Full text of "Quinti Horatii Flacci Opera omnia"

This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at |http : //books . qooqle . com/ 




■i 



m 



m iji^v 



^ 




1 

m 



u.m. 



/irri 



L 9 




HARVARD COLLEGE 
LIBRARY 




. FROM THE LIBRARY OF 
JAMES JACKSON HIGGINSON 

(CLA88 OF 1857) 

OF NEW YORK 



JUNB 15, 1917 




Q. HORATII FLACCI 



OPERA OMNIA. 



VOL. II. 



Mpk. H Ttr. CUu. Htmt. 



QUINTI HORATII FLACCI 
OPBRA OMNIA 

EX EDITIONE J. C. ZEUNII 

CUU NOnS BT IMTBBPRErATIONE 

IN USUM DELPHINI 

VARIIS LECnONIBUS 

NOTIS VARIORUM 

RECENSU EDITIONUM BT CODICUM 
INDICE LOCUPLETISSIMO 

ACCURATE RECENSITA. 



VOLUMEN SECUNDUM. 



T 



LONDINI: 

CURANTE £T IMPRIMENTE A. J. VALPY, A. M. 

1825. 



Hanrwrd 0«llBge Ufennr 

Ju* M. 1017 
Fr«m tbe Llhr*ry -«f 
JamM J. Mi««i]ia»n 
N«V York 



CARMINUM LIB. III. IG. 



465 



ODE XVI. 



AD MiBCENATEM. 



Exeeratnr iniaoam dhritlamm amoaef;^, «eqae.p^rvo beatnm ostendit. 

Inclusam Danaen tarris aenea, 
Robnsf eeqae fores, et yigilam cannm 
Tristes excabias munierant satis 

Noctamis ab adnlteris ; 
Si non Acrisiaray virginis abditse 5 

Custodem pavidam^ Japiter et Venus 

' Tiwris ex terey ei vaHdiB jannuB, necntm vigUanHnm eanmn mcesta eustodia ektU' 
tam Danden abmde tnebailiur noctu a nuxehiaf ni$i Jupiier et Venua irrieissent 



Ode qnarta Libri secnndi in £d. Sanad. In cod. Upsal. enm antecedente 
sine uUa diatinctione coh»ret. Inscribitnr in Venett. Locher. et Aicens. Ad 
Meecenatem^ quid aurum poeeit. — 4 Hari. 4. Dess. 1. a m. pr. et Zarot. Nectur' 
ni» ab adal^mu.— 6 Coning. et Sanad. Jupiier ac Venu», — 7 Bentl. conj. Ai- 



NOTJE 



Metmm idem qnod snpra i. Od. 6. 

1 Ineluaam Dmdeny ^.] Continet 
hsc Ode Stoica pleraqne dogmata, et 
graTia adversns avaros axiomata, qnt* 
bus vix acrius ant sanctins qnicqnam 
habet ant pronnntiat schola Christia- 
nornm. 

Danaien iurri$ aenea, t^cJ] Danaes 
pater Acrisins, snbinde Rex Argivo- 
mm,com ex oracnlo accepisset seoc- 
citnm iri ab eo qui e fiiia sua nascere- 
tnr, eam tenebat arcta custodia in- 
closam. At Pratns Acrisii frater 
anro primnm cnstodes, dein ipsam 
Danaen corrnpit, ez eaqne Persenm 
snscepit. Vide Apollodor. Ilb. ii. 
Fabnlantur antem Jovem ad illam 
▼enisse in anrenm imbrem versum. 
Vide Pindar. Pyth. Od. xii. Ovid. 
Amor. III. 4. 29. 'Jnpiter, admonitns 
oil esse potentios auro, Corrnpts 
pretium virginis ipse fnit.' 

Turrie atneoy 8^^.} Validissima, fir- 



Dilpk.etVar,Cla$. 



H&nU» 



missima. 

