Olybrii filia y. Baron. ann. eccles. V p. 395 ; Reumont, Geschichte 
der Stadt Rom I p. 815. 



467) Sozom. VII 13 ^(aac ^i fAi^ ti Ttddot, ^cuyojv i\ IxaXlac e(; 8eo3aXov(xY)v ijxe, ouv auTip (e 
xal V) fAi^ryjp xal np^^oc 6 5irap/oc. cf. Socr. V 11. 

468) Secandiai epist. 3 in Angast. op. 8 p. 521 A ed. Bened. ego namqae fateor non tali diligerUia 
nee tanta indu$tfia Anieianae domua mieare marmorat quania tua icripta perlucent eloquentia. 

469) Paulin. vit. Ambros. 25 per idem tempu$ (scil. cladis Thessalonicensis a. 389) duo poterUii$imi et 
$apientis$imi viri Persarum ad famam $aeerdoti$ venere Mediolanium, — et ut ae prohareni fMon oh aliam 
eaueam vfni$$e^ — alia die vcdefaeierUee imperatori profeeti $unt ad urhem Romam illie volentea eogno$eere 
potentiam illu$tri$ viri Prohi, qua eogfUta ad propria remtarunt. 

470) Amm. XXyil 11, 2 potuit, quoad vixit, ingentia. 

471) Cland. in cons. Olybr. et Prob. 31 vivit adhue conpletque vagi$ $ermonihua aure$ gloria fuaa Prohi, 
gtiom nee verUura ailebufU luatra etc. 167 u( pigeat memifUaae Prohi. ea de causa in priore eias epitaphio 
(inscr. 7) de conaalibas flliis sUetar, qaae laas neqne in altero (8, 4) neqne in reliqois titulis post mortem 
el posltia omittitar. 

472) Tit. 7 Y. 4 lordofhe ahlulua nune Prohua ea melior. v. 9 aenior donatua munere Chriaii. y. 23 
vivU in aeUma paradiai aede heatu$y qui nova deeeden$ muneri$ aetherii veatimenta tulit. 

473) Tit. 4 devotionia cmtiatiti. Hieron. ep. 130, 7. Proha iUa — , euiua aanetitaa et in univeraoa 
effuaa hofUtaa etiam apud harharoa venerahilia fuit, — cum ineenaia direptiaque omnibua in urhe captivUaa ait, 
nuno avitaa venumdare dieitur poaaeaaionea et facere aihi amieoa de iniquo mammoney qui ae recipiafU in ae- 
terfka tabemaeula. soriptae sunt ad eam Aogastini epistnlae 130. 131. 150. 

^ 474) Prudent. in Symm. I 548 Jamque ruit paucia Tarpeia rupe relietia ad aineera virum perketralia 
Natartorum cUque ad apoatoUcoa Euandria euria forUea, Amniadum auholea et pignera elara Prohorum. fertur 
erUm ante alioa gefkero$u$ Aniciu$ urhi$ inlu$tra$ae caput: aie ae Roma incltUa iactat. quin et Olyhriaci gene" 
riaque et nomifUa herea, adieetua faatia, palmata ifhaignia ahoUa, martyria ante forea Bruti aubmittere faacea 
ambit et Auaoniam Chriato ifhclinare aecurem. 

475) Hieron. epist. 130, 3; Auguatin. de bono viduiUtis 6. 18. 19. 24. 

476) Baron. ann. ecdes. lY p. 775. 

477) Prooop. beU. Vandal. I 2 p. 180 C; Hieron. epist. 130, 7; Augost. de bono viduit. 24. 



I 56—61 AD PROBVM. CV 

Olybrins maximns ex Probi filiis, qui qnidem patri superetites faerunt (v. p. CI), 
a. 395 puer erat^^^), itaque ante a. 381 natus esse non potest. nihilominus post Theo- 
dosii de Eugenio yictoriam senatus in honorem patris Olybrio fratrique eius Probino 
legatione missa eonsulatum in a. 395 impetravit ^^^) , quem Claudianus celebravit car- 
mine illo notissimo, primo quod lingua latina composuit^^^). et postea quoque poeta 
Olybrii iratrisque cliens mansit epistulasque ad utrumque composuit. 

De reliquis Olybrii honoribus non constat, neque multos splendidioresque gessisse 
ridetur, cum iam ante urbem a Gothis direptam (a. 410) sorte functus sit'*^*). 

XVn Anicium Probinum Probi Probaeque filium faciunt tit. XV 1. 10. 13. de con- 
sulatu eius v. XVI. inter d. 22 Dec. a. 396482) et 17 Mart. a. 397 «3) proconsul in 
Africam missus est, quam tamen propter bellum Gildonis, quod tum in limine erat, 
paucoB tantum menses rexit; siquidem aestate eiusdem anni iam Formiis otium fove- 
bat^^^). anno 416 fortasse praefectus urbi erat; in lege enim data d. 12 Dec. Cod. 
Theod. XIV 10, 4 pro Probiano p. u. scribendum videtur Probino p. u. 

XVTn Probus consul a. 406*85) modo Anicius^se) modo Petronius ^®^) dicitur, in 
una tantum inscriptione gentilicium utrumque fuisse videtur, sed alterum temporis 
iniuria nunc periit^^sj, patrem matremque eius nominant tituli XV 10 et 13; Hieron. 
ep. 130, 7. comes sacrarum largitionum commemoratur inde a d. 29 Febr. a. 412 us- 
que ad d. 11 lun. a. 414*8»). 



56 amicitiam inter Symmachum et Probum evocatio, quam ille ad consulatum 
a. 371 accepit, auspicata est (v. adn. 49); nulla igitur ex his epistulis ante eum 
annum scripta esse potest. haec autem cum de publicis Probi negotiis loqnatur, data 
est, quo tempore praefecturam aliquam gerebat, i. e. aut a. 371 — 375 aut a. 380 — 
381 aut a. 383—384 aut a. 387—388. 



'478) Hieron. epist. 130, 3 constd quidem in pueritia, cf. Glaud. de conB. 01. et Piob. 62 non con^ 
Ugit iUi taliB Aonor, prima eum parte vireteeret aevi. 

479) Claod. de cons. 01. et Probin. 75 Roma Probo eupiena digmu persolvere gratet tedula pro natit 
dominwn flexura rogando ire parat. nbicumqne Claadianus de dea Roma cum petitione aliqua ad Augustom 
proflciscente verba facit, legatio senatus iotellegenda est. 

480) Cland. epist. ad Probinam 13 Romanot hihimut primum te contule fontes et Latiae cestit Oraia 
Thalia togae, ineipientque tuit a fateihus omina eepi, fataque dehebo posteriora tihi. 

481) Hieron. epist. 130, 3 felix morte tua, qui non vidit patriam corruentem. 

482) Hoc die Theodoms proconsul erat, Augustin. contra Orescon. III 62. 

483) Cod. Theod. XH 5, 3. 

484) V 69 opto in illo tinu agere vohitcum, quod rettctt aettati. cf. 67. saccessor eius Seranus, 
de quo ▼. ad cpist. V 78 — 98 , magistratum ab Augusto Orientali accepisse Tidetur, in cuiuS' dicionem Gildo 
provinciam dederat. 

485) Diptycliam ebameum, quod consulatus occasione imperatori muneri dedit, adhuc superest. inscrip- 
tionem eins refert Meyer Spirensis, Zu>ei antike Elfenbeintafeln p. 66: d(omino) n(o8tro) Honorio temp(er) 
Aug(uito) Probus famulus v(ir) e(larissimus) cons(ul) ord(inarius). in nomine (ChristC) vineas semper. 

486) Tit. 10. 13; de Rossi, inscr. chHst. 560. 

487) De Rossi 1. 1. 554. 557. 

488) De Rossi 1. 1. 559. 

489) D. 29 Febr. a. 412 Cod. Theod. VIII 4, 24. d. 13 Apr. a. 412 Cod. Inst. XI 62, 11. d. 10 lan. 
a. 414 Cod. Theod. VII 8, 11. d. 11 lun. a. 414 Cod. lust. VIII 16, 8 + XI 48, 15 -f- 59, 13. 

Q. AVBXLITS STMMAOinrS. Q 



CVI CHRONOLOGIA SYMMACHMNA. 

57 de occnpatioDibns Probi sermo est, qna re idem tempns indicatur, quod in 
epistnla snperiore. certius antem indicinm praebent verba: dii modo optata fortunent, 
salutem rei publicae in solido locent! magna enim rei pnblicae infortnnia, qnae nos 
qnidem novimus, in Probi praefecturas tria incidunt, fames annornm 380 et 383 
tyrannisqne Maximi. 

58 scripta, cum Probns secnndam praefectnram accepit, quod inter mensem De- 
cembrem a. 379 et Martium a. 380 factnm est. 

59 sed quod ais, me potius, qui sim vacuus publicae rei, istiusmodi vigiliam debere 
sortiri, aequum esse dissentio, v. ad ep. 56. 

60. 61 V. ad epist. 56. 



I 62-74 AD CELSINVM TITIANVM. 

Celsinus Titianus Symmachi frater*^®) sectam familiae secntns utrnmque pontifi- 
catum Solis et Vestae gessit*^*). suffragio Flavii Afranii Syagrii praefecti praetorio, 
qni a. 380 potestatem acceperat ^^^) ^ vicarins Africae factus est*^^), qna in administra- 
tione positns legi Cod. Theod. XIV 3, 17 datae d. 12 lul. a. 380 praescribitur. sed 
constitutio Cod. Theod. XU 1, 84, quae d. 15 Febr. a. 381 Earthagine proposita est 
neque igitur post mensem Decembrem a. 380 data esse potest, iam snccessorem eius 
Camenium nominat, ita nt magistratnm eins brevissimum fuisse appareat. cuins rei 
cansa inde agnoscitur, qnod Symmachns ad Syagrii consnlatnm evocatns mortem fra- 
tris recentem excusat*^^). fuemnt videlicet consules Syagrii duo annis 381 et 382, 
et ambigebatnr, ad quemnam eomm oratoris nostri epistnlae scriptae essent; nnnc 
autem propter celerem illam vicariomm mntationem dnbitari neqnit, qnin TitianuB 
iam autnmno aut hieme a. 380 in magistratn obierit et consulattis a. 381 intellegen- 
dns sit. ergo epistulae, quae fratris nomen praeferunt, omnes ante nltimos a. 380 
menses datae snnt, maiorqne pars earum in ipsnm vicariatus tempns incidit. qnod 
certum est de 64. 66. 68. 69, utpote quae Africae mentionem faciant^^^), probabile 
de 65, nbi Symmachus fratrem trans mare morari innuit^^^). sed commendaticiae 



490) Epistalae ad eam in codice Parisino sTLbscribantur : expUeit ad Titianum germanum mum; prae- 
terea 23, 25 et 76, 32 germanuB Symmachi dicitur; nam ex fratris appellatione , qna in inaoriptionibaa epi- 
stolarum nuncapatur, nihil condudi potest, cum qaiviB cognatus aat adflnis eo tempore frater dictus sit. 

491) Symm. p. 30, 29 arcarium pontiQcalem commendans, fratrem obtestatar, at utriutque iaeerdoiii 
antitiitem se esse recordetur. 

492) V. qnae ad ep. I 94 — 107 dictaraa sam. 

493) 76, 32 germani mei viearia poiettate gaudeo , tamquam mihi decua honorit accetterit, — eiim quo 
inluttrem virum Syagrium fidet eerta ett operam bonae frugit adnitum, 

494) I 101; III 21; IX 113. 

495) In ep. 66 GelaBius commendatur, qui imperialit domut euram reeepit; qaod ad rationalem rei pri- 
▼atae fandorum domus divinae per Africam (Not. Dign. Occ. XII 16) refero, nam in nulla alia provincia 
munns, quod expressis verbis ad domum imperialem referatur, reperire potui. in reliquis eplstulis aat orbes 
aat provinciae dioeceseos Africanae expressis verbis commemorantur , ut 64 Caesarea Mauretaniae, 68 Vaga, 
69 Numldia. 

496) Quid hiemt facitt, quae ierra et mari morahitur eommeatut? 



\ 



I 62—74 AD CELSINVM TITIANVM. CVII 

qnoqne 67. 70 — 74 Bcriptae Bniit, cnm Titianns administratione aliqna fangeretur, nihil- 
que impedit, qnominns eas ad enndem annnm referamns. duae tantnm epistnlae ante 
yieariam praefectnram collocandae snnt, 62, qnae de Titiano in Italia non procnl a 
fratre agente loqnitnr, et 63, qna Satyms, Ambrosii frater, mortnns hieme a. 374/5 
commendatnr. cf. adn. 158. 



I 75-88 AD HESPERIVM. 

Hesperins, Decimi Magni Ansonii Aeonii filins secnndns^^^) — nam natn maximns 
patris nomine nnncnpatns in prima pueritia mortnns est^^^] — sub Valentiniano Angusto 
priratns latuit^^^]; sed postqnam patris discipulns imperinm Occidentis solus adeptus 
est, statim Africam proconsulari imperio regendam accepit ^^^^) . snccessit enim Con- 
stantio inter d. 7 Sept. a. 375 et 10 Mart. a. 376 (y. adn. 153), qnod tempns cnm 
morte Valentiniani (d. 17 Nov. a. 375] fere congmit. iam inter d. 8 Inl. a. 376 ^o^) 
et 21 lan. a. 377^^2) ^x Africa rerocatns est, nt praefectnram praetorio Italiae snsci- 
peret*^). anno 378 exennte ant 379 inennte patrem coUegam accepit, qnocnm non 
solum Italiam sed Occidentem integmm nna administraret , Ansonioqne in vitam pri- 
yatam reverso Oallias quidem Sibnrio regendas tradidit, sed provincias Italicas cnm 
niyricis et Africanis nsque ad d. 14 Mart. a. 380 retinnit^*). — ex tribns filiis eins 
mimmns Pastor pner mortnus est^^^), nnns e maioribns is Hesperins fnisse videtnr, 
qnem Symmachns (296, 20] a. 385 yimm inlnstrem et comitem commemorat. ipse 
sub Maximi tyrannide (a. 383 — 388) simnl cum patre Treyiris erat*®*), sed postea 
nnlla eins memoria apnd scriptores antiqnos reperitnr. 



75. 77 Hesperins in magistratn aliqno erat, cum hae ad eum epistulae scriptae 
snnt. cursnm antem honomm incepit a. 376, finiyit a. 380. 

76. 80 — 82. 84. 86—88 amicitiam cnm Hesperio Symmachns non iniisse yidetur. 



497) 11, 18; cf. p. LXXV et Scbenkl, Aasoniuft p. Xiy. 

498) Anson. parent. 12. 

499) Qaod GarolnB Sohenkl in editione Ausonii (praef. p. Xiy) Hesperinm a. 375 vioariam Macedoniae 
l^isse tradit, errore faotam est. nam testimoniam Paalini Pellaei, qao boIo innititar, non ad Hesperiam sed 
«d Thalasaium referri debet. ▼. p. LXXyill. 

500) Aoson. epiced. in patr. 45; Amm. XXyill 6, 28. 

501) Cod. Theod. I 32, 2, proconsal Afticae sine die praescribitor God. last. XI 66, 3. 

502) Cod. Theod. I 15, 8. cf. adn. 354. 

503) Africam proconsalarem praefectarae eias partem faisse, ex lege Cod. Theod. yui 5, 34 perBpicitar. 

504) ▼. p. LXXX. praescribitar legibas datis d. 21 lan. a. 377 Cod. Theod. I 15, 8. d. 27 Febr. 
a. 377 Cod. Theod. yill 5, 34. d. 22 Apr. a. 378 Cod. Theod. Xyi 5, 4 cam adn. Gothofredi. d. 2 lal. 
a. 379 Cod. Theod. \U 18, 2 + XIII 1, 11. d. 21 lul. a. 379 Cod. Theod. Xm 5, 15. d. 31 lal. a. 
379 Cod. Theod. yill 18, 6 + Cod. last. yi 32, 4. d. 3 Aag. a. 379 Cod. Theod. Xyi 5, 5. d. 6 Dec. 
a. 379 God. Theod. yi 30, 4. d. 14 Mart. a. 380 God. Theod. X 20, 10. de succeBSore eiuB Syagrio v. 
p. CXI. 

505) Auson. parent. 13. 

506) Auson. epiat. 2, 



CVIII CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

antequam a. 369 in Gallias proficisceretur. itaque omnes ad illum epistulas post hunc 
annum scriptas esse existimo. v. p. LXXIX. 

77 V. ad epist. 75. 

78 ad orationem pro Trygetio habitam d. 9 lan. a. 376 pertinet. v. p. VI. 

79 Hesperius praefectus praetorio a. 377 — 380. 
80—82 V. ad epist. 76. 

83 scripta paulo post mortem Celsini Titiani anno 380 exeunte. v. p. CVI. 

84 V. ad epist. 76. 

85 gravem Symmachi morbum commemorat, quod a. 378 indicare videtur. v. 13, 6. 
86—88 V. ad epist. 76. 



I 89-93 AD ANTONIVM. 

De Glaudii Antonii^^^^) familia nihil comperi, nisi quod fratrem Marium habuit, 
qui provinciam aliquam suburbanam gubemavit ^^^) . primus magistratus, quem ab ipso 
gestum esse scimus, magisterium scrinii alicuius erat, de quo more eo saeculo sollemni 
ad quaesturam sacri palatii processit *®») . de tempore honoris nisi ex Symmachi epi- 
stula I 89 non constat; quae cum de oratione principis ab Antonio scripta ea ratione 
iudicet, quae iuveni nullius auctoritatis parum conveniat, hominem aliquantam elo- 
quentiae gloriam iam consecutum prodit. incidi t igitur in ultima Valentiniani tempora, 
nam ne ulterius procedamns, Antonii praefectura inde ab a. 376 gesta prohibet. 
quaestores autem, qui praeter illum in Valentiniani aula fuerunt, novimus hos : Viven- 
tium anno 365 aut 366 ad praefecturam urbi promotum^><^), Eupraxium, qui mense 
Augusto a. 367 ex magistro memoriae quaestor factus est^^>) magistratumque usque 
ad a. 370 et fortasse longius retinuit^^^), Ausonium circa Valentiniani mortem (a. 375) 



507) Rossi, Inscr. cliriflt. urb. Rom. 312 Cl. Antonio et Fl, Syagrio conas. 318 Cl. Antonio et 

508) Symm. I 90. Themistii testimoniam (^apior. p. 203<i), Saturninnm in consnlata (a. 383) praeces- 
sisae Theodosii Aagnsti patraum^ et adflnem (t6v itaTpeCieXcpov 'Ki-^m xal rhs xtj^cot^v) , pleramqae de £a- 
cherio (cos. 381) et Antonio nostro (cos. 382) accipi Bolet, et de illo qaidem recte, sed pro Antonio Flavias 
Syagrias collega eias inteUegi debet (cf. Rossi 1. l.). nam qai consalatam accipiebant, homines ant rebas 
gestis clarl aut samma nobilitate conspicui esse solebant, atqae Antonins iam amplissimos magistratus duos, 
quaesturam et praefecturam praetorio, gesserat, cum fasces sameret, at contra Syagrius altra proconsulatum 
Africae adulescentulis nonnumquam commissam progressus non erat. nuUo igitur alio titulo quam aat nata- 
liam aat adflnitatis splendore tanto honore dignus yideri potuit, quod quam bene patri aut fratri FiacoiUae 
Augustae conveniat, nemo profecto non videt. accedit, quod cum Theodosius et Gratianus singali singalos 
consuleg quotannis nominarent, adflinem ab adflui promotum esse et in partibus imperii huio creditis, Orien- 
talibus videlicety trabeam sumpsisse, et per se Yeri simUlimum est et a Themistio conflrmatur; at Antonius 
totum honorum cursum in aula Gallicana peregit neque ab alio imperatore, quam cuius praetorio praefuerat, 
summum laborum praemium aocepisse credendus est. cf. quae mox de duobus Syagriis dicturi samus. 

509) 36, 19 non incognito quidem nohit eloquii splendore nituistiy ied magnis rebtu adeommodam et ma'- 
iestatia seriptis aptatam gloriamy quam magitterio ante quoiesisti^ recens auxit oratio. nullae aliae orationes 
auctoribus absentibus in senatu recitari potuerant quam a principibus ipsis profectae, quae componi solebant 
aut a magistris scriniorum aut a qaaestoribus sacri palatii. cum igitor Antonius magisterinm iam ante ges- 
sisset, tum quaestor erat. 

510) Amm. XXYI 4, 4; XXVII 3, 11; de praefectura eius urbana y, Herm. XVIII p. 299. 

511) Amm. XXVII 6, 14. 

512) Amm. XXVUI 1, 25. 



i 



I 89—93 AD ANTONIVM. CIX 

honore fimctam. Antonii ergo qnaesturam inter Enpraxii et Ansonii tempora colloca- 
bimns. in praefectnra praetorio Galliamm^^^) successit Maximino inter d. 16 Apr.^^^) 
et 23 Mai. a. 376»**) locnmqne dedit Ansonio inter d. 12 lan. et 20 Apr. a. 378»«»). 
post consnlatnm anno 382 gestnm nnlla eins mentio reperitnr. tragoedias enm scrip- 
sisse, Symmachns indicare videtnr**^). 



89 de oratione in senatn recitata Symmachns indicia hominnm coUegit, qnod nisi 
in nrbe ipsa facere neqnivit. dimidinm antem eins temporis, qno Antoninm qnaestn- 
ram gerere potnisse, snpra yidimns (a. 370 — 375), orator noster in Africa proconsnlis 
monere fnngebatur (a. 373 — 375). scripta igitnr est epistnla inter annos 370 et 373. 

92 ut te curis publicis occupatum ad rependenda conloquia adsiduitate sollicitem. 
nltimnm mnnns pnblicnm, qnod Antonins gessit, deposnit primis anni 378 mensibns. 



I 94-107 AD SYAGRIVM. 

Flavii Syagrii saecnlo qnarto exennte fnemnt dno, qni eo difficilins discemnntnr, 
qnia deinceps annis 381 et 382 trabeas consnlares snmpsemnt^*^). alternm eomm 
Afranio qnoqne gentilicio nsnm, qnem avjim matemnm Tonantii Ferreoli amici sni Apol- 
linaris Sidonins praedicat^*^), enndem esse cnm Symmachiano, ex praefecturis ab ntro- 
qne scriptore commemoratis efficitur^^^), nam cognominis eius, quod scimns, nnmquam 
praefectns praetorio fnit. qno tempore autem ille Symmachi amicns consul prodiit. 



513) Cod. Theod. IX 35, 2; XIII 3, 11. 

514) Cod. Theod. IX 19, 4. 

515) Ck>d. Theod. XIII 3, 11. praeterea nomen eius praescribitnr constitationibua his: d. 17 Sept. 
«. 376 Cod. Theod. IX 35, 2. d. 6 lan. a. 377 Cod. Theod. I 15, 7. d. 28 Inl. a. 377 Cod. Theod. I 
16, 13. d. 12 lan. a. 378 Cod. Theod. IX 20, 1 + XI 39, 7. vitioaae snnt Cod. last. II 7, 2 et Cod. 
Theod. IX 40, 12; nam altera data esse fertur d. 18 Aag. a. 378 Ravennae, altera d. 30 Noy. a. 378 Treviris, 
quibus temporibus Gratianas in lUyrico (Amm. XXXI 11, 6) vel etiam in Thraciis (Aason. grat. act. 18, 82) 
agebat neque Antonius potestatem retinebat; ut de eo taceam, quod Cod. Theod. IX 40, 12 de Campania 

iloquitur, quae ad praefectum praetorio Qalliarum nulla ratione pertinebat. 
516) Cod. Theod. VIII 5, 35. 

517) 36, 23 faeundktm tuam ewiae magii quam eaveae eonverUre, 
I 518) De Rossi, Inscript. christ. urb. Rom. 303 Fl. Syagrio ei Eucerio, cf. 304. 306. ^ 1. 1. 312 Cl, 

AntOfUo ei Fl. Syagrio conss. Memmlus Symmachus putasse videtur, eum Syagrium, ad quem pater scrip- 
serat, consulem cum Antonio fuisse ; nam quomodo in libro tertio epistulae ad Timasium et Promotum consules 
a. 389 iuxta coUocantur, ita in primo ad Antonium et Syagrium scriptae. sed opinlo hominis, qui huius 
consulatus tempore nondum natus erat, non magni momenti est. 

519) Epist. I 7 Tonantiu» Ferreolus praefeetorius Afranii Syagrii eonsulie e filia nepo», YII 12 ad 
Ferreolum scripta: istet per avitaa tibi ttilu» noster eunUeSy pcUrieiat nihUo minus infulas enumeraturus ; non 
taeuisset tripliees praefeeturas et Syagrio tuo pro totiens mutatis praeeonibus praeeonia non negasset, 

520) Titianus per Syagrium vicarius Africae factus est 77, 1 ; ab eodem sperat Alexander, ut sibi pro- 
vinciam praesidalem cum consulari aut correctoria permutare permittat (42, 12 Alexander vir omatissimus sor- 
titus provineiam praesidalem putat honori suo incrementa praestari, si tuo amore potiatur). liberum igitur de 
omnibus provindarum iudicibus arbitrium habuit, quod nisi praefectis praetorio non competebat. de Sldonio 
V. adnotationem praeoedentem. 



CX CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

Celsinas Tiiianns panlo ante decesserat; qni cnm aestate a. 380 viearins Africae 
factns esset et iam ante mensem Febrnarinm a. 381 snccessorem accepisset) ita nt 
totns eins magistratns spatio pancomm mensinm inclnderetnr (v. p. CVI) , certe non 
more sollemni administrationem deposnit, sed in magistratn ipso mortnns est. qnod 
non mense lannario a. 381 sed snb finem anni 380 accidisse, ex eo intellegitur, 
qnod Symmachns ad consnlatnm kalendis lannariis inenndnm evocatns, dolore amissi 
fratris ntpote recenti excnsatnr. Syagrins igitnr, ad qnem orator noster scripsit, fasces 
sumpsit a. 381 et consnles annomm dnomm, quibns de qnaeritnr, hoc modo inter Occi- 
dentem et Orientem diyidnntnr: 

a. 381. 

In Occidente: In Oriente: 

Flavius Afranius Syagrins, praefectns Eucherins, patruns Theodosii Angnsti*^^), 
praetorio Italiae. proconsnl Africae a. 380. v. adn. 153. 

a. 382. 

Claudius Antonius, qni a. 375 — 378 prae- Flavius Syagrius, adfinis Theodosii An- 
fectns praetorio Galliamm fnerat. v. p. gusti, proconsnl Africae a. 379 ^^22), 

CIX. 

Flavins Afranius Syagrins Gallns fnisse videtur, nam conditorinm eius Sidonii 
tempore Lngduni ostendebatnr^^sj posteritasque per provincias Gallicanas florebat*^^). 
in militia nobilissima notariomm honorum cursnm anspicatns est^^^); sed cnm ad dncem 
Germaniae primae Aratorem missus, ut eum ad munitionem montis Piri accelerandam 
hortaretnr, ex strage militnm, quae mox secuta est, solus evasisset (a. 370), a Valen- 
tiniano cingnlo privatns est^^®). ab Ansonio amico, qni postea ei libmm carminum 
dedieavit ^^^) , snmmam potentiam in anla Gratiani post principis patris mortem (a. 375) 
nacto, revocatns esse videtnr, nam eodem anno, qno poeta ipse praefectus praetorio 
et consnl erat, filins eins Hesperins praefectus praetorio, Arborins ex sorore nepos 
primnm comes remm privatamm, mox praefectns nrbi (a. 379), Syagrins qnoqne 
magister officiornm reperitur ^^^j , et quoniam non statim honorem tam splendidnm ac- 
cepisse pntandns est, certe iam ante dignitate aliqna exomatus erat. et fortasseipsa 
Theodosii ad imperinm electio consiliis Syagrii debetur, quem cum affini eins aliqno 
cognationis vinculo cohaesisse, nomina utrique commnnia Flavins et Syagrius demon- 



521) Zosim. V 2; Themist. ctrtt. XVI p. 203<<; cf. Yict. eplt. 48, 18. eius nomine Stilichonis fllius 
appellatQS est. 

522) ▼. adn. 153 et 508. nomen eias praescriptum est legi propositae Karthagine d. 26 Aog. a. 379 
God. Theod. I 15, 10. dignitas in libris codicis Theodosiani manuscriptis desideratur, sed oum locus tum 
argumentum proconsulem Africae demonstrant. quo tempore haec oonstitutio proposita dicitur, Flavius Afra- 
nius Syagrius magister offlciorum erat, ita ut de persona proconsulis nullum dubium admittatur. 

523) Sid. ApoU. ep. V 17. 

524) Sid. ApoU. I 7; V 5; VU 12. 

525) Amm. XXVIII 2, 5 per Syagrium iune notarium poitea praefeetum et consulem. 

526) Amm. XXVIII 2, 9. 

527) Auson. III 42 pecU>ri$ ut no$tri »edem eoliSf aime Syagri, eommunemque hahiUu alt^r ego Ausonium^ 
»ie etiam nostro praefatut hahebere libro, differat ui rUhHQy »it tuu9 anne me%is, 

528) D. 1 Oct. a. 379 Cod. Theod, VII 12, 2. 



I 94—107 AD SYAORIVM. CXI 

stntnt. inter d. 14 Mart. *^) et 18 lan. a. 380^30) Hesperio in praefectnra praetorio 
Italiae^^^) saecessit, qnem magistratam nsqae ad initinm anni 382 et fortasse nlterias 
retinnit. honore deposito privatas remansit saltem asqae ad a. 392, nam Ammianus 
Mareellinns, qni paalo post scripsit, de ana tantam praefectara eias loqaitar ^^^) . de 
reliqais daabas nisi ex Apollinare Sidonio^^^) non constat, qni solas qaoqae opera 
Syagrii poetica stataasqae ei erectas commemorat ^^^) . 



94 Palladias professor artis rhetoricae in spem sui honoris (86, 30) in comitatam 
acdtas, commendaticias a Symmacho ad Syagriam et Eutropiam accepit, qai ana igi- 
tar in anla imperiali agebant magnis honoribas praediti. aestate a. 381 Palladias iam 
comes sacraram largitionnm erat^^^); vere a. 380 Syagrias imperatorem in Galliis 
reliqnit, at regimen Italiae sasciperet, neqae ante a. 378 ea potestate praeditns fuisse 
Tidetar, at commendato magnnm adiamentum praestare posset; a. 378 Eutropius otio 
privato fruebatur ^^) ; solus igitur relinquitur annus 379 , qao Syagrius magister offi- 
ciorum, Eutropius comes rerum privatarum erat. cf. ad epist. I 15. 

95 Symmacho oratio principum, quam in senatu recitaret, de magna aliqua victoria 
missa est, quo tempore Syagrius in aula degebat ^^^) et amicas eius Oregorius quaestor 
sacri palatii erat *36) . is quaesturam non ante a. 378 accepit ^^^^) , Syagrius autem e 
comitatu discessit vere a. 380. orationem igitur illam ad eam de Gothis Alanisque 
et Hunnis yictoriam refero, quam nuntiatam esse d. 17 Nov. a. 379 fasti Idatiani 
tradunt ^^®) . 

96 et 105 ad orationem pro Trygetio referendae sunt habitam d. 9 lan. a. 376. 
V. p. VI. 



529) Cod. Theod. X 20, 10. 

530) Cod. Theod. XI 30, 38. praescribitar legibns datis d. 15 lal. a. 380 God. Theod. YII 18, 4. 
d. 27 Febr. a. 381 Cod. Theod. Vlll 5, 36. d. 5 lul. a. 381 Cod. Theod. I 10, 1. d. 9 Oct. a. 381 
Cod. Theod. YIII 7, 15. proposita d. 3 lan. a. 382 Cod. Theod. XII 1, 89, qna in lege traditur quidem 
dat. JJI non, lul.y sed indicatio anni poit eonsulatum nisi primis mensibns admitti non potest. v. De Rossi, 
Inscr. cbrist. nrb. Rom. p. XXVin. snbscriptionem antem de lege proposita, non de data accipiendam esse, 
docet locus Viminacinm, nbi tnnc nnllns imperator morabatur. proposita d. 9 Apr. a. 382 Cod. Theod. XII 
1, 88. lecU Capnae d. 30 Ang. a. 382 Cod. Theod. XI 16, 14. ex nltimis tribus legibns de magistratu 
etiam tum a Syagrio gesto nihil concludere licet, nam propositae et lectae esse possunt, postquam is, ad qnem 
datae erant, iam privatus factus est. 

531) Italiae eum praefuisse, docent leges propositae Romae Cod. Theod. VII 18, 4, Carthagine Cod. 
Theod. XU 1, 88, Capuae Cod. Theod. XI 16, 14, Viminacii Cod. Theod. XII 1, 89. 

532) Ep. V 5. Sidoniu» Syagrio suo salutem, eum »i» con»uli» pronepo» idque per virilem 8uece»»ionem 
— , eum »i» igitur ex »emine poetae^ eui proeul dubio »tatua8 dederant litterae, »i trabeae non dedissent, quod 
etiamnune auetori» eulta ver»ibu» verha te»tantur et q. s. cf. Symm. p. 39, 12 non enim mihi ex ore ieiuno 
tributa laudaiio e»t, »ed de faeundiae penu boni iudieii fruetu» adri»it, 

533) Cod. Theod. VI 12, 8; X 24, 2. 

534) 85, 33 thoxae vaeuu» otiare et liberi» remi»»u» invigita, 

535) 38, 27 eonte»tare apud invieto» prineipe» gaudium meum. 39, 3 haee pro me eopioiiu» et omatiuiy 
q[U€aUum e» linguae meliorj apud auctorem beneficii (scil. principem) pro»equeri». 

536) 76, 25 eum mihi de »erinii» tui» profeeta delegaretur oraUo. cf. 76, 4 pontifleio litterati honori» 
aueiu». 

537) V. ad epist. III 17—22. 

538) Cf. Tillemont, Theodo»e I art. 4. 



CXn CHRONOLOGIA SYMMACHUNA. 

98 Syagrii occnpationes pnblicae commemorantnr. scripta igitur est, cnm magi- 
stratnm aliqnem gerebat, sed qnia tempns secnndae et tertiae praefectnrae eins igno- 
tnm remansit, anni nota epistnlae adposita delenda est. 

100 epistnla hieme scripta est*^^). dolor, qnem se perpessnm esse Symmachns 
qneritnr, fortasse fratris mors erat. v. p. CVI. 

101 Symmachns ad consnlatnm Syagrii kalendis lannariis a. 381 inenndnm evo- 
catns, Inctnm de fratris obitn excnsat, nltimis anni 380 mensibns. 

102 Mediolani te agere ante litteras tuas fama pertulei^at, quae nihil ignorari de 
conspicuis viris patitur, et locus et fama de Syagrii ex Galliis adventn**^) per totam 
Italiam diffnsa, praefectnram praetorio Italiae recens acceptam indicare videntnr, vere 
a. 380. 

103 Symmachns mnnera consnlaria a Syagrio accepit, qnae primis consnlatns 
(a. 381) mensibns amicis mitti solebant. 

104 Tuae equidem virtutis est omnes. qui palatinis stipendiis enitescunt^ iuvare 
praesidio, militiae palatinae magistro officiomm snbditi erant; scripta igitnr circa 
a. 379. 

105 V. ad ep. 96. 

106 scripta, cum Syagrins aliqnem magistratnm gerebat. 

107 scripta, cnm Syagrins praefectus praetorio erat. v. adn. 520. 



n AD FLAVIANVM. 

Historia Flaviani^^^) dnobns monnmentis clarissimis illustratnr, quomm alterum in 
monte Caelio, nbi domus Symmachomm fnit, alternm in foro Traiano effossnm est. 

Virio Nicomacho Flaviano v[iro) c{larissimo)j qtiaest{ori) , praet^ori), pontif[ici) maiori, 
consulari Siciliae^ vicario Africae^ quaestoi^i intra palatium, praef[ecto) praet[orio) itemm^ 
co{n)s{uli) ord[inario)j historico disertissimo^ Q, Fab[ius) Memmius Stfmmachus v[ir) c{la- 
rissimus} prosocero optimo. C. I. L. VI 1782. 

Nicomacho FlavianOj cons{ulari) Sicil{iae)j vicar{io) Afric{ae)j quaest{ori) aulae divi 
Theodosij praef[ecto) praet[orio) Ital{iae) Illyr[ici) et Afric[ae) iterum, virtutis auctoritalis- 
q{ue) senatoriae et iudiciariae ergo reddita in honorem filii Nicomachi Flaviani cons[ularis) 
Camp[aniae)j procons[ulis) Asiae, praef{ectij urbi saepius , nunc praef{ecti) praet{orio) 
Italiae lllyrici et Africae, — Imperatores Caes{ares) Fl[avius) Theodosius et Pl{avius) 
Placidus Valentinianus semper Aug{usti} senatui suo salutem, clarorum adq[ue) inlustrium 
in rep[ublica) virorum adversum casus condicionis humanae interpolatum aliquatenus ad- 
serere honorem et memoriam defuncti in lucem a[eternam] revocare emendatio quaedam 



539) 40, 9 omm$ quippe intemus eorporit dolor hiemali erescit iniuria, 

540) 41, 7 nee te exeusare coUegis interventus Alpium potest, 

541) De Flaviani vita praeclare egerunt de Rossi, Iseritione onoraria di Nieomaeo FlavianOj Annali delV 
Jnst, XXI 1849 p. 283; II euXto idotairieo in Boma nel 394, BuUett, di areheol. erist. 1868 p, 49; Momnnen, 
Herm. IV p. 350; quos magna ex parte secutus sam. 



/ 



II AD FLAVIANVM. CXIU 

eius sortis videtur, quae praeiudic[iu]in [sum]mumq(ue) [detri]mentum virtutum exsistima- 

tur. bono nobiscum, p^cUres) c(onscripti) y fau[stoq{ue)] omine intellegitis profecto, quid- 

quid in restitutionem pr[istini honor]is inlustris et sanctissimae aput omnes recordationis 

Flaviani senio[rt]s adimus^ divi avi nostri venerationem esse, si eum, quem vivere nobis 

servariq(ue) vobis — quae verba eius aput vos fuisse pleriq{ue) meministis — optavit, sic 

in monumenta virtutum suarum titulosq{ue) revocemuSy ut quidquid in istum caeca in- 

simulatione conmissum est, procul ab eius principis voto fuisse iudicetis. cuius in eum 

effusa benivolentia et usq{ue) ad annalium^ quos consecrari sibi a quaestore et praefecto 

suo voluity provecta excitavit livorem inproborum. nunc si aput vos abunde causas piae- 

tatis adstruximuSj acdpite aliud, quod de vestris in illum sensib{us) et provinciar{um) 

omnium iudiciis muniamur, quib{us) per illum locupleiioris adhuc rei p{ublicae) bona vel 

adservata vel etiam aucta tantum et aput nos reverentiae contulerunt, ut quod hodie faci- 

mus , in pectorib{us) et sensib{us) vestris absq{ue) interpellatione ulla mediae oblivionis 

fuisse noverimus, ex quo quidem ipso non min[us] memoriae illius quam nobiSj p{atres) 

c{onscripti) ^ supra omnia praestitistis, ut non inmerit[o] patientiae vestrae gratias agamus, 

ne quid erga reslittUionem honoris eius admoniti potius quam sponte fecisse videamur, cum 

alioqui ipse etiam de institutione illius probatus saepe nobis parentibusq{ue) nostris Plaviani 

fili\us sit, cui\ honor semiplenus etiam sub praefecturae praetorianae apice, quem provide[ntia] 

et industria sua cottidie auget. delatus exsistimetur , nisi integer tandem et abs[q{ue) ullo 

re]ligiosi muneris debito totius domus eius familiaeq{ue) sit, gaudete ergo nob[iscum]j 

p{atres) c{onscripti), optimo impeiHi nostri opere, ut nobiscum recognoscitis, et redditam vo- 

bis ^sse et] patriae senatoris eius memoriam, et dignitatem probate, cuius consorti[o] clariores 

fuistis et in posteris eius eadem aput nos reverentia vigetis. — Appius Nicomachus Dexter 

v[ir) c{larissimus) expraef{ecto) urb(i) avo optim{o) statuendam curavi Septi). 

[Ba^so et Antioc]ho v{iris) c{larissimis) cons{ulibus). a. 431. C. I. L, VI 1783. 

Virius Nicomachus Flavianus ^*^) nomine teste originem ab Aniciis ducebat (v. p. 
CII) ; filius erat Venusti ^^^) , quem eumdem fuisse crediderim cum Volusio Venusto 
eoTTectore Apuliae et Galabriae. hunc enim Canusinum fuisse, titulus ab ipso positus 
indicat ^^) ; Flaviani autem res familiaris magna ex parte possessionibus Apulis con- 
stabat^^^), a patre yidelicet Apulo hereditate quaesitis. Venustus, quamvis ex familia 
nobilissima ortus^®), in honorum tamen via lente progressus est. nam Apuliae et 



542) Nomen iDtegrnm praebet tftnlns a progenero positns, Nicomaehus FlavianuB dlcitnr in inscriptione 

fori Traiani et de Rossi, Inscr. cbriBt. nrb. Rom. 419 eoruulatu Nieomaei FlabiarU; 420 N[i]eomaeo [Fla]oia[no 

\ v{iro) e{lari$$imo) cymmle; 421 Nicomaeo FLav{iano v{iro) e{lari8$imo) eont.] 1145 [<ron]«. Nieo. Flaviano. Fla- 

^ xianut passim, Nieomaehus senior apnd ApoU. Sidon. epist. YIII 3; Macrob. I 24, 24. 

1 543) Macrob. I 5, 13. Flavianus, qui quantum iit mirando viro Venuito patrt prcMtanttor, non mtnua 

omatu morum gravitateque vitae quam copia profundae eruditionis adieruit. 

544) G. I. L. IX 329 Gannsii. Salvis ddd. nnn. Constantino Aug{u9to) et filii$ eiu$ Cae${aribu$) Volu- 
siu$ Venu$tu$ v{ir) e{lari$$imu$) eorreetor Apul{iae) tt Calah{riae) oh amortm patriae $tatu€U omatui porti- 
etu po$uit. 

545) Flavianns, nt cnram rei famUiaris gerat, in Apnliam proflcisdtnr, Symm. II 34. qnod nuUum e 
Vennsti nominibns gerit, non obstat; nam plemmqne homines eius temporis a matribus matrumque necessitu- 
dinibuB nomina accipiebant, ut fllius Sexti Petronii Probi Anicius Hermogenianus Olybrius ab avo materno 
nnncupatus ett. v. p. XGI. 

546) Amm. XXIII 1, 4 ii$dem diebu$ legato$ ad $e mi$$o$ ah urht aetema elare nato$ meritisque 
I probabili$ vitae eonperto$ imperator (scil. Inlianns) honoribtu diver$i$ adfecit. et Apronianum Bomae deerevit 

Q. ATKBUTfl SrifMAOHTS. P 



/ 



CXrV CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

Calabriae CoDBtantini magni temporibas praefuit^^), tnm Sidliam consalaris rexit^^^), 
qaibuB cnriB absolatus per annos fere viginti in otio delitait, fortasee qaia vir saper- 
Btitioni gentiliam addictas imperatori christiano Constantio param probabatar. inter 
homincB aatem saaram partiam magna aactoritate iraebatar^^^), qai cam laliano som- 
mae reram potito novas vires nacti essent , legatas ad imperatorem missas et a. 363 
vicarias Hiflpaniaram factas est^^). alia qaoqae legatio eias a 370 aat 371 simul 
cam Vettio Agorio Praetextato sascepta commemoratar ^^] , post qaam nallam eius 
mentionem inveni. sorore eius Avianio Symmacho nupta nomen Anicium' in gentem 
Aureliam translatum esse videtur (v. p. LIII) ; Symmachus enim orator Venusti filiam 
Flavianum semper fratrem nuncupat et ipse quoque rem Apulam possidebat ^^*) ex 
matris fortasse dote profectam. 

Flavianus natus est circa a. 334^^2). in honorum cursu iisdem obstaculis, quibus 
pater, tardatus esse videtur ; nullum enim magistratum ante annum aetatis trigesimiun 
gessit. sed postquam Venustus ricarius factus est, avunculus et consobrinus Symmacbi 
alter praefectus urbis alter corrector Lucaniae et Brittiorum, et Praetextato proconsu- 
latum adepto omnes fere partium gentilium principes rei publicae gubemaculis admoti 
sunt^^^), ipse quoque Siciliam consulari iure regendam accepit (a. 364) ^^). fascibus de- 
positis denuo annos duodecim quievit, donec Valentiniano mortuo Ausonius Symmachi 
amicus summam in aula potestatem nactus est. Hesperio Ausonii filio pro consule 
Africae*^*) in eadem dioecesi yicariam praefecturam gessit (a. 376 — 377), quo in 
magistratu odio religionis christianae haereticos ita fovit, ut constitutionem Gratiani, 
quae leges contra Donatistas latas denuo inculcaret, necessariam redderet ^^^) , et publi- 



ene praefectumf Octavianum proconnUem Afticae^ Venusto vicariam conmi»it HiapaniaCy Bufinum 
Aradium eomitem Orientie — provexit, 

547) 123, 11 /W( matri eiu» (soil. FlaYiani minoris) cum procuratore tuo finalia tn Sieilia quaestio^ 
quam diseeptatio non^ ut iorihis^ Venustiy sed alterius rectoris absolvit. Eosignias, ad quem haec epistula 
scripta est, ideo de praedio Sioiliensi litem movisse yidetur, quod rem antea a feminae possessoris socero 
•tudio afflnitatis prave iudicatam esse diceret; id quod Symmachus verbis supra laudatis refellit. 

548) Macrob. I. 1. mirandus vir Vermstus, Amm. 1. 1. clare natus et meritis probabUis vitae eonpertus. 

549) Amm. 1. 1. cf. XXVIII 1, 24 ex vicario Venustus, 

550) Amm. XXYIU 1, 24. 

551) 156, 38 statim iuui ex re nostra Apula ad Campaniam frumenta deferri. apud vicarium urbia 
Symmachus a. 397 patronum Apulorum egit IX 29, genere scilicet et re ad eos pertinens. 

552) Garmen oodicia Pariaini 8084 ed. Mommsen in Uerm. IV p. 350; Riese, anthol. lat. I p. 13; 
Baehrena poetae latini minorea III p. 286 v. 67 $exaginUi senex annis duraoU ephebus, mortuns est a. 394, 
V. infta. 

553) V. p. XUI. XLVI. LXXXVU. 

554) Flavianum honorem aliquem geasisse, quo tempore Symmachus maior praefectus urbi, minor cor- 
reotor Luoaniae et Brittiorum erant, ex epistula II 44 efflcitur. qui honor temporis ratione considerata nul- 
lu8 aUu8 esse potuit quam consularitas SicUiae in duabua, quas supra proposuimus, insoriptionibuB oomme- 
morata. celaitudinis titulua conaulari a Synunacho tribntus non tam magistiatnm, quam claioa Flaviani na- 
talea tpectare videtur ; nam cum dignitatum ordo anno demum 372 a Valentlniano constitutus esset, vocabula 
intustris^ speetabiliSy eelsitudo^ magnifieentia antea nondum in usum certum et sollemnem abierant. 

555) Amm. XXV lU 6, 28 doeto^ tuper nefanda fraude Oratiano imperatore fidentius — VaUntinianu$ 
enhn obierat — od Hetptriwn proeormUem et Flavianum vicarium audiendi $unt missi. Hesperiua a. 376 
proooDfuI Afticae erat v. p. CVU. cf. 62, 10 quod tum patria Afriea non minus tibi qtiom mUd eara 
eommerkdat. 

556) Augnst. epist. 87, 8 vo$ (aoil. Donatittae) Flaviano qttondam vicario parii$ ve$trae kominif quia 
legibiu $ervien$ noetntef, quo$ mvenmt, occidebat, non comm%miea$ti$? De Rosti, I$erixione di Nieomaeo Fta- 



n AD FLAVIANVM. CXV 

eam imperatoriB notam incorreret ^^^) . sicnt Symmachas et Praetextatns totaqne illa 
gentilinm factio, ita FlayiannB qnoqne litteramm gloriam appetebat, et qnamvis anna- 
les Theodosio Augnsto inBcripti, qno opere apnd posteros fama ingenii eins maxime 
stabilita est, ante praefectnram (a. 383) in pnblicnm non prodierint ^^^) , nonnnlla tamen 
in longo illo otiO) qnod vicarii mnnns praecedebat, scripsisse et edidisse videtnr. nam 
philosophiae enm operam impendisse, ex Symmachi testimonio constat^^®), et medio 
aevo excerpta ex libro eius de dogmatibus philosaphorum circnmferebahturw®). prae- 
terea Philostrati ApoUonins Tyanensis latine versus^*^) et quaedam granxmatica '^^^^) 
commemorantur. his similibnsve scriptis meruit, nt a Theodosio Augusto ad poniifi' 
cium liUerati honoris, qnaestnram sacri palatii, promoveretur ^<^^] . 



vianoy Afmali deW Inst. 1849 p. 294. Neaneke 8. Agostino i testimonio eertisaimo di queeta digrdth del 
nostro Flaviano. hnperoeeki l imp08$ihile non inferire daUe parole di lui^ eKegli voUe aeeennare ad un Fla- 
viano vicario n delV Afriea, ma eriMtiano dHta aetta dei Donatisti. Ed infatti il TiUemont vuole ehe si di- 
stiriguano due Flaviani viearii d' Afriea, V uno Donatista^ V altro pagano ostinatissimo, del quale noi ragioniamo, 
— Del resto non dissimulerb un mio sospetto^ che eioi a 8. AgosUno possa forse aver falUto la memoria^ 
quando scrisse queUe parole. hnperoeeki non sarebbe a meravigUaret che il nostro Flaviano^ eome tutti i piU 
seaUri nemiei del erisUanesimo in queUa eth, avesse stimato interesse del suo partito proteggere e favorire ogni 
mani&ra di settarii, e massime in Afriea i DoruUistij e che 8. AgosUno serivendo dopo moUissimi anni [cioi 
fhi il 406 ed il 411) di eose eh* erangli noie soUanto per fama^ poiehi egU nel 377 e molti aiml appresso 
visse in JtaUaj avesse errato nel eredere deUa setta d^ Donatisti, ehi ne era stato soltanto spaeeiato fautore, 
E qttesto sospetto mi nasee nelC animOy non dal difetto di ogni memoria di un altro vieario Flaviano , che sa^ 
rebbe argomento di poeo vaiore (minime, nam summi proYinciae Afrioae indices tot in codioe Theodosiano 
nomlnantnr, nt etiam argnmentnm ex fontinm silentio non omnino contemnendnm sit) , ma dai vedere ehe a 
nkmo di ooloro i quaU portarono questo nome in quella epoea^ sembrano poter oonvenire la eariea di vieario 
detP AfHea e la quatUh di Donatista. Ma dalV altro lato , cofhsiderando la eetebrith del nome e dei fatti di 
Nieomaoo Flaviano, non so persuadermi^ ehe potesse eoA grossamente errare eirea la persona di luif un tal 
eontemporaneo qual era AgostinOy pereh^ al mio sospetto non posso io medesimo dare gran peso. lex data 
d. 17 Oet. a. 377 ad FlaTiannm vicarium Africae (Cod. Theod. XYI 6, 2), quae non nova est, sed Teteres 
tantum contra Donatistas leges couflrmat {nihil enim aliud praeeipi volumus^ quam, quod evangeUorum et apo^ 
stolorum fides et UradiUo ineorrupta servavit, sicut lege divaU parentum nostrorum CofhstanUni Constantii Va- 
lentiniani deereta sunt. — nihU ut ab eo teriore sanetio nostra diminutMt^ qui dato dudum ad Nitentium prae- 
eepto fuerat eonstitutus) neque igitur sine occasione aliqua lata esse potest, FlaTianum, cui insoribitnr, illnm 
Auguttini Donatistanim faotorem fuisse, clare indioat. quem eundem esse oam eo, quem Ammianus com- 
memorat, temporis ratio docet; quis enim credat, duos homines cognomines deinceps annis 376 et 377 vica- 
rios Africae factos esse? FJaTianus autem noster inscriptionibus testibus vicariam Africae praefecturam inter 
Siciliae fasces et quaestnram sacri palatii, id est inter annos 365 et 382, gessit, neqne ullom tempus honori 
eius melios convenit, quam quo Ausonius omnes Occidentis magistratns nominabat Symmachique commendatio, 
ut Palladii exemplum demonstrat (▼. ad ep. I 15), efflcacissima erat. itaque non dubito, quin Rossii suspi- 
eio yera sit. cf. adnotationem sequentem. 

557) Cod. Theod. XYI 5, 4 quod sive dissimulatioru iudicum seu profanorum inprobitate eonti- 
gerity eadem erit ex utroque pemicies, haec lex dat. d. 22 April. a. 378, aut in ipsa Flaviani Wcaria prae- 
fectura aut breyi tempore post magistratum depositum, administrationem eius aperte rituperat. nam iudicibus 
profanis, id est paganls, quorum improbitate leges contra haereticos latae neglectae erant, sine dubio adnu- 
merandus est et fortasse numero plurali unus hlc iudex indieatur. 

558) Titulus Caelimontanus : tUstorieo disertissimo j titulus fori Traiani: ouius (scil. Theodosii) in eum 
effusa berUvoUntia et usque ad annaUum^ quos e(mseerari sibi a quaestore et praefeeto suo voZutt, proveeta. 

559) 61, 25 et habitus et crinis indieio Serapammon Htterorum peritiam poUieetury cuius si h memi- 
fiisset exortemj numquam pkilosophis congruentem sumpsisut orrhotum, sed de hoe vestra aestimatio sit, qui 
talium rerum profitemini notionem. 

560) A. Reifferscheid, Zwei Utterarhistorisehe PharUasmaia. Rhein. Mus. JV. F. XVI p. 22. 

561) Apoll. Sid. ep. YIII 3 ApoUorUi PyUiagoriei vitam, non ut Nicomaehus serUor e Philostrati, sed ut 
Tascius Victorianus e Nieomaehi sckedio exseripsity quia iusseraSj misi, 

562) Lib. I Flaviani de eof^eruu nominum et verborum Reifferseheid I. I. p. 23. 

563) Quaestori intra palatium. — quaettori aulae divi Theodosiy Inscript. of. Symm. 45, 3 ; 97, 24. 

p* 



CXVI ' CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

Annns, qno in anlam Theodosii accitns est, dnabns rebns definitnr, tempore prae- 
fectnrae praetorio, qnam qnaestnra deposita primis a. 383 mensibns gessit et honoribns 
Rufini, quem cum Flavianns qnaestor factns est, ipsnm quoqne aliquod dignitatis aug- 
mentum accepisse, Symmachus indicat*®*). quod cuius generis fnerit, ex eo perspi- 
citur, quod Rufinus Flaviano quaestori potestate par vel etiam maior erat*^* . mag^- 
sterio igitur officiorum exornatns est^^^}. nam omnis alins honor aulicns, quem ante 
praefecturam praetorio (a. 3921 gessit aut gessisse potest, quaestnrae dignitate cessit. 
ante Rnfinum Palladius magister officiorum erat, qni commemoratnr d. 21 Mart. 382 ^<^7); 
ergo post eum diem tam Flavianus quam Rufinus promoti sunt. 

In anla igitur Theodosii positus brevi tempore tantum imperatoris favorem asse- 
cutus est^^^), ut paucis mensibus peractis ipse praefectus praetorio per Italiam 
fieret^^^), filii minor provinciam aliquam Italicam acciperet, maior, qni consnlaris 
Campaniae iam fuerat*'^), in spem honoris amplioris in comitatum acciretur'^'!). qno 
profectus est a Symmacho commendaticiis ad Rnfinnm (III 89) et Stilichonem (IV 2) 



564) III 81 suscenBebam silentio tuo; itd postquam mihi indicitm de fratris honore feeittiy vieit offen' 
eionem voluptaa, — aed quod aii excluaii inprobii ipem bonii reddUam^ non ut inioUtum vel inchoatum 
receni gratulor, ioUemne ett domino noitro Theodoiio in iuoi exercere ceniuram morumque agere dHectum et 
iinguloi ut novoi iemper expendere nec consuetudini eondonare iudicium, inde eit, quod itnceriamoi moree 
tuoi benigniui reepicity quoi ievere et diligenter irupexit, comparativas iUe benigniui monstrat, Ruflnam in 
honorum cursa tum altius eTOctum esse, et yerba ex epistula eius relata exeUuii inprobii ipem bonii redditam 
aliquos ex summis magistratibus mutatos esse innuunt. 

565) 96, 20 Flavianumf pectorii mei dominum, tui ioeiumj haerere animo tuo uique ad inproborum do- 
lorem (scU. qui Flayiano amicitias hominis tam potentis inviderent) nimii gratutor^ nam taepe apud me de 
tali amicitia gloriatur. hoe ego futurum ante proipexeram virtutea utriuique coniideranij quarwn iimititudo 
eoneordiam fecity et ideo plui gaudii quam miraeuli capto teque oro^ ne quid in talei amieoi faicirko liceat* 
iUe erUm mihi non eat rogandiUy eui aliud velle non expedit. 

566) De Ruflno magistro offlciorum v. Ambros. epist. 52; Zosim. IV 51 ; Theodor. Y 18 p. 216; Cod. 
Theod. X 22, 3 daU d. 8 Mart. a. 390. 

567) Cod. Theod. VI 27, 4. quod idem PaUadius legi datae a. 384 Cod. Theod^ VII 8, 3 magister of- 
flciorum praescribitur, errore compilatorum codicis Theodosiani factum est, nam ante a. 383 Ruflnum eum 
magistratum accepisse, ex supradictis certum flt. 

568) 49, 29 praecipue cum ipte fatearii j in amore domini noitri Theodoiii venerabilii prineipii omnium 
te cariaimorum pignerum gratiam repperiae, 48, 4 cum patriae bona et pignerum gaudia in opUfm priry- 
cipii dignatione poaideaa, — ampleetamur moruo iub amante militiam, 

569) Praefectus praetorio praescriptus est legi datoe d. 27 Febr. a. 383 Cod. Theod. VII 18, 8 + 
IX 29, 2. praefecturam brevi tempore quaesturam secutam esse dicit Symmachus 97, 24 cui Bufinum: iaepe 
mihi auctor taetitiae aut primui aut iolui a: quaeitorem antehac fratrem.y nune reetorem praetorianum Utterii 
nuntiaiU. Flaviani flliorumque eius dignitatem auctam respicere videtur, cnm scribat 49, 14: tuii tamen 
liUerii proficere ionitatem meam sentio , quibtiu beneficia domini noitri Theodoiii frequenter enumeroi et urgueri 
merita tua magnii praemiii adieveraa, 

570) V. inscriptionem fori Traiani. 

571) 47, 31 filii noitri in iinu aviae etiam nune morantur. — noi tamen alieri eorum viae inatrumenta^ 
alteri in ioeietatem eoniiUi eomitem praeparamui. hoo looo non de Symmachi fllio unico, qui nondum natua 
erat, sed de duobus Flaviani flliis sermo est. eum, qui iter instruxit, Nicomaohum Flavianum fuisse, ex 
locis mox laudandis patet; alter — is fortasse Venustns, ad quem Symmachus epistulam IX 17 scripsit — 
quia consilii comitem, id est assessorem, accepit, ad regimen provinciae alicuius prOYectus esse debet; quae, 
cum eam petiturus Tiae instrumentis non indigeret , in vioinia certe posita fuit. de Campania igitur cogita- 
verim, ubi Symmachus et Flavianus multa praedia possederunt et ayia cum nepotibus eo tempore morata 
esse videtur. de Flaviano Conatantinopolim accito v. 97, 17 ad Rufinum: eommendarem Ubi Ftavianum 
fiUum meum, niii te volente eaet aceitui. quam epistulam respicit 49, 17 ego pro mtdioeritaU ingenii mei 
viro exeellentiaimo noitrique in FLavianum voti iocio vieem laudii exaolvi, quod autem tum, cum accitus ett, 
nondum honorem aliquem acceperat sed tantum expectabat, ex ultimis epistulae ad Ruflnum verbis perapi- 
citur: ex quo fiet, ut plura in eum congeraa itudii tui murheray pro quo tibi non unui obtkoxiui eit. 



n AD FLAVIANVM. CXVII 

instrnctus neqne tamen Constantinopolim pervenit^^^). nam a patre, qui praefecti 
mnnere cogente iam in limite Illyriciano sedem fixerat) retentns est, nsque dum in 
provinciam Asiam, qnam proconsnlari iure regendam acceperat, proficisoeretnr^^^). 
itaque d. 14 Mart. a. 383 Romam reversus est dieque 10 Mai. provinciae administra- 
tionem iam susceperat^^^). quam ne diu teneret, ipsius fervor iuvenilis effecit; nam 
ira commotus decurionem contra Theodosii constitutionem yerberari iussit, magistratu- 
que exutus poenam legis fnga celeri vix evasit^^^). filii autem casus patrem quoque 
traxisse videtur; nam cum hieme a. 382/3 praefecturam inisset, iam aestate^^^) eius- 
dem anni in Campaniae secessibus privatus otiabatur ^^^) omnemque auctoritatem eo 
usque perdiderat^ ut ne in senatu quidem verba eius uUius ponderis futura esse a 
Symmacho existimarentur^^^). 

Flaviani potentia cito creverat, cum in aula positus cotidiana cum imperatore 
conversatione uteretur, cito amissa erat, cum ab eo discessisset : vires resumpsit) post- 
quam Mieucimo devicto Theodosioque victore Italiae invecto novam colloquendi cum 
eo oecasionem invenit. itaque iam anno 389 ineunte denuo praefecturam praetorio 
per Italiam gerebat^^®), qnam usque ad mortem retinuit ^^®) , et consulatum propediem 
expectabat ^^1) . neque tamen ei contigit, ut ab imperatore legitimo summum hunc 
honorem acciperet, cum beneficium irmptio Engenii praeveniret. qui consulem quidem 



572) 50, 4 ftliui no$Ur FlavianuB Bomam pridie kaUndas MartioM venit et hrtvi Uer in Aiiam seeundit 
autpieiie ordietur. si in litore Bospori faisset, non Romam repetisset, nt in ABiam proflcisceretnr. 

573) 48, 22 en tibi filium nottrumf quem tolaeio deeerpsimu» nostrOy dum detiderio tuo eedimus. tandem 
fuUus eato levamine redi in gratiam eum priore laetitia, $ed si cuieedis sententiae meae, ubi primum animum 
patemum visu pignoris foveriSy utilia antepone iueundis iuvenemque nostrum ad eiviles fasees eontende dimit- 
tere. quo tibi tn eastris eor anxium de duobus? 49, \S sed iam tempus est^ ut ipsum itium redire patiaris, 
pro quo obUgaU sumus, quousque magistratum longinquae provinciae solaeio tuo vindieas? cf. 133, 18. 

574) Cod. Theod. XII 6, 18. 

575) Liban. in Icar. II p. 136 nbi de lege Theodosii loquitnr, qaa decuriones a Terbenim ignominia 
▼indicati erant, addit haec : t6v t?j« 'Aa(a« dfp^^ovra C>XaPiaviv xoiourdv xi irXtjfifAcXi^aavTa xcCxioriv tc VjYi^acn 
xal t7)( ^PX*^^ iTcauaac. 6 hk ^ouXcuofiivou aoO irepl rTjc TtfAa>p(ac ^fipoU eU tcXoTov dico^pdc <fX^^' 

576) 44, 7 aestas prope deeessit autumno. 

577) II 4—7. 

578) 44, 18 quid enhn iuvares euram publieam, quamquam omnium prudmtissimuSf si redires? iam pri- 
mum eonsilio loeus nullus esty dum in deliberando persona eensentium pondus sententiis faeit, 
quando resistitur potiori, qtuindo eeditur pari? 

579) Flayianam eo tempore summo honore praeditum in aula Theodosii fuisse, docet Symmachos 52, 9 : 
domino nostro invictissimo pHneipi Theodosio semper Augusto dignare suggerere^ non pluris apud me di- 
viUas vaiete quam famam. cf. 25 te multiplex actuum publieorum eura eircumsonat. aures imperatoris Fla- 
yiano tum patuitse, ex eo quoque perspicitur, quod laudes legis Theodosianae datae d. 23 lan. a. 389 ei 
inBcribontur (II 13) , yidelicet ut epistulam Augusto recitaret. praescribitur legi datae mense Decembri a. 
389 ant lanuario a. 390 Cod. Theod. IX 40, 13. nam hanc constitutionem emlsaam esse post cladem Thes- 
salonicensem a. 389 (Rufln. hist. eccl. II 18; Theodor. Y 18 p. 217; Sozom. YII 25) octo mensibus, circa 
natalem Domini, cum imperator Mediolani consisteret (Theodor. p. 216) , demonstrant historicoram testi- 
monia, quae subscriptione falsa codicis Theodosiani minime refellantur, praesertim cum eo die, quem iUa 
nominat 18 Aug. a. 382, Flavianus nondum praefectus praetorio fuerit. piaeterea nominatur in legibus datis 
d. 11 Mai. a. 391 Cod. Theod. XI 39, 11 a XVI 7,4 + 5. d. 27 Mai. a. 391 God. Theod. I 1, 2 + 
UI 1, 6. d. 8 Apr. a. 392 Cod. Theod. X 10, 20. 

580) Paulin. yit. Ambr. 31; Rufln. hist. eccl. II 33; Sozom. YII 22; Carm. Paris. 25. 

581) Symmachus de designatione sua ad Flayianum scribens haeo addit: 62, 2 quid igitur eximio animo 
tuo laetitiae plenus e^optem, rUsi ut simUi mox fruamur etiam de te gaudio. quod spero dominum nostrum 
Theodosium — soUta in amieos dignatione faeturum. 



CXVm CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

enm in annnm 394 fecit *®^) , sed Theodosio in Occidentis imperinm restituto honor 
ut a iyranno datns abolitus est, qnare in maiore Flaviani inscriptione omissus, in 
monumento tantnm inter parietes progeneri posito commemoratur ^^^) . 

Eugenius ipse quidem christianus erat, sed consiliis Arbogastis, cui imperium 
debuit, obsecutus omnibus gentilinm desideriis satisfecit. nam Flaviano petente aram 
Victoriae in senatu urbis Romae a Gratiano snblatam restituendam curavit et sacra 
publica sumptibus publicis denno instruxit ^^^) omnibusque sacrificandi potestatem fecit 
neque ullum vaticinandi genns prohibuit^^^). ut omnis igitur gentilium factio, ita vel 
praecipue Flavianus totum se partibus eius addixit brevique illo potentiae tempore ad 
celebrandam dilatandamque religionem antiquam, quantum potuit, usns est. aedificia, 
quae templorum solum in urbe occupayerant , dimenda curavit^^^), et cum summnm 
magistratuum creandomm arbitrinm penes eum esset, christianos non solnm conviviis ^^^) 
et muneribus sed etiam spe honorum et administrationnm ad mutandam fidem pelle- 
xit^^^). cum bellum contra Theodosinm pararetur, variis vaticinandi artibus, quarum 
scientia prae ceteris instmctus existimabatur^^^), certam victoriae spem sese assecutnm 
esse pntabat et interitum religionis christianae praevidens, quem carmen aliquod pro- 
pheticum in hoc annum praedixisse ferebatur^^) , ministris eius superbissime insulta- 



582) 67, 15. 21; de Rossi, Inscr. christ. nrb. Rom. 419—21. 1145. 1166. Garm. Paris. 26. 112. 

583) De Ro&si, Afmal, deW In$t. 1849 p, 300, 

584) PaaUn. vit. Ambr. 26 ubi imperare eoepitj non muUo poit petentibu$ Flaviano tune praefeeto et 
Arbogaste eomite aram Vietoriae et sumptus eaerimoniarum j quod Valenlinianus augustae memoriae adhue fn 
iunioribua annis eonBtitiUus peterUibiu denegaverat, oblitus fidei suae eoneessii. of. Ambros. ep. 57, 6. 

585) Rufln. hist. eccl. II 33 at pagani^ qui errores auos novis semper erroribus antmant, innovare saeri- 
ficia ei Bomam funestis vietimis crueniarej inspieere exta peeudum et ex fibrarum praeseientia securam Eugenio 
vietoriam nuntiare, superstiiiosius haee agente et eum omni animositate Flaviano tune praefeetOy euius adsertio* 
rUbus — magna erUm erat eius in sapientia praerogativa — Eugenium victorem fore pro eerto praesumpserant, 

586) Carm. Paris. 38 non ipse est, etUtum patriae qui prodidit oUm antiquasque domuSj turres oe tecta 
priorum subverteru, urbi vellet eum inferre ruinam, 

587) Carm. Paris. 41. 

588) Carm. Paris. 78 ckristieolas multos voluit sie perdere demeiM, qui vellerU sine lege moW, donaret 
honores oblitosque sui caperet quos daemonis arte, muneribus eupiens quorufhdam frangere merUes aut <Uios f<t' 
eere parva mereede profanos mittereque inferias miseros sub Tctrtara secum: solvere qui voluit pia foedera 
legeSf Leucadium feeit fundos euraret Afrorum, perdere Marcianum^ sibi proconsul ut esset, 

589) Rnfln. 1. 1. Sozom. YII 22 tpexo Ik tou iTtt^etpi^fjiaTo; do^paXd»; xpar/]aecv, ^TcaY^p^o; X(SfOt; 
ds^pfbnon tlhimi xh piXXov 67Cio^voufA£vcuv ocpaYlotc Tiol xal i?)7taTOOito7c(ai; xal xaTaX-ZnJ/et doripmv* iaizod- 
SaCov hh Tcepl Tauta dfXXot Te ttoXXoI twv h xiXti 'PoofAaCaiv xal <I>Xaptav6; 6 Tte &7capxo;, dlvi^ip iXX^Y^f*®^ 
xal Ttepl Td TroXiTixd i^^^cppwv elvai Soxfiv, Ttpoo^Ti hi xat Td pi^XXovTa dxpipouv XoYiWptevo; i7tiOT:^pi]Q Ttav- 
ToSaitfj; [AavTe(a;. TauT^Q ^^p fAdXtora t6v EiY^io"^ liteioe et; 7t6Xepiov Ttapaoxeudoao^ai , pioip(Stov elvat 
aiTcjj v^s PaoiXetav lo^^uptWpievo; xal v(xt)v im r^ fwlxiQ oofAptjoeoOat xal fxeTaPoX^jv t^; )^piOTiav6»v ftpt)- 
oxe(a;. 1n Macrobii satnmalibus partes theologiae Vergilianae explicandae ei incumbnnt, nam qni III 1 — 9 
loquens inducitur, nullus alius est, quam Flavianas noster. praedicat enim 1 24, 17 scientiam poetae de 
iure augurali, cui rei amicus eius Enstathius (cf. I 6, 4 Flavianus et Eusiaihius^ par insigne amieitiae) lau- 
des YergUii philosophi subicit; Praetextatus autem, qui totam disputationem moderatur, eum loqnendi ordi- 
nem inducit, ut Eustathius primum de philosophia, tum Flavianus de theologia dicat (I 24, 21 et 24). cum 
igitur illius oratio magna lacuna, quae flnem Ubri secundi initiumque tertii hausit, conduditur, hunc in ter- 
tio libro dispntare patet. cf. II 2, 4. 

590) Augustin. de civ. dei XVIII 53 exeogitaverunt nescio quos versus Oraeeos tamquam eonsulerUi eui- 
dam divino oraculo effiisos^ vibi Christum quidem ab huius tamquam saerilegii crimine faciurU innocentem, Pe- 
trum autem maleficiis reseisse subiungunt^ ut colereiur Christi nomen per treeentos sexagirUa quinque annos^ 
deinde completo memorato numero annorum sine mora sumeret finem. si a consulatu duorum Oeminorum (a. 29), 
quo Christus passus est, annos 365 numeraTerimus, peryeniemns ad bellum inter Eugenium et Theodosium ^* 



n AD PLAVIANVM. CXIX 

bat^^^). in expeditionem profectas cum ea exercitus parte fuisse videtur, quae in 
summa Alpe in insidiis collocata hostium tergo imminebat^^^}. quae cum ad Theo- 
dosiam transisset, propria manu periit, antequam proelium ultimum committeretur (m. 
Sept. a. 394)^^3). itaque rebellis bostisque religionis victricis mortuus est^ sed nihilo 
minus tanta viri etiam apud christianos dignatio erat^^^), ut memoria eius restituere- 
tur*»^) bonaque proscripta filiis redderentur ^*^''») et Theodosius ipse in oratione ad 
senatum missa Flavianum vivere sibi servarique senatui se optavisse scriberet ^*') . 
reliquit uxorem superstitem ^^^) duosque filios, alterum Nicomachum Flavianujn alterum 
fortasse avi nomine Venustum nuncupatum^^^). Symmachum — patrem, non filium^ 
qai tum puer erat — aut legatarium aut pro certa parte heredem fecit ea condicione, 
nt templum Florae aut restitueret aut ornaret^^^^^). 



1 — 3 Omnes ad Flavianum epistulae ante mensem Septembrem 394 , quo mor- 
tuus est, scriptae esse debent. 

4 — 7. 52 Quinque hae epistulae tempore inter se cohaerent. 4 scripta est, post- 
quam Symmachus Flavianum in Campania relinquens iter in urbem ingressus est et 
Formias pervenit. 5 epistalae Flaviani in eadem statione acceptae respondet. 6 die 
insequenti Tarracinae data est, qno Symmachus Formiis relictis pervenit, 52 et 7 
Bomae, altera primis post reditum diebus, altera cum longius iam tempus effluxisset. 
legationem 'senatus in Afncam mittendam commemorant 4 et 52 , de defectu annonae 
loquantur ultimae tres 6. 52. 7. hanc famem eandem esse, qua de Ambrosius de 
offidis ministrorum III 7, 49 verba facit, vel ea re docemur, quod scriptor uterque 



stnm a. 394, qu&mquam Augustinus fastis Tidelicet conuptis usus (cf. Mommsen, Chronologie p. 130) annum 
398 invenisse sibi yisus est. 

591) Rufln. 1. 1. Sozom. 1. 1. Carm. Paris. 110. 8. 89. Paulin. vit. Ambr. 31 promherant enim Ar- 
hogcuie» tune eomet et Flavianua praefeetus Mediolano egredientea, eum vietorta reverai fSiiaaentf atabulum ae 
eaae faeUiroa in baailiea eeeleaiae Mediolanenaia atque clericoa auh armia probaturoa. 

592) Sozom. VU 24. 

593) Mommsen, Herm. IV p. 362. cf. August. de civ. dei Y 26, 1 inimicorum auorum fUioa, quoa non 
ipaiua (scil. Theodosii) iuaaua aed helli ahatuUrat impetua, etiam nondum ekriatianoa ad eceUaiam confugientea, 
ehriatianoa hae oeeaaione fieri votuit et chriatiana caritate dilexit nee privavit rehua et auxit honorihua, Ambr. 
de obit. TheodoB. 4 quin etiam iia, qui tn ae peeeaveranty doluit quam dederat periiaae indulgentiam et veniam 
denegatam, 

594) Rufln. I. 1. Sozom. 1. I. 

595) 153, 2 vivat modo et in patria eelehri memoria aolacium iuum el in tua aalute patema reparatio, 

596) 104, 22 integrata per indulgentiam hona. cf. Augustin. 1. I. 

597) Inscriptio fori Traiani: divi avi noatri venerationem eaae^ ai eum^ quem vivere nohia aervarique vo- 
hia — quae verha eiua aput voa fuiaae pUrique meminiatia — optavit et q. s. 

598) Carm. Paris. 116. 

599) Duo Flaviani fllii commemorantur 47, 31, germanus Flaviani minoris 156, 29. ex verbis 158, 32 
mox ewn germanua tuua de proximo, ut aia, aperatua adfuerit^ et felieem vohia et neeea^arium reditmn divi- 
dendae irUer voa eommunionia cauaa praeatahit concludendum esse videtur, hereditatem exceptis legatariis in 
duas tantum partes dlTisam fuisse. ad Venustum scribit Symnuchus epistulam IX 17, qui cum rei familiaris 
oratoris curam gerat, aliqua cum eo necessitudine coniunctus esse videtur. 

600) Carm. Paris. 112 aola tamen gaudet meretrix U conaule Flora^ ludorum iurpia genetrix Veneriaque 
magiatra^ eonpoauit templum nup^ cui Symmachua herea. 



CXX CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

peregrinos ex nrbe palsos esse conqneritar ^^^) , qaamvis in reliqnis non prorsns con- 
sentiant. scribit enim Ambrosins 1. 1. et certe adrisej^at anni fecunditas^ invecticio urbs 
sola egebat frumento : potuisset iuvari, si peteretur ab Jtalis frumentum , quorum filii ea>- 
pellebantur. at contra Symmachns 44, 6 annus ubique ad famem proximus et 59, 6 
spes ipsay quae in adversis alere animos solet, recusat effugium pollicerij cum sterilis 
annus ne semina quidem terris commissa reddiderit. sed eadem discrepantia reperitnr 
etiam in relatione Symmachi de ara Victoriae et Ambrosii refntatione. cf. 283, 6 
secuta est hoc factum fames publica et spem provinciarum omnium messis aegra decepit. 
— sacrilegio annus exaruit. — quando alternos regionum defectus deseruit fecunditas 
mutua, cum populo et virginibus sacris communis esset annona? et Ambros. epist. I 18, 
21 et tamen etiam superiore anno plerasque novimus provincias redundasse fructibus : de 
Galliis quid loquar solito ditioribus? frumentum Pannoniae, quod non severant, vendi- 
deruntj et secunda Raetia fertilitatis suae movit invidiam; nam quae solebat tutior esse 
ieiuniOj fecunditate hostem in se excitavit; Liguriam Venetiasque autumni frumenta pave- 
runt. ergo nec ille sacrilegio annus exaruit et iste fidei fructibus annus effloruit. vide- 
mns iam, cur Ambrosins dicat, anni fecnnditatem adrisisse, nempe ea provincia in 
qna ipse sedem coUocaverat, Lignria, fame non laborabat. et cum exemplum de pro- 
ximis sumeret, reliqua quoque meliora ei videbantur, quam re yera erant. tempus 
igitur famis illins, de qua Symmachus in epistulis n 4 — 7. 52 loquitur, hac ipsa 
testimoniorum diversitate definitur; eadem videlicet est, quae oratoris praefecturam 
praecessit, anno 383. qaa cum re id quoque congrnit, quod omnia rei pnblicae in- 
commoda ad sacra neglecta referat^^^) ; anno enim praecedente 382 Gratianus Augu- 
stus aram Victoriae sustulerat et sacrificiis gentilium sumptus publicos denegaverat. 
y. p. Lni. scriptae igitur sunt epistulae, quibus de agitur, a. 383 circa mensem 
Septembrem; y. 44, 7 aestas prope decessit autumno. 

8 respondet ei Flayiani epistulae, quam quaestura Constantinopoli inita primam 
miserat; yere aut aestate a. 382. 

9—12 yide ad ep. 1—3. 

13 continet laudes constitutionis datae d. 23 lan. a. 389. 

14—16 y. ad ep. 1—3. 

17 — 19. 22 — 24 omnes id tempus spectant, quo Flayianus primum quaestor in 
aula Theodosii, mox praefectus praetorio in limite Illyriciano moratus est. 17 de filio 
accito loquitur; praeterea desiderium patriae commemorat, quod Flayianum in locis 



601) Symm. 44, 22 defectwn iimemu$ annonae puUU omnibiu^ quos exerlo et pleno tibere Roma $usee' 
perat. fac^ ut hia remediia eonvaleecamuM: quanto nobis odio provineiarum eonstat iita tecuritas? Ambros. 1. 1. 
quanto hoe utilius quam iUudj quod proxime Bomae faetum e$ty eieeto$ e$$e urbe ampli^^ima^ qui iam pluri- 
mam iUie aetatem tran$egerant , flenU$ eum filii$ abii$$ey quibu$ velut eivibu$ amoliendum exilium deplorarent. 
cf. 45 $ed et iUiy qui peregrino$ urbe prokibentj nequaquam probandi: expellere eo tempore, quo debent iuvare, 
— eum quibu$ fuerint eommunia iura, cum 0$ nolle tn tempore nece$$iiati$ $ub$idia pc^iri. de eadem le 
loqauntiir Amm. Xiy 6, 19 po$tremo ad id indignitati$ e$t ventttm, ut etim peregrini ob formidatam haud ita 
dttdum aUmentorum inopiam peUerentur ab urbe praecipite$ et q. s. Themist. or. Xyill p. 222^. o5xouv (et 
i^jjjiTv |6vt)Xaa(a« auve^ouc, xaftdTrep tiq fATjTpoTtfSXci. Liban. Antioch. 1 p. 329 xaixot xh izapdhtv^iia rJj; 'P<6- 
[ATj; Ixovre;, ^ t9jv twv dsai%aim^ OTteCvtv, Vjv(xa av touto oufAir^OTQ, tiq twv S^vov ikdaei Ttp^c dl«p^ov(av fic- 

d(CTT]0lV. 

602) 44, 24 dii patrii, facite gratiam neglectorum $aororum! mi$eram famem peUite! 



U AD FLAVIANVM. CXXI 

tam distantibns angebat. 23 Flayiannm exhortatnr, ne taedio peregrinationis magistra- 
tnm deponat. 19 filio proficiscenti tradita est, ut per enm patri reddetetnr. 18 simnl 
cnm V 36 scripta est, ut offensiones int6r Flavianum et Hephaestionem ortae his Sym- 
machi adhortationibns componerentur. Flaviani peregrinatio (48, 15; 133, 17) et filii 
cum patre conversatio (133, 18) commemorantur. 22 aFlaviano poscit, nt filio rever- 
tendi copiam faciat. 24 filius d. 14 Martii Romam reversus est iterque in Asiam 
praeparat. haec Asiae commemoratio , ubi Flavianus minor a. 383 proconsulatum 
gessit, totius epistularum seriei tempus definit; nam cum ultima mense Martio a. 383 
scripta sit, prima, quae ab ea longo iuvenis itinere dividitur, in ultimos anni 382 
menses cadit, quae autem inter utramque^intercedunt, hiemi a. 382/3 adsignandae sunt. 

20 menUar ^ si mihi ad praestandum deesse tempus allegem, quia potentia mea de 
tui honoris vvrihus aestimatur. Flavianns in summis honoribus versabatur ab aestate 
a. 382 usque ad aestatem a. 383 et rursns a. 389 — 394. eommendantur autem ei 
Romanus et Magnillus, quos a. 391 simul in administrationibus reperimus, alterum 
comitem Aegypti ^^^) , alterum vicarium Africae ^^) . quod si Sy mmachi coramendatione 
effectnm esse sumamus, Flaviano videlicet apud Theodosium pro illis intercedente, 
epistula anno fere 390 adscribenda erit. 

21 V. ad ep. 1—3. * 
22—24 V. ad ep. 17. 

25 V. ad ep. 1 — 3. 

26. 47. 48. — 47 cura, ut valeaSj et patriam tui amantem quam primum revisas 
bona parenlis, ut spero, venia^ cui mox peracta lustrali sollemnita^e redderis. Flavianus 
igitur rure tunc agebat sed reditum Romam parabat, ut quinquennalia yel decennalia 
imperatoris celebraret. scripta est epistula. ut 48 dicit, die 5 Octobris eo tempore, quo 
Symmachus filium parvulum habebat, id est inter annos fere 384 et 394. v. p. L. 
ex iis autem imperatoribus , qui tum orbi Romano praeerant, Theodosius et Arcadius 
mense Februario purpuram sumpserunt, Gratianus Augusto, Maximus aestate; itaque 
solus restat Yalentinianus , cuius decennalia d. 22 Nov. a. 385 ^o^) , quindecennalia 
d. 22 NoT. a. 390 celebrata sunt. a. 390 Flavianus non rure otium foyebat, sed 
in comitatn praefectus praetorio erat; itaque epistulam 47 anno 385 adsignabimus. 
48 paulo post eam scripta est, nam in utraque tussis periculosa Symmachi paryuli 
commemoratur. eo tempore, quo haec a Symmaeho dictata sunt, tam parvo itinere a 
Flayiano divisus erat, ut epistula primo lucis scripta iam ante meridiem in manus 
eius peryenire posset. rure uterque morabatur et in yicinia quidem maris, nam Fla^ 
vianus Symmacho pisces a se captos in epulum misit; quae Gampaniam indicare yi- 
dentur. at in epist. 26 Symmachus mense Novembri Puteolis scribit ad Flavianum 
tum in patria (50, 27), id est Romae, commorantem, reditumque eius in Gampaniam 
expectat. cum autem ex ep. 47 didicerimus, Flavianum ad decennalia Yalentlniani 
d. 22 Noyembri celebranda in urbem profectum esse et sollemnitate peracta statim 



603) D. 16 lan. a. 391 Cod. Theod. XVI 10, 11. 

604) D. 19 lun. a. 391 Cod. Theod. X 17, 3. 

605) Herm. XYIII p. 152. 

Q. AtSBLITS SlMMAOHTfl. 



CXXII CHBONOLOGU SYMMACHIANA. 



• 



in otiam rnris reTergarnm fuicwe, bwc epistulam cnm qnadam probabilitate eidem 
anno, qno 47 et 48 adiicribemnfi. 

27 Flavianns magistratnm aliqnem depositnms erat, in qno diligentia eins ea re 
maxime agnosci potait, qnomodo cnrsnm pnblicnm inBtmxisget et titnlos fiscales ex- 
egi0set; qnae mnnera infra dignitatem praefectnrae snnt neqne qnaestnram omnino 
contingnnt. cnm igitnr vicariatus a Symmacbo expressis Teri)is exclndatnr *<>^] , restat 
ex omnibns Flaviani bonoribus sola Siciliae consularitas, qnam gessit eodem tempore, 
qno Bymmachns corrector Lncaniae et Bmttiomm erat, a. 365, ergo deposnit ant eo- 
dem anno ant inseqnenti. 

28. 30 — 32 dnabns epistnlis 28 et 30/31 Symmachus litem aliqnam perditam 
lamentatnr, qnae non solnm rem familiarem sed etiam existimationem eius gravi vnl- 
nere adfecerat^^^^}, in tertia 32 de mala fortnna conqueritnr eamqne condicionem snam 
esse dicit. nt patria excludi per inprobos possit. itaqne illas coninngendas esse, paene 
certum, hanc in idem tempns incidisse, veri simillimum est. annns autem 389 ex ea 
re agnoscitnr, qnod de tyrannide Maximi panlo ante finita sermo est^^^). 

29 V. ad ep. 1—3. 

30—32 V. ad ep. 28. 

33 relationem vicarii in Flaviani manus venturam esse dicit, quod fieri non po- 
tuit, nisi oum quaestor esset (aestate a. 382 usque ad hiemem a. 382/3). 

33 a. senatores aliquos apud Flavianum accusatos fomm competens observare ius- 
sit. senatorum autem forum aut apud praefectum urbi erat aut apud principem, id 
est quaestorem, qui cum aliis consistorii comitibus nomine Augusti iudicare solebat. 
haec igitur epistula non ad Flaviani quaesturam referenda est neque ad aliquem 
magistratum minorem, cui ea iubendi potestas non competeret, sed ad unam ex prae- 
fecturis eius a. 383 aut 389—394. 

34 ad Flavianum privatum scripta, qui inde ab a. 389 praefecturam non deposuit. 

35 V. ad ep. 1 — 3. 

36 Symmachus rescripta ad collegium pontificum mittit (54, 24), quod nisi snmmi 
in urbe magistratas inre facere non potnit; epistula igitur in praefecturam eius urba- 
nam a. 384 — 85 cadit. loquitur antem de statua, quam virgines Vestales Praetextato 
erigere voluerunt; qui cum ultimis a. 384 mensibns diem obierit honorque ille magis 
mortuo quam vivo conveniat, epistulam anno 385 incipiente scriptam puto. 

37 V. ad ep. 1 — 3. 



606) 50, 32 volo ie advtrmm ineeria mftniri; videlktt %U iub aeiorum eonfeetione vd iuorum^ si adkue 
feiimi poiuiatimy vtl vieariae praefeeturae, quae iibi po$eenii aequa non deerit^ diligerUiae tuae ratio 
digeraiur^ quae po$sii oeiendere^ quot numero animalia cordoeariif et quo apparatu ineiruxeris manjtofics , et 
quoMium in tUulie fieealitme exigendi» iua eura promoverit, 

607) 52 f 9 domino nosiro invieiiieimo prir^eipi Theodosio aemper Augusto dignare suggefere^ ncn piuriM 
rtpud me diviiias valere quam famam: honum de me iudicium parerUis publiei eonservatoris mei euivis atile- 
pono pairimonio, 52^ 15 x^eor^ ne suscipias uUum pro absentis existimaiioru eeriamen atque in ie aliqua 
odia deiorqueas, 51, 12 ai eiiam <cri6M, eausis shnilibus absiinendum, vides^ quantum liceai everUui. ofr- 
iihss es •nomm meorum, 

60$) 52, 7 quibus iyrannicorum temporum gtsta sociata suni. 52> IS non puio eam eausae meae borus 
iemporibus condicionem /Whtrttm, quae tub iyranno /Wt> ruius litieris ad Mareeliini suggestionem daiis bomines 
meos 9cis esne muttatos. q%tod in panegyriei (quem Maxiiuo dixerat) defensione non iacui. 



II AD FLAVIANVM. CXXUI 

38 ex ipso Romae gesta noscetis, licet scriptum fama praevenerit. neque enim res 
nuignae et insperatae in secreto se esse patiuntur. in bonam partem plebs nostra mutata 
estj adeo ut iugiter seditiosorum poena poscatur et iam terga dederint insolentes. haec 
qnainyis dnbitans ad eam plebis seditionem rettnli, qna Symmachns pater domo in- 
censa ex nrbe pnlsns est, antnmno a. 375. y. p. XLII. 

39. 40 V. ad ep. 1—3. 

41 Flavianns Nicagoran Siciliae consnlaritate fnnctnm snb cnstodia ad se addnci 
inssit; snmmnm igitnr in Italiae rectores provinciales indicinm exercebat. qnod al- 
teram ex praefectnris eins indicat a. 383 ant 389 — 394. 

42 Flavianns foro alicni praeest, in qno vir claris natalibns ortns advocationis 
mnnere fungitnr; cnm antem homines nobiles apnd snmmos indices togam forensem 
snmere soliti sint, ad praefectnram eins praetorio haec rettnlerim (a. 383 ant 389 — 394] . 

43 commendatnr Sexio, qui ante hac Calabriam rexit. enndem correctorem Cala- 
briae et Apnliae snb Theodosio imperatore commemorat inscriptio Cannsina^^^). scripta 
igitnr epistnla est, postqnam Theodosins Augnsti nomen assnmpsit a. 379 et ante 
mortem Flayiani a. 394. 

44 commemorantnr Symmachns pater praefectns nrbi, filins corrector Apnliae et 
Brittiomm, qnos magistratns gessemnt a. 364 — 365. 

45 Paeonins Flaviani snffragio ad honorem aliqnem promotns est, qnod snmmum 
aliqnem magistratnm in beneficii anctore indicat, ant qnaestnram a. 382 ant prae- 
fectnram praetorio a. 383 et 389 — 394. 

46 Symmachns in qnaestnra filii instrnenda occnpatns, a. 393. y. p. LVin. 
47. 48 V. ad ep. 26. 

49 Symmachns morbum aliqnem panlo ante perpessns est, antnmno a. 378 ant 
hieme a. 382/3. y. adn. 190. 
50. 51 V. ad ep. 1 — 3. 
52 V. ad ep. 4. 
53. 54 y. ad ep. 1 — 3. 

55 Symmachus praefectnra nrbana perfunctns snccessoris errores in re annonaria 
administranda castigat seqne ex comparatione illins plns landis habitnmm esse spe- 
rat*^^). scripta ergo est breyi tempore post praefectnram depositam hieme a. 385 
ant yere a. 386. 

56 otinm Symmachi Flayiani occnpationibns opponit; qni ergo magistratnm ali- 
qnem gerebat a. 376—77. 382—83. 389—94. 

57 Symmachns litteris praefecti urbis Romam yocatus, nt senatui interesset, cnm 
de magna aliqna oblatione facienda consuleretnr. Magno Arborio praefecto urbis 
hieme 379/80 snadente einsmodi mnnere a yiris honoratis et locnpletioribns oblato nrbem 



609) G. I. L. IX 333 Inelytae venerandeque memoriae viro, Flavio TheodotiOi genitori domini nottri in- 
vieti$$imi perennitqtie principis Theodosii perpettU Aug{iuti} , cuhu virtute felieitate iu$titia et propagatua ierra- 
rum orhis et retentusj atatuam equeatrem aubauratam Apuli et Calabri pro voto et devotione poaueruni^ curante 
ae perfleiente Flavio Sexione viro perfectiaaimo correetore Apuliae et Calabriae. 

610) 60, 1 aed noa publieo dudum opere perfuncti^ aliena aUeamua, dii meliora procurent! neque enim 
gaudere dignum eat, ai qua mihi laua ex alteriua errore proveniat. 



CXXIV CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

a fame yindieatam esse seribit Ambrosius^^^i). fanie igitnr tempori faanc epistnlam 
adsignaverim. 

58 V. ad ep. 1—3. 

59 designatio Symmachi filii ad quaestnram brevi tempore ih senatn fntura erat. 
scripta igitur est ante m. Decembrem a. 393, quo munere qnaestorio funetus est. 

V. p. Lvm. 

60. 61 V. ad ep. 1—3. 

62 — 64 Symmachus consul designatus, ultimis anni 391 mensibns. 

65 Flaviano magistratum aliquem gerenti, Licinius ex provincia decedens com- 
mendatnr; qui quoniam a. 387 iam ad summos in aula honores processerat (v. ad 
ep. V 72 — 77) , haec administratio provincialis primae Flaviani praefecturae a. 383 
adsignanda erit. 

66 Flavianus relationem iudicis spectabiiis accepturus est, cuiusmodi reiationes 
nisi ad imperatorem ipsum eumque , qui eius nomine ius reddebat , quaestorem , mitti 
non solebant. ergo scripta est a. 382 aut 383 ineunte. 

67—73 V. ad ep. 1—3. 

74. 75 Flavianns praefectus praetorio a. 383 aut 389 — 394. 

76 munus quaestorium Symmachi filii praeparatur. v. ad ep. 46. 

77 post praelusionem quaestoriam scripta m. Decembri a. 393. v. ad ep. 46. 

78 ludis quaestoriis peractis Symmaefaus de aliis in populum Bomanum largitio- 
nibus Flaviani curam convenit; ergo scripta est primis a. 394 mensibus. v. ad ep. 46. 

79. 80 V. ad ep. 1—3. 

81 munera qnaestoria ad Flavianum mittnntur. v. ad ep. 46. 

82 V. ad ep. 1—3. 

83 — 85 commendaticiae faominibus ad consulatum Flaviani evoeatis traditae ; parvo 
igitur tempore ante kalendas lanuarias a. 394 scriptae sunt. 

86 V. ad ep. 1—3. 

87 Flavianus de praedio Hispaniensi iudicatums est; quod neqne in praefecturis 
praetorio Italiae neque in nllo alio, quem gessit, magistratu facere potuit excepta 
sola quaestura; a. 382 aut primis a. 383 mensibus. 

88 Flavianus faonorem aliquem eo tempore accepit, quo filii eius cura Symmacbi 
etiam tnm indigerent. qui cum 383 iam annos pueriles egressi essent, faonor ille certe 
neque consulatus neque altera Flaviani praefectura erat neque prior, quam cum ac- 
cepit, filius alter non Romae cum Symmacfao sed cum ipso patre in castris versabatnr, 
sed aut vicariatus a. 377 aut quaestura a. 382. 



611) De offlc. ministr. III 7, 46 quanio ilU reetiusy qui cum iam proveeta procesBisset aetate et famem 
toleraret eiviUu atquey ut in talibus aoletf peterent vulgo, ut peregrini urbe prokiberenturj praefeeturae urbanae 
curam eeteris maiorem nutinens convoeavit honoratoa et locupletiores viroSt poposeit, ut in medium eonsulerentf 
dieenSf tam inmane e$$e peregrinos eici^ quam hominem ab homine exuiy qui cibum morienti negaret. — *«u&- 
sidia annonaty quae his inpertienda sunt^ eoUatione redimamus^ reparemus aurot* — quid plura? eoUato auro 
coaeta frumenta sunt, ita nec abundantiam urbis minuit et peregrinis alimoniam subministravit. quantae hoc 
commendationis apud deum fuit sanetissimo seni , quantae apud homines gloriae ! hie Magnus vere probatuB^ 
qui vere potuit imperaiori dieere demonstrans provineiae totius populos: ^hos tibi omnes reservaviy hi vivunt 
beneficio tui senatus, hos tua curia morti abstuUt!' de tempore haius famis v. ad ep. I 46. 



11 AD FLAVIANVM. CXXV 

89. 90 V. ad ep. 1—3. 

91 Flavianus iudicio aliquo praesidet, a. 364—65 aut 376—77 aut a. 382—83 
aut a. 389—94. 



ffl 1-9 AD IVLIANVM EVSTICVM. 

luiianus Rusticus, cuius ovofia xopiov non more sollemni ultimum, sed prins lu- 
lianus erat^*^) , ortns est genere non senatorio neque eo, quo gloriari posset. Sym- 
machus enim, ubi filium eius senatui commendans de maioribus luliani loqui debuit, 
tam breviter mentionem eorum praeterit potius quam facit , ut silentium illud omni- 
bus verbis eloquentius sit^*^]. filios duos habuit Synesium, pro quo Symmachus ora- 
tionem septimam corporis nostri pronuntiavit, et alterum, qui patri morte immatura erep- 
tus est^^^). praeterea paene omnia, quae de eo scimus, uno Ammiani Marcelliui loco 
nituntur: XXVII 6, 1 inter haec VcUentiniano magnitudine quassato morborum agitante- 
que extrema (a. 367) convivio occultiore Gallorum, qui aderant in conmilitio principiSj 
ad imperium Rusticus lulianus tunc magistei* memoria^ poscebatur^ quasi adflatu quodam 
furoris bestiarum more humani sangtUnis avidus, ut discendum erat, cum proconsulari pote- 
state regeret Africam. in praefectura enim urbana, quam adhuc administrans extinctus 
est, tempus anceps metuens tyrannidis (a. 387 — 388), cuius arbitrio tamquam inter dig- 
norum inopiam ad id escenderat culmen, lenis videri cogebatur et mollior, cum igitnr 
ii, qui de imperio eins agitarent, Galli essent, ipsum quoque eiusdem nationis fuisse 
putaverim. magisterium autem memoriae Valentiniano e morbis recreato statim^ami- 
sit, nam locum eius, cum Gratianus purpuram sumpsit d. 24 Aug. a. 367, Eupraxius 
iam obtinebat^^^). in proconsulatu Airicano successit Clodio Hermogeniano Caesario 
inter d. 26 Apr. a. 370 et 6 Sept. a. 371 locumque dedit Symmacho inter d. 20 Febr. 
et 30 Nov. a. 373 (v. adn. 153). praefecturae urbanae, utpote quae snb Maximo 
tyranno gesta sit, nnllum monumentum extat. 



1. 3 — 5. 8. 9 quoniam lulianus tempore Maximi tyranni, id est aut a. 387 aut 
a. 388, mortuus est, nuUa ad eum epistula post illos annos scripta esse potest. 

2 publicas luliani occupationes commemorat; magistratum igitnr aliquem tum 
gerebat. 



612} Apnd Symmaobum in inserlptfone totios epistnlarum SQbdiTfsionls luIianQS KasticuB dicitur, cum 
•ubscriptio et inscrlptiones singalamm epiitolarum priuB tantum nomen agnoscant. Rwtieus hdianua Amm. 
XXYII 6, 1. liUianus Symm. 337, 16; 338, 7 et inBcriptiones legnm codids Tbeodosianl. 

613) 337, 34 pater huic iuveni e$t iamdiu ad$eitut senator^ quae re$ de fneritit venit; tiquidem dignitaM 
innata felieitatit eti, delata virtuium. eeteri retro maioret iUiu$ Ume a vobia ffrobaU eurUj eum ip$e legeretur, 

614) 338, 10 atque utinam fortuna germanum quoque eiu$ ineolumem eenatui tradidi$$et! quod nune 
aUeri $upere$t, $ati$ e$$et amhohu$, 8yne$iu$ quidem meu$ omne$ $ihi ope$ eum fratre credit ahlata$f $ed re$ 
naturae e$t, ut divi$a, cum in unum redeurU, augear^r, 

615} Amm. XXYII 6, 14. 



CXXVI CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

3 — 5 V. ad epist. 1. 

6 scripta panlo post mortem Gelsini Titiani nltimis a. 380 mensibuB. v. p. CVI. 

7 orationem pro Trygetio speetare videtur babitam m. lannario a. 376. y. p. VI. 
8. 9 V. ad epist. 1. 



ffl 10-16 AD NAVCEILIVM. 

Nihil in iis reperitnr, ex qno tempns agnosci possit, nisi qnod 75, 14 se proce- 
dere in annos graves Symmachns dicit et 74, 5 de aegritndine aliqna loquitur. cum 
autem annum aetatis sexagesimnm vix excesserit, epistnlas ad Naucellium in nltimnm 
eins tempns circa a. 400 collocaverim et de gravi illo morbo cogitaverim, quo a. 397 
temptatus est. nam omnes non multum inter se distare ex eo perspicitur, quod de 
Naucellio semper ut de sene paene exactae aetatis sermo est. y. 73, 19; 74, 25; 
75, 8. 20. 29. 



m 17-22 AD GREeORIVM. 

Procnlus Gregorius^**) yestigia amici Flayii Afranii Syagrii consnlis a. 381 ^*') 
in honomm cursu secutus est. cum hic post Valentiniani mortem in aulam reyocatns 
potestatis futurae fundamenta iaceret, ille praefectus annonae factns est, quo in 
honoce commemoratur d. 16 Febr. a. 377^^^). quaestor sacri palatii erat, qno tem- 
pore Syagrius magisterium officiomm gerebat a. 379^^^), eumqne magistratum acce- 
pisse yidetur, postqnam ab Ansonio praefecto praetorio creato depositus est, inter 
12 lan. et 20 Apr. a. 378 (y. p. LXXX). post amici consulatum praefectns praetorio 
Gallias regebat; nam hoc munere fungebatur, cum Maximns in Brittannia pnrpnram 
sumeret a. 383 ^^o). postea nnlla eius memoria superest, nisi quod Synmiachns in 
epistula circa a. 400 scripta optimi quondam viri Gregorii filium (201, 12) nt hominem 
non obscurum ortu commemorat. qnod si ad nostmm Gregorium referre licet, a. 400 
mortnns iam erat. 



17 habeo expostulandi tecum probabiles causas , quandoquidem pontificio litterati ho- 
noris auctus nullum mihi indicium communis gaudii praestitisti. hoc scriptum esse de- 



616) Orell. 3327 OstUe. Themuu mariiimas ifUre$eeu8 refeciUme eetlorum, foris aoli adieeiifmef d(omini^ 
n{08iri) Valens Oratianue ei VaUniinianiUi vieior{e8) ae iriumf^atores) 8emper AfJ[g{u8ti)], Proculo Oregorio v{iro) 
e{lari88imo) praefeeio annon{ae) urbi8 Bomae euraniey deeoraruni. 

617) Symm. III 19. 21. cum Syagrias, tam etiam Gregorius Aasonii amicitia atebatar, qai ei in- 
scripsit Gupidinem cruciatum (carm. XXiy) et fastos in eius usum composuit. cf. inscriptionem carminis 
XXII: eonaulari libro eubieiendi^ qutm ego ex cuneii8 eon8tdibu8 in unum eoegi Oregorio ex Tpraefeeii8. 

618) Cod. Theod. XIY 3, 15. cf. adn. 616. 

619) y. qaae ad I 95 diximas. 

620) Salplc. SeTor. chron. II 49, 2; of. adn. 617 Qregorio ex praefeciis. 



III 17—22 AD GREGORIVM. CXXVII 

bet, paulo postqnam Gregorins quaestor factus est, qnem honorem, si re vera Ausonii 
snccessor fmt, primis a. 378 mensibns accepit. 

18 scripta simnl cum I 95 mense Novembri aut Decembri a. 379. 

19 Symmachus pro vicariatu Africano in fratrem suum Gelsinum Titianum collato 
gratias agit, vere aut aestate a. 380. v. p. GVI. 

20. 22 Gregorio ante a. 400 mortuo, omnes ad eum epistulas saeculo quarto ad- 
signandas esse patet. 

21 Symmachus ad Syagrii consulatum evocatus, a Gregorio petit, ut excusationi 
suae adsit, ultimis a. 380 mensibus. cf. ad ep. I 101. 

22 V. ad epist. 20. 



UI 23-29 AD MAEINIANVM. 

Mariniani patriam Galatiam aut, si editor Venetus coniectura recta usus est, 
Gallaeciam nominat Symmachus 79, 9. filiam eum suscepisse idem testis est 78, 20. 
Zosimus de filio Maximiliano loquitur^^^] , ad quem quattuor oratoris nostri epistulae 
extant^^^). rem eius amplissimam fuisse ex eo sequitur, quod filium a. 409 ab Ala- 
richo captum triginta milibus solidorum redemit^^'). deos Romanos coluisse videtur; 
siquidem cum a. 383 yicariam per Hispanias praefecturam regeret^^^) , exemplum lu- 
liani Augusti et Nicomachi Flaviani omniumque religionis christianae adversariorum 
secutus haereticis favit. temporis enim ratione considerata is vicarius erat, de quo 
Sulpicius Severus chron. II 49, 3 ad a. 383 haec narrat: igitur haeretici suis artibus 
grandi pecunia Macedonio data optinent, ut imperiali auctoriiate praefecto erepta cognitio 
Hispaniarum vicario deferretur; et Priscillianistae pro foro mutato pecuniam profecto 
non dedissent, nisi Marinianum iudicem sibi aequiorem praefecto Gregorio fore prae- 
sumpsissent. si addideris, quod Romae ius docuit^^^), omnia fere, quae testimoniis 
scriptorum veterum de eo traduntur, absolnta erunt. 



23 scripta est, dum Marinianus forenses rabulas pei^igil doctor instituit, quae pro- 
fessio, cum dignitati viri vicariatu functi parum conveniat, epistulam ei tempori ad- 
signat, quod magistratum (a. 383) praecessit. 

24 Symmachus et Marinianus intervallo maris atque terrarum distinentur , id quod 
cum tempore vicariae praefecturae (a. 383) congruit. 

25. 29 Mariniano, itinere aliquo confecto, primus congressus amicitiam bonorum 
aperuit; profectionem aliam maiorem praeparaus, quam hiberno tempore initurus erat. 



621) Zosim. V 45 MaSiHLtXXiav^; Ik xoTc itoXEfiCot; irepiirsacSiv dire((SdT2 Mapiviovtj) x(^ Tratpl Tptaf«,up(a)v 
6irep auTOU fio^vtaiv ^puadiv. 

622) yin 48. 51. 55; IX 52. 

623) Cod. Tbeod. IX 1, 14 data d. 27 Mai. a. 383. 

624) 78, 10 tenet ie eruditio Seaevolarum^ dum foren$e$ rabulas pervigU doetor irutituis. 



CXXYin CHKONOLOGIA SYMMACHIANA. 

a Symmacho Testimenta mntnator. iter primnm fortasse in eomitatnm aceituB fecit 
ibiqne illis bonomm amicitiis nsns yicariam praefectnram aecepit, qnam nt iniret, in 
Hispaniam ei proficiscendnm erat. in litteris enim ad Symmachnm Bcriptis promiserat 
de Gallaecia se Ycstes remissnmm esse, siqnidem re Tcra pro Galatia haec scriptnra 
recipienda est. itaqne has epistnlas, qnamyis dnbitans, hieme a. 382/3 scriptas esse 
pntaTcrim. 

27 atque uiinam faciliias commeatus copiam daret frequentioris officii. qnae in trans- 
marinis proTinciis Mariniannm tnm Tcrsatnm esse prodnnt. 

28 Symmachns occnpationes snas commemorat, qno Tcrbo hand fadle ntttnr, nisi 
cnm de negotiis pnblicis cnm magistratn aliqno coninnctis loquatnr. quoniam antem 
praefectnra eins nrbana et Mariniani Ticariatns, qni eum ab nrbe abduxerat, in idem 
fere tempns cadant, has epistulas anno 384 adsignaTerim. 

29 T. ad ep. 25. 



ffl 30-37 AD AMBEOSIVM. 

QuamTis nomen Ambrosii saecnlo qnarto saepius reperiretur, hunc tamen Sym- 
machi amicum enndem esse cum adTersario in causa arae Yictoriae, episcopo Medio- 
lanensi, iam SieTers^^J^) et de Rossi'^*) intellexerunt. nam propngnatores ntriusque 
religionis cognatos fnisse, docent et Ambrosius, cum Symmacfaum fratris sui Satyri 
parentem dicat (adn. 154), et Symmachus, cum eidem Satyro fratris nomen tribuat*^'). 
et episcopum Yictoriae defensori non inimicum fuisse produnt Terba, quibus de in- 
lustri illa relatione usus est: epist. I 57, 2 rettulerat vir amplissimus Symmachus, cum 
esset praefectus urbis, ad Valentinianum augustae memoriae imperatorem iuniorem, ut 
templiSj quae sublata fuerant, reddi iuberet. functus est ille partibus suis pro stu- 
dio et cultu suo. quae caecitatem Tiri pagani qnodammodo defendnnt, non accusant. 
qnod autem Symmachns 82, 5 negat, Ambrosinm solere recipere in suam curam pecu- 
niarias actioneSj in homine illins temporis Titae saeculari dedito non ramm sed plane 
inauditnm esset, et eum, ad qnem scripsit, Mediolani habitasse, ex eo concluditur, 
quod Magnillum, cum Liguriam gubemarety amorem Ambrosii adtraxisse dicit 81, 19. 
cum igitur de eo, cuius nomen haec epistnlamm series praefert, nullum dubium super- 
esse possit, terminum quoque, ante qnem omnes scriptae esse debent, babemns diem 
4 Aprilis a. 397, qno episcopns mortuns est. et qnoniam omnes commendaticiae snnt, 
ei potissimum tempori adsignari debent, quo Augustis Mediolani morantibus Ambrosii 
faTor in aula Talebat, id est aut annis 376 — 392 ant 395 — 397. 



625) Libanius p. 291. 

626) Bijtlltitino di arekeologia eriiUana II p, 76; III p. 15. 

627) 29, 16 ad Titianum fratrem: longum loquatUur pro ineognitis aut alienia verba faeturi; mihi 
haee opera detinenda esty eum litterat nostraa Saturua frater eommunia aecipiat. 



III 30-37 AD AMBROSIVM. CXXIX 

30—32 anms 376—392 aut 395—397. v. p. CXXVin. 

33 pro Marciano intervenit, ne salarium, qnod tempore tyrannico in magistratu 
aliqno acceperat, fisco reddere cogatur (v. p. LXVI). qui cum sub Eugenio proconsul 
Africae fuerit®^*) , haec epistula poBt hunc devictum circa a. 395 collocanda esse vi- 
detur. et Ambrosius re vera eos defendit, a quibus annonae reposcebantur, ut verba 
eius in oratione funebri Theodosii Augusti (5) pronuntiata monstrant: nihily inquaniy 
speciosius ei in morte servatum est^ quam quod in aliquantis promissa annonarum 
exigendarum relaxatio dum moratur, facta est successio eius indulgentiarum heredi' 
tas; ut ille, qui voluit impedire (comes sacrarum largitionum?) , sibi odium fecerit, 
Theodosio tamen tantae cumulus gratiae non sit ademptus. — praecepit dari legem indul- 
gentiae, quam scriptam reliquit: quid dignius, quam ut testamentum imperatoris lex sit? 
— quomodo potest tanti principis esse iiTitum testamentum? 

34 Magnillus vicaria potestate per Africam functus — variis in ea provincia retar- 
datur ohstaculis. Magnilli ex Africa reditus iam eo tempore expectabatur , quo Sym- 
machus in filii quaestura praeparanda occupatus erat a. 393 (129, 24), sed haec epi- 
stula tnm scripta esse non potest; Eugenio enim, qui illo anno Occidentis imperium 
tenebat, Ambrosius inimicitias apertissime denuntiaverat neque in aula eius pro com- 
mendato intervenire potuit. hae igitur litterae in idem fere tempus cum praeceden- 
tibus cadunt, i. e. aut sub finem a. 394 aut in initium anni sequentis. 

35 V. ad ep. 30. 

36 Caecilianus vir clarissimuSj qui nunc communis palriae gubernat annonam, hanc 
annonae praefecturam paulo ante mortem Ambrosii a. 396 aut 397 gestam esse; pro- 
babo ad epist. IX 58. 

37 V. ad ep. 30. 



m 38-42 AD HILAfilVM. 

Hilarii nomen integrum servavit titulus Yagensis, qui proconsulatum quoque eius 
solus commemorat: C. I. L. VIII 1219 [D[ominis)] n{ostris) Valente Grat[iano et Va- 
lent%\niano s[emper Augustis] Decimius Hilarianus Hi[lar]ius v[ir) c(larissimus) proc[onsul) 

[prov[inciae) Afr[icae) iud[ex) sacr[arum) cogni]tionum basilicam cuius s desidera- 

bat om[a]tu a funda[mentis dedicante] icio Rufino [viro clariss]imo legato suo, 

de adfinitatibus eius Hieronymus certiores nos facit, si hunc epistulae ad Furiam lo- 
cum (54, 6) recte interpretor: pater tuuSj quem ego honoris causa nomino, non quia 
consularis et patricius, sed quia christianus est, impleat nomen suum: laetetur filiam 
genuisse Christo non saeculo, his verbis indicari puto, Furiae patrem nomen gessisse, 
quod a laetandi vocabulo similive deductum esset, cum autem nullus Laetus inter 
homines nobiles illius temporis reperiretur, de Hilario cogitavi. obstat, quod consul 
ordinarius non fuit et suffecti non ea dignitas erat, quae cum patriciatu compone- 



628) Carmen codicis Parigini 8084 (y. adn. 552) v. 86 perdere Marciamum^ sihi proeonsul ui e$8et, 
Q. Atbslits Stmmachvs. r 



CXXX CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

retnr (y. p. XLIII) , sed nullum quoque alium in fastis illius temporis inyenies , qui 
nomen cum laetitia quodammodo coniunctum habuerit. pro consularis igitur scribendum 
esse credo proconsularis, qua ratione omnis dubitatio tollitur. 

Quodsi Hilarius noster Furiae pater erat, uxorem eius Titianam ®^^j aut filiam aut 
sororem Furii Maecii Gracchi»*®) fuisse necesse est, qui praefectus urbi a. 376 — 377 
specum Mithrae destruxit^^^). Furia enim et nomen eius primum gessit et a Comelia 
Gracchorum matre originem deduxit®^^). frater eius, qui in iuyentute mortuus est, 
Blaesillam lulii Toxotii et Paulae filiam in matrimonium duxerat ^^^) , ipsa a filio Probi 
ante a. 394 yidua relicta est (y. p. CI). Hilarius igitur cum omnibus nobilitatis chri- 
stianae ductoribus adfinitates iunxerat. 

Proconsulatum Africae gessit sub imperatoribus Yalente Gratiano et Yalentiniano, 
id est inter annos 375 et 378. quo tempore praeterea proconsules innotuerunt Con- 
stantius a. 375, Hesperius a. 376, Thalassius a. 378, ita ut Hilario solus annus 377 
relinquatur (y. adn. 153). in praefectura praetorio legibus praescribitur inde a 
d. 19 Mart. usque ad d. 16 lun. a. 396 «^*), in urbana d. 15 lan. a. 408 «^5). epi- 
stulae ad eum missae omni temporis nota carent, nisi quod 38 et 39, quae de grayi 
Symmachi morbo loquuntur, fortasse ad a. 397 referendae sunt. y. p. LXI. 



m 43-45 AD SIBVEIVM- 

Siburius teste Marcello in praefatione libri de medicamentis Gallus erat et de 
medicina scripsit. fratrem eius commemorat Libanius epist. 882; filius nomen patris 
gessisse et circa a. 390 consularis Palaestinae fuisse yidetur®^*). ipse praefectus prae- 
torio praescribitur legi datae Treviris d. 3 Dec. a. 379^37), qui magistratus, cum eo 
tempore Hesperius Italiae praefuerit, ad Gallias referendus erit. 



629) Hieron. epist. 54, 1 sanctae memoriae mattr tua Titiana mulio tempore fuit sub marito, 

630) C. I. L. VI 1709 Romae. Cethego v{iro) c{lari88imo) patri F[uriu8) Maechiu8 Oracehus v{ir) c(la- 
rt88imu8). Orelli 3172 Tibure. Furiu8 Ma^ciui Oraeehu8 v(ir) c{tari88imU8) eorrector Flaminiae et PieerU or- 
ruitui thermarum dedicavit. 

631) Hieron. epist. 107, 2 artte pauco8 anru)s propinquw ve8ter Oracehw nobilitatem patriciam n/Omine ao^ 
nan8, eum praefecturam gereret urhanam, nonne speeum Mithrae et omnia portenttu>8a 8imulacra^ quibua eorax 
eryphiua milea leo Peraea heliodromo8 pater initiantur, aubvertit fregit excuaait et hia quaai obaidibua ante prae- 
miaaia impetravit baptiamum Chriati? ex hoc loco hausisse videtar Prudent. contra Symm. I 562. praefectus 
urbi Gracchus praescribitur legibus Cod. Theod. II 2, 1 et IX 35, 3 datis kal. Dec. a. 376 et d. 4 lan. 
a. 377. 

632) Hieron. epist. 54, 4 Comelia veatra — Gracchos auoa ae genuiase laetata tat? 

633) Hieron. epist. 54, 2 Biaeaitlam praetereo, quae maritum sutim, tuum aecuta germanum in brevi 
vitae apatio tempora virtutum multa complevit. de genere Blaesillae v. Hieron. epist. 108, 4. 

634) d. 19 Mart. Cod. Theod. XHI 11, 7. d. 30 Mai. Cod. Theod. Vll 4, 22 -|- XI 21, 2. d. 16 lun. 
Cod. Theod. VII 4, 23. in lege Cod. Theod. V 1, 3 pro Hilario Hypatium reponendum esse, Oothofredns 
vidit. 

635) Cod. Theod. XIV 4, 8. 

636) Sievers, Libanius p. 269. 

637) Cod. Theod. XI 31, 7. 



. III 43—15 AD SIBVRIVM. CXXXI 

43 debebaiur hoc teneris temporum bonis, ut consilio publico vir laudatus accederes, 
verba consilium publicum per se tam ad senatum quam ad consistorium principis re- 
ferri possant, sed quae sequnntnr ostendunt, de simplici adlectione sermonem non 
esse. nam promotio Siburii maximam hominum expectationem movisse dicitur»^**) et 
tam magna ei potestas tribuitur, ut nisi principem optimum haberet, contra eum niti 
et deberet et posset^^^). itaque non solum in consistorium receptus est, sed etiam 
principem in eo locum obtinuit, videlicet inter quattuor illos comites consistorianos, 
qui et dignitate et potentia praefectis praetorio haud multum cedebant, quaestorem 
sacri palatii, magistrum officiorum, comites sacrarum largitionum et rerum priva- 
tarum^**^). ergo scripta est epistula ante a. 379, quo Siburius praefectus praetorio 
factus esty sed brevi temporis spatio illum annum praecessisse videtur, cum ex hac 
comitum quadriga proximus ad praefecturam aditus patuerit. dicit autem Symmachus, 
hanc Siburii promotionem teneris temporum bonis convenire, quod aliter interpretari 
non possum nisi de temporum bonis nondum adultis, vel potius vixdum natis, id est 
de primis novi principatus temporibus. epistula igitur incidit in primum imperatoris 
Gratiani annum 376, et cum eodem fere tempore, quo Siburius praefectus praetorio 
factus est, Syagrius magisterium officiorum acceperit (v. p. CX) , vix errabimus, si 
alterum alteri successisse credamus. quod si verum est, Siburius magister officiorum 
erat ab a. 376 usque ad annum 379. quae coniectnra ea re confirmatur, quod Leo, 
qui hunc honorem ultimis Yalentiniani mensibus gessit, iisdem criminibus quibus Maxi- 
minus implicatus erat^^^) et eodem tempore magistratu privatus esse videtur, quo ille 
praefecturam amisit et Siburius inter comites consistorianos receptus est. 

45 Siburius accusatus et absolutus est. quo tempore in hoc periculum venerit, 
certo definiri nequit, sed suspicionem, quae mihi orta est, non tacebo. Siburius in 
praefectura praetoriana successit Ausonio, qui saltem usque ad mensem Septembrem 
a. 379 magistratum retinuerat; ipse Decembri eiusdem anni praefectus commemoratur, 
sed Martio a. 380 iam successorem Probum acceperat (v. adn. 371 et 461). itaque 
ne sex quidem menses integros in honore remansit, quod sane mirum videretur, si 
eum more sollemni gessisset et deposuisset. quare in vitam privatam eum revertisse 
crediderim accusatione aliqua criminali coactum, ea ipsa qua de Symmachus loquitur. 
quod si reete conieci, epistulam III 45 anno 380 adsignabimus. 



638) 84, 13 perage operam iudieio tanti prineipia eorhgruentem. urguet te expectatio bonia aemper one- 
roaa. nam eiai dignoa respieit, periculo tamen proxima eat^ dum aibi ampliua pollicetur, 

639) 84, 15 habea aaeexdum virtuti amieum, quo niai optimua quiaque gloriam parat, kominia eat eulpa 
non temporia. videa certe: ut iUe ipaCf qui Romania rebua antiatat^ ad bonum pubUcum natua eatj non tibi 
adverao nunc amne nitendum eat ; aecundo^ ut ita dicanij eurau probae artea et virtutea fenmtur, 

640) Hi in lege Cod. Theod. VII 8, 3 eomitea conaiatoriani participantea auguati pectoria curaa di- 
cuntar; cf. Gothofredum ad hanc legem. 

641) Amm. XXX 5, 10 ad a. 375: urente irtxrum nutrimenta tunc offieiorum magiatro Leone — pro 
nefaa! — ipao quoque praefeeiuram , ut e celaiore aeopulo caderet, adfeetante. quaestiones simul cum 
Maximino contra senatores exercuerat, Amm. XXVIII 1, 12. 



r* 



CXXXII CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 



m 46-53 AD EVTROPIVM- 

Eutropii temporibus Symmachianis tot fuerunt, ut eos haud facile discemas «^^j ^ 
nostrum autem eundem atque historicum fuisse, iamdudum intellectum est hisque Sym- 
machi verbis nititur: 85, 33 noxae vacuus otiare, et liberis remissus invigila, quando 
ita volvenda attulit dies, ut domini nostri Gratiani fortissima simul ac felicissima manu 
nutantia rei publicae pondera fulciantur. videome tibi TtavrjyvQtxcureQov locutus , quam 
mos epistulae sinit? sic se habet ratioj ut res maximae magnos hiatus oris requirant. 
sed haec stilo exequenda tibi ante alios, cui pollet Minerva, concedimus; nos 
ad familiaria revertamur. adludunt enim ad ultima breviarii verba, quibus Eutropius 
promittit, se res post lovianum Augustum gestas stilo maiore dicturum esse^^^). hunc 
religionem antiquam coluisse, si testimonia Byzantinomm recentiorum, quae nulla sunt, 
mittamus, ex eo concludi solet, quod lulianum laudat, Constantinum non quidem 
vituperat sed neque in caelum eflfert; quae eiusmodi christiano, qualis Ambrosius 
Augustinus Orosius fuerunt, certe non conveniunt, sed ab homine, qui nuUi religioni 
toto animo addictus eam coluerit, quam principes veram putabant, minime abhorrent. 
huic sectae, quae nullo tempore rara fuit ®*^) , Eutropium quoque adnumeraverim ; nam 
quod lulianus contra christianos stetit, in breviario cum vitiis imperatoris componit®^'^) 
et Symmachus in nulla ad eum epistula deorum mentionem inicit, quamvis occasiones 
non defuerint. itaque Gregorii Nazianzeni ad Eutropium litterae ad nostrum referri 
possunt, nec facile, ut posthac videbimus, ulli alii conveniunt. 

Quamvis latine scripserit, originem tamen ex partibus imperii Orientalibus tra- 
xisse videtur, nam possessiones eius magna ex parte in Asia sitae erant^^^}. itaque 
Acacii rhetoris Palaestinensis ex sorore nepos et discipulus fuisse potest, quem non 
uno loco commemorat Libanius ®47j . a quo id quoque discimus, Eutropium a. 355 Antio- 
chiam venisse ibique usque ad a. 362 commoratum esse, quo anno luliano Augusto in 
Orientis metropolim venienti orationem avunculi tradidit. propter eloquentiae gloriam, 
quam advocationis munere iam tum consecutus erat^^^), et Libanii commendationem ^^^) 



642) Pirogoff, de Eutropii breviarii ab u. o. indole et fontibas. Berol. 1873. 

643) Quia autem ad incliU>$ principes venerandosquc pcrventum aty interim operi modum dahimus. nam 
reliqua stih maiorc dieenda aunt, quac nune non tam practermittimus quam ad maiorem scribendi diligentiam 
re$ervamu8, 

644) cf. Prudent. contra Symm. 1611 qua vocat egregii aentcntia prineipia, iUue libera eum pedibus tum 
corde frequcntia traruit, 

645) X 16, 3 gloriae avidut ac pcr eam atUmi plcrum^uc irmiodici; nimiua religionis christianac inscc- 
tator, perindc tamcn ut cruore abatineretf Marco Antonirho non absimiliSy quem ctiam aemulari studcbat. 

646) 87, 17 Ausonianus v, c. admirator tuus scripto a suis ex Asia nuper adiatOf mutilari agros suos, 
qtu tibi coniunguntur, acccpit, 

647) Diversus erat ab Eutropio Hesychii fllio, Celsi fratre, qui Libanii discipulus erat (ep. 812. 865. 
1010), id quod de Acacii nepote expressis verbis negat epist. 666 oGtoi hk c«v ^Tjxwp dfa^dc, ooto); ItcI 
XpT)0T<5;, &TC aiod<Sfievo; , 8ti p.e po6Xoio Ti{jiaa0ai, Traaiv ol; et; ae, xal irp6; i\t.e x£)rpT)Tai, xa^diirep 
i{ji6c av dSeXcpi^oO; Te xal p.adT]TV);. cf. Pirogoff, 1. 1. p. 6. 

648) Liban. ep. 1202 o\>hk SouXeuet SiWoxoiv, dXX' iorlv dXe6^epo; 5(xa; Xiftns. el |xcv ouv p.i?j •(<ip.o; 
auTov oixaoe dxexXVjxei toO X^^eiv d«peXx6oa;, twv dip/($vTa)v av t^v. laudes eloquentiae eius Liban. L 1. et 
666. 985. 

649) In epist. 1202 aliquis ex summis magistratibus oratur, ut Eutropio bonorum cursum aperiat. 



III 46-r53 AD EVTROPIVM. CXXXIII 

in comitatam imperatoris receptns est expeditionique Persicae a. 363 interfuit ^^j . cam 
breyiarium scripsit circa a. 369, in aula Valentis magister memoriae erat^^^), ex quo 
honore paulp post iasto promotionis ordine®^^) proconsul Asiae factus est^^^). succes- 
sorem Festum accepit a. 371 ; qoi antequam in provinciam proficisceretur, Eutropium 
apnd imperatorem calumniis aggressus effecit, ut magnae illi de maiestate et male- 
ficiis quaestioni, quae eo anno agitata est, implicaretur ^^^) . et absolutus quidem est, 
sed dum Valens vivebat, nullum alium honorem gessisse videtur^*^^). anno autem 
post mortem eius (379) in comitatum Gratiani accitus comitivam rerum privatarum 
accepit®*^) nec multo post praefectus praetorio Orientis regimini praepositus est®^'), 



650) Eutrop. breY. X 16, 1. 

651) Epistola dedicatoria in codicibus Leydensi et Bertiniano inscribitur: Domino Vcdmti OotfUeo ma^ 
ximo perpttuo AugustOy in Bambergensi: Valtnti maximo perpetuo Auffusto Eutropiw v. c. magister memoriae. 
cognomen Oothieua maximus in una tantum Valentis inscriptione inveni C. I. L. VI 1175, cf. Ephem. epigr. 
IV p. 280. Domini nostri Jmperatores Caesares Fl{aviu8) Valentinianus pius felix maximus vietor ae trium- 
f\ator) semper Aug(ustus) j pontif(ex) maximus, Oermanic{us) max{imus)y Alamann{ieu8) max(imus), Frane{icus) 
max{imus) y Oothic{us) max{imus)y trib(unicia) pot{estate) VII, imp{erator) V/, cons(ul) II, p(rocon8ul) , p{ater) 
p(atri€te) , et Fl{avius) Valens pius felix max{imus) victor ac triumf{ator) semper Aug{ustus) , pontif[ex) maxi' 
mus , Qermanic{u8) max{imus) , Alamarm{icus) max{imus) , FVanc{icus) max{imu8) , Oothic(us) max{imus) , trib{u' 
nieia) pot^estate) VII, imp(erator) VI, cons{ul) II, p{roeonsiul) , p{ater) p{atriae) , et Fl(avius) Oratianus pius 
feliz max(imus) victor ae triumf{ator) semper Aug{ustus) , pontif{ex) maximus , Oermanic{us) max{imus) , Ala- 
mann(ieus) max(imus), Frane{icus) max{imus), Oothic{us) max(imus), trib(unicia) pot(est(Ue) III, imp(erator^ II, 
eorM(ul) primum , p{roconsul) , p{ater) p(atriae) , porUem felicis nominis Oratiani in usum senatus ao popuii 
Rom{ani) eonstitui dedicarique iusserunt. seniorum Augustorunl tribunicia potestas septima annum 370 in- 
dicat, consulatns alter et Gratiani tribunicia potestas tertia a. 369. sed quoniam saeculo quarto anni tribu- 
nicii iam paene in obliTionem venerant et in monumentis publlcis nisi rarissime commemorari non solebant, 
errores in eorum numeris facllius admittendi sunt, quam in consulatibus per totum orbem quotannis divul- 
gatis. itaque annum 369 yerum puto, praesertim cum ei numeri duo conveniant, unus tantum contradicat. 
titulus igitur Oothicus post deditionera Athauaricl a. 369 (Herm. XVII p. 524; XVIII p. 150) ab impera- 
toribus asBumptus est, sed numquam adhibitus, nisi dum victoriae memoria recentissima erat. 

652) Eadem ratione successor eius Festus ex consulari Syriae magister memoriae, ex magistro memo- 
riae proconsul Asiae fuit Amm. XXIX 2, 22. 

653) Amm. XXIX 1, 36 Eutropius Asiam proconsulari tunc obtinens potestate, ut factionis eorwcJtM ar' 
cessitus in erimen , abscessit innocuus , Pasiphilo eximerUe philosopho , qui ut eum mendaeio iniusto perverteret, 
crudeliter tortus de statu robustae mentis non potuit deturbari. 

654) Liban. de vit. sua I p. 105 xal Tot toOt6. ft [>diiTTa>v (lot Mapruptou IltolSou Ttv6c dvdpo&irou )^al- 
povTOc ftev dftXTjTatc, (ip.£p.7tTou Se d^XXai;, Soxouvtoc ^e ti}) OVjaTtp Y^^^Jfoc 5idt t6 npooxeio^at iraXaiOTatc, 
irepl TouTou (Ji6voc itp6c p.6vov t6v BoXevTa tinih^ , dic i[i-i Te av ^ auTcji ^^Moac xaX tov EOTp^ictov 2Xot, 
aTceuScDV cJ^eTO el^ 'Ia)v(av liti t9jv dpy(i\^. cf. Amm. 1. 1. 

655) Anno 378 privatus erat, Symm. 85, 33 nozae vacuus otiare et liberis remissus invigila^ 

656) Palladius, cum in spem sui honoris accitus (86, 30) In oomitatum proflcisceretur , a Symmacho 
commendaticiis ad Syagrium (I 94) et Eutroplum instructus est; uterque igitur in aula eiusdem imperatoris 
magistratibus fungebatur. cum autem constet, Syagrium tum in Gratiani consistorio fuisse, idem de Eutropio 
dicendum erit; quocum convenit, quod in honore illo positus Romae aliquantum commoratus est (86, 24). 
nollum magistratum eo terapore gerere potuit, nisi qui dignitate supra proconsulatum et infra praefecturam 
praetorio erat, quara paulo pOst adrainistravit ; itaque suramis quattuor comitibus consistorianis adnuraerandus 
crit. ex quibus annO 379 , quode agitur , notl sunt raagister offlciorum Syagrius (v. p. CX) , quaestor sacri 
palatii Gregorius (v. p. CXXVI) , coraites sacrarum largitionura usque ad mensem Augustum Catervius (Cod. 
Theod. YI 30, 3), versus anni finem Basilius (Cod. Theod. IV 20, 1) ^ ergo solus restat comes rerum privatarum. 
nam Arborius, qui mense Maio eiusdem anni hac administratione functus erat (Cod. Theod. I 32, 4), iara 
inter Februarium et Aprilem a. 380 (Cod. Theod. VI 35, 9; XV 7, 4 + 5) praefecturam urbis deposuit; 
Uunc igitur magistratum medio fere anno 379 e% comite rerum privatarum inierat. 

657) Orienti eum praefuisse, ex Gregorii Nazianzeni epist. 138 agnoscitur: ipie ^ouv iip6c iraotv oU te 
TeTCfjiTjxac o2)ot Tooo6Totc, Vjvlxa t6v ()<J;T]X4TaTov elxec 0p($vov — xaTd t^jv 'Aolav iteptTux<6v. 



L 



CXXXIV CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

quo in magistratu commemoratnr a d. 17 lan. a. 380 nsqne ad d. 2S Sept. a. 381^^^). 
vitae privatae redditns in patriam revertit^^^) , sed spem amicomm, itemm enm in 
snmmi indicis sede coUocatnm iri^^^) , non fmstratns est. nam a. 385 praefectnram 
secundam gessit^<^^) annoqne 387 consnl simnl cnm Yalentiniano Angnsto factns est. 



47 noxae vacuus otiare et liberis remissus invigilay quando ita volvenda attulit dieSj 
ut domini nostri Gratiani fortissima simul ac felicissima manu nutantia rei publicae pon- 
dera fulciantur, videorne tibi TtavrjyvQLxcuTBQOv locutus, quam mos epistulae sinit? sic se 
habet ratio, ut res maximae magnos hiatus oris requirant. res Romana igitnr ex snmmo 
discrimine emersit [nutantia rei publicae pondera) et id Gratiani solins ope , nam si 
imperatorem altemm adintorem habnisset, is a Symmacho omitti non potnisset. hanc 
igitnr epistnlam inter cladem Hadrianopolitanam (d. 9 Ang. a. 378) et Theodosii elec- 
tionem (d. t6 lan. a. 379) coUoco; cni coniectnrae opitnlatur, qnod Symmachns de 
gravi morbo, qnem modo perpessus sit, loquitur, quo anno ante Ansonii consnlatum 
(379) vexatnm esse ex 13, 6 constat. 

50 scripta simnl cnm I 94, nbi vide. 

52 Mediolani interim dego ad obsequia auspicii consularis domini nostri Valentiniani 
evocatus. eandem Symmachi profectionem spectant III 63 ; IV 69. Yalentinianus mi- 
nor, postquam nomen Augnstnm sumpsit, quater consul processit a. 376. 378. 387. 
390. in primo eins consulatn Symmachus mense lanuario Romae erat (23, 5) ; ad 
nltimum evocatns qnidem est, sed excusavit. v. p. LYIU. restant igitnr a. 378 et 
387; inter quos electio ideo certa est, quod Symmachus 122, 19 dicit, Eusigninm 
recursum suum misso apparitore iuvisse. is enim a. 378 magistratum aut nnllnm ant 
minimnm gessit, a. 387 praefectus praetorio per Italiam erat. obstare videtnr, quod 
in epistula ad Eutropium missa, qui simul cnm Augusto fasces snmpsit, ipsius con- 
sulatus non commemoratur ; sed cum procul dubio Gonstantinopoli eum inisset, nnntius 
de honore accepto fortasse primis anni diebus Mediolanium nondum pervectus erat. 



658) D. 17 lun. a. 380 Cod. Theod. 111 5, 10 + U + 6, 1 + IV 19, 1 + VI 10, 1 + IX 27, 2 
-h 42, 8 + 9 -I- Cod. lust. VI 23, 16. d. 27 lul. a. 380 Cod. Theod. Xll 12, 7. d. 17 Aug. a. 380 
Cod. Theod. XV 1, 21. d. 16 Nov. a. 380 Cod. Theod. X 10, 15. d. 18 Dec. a. 380 Cod. lust V 9, 1 
s= VI 56, 4. d. 30 Dec. a. 380 Cod. Theod. IX 2, 3 + 3, 6. cum hac lege coniungenda videtur Cod. 
lust. I 54, 4, ubi scribendum erit d. /// hal. lan. pro d. VIII id, lan. d. 10 lan. a. 381 Cod. Theod. 
XVI 5, 6. d. 3 Febr. a. 381 Cod. Theod. VI 35, 11. d. 2 Mai. a. 38J Cod. Theod. XVI 7, 1. d. 8 Mai. 
a. 381 Cod. Theod. XVI 5, 7. d. 30 Mai. a. 381 Cod. Theod. 111 8,1. d. 4 lun. a. 381 Cod. Theod. 
11 9, 2 + Xin 11, 1. d. 21 lul. a. 381 Cod. Theod. XII 1, 85 -f 86, d. 5 Sept. a. 381 Cod. Theod. 
Vll 13, 10. d. 28 Sept. a. 381 Cod. lust. V 34, 12. 

659} Magistratu deposito eum provlncias Orientales peragrasse, ex Gregorii Nazianzeni epistulis 137. 
138 perspicitur. 

660) Oreg. Naz. ep. 138 xq[v ae O^tjX^v aidic ol dp($voi ^lpoooiv x. x. X. 

661) Cod. lust. IX 29, 3 daU d. 17 Aug. a. 385. cf. Const. Sirmond. 7. 



III 64—69 AD BICOMEREM. CXXXV 



m 54-69 AD MCOMEBEM- 

Ricomeres ^^) , ut nomen eius Germanicam testatur, barbams erat, sed stirpe inter 

saos nobili ortas^^^]. gentiliam superstitioni addictas^^^j potissimos eius defensores 

Symmacham et Libaniam ^^^) semper in summo honore habuit. comes domesticorum 

Gratiani a. 377 e Galliis in Thracias missus proelium ad Salices commisit^^^) ; victor 

milites Marcianopolim perduxit, sed ipse in Gallias reversus est copias maiores ad- 

dacturus ^^^) . Gratianum in Orientem profectum comitatus est et ad Yalentem prae- 

missas^^^) proelio apud Hadrianopolim interfuit®^®). cum Theodosio partibus imperii 

Orientalibus praeposito remansisse videtur ; certea. 382 Constantinopoli erat®^^), a. 383 

Antiochiam yenit^^*]. consul a. 384 Libanium epistulis cum ipsius tum imperatoris 

evocavit et ab eo panegyricum accepit^^^j^ in \)q]\o contra Maximum a. 388 gesto 

primas partes egisse videtur*'^); quo confecto cum Theodosio Romam venit*'^), et cum 

ille in Orientem reverteretur, Valentiniano custos imperii relictus est*'*). sedEugenio 

ab Arbogaste ad imperium evecto , quamvis utriusque amicus esset ^^®) , in Orientem 

rediit et a Theodosio copiis equestribus contra eos ducendis praefectus esset, nisi ante 

quam bellum iniretur a. 394 diem obiisset^^^j. 



54. 56. 57. 64. 67. 68 nuUum alium temporis indicium praeferunt, nisi quod 
Ricomere a. 394 mortuo antea scriptae esse debent. 

55 et 82 ad Rufinum simul scriptae sunt. Symmachus in praedio Ostiensi agens 
classem Macedonicam, quae cessante Africa frumentum Orientale urbi invehebat, in 
portum venientem vidit. Rufinus eo tempore summum in aula locum obtinebat, nam 
Symmachus certum se esse dicit, quod ea, quae scripserit, Theodosio Augusto narra- 



662) De TiU eias cf. Gothofred. ad Cod. Theod. VII 1, 13. 

663) Amm. XXXI 12, 15 iamque pergebat indicia dignitatia et natalium. origo eiQS Francica nulliB 
Tetemm testimoniis conflrmatar solaqae scriptorum recentium coniectora nititur. nam quod Gregor. Turon. 11 9 
scribit : in eonsularibus legimWy Theodomerem regem Francorum filium Richimeris quondam et Ascilam matrem 
eiui gladio interfeeto», nolla plane ratione ad eum refertur. 

664) Liban. de Yit. sua I p. 136 Upoic te xal ^eoTc iTpooiie(fuvo( Jv&pcuicoc. cf. epist. 926. 

665) Liban. 11. 11. et epist. 785. 891. 926. 944. 

666) Amm. XXXI 7, 4 sqq. 

667) Amm. XXXI 8, 2. 

668) Amm. XXXI 12, 4. 

669) Amm. XXXI 12, 15—17; 13, 9. 

670) Flavianas Constantinopolim profectus , ut quaesturam sacri palatii iniret , ad Ricomerem venturus 
er%t, Symm. lU 58. 

671) Liban. U. 11. 

672) Liban. de Tit. sua I p. 137. 142. 

673) Liban. ep. 891. 785; Philost. X 8. 

674) 88, 3; Liban. ep. 891. 

675) Lex Cod. Theod. VII 1, 13 inscripta Riehomeri comiti et magisiro utriusqtu militiae data est Vin- 
^ntiae d. 27 Mai. a. 391. 

676) Zosim. IV 54. 

677) Zosim. IV 55. 



CXXXVI CHR OLOGIA SYMMACHIANA. 

turus sit®'^); magister igitur ofBciorum iam factus erat (a. 382. v. p. CXVI). post- 
quam autem Eugenius Occidentis imperio potitus est (m. Maio 392), nuUus certe com- 
meatus annonarius ex Oriente Romam yenit. annorum igitur decem finibus tempus 
huius epistulae includitur (382 — 391). paulo ante quam scriberetur, Ricomeres Romae 
fuerat^'^), quem annis 382 — 384 in Oriente egisse constat. ergo restant, si tempora 
tyrannidis Maximi exemeris, a. 385 — 387 et a. 389 — 391. cum autem Libanius testis 
sit, simul cum Theodosio Augusto aestate a. 389 Richomerem in urbem venisse^*^»), 
autumno eiusdem anni magna cum probabilitate has epistulas adsignabimus. 
56. 57 V. ad ep. 54. 

58 sciipta esse videtur, cum Flavianus quaestor factus Constantinopolim profectus 
est, vere aut aestate a. 382. v. p. CXVI. 

59 alius fortassis existimet serum esse munuSj quod anni superioris consul ex- 
solvat, Ricomeres a. 384 consul fuerat. 

60 si Eugenius, quode loquitur, idem est, qui a. 392 tyrannidem invasit (v. adn. 
43), ante hunc annum scripta erit. 

61 paulo post 59 scripta, ad quam adludit. 

62 Symmachus ab apparitore Richomeris adiutus iter aliquod absolvit, ex quo 
mox in patriam reversurus est; id quod fortasse profectionem ad consulatum Valen- 
tiniani tertium (a. 387) spectat. v. ad ep. 52. 

63 Symmachus a Yalentiniano Augusto consule tertium evocatus Mediolani ver- 
satur, a. 387. v. ad ep. 52. 

64 V. ad ep. 54. 

65 Symmachus ex itinere aliquo Romam revertit humanitatique Ricomeris, quam 
paulo ante expertus est, gratias agit; hoc ad eandem profectionem referendum esse 
videtur, quam Ricomeres apparitore misso. adiuvit. v. ad ep. 62. 

66 commendaticia Flaviano data, cum a. 382 in comitatum profectus est. v. p. 
CXVI. 

67. 68 V. ad ep. 54. 

69 Flavianus praefectus praetorio (91, 20), filius eius proconsul (91, 26), quos 
honores a. 383^ges8erunt. v. p. CXVII. 



678) 95, 19 icio haec in aures eiu$ esic ventura devotione^ qua sotes non oceulere bonum publicum. 

679) 88, 3 eur enim Romae te diseedente remanerem? 

680) Epist. 891 ad Ricomereo]. xd ad hk XafjLiTpdi xe xal oejivd %a\ (leYdXa, orpiTq^iai hk xal fid^ai 
%a\ vixai xal t6 (ji9| eivai xOpavvov piTjoe SouXov t6v dXeOdepov (haer ad victoriam de Maximo tyranno refe- 
renda sunt) ^edvxov itp' 5irav Tdiv xaXoiv ^aoiX^o); xe xal aou, xal Ta piev oocpCa Td 5e yepolv alpo6vT0DV. — 
alToOpiev hk ;rapd twv ^e&v Te xal upLfi»v iX^eiv Te b[i.d^ (b; if](xa; xal ti?]v driftujxlav •/jfjiiv ^(AirX-^oai xai 
xaXXlai iToi-^oai t^v Adcpvr^v Tcj) tou paoiXI»; xdXXei. xal ^dp el pii^ 'P(up.T] fe -^piei; (jlt)J>' V] (jl^ttjp 
pi-^y i\ irat;, dXX' oux dvdEioi ^e r?]; Toia^TT); ^(»ped;. Theodosius Romam venit d. 13 lun. a. 389 (Idat. 
fast.) et ibi remansit usque ad kalendas Soptembres (Marc^ill. chron.). 



111 70-73 AD TIMASIVM. CXXXVII 



m 70-73 AD TIMASIVM. 

Flavias Timasius ^^^) , qui inter duces Romanos iam inde a Yalentis temporibus 
enituit^^^), Theodosio Orientis imperium obtinente etiam adfimtate regia claruisse vi- 
detur. nam filius eius Syagrii nomen gessit^^^) , quod familiae Flaccillae Augustae 
proprium fuisse supra vidimus (p. CX). comes et magister equitum Theodosii pri- 
mum commemoratur d. 23 Mart. a. 386^^^). pedestribus copiis praefuit in bello con- 
tra Maximum a. 388 , Promoto equitibus praeposito «^^) , et quantopere victoriam ad- 
iuverint, ex eo perspicitur, quod in annum sequentem uterque consul factus est^ 
Timasius autem loco priore. anno 3S8 exeunte cum Theodosio magister utriusque 
militiae Mediolani fuit ®^^) , et cum eodem in Thracias reversus bellis contra barbaros 
gestis interfuit ^®') . quamvis graves cum Rufino inimicitias gereret^^^), favorem tamen^i 
imperatoris non amisit et in bello contra Eugenium gesto denuo primas in exercitu 
Romano partes egit^^^). sub Arcadio quoque, dum Rufinus summae rerum prae- 
erat, locum suum obtinuit, sed Eutropio eunucho Orientis regimina tenente, ex Pam- 
phylia, ubi tunc morabatur, sub praetextu honorifico accitus ®^^) et maiestatis accusatus 
est, a. 396^®^). iudicio extraordinario damnatus, quod fusius describit Zosimus V 
8 — 10, in Oasin deportatus est^^^)^ uxorque eius Pentadia ex ecclesia, ad quam con- 
fugerat, ad poenam rapta®^^). paulo post disparuit aut in regione deserta siti con- 
sumptus^^^) aut filii auxilio fuga elapsus®^^). 



681) C. I. L. VI 1759 FL Timasio et Fl, Promoto w. cc. cons», 

682) Zosim. V 8 TifJiaa(cp orpaTKuTixoiv tJYir] aap.dvtp rafiudxm'* dtib toiv OudXevro;. cf. Philost. X 8. 

683) Zoslm. V 9. 

684) Cod. Theod. IV 17, 5. 

685) Zosim. IV 45 toTc hi aTpaTi((»Taic iTrireuai [ih np^jAojTov, kcCoT; hk Tijxdaiov dTrdoTTjaev. 

686) Ambros. eplst. I 41> 27 tunc Timasius magiater equitum et peditum coepit advermm monachoB esse 
vehemefUior. respondi ei: ^ego eum imperatore ago, ut oportet^ quia novi^ quod haheat domini timorem: tecum 
autem aliter agendum, qui tam dura loqueris\ ex eo, qnod Ambroslus negat, Timasium domini timorem ha- 
bere, et Zosimus eundem summis laudibus effert, religionis gentilis sectatorem eum fuisse coUigi potest. 

687) Zoslm. IV 49. 

688) Zosim. IV 51. 

689) Zosim. IV 57. 

690) Suid. 8. V. Tifjidioio;. oiiTo; IttI Beoooolou tou paoiXlo); ^v 8v 6 F/jTp^Tcio; dTriOT^oat toT; Trpaf- 
(jLaoi PouX^fjievo; , ix Tij; 'Aola; fxeTexaXeTTO 7tp6c Td PaotXeia. 6 Se -yaOpo; Te dvfip (Sv xal d-^ipmyoi xal 
CTpaTeCat; cb(i.iX7]X(6;, xal touto irpoiTov d-^a^b^ tjYOup.evo; t&v £v dvdpcuTioi;, TipL^jv xal 0(55av xat tuXoOtov int' 
xXuCovTa, xal t6 l)^eiv eaoTqi S Tt ^ouXoito xe^rptjoOai xal doeui;, M xe pilOtjv v6xTa xal tjpilpav oOx etolvat 
ouTe dvaT^XXovra xal SixSjxevov xaOopav tjXtov, toa xal oipavoO elvat vojxioa; t9jv jxeToxXTfjoiv, i% tcuv diXuTtajv 
xal ^iaxeyu(i.lv(uv rpi; dXtYtwp^av 5iaTpipav dno^pifiai lauTov xal xaTaTetva; t^v ^'^X''')'' ^^* <ftXo5o?(av, papu; 
dvaOTd; i% IlapL^uXla; iid AuStav dvloTpecpev, cb; av 5t) ti; ^aoiXeuwv, tj t<5v fe paoiXia xal tov euvou-/ov 
xaTfli Tcopepif<5v ti Trai^idv OtjO($pLevo;, el PouXoito. haec repetuntur s. vv. TuaiStd et Youpo;. 

691) Annus deflnitur Hieronymi epistula hoc tempore scripta, ubi dicit: 60, 16 Timasius praecipitatus 
repente de altissimo dignitatis gradu evasisse se putat^ quod Oase (Assae editiones) vivit inglorius. 

692) Hieron. 1. 1.; Sozom. VIII 7; Aster. Amas. bomel. in fest. kalend. fln. 

693) Sozom. 1. 1. 

694) Sozom. 1. 1. ; Aster 

695) Zosim. V 9. 

Q. AvBKLivs Stmmachvb. g 



CXXXVIII CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

70. 71 scriptae esse debent ante condemnationem Timasii a. 396. 

72. 73 Felix et Stemmatius Timasio et Eusignio {IV 67 et 73) commendantur, 
quos in aula imperatoris alicuius simul egisse, consentaneum est. at Eusignius a. 383 
proconsul Africae fuit, a. 386 — 387 praefectus praetorio Italiae, postea nullum hono- 
rem gessisse videtur. annis igitur, qui inter reversionem Eusignii ex partibus Afri- 
canis et Maximi tyrannidem, qua praefectura eius terminata est, intersunt, has epi- 
stulas adscripsi. 



m 74 80 AD PROMOTVM. 

Flavius Promotus simul cum Timasio a. 389 consulatum gessit, et ut in coriK)re 
epistnlarum Symmachi, ita apud reliquos quoque scriptores plerumque componuntur. 
quo tempore Timasius magister equitum primum commemoratur, circa a. 386, magister 
peditum per Thracias rem gerit et Greuthungos magno proelio vincit*^^*^]. vice versa 
in bello contra Maximum Promotus equitibus, Timasius peditibus praepositus est®^'). 
uterque Rufini inimicus, et Promotus eo usque irae processit, ut ei alapam infli- 
geret®®®) ; quae res ei exitii causa fuisse dicitur. nam ex aula Theodosii in pro- 
vinciam missus a Bastamis, qui fraude Rufini in insidiis coUocati esse feruntur, oc- 
cisus est, paulo ante inimici consulatum (a. 392) ^^^) . quonam honore apud Theodosium 
fnerit, ex eo agnoscitur, quod filii eius simul cum imperatoris filiis educati sunt"^^). 



74. 75. 77. 80 post a. 391, quo Promotus mortuus est, scriptae esse non possunt. 

76 commendaticia Paregorio in Africam proficiscenti tradita. itaque eo tempore 
Promotus nondum in Oriente erat, sed in Africa munere aliquo, comitis fortasse rei 
militaris, fungebatur. quoniam autem a. 386 iam in Thraciis magnam de Greuthungis 
victoriam rettulit neque postea Orientem reliquisse videtur nisi in expeditionibus a 
Tbeodosio susceptis, ante illum annum epistula scripta esse debet. 

78. 79 primae, quas Symmachus ad Promotum scripsit, litterae; itaque ep. 76 
tempore praecedunt. 



m 81-91 AD RVFINVM. 

81 Symmachus primum nuntium de quaestura in Flavianum collata accepit a. 382. 
V. p. CXVI. 

82 autumno 389 scripta esse videtur. v, ad ep. 55. 



696) ZosiM. IV 35. 38. 39. 

697) Zosim. IV 45. 49. 50; Philost. X 8. 

698) Zoaira. IV 51. 

699) Zosim. lY 51; Claud. in Rufln. I 317; de cons. Stil. I 95; laus Serenae 233. 

700) Zosim. V 3. 



III 81-91 AD RVFINVM. CXXXIX 

83. 88. 91 ante d. 27 Nov. a. 395 scriptae esse debent, quo die Rufinus occisus est. 

84 Rufinus paulo ante Romae fuerat, quam post imperium ab Eugenio invasum 
(a. 392) non revisit. cum totus Theodosii comitatus aestate a. 389 in urbem venerit, 
magistrum officiorum quoque secutum esse, plus quam veri simile est. hanc igitnr 
epistulam paulo ante 82 scriptam putaverim. v. ad ep. 55. 

85 mos et ratio flagitavity ut mansurus domi veniam de augustissimo principe impe- 
rati mihi itineris postularem. excusationis causam litteris indicavi^ quas favor tuiis molli 
aditu et blanda recitatione commendet. iter ab Augusto imperatum, quod Symmacho 
recusare licuit, aliud fuisse non potest quam ad festa aliqua in comitatu celebranda; 
de imperatoris processu consulari potissimum cogitandum est, cum omnes fere evoca- 
tiones, quibusde accepimus, ex huiusmodi occasionibus natae sint. Augustum, qui Sym- 
machum acciverat, in Occidentis partibus tum fuisse necesse est, nam nullum exemplum 
reperitur, quo homo Romanus Constantinopolim evocatus sit. at contra Rufinus, quem 
in anla eiusdem Augusli fuisse ex eo patet, quod epistulam Symmachi imperatori re- 
citare potuit, omnem honorum cursum sub principibus Orientalibus peregit. itaque 
hae litterae eo tempore scriptae sunt, quo comitatus Constantinopolitanus in Occiden- 
tem migraverat, id est inter annos 388 et 391, quibus annis unus tantum consulatus 
ab Augusto gestus est a. 390. et ab altero quoque eiusdem anni consule Neoterio 
Symmachum evocatum esse sed casu aliquo impeditnm, quominus proficisceretur , ex 
V 38 et 34 patetf ubi de epistula quoque de eadem re ad imperatorem missa sermo 
est '<>>). ergo hae litterae simul cum V 34 et 38 mense Decembri a. 389 scriptae 
sunt. cf. p. LVIII. 

86 Flavianus simul cum Rufino , qui tum potestate maior '^^j ^ dignitate certe non 
minor erat, in comitatu munere aliquo fungitur. quod nulli alii tempori congruit, 
quam quo Rnfinus magister officiorum, Flavianus quaestor aulae Theodosii erat a. 382 
et fortasse etiam 383 ineunte. v. p. CXVI. 

87 a Rufino petit, ut Severianus, qui princeps officii praefecti urbi fuerat, suf- 
fragio eius ad provinciae alicuius regimen promoveatur. quia homo in officio Romano 
munere functus haud facile provinciam Orienfalem expectare potuit, haec quoque 
epistula ei tempori adscribenda videtur, quo Theodosius partes Occidentales ipse rexit, 
i. e. a. 388 — 391. cf. ad epist. 85. 

88 V. ad ep. 83. 

89 commendaticia Flaviano minori tradita, cum hieme 382/3 in Orientem profi- 
cisceretur. v. p. CXVI. 

90 Symmachus nuntiuni de Flaviano maiore ad praefecturam praetorio promoto 
accepit, a. 383 ineunte. v. p. CXVI. 

91 V. ad ep. 83. 



701) 132, 26 auper hoc pUni^simcu (t ad dominum nostrum eUmentissimum principem dudum litteras 
dedi et ad ceteros^ qui me adesse volueruni (scil. ad Ruflnum III 85, qua de epistula agimus, ct ad Neote- 
rium V 38), quas etiam nunc Festus agens in rebus proficiscendi cunctatione remoratur. 

702) 96, 23 teque orOj ne quid in tales amicos fascino liceat. ilte (scil; Flavianus) enim mihi non est 
rogandus, cui aliud velle non expedit. 

8* 



CXL CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

IV 1-14 AD STILICHONEM. 

1 hac epistula Symmachus amicitiam cum Stilichone auspicatus est; non igitur 
ordine solum sed etiam tempore omnium, quae sequuntur, prima est. 

2 epistulae, quibus Flavianus minor in comitatum proficiscens Stilichoni commen- 
datur, duae supersunt, haec et 6, ex qnibus posteriorem a. 398 scriptam esse indiciis 
certissimis constat. priorem hiemi 382/3 adsignaverim (v. ad ep. III 89) , cum de 
tertia huiusmodi occasione nihil acceperimus. 

4 gratias agit pro praefectura urbana Flaviano minori restituta, a. 399 ineunte. 
V. adn. 328. 

5 Gildo a senatu hostis publicus iudicatus, hieme a. 397 incipiente. Claud. bell. 
Gild. 16 quem veniens indixit hiemSy ver proterit hostem, 

6 Flavianus ad consulatum Theodori evocatus, a. 398 exeunte. v. adn. 325. 

7 familiares Symmachi in Hispanias missi, ut equos curules in praeturam filii 
compararent, vere a. 399. v. adn. 330. 

8 anno post Stilichonis consulatum scripta^^^) paucis post Honorii natales (d. 15 lan. 
Polem. Silv.) diebus'^^*), cum ludi praetorii Symmachi filii instabant (a. 401). cf. 
p. LXXU. 

9 scripta ultimis mensis Februarii a. 402 diebus, cum Symmachus legatione se- 
natus simul cum Stilichone suscepta Mediolanii adventum eius expectabat. cf. p. LXIH. 

12 scripta post Stilichonis ludos consulares et antequam Symmachus filius prae- 
turam iniret''*^), a. 400. 

13 Symmachus aeger ex itinere aliquo revertit et Stilichonis adventus Romae 
expectatur. illum a. 402 Mediolanium profectum et non multo post mortunm esse, supra 
(p. LXXII) iam vidimus; Stilichonem post Gothos apud Pollentiam d. 7 April. a. 402 de- 
victos Romam venisse, panegyricus Claudiani testis est in urbe coram victore recitatus. 

14 de nuptiis inter Symmachi filium et Gallam Flaviani filiam celebratis (a. 401) 
sermo est. v. p. LXXII. 



IV 15. 16 AD BAVTONEM. 

Bauto, cuius filia Eudoxia Augusta futura erat'^^), Transrhenanus '^') ex genere 
Francorum '^^) natus est, sed nihilominus fidem christianam coluif^»). iam sub Gra- 



703j 100, 31 fattigio consularij quod proxhne tui culminis felix tt oUm debitus magistratus omavit. 

704) 100, 24 de equia ob nataUm domini noatri Honorii — largiendis ^ licet hoc anno 6b$equii istius 
tempus effluxerit, opinor votum meum non potuisse reptehendi, 

705) 101, 34 c(ynsulatum liberalitate eontinuas et ut publicus parens in futuros etiam magistraius im- 
perialem provocas largitatem. quo ergo mihi ore celebrandus es, qui fastigio honorum iure conspicuus praetorios 
quoque instruis apparatus? 

706) Philost. XI 6 'Apxtiioio; 6 paaiXeu; [uzdi t^v OdivaTov toO TcaTp^c ^^-(aTi^ta Ha66(uvoc d^YETat y'J- 
vaTxa* 85e pdppapo; p.ev ^v t6 ^Ivo;, OTpaTt)Yl<f hi xaTot Ti,v ea7r£p(av liaiz^i^ai. 

707) Ambros. eplst. 1 24, 8 Bauto^ Transrhenanus genere. 

708) Zosim. IV 33 Ba65o)vi Ttp OTpaTifjiftp TauTiQv irapaSou; , «J» xal ^AppoYdi^TTjv cuvlTtepnj^ev * dpt^o) hk 
T^oav ^pdfKOi t6 y^vo;, euvo( Te ocp6Spa 'Fa){jia(oi; xal ypir)|i.dTa)V c«; fjidiXtOTa d^cop^TaToi %a\ Tiept toI iroX^fjLta 
^povrjoei ;tai dlXxiQ StacpdpovTec 

709^ Ambros. epist. I 57, 3 aderat amplissimus honore magisterii militaris Bauto romes et Rumoridus^ 



IV 15. 16 AD BAVTONEM. CXLI 

tiano ad sominain miUtiae dignitatem, magisteriam militum) aseenderat^*^], Bub Yalen- 
tiniano minore antem tantam potentiam obtinuit, nt totum imperium regere videretur^^^). 
a. 385 simul eum Arcadio Augusto consulatum gessit, quam sollemnitatem Mediolanii 
celebratam Augustinus panegyrico in Bautonem recitato illustravit'^*^). obiit non mul- 
tnm ante Valentiniani mortem^^^) circa annum 391. 



15 Symmachus a Bautone munus consulare accepit, a. 385. 

16 scriptam esse necesse est ante Bautonis mortem, id est ante a. 392. 



IV 17-34 AD PROTADIVM. 35-49 AD MINERVIVM. 
50-55 AD FLORENTINVM. 56. 57 IN COMMVNE FRATRIBVS 

MINERVIO PROTADIO ET FLORENTINO. 

Fratres, quorum epistulas Symmachus filius in libro quarto coniunxit, ex urbe 
Treviris'*^) natalibus claris^^^) oriundi fuerunt. nihilominus patrem eorum inter sum- 
mos imperii Romani iudices frustra quaeremus, quia usque ad a. 370 nullus Trevir 
nltra vicariam praefecturam in honorum cursu processit'^^) , sed de Minervio ex con- 
sularibus, qui anno 370 aut371 legatus a senatu in Gallias missus est^^^), cum idem 
nomen cum maximo ex tribus fratribus gesserit, non sine aliqua probabilitate cogitari 
potest. nam Minervium re vera natu maximum et a patre cognominatum fuisse, ex 
duobus argumentis concludi licet, quod in inscriptionibus epistularum 56 et 57 primus 
collocatur et quod filius Florentini eius nomine nuncupatus erat (117, 6), quamquam 



et ipse ehudem dignitatiB, gerUiliitm nationum ciUtui inserviens a primia fmeritiae suae annis, singularis in- 
terviens docet, Bautonem chriBtianum fuisse. 

710) Zosim. IV 33. 53. 

711) Ambros. epist. I 24, 4 od postremum erupit dieenn (scil. Maximus tyrannus): quoniam me lusistia 
tu et ille Bauto, qui aibi regnum 8ub apecie pueri vindicare voluit, qui etiam barbaroa miki inmisit etc. 

712) August. confess. VI 6; contra litter. Petil. III 30. 

713) Zosim. IV 53. 

714) 108, 29 dum aut Treviros eivica religione aut Quinque Provineiaa otii voluntate eommutas, 

715) 106, 8 secundum mores ac natale$ tuoa honorum culmen indeptut ea, 

716) AuBon. Mosell. 405 sqq. ubi laudes urbis Trevirorum cantat, summos quoque magistratus, qui ex 
ea originem duxerunt, enumerat: quique auas rexere urbes (i. e. consulares Germaniae primae) purumque tri- 
bunal ianguine et innocua$ illustravere secures , aut Italum populoa aquitonigenatve Britannos praefeeturarum 
titulo ienuere seeundo (vicarii praefectorum per Britannias et per Italiam) , quique caput rerum Romam po- 
pulumque patresque tantum non primo rexit mb nominCy quamvii par fuerit primis (vicarius urbis). festinat 
aolvete iandem errorem Fortuna suum libataque aupplena praemia iam veri fastigia reddet honoris nobilibus 
repetenda nepotibus. si Trevir dignitatis maioris tum iam fuisset, ab Ausonio praeteritus non esset. — is, 
qui vicarius urbis fuerat, et certam iam spem habebat, se ad veri fastigia honoris, id est praefecturam , pro- 
motnm iri, nuUus alius fuisse potest quam Bappo praefectus urbi a. 372 (Cod. Theod. VI 4, 21), quem 
Oallum, vel potius Qermanum fuisse, nomen docet. nam ex iis, qui hoc tempore summi iudices fuerunt, 
nullus ignotus est, et qui a. 370 vel paulo post praefecturas adepti sunt, Maximinus et Ampelius, alter 
Pannonius, alter Antiochenus erant. 

717) Amm. XXVIIT 1, 24. 



CXUI CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

rationes simillimae Protadio quoqne safFragantar , qui in corpore epi8tularnm fratrum 
agmen ducit et Minervii filio nomen dedit (114, 12). sed quia epistularum ordo Sym- 
macho minori debetur, inscriptiones singularum saltem pro parte oratori ipsi, his ma- 
iorem auctoritatem tribuendam esse puto. — fratres inter homines sui saeculi erudi- 
tione enituisse videntur. Protadius historiae Galliarum operam navavit '^^) , Florentino 
Claudianus librum alterum de raptu Proserpinae dedicavit'*^) , omnes tres Symmachi 
orationes et epistulas summo cum studio expetebant et laudibus extoUebant. 

Minervius in scrinio epistularum honorum cursum auspicatus est, ubi hieme a. 394/5 
usque ad summos corporis locos processeraf^o). paulo post cingulo privatus esse 
videtur, nam cum scriniariorum locus in comitatu, id est Mediolanii erat, a. 396 ex 
Galliis in hanc urbem venit et reditus eius in patriam expectabatur^^*). inter d. 
17 lun. et 12 Nov. a. 397 '^^j 1^ comitiva rerum privatarum Sperchio successit et 
ultra d. 23 Dec. hac administratione functus est^^^). ante d. 24 Mai. a. 398 Fir- 
minum successorem accepit"^*] nec tamen in vitam privatam revertit, sed comes sacra- 
rum largitionum factus in aula remansit ^^^) . quo in honore successit ei Longinianus 
ante d. 23 Dec. a. 399 72«). 

Florentinus iam circa annum 379 in comitatu Theodosii militabat et in collegio, 
cuius matriculae adscriptus erat, temporis ordine ad summos gradus processerat '^tj ^ 
quoniam in hoc officio positus etiam Romae negotia publica gessit^^n)^ jnter notarios 
eum militasse crediderim, quos ad mandata Augustorum exequenda totum orbem per- 
agrari solitos esse, ex innumeris Ammiani locis constat. anno 395 ineunte quaestor 



718) 104, 5; 111, 22. 

719) Claud. de raptn Proaerp. U praef. 50. 

720) 111, 11 praeterea ctim palatinae eloquerhtiae militare8y porrexi amicitiae tuae dexteram. vox mi7i- 
tare illo tempore semper signiflcat aut armatam militiam exercere aut in corpore aliquo offlcio publico fungi; 
palatina autem eloquentia, id est cura rescriptorum imperialium componendorum , proprium scriniorum sacro- 
rum munus erat. ea epistula, qua Symmachus se Minervii amicitiae dexteram porreiisse dicit, IV 46 fuisse 
videtur (v.. infra) ; quae cum curae eius petitiones legationis Campanae commendet, in scrinio epistuUrum 
aliquanta eum potentia usum esse indicat. cf. Not. Dign. Or. 19, 8; Oc. 17, 12 magister epistulnrum le- 
gationes civitatum et eormUtationes et preees tractat, 

721) rv 36. 18, 6. 

722) Cod. Theod. VII 13, 12. 14. 

723) Cod. Theod. I 11, 1. commemoratur praeterea sine die Cod. Tbeod. XI 1, 25; Cod. lust. XI 
75, 3. 

724) Cod. Theod. I II, 2 -|- ^I l^, 4. Firminum non coroitem sacrarum largitionnm fuiftse, qui ti- 
tulns ei in inscriptione legis additus est, sed comitem rerum privatarnm, non solum inscriptiones constitu- 
tionum reliquarum, quae eius mentionem faciunt (Cod. Tbeod. X 10, 22; XII 6, 25), sed etiam huius ipsius 
argumentum docet. 

725) Sub flnem anni 398 eum in aula fuisse, docent IV 38 — 40. palatinus sacrarum largitionum ei 
commendatur lY 37. cf. Cod. lust. XI 71, 4 sine die : Minervio eom. sacr. larg, 

726) Cod. Theod. VI 30, 17. 

727) 116, 13 in eum milUiae gradum labore veniiti, ut Benedieti amici mei fortunam debeaa adiuvare. 
de eadem re epistula IX 1 ad Palladium scripta est, quam anno 779 adsignandam esse, suo loco probabo. 

728) 106, 15 extant in monumenti$ Salluftianis Africani litterae, qtias lugurtha post exeidium iVtmuzfi- 
tinum teites ad Micipaam decoris sui pertulit. has ego in praesentia fratris nostri Florentini nomine ad ver- 
hum mandaruias paginis putOj quia ut ambo in negotiis suis pari gloria splenduerunt , ita utriusque virtuti 
idem testimonii honor congruit, haec ad Florentini praefecturam urbanam referri neqneunt, quia laudes lu- 
gnrthae a Scipione tributae iuveni conveniunt, qui prima egregiae indolis docnmenta dedit, non viro summis 
honoribus perfuncto. 



IV 17—34 AD PBOTAPIVM. CXLUI 

in aala Honorii erat'2»), ged iam inter d. 6 lul. '^oj et 14 Sept. eiasdem anni Andro- 
macho in praefectara arbana saccessit ^^^j . magistratas in dif&cillima tempora incidit, 
qaibas arbs, Africa a Gildone possessa, per trienniam fame paene continaa laborabat, 
sed Florentinas, licet inopiae mederi non posset, tamen tanta pradentia in re pablica 
versatus est^ at nalla populi seditio oreretur et administratio eius omnium ore celebra- 
retur^^^j. cum autem a senatoribus tirones ad bellum Gildonicum exigendi essent, 
iussa Augusti non statim executus est, sed ordinis petitionibus et legationibus Stili- 
choni satis molestis tempus dedit; quare hieme a. 397/8 non multum post d. 21 Dec. 
honorem deponere coactus esf^^j, 

Quae de Protadio scimus, quem aetate medium inter fratres locam obtiauisse puto, 
SymmacU testimoniis solius innituntur. quamvis honoribus publicis fratribus non cesserit. 
a. 395, cum Florentinus quaestor erat, Mediolanium venit, tum quidem privatus, sed 
qui summum aliquem magistratum expectaret ^^^) . quae spes eum frustrata esse videtur, 
nam a. 396 ineunte otium in patria fovebat^^^j. at paulo post ad praefecturam prae- 
torio evectus est ^^^) , sed neque qua in Occidentis parte neque quo anno eam gesserit, 
testimoniis disertis traditur. cum autem illo saeculo homines eiusdem familiae fere 
semper eodem tempore in summis administrationibus versari soleant (v. adn. 13S), 
Protadii honorem anno potissimum 397 adscripserim , quo frater eius alter praefectus 
urbi, alter comes rerum privatarum erat. 

Protadius Symmachi litteras collegit et conservavit (v. adn. 44) ; nullam igitur 
epistulam periisse, quae ad illum fratresque eius data sit, sperari potest. 



17 cum paene omnes ad Protadium epistolae ultimis Symmachi annis scriptae 
sint, idem de hac quoque praesumendum dolorque, de quo loquitur, ad mortem Fla- 
viani autumno a. 394 referendus est. cf. p. LIX. 

729] 115, 8 quid quod U magU quae$turae honor et condend(xrum sanetionum U9us ezcoluit? cf. . 105, 6 
ad Protadium: eum tabetlariii in aula positi fratris utaris. 

730) Cod. Theod. U 12, 6 + VII 12, 3 -f VIII 8, 7. 

731) PraefectuTaeiuscommemoratur 105, 16; 108,31; 116,3.26; 156,20; 166,23; 167,34; 169,3; 
170, 8; 171, 21; 269, 12. d. 14 Sept. a. 395 Cod. Theod. VI 2, 11. d. 15 Oct. a. 395 Cod. Theod. VIII 18, 7. 
d. 18 Febr. a. 396 Cod. Theod. VIII 5, 55. d. 18 Apr. a. 396 Cod. Theod. VII 21, 3. d. 27 Dec. a. 396 
Cod. Theod. XI 14, 2. d. 15 Febr. a. 397 Cod. Theod. XIV 4, 7. d. 18 Mart. a. 397 Cod. Theod. XIV 
2, 3. d. 21 Dec. a. 397 Cod. Theod. VI 2, 15 -f- 14, 2 + VIII 7, 19 -+- XII 1, 153—156 + Cod. lust. 
m 23, 1. sine die Cod. lust. XI 48, 12. 

732) 166, 21 unum hoc aciOf de seditionibus nuntio8 ease mentitos atque adeo a vero diasentire rumoreSf 
ut numquam maiore plausu praefectura celebrata $it. itaque studia plebis in iudietm favor quoque ordinis ae- 
mulatur. 108, 30 mihi Romae iugis est statio et maior nunccausa residendi, ex quo me viri excelsi germani 
tui praesenUs et cura retinet et iuvat gloria. 

733) 171, 21 praefectus agendo rugotio segthior visus Lampadio successore mutatus est^ cuius moribus 
crediderunt inpossibilia promoveri, cf. p. LXIX. 

734) 115, 8 quid qtiod te (Florentinam) magis quaesturae honor et condendarum sanctionum usus ex- 
coluit? cum iUo (Protadio) autem mihi privatae vitae condicio communis est. atque utinam boni principis cir- 
eumspeetio ipsius quoque operam sibi vindicett ferendum! ambo devotione placeatis^ si circa me litteris ambo 
cessetis, cf. IV 20. 

735) 103, 18; 108, 29; 109, 28. 

736) 106, 8 nam etsi secundum mores ac natales ttios honorum culmen indeptus es, necdum tamen per^ 
feetum praemium debitamque mercedem tibi fortuna restituit. praefecturam (honorum eulmen) igitur adeptus 
erat et consnlatum {perfeetum praemium) sperabat. 



CXLIV CHBONOLOGIA SYMMACHIANA. 

18 et 36 simal scriptae sunt, nam in utraqne epistula de Caesaris bello Gallico 
Protadio muneri dato sermo est. tempus autem earum his yerbis definitur: 103, 27 
conperisti haud dudum frumentarias magnae urbis querellas; successit huic olei penuria^ 
et adhuc manet de fruge causatio. hinc rerum fessi viros curiae oratum remedia lega- 
vimuSj et spes est, clementissimum divinumque principem salutari ope consulturum petitis, 
interea laborantium murmure strepit civitas. haec ad ver a. 396 pertinere supra 
p. LXVm iam vidimus. 

19 et 51 pro Flaviano minore interveniunt , ne salarium patris solvere cogatur. 
cf. p. LXVI. scriptae sunt, cum Florentinus magistratum aliquem (quaesturam) in 
aula gerebat et simul cum Protadio Mediolanii erat, i. e. anno 395 ante d. 14 Sep- 
tembris. v. adn. 731. 

20 et 50 Protadius paulo ante Mediolanium venerat; Florentinus quaestor. epi- 
stulas 19 et 51 parvo temporis spatio praecedunt. 

21 post urbis nostrae exitiabilem famem re frumentaria in tranquillum redacta oram 
Campanae regionis accesseram. — quid quod proxime teste fratre communi, quem magi- 
stratus urbis amplectitur, geminam tibi salutem per epistulas dixi? Fiorentini praefectura 
urbana et Symmachi post famem consopitam in Gampaniam profectio hanc epistulam 
paulo post 18 et 36 scriptam esse demonstrant, vere a. 396. 

22 geminus pariter in manus meas a te sermo pervenit. — qm exemplo, licet omnis 
adfectio modo non numero censeatur, reddo tibi binas littera^. 32 geminis littei^is tuis 
non simul mihi redditis pari numero, sed coniuncta emissione respondeo. hae igitur epi- 
stulae simul emissae sunt. 32 in urbe scriptam esse, docent verba 109, 27 raro no- 
bis ager visitur; at in ep. 21 praefectum urbi, quem officii necessitates Romae manere 
cogebant, testem citat, se paulo ante geminas epistulas ad Protadium dedisse. quod 
si ad 22 et 32 referas, ut res ipsa monet, temporis ordine inter 18 et 21 collocandae 
erunt, vere a. 396. 

23 Protadius praefectus praetorio, quem magistratum cum quadam probabilitate 
anno 397 adsignavimus. v. p. CXLIII. 

24 Hanc epistulam circa a. 379 scriptam videri, postquam Florentinus iuvenis 
Romae fuit, supra iam exposuimus. v. adn. 728. hanc temporis definitionem con- 
firmat summa rerum verborumque similitudo cum I 25, quam aestate a. 379 datam 
esse certissimum est. 

27 castigasti item, quod te fratribus tuis dicenda salute consociem. haec igitur epi- 
stula paulo post alteram ex iis data est, quae tribus fratribus simul inscribuntur, 56 
et 57, id est post a. 398. 

28 ad viciniam Rheni, a qua nunc et optimus princeps et magistratus potissimus ab- 
est, nullum nostrarum partium commeare. unum magistratum potissimum imperium 
Romanum numquam agnovit, antequam Stilicho Honorii curam gereret. itaque haec 
ante Theodosii mortem (a. 395) scripta esse non possunt. 

29 et 45 orationes de censura non restituenda et contra Polybii filium ad Prota- 
dium et Minervium mittuntur, quas editas esse aut ultimis a. 397 aut primis a. 398 
mensibus p. VII probavi. 

30 ad aestatem anni 395 pertinere p. LXIV dixi. 



IV 35—49 AD MINERVIVM. CXLV 

31 Symmachus paalo ante festis consalaribns Stilichonis Mediolanii interfnerat, 
initio anni 400. v. p. LXII. 

32 cf. ad ep. 22. 

34. 35. 52 Symmacho ruri agenti per Florentinum tum praefectum urbi trium 
fratrum litterae missae erant, quibus omnibus non multum ante idus Novembres a. 395 
respondet; 116, 4. cf. adn. 294. hac occasione 34 et 52 datas esse, ipsae produnt: 
de 35 dubitari potest, sed cum epistulas ad Minervium quoque missas aut omnes aut 
paene omnes superstites esse, veri simillimum sit (v. p. CXLIII), una ex iis illa esse 
debet, quam Symmachus simul cum 34 et 52 se dictasse ipse dicit, neque ulla ex 
reliquis tempori supra indicato melius convenit. scribit enim orator, se unam tantum 
epistulam ad Minervium ante misisse ab hac satis magno temporis spatio divisam^^^j, 
id quod ad IV 46 refero (v. infra). et re vera nulla ex reliquis, quae aliquas inqui- 
sitioni chronologicae ansas praebent — et tres tantum 41. 47. 48 iis omnino carent — , 
ante annum 396 scripta est, ita ut mensis November a. 395 initio continuae epistu- 
larum seriei optime conveniat. 

36 V. ad epist. 18. 

37 commendaticiae palatino sacrarum largitionum traditae ei tempori adscribendae 
sunt, quo is, qui hanc epistnlam ad Minervium perferendas accepit, ei appareret, 
a. 398—399. v. adn. 725. 

38 simul cum VII 45 scripta, ubi vide. 

39 commendaticia Flaviano tradita, cum a. 398 exeunte ad Theodori consulatum 
in comitatum proficisceretur. v. adn. 327. 

40 simul cum VII 46 scripta, ubi vide. 

41 omnes ad Minervium epistulae praeter 35 et 46 post a. 395 scriptae sunt. 

42 iuvet alios titulo subUmitatis adtolli, ego magnificentiae appellationem recuso, nisi 
forte me inprobum putas j quod honori tuo eadem delenimenta 7ion defero, hoc scriptum 
esse non potest, antequam Minervius honore, cui magnificentiae appellatio conveniret, 
exomatus esset, cuius generis primus, quem gessit, comitiva rerum privatarum erat, 
a. 397. 

43 Minervius comes rerum privatarum a. 397 — 398. cf. ad epist. 37. 

44 omnes ad Minemum epistulae exceptis 35 et 46 post annum 395 scriptae 
sunt; idem ergo de hac quoque praesumendum erit. coramemoratur Sjnnmachi vale- 
tudo fracta, quam in silvis Laurentibus restitutum iri sperat: quae mensem Octobrem 
aut Novembrem a. 397 indicare videntur. v. p. LXII. 

45 V. ad ep. 29. 

46 hanc epistulam scriptam esse, cum Minervius in scrinio epistularum militaret, 
iam in adn. 720 dixi. commendantur ei legati provinciae Campaniae, petitiones ali- 
qnas, quas Symmachus iustas esse censet, ad Augustum perlaturi. cniusmodi legatio- 



737) Obrepaisti verecundiae mene^ ui prior scriberes, vadatum me Ubi hoc munere velim credas; sed 
non fero, ui aede» quodammodo amicitiae nostrae novus salutator adisse videaris. — eum palatinae elo- 
querUiae miUtarea, porrexi amicitiae tuae dexteram. quare tot tanUaque pignoribua adnexi, non aesti- 
memus de epiatularum tirocinio caritatia aetatem. in sermone Symmacbiano alicuiua amicitiae dexteram 
porrigere nihil alind aigniflcat, qnam invitatione non expectata litteras ad eum mittere. cf. p. 236, 2. 14. 

Q. AVRRLTVS STMIIACnVS. t 



CXLVI CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

nem hieme a. 394/5 in eomitatum venisse, ex lege data d. 24 Mart. a. 395 veri 
simillimum fit, qua agri Gampaniae deserti et cultoribus vacui tributo liberantur '3*^) ; 
nam indulgentiae sine provincialium precibus haud facile concedi solebant. hanc au- 
tem legationem eandem esse, quade Symmachus verba fecit, non sine summa proba- 
bilitate coniecisse mihi videor. 
47. 48 V. ad ep. 41. 

49 Symmachus paulo ante Mediolanii fuerat, ubi a. 400 auspiciis consularibus 
Stilichonis interfuit. v. p. LXII. 

50 V. ad ep. 20. 

51 V. ad ep. 19. 

52 V. ad ep. 34. 

53 de eadem re scripta, de qua IX 1 agit, ubi vide. 

54 sed quid mihi insusurras frugis Africanae tenues commeatus? absit, ut praesens 
annus imitetur fortunam superiorum! — laudis tuae fructus efficiet, ut sit tibi postea 
dulce timuisse. quod res annonaria caute provisa Florentino laudi esse potuit, de- 
monstrat, eum tum praefectum urbi fuisse (a. 395 — 397). ex plurali superiorum ag- 
noscitur, Romam, cum haec scriberentur, iam annos non minus duo fame laborasse. 
itaque, cum praefectura Flaviani minoris (a. 394) nullam frugis inopiam experta sit 
(v. adn. 291) , haec epistula in annum 397 incidit et in ultima quidem autumni tem- 
pora. cf. nondum in hiemem praecipitat autumnus. 

55 scripta postquam Florentinus praefectura deposita in Gallias revertit, post 
mensem Decembrem a. 397. 

56 cum trium fratrum nomina praeferat, ante a. 395, quo litterarium commercium 
cum Minervio incepit (v. ad ep. 34) , scripta esse non potest neque annis 395 — 397, 
quibus Florentino Romae, Minervio et Protadio partim in Galliis partim Mediolanii 
agentibus, una epistula ad omnes dirigi nequivit. morbus igitur Symmachi, quode 
loquitur, ad autumnum 397 referri non potest (v. p. LXI) , sequentibus autem annis 
nullam de valetudine querelam in epistulis eius invenies usque ad a. 402. itaque has 
litteras brevi tempore ante mortem oratoris conceptam esse crediderim. v. adn. 336. 

57 inter annos 398 et 402 scripta; v. ad ep. 56. 



IV 58-65 AD EVPHEASIVM ET EVPRAXIVM. 

£x iis, qui hoc loco a Memmio Symmacho in epistularum editione confusi sunt 
(v. adn. 48) , de altero nihil innotuit , nisi quod magnos equorum greges in Hispania 
possedit, alter autem ad summos in Yalentiniani aula honores processit. nomen eius 
integrum Flavius Eupraxius conservavit titulus fori Palatini C. I. L. VI 1177. Forum 
populo Romano siw [dono dederunt] domini et principes nostri [Imp^eraiores) Caes(ares)] 



738) Cod. Theod. XI 28, 2 QtUngenta viginti ocio mUia quadraginta duo iugeray quae Campania pro- 
vineia iuxta inspectorum relationem et veterum monumenta chnrtarum in defertis et Bqunlidis loeia habere di" 
gnoMiturj ii^dem provineialibus eoncesaimua et chartas superfluae deaeriptionis cremari eensemw. 



IV 58—65 AD EVPHRASIVM ET EVPRAXIVM. CXLVII 

Valentinianus et Valens et [Gratianus Aug(usti)] curante Flavio Eupraxi[o] v{iro) c[laris- 
simo) [praefecto urbi]. de origine eius Mauretana primisque magistratibus , magisterio 
memoriae et quaestura sacri palatii a. 367 — 371 gesta, loquitur Ammianus XXYII 
6, 14; XXVIII 1, 25. praefectus urbi praescribitur legi datae d. 14 Febr. a. 374 
Cod. Theod. XI 29, 5 + 30, 36 + 36, 21. in Symmachi relatione 32, 1 vir cla- 
lissimus et emendatissimus dicitur, non clarissimae memoriae vir, annis igitur 384 — 
385, quibus orator noster praefecturam gessit, nondum mortuus erat. 

Ex epistulis, quae in corpore nostro coniunctae leguntur, 58— GO. 62. 63 de equis 
curulibus comparandis loquuntur, 61 patriam eius, ad quem scripta est, Hispanam 
commemorat; hae ergo ad Euphrasium missae sunt. 64 et 65 ad Eupraxium rettn- 
lerim, quamvis argumentum cuivis homini conveniat. 



58. 59. 60. 63 omnes de equis in praeturam Memmii Symmachi emendis scriptae 
sunt. 59 primum designationis nuntium continet et de familiaribus oratoris aestate 
proxima in Hispanias mittendis loquitur, quod finem anni 398 indicat. v. p. LXXII. 
58 vere primo anni 399 scripta est, cum navigatio transmarina inciperet. 60 paulo 
post Symmachi familiaribus ad Euphrasium proficiscentibus tradita est. 63 moram 
praeturae commemorat, quam in annum 401 dilatam esse, Symmachus, cum ad Stili- 
chonis festa consularia proficiscebatur, acceperat (v. adn. 332] ; pertinet igitur ad a. 400. 

61 Euphrasius pro Tuentio senatore paupere intervei^erat , qui iam ante iudica- 
tione inlustris viri Felicis muneribus absolutus erat. scripta est igitur, postquam Felici 
de homine Hispano iudicandi ius datnm est, id est post praefecturam praetorio Gal- 
liarum initam ab eo a. 397 exeunte aut a. 398 ineunte. v. p. CLIV. 

62 et amicitia nostra in ore multorum est, et laus equorum tuorum longinqua pene- 
travit, haec produnt, Symmachum iam ante hanc epistulam ludos celebrasse, quibus 
Euphrasii equis usus est; primum autem, quod exhibuit, munus consulare erat a. 391. 
cf. 118, 12; 119, 9. 

63 V. ad ep. 58. 



IV 66-74 AD EVSIGNIVM. 

Eusignius proconsul Africae commemoratur d. 26 Febr. et 17 lun. a. 383'^«), 
sed neque decessor neque successor eius noti sunt, ita ut tempus administrationis cer- 
tioribus terminis circumscribi nequeat. inter d. 10 luL a. 385'*«) et 23 lan. a. 386 
in praefectura praetorio Italiae Neoterio successit honoremque retinuit saltem usque 
ad d. 19 Mai. a. 3877*1). 



739) Cod. Theod. XII 1, 95; 1 3, 1. 

740) Cod. Theod. VII 2, 2. 

741) Praefectus praetorio praescribitur legibus datis d. 23 lan. a. 386 Cod. Theod. XVl 1, 4 = 4, 1. 
d, 15 Febr. a. 386 Cod. Thepd. XII J2, IJ. d, 14 lul. a. 386 Cod. Tiieod. VIll 7, 18. d. 29 lul. a. 386 

t* 



CXLVm CHRONOLOGIA SYMMACHLiNA. 

66. 72 scriptae, quo tempore Eusignius in magistratu aliquo erat, qui ultimum 
a. 387 deposuit. 

67 scripta Valentiniano minore imperium tenente^^^j^ cum Eusignius in aula prin- 
cipis honore aliquo. praeditus versabatur '^^) , id est post proconsulatum eius et ante 
praefecturam depositam. cf. ad ep. III 72. 

68 Eusignius praefectus praetorio, a. 386 — 387. 

69 Symmachus in itinere aliquo, quem per Appennini iuga fecit, ab Eusignio 
misso apparitore adiutus est; hic ergo magistratum aliquem intra Italiam gerebat. 
oratorem nostrum a. 387 auspiciis consularibus Valentiniani Augusti Mediolanii inter- 
fuisse constat (v. p. CXXXIV), quo tempore Eusignius praefectus Italiae erat. 

70 Eusignius praefectus ; Symmachus paulo ante ab eo discesserat. itaque scripta 
est primis a. 387 mensibus, postquam orator Mediolanio Komam repetiit. 

71 Symmachus litem de praedio Siciliensi, quam Eusignius Flaviano minori in- 
tenderat, sedare studet. quam circa a. 397 agitatam esse, ex VI 57 patet. 

72 V. ad ep. 66. 

73 V. ad ep. UI 72. 

74 Eusignius proconsul Africae; fames in hiemem proximam timetur, a. 383. cf. 
p. LIV et CXX. 



V 1-3 AD HIEROPHANTEM. 

Hierophantis nuUa praeterea mentio fit neque epistulae ad eum datae ullum tem- 
poris indicium praebent. 



V 4-16 AD THEODORVM. 

Quaestio de vita et honoribus Flavii Mallii Theodori'^^) difficillima est, quia 
testes, quos de eo habemus, Claudianus, Symmachus, codex Theodosianus , omnes 



Cod. Theod. 1 32, 5. d. 18 Nov. a. 386 Cod. Theod. XI 37, 1. d. 3 Dec. a. 386 Cod. Theod. Vlll 8, 4. 
d. 25 Dec. a. 386 Cod. Theod. XII 1, 114. d. 25 lan. a. 387 Cod. Theod. 1 29, 6. d. 26 Febr. a. 387 
Cod. Theod. XV 3, 3. d. 6 Mart. a. 387 Cod. Theod. VI 24, 4. d. 14 Apr. a. 387 Cod. Theod. XI 22, 3. 
d. 19 Mai. a. 387 Cod. Theod. XI 30, 48. sine die Cod. lust. I 29, 1. 

742) 121, 28 unde spes certa e^t, etiam principem noHtrum lenitate venerabilem iuati partntis et pii fra- 
tris exemplo aupplementa meliora fortunae eius daturum, praeter Valentiniannm minorem nullus Augustus 
illo tempore extitit, qui patrem et fratrem imperatores Occidentis partes regentes habuisset. 

743} 121, 30 ai modo vestra inHnuatio iuvet exhausti senatoria oratum. 

744) Nomen eius integrum praebent C. I. L. VI 1715; de Kossi, Inscr. christ. urb. Rom. 475. 477. 
479. gentillcium Mallium legitur de Kossi 1. 1. 480. 481. 553; cf. 482; in inscriptione et subscriptione li- 
belli de metris ap. Keil VI p. 585; Prosp. chron. ad a. 399; cod. Ambros. Claudiani in epigrammate de 
Theodoro et Hadriano. itaque reliquis Claudiani codicibus et Augustini editionibus (de civ. dei XVIII 54; 
retract. I 2), qui eum Manlium appellant, et Idatio in fast. ad a. 399, qui Manilium, nihil tribuendum est. 
cf. Alberii Petri Pauli f, Rubenii Disaertatio de vita Fl, Mallii Theodori v. c. Quaeatoria aaeri Palatiiy Cotn. 
8. L. Praefecti Praetorio Oalliarum, Praefecti Praetorio Jtaliaef Africae, Hlyrici^ V. Cos. ordinarii, In qua 
Non tantum Theodori^ aed et Ausonii dignitates^ ac illorum temporum historia illuatratur, Vltraieeti. Ex Offi^ 
cina GuiUelmi Broedelet MDCXCIV, 



V 4—16 AD THEODORVM. CXLIX 

inter se dissentiant. eum igitur, qui fide dignissimus est, Claudianum, in principio 
sequamnr, quo facto videbimus, quomodo reliqui cum eo conciliari possint. 

Tbeodorus Mediolanii^^^) ex parentibus ignobilibus ortus est ; nam si maiores eius 
honoribus publicis splenduissent , laudes eorum a poeta praeteritae non essent^^^j. 
christianae eum fidei addictum fuisse, Augustinus testatur, qui librum de beata vita 
ad Theodorum scripsit'*'J. adulescens advocationis munere in foro praefecti praetorio 
functus est, ex quo provinciam aliquam Africanam regendam accepit'^^). ab una ex 
iis civitatibus, quibus praefuit, patronus cooptatus rediit consularisque Macedoniae 
factus est^^^). post quam administrationem in Gratiani aulam vocatus est, ut scrinio 
epistularum magister praeficeretur '^^) ; tum ad comitivam sacrarum largitionum pro- 
cessit'*') eaque perfunctus praefectus praetorio per Gallias creatus est'^^). quos 
honores omnes paene continuos gessit, siquidem a tempore praesidatus usque ad 
praefecturam unam tantum aestatem privatus fuerat^^^). 

Praefectura prima deposita multos annos in ruris otio exegit^^^) dialogosque ali- 



745) Glaud. de coiis. Theod. 124 iUa per oeculium Ligurum ae moenibuB infert et castos levibus 
pUmtit ingressa Penates invenit aetherios signantem (scil. Theodorum) pulvere eursus. cum senatus a. 397 ab 
llonorio petiisset, ut consulatum quartum Romae iniret, Theodorus legatione Mediolanensium suscepta, ut 
remaneret, rogavit; quod certe non fecisset, nisi Medioianium patria eius fuisset. Symmach. 167, 31 ad- 
ventua domini et principis nostri denuo postulandus est. Theodorus enim vir inlustris Mediolanensium lega-' 
tione suseepta eniti dicitWy ut senatus petitionibus provinciale desiderium praeferatur, quocum convenit, quod 
August. de vit. beata 4 ad Theodorum scribens Ambrosium episcopum Mediolanensem sacerdotem nostrum dicit. 

746) Cf. 262 ingeniis patuit eampus certusque merenti stat favor, omatur propriis industria donis, 
i. e. donis, quae non hereditate quaesita sunt. nullum e Theodori maioribus consulem fuisse, dicit Ciaud. 
336 accipiat patris exemplum tribuatque nepoti fllius et coeptis ne desit fascibus heres, 

747) Retract. I 2 displieet autem iUic (scil. in libro de beata vita), quod MaUio Theodoro, ad quem li- 
brum istum scripsif quamvis docio et christiano viro^ plus tribuif quam deberem, 

748) 16 talem te protinus anni formavere rudes et dignum vita curuli traxit iter primaeque senes cessere 
iuventae. — mox undare foro victrix opulentia linguae tutarique reos. ipsa haec amplissima sedes orantem 
stupuitj bis laudatura regeniem. hinc te pars Libyae moderantem iura probavitj quae nune tota probat. 

749) 26 populumque clientem pubUca mansuris testantur vocibus aera, inde tibi Macetum tellus et cre- 
dita Peltae moenia. si Theodorus vicarius Macedoniae creatus esset, id quod alii opinati sunt, Claudianus 
non solum Pellam , sed etiam claras urbes Thessaliae, Epiri, Cretae commemorasset , quae provinciae omnes 
huic magistratni parebant. 

750) 33 sed non ulterius te praebuit urbibus aula : maluit esse suum. terris edicta daturus , supplieibus 
responsa venis; oracula regis eloquio crevere tuo nec dignius umquam maiestas meminit sese Bomana locutam. 
ef. Not. Dign. Or. 19, 8; Oc. 17, 12 magister epistularum legationes civitatum et consultationes et preces 
tractat. Symm. p. 36, 19 magnis rebus adcommodam et maiestatis scriptis aptatam gloriamj quam magisterio 
ante quaesisU. p. 193, 27 an ego adversum iudicium publicum provocem scriptis epistutarum regiarum magi- 
strum? nostrum est pastorales inflare calamoSy tuum sacris tibiis carmen incinere. — Claudiani verba plerique 
de quaestnra interpretantur, cui sl haec sola spectanda essent, etiam melius convenirent quam magisterio 
scrinii. sed si Theodorus paulo ante consularis fuerat, non statim ad honorem inlustrem promoveri potuit, 
et nullum alioquin exemplum invenlo, quod allquis ex quaestore sacri palatii comes aut sacrarum largitionum 
aut rerum privatarum factus sit, qui honores etsi non dignitate, aestimatione tamen hominum minores erant. 

751) 38 hinc sacrae mandantur opes orbisque tributa poseessiy quidquid /luviis evolvitur auri, quidquid 
luce proeul voms rimata sequaces abdita pallentis fodit soUertia Bessi. cave , ne haeo cum Gothofredo de co- 
mite rerum privatarum interpreteris , cuius propria provincia fundi patrimoniales eraut, non tributa provin- 
cialium et metalla. 

752) 50 Hispana tibi Qermanaque Tethys paruit et nostro diducta Britannia murub. 

753) 58 una potestatum spatiis interfuit aestas: tam celer adsiduos explevit cursus honores totque gradus 
fati iuveniUbus intulit annis. versus 58 et 59 in codicibus ordine inverso leguutur. 

754) 138 lustitia Theodorum adloquitur: iam saiis induttum studiis, Musaeque tot annnos eripuere 
nUhi. respondet Theodorus 174: agrestem dudum me diva reverti eogis et infectum longi rubigine ruris 
ad tua signa voeas. nam quae mihi cura tot annis alteray quam duras suicis moUire rkovales et q. s. — 



CL CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

quot philosophicos composuit ^^^) , usque dum Stilichone summam rerum tenente "•'*^) , 
i. e. post a. 394, iterum ad culmen honorum yocatus Italiae praeponeretur, qua in 
secunda praefectura consul creatus est'^^). usque ad hoc tempus Clandiani panegy- 
rico perducimur, qui eo die recitatus, quo Theodorus fasces sumpsit, ultra consulatum 
progredi non potuit. 

Si in honorum, quos modo enumeravimus , tempora inquisituri a certissimis inci- 
piamns, primus se offert consulatus, quem a. 399 gestum esse, testimoniis innumeris 
constat. praefectura altera non solum apud Claudianum sed etiam in codice Theo- 
dosiano cum illo coniuncta est, nam leges ad Theodorum praefectum datae incipiunt 
d. 31 lan. a. 397, desinunt d. 25 Oct. a. 399'^^). priorem praefecturam viri docti 
a. 395 gestam putaverunt, quia constitutiones duae, quae XIII kal. Febr, et IV kal. 
OcL Olybrio et Probino coss. '^^) datae esse traduntur, Theodorum praescriptum habent, 
sed dies et consules iam per se dubitationem movent. nam diebus diversis lex eadem ad 
verbum repetitur. ita ut facile pateat, aut subscriptionem alteram utram aut utramque 
falsam esse. quam suspicionem c^rtam reddit Ciaudianus , qui , si intervallum prae- 
fecturarum non maius sedecim mensibus fuisset, de tam longo Theodori otio, ut paene 
iudicandi experientiam perdidisset, non loqueretur '^**) . ceteroqui tradit, eum non ante, 
quam honoribus emeritis vitae privatae redditus esset, studiis philosophicis operam 
navasse, at Augustinus in libello de beata vita scripto a. 3S6 iam Platonis eum ad- 
miratorem dicit'^<^) inquisitionibusque de natura rerum occupatum ^^^) , et nihilominus 
Claudiani testimonium ea re confirmat, quod sublimitatem fortunae in Theodoro prae- 
dicat'®2), prima igitur praefectura eius annum 386 praecessit certioremque eius ter- 
minum lex codicis Theodosiani XI 16, 12 praebet. 

Secundum Claudianum Theodorus comes sacrarum largitionum fuit, huic autem 
legi comes rerum privatarum praescribitur ; sed cave ne inscriptionem eius poetam 



Urrihile9 rursum lituos veieranuB adibo et deaueta vetus temptabo caerula vector? — nec me, quid valeat 
TMturae fortior unUf praeterit, aut quarUum neglectae defluit arti, 

755) 10. 67. 149. 253. 274. 333; cf. August. de vit. boat. 1. 4; de ordln. I 31. Theodorum fornu 
dialogica usum esse, dicit Claud. 84 Oraiorum obseuras Romania floribua artea inradiaa vicibua gratia 
formare loquentea auetua ei alterno verum coniexere nodo. 

756) 161 quia demena adeo^ qui iungere aenaua cum Stilichone neget? 

757) 11 emeriium pridem deattdatiaque remotum iudiciia eadem ruraum complexa poteataa evehii et redu- 
cem rhotia inponii habenia, accedunt trabeae: nil iam Theodore relicium, quo viriua animo creacat vel aplendor 
honori; culmen utrumque ienea, 22 ipaa haec ampliaaima aedea orantem aiupuii bia laudatura regenUm. dioe- 
ceses, quae ei subditae erant, enumerantur 198 sqq. — Rubenius in dissertatione sua non satis animum ad- 
vertit, usque ad a. 399 duas tantum praefecturas Claudiano teste a Theodoro gestas esse. 

758) D. 31 lan. a. 397 Cod. Theod. XI 16, 21 -f- XVl 2, 30. d. 12 lun. a. 397 Cod. Theod. XI 
16, 22. d. 24 Sept. a. 397 Cod. Theod. VII 13, 13. d. 13 Febr. a. 398 Cod. Theod. XU 1, 157 -f 158. 
d. 12 Apr. a. 398 Cod. Theod. XIV 15, 4 + 19, 1. d. 25 Apr. a. 398 Cod. Theod. XIV 3, 20 -f- XVI 2, 31. 
d. 24 Mai. a. 398 Cod. Theod. U 1, 11 -f Cod. lust. X 19, 6. d. 21 Dec. a. 398 Cod. lust. I 24, 1 -|- 
Cod. Theod. XV 1, 37. d. 7 lun. a. 399 Cod. Theod. XI 30, 58. d. 25 Oct. a. 399 Cod. Theod. VI 27, 12. 

759) Cod. Theod. XII 1, 140. 148. 

760) 4 Uctia autem Plaionia pauciaaimia libriaj cuiua ie eaae atudioaiaaimum accepi, 

761) 1 cum enim in hunc mundum aive deua aive natura aive r^eceaaitas aive voluntaa noatra aive con- 
iuncia horum aliqua aive aimtd omnia — rea enim mxUium obacura eai, aed tamen a te iam inluatranda 
auacepta — veluti in quoddam procelloaum aalum nos quaai iemere paaaimque proiecerit et q. a. 

762) 5 eloquentia tua terriiua non aum — quidquid erUm amo, quamvia non adaequar, timere non poa^ 
aum — , fortunae vero aublimitaUm multo minua, apud U enim vere, quamvia ait magna, aecunda eat. 



V 4—16 AD THEODORVM. CLI 

secatns corrigas. agit enim de fundis patrimonialibus, qnae priyatarum Augusti rerum 
pars potissima erat. quare de alio fortasse Theodoro cogitari posset, nisi et tempus 
et pars imperii — nam constitutio d. 18 Mart. a. 380 Treviris data est — nostro 
omnino convenirent. quibus rationibus adducor, ut laudatorem, qui annis undeviginti 
post hanc legem datam carmen composuit et Theodoro res privatas administrante in 
ultimis Orientis partibus egerat, hac in re errasse credam, praesertim cum duae co- 
mitivae nomine et re inter se simillimae facile confundi potuerint. quod si verum 
est, praesidatus, consularitas , magisterium epistularum annis 375 — 379, praefectura 
Galliarum a. 381 aut 382 gesta esse debent, siquidem Theodori magistratus ordine 
paene continuo se excepisse supra iam vidimus; et quia iuvenis omnes iniit, natales 
eins circa a. 350 cojlocabimus. v. adn. 753. 