2 Vigilum canum'] Ex Epiro canes 
illi ingentes cnstodiendis «dibus ad- 
ducebantnr, prssertim e Laconica et 
Arcadica regione. Vide Ccel. Rhod. 
xvti. 28. Plin. VIII. 40. ubi de ca- 
onm fide pUiribns disserit, vocatqne 
* fidissima anxilia, oec stipendiornni 
indiga.' 

S Trietea ejscubite] Latratu et ulu- 
latn tristitiam ingenerantes. Adde 
carceris horrorem. 

4 Noctuntia'] Qni ut plortmum noc- 
tu grassantur, quasi sua flagitia tene- 
bris occnltare cnpientes. Nam * qui 
male agit, odit Incem, ut non arguan- 
tnr opera ejns.' Evangel. 

5 Si non Acriaiumf ^.] Si libido 
anro mnnita inanem Acrisii diligen- 
tiam non reddidisset. 

6 Cuatodem pavidum'] Qui snae- vitas 
timebat, ob Oraculi responsnm, de 
qoo ante. 



2 G 



46G 



Q. HORATII FLACGI 



RisisscDt : forc eniin tutum iter et patens^ 

Converso in pretium Deo. 
Aurum per medios ire satellites^ 
£t perrumpere amat saxa, potentius 
Ictu fulmineo : concidit auguris 
Argivi domus, ob lucrum 
Demersa exitio : diffidit urbium 



10 



Aerinwn inclma pueliiB meticuhaum obaervatorem : quippe viamfore iecuram aper» 
iamque iiifmtiit tm aunan muiato. Aurum gaudet penaadere mediM cuetodes, ae 
rupea frangere, vifulminia validiun, Vatis ArgoUci famiUa interiit propter qwBS- 



^^^^«^^^«^^^ 



aiMeet, qnia sit majus Horatianum ; vld, i. Od. 24. 8. sed nihil hac sola de 
caasa mutandum putat Jani. — 10 Mentel. Et prmumpere. * Male post poten- 
tiua distinguit, et lctufuhnineo ad seqq. trahit Cruq.' Jani, — 11 Exc. Sax. oc- 
cidit pro concidit, — 18 Dimena Lips. 2. excidio qnidam Torr. et Lamb. Div. 



NOTiE 



9 Aurum per mediu ire aaiettitea, ^c.] 
Xpvahs ii»olyti irdi^ay «citSov ir^Kas, 
Aurum aperit omniaf etiam Ir^erorum 
poriaa, Apul.lib.ix. Auro solent ada- 
mantinae etiam perfringi fores. Huc 
facit epithetnm %bpMr$€f^9,viribua laie 
potena, quod Plutoni tribuitur. Ho- 
mer. Odyss. N. Pindar. Pyth. 

11 Concidit Auguria Argivi donma^ 
ifc^ Adrastus Argivornra Rex Poly- 
nici genero sno Thebarum rrgnnm 
asserere armls snscepit: ad beilum 
autem trahere voluit Amphiaraum 
vatem. Hic, angnriis suis doctus 
male cessuram iu Tbebanos ezpedi* 
tionem, avertere illam frustra cona- 
tus est; ipse vero fugtt, et latnit, 
una conscia f riphyleuxore sua. Cnm 
ergo quareretor, latebras illa detexit, 
pacta monile aoreum sibi dandum ab 
Argia uxore Polynicis, Adrasti filia;. 
qdod olim summa arte Vulcanus fa- 
bricarat gemmisque exomarat. Trac- 
ttts itaqne est Amphiaraus ad id beU 
Inm, exitium in eo sibi suisqne im- 
pendere non ignarus. Porro cum 
didicisset se ab Eriphyle proditnm, 
filio Alcmaeoni ut matrem interfice- 
ret mandavit. Quod cum praestitia- 