Omnibus, quae Glaudiaui Augustini codicis Theodosiani testimoniis didicisse nobis 
videmur, repugnat una Symmachi epistula V 15, qua consul designatus (a. 390) a 
Theodoro petit, ut administrationem deponat et Romam profectus se in munere 
consulari instruendo adiuvet'^^). nam quia nemo certe praefecturas praetorio et 
summas aulae comitivas depositurus erat, ut equos curules et feras amphitheatrales 
conquireret, haec nisi de praesidatu aut alio parvi honoris magistratu interpretari 
nequeunt, at is, cui haec epistula scripta esse traditur, a. 390 iamdudum ad snmma 
rei publicae culmina pervectus otium fovebat. quae difficultas tolli non potest, nisi 
sumamus, Symmachum filium, cum patris opera ederet, epistulas ad duos Theodoros 
missas confudisse. cf. adn. 48. 

Is, de quo nunc agimus, filium cognominem habuit'®*), quem d. 22 Dec. a. 396 
proconsulem Africae fuisse constat'®^). idem a d. 13 Sept. a. 408 usque ad mensem 
lanuarium a. 409 praefectus praetorio Italiae iterum'®^) in multis legibus commemo- 
ratur '^^^j ^ Jicet prioris eius praefecturae nulla mentio fiat. cui honorum cursui prae- 
sidatus a. 390 gestus optime convenit, quo tempore Theodorum minorem annum fere 



763) 128, 10 euius (scil. consnlatus) muUiplex apparatus tuam requirit industriam, sed rursus occurrit 
xfoto et itudiis meis^ ne honoris tui tempora corUrahantur, quapropter tuae permitto sententiae y ut si votivo 
officio domus nostrae interesse desideras^ administrationis labore solvaris, 

764) Theodoro fllio libellus, quem praefectas praetorio de metris composuit, inscriptus est. Keil, Gramm. 
lat. VI p. 585. 

765) Augustin. contra Crescon. III 62 producitur autem iste conflictus (qui incepit d. 25 Dec. a. 394), 
quatUwn ex gestis proconsularibus et municipalibus indagare potuimus, usque ad Theodorum proconsulem, hoe 
est usque ad anni alterrus diem undecimum kalendas lanuarias. noster igitur Theodorus, postquam prae- 
fecturam praetorio Italiae iniit, statim fllium proconsulem Africae fecit, neqne mnlto post Lampadinm fratrem 
In praefectnra nrbana collocavit. v. ad epist. VIII 63 et adn. 138. 

766) Iterationis noU titulo eius adscribitur Cod. Theod. XVI 5, 45. 46; Const. Sirm. 9. qna re 
docemnr, praefectnram anni 408 non ad Theodorum patrem referendam esse, utpote qui iam a, 399 eodem 
rounere bis functns fnerit. 

767) D. 13 Sept. a. 408 Cod. Theod. XI 28, 4. d. 24 Sept. a. 408 Cod. Theod. IX 42, 20. d. 16 Oct. 
a. 408 Cod. lust. IV 2, 16. d. 25 Oct. a. 408 Cod. Theod. IX 42, 21. d. 22 Nov. a. 408 Cod. Theod. 
VII 21, 4 4- IX 40, 20 4- 42, 22. d. 24 Nov. a. 408 Cod. Theod. I 16, 14. d. 27 Nov. a. 408 Cod. 
Theod. XVI 2, 39 + 5, 45 -f- Const. Sirm. 9. d. 3 Dec. a. 408 Const. Sirm. 16. d. 10 Dec. a. 408 
Cod. Theod. V 5, 2 -|- VII 16, 1 -f- X 10, 25. d. 13 Dec. a. 408 Cod. Tbeod. I 27, 2. d. 15 lan. a. 409 
Const. Sirm. 14; cf. Cod. Theod. XVI 5, 46. m. lan. 409 Cod. Theod. III 10, 1 -|- Cod. Inst. V 4, 20 
(in snbscriptione excidit numems ante kal. Febr.), sine die Cod. lust. lY 63, 3. snccessU el Caecilianus 
(Zosim. V 44) ante d. 21 lan. a. 409 Cod. Theod. IX 2, 5 -|- -f 3, 7 -f 16, 12 -|- 31. I -f- 36, 2 -f- 
37, 4 -f- XI 8, 3 -h 39, 13 -h Cod. Inst. I 55, 8. 



CLII CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

vicesimum egisse, ex patris aetate concludi potest. itaque epistula V 15 ad fiHum 
scripta est, 5. 6. 10. 11 propter consulatus commemorationem ad patrem pertinent, 
reliquae utrivis missae esse possunt, sed maiore cum probabilitate ad Theodorum 
maiorem referuntur. 



4. 8 prima et secunda epistula, quibus Symmachus cum Theodoro araicitiam 
iniit; scriptae igitur sunt ante epist. 16, i. e. ante a. 382. 

5. 6. 10. 11 Theodorus consul designatus, a. 398 exeunte. 

8 V. ad ep. 4. 

9 Theodoro orationes de censura non restituenda et contra Polybii filium mittit, 
quas a. 397 aut 398 editas esse p. VII vidimus. 

10. 11 V. ad ep. 5. 

12 simul emissam esse cum Vni 23 — 27, ex comparatione horum locorum 
agnoscitur: 127, 10 frustra speravi de peregiinatione solacium, cum omnium locorum 
maesta facies nullas aegro animo praestet indutias, an quisquam tam diiro ingenio natus 
estj ut multorum curis doloris vamus intersit? quod si venim esse concedis, me etiam 
crede inter anxios usum ipsum quodammodo amisisse laetitiae, et 222, 16 credo arbi- 
treriSj circumsessum me Campaniae amoenitatibus scribendi ad te hactenus neglegentem 
fuisse. non est ea fortuna horum locorum, ut seriam curam sepeliant voluptates. in- 
solitis omnia necessitatibus strepunt et oneri cessere deliciae, quare negotium pro otio 
repperi. haec scripta sunt post Symmachi consulatum a. 391 '^^). cum igitur seriam 
curam iam in urbe perpessus sit "®^) similemque tristitiam in toto itinere reperiat, pro- 
fectionem in Gampaniam, quade loquitur, eandem fuisse patet, quam post famem 
hiemis 395/6 suscepit. v. p. LXII. 

15 Ad Theodorum filium scripta, cum Symmachus consul designatus esset, ver- 
sus finem a. 390. 

16 Lampadius Theodori fr^ter adulescentulus advocationis muneri vixdum idoneus 
est. qui cum iam a. 382 in magistratu aliquo positus commemoretur, hanc epistulam 
antea datam esse necesse est. v. ad epist. VIII 63. 



V 17-33 AD MAGWLLVM. 

Magnillus, Symmachi propinquus ''^) , frater Magni"^) et Romani^^'^), postquam 
consularis Liguriae fuif ^), suflfragio Flaviani praefecti praetorio, cui Symmachus eum 

7G8) 222, 1 ubique vitam agimiu consularem. 

769) Fnutra speravi de peregrinatione aolacium. — ut seriam curam sepeliant voluptates. 

770) 63, 6 quae me non minus pro Magnillo quam neressitudo rommovit. frater appellatnr 31, 17; 48, 
32; 81, 16; 268, 23. 

771) 31, 17. 

772) 48, 32. 

773) 81, 18 etifrm tuum amorem^ cum Ligurium gubernaret, adtraxit. 



V 17—33 AD MAGNILLVM. CLIII 

commendaverat (11 20), ante d. 19 lun. a. 391 vicarius Africae factus est"^), quem 
magistratum usque ad a. 393 retinuit ^'^) . honore deposito accusatus est ^^^) , fortasse 
repetundarum , et quamvis absolutus?^^), ad altiores tamen dignitates promotus esse 
non videtur. 



20 paulo ante quaestoriam editionem scripta, a. 393. v. p. LVIU. 

21. 22. 23 Symmachus in apparatu quaestorio occupatus, a. 393 aut 392 exeunte. 

27 Symmachi amicus Numida Romae moratus ad Magnillum revertitur, qui cum 
in Numidia vel certe in Africa tum egisse videatur, hanc epistulam tempori vicariatus 
eius, a. 391 — 393, adscripserim. 

33 morbus Symmachi filii, de quo in hac epistula sermo est, in aestatem a. 396 
incidit. v. adn. 302. 



V 34-37 AD HEPHAESTIONEM. 

Omnis Hephaestionis notitia solis Symmachi epistulis nititur, ex quibus discimus, 
in aliquo officio nobili (inter notarios?) eum militasse ''^) et hieme 382/3 in contu- 
bemio Flaviani praefecti praetorio Italiae"^), a. 389 in comitatu Mediolanii fuisse'^®). 



34 scripta a. 389 exeunte simul cum 38, ubi vide. 

36 scripta hieme a. 382/3 simul cum II 18, ubi vide. 

37 de Eusebii archiatri apud Hephaestionem commoratione loquitur, quae cum 
in ep. 36 quoque commemoretur, utramque eodem fere tempore scriptam puto. 



V 38-46 AD NEOTERIVM. 

Neoterius familia urbana ortus '^*) , Carterii propinquus '^^j ^ a. 366 in comitatu 
Valentiniani notarius meruit^^^). anni8 380— 390 ter praefectus praetorio fuit, primum 



774) Cod. Theod. X 17, 3. cf. 81, 16; 130, 1. 

775) Symmtcbus sperat, ut functioni quaestoiiae fllil sui mense Decembri a. 393 exbibendae (p. LVIII) 
ex provincia redux intersit, 129, 24. 

776) 81, 16 naevi instar esty ut frater meua MagniUus vicaria potestate per Africam funetua testimonio 
omnium publice privatimque conapicuus variis in ea provineia retardetur obataeiUis, 

777) IX 122. 

778) 133, 8 nec tibiy ut aestimo, militiae stipendiia adfluenti amicorum conventus onerosus est. 

779) U 18; V 36. 

780) V 34. 

781) 136, 19 venturum te ad communem patriam fama promiserat, 

782) 135, 24 de qua dominum meum fratrem nostrum Carterium teeum plene arbitror conloeulum. 

783) Amm. XXVI 5, 14 et ad usque Remos progressus (scil. Valentinianus) soUicUusque super Africa^ 
ne repente perrumperetur^ Neuteriumy posten consulem^ tune notormm, ad eandem tuendam ire dispomit. 

Q. Atrklith BTMMAOHrg. U 



CUV CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

Orientis inter dies 15 lan. a. 380 et 16 lan. a. 381 ^^^) , iterum et tertium Italiae 
inter dies 1 Febr. et 26 lul. a. 385 7»«^) atque 2 Mart. et 28 Mai. a. 390 '^»), in 
ultima praefectura simul cum Valentiniano Augusto consul factus, in otium se recepit 
vixitque ultra a. 399 '^7). 



38 Symmachus ad Neoterii consulatum evocatus diplomate tarde ad se perlato 
excusatur, m. Decembri a. 389. cf. p. LVIII. 

39 Commendatur Neoterio homo , qui sub Maximo notarius fuerat et Valentiniano 
in imperium restituto dignitatem amisit. scripta est igitur brevi tempore post tyran- 
num devictum, a. 389 ineunte. 

41 scripta est simul cum IX 31, sed de tempore non constat. 

43 ad orationem pro Trygetio habitam d. 9 lan. a. 376 pertinet. v. p. VI. 

46 brevi tempore ante quaesturam filii scripta est, a. 393. 



V 47-54 AD FELICEM. 

Rufius Postumius Felix ex urbe Roma originem duxit^^^). sub Eugenii tyrannide 
a. 393 locum in aula imperatori proximum obtinuit, siquidem Symmachus ab eo petit, 
ut epistulam suam Augusto iucunda alque oportuna insinuet lectione'^^^), nihilominus 
ab Honorio inter d. 6 lul. et 14 Sept. a. 395 quaestor sacri palatii in locum Floren- 
tini factus est'^®), quem honorem minimum usque ad finem a. 397 retinuit. nam cum 
Symmachus orationes de censura non restituenda et contra Polybii filium edidit, id 
qnod ante aestatem illius anni factum esse non potest, simul cum Minervio in comi- 
tatu erat (v. adu. 13), quera tamen paulo post reliquit, ut praefectns praetorio in 



784) Orienti eum praefuisse, docet lex Cod. Theod. VII 13, 9 4- IB, 3 proposita Antiochiae. in hac 
praefectura commemoratur d. 15 lan. a. 380 Ck)d. Theod. IX 27, 1. d. 2 Febr. a. 380 Cod. Theod. VIII 2, 3. 
d. 17 Mart. a. 380 Cod. Theod. XII 1 , 81 + 82. d. 26 Apr. a. 380 Cod. Theod. VII 13, 9 -f 18, 3. 
d. 17 loD. a. 380 Cod. Theod. lU 11, 1. d. 8 Sept. a. 380 Cod. Theod. VU 22, 11. d. 16 lan. a. 381 
Cod. Theod. VII 18, 5. sine die Cod. Theod. I 6, 10. 

785) D. 1 Febr. a. 385 Cod. Theod. VIII 5, 43 (traditnr Riehomere et Clearcho eon$8, , sed quia om- 
nes ad Neoterium leges anno sequenti datae sunt, scribendum est po8t cormUatum Riehomeri8 et Clearchi) 
d. 25 Febr. a. 385 Cod. Theod. IX 38, 8. d. 14 Apr. a. 385 Cod. Theod, XI 16, 16. d. 30 Apr. a. 385 
Cod. Theod. U 1, 6. d. 4 Mai. a. 385 Cod. Theod. XI 22, 2. d. 28 Mai. a. 385 Cod. Theod. XII 1, 110. 
d. 12 lun. a. 385 Cod. Theod. VUI 4, 15. d. 10 lul. a. 385 Cod. Theod. VII 2,2. d. 26 lul. a. 385 
Cod. Theod. II 26, 4. locum Medioianium maior pars constitutionum subscriptum habet. 

786) Cod. Theod. X 18, 3; VI 29, 7. Italiae praefuisse videtur, quia consulatum Medlolanii iniit. 
V. p. LVIII. 

787) Ad Theodori consolatnm evocatos est 163, 18. 

788) 138, 32 AmpeUtem — parva8 aedea^ quas pretio80 auxit omatu^ sub clivo Salutis emi^scj ut ei' 
vi8y ut eoUega remini^eeris. de nomine eios v. ad epist. VII 81 — 92. 

789) 137, 21 j cf. V 53. 

790) 138, 29 quae80 fe, cogites, quid de augusto adytOy cuhu loqueri8 oracuUiy deceat impetrari. — re- 
8eriptorum omnium fama te re$pieit, hunc magistratum eum iam ante initium anni 396 accepisse, docet 
V 47. de Florentini qnaestura v. p. CXLII. 



V 47—54 AD FELICEM. CLV 

Oallias mitteretur; qua in administratione commemoratur d. 29 Mart. a. 398^^*]. idemne 
sit cum eo Felice, qui d. 6 Mart. a. 412 aut praefectus nrbi aut praefectus praetorio 
Italiae erat^^^), neque negari neque affirmari potest. 



47 Post Eugenium devictum a Flaviano minore salarium, quod pater eius prae- 
fectus praetorio a tyranno acceperat, repetitum est, quod ut genero remitteretur, inter- 
venit Symmachus a. 395 ineunte apud Florentinum, qui tum quaestor erat, fratrem- 
que eius Protadium ^^^) . mense lanuario aut Februario a. 396 Flaviano suadet, ut 
solutionem trahat'^*); in hac autem epistula scribit: nam illud etiam, quod te praesule 
processit ad commodum proximorum meorum, quamvis iustitiae datum sit, tibi tamen 
refertur acceptum. quae cum ad successorem Florentini scripta sint, magna cum pro- 
babilitate ad eandem rem referuntur, de qua illum adierat. itaqne hae litterae mense 
lanuario a. 396 posteriores sunt, sed quia Symmachus in iis de fame conqueritur^^^), 
quam vere eiusdem anni lenitam esse constat (v. adn. 301), mensi aut Februario aut 
Martio adscribendae erunt. 

49 petit a Felice, ut litteras, quibus Symmachus pro beneficio aliquo gratias egit, 
imperatori recitet. quod si eo tempore accepisset, quo ille in Honorii aula munere 
fungebatur (a. 395 — 397) , certe in tanta epistularum copia , quae ex ultimis Sym- 
machi annis servatae sunt, crebrior eius mentio fieret. hoc igitur beneficium ea dona 
fdsse credo, quibus Eugenius Symmachi filii quaesturam instruxit. v. adn. 243. 

52 aestate a. 397 scripta est paulo ante VI 6, ubi vide. 

53 Helpidius, qui ad consulatum aliquem evocatus iter Mediolanium versus in- 
greditur, Felici commendatur. illum ad Flaviani auspicia consularia (a. 394) pro- 
fectum esse^^^) eodemque tempore Felicem in aula Eugenii positum fuisse constat. 
v. ad epist. 49. itaque has litteras mensi Decembri a. 393 adscripserim. 

54. 66 bonorum proscriptorbm administratio ad provincias comitum sacrarum lar- 
gitionum et rerum privatarum pertinebat, precibus, quae principi ipsi offerebantur, 
quaestor respondere solebat. itaque causa, de qua hae epistulae loquuntur, tres illos 
magistratus spectabat; siquidem res iudicata, quae de bonis proscriptis acta erat, 
supplicatione denuo suscitabatur. scribit autem Symmachus ad Felicem quaestorem 
et ad Patemum comitem sacrarum largitionum; ad Sperchium se scripturum fuisse 
dicit, si iam ante in familiaritatem eius venisset (139, 20; 143, 19). hunc igitnr tum 
comitem rerum privatarum fuisse patet, praesertim cum vir inlustris appelletur. suc- 



791) Cod. Theod. YI 2, 16 com adn. Oothofredi. OalliiB eum praefuisse, docet haec lex, utpote quae 
Hispanias ei subditas commemoret, et Symm. p. 119, 27, ubi iudicii eins de senatore Hispauo mentio flt. 

792) Cod. Theod. XVI 5, 53 cum adn. Oothofredi. 

793) IV 19. 51; cf. p. LXVI. 

794) 156, 27 in negotio autem ianctae unanimitatia vutrae, quod praeeeptio iterata eommovit^ eonailio 
trahencUu solutiorUs uterhdum e$t et para^ quae ad germanum tuum pertinet^ subieienda auetioni. de tempore 
huiuB epistulae v. adn. 297. 

795) Simut obstrepurU eurae^ quai offleiiB famitiaribus tenui$ patriae victus opponit. ero apud te post- 
hae loquaeior, cum refoverit studium meum rei frumentnriae instaurata securitas. 

796) II 85. 

U* 



CLVI CHEONOLOGIA SYMMACHIANA. 

cessit in eo honore Apollodoro inter d. 10 Aug. a. 396797) et 17 Mai. a. 397 ^»») lo- 
camqne dedit Minervio inter d. 17 lun. ^*'-*) et 12 Noy. a. 397^^); qoare hae epi- 
stolae ant nltimis a. 396 aut primis a. 397 mensibus adsignandae sunt. 



V 55-57 AD SALLVSTIVM. 

Sallustium Flavii Sallustii consulis a. 363 filium fuisse, cum nomen temporisque 
ratio prodit, tum quod magnos equorum greges possedit^<>*) ; quos in Hispania optimos 
et copiosissimos tum fuisse, satis notum est, in ea autem dioecesi pater vicariatum 
gessit ^^^} , qua occasione oblata facile praedia gregesque comparare potuit. et filio 
eius hominis. qui luliani doctissimi imperatoris amicus simulque cum eo consul fuerat, 
cura auctorum yeterum emendandorum optime convenit, cuius testem codicem Apuleii 
Laurentiauum habemus^^^). tanto autem ardore studia liberalia dilexit, ut a. 395 
apud rhetorem controversias declamaverit , postquam iamdudum summum honorum 
culmen adeptus erat. nam Symmacho autumno a. 385 in praefectura urbana succes- 
sisse videtur, quem honorem d. 11 lun. a. 386 ab eo gestum®^), ante.d. 6 lul. eius- 
dem anni depositum esse constat ^<^*) . a. 395 Romae erat, a. 397 Constantinopoli^®^), 
a. 401 in Hispaniis ^^«) . a. 398 exeunte filius eius minor Ostiae nuptias celebravit^'), 
fortasse idem Sallustius aut frater eius, qui a. 424 in aula Theodosii minoris quae- 
stor fuitsos). 



797) Cod. Theod. XI 36, 32. 
' 798) Cod. Theod. X 1, 14 traditur XVI kal, /an. , sed quii illo die Minervlus iamdudum Sperchio 
successerat, scribendum est lun. 

799) Cod. Theod. VU 13, 12. 

800) Cod. Theod. VII 13, 14. 

801) 140, 4 quadrigis quattuor gratuitia auxitti numerum conparaium. 

802) C. I. L. VI 1729 Romae in foro Traiano. Fl{avio) SaUuatio v(iro) c{larisaimo) , eon${uU) ordinario 
(a. 363), praeflecto) praet{orio) (a. 361 — 363), eomiti conaiatorii, vieario urbi Bomae^ vicario Hispaniarumj vi- 
cario quinq{ue) provineianmi, pleno aequitatis ae fideiy ob virtutis meritorumq{xu) gloriam missis legat[i$) iu8{sione) 
8ac{ra) Hispaniae dicaverunt. dedieata V kal. lun. divo loviano Aug{usto) et VarrorUanlo] coss, (a. 364). 

803) Inscriptio eius, quam paene omnes metamorphoseon libri praeferuut, plenissima legitur in calce 
libri noni: ego SaUustius legi et emendavi Bomae feUx Olybrio et Probino v. e. conss. (a. 395) rn foro Mat- 
ti% corUrover^am declamans oratori Endelechio. rursus ConstantinopoU recognovi Caesario et AtUco corhss. 
(a. 397). F. Eyssenhardt, ApuUU meiamorphoseon Ubri XI BeroUni MDCCCLXVIIII. cf. 0. lahn, BerichU 
der konigl. sdchs, Oesellsch, der Wissenseh, III p, 331. 

804) Cod. Theod. XIY 1, 2 + 3, 18. Tir inlustris dicitur ap. Symm. 163, 8. daU est ad eum con- 
, stitutio codicis Yaticani de ornanda et amplUlcanda basilica sancti Pauli (Baron. ann. eccl. IV p. 568), quod 

opus iam ante Symmachi praefecturam inchoatum est. v. p. 122, 28; 299, 23; 146, 19. 

805) Hoc die succesaor eius Pinianus praescribitur legi Cod. Theod. YI 35, 13. 

806) V 56; cf. adn. 330. 

807) 163, 7 ipsi haee de nupUU OsUertsibuSy ad quas nos viri inUutris SaUustii fiUus iuruor evocavitj 
corUuUmus in pagirhctm, 

808) Cod. Theod. I 8, 2. 



V 55—57 AD SALLVSTIVM. . CLVII 

55 Sallustio Ammomas censualis commendatar ; qai cam in officio arbano militans 
dispositioni praefecti nrbi sabiectas faerit^^^j, epistalam ad hanc Sallastii magistratam, 
i. e. aat ad altimos anni 385 menses aat ad primos a. 386, retalerim. 

56 manere praetorio Symmachi filii edito dona soUemnia ad Sallastiam mittantar, 
a. 401. V. p. LXXn. 

57 cam Patrainas yir spectabilis appelletar, qai a. 401 vir inlastris factas est 
(y. ad ep. VII 102 — 128), haec epistala ante illam annam scripta esse debet. 



V 58-66 AD PATERNVM. 

Aemilias Floras Paternas®*<>) religioni christianae addictas erat ****). a. 393 in- 
eante Africam proconsal rexit provinciamqae Flacciano tradidit inter d. 16 Mart. ^*^) 
et 7 Oct. ^^^) eiasdem anni. in aala Honorii eo tempore sacras largitiones admini- 
strabat^*^), qao Felix qaaestor, Sperchius comes reram priyataram erat, id est a. 396 
exeunte aat 397 ineunte. y. ad epist. V 54. successisse igitar yidetur Hadriano ante 
d. 5 lul. a. 397 815)^ locum dedisse Mineryio ante d. 24 Mai. a! 398. y. p. CXLII. 



58 Symmachus de grayi yaletudine, quam paulo ante perpessus sit, conqueritur, 
quod autumnum a. 397 indicare yidetur. y. p. LXL 

59 Patemus iudex proyincialis , Symmachus in apparatu quaestorio occupatus, a. 
393. V. p. LIX. 

60 Patemus in magno aliquo honore positus. ultimum, quode traditur, a. 398 
ineunte deposuisse yidetur. 

62. 63. 65 Pateraus comes sacrarum largitionum, a. 396 — 398. 
66 simul scripta cum V 54, ubi yide. 



809) Not. Dign. Occ. IV 31. 

810) Nomen eins integrum praebet 0. I. L. yill 1412, qua de inscriptione mox. dicturus sum. 

811) Gum fllio oeptem ex fllia coUocare vellet, Ambrosium episcopum prius consuiuit, qui in epistula 
ad Paternum scripta I 60 huiusmodi matrimonium dissuasit. 

812) Sine dlgnitate praescribitur legi Cod. Theod. X 19, 14; iudicem provincialem eum fuisse , cum 
Symmacbus fllii quaesturam instmeret (a. 393), discimus p. 141, 2; proconsulatum Africannm ei tribult 
titulus Thignicanus C. I. L. yill 1412, qui de aquaeductu loquitur reparato {procon$ulaUbu9 Aeynili Flori 
Patemi v{iri] c{lariMimi) et inlustris et Eri Fani Oeminiani v{iri) c{Uirissimij, quod autem Paternus vir in- 
lustris dicitnr ^^' ostendlt inscriptionem aliquot annos post proconsulatum eius lapidi incisam esse, cum iam ad 
altiores dignitatum gradus processerat, opus igitur aquaeductus nou uno impetn ad flnem perveuit, sed tur- 
bis Oildonicis intervenientibus sub Patemi successoribus iacebat et Oeminiano demum proconsule circa a. 399 
absolutnm est. cf. p. CLX. 

813) Cod. Theod. I 12, 4. 

814) y 62. 63. 65. cf. Ambros. ep. I 60, 8 imperatorum praeceptay a quibua amplitsimum accepisti 
honorem, 

815) Hadrianus comes sacrarum largitionum commemoratur d. 6 Aug. a. 395 Cod. Theod. V 13, 35, 
sed magistratum illo die vixdum inierat, nam decessor eius Euseblus praeacribitur legi datae d. 21 lun. 
a. 395 Cod. Theod. XV 1, 32. itaque ante a. 396 honorem non deposuisse vldetur, die autem 5 lul. a. 397 
iam magister offlciorum erat. Cod. Theod. VI 26, 11. 



CLVni CHEONOLOGIA SYMMACUIANA. 



V 67-71 AD OLYBRIVM ET PROBINVM. 

De Aniciorum Hermogeniani Olybrii et Probini vitis egimus, nbi stemma eorum 
propositum et illustratum est p. XCI et CIV. 

Cum Symmachi epistulae de fratribus ut de adulescentibus venatui et litterarum 
studiis deditis loquantur, omnes post consulatum eorum (a. 395), quem pueri inierant^^*), 
scriptae esse debent. certiora autem temporis indicia praebent 67. 68. 69, quarum 
ultima emissa est, cum orator ex morbo periculoso emersus profectionem in litus 
Formianum pararet, aestate a. 397, priores postquam Formias pervenit. v. p. LXI. 
nam quod Olybrius et Probinus, quos tum in iisdem regionibus versatos esse constat 
(144, 22), feras venatu captas ad eum mittebant, Symmachum in vicinia eomm fuisse 
docet, et valetudo eius fracta, cui nondum conveniebat uti ferinis visceribus (143, 34), 
annum eundem indicat. 



V 72-77 AD LICINIVM ET LIMENIVM. 

Yiri, qui a Symmacho filio hoc loco coniuncti et inter se confusi sunt, uterque 
summos honores gesserant, sed diversis temporibus. Licinii prima mentio fit in epi- 
stula Bcripta ad Flavianum maiorem (II 65) , qua post administrationem aliquam de- 
positam consobrino a Symmacho commendatur. hae litterae ita conceptae sunt, ut 
Flavianum dignitate amplissima tum praeditum fuisse perspiciatur ; laudatur enim in 
eo, quod itulicium eius non seimm atque difficile sit ad colligenda ingenia et explorandas 
voluntates bonorum, id quod indicare videtur, summam magistratuum eligendorum po- 
testatem penes eum fuisse. praefecturam igitur praetorio tum gerebat et priorem 
quidem (a. 383) , nam antequam alteram iniret, Licinius ipse iam ad honores inlustres 
processerat. itaque circa a. 382 aut provinciam aliquam aut praefecturam annonae 
aliudve munus eius fere dignitatis gessit. paulo post d. 14 Sept. a. 385 haec lex 
Cod. lust. XI 60, 1 ad eum data est: Imppp, Valentinianus Valens et Gratianus ad 
Licinium pp, Tiberianus ad possibilitatem singulorum quorumque locorum intuens statuit 
certas possessiones j quae ad limitem frumenta conveherent, quocirca generali lege sanci- 
muSj Tiberiani dispositionem oportere servari et q. s. rf. XVIII k. Oct, Aquileiae Arca-- 
dio A. et Bautone conss. Tiberiani commemoratio, qui a. 326 — 327 comes per Africam 
fuerat^^^, monstrat, quemnam limitem haec constitutio spectet: is igitur, ad quem 
missa est, aut praefectus praetorio Italiae Africae Illyrici erat aut iudex aliquis Afri- 
canus. illam autem praefecturam Licinius gessisse non potest, quia alii duo, Neo- 
terius et Principius, in eo tum magistratu eraut. cum igitur inscriptio legis corrupta 
sit^^^), de vero Licinii honore quaerendum est. inter rectores provinciarum infimi 



816) HieroD. ep. 130, 3 de Olybrio loqaens: conaul quidem m pueritia, qnod cmn Probinus fratre mi- 
nor osset (v. p. GI), ad euin quoqne referendnm est. cf. Ciaud. in cons. Olybr. et Prob. 62. 

817) Oottiofredus in prosopogr. cod. Theod. 

818) Licinium etiam a. 387 nondum ad praefecturae culmei) evectum esse, docet 146, 29 erffo amore 



V 72—77 AD LICINIVM ET LIMENIVM. -. CLIX 

generis, consnlares et praesides, vel ea de causa nnmerari non potest, qnia lex ge- 
neralis totius limitis annonas spectans iudici, qui parvae tantum eius parti praefuerit, 
parum conyenit; neque de proconsule cogitare licet, cuius provincia limitem ne eon- 
tingebat quidem, praesertim cum die quarto post hanc constitutionem datam Messianus 
prooonsul Africae legi Cod. Theod. X 1, 13 praescribatur. nuUus igitur alius magi- 
Btratus relinquitur, quam vicaria per Africam praefectura, quae reliquis quoque Licinii 
honoribus temporis et ^gnitatis ordine apte inseritur. anno enim 387 ineunte clarum 
in aula honorem gerebat, quem comitivam sacrarum largitionum fuisse putaverim. 
nam Symmachus a Valentiniani Augusti festis consularibus (a. 387) Bomam reversus 
(p. CXXXIV) , de inquisitione pontis atque basilicae ad Eusignium praefectum praetorio 
et Ldcinium scribit^*^), quae res, cum de sumptibus publicis quaestio esset, praeter 
summum imperii iudicem inprimis eum magistratum spectabat, cui aerarii cura in- 
cumberet. 

Limenius inter d. 23 Dec. a. 399^20) et 27 Mart. a. 400 comes sacrarum largi- 
tionum factus est^^i)^ successoremque accepit inter d. 17 et 26 Febr. a. 401 «^^j. prae- 
fectus praetorio Galliarum, quo tempore Constantinus a. 408 imperium invasit, ad 
Honorium confugit, neque multo post seditione militum Ticini interfectus est^^*). 



74 Symmachus simul cum Limenio fuerat, antequam itinere dierum octo emenso 
Romam reverteretur. haec aptissime ad festa consularia Stilichonis kalendis lanuariis 
a. 400 Mediolanii celebrata referuntur, quibus Symmachus interfuit (v. p. LXU). 
eodem enim tempore Limenium in comitatu fuisse, magistratus tunc ab eo acceptus docet. 

75 Limenius iudex fori alicuius advocatorum corpore instructi. haec neque ad 
comitivam sacrarum largitionum refeni possunt, sub qua advocatos militasse nusquam 
traditur neque veri simile est, neque ad praefecturam praetorio, utpote quae post 
Symmachi mortem gesta sit. itaque de administratione aliqua provinciali ante comi- 
tivam (a. 400) deposita cogitaverim. 

76 scripta a. 387 ineunte simul cum IV 70, ubi vide. 



V 78- 98 AD HELPDIVM- 

Helpidii duo in Symmachi scriptis discemuntur, quorum alter a. 400 in prima 
adulescentia erat , utpote qui praeceptore etiam tum uteretur ^^*) , alter iam a. 393 ad 



rei pubUcae , cuius utilitates inter praecipua et prima conpUcteriMy elarissimo et inlustri viro praefeeto 
dignare adstruere et q. s. 

819) IV 70; V 76. 

820) Cod. Theod. VI 30, 17. 

821) Cod. lust. I 40, 10. 

822) Cod. Theod. I 10, 7. traditar JIl kal, Mart.y sed quU Patrainns Limenio iam ante diem 26 Febr. 
succesalt, Bcribendum est XI 11 kal. Mart. v. ad epist. VII 102—128. 

823) Zosim. V 32. 

824) 146, 2. 



CLX CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

Flaviani consalatum evocatus est^^^). ad hunc, qni ab oratore nostro frater appeHari 
solet^^^), epistulae qaibusde agimos missae sunt. a. 396 iadex erat^^^ , sed cainam 
provinciae praefaerit, non traditar. certiora ex epistala V 94 accipimas, qaae his 
verbis incipit: Romam regressus post legutionis officium sumpsi litteras tuas, quihus pa- 
triae communi largas rei annonariae copias polliceris. de praefectara annonae aut urbis 
cogitari hoc loco nequit; utraque enim in urbe ipsa sedem habebat neque igitur lit- 
teris ei opus erat, ut hominem Romae positum de re annonaria certiorem faceret. 
ergo Helpidius tam proconsul Africae erat, cni potissimum cura frumenti in urbem 
mittendi incnmbebat, siquidem nulla Symmachi epistula superest, qnae hac de re ad 
vicarium data sit. tempus magistratus eo definitar, quod series proconsulum ab anno 
393 usque ad a. 401 integra est neque ullum Helpidio locnm relinquit. nominantur 
enim hi: 

Aemilius Florus Paternus d. 16 Mart. a. 393, v. p. CLVII. 

Flaccianus d. 7 Oct. a. 393, Cod. Theod. I 12, 4; Augnst. de civ. dei XVIII 

23, 1 ; cf. de Rossi, Annali delV Instit. XXI p. 345. 
Marcianns a. 394, v. ad ep. III 33. 

Herodes d. 2 Mart. a. 395, Augustin. contra Crescon. HI 62. 
Ennoius d. 16 Mai. a. 395, Cod. Theod. XI 30, 53 + XII 1, 141—145. 

d. 26 Dec. a. 395, Cod. Theod. XI 1, 24 + XII 1, 149 + XIH 5, 25. 
Theodorus d. 22 Dec. a. 396, v. adn. 765. 
Anicius Probinus d. 17 Mart. a. 397, Cod. Theod. XII 5, 3. 
Seranus a. 397/8, Augustin. contra Crescon. IV 58 8*-^«). 
Victorius d. 13 Mart. a. 398, Cod. Theod. IX 39, 3. 

d. 21 Mai. a. 398, Cod. Theod. I 12, 6. 
Erins Fanius Oeminianus a. 398/9, v. adn. 812 et ad ep. IX 15. 
ApoHodorus d. 20 Aug. a. 399, Cod. Theod. XVI 10, 17 + 18 + 11, 1. 
d. 20 Nov. a. 399, Cod. Theod. X 1, 16. 
d. 14 Mart. a. 400, Cod. Theod. XI 8, 2. 
Oabinius Barbarus Pompeianus, C. I. L. VHI 969. cf. X 1199. 
d. 8 lun. a. 400, Cod. Theod. VII 8, 7. 
d. 15 lun. a. 400, Cod. Theod. XIH 5, 30. 
d. 31 Dec. a. 400, Cod. Theod. I 12, 8 + VIK 10, 3 + IX 26, 2 + 

XI 1, 28 + 30^ 60 + Xn 1, 166 + 6, 27 + XHI 1, 18. 
d. 13 Febr. a. 401, Cod. Theod. XI 17, 2. 
d. 26 Febr. a. 401, Cod. Theod. XH 6, 26. 
d. 28 Mart. a. 401, Cod. Theod. XI 5, 1. cf. XVI 6, 32. 
Helpidius igitur aut ante a. 393 aut post mensem Martium a. 401 munere functns 



825) 67, 30; 138, 17. 

S26) 11. 11. et 148, 9; 151, 14. 

827) 151, 6 grave e$t enhn 8ub awibus iudicis Baiarum adpetentiam confiteri. 

828) Kandem Serannm August. contr. litt. Petill. 11 184 memoriae lapsu vicarinm dicit, nam ne eo 
loco, quem in contextu laudayi, scriptorem errasse credamns , vetant verba edicti ab eo relati , quod incipit : 
Seranus proconsul dixit. 



V 78-98 AD HELPIDIVM. CLXI 

est, qnae dubitatio ipsis Symmachi verbis supra propositis toUitur; legationem enim, 
quam conrmemorat, a. 402 incipiente suscepit (v. p. LXIU). accedit, quod omnes ad 
Helpidium epistulae ultimis oratoris annis scriptae sunt. 



78 occupato iibi auditione causaj^m verebar obstrepere. Helpidius igitur iudex erat. 
cnm praeterea Symmachus de ruris otio, qnod usque in hiemem extenderat, loquatur, 
hanc epistulam a. 396 adsigno, quo mense Novembri in Campania erat. v. p. LXH. 

79 Helpidius in magistratu aliquo positus, qui praefecto praetorio subiectus erat. 
ante a. 401, quo proconsulatum accepit. 

82. 83 familiares Symmachi ad equos curules comparandos in Hispanias missi, 
a. 399. V. adn. 330. 

85. 86 propter summam sententiarum et verborum similitudinem ^^^j simul cum 
IV 34 anno 395 exeunte scriptae esse videntur. 

87. 91 Helpidius iudex provinciae, a. 396 aut 401 — 402? 

92 Helpidius ad Symmachi filium scripsit; qui cum a. 384 natus sit, haec epi- 
stula ultimis oratoris temporibus adscribi debet. v. p. L. 

93 Symmachus Formiis versatur Puteolos et Baias mox petiturus, aestate a. 396. 

V. p. Lxn. 

94. 95. 96 Symmachi legatio commemoratur initio a. 402 suscepta. 

97. 98 Formiis post mortem Flaviani autumno a. 394 scriptae. v. p. LX. 



VI AD NICOMACHOS FILIOS. 

Nicomachi libro sexto ideo numero plurali praescribuntur , quia litterae eo com- 
prehensae partim ad Nicomachum Flavianum, partim ad uxorem eius, Symmachi 
filiam, maiore ex parte ad utrumque missae sunt. nuUa autem in hoc libro epistula 
reperitur, quae cum aliqua probabilitate ad Flaviani fratrem minorem referri possit. 

Quae de Nicomachorum fatis indagari possuut, paene omnia de Kossi in disquisi- 
tione, quam de Flaviani maioris titulo honorario instituit, sagacissime enucleavit ; pauca, 
quae deerant, in vitis Symmachi consocerique eius ipsi addidimus. ne igitur repeti- 
tione taedium moveamus, ea tantum persequemur, quae ad tempora litterarum defi- 
nienda pertinebunt. 

Inter libri sexti epistulas una tantum (72) reperitur, quam ante a. 394 scriptam 
esse necesse sit; continuum ergo litterarum commercium inter Symmachum Flavianum- 
que incepisse non videtur, antequam affinitatem iungerent (v. p. LH). qua re per- 
specta ad generum epistulae aut omnes reliquae aut paeue omnes brevi spatio anno- 
rum novem , quod filiae nuptiis Symmachique morti interiacet (a. 394 — 402) , inclu- 
duntur, cui ea praeterea tempora eximenda sunt, quibus socer geuerque una fuerunt. 



829) Cr. 110, 29 = 149, 20 quae apud U ineuriotius loquor. 

Q. AVBBLITS SrMMAOBVS. 



CLXII CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

cam igitur locos, in quibns Symmachus illis annis moratas sit, iam supra p. LXVI 
composuerim, eadem inquisitio nunc de Flaviano instituenda est. 

Autumno a. 394, quo tempore nuntius de morte Flaviani maioris allatus est, 
Nicomachi simul cum Symmacho Formiis versabantur; Romam reversum paulo post 
secuti sunt, ita ut breve tantum tempus litteris invicem mittendis relinqueretur. au- 
tumno igitur aut hiemi a. 394 non nisi duae epistulae adsignari possunt: 20 in eo 
autem, qmd vos discessus noster excruciaty habitum meae mentis agnosco; sed adhuc 
desideriis mutuis praestat suadere patientiam quam pamitendum aliquid per inbecillilatem 
adfectionis ordiri, mox cum germanus tuus de proximo , ut ais , speratus adfuerit , et 
felicem vobis et necessarium reditum dividendae inter vos communionis causa praestabit, 
initio a. 396 hereditas patris iam inter Flavianum fratremque eius divisa erat®^^). 
de Symmachi itinere Formiano v. p. LX. 

1 postquam in urbe angustiae copiis successerunt , laus providentiae Flaviani re- 
fota est et ad conciliationem famae eius publicum testimonium rediit. Symmacbi 
igitur gener, cum prior frumenti abundantia providentiae eius accepta ferretur, paulo 
aute praefectus urbi fuerat, magistratumque cum aliquo famae detrimento deposuerat, 
scilicet quia eum a tyranno acceperat et Theodosio in imperium restituto honor irritus 
factus erat. quando praeterea memoriae Flaviani maioris restitutae mentio fit, hanc 
epistulam tempori, quod pugnam ad fluvium Frigidum proxime sequebatur, i. e. hiemi 
a. 394/5 adscripsi. 

Curis familiae herciscundae maiorem anni 395 partem in urbe retenti, Nicomachi 
autumno demum in rus Gampanum secesserunt, ubi totam hiemem manserunt^^*). 
itaque primae litterae, quas Symmachus hoc anno ad eos scripsit, in suburbano illo 
datae sunt, in quo circa mensem Octobrem versatus est (p. LXIV) ; sequuntur duodecim 
ex urbe missae, quae a mense Novembri a. 395 usque ad Martium aut Aprilem a. 396 
procedunt. 

22 famis in urbe grassantis legationisque ad imperatorem mittendae, ut auxilium 

eius imploret, mentio fit, quibus de rebus v. adn. 294. epistula in suburbano scripta 

est832). 

2 in litteris praecedentibus [22) de lite privata sermo erat, quam sub adfinium 
nomine — Baiani litoris persultator animavit (159, 15); haec autem epistula de succes- 
sionis ambiguo a Marciana Flaviani sorore commoto loquitur. cum Nicomachorum soror 
germana nusquam commemoretur et affines quoque fratrum sororumque vocabulis a 
Symmacho appellari soleant, hanc litem eandem cum superiore puto; quod si verum 
est, hae quoque litterae in ultimos anni 395 menses cadunt. 

4. 55. — 4 Symmachus nuntium de aegritudine filiae graviore accepit, et quia 
doloribus manus dexterae impeditus ipse scribere non potest, has litteras servo dictat. 
55 heri per hominem meum scripsi metu percitus , postquam de valetudine filiae meae 



830) 1 56, 30 ted acire desidero , quae poti$9imum praedia ad iua aancti fratris tui pro parte pertineanty 
ne per ignorantiam iurie tui corpora apparitionia error adtrecttt, 

831) 158, 13; 159, 6. 

832) 159, 25 hinc orta certatio (\n senatu) uaque ad nefarias pugnaa me ahsente proceeeit. — ted di- 
rimendaa partium quaeationee meo dieuntur detuUase iudicio. 



VI AD NICOMACHOS FILIOS. CLXIII 

amara cognitu nuntiastis. haec ad 4 referenda esse, ex eo agnoscitur, qnod Sym- 
machns non mann propria sed per hominem snnm se scripsisse dicat. annns antem 
epistnlae ntrinsqne his verbis definitnr: rerum vero praesentium ntdlum vobis indicium 
facere decreveramj ne in aures vestras redirent^ quae probabili discessione vitastis. 
sed quia civictss amor in negotia urbana curam vestram reduxit, quaedam conlaJta in 
titulos breviter percucurri. fnemnt qnippe eo tempore, in qnod Symmachi epistnlae ad 
genemm paene omnes incidnnt, calamitates nrbis graviores dnae, fames hiemis a. 395/6 
et ea, qnae bellnm Gildonicnm comitata est, hieme a. 397/8. posterior antem non a 
Nicomachis probabili discessione yitata est , qnia iam vere a. 397 , quo tempore ne 
metns qnidem inopiae concipi potnit, Romam reliqnerant. cum a. 395 nltimis demum 
antnmni diebns in Campaniam profecti snnt. accedit, quod Symmachus mense De- 
cembri a. 395 aut lanuario anni sequentis de filia morbnm paulo ante perpessa lo- 
qnitnr ^^^) . 

65 tanta remm verbornmqne similitudine cnm 55 coninncta est, ut brevi tempore 
post eam scripta esse debeat. 

12. 14. 15. 18. 21. 26 omnes de fame hiemis a. 395/6 loqnuntur. 15 mense 
Decembri a. 395 ant lannario a. 396 scripta est, 12 lannario a. 396, 26 paulo post 
12, 14 mense Martio ant Aprili a. 396. v. adn. 271 et 297. 

41 de Comazonte in Campaniam profecto, cnins iam epist. 12 mentionem fecerat, 
sermo est. Symmachns ipse adventnm snnm poUicetnr. 

45 et re et verbis tam arte cnm praecedenti cohaeret ^^*) , ut utramqne simul 
scriptam esse appareat. data est antem altera 41 ad Flaviannm, altera 45 ad uxo- 
rem eins, Symmachi filiam. 

Yere iter ingressus Symmachus Formiis Nicomachos invenit et reliqnam anni 396 
partem nna cum iis consnmpsit^^^). nam reditnm quoqne eins m. Novembri comitati 
esse videntnr et otinm mris Praenestini vere a. 397 cum eo participati sunt ^^^) . paulo 
post Symmaclius Tibnr secessit (81), nnde cum ad filiae diem natalem reverti vellet, 
imbribns impeditns est (80). itaqne ipse Romam, filia generqne in Campaniam ^^^) 
profecti snnt, qna ex discessione maxima ex omnibns, qnae supersunt, epistnlaram 
series initinm cepit. 

70 panlo post reditnm scripta est; 173, 23 post Tiburtem quippe secessionem Romae 
otia lenta producimus. 



833) 157, 23 eeterum filiam meam vexari itinere — non oportet^ qitoniam post incommodum grave vaU- 
tudo eiiu otio et quiete refovenda est. 

834) 165, 3 male est animo , post^am filiam meam eonperi consueto dolore vexari. 166, 6 postquam 
te iaetatam eonperi dolore consueto, omnia reliqtuirum soUicitudinum mearum aensu» evanuit. quae sollicitii- 
dines illae fnerint, scilicet filii febris Symmachiqne ipsius gravedo capitis, in epistnla priore exponitur. 

835) 221, 20 prineipium voluptatum de Formiano tinu nascitur, — adfuerunt pignora mea, quo- 
rum eupien» nostra urbe proce$seram, — illorum dehinc arbitratu legi oram, quae Formias et Cumanum litw* 
intcriacet, nunc mutuis invitationibus aut in Baulos aut in Nieomachi Oaurana migramus. 

836) 186, 12 animum meum Campani litoris commemoratione soUicUas ; sed nobi» ^oque in Praenestino 
ntre degentibu» non minus suppetit voluptatum. — adieceras ad inritamentum profertioni» nostrae, filium meum 
Flavianum brevi tecum fktturum. huius ego prae»entia iam diu defruor. 

837) adn. 836 et 154, 18 haud seio, an morantibus vobis aliqua invitatio nos potius in Campaniam 
possit edueere. 

V* 



CLXIV CHRONOLOGIA SYMMACmANA. 

6. 8. 52. 53. 56. 59. 63. — 52 senatus adventnm principis petierat, sed cum Me- 
diolanenses resisterent imperatoremque apud se retinere vellent, legatione iterata pre- 
ces repetendae erant. praefectus urbi Symmacho amicus negotium dedit, ut Flavianus 
inter legatos eligeretur, litterasque ad eum missurus erat, quibus ad senatum idibus 
luniis ea de re habendum evocaretur. 63. 53 de eadem legatione agitur. Symmachus 
generum ad reditum accelerandum hortatur. utraque epistula per Maximum in Gam- 
paniam perlata est. 56 Flavianus excusationis causas quaerit, quod socer non omnino 
improbare videtur, sed nihilominus alteram praefecti epistulam suae adiungit. 59 Ni- 
comachus litteras, quibus causas excusationis exposuerat, praefecto urbi reddendas Sym- 
macho commisit. 8 lite aliqua Flayiani finita vicarius urbis acta negotii editurus est, 
quae in manus generi iam venisse, in epistula 6 praesumitur. eadem de reditu eius 
a Symmacho frustra sperato agit, quod magna cum probabilitate ad praefecti evoca- 
tionem illam a Nicomacho recusatam referri potest, praesertim cum piam causam mo- 
rai-um allegasse dicatur. inter excusationes enim, quas 59 protulit, primum locnm 
obtinet uxoris conturbata valetudo, quae spoliari solacio suo non possit, et filiae Sym- 
machi aegrae in epistula 8 quoque, quam cum 6 arte cohaerere vidimus, mentio fit. 
— tempus harum epistularum ea re certis terminis circumscribitur, quod orator 6 dicit, 
7nisisse se necessarias litteras, quibus amici de tutoris fraudibus insti^uantur, eiusmodi 
enim litterae ad Felicem quaestorem sacri palatii datae (V 52) adhuc supersunt, qui 
magistratu ab aestate anni 395 usque ad ultimos menses anni 397 aut primos a. 398 
functus est (v. p. CLIV). et quoniam bello Gildonico adventus Honorii expectatus 
est , ut consulatum quartnm in urbe iniret ^ *^) , petitionem illam senatus , quade Sym- ' 
machus loqnitur, anno 397 adscribemus. scriptae autem sunt omnes epistnlae, quas 
h. 1. composuimus, partim paulo ante, partim paulo post idus lunias. v. 168, 1 hor- 
tor igitur, td scripto eius evocatus digneris adcurrere ante senatum, qui idibus luniis ej'it. 

16. 19. 23. 28. 73. 75. 76. 77, quibus adiungendae sunt VII 73. 74 ad omnes 
Symmachi propinquos in Campania una morantes datae (v. adn. 194) , morbum ora- 
toris spectant iterque Formianum, quod mense lulio a. 397 suscepit. v. p. LXI et 
LXVin. — 73 Symmachus renum doloribus laborat, quod ne rumore exaggeratum ad 
Nicomachos perveniat, ipse valetudinis indicium facit. 28. 16 intestinorum dolores 
usque ad vitae periculum perpessus est, quorum fama, id quod Symmachus (73) provi- 
derat, ad generum perlata est. Nicomachorum adventus expectatur, qua de re 28 
scribit: praecipue autem de vfobis impetratum volo, ne inprovida sollicitudine recurratiSy 
16 autem : interea de ordinando reditu facite noverim, quid consilii ceperitis, fateor enim 
molliore me esse adfectione post discrimen salutis nec ulterius posse suadere, ut desiderio 
meo vestrum otium praeferatis^ id quod re vera verbis supra propositis suaserat. ita- 
que haec epistula panlo post 28 scripta est. 19 adhuc invalidus sed iam convalescendi 
securus scribit; expectatio reditus Nicomachorum tertium commemomtur. 23 Decins 
ad Flavianum proficiscitur , quem Symmachus ipse brevi tempore intermisso secuturus 



838) Claud. de VI cons. Hon. 361 Romam Aiignstnm hoc modo adloqnentem inducit: disaimulata diu 
triates m amore repulsaa veaira parenaj AuguatCj queror: quonam uaque tenehit praelatua mea vota Ligua? — 
nonne aemel apreviaae aatia^ cum reddita bellia Afriea venturi luait ape prineipia urbem? 



VI AD NICOMACHOS FILIOS. CLXV 

e8t. cum illias reditas ex Campania aestate a. 398 Romae expectatns sit^^®} , Sym- 
machi profectionem eandem fnisse crediderim, qnam post aegritudinem a. 397 in- 
gressns est. 75 Symmachns Fnndos peryenit, d. 28 Inlii Formiis se fntnmm esse 
sperat. quod se iter partivisse ad minuendum laborem dicit, ad vires morbo fractas 
referendum est. 76 ego ad sanitatem lento adhuc gradu provehor^ atque ideo itineris 
uUeiioris ambiguum usque ad profectum sanitatis deliberatione sequestro, VII 73 Formias 
pervenit, ubi statim pedis dolore correptus est. VII 74 primo adventu, ut scripto su- 
periore signavimuSj valetudo nostra perculsa est. — nunc status melior coepit ad- 
versa tenuare, VI 77 quamvis ultro scripserim, doloris mei adversa tenuari. 

Cum haec ultima epistula sit, quam Symmachus e Formiano ad genemm miserit, 
menses fere dnos, qui adventum eius sequebantur, Flaviani consuetndine usus esse 
videtur. sed postquam mense Octobri Romam reversus est, epistnlamm commercium 
post breve hoc intervallnm statim denno incipit et usque ad ver a. 398 non inter- 
mmpitur. 

51 prioiHbus litteris conperistis, quae nunc respondere potuissem, redisse non paenitet, 
nam et salutis compotes sumus etc. commemoratio sanitatis restitutae eum reditum in- 
dicat, qui iter Formianum anni 397 secutus est. priores illae litterae, qnomm mentio 
fit, periisse yidentur; neque enim ulla epistula in libro sexto reperitur, cnius argn- 
mentum verbis modo propositis fespondeat. 

50 Sibidins in Campaniam proficiscitnr, de cuius reditu agit epist. 58. nostram 
igitur epistulam aliquot mensibns ante illam scriptam esse pnto. 

7 de evocatione loquitur, quam Symmachus ad Honorii consulatum quartum (a. 398) 
acceperat. v. p. LXI. 

47 Symmachus in suburbano agens pedis dolore attemptatus est. v. p. LXIX. 
ramores de seditionibns plebis inopia fmmenti, quae bellnm Gildonicnm praecessit, 
excitatis per Italiam circumfemntur. cf. adn. 259. 

46 mihi silentium unanimitatis vestrae nequaquam licuit aemulari^ quod ita sollici- 
tudoj quam de me non fmstra geritis, postulabat, quae cum ad Symmachi valetudinem 
turbatam referenda esse videantur, epistulam huic fere tempori adsignant. 

54 mea valetudo caret interim doloribus sed indiget firmitate maxime accedentibus 
curiSy qua^ proxime facta a senatu auxit oblatio. de oblatione illa facta mense Octobri 
aut Novembri a. 397. v. p. LXIX. 

29 mihi etiam nunc gressus infirmus est, sed si optata de vobis mutuus seimo per- 
tuleritj protinus coiyoris mei querella sedabitur, pedum aegritudine Symmachus autumno 
a. 397 in villa Laurenti vexatus est. v. p. LXIX. 

57 et 64 de oblatione loquuntur; altera scripta est, postquam Lampadius Floren- 
tmo in praefectura urbana successit, id est post d. 21 Dec. a. 397. v. p. CXLin. 

58 scripta est mense Martio a. 398 in mre Vaticano. v. p. LXV. dilectus ad 
bellnm Gildonicum imperatus commemoratur. v. p. LXIX. 

61 Flavianus Symmacho suaserat, ut irae plebis cederet. v. p. LXX. 

62 legati Mediolanium missi, nt senatomm praediis vacationem dilectus impetra- 



839) VII 38. 40. 



CLXVI CHBONOLOGIA SYMMACHIANA. 

rent, panlo ante Romam reversi erant. Symmachus modo in urbe modo in Bnburbanis 
versatur. v. p. LXX. 

66 scripta in praedio Ostiensi. Symmachns seditione plebis ex urbe pulsus, sed 
paulo post revocatus est. v. p. LXX. 

Gum epistulam 62 scriberet, adventum generi iam sperabat^^^), qui mox secutus 
esse videtur; interrumpitur enim litterarum series vere a. 398 neque denuo incipit 
ante autumnum eiusdem anni, Flaviano in Gampaniam reverso^^^). nam proximae 
epistulae certis temporum notis distinctae, 10. 30. 35. 36. 60, de evocationibus Theo- 
dori consulis designati loquuntur, quibusde videas p. LX et LXXI. 

Quasnam litteras Flavianus brevi tempore, quo festis consularibus Mediolanii inter- 
fuit, a socero acceperit, dignosci iam non potest, sed aliquas ex commendaticiis tum 
potissimum scriptas esse crediderim, cum in aula consuetudine hominum potentissimo- 
rum utebatur. nam in praefectura urbis, quam initiis anni 399 accepit, anni 401 
deposuit^^^) , nullae epistulae Symmachi, qui tum filii praeturam instruens ipse quo- 
que Romae agebat, ad eum datae esse possunt nisi duobus illis aut tribus mensibus 
(Decembri a. 399 usque ad Februarium a. 400) , quos ad Stilichonis consulatum evo- 
catus in itinere Mediolanensi consumpsit. v. p. LXII. 

Nicomachi Romae erant, cum Memmius Symmachus kalendis lanuariis a. 401 
fasces praeturae sumeret, et postquam Flavianus vires longo administrationis labore 
exhaustas otio ruris Gampani^^^) refecit, adventus eius ad ludos praetorios rursus 
sperabatur s**) . quorum tempus eo definitur, quod filium praetura urbana functum 
esse Symmachus scribit ^*^) ; ludi igitur ab eo instruendi ApoIIinares erant, qui diebus 
5 — 13 lulii celebrari solebant ^^®) . itaque omnes libri sexti epistulae, quae apparatus 
praetorii mentionem faciunt (33. 34. 38. 40. 42. 43) , incidunt in ver aestatisque ini- 
tium a. 401. 

40 libi in dies singulos, clecus nostrum^ domi fot^isque fama florentior est. et prae- 



840) 171, 2 8ola nos vestri marerat absentia , sed si in conspeetum nostrum propere veneritis, nos quo- 
que reeursum vestrum in Camparuam eum voluptate comitabimus. postea propositum mutavit, neqne enim 
a. 398 in Gampania fuit. 

841) 163, 22 interea ad Forminnum Utus iter promovCy ut euim ad te delatae litterae fuerirU, Romam 
eitius exeurrcu, 

842) Flaviani magistratum ultra flnes temporis soliti extensum fuisse, dicit Symmachus 191 , 2 itUerea 
non minore abundo laetitia, quod domini et filii mei Flaviani prolixus in iudicando labor optata qtUete 
mutatus est; brevius igitur ei tempus quam annos duos attribuere vix licet. cum autem Theodori auspicia 
consnlaria a. 399 Mediolanii oelebraverit, ante mensem Februarinm eiusdem anni praefecturam iniisse non 
potest, neque post d. 21 Apr. a. 401 deposuisse, quia hoc die iam in Gampania erat (164, 23). praefectug 
urbi praescribitur legibus his: d. 6 Inn. a. 399 Cod. Theod. XIV 10, 3. d. 24 lan. a. 400 Cod. Theod. 
XIII 5, 29. d. 5 Mart. a. 400 Cod. Theod. III 31. d. 19 Aug. a. 400 Cod. Theod. XI 30, 61. d. 9 Nov. 
a. 400 Cod. Theod. XV 2, 9. ad decessorem eius Lampadium nulla lex , quae quidem ad nos pervenerit, 
data est, successor Decius primum c>ommemoratur in constitutione Cod. Theod. VII 13, 15 data d. 6 Dec. a. 402. 

843) Nicomachos tum in Campania fuisse, traditur 165, 12. 

844) 164, 5 mea circa praetorios apparatus cura erebrescit. quod eo scribo, ut intellegat urhonimitas 
vestra adminiculi aui socittatem desiderari, nec sum imperiosus exactor, ut qui scinm^ necessitates meas post 
vestrum commodum conloeandas^ sed si bene aestimo, sntisfacient vobis ad refectiortem praeserUis mensis indu- 
tiae. 165, 22 croeoditlos theatrati spectaculo pubticatos in praeseniiam vestram servart temptavimus. — duos 
etiam nune apirantes in vestrum differemus adverUum. 

845) 118, 27; 220, 22; 234, 21. 26. 

846) Mommsen, Romisches Staatsrerht //2 p. 226; C. I. L. I p. 346. 



VI AD NICOMACHOS FILIOS. CLXVII 

seniium quidem rerum nos testes sumus; externa iudicia Caecilianus adseruit, a quo 
singillatim relata enumerare fastidium, cum in summam gloriae tuae cuncta conveniant. 
quod indicia, quae bomines Romae forisque de Flaviani praefectnra tulerint, a Sym- 
macho referuntur, prima post magistratum depositum tempora indicat. cum autem 
ostentum natali urbis factum in epistula narretur, paulo post d. 21 Apr. a. 401 scripta 
esse debet. 

42 Euscii nupei* litteras sumpsi, quibus aurigas nostros et aliquos scaenicos navi m- 
positos et secundum praeceptum meum missos ad Campaniam nuntiavil. haec scripta esse 
non possunt ante initium veris, quo tempore navigatio aperiebatur, neque tamen multo 
post, quia Symmachus aurigas longe ante ludos (165, 17) Romam venturos esse sperat. 

33 si qua adhuc de Sicilia speramus, incerta sunt. nam cum litterae Euscii nuntia- 
verintj dudum circi et scaenae artifices navigasse, etiam nunc de adventu eorum rumor 
in operto est. — dudum illud monstrat, hanc epistulam aliquot dies post praecedentem 
scriptam esse. 

34 de apparatu ludorum paene ad finem perducto loquitur. 

38 Nicomachos ad reditum accelerandum hortatur. v. adn. 844. 

43 adventus eorum proximus expectatur. 

Nuptiis Memmii Symmachi cum Nicomacha Galla sub anni 401 finem celebratis 
patres maritorum interfuisse consentaneum est , et fortasse legationem quoque Sym- 
machi a. 402 ineunte gener comitatus est, ita ut epistulis mutuis nullus locus relin- 
queretur. litterae enim, quas post VI 43 ad Nicomachos scriptas esse necesse sit, in 
corpore nostro non reperiuntur. 



1 hieme a. 394/5. v. p. CLXII. 

2 autumno aut hieme a. 395. v. p. CLXII. 

3 paene omnes ad Flavianum epistulae scriptae sunt aut anno 394 exeunte aut inter 
menses Novembrem a. 395 et Aprilem a. 396 aut inter aestatem a. 397 et ver a. 398 
^nt inter autumnum a. 398 et initium a. 399 aut inter mensem Decembrem a. 399 
^t Februarium a. 400 aut vere et aestate incipiente a. 401. 

4 anno 395 exeunte. v. p. CLXII. 

5 quaeso, ut viro optimo Severo terminandae apud te litis auctor esse digneris. Fla- 
"vianus igitur tum magistratum aliquem gerebat, quod iis temporibus, quibus pleraeque 
libri sexti epistulae scriptae sunt, semel tantum factum est a. 399 — 401. his autem 
^nnis Symmachus semper una cum genero erat excepta peregrinatione Mediolanensi 
Xnde a m. Decembri a. 399 usque ad Februarium a. 400. tum ergo hae litterae da- 
1;ae sunt. 

6 mense lunio aut lulio a. 397. v. p. CLXIV. 

7 anno 397 exeunte. v. p. CLXV. 

8 paucis diebus ante 6 scripta. v. p. CLXIV. 

9 et 11 brevi se tempore secutae sunt, quia in utraque de lite cum Censorino 
decidenda sermo est. Nicomachi in Campania agunt, Symmachus in rus profecturus 
est ; quae nulli tempori nisi aut veri a. 396 aut aestati a. 397 aut veri a. 398 conveniunt. 



1 



CLXVUI CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

10 autunmo a. 398. v. p. CLXVL 

11 y. ad epist. 9. 

12 mense lanuario a. 396. y. adn. 297. 

13 y. ad epist. 3. 

14 mense Martio aut Aprili a. 396. v. adm 271. 

15 mense Decembri a. 395 aut lanuario a. 396. v. adn. 297. 

16 mense lulio a. 397. v. p. CLXIV. 

17 commendaticiae omnes ei potissimum tempori adscribendae esse videntur, quo 
Flavianus favorem Augustum recuperaverat , cuius rei documentum publicum evocatio 
erat in Theodori consulatum accepta. v. p. LXXI. haec igitur epistula post autum- 
num a. 398 scripta est. cum autem Flavianus eam in Campania acceperit (158, 7), 
nullum ei aliud tempus relinquitur quam ver et primi aestatis menses a. 401. 

18 hieme a. 395/6. v. p. CLXm. 

19 mense lulio a. 397. v. p. CLXIV. 

20 autumno aut hieme a. 394. v. p. CLXU. 

21 hieme a. 305/6. v. p. CLXHI. 

22 mense Octobri aut Novembri a. 395. v. p. CLXII. 

23 mense lulio a. 397. v. p. CLXIV. 

24 commendaticiae post autumnum a. 398 scriptae. v. ad epist. 17. hoc tem- 
pore Symmachus ter tantum a genero afuit, hieme a. 398/9 et a. 399/400, vere et ae- 
state incipiente a. 401. 

25 commendaticiae in Campaniam missae^^^). v. ad epist. 17. accedit, quod 
Zenodorum, qui corrector Lucaniae et Brittiorum in provinciam proficiscens hanc epi- 
stulam secum tulit, magistratu circa a. 401 functum esse, ex epist. IX 3 constat. 

26 mense lanuario aut Februario a. 396. v. adn. 297. 

27 v. ad epist. 24. 

28 mense lulio a. 397. v. p. CLXTV. 

29 mense Octobri aut Novembri a. 397. v. p. CLXV. 

30 autumno a. 398. v. p. CLXVI. 

31 V. ad epist. 24. 

32 Symmachus autumno^^^) in suburbano agit; a. 394 aut 395- aut 397. 

33 vere a. 401. v. p. CLXVI. 

34 vere aut aestate a. 401. v. p. CLXVI. 
35. 36 autumno a. 398. v. p. CLXVI. 

37 Symmachus in urbe, filia eius, ad quam haec epistula scripta est, ruri agens, 
a. 394 exeunte aut inter menses Novembrem a. 395 et Aprilem a. 396 aut aestate 
a. 397 aut hieme a. 397/8 aut vere et aestate incipiente a. 401. 

38 aestatis initio a. 401. v. p. CLXVI. 

39 V. ad epist. 3. 



847) 160| 14 nam cum propere Lucanos et Brittios petat honore cogente, nihilominut in contptctum 
tuum flexo itinere gestit exewrere. 

848) 162, 6 viUae aututimo commodae hteunda irutauratione delector. 



VI AD NICOMAOHOS FILIOS. CLXIX 

40 paulo post d. 21 Apr. a. 401. v. p. CLXVI. 

41 mense Martio aut Aprili a. 396. v. p. CLXIII. 

42 vere a. 401. v. p. CLXVI. 

43 aestate a. 401. v. p. CLXVI. 

44 V. ad epist. 3. 

45 mense Martio aat Aprili a. 396. v. p. CLXIII. 

46. 47 mense Octobri aut Novembri a. 397. v. p. CLXV. 

48 pro munere natalicio gratias agit. Symmachi diem natalem in mensem No- 
vembrem inddisse, ex VI 2 agnoscitur; eo autem mense alio atque Nicomachi loco 
versabatur a. 394, 395, 397, 398. 

49 Nicomachi mense Martio in Campania agunt, a. 396 aut 398. 

50 autumno a. 397? v. p. CLXV. 

51 mense Octobri a. 397. v. p. CLXV. 

52 paulo ante idus lunias a. 397. v. p. CLXIV. 

53 mense lunio a. 397. v. p. CLXIV. 

54 mense Octobri aut Novembri a. 397. v. p. CLXV. 

55 anno 395 exeunte. v. p. CLXn. 

56 mense lunio a. 397. v. p. CLXIV. 

57 anno 397 exeunte. v. p. CLXV. 

58 mense Martio a. 398. v. p. CLXV. 

59 mense lunio aut lulio a. 397. v. p. CLXIV. 

60 in villa Arabiana data, anno 398 exeunte. v. p. LX. 
61. 62 vere a. 398. v. p. CLXV. 

63 mense lunio a. 397. v. p. CLXTV. 

64 non multo post d. 21 Dec. a. 397. v. p. CLXV. 

65 anno 395 exeunte. v. p. CLXIII. 

66 vere a. 398. v. p. CLXVI. 

67 V. ad epist. 48. 
68. 69 V. ad epist. 3. 

70 vere aut aestatis initio a. 397. v. p. CLXIII. 

71 scripta esse videtur, cum Symmachus et Flavianus alter in vicinia alterius in 
Campania agerent, a. 396 aut 397. 

72 data autumno a. 383 simul cum II 52, ubi vide. 

73 mense lulio a. 397. v. p. CLXIV. 

74 consilium tamen, quod Iransuctioni vestrae possemus adhibere, cnmulatius ecc alio 
purenle capietis. si haec de Flaviano maiore interpretemur, epistula ante mortem eius 
(Sept. a. 394) scripta erit. 

75 — 77 mense lulio exeunte a. 397. v. p. CLXIV. 

78 Sjrmmachus ruri agens, Nicomachi in suburbano aliquo; vere a. 397? v. p. 
CLXm. 

79 V. ad epist. 3. 

80. 81 vere a. 397. v. p. CLXm. 



Q. ATmsuTi Stmmaoutb. W 



CLXX CHEONOLOGIA SYMMACHIANA. 



Vn 1-14 AD 8YMMACHVM FILIVM. 

1 Quo tempore Symmachas iter ingressas est, at Stilichonis consulatai kalendis 
lanuariis a. 400 Mediolanii interesset, filiam eodem die se ipso absente praeturae 
fasces sampturam esse credidit ^^^^) . cum autem banc epistulam scribebat, nuntium 
acceperat^ Memmii magistratum in annum 401 dilatum esse. data est igitur aut in 
itinere aut paulo postquam Mediolanium venit, ultimis anni 399 diebus. has litteras 
primas esse, quas ad filium misit, initium earum prodit: sume alacer paterni sermonis 
auspicium. omnes ergo reliquae, ut ordine, ita tempore quoque post hanc epistulam 
collocandae sunt. 

2 Vbi primum scribendi mihi ad vos copiam familiaris ingessit occasiOj non distuli 
desiderium tui scriptione testari. ergo haec quoque epistula prima est, quam Sym- 
machus ex itinere aliquo, a praecedenti videlicet diverso, ad fiUum misit. cum antem 
annos 400 — 401 in praetura eius partim praeparanda partim celebranda una cum eo 
consumpserit, profectionem hanc alteram ad legationem initio a. 402 susceptam refero. 
V. p. LXin. 

3. 5. 6. 9 — 12 in peregrinatione aut hiemis 399/400 aut anni 402 scriptae sunt. 

4. 7. 8 de Stilichonis ludis consularibus loquuntur, a. 400. v. ad epist. 1. 
13. 14 legationem Symmachi describunt, a. 402 ineunte. v. ad epist. 2. 



Vn 15-25 AD ATTALVM. 

Priscus Attalus s^^) ex provinciis imperii Asiaticis originem duxit^^^). patrem eins 
Ampelium fuisse crediderim et propter filium avo cognominem ^^^j et praenominis P. 
causa in inscriptione Calamensi Ampelio tributi ^^^) , quod illo saeculo aptius Priscus 
quam Publius legi potest^^). accedit quod is, cuius filium Attalum puto, Antiochenus 
erat^^^) et quod Symmachus iura heredum eius tanto cum ardore defendit®^®) , ut in- 



849) Vin 21 ; cf. p. LXXII. 

850) Eckhel, Doctrina nummonim veteram YIII p. 180; Cohen, Description hiatorique des monnaiea frap- 
pies 80U8 Vempire Bomain VI p. 497 i Froehner, Les M6daiUons de Vempire Bomain p, 344, 

851) Philost. XII 3 *I(uv ^h xh Y^vo;, ^EXXtjv hk r^v 565av. 

852) Zosim. VI 12 t^v hk "AvzaKos TaTc itcCvtcdv 5<j;eaiv 15u6ttjv dniheii^ , xaTao^ojv Ttap' ^auTtp jAcrd 
ToO icaiSoc ^AfATceXtou. 

853) C. I. L. VIII 5337 D(omino) n(o8tro) Fl{avio) Valentiniano pio feUd Aug(%uio) vietori semper^ pro- 
conB(utatu) P. Ampeli c(lariMimi) v{iri) Q. Ba$iliuB Flaccianus, ft(amen) p(er)p(etuu8)^ augur^ cur(ator) rei p(w- 
blicae)f cum devotissimo ordine posuit et d(e)d(icavit), 

854) Cf. F, pro Furiu8 In titulo, quem in adnotatione 630 descripsi; P. pro Pontim C. I. L. VUI 221 ; 
P. pro Pe8cenniu8 C. I. L. VIII 870; /. pro lulia C. I. L. VIII 1730; ne Publiu8 legamus, ea quoque lex 
yetat, quod ubi duo tantum nomina ponuntur, saeculo quarto praenomen omitti solet. 

855) Amm. XLXVm 4, 3 po8t kunc (scil. Olybrium) urhem rexit Ampeliu8 j eupidu8 ip8e quoque volup- 
tatum , Antioehiae genitu8 , ex magi8tro officiorum ad proconsulatum geminum , indeque multo postea ad prae- 
fecturae eulmen evecttUj laetu8 aUa et ad populi favorem adipiseendum apti88imu8j non numquam tamen rigidue 
atque utinam tn propoaito per8everan8, cf. XX VIII 1, 22. 

856) V 54. 66. 



VII 15—25 AD ATTALVM. CLXXI 

tima com iis familiaritate coninnctnm fnisse appareat. Ampelins snmma litteramm 
gloria floruit maximeque in genere epistolari clarus habebatar ^^^) . cnm filins eins 
fidem gentilinm professus sit^^^j, de ipso quoque idem statuendum erit, et certe cum 
religionis antiquae snmmis in Oriente defensoribus amicitiam colebat, a Libanio cive 
suo epistulas accepit ®*^) , a Himerio declamatio ei inscripta est «eoj . in pnmo , quem 
gessit, magistratu Cappadociae cum honore praesidis praefuisse videtur^^^) , postea 
magister officiorum* et bis proconsul factus est ^*^) , primum fortasse Asiae ^^^) , iterum 
Africae^*^), quo in magistratu commemoratur d. 13 Mai. a. 364862), Olybrio successit 
in praefectura urbana inter d. 21 Aug. a. 370 et kal. lan. a. 371 , honoremque de- 
posuit inter d. 5 lul. et 22 Aug. a. 372863J, ^. 397 iam mortuus erat, quippe qui a 
Symmacho in epistulis V 54. 66 eo anno aut praecedenti scriptis tnlustrts memoriae 
vir appellaretur. 

Attalus a patre Privatum praeceptorem liberalium doctrinarum accepit, qui cum 
Romanus esset ®^) , in urbe si non natus ^^*) , saltem educatus est. honorem specta- 
bilem iam ante Flaviani maioris mortem (a. 394) gesserat^^^); initio anni 398 legatus 
ad Honorium missus est, ut praediis senatorum vacationem dilectus impetraret (v. 
adn. 318). eodem munere post primam urbis obsidionem a. 409 functus imperatori 
quidem persuadere non potuit, ut pacem cum Alaricho componeret, sed nihilominus 
comes sacrarum largitionum »«') et anno eodem priaefectus urbi factus est ^®») . quoniam 



857) Apoll. Sidon. carm. I 299 sed ne tu miM conparare tempteaf quos muUo minor ipse plus adoro, 
PauUmtm AmpeUumque Symmachumque. 

858) Sozom. IX 9 ot jxev yg^P TCXjjLTQpdfxeNOi r^; 'ArcdXou irpoaip^oeoK xai rJjc rpor^pac d-^orffi^, elc t6 
ffpocpavec iXX7)v(oeiv oOriv tj^ouvTo xal touc icaTplouc diro5i5<5vai vaouc xi^ ^opTdc xai ^«(ac. cf. adn. 851. 

859) Liban. epist. 208. cf. 318. 

860) Phot. cod. 165 p. 108 B 3 Bekk. ircCXiv eU 'AjxiriXiov t6v dvftuiratov. declamationes Himerii, 
quae proconsalibos inscriptae sunt, aut dvftuirdkouc nuUa provinciae mentione adiecta nominaut, aut ds^Mizd- 
Touc T^C 'EXXdSoc; exempU gratia: elc tov dvOuTrarov BaoiXeiov xa\ iraXiv elc t6v aiT6v BaolXeiov, eic Tip- 
jAOY^v Te t6v r?jc 'EXXdlSoc dvftuiraTov, xdl eic nXoxtav6v t6v dv^iraTov, irdXiv elc 'Apiir^Xiov tov dvOuiraTOv, 
xa\ eic t6v dv86iraTov t^c 'EXXdSoc IlpatTexoTaTov xal touc ^TaCpouc. cum igitur provincia Asia numquam 
nominetur, omnes eos, qui dvO^TraTOt nude dicuntur, ad eam retulerim. 

861) Liban. epist. 208 ad Ampelium : (^^eic Te £7rtXeXfio&ai r?)c cptXTOTTjc oot Kainra$ox(ac. 

862) Cod. Theod. XHl 5, 10. 

863) Die Reihe der Stadtprdfeeten bei Ammianu$ MarcelUnus. Herm. XVIII p. 290. 300. praefectus 
urbl commemoratur kal. lan. a. 371 Cod. Theod. XV 10, 1. d. 17 Mai. a. 371 Cod. Theod. XVI 2, 21. 
d. 29 lul. a. 371 Cod. Theod. II 4, 3. d. 16 Aug. a. 371 Cod. Theod. IV 6, 4. d. 6 Dec. a. 371 Cod. 
Theod. IX 16, 10. d. 11 Dec. a. 371 Cod. Theod. VIII 5, 32. d. 2 Mart. a. 372 Cod. Theod. XVI 5, 3. 
d. 5 lul. a. 372 Cod. Theod. VI 7, 1 -+- 9, 1 + 11, 1 -+- 14, 1 + 22, 4. sine die Cod. lust. I 28, 2. 
Haenel, corp. leg. p. 224. 

864) Phot. cod. 165 p. 108 A 28 elc OptpdTov 'Pcupiaiov TraiSeuovTa t6v iraiSa 'ApLireXlou tou dvOu- 
irdrou. fragmenta huius orationis publici iuris fecit Wernsdorf, Himerii sophistae quae reperiri potuerunt. 
Gottingae 1790 p. 856. 

865) Fortasse in provincia Asia patre proconsule natus est; ita enim PhUostorgium inteUegendum esse 
pnto, qui eum Ia>va t6 y^oc dicit. v. adn. 851. 

866) 67, 7. 

867) Zosim. V 44 dir^piirovTO irapd rfjc Ycpouolac elc t9)v 'Pdpewav 7rp£opeic KaixtXtav6c *ai *ATTaXoc 
xal Ma(ip>iav^c> ot irdvra diro5up<ifievot Td oufjt^vTa TJ 'P«6pi.TQ xai t6 irXij^oc twv diroXcoXfSTojv dxTpaYtpSi^- 
oavTec "Jjvuoav irXiov ouSev '0Xufi.7rtou ouvTapdooovToC irdvra xai toic xaXtuc ^x^iv Soxouotv ^pLiro6u>v Yi^^ofx^ou. 
Ta^TTQ Toi Touc iTp^oPetc ^doac dirpdxTOuc i<f oTc IXTjXuOaot, irapeX6oac Be66a>pov r^c t&v uirdp^ojv dp^TJc 
Kat%tXiav<p Ta^TTjv 7rapl5a)xev, 'ArcaXov hk irpoeoTdvai t6»v ^oaup&v fcafev. 

868) Zosim. V 46; VI 7; Olympiod. ap. Phot. c. 80 p. 57 A 9; Sozom. IX 8; Philost. XUl 3; 
Chron. pasch. ad a. 411. 



w* 



CLXXn CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

aQtem hoc in magistratu positnB Alaricho iubente a senata imperator electas est, re- 
liqaa eias fata iam non ad prosopographiam Symmachianam sed ad historiam Roma- 
nam pertinent. 



4 

15 Attalas in villam Laarentem invitatar, abi Symmachas altimis a. 394 men- 
sibus et aatamno a. 397 egit. v. p. LXU. cum autem epistulae verba eam hilari- 
tatem prodant, quae post Flaviani maioris mortem consobrinum et amicum parum de- 
cuerit, annum posteriorem praeferendum esse puto. accedit, quod Attali villa Tiburs 
iam commemoratur, quam proxime in ius eius venisse, epist. 20 yere a. 397 scripta 
tradit. 

18 Symmachus valetudine restituta^^^) Formiis Romam et rursus in suburbanum 
aliquod profectus est (v. adn. 273) ; de Attali rure Tiburte sermo est. mense Octobri 
a. 397. V. p. LXI. 

19 ruris Tiburtis mentionem facit, post a. 396. y. ad epist. 15. 

20 Tibure data vere a. 397. v. p. LXV. 

21 respondet epistulae Attali, quam mense Martio a. 398, cum legatns Medio- 
lanium missus esset, Symmacho in Vaticano agenti ex itinere miserat. v. p. LXV 
et adn. 318. 

22 Attali reditus expectatur, id quod fortasse ad eandem peregrinationem refe- 
rendum est. 

24 Neapoli data mense Octobri a. 396. v. p. LXII. 



Vn 26-29 AD MACEDONIVM. 

Symmachi temporibus in partibus Occidentis Macedonii reperiuntur tres. primus 
a. 381 comes sacrarum largitionum ^'o) et paulo post magister officiorum erat^'*). 



Gratiano interfecto, a^ud qnem summa potentia usus esse videtur, capitis accusatus 
ad ecclesiam confugit, sed cum aditum non reperiret ^^^) , captus et a. 384 aut 385 
ad Symmachnm praefectum urbi missus est, ut in foro senatorum proprio causam 
diceret^^^). quo iudicio condemnatus poenam maiestatis snbiisse videtur. Macedonius 
alter a. 410 comitlvam rerum privatarum gessit^^^), tertius, Augustini amicus, circa 



869) 182, 1 ulrttm erdtra vetiatio eampi cnU maris valetudinem meam iuverit. \ 

870) Cod. Theod. XI 30, 39 proposita d. 18 Mart. a. 381. 

871) Sulpic. Sev. chron. H 48, 5; 49, 3; Paulin. vit. Ambros. 37. cf. Symm. p. 314, 22; 315, 1. . 

872) Paulin. 1. 1. temporibua vtro Oratiani — eum ad praetorium Maeedonii iune magittri offlciorum \ 
pro quodam inUreedendum perrexisiet atque ex praeeepto mpradieti viri foru inveniiset elausaa nee eopiam in- 

grediendi adepUu eseet, ait: ^et tu quidem venies ad ecele$iam nec elauais ianuis invenies^ qua ifkgrediaris', 

quod faetum est. mortuo enim Cfratiano eonfugiena MacedovUus ad eeelesiam patentibus ianuis aditum reperire i 

non poierai. 

873) Relat. 36. 

874) Cod. Tbeod. VII 13, 20 daU d. 8 Febr. a. 410. 



Vll 26—29 AD MACEDONIVM. CLXXIII 

a. 414 yicariam per Africam praefectnram ®'*) . accedont in Oriente MacedoniuB vel 
potiuB Macedonii Antiocheni, de qnibas multuB in Libanii epistolis senno est^^^). 

Is, ad qnem Symmachns scripsit, a magistro oflQciorum diversns est; nam epi- 
stalae 26 et 27 a. 397 datae sunt, hic autem iam a. 384 aut 385 poena capitali 
periisse videtur. de reliquis iudicium certum ferri non potest, sed neque comitem 
rerum privatarum neque vicarium Africae eundem cum Symmachi amico putaverim. 
is enim, cnm ab Attalo pietatem et obsequium exigere posset^^^), aut patruus aut 
ayunculus aut socer eius erat, quis autem credat, iisdem annis, quibus ille purpuram 
iterum tertiumque resumpsit, necessitudines eius summis magistratibus ab imperatore 
legitimo exomatos fuisse? restant igitur Macedonii orientales, quorum unum Romam 
migrasse Attalique cognatione usum esse, eo probabilius est, quia pater quoque eius, 
si suspicio nostra de Ampelio vera est, ex Libanii patria originem traxerat. 



26. 27 Macedonius simul cum Attalo Tibure Romam reyersns est et a Symmacho 
epistula priore Laurentum inyitatur. cum ipse se excusayerit, litterae alterae ab eo 
petunt, ut saltem Attalum proficisci permittat. haec simul cum epist. VU 15 scripta 
esse, yel primo obtutu patet. 

28 febris Symmachi autumnum a. 396 indicare yidetur. y. adn. 302. 



Vn 30-34 AD ATTICVM. 

Nonius Atticus Maximus®'^) fidei christianae addictus erat^'^). a. 384 praefectu- 
ram praetorio per Italiam gessit*^®), a. 397 consul factus est. 



30 Symmachus ad Attici consulatum eyocatus adyentum sunm promittit, ultimis 
a. 396 mensibus. 

32 Symmachi filius aeger, ipse febri attemptatus itinere lento Romam repetit. 
mense Noyembri a. 396. y. p. LXVin. 



875) Aagustin. epist. 152. 153. 155. 

876) Liban. epist. 20. 82. 83. 120. 586. 699. 791. 792. 793. 991. 992. 1134. 1261. 1378. 1420. 1506. 

877) 184, 19 posset hoc esse credibiUj si filium meum Attalum ad nos venire patereris. in tuo enim 
iure estf tuis monitis adquieseit; quod quidem fieri oportere eonsentio, sed non entenus 
poniifieium tuum in nostra damna protendas! si Macedonins Attali pater foisset, Symmachas profecto scrip- 
aisset: filium nostrum non fiUum meum, 

878) De nomlnibus eins y. de Rossi, Inscr. ohrist. urb. Rom. I p. 198. 

879) De Rossi 1. 1. 

880) Cod. Theod. XIII 1, 12 data d. 13 Mart. a. 384. 



CLXXrV CHRONOLOGIA STMMACHIANA. 



Vn 35-41 AD DECIVM. 

Decium, Albini filium^^*), praefectum urbi a. 402, nullum alium esse quam Cae- 
cinam Decium Albinum, qui in eodem magistratu positus Arcadio Augusto statuam io 
monte Aventino dedicavit ^^^) , iamdudum cum ex nomine patri et filio communi tum 
ex tempore praefecturae intellectum est. gens, ex qua originem duxit, facile nobi- 
lissima sui temporis erat, siquidem non solum Clodium Albinum, qui cum Severo de 
imperio certaverat , inter maiores suos numerabat ^®^) , quod fortasse non meliore iure 
fecit, quam quo Scipiones saeculi quarti Afncanis atavis gloriabantur, sed etiam cum 
Constantino magno affinitate, cum luliano Augusto cognatione coniuncta erat. haud 
difficile ergo perspicitur, cur Yalentinianus Lollianum, qui ex hac familia ortus erat, 
ob levem maleficii suspicionem occidi iusserit et fratrem eius Caecinam Albinum, 
Decii nostri patrem, numquam ultra consularis dignitatem promoverit. sed haec me- 
lius intellegentur, si prius Albinorum stemma illustrayerimus, quo in componendo una 
potissimum re adiuti sumus. 

Qui ex sola nominum ratione origines hominum saeculi quarti se assecuturos 
esse sperant, plerumque in errores apertissimos inducuntur, cum non tantum ex genere 
matemo filii nuncupati sint et ita quidem. ut etiam avunculorum matris interdum ratio 
haberetur ^^^) , sed ad patrum libidinem nonnumquam nomina sint excogitata. exempli 
gratia Ausonius, postquam filium natu maximum a se ipso appellavit, alterum Hesperium 
dixit, cuius nominis in tota familia eius, quae ex parentalibus notissima est, nec vola 
nec vestigium apparet. utrumque videlicet filium patris memoriam illustrem etiam 
nominibus retinere voluit, et quoniam Yergilius adiectivis Ausonius et Hesperius pro- 
miscue usus erat, minori cognomen synonymum suo imposuit^^^). sed haec licentia virum 
loco humili ortum prodit: qui genere gloriari poterant, nominibus quoque hereditariis 
gaudebant neque facile aliis utebantur, nisi quae aut patemae ant matemae nobili- 
tatis indicio essent. praeterea certae quaedam leges in singulis familiis deprehen- 
duntur, ut in gente oratoris nostri filii natu maximi semper nomen Symmachi 
gerebant et omnes Sexti Petronii Probi maiores et filii aut cognomine Probo aut ab 
eo derivatis Probino et Probiano nuncupati sunt»^^). in Caeioniomm autem familia 
is mos observatus est, ut patres filiis, quos primos suscepissent, ultimum semper avi 
nomen imponerent, qua ratione Volusiani et Albini per singulas aetates altemabant. 



8S1) Maorob. sat. 1 2, 3 hoc umim, Deci, nobis — ut et ipse, quantum tua sinit adulescerUia, videre 
et ex patre Albino audire potuisti — in omni vitae eursu optimum vittum ett etc. 

882) C. I. L. VI 1192 D(omino) n(o9tro) Fl{avio) Areadio pio felici victori ac triumfatori semper Augusto 
Caeeina Decius Albinus v(ir) c{Uiri8simu»), praefectus urbi vice saera iudicans, devotus numiru maiestatique eius, 

883) Capit. vU. Albini 4, I originem a Romanis familiis trahens^ Postumiorum scilicet et Alhinorum et 
CeiofUorum. quae familia hodie quoque, Constantine maxime, nobilissima est et per te aueta et augenda, quae 
per Oallienum et Oordianos plurhnum erevit. 

884) Filius Pomponii Max.imi et luliae Dryadiae nomen accepit a Magno Arborio matris ayunculo; v. 
p. LXXVI. 

885) Cf. Dryadiam flliam Arborii, Idaliam (lliam Veneriae, Melanfam neptem Maurae; p. LXXVI. 

886) Quod unus e Probi flliis Olybrins avi materni nomen geasit, causam aliquam pecnliarem habuisae 
yidetur. fortasse maior Olybrius fllium morte immatura amiserat et aetemitati nomini» sni hoc modo per 
nepotem r^nsulere voluit. v. p. XCVI. 



VII 35—41 AD DECIVM. 



CLXXV 



55 5! 
o o 

5 B 

9 9 
S> 8> 

o o 

22 
5 5 

•— O 

^« 

B g 

v o 

— 3 
S. 9 

•3 

i^ 

5 
o 

S 

o 

? 5 






•< 




5 



3-g 
o 



H 

3 
8 



GB 

«D 


CP 



co 

8 

B 

M» 


9 

? 





H 




»^ < 



t?=j 



5 

o 



I 



E 









l 



fc 


00 









09^ 
vi 

0» 




•1 wj 
S0 

'v Ot 

r 8. 

»S 
• M. 

00 S 



•^ ' 



CLXXVI CnRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

I Rufii Volasiani duo, fratres fortasse patraeles, confandi solent, praesertim cam 
more illias saecali (v. adn. 138] eodem tempore in magistratibas positi fuerint. ad 
priorem ex eis pleno nomine C. Caeionium Rufinm Volusianum nuncnpatum referendae 
sunt inscriptiones qnattuor, quas ordine cbronologieo dispositas subiecimus: 

1) C. I. L. X 1655 Pnteolis. Fortisstmo et piissimo principi suo M, Aurelio Ca- 
rino Rufius Volusianus v{ir) c(larissimus) , eorum iudicio beatissimus , Uerum carrector, 
Carinus imperium obtinuit a. 283 — 284. quod Volusianus iterum corrector dicitur, 
munus tum annnnm fuisse indieat. 

2) C. I. L. VI 1140 Romae in foro Traiano. D(omino) n(ostro) restitutori humani 
generiSj propagalori imperii dicionisq(ue) Romaiuie^ fundatori eliam securitatis aetemae, 
Fl{avio) Val{erio) Constantino felici maximo pio semper AugustOy filio divi Constanti sem" 
per et ubique venerabilis , C. Caeionius Rufius Volusianus v{ir) c{larissimus) , consul ordi- 
narius, praef{ectus) urbi vice sacra iudicans, numini maiestatiq(ue) eius dicaiissimus, Ti- 
tulus positus est in priore Volusiani praefectura, quam simul cum consulatn gessit 
inde a d. 28 Oct. a. 310 usque ad d. 28 Oct. a. 311887). 

3) C. I. L. VI 1707 Romae religiosissimoque C. Caeionio Rufio Volu- 

siano v[iro) c(larissimo) , corr{ectori) Italiae per annos octOy proconsuli Africae, comiti 
domini nostri Constantini invicti et perpetui semper Augusti, praefecto urbi iudici saci^Or- 
rum cognitionum, consuli, dedicata est statua inter primum consulatum a. 311 et se- 
cundum a. 314. cf. Mommsen, Memorie delV Instit. II p. 303. 

4) Inscriptio quarta C. I. L. VI 1708 per codicem Einsiedlensem nobis tradita 
trunca est, quod cnm yiri docti hucusque non intellexerint , restitutionem meam h. L 
propono : 

CEIONIVM. RVFIVM. ALBINVM. V. C. C0N8. ord, praef, wh 

PHILOSOPHTM. RVFi. Y0LY8IANI. BI8. ORDiNABU. C0N8. bU pratftcU Ufhi$ ct jmuftcti pftutorio 
FidvM. 8BNATV8. BX. C0N8VLT0. 8V0. QVOD. BIV8. liUbb». exoratuB d. ti, corutontintu max. p. f. aug. 
P08T. CAB8ABIANA. TBMPOBA. ID. B8T. P08T. ANNOs. occLxxx. BT. i. $ibi proctor. quaestoTumq. cTcandor, 

AVCTOBITATBM. DBCRBVBBIT. 

FL. MA0NV8. IBNVABIV8. V. c. OVB. 8TATVABVM. pofiendum curavit^}. 

Volusianns igitur corrector Italiae factus est a. 282 aut 283, magistratum depo- 
snit a. 289 aut 290; proconsulatum Africae gessit inter annos 290 et 308, comitivam 
inter 306 et 310, praefecturam urbi priorem a d. 28 Oct. a. 310 usque ad d. 28 Oct. 
a. 311, alteram a d. 8 Dec. a. 313 usque ad d. 20 Aug. a. 315 889)^ praefecturam 
praetorio a. 321890)^- consul erat annis 311 et 314. Rufii Volusiani alterius semel 
tantum mentio fit, •cum a. 311 praefectus praetorio a Maxentio contra Alexandrum 
tyrannum cum exercitu missus est Africamque ab eo recepit^di) , ged a cognomine 
suo eum diversnm fuisse vel ex eo perspicitur, quod ille eodem tempore praefectus 
urbi fuit, quo munere praeditus in provincias longinquas proficisci non potuit. et per 



887] Chronogr. a. 354. de consalata a. 311 gesto v. TiUemont, Consiantiny note 28. 

888) Traditar v. 3 finium pro fiUum et liberi$ pro litteri$. 

889) Clironogr. a. 354. Cod. Theod. Xin 5, 1 ; V 6, 1 ; XI 36, 2. 

890) Lex proposiU kal. Aag. a. 321 Cod. Theod. XIII 3, 1 cum adn. Qothofr. ; slne die Cod. lust. IV 
35, 21; XII 1, 2. 

891) Zotim. U 14; Aar. Vict. Caes. XL 18. 



VII 35-41 AD DECIVM. CLXXVII 

totam saeculam quartam semper bini modo Volusiani modo Albini eiusdem fere aetatis 
deprebenduntur; cnm igitar daas familiae stirpes faisse constet, origo eoram in dao- 
bas illis Rafiis Volasianis, altero a. 311 praefecto arbi, altero eodem anno praefecto 
praetorio, qaaerenda est. 

n Caeioniam lalianam Cameniam^^^) Volusiani prioris fratrem feci cum propter 
nomen Caeionium utrique commune, tum quia gentilicium Publilium, quod filius eius 
gessit, in hac Rufiorum stirpe postea quoque repetitur (VII). lulianus aliquis lulii 
Constantii Caesaris socer, luliani Augusti avus matemus fuit^^^) , quem viri docti 
hucusque eundem cnm Anicio luliano consule a. 322 crediderunt; quod falsum esse, 
p. XCU probavi. quoniam igitur tertius lulianus non reperitur, qui Constantini magni 
temporibus clarus habitus sit, gloriam propaginis tam illustris ad Camenium nostrum 
refero, praesertim cum Caeioniorum nobilitas a Inlio Capitolino in libro imperatori 
dedicato eo modo efferatur ^^^) , ut facile conicias, affinitate eos Augusta usos esse. 
accedit, quod luliani Caesaris avus sub tyranno aliquo praefectus praetorio fuerat, sed 
post Constantini victoriam dignationem retinuit snmmisque honoribus ab eo affectus 
est^^3). nam paene eadem in Volusiano advertimus, qui sub Maxentio praefectus urbi 
et consul faetus erat et eosdem honores paulo post a Constantino iterum accepit. cum 
igitur Augustorum favores plerumque non in singulis hominibus subsisterent, sed ad 
totas eorum familias extendi solerent (a. adn. 13S) , haec quoque fortunae similitudo 
me movit, ut luliani imperatoris avum Volusiani fratrem crederem. praefectus igitur 
praetorio factus est ante annum 312 magistratumque retinuit saltem usque ad d. 28 Apr. 
a. 316^^^). consul processit a. 325. praefectus urbi fuit inde a d. 10 Mai. a. 333 
usque ad d. 27 Apr. a. 334. Chronogr. a. 354. 

in Publilii Caeionii luliani nomen integrum haec inscriptio sola seryayit: C. I. L. 
VI 1159 D{omino] n{ostro) Constantio Augusto Memmius Vitrasius Orfitus v{ir) c{lanssi- 
mus)j praef{ectus) urb{i) iud{ex) sac{rarum) cogn{itionum) iter{um) , d(icatus) n(wmmt) 
m{aiestcUi)q{ue) eruSj curante Publilio Caeionio luliano v{iro) c{larissimo) . tempus, quo 
statuam Constantii ponendam curavit, praefecti mentione definitur; Orfitus enim pri- 
mum urbem regebat et, cum ante proconsul Africae fuisset, iterum vice sacra iudicabat 
a. 354 et 35^^^^). de hoc luliano, quem propter temporis nominisque rationem cum 
luliani imperatoris avunculo, qui a. 362 exeunte comes Orientis mortuus est, eundem 
fuisse puto, vide Qothofredum in prosopographia codicis Theodosiani. 

lY Basilina luliani Augusti mater iam inde a maioribus nobilis commemoratur 
Amm. XXV 3, 23; Pallad. vit. Chrysost. ed. Paris. 1680 p. 126; Athan. ad monach. 5. 
mortua paucis mensibus, postquam filium unicum enixa est. Inlian. Misopog. p. 352 B. 



892) Nomen integram legitor ap. Chronogr. a. 354. Ceioniua lulianw Vopisc. Firm. 2, 1. 

893) Liban. epitaph. p. 524 de lulio Constantio : fi^fi.ac ^^ Oirdpx^u OuYOiT^pa ^pTjOTou xe %a\ vouv l^^v- 
Toc, 8v 6 icoXifi.ioc {»cW. Constantinua) vevtX7]xd)C iQSdodt] xal to6c a&TOU TrapexolXeoev elc ixeivov pX^irovrac 
dtp^eiv, iroieiTai toutovI t6v dlpWTOV {sciL lulianum Augustum) %a\ Ti|Jia t6v xTj^eoT^v t^ TCpooTjYopiqt tou iraiSdc. 

894) Clod. Alb. 4, 2 quae familia hodie quoquCf Con$tantine maximet nobiliasima est et per te aueta et 
augenda^ quae per QaUienum et Qordianos plurimum erevit. 13, 5 iUae gentes Ceioniorum AUtinorum Postu- 
miorum^ de ^bus patres vestri^ qui et ipsi db avis suis audierant, multa didieerunt. 

895) Uaenel, Gorp. leg. p. 193. exemplum epistiUae praefectorum praetorio ad Celsum vicarium, Petro- 
niusj Anniamu et Julianus Domitio Celso vicario Africae. — HUarius prineeps obtulU IV kal. Mai. Treviris, 

896) T. Herm. XVUI p. 293. 299. 

Q. AvKKUvs SnucAoavs. X 



CLXXVUI CHRONOLOGIA SYMMACfflANA. 

V Caeionimn Rafium Albinum^^^) Volusiani bis consulis filium dicit inscriptio sub 
I 4 relata. consul erat a. 335, praefectus urbi a d. 30 Dec. a. 335 usque ad d. 
10 Mart. a. 337. Chronogr. a. 354. quia in titulo supra laudato philosophus appellatur, 
hunc eundem esse puto, de quo Boethius (comm. in Arist. Trspl ^p(j.7)v. edit. sec. I 1) 
haec scribit: Albinus quoque de iisdem rebus scripsisse perhibetur, cuius ego geometricos 
quidem libros editos scio, de dialectica vero diu multumque quaesitos reperire non potui, 

VI C. Caeionius Rufius Volusianus qui et Lampadius. 1) C. I. L. VI 3866 Romae. 
Castellum aquae Claudiae regioni pr[imae] dispositio dedit et usui tradidit^ iussu [mode]- 
rationis augustae d(ominorum) n(ostrorum) Valentin[iant] et Valentis victorum, Gai Caeiont 
Rufi Volusiani v(iri) c(larissimi) , ex pra[ef(ecto) praet(orio)], praef(ecti) urbi ituiicis itei^(um) 
sacrar(um) cogn[itionum]y curante Emtochio v(iro) c(larissimo) consulare Qquar[um]. 