set, Furiis agitatus perlit. Amphia- 
raus in primo belli Thebani conflictu 
dehiscente terra cum suo curru et au- 
riga absorptus est : Amphilocbns eti- 
am alter ejus filius in acie cecidit. 
Sic tota ' concidit ' ejus * domus ob 
Incrum demersa exeidio ;' vel, ut le- 
gont alii/ exitio.' Vide Stat.Theb. vi. 
Cic. Epist. VI. 6. ad Csecinam ita scri- 
bit: ' Veritns snm deesse Pompeii 
saluti, cum ille aliquando non defu- 
isset meae. Itaque vel ofilcio, vel fa- 
ma bonornm, vel pndore victiis, ut 
in fabulis Amphiarans, sic ego pro- 
dens et sciens ad pestem ante oculos 
positam snm profectus.' Et Act. in 
Verrem vi. n. 89. * Eriphylam acce- 
pimns in fobulis, ea cupiditate, ut 
cum vidisset monile (ut opinor) ex 
auro et gemmiS) pulchritudine ejus 
incensa salutem viri proderet.' Et 
de Invent. i. n. 94. ^ Eriphyle anro 
viri vltam vendidit.' Ejos qnoqne 
meminit Plato de Republ. ix. quod 
in perniciem viri monile anreum ac- 
ceperit. Virgil. £n. vi. 445. * Moes- 
tamqne Eriphylen Crodelis nati mon» 
strantem vulnera cernit,' 

13 Diffidii vr6tiim Poriaa vir Mace^ 



GARMINUM LIB. 111. 16. 467 

Portas vir Macedo^ et submit aBmalos 

Reges muneribus : munera navinm 15 

Ssevos illaqueant duces. 
Crescentem seqnitur cura pecuniam^ 
Majorumque fames : jure perhorrui 
Late conspicuum toUere verticem, 

M85cenas> equitum decus. 20 

<icm. Vhr Mo/eed&mus portai ewUaium pfrri^, ae Reges imridos firefligamt de- 
niU, Dena Uretiimi fereeee nMvarehoe. AngeeeeiUes opee cemiiaiur eeUeiindo, ei 
etqridHae ampUerum. O MaeenaM, eqmiam ^lorta, nom itne eanea tvmi eapni ert- 



Craq. Bentk Regin. Lips. 2. 4. edd. Tett. ap. Zenn. Vet Comb.B«8iII. Stfpb. 
T. Fab. Rntg. Fabr. Dacer. et sic Tiilgo editt. exeeidio dedere I^mb. HeinA. 
et Jon. exUio aliqnot Lamb. omnes Crnq. prster unnm, plnrei Torrent. om- 
nes Polmanni et Bersm. Bentl. Grsev. Leid. Battel. aliique, Prisciao. p. 
890. ap. ennd. Brod.Sax. Oott. Lips. 1. 8. MenteL Franeq. Altt. 1. 2. Deaa. 
1. 8. Helmst. Venet. 1478. 1486. 1492. MedioU. tres, Locher. Asc. Mnret. 
Bentl. Baxt. Cnn. San. Jani, Mitscb. Bipont. Wetael. Wakef. et KLidd. Ac* 
cedit ad tantam anctoritatem, qnod * demerci ' et ' ezcidinm ' minime inter 
■e conveninnt. Similis ?arietas erat i. Od. 15. 21. — 14 Withof. conj. rex 
Maeede^ quod vnlgarins pntat Jani. et ejecit Cuning. ei emrruii Lips. 4.— 17 
Creeeentem ineeqaiiur Gott. — 18 Mtier Jamque famee emend. WitlL perhorruii 
Pulmanni Diestb. ' Sic ad Maecenatem pertineret sententia : sed boc minus 

NOTA 

tfo] Philippns Macedonia» Rex, Alez- com infirmiores jnvaret semper, do- 

•ndri Magni pater, nrbinm cnstodes nec rontnis contentionibos omnes con* 

pecunia solebat cormmpere : et com ciderent, omninm tandem factus est 

cspngnari vtx posae nnntiaretnr ar- dominns. Vide Jnstin. viii. et ix. 

cem quandam nndique prsemnnitam, Oros. iii. 12. Plutarch. in iEmilio. 