2) C. I. L. VI 1170 Romae in thermis Antonianis. D(omini) n(ostri) Valentinianus 
et Valens Augusti ornatui publico constitui locarique iusserunt, administrante Rufio Volu- 
siano v(iro) c(larissimo) , ex praef(ecto) praet(orio) , praef(ecto) urbi iud(ice) iterum sa^ 
crar(um) cog[7iit(ionum)]. cf. 1171 — 1174. 

3) C. I. L. VI 535*. M. D. M, I. et Attinis sacr. Plavius Rufius Sabinus Volu- 
sianus vir clarissimus et inilusiss. pontif. minor vicarius Asias et Cecma Lolliana cla- 
rissim. et inilustrss. fem. stat. ex aere s. p. dedicarunt. has ineptias excogitatas esse 
a Ligorio, falsario notissimo, cuius auctoritate inscriptionis lectio nititur, non est quod 
moneam, sed cum eas confingeret, fragmento tituli genuini fonte usus est. nam 
Lampadii filium Lollianum cognominatum fuisse, Ammianum testem habemus (XXVUI 
1, 26), et Caecinae gentilicium in ea hominum aetate, quae Volusianum nostrum se- 
quitur, primum in Rufiorum familiam inductum est. quae cum coniunctionem aliquam 
inter Caeionios et Caecinas Lollianos illo tempore initam esse certum reddant, Ligo- 
rium nomina uxoris integrum et mariti secundum et ultimum non ingenio debuisse 
satis comprobant. 

Hunc Volusianum eundem esse, quem scriptores rerum Lampadium nuncupare 
solent, probavi Herm. v. XVIU p. 294. praefectus praetorio Italiae commemoratur 
inde a kal. lan. usque ad d. 30 luL a. 355^^^), praefecturam urbis iniit inter d. 
9 Mart. et 4 Apr. a. 365, deposuit inter d. 17 Sept. a. 365 et 1 Oct. a. 366. v. 
adn. 896. 

Vn Publilii Caeionii Caecinae Albini matrem patremque nomen eius prodit, quod 
integrum conservatum est per quinque provinciae Numidiae, quam administravit, titulos, 
ex quibus unum descripsisse sufficiat: C. I. L. VIII 2388 Thamugadi. Pro magnifi- 
centia saeculi d(ominorum) n(ostrorum) Valentiniani et Valentis semper Augustorum [quat]- 
tuor porticus Capitoli seriae vetustatis absumptas et usque ad ima fundamenta c[ollapsa^] 
710V0 opere perfectas exornatasque dedicavit Publilius Caeionius Caecin[a Albx]nus vir cla- 
rissimus consularis, curantibus Aelio luliano iterum i^ei publica^ [curatore], Fl(avio) Aqui- 
lino f(lamine) p{er)p(etuo) , Antonio Petroniano f(lamine) p{er)p(etuo) , Antonio lanuariano 



897) Ruflus Albinas dicitar ap. Ghronogr. a. 354. cf. de Rossi, Inscr. christ. arb. Rom. 41. 

898) Kal. lan. a, 355 Cod. Theod. XI 34, 2. d. 18 Febr. a. 355 Cod. lust. VI 22, 6. d. 30 lul. 
a. 355 Cod. Theod. XI 30, 26 -f- 36, 12. cf. Amm. XV 5, 4; XXVII 3, 5; XXVID 1, 26; Zoslm. U 54. 



Vn 35—41 AD DECIVM. CLXXIX 

f{lamme) f{er)p{etuo). cf. 2242. 4767. 6975. 7975. cum Macrobias, a quo in satur- 
nalibuB loquens inducitur, Aurelium Sjmmachum et Caecinam Albinum cum aetate tum 
eiiam moribus ac studiis inter se coniunctissimos dicat^^^), hic idem Albinus fuisse vi- 
detur, ad quem epistula Vin 25 scripta est. et amicorum par ille eodem quoque 
sacerdotum coUegio coniunctum fuit, siquidem Albinus pontifex, quem Hieronymus 
anno 403 senem commemorat, a nostro diversus non est. quamvis antiquae religionis 
sectator, uxorem tamen christianam duxit, quae filiam in fide sua educavit^^^^). 

Vin LoUianus Lampadii filius. Amm. XXVIII 1 , 26 circa hos dies Lollianus 
primae lanuginis adulescens , Lampadi filius ex praefecto , exploratius causam Maximino 
spectante conviclus codicem noxiarum artium nondum per aetatem firmato consilio de- 
scripsisse exulque mittendus , ut sperabatur , patris inpulsu provocavit ad principem , et 
iussus ad eius comitatum duci de fumoj ut aiunt, in flammam, traditus Phalangio Baeticae 
consulari cecidit funesti camificis manu. 

IX Volusianus comes rerum priyatarum praescribitur legi datae d. 29 Nov. a. 408 
Cod. Theod. V 14, 7 (31)^<>\1. filium eum Caecinae Albini credo propter illam inter 
nomina Albini et Volusiani altemandi legem, quam in familia Caeioniorum semper 
observatam esse vidimus; nullus enim alius Albinus innotuit, ad quem origo eius re- 
ferri posset. praeterea matrem Volusiani nostri religionem christianam coluisse, ex 
Augustini epistulis constat ^^^) , et Caecina impar matrimonium , ut Hieronymi verbo 
utar, re vera inierat. Volusianus ipse in litteris ad episcopum Hipponensem scriptis 
(August. ep. 135, cf. 136) christianos cavillatur; num autem historia conversionis eius, 
quae in actis sanctae Melaniae^^^) narratur, fide satis digna sit, iis expendendum 
relinquo, qui in difficillimis historiae sacrae fontibus magis quam ego versati sunt. 

X Caecinam Decium Acinatium Albinum ^^) ad stirpem Caecinae Albini pertinere, 
docent nomina eius; Volusiani eum filium feci eadem nominum lege adductus, quam 
modo exposui. quod autem inter patris comitivam filiique praefecturam urbanam non 
plus quam sex anni intersunt, eo explicatur, quod hic in pueritia^^^), ille satis tarde 
honorum cursum ingressi sunt. nam si aetatem Caecinae Albini spectamus, filium 
eius natu maximum quinquagenarium fere comitivam rerum privatarum gessisse effi- 



899) SatQrn. I 2, 15. 

900) Hieron. ep. 107, 1 ad Laetim: tu es nata de inpari matrimonio, de te et Toxotio meo Paula ge~ 
n^ata est : quis hoc erederet, ut Albini pontificis neptia de repromiasione matris nasceretur, ut praesetUe et gau- 
denU avo parvulae adhue Ungua baUnttiens Christi alleluia resonaret et virginem dei in suo gremio senex nutriret ? 

901) Vir inlustris appellator Aogust. epist. 132. 136. 137. 138; de flde spe et carit. 10. 

902) August. epist. 132 de salute tua, quam et in hoc saeeulo et in Christo esse cupio, sanctne matris 
tuae votis sum fortasse etiam ipse non hnpar, cf. epistulam Marcellini ap. August. epist. 136. 

903) Baron. annal. eccl. V p. 728. 

904) Nomina eius integra reperiuntur: G. I. L. VI 1659 Romae inter Tiberim et Aventinum. Salvis 
d{ominis) n{ostris) Honorio et Theodosio p{ii8) f[elicihus) semp{er) Aug{u8tis) Caeeina Deeius Acifhatius Mbinus 
v(tr) e{larissimus) praef(eetus) urbi faeio a se adiecit omatui. G. I. L. VI 1703 Romae in Ayentino. Salvis 
ae florentibus d{omirUs) n{ostris) Honorio et Theodoi^io'] perpeiuis semper Aug{ustis) Caeeina Decius Acinatius 
Albinus v{ir) c{larissimius) praef{eetU8) urbi vice saera iudieans cellam tepidariam incLinato omni pariete laben- 
t[em], de qua eellarum nuna pendebat, ereetorum a fvi[n]dameniis arcuum dupt4ei murUtione fuleivit, d{ieatus) 
n{umini) m{aUstati)q{ue) eorum. cf. C. l, L. VI p. 860, 98. 

905) Rutil. Namat. I 466 Albini patuit proxima viUa mei (apud Vada Volaterrana) . namque mew, quem 
Boma meo subiunxit honori , per quem iura meae eonUnuata togae. non expectatos pensavit laudibus annos, 
vitae fhre puer, sed gravitate senex. 



CLXXX CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

citur^oe). — Acinatius Albinus primas in re publica partes egit. praefectus urbi ante 
d. 17 Sept. a. 414 successit Claudio Rutilio Namatiano »<^^) , iterum eodem munere 
functus est a. 426 «<>s). praefectus praetorio Galliarum erat a. 440^««), Italiae annis 
443— 448 »«<>), consul a. 444, patricius inde ab a. 446»»»). 

XI Vnum ex filiis Caecinae Albini Qregorii nomen gessisse, ex epistula ad 
eum scripta VIII 26 discimus»»^). itaque propter tempus gentemque Caeioniam hanc 
ad eum inscriptionem rettuli: C. I. L. VI 1706 Romae. Gregarii v[iri] c(larissimi) . 
Cheionio Contucio v[iro) c{la7*issimo) ob egi^egia facta et rarum veteris sanctitatis exemplar 
inlustrat[o]ri prosapiae suae^ cuius ope auctam instauratamq[ue) tota se Piceni et Flaminiae 
provincia giatulatur ^ quo iudicante quasi quodam parent[e] primevo singulae civitates in 
pristinam faciem revocatas esse letantur^ Foronovani desideria totius provinciae praece- 
dentes statuam ad vivacem recordationem et sempiterna[m] memoriam posuerunt, Dedic(ata) 
e XIII kl, Dic, Fl[avio) Stilichone v[iro) c[larissimo) co{n)s[ule). a. 400. 

XII Ad Laetam Albini pontificis filiam scripsit Hieronymus epistulam 107, ubi 
maritum quoque eius et filiam nominat. 

Xni De iis, quos hoc loco composuimus, nihil innotuit praeter nomina et tem- 
pora magistratum. Albinus vicarius Hispaniarum praescribitur legi datae d. 7 Apr. 
a. 341 »»3), consul erat a. 345. Volusianus alter vicariam urbis praefecturam gessit 
d. 30 Apr. a. 355»»^), alter in eodem magistratu commemoratur d. 6 Aug. a. 365 
et d. 18 Febr. a. 366»»^). quod magistratus alterius in Volusiani Lampadii prae- 
fecturam praetorio, alterius in eiusdem praefectnram urbanam incidit, certe non casu 
factnm est, sed suffragio propinqui. 

XIV Caeionius Rufius Albinus»»^), quamquam a Macrobio inter socios et convivas 
Praetextati et Symmachi numeratur, tamen christianus fuit; nam libellus Ambrosii 



906) Se circA a. 412 senem fuisse , ipse indioat in epistula ad Augustinum scripta 135, 1 : meque U- 
hens in discipliruu tuaa offero, veteris senterUiae auctoriiatem secutus , quae nullam ad perdiseendum 
abundare credit aetatem. 

907) Cod. Theod. XDI 5, 38. Olymp. ap. Phot. c. 80 p. 59 B 20 Z-zi jjieTd t^v M r<5T»aiv 5Xai- 
oiv Tfj« 'P(6[AT)c 'AXpivoc t T^c T(6fAt); iTiapyo;, ffiy] TauTYj; TtciXiv dlitoxadiaTa|jilv7jc , l^^a^t ji-^ ^^apxciv t^ 
^opT^o6(i,evov pipoc T(|> 5i^fx(i) eU itX^^Ooc ^hri tTJc icfSXeoK ^iri5t5o6o7)c. huic necessitati subvenit lex supra 
laudata. cf. adn. 904 et 905. 

908) Cod. Theod. Y 1, 7 d. 30 lan. a. 426. ad eandem praefecturam urbanam fortasse pertlnet lex 
d. XY kaL lan. Ravennae Theodosio XIII et Yalentiniano III AA. conss. (a. 430), ubi scribendum esse vi- 
detur Theodosio XII et Yalentiniano II (a. 426). Corp. legum ed. Haenel. p. 241. 

909) Prosp. chron. ad a. 440. 

910) Nov. Valent. 2, 3. 12. 13. 17. 18. 20—22. 24. 25. 

911) Haec dignitas primum nomini eius additur d. 21 Oct. a. 446 Nov. Val. 20, 1. 

912) v. quae in capite ultimo de hac epistula dicturi sumus. 

913) Cod. Theod. XI 36, 5 + Cod. lust. VII 62, 20. 

914) Cod. Theod. IH 12, 2. 

915) Cod. Theod. XIV 6, 3. lex Cod. Theod. VIII 5, 22 inscHpU est: ad Volusianum p. u., sub- 
scripta : prolaia litieris sub die XII kal. Mart. Romat, aee. IV kat. Apr. Venabri consulatu Valentiniani et 
Valeniis AA. sed argumentum constitutionis et locus, ubi accepta est, docent, non ad praefectnm sed ad 
vicarium nrbis eam referendam esse. pro eofmdatu scribendum est post cormUatum , nam mense Febrnario 
a. 365 Severus vicarius urbis erat, ciii Volusianus successit. v. p. CXCII. 

916) Nomen integrum legitur in inscriptionibus duabus in foro Romano repertis, quarum altera Valen- 
tinianum mtnorem, altera Arcadium paene iisdem verbis celebrat. C. I. L. VI 3791 Extindori iyrannorum 
nr puhUcne necuritnti[»] auetori, d{omino) n(ostro) Valentiniino perpeluo ae feliei semper Augusto , Ceionms 



Vn 35—41 AD DECIVM. CLXXXI 

Mediolanensis ad Albinom, qnem Eulogins commemorat^^^), temporis ratione conside- 
rata ad nullnm aliam huins nominis virum referri potest. cum in statuae inscriptione, 
quam a. 389 praefectus urbi dedicavit, iterum vice sacra i^idicans dicatur, proconsul 
Africae fuisse^^^) eaque administratione inter annos 381 et 38S functus esse videtur. 
nam usque ad a. 380 series proconsulum integra est, sed postea multae lacunae in 
fastis provinciae supersunt. eo enim, quod definiyimus, temporis spatio tres tantum 
proconsules, qui anno certo ascribi possint, noti sunt: 

Herasius d. 28 Aug. a. 381 Cod. Theod. XV 7, 9. 

Eusignius d. 26 Febr. a. 383 Cod. Theod. XII 1, 95; Symm. IV 74. 
d. 17 lun. a. 383 Cod. Theod. I 3. 

Messianus d. 17 Sept. a. 385 Cod. Theod. XI, 13; August. contr. litt. Petill. 
ra 30. 
praeterea iisdem annis proconsulatum gessisse videntur Vindicianus®^^) , Polybius^^o)^ 
Pammachiu8^^% inter quos Albino tempus, quod sufficiat, relinquitur. praefectus 
urbi commemoratur a d. 17 lun. a. 389 usque ad d. 24 Febr. a. 391^^^). postea 
inter magistratus imperii Bomani non reperitur, quamvis usque ad a. 416 et fortasse 
ultra vixerit. v. adn. 924. 

XV Rufium Antonium Agrypnium Volusianum »23) Albini filium fuisse, docet ami- 
cus eius Rutilius Claudius Namatianus. puer proconsul Africae factus est, postea 
quaestor sacri palatii^'^^), et autumno anni 416 Namatianus in itinere nuntium accepit, 
eum urbi aetemae praefectum esse^^&j, eundem honorem iterum gessit a. 420^^6)^ 



Rufius Albinus v{ir) c{ktris8imus) pr<ief[eettt8) urhij iterum viee saera iudieans^ d{ieaius) n{umini) m{aie8taif}q{ue) 
eius, Roflus Albinaa dicitur apud Macrob. sat 12, 16; Ruflus 14, 1; Furius Albinus I 24, 19; II 2, 7 ; 
III 14, 1; VI 1, 1; VII 8, 1; Furlos III 14, 2; 18, 1; VI 4, 1; VII 1, 8; 8, 4. 7. sed dubitari ne- 
quit, quin nomen Furium ubique ex interpolatione librariomm ortum sit. 

917) Ap. Phot. cod. 230 p. 271 B 29. 

918) Mommsen, Nuove Memorie delV Instiiuto p. 311. 

919) Angnst. confess. IV 5; cf. VII 8 et epist. 138, 3. 

920) Ambros. epist. U 87. 

921) Hieron. epist. 66, 7. 

922) D. 17 lun. a. 389 Cod. Tlieod. XVI 5, 18. d. 25 lul. a. 389 Cod. lust. VI I, 8 -|- Cod. Theod. 
XI 30, 49. d. 7 Ang. a. 389 Cod. Theod. U 8, 19. d. 16 Aug. a. 389 Cod. Theod. IX 16, 11 -|- XII 
16, 1 -f- XIV 4, 5 -h 6 -h XV 2, 5. d. 6 Mart. a. 390 Cod. Theod. IX 10, 4. d. 4 Apr. a. 390 Cod. 
Theod. XV 1, 27. d. 24 Febr. a. 391 Cod. Theod. XVI 10, 10. 

923) Nomen integrum C. I. L. VI 1194 in foro Traiano. D{omino) n{o8tro) Honorio florentissimo <n- 
vietissimoq{ue) prineipi s^entUus) p{opulu8)q{ue) R{omanu8) curante Ruflo Antonio Agrypnio Volusiano v{iro) e{la- 
rissimo) praef{tcto) urb{i) iterum viee sncra iiulieante. cf. C. I. L. VI 1661. a Rutilio Namatiano I 168. 421 
Ruflus nuncupatur, qnia, ut poeta Ipse queritur, nomen eius verum VdliisYaniis metro elegiaco inoludi nequit. 
I 419 optarem verum eonplecti earmine nomen, sed quosdam refugit regula dura pedes: cognomen versu de- 
deris, earisshne Rufl, ilto te dudum pagina nosira canit. nomen Venerios, quod Volosiano a Corsinio aliisque 
tribuitur, scriptura vitiosa codicom: eognomen versu veneris nititur, pro qua Luoianus MueUer ea restitait, 
quae supra proposaimus. 

924) Rutil. Namat. I 167 iamque aliis Romam redeuntihus haeret eunti Rufius, Albini gloria viva pa^ 
tris, qui Volusi afUiquo derivat stemmate nomen et reges Rutulos teste Marone refert, huius facundae eom- 
missa paUUia linguae, prbnaevus meruit prineipis ore loqui, rexerat ante puer populos pro consule Poenos, 
aequalis TSfriis terror amorque fuit. sedula promisit summos instantia fasces: si fas est merttis fidere, eonsul 
erit. proconsnlatnm Africae spectat, qood in inscriptionibus supra relatis se iteram vice sacra iudicare diclt. 
cf. adn. 918. 

925) 417 hie praefecturam saerae cognoscimus urbis delatam meritiSy dulcis amice, tuis, cf. adn. 923. 

926) V. legem Constantii Augusti ad Volusianum et ipsius edicturo apud Haenel, Corp. leg. p. 240. 



CLXXXn CHEONOLOGIA SYMMACHIANA. 

praefectus praetorio Italiae legibus praescribitnr inde a d. 26 Febr. a. 428 nsqae ad 
d. 11 lun. a. 429927). 

XVI Caecinam Decinm Albinum»28)^ ^d quem Symmachi epistulae Vn 35 sqq. et IX 
103 scriptae sunt, Macrobius alterius ex iis Albinis, quos Praetextati convivio inter- 
fuisse fingit, filium dicit (adn. 881), neque nomina eius dubitare nos sinunt, utmm 
RufiuB an Caecina intellegendus sit. quamvis homines genere senatorio orti saecnlo 
quarto militiam armatam capessere non solerent, Decius tamen diu versatus in castris 
(187, 12) erat; qua re adductus in officio aliquo civili militantem — de notariis po- 
tissimum cogitari potest — Stilichonis eum expeditiones comitatum esse crediderim.* 
aestate a. 398 Campaniae administrationem deposuit^^o) ^ neque tamen more soUemni 
consulari iure provinciam rexerat, sed dignitate aucta proconsulis titulo usus esse 
videtur. nam cum aestate a. 397 ^^^^) in provinciam proficisceretur, vir spectabilis 
erat (159, 33) , et seriem consularium Campaniae interdum proconsulibus interruptam 
esse, Anicius Auchenius Bassus documento est. v. p. XCIV. autumno aut hieme 
a. 398 honorem aliquem in aula accepit (VII 45 — 47) , qui secundum dignitatis gra- 
dum, quem tum iam adeptus erat, una ex quattuor comitivis illustribus fuisse debet^^^). 
fuerunt autem eo tempore Hadrianus magister officiorum ^^2) ^ Minervius comes sacrarum 
largitionum, Firminus comes rerum privatarum (v. p. CXLII) ; sola igitur quaestura 
sacri palatii Decio relinquitur »^3) . quam gessit saltem usque ad a. 399 (VII 48), 
fortasse etiam usque ad initium a. 401, quo Flaviano in praefectura urbana successit 
(v. p. CLXXXIII et adn. 842). quo in magistratu Flavio Macrobio Ijonginiano locum 
dedit inter d. 6 Dec. a. 402 934) ©t mensem Martium a. 403 «^s). 



35 in Praenestino data, vere a. 397. v. p. LXV. 

36 Symmachus Neapolim aditurus est, m. Octobri a. 396. v. p. LXII. 

37 Formiis data, a. 394 aut 396 aut 397. v. p. LX. 

38. 40. 41 Decii reditus ex Campania in urbem expectatur; milites, qui Gildo- 
nem devicerant, paulo ante Mediolanium reversi erant, vere aut aestate a. 398. 

39 Symmachus valetudinis causa Etruscos vapores aditurus erat, sed turbis ur- 



927) D. 26 Febr. a. 428 Cod. Theod. VII 13, 22. d. 27 Febr. a. 429 Cod. Theod. I 10, 8 -|- XI 
1, 35 -I- XII 6, 32. d. 11 lun. a. 429 Cod. Iu8t. I 14, 4 + XI 71, 5. 

928) De nominibus eius v. adn. 882. 

929) 188, 3 iamdudum euria publicia absolutus reUgere iter potius quam au9pieiia litterarum lenire 
amieorum deaideria debuisti. nam si tibi valetudo ex serUentia suppetit^ quid ccnuae esae dieamj quod diu in 
Campania demoraria? 

930) Decessor eius Gracchns commemoratnr d. 24 Mai. a. 397 Cod. Theod. XIV 7, 1. cf. quae ad 
epist. VI 23 dlxi p. CLXIV. 

931) Cf. 190, 7 rui adiecit honoris tui gradu»^ ut quae pro eo vdU debes^ posse U non neges, 

932) Cod. Theod. VI 26, 11 daU d. 5 lul. a. 397; Cod. Theod. VI 27, 11 data d. 16 Mart. a. 399. 

933) Cf. 190, 22 negotii autem gentu de humanitate saeculi exspectat auxiliumj ruius qualitas virtutibuB 
tui» precum leetione pandetur, Not. Dign. Or. XII; Oc. X sub di$po8itione viri iUustri» quaestorts: Uges 
dictandaCy preces. 

934) Cod. Theod. VII 13, 15. 

935) V. ad eplst. VII 93—101. 



VII 35—41 AD DEGIVM. CLXXXIII 

banis, qnae bellam Gildonicam praecessernnt , Romae retentus est, antumno a. 397. 
V. p. LXIV. 

40. 41 V. ad epist. 38. 

Ad enndem Decinm epistulas quoqne VII 42 — 52 referendas esse, statim videbimus. 



VU 42-59 ANONYMAE. 

Folia codicis arcbetypi, quae in libris superstitibus calci totius epistularum cor- 
poris adnexa erant et a nobis libro nono inserta sunt (269, 1 1 sqq.) , complectuntur 
in editione nostra versus iny^; epistulae autem, quae in libro septimo pro inscrip- 
tionibus spatia vacua praefemnt, extenduntur per versus 119, si inscriptionum spatia 
pro versibus dimidiis numerentur. haec numerorum similitudo ostendit, litteraiS ano- 
nymas in codice archetypo quatemione uno comprehensas fnisse, qua re inscriptionum 
omissio facillime explicatur. videlicet cum contextu a librario perscripto qnatemiones 
nondum bibliopegae curam experti rubricatori committerentur, unus eomm aut latebat 
aut alio quolibet casu praeteritus est. quoniam igitur hae epistulae nulla re neque a 
praecedentibus neque a subsequentibus dividuntur, primas cum aliqua probabilitate 
ad Decinm, qni eas praecedit, postremas ad Patricium, qui sequitur, referre licet, 
nisi forte snmpseris , quatemionis fines casu aliqno sollemnibns illis verbis explicit et 
incipit terminatos fnisse, qnod omni veri similitudine caret. 

Epistula 50 ei, cui missa est, gratulatur, quod Flaviano in praefectura urbana 
successerit. quem magistratum Symmachi gener deposuit anno 401 ineunte, gessit 
Decins d. 6 Dec. a. 402, neque quisquam, qui administrationes eorum distineat, in 
codice Theodosiano commemoratur^^e) accedit, quod hic iam ante mensem Martium 
a. 403 snccessorem accepit, ita ut praefecturam eius aut solito breviorem fuisse aut 
eodem anno initam esse pateat, quo Flavianus magistratu decesserat. si autem epi- 
stulae 50 Decii nomen praeponendum est, anonymae omnes, quae hanc praecedunt, 
secundum eam legem, quam Memmius Symmachus in epistulis patris disponendis sep- 
tem primis corporis libris adhibnit, ad eundem Decium referri debent. 



42 abrumpenda cessaiio est et in affatus mutuos cura tendenda. prima ergo haec 
epistnla est, qnam Symmachus ad Decium dederit; itaque ante Vn 36, qnae autumno 
a. 396 scripta est, collocari debet. 

43 Symmachns mri agens pedis dolore laborat, m. Octobri aut Novembri a. 397. 
V. p. LXIX. Decius eo tempore Campaniam proconsul regebat. 

45. 46 Gandentius et Desiderius Decio et Minervio (IV 38. 40) commendantur ; 
tum igitur uterque in aula ofGcio aliquo simul fungebatur. Minervius inde ab au- 



936) Andromachum , qni legl Cod. Theod. XI 28, 3 datae d. 25 Iud. a. 401 praefectas urbi praescri- 
bitnr, re vera praefectom praetorio Gailiarum fuisse demonstravit Gothofredus. 



CLXXXIV CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

tumno a. 397 usqne ad a. 399 primum comes rerum privatarum, tum sacrarum largi- 
tionum erat (v. p. CXLII) , Decius usque ad ver aut aestatem a. 398 in Campania 
mansit (VII 38) neque ante autumnum eiusdem anni comitatum adiisse potest. itaque 
epistulae aut a. 398 exeunte aut a. 399 ineunte scriptae sunt. cf. epist. VII 94. t03. 

47 Flavianus ad Theodori consulatum Mediolanium proficiscens Decio commen- 
datur, a. 398 exeunte. v. adn. 327. 

48 ^ymmachi familiares ad equos curules emendos in Hispanias missi, vere a. 
399. V. adn. 330. 

49 Decius quaestor, ab autumno a. 398 usque ad hiemem a. 401. v. adn. 933. 

50 Decius Flaviano praefecto urbi successit, initio a. 401. v. adn. 842. 

52 in epist. 49 Symmachus Decio litem nepotis uxorisque eius commendavit: his 
litteris ei, cui missa est, pro cura sibi suisque impensa gratias agit. si hanc suo- 
rum commemorationem ad illum sororis filium eiusque coniugem referas, haec quoque 
epistula Decio adscribenda neque multo post 49 coUocanda erit. 

53 iisdem verbis concepta est atque II 67; quae cum ad Flavianum data post 
a. 394, quo diem obiit, scripta esse non possit, hanc quoque ante a. 395 collocavi. 
utrum ad Decium an ad Patricium data sit, cuius epistulae sequentes sunt, diiudicari 
nequit. 



54 commendaticiae Attalo traditae, cum mense Martio a. 398 legatus ad comi- 
tatum proficisceretur (v. adn. 318). ad Decium igitur scriptae esse non possunt, ut- 
pote qui eo tempore proconsul Campaniae fuerit, optime autem Patricio conveniunt. 
is enim tum magisterium epistularum gerebat, quo in honore legationum cura vel 
praecipue ad officium eius pertinebat^^'). 

58 Patricius simul cum viris illustribus Felice et Minervio in aula agit, a. 397 
exeunte aut 398 ineunte. v. p. VII. 

59 sacras mihi litieras lulius agens in rebus exhibuit leopardonim munificentiam 
continentes; idem tuam desideratam nobis paginam si7nul tradidit, quod epistula Patricii 
eidem agenti in rebus commissa erat, qui sacras litteras ad Symmachum pertulit, 
illum tunc magistrum epistularum fuisse indicat, quippe cui munus litterarum sacra- 
rum concipiendarum et emittendarum incumberet. leopardi in praeturam filii Sym- 
macho a. 400 a Stilichone dono dati sunt. v. IV 12; VII 122. 



Vn 60-65 AD PATRICIVM. 

Patricium magistrum epistularum fuisse, dicit Symmachus 193, 27: an ego ad- 
versum iudicium publicum provocem scriptis epistularum regiai^m magistrum? quo in 



937) Not. Dign. Or. XIX; Oc. XVII magister epUiularum legationes civitatum et eonauttationes 
et preces iractat. 



VII 60-65 AD PATRICIVM. CLXXXV 

magistrato commemoratar inde ab a. 396 (VII 63) usqne ad a. 400 (VH 59). ad 
eandem epistnlas qnoqne VII 54 — 59 seriptas esse, snpra docni. 



60. 61 primae epistnlae, quas Bymmachns ad Patricium misit; scriptae i^tnr 
snnt ante finem a. 396. v. ad epist. 63. 

62 Patricins magister epistnlamm, a. 396 — 400. 

63 Patricins magister epistnlamm ; Symmachns in Campania, qnod aut ad a. 396 
ant ad a. 397 referri potest. v. p. LXI. cnm antem nnllam valetudinis contnrbatae 
mentioBem faciat, qnin etiam de prosperis suis loqnatnr ^^s) , iter Campannm posterins, 
qnod e morbo pericnlosissimo nondnm recreatns snscepit, exclnditnr. restat igitnr 
tempns a vere nsqne in mensem Novembrem a. 396. 

64 pro cansa propinqnomm snomm Symmachns intervenit; fortasse ad eandem 
rem referenda est, qua de agit Vn 49 et 52. 

65 sed ut est multiformis plerumque perfidia tutorum, in varias se frequenter artes 
vertit, hanc epistnlam et V 52 respicit, cnm aestate a. 397 scribat, misisse se ne- 
cessarias titteraSj quibus amici de tutoris fraudibus instjimntur 154, 14. 



Vn 66 71 AD ALYPIVM. 

De Faltonii Probi Alypii familia honoribnsqne egimns p. XCI et XCVIII. 
66 Alypins vicarins Africae, a. 378. v. p. XCVIII. 

68 de collatione ob inopiam frnmenti a senatn promissa sermo est, qnae cum 
mense lannario a. 396 iam facta sit (156, 19), haec epistnla in ultimos a. 395 men- 
ses collocanda erit. nam ne de collatione anni 380 cogitemus, vetat commemoratio 
dominae ac filiae Symmachi, qnae tum primos infantiae annos nondum egressa do- 
mina a patre appellari non potuit. 

69 Symmachus integer valetudinis (196, 20) in Formiannm profectus est, a. 394 
aut 396. V. p. LX. 

71 Symmachi infirma valetndo commemoratur, a. 397? v. p. LXI. 



Vn 72- 80 AD FRATRES. 

Sub hac inscriptione eae epistulae coninnguntnr, qnas Symmachns ad omnes cogna- 
tos affinesqne misit. qni forte eodem loco versarentnr, v. adn. 194. 

72 Mediolanium pervectus haec scribo. a. 399 exeunte ant 402 ineunte. v. p. LXII. 
73. 74 mense lulio aut primis Angnsti diebns a. 397. v. p. CLXTV. 



938) 194, 27 me domo ahesst et in regione Campaniae pasei otio libena audies; nam aolea amieorum 
protpera voiuptate partiri. 

Q. Atbkuys STMMAoars. y 



CLXXXVI CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

76 Symmachus fratribus dona filii quaestoria mittit, hieme a. 393/4. v. p. LVIII. 
77. 78 Symmachas morbum paulo ante perpessus est, aestate a. 397. v. p. LXI. 
79. 80 Symmachi filius aeger. autumno a. 396? v. p. LXVni. 



Vn 81-92 AD MESSALAM. 

In gradibus amphitheatri Flavii haec nomina iuxta posita inventa sunt^^^j : Ru/ii 
Postumii Pe[licis], Rufii Valeri Messala[e], Rufi Synesi Had[riani], hi viri nomine gen- 
tilicio et spectandi loco coniuncti eodem quoque tempore summos aulae magistratus 
gesserunt, quae res, ut in adn. 138 exposuimus, vel sola cognationis indicium esse 
solet. Felix enim a. 395 — 397 quaestor sacri palatii erat, a. 398 praefectus praetorio 
Galliarum (v. p. CLIV), Hadrianus comes sacrarum largitionum a. 395®^^), magister 
officiorum a. 397— 3999<i), praefectus praetorio Italiae a. 400—405«") ©t iterum a. 
413 — 41 6 «^3)^ Messala denique in praefectura Italiae primum Theodori, mox Hadriani 
collega. sed quominus fratres eos germanos putemus, obstat patria ; nam Felix Roma 
oriundus erat (v. adn. 788), Hadrianus Alexandria «^^) nomenque eius alterum Syne- 
sius originis Graecae indicio est. 

Rufius Valerius Messala stemma usque ad Publicolas reduxit, quod quo iure 
fecerit , in suspenso relinquo. ingenii gloriam carminibus «**) , epistulis «^«) , ora- 
tionibus^^^) quaesivit et inter aequales adeptus est. anno 396 aut 398 legationem 



939) C. I. L. VI p. 860, 99. 

940) Cod. Theod. V 13, 35 daU d. 6 Aog. a. 395. cf. adn. 815. 

941) Praeter leges iu adn. 932 landatas tempus roagistratus eius ex Claudiani epigrammate de Theodoro 
et Hadriano agnoscitor: Mallitu indulget somno noctesque diesque, imomrUa Pharius sacra profana rapii: 
omnibua hoe Italae gentea expoacite votia , Mallma ui vigilet, dormiat ut Phariua. cuius sententia noUa esset, 
nisi uterque eodem tempore summos honores gessissent. cf. p. CL. 

942) 162, 28. d. 4 Febr. a. 400 Cod. Theod. II 8, 24 -|- XVI 2, 35 = Const. Slrm. 2. d. 26 Febr. 
a. 400 Cod. Theod. XVI 5, 37. d. 27 Aug. a. 400 Cod. lust. XI 59, 11. d. 5 Oct. a. 400 Cod. Theod. 
XI 20, 3. d. 27 Febr. a. 401 Cod. Theod. I 10, 6 + Cod. lust. X 16, 11. d. 25 Mart. a. 401 Cod. Theod. 
Vm 2, 5. d. 4Iul. a. 401 Cod. Theod. XV 1, 41. d. 13 lul. a. 401 Cod. Theod. XI 7, 16. d. 24 Febr. 
a. 403 Cod. Theod. VII 18, 11. kal. lul. a. 403 Cod. Theod. VI 27, 13. d. 25 lul. a. 403 Cod. Theod. 
Vn 18, 12. d. 2 Oct. a. 403 Cod. Theod. VII 18, 13 + 14. d. 27 Febr. a. 404 Cod. ^heod. VIII 6, 65. 
d. 24 Mart. a. 404 Cod. Theod. VII 5, 2. d. 25 lul. a. 404 Cod. Theod. XVI 8, 17. d. 18 Aug. a. 404 
Cod. Theod. XUI 5, 31 -f- Cod. lust. XII 61, 4. d. 12 Febr. a. 405 Cod. Theod. XVI 6, 4 + 5. d. 24 Sept. 
a. 405 Cod. Theod. XV 1, 43. sine die Cod. lust. XI 71, 3. praefectura eius Italia agnosdtur ex legibus 
his Cod. Theod. XI 20, 3; XIII 5, 31; XVI 5, 37; 6, 4. 5. 

943) D. 3 Aug. a. 413 Cod. Theod. XV 14, 13. d. 3 Mart. a. 414 Cod. Theod. VI 29, 11 -|- VU 
4, 33 -h 8, 12. d. 30 lan. a. 416 Cod. Theod. VU 13, 21. 

944) Claud. 1. 1. et deprec. ad Hadr. 20. 55. 

945) Rutil. Namat. de red. 267 haee quoque Pieriia apiraeula (Aquarum Tauri) conparcU anUia earmine 
Meaaalae nobilitatua ager; intrantemque capit diaeedenUmque moratur poatibua adfixum dxUee poema aacria, hic 
eat qui primo aeriem de conaule ducit, uaque ad Publicolaa ai redeamua avoa; hic et praefecti nutu praetoria 
rexitf aed mmti et linguae gloria maior ineat, hic doeuit, qwUem ponat facundia legem: ut bcnua eaae velit 
quiaque, diaertua erit. 

946) ApoU. Sidon. carm. I 299 aed nec tu mihi conparare tempteay quoa mvlto mtnor ipae plua adoro, 
Paulinum Ampeliumque Symmaehumque Meaaalam ingenii aatia profundi. 

947) 201, 17 eui — magiaterium aplendore dicendi — praeatabia. scripta rhetorica Namatianus 1. 1. in- 
dicare Tidetur. 



Vn 81—92 AD MESSALAM. CLXXXVII 

senatus sascepit ^^^j ^ initio a. 399 praefectas praetorio Italiae factus est , qnem hono- 
rem retinait saltem asque ad d. 27 Nov. a. 400»*^). arbi Bomae praefuit^^^*) post 
a. 416, siqaidem Ratilias Namatianus, quamyis praefectaram praetorianam comme- 
moret, de nrbana tacet. v. adn. 945. 



81. 83. 89 omnes idem postulatam repetunt neqae longo temporis spatio distare 
possant. petit aatem Symmachas, at Messala litem aliqaam ex foro praefecturae ad 
yieariam saam (199, 21; 201, 25) patiatar transferri; praefectas igitar praetorio tam 
erat, nam nallas alias magistratas vicarios habebat. et primam qaidem ex his epi- 
stulis post honorem recens initam, i. e. initio a. 399, scriptam esse, indicant verba: 
fortuna cum civibus nostris revertit in gratiam, postquam te sibi res publica vin- 
dicavit. 

82. 90 de Symmachi familiaribas ad eqaos carales coemendos in Hispanias missis 
sermo est, vere a. 399. v. adn. 330. Messala praefectaram praetorio paulo ante 
acceperat: instruenda mihi atque adornanda praetura est, ad cuius nos editionem magni- 
tudinis tuae processus animavit. 

83 V. ad epist. 81. 

84 — 87 commendaticiae omnes eo potissimam tempore scriptae esse videntar, qao 
Messala magistratum aliqaem gerebat; altimum autem, quem Symmacho superstite 
accepit, praefecturam praetorio, a. 400 exeunte aut 401 ineunte deposuit. 

88 Messala foro alicui praeest, in quo vir claris natalibus ortus advocationis mu- 
nere fungi optat; cum autem homines nobiles apud summos iudices togam forensem 
sumere soliti sint, ad praefecturam eius praetorio haec retulerim, a. 399 — 400. 

89 V. ad epist. 81. 

90 V. ad epist. 82. 

91 Messala in cumulum gloriae recens evectus, a. 399 ineunte. 



948) 167, 12 fe$ admonetf ut profeetuim MeBsaktm noete ea, quam eonseeutae iUfU nonae Mariiae nove- 
ritU, leg<Ui ceteri mox Bequentur, 

949) D. 16 Febr. a. 399 Cod. Theod. XUI 5, 28 + 6, 8. d. 5 Apr. a. 399 Cod. Theod. XIU 11, 10. 
d. 11 Apr. a. 399 Cod. Theod. XVI 8, 14. d. 29 Apr. a. 399 Cod. Theod. XV 3, 4. d. 17 Mai. a. 399 
Cod. Theod. XU 9, 3. d. 20 lul. a. 399 Cod. Theod. VII 19, 1. d. 21 Aug. a. 399 Cod. Theod. III 1, 8 -f- 
IX 35, 6 4- Xn 1, 161 4- Cod. lust. I 54 , 6. d. 4 Sept. a. 399 Cod. Theod. XIV 15, 5. d. 28 aut 
29 Sept. a. 399 Cod. Theod. I 12, 7 -f- XI 7, 15 -f- XIV 15, 6 -f- Cod. lust. XII 58, 2. cum hac lege 
God. Theod. I 15, 17 quoque coniungendam esse, ostendunt et dies et locus et argumentum , quamvis haec 
oonstitutioniB pars consules falsos subscriptos habeat. d. 11 Oct. a. 399 Cod. Theod. I 5, 12. d. 20 Nov. 
a. 399 Cod. Theod. II 7, 4. d. 22 Dec. a. 399 Cod. Theod. VI 30, 16. d. 28 Dec. a. 399 Cod. Theod. 
XV 2, 8 -f- Cod. lust. I 51, 3. d. 27 Mart. a. 400 Cod. Theod. XIV 23, 1. d. 29 Sept. a. 400 Cod. 
Theod. VI 19, 1. d. 27 Noy. a. 400 Cod. Theod. I 5, 13 -f- II 14, 1 + VIII 5, 59 -|- 60 -|- X 3, 5 + 
XI 26, 2. aut subscriptionem falsam praefert aut ad aliam Messalae magistratum referenda est lex data 
d. 19 Mai. a. 396 Cod. Theod. XI 30, 55. 

950) C. I. L. VI 1775 Romae in coUe Viminali. [Ruflu]8 Val{eriu8) Messala v{ir) c{lari$8imu8) prae- 
feetui ufhi m 8plendorem publicum in vico Patrieio Victoriae et fieri et omari procurabit. 



CLXXXVm CHBONOLOGIA SYMMACHIANA. 



Vn 93-101 AD LONGmUNYM. 

Snpra portas urbis Romae Portaensem, Praenestinam, Tibnrtinam eadem inscriptio 
legitur, caius singula exemplaria eo tantum differunt, quod nomina Stilichonis et Lon- 
giniani modo erasa modo intacta sunt: S{enatus) p[opulus]q(u€) R{o7nanus) Imp{eratortbus) 
Caes{aribus) d{ominis) n{ostris) invictissimis principibus Arcadio et Honorio victoribus ac 
triumfatoribus semper Aug(ustis) ob instauratos urbi aeternae muros portas ac turres egestis 
inmensis ruderibics ex suggestione v{iri) c{larissimi) et inlustris comitis et nmgistri utrius- 
q{ue) militiae StilichoniSj ad perpetuitatem nominis eorum simulacra conslituit, curante 
Pl{avio) Macrobio Longiniano v{iro) c{la7'issimo) praef{ecto) urbis d{icato) n{umint} m(a- 
iestati)q(ue) eorum. C. I. L. VI 1188 — 1190. restitutioni illi murorum, qua ad finem 
perducta hi tituli positi sunt, occasionem dedit irruptio Gothorum^^^) facta d. 18 Nov. 
a. 401, finita circa autumnum a. 402^^^); cum autem tantum opus certe non paucis 
mensibus absolutum sit, statuae Augustorum vix ante exitum anni 402 portis impo- 
sitae esse possunt. sed quia Theodosius e. n. secundus, qui die 10 lan. a. 403 
Augustus factus est^^^) , in inscriptionibus non commemoratur , lapidi incisae sunt, 
antequam nuntius de imperatore novo creato Constantinopoli Romam pervectus esset, 
i. e. ante mensem fere Martium a. 403. 

Flavius Macrobius Longinianus, Stilichonis amicus (202, 20), in scrinio memoriae 
honorum cursum auspicatus circa a. 398 usque ad gradum proximi, vicariae prae- 
fecturae dignitate parem, processerat ®") . ante d. 23 Dec. a. 399 in comitiva sacra- 
rum largitionum Minervio successit ^^^) , inter d. 6 Dec. a. 402 et mensem Martium 
a. 403 Decio in praefectura urbana^^^). praefectus praetorio Italiae commemoratur 
inde a d. 9 Febr. a. 406 ^^^), quo in honore positus mense Augusto a. 408 paulo ante 
Stilichonem amicum a militibus interfectus est^^^). memoriam eius damnatum esse, 
nomen eius in titulis portarum erasum testatur. 



951) Glaad. de VI cons. Hon. 531 addebant pulchrum nova moenia vultum audito ptrfeeta rteens m- 
more Geforum, prafeeitque opifex decori timor et viee mira^ quam pax intulerat , bello diseusaa seneetus, erexit 
aubitaa turres eineto$que eoegit aeptem continuo montes iuveneseere muro. Paalin. Nol. natal. VUI 103 fidant 
legUmibua iUi perfugioque parent reparalis moenia muria, nuUa aalutiferi quibua eat fidueia Chriati, 113 ipae 
intra muroa turria Ubi^ qui aine muria munu erit. 

952) Die Zeit det Sehlaehten von PoUentia und Verona, Foraehungen ztar deutaehen Oeaehiehte 1884 
B^ /. 

953)^ B. Yolz, De Vesegotharam cam Romanis conflictionibas post mortem Fl. Theodqsii I exortis. 
Qryphisvaldiae 1861 p. 37. 

954) 202, 25 hotkor militiae veatrae dandia benefieiia eniteaeit. eum igitur te meritorum ratio aum- 
nUa proximum faciai^ famae et gratiae deeua benignitate conquire. e scrinio memoriae adnotationes emitte> 
bantar, qaibas beneficia imperatoram in privatos conferri solebant. Not. Dign. Or. XIX; Oc. XVII. de 
dignitate proximoram vide God. Tlieod. VI 26, 4. 10. 11. 

955) Cod. Theod. VI 30, 17. cf. p. CXLII. 

956) Inscriptiones portarum urbis, qaae eam praefectam appellant, post mensem Martiam a. 403 in- 
cisae esse non possant. de Decio v. p. CLXXXII. 

957) D. 9 Febr. a. 406 Cod. Theod. XIII 11, 11. d. 24 Mart. a. 406 Cod. Theod. VII 18, 15. 

958) Zosim. V 32 e6p<Sycec ht |xioq> AoYYivtav(5v , S? rfjc xaxoi n^v 'IxoXlav auX^Tjc STtapyoc "^v, dvai- 
poOoi xal toOtov. 



Vn 93—101 AI> LONGINIANVM. CLXXXIX 

93 Flavianas^ panlo ante praefectns nrbi iternm factns est, a. 399 inennte. y. 
adn. 842. 

94 scripta simnl cum VII 46, nbi vide. 

95 commendaticiae Flaviano traditae, cnm a. 398 exennte in comitatnm proficis- 
ceretnr. v. adn. 327. 

96 Longinianns comes sacramm largitionnm, Flavianns praefectns nrbi, a. 399 
ant 400. 

97 Synmiachi familiares ad eqnos cnrules coemendos in Hispanias missi, vere 
a. 399. V. adn. 330. 

98 Symmachns primiB, quas a Longiniano accepit, litteris respondet, ante finem 
a. 398. V. ad epist. 95. 

tOO ad eandem Longiniani et Flaviani dissensionem pertinere videtur, de qua in 
epist. 96 sermo est. 



Vn 102-128 AD PETRONIVM ET PATRVINVM. 

Petronius, qni cnm primo loco collocatns sit, frater maior fnisse videtnr, vica- 
rius Hispaniamm commemoratnr a d. 27 lul. a. 395 usque ad d. 18 Dec. a. 397^^^). 
Mediolanium reversus (VII 114) magistratum aliquem aulicnm accepit, in quo fratre 
collega usns est^«<>). cum ipse paulo ante vicarins fuerit, Patruinus paulo post ad 
comitivam illnstrem evectns sit, dignitates eomm tum medias inter utmmque honorem, 
ant qnod idem est, proconsulatui pares fuisse necesse est^^^). alter eomm in lites privatas 
potestatem exercebat^^^), alteri scriniarius aliqnis commendatnr (212, 8) : itaqne ntrnm- 
qne ma^tmm scrinii fnisse puto, et alterum quidem memoriae, altemm libellorum, 
nam epistnlamm sacrarum curam eodem tempore Patricins agebat. v. p. CLXXXIV. quo 
tempore Decins a. 401 ineunte ex qnaestura ad praefecturam nrbanam promotns est, 
fratres qnoqne nostri dignitatum angmenta accepemnt ^®^) ; alterum igitur Petroninm in 
illius locum qnaestorem factum esse crediderim, alter Patminus Longiniano in comitiva 
sacramm largitionum successit ^^^) . quem honorem retinnit, usqne dum aestate a. 408 



959) 206, 24. d. 27 lul. a. 395 Cod. Theod. IV 21, 1. d. 7 Mai. a. 396 Cod. Theod. XII 1, 151. 
d. 28 Apr. a. 397 Cod. Theod. IV 6, 5. d. 18 Dec. a 397 Cod. Theod. IV 22, 5. mense Martio a. 398 
magUtTatam paulo ante deposuerat: 209, 7 beatum U, qui honorum emeritua otiaris. 

960) 207, 21 ntan redueiiur in longingua iudieiay quibus faoUe, $i sufragium tuleriSy eruetur, est enim 
in te atque fratre portua omnium, quos fortuita soUieitant. 

961) Patrulnus 140, 15 vir spectabilis appellatur. 

962) 207, 12 hoc tantum de saneto animo tuo inpelratum volo , ui iisdem viribus, quibus pro eo 
luctamina prima sedasti, repetitae medearis iniuriae. cf. adn. 960. 

963) 207, 27 duo ad me bona parilis voluptatis reeentes nuntii periulerunt, et vos iusiis honorum cre- 
visse processibus, et domino ae fUio meo Flaviano frueium privaii otii esse delatum. de Decio Flaviani suo- 
cessore v. p. CLXXXIU. 

964) Intervenit apud eum Symmachus, ut res Apula heredum Ruflni census onere levetur, VII 126. 
praescribitur duabus constltutionibus altera proposita d. 26 Febr., altera data d. 21 Mart. a. 401 (Cod. Theod. 
VI 2, 17; XI 17, 3), sed in ntraqiie nomen eius corruptnm est; traditur enim in altera: Troino com. s. t., 
in aitera: pp. et com. s. i. 



CXC CHEONOLOGIA SYMBiACHIANA. 

seditione militum a Stilichonis inimicis excitata Tidni interfectus est^^^). frater legi 
Cod. Inst. XI 74, 3 inter annos 403 et 408 datae praefectos praetorio praescribitnr, 
qnae ultima eius mentio est. 



102 commendaticia ad utrumque fratrem scripta, quam Flavianus, cum a. 398 
exeunte in comitatum proficisceretur, accepit. y. adn. 327. 

103 scripta simul cum VII 46, ubi vide. 

104 Flavianus paulo ante praefectus urbi iterum creatus, a. 399 ineunte. y. 
adn. 842. 

105. 106 Symmachi familiares ad equos curules emendos in Hispanias missi, a. 
399 ineunte. y. adn. 330. 

108. 109 scriptae, cum frater uterque simul magistri scriniorum erant (y. adn. 960), 
a. 398—401. 

110 Flayianus praefecturam urbanam paulo ante deposuit, a. 401 ineunte. y. 
adn. 842. 

112 Arcentius Mediolanium proficiscens Patruino commendatur; quia illum a. 397 
exeunte ad festa consularia Honorii Augusti accitum esse constat (154, 31), huic anno 
epistulam adscripsi. 

113. 114 Attalus legatus Mediolanium proficiscitur , mense Martio a. 398. v. 
adn. 318. 

121 paulo ante munus praetorium Memmil Symmachi scripta, a. 401. y. p. LXXH. 

122 de Stilichone consule (211, 18) sermo est, a. 400. 
124 fratres magistri scriniorum, a. 398 — 401. 

126 Patruinus comes sacrarum largitionum, cf. adn. 964. scripta est igitur iuter 
initium a. 401, quo ille honorem accepit, et a. 402, quo Symmachus mortuus est. 
V. p. LXXII. 



Vn 129-131 AD SIBIDIVM. 

Acilii Qlabrionis Sibidii Spedii honores enumerat titulus a filio Romae positus 
C. L L. VI 1678. Spedii, — Acilio Glabrioni Sibidio v(iro) c(larissimo) et omnibus me- 
ritis inlustri, legato in provincia Achaia, consulari Campaniae, vicario per Gallias septem 
provinciarum sacri auditorii cognitori^ fori huiusce inventori et conditori primo, patri re- 
veren[d\issimo , Anicius Acilius Glabrio Faustus v(ir) c(la7nssimus) , loci ornator, togatam 



965) Zosim. V 32 dvTQp^dtjaav hi Tdiv dp)^(5vT«v oooi |A€Tdl t^v «puip^v 'j^Xoioav, 2 tc t&v iv t^ aoX^ 
TcCieaiv (jidYtOTpo; Nat(i.6pto( xal riaTpf&vtoc t twv 9t]oaup6)V irpoeoTc&c etc. pro IlaTpdavtoc scribendnm esse 
riaTpf&tvoc non est qaod moneam. legi Cod. Theod. IX 42, 19 datae Ravennae d. 20 Apr. a. 405 Vrsicinas 
quidem comes sacrarum largitionum praescribitur , sed constitntionis argumentum docet, eum c^mitem rernm 
privatarum fuisae; agitnr enim in ea de patrimonio Oildonis, qnod ad res privatas pertinuisse notitia digni- 
Utum (Oc. Xll 5) testis est. 



VII 129— 13J AD SIBIDIVM. CXCI 

sUUuam offerens, piae non minus quam devotae mentis religione ponendam erigendamque 
curavit. de magistratuam tempore id tantum certnm est, vicariam eam Galliae meri- 
dionalis post a. 399 faisse. nam tam dioecesis nomine qainqne provinciamm nnncn- 
pabatnr ^^^) , sed iam a. 400 divisio in septem provincias facta erat ®^^) . epistnlae ad 
eam datae nallam temporis notam praeferant. 



In Hbris octavo et nono litteraram apographa, qaae scriptoris librarii iisdem foliis 
inscripserant, ab editore discerpti non sant, ita at plerumqae aliqaot epistalae eodem 
tempore emissae conianctae manerent. caias rei caasas exposai, ubi de collectione 
et editione corporis Symmachiani egi (p. XXVI), exempla in inquisitione chronologica 
nunc instituenda congeram. 



Vffl 1-3 ANNO 396. 

Cum epist. 2 scripsit, Symmachus hieme incipiente Capuae agebat, sed reditum 
praeparabat; de eadem reversione tempore hiemali suscepta in 3 sermo est. cum 
constet, scriptorem a. 396 in Campania fnisse et in itinere, quo Romam mense No- 
yembri petivit, Capuam tetigisse, has epistulas sub finem a. 396 scriptas esse puto. 
y. p. LXn. eidem tempori conyenit epist. 1, quae amico recens ad praefectnram 
praetorio eyecto missa est ^^^j ; siquidem Theodorus, quem Symmachi familiaritate usum 
esse ex V 4 — 16 patet, eadem hieme iterum Italiae cum Illyrico et Africa praepositus 
est. y. p. CL. quod autem hae litterae non cum reliquis ad Theodorum datis com- 
ponuntur, ea ratione explicandum erit, quam p. XXV exposuimus. 



Vm 5-10 AMO 375. 

£x hominibus, quibus haec epistularum series inscribitur, duo tantum noti sunt, 
Seyerus (6) et Marcianus (9), nam Eusebii saeculo quarto tot reperiuntur, ut dignosci 
nequeat, quisnam eorum hoc loco intellegendus sit. 

Inter Symmachi familiares discemuntur Seyeri quattuor, quos ordine chronologico 
digestos proponam. 

1) Valerius Seyerus, cui hic titulus Gortynae in Creta insula positus est: -C. I. G. 
II 2595 BaXipiov Slep^pov, tov Xap.irpoTaTOV xal fieYaXoTrpsTr^oTaTov licapxov t^; PaaiXeooo(373<; 
Pa>|jLT]?, 8oYp.aTt Too xoivoo T^? KpT]TO)v Iicap3((a<; OSxoofiivio^ Aoa{&eo<; 'AaxXTjirioSoTO^ b Xap.- 



966) God. Theod. Xyi 10, 15 cam adn. Gothofredi. 

967) God. Theod. 1 15, 15. 

968) Conpertum habeo^ qwUbet honorum eulmine animum tuum non Bolere mutari; quidquid enim 
hene meriUa honeatatis aecedit^ id aolutum magis videtur esae quam praestUum, 



CXCU CURONOLOGIA SYMMACHIANA. 

TTpoTaTo^; i)7taTtxo(; aveoTTjoev. hic inter d. 21 Febr. a. 363 ^^*) et 26 lun. a. 364 Hypatio 
successit in vicaria urbis praefectura, locnmque dedit Volusiano inter d. 22 lul. •'*) et 
6 Aug. a. 365^71). praefectus urbi factus est inter d. 8 Mai. a. 381 «'^) et 25 Mart. 
a. 382«'^), magistratumque deposnit inter kal. Aug. et d. 22 Nov. a. 382*'*). Sym- 
machi eum amicum fuisse, ex eo veri simile fit, quod ille snb saeculi finem pro 
filiis eius apud Petronium aut Patruinum intervenit ^'*) . 

2) Flavius Severus, qui ut in senatum adlegeretur, Symmachus oratione sexta 
habita a. 376 suasit. post advocationis officium provinciam praesidalem dioeceseos 
Africanae rexit, quo in honore circa a. 374 Theodosio magistro militum consiliarius 
datus est (337, 3. 11). paulo post perveclus in fasligia summa lei publicae est (336, 32), 
sed quemnam magistratum gesserit, ignoratur. 

3) Severus episcopus sub saeculi quarti finem Decio commendatur VII 51. 

4) Severus aliquis, qui a. 401 Campaniae administrationem deposuit, in pluribus 
Symmachi epistulis commemoratur. 164, 3; 154, 4. 6; 167, 8; 208, 14; 250, 22. 

Ex his ultimus a. 375, quo epist. 6 scripta est (v. infra), vixdum natus esse 
potest; episcopus eo excluditur, quod Symmachus illum amicum suum dogmati Epi- 
cureo addictnm fuisse innuit; de Flavii Severi allectione anno demum 376 in senatu 
actum est , cum is , cui litterae illae missae sunt , iam antea senator esset ^^^) ; restat 
igitur solus Valerius Severus. 

Ad Marcianum, patrem Maximiani (v. ad epist. 23), qui a. 409 simul cum Attalo 
et Caeciliano senatus legationem suscepit (v. adn. 867) , Symmachi epistulae VUI 9. 23. 
54. 58. 73 missae sunt. vicarius Italiae praescribitur legi datae d. 22 Mart. a. 384^^7). 
sub Eugenii tyrannide Flaviani illecebris obsecntus a fide christiana ad gentiliom 
snperstitionem descivit, ut proconsnl Africae fieret. v. adn. 588 et p. CXXTX. ab 
Attalo denique a. 409 praefectus urbi creatus est®^^). 

Epistnlas, quas hoc commate coniunximus, iisdem diebus scriptas esse, ex snmma 
earum in verbis similitudine agnoscitur. cf. 5 essent mihi gratae litterae tuae, vel 



969) Cod. Theod. III 5, 8. 

970) Praescribitar legibus datis d. 26 lun. a. 364 Cod. Tbeod. I 6, 3. d. 14 Oct. a. 364 Cod. Theod. 
XII 1, 68 (traditur quidem : dat. prid, non. Oet. Veronae Valentiniano et VaUntt AA, cosi,^ sed scribendum 

est: dat. prid. id. Oet, Veronae^ divo loviano et Varroniano eosa. aeeepta Valentiniano et Valente AA, 

eo88, nam idibus Octobribus a. 364 Valentinianum Veronae fuisse, quo loco haec lex data est, ex God. Theod. 
XI 31, 1 constat, sed usque ad d. 8 Oct. Altini commoratus est et eodem mense a. 365 iam Parisios vergus 
in itinere erat. inscripta est constitutio: ad Severum p. u., argumentum autem, quo de ordine AbeUinatium 
agitnr, ostendit, eam ad vicarium ur^is referendam esse). d. 22 lul. a. 365 Cod. Theod. X 4, 2. 

971) Cod. Theod. XFV 6, 3. cf. Herm. XVUI p. 293. 

972) Hoc die decessor eius Valerianus praescribitur Cod. Theod. XV 7, 6 — 8. 

973) C. I. G. n 2595. d. 25 Mart. a. 382 Cod. Theod. XII 12, 8. kal. Apr. a. 382 Cod. Theod. VI 
6, 1 H- XIV 6, 4. d. 2 Apr. a. 382 Cod. Theod. VII 18, 6 -f VIII 4, 13. d. 20 lun. a. 382 Cod. Theod. 
XIV 18, 1. kal. Aug. a. 382 Cod. Theod. VIU 9, 2. 

974) Hoc die Anicius Auchenius Bassus iam praefectus urbi erat Cod. Theod. I 6, 8. 

975) 209, 24 merito mihi apfid te utendum e^ae non arbitror longo ambitu litterarum pro inluitrii 
memoriae viri Severi ftUia, 

976) 216, 8 quaeso eustodei bonorum, valetudini tuae medieai applieent manua, ne optimi aenatorii 
longa vexatio fidem faciat^ nihil eurare caeleatea, a qua ego opinione di$$entio, 

977) Cod. Theod. IX 38, 7 cum adn. Gothofredi. 

978) Zosim. VI 7. 



EPisT. vm 5—12. cxcm 

si nihil de meis apud Africam meritis ac laudilnis continerent ; nunc ut mihi decus ali" 
quod etc. 6 gratae sunt quidem semper litterae tuae; nunc aulem legentis animum 
momordemnt. 8 et gratas tihi fuisse litteras meas sermonis adsiduitate testare. — 
5 favorem tibi praesidii caelestis exopto. 6 nihil curare caelestes. — 7 fiduciam ca- 
sus fefellU. 8 nunc sume fiduciam, quam tibi ad invitamentum familiaritatis ingeri- 
mus. 9 scriptionis auspicio fiduciam tuam provoco. quare familiaritatis nostrae ad- 
itum securus ingredere. — T ut — exempli necessitate ad diligentiam provoceris. 
10 ut in mutua officia provocatus erumperes. sume igitur sermonem^ cuius sequaris 
exemplum. — si coeptis nostris vicissituio respondeat. 9 scriptionis auspicio fiduciam 
tuam provoco. — vicissitudo officii tui faciet etc. 

Priscillianns in litteris, qnibns Symmachi epistnla 5 respondet, de eins apud 
Africam meritis ac laudibus scripserat. qnae administrationis eins praedicatio ei po- 
tissimnm tempori convenit, qno proconsulatum provinciae recens deposnerat, i. e. ae- 
stati a. 375. v. p. XLIX. 



Vffl 11. 12 AMO 397? 

Pacatns, cuins nomen altera ex his epistnlis et praeterea IX 61 et 64 praefemnt, 
idem fnisse videtnr atqne Latinins Pacatns Drepanins, Ansonii amicns^^^). vir Gallns^^^) 
studiis poeticis^^^) et rhetoricis clarns, a. 389 Romam venit, nt Theodosio nrbem 
mense Innio ingresso panegyricujn recitaret, praeminmque eloquentiae proconsulatum 
Africae accepisse videtnr, qno in honore commemoratur d. 4 Febr. a. 390 ^s^j . eomes 
rerum privatarum in aula Theodosii a. 393 erat^^^) , qnae nltima eius apnd scriptores 
antiqnos mentio est. 

Epistnlas 11 et 12 tempore cohaerere his collatis patebit: 11 religio enim fide 
pectoris continetur : in verborum officiis latet plerumque simulatio. 12 religio enim 
magis fide animi metienda est quam ostentatione verborum. — 11 quare si tibi in 
scribendo rarior videor, nihil aestimes amori esse decerptum. 12 sed si umquam brevi 
intervallo usus iste cessaverit, velim cogites amicitiarum non frigere respectum. nnicnm 
temporis indicinm praeter Pacati aetatem praebent verba: 217, 14 nam mei quoque 
corporis vigor post infirmam valetudinem coepit adsurgere, quae ad antnmnnm a. 397 
referenda esse videntur. v. p. LXL 



979) Nomen eius integrum conservaverunt iuscriptio et suUcriptio panegyrici in Theodosium dicti. le- 
gibus Ck>d. Tbeod. IX 2, 4; 42, 13; Cod. lust. XI 66, 1 Diep&nius prae«cribitur, &b Ausonio modo Pacatus 
(XX 5; XXIII 13; XXVII 1 inscr. ; 4, 10; 13, 21), modo Drepanius (XX inscr.; XXIU intcr.) nuncupatur, 
a Symmacho semper Pacatus. 

980) Pacat. paneg. Theod. 1. 2. 23. 24. 47. 

98 i) Ausou. XXIIl 10 hoc nuUut mihi earior mtorum, quem plutis faeiunt novem aorore$ quam eunctoa 
aUo$ Marone dempto. 

982) Cod. Theod. IX 2, 4. cf. Auson. XX; XXVII 1. 

983) Cod. Theod. IX 42, 13 daU ConatantinopoU, d. 12 lan. a. 393. alne die Cod. lust. XI 67, 1. 
Q. AvKSLiTS SrMMACirra. 2 



CXCIV CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 



Vm 13 16 ANNO 400. 

Apollodorus, cui ep. VIII 13; IX 14. 51. 74 missae sunt, proconsulatura Africae 
iniit ante d. 20 Aug. a. 399, deposuit inter d. 14 Mart. et 8 lun. a. 400. v. p. CLX. 
epistula igitur VIH 13, quae ei absolxUo non modo honoris verum etiam curarum fasce 
gratulatur, cum aliqua probabilitate aestati a. 400 adsignari potest. cf. adn. 52. 

Caecilianus, cuius nomine VIII 14; IX 50. 58 inscribuntur, initio a. 397 prae- 
fectus annonae erat (III 36; IX 58). a. 400 una cum Frobiano legatione senatus 
fungebatur (VIII 14). vicarius praescribitur legi datae d. 8 Apr. a. 404 Cod. lust. 
I 51, 4, quem cum magistratum Symmachi quoque epistula IX 50 respicere videatur, 
post a. 402, quo orator mortuus est, iniisse non potest. alteram legationem suscepit 
a. 409, ut imperatorem ad pacem cum Alaricho faciendam impelleret, et quamquam 
preces eius irritae fuerunt, tamen in locum Theodori minoris praefectus praetorio 
Italiae factus est^®*). post Heraclianum devictum d. 9 Mart. a. 414 cum Flaviano 
summus per Africam iudex constitutus ^^^J gravi edicto Donatistas coercuit ^®^) . quia 
Marini comitis amicus erat, ad necem Apringii proconsulis et Marcellini tribuni et 
notarii eum subomasse credebatur ^^^) . a. 414, quamvis iam senior, catechumenus 

erat »8») . 

Probianus, qui in legatione a. 400 Caeciliani collega erat (VIII 14), idem cum 
praefecto urbi a. 377 ««^) fuisse videtur, siquidem senatus petitiones in comitatu per- 
sequendae plerumque hominibns summis magistratibus functis committi solebant. in 
praefectura urbana fori monumenta restituit, cuius rei testes supersunt tituli octo, ex 
quibus duos exempli causa proponam. C. I. L. VI 1658 Gabinius Vettius Probianus 
v(ir) c{larissimus) pra€f(ectus) urbi statuam, quae basiUcae luliae a se noviter reparatae 
ornamento esset, adiecit, C. I. L. VI 3864 Gabinius Vettius Probianus v(ir) c(larissimm) 
praef{ectus) urb(t) statuam fatali necessitate conlabsam celeberrimo urbis loco adhibita 
diligentia reparavit, 

Epistula ad Caecilianum et Probiannm praeturae Memmii Symmachi kal. lanuariis 
a. 401 ineundae mentionem facit. ergo scripta est eodem anno cum praecedenti. 

Carterius, Neoterii propinquus (135, 24), post advocationis officinm administra- 
tione aliqua functus est^^®). missae sunt ad eum epistulae VIII 16; IX 7. 31. 

13 et 14 ad idem tempus pertinere iam supra probavimus; 16 quoque cum iis 



984) Zosim. V 44 lir£(XTroyro iropd r^? fepo^iaia^ eU ti^v 'Pdpevvav itplopetc KawtiXiavi? xa\ ArcaXo; 
xal Ma?tjAiav^, o? tteivTa dl7roSup(5(xevoi xd oujApdvxa ttq 'P<6p.TQ xa\ t6 irXTjdoc toiv dnoXcuXcSTuv dxTpaYtp^- 
oavrec -fivuoav itX£ov ouS^v — TaiTig toi toO; itp^opeic ddoac ditpdxTou; i^^ oT; iX7)X6daoi, itapeX6oa( 0ei- 
^cDpov T?)? Twv bndpyms dp^^-^c KoixtXiavip Taurrjv itap^Swxev. praescribitur legl daUe d. 21 lan. a. 409 
Cod. Theod. IX 2, 5 -f 6 -f 3, 7 -f 16, 12 -f- 31, 1 -f 36, 2 -f 37, 4 -f XI 8, 3 -f 39, 13 -f- Cod. 
lust. I 55, 8. ' 

985) Cod. Theod. VII 4, 33. 

986) V. Augustini ad eam epistulam (86). 

987) Angust. epist. 151, 4. 7. 11. 12. 

988) August. epist. 151, 14. 

989) Cod. Theod. XI 2, 3, dato d. 18 Sept. a. 377. 

990) 245, 11 eum omaret iribunalia ante defensor, poat eognitor iwrgiorum. 



EPIST. Vm 13—22. CXCV 

cohaerere docent hi loci: 13 tibi ut salus valida et reditus felix secundei, tam nostra 
vota quam tua merita praestabunt. 14 praestabit caelestium favor, ut etc. 16 prae- 
stabit usus longior, ut etc. quia igitur 15 epistulis anno 400 scriptis inclnsa est, 
secundum legem librorum octavi et noni eidem anno adsignanda videtur. 



Vm 17 19 ANNO 397. 

18 Symmachus pedum aegritudine laborans in suburbano moratur, mense Octobri 
aut Novembri a. 397. v. p. LXIX. 

19 de fame in agro dominante sermo est, quod autumno a. 397, quo Gildo com- 
meatus Africanos retinere coeperat®^*), optime convenit. 

17 de lite aliqua in iudicio provinciali perdita loquitur Symmachique domum 
multis iniuriis circumlatrari dicit. inter annos 396 et 398 oratorem pluribus iudiciis 
persecutum esse, probat VI 11. 



Vffl 20-22. 

Tres epistulae, quae hoc loco coniunctae leguntur, diversis temporibus scriptae 
sunt legique in hac corporis Symmachiani parte observatae non respondent. neque 
mirum est, inter schednlas librariorum, quas Memmius Symmachus in librum octavum 
et nonum contulit, quitmvis plerumque plures epistulas continerent (v. p. XXVI), 
interdum tamen singulas quoque litteras singulis foliis inscriptas fnisse. 

20 circa a. 375 data, paulo postquam Symmachus proconsulatum Africae de- 
posuit. V. 220, 13 neque enim nobis alia de causa arbitror optata succedere quam iu- 
dicio et amore Carthaginis. 

21 Symmachus iter ad Stilichonis festa consularia ingressurus est, ultimis a. 399 
mensibns. v. p. LXII. 

22 respondet Andronico, qui Symmacho carmina sua Graeca miserat. poeta ille 
ex Aegypti urbe Hermopoli originem duxit ^»^) . a. 359 adulescens, qui nulladum clari 
ingenii experimenta dederat, maiestatis quaestioni implicatus est, quae de oraculo 
Abydeno in fraudem imperatoris consulto exercebatur, sed periculum imminens abso- 
lutus evasit^*^). tum Constantinopolim se contulit, ubi brevi tempore carminibus et 



991} Cland. bell. Gild. 66 hane quoque nunc Oildo rapuH »ub flne cadentia autumni. 

992) Phot. bibl. cod. 279 p. 536 A. 8 is hk TcjS aOrtjj 'zt{f/tt x»}» «ut*}» irepiei^^sTO {ji£Tpt|) (scil. iam- 
bico) — *AvSpov(xou iroXiTeuopilNOv», xal auToo 'Ep{i.OTroX(Tou, irp6? tov x^itrrfa <I>ot^di|i.[i.a)va t6v xotvoiroXt(Jr^. 
xal ouTo; ^e ^papidTaiv iorl irotT^n^c, 5tacp6potc pi^Tpoic tou; \6fO*jQ ^vretvcDV. Aegyptium eum fulAse, iiidicat 
LibaniuB quoque, cum iii ep. 75 scribat, famam eius uaque ad Aethiopas penetraase. 

993) Amm. XIX 12, 11 Andronieuiy poatea ttudii» liberaltitus et claritudine earminum uotus^ in 
iudicium introduetu» , cum $ecura mente nuUi» »tupicionibu» urgeretur, purgando »emper et ftdentiu» ab- 
tolutu» e»t. 



z» 



CXCVI CHRONOLOGIA SYMMACfflANA. 

tragoediis maximam gloriam consecntns est^^). a. 379 Antiochiae erat^®^), postea 
non commemoratur. itaque haec epistula in Symmachi annos iuveniles cadere vi- 
detur. 



Vffl 23-27 ANNO 396. 

De Marciano et Maximiano egimus p. CXCII, de Albino et Gregorio p. CLXXVin 
et CLXXX, Censorinus praeter epist. VIII 27 commemoratur 155, 15. 20; 156, 12. 

Hae epistulae omnes in Campania scriptae sunt (221, 20; 222, 16; 223, 16) et 
ordine chronologico procedunt. in prima enim adventum suum tempusque, quod eum 
secutum est, describit, in tertia de reditu loquitur, in ultima stationes, quas in itinere 
Romam suscepto praeteriturus est, enumerat. 23 — 26 duo epistularum paria coniun- 
guntur, quorum litterae priores ad patres, posteriores ad filios datae sunt. hae, 24 
et 26, tam similes sunt, ut nullum fere enuntiatum alterius in altera non repetatur, 
sed summa cum cura scriptor prospexit, ne eaedem sententiae iisdem verbis expri- 
merentur. cum enim utraque epistula in urbem mittenda esset, Maximianum et Ore- 
gorium litteras ab oratore clarissimo acceptas sibi invicem recitaturos esse praevidit 
eaque de causa anxie cavit, ne paupei-tini eloquii, ut ipsius verbis utar, deprehen- 
deretur. qua cautione uti non solebat, si litterae in loca diversa destinabantur , id 
quod in epistulis VIII 5 — 10 advertimus. 

Terminum , post quem haec epistularum series scripta est, constituunt verba haec : 

221, 28 ubique vitam agimus consularem; Symmachus enim consulatum gessit a. 391. 
itaque iter illud Campanum, quo Formias, Baulos (221, 20. 26), Neapolim (223, 16), 
Capuam (223, 18) tetigit, ad a. 396 refero. v. p. LXI. quod confirmatur hoc loco: 

222, 1 7 noH est ea fortuna horum locorum^ ut seriam curam sepeliant voluptates. insolitis 
omnia necessitatibus strepunt et oneri cessere deliciae. nam vere 396 orator noster se- 
riam curam re vera in urbe perpessus erat, quae tum fame gravissima laboraverat, 
neque Campaniam eiusdem calamitatis expertem mansisse, vel ex eo patet, quod 
procul dubio fruges provinciae tam vicinae Romam advectae erant. 



Vni 29. 30 AMO 399. 

Salvius a. 408 quaestor sacri palatii a militibus seditiosis Ticini interfectns est ^^^) . 
epistula ad eum scripta, cum de Flaviani praefectura altera recens accepta agat, in 
primos a. 399 menses incidit. v. adn. 842. 



994) Themist. or. XXIX p. 347 A %a\ cl (x£v tu ol«5? xi ^ort SovxiBfrfat xpaYtpSlav xal iTrrj xai Si^j- 
pdfjtpouc, &a7r£p fvoYXO^ d7ri5t|(i.i^aac AtY^^i^io; veavloxo;. 

995) Lib&n. de vifc. sna p. 117. 

996) Zosim. V 32. GothofredQs hanc oandem faisse patat atque SalTlnam comitem reram privatarum, 
oui inscribitur lex dat. id. Nov, Bavenna StUichone et Aureliano eots, (a. 400) Cod. Theod. XI I, 27. sed 
locus Ravenna docet, hanc constitutlonem ad secandnm Stilichonis consulatum referendam esse (a. 405) , quo 



EPIST. VIII 23—37. CXCVII 

lovins, cni Sjmmachns eplBtnlas VIII 30. 50; IX 59 misit, d. 19 Mart. a. 399 
comitivam gerens templa gentilinm Carthagine evertit et simnlacra fregit^^^). a Sti- 
lichone praefectns praetorio Italiae et patricins factns^^^) in tnrbis anni 409 proditor 
dnomm Angnstomm, Honorii et Attali, partes magnas sed pamm honestas egit®^). 
si honorem, qnem haec ei epistnla acceptnm gratnlatnr ^^^^) , comitivam a. 399 fnisse 
snmamns, tempns ei cnm litteris ad Salvinm conveniet. 



VIII 33 37 ANNO 397? 

lohannes, qnem Vlil 35 nominat, a. 394 tribnnns et notarins in anla Theodosii 
militavit^^^^;. a. 408 Romae agebat et a senatn ad Alarichnm hospitem snnm legatns 
missns e8t*<^®2). ab Attalo a. 409 magister officioram electus^^^^^) post tyrannnm pnr- 
pnra privatnm veniam impetravit, siqnidem anno 412 praefectns praetorio Italiae*^*) 
factns est, qnem magistratnm retinnit saltem nsqne ad d. 8 Mai. a. 413 ^^^^^). hominis 
igitnr aetas ostendit, hanc epistnlamm seriem in nltima Symmachi tempora cadere. 
scriptae antem snnt, cnm ex itinere, qnem aeger et debilis snsceperat, Romam re- 
vertit. 33 consulto distuli stilum^ dum refoveo itinere tenuatum vigorem, 37 proxime 
penatibus meis redditus etiam nunc te mente et cogitatione respicio. itaqne de antnmno 
a. 397 cogitaverim. v. p. LXI. — omnes has epistulas inter se cohaerere ostendit 
in 33 et 37 reditns commemoratio , in 33 — 35 argumentnm simile. nam Symmachnm 
eum ingenii Insum coluisse, ut rem eandem plnries verbis diversis exprimeret, in epi- 
stulis VIII 23 — 26 iam deprehendimns. 



tempore Silvanus comes rerum privatarum erat. Cod. Theod. V 14, 6; cf. God. lust. XI 78, 1. itaque non 
apud Symmachnm nomen Salvium in Salvinum mutandum est, id quod luretus fecit, sed in codice Theodo- 
siano Salvinum in Silvanum, 

997) Augnst. de civ. dei XVIII 54 in civilate notisiima et eminentissima Carthagine Afrieae Oaudentius 
et lovius comites imperatoris Honorii qunrto deeimo kalendas Apriles falsorum deorum templa everterunt tt 
simulaera fregerunt, cf. Idat. fast. ad a. 399. 

998) Sozom. LX 4. praescHbitur legibns datis kai. Apr. a. 409 Cod. Tbeod. II 8, 25 + XVI 8, 19 
et d. 26 lon. a. 409 Qod. Theod. II 4, 7 -f XVI 5, 47. 

999) Zosim. V 47 — 49; VI 8—9; Olymp. ap. Phot. cod. 80 p. 57 B 31 ; Sozom. IX 7. 

1000) Interfuit pubtieae utilitatis^ ut tibi maiora negotia erederentur. quare prolixa esse non debet gau- 
dii mei adtestatio, 

1001) Paulin. vit. Ambros. 31 lohannes tune trihunus et notarius., qui nune praefectus est. 

1002) Zosim. V 40. 

1003) Sozom. IX 8. 

1004) Paulin. vit. Ambros. 31. ex legibus ad enm datis Cod. Tbeod. VII 8, 10 ad Africam pertinet, 
Cod. Theod. XI 28, 7 ad Italiae provincias meridionales. 

1005) Praescribitur legibus datis d. 6 lun. a. 412 Cod. Theod. XIII 11, 13. d. 22 lun. a. 412 Cod. 
Tbeod. III 8, 3. d. 26 lul. a. 412 Cod. Theod. II 8, 26 -+- XVI 8, 20 -i- VIII 8, 8. d. 7 lan. a. 413 
Cod. Theod. VI 30, 20 -f- VII 8, 10 (traditur lun. pro lan., sed mensi lunio anni indicatio post eonsulatum 
parum convenit). d. 14 Febr. a. 413 Cod. Theod. I 2, 12 -f II 19, 6 -f VIII 17, 4 -f Cod. lost. VI 23, 19. 
d. 8 Mai. a. 413 Cod. Theod. XI 28, 7. praeterea praefectus praetorio nominatnr in lege data V id. lul. 
Ravennae dd. rm. Honorio XIII et Theodosio X AA. eoss. (a. 422) Cod. Theod. II 13, 1 -f 28, 1 -f 30, 2 
-f- 31, 1 -f- 32, 1 -f VIII 8, 10, sed fortasse scribendum est dd. nn, Honorio VIIII et Theodosio V AA. 
eoss. (a. 412). 



CXCVin CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

Vni 38 Flavius Pididius Romulus*^*), cuius noitfine praeter has litteras VIII 62 
et IX 62 inscribuntur, aetate multo minor erat Symmacho, a quo filius nuncupatur *®®'; . 
originem ex provincia Africa duxisse videtur; ibi enim praedia locupletissima possi- 
debat et Augustini episcopi Hipponensis amicitia et ipse et affinis eius Valerius usi 
guntioos), a. 385 consularis Aemiliae et Liguriae fuit^®<>»), a. 392 comes sacrarum 
largitionum in aula Theodosii^®*®), a. 400 praefectus praetorio Galliarum^^*^*) , a. 405 
praefectus urbis Romae^^^*^). quia in hac epistula de filio eius studiis rhetoricis oc~ 
cupato sermo est, in Symmachi senectute scripta esse yidetur, fortasse eodem tempore 
cum praecedentibus. 

Vin 40 Aventius fortasse idem est, qui in praefectura urbana Basso (a. 382) suc- 
cessit, Symmachum (a. 384—385) praecessit. v. 297, 12; 307, 29. 

Vin 4 1 Antiochus, cui VIII 74 quoque missa est, Musonii filius fuisse videtur, qui 
a. 395 proconsul Achaiae fuit^^^V ^^^ haec Symmachi epistula ad eum scriberetur, 
honorem aliquem in urbe gerebat, qui fortasse praefectura annonae erat. nam quod 
periculum subiturus esse dicitur, ut catervas mulierum scissa veste fugiat, eum magi- 
stratum prodit, qui populi seditionibus inopia frumenti excitari solitis vel praecipne 
expositus fuerit. quod epistulam Alypii praefecti urbi a. 391 ad Ambrosium per- 
tulit^o*^), ^xih illo eum munere functum esse indicat, quod proconsulatui Achaiae 
annis quattuor post gesto optime convenit. 



Vm 44. 45 ANNO 400. 

Ad duos amicos ulti'a mare agentes missae, quorum litterae quotannis navigatione 
incipiente ad Symmachum perferri solebant. utraque igitur epistula aestate scripta 
est et prorsus eandem sententiam exprimit. summa autem verborum similitudo inter 
has litteras et Vin 13 — 16, quas et ipsas aestate datas esse constat, me movit, ut 



1006} Nomen eiuf integram exhibet titnlus Stiiichonis G. l, L. YI 1731, cui subscriptnm est: ca-e- 
quente Fl{avio)^ Pi$idio Romulo v(iro) e(laria9imo) praef{eeto) urb{i). Pisidius Romulus dicitur Ephem. epigr. 
IV p. 294. 

1007) 231, 3 Ad Valerinm: filium meum Romulum ego aecersOy tu retirus; ego in ewn mihi penoruim 
parerUia adrogOy tu ius adfinia exerces. 

1008) A.uga8tina8 ad Romulum scripsit epistul&m 247, ad Valerium, qnem Romuli adflnem fuisse Sym- 
roachus testatur (v. adn. 1007), epistulas 200 et 206 librumque primum de nuptiis. 

1009) Cod. Theod. II 4, 4 data d. 19 lun. a. 385. 

1010) Cod. Theod. X 19, 2 d. 19 Febr. a. 392. Cod. Theod. IX 45, 1 d. 18 Oct. a. 392. 

1011) Cod. Theod. IX 38, 10 d. 6 Aug. a. 400. ad eandem honorem referendum est, quod prae- 
feotus urbi in inscriptione mox laudanda viee sacra iterum iudieans dicitur. in Occidente eum magistratu 
functum esse, sequitur ex loco Mediolanio legi ad eum datae subscripto, at In Italia illo anno duo iam prae- 
fecti noti sant, Messala et Hadrianns. 

1012) Ephem. epigr. IV p. 294 in foro Romano. Fidei virtutiq{ue) devotissimorum militum domnorum 
nostrortm Areadi Honori et Tkeodosi perennium Augustorum, post eonfectum Oothieum beUum (a. 405) felici' 
tate aetemi principis domni nostri Honori, consiliis et fortitudine irUualrii viri comitis et (sequuntur versus 
doo erasi, quibus Stilichonis nomen inscriptum fuit) a(enatus) p(opulus)q(ue) R{omanus) eurante Piaidio Ro- 
mulo v(iro) c(Uiriasimo) praef{eeto) urbi viee aacra iterum iudieante. 

H»13) Zosim. V 5. 
1014) Ambros. epist. 89. 



EPI8T. VIII 38—61. CXCIX 

eas eidem aDno (400) ascriberein. ef. 16 praestabit usus longior, tU; 14 praestabit 
caekstium favor^ ut; 44 praestabit divinus favor, ut, — 14 abundo laetitia^ postquam va^ 
lere vos didici nostraeque amicitiae inter negotiorum dura meminisse; 44 valere te gaudeo 
et adloquii tui honore delector, — 15 ex debito venit sermo^ qui redditur; 45 red- 
ditum mihi esse annuum quodammodo sermonis tui debitum. 



VIII 46-61 ANNO 396. 

Strategius d. 30 Mai. a. 403 vicarins Africae praescribitur legi Cod. Theod. IX 
26, 3; sed litteras VIII 46 ante hnnc magistratum Romae accepit. 

Valerins, Romnli affinis (v. adn. 1007), cui VIII 47 et 57 et Angnstini epistnlae 
200 et 206 missae snnt, a.. 418 comes et vir inlustris erat. August. 1. 1. liber An- 
gnsHni primus de nuptiis ei dedicatns est. 

Maximiliani nomen praefernnt epist. VIII 48. 51. 55; IX 52. filins erat Mari- 
niani, ad qnem ep. III 23 — 29 scriptae snnt (v. adn. 621). a. 396 honorem aliqnem 
anlicnm accepit (228, 31). 

Vitalis d. 8 Mart. a. 403 praefectus annonae commemoratnr Cod. Theod. XIV 3^ 21. 

De lovio et Marciano v. p. CXCVII et CXCII. 

Leporius teste epistnla IX 10 a. 394 exennte magistratn aliqno maiore fnngebatnr, 
fortasse vicaria per nrbem Romam finitimasqne regiones praefectnra. v. p. 238, 9 et 
ideo dignum est, ut provincialibus vel edicto vel subscriptione tua instructio plena 
pandatur. 

Romani, fratris Magnilli (48, 32), praeter epist. VIII 28. 56. 59. 70, qnae ei 
inscriptae sunt. mentio fit 32, 7; 47, 11; 48, 32. hnnc enndem videri, qni a. 391 
comes Aegypti erat, exposuimns ad epist. II 20. 

Servins fortasse a Mario Servio Honorato, Vergilii interprete, non diversns erat, 
de cnius vita cf. Thilo, Servius I p. LXIX. hnnc enim Symmachi familiaritate usum 
esse, ex Macrobii satnmalibns perspicitur. 

Itineris alicnins a Symmachi suscepti mentionem facinnt 46. 54. 55 A. 56. 58 — 
61; de commoratione eius in litore maris loqnitur 46 (228, 12), Campaniam nominant 
55 A et 61; de morbo filii sermo est 47. 58. 59, de ipsins aegritndine leviore 46. 
54. 55. 58. patris filiiqne incommoda tempore coninncta fuisse, docet 58: filius meus 
cum bona dei venia periculo caretj sed defectum virium patitur prope usque ad aegritu- 
dinem. — ego quoque meorum contagio socius accessi, credo ex vigiliis nocturnis, quarum 
m praesentia exiguus fuit sensus, noxa post cruduit. verbis inter se consentinnt: 50 
iamdudum datis ad te litteris mutua scripta non merui, et tamen propositum meum 
servans honorificentiam scriptionis instauro, 51 es enim praeter solitum parcus 
eloquii. sed tueor constantiam diligentiae nec a proposito argumentatione deducor. 53 
scriptorum tuorum honorificentiam communis amicus exhibuit. — 56 servo obser- 
vantiam, quam mos priscus instituit, ut domo profecti litteras auspicentur. 60 for- 
tasse allegatione moris uteris, quoniam plerisque persuasum est, auspicium salutationis 
profectis esse capiendum. absolvo te consuetudinis observantia. 



CC CHEONOLOGIA SYMMACHIANA. 

Has eplstulas in ultimos Symmachi amios cadere, ex aetatibas hominmn, qnibns 
inscriptae sunt, agnosceretur , etiamsi disertis verbis traditum non esset^^^^j. cum 
igitur in itinere illo Campano Capuam tetigerit (232, 3) et reditum instituerit niansio' 
nibus in spatia minora divisis (231, 12), scriptae sunt autumno aut faieme incipiente 
a. 396. V. p. LXII. 



VIII 63-68 ANNO 398. 

Lampadii Symmachi temporibus quattuor fuere, quibus de videamus, cuinam eo- 
rum epist. Vin 63 et 65 ascribi possint. 

1) C. Caeionius Rufius Volusianus qui et Lampadius, de quo v. p. CLXXVIII. 

2) Senator aliquis ante Symmachum mortuus 246, 1. a praecedente diversus esse 
videtur, quia clarissimae memoriae vir dicitur, non clarissimae et inlustris memoriae 
vir, quae appellatio homini praefecturis duabus functo competeret. ei qui sequuntur, 
oratori nostro aut supervixerunt aut saltem aetate multo minores erant, ita ut facile 
supervivere possent. 

3) Postumius Lampadius, Capua oriundus, consularis Campaniae, praefectus urbi 
inter annos 403 et 408. C. I. L. X 3860 Capuae. Postumio Lampadio v{iro] c(laris- 
simo) et inlustri, cons(ulari) Camp(aniae), restitutori patriae et redintegratori operum pu- 
blicorum, ordinis provisori, populi subventori, ob insignia eius unibersa patrono longe a 
maioribus originalij ordo Capuensis^ voti et obsequi sui pignus locavit. cf. C. I. L. X 
1704. — C. 1. L. VI 9920 Romae prope Pantheum. [Felic]i imperio d(ominorum) n(ostro- 
rum) Arcadi Honori et Theodosi ex auctoritate Postumi Lampadi v{iri) c{larissimi) prae- 
f(ecti) ur6(t), corpus tabernariorum, sequuntur nomina corporatorum. 

4) Frater Flavii Mallii Theodori, qui Mediolanensis erat (v. adn. 745) et a Cam- 
pano igitur diversus est. quo tempore Theodorus honore aliquo in aula fungebatur ^^^^) , 
fortasse comitiva rerum privatarum a. 380, Roma in comitatum profectus est, ut mu- 
nus advocationis in foro praetoriano susciperet. paulo post administratio aliqua ei 
commissa est, siquidem Lampadium, qui legi datae d. 11 Apr. a. 382 praescribitur, 
nostrum fuisse, fratris praefectura eodem fere tempore gesta veri simile reddit [v. 
adn. 138 etp. CLI). dignitas nulla noraini eius addita est, sed ex constitutionis argu- 
mento perspicitur, eum sublimibus potestatibus, id est praefectis, subditum fuisse^^^^^. 
in Theodori praefectura secunda non multum post d. 21 Dec. a. 397 praefectus urbi 
factus est^^i^). is Lampadius, qui a. 408, cum Stilicho senatum de pace cum Alaricho 



1015) 229, 1 quid faeiam $cnex garrulus, 

1016) 128, 18 €0 praeterUm tempore^ quo tuo adminiculo poMit inttitui. 

1017) Cod. Theod. XII 9, 2 Have Lampadi earisaime nobia, nuUus penitus ex eo, quod refertur in con- 
ditis vel in area eontinetur, ad qucmlibet titulum ucurpct, nisi forte praesumendi faeultaiem subli^ 
mium potestatum iussione perceperit, 

1018) V. adn. 317 et Cod. last. IV 61, 11 sine die: Idcm AA. (scil. Arcadius et Uonorlus) Lampadio pp. 
Bcribendum enim esse pu. pro pp., iam Cohn coniecit argumentoqae legis probatur, utpote quae de mancipi- 
bus salinarum agat. cf. Symm. relat. 44. 



EPIST. VIII 63—72. CCI 

facienda consnleret, exclamare ausas est: non est ista pax sed pactio servitutis^ et qui 
anno sequente ab Attalo tyranno praefecturam praetorio accepit^^i^), tam Campanus 
qnam Ligur fuisse potest, sed cum Attali comitatus paene omnis ex Symmachi amicis 
compositus fuerit *®2oj ^ imnc quoque eundem crediderim , cui epistulae VIII 63 et 65 
missae sunt. quae cum de praefectura urbana acceptoris loquantur, quam Postumius 
gessit quidem sed post Symmachi mortem, nullum alium quam Lampadium Mediola- 
nensem respicere possunt. qua re annus quoque litterarum definitur, et in id quidem 
tempus eius incidunt, quo orator seditione plebis ex urbe pulsus erat, i. e. in ver 
a. 398. V. adn. 324. 

Quattuor epistulas Vin 63 — 66 iisdem diebus scriptas esse, inde liquet, quod 
omnes de otio Symmachi suburbano paulo ante inchoato loquuntur. rebus inter se 
cohaerent 63 et 65, quarum prior a Lampadio petit, ut quidquid in administranda 
urbis hitela ex bono publico fecerit, oratori nuntiet, altera gaudium exprimit de indicio 
quietis urbanae Lampadii consiliis partae. verbis conveniunt 64 ut — ego quoque vix 
post urbanas molestias usurpato otio longius fruar et 65 tempus quodammodo usur- 
pandi otii prorogasti. 

VUI 68 Ad Titianum: desideratas quidem litteras tuas libens sumpsi, sed cognitio 
actuum tuorum, quorum testis atque narrator Euscius fuit, uberiorem mihi adtulit 
voluptatem. Symmachum, cum vere a. 398 ex urbe profugus in Ostiensi ageret, Euscii 
litteras ex Sicilia missas accepisse, docet epist. VI 66. in eadem autem provincia 
Titianus consularis munere functus est, ut tituli eius Thermitani testantur. C. I. L. 
X 7345. C. Maesio Aquillio Fabio Titiano c[larissimo) v{iro) , co{n)s(ulari) optimo^ civi 
ac patrono bene merenti, ordo et populus splen[d\idissimae col(oniae) Aug(ustae) Himereo- 

rum [The]rmit{anorum) pecunia sua posuit, 7346 Titiano c{larissimo) [i(uveni)], 

C, Maesi Titiani et Fonteiae Frontinas consularium filio, patricio, ob honorem togae virilis^ 
Clodius Rufus, eques RomanuSj amico suo incomparabili, 

Epistulas 67 et 68 cohaerere his collatis patebit : 67 litteras meas amore desideras, 
68 desideratas quidem litteras tuas libens sumpsi, — 67 nec exposcOy quod sponte fac- 
turus eSy ut nos mutuis epistulis adloquaris, 68 subiungerem curam meorum, si mihi 
esset alius adloquendus, sed cum facias ultro^ quae meus sermo posset expetere, partes 
commendationis omitto. 



VIII 69 unum quippe hoc litterarum genus superest post amaros casus orationum 
mearumj quod me ad usum scribendi possit adlicere, hoc a. 388 aut 389 scriptum esse, 
in adn. 9 docui. 

VHI 71. 72 invitationes ad Memmii Symmachi praeturam kalendis lanuariis a. 401 
ineundam. v. p. LXXII. 



1019) Zosim. V 29; VI 7. 

1020) Ex magistratibas civilibus, quos Attaius promovit, nominantar praeter Lampadium magister ofA- 
dtfrom lohannes, praefectas orbi Marcianas (adn. 978 et 1003), consol Tertallas (Oros. VII 42, 8). borum 
duo a Symmacho epistalas acceperant. 

Q. ArftKLiTS Stmmaohts. A 



CCn CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

Vin 73 de Symmachi filii valetudine adyersa loqnitur; fortasse a. 396 exeunte 
Bcripta. V. p. LXVIII. 

IX 1 Palladius Atheniensi8^<^2i)^ eian rhetoris fiiius^<*22)^ circa a. 378 Romam venit 

et magisterium artis rhetoricae professus est*^^^]. prima declamatione, quam publice 
recitavit, tantam Symmachi admirationem movit, ut eum Ausonio praefecto praetorio 
commendaret (I 15). itaque a. 379 in comitatum accitus est (I 94; lU 50), fortasse ut 
scrinio alicui magister praeponeretur , nam huiusmodi munera viris eloquentiae gloria 
claris ininngi solebant. a. 381 comes sacrarum largitionum in aula Theodosii erat^^^^j, 
a. 382 magister officiorum ^^^^). sed hunc honorem iam vere aut aestate einsdem anni 
deponere coactus est, ut Rnfino locum faceret (adn. 567). christianum eum fuisse 
docent epistulae Gregorii Nazianzeni 228 — 231. 386 ad eum scriptae, quarum 228, 
cum ab eo petat, ut officiali diutius in provincia morato ignoscat, tam ad comitivam 
sacrarum largitionum quam ad magisterium officiorum referri potest. num idem fuerit 
cum aliquo ex iis Falladiis, ad quos Libanius scripsit, ignoratur. 

Symmachus hac epistula rogat, ut Palladius officialem aliquem gradu militiae 
privatum in pristinum honorem restituat; scripta est igitur, cum magistratum aliquem 
gereret. inter annos 379 et 382. loquitur autem orator de nova aliqna felicitate per 
totum orbem Romanum diffusa ^^^^) , cuiusmodi illis annis nihil aliud inveni quam 
Theodosii Augusti electionem. quae interpretatio si vera est, epistula a. 379 assig- 
nari debebit. 



IX 3-6 ANNO 401. 

Commendaticiae Euscio Symmachi notario traditae. cum ad apparatum praetorium 
cogendum in provincias mitteretur (236, 30) ; scriptae igitur snnt inter annos 398 et 
401, quibus orator in praetura filii praeparanda occupatus erat. v. p. LXXI. Euscius 
illo tempore bis in Sicilia Symmachi res egit a. 398 et a. 401 (172, 13; 162, 16). 
quis autem ex his annis eligendus sit, ea re definitur, quod inter eos, quibus ille 
commendatur, Zenodorus tunc iudex (236, 10) est, qui administrationem Lucaniae et 
Brittiorum, per quam provinciam Euscius iter facturus erat, a. 401 ineunte suscepit. 
V. p. CLXVIII. 

Auxentius, cuius nomen epist. 5 praefert, frater Mariani (158, 4), gener Carterii 
(218, 25; 237, 3), fortasse Fonteius Litorius Auxentius est, qui inter a. 425 et 450 

102i) 10, 29 movU \6fo^ Athenaei hofpitis Latiart concilium. 

1022} 11, 1 credo pLantj nee fldea caaaa est^ rhetorum hanc esse proiapiam; nam ingerUo genus no$eitwr, 
non solu$ vultus aut eolos adserit posteros in Iionorem parentum: certiores habet natura vindicias. bene sen- 
tiendi ac bene Loquendi yigntmtur non scribuntur heredes. 

1023) 86, 29 metu Palladius — , quem ego non minus doteo abduetum a iuventute Romanay 
quam gratulor in spem sui honoris accitum. 10, 25 Pulladii rhetoris nostri declamatio, 

1024) Cod. Theod. IV 12, 8 d. 6 lul. a. 381. Cod. Theod. X 24, 2 d. 21 lul. a. 381. 

1025) Cod. Theod. VI 24, 4 d. 21 Mtrt. a. 382. ConsUntlnopoU eum yersatum esse, dicit Greg. Naz. 
epist. 229. 

1026) 235, 16 nee etim pubtieae felieitatiSy quae ad universos pitri ratione manavU, solum txoidem tSH 
patiaris. 



EPisT. vni 73 — IX 9. ccni 

urbi aeternae praefuit. Ephem. epigr. IV p. 280. cf. Herm. XVIII p. 297. Romae 
prope Septizoniam. [Sa]lvis d{ominis) n(ostris) [Fl{aviis) Theodosio et Placido V^alenti- 
nia[no victoribus semper Aug{ustis) F]onteius Li[torius Auxentius v{ir) c{larissimus) prae- 

f{ectus) urbi a]ixos te C. I. L. VI 1669 Romae. Fonteius Litorius Auxentius 

v{ir) c{larissimus) praef{ectus) urbi curavit. 



IX 7-9 AMO 400. 

7 ut Auxentio filiam despondeat, a Carterio petit, cui cum in epist. VIU 1 6 scripta 
aestate a. 400 gratias agat, quod petitioni in genere eligendo obsecutus sit, has 
litteras circa initium eiusdem anni emissas esse necesse est. eidem tempori convenit 
epist. 8, quam Symmachus ex sacro comitatu vix regressus dictavit; mensibus enim 
lanuario et Februario a. 400 ludis consularibus Stilichonis Mediolanii interfuit. v. 
p. LXII. 

Gabinius Barbarus Pompeianus^ cui IX 8 missa est^ commemoratur in titulis duo- 
bus: C. I. L. X1199 Abellae. [Pompe]iani. Barbarus Pompeian{us) v(/rj c{larissimus) , 
cons{ularis) Kamp{aniae), civitatem [A]bellam nuda ante soli deformitate sordentem silicibus 
e montibus excisis, non e dimtis monumentis advectiSy consternendam ornandamque curavit. 

cur[am agente] Proculo patrono et cur{atore) Abellanoi^m. C. I. L. VIII 969 

Neapoli Africae. Salvis d{ominis) n{ostris) Arcadio et Honorio inclytis semper Aug{ustis), 
administrante d{ivino) m{andatu) Gabinio Barbaro Pompeiano v{iro) c[larissimo) p'\roconsule) 
A{fricae) v{ice) s{acra) i{udicante) , Coelius Titianus v{ir) h{onestus) , ex t{ransvecturario) 
et nav{iculario) j ex mun{erario) et ex curatore r{ei) p{ublicae)j cum Coelio Restituto v{iro) 
h{onesto)j filio suo, sumptu proprio [i]nstantia sua dedicavit^ administrante Publiano v{iro) 
h{onesto) , f{lamine) p{erpe(uo) , curat{ore) r{ei) p{ublicae) . de tempore , quo Campaniam 
rexit, non constat; in proconsulatu Africae successit ApoUodoro inter d. 14 Mart. et 
8 lun. a. 400, locum dedit Helpidio post d. 28 Mart. a. 401. v. p. CLX. prae- 
fectus urbi erat a. 408*^27), sororis eius a Fulvio in matrimonium petitae mentionem 
facit epist. VI 3. 

Flavius Vincentius *®2®) , cui epistulae IX 9. 25 scriptae sunt, fidei christianae 
addictus erat^^^®,. Gallias per annos sex continuos 395 — 400 praefectus praetorio 
rexit^^^^j, annoque 401 consulatum cum Fravitta gessit. itaque epistula 1X6, si eam 
simul cum praecedentibus emissam esse sumamus, in praefecturae tempus cadit. ac- 



1027) Zosim. V 41. 

1028) De nominlbus eius y. de Rossi, Inscr. christ. urb. Rom. I 494. 495. 497. 500. 

1029) Sulp. Sev. dial. I 25, 6 memini VincerUium praefeetumy virum egregium et quo nullus ait intra 
OalUaa omni virtutum genere praestantior , dum Turof^s praeteriret^ a Martino taepius poposeisse^ ui ei eon- 
vivium in suo monasterio daret. 

1030) Praescribitur legibus datis d. 5 lul. a. 395 Cod. Theod. XV 1, 33. d. 18 Dec. a. 397 Cod. lust. 
III 13, 5. d. 11 Febr. a. 398 Cod Theod. I 5, 11. d. 19 Febr. a. 398 Cod. Theod. VII 14, 1 -h VIII 5, 58. 
d. 19 lun. a. 399 Cod. Theod. XI 1, 26. d. 13 Sept. a. 399 Cod. Theod. XII 15, 1. d. 17 lan. a. 400 
Cod. Theod. VII 8, 6. d. 17 Mai. a. 400 Cod. Theod. VII 18, 10. d. 18 lun. a. 400 Cod. Theod. I 15, 15. 
d. 29 lun. a. 400 Cod. Theod. IV 23, 1 -f XII 19, 1—3 + Cod. lust. XI 48, 13. d. 9 Dec. a. 400 
Cod. Theod. VIU 5, 61. cf. adn 3:.0. 

A* 



CCIV CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

cedit, quod Zenodorus, qni ei his litteris commendatur , anno sequente corrector Lu- 
caniae et Brittiorum factus est (VI 25), suffragio videlicet Yincentii promotus. 



IX 10 Foriunae telo gi^aviter sauciatus nunc primum epistula^ maesta verba com- 
miito; neque enim diu ab officio debui temperare, cum tanti vulneris dolor nulla temporis 
diuiurnitate possit aboleri, haec ad primos menses post mortem Flaviani maioris per- 
tinere (autumno a. 394) iam in adn. 247 suspicatus sum. 



IX 11-22 AMO 399. 

Marcellns, ciii epist. IX 11. 23 inscribuntur, idem fuisse potest cum magistro 
officiorum a. 395^^^^), qui medicinam Plinianam compilavit. 

Valerianus vicarius Hispaniarum praescribitur legibus datis d. 8 Sept. a. 365 et 
d. 25 Nov. a. 366^032)^ praefectus urbi d. 29 Mart. et 8 Mai. a. 381i033). 

De ApoUodoro proconsule Africae a. 399—400 egimus p. CXCIV. 

Erius Fanius Geminianus^ cuius nomen praeferunt epist. IX 15. 56, Apollodori 
decessor erat; siquidem Africae eum aliquot annos post Aeroilium Florum Patemum 
(a. 393) praefuisse, docet titulus in adn. 812 relatus, neque alius ei in fastis provin- 
ciae locus relinquitur quam inter Victorium et ApoUodorum. v. p. CLX. 

Sapidianus eodem fere tempore, quo Apollodorus proconsul. vicarius Africae fac- 

tus est (inter d. 17 Mai. et 25 lun. a. 399), magistratumque saltem nsque ad a. 400 
retinuitio34). 

De Venusto, quem Nicomachi Flaviani filium fuisse puto, egi p. LI. 

Ex hac epistularum serie 11. 12. 18 — 22 familiaribus Symmachi traditae sunt, 
cum ad equos curules coemendos in Hispanias proficiscerentur ; id quod vere a. 399 
factum esse, in adn. 330 probavi. epist. 11 ad Marcellum scripta nullam quidem 
equornm mentionem facit, sed hanc quoque iisdem tabellariis commissam fuisse, ag- 
noscitur ex initio alterius ad Marcellum epistulae IX 23: requimnt te per Hispanias 
aliae litterae meae, eae videlicet, quibus de loquimur. de praetura filii praeterea 
agunt 13. 15. 16, Apollodoro recens ad proconsulatum Africae promoto data est 14, 
ita ut hae quoque veri a. 399 aut ascribi debeant aut certe possint. restat 17, quae 
nuUa temporis indicia praebet, sed cum epistulis anni 399 includatur, eidem attri- 
buenda est. 



1031) Cod. Theod. VI 29, 8 data kal. lun. a. 395. God. Theod. XYl 5, 29 daU d. 24 Nov. a. 395. 

1032) Cod. Theod. I 16, 10; IX 1, 3 cum adn. Oothofredi. 

1033) Cod. Theod. VI 10, 2 -+- 22, 5 -f 26, 2; XV 7, 6—8 4- 10, 2. 

1034) Decessor eius Dominator ultimum commemoratur d. 17 Mai. a. 399 Cod. Theod. XVI 5, 35. 
ipse praescribitur legibus datia d. 25 lun. a. 399 Cod. Theod. XVI 2, 34. d. 12 Sept. a. 399 Cod. Theod. 
XI 1, 30 cum adn. Qothofredi. Cod. Theod. VII 8, 9 anno quidem 409 adscribitur, sed cum propter Sapi- 
dianum in inscriptione nomlnatum tum propter argumentum ad annum 400 referenda est; meminit enim 
legis Cod. Theod. VII 8, 7 d. 8 lun. a. 400 ut proxime datae. 



EPIST. IX 10-41, CCV 



IX 23-28 AMO 399. 

Ex his quoqne epistulis 23 — 25 et 27 praeturam filii respicinnt, sed aliqnot men- 
sibns post seriem praecedentem scriptae snnt ; nam 23 et 24 ad Marcellum et ad Bassum 
de epistulis 11 et 20 ut ad eosdem iam ante missis loquuntur, et 25 praefecturam a 
Theodoro recens depositam commemorat. quo in magistratu positus ultimum praescri- 
bitur legi datae d. 25 Oct. a. 399. (v. adn. 758]. tota igitur series incidit in men- 
sem Novembrem a. 399; eo enim tempore, quo emissae sunt, hiemem nondum pro- 
vectam fuisse, docet 242, 21 qiuieso /e, ut si forte equorum reditum intemperies hibema 
retardaverity stahulari in agris tuis equos nostros paucis mensibus iubeas, quod modo con- 
ditionali scribi non potuisset, si tum iam bruma initium cepisset. 28 nullum anni 
indidum continet, sed quoniam hibernis mensibus scripta est, cum praecedentibus con- 
iungenda vldebatur. 



IX 29 30 ANNO 397. 

Varum, qui praeter alias provincias Apuliae quoque praeesse in epistula 29 dicitur, 
yicarium urbis Romae, id est Italiae meridionalis, a. 398 fuisse constat ^^^^] . sed quia 
hae litterae autumno scriptae sunt, cum tota Italia fame laboraret et nihilo minus ex 
provinciis frumentum cogeretur, ei potius tempori eas attribuo, quo bello Gildonico 
imminente commeatus Africani iam cessaverant et urbis annona ex Hispaniis Galliis 
Italia ipsa conquirebatur , anno 397 exeunti. v. adn. 322. quae temporis definitio 
confirmatur epist. 29 A ; Formiis enim data est, ubi Symmachus a mense lulio usque 
ad Octobrem a. 397 versabatur. v. p. LXI. 

30 litis cum Leone componendae vias quaerit. quoniam in epist. VIII 17 eodem 
autumno cum praecedentibus scripta domum suam multis circulatrari iniuriis dicit et 
ab advocato Rufino petit, ut eam forensis industriae tueatur officio^ haec quoque a. 397 
optime convenit. 



IX 35 — 38 sententiam siraillimam exprimunt 35 et 36. verbis conspirant 35 est 
enim mihi familiaris dignusque patrocinio tuo. 37 est enim nobis conciliatissimus ob 
vitae integritatem dignusque me teste, qui etc. 38 olim mihi probitate vitae conpla- 
citus est et honestis carus officiis, 36 mihique dudum probatum per honesta documenta. 

IX 39 — 41 verbis conspirant 39 quare optimae voluntaii tuae calcar admoveo te- 
que hortor, ut etc. 41 quare salutationem litterarum tibi defei^o et hortor^ ut etc. 
39 adserit enim probabilem mentem talis electio. 40 sed circa nobiles probabilesque 
personas plus debet esse moderaminis. 



1035) Cod. Theod. XI 1^ 25 propoaita in programmate Vari viri elari$timi, viearii urbia Romae, Honorio 
A. IV et Eutyehiano co$s. 



CCVI CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

IX 47. 48 verbis conspirant 47 si quid igiiur mihi tribuis. 48 si quid igitur inter- 
ventui meo tribues, — 47 familiaritas vestra non deserat, 48 qui a parentibus dese- 
runtur. epistula 47 Flaviano tradita est, enm a. 398 exennte Mediolaninm proficis- 
eeretnr. v. adn. 327. eidem igitur tempori 48 qnoque adseribi debet. 

IX 51 Apollodoro commendantnr curiales civitatis Africanae, quod tempus pro- 
consnlatus eius a. 399—400 indicat. 

IX 54 simul scripta cnm IV 56, ubi vide. 



IX 55 59 ANNO 397? 

Eusebius in officio aliquo militans commendatur epistulis 55 et 59; cum igitnr 
hae in idem tempus incidant, de intercedentibus quoqne idem praesumi debet. tota 
epistnlarum series scripta est aut ante Sancti Ambrosii obitum (d. 4 Apr. a. 397) 
aut non mnlto post, nam Caecilianus, qui eo superstite praefectus annonae erat^<)^<^], 
eodem munere fungebatnr, cnm epist. 58 sumeret, ut ex argumento eius agnoscitnr. 
sed ne multum nltra a. 397 recedamus, vetat aetas hominum, qui reliquis epistulis 
honoribns praediti praescribuntur. nam Eusebius (55) anno 395 coroes sacramm lar- 
gitionum erat, donec ante d. 17 lun. praefectus praetorio perltaliam factus est, quero 
magistratum retinuit saltem nsque ad d. 23 Dec. a. 396 1®^') ; Geminianus (56) a. 398 
— 399 proconsulatu Africae fungebatur (v. ad ep. IX 15); lovius (59) a. 399 ineunte 
comitivam accepit, sed iam ante magistratus alios gessit*^^^). itaque omnes has epi- 
stulas non sine aliqua probabilitate ad a. 396 refero, aut si epist. 60 huic seriei ad- 
iungatur, ad primos anni 397 menses, quibns Probinns, cui inscripta est, proconsula- 
tum Africae gessit. v. p. CV. 



IX 61-65 ANNO 390- 

Duae ex his epistnlis (61 et 64) ad Pacatum in atiquo honore positnm missae 
sunt, qui a. 390 proconsul, a. 393 comes rerum privatamm erat. v. p. CXCIII. sed 
quia eo magistratn, quem ultimum gessisse videtur, in aula Theodosii fnnctus est et 
eo quidem tempore, qno Engenio Italiam obtinente nullum commercium inter partes 
imperii Occidentales et Orientales erat, Symmachi litterae ad annum potius 390 re- 



1036) 82, 3 Ad Ambrosiam: filiu» mtus CaecUiimus vir elarissimus , qui nunc communia patri<ie gubcT' 
nat annonam, 

1037) Comes sacrarum largitionum praescribitur legi datae d. 22 Mai. a. 395 Cod. Thcod. XV 1, 32 
(traditur XI kal. lul., sed quoniam Eusebius iam aliquot dies ante praefectus praetorio commemorator , scii- 
bendum est XI kal, lun.), praefectus praetorio d. 17 lun. a. 395 Cod. Theod. XV 14, 12. d. 19 Dec. a. 395 
Cod. Theod. I 15, 14. m. lau. a. 396 Paulin. vit. Ambr. 34. d. 29 Mart. a. 396 Cod. Theod. XIII 11, 8. 
d. 9 lul. a. 396 Cod. Theod. XIV 3, 19. d. 23 Dec. a. 396 Cod. Theod. XIII 5, 26. 

1038) VIII 30 inUrfuit publicae utilitaiis, ut tibi mniora negotia erederentur. 



EPIST. IX 47—92. CCVII 

fcrendae videntnr. cui tempori epist. 65 qnoqne convenit, qnam orator de yehicnlo 
aliqno sibi faciendo scripsit. nam in ludos circenses, qnas a. 391 consnl exhibitnms 
erat, cnrribus ei opns fnit. 



IX 68-71 ANNO 394. 

In epist. 68 et 69 de maerore aliqno loqnitnr; alteram scripsit in quarto Latinae 
viae mox agrum Laurentem petiturus ; qnae antnmnum a. 394, qno Flavianns maior 
mortnns est, indicant. v. p. LXU. epist. 71 argumento et verbis cnm 68 tam arte 
cohaeret, ut eam eodem tempore emissam esse facile perspiciatnr , praesertim cnm 
illa qnoqne de Symmachi commoratione in rure aliqno loqnatnr. 



IX 73 75 AMO 400. 

74 scripta est ad magistratnm aliqnem, qui Symmachi editionibns anxilinm sunm 
pollicitus erat, sed cum ante tempns praeturae provincia decedere coactns esset, pro- 
missis stare non potnit. haec ad Apollodomm referri possunt, qni menses fere sep- 
tem ante Memmii Symmachi praeturam proconsulatum Africae deposuit. v. p. CXCIV. 
accedit snmma verbomm similitudo inter has epistulas et VIII 13—16 et 44, quae 
eadem aestate datae snnt. cf. VIII 14 abundo laetitia. IX 74 abundo gaudio. — 
Vni 14 praestabit caelestium favor^ ut, 44 praestabit divinm favor^ ut, IX 73 prae- 
stabit divinus favor, ut, 

75 argumento cum 74 cohaeret. cf. ad epist. VIII 23 — 26 et 33 — 37. 



IX 77 79 ANNO 394. 

77 et 79 cohaerere, docent haec: 77 fero tamen aequo animo, quod desiderio 
nostro amorem patriae praetulisti, 79 facile absentiae tuae damna ferremus. desi- 
derium tui litterarum solacio mitigasti. 78 haec solacia mea. — 77 frequentanda 
tibi est opera scriptionis. 79 quas frequentare dignaberis. 

78 epistulae IV 17 tam simile est, nt simul cum illa scripta esse videatur. 



IX 81 post ingentia pericula, quae solus in communis patriae perturbatione toleraviy 
in bonum me statum redisse significo, haec ad ver a. 398 pertinere, docui in adn. 324. 

IX 91. 92 eodem tempore scriptas esse, docent haec: 91 restat^ ut stili adsidui- 
tate acuas inter nos amicitiae diligentiam vincasque officii sinceritate siux:essus tiu)S. 
92 cum debitam diligentiam love teste non deseram, — amicitiae autem sinceritas 
pectoris magis fidem postulat, haec re ot verbis artissime cohaerent cnm VIII 11. 12. 



CCVIII CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

cf. VIII 12 religio enim magis fide animi metienda est quam ostentatione verborum, 
11 religio enim fide pectoris continetur: in verborum officiis latet plerumque simulatio. 
IX 92 nam plerumque officiis simulatur adfectio, amicitiae autem sinceritas pectoris magis 
fidem postulat quam delenimenta sermonis, illas epistnlas cum aliqua probabilitate ul- 
timis anni 397 mensibus attribui posse supra iam vidimus : in his idem tempus indicat, 
quod Symmachus IX 91 amico ad honorem aliquem sublimem evecto gratulatur; si- 
quidem Minervius comitivam rerum privatarum tum acceperat. v. p. CXLII. 

IX 93. 94. — 93 pignora nostra coniunximus. hoc tam ad annos 392 — 394 (v. 
p. LII) quam ad a. 401 (v. p. LXXII) referri potest, quam dubitationem solvit epist. 
94. queritur enim in ea Symmachus, quod amicus in urbe expectatus pio accitu do- 
mini et principis nostri ad votiva remeaverit, quae votiva nihil aliud indicare possnnt 
quam consulatum imperatoris, ad quem ille evocatus est. cum igitur Honorius anno 
402 consul quintum processerit, has epistulas anno 401 exeunte scriptas esse patet. 

IX 103 — 107 de sportula nuptiali a. 401 exeunte amicis missa loquuntur 104. 
106. 107; de mancipibus salinarum iudicum auxilio iuvandis 103 et 105. alteram 
earum ad praefectum urbi Decium, alteram ad praefectum annonae scriptam puto. 
quibus corporati urbis Romae subiecti erant. 

IX 112 ad Probum a. 370 exeunte missam esse, docui in adn. 49. 

IX 113 paulo post Celsini Titiani mortem data, a. 380 exeunte. v. p. CVI. 

IX 115 non multo post proconsulatum a Symmacho depositum scripta, aestate aut 
autumno a. 375. v. adn. 152. 



IX 117 122 ANNO 394. 

117 Symmachus pretium pro feris in quaesturam filii comparatis numerat; 119. 
120 munera quaestoria amicis mittit. quae omnia, cum editio mense Decembri a. 394 
celebrata sit, primis anni sequentis mensibus facta esse patet. v. p. LVIII. 

122 de Magnillo iudicio criminali absoluto loquitur, quam causam inter annos 
393 et 395 agitatam esse, p. CLIU (cf. CXXIX) docui. 



IX 124-126 ANNO 396. 

125 mense Octobri Neapoli data est, ubi Symmachi illo mense a. 396 agebant. 
V. p. LXII. congruit, quod in epist. 124 ad Florentinum praefectum urbi scripta de 
inopia frumenti sermo est, qua hieme a. 396/7 urbem laborasse, in adn. 321 proba- 
vimus. proconsul denique Africae, generosae familiae vir, Symmachi affinis, cui epist. 
126 missa est, Anicius Probinus fuisse videtur, quem hieme a. 396/7 provinciae ad- 
ministrationem iniisse et oratoris domum affinitate quamvis satis remota contigisse, 
p, Cn et CV demonstravi. 



EPIST. IX 93 — X 2. CCIX 

IX 127. 128 Symmachus ruri agens pedis dolore vexatar, Octobri aut Novembri 
a. 397. V. p. LXIX. 

IX 131—142 ex his epistulis quattnor 132. 135. 137. 142 de ursis, una 141 de 
crocodillis in praeturam filii comparandis loquuntur, quattuor pro civitatibus Campanis 
apud consularem provinciae interveniunt 131. 136. 138. 139; omnes igitur cohaerere 
in aperto est. ursi illi brevi tempore ante ludos, qui aestate a. 401 exhibiti sunt 
(v. p. CLXVI), in Italiam advehebantur*®^^) ; cum ergo in epist. 142 scribat, eos 
proxime esse venturoSj haec series in annum 401 cadit. 

IX 144 in hac quoque epistula de ludis praetoriis sermo est, sed ita ut editionem 
nondum instare perspiciatur; itaque in annos 399 aut 400 coUocanda esse videtur. 

IX 147. 148 a magistratibus petit, ut poenam capitis de virgine Vestali incesti 
condemnata exigant; cuiusmodi iudicium habitum esse vix potest, postquam Gratianus 
a. 382 superstitioni gentilium auctoritatem publicam denegavit. 

IX 149 Symmachus consul designatus, ultimis a. 390 mensibus. 

IX 150 scripta simul cum relatione 34, quam a. 385 attribuendam esse postea 
videbimus. 

IX 151. 152 de apparatu praetorio agunt, quo Symmachus annis 398 — 401 oc- 
cupatus erat. v. p. LXXI. 

IX 153 Symmachus sportnlam consulatus amico mittit, a. 391. 

X 1 paulo post proconsulatum Africae a Symmacho depositum emissa, aestate 
a. 375. V. p. XLIX. ' 

X 2 non multum post supplicium Maximini praefecti praetorio scripta. is in mar- 
gistratu ultimum commemoratur in lege Cod. Theod. 1X6, 1 +2+ 19, 4 data 
d. 15 Mart. , proposita d. 16 April. a. 376, successor eius Antonius primum prae- 
scribitur constitutioni datae d. 23 Mai. a. 376. v. p. CIX. vere igitur honorem 
amisit, neque multo post a senatus legatione accusatus capitis poenam solvit. Symm. 
Orat. IV 11. 12; Amm. XXVm 1, 7. 57. 



EELATIONES. 

Relationes omnes in Symmachi praefectura urbana dictatae sunt, cuius tempus 
vere a. 384 et autumno a. 385 includitur. v. p. LIV. certiora autem temporis in- 
dicia praebent hae: 

1. 2 Symmachus pro magistratu recens accepto Angustis gratias agit, vere a. 384. 

3 relatio de ara Victoriae sumptibusque caerimoniarum restituendis, aestate a. 384. 
V. adn. 212. 

7 paulo ante kalendas lanuarias anni 385 scripta. 

8 agit de lege data d. 25 lul. a. 384, Cod. Theod. XV 9, 1. 



1039> 211, 8 uni quam plurimi ad editionem muneri$ no$trl ex Pratvatitana dtvthuntur , quo» eupimu$ 
eeleriter in u$um propinqui muneri» exhiberi, — maxime autem rumpend<ie tunt moraey quia die$ proxi' 
mu$ funetioni» eogendo apparatui non relaxat indutia$. 

Q. AVEEUVB StMMACOYS. 3 



CCX CHRONOLOGIA SYMMACHIANA. 

10—12. 24 paulo post mortem Pfaetextati emissae, qui nltimis a. 384 mensibus 
obierat. v. adn. 219. 

13 senatus consultum de oblatione ob deeennalia Valentiniani facienda cum im- 
peratore communicat; quae cum d. 22 Nov. a. 385 celebrata sint (v. p. CXXI), hanc 
relationem veri aut aestati eiusdem anni adsigno. 

15 strenae ad Augustos mittuntur; paulo ante kal. lanuarias anni 385, quo die 
munera tradi debebant. 

16 incipit excusatione Symmachi, quod contra iuris praecepta appellationem a 
praeiudicio admiserit. cui dubitationi respondet lex data d. 29 Nov. a. 384: Ad 
Symmachum praefectum urbi: obiecta appellaUone , etiamsi a praeiudicio interposita di- 
catury vel ad nos vel ad cognitorem sacri auditorii sollemniter causa mittatur^ cum si 
ea provocatio adversum leges fuerit emissa^ facile post iudicium sacri examinis ab huius- 
modi litigatoribus multa possit exsculpi^^^^). — relationem 28 ante, 33 post hanc legem 
acceptam emissas esse, inde perspicitur, quod in causis prorsus similibus illa eius- 
dem modi excusationem continet, haec omittit. 

17. 23. 34 id tempus spectare, quo Symmachi gratia in aula iam fluctnabat, 
p. LVI veri simile reddidi. scriptae igitur esse yidentur, paulo antequam magistratum 
deponeret, aestate aut autnmno a. 385. 

21 huic relationi respondet lex data d. 28 Dec. a. 384. v. p. LVI. 

23 oblatio ob decennalia Valentiniani non solum promissa, sed iam pro parte 
soluta est^®^*). scripta igitur est post rel. 13. cf. ad rel. 17. 

24 V. ad rel. 10. 
28 V. ad rel. 16. 

33 post legem Cod. Theod. XI 30, 44 acceptam emissa est, quae cum d. 29 Nov. 
a. 384 data sit, paulo ante initium a. 385 in Symmachi manus pervenit. v. ad rel. 16. 

34 V. ad rel. 17. 

41 legem Cod. Theod. XI 30, 41 propositam d. 16 Dec. a. 383 proximam sanc- 
tionem appellat [313, 31) ; itaque post a. 384 data esse non potest. 



OBATIONES. 

1 primum in Valentinianum panegyricum dictnm esse in festis quinquennalibus 
eius celebratis d. 25 Febr. a. 369, indicant verba 322, 16 lustrum inperialium iam 
condis annorum, cf. adn. 141. 

2 habita cum Valentinianus tertium fasces sumeret (324, 9), kal. lanuariis a. 370. 

3 recitata est, postquam Gratianus nomen Augusti adsumpsit (d. 24 Aug. a. 367) 
et antequam pater eius moreretur^^^^j ((j, ^7 jjoy, ^^ 375)^ q^Q^ autem orator dicit: 

330, 35 spe electm esj re probatusy aliter interpretari nequimus, quam puerum Augustum 



1040) Cod. Theod. XI 30, 44 cam adn. Qothofredi. 

1041) 298, 20 ad commune aeertUtrium, quo faciendae oblationie gratia mmmates quosque eonduxeram, 

1042) 332, 25 quantum gloriae eonsequeria olim patre incolumi dueturus exercitum et passim. 



ORATIONES. CCXI 

post electionem snam clara iam virtutis docnmenta edidiBse, qnae qnalia fnerint, mnltis 
locis indicatnr. patrem videlicet in expeditione aliqua contra Alamannos comitatus 
erat ^^^^) , ita nt yictoria nomine tenns ntriusqne imperatoris ductu reportata esset. 
anno 367 post mensem Angustum arma in hostes commota non sunt ^®^^) ; oratio igitur 
ante aestatem a. 368 habita esse non potest. cum autem Symmachus initio dicat, 
aurea munuscula Gratiano a se tradenda esse, qualia oblationis nomine ad imperatomm 
festa qninquennalia a senatu mitti solerent, hanc qnoque orationem simul cum prima 
d. 25 Febr. a. 369 pronuntiatam esse pnto. nam non Valentiniano tantum, cuins 
dies anniversarius celebrabatur , sed etiam filio eius mnnera oblaticia missa panegy- 
ricosque sollemnes dictos esse, ex tota imperii collegialis condicione sequitnr. 

4 non mnltum post Maximini mortem pronuntiatam esse, ex 334, 24 sqq. liquet. 
y. ad epist. X 2. 

5 capite tertio Valentiniani animns snspiciosns odiumqne in senatnm tam aperte 
vitnperantur ^^^^) , nt haec nisi post obitum eius dicta esse non possint ; cnm antem Sym- 
machi pater, in cuius laudibns haec oratio vel praecipue versatnr, iam a. 376 mortuns 
sit, tempns eins die 17 Nov. a. 375 et fine anni sequentis includitur. itaqne quia die 
nono lannarii eam habitam esse orator ipse bcribit (23, 5), de anno qnoque constat. 

6. — 337, 10 egit fama latior negoUum suum, ut Theodosio quondam militarium 
magistrorum celeberrimo consultor belli per Africam iungeretur. voce quondam indicari 
solet, enm, cnius nomini additur, mortuum esse, de anno autem, quo Theodosins 
interfectns est, nnnm tantum fontem habemus, Hieronymum, nam Orosins (VII 33, 7), 
qnamvis de baptismo magistri militnm ab episcopis Africanis certior factus esse vi- 
deatnr, in tempore tamen definiendo illum seqnitur. qui in chronico ad annnm 375, 
sed post mortem Valentiniani, haec adnotat: TheodosiuSy Theodosii postea imperatoris pater^ 
et plurimi nobilium occisi. dnx igitnr Africanns inter d. 17 Nov. a. 375 et kalendas 
lannarias a. 376 interiit, non Gratiani videlicet lussu, qui tam brevi tempore Cartha- 
ginem perferri non potnisset, sed Valentiniani ipsius. qnis enim credat, Theodosinm 
minorem ab eo ipso collegam imperii adscitum esse, qui patrem eins snpplicio affe- 
cerit? itaque oratio pro Severo ante initium a. 376 pronuntiata non est, neqne tamen 
post a. 378, nam si Gratianus tum consortem iam elegisset, Symmachus Theodosium pro- 
fecto non tantnm magistromm militum celeberrimum dixisset, sed etiam patrem principis. 
cum antem editio totius orationum corporis summa cum veri similitudine anno 376 tri- 
bni possit (p. X), eodem anno oratorem nostrum pro Severo dixisse putaverim. 

7 lulianus, qui 337, 16; 338, 7 nt vivns commemoratur , a. 387 aut 388 diem 
obiit. V. p. CXXV. 



1043) 330, 30 jTfO senihus puer dimieaSj pro Uberis nostris aeqttaevus huudas, • — 331, 24 hiatoria 
obleetaria in proeliiSf — earminibus in triumphia, — 332, 11 fiUum te exhibea reverenUa, virtute eoUegam. 
una est utriuaque militia et coniuncta felicitaa: tu gaudes magi$terio patriBy ille contubernio iunioria. 

1044) Herin. XVIII p. 152. 

1045) 336, 8 traxerunt olim plerique prineipum in invidictmj ii quisquam abaens eivium moverei suspiria^ 
et quaai cunari imperatoribus tantum liceret, privatorum merita presaerunt, mihi auten vere pater pcUriae vi- 
detur, aub quo laudari vir optimua non timet, 336^ 5 t'f enim rem pubUeam liberam tenety aub quo 
aUquid invidendum in poteatate aenatus, 

B* 



CONSPECTVS NOTARVM. 



P codex ParUinus 8623 saec. IX. v. p. XXVH. 

V codex Vaticanas Palatinus 1576 saec. XI. v. p. XXVIII. 

M codicis Montepessulani saec. XIII pars prior. v. p. XXX. 

F in libris septem prioribus codices florilegii aut omnes aut optimi, in tnbus ultimis consensus 

librorum F^ F^ F\ v. p. XXVIII. 
F^ editio florilegii Argentoratensis a. 1510. 
F^ codex florilegii Parisinus 8559 saec. XII aut XIII. 
F^ codex florilegii Vaticanus Reginae 1575 saec. XIII. 
n codex Divionensis a lureto disertis verbis laudatus. v. p. XXXII. 
(/7) lureti editio prior. in iis epistulis, quae iam in editione Lypsianu impressae erant, eas tan- 

tum Bcripturas hac nota signavi, quibus luretus a Lypsio discrepat. v. p. XXXIII. 
(/7)2 lureti editio altera. v. p. XXXV. 

r codex Huberti Giphanii a Scioppio disertis verbis laudatus. v. p. XXXV. 
(F) Scioppii editio, ubi a lureti altera discrepat. v. p. XXXVI. 
codex Fuldensis a Scioppio disertis verbis laudatus. v. p. XXXV. 
(r*P) Bcripturae codicum Scioppianorum, quibusde non constat, ex quonam eorum haustae sint. 
/ spatium litterae unius, quae temporis iniuria periit. 
' / littera erasa aut alio quolibet modo deleta. 
♦ spatium litterae unius a librario vacuum relictum. 

Vni ouique contextus parti notas eorum codicum in margine adscripsi, qui eam aut etiam- 
nunc continent aut editione eius principe ex iis deducta satis noti sunt, ut silentium apparatus cri- 
tici de iis pro testimonio haberi possit. 

Vbi in apparatu critico alicui scripturae discrepanti additum est: P 2 m. aut V 2 tn. nulia 
primae manus mentione facta, ibi haec ea praebet, quae in contcxtu loguntur, et vice versa. 

STEMMl CODICVM. 

Archefypus 



1 



P2m. 



ir V M F 

^^_ 

(//) jP« F^ 




Q. AVRELII SYMMACHI V. C. 

CONSVLIS ORDINARn 

EPISTVLAE 

EDITAE POST EIVS OBITVM 

A 

Q. FABIO MEMMIO SYMMACHO V. C. 

FILIO. 



LIBER PRIMVS. 

AD PATREM. VF 

I a. 375. 
PATRI SYMMACHVS, 

Ne mihi vitio vertatur intermissio litterarum , malo esse promptuB ofiScii qfuam 

& longa expectatione vicissitudinis desidere; tum quod parentibus non ad lancem neque 

ad demensum verba tribuenda sunt. iniurius videar^ si summo vobiscum iure conten- 

dam; nam praeter aequum censet, qui inter dispares obsequium par requirit. itaque 

vester sermo ex beneficio proficiscitur , noster ex debito. haec me atque alia huius- 

modi oppido perpulerunt scribendi munus insuper non habere. nunc vobis actuum 2 

to nostrorum ordo pandendus est: libet enim non minus otii quam negotii praestare 

rationem. Baulos Lucrina sede mutavimus; non quod eius deversorii satias ceperimuS) 

quod cum diutius visitur, plus amatur, sed quod metus fuit, ne- si Baulorum mihi 

inolevisset adfectio, cetera, quae visenda sunt^ displicerent. ibi Acindyno conditori 

eiusque maioribus emmetra verba libavi et picturae licentiam, quae vestitum disparem 

15 singulis tribuit, in rationem coegi. protelarem te paululum, ni vererer, ne dilatione 

expectatio nutriatur. quare elaboratam soloci filo accipe cantilenam: 

Attica palla tegit socerum, toga picta parentem: 3 

praefnit iste sacris, hic dixit iura Quiritis: 
at mihi castrensem quod mordet fibula vestem, 
20 Aurorae in popuUs regum praetoria rexi. 

sed fasces pictura tacet: tu respice fastus. 

10 Cato ap. Cic. pro Planc. 27, 66. 



1. 3 om. VF 5 desiderer F 9 oppldo (m, F 11 diaersorii VF ceperit nos Lypsius; 

sed cf. Maer, 8ai, VJI, 12, 21 cur qni aaidius norant, facilins satias capiant 13 inoliaisset [PP) sant 

oisenda F acyndino F, acinodo F 14 eius qnae /^, eiu^ qaae 7, eias qai F emmetra] Seioppius^ 

eminetra T, eminet rara VF 15 distribait F 16 flUo solacii F 18 Mc dixit] F, indixit V{r^) 

qairitl (F) 

Q. Atulits Stmmacbts. 1 



2 SYMMACHI EPISTVLAE 

VF 4 scio te, simul atque haec legeris, actutum poetica plecti'a moturum. nullus feceris, ne 
mei periculo gloriere ! ego te nostri vatis exemplo quasi quadam lege convenio: liceat 
inter olores canoros anserem strepere. silentium mihi, nisi praestiteris, imperabis. 
quam nihil abs te metuam, vis probare? en tibi aliud alucinationis meae prodo secre- 
tum, adhuc sollicitus de priore. audi versus ad Baulorum historiam pertinentes: & 

5 ' Huc deus Alcides stabulanda armenta coegit 

eruta Geryonae de lare tergemini. 
inde recens aetas corrupta boaulia Baulos 

nuncupat occulto nominis indicio. 
ab divo ad proceres dominos fortuna cucurrit, lo 

fama loci obscuros ne pateretur heros. 
hanc celebrayit opum felix Hortensius aulam, 

contra Arpinatem qui stetit eloquio. 
hic consul clarum produxit Acindjnius aeyum 

quique dedit leges Orfitus Aeneadis. i& 

hos inter iuvenile decus, sed honore senili, 

bis seno celsus, Symmache, fasce cluis. 
sed te Baulorum necdum lenta otia quaerunt; 

cura habeat iuvenem publica pervigilem. 

6 Nempe derides, quod de me aliqua iusto indulgentius praedicavi? est haec vera et ^o 
digna reprehensio. omnis quippe ostentatio non caret suspicione mendacii, quia quid- 
quid adsumitur, proprium non putatur ; dehinc quod iactantia avara laudis multum de- 
coquit de pudore. f possem dicere, si quis inrepserit extemus auditor, meos esse versi- 
culos diffi/er/, ut verecunde in nos cadat ab altero profecta laudatio. sed video opus- 
culum non esse paenitendum. ita res crepera atque anceps dubium me habet, utrum 25 
verecundiae praemetuendum sit discrimen an gloriae. tibi igitur, qui prudentia antistas 
ceteris, optipnis huius delego provinciam. quid facto usus sit, ipse videris; ego et 
infantiae et inprudentiae meae patrem conscium non inprudenterelegi. vale. 

II a. 375. 
Vr PATER SYMMACHO. 30 

Hoc est munus, quo se non sola possit iactare Campania: fsed praeteritis Roma 
aut Athenae, si in Graecum loquendi honorem huiusmodi lingua vertatur. quid enim 
concinnius epistula tua^ quam nuper accepi? quid versuum admixtione iucundins ? vere 
dicam tibi, plura legere volentibus celeriter terminata est. quod utinam sensus aliquis 
eorum supersit, quorum iraaginibus praescripta videmus epigrammata ! facile laudabunt ^^ 
tales successores laborum suorum, qui picturae nitorem pulchrioribus versibus inlumi- 
narmt. et ego igitur gratulor non magis ostreis et peloridibus abdomen quam pectus 

2 Verg. Eclog. IX 36. 6 Serv. ad Aen. VI 107; VU 662. 



2 gloriarer V 4 metaamus probare F intimationis F 5 adhoc F 6 alcydes V 

7 fer nt ager sone delnlare (il^} Geryonae] gersone F, gerionis F 8 boaulia] Servius, bualia V^ 

boalia F 12 ortensius V 14 acbyndinus V, acynodus F 20 et] atque F 22 quod otn. F 

23 possem eligere Mommsenj posse me dices ego 24 difflteri] Scioppiusj difflcere /^, diffldere Vy effl- 

cere F nt uerecnnde in nos cadat] Scioppiusy ut uerecnnde innoscad et F, ut uerecunde ignoscat et ^, 

ut uerecondiae ignoscat et F, ut uerecundiae ignoscat si esset F profecta laudatlo] /^F, profectae lau- 

dationi V 27 et om, F 28 impudentiae (r) impudenter (r) 

30 Pater Symmacho] F, om. V 31 sed praeteritis] VF^, superba erit his ego, sed prae ceteris Suse 

32 athenesi in VFj athenis si in 33 quid enim uersuum V 35 proscripta 36 tales om. F 

inlnminarint et] Riiterahus.^ inluminarent et F^ illuminarent et (rent e in rai. 2 m.) V 37 peluridibus F 



I 
l 



\ 

■ 

I 

i 

I 



I 



/ 



/ 



EIBER I. 3 

tibi eloquio esBe satiatum; et qaoniam pudorem meum ipse ordiendo solvisti, a nobis 2 VF 

quoque aceipe bonorum aetatis meae exarata nuper elogia. nam quia nihil est, quod 

agam, et si nil agam, subit me malorum meorum misera recordatio; inveni, quod 

illis libellis, quos nuper dictaveram, possimus adicere. scis Terentium, non comicum, 

5 sed Reatinum illum Romanae eruditionis parentem, hebdomadon libros epigrammatum 

adiectione condisse. illud nos, si fors tulerit, conamur imitari. sed quae prima con- 

pegi, interim pauca misi, obtestatus te per deum, ut si quid in his displicebit, emen-* 

des. quod mihi pudendum non est; nam sive quid ex me sive ex te placuerit, mea 

laus est, nec vito consortium, in quo talem non erubesco consortem. 

10 AiiADIVS RVFim^S. 3 

Princeps ingenio, fortunae munere princeps 
aetatis, Rufine, tuae, cui prospera quaeque 
admiranda tuis aequabat gloria rebus. 
unus amor cunctis et praesidium trepidorum. 
15 principibus, quorum viguisti tempore, doctus 

aut calcaria ferre bonis aut frena tyrannis. 



VALERIVS PROCVLVS. 

t" Cum primis, quos non oneravit gloria patrum, 

' ponemus Proculum, vitae morumque decore 

\ 20 haud umquam indignum magnorum Publicolarum 

I olli semper amor veri et constantia, simplex 

caelicolum cultus. non illum spemere posses, 
• et qnamquam reverendus erat^ non inde timeres. 



25 



30 



n 



ANICIVS IVLIANVS. 

Cuius opes aut nobilitas aut tanta potestas, 
cedenti cui non praeluxerit Amnius unus? 
acer ab ingenio cunctisque adcommodus idem 
hic et carus erat, conferre iuvare paratus; 
nam dives, tum celsus honoribus, et tamen illis 
grandior, aetemo conplebat nomine Romam. 

PETRONIVS PROBIANVS. 

lactet se Fortuna aliis, quos iudice nullo 
lucem ad Romuleam sua sola licentia vexit; 
te, Probiane, pudor, te felix gratia teque 
Itala simplicitas morum et sollertia iuvit. 
adsidue quocirca, Augustis notus et hospes, 
praemia magnomm tetulisti dignus honorum. 



3 agam] V^, agamnB F nihii F sabit me] subiti ne F inneni] V^P^ innenit F 4 dicta- 

^eram] V<Pj dicaueram /*, fort, dictaaeras 5 ebdomadon V 6 conpigi F 8 ex me siue] inser. 

Mommsen 9 eonsortem. uale VF epigrammata ita in V scripia «tint, ut unum quidque novam cpistulam 

tffieere videatur 10 Aradius Buflnus] JuretuSf arcadius ruftlnus F, om, V 13 admiranda. tuis] V, tristi- 

tiam tua mirandis AP aequali ac /* 15 principibus quibus F 16 tyrannis uale V 17 Vale- 

I rins Proculas] F, om, V 18 honorauit F 19 decore] Wingendorp, decorem VF 22 posses] 

\ luretus, posBls VF 23 erat] Juretusy eris F, om, F^ non deinde r*P timeres] ego, timeris VF 

24 Anicius lulianus] F, om, V 26 cedenti cumon F^ non cedent cui non V animus F, annius 

I 30 aetema F, aeternam Seioppius 31 Petronlus Probianus] Fj om. V 32 quos] Lectius^ quod VF 

33 ad] ac P 36 assidue quia circa V, quocirca adsiduos F 37 retulisti V 



i 



4 SYMMACm EPISTVLAE 

Vr 7 VERINVS. 

Virtutem , Verine , tuam plus mirer in armis , 

E008 dux Armenios cum caede domares, 

an magis eloquium monim vitaeque leporem, 

et — nisi in officiis, quotiens tibi publica curae — 

quod vitam innocuis tenuisti laetus in agris? 

nullum ultra est virtutis opus, nam si esset, haberes. 

8 Octoginta personis nescio an solus occurram, et ideo in socerum atque avunculum 

nostros tibi delegamus epigrammata. nam et Varronis libri diversis notantur auctoribus. 



III a. 375. 10 

VMr SYMMACHVS PATRI. 

Summa adficior gratia, quod animadverto litteras meas tibi insubidas non videri, 
et in gravi dono habeo hanc apud vos esse de nostris epistolis censionem. laudari 
quippe ab laudato viro rara est messis ingenii. verum ut hoc mihi laetitiae fuit, 
ita illud ludificandi gratia opinor adiectum, si quid in tuis versibus sorduisset, id ut mei i^ 

2 stili cura limaret. ne ego sum stultus ac nihili, si os sublitum mihi esse non sentio. 
quid enim corrigi vel a me potest, vel in te fas est? unus aetate nostra monetam 
Latiaris eloquii TuIIiana incude finxisti. quidquid in poetis lepidum, apnd oratores grave, 
in annalibus fidele, inter grammaticos eruditum fuit, solus hausisti, iustus heres veterum 
litterarum. ne mihi verba dederis! novi ego, quid valeat adagio: sus Minervam. 20 
adprime calles epicam disciplinam, non minus pedestrem lituum doctus inflare. ain 
tandem? orandi aeque magnus et canendi meae te opis indigum mentiare? haud aequum 

3 facis, neque me iuvat falsa lactatio. interea si nobis utendas aures datis, dicam, quid 
diebus superioribus egerimus. Bais remotis arbitris otiabar. eo postquam rumor ad- 
latus est, terrae filios convenire, oppido cav«mus, ne sobriam solitudinem nostram soda- 25 
litas plebeia fuscaret. ac primo Neapolim, dehinc brevi intervallo Beneventum me 
recepi. ibi summo cultu civium plausuque susceptus tanto honore celebrabar, ut iam 

4 gravarer officiis. sedulitas enim, quae non conpensatur, onerosa est. et urbs cum 
sit maxima, singuli eius optimates visi sunt mihi urbe maiores, SLmmtissimi litterarum 
morumque mirabiles. deo5 magna pars veneratur; privatam pecuniam pro civitatis 30 
omatu certatim fatigant. nam postquam terra movit, nihil paene illis reliqui factum 
est, sed fractae opes infractos animos reppererunt. pro se quisque operam boni civis 
adfectat; nox diei iungitur ad laborem. unde nobis summa cura fuit abire ocius quam 

13 Naevius ap. Cic. Tuse. mi 31, 67; ad Fam. V 12, 7; XV 6. 



I Verinns] F, om, V 8 solla T 9 uestros V 

II Symmachus patri] P, om, VM 12 insabltas VM 13 In graai dono] LeetiuSf in graoido 
non vr esse apud uos F 14 boc nibil mibi F 16 ac] bac V subUtum] F, sub- 
liuitum 0, subUmatum VM 20 adagio] T, a contagio V 21 caUis V lituum] My Utium T, 
Ucium V 22 meae te] 7, merere T 23 lactatlo] T, iactatio VM utendas] T, uacuas VM 
24 remotis arbitris] FM, remotus ab arbitris V ablatus V 25 caulmus] ScioppHUj cauemus VFM 
sodaUtas] V0M, sordiditas F 27 recipi VIDP) plausuque] V^M, planequB T 29 eius om. F 
mibi uisl sunt F amantissimi] Suse^ amantissumi Afomm^en, amantes sui VF 30 deos] egOj deum V/*, 
inUrpolator christianus deo$ nonnumquam in singularem numerum mutavit^ ut J 6^ llll 64, V 13, 17 pars 
magna F 31 terram V pene M, bene VF 



LIBER I. 5 

volebam, ne aut mihi diu dediti ab opere desiderent, aut eos occupatio geminata VMF 
distenderet. itaque Baianum sinum rursus accessi, nam Baiae id temporis iam silebant. 5 
hinc V08 munere salutationis inpertio doque nuntium, propere nos deo volente^esse 
redituros. fors fuat huiusce promissi. vestra tamen indulgentia adfatum saepe tribuat, 
5 quasi diutius abfuturis. 



mi a. 375. 
SYMMACHVS PATEI. VM 

Studium quidem Menippei Varronis imitaris, sed vincis ingenium. nam quae in 
nostrates viros nunc nuper condis epigrammata, puto hebdomadon elogiis praenitere; 

1 quod haec aeque sobriS, f ^^^ tamen castigata sunt, illa bono metallo cusa, tomo exigi 
nescierunt. et duriorem materiam, nisi fallor, adniteris. ille Pythagoran, qui animas 2 
in aetemitatem primus adserait, ille Platonem, qui deos esse persuasit, ille Aristotelen, 
qui naturam bene loquendi in artem redegit, ille pauperem Curium, sed divitibus im- 
perantem, ille severos Catones, gentem Fabiam, decora Scipionum, totumque illum 

15 triumphalem senatum parca laude perstrinxit: tu mtuvam proximae aetatis inluminas. 
difficile factu est, ut honor angustis rebus addatur. me quoque iubes versibus tuis 3 
nonnulla subnectere. haud ita Flaccus tuus praecepit in illis poeticae artis edictis, 
quomm hoc themini esse principium, ne humano capiti cervix equina iungatur. 
malo itaque tibi contumacia negati officii quam inprudentia promissi operis displicere. 

20 plura de hoc coram loquemur, quando hanc epistulam sequi paramus aut consequi. 
tU' coepta perage et tam sollertis eloquii esto munificus : ego tibi ut linguae obsequia 
nego. ita aurium commodabo. 



V (II) ante a. 376. 
SYMMACHVS PATRI. * VMF 

25 Nequiquam tacitumitatis incessimur, quibus summa cautio est officii persequendi, 
fere ut nulla statio fuerit tot locoram. in qua huius muneris ferias egerimus. et sane 
iuvat animum pia sermonis exactio. dulcis est enim querella, quae nascitur ex in- 
dulgentia. vos modo facite noveritis, hanc stimulationem religiosam magis esse quam 
iustam. interea loci de Praenestina secessione siluisti, cuius fama mihi fecit indicium. 

30 quam vellem deliciis vestris inprovisus obrepere ! licet Campaniae amoena praeniteant, 
mihi tamen esset adcommodatius agitare vobiscum et spiraculis regionis illius aestivam 
flagrantiam temperare. sed res familiaris inclinata a nobis usque quaque visenda est, 2 
non ut quaestuum summa ditescat, sed ut spes agri voluntariis dispendiis fulciatur. 



1 diu om, FM desiderent] V, dlssiderent ^, discederent Fy desisterent M 2 sursus ac- 

cessit T* 3 deo uolente] V, dum uolente P, aeribe diiB uolentibus 4 redditnros V fors fuat] 

V0, fmar F affatim V 

7 Symmachns patri om, VM 8 uaronis V 9 ebdomadon VM 10 oasta /^, fort. decies 

tamen castigata sunt, ef. Hor. A. P. 294 praesectum decles non castigauit ad unguem tomo] ScioppiuSy 

ef. Hor. A. P. 441 y turno 0, a turao /*, a saturno VM 11 pytagoran V 12 aeternftate V 

15 parca] F^ parua VM rutuuam] ^, mtiuam 7, rninam M, ulros F 20 plura] M, dura ViF^) 

22 commodabo] Af, accommodabo V 

24 •8* patri F, om. VM 28 stimulationem] stipulationem VMy extipulationem F, extimulatlonem 

luretus magis esse religiosam F 29 secessione] sede F mihi fama V 31 religionis V 

32 inclinat ea nobis F 



6 SYMMACHI EPISTVLAE 

VMF namqae hic nsus in nostram venit aetatem , ut rus , quod solebat alere , nunc alatur. 
verum haec missa facio, ne salutatio in querellam versa minuat officii voluptatem. 
date operam valetudini et adloquio crebriori, quae cum petimus^ sedulo pollicemur. vale. 



VI (UI) ante a. 376. 
VF SYMMACHVS PATRI. 6 

Solent inpatientes dilationis esse, qui sperant in se aliquid muneris conferendum; 
hoc vero a vobis recens ortum videmus, ut suarum rerum munifici moi^am non ferant 
largiendi. nunc nuper ad vos praedium lege venit, cuius me iure donastis. cucurrit 
quaestus vester in meum commodum, et meliore voto fortunam estis imitati. nam quod 
2 ex propinquae bonis cum maestitia sumpseratis. cum laetitia "tradidistis. quid quod lo 
hanc liberalitatem cumulastis amplissimo testimonio? cuius ego honestamentum prae- 
opto muneribus, nam qui opibus inlaudatus iuvatur, necessarium magis donum quam 
iustum praemium videtur adipisci. ago igitur iudicio vestro atque habeo gratias, 
quantae sunt maximae, quod mihi honorem utrumque fecistis, et deos precor^t datis 
in commune omnes longum fruamur sintque ex nobis, quibus Ostiense praedium nostro i s 
iudiciO; vestro tradatur exemplo. vale. 



VII ante a. 376. 
VM SYMMACHVS PATRL 

Bono animo sumus, cum viam promissi memores inchoastis. nunc properato opus 
est, ut dum anni tempus calet, autumni bona raptim fruamur. his quippe mensibus 20 
Campania nitet agri ubere et arbusti honore* Baiae imbre raro, sole modico tempe- 
2 rantur, .mensae ab edulibus copiosae sunt, quibus tu amicorum catervas minaris. sed 
mihi honestae multitudinis nulla minatio est, et si bis tanto plures, quam scribis, ad- 
fuerint, frugem bonam feceris. non deerit, quo famem polluant ; nam comitibus vestris 
utpote sobriis caedundae saginae cura posterior est. quousque longum loquor? mitto 25 
verba, rem flagito. occasionem rapere prudentis est. si quid dilationis itiner/ demi- 
tur, mora otii repensatur. vale. 



Vm ante a. 376. 
VMF SYMMACHVS PATRI. 

lamdudum vestri cupiunt Lucrina tacita et liquida Baiana et Puteoli adhuc cele- 30 
bres et Bauli magnum silentes. vos apud Coram rusticam vel apud steriles Formias 



1 ueuit in nostram F aeternitatem V 2 offlcii om. F uoluptatem] Lyp$iu$y uoluntatem VMF 

3 bonae ualitudlui F quae conpetimus F, quaeque petimus F 

5 'S' patri F, om. V 9 et uos meliore F 10 propinquis F quid — 12 muneribua 

nam om. F 12 in laude F 14 deos] F, deum V 15 Oatiense] F, offense V 16 datur F 

18 Symmachus patri om. VM 23 minatio] VM, uitiatio F, uitatio Scioppiui uis V 

scribes V 24 poUuant] VF, pellant M 26 dilationis] VT^, dUacione M Itineri demitur] 

Seioppius, itineris redemitur VF^, itineris d^linquitur M 27 repensatur] Vr^, recompensabitur M 

29 Symmachus patri] T, om. VM 30 puteolos VM celebris F 31 baulos F, baiulos M 

silentes] FM, flentes V 



LIBER I. 7 

desidetis. tandem, si operae pretium est, contendite viam atqne animadvertite meliora VMF 
terramm; nbi alte tnrbis qniescitnr, nbi fmendis feriis modns nnllus est, 

nbi coraiger Lyaeus 

operit snpema Ganri, 
5 Volcanus aestuosis 

medium coqnit cavemis. 

tenet ima pisce mnlto 

Thetis et Baiae sorores. 

calet nnda, friget aethra; 
10 simul innatat choreis 

Amathnsium renidens, 

salis arbitra et vaporis, 

flos sidemm, Dione. 

nnm vobis videor quasi multae luxuriae ebrius mentis insipere atque ideo in poetas 
15 Domen dedisse? nihil moror hanc litteraturam : loci potius quam ingenii mei munus 
exercui. sed si invitantia loquor, gradum tollite, ut et vos sitis laeti praesentium, et 
Dobis potiundi, quae volnmus, fortuna succedat. vale. 



VIUI ante a. 376. 
PATRI SYMMACHVS, 

20 In metu fuimus, ne vos imber inhiberet. sed vemm illud est, quod po6ta noster 
scriptum reliquit, iter durum vicisse pietatem. quare adventum vestri in diem 
placitum praestolamnr. dii modo auctores sint, nt qnae animo destinatis, nullis 
causationibus obstrepantur. vale. 



X (nn) ante a. 376. 
25 PATRI SYMMACHVS. VMH 

Hanccine mihi esse fortunam, ut quoquo versum pedem gradumque contulero, 
exaedificandum aliquid oflferatnr ? velut me nunc Capuani praetorii instauratio in graves 
cogit expensas, cuius pars fatiscit incuria, pars neglegenti dudum celeritate reparata 
imbecillum praestat habitaculum. his nisi properata cura subvenerit, aut pecuniae 
30 postea dispendium cumulabitur aut minae. nam quis(iuis haec opera intermittit. 
amittit. quare animus est amoliri aedium senectutem. ita desiderato et expetito otio 

21 Verg. Aen. VI 688. 



1 pretlam om, F 2 feruendis V 3 lyeus V 4 aperit F snperna Qauri] SalmasiuB, 

supernam gutturi VF^ 6 media incoquit Htituiw 7 ima] /W, una V 8 uagae sorores Heinsius 

9 aetbra] P, ethera V, aethna M 11 renldens] Fj renitens V, renitas M 14 luxoriae VF 

ebrins mentis] -T, om, 3f, mentis om, V ideo] VFM^ adeo 15 litteraturam] V0M, literarum F 

17 potl undique F 

19 Patri Symmachus] -T, om, VM 23 caussationlbus F 

25 ab hac epittula ineipit apographum codicis P in II Patri Symmachus] [II) , om, VM 26 quo- 

queuersum V contulero] V[r]^ tulero M^ contulerim [II) 27 exodiflcandum /7 praetarii // 

28 cogit] VrM^ coegit (/7) 29 imbecillum] VFM, indecorum (//) 31 amoliri] (//), amoueri VM 

odium n- ita a desiderato Mommicn 



8 SYMMACHI EPISTVLAE 

VMn ad negotium concessimas sumptuosam. qaid renim geramas, aadistis. facite vicissim 
vestrae salutis atque actuum prospera noverimus, ut hoc pauxillum tempus, quod in 
Gampania paramus absumere, sine offensa vestri silentii transigamus. vale. 



XI (V) ante a. 376. 
PATRI SYMMACHVS. 5 

Gum iam filiae vestrae dies natalis adpeteret, commodum aderant, quae muneri 
miseratis. ea nobis inmane quantum cara et gravia fuere. nam si quid in absentes 
bene consulas, inpensu maiore gaudetur. ilico amplexi litteras, quae prosequebantur 
oblata. in expectatione esse coepimus, quam mox vobis capessendum iter Appiae scri- 
2 beretis. nihil horum pagina nuntiabat. percontor tabellarium, num constantiam de- 10 
creti rernm subita turbassent. ait sententiam nihil claudicare, sed placita differri, 
donicum statio Formiana multa fruge et aliis hoc genus in usnm necessariis instruatur. 
tunc mihi animus ab aegritudine remigravit. do fidem, nihil herili mensae, nihil ser- 
vitiis aut pecori defuturum. ne mihi sit dicti huius posthac negatio, en vobis chiro- 
graphi instar litteras meas. sponsionem meam stipulat adfectio. neque enim patiar 15 
decipi, quos opto conplecti. vale. 



XII (VI) ante a. 376. 
PATRI SYMMAGHVS. 

Censorum notio fuit spectare opera, quae locassent; hoc me negotium curare 
voluisti. mos gestus est imperatis, vel quod tibi dicto audiens esse debui, vel quod 20 
studio meo congrue mandatum munus agnovi. audi igitur quantam in aedibus nostris 
cura promoverit. scalis subpectus est honor marmoris; superiora conclavia crustis 
teguntur, ea operis levitate, ut conpago solidum mentiatur. columnas nihilo amplius 
mercatus es, quam si tibi muneri contigissent. eas Bithyno lapide caesas, si bene 
oculis utor, existimo. hactenus est, quod scire debueris. deinceps tantum adiciemus 2s 
cognitioni tuae, quantum aedificationi viderimus accedere. 



1 concessimus] VAf(r'), cessimus {U) renun om, V 2 hoc] VFM, om, (11) 3 paramnft 

absamere] VFM^ coramus assumere (U) offensa uestri silentii] VFM^ offensae intenientu (IT) 

5 Patri Symmacbus] (Z7), om. VM 7 inmane quantum] ScioppiuBy in commune inmane quantum 

AfomnMen, in commune quantum VF, in omne quam 11 * 8 bene] VFM^ boni (Z7) litteras quae] 

FAf, cetera (11) 9 quam] VF, quia (U) apiae VM 10 decretl] (11) , decreU VM 

12 formiani (Z7) 13 ///////remigrabit V, remigrabit M 14 negotia V cyrografl V 

15 stipulat] VAf, stipulatur (11) enim] me (U) 16 quos] nam eos (11) 

18 Patrl SymmacliuB] (i7), om, VM 19 spectare] ««*»care n 20 dicto om, (U) 21 no- 

stra cura ht/reiut 22 anb pActna (Iir) 23 solarum (U) columnis nihil (/7) 24 mer- 

catus 08 om. (U) munere concessissent (U) bythin}o V, bithino Af(Z7) 25 oculis utor] 

««*« (11) debueris] VAf(r), debueraa (U) 26 aediflcationi] cod. Pithoeiy eliciUtioni Af(i7), eUci- 

tationi tuae V 



LIBER I. 



AD AVSONIVM. VMH 

Xni (VH) a. 376. 
SYMMACHVS AVSONIO. 

Solet facunda esse laetitia et angustias clausi pectoris aspernata gestire: tibi, 

h amice , scribendi oblivionem peperit res secunda. id mihi imitationi esse non potuit, 
quem domini nostri Gratiani caelestis oratio bonae spei et hilaritatis inplevit. ultro 
igitur adloqui residem non peperci vel officii vel gaudii mei gratia, quorum alterum 
familiaritas nostra, alterum felicitas publica suggerebat. nunc si operae est, utendum 2 
mihi tantisper animum fac remittas. primores kalendas lanus aperibat. frequens se- 

10 natus matutine in curiam veneramus, priusquam manifestus dies creperum noctis ab- 
Bolveret. forte rumor adlatus est, sermonem desiderati principis multa nocte yenisse. 
et erat verum, nam tabellarius vigiliarum fessus adstabat. nondum caelo albente con- 
curritur; luminibus accensis novi saeculi fata recitantur. quid multa? lucem, quam 
adhuc opperiebamur, accepimus. dic mihi, inquies, — nam id praestat audire — quid 3 

15 nostri ^atres super ea oratione senserunt? rerum tibi natura respondedt, quibus suf- 
fragiis exoptata pietas audiatur. novimus bona nostra conplecti. si credis, etiamnum 
illius gaudii mei quandam patior cruditatem. bonus Nerva, Traianus strenuus, Pius 
innocens, Marcus plenus officii temporibus adiuti sunt, quae tunc mores alios nescie- 
bant: hic in laude est natura principis, ibi priscae munus aetatis. cur verso ordine 

20 ista optimarum artium putemus exempla et illa de saeculo priore vestigia? beneficium 4 
suum fortuna tutetur et has saltem Romano nomini velit servare delicias ! nullo fascino 
felicitas publica mordeatur! audisti omnia sed summo tenus ore libata; monumenta 
curiae nostrae plenius tecum loquentur. ubi cum plura scripta reppereris, aestima, 
quanto uberiora unius mens optaverit, quam plausus effuderit. 



25 xiin vnr a. 370—371. 

SYMMACHVS AVSONIO. VFA 

Petis a me litteras longiores. est hoc in nos veri amoris indicium. sed ego qui 

sim paupertini ingenii mei conscius, Laconicae malo studere brevitati quam multi- 

ingis paginis infantiae meae maciem publicare. nec mirum, si eloquii nostri vena 

30 tenuata est, quam dudum neque ullius poematis tui neque pedestrium voluminum 



1 Ad AusoniQm initnti; om. VMilT) 3 Symmachus Ausonio] (/7;, om. VM 4 iaetitia et an- 

gnstias] ♦**♦♦ {U) tibi] ***** (II) 5 res secunda] ***** (J7) 7 reside V, om. M 

gratiam V 9 lanus] M(II]^ ianuarias V, ianuariut (F) apibat Z7, apperibat F, om. M 10 ma- 

tutine] (/7), maturae V, mature (/•), om. M 11 ablatus V 14 adhuc operiebamur VFM, operia- 

mur (IT) accipimus VF 16 etiamnum] V(r), etiamnunc (/7) 17 patiar V crudelita- 

tem VM strenuua Pius] /*, strennuus pius V, strunuus pius H, antoninus pius strenuus <P 18 te- 

poribui H 19 hinc VM ibi — aetatis om. (77) 20 iUe V 21 fortuna] VFM, natura (Z7) 

23 plenns V luquentur 77 rescripta F repperis corr. ex repperit® (?; V 24 effuderit] VFM, 

effadit (77) 

A a eomtnsua codieum Ausonianorum ; A^ bb cod. 8t. Oalli 399 s. X; A^ am eodiees Auaoniani ee- 
Uri vel omne$ vel aliqui 26 Symmachus Ausonio] (77), •s* ausonio F, incipit epistola symmachi ad eu- 

sebium »€d eorr. in ad ausonium Ai, om. V 27 longiores litteras F in nostri amoris A qui 

Bim] 77A1, quis in V, qui lum A^, quasi FF 28 mei om. IT mallo A^ multiiugis] supencr. 

uel multis nugis A^ 29 paginae A^ in aciem V 30 illius V tui pedibus neque trium F 

Q. AtBKLIVS SxMMAOnTS. 2 



10 SYMMACHI EPISTVLAE 

VFA lectioDe iuvisti. unde igitur sermonis mei largam poscis nsuram, qni nihil litterati 

2 fenoris credidisti? volitat tnns Mosella per manns sinnsqne mnltomm divinis a te 
versibns consecratns, sed tantnm nostra ora praelabitnr. cnr me istins libelli, qnaeso, 
exortem esse volnisti ? ant ajiouooTepoc tibi videbar, qni indicare nolDi possem, ant certe 
malignns, qni landare nescirem. itaqne vel ingenio meo plurimnm vel moribus dero- 5 

3 gasti. et tamen contra interdictnm tunm vix ad illius operis arcana perveni. velim 
tacere, quid sentiam, velim insto de te silentio vindicari; sed admiratio scriptomm 
sensnm frangit ininriae. novi ego istum flnvinm, cnm aetemomm principnm iam pri- 
dem signa comitarer, parem muUis, imparem maximis : hnnc tn mihi inproviso claromm 
versunm dignitate Aegyptio Melone maiorem, frigidiorem Scythico Tanai clarioremque 10 
hoc nostro populari reddidisti. neqnaqnam tibi crederem de Mosellae ortu ac meatn 

4 magna narranti, nisi certo scirem, quod nec in poemate mentiaris. nnde illa amni- 
comm piscinm examina repperisti quam nominibus varia tam coloribus, nt magni- 
tndine distantia sic sapore, qnae tu pigmentis istius carminis snpra natnrae dona 
fncasti? atqni in tuis mensis saepe versatus, cnm pleraqne alia, qnae tnncin praetorio 15 
erant esui obiecta, mirarer, nnmquam hoc genns piscium deprehendi. qnando tibi hi 

5 pisces in libro nati snnt, qui in fercnlis non fuemnt? iocari me putas atqne agere 
nngas ? ita dii me probabilem praestent, nt ego hoc tnum carmen libris Maronis adiungo. 
sed iam desinam mei oblitus doloris inhaerere laudibus tuis, ne hoc qnoqne ad gloriam 
tnam trahas , quod te miramur offensi. spargas licet volumina tua et me semper ex- 20 
cipias, fmemnr tamen tuo opere sed aliomm benignitate. vale. 



XV (Vnn) a. 370—380. 
VMn SYMMACHVS AVSONIO. 

Paene evenerat, ut tecnm snccincta brevitate loqneremnr, qnoniam deerant digna 
memoratn et in defectn remm nihil operae est indnlgere verbis, sed tempestive Palladii 25 
rhetoris nostri declamatio anxit paginam meam. ea conplacita summatibns litteramm 
clam te esse non debnit. itaqne cnm et meo officio et tuo stndio talis relatio con- 
veniret, vix solnto coetn necdum eventilatam auribns nostris anditionis meae fidem 
2 indicio calente dictavi. movit Xoyoc Athenaei hospitis Latiare concilinm divisionis arte, 
inventionnm copia, gravitate sensnum, Ince verbomm. opinione mea dico : tam probus 30 
est oratione qnam moribus. tunc nostrates viri, qui inter se aliamm remm saepe 



1 inaMti F qoi] VFA^, cui A^ 2 diainiUte (PP) 3 ora nostra F prelabitnr Ai, 

praeterUbitur (iV) me quaeso istius libelli F 4 amusoteros A, amasos VF iudicare] A, di- 

adicare VF{II} pottem] VFA^^ possim A^ 5 utique 8uie ael moribas plarimam F 

6 et] AF^ egi F, ego Wouweren 7 quod F 8 principiam V signa ianpridem A^ 9 im- 

iproaita V 10 Melone] F^, nilo AfT frigidiorem poH Tanai eoUoe, U scytico VA\ scytbio A^ 

11 populari] /ure^tM, popalari tiberi ^4^, popali tiberi A^, popalari facino VF^ papalari fucino (/V) red- 

disti ii^ masellae (r\2>), mosollae AS^ moseUeo (i7) meata V 12 magna] multa F vX A 

certo om, A poemata ementaris (/\P) amnioorum] [r)FA^^ amicorum A^V $ed superter, amnico- 

ram A^ 1 m, 13 qaam nomiiiibus] A, qaae nominibas F, qaae non minas V aaria tam] A^ (t in rai,), 

uariaU VFA^ ut] et F 14 distanti A^ 15 atqain A praetorio] VUF^r), praetio A», 

precio A^ 16 etsui subiecta A^ istad genus F dependi A^ 17 nati tunt in Ubro F 

18 dii me] F, deus me A^, me deus A\ dii amabilem me F probabUem om, F praettent] VF, 

prestet A adiungam V 19 inberere A^ quoque] qaidem F 20 trabatar F offensi^ 

parcas F, offentit parcas F(/\P) 

23 Symmacbut Ausonio] (//), om, VM 24 penes nenerat V(rfi) 26 ea] VM^ quae (/7) 

28 eaentUdtis (/7) 29 X^y^^] ^9^y nouos V, aos Af, nouos (//) etbenei V bospitis] FAf, 

botpes (/7) 30 tensaum grauitate (//) 



LIBER I. 11 

dissentinnt, concordem sententiam super huius laude tenuerunt. credo plane, nec fides VMJI 
cassa est, rhetorum hanc esse prosapiam; nam [plenum] ingenio genus noscitur. non 
solus vultus aut colos adserit posteros in honorem parentum: certiores habet natura 
vindicias. bene sentiendi ac bene loquendi gignuntur non scribuntur heredes. quod 
& alii docentur, hic natus est. haec apud te, mi domine, silenda non credidi, et quod 3 
prae tui amore nihil habeo pensi, et quod vicissim, quanti a te fiam, numquam me 
paenitet, ei quod Palladio factum yoIo, ne lateant honesta prolatu. cura ut valeas, 
et quia tibi facultas scribendi praesto est, adhibe voluntatem. vale. 



XVI (X) a. 376—377. 
10 SYMMACHVS AVSONIO. 

Saepe unanimitatis tuae sermone convenior, ut de acceptis litterarum f studiis, quos 
ad me cura propensiore misisti, vel sero rescribam. quibus ego, ut quaequae mihi 
redditae sunt, actutum pari religione respondi, quia neque rescriptorum ratio neque 
amoris vicissitudo sinebat me diutius desidere. nunc quoque agere me gratias atque 

15 habere protestor. quod prospera nuntiorum clam me esse non pateris. haec et talia 
prioribus quoque litteris tecum fueram conlocutus; sed si te tabellarii sermonis mei 
conpotem reddiderunt, congesta non onerant. malo quippe aures tuas iterando ob- 
tundere quam fraudare reticendo. fratris mei Hesperii honore exulto, tacitumitate 2 
convulneror. nam si me sui amantem usu rerum probavit, scriptis debuit famam 

20 praevenire , quae diu incerta fluxam fidem gaudiis exhibebat. ipse igitur nuntius 
communis boni esse debuerat, ut epistulae adsertio nihil relinqueret opinionis ambiguo. 
sed dicis eum pudore praestrictum successuum suorum vitasse iactantiam. quisquamne, 
cum de se apud se ipsum loquitur, erubescit? quid quod eam rem mihi supersedit 
ingerere, quam iuste ad utrumque noverat pertinere? verum ego, ut religiose ista con- 

35 queror, ita libenter omitto, quia nec amori in vos meo convenit silere, quod doleam, 
nec amicitiae incussi doloris transire mensuram. vale. 



XVII (XI) a. 370—379? 
SYMMACHVS AVSONIO. 

Ambrosium de summatibus provincialis fori ad dominos et principes nostros Siciliae 

30 commune legavit variis instructum mandatis, quae spectare visa sunt bonum publicum. 

huic si fautor accesseris, futurum reor, ut illi pro labore fructus adcommodet. quaeso 

igitur vel legationis merito vel meo nomine in optimum virum bene consulas, qui satis 

animi confirmatus est, suffragio tuo successuram facilitatem petitionibus promovendis. 



2 plennm deUt Mommaen genas] VFMy pectus (/7) noscltnr] VFj n&scitnr M(II) 3 so- 

hil /7 colos] {r), colns /7(7^), color VM 4 nin^icias J7, indicia^ V, inditU M sentiendi] /7, 

sciendl VM qnod] (Z7), qni VM 5 htec] nec 77 credidistl V 7 et] ego, om. FAf(/7) 

8 qnU] VrM, quonitm (77) nolnpUtem r(i7) 

10 Symnuchns Ansonlo] (27), om. VM 11 litterarnm stndiis quos] F, litter&mm stndiis qnas M, 

litteris qnas (77), nt de coeptiB litteramm stndiis epistnlis, qnas Mommun 12 uel sorores scribam V 

nt — 13 snnt 'om. (77) 13 actnnm /7 ratione qnae V 14 dintins me (77) atqne habere 

om. (IT) 18 retitendo 77 19 famam debnit (77) 22 dicis] VM(r), dices (77) 

28 Symmachns-Ansonio] (77), om, VM 30 nariis instrnctnm] (77), instructnm uariis VM 31 ad- 

commodet] T^, aocommodet FAf, accommodent (77) 

2* 



12 SYMMACHI EPISTVLAE 



XVIII (XU) a. 378. 
VMn SYMMACHVS AVSONIO. 

Ego etsi continais litteris honorem tuum celebrare possem, non satis mihi viderer, 
proquam res postulat, fungi debitum meum: tantum abest, ut operam tibi adsiduitatis 
exprobrem. sed ut hoc meae verecundiae conpetit, item tuae humanitatis est stu- 5 
dium nostrum pari gratia sustinere. animadverte, quo tendat summa verborum meorum : 
iamdudum nihil tribuis, quod legamus. totum me, itquies, emancipavit sibi cura 
praetorii. verum est: potiris merito summa iudicia, sed maximas ingenii tui vires 
fortuna magna non onerat. proinde etiam his rebus adtende, quae ita occupatis nihil 
molestiae adferunt, ut ipsas molestias plerumque solentur. vale. 10 

XVIin pmi) a. 378. 
SYMMACHVS AVSONIO. 

Qui sua fiducia deseruntur, epistulas meas in usum commendationis accipiunt. id 
nunc aliter est. nam fratri meo Potito hac condicione litteras dedi, ut eas ipse com- 
mendet. est enim nihilo secus, atque ego sum, de summatibus amicorum tuorum. qui 15 
ubi te conpotem fecerit praesentiae suae, vereor ne excusatio mea ignoscenda non sit. 
sed si mihi placabilitas tua experiundo probe cognita est, futurum reor, non ut me, 
qui resedi, conlatione venientis alterius incessas, sed ut illum magis pro utroque sus- 
cipias. vale. 

XX (KY) a. 378. 20 

SYMMACHVS AVSONIO. 

Bene ac sapienter maiores nostri, ut sunt alia aetatis illius, aedes Honori atque 
Virtuti gemella facie iunctim locarunt conmenti, quod in te vidimus, ibi esse praemia 
honoris, ubi sunt merita virtutis. sed enim propter etiam Camenarum religio sacro 
fontis advertitur, quia iter ad capessendos magistratus saepe litteris promovetur. haec 25 
parentum instituta consulatus tui argumenta sunt, cui morum gravitas et disciplinarum 
2 vetustas curulis sellae insigne pepererunt. multi posthac adnitentur artes bonas et 
laudis germanas et meras litteras, sed cui eveniet aut tam felix discipulus aut tam 
memor debitor ? an ignoramus magnum illum, cui supra votum fortuna fluxit, Stagiritae 
suo nihilum commodasse? fnisi quia Ennio ex Aetolicis manubiis captiva tantum chla- 30 
mys muneri data Fnlvium decolorat: enim vero neque Panaetio Africanorum secundus 



2 Symmachas Ausonlo] [II), om. VM 4 proquam] /^, plusqoam (i7}, pro at VM fagi II 

tibi om. (r) 5 ezprobem V item] Seioppiuiy idem F/V>,-iU M{II) est at (II) 6 sa- 

Btine n 8 iadicia] V, iadicii Af(i7) 9 bis etiam (U) intende {H) 10 solent V 

12 Symmachas Aasonio] (Z7), om. VM 13 sai fldacia iStMe deserunt V 15 secios (II) 

»am] F(r), om. M(II) de] e (J7) 16 te om. (U) taae VM 17 placibilitas r^M(n) 

expereando (11)' probe] (27), prope V, proprie M 18 resedl] Oothofredus^ residi F(/7), resideo M 

alterim aenientis (II) 

21 Symmachas Aasonio] (77), om. VM 23 airtate V facie om. (II) in H adnotatum fuU 

apieibua UHerarum legi: ianctis 24 camaenaram /^, caminaram /7, camminaram V et sacri fon- 

tis 8u$e 25 fonti (F) capissendos V{r) 27 posthaec (/7) 29 an] sin (F) 30 nisi 

qaia] V, nisi qaae prias Af, nisi qaod (//T), nisi Qainto Ennio Cuiacius, fortasie ne nOstro qaidem Ennio? 
31 flaaiam V panetio VM secandas] socio (II) 



LIBER I. 13 

Deqne Opillo Bntilins vel Gineae Pyrrhns ant Metrodoro sno Mithridates Ponticus libera- VHfll 
linm disciplinamm pretia solvemnt. at nnnc emditissimns imperator et opnm largns 
et honomm, qnasi pro nsnra tibi prima detnlerit, ita semper ad sortem fenoris redit. 
in hac tanta laetitia mea, quibns verbis dilnam, qnod adesse non possnm? nimis vereor, 3 

5 ne male interpretatns excnsationem meam, qnantnm tibi gratnler, pamm credas. optavi 
ad ocnlos tnos raptim venire, sed fessns virinm, qnas diu morbns exhansit, itioiies 
longas et mansiones asperas, tnm accessiones frigomm et decessiones diemm qnae- 
qne aUa snnt noxae opportnna, vitavi. si snm tibi spectatus ab animo, qnaeso nt 
aeqnns sis mihi atque has adlegationes boni consnlas. fors fuat, an optineamus apnd 

10 te veterem gratiam ; nnnc qnod satis est, elnctemnr offensam. 



XXI (XVI) a. 379. 
SYMMACHVS AVSONIO. 

Gandeo plnris me tibi esse quam ceteros, qnando ita animatns es, nt sponte in 

rem meam consulas nec opperiaris petitionem, sed solam volnntatis meae famam se- 

15 quaris. accepi evectiones quattnor inmane quantum commodas in excnrsns et recnrsus 

meomm. dii te pro tanta gratia mnnerentur, et qnia perfectis atqne elatis in cumnlnm 

bonis nihil adici potest, yelint tnta erga te et propria, quae dedemnt. vale. 



xxn (xnn) a. 378. 

SYMMACHVS AVSONIO. 

20 Abnndo gaudio, cum te consnlem novns annns expectat. sed nnnc transcnrso est 
opus; plenius enim secundis litteris contestabor hniusmodi de te gratnlationem. alins 
in praesentia mihi sermo sumendus est. Patrtiinus v. c. accitu tuo iter adomans in rem 
snam fore existimavit, si meo testimonio niteretur. hnic ego nihil per me accessumm 
pntavi et tamen deesse nolui sciens, iudicio erga illum tno nihil adici posse, si scri- 

35 berem, decessnmm tamen aliquid meo ofGcio, si tacerem. unum est igitnr. quod ora- 
tnm a te atqne exoratnm volo, ut ineat gratiam snscepti laboris praeter enm frnctnm, 
qui illi ex tno conspectu tuo congressn tno honore proveniet. vale. 



XXm (XVH) a. 370—377. 
SYMMACHVS AVSONIO. VMF 

30 Post longum silentium tuum non minns desiderabam qnam sperabam litteras 
largiores. namqne his vicibus humana variantur, ut defectui snccedat ubertas. ea 
me opinio frnstra habnit; siqnidem brevis in manus meas pagina recens a te profecta 



1 opillor rattilins V, opio ratilint M cynete VMy aeueae U pyrras VM mitridatas F, 

metiidates M 6 exbausitiones V 7 dierum quae diu sunt F 8 uita uisi sum V ab] 

ex (Z7) 9 fuit F 10 satis] salutis V 

12 Symmacbus Ausonio] (27), om. VM 13 plures V 17 erga te] VFy erga 27, manere M 

19 Symmacbus Ansonio] (27), om, VM 22 patroinus F^, patronius F, petronius^tf, patropius (27) 

V. 0.] nero V, om. M 23 per me om. VM 24 indido 27 adiei nibil V 26 a om. (27) 

27 praeueniet V 

29 «s* ausonio F, ad eundem (27), om. VM 31 bumana poit defectui eoUoe. V 



14 SYMMACHI EPISTVLAE 

VMF pervenit. erat quidem illa Atticis salibas aspersa et thymo odora sed parcior, quae 

2 magis fastidium detergeret quam famem frangeret. qnid? si ego cenas dapales et 
saliare conyiyinm, tum viscerationes atque epulnm postnlassem, tn mihi mensas secnn- 
das et scitamenta exignae lancis adponeres? fac veniat in mentem, qnid Graeca snper 
hoc dicat oratio: parvis nntrimentis, inquit, qnamquam a morte defendimur, 5 

3 nihil tamen ad robustam valetudinem promovemns. pntasne me de occupatio- 
nibus tnis esse taciturum ? quaestor es, memini; consilii regalis particeps, scio; precum 
arbiter legnm conditor, recognosco; adde hnc alia mille remm: numqnam eveniet, ut 
ingenium tnum labor deterat, benignitatem cnra flectat, facnndiam nsus exhauriat. si 
diuma negotia numquam distingues quiete, certe antelucano somno nnllns indnlseris. 10 
detur aliquod tempus officiis! an tibi pamm exempli videtur in comico, cnm ait: 

4 qnam vellem etiam noctu amicis operam mos esset dari! sed cur ego diutius 
sermonis pauper obgannio? imitanda est mihi epistnla recens, nt cetera momm tuomm. 
forte occupatus recusas litteras longiores. id ita esse, rite coniecto. video enim, quam 
nolis multa legere, Qui vix otium est pauca dictare. 15 



XXim (XVm) post a. 369. 
VMn SYMMACHVS AVSONIO. 

Si te amor habet naturalis historiae, quam Plinins elaboravit, en tibi libellos, 
quomm mihi praesentanea copia fuit. in quis, nt arbitror, opulentoe emditioni tnae 
neglegens veritatis librarius displicebit. sed mihi frandi non erit emendationis incuria. 20 
malni enim tibi probari mei muneris celeritate, quam alieni operis examine. vale. 



XXV (XVnU) a. 379? 
VMFA SYMMACHVS AVSONIO. 

Etsi plemmqne vera est apnt parentes praedicatio filiomm, nescio quo tamen 
pacto detrimentum meriti sni patiatur, dum personamm spectare gratiam indicatur. 25 
qnaero igitur incertus animi, quae mihi nnnc potissimnm super viro honorabili Thalassio 
genero tuo verba sumenda sint. si parce decorem momm eins adtingam, liventi simi- 
lis existimabor, si iuste perseqnar, ero proximus blandienti. imitabor igitur Sallnstiani 
testimonii castigationem : habes virnm dignnm te et per te familia consnlari, quem 

5 DemoBth. Olynth. III 39. 12 Terent. adelph. 532. 29 Sall. lug. 9. 



1 odorata F 4 apponeris V 5 nQtrimentis] r^Ff instrnmentis VAf, intrimentis luretut 

6 promonemnr F pata ne eorr. in pnt&sti V 2 m. 7 esse om, FM 8 arblter legnm om, F 

conditor eorr, in condictor V 1 m. miUe remm iUe II miUe iUe remm enentus nunqnam F, alia 

miUe; aenim namqnam 8ute '9 si] sed U 10 samno V 12 mos sit H 13 recens ne 

forte in plaribas occapatas recases F 15 est otiam (Z7) 

17 Symmachas Aasonio om. VM, ad eandem (Z7) 18 elaboraait] (/*), laboraait VM{II) 19 mihi 

pott copia eoUoe, [11) arbitror] VFM, opinor U opnlentae] Seioppiut^ opulontiae UrVM 

eraditioni] ZTT, eniditionis VM 20 Ubrarii U 

23 A s= eontentut codieum AiAtonianofum ; A^ wm Vottianut 111 taee, VIIII ; A^ ■■ Patit, 8600 taee, XIIII 
Symmachas Aasonio] (Z7), aasonius. axio simacus: ausonio A^, responsio ausonii ad symmachum. symmachus 
ausonio A^, om. VM ^ 25 patiatur] VMFA^, patitur A^ 26 mlci A^ talassio AS thalasio VFA^ 

27 tuo genero F decora A morum] amicorum V Ubenti A^ 1 m. 28 estimabor VMF 

persequar] VFA^, prosequar A^M priximus A^ salustiani VMFA^, saUustani A^ 1 m, 29 te- 

stimoni A^ / m. abes A^ et per te om, A^ 



LIBER I. 15 



fortana honoris parti maiorem beneficiis suis repperit, emendatio animi et sanctitas VMFA 
/H)ttoribus iam paravit. vale. 



XXVI (XX) a. 378—379. 

SYMMACHVS AVSONIO. VMn 

5 Vtor apud te fidacia, quam dedisti. dudum parcus es litterarnm, sed non imita- 
bor exemplum, ut qui noverim, viro in specula honorum locato et ideo varia et magna 
curanti non tam studium deesse quam copiam. ea quippe natura rerum est, ut quae 
praeter industriam negleguntur ignoscenda ducamus. ego tamen securus, ut soleo, 
amoris tui officium soUemne non renuo in summa gratia et honore positurus, si fami- 

10 liari meo, qui has tibi litteras dabit, fructus aliqui pro tanta in nos sedulitate respon- 
derit. vale. 



XXVn (XXI) a. 379. 
SYMMACHVS AVSONIO. 

Quid agam, sctre postulas. opperior in dies litteras, quales nunc mihi facultas 
15 tua promittit, amor semper exhibuit. sum vero praesentium laetus, ut qui sciam, nihil 
insidiatori meo loci relictum atque insuper tibi, cui factum semper volo, meritam 
poUiceri fortunam. ergo quando ita res tulit, ut sollicita mutarentur, optati sermonis 
tui fructum feramus, qui animum mihi exaugeat atque indicet, pro tanta retro familia- 
ritate mei te oppido esse cupientem. vale. 



20 xxvm (xxn) a. 370—378. 

SYMMACHVS AVSONIO. VMF 

Facis pro mutua diligentia et antiquitate amicitiae nostrae, quod honorem tuum 
vires meas esse confirmas. convenit dictum cum fide morum tuorum, nec umquam te 
dissimilem scriptis talibus dies arguit. modo fortuna munifica prosperorum secundet 
25 optata. longum de his loqui cautio est, ne blanditiae longiores corrumpant veri digni- 
tatem. si quid de me scito opus erit, frater meus Claudius et cultui tuo deditus et 
studii mei gnarus expediet. 



1 partim FH 2 potioribas] iuretiM, bonoiibas VMFA iam] UVFA^, om, A^ parault] vr0, 

parait F, paolt A^, parabit A^n 

4 Syminacbas Aosonio] (/7), om, VM 6 spoeala /7 7 reram est at natara /7, natara est 

reram at (/*) 8 dacantar (U) 9 rennao V miliari /7 10 responderint (27) 

13 Symmacbas Ansonio] (/7), om, VM 14 in die V 17 polUcere corr* ex polUceri V 1 m, 

res ita (Z7) 18 qoi animam] M^ qaia nimiam V, qai animam (77) 19 aale om^ V 

21 Symmacbas Aasonio] (77), om, VMF 25 loqai] i7AfF, om, V 27 gnaras] F, ignanis V, 

non ignaras M 



16 SYMMACHI EPISTVLAE 



xxvmi (xxm) post a. 370. 

VMn SYMMACHVS AVSONIO. 

Nihil moror ceteros vulgus ignobile, qui philosophiam fastu et habitu mentiuntur. 
paucos et in his praecipue familiarem meum Barachum nostra aetas tulit, quorum 
germana sapientia ad ye/ustatem vergeret. tune, inquies, audeas de philosophis iudi- 5 
care? licet alienas spectare virtutes. nam et Phidiae Olympium lovem et Myronis 
buculam et Polt/cliti canephoras rudis eius artis hominum pars magna mirata est. 
intellegendi natura indulgentius patet. alioqui praeclara rerum paucis probarentur, si 
boni cuiusque sensus etiam ad inpares non veniret. concede igitur mihi de Baracho 
testis officium et amicitiam viri prudentis amplectere, cuius exploratio brevi faciet, ut 10 
mihi de omnibus, quae scio, facile credas, cum videas, me nec in his falsum esse, 
quae nescio. vale. 



XXX (xxnn) a. 370—379. 

SYMMACHVS AVSONIO. 

£n tibi Rusticum vix urbanis negotiis absolutum, cui volo pro nostra amicitia 15 
morarum culpam remittas. neque enim laboris fuga indulsit quieti. difficile est hinc 
abire, cum veneris; adeo si contemplari maiestatem urbis nostrae velis, dto tibi Rusti- 
cus videbitur revertisse. sed de hoc non laboro, quando ita es ingenio placabili inter 
reliqua virtutum, ut boni consulas errata leviora. illnd me orare inpensius convenit, 
tanta ut animo tuo scribendi cura sit, quanto me amore dignaris. vale. 20 



XXXI (XXV) post a. 378. 
VFA SYMMACHVS AVSONIO. 

Merum mihi gaudium eruditionis tuae scripta tribuerunt, quae Capuae locatus 
accepi. erat quippe in his oblita TuUiano melle festivitas et sermonis mei non tam 
vera, quam blanda laudatio. quid igitur magis mirer, sententiae incertus addubito, 25 
omamenta oris an pectoris tui. quippe ita facundia antistas oeteris, ut sit formido 
rescribere, ita benigne nostra conprobas, ut libeat non tacere. si plura de te prae- 
dicem, videbor mutuum scabere et magis imitator tui esse alloquii, quam probator. 



2 Symmachus Ansonio] (/7), om. VM 3 meror U uulgos V metiontnr U 4 Ba- 

rachum] M{Il)y brachium V 5 uetustatero] /uretttf, uenustatem UVM uergeret] H, uigeret VMiF] 

tune] Af, tunc VIT 6 lldie VM oUmpium V[II) mironis VM{II) 7 buoulam] Af, ba- 

eulam 27, boculam V Polycleti canephoras iur«tiM, pole liticane forus V, policane forus Z7, proleti oeno- 

forum M rudea UV artes V, arte U 12 uale om. V 

14 Symmachus ^usonio] (77), om. VM 17 adeo] (77), ad eos V, ad nos M nostrae urbis V 

cito] (77), scio V^ sero M uidebitur rusticus V, rusticus om, M 

22 A B contensiu eodicvm Au9onianorum; A^ a VoMtanw 111 aaee. Vllll; A^ ms Paris. 8600 saee. XI III 
simacus ausonio Ai, epta symmachi ad ausonium A^, symmachus aui F, om. V 23 mQrum A^V, ue- 

rum UFA^ mici gaudium A^, gaudium mihi VF tu escripta A^ 1 m. 25 snie uictus id du- 

bito A^ incertus — 26 quippe ita fa parUm in ratura partim in margine A^ 2 m. 26 ceteris om. F 

formido — 27 conprobas in margine add. A^ 1 m. 27 uenigne A^ 1 m, 28 mutum A^ sed corr. 

scabere] A^ 1 m. F, scalpere A^ 2 m., scribere VA^ tui esse corr. ex tuisse A< 



LIBER I. 17 

simul qnod ipse nihil ostentandi gratia faeis, yerendum est genuina in te bona tam- VFA 
quam affectata laudare. unum hoc tamen a nobis indubitata veritate cognosce : nemi- 
nem esse mortalium, quem prae te diligam ; sic vadatnm me honorabili amore tenuisti. 
set in eo mihi verecundus nimio plus videre, quod libelli tui arguis proditorem. nam 2 

5 £Btciliu8 est ardentes favillas ore comprimere quam luculenti operis servare secretum. 
cum semel a te profectum carmen est, ius omne posuisti. oratio publicata res libera 
est an yereris aemuli venena lectoris, ne libellus tuus admorsu duri dentis uratur? 
tibi uni adhoc locorum nihil gratia praestitit aut dempsit invidia. ingratis scaevo 
cuique proboque laudabilis es. proinde cassas dehinc seclude formidines et indnlge 

10 stilo, ut saepe prodaris. certe aliquod didascalicum seu protrepticum nostro quoque 
nomini carmen adiudica. fac periculum silentii mei, quod etsi tibi exhibere opto, 3 
tamen spondere non audeo. novi ego, quae sit prurigo emuttiendi operis, quod pro- 
baris; nam quodam pacto societatem laudis affectat, qui aliena bene dicta primus 
enuntiat. ea propter in comoediis summatim quidem gloriam scriptores tulerunt ; Roscio 

15 tamen adque Ambivio ceterisque actoribus fama non defuit. ergo tali negotio expende 
otium tuum et novis voluminibus ieiunia nostra sustenta. quod si iactantiae fugax 
garrulum indicem pertimescis, praesta etiam tu silentium mihi, ut tuto simulem nostra 
esse, quae scripseris. vale. 

XXXn (XXVI) post a. 378. 
20 AVSONIVS SYMMACHO. 

Modo intellego, quam mellea res sit oratio, quam delenifica et quam suada facun- 
dia. persuasisti mihi, quod epistulae meae aput Capuam tibi redditae concinnatio 
inhumana non esset, set hoc non diutius, quam dum epistulam tuam legi, quae me 
blanditiis inhiantem tuis velut suco nectaris delibuta perducit. ubi vero chartulam 

2s pono et me ipsum interrogo , tum absinthium meum resipit et circumlita melle tuo 
pocula deprehendo. si vero, id quod saepe facio, ad epistulam tuam redii, rursus 2 
inlicior ; et rursum ille suavissimus, ille floridus tui sermonis adflatus deposita lectione 
vanescit et testimonii pondus prohibet inesse dulcedini. hoc me velnt a^rius bratteae 
fncus aut picta nebula non longius, quam dum videtur, oblectat chamaeleontis bestio- 

30 lae vice, quae de subiectis sumit colorem. aliut sentio ex epistula tna, aliut ex con- 
scientia mea. et tu me audes facundissimorum hominum laude dignari? tu, inquam, 3 



1 nicU Ai gratia] caiisa F 2 aerantamen hoc F a nobis om, F 3 me] ne A^ 

honorauili A^ 1 m. amor Ai, a morte V 4 mici A^ nereoundius V plns nimio uideris F 

5 fabiUa Ai 1 m. ad comprimere cuiicr, in mg, continere /7 serbare A^ 1 m, 6 perdidisti F 

res om. A 7 a^ morsu Ai, ad morsum F, a morsu F 8 nicil A* prestitit A^ de- 

pressit F ignatis A2, ingratus II VF 9 proboque cofY. ex probo A* es om. F deinc A* I m. 

10 aliqaot dedaacalicum V proterpticum V 11 camen A^ 1 m. periclum AW m. exi- 

bere obto A^ 1 m. 12 emutiendi A^F qod A* probatur F 14 «ummatem gloriam qui- 

dem V 15 ambibio AVF, ambio /7 auctoribus A^ deflcit V 16 tuum corr. ex tum A^ 

nobia A^ 1 m. geionia A^ 1 m. 17 iudicem II pertimescea V presta A^ selen- 

tium Ai i m. mici Ai simUem V 18 uale om. VF 

20 auBonius simaco A^, responsio ausonii ad symmacum. ausonius symmacbo A^, ausonius symm F, om. V 
21 deUniflca A^ 1 m. et om. F facunda Ai 1 m. 22 mici A^ epistolae Ai 23 hu- 

mana A^ epistola tna A* 1 m. mae A^ 24 iniantem A^ 1 m. tibi uero KF, ubi enim A^, 

ubi non A^ cartolam A^ 1 m. 25 cum F absintium A^ respicio F 26 depr^endo A^ 

bero A* 1 m. sepe A^ Qpistolam A^ 27 in licio retrorsum V^(/^), illicior retrorsum F inlicior 

persuadeor A^ 2 m, in marg. suabissimus A^ afl^atus F 28 euanescit F proibet A^ 1 m. 

brattee A^, bractee A^, bractea VF 29 nondum longius V cameleontis AVF uestiole A^ l m. V 

30 Qpistola Ai 

Q. AVKBLIVS Stmmaohts. 3 



1 8 SYMMACHI EPISTVLAE 

VFA mihi ista, qni te ultra emendationem omninm protnlisti. haut quisqaam ita nitet, nt 
conparatns tibi non sordeat. quis ita Aesopi venustatem, quis sophisticas Isocratis 
conclusiones? quis ita ad enthymemata Demosthenis aut opulentiam Tullianam aut 
proprietatem nostri Maronis accedat? quis ita affectet singula, ut tu imples onmia? quid 

4 enim aliut es quam ex omni bonarum artium ingenio collecta perfectio? haec, domine & 
mi fili Symmache , non vereor , ne in te blandius dicta videantur esse quam verius. 
et expertus es fidem meam mentis adque dictorum , dum in comitatu degimus ambo 
aevo dispari, ubi tu veteris militiae praemia tiro meruisti, ego tirocinium iam veteranus 
exercai. in comitatu tibi verus fui, nedum me peregre existimes conposita fabulari; in 
comitatn, inquam, qui frontes hominum aperit, mentes tegit, me tibi etpa- lo ^ 

5 rentem et amicum et si quid utroque carius est, cariorem fuisse sensisti. set abeamus ab ^. 
his, ne ista haec conmemoratio ad illam Sosiae formidinem videatur accedere. illud 

quod paene praeterii, qua adfectatione addidisti, ut ad te didascalicum aliquod opus- 
culum aut sermonem protrepticum mitterem? ego te docebo docendus adhuc, si essem 
id aetatis, utdiscerem? aut ego te vegetum adque alacrem commonebo? eadem opera i5 
et Musas hortabor, ut canant, et maria, ut efQuant, et auras, ut vigeant, et ignes, 
ut caleant, admonebo, et si quid invitis quoque nobis natura fit, superfluus instigator 
agitabo. sat est unius erroris, quod aliquid meorum me paenitente vulgatum est, quod 
bona fortuna in manus amicomm incidit. nam si contra evenisset, nec tu mihi per- 
suaderes, placere me posse. haec ad litteras tuas responsa sint. cetera, quae noscere 20 
aves*, conpendii faciam: sic quoque iam longa est epistula. lulianum tamen familia- 
rem domus vestrae, si quid de nobis percontandum arbitraris, tibi allego, simul admoneo, 
ut, cum causam adventus eius agnoveris, iuves studium, quod ex parte fovisti. vale. 

XXXm (XXVn) post a. 369. 
VF SYMMACHVS AVSONIO. 25 

Aiunt cocleas, cum sitiunt roris atque illis de caelo nihil liquitur, suco proprio 
victitare. ea res mihi usu venit, qui desertus pastu eloquii tui meo adhuc rore susten- 
tor. din scribendi operam protulisti et vereor, ne forte in nos parentis claudat ad- 
fectio. si falsa me opinio habet, facito, ut ceteris negotiis tuis respondendi cura 
praevortat. so 

10 Cic. pro Planc. 6, 16. 26 Plaut. Captiv. 80. 



1 mici A^ isti V omniam] VFA\ bominam A^ aut qoisquam VF, ut quisqoam A^^ 

qoisquamne A^ 2 conpatus Ai 1 m, ita ad aesopi F sopbisticas Isocratis] i7, sophisticas 

ysooratis A^, sopMstica si socratis V, sopisticas (oorr. 2 m.) socratis A^, ad sopbisticas socratis F 3 con- 

clusionis V ita om, A entimemata A, entbimemata VF demostenis A^VF ut opolen- 

b 
tiam V 4 uestri /7 affecUt VF 5 enm A^ / m. bec A^ 6 slace A^ 7 dom] 

cum F commitatu A^ 8 aebo A^ 1 m. praemi A^ 1 m. 9 peregrem A^ 10 legit A^ 

me tibi] VF^ ibi me A et parente et amico 11 quit A^ sensi 12 bec comemora- 

tio A^ i m. sosie A^ 1 m. illut A^ 1 m/ 13 quoque quod F pene A^ 14 ot A^ 1 m. 

adoc A^ l m, 15 oegetatom F 16 ortabor A^ mare ut efHuat VF 17 nobis quoqoe V 

sit VF agitator instigabo n 18 satis VF aliquit A* peniten A^ 1 m, 19 si oontra 

id ebenisset (eorr. in euenisset 2 m.) A\ sit contra id uenisset A^ tu om, F mici A^ persua- 

dere A^ 1 m. 20 noscere] nos A^ 21 abes A^ 1 m,, babes A^ 2 m. A^VF conpendi A^ 

epistola A^ taroen tamen A^ 22 tibi] F, si F, om. A 23 agnoberis A^ 1 m,^ cognooeris V 

iobes A^ I m. fobisti A^ 1 m, 

25 Symmacbos Aosonio] (/7), om. VF 26 dom U roris] LaUnw Latiniw, aeris VJIF 

nibii iniquitur F 27 uititare V pastos eloquii tui JJ, eloquii tui pastu F 28 dlstolisti F 

claudicet F 29 fal^um Seiopphis fac F 



LIBER I. 19 



XXXnn (XXVni) post a. 369. 

SYMMACHVS AVSONIO. VF 

Plenmn laboris negotium gero, qui conpellare totiens tacitam persevero. contra 
nisi instigare pergo atqne excalpere a te aliquid litteramm, gliscet oblivio. sive igitur 

» hoc ofGcium meum sedulnm iudices seu molestum, stat sententia honorem tuum cele- 
brem praestare colloqniis ; adeo mihi veteris in te amoris nulla discessio est. et merito, 
nam amicitiae operam nusquam locavi aeque bene. propterea silentium tuum conque- 
ror. &cit enim tenerior adfectio, nt sit querella proclivior. moUis est animus diligentis 2 
et ad omnem sensum doloris argutus. si neglegentins tractes, dto marcet ut rosa; si 

10 durins teras, livet nt lilia. legisse me memini, vnltu saepe laedi pietatem: 
quid ille tam serius arbiter snper continuo silentio ac dissimnlato scribendi munere 
oensuisset? tecum haec pensius aestimabis, sed mihi religio fuit tegere, qnae dolebant. 
nam ut in te animi nsque pendeo, ita opere maximo usuram tuae unanimitatis ex- 
pe/o. vale. ^ 



15 XXXV(XXVini) posta. 369. 

SYMMACHVS AVSONIO. • VMH 

Din in Campaniae secessibus otiatus occasione carui scriptionum. ideo paulisper 

sermonis mei circa te munus intepuit. sed ubi in patriam pedem retuli, 'antiqua mihi 

fnit instaurandi officii diligentia. ergo debito te honore salntationis inpertio utmmqne 

20 deposcens, nt et silentio superiori venia iusta praestetur et praesenti obseqnio vicissitudo 

respondeat. vale. 