respondit : Annon adellns anro onns. 17 Creecentem eeqmtur cura pecuni- 

ttts in eam penetrare poterit ? Hinc am, ^c.] Cura servandi, et majorum 

dicebatnr non Pbiiippus, sed ejos an- ftimes sen desiderinm et cnpiditas, 

mm, Graeciam snbegisse. Plntarch. qnam esse' infinitam, asserit Aristot. , 

in Pauli ^milii Vita. Et Val. Max. de Rep. vi. unde et ait, avaris pecu- 

▼II. 2. ait ' Pbilippum majore ex niam esse r4Xos, flnetn, non irdpas, 

parte mercatorem Grseciae ante fn- ^«rmiiiam. Jnvenal. Sat. xiv. 189. 
isse quam victorem.' A Jnvenale Sat. .^.f Crescit amor nummi, quantum ipsa 

xii. appellatur ' callidus emtor Olyn- .^ecunia crescit : £t minns hanc op- 

thi.' Porro id faciebat rite, ex Py- tat qui non babet.' 

thii Apoliinis oracnlo, qnod ita ei 18 Jure perkorrui Laie conepicuum 

consnlenti responderat : *Apyvp(ais toUere verttceml Merito abhorrui a 

Xtfyxoun pdxov, ical wdvra Kparhctis, magnls opibus nimiaque potentia ', 

Argenieie haetie pugna, et onmia ear- quia noveram in his cnras et solicitn- 

pmgnatis, dines certas esse et molestas ; contra, 

14 Subruit amulos Regee'] Vel sibi in mediocri fortuna inesse felicita- 

Invidentes Graeciae Imperium, vel in- tem. 
ter se de eo contendentes. Certe 



468 Q. HORATII PLACCI 

Quanto qaisque sibi plura negaverit, 
A Dis plura feret. Nil capientium 
Nudus castra peto ; et transfuga divitum 

Partes linquere gestio, 
Contemtse dominus splendidior rei, 35 

Quam si, quicquid arat impiger Apulus^ 

gere valde »pUndidum. Quo mt^ora tibi quiaque ademeritf eo ampUora consequetw 
a Numimlme, Pauper iraneeo ad partee nihU t^^entium; al^M opuUntorum 
castrafugitivue deeerere exutto: bonorum epreiorum poaeeeeor magie ilhieirief qutun 
si meie granariis conderem id omne quod c(dit Apvdue laboriosuB ; ego ixterim 



coDTenit.' Jam,'-^!^ Ab Die Harl. 2. omnes fere Bentleii, septem codd. ap. 
Cuning. Mentel. Lips. I. 2. Venett 1477. 1478. 1479. Vascos. Bentl. Cuning. 
Sanad. Jani, Bipont. et Mitacb. A Die vulgg. * Non dabinm, qnin et ceteri 
editores lioc Ab in codd. re|)ertum negrexerint.' Jani, Lips. 1. pharartfert» 
— 35 Conteni4B Acronem legitse coUigunt ex ejus nota: 'li. e. composit» et 
medfocris.' Certe stc Mss. qaidam, ot Pulmanni Diesth. dno Torrent. ttnns 
Bersm. Bentl. Regin. a m. s. Dess. 2. Probat et Caoter. Nov. Lectt. iv. 2. 
item non displicet Craq. ac Torrent. * Sed qoocnmqiie modo accipias, ree 
eontenta Latini sermonis usui prorsus repugnat. Pneitat omnlum ceterorum 
codd. et editt. vett lectio eoniemi^.' Jani. Contemta Oott. Harl. 1. 2. 8. 4. 
6. 6. tres Mediol. Venett. 1477. 1478. 1479. 1486. Locber. al. Contenta Vet. 
Comb. — 26 Pauci codd. ut Alt. 1. Lips. 8. pro v. 1. Lip8.4. Locber. et Veuet. 
1492. nonpiger; unde in pltires edd. venit; nam sic Basill. Muret. Steph. 
T. Fab. Rutgers. O. Fabr. Dacer. Jones. Sanad. Talbot. et Pine. Sed im- 
piger Schol. dnodecim Lambioii omnes Cruqoii, TorrentUy Bentleii, Pulman* 

sor/E 

21 Quanio quieque eibi plura negave- orbem» Passnrus gestis aqnanda pe- 
rtl] Qnanto pancioribus quisqne fue- ricula rebus.' 