XXXVI (XXX) a. 370—379. 
SYMMACHVS AVSONIO. VF 

Interpello occupationes tuas adsiduitate colloqnii. nam et ipse huiusmodi pascor 
ift officio , et peregrinationem tuam solaciis talibus credo recreari. tuas autem vicissim 
litteras expecto non exigo. iniurium quippe est magnopere flagitare, qnod speres, ne 
qnod est voluntarium, videatur extortum. sane fratri meo Innocentio gratulor amici- 
tias tnas, prinsquam scriberem, contigisse, qnia facilior mihi esse coepit eius commen- 
datio, qnem probasti, quam fuisset incogniti. itaque hoc unum beneficii loco postnlo, 
30 ut qni sni commendatione iam nititnr, testimonii nostri gratia cumulatius diligatur. vale. 

10 Cic. pro Bo8C. Am. 13, 37. 



2 Symmachiu Ausonio] (77), om. FF 3 tocitnm totienB F 4 instigare] 77, instare VF{r) 

5 meum om. F indices] (77), indicas F, dicas F sine F celebrem om, V 6 in te ne- 

teria F decessio LaiinuM Laiiniui 7 aeqoe bene om, F 9 negglegentius V marcet] 77F, 

mulcet Vr0 10 teraa] V, teneas F liuet] 77, liquet F, nitet V me legisse F saepe] F, 

etiam F, etiam saepe (77) 11 seuerus F 12 aestimabis] (77), estlmaui VF sed om. (77) 

tegere] haec tegere F 13 uti in F animositatis F expeto] Sute^ expecto VF 

16 om. VM 17 occasionem parui 77 18 retuli] Af(77), reppuU V 19 te po9i salutationis 

eoUoe. VM 

23 om. VF 24 ipso V 27 extortum] F, ex toto V 28 coepit eaae F emendatio V 

3* 



n 



20 SYMBLA.CHI EPISTVLAE 



XXXVII (XXXI) a. 370—379. 
VF SYMMACHVS AVSONIO. 

Non fru8tra praedicant, mentes hominam nitere liqaido die^ coacta nube flavescere. 

meas animas fidem fecit exemplo. nam qaotiens tibi ex sententia verbis, 

qaoram mihi alias sapellex desit, indalgeo. qaippe laetitia loqaax res est atqae 5 
ostentatrix sai; adeo magnae parti hominam nalla ab hoc morbo caatio est. patere 
igitar me, qaae ad laades taas pertinent, obloquentem, vir qaantam hominnm in terris 
est, spectatissiine, qai. et sammis copiis vigiliam pro meis rebas adniteris et amicitiam 
diligentia stabili perseveras. si fides seria caiqaam fait, tibi pato esse; qaam pleri- 
qae verbo ostentant, opere desenint. qaod genas nalli rei est, nisi ad loqnendam. 10 
2 merito processas taos in meo aere daco, qaando iaxta magnae cnrae sam tibi atqae 
cam maxime fui. saperest tamen aliqaid, qaod haic in m^ stadio adici velim. nolo 
memineris, qaod animo tao aliqaando sascensni. amor fidaciam nutrit. qaid tam 
liberum qaam amicitia? negotiis pleramqae adposita est expostalatio sine labe concor- 
diae. ita veram est, quod hodie tibi gratias ago, ut illud non potuerim dissimulare, ts 
quod dolui. quassa fide sunt, qui iugiter blandiuntur. sed quid diutius ea retexo, 
quorum te oblivisci volo? esto, ut es, benigna semper in me voluntate, quod ego 
sperandum magis a te sentio quam petendum. vale. 



XXXVm (XXXII) a. 370-378. 

SYMMACHVS AVSONIO. 20 

Falso creditur, nesciam iudicii esse fortunam; illa vero et praeteritorum memor 
et praesentium diligens et prudens futuri tibi rependit, quidquid cetens praestitit. non 
ergo vaga neque erratica est, a qua scimus alios donum cepisse, te praemium. quis 
tibi honoris, inquies, nostri fecit indicium? celebritas famae, cui iusta narranti statim 
creditur. an opperirer super hoc tuas litteras, quas verecundia diflferebat? minime; 2.s 
siquidem difficilis est patientia gaudiorum. fungor igitur, ut vides, partibus tuis, et 
quae debui cognoscere, malui quodammodo nuntiare. sed nolo ista properatio litterarum 
mearum tuum munus inpediat. scire me, quod nunc scribo, dissimula, et tribue quasi 
novum nuntium, quem ego gratulabor iteratum. vale. 



2 om. VF 3 flauescere] V, falcescere F, fatescere JJ 4 tibi] Vr0, tibi scribo II ex 

sententia oerbls V, ex sententia gum uerbis 77, tuppU res procedunt vel iimile quid nam cum scribam 

tibi ex sententia usus uerborum suppetit quorum alias supellex mihi desit. quippe F 7 me om. F 

obloquentem] F, loquentem V est ante hominum eoUoe. F 8 expectatissime F(77} amici- 

tiam] Vr^, in amicitia F 9 quam] VFir), hanc (77) 10 opere] F, ope VDP 11 iuxta om. F 

atque — 12 fui om. F 12 semper est 77 in me] luretuSj in meo 77, meo VF uellem F 

13 aliquando animo tuo F successui V 14 postulatio F 16 quassa] VFF^^ cassa 8eioppiu$ 

17 uolo] rupio F est ut es (77) semper] (77), om. VF{r) 

20 om. VF 21 iudicii nesciam F 24 nostri inquies (77) 25 litteras tuas F 26 si- 

quidem] nam F 29 quem] quod F 



LIBER I. 21 



^ 



XXXVIIU (XXXIU) a. 370—379. 

SYMMACHVS AVSONIO. VMH 

Scio quidem litteras meas tibi sero reddendas vel propter occapationes , quae te 
in procinctu aliquantisper tenebunt, vel quod frater meus Gorgonius admirator virtu- 
& tnm tuarum diutinae apud Picentes indulgebit quieti. utut est tamen ista condicio, 
snpersedendum officio non putavi. fors fuat, an haec mature in manus tuas scripta 
sint ventura. ego tamen quantum per commeantes licebit, istius muneri» operam non 
reparcam. vale. 

XXXX (XXXIin) a. 370—379. 
«0 SYMMACHVS AVSONIO. 

Non novum aut incoguitum sed conpertum iam fide et sedulitate militiae sanctum 

Victorem amicum meum promptus commendator insinuo, quem ad hoc aevi nulla actuum 

culpa fuscavit; sed fortunae licentia, quae interdum optimos decolorat, spes eius pau- 

lisper infregerat. quae in integrum saeculi beatitudo restituet, si innocentiam suppli- 

'* cis secundo favpre respexeris. vale. 



XXXXI (XXXV) post a. 369. 
SYMMACHVS AVSONIO. 

Facio rem cum tuis moribus tum meo studio congruentem, ut praestantissimo viro 
&inicitia8 optimi cuiusqne conciliem; velut nunc tibi a me traditur philosophiae candi- 

^^ clatus, cuius pudorem vel prima facies, cetera bona longus usus expediet. hunc ego 
fitls te nollem diligi, ni mereretur probari. sed si bene aestimo, actutum merebitur 
&tque ideo diligetur. de hoc nihil amplius. neque enim praeiudicio meo debet astringi, 
onius ego expecto iudicium. illud te potius oratum volo, ut in nostri diligentia per- 
severes. quod cum efQagito, vereor ne me iniurium putes, qui a te postulem, quod 

^^ aponte praestatur. vale. 

xxxxn (XXXVI). 

SYMMACHVS AVSONIO. 

Conpensasti longum silentium gemina scriptione. pariter enim mihi binas litteras 

praebuisti, ut desiderium meum ofGcio largiore conpleres. ex quo adverti, non volun- 

^^ tatem tibi hactenus sed baiulum defuisse. neque enim aliter potuisset accidere, nt 



2 om. VM 3 tibi reddendas sero 7, reddendas tibi sero M 4 aliquantis jpertinebant V 

uel om. F 5 otut] Mereer, ut VMDP^II) 7 oentora sint VM qoantom per] (II), post VM 

8 reparam V 

10 om. VM 12 mendator V, mandator M 

17 om. VM 19 tradltus (II) 20 osos expediet] Jtf(/7), expediet osos V 21 aestmo V 

22 adeo (F) diligetor] (II), dUigentor T, dUigenter VM amplio»] (II), ampUos oro VM 

23 in no«tri] VM, in nostra (U), nostri F dUigentiam F 24 et flagito V 

27 om. VM haee epUUda non ad Au9onium seripta est, utpoU qui numquam provmeiam rexerit 

28 qood pensasti (P^) 



22 SYMMACHI EPISTVLAE 

VMTI me tam diu sermonis tui honore fraudares. merito apud nos in dies singulos tui 
eultus augescit et iusto eumulo erescit adfeetio. namque ita usu conparatum videmus, 
ut amicitia bene locata experinndo cottidie provehatur. sed de ista parte verbis 
2 supersedendum est; neque enim me oportet haec dicere, quae te malo sentire. con- 
peri sane ex litteris tnis, quanto opere publici muneris absolutionem requiras , et stu- 5 
pere me fateor, tantum tibi administrationis eius esse fastidium, cui fructus optabilis 
ex omnium amore respondet. an est aliquid tenacins gloria, quae laudem adiecit 

voluntatis et tamen cura non deerit, ut patiaris tu tamen peregrina- 

tionis solare iusto amore provinciae. vale. 



XXXXm (XXXVII) a. 370—379. 10 

VF SYMMACHVS AVSONIO. 

Vetus sententia est, artes honore nutriri. eam nostrae aetatis confirmavit usus. 
nemo enim belli notus aut domi clarus exortem praemii sensit industriam. ita cum 
dignis fructus tribuitur, eandem viam capessentibus spes paratur. glisco igitur gaudio 
cum propter alios, quibus fortunam sollers vita conciliat, tum maxime luliani fratris i& 
mei gratia, quem sic a te diligi volo, ut probari posse confido. scis nempe, in illo 
forensi pulvere quam rara cognatio sit facundi oris et boni pectoris, dum aut mode- 
2 stum ingenium verecundia contrahit aut successu eloquens insolescit. haec in meo 
familiari ac necessario ea societate viguerunt, ut neque obiectu pudoris areret nec 
cum detrimento frontis adflueret. numquam in mercedem linguae omamenta cormpit 20 
ac fortunis tenuis opulentiam fide, quaestum laude mutavit. merito hunc tibi in manum 
vel magis in animum libens trado. nam mihi summa curatio est, ut amicitiam tuam 
boni uberent. te quoque idem velle, habeo conpertum. semper enim natura aequali- 
bus gaudet, et familiare sibi est omne, quod simile est. sed ne prolixo testimonio 
suspicionem laudatoris incurram . quaeso ipse de eo iudices examine pensiore. ita 25 
cnm illius institutum probaveris, periculum iudicii mei feceris. vale. 



VMn AD AGORIVM PRAETEXTATVM. 

XXXXIffl (XXXVm) a. 376. 
SYMMACHVS AGORIO PKAETEXTATO. 

Meretur diligentia in me tua, ut ea, quae proxime laudi mihi fnerunt, clam te 30 
esse non patiar. credo indicium fecisse tibi famam, qnod parentem meum ruri atque 
in secessu amissae domus ininriam decoquentem frequentibns suffragiis, denique ora- 
toribus missis novo honore senatus acdverit. qna causa ubi primum facultatem lo- 



2 uidimiis V 3 proii«1iatnr] OruUr, prtebeatnr r/^(/7), dilatetur M sed om. {II) 8 ao- 

Inntatis et V{II) tu tamen peregrinationis (77), tu tamen peregrinationem V{r)^ lacuncu hfhdkavi 

11 om. VF 13 industria eorr. ex induBtrii V 1 m. 17 cognatio] Juretut, cognitio F, conditio V 

19 ea societate] i7, ad sacietatem F, om. V 21 ac] Jir, a V0, om, F meriti fortunae tenuem F 

opulentia fldem V merito arUe ac fortnnis eoUoc. HDPVF^ tranaponU 22 est curatio summa F 

23 ubereut] PPF, baberent V gaudet aequalibus F 25 laudatoris] VF, laudis (77), om. F 

ipse om. {II) 26 probaris V 

27 Ad Agorium Praetextaturo om. codd. 29 Symmacbus Agorlo Praetextato] (J7), om, VM 30 in- 

dulgentia {F) 31 patior V tibi feoisse VM 



LIBER I. 23 

qnendi apud collegas adtulit dies', egit pater seDatui gratiam ea facundiae gravitate, VMII 
qna notas est. kalendae tanc erant, qaibus annas aperitar. brevi interyallo cam 2 
familiaris mei Trygeti filio praetorio candidato operam spopondissem , animam religio 
eonyenit, at occasione destinati officii obirem manas adhac a me patri debitam sed, 
b at dixi , ab illo senatai iam solatam. ergo a. d. qaintam Idas lanaarias verba fed 
in amplissimo ordine ; qaae abi in manns taas venerint, ex tao animo conicies iadicia 
ceteroram. ego sab^incerto examinis tai alioram sententias occalendas patavi, ne te 
praeiadicio tanti ordinis viderer argaere. 



XXXXV (XXXVini) ante a. 385. 
10 SYMMACHVS AGORIO PRAETEXTATO. VF 

Aactas sam gaadio, qaod valetado tecam revertit in gratiam; nam semper in- 
eolamitas taa voti mei samma est. nanc si diis yolentibas reconciliatae vires animi 
tai integraverant yigorem, facito epistnlae taae multiiagis paginis aageantur. odi par- 
simoniam yerboram bonorum. scribendi qnippe breyitas magis fastidio qaam officio 

n proxima est. nolo litteras stillantes de summo ore; illas peto, qaae arescere nesciant, 
qaae ex intimo pectoris fonte promuntar. memini breyitatem Spartanam laadi quon- 2 
dam faisse; sed ego Romanis tecam legibas ago et, si ita yis, Atticis, qaibas tantam 
decas a facandia ftiit, nt mihi yideantar Lacones meta collationis in diyersam stadia 
destinasse. yellem plnra, sed tao modo conpangendas es. simal cantio est mihi, ne 

20 te sermo maltas offendat. instituto igitar meo calcem pono, dum tuo pareo. qaa ex 
re intelleg^s, eo te inyidiae et condicionis adductum, quasi a me pauca scribi yelis, 
nisi multa rescripseris. yale. 



XXXXVI (XXXX) ante a. 38^. 
SYMMACHVS AGORIO PRAETEXTATO. 

25 Potai facere scripta conpendii, cnm tibi germanas meas yerbis sais satisfactaras 
aberias yideretar quam meis literis, sed in maiore Incro officia honesta quam otia 
mata ponenda sont. ergo neque tacito opus est, at honor amicitiae mihi feratar ac- 
cepto, neqne omnia mandanda sant litteris, ut illi ad narrandnm aliquid relinquatar. 
accipe tamen rerum capita et sammas negotioram, qaibus frater admonitus latias quae- 

30 sita exeqaatar. conyenit inter pablicos sacerdotes , ut in custodiam ciyium pablico 2 
obseqaio traderemus caram deoram. benignitas enim saperioris, nisi culta teneatur, 
amittitar. ergo malto tanto omatior, qnam solebat, caelestis factas est honor. ex- 
pectare mihi yideris omnia, quae sapersant. Titianus meus fdngQtur indicinm, cui 
indalgentias narrandi, qnod yelis, opera legata est. edictum principt^m, nisi iam 



1 gratia mea /7 2 oporitar YU 3 trigetl YU[n) operam] (/7), actionig VAf, actionis 

operam [F) spondissem [11) 5 ianuarii U[n) 6 manns meas F 7 ego] (ZT), ergo VU 

10 om, VF 11 reuertitur F incolomitas V 12 deo nolente F animi mei V 

13 integranerint F multiiogis paginis] F, multi paginis iugis F, multis paginis (U) 15 de summo 

ore ■tillantes F 17 tantum de cansa F 19 causatio V 20 calcem pono] F^ adesse uolo V 

pareo] VF, parco n qua in re F 

24 om, VF 27 ponenda non sunt V 29 quaesita latius F 31 traderemus] F, trahere- 

mus /T, traberem V 32 ergo multo — 33 uideris cm, F 34 principium VF 



24 SYMMACm EPISTVLAE 

VF notnm est , idem tibi adsertor expediet. statnas eti^m recepistis iisdem paene popnli 
adclamationibus, quibus amiseratis. ridfes? et libet. ntrideas, afnisti. plnradesino, 
ne qni strictim meliora detexni, amaris videar inmorari. yale. 



XXXXVn (XXXXI) ante a. 385. 
SYMMACHVS AGORIO PRAETEXTATO. 5 

Silentii nostri ratio diversa est, sed nnns effectus. me inpedit pontificalis officii 
cura, te Baiani otii neglegentia. neqne enim minns rofiidem facit remissio animi 
qnam occupatio. nec mirum, si te illa ora totnm sibi vindicat, cum ipsum Hannibalem 
fides certa sit, bello invictum manus dedisse Campaniae. non illius caeli ant soli il- 
lecebram retinax advenarnm lotos arbor aeqnaverit et suada Circae pocnla ettricfninm 10 
2 semivolncmm pnellamm. neqne ego te pingnes ferias agere contendo ant virtntem 
pnto frignisse deliciis. sed dnm tibi legis, tibi scribis et nrbanamm remm fessns 
ingentem animnm solitndine domas, amicitiamm mnnia nnllns exeqneris. quin adripis 
stilnm nostraeqne in te adfectioni honorem mntnnm facisi^ nisi mavis anctoritatem 
pontificis experiri: mnlta nobis in collegio deliberanda sunt; qnis tibi bas indntias i& 
pnblici mnneris dedit? senties ins sacerdotis, nisi inpleveris ins amici. vale. 



XXXXVra (XXXXU) ante a. 385. 
VMn SYMMACHVS AGORIO PRAETEXTATO. 

Dii boni, qnam nihil bomini tntnm atque exploratnm est! certe levandi animi 
cansa Baias concesseratis. qnis ocnlns fascinavit destinatam qnietem? Panlina ergo 20 
cnra commnnis extremnm salutis accesserat; an vester pro illa tantus est metns, nt 
omne eins incommodum periculi instar habeatur? qnidquid bomm est, spectare animo 
licet, qnas aemmnas diemm, quas noctinm vigilias dnxeritis. sic nati snmns, nt 
saepins adversa fungamnr. fuginnt voluptates et bonae cninsqne rei tam brevis nsns 
qnam levis sensns est. vemm baec philosophomm dispntationibns relinqnantnr. nnnc 25 
babitnm laetiorem mentibns snadeamns. qnando Panlinae nostrae valetndinem rarsns 
locavit in solido pax deomm. vale. 



1 tibi idem F adsertor om. F etfam] enim F paene isdem F 2 amiseretis V 

rides etj ITr, radi sed V, risidet ^, ride F rideas] ITJypF, ridetas V affaisti JTT, om, F 

3 ne qpi] {IT), neque VFy ne quae amaris] epo, amoris V^F, in minoribns (U) uldear] 0Ff 

Ofn. V 

b om. VF 6 impulit F 7 reiidere F 8 ora totnm] Scioppiuty oratorium V, oratorem F 

annibalem VF 9 illecebra F 10 retentum F adnenarum] F, aduentarnm ITV(r) lutos ITV, 

lucos F arbor om. F euaserat F suadia V tricinium] Latinut LaiiniuSy triclinium VFF^ 

12 friguisse] IT, frigisse V, fregisse F tibi leges scribis FT et om. F 13 soUicitudine F 

nulUus VF 

18 om, VM 20 oculos V 22 spectari M{IT) 24 quam breuis V 26 quoniam (IT) 

uestrae (IT) 



LIBER I. 25 



XXXXVim (XXXXm) ante a. 385. 
SYMMACHVS AGORIO PRAETEXTATO. V3ni 

Qnaeris nt dvis ad bonum commnne genitns, qnid snper rebns anxiis vero proxi- 
mnm nnntietnr. certis indieibns secnnda cognovimns; debinc mnlti silentii snspicio 
5 sollicitis mmoribns locum fecit. sed mihi opinionnm talium, qnae sine anctore pro- 
deont, nnlla cnratio est. inpendio angor animi, qnod sacrificiis multiplicibns et per 
singnlas potestates saepe repetitis necdnm publico nomine Spoletinnm piatur ostentnm. 
nam et lovem vix propitiavit octava mactatio, et Fortunae publicae multiingis hostiis 
neqniquam undecimns honor factus est. quo loci simns, intellegis. nunc sententia 
10 est in coetum vocare collegas. curabo, nt scias, si quid remedia divina promo- 
verint. vale. 

L (XXXXnn) ante a. 377. 
SYMMACHVS AGORIO PRAETEXTATO. 

Ego quidem secums amicitiae tuae aequi boniqne facio, si quid in me ab amante 

i& peccatnr; sed tnos mores, quibns nihil desit ad landem, dedecet officii neglegentia. 

qneri me opinaris, quod nihil scribas, et refellere mendacium paras, quia te aliquid 

scripsisse meministi. ego vero minimum animi angerer, si taceres, prae nt hoc est, 

qnod mibi et patri nnas atqne eas oppido breves litteras detulisti. ita tibi ambo digni 

Bingnlis paginis non videmur? tui, inqnies, honoris interfuit, nt iungereris parenti. 2 

20 alia snnt, quae cnm illo nobis vel communia opto vel paria; amor mihi meo nomine 

deferatur. abstine igitur epistulis, quae sunt instar edicti; facessat omne fastidium, 

ex qno nascitur cura conpendii. sed longnm de his loqni cautio est, ne tibi molestior 

sit proiixitas qnerellae nostrae, quam mihi brevitas epistulae tuae. qnod snperest, 

deos qnaeso, nt nos plenos gandii qnam primum revisas. facile erit angustias scrip- 

3s torum tuomm multiloqnio repensare. vale. 

LI(XXXXV) a. 383? 
SYMMACHVS AGORIO PRAETEXTATO. 

Statueramus in extemis adhnc morari ; sed labantis patriae nnntius destinata mnta- 
vit, cnm mihi in commnnibns malis decolor videretur securitas mea. ad hoc sacri 
30 pontificalis administratio curam de me et officinm stati mensis exigit. neque enim 
fert animns in tanta sacerdotnm neglegentia sufficere collegam. fuerit haec olim sim- 
plex divinae rei delegatio : nunc aris deesse Romanos genus est ambiendi. vos Etrnria 
qnousque retinebit? iam qnerimnr esse aliqnid, qnod tamdiu civibus praeferatnr. sit 
Ucet mris statns mitior, non potest bene defmi otio, qni snis absentibns timet. vale. 



2 om. FJIf 3 ut cuios U 4 indlcibus] V{r), indicUs M{IT) 5 anctoritate prodocont IT 

6 inpedio V animiqoe sacriflciis V 7 piator ostentom] (77'), piatos ostentom V, ostentom piatom 

est Af 8 octaoam aetatio V 11 nale om. V 

13 om, VM 14 ego qoidem] V(r), eqnidem (77), ego quod in ras. M boniqoe] VM{r)^ 

boni (77) 15 tois V 17 prae ut] T0, pre id M, precor qoid 7^77) 18 brebis F, probas Af 

21 fastidiom] VM<P, stodium (77) 22 compendiis V 24 plenos (77) angostias] M, angostia F, 

angostiam (77) 

27 om, VM 28 labentis V 30 adnistratio cora V gtati] 0, statim V777", om. M 

mensis] VMPP, mentis 77 32 delatio 7\2> fort. Romanis 33 qoerimos V 

Q. Atbslits Stmmaohvs. 4 



26 SYMMACHI EPISTVLAE 



m (XXXXVI) a. 376? 
VMn SYMMACHVS AGORIO PRAETEXTATO. 

Orationem meam tibi esse conplacitam nihilo setius gandeo, qnam qaod eam 
secanda existimatione pars melior bumani generis senatns aadivit. adiecisti sacramenti 
pondns et in bona verba iurasti, at qui scires in suspicionem gratiae venire amantium 6 
iudicata. nam ubi certa est amicitia, ibi fides laudis incertior. ergo secums examinis 
PVM tui nihil moror sententias ceterorum. quid si adfuisses | tam bonae voluntatis auditor? 
ne ego digito, ut aiunt, supera conyexa tetigissem. erit alias fortasse nobis optatior 
praesentiae tuae copia. nunc testimonio epistulae tuae fruimur, tunc adiumento fayoris 
utemur. vale. lo 



LHI (XXXXVH) ante a. 385. 
SYMMACHVS AGORIO PRAETEXTATO. 

Otio et venatibus gloriare. est haec quidem iucunda iactatio sed ludo magis a 
te prolata quam serio. nam remissa tempora et ab negotiis publicis feriata libris 
veterum ruminandis libenter expendis. aliis igitur dabis verba, qui te congressu pri- i5 
more noverunt. ego ci/m actus, quos pemox et perdius curae tibi habes, tum coti- 
2 diana ingenii tui pabula de litterarum. quas mihi tribuis, sapore coniecto. nisi forte 
in silvis Apollinem continaris, ut ille pastor Hesiodus, quem poetica lauru Camenalis 
familia coronavit. nam unde est haec in epistulis tuis sensuum novitas verborum 
vetustas, si tantum nodosa retia vel pinnarnm formidines et sagaces canes omnemque 20 
rem venaticam meliomm oblitus adfectas? qnare cnm scribis, memento facnndiae tuae 
modum ponere. mstica sint et inculta, quae loqueris, ut venator esse credaris. vale. 



Lmi (XXXXVni) a. SSO. 
SYMMACHVS AGORIO PRAETEXTATO. 

Maestitiae meae solacium grande tribnisti. nam ut dudum tibi fama fecit indi- 25 
cium, fratris obitn vulneratus continno animi dolore discmcior. non mediocre tamen 
inter praesentes curas levamen accepi, quod te conperi secundum communia optata 
salvere. superest, ut tu istiusmodi ofGciis freqnentem operam digneris inpendere, quae 
perspicis medicinam quandam mihi infortnnu et maeroris adferre. vale. 



2 om, VM 4 secundam existimationem V, secandnm taam exlstimationem Af 6 laades V, 

om. {n) 7 tam bonae incip. P 8 saper V, om, M tegissem P 1 m, V nobis fortaMe V 

9 testimonia P 1 m, epistole P 

12 om. VM 15 expetendis V 16 cam actas] ego, coactas F, actua PM abestam V, 

abaestam P 1 m, cotidianus V 18 continaris] P 1 m, V<P^ contionaris P ^ m, F^ ferre oonaria M 

amenalis VM 19 epistolis P 20 omnem quem P 22 fant (F) 

24 om. VM 25 mestitiae PVM fecit] fe/// P 28 salaare Plm.V, saluari M 29 re- 

spicis VM In fortunis V meroris P 1 m, V 



LIBER I. 27 



LV (XXXXVmi) a. 383—384. 
SYMMACHVS AGORIO PRAETEXTATO. PVM 

Scio gennani amoris esse, qnod suades. sed reconciliatio enm reqnirit anctorem, 
quem babnit ininsta dissensio, ne noxam memisse yideatnr, qni abiuratas amicitias 
s qnasi nihil passns adfectat. qnare oblatam concordiam non refnto , sed sequestrata 
consideratione fortunae redeat in gratiam, qni movit offensam. tibi pro nostra amicitia 
satis gratnlor, cnins labor salnti pnblicae commodabit. de qno interim parcins loqnar; 
res enim, qnae ad omnes pertinet, nnmqnam nno teste contenta est, et mihi magno- 
pere oonyenit ita meminisse gloriae tnae, ne verecnndiae oblitns existimer. vale. 



10 AD PROBVM. PVMF 

LVI (L) a. 368—383. 
, SYMMACHVS PROBO. 

• Et tibi pnblicis negotiis occnpato breves litterae demnnt fastidium lectionis, et 

mei officii adsidnitas, qnidqnid scribendnm videbatnr, exhansit. merito salutatione 

15 librata fmgi epistnlam necessario stringo conpendio. alia est enim protestatio amoris, 

alia lingnae ostentatio. atqne ideo mihi antiqnior ftiit obseqnendi opera quam lo- 

qnendi. copiosi videbimur, si abnnde sednli iudicemnr. vale. 

LVn (LI) a. 368—383. 

SYMMACHVS PBOBO. PFM 

20 In praesentia, qnantnm satis visnm est amicitiae munerandae, cum tnas occupa- 
tiones tnm festinationem tabellarii contemplatus exhibeo; alias mihi et usns veniae et 
cura non deerit epistnlae longioris. dii modo optata fortnnent, salutem reipublicae in 
solido locent! tnm mihi yoluntas promptior erit et ad scribendnm, qnae tn libenter 
accipias, et ad legenda, quae tn animo vacante rescripseris. vale. 

2s LVm (LH) a. 379—380. 

SYMMACHVS PROBO. 

Sit tibi animns aeqnus et patiens mnneris imperati. saepe usn venit, nt in 

secnndos labores virtus probata reparetur. quid tn? libenter Atilio factnm pntas, qnod 

fascibus aratra mntayit et in medio sementis opere anhelos boves statnit rusticus magi- 

30 Btratns? qnisqne bonae frngis est, in publicnm commodnm vindicatnr. pone illas in- 



2 om. FJir 3 Bnadii P 1 m, V 4 adinratM V 5 coneordiam obUtam VM sad Ituer. 
8u$e, om. PVM 6 amititia V 

10 explio ad agoriu ptextatu inoipit ad probum P, on^. VMF 12 om, VMF 13 breuis PV 

lectiones V 15 epistolae F striDgor F 16 atque om. M, ideo om, V antiquior 
miM F loquendi c<^ia. si uidebimur habundi iudicemur seduli F 

19 om. VM 22 derrit P 1 m. epistolae P 23 tumihi P 1 m. uoluntaa] Af, 
noiuptas PV 

26 om. VM 29 mutabit PV mutauit? at in medio — magiatratua. qniaque 8u$e an- 
helaa VM 



2& SYMMACHI EPISTVLAE 

PVM terim cogitationes felicis otii tui: ^quam bene nrbana opera novis fastigiis excitabaml 
nbi ager noster vel ille autnmno omnis copiae ferax vel ille hieme apricus, aut qui 
vere anni primus rosas humo exuit, aut qui sub aestivo sole de nemore et fonte fri- 
gescit?' sed quid a proposito excidi? dum medicinam facio querellis tuis, ultro desi-' 
deranda suggessi. esto, ut es, curarum omnium tolerans, et debitam operaip solve & 
principibus, qui rationem magis meriti tui quam voluntatis habuerunt. 

LVnn (Lni) a. 368—383. 
SYMMACHVS PROBO. 

Mones, ut amicitiae bonum scriptis frequentibus excolamus. plaoet hortatio in- 
vitatrix religionis, et ut verum fatear, decus mihi est haec voluntas tua: amor enim lo 
maximus plus requirit. sed quod ais, me potius, qui sim vacuus publicae rei, istius- 
modi yigiliam debere sortiri, aequum esse dissentio. iamprimum quod homo licentis 
otii scrutari vices commeantium non laboro, tuus honor vecturam litteris, nisi invenit, 
facit ; dehinc quod mihi iners desuetudo oblimat ingenium, tibi inpigro iamdiu negotio 
levatur usus loquendi. ergo quo tu ad scribendum maiore copia, boc ego dignior 15 
venia raritatis. satisne videar his causis munitus in posternm? memineris volo, quidquid 
a me sermonis acceperis, obsequii esse non otii. 

LX (Lnn) a. 368—383. 
PVF SYMMACHVS PROBO. 

Scio te non fortunarum sed meritorum habere dilectum. Romanus familiaris meus 20 
aulicis etiam nunc paret ofGciis utpote sacri administer aerarii, sed instrumenta pro- 
bitatis in quemvis usum publici honoris excoluit. quare dignitas illi est promiscua 
cum plurimis, honestas aequa cum paucis. quod eo memorandum putavi, ut a te quo- 
que pro ratione vitae non pro gradu militiae censeatur. fac periculum maximis in 
negotiis, fac in seriis remissisve muneribus: reperies hominis tectam fidem patentem 25 
religionem prudentiam liberam verecundiam liberalem. cui ego propterea factum volo, 
ut mei testimonii fides clareat, tibi amicus limatae probitatis accedat. 

LXI (LV) a. 368—383. 
SYMMACHVS PROBO. 

Ais te multiiugis necessitatibus impediri, quo minus naviter amicomm carissimos 30 
adloquaris. notae rei cesset adsertio. nam et qui procul absumus, curas ac vigiUas 



1 opera om, VM noous V, oiH. M 3 primas VF^, primo Af nmo P qui lab] 

Seioppiua, qois uoa P 1 m, V<Py qoi sub uua P 2 m. F, qui sitiua M 4 quaerellis P 6 uale add. V, 

aale|e add. M 

8 <m. VM 9 hortaiio eorr. ex ortatio P II maximO plus P, maximi plus V^^ maxime epi- 

stulas (css eplas) ego publice P 1 m, 12 quod] quia VM 13 uires commeandum F, uires meas 

commeantum M inuenit] VM{II)j periU in P 14 ne^otii Seioppiui 15 praeiuUrim: maior es 

copia 17 esae non otii] P2 m, Af, non esse otii P 1 m, V 

19 om. VF 22 in quemuis usum pubUci] ego, inquem uisu sub publici P> in quem uiai sub pu- 

blici Vy sub publici usu F{r) promiscua] ed. Veneta, promisaa PVF 23 pluribus F 24 pe- 

riculum eorr. ex periclum P 1 m. 25 muneribus delet lurettu repperies P, repperies V pa- 

tenteui] 8ehottU3y parentem VF, ////ntem P, parentum // 26 fautum F 27 limate P 1 m, 

29 om. VF 30 multis iugia V cariasimus V 



LIBEE I. 29 

tnas communis patriae copiis et satietate sentimas. mutasti igitnr officinm, non ne- PVF' 
gasti. antiqnior enim tibi fuit, nt esse debnit, salns civinm qnam salntatio. nnnc 
Bane et desideramns et exposcimus litteras tnas largiter congesta fruge in proximae 
biemis inpendinm ; qnamqnam scio necdnm tibi hanc partem nimis tutam videri. num- 
h qnam enim secnms est amor patriae , et quamvis magna remedia conqnirat , semper 
illnd putat imminere, qnod timnit. yale. 



AD CELSINVM TITIANYM GERMANVM SWM. PVM 

LXn (LVI) antea. 381. 
SYMMACHVS CELSINO TITIANO FRATRI. 

10 Bonae spei plenns, postquam mibi adventus vestri fecistis indicium, calcar qnod- 
dam snppingo properantibus, et in eam rem tuum mnnus inploro, ut pareptum studia 
bortator adceleres. stabit apud me memoria beneficii tni nec umquam tacita erit, si 
fratmm delegata cnraveris. vale. 



LXm (LVH) antea. 381. 
15 SYMMACHVS CELSINO TITLA^O FRATRI. 

Longum loqnantur pro incognitis aut alienis verba factnri; mihi haec opera de- 
sinenda est, cnm litteras nostras Satums frater commnnis accipiat, qnas non commen- 
dationi eins praestiti, sed nostro circa yos amore functus emisi. 



LXIin(LVni) a. 380. 
10 SYMMACHVS CELSINO TITL^O FRATRI. 

Commendari a me episcopum forte mireris. cansa istnd mihi non secta persuasit. 
nam Clemens boni viri fimctns officinm Caesaream, qnae illi patria est, conciliata ma- 
ximomm principnm pace tntatns est. fando acceperas, rebellione barbarica qnot anri, 
quot argenti, privati et pnblici, sacri et profani Maur^niae fuit direptione hostium 

u lancinatnm. evenit ea tempestate, ut etiam fisci depositum belli inre raperetnr. quod 2 
a summatibns civitatis, quos reliqnos fuga fecerat, ius aerarii reposcebat. misera et 
acerba condicio, nisi iustitiam tempomm Clementis cnra movisse^, qnem ego non minus 
famae saecnli qnam civium secnritati dixerim commodasse. qnid enim praeter invidiam 
referret aerarinm, si opes ab inopi cnria poscerentur? habes ordinem rei. quod restat 

30 enitere, nt voti tni adspiratio vela faciat impetratis. 



3 proxime P 1 m. 

7 expHclt ad probnm incipit ad ceUinum titlanam fratrem P, ef, p, 32 v, 25 explic ad titianum ger- 
mannm suom P, om, VM 9 symmacus ceUino fratri P, om, VM 12 adceleris P 1 m, 

15 om, VM symmacus P 16 «ongnm P 18 prestiti P 1 m, 

20 om, VM 21 episcopum] VM, ep}m (i, e, epistulam) P 22 demens P 23 rebeUio- 

nem barbaricam V quod auri quod PV(r) 24 et publici] eyo, aut publici PVAf manrita- 

niae PFAf 25 flsci] VFM, tttel P / m., fldei P 2 m, 26 ius] uis P J m, V 27 aeerua PV 

conditio PVM elemeutis P 1 m, V 2 m, (f^) moaisset et PV 



30 SYMMACHI EPISTVLAE 



LXV (LVnn) a. 380? 
PVM SYMMACHVS CELSINO TITIANO FRATRI. 

Scire postnlas, qaid de lacessentibHS sentiamug. nolo conBilinm snscensentis ex- 
pectes neqne in eius noxam labores, quem vides abnndare peccatis. ipse causas da- 
bit, quas non yidearis optasse. sed de illo satis babeo dictum. veniam, qno me dncit 5 
adfectio. inmane quantnm a litteris desidetis neque metuitis, ne vos talione silentii 
mordeamus. quid hiems faciet, quae terra et mari morabitur commeatus? cogitate yestri 
officii necessitatem nostrae sollicitudinis vicem eamque adripite diligentiam, quam de 
nobis mutuo flagitatis. vale. 



LXVI (LX) a. 380. 10 

SYMMACHVS CELSINO TITIANO FRATRI. 

Gelasius, cui factum volo, imperialis domus curam recepit, quod negotium ei ali- 
qnid adtulit dignitatis, etsi plus habet honoris in moribus. medicinam cum primis 
nostrae aetatis exercuit. inde est illi via facta meritomm. nam summates aulae, qui- 
bns iuvanda salnte profuerat, testes potius habuit quam patronos. absit, ut tibi usus i& 
veniat artis eius, cum cetera honestamenta sanctissimi viri possint pro illo ferre suf- 
fragium. ergo ama Gelasium mihi iam dudum placitum, tibi me spondente placitu- 
mm. vale. 



LXVn (LXI) antea. 381. 
PVF SYMMACHVS CELSINO TITLANO FRATRI. 20 

Commendarem tibi Anysium laudabilem vimm, nisi in amicitiam meam te auctore 
Ycnisset. quando igitur nihil est, quod illi mens sermo conciliet, beneficii loco habebo, 
si in eum sancti animi tui gliscat adfectio. nam ubi amoris mdimenta praeventa sunt, 
secundae gratiae locus est, ut augmenta poscantur. vale. 



LXVm (LXn) a. 380. 2& 

PVM SYMMACHVS CELSINO TITUNO FRATRI. 

Rufus pontificalis arcarins prosequitur apud te mandata collegii, cui prae ceteris 
retinendi Vaganensis saltus cnra legata est. efGce, oro te, nt ^vinitns videatur ob- 
latum tui honoris auxilium, et utrinsque te sacerdotii antistitem recordare. qnidquid 



2 om. VM 3 Boscensentes expectis P 1 m, 4 ^abundare P 6 neqne] yAf(F), an- 

que P 1 m.f anqn^ P i m, ne uastaUone F, nooos taUone P 7 eogite P 

11 om. VM symmacos P 12 faotom VMF^ 13 in moribos medici. nam eam primis 

nostrac V, in moribus medici. nam id in primis suae Af 14 fata P 1 m. summatis PV aule P 1 m. 

1 

15 iuuanda salnte] /\2>, uuenda «alute V, oiuenda saluste P quamquam V patronus P 1 m. V 

16 eoenlat VM 

20 om. VF 21 commendare F ansinm VP uirum non ausim nisi in meam amicitiam F 

22 est om. V habeo F 

26 om. VM 28 retinendif P uagiensis M 



LIBEB I. 31 

pnblicus vigor aut priyata poscit industria, oratus exeqnere. mnltam in gratiam taam PVM 
pnblica ntilitas promovebit. babcB snmmam petitionnm. singnla antem tibi vel com- 
monitorii series indicabit vel Kufns expediet, cni matnrnm praestabis effectnm, nt se- 
qnestratnm panlisper ofGcinm regressns adripiat. vale. 

5 LXVnn (LXm) a. 380. 

SYMMACHVS CELSINO TITIANO FRATRI. 

Potnit frater mens Acntianns sno nomine, qnod poscit, a£pisci, nt qni sit non 
minns tibi qnam mihi familiaris, sed interfnit officii mei, nt ei volnntariam operam 
commodarem. invat antem desiderinm illins institia postnlati. nam germanos ^nos 
10 Nicasinm et Rogatiannm negotinm commnne cnrantes vel ad disceptationem Nnmi- 
dici consnlaris remitti postnlat, vel qnod ei antiqnins est, te potissimum cognitore 
mavnlt qnam primnm molestiam litis absolvi. qnare si et illins apnd te grande mo- 
mentum est, et a legibns cansa non discrepat, et interventns mens libram tni favoris 
inclinat, anniti aeqnnm est, nt optimo viro ex sententia procedat optatnm. vale. 

15 LXX (LXTTTT) antea. 381. 

SYMMACHVS CELSINO TITUNO FRATRI. 

Fratmm nostromm Magni atqne Magnilli petitio est, qnam proseqnendam recepi, 

qnibns inpendio cnrae est, nt homines Entychiae clarissimae feminae iudiciornm prae- 

N sidio fulciantnr. intellegis eas esse personas, qnibns haec gratia magis ex sno me- 

\2o rito qnam ex meis litteris debeatnr. nec mireris, ipsos snper ea re scribere noluisse, 
cnm reverentia mei fecerit, ut nostro suffragio potins nterentnr. vale. 

LXXI (LXV) antea. 381. 
f" SYMMACHVS CELSINO TITIANO FRATRI. 

■ Caedliannm vimm honestum Lanrentnm Lavinatinm defensorem snsceptnm com- 

25 mendat ofGcium. cni si nihil conoiliationis cetera vitae honestamenta praestarent, inter- 

ventns mens gratiam tnam deberet adqnirere. ama ergo hominem placitnm mihi et 

/ i^eligiosae civitatis commodis obseqnentem. amoris antem tni snmemus indicinm, si 

eos, qnibns negotinm familiare mandavit, adinveris. 

LXXn (LXVI) ante a. 381. 
^^ SYMMACHVS CELSINO TITIANO FRATRI. 

Amicoram desideriis operam non negamns, dnm iusta credimns, qnae petnntnr; 
xA nnnc mihi nsn venit, qni Bassnm optimis viris placitnm non pntavi snffragio de- 



it 



I 



» 



2 petitionis meae VM(r) 3 indicauit PV, om, M cul] qni V praestebilis V 

6 om, VM symmacus P 7 accotianiis Af, accotianus V 10 rogationom V 12 mo- 

lestia Leethu 

16 om. FJIf 18 entydae P, eoticiae V, Qoticiae Af 19 Intellegit P 1 m, gratiam 

agens P 1 m, (/\2>) 20 ea re scribere] VAf, ea restitoere P 21 reuerentiam eis V, renerentia eis M 

23 om, VM 24 cecUianom VM 

30 om, Af, sym. reliquU om, V 32 basnm V 



I 



32 SYMMACm EPISTVLAE 

PF3f sereDdam. salva igitur mea existimatioiie , qai bonis credidi, meritum tibi hominis 
dies loDgior indicabit. mihi satis est, si illi primas aditus spem tai dederit plenio- 
rem. vale. 



LXXm (LXVn) ante a. 381. 
SYMMACHVS CELSINO TITUNO FRATRI. 5 

Qaando eam dii potestatem dedenmt, ut amicis ac necessariis meis neai esse pos- 
sis, confido Romano optimo viro, qnocum mihi iam dia familiaritas est, in tuo prae- 
sidio paratam bonae spei copiam. daabas enim commendationibas, qnaram tibi antiqaa 
cara est, adiavatar, mei testimonii praerogativa et sni meriti conscientia. nam se- 
dalo aadeo iadicare, dignam esse, qnem pensi habeas, et ne longam loqaar, caias to 
amicitia non graveris. spectata mihi est in eo qaies animi officii diligentia; nemo in 
amicos fide atitar promptiore. haec ita esse, si qaid mihi tribais, velim credas, si 
^aeret animas, hortor examines. vale. 

LXXnn (LXVm) ante a. 381. 
PVF SYMMACHVS CELSINO TITLANO FRATRI. 15 

Est aliqaid in qnerellis Fasganiae filiae meae, qaod mihi ex voto fateor accidisse ; 
nam nisi fataras sibi asai litteras poposcisset, ad scribendam mihi defaisset occasio. 
praelibo igitar salatationem, qnae meam spectat officiam ; reliqaa pars paginae ad cau- 
sam clarissimae feminae pertinebit, qaae sibi ab hominibus tais nescio quid agroram 
deflet ereptam. id ego loci et meriti tai conscias servili aasa clam te opinor ad- 20 
missnm, atqae ideo filiae meae correctionis facilitatem spopondi, si ad te familiaris 
conqnestio genus iniariae pertalisset. qaaeso igitar, at temeratae possessionis statam 
iabeas reformari. si qaid aatem controversiae est, in pignoris nostri praesentiam dif- 
feratar, qaae secora iastitiae taae recasat alios (K)gnitores. 



AD HESPERIVM. 25 

LXXV (LXVmi) a. 376—380. 
SYMHACHVS HESPERIO. 

Qnotiens viris militiae notis testimonia defernntar, decet operam verboram facere 
conpendii, qaia nihili negotiam est rebas cognitis immorari. pro CaesaHo nosti omnia 
facere, qaae probantar. hanc at pensi habeas, sperare magis debeo qaam rogare. so 
si qaid altra expetis, in alias litteras conferemas; nanc mihi maltiloqoio temperandam 
est, cam satisfactam esse videatar et illins volantati et tao honori et meo ma- 
neri. vale. 



5 om, VM 6 eam om. VM 10 audio V qnielnpensl P 1 m, 11 speoteta qnidem 

mihi Vf spectata siqnidem mihi M quies om, VM 13 haeret] Seioppiuty haec heret P 1 m., haec 

h^ret P2m., haeret haec F, heret hio M examine V 

15 om, VF 16 iniquae relis V 19 femine P 22 conquesto P 1 m. 23 diffeiatur 

praesentiam P 

25 explic ad titianum germanum auum. incipit ad hesperium P, om, VF 27 om. VF 28 quot- 

tiens V 29 nihili] Latinius, nihil PVFPP ceaario P 1 m. 31 expetitis V mihi om. P 



l 



LIBER I. 33 



/ 



/ 



LXXVI (LXX). 
SYMMACHVS HESPERIO. PVF 

Natura renim est, nt qui balbutinnt, plns loquantur ; adfectant enim copiam pudore 

defectns. hoc exemplum me expetit, cui magna est scribendi inpatientia, cum desit 

& oratio. duobus enim pariter commeantibus non putavi officio convenire, ut unis litte- 

ris gemina expenderetur occasio. erit super hoc iudicatio tua, garrulusne iustius dicar 

an sedulus. vale. 

LXXVn (LXXI) a. 376—380. 
SYMMACHVS HESPERIO. , 

10 Amicorum orata curare bonae frugis officium est, praecipue si non refragetur aequi- 

tas postulatis. quorsum spectet hoc anteloquium breyiter explicabo. Sabinianum cla- 
rissimum yirum ita magnifacio, ut quos maxime colo. buic per inpressionem nequa- 
quam patior a fratris sui liberis tutelae mnnus inponi. duobus enim privilegiis amolitur 
iniuriam, maturitate aevi et numero filiorum. ea res publicis designata monumentis 

15 necdum a proposita obstinatione deducit pervicacem petitionem. nunc quia secundante 
fortnna in te huius negotii spes recumbit, quaeso, ut ei virtute, qua celsus es, factum 
velis, cui vel in meam gratiam praestandus est favor vel ad tuam gloriam iuris prae^ 
rogativa servanda est. vale. 

LXXVm (LXXn) a. 376? 
20 SYMMACHVS HESPERIO. PVM 

Vnus mihi adhuc supereras ex omnibus .... litterarum viris, cui probari ora- 
tionem meam laudis avarus optarem. res cecidit ex voto: utor teste, quo volui. iam 
mihi comici adulescentis voce clamandum est: quis me est fortunatior venu- 
statisque adeo plenior? nisi forte amor mei stilum tuum coegit in gratiam. fit 

25 enim saepe, ut iudicii severitatem frangat adfectio et amicomm facta dictaque ea in- 
dulgentia censeamus, qua plemmque singuli etiam vitia nostra diligimus. sed haec 2 
merito dicerentur, ni tecum faceret existimatio omnium, quibus sermo noster auditus 
est; non quo sententiae tuae ex alioram consensn quaeratur auctoritas, sed quia non 
patet suspicionibns indicatnm, a quo nemo dissentit. videro tamen, utmm fides tua 

30 an amor illas litteras scripserit. mihi in altemtra condicione aeque summus est honor, 
sive ita magnifice de me indicas, ut gratificatus esse videaris, sive ita es mei diligens, 
ut secus iudicare non possis. vale. 

23 Terent. Hecyr. 848. 



2 om. VF 3 balbattiunt P 4 est posi inpatientia eoUoe. F 5 enim] igitnr F 

anil [Bic) V 6 expenderet V 

9 om. VF 10 priecipuQ P t1 postulantis VF qnassQm V spectet hos F, hoc 

spectet F 12 iU magnifacio] KF, «««««« magnifacio P quas V 13 a om. VFl^ li- 

beroram F tutele P mihi poni V 2 m. 14 maturitatem V 15 necdum^ a P 16 ne- 

gotiis pes P fautum F 17 suam P uiris P 1 m. 

20 om. VM 21 supereras] P<P, superas VF, superes in ras. M omnibus «»«* litterarum P, 

omnibuf litterarum VM probationem meam orationem V 22 excidft V nolo VFM 23 me 

est] P lm,y me hodie Af, me eat hodie P2m. V uenustatis quae P 25 fata P I m. 27 au- 

dictuB P 30 conditione aequae PV 

Q. ATmSLITS STMMAOmrS. 5 



34 SYMMACHI EPISTVLAE 



LXXVim (I.XXin) a. 377— 380. 
PVF SYMMACHVS HESPERIO. 

Praesamptum ant conpertnm tenes, quanta mihi sit tnae landis antiqnitas. ea- 
propter nihil fieri patior, qnod actnnm tnomm gratiam devennstet. Priscianns frater 
mens cnm primis philosophornm litteratnra et honestate censendns senatn anctore sa- & 
larii emolnmenta conseqnitnr. snper eins annonis dicitnr orta dnbitatio, cni si nihil 
talis conpendii optiniatinm volnntas ante tribnisset, emditio tna frnctnm ferre deberet. 
scis enim bonas artes honore nntriri atqne hoc specimen florentis esse reip. , nt disci- 
plinamm professoribns praemia opnlenta pendantnr. qnaeso igitnr, ne hac inqnietu- 
dine ant illins minnatnr ntilitas aut amplissimo ordini censendi anctoritas derogetnr. lo 
interest famae et gloriae tnae, ut confirmandi magis qnam negandi commocU cansa 
de philosophi salario dnbitasse videaris. 



LXXX (LXXmi) . 
SYMMACHVS HESPERIO. 

En tibi secnndas litteras meas et adhnc prioribns yicissitndo debetur. dic^ viandi i & 
negotio impeditam din operam scriptionis et alia forsitan mnlta cansabere. ego prae 
tni amore hanc yeniam non grayabor, sed eodem amore postnlo, nt cnm erit otinm, 
mora necessarii silentii officio yolnntario snppleatur. 



LXXXI (LXXV) . 
PVM SYMMACHVS HESPERIO. 20 

Vitaliannm clarissimnm yiram, mei potius officii gratia qnam in adinmentum snnm 
credo litteras poposcisse. nam cnm ipsi ad promerendum tnum amorem nihil ultra 
possit accedere, id tantum videtur egisse, nt mihi ex hoc mnnere conciliatio tni nbe- 
rior proyeniret. cape igitnr delibatam cnrsim salutationem , cui si facnndia largiore 
responderis, in exemplum copiae ingenii mei maciem provocabis. 25 



LXXXn (LXXVI). 
PVF SYMMACHVS HESPERIO. 

Snm qnidem silentii tni vehementer inpatiens, qnod genns qnerellae amantibns 
familiare est, sed proximis litteris tibi desiderium meum expletum esse confiteor. ita- 
qne habeo gratiam mnltoqne opere te obsecro, ut scriptioni freqnenter indnlgeas. haec 30 
enim officia nuUum facinnt de adsidnitate fastidinm. 



2 om. V¥ 6 horto P 

\A om. VF 15 uicissitado prioribus F dices] Lertftis, dicis PVF 16 scribendi F 

pro F 17 ueniam dare non F 18 silenti V 

20 om. VM 21 adiuoamentum V 22 poposoise P 1 m, tuum honorem V 

27 om, VF 28 qu^erellae P 30 haeo enim sola ofiicia VF 31 faeiunt om. V 



LIBER I. 35 



LXXXm (LXXVII) a. 380. 

SYMMACHVS HESPERIO. PVF 

Religionis indiciam est, quod me tacitamitatis incessis. sed velim credas, infor- 

tnnii fuisse non volnntatis, quod din officio scriptionis abstinui. nec pnto ignorare te, 

& qaatenus in nos fortuna saevierit, quae me amantissimo atque optimo fratre privavit. 

proinde, si dies longior sensum tanti doloris exemerit, familiaribus litteris soUemnis 

cura praestabitur. 



Lxxxmi (Lxxvni). 

SYMMACHVS HESPERIO. 

to Quotiens tua sumo conloquia, quaedam mibi ante oculos praesentiae tuae imago 
versatur, atque ideo uberiorem capio voluptatem, quod et tui officii et mei meriti sen- 
tio vigere momentum. sed ut promptior circa me huius muneris diligentia perseveret, 
etiam ipse ouram deferendi sermonis adripui, frequenter expertus dilectum religiosi 
animi incentivo vicissitudinis provocari. 



15 LXXXV (LXXVIIII). 

SYMMACHVS HESPERIO. PVM 

Tandem bonae valetudinis compos, quae a me hucusque dissenserat, nunc te socie- 

tate meae commoditatis inpertio, quem praeteritae sollicitudinis participem babere vi- 

tavi; etsi scio, ne illo quidem tempore, quoofficium meum morbus inbtfrebat, ab 

2u huiusmodi munere temperatum. restat, ut observantiam vicissitudine munereris. ea 

namque res et tuam curam probabit et refectioni meae adiumenta safficiet. 



LXXXVI (LXXX). 
SYMMACHVS HESPERIO. PVF 

Vtrum Mediolani etiam nunc tibi posito pagina ista reddenda sit, in ambiguo con- 

25 loco. peccari tamen in amicitiae fidem credidi , si litteris tuis referre honorem mu- 

tnum destitissem. nihil ergo cunctatus conmisi eventui sollemnem hanc et simplicem 

dictionem salutis; quae si in manus venerit, fac oro, ut pervenisse litteras meas ser- 

monis tui recursus ostendat. 



2 om. VF 3 uelim — 4 quod diu om, P 5 qaantam F priuabit P 1 m. V 7 pre- 

stabitur P 1 m. 

9 om. VF 11 uoluntatem V 12 momentum] Iwttua, ef. III, 4, monumentam PVPfi, aug- 

mentam F 13 delectum P 1 m. 

16 om. VM 17 bene V 18 praeterite V 19 inhibebatj Af, inherebat P 1 m. V, inhQre- 

bat P 2 m. 20 mnnereris] muneris V 

23 om. VF 25 ai om. V matuum honorem P 26 fort, distalissem 27 si in] snnt V 

28 recosas V aale add. VF 

5» 



36 SYMMACHI EPISTVLAE 



LXXXVn (LXXXI). 
PVM SYMMACHVS HESPERIO. 

Si facultas mihi ad scribendum saepe suppeteret^ voluntas numquam deesset of- 
ficio. huius rei evidens certumque documentum est, quod ubi primum amici commiu- 
nis fida adfnlsit occasio^ libens scribendi munus adripui. intellexi enim iucundiores 5 
fore litteras meas, si has tibi familiarior tabellarius tradidisset, qui non solum epistu- 
lam sed insinuationem quoque actuum meorum tibi fideliter exhibebit. 

LXXXVIII (LXXXII) . 
PVF SYMMACHVS HESPERIO. 

Numquam in me parcam, quin tuo animo obsequar. novi, quam sis mei sermo- 10 
nis exoptans. propterea decrevi cum animo nihil supersedere litteris porrigendis nec 
expectare vicissitudinem, ne scribendi tardior fiam. sed ut ipse metui, ne mihi foret 
flagitio, si tacerem, sic velim tu quoque caveas culpam dissimulatae familiaritatis 
acc^dere. quod te curaturum liquido habeo conpertum, quia non minus ingenium 
tuum quam meritum meum cogitans nequeo tui amoris esse diffidens. vale. 15 



PVM AD ANTONIVM. 

Lxxxvnn (Lxxxni) a. 370—375. 

SYMMACHVS ANTONIO. 

Non incognito quidem nobis eloquii splendore nituisti, sed magnis rebus adcom- 
modam et maiestatis scriptis aptatam gloriam, quam magisterio ante quaesisti, recens 20 
auxit oratio. nam praeter loquendi phaleras, quibus te natura ditavit, senile quiddam 
planeque conveniens auribus patrum gravitate sensuum verborum proprietate sonuisti. 
denique etiam hi, quorum Minerva rancidior est, non negant, facundiam tuam curiae 
magis quam caveae convenire; at illi, quos cothumus altior vehit et structurarum 
pigmenta delectant, neque tristem soliditatem neque lascivum leporem consona laude 25 
2 celebrarunt. haec sunt enim condimenta tui oris et pectoris, quod nec gravitate hor- 
res nec venustate luxurias, sed ratione fixus ac stabilis germanos colores rebus ob- 
ducis. nolo igitur exspectes iudicium meum, ne amore delinquam. quid varia inge- 
nia senserint, intimavi. fuit enim in illa oratione, quod unusquisque diligeret et pro 
ingenii sui qualitate laudaret. quare sequere coepta felicia et te in omnibus aemu- 30 
lare. nobis ad testimonium religionis satis est non siluisse sententiam ceterorum. vale. 



2 om. VM 

9 om, VF 10 qui in P 1 m, sermonis mei F 11 supersidere P 2 m. 12 scri- 

bendo F nt] et K 13 sic] si FF 14 acoedere] luretua^ accendere PVPPF quoniam F 

15 quam] qnod V 

16 explicit ad hesperium incipit ad antonium P, om. VM 18 om. VM 19 eloqui V ac- 

oommodam Af, adcommoda PV sed magnis rebus adcommodo et maiestatis scriptis apto; tamen glo- 

riam Suse 20 sriptis V aptatem] VF^, ad totam P, aptam M 21 faleras PV 22 plane- 

quae PV 24 euenire V ad P i m. coturnus PVM structurarum] P 2 m. Minras.^ 

histructurarum P 1 m. VF^ 25 picmenta V dilectant P 27 luxorias P 1 m. 29 ra- 

tione (f) 30 laudaret et V 



LIBER I. 37 



LXXXX (LXXXIUI) . 
SYMMACHVS ANTONIO. PVF 

Etsi amore convemor, ne sim circa te avaras of&cii, nnnc tamen libentius quam 
saepe alias seribendi munus insisto; primo quod abitio fratris nostri Marii quodam 

s yiatico carere non debuit, dehinc quod litteras meas putavi plusculum commendationis 
habituraS; si tibi per eum, quem sancte atque efBicte diligis, redderentur. fit enim 
plerumque, ut levia rerum portator festivus exomet. alia quoque de causa studii mei 2 
ardor incanduit, quod tecum super talis viri laude gratulandum putavi, qui e provin- 
cia suburbana tantum reportat publici desiderii, quantum reliquit exempli. non dicam 

10 dolo utpote Bubpalpandi nescius: yiget in eo vena fratema, eoque magis factum est, 
ut discessum eius inpatienter feramus, qui in uno frui videbamur ambobus. vereor 
protelare testimonium meum, ne magis laudi eius obsecutus iudicer quam pudori ; nam 
quomm mens honesta est, eorum inbecilla frons est. tu conice plura de paucis, quae 
nnnc insinuare non decuit, sed per alium scribere non pigebit. 



15 LXXXXI (LXXXV). 

SYMMACHVS ANTONIO. 

Dudum te, mi frater, silentio indulgere mirabar. ea res inpendio augebat dolo- 
rem, quod ipse minime scribendi observantiam neglegebam. simul atque accepi litte- 
ras tuas, animum subiit laetitia, querella desemit. amicitia enim cito sanatur officio. 
20 tu quoque ita paginam melle emditissimi oris obleveras, ut quaelibet offensa tamquam 
Lethaeo poculo mergeretur. verso igitur stilo gratiam fateor, qui expostulare medi- 
tabar, adiciens postulatum, ne umquam supersedere litteris perseveres. quod si scri- 
benda defuerint, mihi satis erit, ut tibi gratuler sospitatis. 



LXXXXII (LXXXVI) ante a. 379. 
25 SYMMACHVS ANTONIO. 

Dulce certamen est familiaris officii, et ideo iure ambo cavimus, ne altemis epi- 
stulis vinceremur. gratulor igitur, pares nos esse non solum adfectione mentium sed 
etiam vicissitudine litteramm. curabo tamen posthac, ut obsequii mei trutina et libra 
praeponderet , ne videatur inertiae quoddam esse conludium semper aequa lance cen- 
30 seri. itaque scribam saepius, modo facultas commeantium non desit optanti. ita fiet, 
ut et ipse laudem sedulitatis adfectem , et te curis publicis occupatum ad rependenda 
conloquia adsiduitate sollicitem. 



2 <m. VF 3 rarus F 5 qd P 6 efflict^ P J m., afflicte.KF 7 leua V por- 

titor F 8 pntaui gratulandum F qui e] que V 10 ut pute VF 11 feram V 13 tu 
de paucis oouice plura lurettu 

16 om. VF 19 quaereUa P sanabitur F 20 iu] istam VF 21 letheo PVF 

22 meum quam supersidere P 1 m, V, meum quo insistere F perseueris P 1 m, V 

25 om, VF 27 Igitur] enim F aifectlonem gentium (eort, 1 m, in mentium) V 29 lance] 
laude V 30 scribam om. F 32 assiduitetem V 



38 SYMMACHl EPISTVLAE 



LXXXXm (LXXXVU) . 
PVF SYMMACHVS ANTONIO. 

Sanctum Zenonem commendare non debeo, qnem scio ad clientelam tuam et ami- 
citias pertinere ; 8ed tanta in eo mornm probitas est, ut laudes eius silere non possim. 
itaqne virum bonis omnibus merito suae sedulitatis acceptum quaeso etiam me pre- & 
cante propensius fovere digneris, praestaturus et tuae famae, quae debet omnium ore 
celebrari, et interventui meo, ut has litteras sibi intellegat profuisse. vale. 



PVM AD SYAGRIVM. 

LXXXXmi (LXXXVm) a. 379? 

SYMMACHVS SYAGRIO. lo 

Laudentur incogniti, ut eorum merita in occulto sita testimonii splendor inradiet; 
mihi inpraesentiarum supersedendum est huiusmodi scriptione, ne incepti frustra sim, 
si fratrem meum Palladium spectatum bonis omnibus facundiae atque eruditionis ad- 
stipuler.^ dehinc cauto opus est, ne inpar tanto viro praedicatio neque eum, cui de- 
fertur, aequiperet et meam operam devenustet. quiesco igitur has partes et hoc unum 15 
persuasum tibi volo, mereri facundiam Palladii, ut doleamus, quod urbi negatus est, 
mereri amabilitatem eius, ut quod accitus est^gaudeamus. 

LXXXXV (LXXXVmi) a. 379. 
SYMMACHVS SYAGRIO. 

Quod nuUas sumpsi litteras tuas, cum mihi a principibus aeternis legenda in con- 20 
cilio patrum delegaretur oratio, scio non fuisse fastidii tui. nam bonae et exploratae 
amicitiae, vel si cesset officium, satis tutae aestimationes sunt. propterea talionem re- 
ferre vitavi veritus, ne quod tu invitus feceras, ego ofiFensus crederer reddidisse. longe 
enim diversa condicio est fortuiti quam adfectati silentii. res quidem una neglegitur, 

2 plurimum tamen refert, quis eam quasi occupatus, quis quasi iratus omiserit. sed de 2& 
hoc satis habeo dictum. nunc, si me amas, vel quia me amas — nam referri mihi 
confido, quod defero — , contestare apud invictos principes gaudium meum, qui huma- 
nae voci divinas litteras crediderunt, quorum victorias ex mei oris promptario senatus 
audivit. fac veniat in mentem, quis ille mihi inluxerit dies, quo ego quasi ex media 

3 profectus acie auribus et animis omnium salutarem nuntium primus infudi. olim cum 30 
res Romana adoreae militaris potita est, PoUuces gemini apud lutumae lacum proelii 
secunda vulgarunt. eos quippe priscorum voluminum fides tradidit, anhelis equis 



2 om. VF 4 laudis PV 5 saae om, F precante] P ^ m.^ peccante P 1 m.y petente VF 

6 piestaturus P J m, 

8 explicit ad antonium incipit ad gyagriuin P, om. VM 10 om. VM 11 in ooculta sitis te- 

stimoniis V 12 frustra sim si] V, frustra P 1 m.y frustrer P 2 m.^ frustrer si P3m.j fruster «♦« si M 

13 facundie P 1 m. 14 praedicatione quae P 1 m. V 15 equiperet P 1 m, 16 snpersuasnm P 

19 om. VM 20 concilia V 21 deligaretur P 1 m. facti dii V 22 uel sic esset PV{r) 

tute P 1 m. aestimationis 8use 23 reddidisset V 25 qnisque si iratus F(/^) 27 hu- 

mane P 1 m. 28 promtario V, promptuario M 30 salutarem P primis F, om. M 31 adorae 

aemiliUris P iutume P 1 m. proeliis P 1 m, VM 32 anheliis P 



LIBER I. 39 

plenos sndoris et pnlveris fama belli post tergnm relicta indicinm adfectasse victoriae. PVM 
idem nnnc mihi sacro indicio factns est honor. ita qnantnm gratiae Castores adepli 
snnt, tantnm principes praestitemnt. haec pro me copiosins et omatins, qnantnm es 4 
lingnae melior, apnd anctorem beneficii proseqneris. habes snmmam volnntatis meae; 
5 cni si qnid commendationis inspiraveris , ceteris omamentis animi tai adicietar decns 
praesentis officii. 

LXXXXVI (LXXXX) a. 376? 
SYMMACHVS SYAGRIO. PVF 

Stndinm, qnod scribendis orationibus exhibebam, praemio landis anxisti. vetns 
10 qnippe sententia est, artes honore nntriri. qnis antem tam cnmulatns est honor qnam 
palma dicendi? ergo etsi intellego, . . . qnod amore fallaris, titulnm tamen praeclari 
testimonii albo calcnlo vetemm more signabo. non enim mihi ex ore ieinno tributa 
landatio est, sed de facnndiae penn boni indicii fmctns adrisit. vereor indnlgere 
yerbis praeconii fni, ne gratificandi operam mntuam credamur adniti. vale, et ut es 
15 nostri ailigens, religiosam observantiam persevera. 



LXXXXVn (LXXXXI). 
SYMMACHVS SYAGEIO. 

Meae litterae, quoniam tibi acceptae sunt, crebrius commeabunt, nam nt respon- 
deas, non laboro. siquidem videtur ininrinm flagitare officia, qnae sponte religiosus 
20 animus pollicetur. vale. 

LXXXXVin (LXXXXn) ante a. 383. 

SYMMACHVS SYAGRIO. PVM 

Dudum mihi nnllus litteris tuis honor factus est. quererer de silentio tuo, si de 

religione dubitarem; sed quia amicitia usu credita et expensa documentis a periculo 

25 suspicionis aliena est, intellego quidem per occnpationes publicas inhibitam diligentiam 

scriptionnm tuarum, vemm quaeso, nt intermissum munus instaures. stabit apud me 

gratia tributi officii, quasi nnlla negati culpa praecesserit. vale. 

Lxxxxvnn (Lxxxxm) . 

SYMMACHVS SYAGRIO. PVF 

30 Si quando mihi apnd amicnm testimonii dictio est, cohibeo operam plns loqnendi. 
nam qnid religio agit , nbi desideratur oratio? fero igitur ad te nudnm de familiari 
meo Ponticmno sed fidele iudicium, quem nisi amore nostro dignum probassem, minime 



1 Budores P 1 m. V 4 lingoae P 

S om. VF 9 praemia V hauxisti P 11 iDtelleg04t«*qaod P, intellego quod VF 13 est 

laudatio F iadidi om, F 14 credamus VF 15 diligens om, P 

17 om, PVF 18 praeeedenU ephtulae eohaeret in PVF^ divMt Juretw 

22 om. VM 23 quaererer P 26 et stabit V 27 legati P 

29 om.VF 31 ait V 32 Ponticiano] ef, V32, pontigano PVF{r) 



40 SYMMACm EPISTVLAE 

PVF tao traderem. mens eiaB in aperto est, vita spectat ad landem. scis certe, nnmqnam 
me faciliorem favoris esse qnam veri. homm omninm fidem confirmabis, cnm in illo 
plnra reppereris. 

C (LXXXXini) Meme 380/1 ? 
SYMMACHVS SYAGRIO. 5 

Instanrant dolorem sera solacia, et ideo mntnnm silentinm calamitatibns nostris 
praestare debemns, ne fortnnae vnlnera, qnae cicatricem processn temporis dncnnt, 
intempestive contrectata cmdescant. in alia potins sermo vertendns est, qnae te ad 
cnram sanitatis hortentnr. omnis qnippe intemns corporis dolor hiemali crescit in- 
inria, ac nisi iter apricis diebns et anris salnbribns egeritis, male metno, ne vitinm 10 
2 contemptns exaggeret. nnnc ea, qnae remedio adcommoda credidisti, vel qnae nobis 
commendavit ntendi exploratio, ad te misi inter votomm snmma constitnens, nt reme- 
diomm talinm necessitatem spontanea incolnmitate praevenias, ant si qnae morbi reli- 
qniae fnerint, nt his cnrationibns tergeantur. satis antem mnneris commnni amicitiae 
dabiSy si eam soUicitudinem , quae mihi ex aegritndine tua oborta est, prosperiore i& 
nnntio nihil moratns exemeris. 



CI (LXXXXV) a. 380. 
PVM SYMMACHVS SYAGRIO. 

Video, consnl amplissime, qnantum mihi amor tnns honoris inponat. inbes, nt 
te adeam et cbram defmar magistratus tni gaudio. quo pacto istud possum negare, 20 
nisi ea religione ignoveris, qua vocasti? nam quid agam fortunae dubius, cnm hinc 

2 inviter ad obseqnia honoris tui, hinc luctn amissi fratris impediar? dnae mihi simnl per- 
sonae dispares ofiemntur. qni fieri potest, ut os unum contrariis adfectionibus indua- 
mus? proinde animi aeqnus huius operis facito mihi gratiam. fortunati sellam tnam 
laeto agroine prosequantur; auspiciis tuis quivis fati integer amicus intersit: me sinito 25 

3 interim tempore aut ratione decoquere amissi fratris crudum dolorem. qnid quod 
etiam parentes mihi in communi maerore solandi sunt? quomm aemmna geminabitnr, 

si illis tam inmaturae peregrinationis meae cnra iungatur. esto igitur promptus 

ad veniam. certe si putas argnendum esse, qnod desumus, fortunae meae potius 
irascere. illa iniecit manum, illa invitnm retraxit. ita tibi non persuadeat, nt est 30 
eadem inpotens, me nolnisse proficisci. vale. 



1 tno] tibi F 

5 om, VF 7 prestare P 8 intempestiuae P cnidescant eorr. ex crndescunt P I m. 

9 omnes P 1 m, internos P l m. 10 egerit F 11 accominodare VF^F) credidistis F 

13 necesitatem V sique P 1 m. 

18 om. VM 19 fori, serih. inpertiat 20 te om. V poasim luretua 21 for- 

tane P 1 m. 22 inoiter ad obsequia] egoj inueteralo (?) obseqnia P 1 m.y inneterato obsequio P 2 m. VM 

23 induamus] PiF), indnatnr VM 24 operae Mommsen^ oneris Mercerus sella V 25 fati] P, 

satis VM 26 dequoquere P 27 merorae P solidandi V 28 inmaturae P Uieunam 

indieavi. iensua hie fere fuit: si iUis tam inmaturae mortis luctibus peregrinationis raeae cura inngatnr 
31 uoloisse V 



LIBEB I. 41 



cn (Lxxxxvi) . 

SYMMACHVS SYAGRIO. PVM 

Mediolani te agere ante litteras tuas fania pertnlerat, quae nihil ignorari de con- 
Bpicuis yiris patitnr. sed quid iuvat desiderantes , quod pervectus in proxima nobis 

5 negaris? aequius ferebam longinquam tui separationem ; spes enim praesentiae tuae 
magno intervallo negata cessabat. nunc expectationem nostram viciniae facilitate 
sollicitas, nec te excusare coUegis interventus Alpium potest, eo quod iustior nobis ad 
querellam facta est via, qua tibi ad veniam causa deterior. sed dolori meo faciendus 
est modus. saltem posthac epistulae tuae Romam frequentent Hyblae aut Hymetti 

10 favis iucundioreS) quarum me in maximo fenore perceptio iuvat. solutio defetigat. vale. 



cm (LXXXXVn) a. SSl. 
SYMMACHVS SYAGRIO. 

Qnidquid in praesentes muneris contulisti, officio eorum videtur esse delatum: 

nos, qui consulatui tuo varia occupatione defuimus, amicitiae honore adfecti sumus 

15 non mercede praesentiae. ago igitur tibi pro oblatione consulari gratias uberes, sed 

pro bona mente maiores, et nisi verecundia tua verbis meis poneret modum, latius 

evagarer; atque ideo erit de hoc sermo interim parcus, memoria vero prolixior. 

Cnn (LXXXXVin) ante a. 381. 
SYMMACHVS SYAGRIO. 

20 Tuae equidem virtutis est omnes, qui palatinis stipendiis enitescunt, invare prae- 
sidio ; sed specialis a me viro optimo Romano cura debetur amicitiae gratia, quae inter 
nos longa adolevit aetate. quare si quid testimonio meo tribuis, nolo dubites, dignum 
esse, quem diligas, et quem maximis officiis munereris. certe si examen de eo habere 
digneris, pronuntiabis meis litteris defuisse, quae in illius meritis invenies redun- 

35 diure. vale. 



CV (LXXXXVim) a. 376? 

SYMMACHVS SYAGRIO. PVF 

Ne me otiosum penitus arbitreris, committo eruditioni tuae vigiliarum mearum 
testem libellum, quo nuper in senatu sustuli civium secunda suffragia. vides, quo 



2 om, VM 3 mediolanifte agere V 4 perfectns F, profectus M 5 tui ratlonem P 

7 coUegis] P 7 m., coHegiis P ^m.^ sodalibos oolligis V, sodaUbus M eoque M 8 quam P, quia F, 

quo M 9 posthae] P(r), posthaeo VM epistolae P hyble P, ///biblae V, iUe M in- 

homeeti F, thimeti M 

12 om. VM 13 in praesenti corr. ex in praesentS P, in praesentis V{r)j presentibus M 14 oon- 

Bnlata} P 15 pro ifuer. Latinua LaUnku, om. PVM 

19 om. VM 20 enitiscunt F 21 specialis eorr. ex speciales P 1 m, intemus longa P 1 m. 

22 meo om. V 23 d^ eo P i m. 

27 om, VF 28 me tuarum F 29 tristem VF quo] T, quod PVy quem F snstu- 

list! F 

Q. Atkklits Stmmaohvs. 5 



42 SYMMACHI EPISTVLAE 

PVF praeindicio antevertam gravissimi examinis tui severitatem. non stili mei praetendo 
meritam sed ordinis iudicatum. communis mihi et auditoribus meis causa est. scient 
omnes aut consensum tuae de nobis sententiae aut contumeliam suae. vale. 

CVI (C). 
PVM SYMMACHVS SYAGRIO. & 

Possem aliquid de vestris amicitiis aestimare. hinc spes oritur amicorum meorum, 
quae Theophilo clarissimo viro tuam opem de meo sermone promittit. quid igitur eius 
commodo velimus, in aperto est. effice, oro te, ut eum fiducia mei non videatur esse 
frustrata. 

CVn (CI) a. 380—382. lo 

PVF SYMMACHVS SYAGRIO. 

Alexander vir bmatissimus sortitus provinciam praesidalem putat honori suo in- 
crementa praestari, si tuo amore potiatur. quare desiderii sui me adscivit inter- 
pretem, sciens apud te tantum loci esse litteris meis, ut haec commendatio maximi 
testimonii instar habeatur. vale. i& 



LIBER SECVNDVS. 

AD FLAVIANVM. 

I ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Hic ille est Paralius^ cui accusator pater, quantum discriminis movit, tantnm 
laudis paravit. multis enim quaestionibus et, quod est potissimum, principis ore 20 
purgatuB senator arguere non potest parentis impiam voluntatem, quae illi praestitit 
innocentiam clariorem. hunc si amare postulas, imperatoris nostri testimonium lege, 
ut advertas feliciter factum reum, quem sic videas absolutum. vale. 

n ante a. 395. 
PVM SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 25 

Taceat prodiga laudis vetustas, quae Apellem et Zeuojn vel ^orum similes, ut 
quemque aetas tulit, voluminum honore dignata est. mihi erga Lucilli praedicationem 



1 gratisBiini VF taae V 3 contumeliam] LeeUus^ contumeUae PVF 

5 om, VM 6 posae aliqaid amicitiis aestimor luretus; fort, posse me aUquid de uestiis amicitils 

aestimant 7 clarissimo tuo uiro (uiro tuo 2 m.) tnam V 9 fhistrato V 

n om, VF 13 desideriig P 

16 XIII. q anf symmachi. nc. lib. i. expHc. incipit eiusdem lib ii. ad flaniannm P, om. VF 18 om. VF 
19 est iUe F 

25 om. VM 26 appeUem Af, appellent Vy appellant P et zenxin uel honim similesj Cuiaehu, 

et geus in beUornm simUeB PVIDP)^ et id g^nns inbellorum silens M 27 qnem V dignatnm V 

ergo lucilli P 



LIBER I. U. 43 

sermo parcior, fides maior est. quid enim iuvat indulgere verbis, cum rem liceat PVM 
experiri? sit igitnr de hoc tna existimatio, qui bonarum artium spectator semper fuisti; 
ego Lucillum modestiae merae atqne honestatis adstipulor. videtnme tibi dignns esse, 
quem diligas, cnins gravitas sponsore me nititur, ars et eruditio te ipsnm iudicem non 
5 veretur? vale. 



III ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PVF 

Fratmm negotia velle cognoscere pia et honesta cnratio est. libens igitnr re- 
spondebo quaesitis. Coram multo imbre pervenimns. hic triduum conmorati ad levan- 
lu dnm laborem Terracinam prius et postridie Formias continnato petemns excursu. fors 
fuat, an possit bidno tenus eiusdem nos praedii annona retinere. vos interea peracto, 
quod Romae agere destinastis, Appiam diis auspicibus inchoate ea dimensione, nt iter 
nostmm proximis vestigiis nrgueatis. vale. 

mi a. 383. 
15 SYMMACHVS FLAVLA.NO FRATRI. PVM 

Volo quiescas et curarum vacnus otieris. nam mihi vir honestns Antonins fecit 
indicium, legationis Africanae consilinm torpnisse. accessit ad fidem nuntii, quod 
nihil ad me snper hoc negotio recentes amicomm litterae pertulerunt. num est aliud, 
quod scire postules? immo vero, ut mea fert opinio, vel primum hoc tibi debuit indi- 
20 cari. nbi e Cnmano navem solvimus paene albente caelo, maiore ope remigum qnam 2 
ventomm favore Formiannm litus accessi; iam sol meridiem fregerat. amicomm, quos 
minor navis accepit, tardior navigatio fuit, incertum vento obstante an per neglegen- 
tiam ministromm. haec interim ratio scribenda snggessit. curabo, nt freqnentibns 
litteris merear de te similis ofBcii diligentiam. 

25 V a. 383. 

SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Delati Formias post multam partem diei , cum vos eius rei sollicitos crederemns, 
percontationem vestram scriptione praevertimns. nec vos magis de navigatione fuistis 
anxii, quam trepidabamns nos, ne diu essetis incerti. qnod igitur responderi posset 
30 litteris vestris, prior sermo consumpsit. nnnc aestimate, quanto nostra de vobis melior 
fnerit iudicatio quam vestra de nobis. contemplati enim snmns magnitudinem solli- 
citndinis vestrae, prinsqnam litteras mitteretis, cnm vos eas ideo miseritis, qnia scrip- 
turos noB nisi admonitos non pntastis. vale. 



3 mene] luretua^ meae PV 4 sponsorem enititar P 1 m. VMy sponsorem nititnr {PP), sponsore 

me enititar P 2 m, 

7 om, VF 8 pia et (a et in ras,) P 9 quae satis P 1 m. Coram] ego^ capoam PVF; de 

Symmaehorum praedio Corano ef. 1 8; VI 61 10 petiaimas P 2 m. 11 fuit F, flat F pacto F 

15 om. VM 16 ociens V 20 remigium V 21 praetulerhn: Formianom litas accessi, 

cum 8ol meridiem peregerat 24 aale add. VM 

26 om. VM 28 praeuereimas V, preuenimus M 29 nos trepidabamos P ne dioersetis V, 

ne dioertom iremos M 32 qoa P 1 m. 33 putatis VM 

6» 



44 SYMMACHl EPISTVLAE 



VI a. 383. 
PVF SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Emensi haec quoque litora, quae post Formias in Axyrim porriguntur, navem ac 
remiges non moramur. sed diis opus est, ut hic reditus noster nihil reperiat paeni- 
tendum. frequens enim sermo est, tenui victu in turbas plebem moveri, nec uUa spes 5 
2 datur, praesentibus angustiis copiam posse succedere. annus ubique ad famem proxi- 
mus ; classis in alios conversa cursus ; aestas prope decessit autumno. diis me hereule, 
ut praefatns sum, deleganda est huius incerti administratio ; hominum autem remedia 
diu dissimulata iam sera sunt. vos valete et litteras sperate meliores, si fortuna 
urbis nostrae secundis amara mutaverit. vale. 10 

Vn a. 383. 
PVM SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Fortunatum te cumprimis hoc in tempore iudicarem, quod exemptus patriae in- 
commodis otiaris, nisi scirem bonos cives et tui similes gravius adversa ferre, quae 
non vident. ea quippe rerum natura est, ut quidquid ab altero cognoscitur, asperius i& 
et maius habeatur. adde, quod integer animus putat innocentiam suam minui, si 

2 periculosis desit suorum. haec ego, non ut celerem reditum tibi suadeam, sed ut 
noveris in communibus malis nihil esse, quod properes. quid enim iuvares curam 
publicam, quamquam omnium prudentissimus , si redires? iam primum consilio locus 

- nullus est, dum in deliberando persona censentium pondus sententiis facit. quando 20 
resistitur potiori, quando ceditur pari? dehinc praesens status non sapientiam sed 

3 fortunam requirit. defectum timemus annonae pulsis omnibus, quos exerto et pleno 
nbere Roma susceperat. fac, ut his remediis convalescamus : quanto nobis odio pro- 
vinciarum constat ista securitas? dii patrii, facite gratiam neglectorum sacrorum! 
miseram famem pellite ! quamprimum revocet urbs nostra, quos invita dimisit ! plura 25^ 
tecum loqui, quam necesse est, de adversis communibus non libet. cura ut valeas, et 
quidquid humana ope maius est, diis permitte curandum. 

VIII a. 382. 
PVF SYMMACHVS FLAVUNO FRATRI. 

Redditae sunt mihi primae litterae tuae tam breves, tam festinatae, ut iter tunm 30 
viderentur imitari. sed si mihi credis, non est in illis desiderata prolixitas. omnia 
enim, quae de amplitudinis tuae prosperis nosse cupiebam, succincta enumeratione 
conplexus es: quanta valetudine vigeas, qua celeritate pervectus sis, quid in aetemo 
principe serenitatis inveneris. ausim dicere, uberiorem rebus quam verbis fuisse illius 



2 om. VF 3 qnoque haec F cyrim P porrigantar] P 2 m. F^ proriguntur P 1 m, VF 

naues F 4 remiger V morantur F Bediis P repperiat P 1 m, V, inueniat F 6 ad 
famem procliuus Oruter 

12 om. VM 17 periculo^is P, periculis VM{r) 18 noueri V properes] Afomm#efi, 

praeferas PVM iuuares om. P 1 m. ouram V 20 perBonam P 1 m, V 25 famam V 
reuocet urbs] VM^ reuocetur P 27 uale add. VM 

29 om. VF 33 uigeus P 1 m.^ uigeres P 2 m. celebritate F perfectus V, prouectus F 



LIBER II. 45 

epistulae paginam; tBxa multa erant, quae gaudere deberem, cum essent pauca, quae PVF 
legerem. tu tamen post haec memento, etiam familiares chartas rigare facundiae 2 
tuae copiis. neque enim te exhaurit, quod adeuntium preces indefesso absolvis 
adfatu, quod venerandi principis mentem loqueris oraculis. sint ista prima nec 
5 tamen sola. tantum namque publico usui a te patior inpendi , ut nihil solaciis meis 
detrahat. 



VIIII ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATKI. PV 

Et tui cultus et mei officii gratia quaelibet ad scribendum amplectenda esset 
10 occasio; tantum abest, ut eam praeterire debuerim, quam civis ingessit. agnoscis enim 
de septem montibus virum et domi cognitum bonitate generis et foris aetate militiae. 
pro qno mihi apud te loqui longum non est necesse. commendatio enim praestari 
debet incognitis, huic vero ad conciliationem gratiae tuae sufficit, quod et Romanus 
et amicus est. 



t& X ante a. 895. 

SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PVM 

lustitia quidem suffragium non requirit, sed amicitiarum plerumque respectu cau- 
sarum celeritas adiuvatur. quorsum istud, inquies? ut noverit eximia dignatio tua, 
sperare quidem virum laudabilem Carissimum ex comitibus de negotii qualitate, quod 
20 optatum exitum posrit adipisci , sed intellegere , cessurum sibi aliquid ad promeren- 
dum studium cognitoris, si meis litteris fulciatur. quaeso igitur, ut eius, quem fra- 
tema adfectione conplector, orata promoveas. quae ideo commendanda suscepi, quia 
mores petent/s expendens aequa esse praesumpsi. 



XI ante a. 395. 
25 SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Ad idus Novembres Romam regressus — nam te quoque idem putavi esse factu- 

rum — adventum tuum inpatienter opperior. et sane scio litteras meas tibi haud 

longe ab urbe reddendas. nam sanctus Patricius, quem praesulem itineris tui esse 

voluisti, brevi te adfore nuntiavit. dii vertant benel pro tempore pauca libavimus, 

30 sed fabulis plura servamus. 



1 tam] 8cioppiu$y iam PV0y nam F 2 posthac P 2 m, F cartas PVF 3 exhanserit F 

adenuncium K, copieatium F 4 qnid P mente loqueris et F sunt F 5 namque] quae 

sic F 6 detrahas VF{r) uale add, V 

8 <m. V, totam episitUam cm. M 10 ciues PV 11 reptem T, septe PV^ mentibus P 

13 incognitis (in in raa.) P 14 uale add. V 

16 om. VM 20 possit] M, poscit PV fort. serib. accessurum 23 mores] Cuiaciu$, 

maiores PVM(PP) petentes PV, petente M uaie add, VM 

25 om. VM 27 aut P 1 m. V 29 breuiUte V nuntiabit P 1 m. V 30 uale 

add. VM 



46 SYMMACHI EPISTVLAE 



XII ante a. 395. 
PVM SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Spatiari in foro urbis nostrae post acceptas a me litteras plerosque cognovi, et 
sic nimis vereor, ne quid in nos fraudis admiserit simulata ante properatio. merito 
apographa epistularum mearum simulque hominum nomina vel legenda tibi vel re- & 
legenda subieci. tu vicissim de singulis mihi aut impleti officii fidem nuhtia aut 
violati prode pei-fidiam. non minore sane cura cupio cognoscere, an omnes obsignatas 
epistulas meas sumpseris eo anulo, quo nomen meum magis intellegi quam legi 
2 promptum est. nihil autem fuisse, quod metuam publicari, decursis exemplaribus 
iudicabis. nec est ulla inter nos causa secreti. aperto pectore officia pura miscemus. lo 
nihil in conscientia latet, quod scriptorum cuniculis oceulatur. qfd i?qiiiT"' ^°^, "* 
simplicitati nostrae non sinamus inludi. neque enim diligentia mea debet admittere 
proditorem, quia cautio praestitit, ne timerem. vale. 



Xm a. 389. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. i5 

Cum civiles et bellicas laudes domini nostri Theodosii stili honore percurrerem — 
magis enim contigisse me omnia quam satisfecisse singulis fateor — , etiam leges 
eius bonis pacis admiscui, quas ut noveram priscis ademisse admirationem , ita reser- 
vasse nobis parem gloriam non putabam. verum haec recens sanctio de fideicommissis 
et codicillorum commodis ab optimo principe in aetemum repudiatis tantum claritudine 20 
egreditur lucem superiorum , quantum augustius est regend Bibi quam subditis modum 

2 ponere. atque utinam privata avaritia mentem latoris intellegat et mores de legibus 
trahat! neque enim latet, quid sponte ceteros velit facere, qui suspecta conpendia 
primus exhorruit. ego certe vereor, ne improborum sitis ad se existimet pertinere 
quaestum caducum fiatque innocentium causa deterior, si ad eos tantum falsi redeat 25 
occasio, qui neque lege neque pudore cohibentur. ergo quia dominorum condicio 

3 restricta est, privatis cupiditatibus medicina iuris occurrat. frigent iamdiu apud homi- 
nes criminosos vetera decreta, quorum vigor cum latoribus suis occidit. tantum denuo 
legibus severitatis addendum est, quantum flagitia creverunt. alioquin, si maioris 
partis deseritur emendatio, frustra se asperis sanctionibus solus imperator adstrinxit, 30 
qui semper bonus et integer moribus fuit. vale. 

19 Cod. Theodos. IV 4, 2 dat. Mediolani X k. Febr. Timasio et Promoto coss. 



2 om, VM 3 et sic] egOj etsi PVM 5 aprografa P, ac prografa V, ac pro gracia Jlf 6 sub- 

iectu uicissim V flde P 1 m. V 8 summiseris V 

15 om. VM 16 theodosi P 1 m. 17 legls PV 18 ei P pacis (cis M ras.) P 

adimisae P 1 m. seruasse VM 19 nouis luretiu fldei commisisset V 20 ab om, P, 

fori. serib. optimo principi 21 regenti sibi] luretus^ regendis PVMDP^ regiis Mommien 22 latorea 

intellegat P 1 m., intellegat latores V 23 lateat V suspecta] P, suscepta VMF^ 24 ergo (r) 

satis P 27 iuris in ras. P frigent iamdiu] luretuB, frigentia diu PFAf 28 criminosus P 1 m. 



LIBER II. 47 



XIIII ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PVM 

Anrelianum filinm meum, qni nnnc cohortes urbanas gnbemat, in amicitiam te 
iubente suscepi. unde factnm est , ut ei commendationem , quam prius de te memit, 
s non negarem. neque enim tibi videtnr oneri fore, quod ipse fecisti. petitio autem 
pudentissimi iuvenis de infortunio soceri sui nata est, cuius iste non factum tuetur, 
sed lapsum desiderat sublevari. facito, quod soles, rogantis intuitu, et si quid negotio 
iustitiae deest, remitte pietati. . vale. 

XV ante a. 395. 

10 SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Modestissimis et tui amantibus viris Marcello et Romano magis ex usu amicitiae 
quam in efifectum commendationis litteras dedi; nam qnid apud te adicerem iam pro- 
batis? nosti hominum verecundiam, dilig/s studia, de officiomm veritate non dnbitas. 
quis ergo locus testimonio meo superest, cum tuo de illis iudicio nihil possit accedere? 
15 et tamen, si cumulum sibi addi plena patiuntur, quaeso intellegant, meis precibus 
auctam circa se tuam gratiam. ita fiet, ut mihi quoque acceptum referant, quod ipsi 
a te sine adstipulatore memissent. 

XVI ante a. 395. 

SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PVF 

20 Si necdum filii mei Nicasii laudabiles mores et honestum institutum didicisti, accipe 
pro eo locupletissimum vadimonium, meum Promotum virtute et humanitate conspi- 
cuum , cui iamdiu praenota6ih' familiaritate sociatur , et bona optimi iuvenis de illius 
expende iudicio. iusta enim coniectura est^ qnae de amicomm pondere et aestimatione 
colligitur. nam meae adstipulationis minor causa est, cum superioris persona prae- 

25 ponderet. cuius honori tribuendum est, ut a te non ut novus subdendus examini sed 
ut iam probatus habeatur. 

XVn a. 382. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PVM 

Solet generalem salutationem familiaris sermo praemittere. hanc ego impensius 

30 tibi voto optare studeo quam stilo dicere. ergo ad vicem verbomm sollemnium scitu 

digna conplectar. filii nostri in sinu aviae etiam nunc morantur. da veniam^ si annis 



2 om, VM 3 cohortis P 7 solis P 1 m, V 

10 om. VM 12 qaid] Af, quia F, qui P adiGerem] JuretuSy adioere PV, adioeretnr M 

probastis V 13 nostiB V uerecundia V diligis] ego^ diligens PVM 14 accedere] PSm.^ 

adcidere P I m.y acddere F, adici M 15 muculum V pl^na Af, plenum PV 16 cirsa V 

tufam P 17 uale add. VM 

19 om. VF 20 nicasi PV 21 pro eo om. F 22 praenotabili] ego, praenoUlis P, prae- 

naUlis VF, natalis DP iubenls P 1 m, 25 eat a te P exanimi P 1 m. 26 nale add. V 

28 om. VM 29 mittere hanc — 30 studeo quam om. P 1 m. 



4% 8YMMACHI EPISTVLAE 

PVM f^avi» et inierim ^>lacio tao carenH femiiia tenaciter retinet seeiuidom leyamen aevi 
2 ae ^ilitadinif» ffoae, n<m tamen alteri eomm yiae instmmenta, alteri in eoeietatem 
CiniMilii cimiitem praeparamojs. tibi peregrinationem eenio esse, inyitns andiyi yel, 
quml cHt dif^tu digiiia^i pamm credidi, cnm patriae bona et pignemm gandia in optimi 
prindpi» di^iatione poHffidea». qnare abiee Baianas cogitationes et yirtnti infraetno- & 
Mam (|ai(dU;m. omni otio laW hic tnoB laetior est. amplectamnr moneo sab amante 
militiam, yale. 



X\Tn a. 3S2— 3S3. 
HY MMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Ita yoti» in te meiB felix eyentns adrideat, nt ego grayiter fero fratrem Hephae- lo 
ntionem \)er te mihi cognitum, per ge probatnm nescio qaid amaritadinis incidisse. 
et qaia virtatam taaram contemplatio facit, nt illias fortnnae adplicem, qnod apnd te 
minore momento cst, ad preces versns, ot tibi respondeas famamqne cogites, rogo. 
2 pracHta hoc contaberaio, praesta iadicio tuo, ut tibi non desit patientia, si illi modns 
dcfuit. nolo videaris dcRpectu amici satisfacere caidam nuper Romam regresso, cnius i^ 
apud nos (|uerella auxit gloriam tuam. certe Eusebius medicomm potissimus obse- 
(|ui(», tuo a me traditus et ad leniendas oportunus offensas iam poterit amara con- 
diro; de cuius faectiis duo spondeo, nec Hephaestioni temperamentum nec tibi defuta- 
rum esse solacium vale. 



XVnn a. 382—383. jo 

SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

F]n tibi filium nostmm, quem solacio decerpsimus nostro, dum desiderio tuo cedi- 
mus. tandem fultus caro levaniine redi in gratiam cum priore laetitia. sed si accedis 
Hentontiac mcae, ubi primum animum paternum visu pignoris foyeris. ntilia antepone 
ijirmuiis iuvcnem^iue nostrura ad civiles fasccs contende dimittere. quo tibi in castris? 26 
(H)ram duo])UH haoc mei consilii forma eRt; facics ipse, quod pmdentia maiore dele- 
gcris. plura enlm videt, qui coram de rerum condicionibus iudicat. ego quod loquor, 
votuni cHt: tu de adpositis adsume iadicium. yale. 

XX a. 382—394. 
SYMMACHVS FIJ^VIANO FRATRI. so 

Succurro fidci, qnae officiis amicomm debitorem me diutins esse non patitnr. 
fVatres mei Romanus atque Magnillus clarissimi yiri iamdudum me religionis meritis 
nexuemnt, et quamvis praemia non reposcant, quae solet minor expectare fortnna, 
aorius tamen animum meum fsaepius honestate conveninnt. mentiar, si mihi ad 



4 ptgnorum VM 5 possideat P 6 //labor P Itetior est] laetiores V, preciosior M 

om. VM 10 efestionem PF, efestinatione M 14 praesta eofr. ex preeto P 1 m, 18 efe- 

ationt P^ •(toitioni V, effeotione M 

%\ om. VM 23 E// \A P 23 com oAdidi, om, PVM laetltia tenti eed V aoei- 

di» P l m. V 24 ubl] tibi V uao V 25 iuuenem V 1 m,, que add. S m. demittere P 1 m, V 

quo] P^ qnod VMPP 26 coram] P{r)y cnram V{nP}y cura est de Af, koe q%ioq%te toeo Ummam UUere 

$H$pitot^ pum espUvttim koe modo: quo tibi in caatris cor anxium de doobosT haee el q, $. deligeiii V 

30 om. VM 34 aaepiusj PVM, fbrU obaequUT 



LIBER n. 49 

praestandnm deesse tempns allegem, qnia potentia mea de tai honoris viribus aesti- PVM 
matnr. fac oro, nt effectn honoris sui sentiant, pro concordia, quae mihi tecum est, 
quidquid defertur uni, ab utroque deberi. 



XXI ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Ofiicii mei ratio suasit, nt scriberem, quando ea est persona litteras redditura, ut 
plus de iudicio tuo quam de meo speret auxilio. itaque omnia, quae mos est litteris 
explieare, ipsi potius narranda delego, a quo amplitudo tua, et quae de me cognitu 
digna crediderit, et quae ipsins fortuna poscit, accipiet. 



10 XXn a. 382—383. 

SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PVF 

Reparationem iamdiu corpusculi mei valetudinem, si frui agrorum 

salttbritatem potuissem. sed nunc intuta est latrociniis suburbanitas, atqne ideo prae- 
stat macerari otio civitatis, quam pericula mris incidere. tuis tamen litteris proficere 

15 sanitatem meam sentio, quibns beneficia domini nostri Theodosii freqnenter ennmeras 
et urgueri merita tua magnis praemiis adseyeras. et illi quidem ad agendas gratias 2 
tua lingua sufficiet: ego pro mediocritate ingenii mei viro excellentissimo nostrique in 
Flavianum voti socio vicem laudis exsolvi. sed iam tempus est, ut ipsum illura redire 
patiaris, pro quo obligati sumns. quousque magistratum longinquae provinciae solacio 

20 tuo vindicas? nulla de uxoris utero causatio est, cuius expectationem maturus partus 
absolvit. 



XXra a. 382—383. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PVM 

Pntabam tot monitis atque exhortationibus meis aliquid animo tuo accessisse 
25 tolerantiae, at enimvero etiam reverendas necessitudines nostras peregrinationis con- 
questione sollicitas. sed quid promovet ista confessio? non ferunt inpatientiam tuam, 
quibus reditus in voto est. vident enim sub quibusdam aemulis civibus excessum 
celerem nihil laudis habiturum. quin adsume constantiam, et quid deceat magis, 
quam quid libeat, expende, praecipue cum ipse fatearis, in amore domini nostri 
30 Tbeodosii venerabilis principis omnium te carissimorum pignerum gratiam repperisse. 



r 

li 1 aefltimatus V 2 cconcordia V 

h om.VM 9 reddiderit VMiDP) 

, 11 om, VF 12 reparationem««*»*»4(«ianidiu P, reparassem iamdin VF^ sperassem iamdiu F 

13 salnbriUte VF potnissem] VF, potiri P 14 odio <P quan V pericuUs F tuisj 

nel uia V 16 urgueri P adseueras magnis praemiis F, magnis asseueras praemiis F ad] Py 

fum V, cum ad F 17 sufflciat F 18 sotio P l m, 20 tua unndieas V 

23 om. VM 24 accesserit F 25 at enimuero] ego^ enimuero nt PK/V, enimu^ro M 

) etiam «euerendas P 1 m. conquestiones V 26 fuerunt V, fugerunt M 21 ualent P 

snb] scHiret Lattniu» qnibus aemulis P 1 m. excessu incelerem P 29 factoris V{iy>), fe- 

ceris M 30 te om. V uale add. VM 

I Q. AtKBLIVS STMMACHT8. 7 



50 SYMMACHI EPISTVLAE 



XXnn a. 383. 
PVM SYMMACHVS FLAVIANO FRATRL 

Simplicium agentem in rebnB paene in porta Flaminiae retentavi, ut ad te panca 
et non omittenda dictarem. filius noster Flavianns Romam pridie Ealendas Martias 
venit, et brevi iter in Asiam secundis auspiciis ordietur, quod ideo par fuit indicari, s 
ut soUicitudinem, quam de mora eius hucusque tolerasti, spes promissa detergeat. vale. 

XXV ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRL 

Abundas quidem consiliis in omnem rei usum paratus, et sapientiae cnltus artibus 
monitore non indiges; sed fas est, ut fa meas quoque vigilias aliquid privatis ne- io 
gotiis tuis conferri patiaris. quare si quid praemeditatum utrique nostrum stilus fra- 
temus ingesserit, constantius exequere tamquam duobus probatum; si quid tibi adhuc 
novum legeris, a te inventum puta, quod ab amante suggeritur. subieci capita rerum, 
quia conplecti litteris fastidii fuga nolui. tuum erit insinuata trutinare. ita enim meo 
officio functus sum, ut tibi iudicium reservarem. vale. 15 

XXVI a. 385? 
SYMMACHVS FLAVUNO FRATRI. 

Baiarum solitudine vehementer offensus Puteolis malui commorari. iuvat enim 
nos istius loci salubris habitatio. dehinc, si adiutu dei optata processerint, Capuam 
paramus excurrere totumque hunc mensem Novembrem diversis Campaniae locis atque 20 

2 urbibus deputamus. haec est nostri summa propositi. sed ut animus alacrior desti- 
nata promoveat, vestris adloquiis erigendus est; quandoquidem sanitatis vestrae et 
felicitatis indicio nihil antiquius aestimamus. verum hoc pro insigni religione sponte 
facietis, atque ideo non est necesse voluntariis officiis aculeos exhortationis adhibere. 

3 interea quod te, mi frater, adfore polliceris, vehementer amplector. atque utinam te 25 
domus tota comitetur! ut et nobis laetitiam pleniorem tribuat adventus omnium, et tibi 
causa non sit citius in patriam recurrendi desiderio et amore remanentium. 

XXVn a. 365—366 ? 
PVF SYMMACHVS FLAVL^NO FRATRI. 

Quamvis litteras meas fama praevenerit, quae exoneratum te publicis necessita- 30 
tibus nuntiavit, tamen quo fidelior esset adsertio, scriptis confirmo rumorem. sed licet 
publicae rei absolutione laeteris , volo te adversum incerta muniri ; videlicet ut sub 



2 om. VM 3 poene P porUm P l m. V 5 breaiter T, in breui M flt F 

8 om. VM 9 rei usam] P 2 m, VM0y re «sum Fy re iussum P l m, 10 uon om. P 1 m, 

ameas] P l m., admeas P 2 m, K, meis ^, uigilans M uigiliis ^, om, M 11 conferre 0, ut meas 

quoque uigiliaa aliquid priuatis negotiis tnis conferre patiaris cod. Cuiae, , fortaase ut a me, sis, quoqiie ui- 
gilianim aliquid et q, 8, 13 subiecit V 14 fugam P 15 reserualem P 1 m. 

17 om. VM 18 nehemter P ofTensls V 19 diei V 21 nostri] VM, enim P 

23 pro] oro VM insigna P 1 m, 24 adibere P l m. 26 pulcriorem V 27 uale add. VM 

29 om. VF 30 exhoncratnm P, exhonoratum V 32 laeteris] litteris P l m. 



LIBER II. 51 

actorum confectione vel tnomm, si adhnc retines potestatem, vel vicariae praefectnrae, PVF 
qnae tibi poscenti aeqna non deerit. diligentiae tuae ratio digeratur, quae possit osten- 
dere, qnot numero animalia conlocaris, et quo apparatu instmxeris mansiones, et quan- 
tum in titnlis fiscalibns exigendis tua cura promoverit. hoc enim testimonio adversum 
5 omnes vel fortnitas querellas vel adfectatas insidias protegeris. 



XXVm a. 389? 
SYMMACHVS FLAVUNO FRATRI. PVM 

Argue , nt vis , remm consilia post exitnm et mihi vitio verte, quod contemptum 
sni praefectura conquesta est. facile accusatur desertus auxilio; atqne ideo in me 

tu recipere malo erroris confessionem, ne aut amicos neglegentiae aut adversatos asperi- 
tatis incessam. fuerit fortnnae non conscientiae meae, nt victus viderer, qni necdum 
coeperam litigare. at etiam scribis, causis similibns abstinendum. vides, quantum 
liceat eventui. oblitus es morum meorum. ego vero solitae verecundiae ignavnm 
quoqne iungam timorem et litteris tnis agam gratias, quae me deposita iuris et ami- 

15 coram fiducia ad omnium iniuriarum silentium cohortantnr. 



XXVmi ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PVF 

Pro optimis viris quisquis intervenit, non magis illomm videtur iuvare commodum 
quam suum commendare iudicium. quare in eo, quod fratris mei Maximi desideria 
20 litteris prosequor , non tam illi usui sum , quam mihi laudi est. est enim vita atque 
eruditione liberalium disciplinamm pariter insignis neque ulli praestantium philoso- 
phorum secundus ac propterea tua familiaritate dignissimns. cuius tibi negotia cum 
in rem missus absolverit, quaeso, nt humanitate, qna clams es, iustas petitiones in- 
gravato auxilio prosequaris. 



25 XXX a. 389. 

SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PVM 

Quo animo acceperim Siciliense negotium vulneratum, facile coniectas, qui me 
noveris, in alienis qnoqne iudicatomm iniqnitate morderi. qnin etiam consilii a te 

inpmdentis accusor ob amissam recte agis! cur enim speravi contumeliam 

30 sacri anditorii vindicandam? cur de amicis legitima et iusta praesumpsi? et qno 
redacti sumus I iustitiam perdidi, dum expecto vindictam. iam illud qno pacto diluam, 2 
quod Probus mitior iudicatur, qui in praeiudicinm vel invidiam possessionis meae 



2 posceiitiae aqua V 3 quot] quod P 5 omnes fortaitas F uale add. VF 

7 om, VM 8 contempta P2m., contemptis P 1 m. 9 saif praefectarae P accusatus V 

12 ad P i m. F uideo Swe 13 uero om. V 15 coartantur V, coartant// M uale add. VM 

17 om. VF 19 in eo deUi Mommsen quid P 1 m. fratres V 20 illi usui sum 

quam] ego, iUios uiquam P, illlus inqnam K, iUiuB quam F meae F laudis VF 22 prae- 

terea P 1 m. cum adroissus F 

26 om, VM 29 amissam recte PVy amiss. recte /*, amisan recte 0, amissa recte M 30 au- 

ditorii] Af, auditorts P, auditoris eorr. M auditorii V psumsi P et quo] PVMPipy en quo Iwretus 

31 dUigam V 32 pro bubus F, improbus Af qui in] quin V 

7* 



52 SYMMACHI EPISTVLAE 

P Fitf parvi agellnli retentione recessit, cum illi tota muliercnlae promitteretnr hereditas? 
nam referendi haec sola praefecto nrbis ratio fnit, non nt receptamm appellationnm 
poenam Siciliae rector exsolveret, sed nt iniuriam snam sacri anditorii cognitor vindi- 

3 caret. nnnc rescriberetnr in cansam post victoriam meam contra sententiam prae- 

7 fectnrae, cni pars adversa consentit, si relatio ad fortnnam negotii pertineret et snp- & 
^ plementa vel re/htatorios inrgantes dedissent. rogo, de qnibns actionibns indicabitnr? 
qnas in Sicilia post appellationem meam pars nna deprompsit? qnibns tyrannicomm 
tempomm gesta sociata snnt? tanti est invidia mei et grata est aliqnibns nostra re- 

4 prehensio? cede adversantinm volnntati et domino nostro invictissimo principi Theo- 
dosio semper Augusto dignare suggerere, non pluris apnd me divitias valere qnam lo 
famam. bonum de me indicinm parentis pnblici conservatoris mei cuivis antepono 
patrimonio. si placet, nt omni mea hereditaria possessione decedam, lex mihi erit, 
quidqnid omnium dominns placata anctoritate censnerit. 

XXXI SYMMACHVS HOC MANV SVA SVBTER ADIECIT : Scio te amicnm institiae 

et amantem mei, et vereor, ne snscipias nllnm pro absentis existimatione certamen i5 
atque in te aliqua odia detorqneas. peto igitur, nt qniescas. erit fortasse copia mihi 
adserendae qnandoqne apnd aetemnm principem dominum nostram Theodosinm veri- 
tatis, cuius erga me favor fecit, ut aliqnid interim moliretur invidia. non pnto eam 
causae meae bonis temporibns condicionem futuram, qnae sub tyranno fuit, cuius lit- 
teris ad Marcellini suggestionem datis homines meos scis esse multatos. quod in 20 
panegyrici defensione non tacui. 



XXXn a. 389? 
PVF SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Reddet tibi litteras meas, qui tuas mihi debuit exfaibere ; neque enim nobis eadem 
silentii excusatio, quae tibi suppetit. te multiplex actunm publicornm cura circnm- 25 
sonat; ego ab negotiis omnibus feriatus triste otinm tero, et quod tni honoris gratia 
ante faciebam, nunc meo adsumo solacio. levatur quippe aegritudine animus, qnotiens 
in officia amica dirigitur. me ex vero non ad gratiam meam loqui, secessio mea 
2 testis est. nam cum dolore saucius aestuarem, sedem dominae meae commnnis pa- 
rentis qnasi fanum aliquod dei salutaris accessi. nnnc ex eins consilio in cicatricem 30 
vnlnus meum convenit. illius adquiesco monitis, ex illius ope respiro. adsnnt 
etiam ceterae venerabiles necessitudines tuae , et qnod me prae ceteris invat, tui cot- 
tidie blandam commemorationem sermo noster exercet. qua de re intra Campaniae 
terminos maior mihi pars ae^tatis agitabitnr, quando et praesentia placent, et ea con- 



1 retentionem P t m. V cessit Sciopphu promitteretur] LectiuSj praeniitteretur PVy permittere- 

tur Af 2 praefecta Vy profecto P 2 m. orbis P 3 auditoris P 4 nunc rescribere- 

tur om. VM fortassc: nunc rescribetar in caasam post uictoriam meam contra sententiam praefecturae, 

cui pars aduersa consentit, quasi relatio ad fortunam iiegotii pertineret et q. 8. 5 et om. VFM sup- 

plimenta P 1 m. 6 refatatorios] luretu$y reputatorios PVM 10 plures P 1 m. V 11 cuius VM 

12 omni mea] et in ras. Af, omnem mei V, homines mei P/*, hominis mei Mommsen hereditaria] Pr^Py 

hereditariam M, hereditariam V possessione] r0My posBessionem P, posaessionem ///// V dece- 

dam] PVM0, decedant F 13 uale add. VM 

14 Symmacbus — adiecit] PP, om. VM hic F manum P 19 conditionem P 1 m, 

sub] stili (?) P 1 m. 20 scis esse] scisse P 1 m. 21 uale add. VM 

23 om, VF 26 gero F 27 leuatus P 28 gloriam F 30 accessi^ P 1n] an K 

uulnus meum in cicatricem F 31 ope] P 2m. P, opere P I m. VDP 32 co^tldie P 34 aesta- 

tis] cod. Pithoei, aeUtis PVF agiUbatur [F) et om. F placent] Suae, placet PVF 



LIBER 11. 53 

dicio est patriae, ut qui excludi per inprobos possumus, abesse interim vclut ex nostro PVF 
arbitrio debeamus. vale. 

XXXm a. 382—383. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PVM 

"i Relatio viri spectabilis fratris nostri vicarii indignitatem deprchensi sceleris elo- 
quetur , atque ideo non est necesse, ut dictu et auditu nefaria noster sermo percenseat. 
nnum est, quod et mea petitio et ceterorum vota desiderant, ut pro iustitia tua in- 
ultum esse non sinas, quod exemplo gravissimum erit, nisi ausus aliorum vehemens 
poena conpresserit. 

10 XXXniA a. 383—394. 

SYMMACHVS FLAVIANO FEATEL 

Fama est, quod Ampelium et quosdam alios de Sardinia, ut adseritur, senatores 
in crimen adductos forum conpetens observare praeceperis. hos nunc audio ad aliud 
indicium esse translatos. quare si ipse ita a te reminisceris iudicatum, aequum esse 
i^ arbitror, ut statutis tuis adesse digneris. 

XXXnn ante a. 390. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Adomare te reditum, quod sacra Deum Matris adpeterent, arbitrabar: tu in Dau- 
nios iter promoves nosque et patriam post tergum relinquis. inlude, ut vis, amicorum 

2u facilitati, quos si haec morderet iniuria, in vicem malae gratiae saltem litteris absti- 
nerent. nunc vero officiis mulcemus abeuntem et blanda animo tuo fomenta suggeri- 
mus, cum tu omnibus curam rei familiaris anteferas. nam recordaris, hoc te prae- 2 
famine epistnlam texuisse, nihil hac aetate tractandum pensius domesticis rebus. quod 
ego, dum contemplor venam morum tuorum, scio ludo esse conceptum. quando enim 

25 sublimitas ingenii tui curis vilioribus flecteretur? censeo igitur aliis dare verba medi- 
teris, qui sanctum penetral animi tui nesciunt. mihi uno genere satisfacies, si remotis 
epistularum defensionibus ipse remeaveris. 

XXXV ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVL^O FRATRI. PVF 

30 Ego quoque in scribendo formam vetustatis amplector nimisque miror, quod mihi 
librarii error obrepserit, qui solitus epistuiis meis nomina sola praeponere, usum sim- 



I uelati F 

4 om, VM 6 recenseat (r) 7 ot petitio mea V, peticfo mea M 

II om. PVM 12 hane epistiUam cumpraeeedmti eonhmgunt PVM, diviai qaodam pelium PF, 
quendam peliiim M 15 uale add. VM 

17 om. VM Ib te reditum] e reditum P 1 m., eruditum V DeumJ Mereerw, deae PVM 

tu in Daunios] ego^ tu inda unius VP^, tuenda unius P, om. M 19 postergum in raa. P 20 uice P 

21 suggeremus P 1 m. 22 familiaris rei V 23 texisse VM hac] ac P / m. 27 remea- 

ueris (ue in rat.) P, remouearis V uale add. VM 

29 om. VF 30 qnod — 31 error om. P 1 m. 31 usum simplicem om, V 



54 SYMMACHI EPISTVLAE 

PVF plicem novella adiectione mutavit. sed id casn potins qnam consnlto factnm liqnebit, 
si recorderis, nnmqnam snperiores litteras meas istinsmodi titnlo sordnisse. et tamen 
ntcnmqne ista res accidit , gratnlor novi aliqnid oblatnm , qnod me ab solito respon- 
2 dendi gcnere vindicaret. qnonsqne enim dandae ac reddendae salutationis verba 
blaterabimns , cum aiia stilo materia non snppetat? at olim parentes etiam patriae 5 
negotia, qnae nnnc angnsta vel nulla sunt, in familiares paginas conferebant. id 
qnia versis ad otinm rebus omisimus, captanda snnt nobis plemmqne intemptata scri- 
bendi semina, qnae fastidium tergeant generalinm litterarnm. iuvit igitur me culpa, 
qnam dilui, et si non fallor, tibi qnoque viam dedit inusitata referendi. 

XXXVI a. 385. lo 

PVM SYMMACHVS FLAVUNO FRATRI. 

Ergo adeo conplacitum est commnni parenti, nt te longins, qnam vellem, necesse 
sit detineri? an tibi nrbanarnm tanta vitatio est, nt exspectationem meam pia 
causatione frnstreris? et revera nihil hic agitur ant dicitnr, quod bonns animus et 
sincera natura possit amplecti. sed ntcnmque ista sunt, si Romae ageres, adiutn in- t5 
ter nos mntuo fortasse mitescerent; nunc graviores rernm omnium offensiones ntpote 

2 solns experior. exempli causa nnnm accipe, de qno reliqua coniectes. Praetextato 
nostro monnmentnm statnae dicare destinant virgines sacri Vestalis antistites. consulti 
pontifices, priusquam reverentiam snblimis sacerdotii aut longae aetatis nsnm vel con- 
dicionem temporis praesentis expenderent, absqne pancis, qni me secnti sunt, nt eins 20 

3 effi^iem statuerent, adnnemnt. ego, qni adverterem, neqne honestati virginnm talia 
lu viros obseqnia convenire neqne more fieri, quod Numa auctor, Metellns conservator 
religionnm omnesqne pontifices maximi nnmquara ante mernemnt, haec qnidem silni, 
ne sacrornm aemnlis ennntiata noxam crearen^ inusitatnm censentibus ; exemplum modo 
vitandum esse rescripsi, ne res insto orta principio brevi ad indignos per ambitnm 25 

4 perveniret. ne longum loqnar, ipsa verba ad te misi bonis probata sed nnmero for- 
tasse vincenda, licet in decretis pontificnm non sit eadem forma, qnae cnriae est. 
sed hoc qnoqne parvi faciet inscientia. qnod si tu adesses , mnltum dnoram sanitas 
promoveret. qnare nbi primnm ex incerto morbi parens commnnis emerserit, redde 

te mihi, nt nobis aeqniorem vitae cnrsum faciant participata solacia. 30 

XXXVII ante a. 395. 
PVF SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Neqneo definire, qnae potissimum mihi rescribendi forma conveniat. ea qnippe 
iamdiu intempcrantia vexor rnmornm, nt de his neque decipere falsis neqne sollicitare 
veris amantissimos mei debeam. spes tamen, qnae remm semper adversarum patien- ss 



1 consultu F 3 absoluto P 1 m. VF «««pondendi P l m. 5 blaterauimus P, latraui- 

mus V adolim P 7 amisimus 8u8e 8 fastigium P 7 m. VF iuit igitur tie V 9 de- 

lui P inusitate P uale add. VF 

l\ om. VM 12 rogo ergo V, rogo M 14 aocusatioDe VM nihil] mihi (r) 15 age- 

ris P 1 m. V, egeris M 16 mitteacerent P 17 causunum P 1 m. coniectis . V pre- 

Uxato M 19 prius quod V sublimi V 21 effigiem] ego, offlcium PVPPj om. M 23 maxi- 

minum quem V silui ne in ra$. P 24 crearent] luretWy crearem PK, crearot M 2S quoque] 

quippe V 29 reddet P2m., sed de V 30 solatia P 1 m. uale add. VM 

32 om. VF 33 defflnire V,.difflnire F 34 uexorumorum P 1 m. K(/V>), uexor morum F 

dehinc Oruter 35 spesque tamen rerum V 



LIBER II. 55 

tiam soadet, in tuto est, et si aliquid commoditatis adtulerit, nequaqaam morabor PVF 
index esse meliorum. 



XXXVin a. 375? 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PVM 

5 Filii mei Parthenii adventus nullis commendationis lenociniis postulat adiuvari, 
sed accessumm gratiae eius existimo, quod praesentiae eius etiam meus sermo con- 
iungitur. ex ipso Romae gesta noscetis, licet scriptum fama praevenerit. neque enim 
res magnae et inspejratae in secreto se esse patiuntur. in bonam partem plebs nostra P 
mutata est, adeo ut iugiter seditiosorum poena poscatur et iam terga dederint insolentes. 

10 multis non opus est. neque enim quicquam narrandis debeo derogare, qui rerum 
plenitudinem venturo ad vos indici reservavi. vale. 

XXXVnn ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PF 

Horus philosophus vita atque eruditione praecipuus iamdiu mihi carus et amicus 

t5 est et inter prima numerat dona fortunae, si optimis quibusque iungatur. studens 

igitur ad effectum desiderium eius adducere quaeso te, ut et sui meriti gratia et in 

honorem commendationis meae inter familiarium tuorum praecipuos atque honorabiles 

censeatur. 

XXXX ante a. 395. 
20 SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PVF 

Ignatio meo gratulor, quod nostra in eum diligentia tuo amore vincatur. factum 

est, quod volebam ; nam parciorem de illo testimonii cautionem promiseram, quam sentire 

coepistis. nunc apud te. si qua actuum meorum scire postulas, explicabit. tanta illi 

est utriusque nostrum ex familiaritate fiducia, ut et de me nihil possit ignorare et 

25 apud te nihil possit occulere. 

XXXXI a. 383—394. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PF 

Voluntaria beneficia tua petitione praevenio, ut quae tu sponte tribuis, ego videar 
impetrare et bonum naturae tuae in gratiam meam transeat. Nicagoran clarissimum 



1 fort. adfolserit 2 oale add. VF 

4 symmacas flaul fn P, om. VM 7 nascetis V 8 magnae et inspe K, omitturUur reliqua ; se- 

quitur epist. K, 78 y magnae et insperatae poasnnt occultaii. uale M, sequitur epist. V, 81 9 insolentis P 

11 indicere semaui P{r<P) 

13 om. F symmacus P 14 orus P, ems F 16 sui] P{r)j ipsius F 17 meaej 

mae P l m. famulos toos praecipuus atque honorabilis F 

20 haec epiatula in VF po$t ///, 4^ Ugitur inBeriptionem om. VF 21 Ignacio P, In ocio K, 

Egtiatio Mommsen in eum] meum V, in eo F 22 fort. nam parcior de illo testimonii cautione pro- 

miseram praemiseram F 23 coepisti F expliravit P 1 m. V 24 posset V 25 uale add. VF 

sequitur in V 1111, 21 

27 om. F 28 tua sponte {F} 29 et] luretw, ut P2 m. F, In P / m. neaRoram F 



56 SYMMACHI EPISTVLAE 



PF virum Siciliae fascibus functum sub custodiam adesse iussisti. hunc tibi et suae vitae 
integritas et merita fraterna commendant. accedit illi ad praerogativam precatio mea; 
qui etsi spero, probitati eius responsuram beneficentiam tuam, sedulo tamen postulo, 
ut sanctissimo iuveni in bonum vertat exhibitionis occasio. vale. 



XXXXn a. 383—394. 5 

SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Commetdaveram tibi dudum Macedonii clarissimi viri filium, cum foro tuo nomen 
dedisset. credo eam rem pro studio meo iuveni commodasse; sed quia parentibus 
nihil satis est et efficacior quibusdam videtur petitionis iteratio, rogatus denuo postu- 
latum retexo, non ut yjoram causidico benevolentiam praestes, sed ut iam tributam 10 
digneris augere. meo autem nomine quaeso te, ne sic desiderium repetitum esse 
conicias, tamquam me prius impetrasse diffidam. vale. 



XXXXm a. 379—394. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Merita Sexionis, qui antehac Calabriam reont, multi in bonam partem loquuntur 15 
eaque propter, ut sufiragio tuo a me committeretur, orarunt. est humanitatis et con- 
suetudinis tuae aliis quoque placitos amore dignari. ergo si nihil est, quod resistat 
precantium voluntati, effice, oro te, Ut Sexioni apud te prpsint et mea verba et vota 
multorum., vale. 



XXXXnn a. 364—365. 20 

SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Palatinos iniuriae reos, quos de Brittiis celsitudo tua praecepit exciri, miles de 
praetorio missus exhibuit. sed cum sacro auditorio eadem causa conpeteret, dominus 
meus parens noster praefectus urbi auctoritate iuris et fiducia tui personas sibi ad 
negotium vindicavit. quod eo scribo, ut noveris apparatori iustam subesse rationem, 25 
qui et parenti tuo cessit et legibus. 7 



XXXXV a. 382—394. 
SYMMACHVS FLAVUNO FRATRI. 

Qui deum beneficio potiuntur optatis, venerari ipsos coram datores bonorum gra- 
tiae instar existimant; ut nunc frater meus Paeonius vadatus opimo testimonii tui 30 
munere adire properavit parti honoris auctorem. commendarem tibi optimum civem, 



1 custodia F 2 accidit PF 3 beneflcientiam TF 

6 fifm, F 8 roDimodasse] P 2 m, F, commendasse P l m. 9 efflcatior PF uideatar P 

iteratio in ras. P 10 nouam] Lypsius, bonam PF^DP) beniuolentiam PF 

15 Texii] Sciopphu, redM PiPfp) 17 placitoft amorej Srioppius^ placitus amore 0, plaritnra more P 

24 ac negotium Leetiu$ 

29 qui deumj quid cum / benefltio P 1 m. 



[ 



LIBER II. 57 

si posBes parvi facere, qnem dadum altius protulisti. Bupersedendum est igitur tis P 
yerbis. quae suffragari proficiscentibus solent; neque enim vana spes est, validiora 
fore apud te merita praesentis, cum absentem fayore respexeris. vale. 



XXXXVI a. 393. 
5 SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. ' 

Ferunt Socraten, si quando excidi^ cupitis aut destinatis, id sibi utile, quod eve- 
nerat, aestimasse; nam meriti sui securus interpres ea coniectabat esse meliora, quae 
casus dabat, quam quae animus adpetebat. sequor sapientis exemplum et in bonam 
partem traho, quod Saxonum numerus morte contractus intra summam decretam po- 

10 puli volu;)tatibus stetit, ne nostrae editioni, si quid redundasset, accederet. nam 2 
quando prohibuisset privata custodia desperatae gentis impias manus, cum viginti et 
Dovem Saxonum fractas sine laqueo fauces primus ludi gladiatorii dies viderit? nihil 
igitur moror familiam Spartaco nequiorem velimque, si tta facile factu est, hanc muni- 
ficentiam principis Libycarum largitione mutari. nam gladiaturae idoneos communi 3 

15 cura prospiciet, quae pars in apparatu quaestorio prior est, ut auctoramento 

lectos longfiS nsus instituat. nostros, quibus ursorum lectio et conparatio iam pridem 
credita est, pervectos ad te temporis aestimatione non ambigo. sed si ciugnalium 
praepositorum avaritia retardantur, erit beneficentiae tuae moras, quibus tenentur, ab- 
solvere. vale. 



20 XXXXVII a. 385. 

SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Ope deum secunda navigatione et facili itinere ad destinata pervenimus. ad- 
petebat commodum tempestiva hora convivii. ubi curare corpora.cibo coepimus, ad- 
currit, qui mihi amabiles litteras tuas simulque ftuae captas e mari copias exhiberet : 
25 quae nobis esni mox fuere. nam libuit indulgere genio, postquam parvnlum nostrum 
periculo exemptum spes optata respexit. habes omnem rem. cura, ut valeas et pa- 
triam tui amantem quam primum revisas bona parentis, ut spero, venia, cui mox per- 
acta lustrali sollemnitate redderis. 



XXXXVIII a. 385. 
30 SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PF 

A. d. tertium nonas Octobres prinio lucis respondi litteris tuis, quas pro interiectu 
itineris, quo nunc distinemur, ante mcridiem sumere debuisti. sed ut scripta ad ve- 
speram mihi reddita prodiderunt, meum officium tuamque curam tabellarii leutitudo 

1 possis P parbi P 1 m. his P 

6 si quando excidit] JureiuSy si quandoxcitiB P 1 m. ^ ei quando excitis P ^ m, 7 meritia P 

10 uoluptatibus] lurttua^ uoluntatibus P obstitit Mommien 12 sino P 1 m. , suo Mommsen 

13 uelim quesita P factum P 14 lybicarum P largitioni P 15 cura prospiciet P, laeu- 

nam indicavi IG lectos longus] Urutery lectus longos P 18 beneflcientiae P tentur P 1 m. 

22 itenere P 1 m. 24 tuae] P, a te ^, tum Momm$en 

30 om. F 31 ad tercias nonas octobris F 32 destinemur P, distamus F ante meri- 

diem] Qruter (r)y a te meridie P, a memeridie F 33 meamque curam F 

Q. Atbelits Stmmavbvs. S 



58 SYMMACHI EPISTVLAE 

PF suspendit. ego tamen huic morae suscensere non possum. defuisset enim tibi causa 
sermonis iterandi, si matnre responsa nostra legisses. quae, ut confido, iam tradita 
sunt ; nisi forte denuo aliquis ex urbanis divitibus in^essor viarum scripta nostra fura- 
2 verit. dii illos mentibus suis puniant! nunc ad quaesita redeamus. humor, qui par- 
vuli nostri pectus obsederat atque inportunam tussim ciebat, magna parte tenuatus s 
est; itaque spiramenta faucium libera nihil iam stridulum sonant. deum benignitas 
velit processum sanitatis eius in solido conlocare. nos ut a metu praesentium respi- 
ravimus, ita voto futura munimus. 



XXXXVIIII ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. lo 

Scribere hucusque non libuit obstrepentibus inbecillitatum querellis, quas indicare 
vitamus. hinc factum est, ut officium nostrum tua adloquia praevenirent. postquam 
divina ope sanitatis bono frui coepimus , redit cura sermonis. sume igitur litteras 
seras quidem sed voto tuo et proposito congruentes; quae ut diu dilatae sunt, ita de- 
siderium sui indicio meliore pensabunt. vale. i6 



L ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Iter in patriam diis auspicibus ordiemur, quod tibi et ante conpertum est. sed 
religio monuit, ut diei quoque certior reddereris. cras igitur viam nobis disce relegen- 
dam, et quia promissi servantissimus es, fac memineris ad publicum sollemne con- 20 
tendere. 



LI ante a. 395. 
PVF SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Emiseram prior scriptum, quod in manus tuas dudum praesumo venisse. haut 
multum processit horae, cum aderat, qui a te mihi litteras exhiberet. decursa oculis 25 
pagina requiri a me conperi diem coeptando itineri destinatum. sed ego hanc curam 
spontaneo sermone praeveneram. ergo respondenda consumpsimus. quid superest, 
nisi ut gratuler nobis animos esse cognatos? nam quae te scire velle praesumpsi, 
priusquam quaereres, indicavi. vale. 



1 ago P more P 1 m. {P), roorem P 2 m. 3 insessor] Lypsius, incessor P, incensor F 

furaretur F 4 nunc] nos F amor P I m, (/^) 6 spiramentum P l m, 7 praecessum P 
8 uale add. F 

10 om. F 13 dono diuino sanitate frui F cora redit F 

17 om. F 

22 hatc epMula in VF eolloe. est po$t 111, 40 23 om. VF 27 respondendo P 28 gra- 

tules V, gratuleris F 29 qnaereris V $tquituf m V 111, 41 



LIBER II. 59 



Ln a. 383. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRL P 

Reditns ac recni*8as in patriam) qni semper omnibus gratus est, festinationi no- 
strae nequaquam pro eccpectatione respondit. causas si desideratis, accipite. \x\m pri- 

5 mum , ut communia domesticis praeferamus , rem frumentariam nostrae urbis nulla 
auget invectio. spes ipsa, quae in adversis alere animos solet, recusat effugium pol- 
liceri, cum sterilis annus ne semina quidem terris commissa reddiderit. dehinc ut 2 
apud vos familiarem curam loqnamur, urget Ostiense praedium nostrum militaris in- 
pressio. nos legum inane nomen vocamns. dii viderint exitum causae. interea mor- 

10 demur non metu damni sed aequitatis iniuria. collegarum tractatus, qui me exci- 
verat, aetemis principibus legandorum in Africam virorum reddidit optionem. fcessat 
ergo patrum deliberatio non vocemur. 

LUI ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRl. 

15 Fungeris boni fratris officio, sed desine memorem commonere. notae nobis sunt 
caerimoniae deorum et festa divinitatis imperata. nisi forte me solum exequi vicem 
tuam postulas, et ut adsolet res divina mandari, mibi tuum munus iniungis. fruere 
deliciis copiosis; nos mandata curabimus. sed memento exactis feriis participes facere 
luxuriae tuae, quos tantopere laborasti consortes habere ieiunii. 

20 Lim ante a. 395. 

SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Gratiosa est expostulatio, quae requirit officium. sed eum in scribendo numquam 

residem gesserim voluntatem, frustra neglectae familiaritatis accusor. utor in ea re 

testimonio hominum tuorum, qui dudum sibi epistulam traditam tabellarii vitio distu- 

25 lerunt. volo igitur apud te servatae amicitiae mihi constare*rationem. nam vehe- 

menter iniurium est, ex alieno peccato naevum violatae religionis adtrahere. 

• 

LV a. 385—386. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Spe bonae valetudinis mari vicina delegimus, sed necdum auras salubres ventis 
30 obluctantibus experimur. hincpigrior est matronae ad sanitatem recursus; cui si quid 
refectionis dies melior adiecerit, optatiim de ea indicium non morabor. urbanis ne- 
gotiis, ut insinuare dignatus es, inquies monitor securus inludit. alieno enim periculo 2 

in efiicax et copiae nocitura tempfatur, ut cum vilitatis metus in angustias coegerit 

civitatem, tunc opum validis quaestum augeat avara venditio. hoscinc homines arbitreris, 



4 expecUtioneJ luretus, spectatione P Jl legandoram] ^, legendorum P 12 deliberatio non] P, 

deliberatione non cessat ergo patrom deliberatio, uum uocemur Afommien, cessante ergo patruni deli- 

beratione uacamus Suse 

IS curauimus P 1 m., curat umus (IV>) 19 luxoriae P 1 m, 

21 symmacus P 24 quia Suse, tabeliari uitio Mommsen 

31 ea in ras. P 33 inefflcax. P, ros inefflrax [F), in penuriani res efflcax Mommsen 

8» 



60 SYMMACHI EPISTVLAE 

P qu]* plus amicis consilio nocent, quam inimicis odio obesse potuissent? sed nos publico 
dudum opere perfuncti, aliena sileamus. dii meliora procurent! neque enim gaudere 
dignum est^ si qua mihi laus ex alterius errore proveniat. vale. 

LVI ante a. 395. 
PF SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. s 

In maximis quidem rebus, quid mihi studii atque amoris inpendas, frequenter ad- 
verti; sed haec quoque crebri sermonis officia utpote ex intimo adfectu deprompta 
conplector; quorum adsiduitas cultum circa te meum pari lance conpensat, iucunditas 
vero tanta est, ut fatear me adloquio tuo potius incitari ad desiderium quam repleri. 
ea quippe rerum omnium ratio atque natura est, ut cuncta, quae bumanis sensibus lo 
2 blandiuntur, nequeant adferre fastidium. itaque cum solvendis atque agendis gratiis 
par esse non possim, facio, quod solent inprobi debitores, qui adhuc alieno aere de- 
pressi cupiunt secundo nexu fenoris obligari. quare etsi numerosae sunt litterae tuae, 
non ut ingratus sed ut muneris tui cupidus postulo crebriores. facile autem conici 
potest; quam vicem conloquii otiosus ipse pollicear, cum ab occnpato huiusmodi ofS- i5 
cium inpatienter expoiScam. 

LVH ante a. 383. 
P SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Diu domo abesse decreveram, iucundwiwque otium cum familiaribus nostris in sub- 
urbano, cui Arabianae nomen est, exigebam. sed quia fors versat humana nec sem- 20 
per ex voto destinata succedunt, praefecti litterae ruperunt otium meum, quae bonae 
spei soUicita miscebant. SQe£idtim praesentiam meam per ambiguum poposcerunt. 

2 non difiFero expectationem tuam. fcoactu in tractatu senatum commoneri sed et ob- 
lationem faciendam scriptis secretioribus indicavit. nihil publicatum, nihil lectum est. 
quantitas postulatae rei excessit opulentiam. re cognita vastum silentium cunctis stu- 25 

3 por subitus imperavit. quo longius prodeunte placuit in^ tempus aliud deliberanda 
produci, ne omitterentur absentcs. quamvis ipse dixerim, Romae aut in proximis 
positos vel evocari debere vel consuli, quorum non debet ob eam cautionem futuram 
ut statutis ordinis polliceantur adsensum. habes omnem rem, de qua quid sentiam, 
satis nosti. tibi etiamsi causa communis est, procul tamen abesse ad solacium proficit. 30 

LVm (LVH) ante a. 395. 
PF SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Paulo ante litteras dedi, nunc reddo responsa; quia illis necessaria continentur, 

his salutatio sola praestringitur. valemus, ut verum est si tibi omnia pro- 

spere f/uunt, fscriptione fide bonum mecum commune participat. vale. 3& 



5 om. F 12 possum F 15 ipse om, F pollicetar F 

19 iucundoque P 20 exigebam] LeeUuSf exigebat P 22 speciatim eon, ex spectatim P 

ambiguam P, ambigua Mereer 23 coactum in tractatum genatum commoueri Oothofredus ad e. Th. VI 2. 5. 

coilegamm tractatu senatum commoueri Seioffpius. omnis reliq ua pars epis tulqe laeunis rnjsstC Jcyserata est 
25 re cognitam P 27 nec omitterentnr P, ne committerentur ^ absentis P 28 positus P 

quorum non debet euocatio temptari : ob eam cautionem futurum, nt et q. 8. Mommsen 

32 om. F 34 ut uerum est tibi P, si tibi F 35 fluunt] luretus, fruuut P, succedunt F 

scriptione fl«le] P, scriptionis fldc F participat] P, participa F scriptione id bonnm mecum eom« 

mune participato Mommsenj scriptiones fldae bonum mecum commune participent ego 



LIBER n. 61 



LVIUI (LVIH) ante a. 394. 
SYMMACHVS FLAVLINO FRATRI. t 

Suburbanum praedium, quod viae Appiae adiacet, incolebam, cum mihi litteras 
tuas in hoc missus exhibuit. nosd rura, quae loquimur, ubi magnas aedes in an- 
5 gustis finibus conlocavi. hie dulce otium — si quid afc^que te dulce est — paulisper 
exe^mus. nunc Vestalis festi gratia domum repeto incertus, maneamne cum civibus, 
an rursus in vicina concedam. tu quid agere decemas — nam certe iusto diutius 2 
afuisti — , debeo cognoscere. vocat enim te in curiam nostram diis auctoribus quam- 
primum candidati mei designatio, cui supra omnes omamento eris, qui nos vel ad- 
10 finitatis vel amicitiae officiis prosequentur. 

LX (LVIIII) ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVLVNO FRATRI. 

Vacui apud Neapolim soli quod mihi ex tuo adiacet, ut aedes novas molirer, 
optaveram; tu mecum opera Lucullana partins, et ne verecundia refutet oblatum, 

15 negas tui iuris videri, quod ego meum fateor non fuisse. patere, ut saltem gratiam 
tibi debeam. neque enim fas est mala fide me recuperare, quod possum bona sumere. 
adicis praeterea lenocinia, quibus morbum fabricatoris inrites: geminam porticum so- 2 
lido et incormpto opere curvatam multis in longitudinem pa^^ibus explicari; vicina 
esse, quae constrao, et parvo aedificationis negotio, quod intervenit, posse misceri. quid 

20 laboras adversum verecundiam meam? ego quoque facio, quod recusas: gratus sum 
mnneri tuo. sed vereor ne accedent^ sumptu, dum vetera novis nitimur aemulari, 
intellegam maiora te velle concedere, quam me posse reparare. 

LXI (LX) ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVLA.NO FRATRI. 

25 £t habitus et crinis indicio [est] Serapammon litteraram peritiam pollicetur, cuius 
si se meminisset exortem, numquam philosophis congruentem sumpsisset omatum. sed 
de hoc vestra aestimatio sit, qui talium reram profitemini notionem. mihi religio fuit, 
non negare verba poscenti. facies rem morum tuoram, si ope atque humanitate for- 
tnnam peregrinantis adiuveris. 

30 LXn (LXI) a. 390. 

SYMMACHVS FLAVUNO FRATRI. 

Postquam Gaudentio apparatori tuo indicem peracti a me itineris epistulam dedi. 
agens in rebus mihi adportavit sacras litteras spei et desiderio congruentes, quibus 

4 nosti] lufttuB^ nn P 5 si qnid absque te diilce estj QruXefy si qnis atque te daicis est P 

14 Lacuilana] fp, iucuiluna P partiris] SeioppiuSy partires P4> 15 tui] luretus^ tn P 

17 fabricaturis 0, fabricaturus F 18 passibus] Seioppiw, partibus P 21 tuo] tu P acceden- 

tem samptum P 

25 ut habitus (r) est deUi luretus 28 non deUt OruUr faciens P 

32 indicem] LeeiiuSy innicem P 



62 SYMMACHI EPISTVLAE 

P cognoscerem , elare in aores publicas designationem consnlatas mei debere proferri. 

2 quid igitur eximio animo tno laetitiae plenns exoptem, nisi nt simili mox fraamor 
etiam de te gandio. quod spero dominum nostrum Tbeodosium venerabilem cunctis 
et praecipue bonis solita in amicos dignatione facturum. siquidem dignum est, ut 
augustissimus honorum nostrorum patronus aequet dignitatibus , quos scit mentibns 5 
convenire. vale. 



LXra (LXn) a. 390. 
PF SYMMACHVS FLAVIANO FRATRL 

Gresconio amico meo amorem tuum multa conciliant. primo quod sacras litteras, 
quibus consulatus mei designatio tenetur, exhibuit; dehinc quod eum patria Africa 10 
non minus tibi quam mihi cara commendat. cuius mores cum primo loco censere de- 
buerim, malui tuo examini reservare. suscipe igitur, oro te, notum militiae virum, 
qui se apicem felicitatis credit habiturum, si eum patrocinii tui splendor inluminet. 



LXmi (LXm) a. 390. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 15 

Exercet me quidem votivis ac felicibus negotiis praeparatio consulatus; sed ut 
litterae tuae frequenter indicio sunt, tua pro me cura praeponderat. hortaris, mones, 
cogis, ut quidquid potissimi magistratus fnnctio quaerit, adcelerem, et cum sis meae 
2 exactor industriae, nihilominus omnia sollicitudini tuae vindicas. eritne tempus op- 
tatum, quo istam mentem paribus pro te officiis districtus ^quiperem? spero actutum 20 
florente re publica et propagato in aevum domini nostri Theodosii principatu virtutes 
tuas fascibus munerandas. tunc epistulamm stimulos non requiram nec expectabo mo- 
nitorem. a te enim didici sponte suscipere, quidquid pro fratre curandum est. 



LXV (LXmi) ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVLOO FRATRI. is 

Adstipulatorem praeclara merita non requirunt; siquidem virtus sua luce con- 
spicua aversatur auxilium commendationis alienae. ergo cum dominum et fratrem meum 
Licinium celebrem fecerit ad normam veteris disciplinae gubemata res publica, quid 
potest ei dignitatis adicere privata laudatio? hac igitur prae/ermissa parte optimae in 
amicos fidei ac diligentiae vimm praecelso animo tuo opto sociare ; non quod iudicium 30 
tuum serunT atque difficile sit ad colligenda ingenia et explorandas voluntates bono- 
mm, sed ne brevis iuter vos usus et festinata discessio neget iustum tempus examini. 



3 de te] r, Uete P 

8 om. F 9 ainorein meuin F 13 credidit P uale add. F 

15 om, F 18 coges P I m. 20 distructus P I m. actuum P 1 m, 22 monitore P 

27 ali/enae P 29 praetermissa] Sumc^ praemissa P partem P 3U opta P 31 at- 

que] P, ac (T) 



LIBER II. 63 



LXVI (LXV) ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. F 

Si amicitiae semper ratio deposcit, ut mutua negotia alternis iuvemus officiis, 
qnanto inpensior utilitatibus propinquorum cura debetur, quorum nobis bona et adversa 

5 communia sunt? quid quod saepe causae bonitas cohortatur, ut quod debemus generi, 
tribuamus promptius aequitati? quae me non minus pro IIlo quam necessitudo com- 2 
movit, ut ipse etiam conperto ex relatione Victoris spectabilis viri negotio iudicabis. 
nam quo res notior fieret, publicae epistulae malui exempla sociare, ne quid f fiducia 
dicere per gratiam iudicarer. nunc, si tibi voluntas mea cordi est, praesta huic 

10 quaestioni maturam securitatem, quam pro iustitia etiam me silente deferres. 



LXVII (LXVI) ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Parva est commendatio scriptorum meorum , si Leontium familiarem meum inno- 

cens vita j^pyiia qiij frpfiq ni ^ conciliat. suo igitur praeditus merito commendationis ad- 

t5 minicnla non requirit, et tamen abstinere non debeo tali genere litterarum, magis ut 

amicitiae satisfaciam, quam ut ei aliquid opis conferam. tu tamen pro dignatione, 

qua clarus es, facito noverit, gratiam sui meo quoque nomine esse geminatam. vale. 



LXVm (LXVH) ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. PF 

20 Brevem necesse est esse sermonem, qni properanti repente committitur. quare et 
officio satis est et brevitati temporis congruit, ut circa te salutationis honore perfungar. 
vicissitndinem vero effiagitare non debeo, quam mihi arbitror a viro amicitiae servan- 
tissimo etiam sine admonitione referendam. vale. 



LXVrai (LXVra) ante a. 395. 
25 SYMMACHVS FLAVLINO FRATRI. 

Vt silere non possum, quotiens stilum invitat occasio, ita si desit causa longioris 
adloquii, seriem paginae stringo conpendio. loqnax enim copia est, quae in re usi- 
tata atque sollemni verbomm rednndat eluvie. have igitur dico et vicissim peto, ut 
me prosperorum tuorum indicio munereris. 



3 si amicitite (si a in ta».) P 6 fort. pro MagniUo 8 fldacia] P, flcticiam OruUry flducia 

tai ego 

\9 om. F ^ 

^8 haue] banc {^0) 



64 SYMMACHI EPISTVLAE 



LXX (LXVIin) ante a. 395. 
PF SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Humanitatis interest commendationem deferre poscentibus, in Zenobio autem talis 
officii causa propensior est, cum sit familiaris meus atque ideo illi debeatur potius 

quam praestetur adfectio. huic patrocinium tui cupio provenire. nam pri- s 

mum est, ut meo sufiragio diligatur, secundum erit, ut sua honestate conplaceat. vale. 



LXXI (LXX) ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Considerans, quid mihi amoris digneris inpendere, arbitror Cyriaco domestico meo 
has litteras profuturas^ quibus quaeso, ut commoditatem eius prompto favore respicias. lo 

LXXII (LXXI) ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Vir clarissimus Honoratus cum primis mihi vitae honestatisque conplacitus est. 
credo iudicium meum tibi aspemabile non videri. id si ita est neque me opinio fru- 
stratui habet, futurum reor, ut ex praerogativa istius testimonii ad familiaritatem prae- i s 
clarae unanimitatis tuae quasi tibi etiam sedulo spectatus accedat. vale. 



LXXm (LXXH) ante a. 395. 
PF SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Delectat eos frequenter adfari, quorum animum mei amantem docuroentis habeo 
conprobatum. cape igitur litteras meas, quas ideo libenter emitto, quia religionis 20 
tuae vicissim pascor adloquiis. quae res acuere debet ad officia promptiora, cum tibi 
incommodi fenoris largior usura respondeat. vale. 



LXXira (LXXIII) ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Valentinianus protector dudum patrocinio culminis tui per me traditus adque com- i.s 
missus domesticis occupationibus adtinetur at^iue ideo magnopere poposcit obeundum 
sibi aliquod negotium per suburbanas provincias impetrari. quare, decus nostrum, 
familiari meo desideratum munus excude aut impetra commeatum, quo possit a mili- 
tari nota sub hac impetratione defendi. vale. 



2 otn. F 4 adeo (/') 5 patrocinium tui PF, laeunam indicavi, fort. culminis tui ut II, 74 

S om. F 9 krbitror eorr. ex arbitro P 1 m. ciriaco F 

18 om. F 22 incommodi] P I m. DP^ in commodo P^m.^ in commoda F 

28 exclude r€> 



LIBEB II. 65 



LXXV (LXXmi) a. 383-394. 
SYMMACHVS FLAVUNO FRATRI. P 

Gum in iudicio pmefecturae famosa causa penderet, Dyscolius, qui furti detulerat 
actionem multosque nostri ordinis viros criminatione perstrinxerat , occulte cum reis 
5 inita pactione non sine disceptatoris inyidia elusit examen. ad huius investigationem 
missus apparitor, si praetorianorum adminiculum sortiatur, proclivior ei facultas retra- 
hendi accusatoris eveniet. interest igitur publicae disciplinae simulque ad famam 
pertinet cognitoris, ut enm summo studio conquisitum reduci in iudicium sub custode 
praecipias, ne innocentiam senatorum obnoxia rumoribus suspicio decoloret. 

10 LXXVI (LXXV) a. 393. 

SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Amor tuus in Domitium notus et validus ademit mihi commendandi eius laborem, 
pro quo hoc tantum dixisse suffecerit, mihi quoque eundem prisca familiaritate con- 
iungi. qnae res illi incrementum patrocinii tui, ut spero, praestabit. probabiliorem 

15 quippe eum tibi faciet conmiunis similitudo iudicii. interea nos ursis saepe promissis 2 
et diu speratis sub ipso articulo muneris indigemus. vix enim paucos catulos mace- 
ratos inedia et labore snscepimus. et de leonibus fama conticuit, quorum adventus 
posset efficere, ut ursorum defectum congressio Libyca repensaret. nnciam panis ma- 3 
litiose et temere restitutam spontanea voluntas populi redegit in copiam conditomm. 

20 tuta igitur omnia atque secura sunt, quae animum tuum iure mordebant. atque uti- 
nam soIIicitudinQS quaestorias par successuum felicitas mitigasset! vale.^ 

LXXVn (LXXVI) a. 393. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Editioni muneris nostri et usitata a te et insolita conferuntur; ita omnia ad con- 
25 ciliandum quaestori nostro plebis favorem et sollemnium rerum largus et novarum re- 
pertor excogitas. ut nunc septem Scotticorum canum probavit oblatio, quos praelusio- 
nis die ita Roma mirata est, ut ferreis caveis putaret advectos. ergo et hnius rei 
causa et praeterea mnnerum ceterorum, quantas maximas possum tibi gratias ago, 
licet in lis, quae studiose fratribus pro magnitudine animi tui tribuis, beneficium te 
30 non putes praestare sed sumere. 

LXXVm (LXXVH) a. 394. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Pars hominum [alii] conpendiis et quaestibus gaudent, me votiva delectat ex- 

pensio. itaque avidus civicae gratiae quaestoriis filii mei sumptibus studeo aliud ge- 

35 nus largitotis adicere, ut curulibus stabulis nrbis aetemae etiam quina mancipia lar- 



3 discoUas P 4 uiros] F, uarios P 1 m., uaria P2m.j fort. uiriosa crimiuatione 6 apparator Plm, 

IS lybica P 19 copiam] LatimWy copia P 21 par^ P 

28 gratias tibi (F) 29 hls P 

33 alii del, lurttua, aliis alii Haupt^ mali conpendii quaestibus Momm^en conpendii P 1 m, 

Q. AVSB14V8 STMMACaVB. 9 



66 SYMMACHI EPISTVLAE 

P 2 giamur. et qaoniam servorum per limitem faeilis inventio et pretium solet esse tole- 
rabile, quam maxime te deprecor, ut per bomines strenuos viginti iuvenes praedicto 
negotio congruentes iubeas conparari. in quam rem .... solidos ad te misi babita aesti- 
matione bominum, quorum non forma sed aetas et sanitas eligenda est. 



LXXVnn (LXXVin) ante a. 395. 5 

PF SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Fratri nostro Andromacbo omnes bonae artes familiares sunt, sed prae ceteris fides, 
qua spectatus mihi tuum quoque optat iudicium demereri. itaque dum te expetit, it«r 
inbecillis grave gracilitatis suae oblitus intravit. baec illi maxime fuit causa pro vi- 
2 ribus, ut solet plerumque animus spe et gaudio morbum levare. advertis igitur, quam lo 
prompto et patulo amicitiae sinu receptandus sit, qui tui desiderium valetudini suae 
praetulit. quid plura? adpetendus tibi foret, nisi te sponte sequeretur. ergo adcur- 
renti religiosam manum porrige, ut qui te novit virtutibus superiorem, commnnitate 
parem sentiat. 



LXXX (LXXVmi) antea. 395. is 

SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Commendatum mihi a fratre meo Hilario virum devotissimum Titianum quo alio 
possum beneficio munerari, quam ut eum sancto pectori tuo non aspemandus precator 
insinuem? et spero petitioni meae cessuram facilitatem, quando eo studio atque pro- 
posito es, ut instar gratiae babeas, si tibi probabilis amicus accedat. vale. 20 



LXXXI (LXXX) bieme a. 393/4. 
P SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Filius noster Symmacbus peracto munere candidato offert tibi dona quaestoria et 
ceteras necessitudines nostras pari bonore participat. quaeso igitur, ut eius nomine 
diptycha et apophoreta suscipere dignemini , qui apparatui eius plura et praeclara ss 
2 tribuistis. pra^erea domino et principi nostro ad referendam largitati eius sedulam 
magis quam parem gratiam, auro circumdatum diptychum misi. ceteros quosque ami- 
cos ebumeis pugillaribus et canistellis argenteis bonoravi. tuae igitur potestati tuo- 
que arbitrio committo, ut oportune singulis, quae missa sunt, offerantnr. 



2 iuuenis P 3 rem Bolidos P, txeidU munems; fori. reni M solidoe 4 deligenda (r) 

6 om, F 7 andromaco P S qui specUtus F, qua expectatus P niereri F 10 ple- 

raque F morborum F 

16 <m, F 17 bylario F 18 munerare F ut] P 2 m. F, cit P I m. sancto om. F 

19 ppetitioni P praeposito P l m. 

24 noroine] /ureCyt, bomine P 25 dyptica et apoforeta P 26 praeterea] lureiua^ propterea P 

largiUtit P 27 dypticum P 



LIBEB II. 67 



) 



\ 



t 



I 



LXXXn (LXXXI) ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAYIANO FRATRL F 

Multi a me conciliationem litterariam poposcerunt, sed quornndam meritis, alio- 
ram precibns parem gratiam dedi. nec tamen yereor, ne tibi civiam ignota distinctio 
5 sit iudicium de his commnne recolenti. dabis igitor in quibnsdam verecnndiae meae 
veniam, qnae cessit orantibns, seqneris antem, qnod scis de singnlis ntmmqne sen- 
tire. pnto ex his verbis, quo in nnmero filinm nostmm Attalnm spectabilem vimm 2 
censeam, facile dinosci. namqne ista libera et aperta discretio ei tnto oredita est, 
qni non fnit in parte cogentum. qnare tuo ac meo nomine amicitias adcnrrentis am- 
10 plectere, nt hnic in fmctn sit cnltus bonomm, pravis dolori, qnod dtssimiliter dili- 
gnntur. yale. 

LXXXm (LXXXII) a. 393. 
SYMMACHVS FLAVLINO FRATRI. 

lampridem domino et fratri meo Alypio comitatnm sacrum visere atqne adire cu- 

i& pienti sera quidem occasio sed laeta successit, ut enm consul accires, et ideo in con- 

spectum tuum alacer occurrit, ut beneficiis votiva reddat officia et sancti animi tui 

fretu nubem invidiae superioris abstergeat. quod illi arbitror ex voto esse cessumm. 

neque enim famae eius aliquid deesse patieris, qui securitati cuncta tribuisti. vale. 



Lxxxnn (Lxxxm) a. 393. 

20 SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Recte et probabiliter iudicasti, fratrem nostmm Tatianum spectabilem vimm con- 
sulatui tuo interesse debere; siquidem aequitas postulabat, ut voti sui voluptate fme- 
retur. nulli umquam nostmm tui amore cessit, quin immo semper primas sibi erga 
te partes observantiae vindicavit. itaque testem alium non requirit. scit enim sibi 
^^ plus esse loci apud tuum animum, quam posset meo sermone conquirere. relinquo 
igitur eum fiduciae suae, qnia nihil potest esse cumulatius, boc tantum subicere con- 
tentus, me quoque tibi eius nomine, si quid gratiae ceperit, obligandum. 

LXXXV (LXXXHH) a. 393. 
SYMMACHVS FLAVUNO FRATRI. 



3o 



Facilem fratrem nostrum Helpidium ad proficiscendum traxisset adfectio, nisi 
f etenme unici cura retineret. tantum quippe est in eo sinceritatis atque dulcedinis, 
ut illi soloe necessitudines praeferantur. bunc ita spectatnm mihi atque coniunctum 



2 symmacus P 5 iudicium] ScioppiuSj indidnm P 9 partem P, partem adcnrentis P 1 m. 

10 eultos P dissimiliter] Latinua Laiiniu8y similiter PP^ 

15 acciresj hiretw, acciperes P in^conspectum P 

23 amore/yoessit P snper P l m. 26 qua nihil Suse 27 coeperit P 

29 symraacns P 30 faciiem P fratrem] T, patrem P elpidium P 31 e^eume (?) P 

fort. facile in ftatrem nostrum Helpidium ad proflciscendum traxisset adfectio, nisi contra me unici cura re- 
tineret retinere P 1 m. 32 solae] Lniinim^ soli P 

9* 



68 SYMMACHI EPISTVLAE 

P inssis tuis negare non potni, qnia in talibns cansis maior apnd me cedendi volnptas 
est qnam fmendi. snscipe igitnr amantissimnm nostri eo animo , qno rogasti , et ae- 
stima de gandio adventantinm, negari a te non oportere residentibns, qnod praestatnr 
accitis. vale. 



LXXXVI (LXXXV) ante a. 395. 5 

SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Peregrinari mihi tecnm videorf si qnando cnrsns ac recnrsns tuos Incnlentus nar- 
rator insinnas. ita cogitationes nostras religione allicis et nitore sermonis inlnminas^ 
ut quidquid explicat adfatus tnus, id noster qnodammodo visat adfectns. pro qna re 
2 firmam valetudinem tnam tenemus reditumqne felicem votis iugiter conprecamnr. nam 10 
qni amorem in nos tunm aequiperare non possumus, solvimus votis, quod nequimns 
officiis. salve igitur, mi domine inimitabilis , nosque et generaliter cum ceteris, ut 
nunc faciS; et speciatim cum carissimis, nt solebas, his mnneribus oris ac pectoris tui 
benignns inlustra. 



LXXXVII (LXXXVI) a. 382—383. 15 

PF SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Vox iuris et legum est, bonae fidei contractum non posse rescindi. huius sen- 
tentiae exsecutionem frater noster Helpidins optat adipisci, cui post venditionem Hispa- 
niensis praedii sui partem pretii emptor abiurat, cum ad soliditatem transcriptae in 
novum dominum possessionis cuncta ex more celebrata sint. haec summa est postn- 20 
lati , quae meis quidem verbis ^g^ illius meritis adiuvatur , ut aequitate , qua clarus 
68, aut pndorem refragantis privata obinrgatione confundas, aut contumaciam frangas 
publici auctoritate iudicii. vale. 



LXXXVni (LXXXVII) ante a. 390. 

SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 25 

Et honoris tni, quo nunc auctus es, et continuo in me amore delector. 

volo igitnr, nt communia pignora curae mihi esse non dubites, qnae magis merita 
tua quam scripta commendant. snpererat, ut adsidnnm stili tui mnnns exposcerem; 
sed rednndantis est operae bona spontanea postnlare, ne meus stilus extorquere vi- 
deatur, quod tui animi spondet humanitas. 30 



3 aduentium P 1 m. 

symmacus P 7 aerecnrsns P 1 m, 9 adfatuB] lutelxu^ adfectna P idnf/ qda/modo P 

virgtUa supra a 2 m. 11 quia P 2 m. 

16 om. F symmacus P 18 elpidins P 19 pretii om. F adinrat P 1 m. F 

21 sed] et F post adiuuatur inaer. quaeso P2m. F 22 refragantes P 1 m. obiurgatione/ P 

25 om. F 26 auctus ♦♦ et P / m., anctus es et P^m. /\ $upplf: indicio vel nuntio 28 tui om. F 

29 sedred undantes P 1 m. 



LIBEB n. 69 



LXXXVim (LXXXVm) ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVIANO FRATRL PF 

Panlo ante litteras dederam, sed debitam tibi salutationem geminare non pignit. 
namqne amor ofGciomm modum non tenet. praeterea notitia commeantium postulavit, 
5 ut commendationi eorum pagina adiecta proficiat. responsa non postulo securus prae- 
clari animi tui, qui mihi sine admonitione sermonem voluntarium polliceatur. 



LXXXX (LXXXVnn) ante a. 395. 
SYMMACHVS FLAVL^NO FRATRL 

Semper mihi auctor es ingentium gaudiorum; at nunc supra vota processit, quod 

10 me expetendi plane et exambiendi viri familiaritate decorasti. neque hoc suspicione 

coniecto. nam Patricii sermo fecit indicium, diligentiam in me suam te praesule pro- 

Tocatam; quare mm ceteris benefactis tuis etiam hic titulus procedet in numemm, 

qui solus quamlibet voti ayaritiam possit explere. vale. 



LXXXXI (LXXXX) ante a. 395. 
15 . SYMMACHVS FLAVIANO FRATRI. 

Qnotiens parentum beneficiis obligamur, necesse est ad heredes nexum debiti 
pertinere. ad filium meum Senatorem praeclamm atque omatissimum virum pertinet 
praefata generalitas; cuius pater omnibus rebus inlustris et mihi eximia veneratione 
recolendus plurimum domui meae honorificentiae et religionis exhibuit. cuius ego 

20 devinctus oflSciis filio opto persolvere, quod de parente contraxi. sola autem me po- 
test magnificentia tua contractu gratiae liberare, si posteritatem eius adiuverit, ])rae- 
cipue in his rebus, quae iustitiae patroeinio fulcinntur. siquidem queritur agros suos 2 
contra iudicatum vestram magna parte mutilari. grave hoc et inpetibile posset videri, 
nisi etiam consensus partium fmstrationibus luderetur. minus est enim alienam sen- 

2s tentiam speraere quam a propria discrepare. est igitur in mann tua in tam absoluto 
et probabili petitionis genere servatis legibus et aequitatis intuitu aliquid etiam meae 
deferre personae, cuius interventum fastidio longae litis, non difBdentia negotii postu- 
lavit. 



2 om. F 4 postuUbit a«t P 1 m. 5 pagina dicta F 6 poUiceatnr] P(r), polliretur F 

8 om. F gymroacns P 12 qaare rum] ego^ qnae recte P, recte F 

15 om. F 17 praefata pertinet F 19 et om. P 23 magnam partem [F) 24 cen- 

sus P 1 m. lauderetur P, fori. laederetur 25 ad proprfa P 26 atque probabili F 27 dif- 

fldentia/ P poatulani uale F 



70 SYMIOACHI EPISTVLAE 



PF LIBER TERTIVS. 

AD IVLIANVM RVSTICVM. 

I ante a. 388. 
SYMMACBVS IVLUNO. 

Ruri hucusque obversatus, postquam me ad urbanam sedem recepi, repperimus 
optabilem litterarum tuarum salutem, quae post diutumum silentium tam multum 5 
apud nos gratiae et honoris habuerunt, ut in iis sola brevitas displiceret. nam ie- 
iunas anres meas et praeclari eloquii tui satis superque sitientes adfatus largior de- 
buit uberare. et mihi quoque curae fuit artare paginam limite parciore, nt te, mi 
frater, scribendi talione morderem, quamvis ita mihi sim conscius arentis infantiae, 
ut quantum doloris accipio, cum breves epistulas sumo, tantum tribnam beneficii, cum lo 
pauca respondeo. vale. 

n ante a. 388. 
SYMMACHVS IVLIANO. 

Ruri positns vectigal tibi sollemne dependo. nuUum enim tempus esse patior ab 
hoc munere feriatum, nec locomm intercedente divortio in oblivionem familiaritatis i& 
adducor. qui si me vicissitudinis stimulo faceres promptiorem, numquam profecto lin- 
guam desidem continerem. et tamen enixe meum fungor officium , nec cessationis 
transducor exemplo, atqne hoc silentium tuum difficultatibus publicae occupationis 
adscribo, quia satis est mihi ad amicitiae fiduciam, quod me credo redamari. vale. 

ni ante a. 388. 20 

SYMMACHVS IVLUNO. 

Hunc scribendi morem superstitio vetusta constituit, ut ad peregrina digressi prio- 
rem sibi locum vindicent cum absentibus conloquendi; sed adfectus moris inpatiens 
scribendi vices regione mutavit. itaque rupta lege reticendi sermonem tuum festi- 
natione praevenio, adiciens sedulae salutationis officiis commendationem viri inter op- 25 
tinios quosque numerandi, quem dudum a parentibus clarum et aulicae dignitatis splen- 
2 dor excoluit et amplissima curia non accepit ut novum sed recepit ut debitum. quae 
tamen in fratre nostro Philippo secundo loco et honore censenda sunt, quia plus habet 
laudis in moribus magisque probitate conspicuus est, ^quam fortunae muneribus glo- 
riatnr. plura dicerem, si aut pudor eius sineret aut prolixa laudatio epistulae con- 30 
veniret. certe illud spondeo, multa eximietatem tuam coram in eo reperire posse, 
quae tacui, nulla ex his desideratumm esse, quae scripsi. vale. 

1 .q. aureli. symm&chi. uc. consulis. ordinarii. epistolarum Hb. ii. explic editus post eius obitum a q. 

fabio memmio symmacho. uc. fllio incipit lib. iii felicit ad iulianum rusticum P, om. F 3 om. F 
symmacus P 4 obuersatus] P ^ m.y aduersatus P 1 m. DPj conuersatus F repperi F 6 his PF 

7 »i scientes P l m.^ scientes (/^) 9 morderem cott. ex moderem P 1 m. sum P 10 breuis P 

13 om. F 15 neque F deuortio P 16 quia F 17 nec] luretw^ ne PF 

18 transducar F 19 credo in ras. P 

21 om. F symmaous P 23 morisj P{r0), more F 24 reiigione P 2 m. .29 glo- 

rietur F 31 qnoram P 1 m. repperire (e P 32 ex his deesse quae F 



LIBER III. 71 



mi ante a. 388. 
SYMMACHVS IVLIANO. PF 

Decet, nt litteras meas frequenter efflagites, nec tamen eonvenit, ut de silentio 

grave qnidpiam Buspiceris. oblitum me tui, quod in hanc diem silueram, censuisti. 

& an ita vel mei animi fides fclara est vel tui meriti angusta momenta sunt, ut huic 

de me opinioni locus esse debuerit? quare amicitia communis plus accepit iniuriae ex 

tua suspicione quam ex silentio meo. minus est enim necessitate officium deserere 

quam voluntate praepropera iudicare. putas me sollemni genere defensionis levare 2 

peccatum: ^diu afui, longa otia in secessu ruris exegi, tabellarii defuerunt'. haec 

10 si vera plerumque sunt, tamen adsiduitate detrita in invidiam mendacii reciderunt. 

^ meae occupationes ab usu remotae nihil mediocre protendunt, cuius rem familiarem 

nova incessit adfinitas contra rationem legum felicitatem temporum consensum paren- 

tum pacta maiorum. sed reprimam me neque his querellis ulterius inmorabor, quas 

tabellariuB, si veritati amicus est, explicabit. ita fiet, ut et tibi cognitio gestorum 

i^ plena proveniat, et ego excusationem meam potius indicasse videar quam dolorem. 

V ante a. 388. 
SYMMACHVS IVUANO. 

Aiunt, qui callent rhetoricam disciplinam, nihil esse controversiae , ubi eadem 
partinm iussa sunt. imaginem propositae fei postulas? niitto decantatas meditationum 

20 iudicialium fictiones et mania simulacra causarum: vel haec nostri silentii diutumitas 
materiae talis exemplum est. obicies mihi dissimulati officii neglegentiam : in te haec 
refertur oratio. ergo quia pares sumus, dulce conludium est, ut cum altero neuter 2 
expostnlet. veniam cum dederis, impetrasti. sed cur aequis tecum condicionibus ago 
iam melior causa [est], qui prior emendo utriusque delictum? videro, quae tua futura sit 

25 in referendo sermone curatio. ego in vrnm reduxi amicitiae nostrae fortuitum stupo- 
rem, neque ex ea re adfecto gratiam. satis mihi laudis est invidiam silentii di- 
luisse* vale. 

VI a. 380. 
SYMMACHVS IVLIANO. 

30 Solet quidem aegritudines animi ratio mitigare, sed fortunae nostrae tantum vul- 

nus est, ut ei ne tua quidem delenifica et suada facundia cicatricem possit 
obducere. fors fuat, an dies longa quandoque hebetet laxatnm dolorem; siquidem 

31 Ausonius apud Symm. epist. I 32, 1. 



2 om, F 5 an] F, aut P 1 m,^ haud P 2 m, clara] PF^ clauda ego^ inclara fjypshi» 

7 meo silentio F 8 praepropera] P 2 m. DP, praepropara P 1 m, , propria F 10 si] etsi F 

14 explicauit P 1 m. 

17 om. F 18 eandem F 19 iussa sunt] PDPy om, F*^ iura sunt /urehM, commissa sunt Mommten 

postulant F decantata P 1 m. 20 inania] luretu»^ annia P, omnia F 21 dissumua P 1 m. 

in te] Mereer, inter PF 23 conditionibus P 1 m. 24 est unei» inelusi dileetumP/ m. 

uideo F tuae P 25 in uiam] Juretu», inuidiam PPPF 26 affecto mihi F 

29 om. F 31 ne] nec F 32 flat ut dies F habet et P 



72 SYMMACHI EPISTVLAE 

PF malis omnibns finis de tempore venit. interim frigent verba solantium neqne aures 

2 adplicat consiliis bonis surdus ex iniuria animus. tertius hic mihi de optimis fratribus 
luctus est. post tot miserias quis me non putet didicisse patientiam? at ego, quanto 
inbecilliores nos iste casus invenerit, magis doleo. nunc et illa crudescunt, quibus 
stuporem diutumitas fecerat. ictus enim novissimus etiam veteres plagas dolore re- 5 

3 scindit. nec ignoro multa invicti animi exempla posse referri. Pericles amissis recens 
liberis venit in curiam: sed patria causa cogebat; Anaxagoran physicum gravis de 
filio nuntius a disputationibus non retraxit : sed philosophiae deferebat calamitatis suae 
neglegentiam ; M, Iloratius morte pignoris sui cognita cadaver efterri iussit: sed hac 

4 constantia esse debuit, qui Capitolium dedicabat. vides qui mihi sit animns ; et tamen 10 
vita ducenda est. amor enim lucis a natura datus fulcit infirmitatem doloris. paene 
praeterii, quod inter prima fuerat conlocandum. cumulatissimas gratias ago, quod 
Proiectum familiarem nostrum ayuisi/m contubemio tuo meo solacio deputasti. ex hoc 

5 intellego, quanta necessitas fecerit, ne venires. ego tamen, qui te ipsum videre non 
potuiy vidi animum tuum, cui satis non fuit medicinam fortunae nostrae perepistulam 15 
facere. addidisti enim quandam legationem, quae sui adsiduitate vim mali frangeret, 
quia noveras solacia litterarum cum lectione finiri. progressum m laudes tuas vi/a- 
mus, cum ipse religionem magis ad conscientiam referas quam ad gloriam. ergo ha- 
beat modum sermo, quem numquam circa te habebit adfectio. vale. 



Vn a. 376? 20 

SYMMACHVS IVLIANO. 

Arbitrum te adsumo mep/tarum mearum. cape, si quid ab re publica vacas, ora- 
tiunculam nostram, cuius edendae fiduciam mihi favor civium dedit. nam spes saepe 
alitur exemplis, et placiturum esse praesumimus, quod aliis iam placuisse gaudemus. 
nunc tuarum partium erit respondere, cum legeris, an debuerit me senatns animare. 25 
certe mihi duci vitio non potest, quod tam bene de tuis auribus speravi, quam sim- 
pliciter priorum suflFragiis credidi. vale. 



Vni ante a. 388. 
SYMMACHVS IVLIANO. 

Nuntium tibi reditus mei, cumprimum fida patuit occasio, exhibere non dilfero; 30 
scio enim te prospera quaeque de nobis velle cognoscere. mihi quoque par cura est 
de salute atque actibus tuis laeta et optata noscendi, atque ideo dignaberis, quotiens 
fors dederit facultatem, officia circa nos mutuae adfectionis implere. 



3 didicisse] F, et didicisse P l m., edidicisse P 2 m. pacientiam P 1 m. at] et P 1 m. 

quando P 2 m. 4 ipse F 5 rescindit P 7 liueris P l m. anixagoran P I m., anaxa- 

goram F 9 M. Horatius] LypanUy om. PF mortem P sul om. F efferri] ed. Veneta, 

fleri PF 13 auulso PF 14 ueniret P 1 m. 16 quandam] F, quaudo P[r0)^ fort. quodammodo 

17 lectioni flnirl P l m. , lectfone flnire P 2 m, progressum in] 8uae, progressum PF^ progressi F 

uitamus] Suae^ uidimus PDPF 18 cnm] PFF^ quam 4> reglonem P 

21 oin. F 22 ineptiarum] egoy epistolarum PF 26 dicl P 

^9 om, F 30 patuit] lureiui, potuit P, potuerit F dilfeTara F 32 djgnaueris P l m. 



LIBER III. 73 



VIIII ante a. 388. 
SYMMACHVS IVLIANO. PF 

Tanta animi voluptate sumpsi litteras tuas, quas mihi post longum silentium de- 
tulisti, ut me fatear querellae prioris oblitum, quia memoriam praeteritae intermissionis 
5 antiquavit gratia recentis officii. deinceps, si tibi cordi sum, frequenter operam scrip- 
tionis admitte vicissitudine remunerandus et sermonis et amoris. vale. 



AD NAVCELLIVM. 

X. 

SYMMACHVS NAVCELLIO. 

*<> Expectas a me litteras largiores. delector iudicio tuo; laus enim est ingenii, cum 

desideratur ubertas. sed velim tibi verborum copiam displicere. nam quid agat, quo 
se vertat, ubi inmoretur cassa rebus oratio ? odi in parvo corpore longa velamina. illa 
vestis decenter indutui est, quae non trahit pulverem nec in humum demissa calcatur. 
scribe ergo aliquid, quod rescribendo producam; quamquam religione decipior, qui 

»s tibi uberes epistulas audeo polliceri. videro, quis sit futurus eventus sententiae tuae. 
tu memento non electionem me tibi sed copiam spopondisse. vale. 

XI. 
SYMMACHVS NAVCELLIO. 

Sumpsi pariter geminas litteras tuas Nestorea , ut ita dixerim, manu scriptas, qua- 

^^ rnm sequi gravitatem laboro. trahit enim nos usus temporis in plausibilis sermonis 

argutias. quare aequus admitte linguam saeculi nostri et deesse huic epistulae Atti- 

cam sanitatem boni consule. dignum est, ut haec ipsa apud te culpae confessio prosit 

mihi ad veniae facilitatem. quodsi novitatis inpatiens es, sume de foro arbitros, 2 

mihi an tibi stili venia poscenda sit. crede, calculos plures merebor, non ex aequo 

^'^ ac bono, sed quia plures vitiis communibus favent. itaque, ut ipse nonnumquam 

praedicas, spectator tibi veteris monetae solus supersum; ceteros delinimenta aurium 

capiunt. stet igitur inter nos ista pactio, ut me quidem iuvet vetustatis exemplar de 

autographo . tuo sumere, te autem non paeniteat scriptorum meorum ferre novitatem. 

non silebo alterum munus opusculi tni, quo priscam rem publicam cuiusque fhuius ex 3 

^^ libro Graeco in Latium transtulisti. arma a Samnitibus, insignia ab Tuscis, leges de 

30 Sall. Catil. 51, 38. 

2 om. F 3 aolnntate F, uolantatem P 1 m. 4 qnaerelli P 1 m, 5 sim F 6 ad- 

nitere 8u»t 

7 ynii expHcitae ad iulianam incipit ad naacelUum P, om, F 9 <m, F syromacas P 

14 decipiar F 15 uberis P nideo F quis] Lyp$iu8y qaid P, qui F 16 spopondisse sed 

copiam F 

18 om, F 19 geroinatas F dicam F manus P 1 m. 20 in argutias plausibilis ser- 

monis F 21 aeqnos P, equos (F^) 22 bonim P 23 quid? si Stue . 24 uenia poscenda 

sit] ly^F, ueniam poscendo sed P 26 supersum] F, semper sum P dilimenta P 27 me om, PF 

28 autografo P 29 cniusque huius] PFF, cuinsque nationis egOy cuiusque gentis Mommsen 30 la- 

tinum /T legis P 

Q. Atkrlits STMMAOnVS. IQ 



74 SYMMACHI EPISTVLAE 

PF lare Lycurgi et Solonis sumpseramus : tuus nobis posthaec addidit labor peregrina 
monumenta, quae iam sui nesciunt. nunc vere civitas nostra fpopulum omnium pa- 
rens facta est; docere enim singulas potest antiquitates suorum. ipsa vero per se 
materia digna laudari quanto verborum stellatur auro? nescias cultu an rebus magis 
4 voluminis honor gaudeat. de mea aegritudine nequaquam te rumor fefellit, sed iam 5 
— modo mihi venia dicti sit — convalescentiae portus aperitur. carminum tuorum 
codicem reportandum puero tradidi, et quia eglogarum confusus ordo est, quem de- 
scripsimus, simul misi, ut et correctio a te utrique praestetur et aliorum, quae nunc 
pangis, adiectio. vale. 



XII. 10 

P SYMMACHVS NAVCELLIO. 

Si tibi haec una, ut ais, frequentandi stili causa est, ut a me vicem sermonis 
excudas, magnum silentii nostri in litteris tuis pretium est. vide igitur, ne me vali- 
dus a scribendo revocet fructus tacendi, quia si saepe respondeam, fortasse plura 
remittes ut iam victor optati. mane ergo in proposito adsiduae scriptionis etiam post 15 
2 epistulam meam, quamvis malim reditum tuum quam paginas impetrare. sunt qui- 
dem illae Tulliano segmentatae auro, sed de praesentibns amicis bona plura sumuntur. 
ipsa etiam verba melius ex oris fontibus fluunt quam mandantur textis papyri. quin 
ergo eluctatus longi otii cariem Caelium nostrum revisas. sat /emporis Spoletio datim, 
bonae urbi et optimorum civium niatri, intellegenti tamen, quod nostrae curiae viros 20 
usucapere non possit. 



xm. 

PF SYMMACHVS NAVCELLIO. 

Binas ad me litteras pedisequus tuus detulit: fraudis arguerer, nisi totidem red- 
didissem. utrisque te rediturum Romam, si per annos liceat, spopondisti. saepe nu- 25 
mero idem scripseras; nihil iam moror syngraphas tuas. iterare promissum fallaciae 
meditatio est. scio lentos ad capessendum laborem senes fieri, sed quia crescunt vitia 
cum tempore, in cra^ es mihi adtrahendns, priusquam iustiorem veniam faciat longior 
2 dies. nullam certe Nestor tertio aevi sui saeculo militiae vacationem poposcit, nec 
Achilli excusavit aetatis suae frigus senex monitor. et certe haud multum itineris so 
interiacet. Spoletium suburbanitas nostra est. dum carmina tua ruminas, dum epi- 
grammata oblatis lucis aut amnibus facis, fallitur doctis cogitationibus sensus laboris. 



1 lygurgi P, ligurgi F 2 nionimenta quae iam senescunt F populuui] P, popolorum F, 

fort, propalam 3 enim om. F potest singulas F per se materia] ego, pars materia P, pars 

materiae F 4 stiUat F 5 sed iam mihl uenia indicta est F 7 descripsimus] Juretus, de eo 

scripsimus PF 8 misimus F 

13 sUentii/ P uide ne P nalidius Lectitts 14 parumper remittes MommBtn 15 remittens P 

19 reuisas] cod. Cuiacii, seuisas P satemporis P(/V^) Spoletio daturo] iurefu^, spoletium dato P(/>^} 

20 obtimorum P 1 m, 

23 om, F 24 pedissequus P2 m.y pedissequens 0F ' 25 numero om, F 26 syngrafas P 

27 quia] qua P 28 in cras es] egOj ingrates P, ingratus F adtrahendus est F 29 aeui sui] 

aetatis suae F 30 achiUem F 32 oblatis — amnibus om. P, oblatis locis aut hominibus Mornmaen 

amnibus] ScioppiuB^ omnibus PDP facis] Pr^ componis F 



LIBER m. 75 



xmi. 

SYMMACHVS NAVCELUO. 

In meo aere duco, qnod te adornare optatum reditum nuntiasti. scd male metuo, 
ne boe stndium tni negatio habitationis impediat; quam peto, ut in bouam partem voti 
o erga te mei eertus accipias. deos enim facio testes, has domus, quamm alteram po- 
stulasti, iamdudum a me hospitibns esse decretas. quaeso igitur, nt sacramento com- 
modes fidem, qni vel animo tantum meo credere debuisses, et in aedes tnas festinns 
recnrras. siqnidem domns, quae tibi prins ambitioso per aetatem inventae et habi- 
tanti cum liberis satisfecit, senilem moderationem distribntis in alias domns filiis non 
10 debet offendere. vale. * 



XV. 
SYMMACHVS NAVCELLIO. PF 

Petis, ut respondeam : litteris meis dennntiatio ista certaminis est. sed unde mihi 
qnamqnam procedenti in annos graves senile illnd et comicum, quo tn veteres aemn- 

u laris? nec tamen destilnet voluntatem tuam stili mei desperatio. quis enim pudor est 
vinei post confessionem ? illnd qnoqne me ad rescribendum coegit, qnod timni cessa- 
tionis exemplo quandam tibi silentii formulam dare plnsqne in me reditnmm frandis 
adverti, si tna offensio imitaretur tacentem, quam si ansns meus snperiorem. aesti- 2 
mabis ipse, qnanto hoc tni amore adversnm verecnndiam meam fecerim. interea, qnod 

20 vales , dnlce est , quamvis adieceris , canto esse opus , ne forte reditnm nostram aevi 
tni snbita praevortant. nolo annos ad calculum voces: fiducia salutis in viribns est. 
qnas cnm vitet expendere tntela mornm tnorum , spera confecturos deos , ut maneas 
vitae integer in metas, qnas veternm definitio dedit saecnlo. vale. 

XVI. 
25 SYMMACHVS NAVCELLIO. P 

Fortasse argnas dintumnm silentium meum. nolo adplices hanc moram negle- 
gentiae. continnatio enim longi itineris stilo obstitit. tandem Formianum litns acces- 
simns, quod mihi esset acceptius, si nna loc/ istins volnptate frneremur. sed qnia 
hoc per annos et valetndinem tuam non licet, edocen' saltem mntuis litteris peto, 
30 qnantum corpnsculo vigoris adieceris. inesse enim tibi temperantiam ceteraqne tnen- 
dae senectntis praesidia non ambigo. vale. 



4 Degotio P 1 m. 5 deus P 1 m, facio] Ltctitu, facics P 8 ambftioso] ego^ atnbi- 

tiosa P iauentae (a in raB,) P 

12 om, F 13 meis] P/V>, tuis haec F \sU om. F 14 tamquam F quo tu] P^, 

quoniam tu F aemulares P I m. 15 destituet] Mommserij dofuot PP^y defruet F 16 scri- 

bendum F 17 exemplum F quantam P 2 m.j aliquam F 20 uaiet P creditum P 

22 qoos P 23 saeculo] stto P 

26 nolo] luretu$j uolo P 28 loci istius] ModiWy locis tois PT^, loci et tui Mereer 29 edo- 

cere P 



10* 



76 SYMMACHI EPISTVLAE 



PF AD GREGORIVM. 

XVn a. 378? 
SYMMACHVS GREGORIO. 

Habeo expostulandi tecum.probabileB causaB, quandoquidem pontificio litterati ho- 
noris auctus nullum mihi indicium communis gandii praestitisti. sed nolo primas lit- 5 
teras meas felle obiurgationis imbuere, ne animum tuum contrahant amara sermonam. 
quare decedo querimoniis et tecum hanc veniam sic paciscor, ut in reliquum pensi 
2 habeas amicitiae diligentiam. sit inter nos frequens honesti mus officii, sint adsiduae 
scriptorum familiarium vices. quippe tacita concordia instar^juliown est. ideo lit- 
teras adfabra rerum vel natura vel industria peperit, ut numquam muta esset ad- 10 
fectio, et si quando absumus, linguae ut operam fungerentur signa verborum. haec in 
praesentia satis dicta sunt; opto deinceps materiam mihi ad respondendum dari gra- 
tia muneris tui non dolore fastidii. 

XVm a. 379. 
SYMMACHVS GREGORIO. 15 

Abnndas quidem naturae bonis et ingenii facultatibus, sed continui silentii culpam 
tibi quoque purgare difficile est. quid enim vel ex vero vel ex commenticio dici po- 
test? itinera me, inquies, longa tenuerunt: sed saepe cessatum et aliquando perven- 
tnm est; vigilem operam publicis rebus inpendo: sed vicibus otii negotium omne 
distinguitur. restat, qnod minime volo, ut fatearis amicitiae neglegentiam. nam 20 
2 officia si plerumque deseras, occnpatio est, si semper, oblivio. tra^ci me pntas? hoc 
si fieri posset, tacerem. inludis ergo patientiae meae? atqui intellegas, aequnm ani- 
mum maiore pretio mnnerandum. indignius laeditur, quem religio non permittit of- 
fendi. et certe interfuit soUicitudinis tuae exerere aliquid verborum familiarium, cum 
mihi de scriniis tuis profecta delegaretur oratio. de qna te interim suspensum tenebo 25 
tum demum tibi iudicii publici factums indicium, cnm exoraveris, cum memeris, et 
quia tanti litteras tuas duco, cum scripseris. vale. 

XVira a. 380. 
P SYMMACHVS GREGORIO. 

Diutnmitatem silentii aliquando rupisti, sed mehercule frequentibus inpulsns of- 30 
ficiis; ego tamen non minore adficior gratulatione, quani si litteras sponte tribuisses. 
germani mei vicaria potestate gaudeo, tamquam mihi decus honoris accesserit. vestro 



1 explicit ad D&uceUinm incpit [iic) ad gregorium P, om. F 3 om. F graegorio P et iia deineeps 

4 iterati F 6 ne om. P / m. 8 honesti ususj ego, lionestius PP^, honor F, honos isttus Modiua 

10 natura^ P industriae P 11 operam P, operum F 12 praesenti F snnto Mofnmaen 

15 om. F 16 abundans PF 17 ue] ex falso uel ex commentato F commenticio] ego, 

commentato PF, ^ommento Momm aen 18 sed] si F 19 rebus] negotiis F negotium omnem P, 

omnem negotium F 21 obliuio irasci me] Haupi, obliuio trans crimen P/V>, obliuionis crimen F 22 aut 

qui P 2 m. 23 remunerandum F 24 soUicitudini F exaerere P, exeroere F 26 exora- 

beris P 1 m. 27 duco Utteras tuas F 

30 rupisti^ P 32 germini P 1 m. uicaria potestate] Jureti ed. 2, quod e eodiee aliquo (Pk- 

ihoeano?) hausium esae, vel ea re apparetj quod Jureiua ipae non inieUexii, h. l. de CeUini TUiani vieariatu 
Afriearko aermonem e$$e, aed voeem germani pro fumine proprio aecepii, uice P 



LIBER III. 77 

qaoque in eum favore delector, tainquam aliquid ipse praestiterit. eum quo in- P 

lastrem virum Syagrium fides certa est operam bonae frugis adnisum. quod eo a^i te 
scribendum putavi, ut gratiam nostram adsertor sedulus exsequaris. 



XX. 

s SYMMACHVS GREGORIO. PVM 

Elegisti materiam proniorem. adcommodatior est enim querellae oratio humana 
quam gratiae. qua causa factum puto, ut me taciturnitatis incesjseris, cum perpetem 
curam dandae et reddendae salutis adnitar. quod quidem me libente fecisti. nam 
qui alteri culpae ducit officii neglegentiam, pollicetur de se operam promptiorem. ex- 
to postulatio igitur tua instar est sponsionis. non meditabor nova verba, non excogitabo 
sententias: si peccatum silendo contraxeris, tuis tantum litteris argueris. vale. 

XXI a. 380. 
SYMMACHVS GREGORIO. PVF 

Vellem te legato uti apud optimum consulem purgandae atque excusandae ab- 
is sentiae meae, si scirem, quod tu mihi in ea re primus ignosceres. nam cum amo- 

rem vestrum cogito, vereor, ne ut me aeque ambo diligitis, ita similiter arguatis. 

qois igitur mihi huius causae defensor adhibendus est? fortuna scilicet mea, cuius 

ut misera ita iusta purgatio est. neque enim fas sinit laeta officia obire lugentes. 

fortasse etiam vestram hilaritatem mea tristitudo contraheret; siquidem semper fieri 
2oamat, ut habitum mentis de amicorum ore ducamus. quare ignoscCf quod desumus, 

et apud egregium virum consulem fave absentiae meae. cuius honore gloriari nostrum 

est, auspiciis interesse felicium. 

xxn. 

SYMMACHVS GRE60RI0. 

^* Tantum tibi suppetit uber eloquii, ut prioris silentii veniam cum praesentis fa- 

onndiae laude merearis. quae enim pars litterarum tuarum vel inventionum prudentia 
c^ruit vel novitate sensuum vel antiquitate verborum? cum igitur tibi supellex larga 
non desit, innitere, quaeso te [ut non minus religione quam oratione probatus ha- 
l^earis], ut sicuti oratione mirabilis es, ita religione lauderis. faciet hoc crebritas epi- 

^^ Btularum tuarum, quae non solum tibi parabit gratiam, verum etiam me faciet promp- 
tiorem. 



2 fruges P 1 m. &d te] Meteef^ ante P 

5 symmachus grcgorio in V $equHur post VJl, 39; eodem loco haec epUttUa legitur in M, qui inscripUo- 
'nem omiait 7 quae cauM PV^ quod M 

13 om, VF 14 absentiae] sententiae V 15 uestrum amorem F 16 neut meae quae P 1 m.^ 

ne nt me quem V, ne me quem F 18 enim om. F 19 siquidem quod semper F 20 ut om. F 

liaMtu P 1 m. {DP), habiU V 21 uerum P 1 m. 22 uale add, VF 

24 om, VF 25 ubeie loqni K, uberis eloquii F silentii eorr. ex silentie V 1 m.j silen- 

tia P 1 m. 27 antlquitote (antiqui in raa.) P supplex P 1 m, 28 initere P J m., nitere F, 

annitere F ut — 29 habearis dtl. Juretus 29 laudaris P J m. faciet et P i m. V 

30 parauit P J m. V 31 uale add. V 



78 SYMMACHI EPISTVLAE 



PVF AD MARINIANVM. 

xxm. 

SYMMACHVS MARINIANO. 

Nos hic in otio rasticamnr et multimodis autumnitate defruimur. nam postquam 
doliis nova vina commisimus, quae calce et prelo subacta fluxerunt, trapetis teritur 5 
baca Sicyonia, ut praecox olea in usum olivi viridis mulceatur. interea loci ferarum 
domus indago sollicitat, ut incertus agricola in ofGcia diversa discurrat. alii scalis 
ad arborum summa perrepunt; plerique condita musta defaecant; nonnulli aprorum 
2 odbra vestigia canum sagacitate disquirunt. sed haec omnia, si nobiscum ageres, 
plus placerent. tenet te eruditio Scaevolarum, dum forenses ra6ulas pervigil doctor »o 
instituis. quare accurre pemiciter, ut feriarum reliquiae laboris fastidium tergeant, \el 
certe, si tibi ergastuli istius amor tantus est, adesto inpiger, ut ad dicendum promptior 
revertaris. vale. 



xxmi. 

SYMMACHVS MARINIANO. «& 

Quod fortunae tuae pollucibiliter floruerunt, meum duco conpendium, quando ita 
animatus sum, ut amicorum prospera meis commoditatibus extema non arbitrer. et 
re vera quo/u^ quisque horaini dies laetus est sua tantum secunda numeranti? latius 
gaudet, qui et alterius bonis pascitur. qua me igitur gratulatione adfectum putas, 
cum tibi comperi iugales deos matrem familias copulasse atque ex ea filiolam tem- 20 
2 pestivo dedisse proventu? nam, ut scis, intervallo maris atque terramm, quo disti- 
nemur, non: prius coniugem tibi quam subolem accessisse cognovi. quippe unis lit- 
teris et nuntium filiolae recens editae et nuptialem sportulam detulisti. quae quidem 
bona tibi dispertita temporibus acciderunt, sed meum pectus pariter ingressa sunt. 
cedant gaudia divisa coniunctis; uberiorem mihi fructum praestitit mora. iam non 2& 
queror, quod epistulae tuae serae sunt: iucunda dilatio est, quae simul bona plura 
restituit. vale. 

5 Verg. G. U 519. 



1 explicit ad graegorlum incipit ad marinianuin P, om, VF 3 om, VF marino P 1 m. 

4 multis modis F fmimur F 5 Upetis PV 6 uaca P J m. V{rip) sycionl aut PVF 

7 domo6 F 8 arborem P 1 m. 9 ad ora V disquimnt om. P 10 sceuolarum PVF 

forentes P 1 m. V rabulas] SehoUus, rauolas PVF{rip] U reliquie P fastidium] F, fasti- 

gium PV tergeant uel certe] eyo, tergeatur certe PK, tergeant denique F 12 fori. docendom 

15 om. VF 16 poUicibiliter P, bene F 17 — 19 et re uera — pascitur om. F 18 qoo- 

tus] Juretusy quod ut PV(/^) secundam P 19 putas om. P 1 m. 20 flllo iam P 1 m., fllium 

iam P2m. te/pestiuo P 21 quodestinemur P 2 m. (7^), quod est intnemur V, qoo destituimor F 

24 temporibos dispertita acciderant F 26 delatio P 1 m. bona om. F 27 oale om. V 



LIBER III. 79 



XXV. 
SYMMACHVS MARINIANO. PVF 

Plenae atque inyeteratae inter nos amicitiae nihil adici posse credideram ; inve' 
nisti tamen, quo perfectam diligentiam tai in fastigiam tolieremns. amabili enim 
5 iiducia t/sioni tnae praebenda mandasti , qnae peregrinatio hibema poscebat. tu vero 
abundas omnibus, sed studio dandi beneficia excogitasti causam petendi. sed dedisse 
te ex hoc gratiam satis constat, quia plus ac6epit, de quo aliquid sibi alterius amor 
yindicat. uno tantum lapsu — fas sit dicere — amica yindicatio claudicayit, quod 2 
remunerandum me de Galatia polliceris, ubi ad patrium larem yeneris. noluissem 
10 constantiam boni facti in haec trepidae yerecundiae yerba descendere. sed praetereo 
laudatae epistulae leyem fascinum ; neque enim me tantae gratiae obligatio sermonum 
esse interpretem sinit. cur autem multa loquimur parya missuri? descriptio tradenda> 
ram tibi yestium secundam paginam tenet. quid de mediocritate fparum sentias, 
ipse yideris, qui Aiemi magis quam cultui apta^ indumenta yoluisti. yale. 

15 XXVI. 

m 

SYMMACHVS MARINIANO. 

Securus, ut yideo, scribendi ad me yices neglegis ; scis enim tibi istiusmodi culpam 
sine talione cessuram. quotiens tibi minatus sum par silentium, si a litteris temperasses? 
vincor tamen adfectione et delector tali mendacio meo. ex quo intellegere potes, quam 
20 constanter te diligam, qui tam inconstanter irascor. 

XXVII. 
SYMMACHVS MARINIANO. PVM 

Desideratas mihi litteras sero hominis mei adyentus exhibuit, quae nobis gratum 
«idmodum salutis tuae indicium praestiterunt. atque utinam facilitas commeatus copiam 
^^ daret frequentioris officii. 

xxvm. 

SYMMACHVS MARINUNO. 

Expectatae mihi tuae litterae contigerunt, quibus promptior ad yicissitudinem 

ireddar officii. nec mireris, quod tibi sermo noster sero tradetur, cum aliquid occupa- 

^^ tiones sibi yindicent, nonnumquam desit facultas, tabellariomm quoque neglegentia 

susceptam operam plemmque frustretur. desine igitur animum nostmm epistulamm 

seyeritate me^iri, cum rebus potius quam yerbis spectetur adfectio. yale. 



2 om. VF 4 tui in ^ enim om, P 1 m. 5 asioni] 8u$e, aosoni P 1 m, VF, ausioni P 2 m. 

« habundana VF aed om. F beneflcio Plm., beneflcil P2m,F 8 una P i m. V 9 galacia VF, 

QaUaeeia ed. Veneta noUem F 10 praetoreo V 11 lene F 13 parum] PVDPy om. F, 

oamm Seioppius ipse sentias (^ 14 hieml] Sirmondw, emi PVPfi, enim F indumentum 

16 om. VF 17 secures P 1 m. uicis P 1 m. istittsmodi tibi F 20 uale add. VF 

22 om. VM 23 serus V 24 comeatus V 

27 om. VM symmacus P 29 serio V 31 frustetur VM 32 seueritate] VMF^, 

seueritatem P, seritate Qnder, raritate MommHn^ seduHtate ego metiri] Qfuiery mereri PVMDP 



80 SYMMACHI EPISTVLAE 



xxvnn. 

PVF SYMMACHVS MARINIANO. 

Factum nantias, qnod spe et opinione ante percepi, nt tibi amicitiam bonornm 
primns congressus aperiret; namque boc nobis et tui mores et illomm iudicia promi- 
serant. facile enim probitas delata ad virtutum arbitros placet. yerum ista pars 5 
gaudenda mihi potius quam producenda est; illud mallem latius praedicare, si aequa- 
ret oratio rei magnitudinem , quod vestimenta de nobis usni tuo vindicas. nihil hoc 
amore sincerius; scias fiduciam de simplici adfectione surgentem genus esse yirtutis. 
sed quid ego buic puritati dignum rependam? stetimus officiis religionis hactenns 
pares; nunc tibi sine cunctatione cedimus. puto tibi sufficere ad vicem tantae gratiae 10 
victi confessionem. vale. 



AD AMBROSIVM. 

XXX ante a. 398. 
SYMMACHVS AMBROSIO. 

Sallustio amico meo multa sponte tribuisti. nunc adice, quae supersnnt. ut ego 15 
quoque partem beneficii adeptus existimer. supplementa autem desiderii eius a tabel- 
lario epistulae suggeruntur, quae stilo persequi supervacaneum duxi. aptius est enim 
negotiis intimandis vivae vocis indicium. 

XXXI ante a. 398. 

SYMMACHVS AMBROSIO. 20 

Itero postulatum pro Sallustio amico meo et, ut ipse adseverasti, a te quoque in 
curam dudum recepto. non quo metuam, ne tutelam forte eius oblivione destituas, 
cum familiare sit constantiae tuae fideliter exequi recepta mandata, sed quia diligen- 
tiam meam fortuna amici saepe sollicitat et laborantibus commendatio una non sufficit, 
licet tenaciter memorcm rursus admoneo. praestabit beneficii tui celeritas, ne sit mihi 25 
necesse idem saepius facere. 

XXXII axite a. 398. 
PVM SYMMACHVS AMBROSIO. 

Fratres mei Dorotheus et Septimius laudabiles viri unam tuam epistnlam pertn- 
lerunt. sed mihi religio fuit istiusmodi captare compendium, ut et tibi geminata officii 30 
responderet usura, et singulis honor debiti testimonii proveniret. nam etsi tibi Doro- 



2 om, VF 3 praecepi (7^) 4 moris PVF promiBerunt F 6 illad latiua praedicares 

maUem aequaret ratio V latius om. F 7 de nobis om, VF 8 adfectionem P 9 hac pnri- 

tate F rependam dlgnum V actenus P J m. 11 uale om. V 

12 Tii explicit ad marinianum inc ad ambrosium Py om, VF 14 om, VF 15 salustio VF 

17 Buggerentur Schoitus superuacuaneum P 18 nale add. VF 

20 om. VF ambrosi P 21 salustio VF 22 quod Jurelus 23 persequi F 

2S om. VM 31 proueniret coff. ex praeueniret P 



LIBEB m. 8t 

iheas frater noster probatns est, cnpio tamen, nt enm in maiorem modum indieii mei PVM 
praerogativa eonciliet, qnod fnturnm esse non ambigo, cnm adfectio boni animi capax 
sit angmenti, qnotiens meritis provocatur. 



XXXm a. 395? 
^ SYMMACHVS AMBROSIO. 

Licet arbitrer, superiores litteras meas, qnibns, nt fratrem menm Marciannm ab 
ininriis vindices, postulavi, in manns tuas esse delatas, abstinere tamen etiam secnnda 
petitione non debui, ut necessitatem yiri optimi sed invidia tyrannici temporis involnti 
precatio geminata testetur. quare mrsus te ad amici defensionem exhortor, cuius 
10 tenuitas orta ex integritate non patitur, nt annonarum pretia possit exsolvere, quae 
iam mnltis einsdem temporis indicibus imperialis clementia relaxavit. erit igitur tibi 
facilior ad impetrandum via, cum meritomm tuomm opitulatio aliorum iuvetur exem- 
plis. vale. 



XXXira a. 392—393. 
15 SYMMACHVS AMBROSIO. 

Naevi instar est, nt frater mens Magnillus vicaria potestate per Africam fnnctus 
testimonio omninm pnblice privatimque conspicuus variis in ea provincia retardetur 
obstaculis. nosti -optimi viri maturitatem ceterasque artes bonas, quibns etiam tunm 
amorem, cnm Lignriam gubemaret, adtraxit, et ideo apud te redundantis est operae 
20 landare compertum. quare inpendio peto, ut cum a baiulo litteramm cansas morarum 
eins acceperis, religiosum pro eius reditu interventum digneris adhibere, quo tandem 
patriae restitntns longae peregrinationis iniuriam desiderata quiete commutet. 



XXXV ante a. 398. 
SYMMACHVS AMBBOSIO. PVF 

25 Ex usu venit, nt opem desiderantes ad snffragia probata confugiant. homm nnus 
Ensebins est, qui adulescentiae prolapsns errore notatnsqne iudicio exploratissimum 
remedinm veniae imperialis implorat. sed nt ei celeriter adrideat effectus optati, de- 
ferri in cnram tuam spem petitionis optavit ; cnius haec summa est, ut iudicati remis- 
sione famae suae vulnns exclndat. 



1 indicU PV 3 aale add, VM 

5 om. VM 6 marti&num V 7 manaf tuas P deletas P 1 m. M 8 tyranrici P 1 m. 

9 rona^ P 10 horta P annonarum] ego^ annorum PVM 

15 om. VM 16 neui P, eui V, aeui F, equi M, ne aeul LectiuB aflfricani V 17 testl- 

moninm P 1 m, V in eam prouinciam PVM, fort. intra eam prouinciam 18 mataritatem P 

bonas artet V 19 ligoriam V redundantes P 2 m. V 20 baiolo PV mores V, et mores M 

21 interuentium P, intnitum VM 22 uale add. VM 

24 om. VF 25 desiderantis PV 27 optatidem ferri (tati fn ra«.) P, optati defero F 28 op- 

tonit om. F 29 uale add. VF 

Q. Atbslivs STMMAonva. ]] 



82 SYMMACHI EPISTVLAE 



XXXVI ante a. 398. 
PVF SYMMACHVS AMBROSIO. 