rit contentus, infinits cnpiditati frs- 28 TSranefuga divitum Partee tfii- 

nnm injiciens, negansque ambitioni quere geetui] Ratus divites esse mi- 

qnod petit, tanto plura obtinebit a serrimos, ab his libens transfugio ad 

Diis. Interrogatns Epicarus quo pac- eos qni beattores sunt nihil cupiendo, 

to quis ditesceret, respondit : Non parvo contenti. 

pecuni» suse apponens, sed multa de 25 Contemtee dominus eplendidior reij 

rebns necessariis amputans. Stob. Quia imperiose dominor exiguis meis 

Serm.89. bonis, et majora desplcio, mibique 

22 Nil cupientium Nudus castra pe- ipse ea denego ; hinc splendide me 
to, ^c.] Malo nibil habere, sen omni- ostento. Contra dives avarus velnt 
bus nudari, et niliil copere ; qaam di- mancipinm scrvit opibus, sordideque 
ves esse et solicitus. Deroocritns vivit : estqae ' inter opes ioops.' Se- 
aiebat : ' Si multa non desideres, pau- nec. Epist. 74. ' Occurrent (qood ge- 
ca tibi multa videbuntur.' Juvenal. nas egestatis gravissimam est) in di- 
Sat. XIV. 311. ' Sensit Alexander, vitiis inopes.' Nam * deest ayaro tam 
testa ctim vidit in illa Magnnm babi- qnod habet, quam qnod non habet.' 
tatorem, qoauto felicior hic qni Nil Claudian. in Riif. i. 200. *Semper in-* 
coperer, qoam qoi totom sibi posceret ops quicomque copit/ 



GARUINUM LIB. III. 16. 469 

Occultare meis dicerer horreis» 

Magnas inter opes inops. 
Par» xivus aqaae, sylvaqne jagerum 
Paacorum, et segetis certa fides meas, 30 

Falgentem imperio fertilis AiricaB 

Fallit sorte beatior. 
Qaanquam nec Calabras mellaferunt apes, 
Nec Laestrygonia Bacchus in amphora 

^CJU summia in divUiU* Rivus aqua Uquid^e, cf «yfoa paucorum jugerum, nwfvu* 
que mea tpee aeeura eet ignota iUi qui /tecuuda LU/fa deminaiurf tjuMque fartuna 
flwlMr e$i» lAcet miki neque ape» Calabrim mel ffrodueanl^ neque vinum apud me 



Bi, Benmanni et Marcilfi, Lipii. 1. 2. 4. Alt. 2. Dess. 1. 2. Venett. 1478. 
1479. Florent. 1482. Zarot. Ascens. Heins. Baxt. Bentl. Cnning. Jani, Bi* 

Knt. Mitsch. WeiEel. Wakef. Comb. et Kidcl. * Solni timor de metro protn- 
illnd nem jiger^ led is in Ccsnra vannn. Vid. i. Od. 18. 6. et cf. Canter. 
Nov. I^ctt. IV. 2.' Jaiii. AfpmlM» molti codd. et edd. fere omnei| ob metmm. 
— ^29 Parce rteics aqua Zarot.---81 Fulgentem constani omninm libb. lectio ; 
sed Ftdgenie emend. Bentl. qnia nec Proconsnl Africs ncierit qnicqnam de 
Horatio ejnsqne Sabino, et heaiior careat ablativo comparationis. Iffftnr ex- 
pbnit: * Falllt s. beatior proconsulatu Africae, revera felicior conditio esf, 
licet id fere ignoretUT, non agnoscatur.' Bentleium secuti Baxt. Oesn. Comb. 
et Kidd. Fydgeniem lervant Zenn. Jani, Bipont. Mitsch. Wetiel. et Wakef. 
— S2 FeOii* Sorte beaiier, i. e. FaUii, nesciat, quam felix ibt sim : Sorie 
heaiier ego sum, Stc, Bcst. de Rat. Emend. Legg. cap. 10. p. 178. ' certa Jidee 
mea est : sed /tdigeNleJN i, f, A, hsec ipsa regio, eorte beaiiar, f^U non Implet 
optata ejna : sic vult With. dnre profecto !' Jont.— S8 Lips. 4. mMaferani,'^ 
34 Variant codd. ap. Jani, Letirigomay Lteetrigonia, — 80 Ceniracta pauci 

NOM 

20 Purm rimis «fiui, ^.] Est mihi acqnirendi nnnqnam non cnra dis» 

apnd Sabiooa in valle nmoenissima crnctetur. 

prs^diolnm ; nbi e fonte Blandusia» 88 Quanquam nee Oddbret^ ^c.] £t- 

Digeatia rivns limpldissimus in 6nvi- si nihil exquisitnm possideo, nec mel 

nm Farfanim dimanat : de quosopra Calabri», qua in regione snnt florea 

Od. XIII. £st ' sylva paucorum jn- apibns gratissimi, unde et optimum 

gemm/ sed ad Deoeasitatem nsum- conflcinn* mel ; aec vetus vinnm ac 

e foci snffieieoa : est < seges certa' delicatnm ; nec lanas maxime landa* 

fnndns non mendax, ad panem. tas; at res habeo necessarias ad vio- 

HsBC, inqnam, panca habens, < sorte tnm ; neque mala paupertatis sane 

beatior' snm eo qui fnlget imperio Importuna experior. 

fertilis Africie, et ' condit horreo 84 Nec Lteetrygonia Baechua in am» 

Qnicqnid de Libycis verritnr areis.' pkora Langueecit mihi] Nec domi ha- 

I. Od. 1. Mea tamen felicitas iliom beo vinura Formianom, qnod reser- 

'fallit:' id est, nesdt ne beatnm, vem dooec vetnstate pretiosnm iiat. 

seqne intelicem et miserom eatf Lspstrygones, qui et Cyclopes, olim 

quod et parta servandi^ et mijora Siciliam, dein Forinias Campanis or« 



I 



470 Q. HORATU FLAGCI 

Langaescit mihiy nec pingaia Gallicis 35 

Crescnnt vellera pascuis ; 
Importana tamen pauperies abest; 
Nec, si plnra velim, tu dare deneges. 
Contracto melius parva cnpidine 

Vectigalia ponigam, 40 

Quam si Mygdoniis regnum AJyattei 

senescal in eado FormianOf neque Uxfue pretioso! creteant in GaUuBpoMCuit: ai gra- 
VM egestas non adest: tiqie mtijora eupiaMy tu donare minime recuaareu Exigua 
iribuia aolwim facUiua refrcnata eupidiiaie^ quam n Lydite ditionem agris Phry- 



qnidam, ut Harl. 2. Brod. Saz. Altt. 1. 2. Lips. 1. Lips. 3. a m. sec. Lips. 4. a 
m. pr. Zarot. tres Medioll. Veoett. Locher. et AAcem. * Contraeio preter 
atictoritatem codd. etiam magis Horatianum.' Jani» Hoc habent Harl. 1. $• 
4. 5. G. Lips. 2. Dess. 1. 2. omnes alii et edd. recentt Contenia Canter. Nov. 
Lectt. IV. 2. ex membranis, improbante JanL — 40« VectigaUa colUgam emend. 
Sanad. infeliciter et nulla necessitate.' Jimt.— 41 ' Mydoniit error. Alyatiici 
vel Halyattici valgo editt. qnod pro patronymico habebant Ascens. Torrent. 
alti, et explicabant Crcesom, Alyattis filinm. Sed recte T. Faber ab Alyatte 
patronymicum esse Alyatticua negavit. Unde ipse emendat AtyattH. At jara 
Bentl. vidit, id non rectius habere ; neque enim esse patronymicumy sed 
possessivnm, ut, Laertios, Laomedontius, qualia nanqoam sine snbstanUvo 