Filins mens Gaecilianns vir clarissimns, qni nnnc commnnis patriae gnbernat 
annonam, certo cognoylt indicio, adyersarinm snnm Piratam nomine vel eins procnra- 
torem spem tni favoris hansisse. negavi solere te recipere in tnam cnram pecuniarias s 
actiones. ille tamen, nt est hominum supervacua plernmque trepidatio, consentaneas 
sanctis moribns tuis de me litteras postulavit. non abnui operam meam facilia et 
insta poscenti. snmma est igitur inpositi mihi muneris : contra absentem civem simnl- 
qne districtum publicis curis non sinas quidqnam de iustitia tua sperare praesidinm. 
snnt leges, sunt tribnnalia, sunt magistratus, qnibus litigator utatnr salva conscientia lo 
tna. vale. 



XXXVn ante a. 398. 
SYMMACHVS AMBROSIO. 

Dusarms clarissimns vir, qui inter professores medendi snmmatem iure obtinet 
locnm, adfinem sunm eundemque cognominem tradi patrocinio tuo meo optavit oratn. i5 
libens amicissimi viri desiderio satisfeci, nt nna via et te excolerem salnte dicenda 
et illius nsui commodarem. fac igitur oro, ut commendatnm tuearis anxilio, me ser- 
mone vicario mnnereris. vale. 



PVM AD HILARTVM. 

XXXVm a. 397? 20 

SYMMACHVS HILARIO. 

Gum has ad te litteras darem, lectnlo aeger tenebar iam quidem a periculo vindi- 
catns sed adhnc inops virinm, quae snbinde incertis febribns deternntur. inter haec 
tamen mala valetndinis meae amicis negotium dedi, nt pignns commnne consnltn patmm ' 
viris consnlaribns inngeretnr. habita est ratio meritornm tuorum; nihil enim gratiae 25 
meae dico delatnm. acta amplissimi ordinis Datiano honesto viro tradidi, qnae nbi 
in manns tnas venerint, amicitiae me satisfecisse pronnntia/o. nihil enim malo qnam 
honesti ofGcii diligens indicari. vale. 



2 om. VF syminacus P 3 cecilianus P 1 m. VF 4 annonam] eoronam V paratam P 

5 pecuniarias actiones] LeetiuSf pecnniariam sanctionis P 1 m. VF^^ pecuniarias sanctionia P2m.^ pecunia- 
riam sanctionem F 6 illa V plerumque snperuacua F 7 de me enU sanctis eoU. F 8 pe- 

tenti VF mihi om. V 9 praesidii P 2 m. V 

13 om, VF 14 Dusarius] Momm»en, dysanus PVy lysanus F 15 eodem F cognoraine VF 

16 liber P et om. F excolorem V salutem P 2m. dioendam P 1 m, 17 me] ne F, 

et me F 18 remuneres F 

19 expHcit ad ambrosiom Incipit ad hilarium P, om. VM 21 om. VM 22 tenebrariam qoi- 

dem V 23 inobs P 1 m. 24 ualetudines P 1 m,, ualitudines V pigniis P 26 daciano F, 

dona M 27 pronuntiato] ego^ pronuntiant PV, proounciabt M 



LIBER III. 83 



XXXVira a. 397? 
SYMMACHVS fflLARIO. PVM 

Valetudinis meae vigor coepit adsurgere: fas est, ut iam de me scribendi ad- 
sidoitas exigatur. maneat tantum sanitatis fides, quam plerumque soUicitat hiemis 

& iniuria. nimis enim tenera atque inbecilla est ratio convalescendi , et ante medicas 
manus opem caeli clementioris expectat sanitas. ne tibi videor medendi artem morbi 
fdiutumitatem dedisse. volo enim, ut memoriam malorum ioci venustate frangamus. 
sed iam aliquid etiam de Repentino optimo iuvene dicendum est, cuius ego adsidui- 
tatem desideravi; quam milii, ut arbitror, verecundia eius negavit, cum fiducia ex te 

10 snmpta praestare debuerit. erit tamen copia melior, qua intellegat, non se debuisse 
deserere, quem frequenti testimonio tuo de se noverat credidisse. 



xxxx. 

SYMMACHVS HILARIO. PVF 

Recte valeo. hoc enim scribendi debet esse principium, quod maxime expetunt 

15 vota lecturi. aeque tibi oblatum vigorem nimis gaudeo; nam me indido tali nuper 

hilarasti. illud quoque in summam pono laetitiae, quod te memorem mei honorificen- 

tia proximae scriptionis ostendit. cuius rei gratiam silere non debeo, ut hoc invita- 

mento ad perseverantiam litterarii muneris provoceris. 



XXXXI. 

20 SYMMACHVS HILARIO. PVM 

Mentis tuae est pia et iusta mandare. quod ideo praeloquor, ut et implesse me 
noveris, quae pro filio ^ae&iani viri clarissimi iusseras, et probassc. supervacua igitur 
fuit postulatio litterarum tuarum; moneri enim me de hoc oportuit non rogari. quid 
quod etiam mihi cum illo summa familiaritas fuit? unde factum est, ut aequttati 
25 petitionis favor amicitiae iungeretur. quid multa? venient in manus tuas commentana 
cnriae nostrae super eius absolutione confecta, quae indicent tuae voluntati et Baebiani 
reverentiae delatam cupitorum celeritatem. fad huius opere peto litteras crebriores, 
quarum tibi pro facundiae tuae opibus facilis liberalitas erit, mihi pro cultu mutuo 
pretiosa perceptio. 



2 om. VM 6 uidear P 2 m. M ne tibi uidear boc sentire, medendi artem morbo diutnrnita- 

tem dedfsse. uolo enim et q. «. Mommaen, ne tibi uideor medendi artem morbi diuturnitate declinaasel in- 
rideas simpllcitatem meam. uolo enim et q. 8. ego 9 uerecundiam P 1 m. V fldicia V ex te 

Bumpta] exterum ita P(/V) 11 quem] fldem F, fldem quam M frequentif P 

13 om. VF eadem epUtuia alio nomine inaeripta F, i 14 prlncipum P 15 lecturiae 

quae P2m. V, lectiriae quae P 1 m. 16 mei] me P / m. 18 prouocemus V uale add. VF 

uquitur in V II, 51 

20 om. VM haee epistula sequitur in V poH 11, 61 21 praeloquar P 1 m. V 22 habe- 

uiani P, habemani V, auiani M 24 aequiUti] M, aequaliUti PV 25 iungeretur ut quid P 

commentaria] ego, commento PVM 26 bebianl PV, auiani M 27 ad hoius opere] PV, ad haeo 

opera Jtf, aerihe: sat huius operae! peto et q, $. 28 liberalitatjs P, liberatis V 

11* 



84 SYMMACHI EPI8TVLAE 



XXXXII. 
PVF AD HILARIVM. 

Denuo obl/go fenore litterarum bonae fidei debitorem. recepta enim salutationis 
vice, quam mihi proxime reddidisti, nexu istius muneris te vacare non patior. hoe 
autem mihi solum praestabit iste contractus, ut indicia prosperorum, quae de me & 
accipies, tuorum bonorum voln/^tate conpenses. 

PF AD SIBVRIVM. 

XXXXm a. 376. 
SYMMACHVS SIBVRIO. 

I 

Fortunae tuae gaudia in meo aere duco atque huius sententiae te nobis iudicem lo 
capio, qui animum meum spectatum habes, cum tuum consulis. debebatur hoc teneris 
temporum bonis, ut consilio publico vir laudatus accederes. ergo quia res sese ex 
voto omnium dedit, perage operam iudicio tanti principis congruentem. urguet te ex- 
pectatio bonis semper onerosa. nam etsi dignos respicit, periculo tamen proxima est, 

2 dum sibi amplius poUicetur. habes saeculum virtuti amicum, quo nisi optimus quis- i5 
que gloriam parat, hominis est culpa non temporis. vides certe: ut ille ipse, qui 
Romanis rebus antistat, ad bonum publicum natus est, non tibi adverao nunc amne 
nitendum est; secundo, ut ita dicam, cursn probae artes et virtutes feruntur. sed 

3 haec tibi plenius tuus animus quam stilus noster expediet. ego amici functus officium 
admonentis potius quam docentis personam recepi et spero actutum fore, ut expecta- 20 
tione, quae de te magna est, maior habearis. nec ego istiusmodi scriptum recepissem, 
nisi apud me liqueret, quod emendato pectori bona verba mandarem. quod restat, 
memento salute referenda et tuum munus exequi et mei officii diligentiam provocare. 

xxxxnn. 

AD SIBVRIVM. 25 

Concedo in leges tuas et apxotiofiov scribendi non invitus adfecto. tu tamen fac 
memineris, illud potias simplex nonnullis videri, quod sequentis aetatis usus recepit. 
vis, ut epistulis nostris more maiorum nuda nomina praeferantur? si tibi vetustatis 
tantus est amor, pari studio in verba prisca redeamus, quibns salii cannnt et augures 
avem consulunt et decemviri tabulas condiderunt. iamdudum his renuntiatum est, ut 30 
2 successio temporum placita priora mutavit. an si nobis scribenda sit forensis oratio, 

31 Serv. ad Aen. XI 301. 



2 om. VF 3 oblego PVF littenram oblego foenore F, litteraniin fenore oblego F 4 nezu 

istius eorr, ex nexinstius P nexu mnnoris hoins F non om, F 5 iste contractus om, F 

indicia] F, in iudicio PV 6 accipis P noluptate] luretuSf noluntate VF, noluntatem P com- 

pensas V, capesaaa F nale add, V sequitur in VF II, 40 

7 explicit ad bilarinm incipit ad siburium P, om, F 9 om, F 13 perge P 14 nam 

etsi] roanet si PF 21 concepissem ego 

25 om, F 28 nis om. F 29 tontnm P alU P 7 m. F posi canont wqnitur in 

V III^ 5i, finis epistulae po^t III, 4Q coU. est 30 nt] et F 



LIBER III. • 85 

lovem deoBque ceteros Catoni» lege praefabimur , ne nobis vitio detur vel neglegentia PF 
antiquitatis vel inscitia ? atqui praestat Tullium sequi , qui ignorata maioribus usnrpat 
exordia. sed quid ego de hoc plura, cum sim tibi dicto audiens atque herbara dede- 
rim voluntati tuae? ut saepe scribas, nequaquam mibi orandus es. efficiet adsiduitas 
5 litterarum mearum, ut mutui admonearis officii. 



xxxxv. 

SYMMACHVS SIBVRIO. 

Vera res est, famam esse velocem: sed non ultra adsentior Mantuano, qui eam 
putat in malis debere numerari. nam quid hac praeclarius, cum laetis nuntiis rigat 

10 aures et mentem bonorum? mihi certe oppido grata est, postquam purgationis tuae 
prima vexit indicium. ruri eram maestus animi ob amissam parentem; eo me secuta 
fama curis, quas de te gerebamus, absolvit. nec fides defuit. ilico enim credidi 
verum esse, quod noveram et tuae innocentiae et aequitati temporum convenire. ac- 
cesserunt etiam litterae tuae tam lepidae ac venustae, ut in re iam cognita novum 

15 mihi putarem de te gaudium nuntiari. erat in illis fiducia conscientiae bonae sed cum 
laude iustitiae publicae. nam et principibus maximis gratias ut absolutus egisti, et 
de sola fortuna ut innocens questus es. verum quid ultra? quando Romam, quando 
ad urbanum otium, quando ad legendi et scribendi solacia reverteris? spero velo- 
citer; siquidem res postulat, ut tibi peregrinationis iniuria desiderium commendet 

30 quietis. 



AD EVTROPIVM. 

XXXXVI. 
SYMMACHVS EVTROPIO. 

Ex sententia mihi cupita succedunt, si quando perfrui datur salutis tuae cogni- 

25 tione adloquii munere ego liquere apud te satis habeo conpertum. quid 

enim mihi amoris inpenderes, si de me incertus esses? atque utinam scripta haec 
tua, quam sunt honoris plena, tam crebra sint. gravis est enim sitis rerum bonarum, 
cui sola fruendi adsiduitas medicinam facit. ergo indulgentius abutere munificentia 
scriptionum. nam quo plus est in litteris tuis, quod gaudeam, hoc magis superest, 
30 qnod requiram. vale. 

XXXXVU a. 378. 
AD EVTKOPIVM. 

Noxae vacuus otiare et liberis remissus invigila, quando ita volvenda attulit dies, 
ut d. n. Gratiani fortissima simul ac felicissima manu nutantia reip. pondera fulciantur. 

8 Verg. Aen. nil 174. Fama, malum qua non aliud velocius ullum. 



2- atque P 1 m. 3 nerba F 4 orandns es mlbi F 5 mnitui P 

7 om. F syburio P 8 non nltra adsentior] ego, adsentior P/^, dissentio F 9 laetos P 

Dantlns P2m. 12 credebam F[r) 15 putarem poat nnntiari colloc, F 17 conquestus F 

21 expUcit ad siburium inc. ad entropiom P, om, F 23 om, F 24 frul F 25 mnnere 

ego PF, lacunam indieavi 26 inpenderis P 27 bonarom rerum F 28 utere F 



86 • SYMMACHI EPISTVLAE 

P videoroe tibi iravTjYopixcorepov locatas, qaam mos epistalae simt? sie se habet ratio, 
at res maximae magnos hiatas oris reqairant. sed haee stilo exeqaenda tibi ante 
alios, cui poUet Minerva, conceth^nias; nos ad familiaria revertamar. dia a me bona 
valetado dissensit. inhomiisti paalalom, scio. pone sollicitadinem ! iam valemas. 
nanc refectione opas est, caias mihi copia sermonis tai pabalo, si annaeris istiosmodi & 
operam, poterit provenire. 



xxxxvm. 

PF AD EVTROPIVM. 

Saperforanei laboris est commendare conspicaos, at si in sole positis facem prae- 
feras et accensa laminam claritadinem diei gestias adiavare. idcirco inpraesentiaram 10 
nihil moratas testis offieiam salatationi taae stili operam dedicavi. ta tamen Postamiar- 
nam fratrem nostram iavenem de sammatibas roeo qaoqae nomine velim diligas, ut 
intellegat, istam velati omissionem laadis saae plas honoris habaisse. 



xxxxvira. 

AD EVTROPIVM. 15 

In gravi dono habeo, qaod amicitiae meae viros edecamatae honestatis adinngis. 
facis hoc pro cetera erga me diligentia taa , nec amqaam desistis operam, qaod mihi 
ex asa accidat, consalendi. qaid si tibi etiam fratris mei Sabini nomine gratias agam ? 
qai a te in bonam partem creditas tantam praerogativae attalit, at si foret omnibas 
iam probatas. dignas plane talis viri iestimonio, qaod cam illi ad commendationem 20 
sai tribaeris, existimaris hoc aliis, qaibas commendatas est, praestitisse. vale. 



L a. 379? 
AD EVTROPIVM. 

Cam ta Romam commodam repetis, ego me in secessa antearbano adseroi lectioni. 
dia qaippe ab hoc negotio cara obstrepente desedimas. nanc abi ta abes pars anti- 25 
qaior amiconim meoram, vicem sermonis tai veterom scripta fungantar. haat oliui 
tamen arbem rare mataveram, at ae^tas mihi Praenestino Algido frangeretar, et inter- 
ventas familiaris negotii ropit otiam meam. ergo iam viam lego depositis, qaae lege- 
bam. si qaid 'praeterea scitu opas est, meas Palladias indicabit, qaem ego non minas 
doleo abdactam a iaventate Romana, qaam gratalor in spem sai honoris accitom. 30 



1 TcaverupixciiTepov P flnlt P, slt (F) 

8 om, F 9 superuoranei (F^) pacem P 1 m, 10 praesentianiiD P i iki., in pre«enti F 

II offlclo F 12 ut inteiligat, hic honori suo aliqoid aceessisse. uale F 

16 in grani dono] LeetHu, in grauido non P 

24 cum tu Roma comitatum repeteres Swe 25 habes P antiquior] JT, autiqua P 26 baut] 

Iureiu8y aut P 27 ut P 2 m. in tpatio vaeuo aestas] luretusy aetas P et] eyo, sed P 

29 sdtu] luretua, scito PiF) 



LIBER III. 87 



LI. 
AD EVTROPIVM. PF 

Ago qnidem studio tuo uberes gratias, qnod mihi familiaritatem probatissimi cnins- 
qne conciliaB. sed frater mens Hyperechins iamdndam institntione Romauns est. cnr 
s igitnr mihi bona nostra commendas? cedo alios nsn incognitos emendatione consi- 
miles! si tamen raritas virtntam admiscrit, nt nnnm ant alternm aeque edecnmatae 
honestatis invenias. illos ego amicos beneficio tuo adqnisitos putabo, quos nescio; at 
istnm mihi reddidisti potius qnam dedisti. 



LII a. 387. 
10 AD EVTROPIVM. 

Mediolani interim dego ad obseqnia anspicii consnlaris d. n. Valentiniani evocatns, 
ac cito, quam mihi fors dedit, exercendi circa te stili copiam libenter, nt honor ami- 
citiae postnlabat, amplex,us salntem tibi defero. qnam, si bene contemplor familiarinm 
religionem, freqnenti nsn Ylcissitudinis repensabis. 



15 Lin. 

AD EVTROPIVM. PF 

Ansonianns v. c. admirator tnus scripto a suis ex Asia nnper adlato, mntilari 
agros snos, qni tibi coninngnntnr, accepit. eam rem cnm mihi amicitiae nostrae gnarns 
familiariter indicasset, principio snasi, ne ad fidem tanti mendacii hominnm snomm 
20 levltate traheretur; dehinc poscenti litteras officii hnins operam non negavi sciens, 
mntnae diligentiae convenire, cum inter nos, qnae ad integritatem famae nostrae at- 
tinent, conferamus. qnaeso igitnr, ut in bonam partem, quae a me scribnntnr, acci- 
pias, et ant fallaciam temerati inris alieni celeriter expurges, ant si quid te ignorante 
tnrbatnm est, inbeas reformari. 



25 AD RICOMEREM. 

Lim ante a. 394. 

Mens mos est semper adloqni praestantiam tuam. qni tnns? litteris abstinere. 

facimns, qnod solemns: ego scribo, tn retices. sed scio in amandis amicis maiorem 

virtntibns tnis inesse constantiam quam in neglegendis epistnlis voluntatem, atqne ideo 

30 animi tni secnms cultum tibi debitum mente et sermone non desero, neqnaqnam re- 

poscens, nt scriptomm mihi vicissitndo respondeat, cum in amore reddatur. 



2 om, F 3 tuo (o in rcu.) P 4 ypereduB P^ 5 cedas (/^) 6 et decmnatae F 

11 «ediolani P ad fn rat, P 12 quam inBtnd, om, P 

16 om, T 17 mosoniaiiiis (F) Dir consolaris P a sais (m, P matalari P 1 m. 

19 famUiarlter om. P flnem P l m. 21 integriu^atem P 

25 explioit ad eatropiam ino ad rieomerem P, om. F 27 tais F 



§8 SYMMACHI EPISTVLAE 



LV a. 382—391. 
P - SYMMACHVS RICOMERI. 

In subnrbano praedio fovens otinm snmpsi litteras tnas. cnr enim Romae te dfs- 
cedente remanerem? ager autem^ qui me interim tenet, Tiberim nostmm inncto aquis 
latere prospectat. hinc libens video, quid aetemae urbi indies fmgis accedat, quid s 
Romanis horreis Macedonicus adiciat commeatus. nam paene, nt recordaris, cessante 
Africa fames in limine erat, quam clementissimus et ad salutem publicam genitus im- 
2 perator praevenit indebitis alieni soli copiis. iam portum nostrum — conperi primusl — 
classis salutat; iam securitate saturamur; iam dicimus nostmm esse, quidquid nbique 
bono principi nascitur. haec eo scribo, ut et domino orbis effectum beneficii sni nun- to 
ties et ipse fructum gaudii communis nsnrpes. ego panlo post abire longius paro, 
ncc tamen dandis ad te litteris abstinebo. erit cura nostris in urbe remanentibns et 
menm sermonem tibi per idoneos mittere, et mihi pari fide, qnae scripseris, exhibere. 

LVI ante a. 394. 
PF AD RICOMEREM. i5 

Possem silentinm tuum ferre patienter morem tuum cogitans, nisi me aegritndinis, 
qua laboras, dudum nuntius perculisset. metuo igitur, ne soUicita magis quam con- 
sueta cessatio sermonis tui munus impediat, atque ideo qnaeso, ut curas meas fratemo 
amore susceptas scriptis aut mandatis digneris absolvere. nam cum sim cnpidus lit- 
terarum , in secundis tamen pono solaciis , nt animus meus pro te anxius , si nondum 20 
epistulis, saltem nnntiis erigatur. 

LVn ante a. 394. 
AD RICOMEREM. 

Vltro in me arguo culpam silentii, si qnando usum officii mei qnaelibet dieram 

intervalla remorantur. nulla enim purgatio subpetit io, cum mnltum famiUaritatis 25 

publico actui frcquenter interseras. sed idem, qui peccatum vito desidiae, aeque in scri- 
bendo longns esse desino. nam licet sciam, animum tuum nequaquam obnoxium esse 
fastidio, adverto tamen pro condicione curamm tuarum ponendum verbis modum : quia 
ut desidenti prolixitas grata est, ita displicere non poterit brevitas occupato. 

LVm a. 382. 30 

AD RICOMEREM. 

Amo et snspicio virtutes tnas; sed accidit, quod tibi etiam amicns invideam. 
Flaviano meo aliquamdiu solus frueris. accipe planius, quid velim dicere: ad te 



3 descendente P 5 qui P 7 dementissimns P 8 primnB] tgOy primaa P 9 quic- 

quid F^m,y quid P 1 m. 12 curae WingendofT^ 

15 om. F 18 iuras P (i in raa.) 

23 om. F 24 utro P 1 m. 25 Bubpetit iocum multum P/T, fortoBM : subpetit feriato, cum 

tu ciiltum et q. 8. 28 aduero P 1 m. conditione P 1 m. 29 desidenti] ego^ desideranti PP 

31 om. F 32 etiam] F, ut iam P 33 aliquandiu P fortasse: ad te migrauit, quidquid 

liomae optimum fuit. accipe planius, quid uelim dicere: Flauiano meo aliquamdiu solus fruerls 



LIBEB III. 89 

migravit, quidquid Romae optimum fuit. et vobis quidem societas vestra dabit mn- PF 
tuum gaudium: mihi quid Bolacii erit? quem et ille deseruit, et tu minus desiderabis, 
quia nnus tibi pro utroque sufGciet. 



LVmi a. 385. 
5 AD RICOMEREM. P 

Alius fortassis existimet semm esse munus, qnod anni superioris consul exoluat: 
ego sentio me atque alios, qui procul degimus, amicitiae fiducia ad hoc locorum esse 
dilatos, illis vero continuo satisfactum, quorum tamdiu memor esse non posses. nam 
qui statim munificus est, ipsis quodammodo magistratus sui fascibus admonetur; qui 

10 ex intervallo reddit officia, testatur eos se maluisse differre, quorum oblivionem dies 
longior non posset obducere. fvideo igitur, an se quispiam credat ordine aliis aut 2 
honore postpositum: ego me intellego pura adfectione praelatum. neque enim satis 
amicus est, cui soUemne aliquid statim redditur; honestior est illa securitas, quae 
putat sibi deforme non esse, si quid diu familiaribus debeatur. quare velim credas, 

15 moram quoque ipsam mihi iucundam fuisse. sic iudico, sic interpretor, quae dudum 
aliis ex more delata snnt. nobis amore servata. 



LX ante a. 394. 
AD RICOMEREM. 

Optatus adventas fidissimam mihi optulit facultatem officii deferendi. nam dominus 
20 et frater mens Eugenius, cnm mihi sni copiam praestitisset, snmendae epistulae bene- 
ficium rogatus adiecit ; qua tibi honorificentiam salutationis exhibeo et obnixe deprecor, 
ne me diutius silentio tuo suspensum esse patiaris. 



LXI a. 385. 
AD RICOMEREM. PF 

25 Dndum responsa tradideram, quae testarentnr, grata mihi fuisse amplissimi con- 
sulatus tui munera. sed denuo nanctus Eugenii v. c. fratris mei copiam scripta dupli- 
cavi haud veritus, ne fastidium tuum crearet sermo geminatus. ex meo quippe animo 
metior, amicitiam non posse sentire officiomm satietatem. sint quamvis illa crebra et 
continnis similia, semper tamen ut rara et diu desiderata sumuntur. fauic opinioni 

30 meae fidem faciet adsiduitas epistulamm tuamm. insitum quippe est bonis mentibus, 
nt qnae copiosa ex aliis optamus adipisd, ea ipsi largiter deferamus. 



1 qaidem] qnippe F 2 desiderabills F 3 sufflciat F 

6 exoloat] egoj excolat P 1 m,^ excoluit P 2 m., excolostat JT, exsoluit LeeiUu 7 locaram P t m, 

9 mnniflcatas f^ 11 nide AfommMfi, nldero igitnr, an se qnispiam credat, nt ordine aliis, ita et ho- 

nore postposltum ego 15 incandam] Leetiut^ innandam P bI cni dico P 

19 optatns adnentns] F^^ optatni gientus P, optatns enentns Modku 20 snmenda P 1 m, 21 ob- 

noxae P l m, 

24 om. F 25 fiiisBe om, F{r) 26 uiri consularis F 28 sentiri P satietate P 

slnt qnam P, quamuis sint F 31 copiose P ^ m. ab aliis F 

Q. Atbslits Stmmachts. ]2 



90 SYMMACHI EPISTVLAE 



LXII ante a. 394. 
P AD RICOMEREM. 

Mandatis tuis perfunctus apparitor, ubi ad destinata pervenimus, testimonii nostri 
vacuus abire non debuit, praecipue ne studinni circa me tuum male locatum putares, 
fsi gratiam relatus sermo solvisset. bave igitur dico et praemitto iam i>etitionem, 5 
nt cum iter in patriam relegere coeperimus, eluctandis difficultatibus adminicula ube- 
riora decernas. 

LXIII a. 387. 
PF AD RICOMEREM. 

Otium patriae laeta peregrinatione mutavi. nam iussu d. n. Valentiniani cum 10 
multis amplissimae curiae proceribus accitus ad vicem quietis domesticae fruor publi- 
cis gaudiis. quod cum ad te posset fama perferre, dignius visum est me indice nun- 
tiari. ipse ad respondendum benignitatem tuam moremque servabis; siquidem litteras 
tuas non minus quam meorum conspectus et verba desidero. 

LXIIII ante a. 394. n 

AD RICOMEREM. 

Quid mihi litterae tuae iucunditatis attulerint, tibi aestimandum relinquo, cui, si 
bene arbitror, vicissim meus sermo tribuit voluptatem. perge igitur, ut iam facere 
dignatus es, et amicitiam munerare adfectu religionis et adsiduitate conloquii. ego in 
referenda vicissitudine par €sse curabo. nam qui ab alio poscit ofGcia , sui quoqne 20 
studii frequentem operam pollicetur. 

LXV ante a. 394. 
AD RICOMEREM. 

Scio praestantem animum tuum salutis meae et reversionis indicia cupide, ut ami- 
citia postulat, opperiri, et ideo expectationi tuae revectus in patriam satisfeci, meque 25 
agere ex sententia atque esse memorem tuae circa nos humanitatis insinuo; simulque 
deprecor, ut adfectionem, quam mihi et praesenti dependere et absenti dignatus es 
polliceri, litterarum munere, quotien^ usus tulerit, non graveris augere. 

LXVI a. 382. 
AD RICOMEREM. 3« 

Nosse dignaris, quanta sit in d^ m. Flaviano pectoris mei portio. amicitiam ad- 
ventantis amplectere, ut duos obliges. ambo idem sumus ; nam hoc dici a me patitnr 



5 si] Pr<Py nisi Sute^ gratiam naUain Momm»m^ dilatiis Seiopphu habe P I m. 6 rele^are P 1 m. 

9 om, F 10 domini ualentiniani F 12 fama posset F fini» epistulae fnde afr voce in- 

dice deflcit in F indicem P 

16 om. F 

23 om. F 26 sentia P l m. 27 dependere et absenti om. F 28 graiiaris P t m. 

30 om. F richomerem eorr. ex ricomerem P 2 m. 31 domino flauiano F 



LIBER m. 91 

ille, qui melior est. plura 8criberem, si aut tu diu velles rogari, ant tanti viri merita PF 
commemlationem desiderarent. ergo sat est, qnod aecepisti voti mei indicia. ambitu 
et labore non opus est, cum ex natura veniat, ut a te moribus tuis proximus diligatnr. 



LXVII ante a. 394. 
5 AD RICOMEREM. 

Firmum domesticum menm militiae stipendiis cum honestate perfunctum testi- 
monio meo decuit adiuvari, nt faciliore aditu ad tuam notitiam perveniret. porrige 
igitur, oro te. adiutricem manum legitima praemia ex more cupienti. huinsmodi quippe 
veteranis praerogativa debetur, ut illis protectorum dignitas tamquam pretium longi 
10 laboris accedat. quod Firmo incnnctanter eveniet, si tuus favor vota hominis ad con- 
sneta nitentis adiuverit. 



LXVIII antea. 394. 
AD RICOMEREM. 

Meritorum tuorum iusta ratio deposcit, ut familiaribus litteris operam frequenter 
15 inpendam, expertus quippe, non perire ofGcia dclata sapientibus. fungor igitur salu- 
tatione, quae sola cnram testatur absentinm, tuamque oro praestantiam , nt amicitiae 
bonnm, sicuti facere soles, et sermone excolas et mente cnstodias. 



LXVIIII a. 383. 
AD RICOMEREM. PF 

20 Dominnm meum et fratrem nostmm Flavianum celsum virtutibus et honoribns 
vimm iustitiae tuae exsortem esse non patior. merito pro honoribus eins, quae cansa 
poscit, allego sciens sine tna auctoritate commissa, quae snb obtentu tuo a quibusdam 
scaevis dissignata dicuntnr. unde mihi maior fidncia, posse rem graviter vindicari, 
cum tua quoque fama pulsata sit. querellae autem genns hominum eius suggestio, 

25 gi iusseris, persequetur, quia multiplex iniuria modnm epistulae familiaris excedit. 
non minora etiam filius inlnstris viri, et ipse iam honoris et meriti, in sua proconsulari 2 
possessione toleravit, quae ad unius quidem pertinent noxam sed ad utriusque con- 
temptum. ergo ut mos est tibi, anditis eorum allegationibus , qni tnentur absentium 
facnltates, primo famam, quae optimo cuique pretiosa est, tnnc amicitiam fidei indicem, 

30 postremo leges , pro quibus excubas , dignare defendere , ut ad inlustrem vimm , qui 
per absentiam suorum nescit incommoda, prius gratia beneficii tui quam suomm dolor 
et querella perveniat. 



3 est opns F 

b om. F 10 quld P 1 m. flnnio F 

17 sermone^ P 

19 om. F 20 et poat meam om. F 21 fort, pro hominibu» eias eius quae cAusa poscit 

(possit P l m.) allego P, eiasque cauu posita lego F 23 designata F eat post flducia ndd, P 2 m. F 

24 hominum eius] /T, hominis roe ius P / m., hominls melius P 2 m, 25 persequetur] Mommsm, pro- 

sequitur PF excidit P J m. 26 et ipse etiam F 29 cuiqu|que P tum F 31 ab- 

sentiam in ra8. P 

12* 



92 SYMMACHI EPISTVLAE 



PF AD TIMASIVM. 

LXX ante a. 399. 

Saepe adloqui praestantiam tuam non piget, quamvis nihil invicem sermonis ac- 
cepi. ipse enira mihi pro te sponte respondeo, quod inter castrenses curas locum 
ofGcia otiosa non habeant. atque utinam tibi adsiduitas adfatuum meorum non videa- & 
tur obstrepere! prope est, ut referri mihi litterarum gratiam putem, si sciam, quae 
scribo, non adferre fastidium. 



LXXI ante a. 399. 
AD TIMASIVM. 

Ad scribendum me relatu vicissitudinis incitasti. ea quippe rerum natura est, ut lu 
officiorum diligentia frnctu vicissitudinis incalescat. sume igitur salutationem , simul- 
que indicium sospitatis meae laetus amplectere, redditurus voto atque animo meo re- 
ciproca gaudia similium de tuis actibus nuntiorum. 



LXXn a. 384—387. 
AD TIMASrVM. 15 

Vrgeo te frequentibus scriptis et animi aflfectione non desero. est autem sequester 
sermonis mei Felix probabilis honestate vitae et exercitatione militiae; cuius ut con- 
siderationem habeas, commonere non debeo, cum tua aeqnitas tantum pro eo possit 
efficere, quantum favor meus posset optare. 



LXXIII a. 384—387. 20 

AD TIMASIVM. 

Petitio domini et fratris mei Stemmatii monitorem magis apud te quam preca- 
torem requirit. nam cum tanta sit tibi eius antiquitas, ut votum nostrum favore prae- 

curras, laborem rogandi in lucro habere debemus. breviter igitur, ut tui 

poscat, adverte. subsidia vitae , quae bona dici solent, ubi census uberior est, infor- 25 
tunio proscriptionis amisit. haec in magno reip. gaudio tuis potissimum meritis re- 
pensanda committit. suscipe, oro te, plenum bonitatis negotium et amici inopiam, cui 
miserae valetudinis casus accessit, rei familiaris integratione solare. 



1 ezplicit ad richomerein inc. ad timasiam P, crni. F 3 accepiBsem F 4 quod] quoniam F 

5 tibi po$t meorum coU, F 6 puto P 

9 om. F 10 ut om. P i m. 

15 om. F 16 defero P l m. sequenter sermonis mei P, sormonis mei frequentator F 

18 debeo] F, deo P i m., audeo P 2 m, 19 possit F 

21 om. F 22 titio P stommati P ^ m. F, stemma P 1 m. 24 ut tui poscat P, quid 

poscat F, laeunam indieavi 26 reip.] spei F 27 oro] LypsiuSj pro PF 



LIBER III. 93 



AD PROMOTVM. PF 

LXXim ante a. 392. 
AD PROMOTVM. 

Mnlta in te virtntnm natnra eongessit; qnae si qnis tmtinet pensiore indicio, 

5 nesciat, ntmni in te bona fortitndinis magis an mentis excellant. sed alterins tibi 

landis adstipnlator est princeps generis humani, ofliciomm vero familiarium nos testes 

esse debemns. qno tibi religiosum stndium neqnimus aequare tamen in hoc 2 

te mei amore progressnm, nt mihi falsis landibus blandiaris^ cum ais aliquid te ex 
nostri oris desiderare promptario, qnod tibi inter ranca cornua feorum strepitns 
10 blandiatnr. est qnidem familiare virtuti delenimenta exercitii sensibns admovere. 
nam et Achillen vatum maximus refert, aegrnm antmi cnras fidibns resoMsse. sed 
nos et mnsicae facnndiae inopiam confitemnr, et nntrimentnm loquendi eomm litteris 
ancnpamnr, qnos haerere comitatni et fama loqnitur et tna scripta testantnr. 

LXXV ante a. 392. 
15 AD PROMOTVM. P 

Satisfaciet qnidem tibi ad omne gandinm conspectns tnorum, sed ego hanc hilaritu- 
dinem cnmnlari posse coniecto, si noster sermo quoqne inngatur. nam cnm prae 
ceteris tibi domestica bona cara sint, proximnm sibi gradnm inre amicomm cnra de- 
fendit. ergo nbi desiderio tno piae necessitndines satisfecerint , ad nostras qnoqne 
20 litteras ocnli conferantnr; qnaram haec snmma est, nt me yalere cognoscas. uolo 
enim te a conloqniis tnornm pagina longiore prodncere. 

LXXVI ante a. 386. 
AD PROMOTVM. 

Duo mihi grata proyeninnt, qnotiens a me litterae postnlantur, et quod te honore 

25 salntationis inpertio, et qnod operam commendatiouis praesto poscentibns. cnm igitnr 

ad Africam reditum Paregorius cliens noster instmeret et hninsmodi litteras inpendio 

flagitaret, desiderio eins eflTectum libenter inpendi, sciens apud amantem mei nec illins 

petitionem beneficio esse caritnram, nec menm inefficacem futnrnm esse sermonem. 

LXXVU ante a. 392. 
30 AD PROMOTVM. PF 

Nec quidem prioribus litteris meis vicissitudinem reddidisti, sed mei officii fuit 
scripta geminare, ne tam fida occasione fraudarer, maxime cum amicns communis 

10 Hom. II. Vmi 185. 



1 .q. aui. symmachi. uc. expUc ad timasium iiii. inc ad piomotum P, om, F '3 om, F 5 an] F, 

ac Pr 6 humani generis F 7 quod ibi F, quoniam tibi F aequare tamen PF, aequare. mi- 

Tor tamen editio Veneta 9 moris P, moris F seribe: inter rauca cornua et armorum strepitus 

10 delinimentum F admonere P 11 animij Lypsius^ amici PF 13 quoscrere P 1 m. 

18 cara] F, cnra P gradum] P, gaudium F 

30 om, F 



94 SYMMACHI EPISTVLAE 

PF Auxentius accessurum stbi aliquid gratiae ex meis litteris iudicaret. quem tibi prop- 
terea eommendare non debeo, quia illi [apud te potius, quam] apud alios testis esse 
consnesti. 

LXXVni ante a. 386. 
SYMMACHVS PROMOTO.^ 5 

Haerentem me litteris inpulisti, ut amicitiam, quam dudum tacitus optabam, nunc 
provocatus excolerem. amplector futurae inter nos familiaritatis auspicem voluntatem, 
et quamvis praeventus voto tuo enitar, ut potero, ne vincar officiis. has enim raihi 
partes video reservatas, ut religio, quae te hortante sumpsit exordium, me adnitente 
sumat augmentum. ^^ 

LXXVnil ante a. 386. 
AD PROMOTVM. 

Primis quidem litteris tuis vicissitudinem mox rependi. sed quia novae familiari- 
tatis auspicibus plus debetur officii, excolere amicitiam litterario munere persevero, 
ut perspicias bene cum ds misceri foedus animorum, qui cumulatiorem gratiam reli- 15 
gionis referre noverunt. 

LXXX ante a. 392. 
AD PROMOTVM. 

Beari me multis bonis iudico, qnotiens sermonis tui honorificentia et splendore 
delector; idque ut merear, etiam ipse non desero diligentiam frequentis oflicii. stet 20 
igitur inter nos, ut animorum fida sinceritas, ita huius muneris amica certatio. 



AD RVFINVM. 

LXXXI a. 382. 

Hnscensebam silentio tuo; sed postquam roihi indicium de fratris honore fecisti, 
vicit offensionem voluptas, et in eam condicionem res rediit, ut ei agam gratias, quem 25 
pie obinrgare meditabar. tu vero sub hac pactione, dum voles, retice. modo nt postea 
bonis epistulis redimas stili tni ferias. nuntinm voto tuo similem! nullnm decnit 

2 haec scribere nisi enm, qnem constat optasse. ne tamen praeter gaudium, quod de 
processu fratris adquiro, etiam iudicium tunm admodum decolorem! solus enim tibi 
visus sum reparatis virtutum praemiis posse gandere. sed quod ais exclusis inprobis 30 
spem bonis redditam, non ut insolitum vel inchoatum recens gratulor. nam sollemne 
est d. n. Theodosio in suos exercere censuram morumque agere dilectum et singulos 

3 ut novos semper expendere nec consuetudini condonare iudicium. inde est, quod 



2 apud — quam uncU inclu9i 

5 om. F 9 ortante F l m, 

12 om. F 15 his PF religioni Iwrtlus 

18 om, F 

22 .q. aar. symmachi explic ad promota inc ad ruflnam P, om. F 24 suscensebam (usc in toM.) P 

25 conditionem P 1 m. redit P 26 sub ac P i m. petitione FF dum uoles om. FF 

27 redimaa bonis epistoUs F 32 domino theodosio F 33 utj et F 



LIBER m. 95 

einceriBsimos mores tuos beDignias respicit, quos severe et diligenter inspexit. quid PF 
quod etiam longe intendit oculos et per inmensum requirit venas bonorum nullosque 
^yidius trabit quam nihil desiderantes? ut Flayianum meum atque ideo tuum nuper 
^xciyit, quem adhuc verecundia tegeret, nisi clara merita prodidissent. faaec sunt, 4 
quae mihi pro tempore laetitia dictavit. nunc ut amantissimum fratrem, yel quod est 
\eriu8, partem mei diligas, rogo sponte facturum. ama in eo studia tua et quidquid 
agnoveris yirtutibus tuis proximum. mihi ut est curae, quod a fratre discemor, ita 
solacio erit, si eum sciam vere in te Symmachum repperisse. 

LXXXII a. 382—391. 
10 AD RVFINVM. 

Adhuc siles; sed loquacitas mea non cohibetur exemplo, et est otium mihi ad 
verborum copiam nimis commodum. nam ruri sum, nec tamen rusticor. tantum de 
ripa Tiberis — nam per fines meos fluvius elabitur — onusta specto navigia non iam 
sollicitus, ut ante, de fame civium. versus est namque in gaudia publicus ex inopia 

t5 metus, postquam venerabilis pater patriae Macedonicis commeatibus Africae damna 
pensavit. quem nunc omnes ut altorem generis humani deum diligunt. nihil enim 2 
passus est austris contumacibus adversum Romam licere. ergo de agri mei specula 
peregrinarum navium numero iranscursus , et gaudeo victum populi Romani non fato 
provinciarum sed voto principis regi. scio haec in aures eius esse ventura devotione, 

20 qaa soles non occulere bonum publicum. merito parcius loquar tuae facundiae relin- 
quens, ut haec omatius, si ita placebit, insinues, quae nos inculta veritate narravimus. 



LXXXUI ante a. 396. 
AD RVFINVM. 

Iter, ut opinione metior, expedisti, quod solum tibi ad silentii veniam suffraga- 
25 batur. nunc stativa requies stilo et animo tuo scribendi ad nos usum reformet, licet 
oris tui facultas, et cum viam carpseris, luculento potuerit adfatu sitim nostram rigare. 
sed fuerit tibi adversum culpam tacitumitatis de labore purgatio: nihil iam suffragii 
restat, cum tibi et facundia, quae nec ante inpediebatur, supersit, et otium, quod 
desiderabatur, accesserit. 

u LXXXIIII ante a. 392. 

AD RVFINVM. 

Sequor te litteris, quia mente et adfectione non desero; nec videor mihi cito 
haec arripere solacia, cum adhuc apud nos recens iucunditas tua vigeat. sentio enim 



1 quicquid etiam F 2 i]en}a« P 6 sua {F) 7 carae est F discerner P 

10 om. F 12 nimis om, F{r) 13 ciberis P 1 m, 14 uersus est namque ex inopia in 

gaudia publicua metus P, ex inopia namque publicus metus uersus est in gaudium F, troMposui 17 ad- 

uersus F 18 peregrinarum om, F P r -P» rei publicae F 19 regi om. F 20 partius P 

loquor P2m, 21 omatui P 

23 om. F . 24 silentium suffragabator {om. ueniam) F 25 statiiio F 2G carperis P 

poterit F 27 de om. F laboriosa F 

32 qua P 1 m. 



96 SYMMAOni EPISTVLAE 

P bonorum separationem statim dintumam videri. quod si, ut praesumo, etiam tuus 
animus expertus est, fac noverim festinata scriptorum vice, te quoque hoc intervallum 
dierum longum putare. 



LXXXV ante a. 392, 

AD RVFINVM. 5 

Mos et ratio flagitavit, ut mansurus domi veniam de augustissimo principe im- 
pera/i mihi itineris postularem. excusationis causam litteris indicavi, quas favor tuus 
moUi aditu et blanda recitatione commendet. nihil enim meorum sine boni cuiusque 
auxilio placeret. rem loquor omnibus notam, mibi numquam tacendam. hoc amici, 
hoc aemuli sciunt. quornm alii gaudent, esse apud te locum meritis, alii dolent, non 10 
esse divitiis. 



LXXXVI a. 382—383. 
PF AD RVFINVM. 

Intellegebam non esse de nihilo, quod diu a litteris tempcfrabas. tandem patuit 
inpedito per aegritudinem visu officiorum stetisse sollertiam. itaque ego ille de is 
silentio sollicitus pfoharp "^^ fatf gri a"^^ asperae nuntium rei usque ad sanitatis tnae 
gaudia distulisti, ne de te ante caperem exorti incommodi soUicitudinem quam securi- 
tatem remoti. nunc quia tecum valetudo in gratiam redi/t, indulgentioribus paginis 
amicitiam munerare; alioquin cessantibus epistulis simile aliquid rursns timebo. sed 
2 de hoc satis verbomm est. Flavianum, pectoris mei dominum, tui socium, haerere 20 
animo tuo usque ad inproborum dolorem nimis gratulor, nam saepe apud me de tali 
amicitia gloriatur. hoc ego futurum ante prospexeram virtutes utriusque considerans, 
quarum similitudo concordiam fecit, et ideo plus gaudii quam miraculi capto teque 
oro, ne quid in tales amicos fascino liceat. ille enim mihi non est rogandus, cni aliud 
velle non expedit. 25 



LXXXVU ante a. 392. 
AD RVFINVM. 

Longo orationis ambitu commendentur incogniti; Severiani autem c. v. merita 
annosae militiae probata documentis elaboratum testimoninm non requimnt. principem 
locum regendis praefecturae urbanae cohortibus nuper obtinuit, in ordinem senatorium 30 
lege transcriptus est. restat. ut post dignitatem curiae, quae honoribus maior est, 
etiam reip. provinciali specimen sui praebeat; quod futumm arbitratnr, si domini mei 
praefecti urbi super hoc litteras promptus orfstipulator euveris. 



6 imperati] Mercer, impe rarl P 1 m,, impetrari P 2 m. 

13 om, F 15 ujsii P iUo Mommaen 17 exorti] P 2 m, F, exortu P 1 m. 18 ua- 

litudo tecnm F redit PF 23 capito P 25 siippetit Mommaen 

33 adstipulator inueriB] ego, stipulator adiuueris PF, stimulator adiiineris Juretus 



LIBER UI. 97 



LXXXVin ante a. 396. 

AD RVFINVM. P 

Silentium menm de excessu civis emeriti lepidissimo argumento epistulae momor- 
disti. nam quid excogitari facetius potuit ad castigationem snppressi a me nuntii, 

5 quam u^ Caelii montis habitator adventiciis litteris Romae cognoscerem? sed Coh^ 

mihi iudicii tui spectata gravitas indixit religionem. metui quippe tibi huiusmodi in- 
dido laetns videri. scis humanitatis hanc esse rationem, ut parum probatis et ante 
discordibus ad vieem doloris, quem mors incutere solet, reverentiam saltem silentii 
deferamus. quare parce oblique stilo caedere, quod displicere auribus tnis timui; 2 

10 quin immo age circumspectioni meae gratias, quae tuis salibus locum fecit. atque 
utinam saepe epistulas ioco scribas, qnas negas serio. quid avare uteris ingenii tui 
copiis? vereor ne mihi posthac utilius sit mittendis litteris abstinere; nam proximam 
de te paginam offensione tacitnmitatis elicui, et ideo praestabis forsitan culpae meae. 
quod non reddis ofGciis. 

15 LXXXVrai a. 382—383. 

AD RVFINVM. 

Commendarem tibi Flavianum filium meum, nisi te volente esset accitus. nihil 

igitnr tno beneficio derogabo. satis est iuveni meo ad argumentum grati circa te 

animi, quod de litteris parentis non requirit auxilium. pnto tamen convenire pietati, 

20 ut me quoque eius nomine tibi fatear obligatum. ex quo fiet, ut plura in eum con- 

geras stndii tui munera, pro quo tibi non unus obnoxius est. 

LXXXX a. 383. 
AD RVFINVM. PF 

Saepe mihi auctor laetitiae aut primus aut solus es; quaestorem antehac fratrem, 

25 nunc rectorem praetorianum litteris nuntiasti. in omnibus ergo litteris tuis magna ali- 

qua gaudii mei causa est. quid quod ipsa verba luxuriant et animi /ui alacritatem 

stili nitore testantur? haec cum paribus officiis aequare non possim, voto divina con- 

venio, ut fortnna optimorum virorum semper felieitati tuae grata sit. 

LXXXXI ante a. 396. 
30 \ AD RVFINVM. 

Probitate et honore pollentibus viris nihil aliena addit oratio; sua enim luce 
conspicni precariis testimoniis non invantur. qualis igitur quantusque sit dominus et 

frater meus , in aperto est. merito eins laudibus nostrum cedit ingenium. 

hoc unum tamen praetereundum non puto, summam mihi cum illo esse officiorum 



5 qaam at] lurtiuB^ qaamnis Piyp romte cognosceTem P, Bcribe: Romae gesta cognoscerem vd 8i- 

miU quidj Romana cognoscerem Suse 14 redls P 1 m. 

23 om, F 25 in homlnibas P 1 m, 26 sai PF 

30 om. F 33 in aperto — ingenium hoc om, P 1 m., praeterea nomen quo<iue commendaii de- 

iideratur 

Q. Atbrlivs Stmmaouvs. 13 



y 



98 SYMMACHI EPISTVLAE 

PF familiarium societatem ; quae res tibi etiam minora merita plenimque comraendat. nnde 
arbitror ex abundanti promptam fore in eum praeclarae mentis tuae adfectionem, quam 
illi et decus proprium et meae amicitiae praerogativa conciliat. 



LIBER QVARTVS. 

AD STILICHONEM. 

I. 5 

SYMMACHVS STILICHONI. 

Diu siluisse me fateor, ut mihi fiduciam scribendi tuus sermo praestaret. sed 
cum perspicerem, necdum me ullo invitamento officii provocari, prior in verba saluta- 
tionis erupi plurimum rogans, ut exempli istius imitator esse digneris. 

n a. 382—383? »o 

P CS. CS. 

Abundat Flavianus filius meus ad promerendam conciliationem bonorum suis pater- 
nisque suflfragiis, sed interest amoris, quem vere pignori meo debeo, ne, dum meritis 
iilius nihil deesse contemplor, officium parentis omittam. facio igitur, quod redundet, 
et cumulum inpono perfectis; sed hoc ad coniungendum Flaviano meo praestantiae is 
tuae animum multum credo valiturum, quia mihi pro beneficio intellegis inpntandum, 
quod illi solo iudicio detulisses. 

m. 

cs. cs. 

Vir spectabilis Rufinus et in ordinis nostri lectissima parte censendus, cum in 20 
obsequia debita tibi pergeret, invidere se mihi credidit, nisi nostra susciperet. igitur 
a me reddendam defert salutationem, quam tibi saepe deferrem, si esset facile similes 
invenire. rarus igitur est sermo, quia rara est talis occasio. de ipso nihil dicimus. 
meriti enim proprii conscius suspiciones gratiae fugit, et in examen tuum veniens non 
vult sui commendationem testi magis debere quam iudici. 25 

im (VII) a. 399. 
PF AD STILICHONEM. 

Agendis tibi gratiis pro Flaviano filio meo usquequaqne me inparem sentio, et 
cum sint verba rebus faciliora, beneficii tui magnitudinem dictis aequare non possum. 
neque enim mea tantum gratulatio est, quod cum illo honor amissns revertit in gra- 30 



2 tuae meDtis F 

4 q aur symmacbi u c cons ordioarii epistolanim lib iii. inc iiii. ad atiliohonem. feliciter P, om. F 
6 om. F 8 offlcii om. F 

11 c8 ci P, fortassc: q(ui) s(upra) c(ui) 8(upra) 
20 censend P 21 credidit om. F 

27 om, F 



LIBER im. 99 

tiam : senatns boniqae orones inter se hanc laetitiam partiuntur. qaocirca ardaum est, PF 
at nnms sermo conpenset, qaod tantoram contraxit adfectio. dabis igitar veniam pro 
re paaca dicenti. maias qaiddam est honorem restitaere qaam dedisse; illad enim 2 
fieri fortana consentit, hoc contra ipsam praestat hamanitas. praemiserat alia exempla 
5 clementiae receptas caelo principaro parens et Flaviano meo malta casibas detracta 
reddiderat; resenratas est anas et potissimas bonitatis titalas heredi, qaem magnita- 
dinis tuae monita patemis beneficiis d. n. Honorius adiecit interpretatus scilicet, divo 
principi tempas non animam defuisse. nanc perfecta sunt a successore consimili inter- 
rupta fato opera clementiae. fastigium quoddam lenissimas et augastissimus princeps 

10 coeptis genitoris inposait, cai ad vicem gratiae te ac tui similes opto monitores. nam 3 
sammis imperii moderatoribus pia et decora suadentes instrumenta sunt boni saeculi. 
est qoidem rectori nostro divini fontis ingenium et omniam virtutum cursu prompta 
natara; sed ut imagine uti mihi liceat, optimos gubematores haut mediocriter etiam 
manus remigum iuvat. te vero famae eius amiciorem cum fides militiae tum necessi- 

15 tudinis reddit adfectio. hinc est, quod illi promerendi undique amoris vias invenis et 
maioribas occupatum mones privata fata respicere. humani casus in fugam versi sunt 4 ' 
nihilque in senatu maestum resedit. aliis tributus, aliis integratus est honor. ani 
familiae debetur, quidquid singuli sumus. sed iam servabo epistulae terminos. vereor 
enim ne haec ipsa adferant fastidium praeclarae verecundiae tuae, cum aequare non 

20 possint vicem gratiae. illa te potius gaudia munerentur, quae meritorum securitas 
parit. nolo ex verbis cuiusqaam speres tanti beneficii solutionem. prae ceteris nosti, 
solum conscientiae bonae praemiam satisfacere posse magna praestantibus. unum 
tamen tamquam inmoderatus adicio, ut iugiter in Flaviano meo beneficia taa diligas. 



V (IIII) a. 397. 
25 AD STILICHONEM. / 

Qoid de Afrorum dolore et militarium virorum qaerellis consaltus praecepto sacro 
amplissimas ordo censuerit, plene atque aperte gestorum carialium inspectione cog- 
nosces. sed quia me quoque faroiliariter indicem gestae rei esse iussisti, snmmatiro, 
qnae decreta sunt, non tacebo. lectis d. n. Honorii Aug. litteris atque sententiis de- 2 

30 cnrsisque omnibus paginis, quae Gildonis crimina continebant, par bonorum motus 
erupit. consulti igitur in senatu more maiorum — neque enim sine legitimo ordine 
indicii auctoritas stare potuisset — , ingenti causae devotis sententiis satisfecimus. 
adiecta est post rei damnationem pro aliroentis populi R. sapplicatio. in metu enim 3 
sumus, ne obsit commeatibus annonariis medii temporis mora et perturbatio plebis 

35 oriatur. veniet in manus tuas, quid pronuntiaverim. reperies et facti huius me ad- 
seruisse iustitiam et apud d. n. Arcadium causam publicae egisse concordiae. 



1 hanc inter se F idcirco F 2 unius] LtctiWy unus PF 3 illud ei 4 boc permuiat 

Leetius 8 interrupU (p in raa.) P 9 fatu P 2 m. 10 coeptis (s inras.) P te auctui P 

12 diuino fortis P 1 m., diuini frontis P 2 m. et ad omnium oirtutum cursum Scioppiua cur- 

som r0, om. F 13 ant P 1 m.y haud P 2 m, 14 cum] tom F miliciae P 1 m. neces- 

situdinee P 1 m. 17 attributuB F 18 namque uereor ne F 19 praetulcrim: cum aequare non 

posfint uicem gratiae. nolo ex uerbis cuiusqnam speres tanti beneflcii solutionem: illa te potius gaudia mu- 
nerentur , quae meritomm securitas parit. prae ceteris nosti et q. 8. 

26 atrrornm P 29 honori P 31 senatnm P 35 repperies P 36 arcbadium P 



13 



OXFORD 



100 SYMMACHI EPISTVLAE 



VI (V) a. 398. 
P AD STILICHONEM. 

Commendationem non desiderat, qui ad agendas gratias pergit, et ideo Flavianus 
filius meas fretus culminis tui beneficiis levat istiusmodi labore curam parentis. restat, 
ut scribam, quod illius coram gratulatio sequetur, nihil esse ad integrandas fortnnas 5 
2 hominum virtutibus tuis promptius. reddideras inclinato pristinum statum et putabaris 
consumpsisse praestanda; nunc adiecta est ei honorabilis evocatio, quam testimonii 
tui iuvit auctoritas. novos beneficiorum gradus invenis et inconstantem putas amorem, 
qui incrementa non accipit. felicis ingenii benignitatem ! quid Flaviano meo amplius 
velim, nescio, cum tu sponte praecurrens inpudentes no^ facias aestimari, si adhuc 10 
aliquid optamus. 

VII (VI) a. 399. 
AD STILICHONEM. 

Evectiones impetrasse me gaudeo, quibus praeturam filii mei virtute, qua polles, 
iuvare dignatus es. restat, ut cumules, quae magnifici animi consuetudine praestitisti. 15 
et familiares meos in Hispanias missos ob equorum curulium coemptionem transcurrere 
protinus iubeas, quia tempore futurae editionis urguemur. illud autem de te petere 
non audeo, sed tuo relimiuo iudicio, an effectum desiderii mei datis ad amicos litteris 
praecipias adiuvari. 

VIII a. 401. 20 

AD STILICHONEM. 

Intellego ex mora et cunctatione rescripti atque divini , aliquid in bis, 

quae praetoria filii mei supplicatio conprehendit, incongruum vel dubium iudicari, at- 
qne ideo denuo tibi petitionum mearum debeo pi-aestare rationem. de equis ob nata- 

lem d. n. Honorii et inyictissimi principis largiendis, licet hoc anno obseqnii 25 

istius tempus effluxerit, opinor votum meum non potuisse reprehendi. aquae vero 
theatralis et holosericarum vestium impetratio etiam aliis ante me plerumque delata 

2 est et ideo iuvatur exemplis. amphitheatrum m spectaculum, quod editioni filii mei 
propter capacitatem loci opto concedi, etiam ludicris quaestorum praelnsionibns non 

negatum, testimonio sunt rescripta privilegio solis patere consulibus. sciat 30 

a me dudum rei istius processisse principium, non ut fastigio consulari, qnod proo^tme 
tui culminis felix et olim debitus magistratus omavit, ex hoc aliquid adderetur — 
neque enim praecipuus honor rerum talium requirit augmenta — , sed ne populns Ro- 

3 manus adpetentior istiusmodi voluptatis minoris loci urgueatur angustiis. ceterum quid 



5 fori. exeqaetar 8 inuenisset P putat P 10 nos] lurttus, non PP^ 

16 ob/equoram P 

22 more P 1 m. atqne diuinl P, ttque oracnli diuini Leetius 25 bonori et inoictissimi P, 

insere: clementissimi vel augustissimi vel felicisBimi 26 potvit se P 1 m. 27 tbeatralis et holo- 

sericarum nestium om. F olosericarum P 28 ampbitbeatrum in] ego, ampbiteatriom P, amphi- 

theatrum ire <P, ampbitheatrum F 29 praelnsionibus non negatum] /^, praelationibos negatum P 

30 rescripto prinilegio P, rescripta. priuilegio nego solis patere consulibus Momm$en^ plus dee$u $u»pieor 

31 proxime tui] Modius^ pro metul P 34 uoluptati P l m.j fortaMe nolnptatuni quid id praeroga- 
tluae Mommsen 



LIBER im. 101 

praerogatiyae babeat, non video, cam etiam censuales absentium munera illic soleant P 
exhibere, qnorum mediocritatem volumus aemulari. baec eo scribo, ne videar iniqui- 
tatis ant insolentiae argui, si aliquid denegetur^ sed eminentissimae et semper mihi 
reyerendae sublimitati tuae expendendum relinquo, quid merito existimes convenire. 
5 de me enim opinio hominum iudicabit , si iusta non impetrem , cum tuae censurae 
animus soleat magna praestare. 

Vim a. 402. 
AD STILICHONEM. 

Cum sublimi excellentia tua legationem mihi amplissimns ordo mandavit, ad quam 
10 suscipiendam me et necessitas inpulit patriae et tui culminis provocavit auxilium. per- 
vectus igitur ad comitatum domini et principis nostri Honorii in notitiam magnificentiae 
tuae deferre non distuli adyentus mei causam. de censurae enim tuae pendet arbitrio 
spes communis officii. quaeso igitur, ut lectis amplissimi ordinis petitionibus, quarum 
exempla coniunxi, inter felices magnitudinis tuae actus super hac quoque parte ex- 
15 pectationem meam litteris digneris instruere. 

X. 

Itane sublimem animum tuum mei cepit oblivio , ut tamdiu exortem conloquii tui 

me esse patiaris? an existimas neglectum familiaris officii aequanimiter a me posse 

20 tolerari? quin age, ut mos est virtutibus tuis, et amicitiam scriptorum celebra rdatu 

simulque aestima, quan/o uberior ac promptior litteris tuis a me cura referenda sitj 

quae etiam tacenti iugiter exhibetur. 

XI. 
AD STILICHONEM. PF 

25 Saepe ad te litteras dedi, quas credo suppressas. quando enim vir servantissimus 
amicitiae multisque animi bonis praeditus dignationem mihi officii tui denegasses? 
fuerit hoc eorum, quibus in reddendis paginis defuit fides. nunc eventus optabilis 
veterum morum sequestrem scriptis meis praestitit. igitur diligentia, quam mihi pro- 
ficiscentis fidelitas pollicetur, erga te cultum salutationis instauro. responsa tua fa- 

30 cient, ut usum stili per verecundiam sero repetitum, vicissitudine provocatus frequen- 
ter exerceam. 

XII a. 400. 
AD STILICHONEM. P 

Consnlatum [meum] liberalitate continnas et ut publicus parens in futuros etiam 
35 magistratus imperialem provocas largitatem. quo ergo mihi ore celebrandus es, qui 



9 ad om. P, inser. Lectius 11 nostri] P 2 m., n P 1 m, honori P notitiam] /\P, no- 

titia P 

17 fort. q(Qi) 8(npra) c(ai) 8(npra) 20 celebra relatn] egOj celebrare P 21 quanto] egoj qno P 

24 om. F 26 praedictns P 28 neternm] nirnm P 2 m. diligentiae F 

34 menm uneia incltuiy mecum Mommsen continuas] luretus, continnns P 



102 SYMMACHI EPISTVLAE 

P fastigio honoram iare conspicaas praetorios qaoqae instrais apparatas? cogitas enim 

2 ceteris saecali bonis etiam privatoram mania debere congraere. itaqae d. n. Honorio 
divinae stirpis Aagusto benefaciendi semper addis calorem docesqae invictam prin- 
cipem senatoriam mediocritatem maneribas incitare. cai pro me agere gratias solus 
omnium potes, qui tanti beneficii auctor fuisti. ego in filii mei editione testabor, cum 5 
Romanam caveam leopardorum cursus impleverit, cui iustior plausus et laeta vocum 

3 suflFragia debcantur. longius pergerem, nisi tuus nobilis pudor par virtutibus ceteris 
laudis onera vitaret. ero igitur verborum modicus. dum singulari verecundiae tuae 
obsequor , sed praecelsa sublimitas tua teneat definitum , meam gratiam , quae parca 
sermonis est, in animo redundare. 10 

« 

Xni a. 402? 
AD STILICHONEM. 

Ad patriam redisse me nuntio necdum conpotem sanitatis. sed si tuus adventus 
adriserit, spero in gratiam mecum bonam valetudinem mox esse redituram. 

Xrai. , 15 

AD STILICHONEM. 

Cum filios nostros iugali foedere sociare vellemus, primam super hoc magnificen- 
tiam tuam meditatio nostra consuluit, ut coepti felicis auspicium a parente publico 
sumeretur. effectum nuptialibus votis deus praestitit. nunc honor sportulae suscipien- 
dae culmini tuo et more et amore solvendus est. quaesumus recipiendo obsequio 20 
manum atque animum benignus admoveas. hunc enim laetitiae adhuc apicem festa 
nostra desiderant, ut is, qui nobis auctor ante omnes esse dignatus es inngendae per 
filios necessitudinis, aeque maneas adprobator. 



PF AD BAVTONEM. 

XV a. 385. 26 

Non cadit in te ista suspicio, ut consulto amicitiae neglegens fuisse credaris. est 
tibi animus tenax fidei, et ut in recipiendis familiaritatibus circumspecta cautela, ita 
in retinendis firma constantia. quapropter nec ante opinalus sum, exemptum me nu- 
mero ceterorum, quibus principio anni munus consulare tribuisti, et nunc amplius qnam 
reliquis mihi credo delatum. nam quod illis generalis oblatio dedit, nobis specialis so 
2 cura restituit. qua in re his quoque suscensere non debeo, qui me exortem prioris 
honorificentiae esse voluerunt. neque enim mihi aliter evenire potuisset, ut quod frans 
aliena subtraxerat, 6is mererer. stabit igitur apud animum meum ingis tua gratia, et 
memoria constantis officii nulla oblivione tenuabitur. sive error istud seu dolus fecerat, 
docuisti omnes nihil ulterius ad destruendas amicitias callidum cogitare, quas vident 9& 
insidiis suis crescere. 



1 faBtldlo P Im. 2 ceteri P l m, 

19 suspiciendo calmini tiio Suse 22 his P 

24 .q. anr. symmachi. u c. cons. explic ad stilichonem xiiii inc ad bantonem (cort. in banthonem) P, 
om. F 31 exortem] ex P 1 m. 33 bis] LypaiuSj his PF 34 isUt P fecerit luretut 

35 alterins P 



LIBEB im. 103 



XVI ante a. 395. 

AD BAVTONEM. PF 

Inter praecipua gaadiorum numero litteras tnas scilicet fratemi animi testes et 

yere religionis interpretes. eas quanto saepius sumo, tanto inpensius uberiusque 

5 desidero. difficilis est enim satietas rerum bonarum, et tunc maxime animos iucunda 

quaeque sollicitant, cum videntur explere. scribe igitur, ut facis, saepius, nec me- 

tuas, ne experiaris ingratum, quem vides et amoris et sermonis tui esse tam cupidum. 



AD PROTADIVM. 
XVn a. 380? 

10 Sum quidem nimis aeger animi et prae tanto luctu obeundis inpar officiis, sed 

numquam fortunae in me tantum licebit, ut honorem tuum victus maerore dissimulem. 
quin immo his delenimentis remedia vulneri meo facio. quae etsi pro magnitudine 
doloris invalida sunt, medicinam tamen mihi efficacissimam tui sermonis ad/erunt. 
quid expectem, vides : redde operam, si videtur, amicitiae debitam, aegro animo pro- 

15 futuram. 



XVm a. 396. 
AD PROTADIVM. J 

Falso apud me venandi studio gloriaris, cum thymum facundiae spirent litterae 
tuae. ne mihi os subleveris! alia otii, alia negotii signa sunt. acres Aerbas olet 

20 rusticus, vino anhelus est ganeo, nautam sequitur gravedo: t;os amici Camenarnm 
flores metatis Heliconis. qnas tu nobis indagines leporum, quos natales canum dies, 2 
quae venatica festa mentiris? censen posse me retrahi a voluminum stndio in eas artes, 
quas tibi adrogas? ne primaevns quidem, cum ferret aetas, Amyclaeos aut Molossos 
alere curavi: tantum abest, nt haec annis in senectam vergentibus velim, candidior 

25 postqnam tondenti barba cadebat. sed fao velle me obire nonnumqnam rusticas 3 
volnptates: coi tandem primomm senatus tanta vacationis felicitas suppetit, ut inter 
patriae cnras respiret opere silvestri? conperisti haud dudum fmmentarias magnae 
nrbis querellas; snccessit huic olei penuria, et adhuc manet de fruge cansatio. hinc 
remm fessi viros curiae oratum remedia legavimus, et spes est, olementissimum di- 

30 vmumqne principem salutari ope consnltumm petitis. interea laborantinm murmore 

24 Verg. Ecl. I 29. 



2 td btuthonem P, om. F 5 diftlciUs // est P bonaram reram F 7 quem uides om, F 

0866 om, F cupide P 1 m. 

8 explic ad bauthonem. ii. inc. ad protadium P, om. F 13 sint luretus adfemnt] LaUniuM, 

qaaerunt Meretr^ auxerunt PF 14 redde om. F uidebitur (r*), fort. redde operam, quam tibi detuli 

18 tymum P 19 subleuaris P 1 m. acres herbaa olet] Mereery haec res uerba solet PFy hae- 

rea uerba solet <P 20 anhellus P est] P0, ructat T ganeon autam r*, ganeon nautam <P, 

ganeon autem P uos] Mercer^ suos Pr*P amicitiam F 21 florg f^uctatis P, florem f^actatis F, 

florem ructatis dices P 22 censen] LecthUj cessent P 23 amycleos P 25 ueUe me] 

ueUem P 1 m. 30 murmure] ^, murmur est P 



104 SYMMACHl EPISTVLAE 

P 4 strepit civitas. tu nunc, amice , venaris et nimis anxios deliciamm taarum iactatione 
soUicitas. sed qni fieri potest, ut talem tantumque te perscrutandis cubilibus leporum 
credam vacare? unde ergo est , quod iisdem litteris a me poscis historiam , quibus 
canum tuorum festos ac profestos dies praedicas ? dissimulari studia vera non possunt : 

5 nam fateris invitus inter figmenta ludicra morbum legendi. non ibo longius. priscas & 
Gallorum memorias deferri in manus tuas postulas. revolve Patavini scriptoris extrema, 
quibus res Gai Caesaris explicantur, aut si inpar est desiderio tuo Livius, sume ephe- 
meridem C. Caesaris decerptam bibliotheculae meae, ut tibi muneri mitteretur. haec 
te origines situs pugnas. et quidquid fuit in moribus aut legibus Galliarum, docebit. 

6 enitar, si fors votum iuvet, etiam Plinii Secundi Germanica bella conquirere. tantisper lo 
esto contentus fide operis oblati, et fratrem nostrum Minervium scriptorum meorum 
doctissimum et benignissimum iudicem — cur dicam iudicem, quem malo plausorem? 
— fac socium lectionis. quamquam hoc a te scio nequaquam petendum; nihil enim 
bonae rei inter vos dividi amor aequus ac mutuus sinit. 

XVmi a. 395. »5 

AD PROTADIVM. 

A prosperis ordiendum est; quapropter in prologo, ut ita dixerim, litterarum salu- 
tera valetudinemque dico. dehinc meorum subicio postulatum: Flavianus vir inl. 
commune pignus diu eluctatus fortunae aspera, sed divi principis beneficio in tranquillum 
reductus, solvere salarium patris iussus est, taxatione pretiorum graviter aggerata, 20 
2 neque census exilis tanto onert convenit. fac igitur, si quid in te opis est, ut adflictae 
domui pia temporum parcat humanitas; alioquin integrata per indulgentiam bona vel 

auctione fenoris detrahentur. sequetur, ut spes est, patema benefacta 

iuvenis Augustus, ad quem sicuti successio imperii una cum fratre pervenit, ita boni- 
tatis imitatio. 25 

XX a. 395. 
PF AD PROTADIVM. 

Hilarasti mihi diem litteris, quae testatae sunt, vigere apud te nostrae amicitiae 
diligentiam. multum pectori meo voluptatis inlapsum est. et sane statueram scriptis 
antevertere officium tuum, si te Mediolanium venisse didicissem. dederam quippe hanc 30 
provinciam germano tuo, cuius tibi amore non cesserim, ut adventum tuum propere 
nuntiaret; sed conludio quodam moratus indicium tibi ordiendae salutationis priorem 

locum praestitit. neque ego moleste fero, quod apud te gratia fratris antistat. 

2 interea respondendum est inquisitioni , qua scire postulas, quibus actibus vitam cola- 
mus. dum filius meus Graecis litteris initiatur , ego me denuo studiis eius velud 35 
aequalis adiunxi. repuerascere enim nos iubet pietas, ut litterarum dulcedinem liberis 
nostris labor participatus insinuet. tuae res non in germine, sed in fruge sunt; cuius 



3 hiBdem P 8 bibliotecalae ^ 10 plini P 12 et benignissimum] {F) , om. P 

mallo P 13 sotiom P 1 m, 14 ac om. {F) 

18 inl P, in r0 21 exillis P onere P 22 uel auctione fenoris detrahentur] P, exactione 

fenorid Mtteer, uelatione fenoris Mom^inaen^ seribe: uel auctione uel grauitate fenoris distrabentur 24 at 

quem P una cum fratre] ego, u c a fratre PF^ 

27 om, F 33 gratia fratris PF^ supplt : quod apud te gratia festinati offldi astu fratris antistat od 

simile quidy quod apud uos gratia fratris antistat Mommsen 36 repuerascere (cere in ra$.) P iuuet 

pietas P 1 m.j pietas iubet F 



LIBERJIII. 105 



eloqnentiBBimus iuvenis, ut fando conperi, proximis facundiae calcibus urguet parentem. PF 
te beatum, amice, si vinceriBl nostra adhuc institutio molitur florem creare, nec 3 
imperari potest unico labor. itaque inter metum meum et diligentiam lentus pignoris 
nostri profectus adolescit. plane, ut arbitror, quaesitis satisfecimus. nunc vicissim 
5 rerum tuarum ordinem cupio cognoscere. facilis autem tibi , si me litteris dignum 
putes, commeantium copia est, cum tabellariis in aula positi fratris utaris. 



XXI a. 396. 
AD PROTADIVM. PVM 

Post urbis nostrae exitiabilem famem re frumentaria in tranquillum redacta oram 

10 Campanae regionis accesseram. commodum adfuit Marcianus intimus vester et mihi 
per vos amicus adportans litteras tuas; quas ubi laetis oculis percucurri, aucta est 
apud me celebratorum litorum gratia. fit enim plerumque, ut ex bonis accidentibus 

honor et voluptas crescat locorum et amoris signa praeferet. nam nemo 2 

flagrantius amicitiam colit, quam qui irascitur neglegentiae. quod ita accipias volo, 

15 ut causa officii mei salva sit. nullum quippe delictum curae erga te frigentis agnosco. 
quid quod proxime teste fratre communi, quem magistratus urbis amplectitur, geminam 
tibi salutem per epistulas dixi? num fratemitati tuae etiam commeantium fidem debeo? 
cogita in longinqua raras aut occultas hominum profectiones , adde perfidiam mandata 3 
firustrantium : non accusabis absentis, ut spero, desidiam, si consideres, et in emitten- 

20 dis epistulis alienam requiri occasionem et in reddendis alienam fidelitatem. sed quid 
ego his testimoniis diligentiam in te meam nitor adserere? ipsum fratrem nostrum 
Marcianum credo tibi sedulo prodidisse, quanta memoria et praedicatio tui in ore ac 
pectore meo vigeat. ego vero iam, quid de scriptis meis vel silentio sentias, non re- 4 
quiro; siquidem minus est te frequenter adloqui quam de te iugiter loqui. quid ergo 

25 scripta postulas, quibus saepe male creditur? hoc liberius, hoc verius est, quod de- 
fertur absenti. itaque. ut vis, gloriare stili frequentia: ego officium vinco iudicio. 



XXn a. 396? 
AD PROTADIVM. 

Geminus pariter in manus meas a te sermo pervenit, dum multiiugis officiis ami- 
80 citiam nostram pergis excolere. quo exemplo, licet omnis adfectio modo non nuwero 
censeatur, reddo tibi binas litteras, quarum alias frater noster Eusebius pars pectoris 
mei, has vero frugis optimae iuvenis Martyrius exhibebit, simulque convenio, ut fidem 
solutionis istius memineris aemulari, cum te coeperit frequentium paginarum vicissim 
fenus urguere. 



2 aeAtam P l m, 3 imperare F meum metum r4> fratris positi F 

8 ad protadium dmuo incip. VM, inscriptionem om, M 9 ro — tranquillum om. V ora V 

10 commodum fuit V martianarum F, martianus M 11 litteras (as in ras,) P percurri (F) 

12 literum F, <m. M enim flt F 13 et amorls PVM ; in laeuna, quam indicavi, quereUa Protadii 

de Umgo Symmaehi silentio commemorata erat^ quam noster amoris signa praeferre laetatur 14 qui om. Af, 

inier lineas add. V 1 m. 15 erigentis P 1 m. V{r^) 16 gemmam P 1 m. 19 absentes V 

21 iBtum fratrem martianum nostrum F, martianum nostrum M 24 de iugiter V 25 creditis VM 
26 offlcium] PM, offlcium tuum V{r) 

28 ad protadium] PV, om. M 30 modo non om. h numero] LaiimtM, mnnere PV, ^minere M 

34 uale add. VM 

Q. ATKBLIirS StMMAOHVS. |4 



106 SYMMACHI EPISTVLAE 



xxm. 

PVM AD PROTADIVM. 

Observatio quaedam me hacasque cohibebat, ne litteras primus emitterem. hunc 
enim morem quaedam institutio vetusta constituit, ut eorum ante recurrat adfatus, 
quos a proprio lare peregrinatio longa disterminat. ago igitur atque habeo uberes 
gratias, quod et te languore discusso rectius valere cognovi, et mihi ad scribendum 
2 tanuam quodammodo intellego esse reseratam. pro qua re meliores tibi opto processus. 
nam etsi secundum mores ac natales tuos honorum culmen indeptus es, necdum tamen 
perfectum praemium debitamque mercedem tibi fortuna restituit, quae etsi in te magna 
contulerit, numquam tamen aequabit meritum tuum. nunc redeo ad verba sollemnia, 
quibus tibi salutationis officium de more persolvens mutnum munus exposco. intelle- 
gis enim vicissitudine scribentium animos incitari. 



5 



XXUn ante a. 395. 
AD PROTADIVM. 

Extant in monumentis Sallustianis Africani litterae, quas Ingurtha post excidium 
Numantinum testes ad Micipsam decoris sui pertulit. has ego in praesentia fratris 
nostri Florentini nomine ad verbum mandandas paginis puto, quia ut ambo in negotiis 
2 suis pari gloria splenduerunt, ita utriusque virtuti idem testimonii honor congruit. et 
illum quidem Scipio regi Numidae volens reddidit: nos inviti tanto omamento tibi 
cedimus. fatendum quippe est, in gratiam tuam factum, ut hunc abire pateremur. 
de me, si quid pro amicitia postnlas edoceri, erit quaesitorum index, qui rerum mearum 
arbiter fuit. tantum epistnlae meae crede, quod valeam tuique diligentiam colam, 
quam mihi de te invicem fides aemula pollicetur. 



10 



15 



20 



XXV. 
PVMF AD PROTADIVM. 25 

Desideravi litteras tuas adventantibus multis, quos mihi sermonem tuum prae- 
sumpseram tradituros. sed ubi expectationem meam spes ista frustrata est, ultro te 
adloqui studui, ut te exemplo officii ad curam similem provocarem. quaeso igitur, ne 
amicitiae munia frigere patiaris, quae inpatienter requiro, iicet noverim diligentiam 
circa me tuam, etiam cum scripti abstinens sis, fido animo contineri. so 

15 SaU. lug. 9. 



2 om, M 6 langore P mihij Mereer^ his PVMF^P 7 ianatm] ego^ manum PM, mag- 

num V 8 ac] et VM adeptus V 9 tibi] Af, tua PV 10 soUemnia (nia <n raa, 2 m.) P 

14 ad protad Vj om. M 15 salustianis affricani K, salutacionis affricani M 17 paginas V 

18 gloriam induerunt P 19 uolens (n in rcu.) P 2i quaesitori VM 

25 ad proUd K, om. MF 28 exemplo beneflcii uel offlcii F 30 uale add. VM 



LIBER Illl. 107 



XXVI. 
AD PROTADIVM. PVMF 

Amplissima redundo laetitia, cum video litterariis officiis meis honorem parilem 
non negari, atque ideo exercendi stili amore destimulor. neque enim fas est torpere 
5 studium , quod aequa benignitas conpensatione gratiae muneratur. plura vellem , sed 
verecundiam tuam nimio laudis excursu non oportet onerari. vale et amicitiam, sicuti 
facis, in exemplum tuere. nos etsi elegantia sermonis inpares sumus, constantia reli- 
gionis pares esse nitemur. 

xxvn. 

10 AD PROTADIVM. PVM 

Vt desidem me scribendi saepe accusas. quid doleam magis. nescio: sermo 
omissus amicitiae neglegentiam videtur arguere, parcus infantiam. malo tamen, ut 
ingenio convicium quam moribus meis facias, quibus, quamdiu mei ipse sum memor, 
obicere oblivionem tui non potes. castigasti item, quod te fratribus tuis dicenda sa- 

15 lute consociem. sum quidem locpiendi pauper et tenax cbartulae, sed te mihi dare 2 
vitio non oportet, quod illos constat amplecti. facit autem lex curiae nostrae, ut 
maioris apud me numeri antistet auctoritas. qnid si vos una ad mensae genialitatem 
vocarem? noUes eodem cum fratribus toro accipi? nec invideris, si unius epistulae 
creditor quaestum quodammodo de vobis usurae triplicis exerceo. nihil enim mibi a 

20 singulis pro altero solvitur. aut cur mea ofGcia dividi postulatis, qui ad exprobrandum 
vestra coniungitis? 

XXVm a. 395—402. 
AD PROTADIVM. PVF 

Ingenia humana prompta ad arguendum esse omnibus liquet. sed tu, qui inter 
25 bona rara numeraris, omitte sectari per naturam faciliora et defensionem longi silentii 
mei suscipe, quae abundat plurimis iustitiae patrociniis, si contempleris ad viciniam 
Rheni, a qua nunc et optimus princeps et magistratus potissimus abest, nullum nostra- 
rum partium commeare. fors fuat, an quis tantum viae ob rem privatam mihi ignora- 
tuB adripiat. tibi proficiscentium Romam maior facultas; primo quia in commune im- 2 
30 perii caput undique gentium convenitur; tunc quod clementissimum principem in hac 
parte degentem varia omnium desideria vel necessitates sequuntur. et tamen, cum 
tabellarios tibi plures causae offerant, aeque a stilo temperas nec ulla a nobis expostu- 
latione perstringeris. faeit enim securitas mea, ut diligi me etiam a tacente non am- 



2 td proUd F, om. MF 4 distimulor P2 m, MF torpere] tpre (i. e. tempore) V 7 si- 

mu8 et instantla V 

10 om, VM 11 pTaeiiderim: ut desidem me scribendi saepe accusas. sermo omissus amlcitlae ne- 

glegentiam uidetur arguere, parcus infantiam. qnid doleam magis, nescio; malo tamen tt q. a. 14 obli- 

uione V potest P item] me VM 15 cartiilae PVM 17 maiorea P l m. quod V 

19 creditor] LeeUuB, creditur PVM 

23 om. VF 26 habundat P l m. VF patrocinus P 1 m. contempseria VFr<P uici- 

niam] PVr^ uicina 0, uicinitatem F 27 a om. F nullumque F 28 flat VF ignoratis PF, 

ignoranti F 29 facultas fuit F 30 capud P l m. ium F 31 secuntur P 1 m. VF 



14 



* 



108 SYMMACHI EPISTVLAE 

PVF bigam. ergo amicitiae nostrae fiducia non ex litteris pendeat. illarnm intervalla fors 

3 faciet, fides autem mutuae diligentiae indignatur linguae adsertionem. ad hoc etiam 
prolixas epistulas petis tamquam facturus periculum, quantum in scribendo cana aetate 
profecerim. semper quidem similis arentibus rivulis laxiores ripas refugi, ut inopiam 
brevitas adfectata celaret. nunc graves quoque anni, ^i quid de pectore meo stilla- 5 
bat, biberunt. praeterea nihil argt/menti suppetit ad propaganda, quae scribimus. 
nosti otium meum, de quo apud te largiter loqui utriusqne fastidium est: magis nego- 

4 tiis plura verba conveniunt. nobis idem sit linguae modus, qui fortunae est. mallem 
Aboriginum more dictionem salutis altemae ligno aut corticibus scribere; Aegyptus 
papyri volumina bybliothecis foroque texuerit. sufficiat aliquando celebrandae amici- 10 
tiae : si vales, bene est. opto has ipsas, quas tu breves quereris, salutationum vices, 
dum absumus, inter nos longum manere. 



XXVim a. 396—397. 
PVM AD PROTADIVM. 

Spero te, ut fando didici, ad vicina venturum. fors fuat, an vera conpererim. 15 
ego tamen vel tradendas coram tibi a fratre nostro Minervio duas oratiunculas meas 
vel mittendas in patriam fidelitati eius ingessi. parcus esse in hac epistula debeo; 
2 illis enim, quae legenda suscipies, amor avarus explebitur. commoneo tamen, ne 
orationis unius titulo mutetur de me existimatio tua. nam repudiata censura gravat 
nos principio sola argumenti inspectione , sed ubi dicta legeris , cum sententia mea 20 
in gratiam reverteris. hanc partem: ^qnae tempestate resecata est' totius ordinis 
nostri antetulit auctoritas, ne sub specioso nomine fores inpotentiae ambire solitis 
panderentur. plures utilitatis et honestatis adsertiones in ipso corpore orationis invenies. 
de utroque opere meo iudicium tuum cura nostra desiderat. 



XXX a. 396—397. 25 

PVF AD PROTADIVM. 

Silentii inter nos simile scis esse delictum, atque ideo mihi iniuste culpae datur, 
quod utrique commune est. et tamen defensio mihi suppetit; quia nec profectiones 
commeantium notae sunt, et tu non iisdem sedibus inmoraris, dum' aut Treviros civica 
religione aut Quinque Provincias otii voluntate commutas. mihi Romae iugis est statio 30 
et maior nunc causa residendi, ex quo me viri excelsi germani tui praesentis et cura 
retinet et iuvat gloria. una igitur via sociare scripta potuisti, quae frater et fratri 
2 aequandus acciperent. quod a te gaudeo vel sero curatum. nec tamen, cum a litteris 
temperares, ullam decessionem diligentiae in me tuae factam putavi. tanta est enim 
securitas verae amicitiae, ut de sua fide aestimationem mutui amoris adsumat. plura 35 
in hunc modum dicere piget. quare transeo ad eam sermonis tui partem, quae ora^ 



2 fldem V indignatus V linguae om. V 4 laxores V 5 grauis P 6 argu- 

menti] lurttus, largementi ^, largae menti FF, large mentis P, largae mentis F appetlt P 10 by- 

bUotecis P amiticiae V 11 est om. V 

14 om. VAf 15 flat V, fuerat M 18 enim] eram P 21 reuerUris P 1 m, quod V 

reseeta F, om. M 22 iupatientiae P 1 m,y impotentiae P 2 m. 

26 om, VF 27 iniusto culpa F 28 perfectiones P 29 notescunt V isdem PVF 

30 uoluptate P^m. 31 germini P l m. 



LIBEB mi. 109 

tionam meamm desideriam videtar attingere. ais in manas taas scripta nostra venisse PVF 
fratre nostro Minenrio proditore, qai frivolis meis litterata potias cariositate qaam 
iasta delectatione non abstinet. si tibi tantam otii est, at ad fastidiam detergendam 
nonnalla etiam msulsa conqairas, qoidqaid stilo elaboravimas, exhibebo secaras veniae, 

& qaam mihi spondet animi tai caritas. paene praeterii , qaod loco principe accasare 3 
debaeram : itane epistalaram nostraram simplex asas interiit, at paginis tais lenocinia 
aevi praesentis anteferas ? redeamas qain ergo ad infacatos nominam titalos , et cam 
dicitar aat redditar salas, nihil ipsis vocabalis nostris honoratias aat blandias esse 
dacamas. exemplo certe tibi sit epistula mea, qaam si spreveris aemalari, et ad- 

10 rogantiae notatas videbor et ceteris adgregatas, qaoram magnas saspectas in verbis 
est, nallas caltas in sensibns. 



XXXI a. 400. 
AD PROTADIVM. PVM 

Mediolaniam te idem, qai me, consnl acdverat. speravi, qaod nos in anam votiva 
15 caasa condnceret, sed abi per valetadinem defaisti, aegerrime expectati gaadii dispen- 
dimn tali. nanc peraetis saper omniam magnanimitatem consalaribas festis Romam 
revertor, qao se amplissimas magistratas ventaram protinas genero adstipalante pro- 
misit. qaam vellem, 8i*in solidam redit sanitas, conpensares adventa veniam saperio- 
rem, atqae ana via et senatai deferres officiam volantariam et consali debitam sol- 
20 reres. sed ande mihi optare tantnm, cam frastra faerit sperasse leviora? qaando ta 
venatoi togam praeferes? 



XXXn a. 396? 
AD PROTADIVM. PVF 

Crescere inter nos cotidie amoris debitam volo , sed epistalis tais nihil opto de- 
25bere, qaae mihi pleramqae exprobrantar at desidi. ergo geminis litteris tuis non 
simnl mihi redditis pari nnmero, sed coniancta emissione respondeo. valemas, qaan- 
tam aetas admittit declivis in seniam. raro nobis ager visitar, sed multo rarior est 
apad me asas legendi. tibi et rasticari et eradiri plurimam licet. inde est, qaod 2 
nos freqaenter adloqaeris, qaia omne tempas, at qaaeratar ingenio, otio vindicatar. 
30 sed fidaciae taae aadacia nostra non cesserit. haarias licet monamenta priscoram et 

ipse paginis ediscenda committas: sollicitabo te arentibas verbis scriptis 

tois, qnae et amore et iadicio legere me necesse est, at conpensem illoram damna, 
qoae neglego. 



2 frlbns P 1 m. 3 td] F, om, PV 4 insnlsaj Lypsiw, salsa PViyp, falsa F exhibeo F 

6 epiBtoUnun taaram simplix V 7 ante foree P 1 m. 9 tibi certe V 

13 om. VM 15 et gerrlme V 16 supra VM 17 genere {F) 18 quem V, quod 

<» raa. M 

23 om. VF 25 tuis <m. F 28 me om. V 31 uerbis Bcriptis PVFf^, laeunam indicavii 

LeeUu$, suppU: ut subuenias ingenio meo scriptis tuis vel similc quid 32 roe legere F 33 nec 

lego V 



110 SYMMACHI EPISTVLAE 



xxxm. 

PVM AD PROTADIVM. 

Delectaris epistulis meis. credo! hinc est, qnod eas et saepe et ardenter efBa- 
gitas. sed non statim mereor desidis notam, si neqneo tni amoris in me avaritiae 
satisfacere. an interlabi amicitiae memoriam per silentium pntas? cave talia de ani- 5 
mis opinari . quomm aetema iudicia Bunt. habet enim plurimum sui ponderis fides 

2 et allegata voluntario sacro stili admonitione non indiget. haec a me tibi non semel 
scripta snnt, nec tamen deseris inveteratam qnerellam. quid si praestat longum tacere? 
non vides oracula olim locuta desisse, nec nlla in antro Cnmano litteris legi, nec 
Dodonam loqui frondibus, nec de spiraculis Delphicis ullnm carmen audiri? patere 10 
igitnr, ut homullus Promethei manu fictus mandare cessem papyro, qnae dudum in 

3 vatum foliis non leguntur. nolo tamen denuntiatum tibi a me silentium snspiceris. 
t«nebo in scribendo tantam mensuram temporis, quantum inter nos locis absumus. tu 
quoque inpatientiam vince ratione, quae non sinit, ut tibi cottidie litterae meae in 
vicinia Rheni posito a nostro Albula deferantur. 15 



XXXnn a. 395. 
AD PROTADIVM. 

Magni sunt quidem fmctus, quos de litteris tuis capio, sed fiunt uberiores, dnm 
communium fratrum manus transeunt. singuli enim scriptis tnis de suo aliquid ad- 
ponunt. tibi igitur acceptum fero quidquid ex omnium ore conquiro. sed rursus ex- 20 
pende, qnanto labore respondeam tot ingeniomm sublimium varietati. nam pares estis, 
nec tamen similes. ergo non minorem mihi rependenda adfemnt difficultatem quam 

2 accepta dnlcedinem. hanc omnibus humanis gaudiis legem natura dixit, ut curae 
voluptatem sequantur. natae subolis primns parentes dies hilarat, mox pii metus 
brevem gratiam fugant: honor in exordiis laetns est, dehinc animos labomm aestns 2& 
ingreditur. longum fiat, si pergam similia contexere. et iam mihi ad ea devertendnm 

3 est, quae fas sit de tanto viro dicere. temere iurasti. mandari enim periturae chartae 
epistulas quereris et allegasti sacramento enorme iudicium. itane me ludos facis, ut 
quae apud te incuriosius loqnor, fin stili caudices aut tiliae pugillares censeas trans- 
ferenda, ne facilis senectus papyri scrin/a cormmpat? et Marciomm qnidem vatnm 30 
divinatio caducis corticibus inculcata est, monitus Cumanos lintea texta snmpsemnt: 

4 tu etiam sericis voluminibus Achaemenio more infundi litteras meas praecipis. magna 
sunt auctoritatis tuae pondera, nec possum gratiosum putare, quod tu iuratus allegas ; 



2 om. VM a et audenter Mj ut emendentur V 4 st&tim non VM 5 Ihllabi (I^I in ras,) P 

de amico VM0 7 alligata uolnntario sacramento Wouweren 8 praestet V, praestes M, praestas (/*) 

9 uUas P2m, VM litteras P 2 m. VM 10 dodonam (odo in ras.) P delflcis PM 12 locun- 

tnr V auspiceris corr. ex suspicaris P 13 tanta P 1 m. 14 inpatientia uince rationem V 

15 uidnia] P2m., uicina P 1 m. VM nostra V 

17 om. VM 19 per communium VM(r) 21 parestis P l m. 22 rependendi VM 

quam om. P 1 m. 24 subolis] /^, suboH Af, suboles PV prima parentes die P^ m. 26 fuat V 

mihi ad eadem uertendum est VM, ea mihi aduertendum est F 27 cartae P ^ m. VMy certe P 1 m. 

28 et om. P enorme] in//me P 1 m. 29 fort. scrib. in citri caudices; de ^quadam immorialitaie 

maleriae\ quae in eitro laudahatWj cf. Plin. h. n. XlJIy 101 caudice^ P 30 nec P sena- 

tus VM scrinla] ego, scrinta (?) P 1 m., scripta P2m. VM martiorum VM 32 siricis V, sy- 

ricis M achemenio Vy achymenio M 



LIBER IIIL 1 1 1 

sed dum me rursus inspicio, labascit fides et refragatur testimonio conscientia. ita PVM 
quod credibile persona iudicis facit, diffidentia respuit audientis. tu igitur solus am- 
bigua summovebis, si amorem tuum posthac parcius loqui de laudibus meis iusseris. 



AD MINERVIVM. PVF 

5 XXXV ante a. 397. 

Obrepsisti verecundiae meae, ut prior scriberes. vadatum me tibi hoc munere 
velim credas. sed non fero, ut aedes quodammodo amicitiae nostrae novus salutator 
adisse videaris. iamdudum virtutes tuas pares fratribus in pectoris mei possessionem 
recepi. crevisti etiam pro parte legitima patemae in me familiaritatis successionem, 
10 licet singulis vobis soliditas mei amoris accesserit; quae bona animi, etsi spargi in 
plures putantur, unicuique tamen plena et indivisa proficiunt. praeterea cum palatinae 
eloquentiae militares, porrexi amicitiae tuae dexteram. quare tot tantisque pignoribus 
adnexi, non aestimemus de epistularum tirocinio caritatis aetatem. nam ut animus 
eelerior est litteris, ita prius fuit amare quam scribere. 

t5 XXXVI a. 396. 

AD MINERVIVM. PFM 

Postquam te Mediolanium venisse adseveratio commeantium palam fecit, speravi 
de proximo litteras tuas; sed ubi elusa est expectatio mea nec successit ullum spei 
pretium , praesumptum de te officium meo operi vindicavi. auxit praeterea scribendi 

20 causam vir spectabilis frater meus Bassus , qui paulisper avulsus a nobis transponi a 
me in pectus tunm debuit. adieci alteram paginam reddendam germano tuo, cum tibi 2 
fors in patriam reditum secundaverit. asperserat nos ille iamdudum facundiae suae 
floribus, et sibi Oalliarum prisca monumenta iuvando otio exscribenda mandaverat. 
optato accidit, nt ei per te utrumque reddatur, honor epistulae meae et expetitae 

25 fructus bistoriae. 

XXXVn a. 398—399. 
AD MINERVIVM. 

Panlus amicus meus iamdiu aerario sacro militat, sed non pro gradu militiae 
spectandus tibi; nam probitate morum suorum mediocritatem vincit officii. nec de- 
30 spexeris hominem , si numerum stipendiorum eius examines ; sed tardiores processus 
habet verecundia, quae facit, ut intra merita honoris sui haereat. nec tamen paenitet 
longum stetisse; tuo enim iudicio reservatus est, sub quo emergere maximum morae 
pretium est. cnm igitur illi vitae integritas, militiae aetas suffragium ferat, dignum 
est, ut ad debitos fructus me precatore, te auctore perveniat. 



1 sedam P 1 m. 3 sumouebis P 1 m, posthac om, V 

4 explicit ad piotadium incipit ad mineruium P, om, VF 6 oppressisti V uatum P 1 m, 

8 pares fraternis luretua^ parens fratribus ego possessione cognoui F 9 recepi — successionem om. F 

successionem] Mercet, successione PVDP 11 indiuersa V 12 militarem F pigneribus V 
13 tyroniclo V 14 iU fuit prius fuit V 

16 om, VM 17 facit palam V 21 pagnam P 1 m, 22 sors P secunda ueritas 

perseuerat P, secunda u^ritas perseuerat K, secundum persuaserit M 23 momenta VM 

27 om, VM 29 dispexeris P 1 m. 31 aereat P 1 m, paenitet om, V 



112 SYMMACHI EPISTVLAE 



XXXVm a. 398—399. 
PVF AD MINERVIVM. 

Gaudentius amicus meus in gremium patrocinii tui confugit, vir omnibus rebus 
amari dignus. genus ei senatorium est, mens et modestia origine sua ac stirpe nobi- 
lior. si fuco gratiae infectum testimonium meum non putas, suscipe diligendum. longa 5 
obsequiorum eius faciet inspectio, ut me iudices minora dixisse. 

XXXVmi a. 398. 
AD MINERVIVM. 

Ama Flavianum dominum et filium meum , quantum me velle interpretaris , et si 
fieri potest, certamen mecum de amore eius ingredere. gaudebo, si viceris. sed hoc 10 
mihi tunc ,proba&/tur, cum et ipse te colere supra mensuram diligentiae meae coeperit. 
nam si amicitia de mutuis constat officiis, fadle erit, ut ex illius animo tuum metiar. 

XXXX a. 398—399. 
AD MINERVIVM. 

Si consideres, quanta sit innocentium raritas, amabis Desiderium filium meum in i& 
paucorum electione numerandum. de quo non falli iudicium meum statues, cnm in 
examen tuum venerit. interim quaeso, ut illi per me amicitiae tuae sacrarium reclu- 
datur, et praestes aurem benignam causarum suarum iusta narranti. si qnid in eum 
bene consulueris, absolvetur fides mea, quae apud illum spem beneficientiae tuae in 
se recepit. 2« 

XXXXI. 
AD MINERVIVM. 

In absolvendo Rustico nostro yotum tibi detnli, opem filius meus Caecilianus ex- 
bibuit. non est igitur verecundiae meae rapere gratiam laboris alieni. ambo ipsi 
acceptum feramus, quod agi tua cura praecepit, exequi mea yaletudo non potuit. 25 

XXXXn a. 397—402. 
PVM AD MINERVIVM. 

Bcio quid de me sentias; sed certus iudicii tui [non] recuso laudari. aemu- 
lare certe, quod te tacitus admiror, quia plus habet ponderis tecta yeneratio. relin- 
quamus verborum blanditias novis inter se amicis ; illos iuyent altema praeconia usque 30 



2 om. VF 

8 om. VF 9 doniiiam P 10 ingredere de tmore eius cerUmen mecum V 11 proba- 

biturj LypsHu, probator PVF te ipse V 12 metiare F 

14 om. VF 15 consideras V desiderio V 16 electionem VF monerandnm P 1 m. 
19 spe V in se recepit] P, fldeliter persolait V<PF 

22 om. VF 23 cecilianus VF 25 si exsequi V, si in ra$. quinque fere Utterarum 

27 om. VM 28 non dd. Leetiu$ 29 tecta] V, recta PAf ueneratione V, u^neratio aed M 



LlBERim. 113 

> 
ad fidem foederis: nostra caritas adyto peetomm recondatur. ipsa habitatio cordis in PVM 

operto est; inde me taa cura respiciat. sed non est meum formam scribendis litteris 

dare; illud tantum cogites volo, cum sis ad praedicandum liberalissimus, parum mibi 

videri posse, quod a te laudor, nisi amplius obligor. praeterea scire postulo, cur 2 

5 servata in praemissis nominibus nostris vetustas deftierit litterarum contextioni. iuvet 

alios titulo sublimitatis adtolli, ego magnificentiae appellationem recuso. nisi forte me 

inprobum putas, quod honori tuo eadem delenimenta non defero. amor fictus in illa 

verba summittitur; amicitiae cultus ipgenuus est. alba velamina non segraentati 

amictus fidem vestiant. quo mihi altus reverentiae gradus? amari a fratre malo 

10 quam suspid. 

XXXXm a. 397—398. 
AD MINERVIVM. 

Eusebius familiaris est meus ; idem vetus privati miles aerarii diu mprbo obstante 

obsequio tuo defuit. orandus mihi es, ne inter resides adnotetur. sed impetratio 

15 veniae non manebit, nisi illi aliquid beneficii propitiatus adieceris. quaeso igitur, flagi- 

tandis per Etruriam debitis publicis sollicitudinem navare iubeatur, ut longae absentiae 

culpam commendatione aliqua laboris amoveat. 

XXXXim a. 397 i 
AD MINERVIVM. 

20 Semper quidem mihi salutatio a te profecta gaudium creat, sed ea praecipue, 
quae familiaribus adportanda committitur. adicit enim scriptis digna quaesitu et de 
te tradit auditui, si quid defuit lectioni. velut nunc Sebastius vester post epistulam 
tuam redditam quantam mihi, satin ex voto ageres, sciscitanti imaginem praesentiae 
tuae praestititl idem nunc de otio meo, quae velis nosse, narrabit, nam me in silvis 

25 Laurentibus continatus est rurali inhaerentem quieti. quid enim magis adsectandum 
est mihi, sarcienti nonnumquam valetudinem, declinanti saepe /urbas, litterarum 
semper innocentiam diligenti? 

XXXXV a. 396—397. 
AD MINERVIVM. 

30 Fiducia mihi stili atque ingenii mei nulla est, sed tua benignitas ausus meos pro- 
vocat. misi igitur ad eruditiopem tuam duas oratiunculas nostras, quarum una ad 
Polybii filium pertinens ex recenti negotio na