NOT£ 

bem incoluemnt. Vide i. Od. 20. Nobilis, Altinum tertia laudat ovis.* 

in fine, nbi de Formianis GollibnSy Plin. viii. 48. idem testatur, addit- 

vitibns, vino. que, ' alba Circnmpadanis nulla prae* 

S5 UmgueaeW] Sic Od. xxi. seq. fertor.' 

< langnidiora vina' ponit pro exqui- S8 NeCf st pltcra vdtMf tu dare dc- 

sitis, ob maturitatem quam vetustas neget] Ita Msecenati gratias agit, laa- 

attulit.. demque tribuit egregie Poeta accepti 

Nec pinguia GaUieit Creteunt vdlera beneficii memor et toties prseco. Vi* 

pasffNtt] Nec mihi sant greges lanige- de ii. Od. 18. 12. et Epod. i. sic el« 

ri in prsepinguibns GallisB pascoisy dem scribit : ' Satis snperqne roe be« 

lapam affercntes landatissimam. Co- nignitas tua Ditavit.' 

lumelU lib. yiii. de oviboe emeodis 39 Coiiiracto mfltMS paroa eupidin«f 

itascribit: ' OoDeris ezimii Calabraa 4*^.] Vium facilins sustentaboy et 

Apolasque milites nostri existima- exigua pendam vectigalia, paaca po8« 

banty eanunqae optimas Tarentinas. sidens, quam si ingentes habenti di« 

Nnnc Gallicse pretiosiores habentur, vitias magna perinde tribnta esseot 

earamque pnecipnsB Altinates.' AU exsolvenda. 

tinnm urbs olim prsBclara Veneti», 41 Qtiasi st MygdonUt regnumy 4r«.] 

qnsB regio GaUise TranspadansB erat. Qnam si totas Phrygise Lydiaeqoe 

Istius regionis atque orbis lanas com- opes possiderem. Vide ii. Od. 12. 

mendat Martial. xiv. 155. ' Velleri- sub fin«m. 

bus primis Apalia, Parma secnadis Regnum Alyattti [Alyattiei} Alyat- 



GARMINUM LIB. III. 17. 471 

Campis continuem. Multa petentibns 
Desnnt multa. fiene est^ eai Deas obtulit 
Parca, quod satis est^ manu. 

giis ^mtgam, Plwrima cupientes egetU pbirtmu. Felix eH i$ au wumu con- 
iracta DU dedermU qmniwn tufficit. 



ponantar. lUane BeDtl. rescribi ynlt vel Ahfotiiam^ vel, nt edidit, Alyaiiei^ 
ad formam ' Actiiilei/ ' Uilxei ' pro, Acliiilis, UlyBsis ; ant^ mtod ego maliro, 
e genitivo lonico *AXMhTff« pro 'AAmCttov. Jam proposaerat nanc lectionem, 
hand dnbie veraroy Basil. Faber in Thes. L. L. edit. 1696. v. Ahfaiies, Scp 
euti Bentleinm Baxt. Cun. Jon. San. De codicibns editores ante BentU 
fHcent. Alyaikii Bentleii Or»v. a m. pr. Alyatihu Bentleii Leid. et alins. 
AHathii Bentl. Bodl. l. Haliathii noster Mentel. Haliaii Bentl. Oaliens. AU^ 
aeti» Alt. I. AiiaB aberratt. snnt Haliathid^ Alyaihiciy Aliatici, Hiliaiicif AH' 
actiei,' Idem. Alyaiiei babent etiam Jani, Bipont. Mitsch. Comb. Wetzel. 
t?akef. et Kidd. AUaiici Vet. Comb.~42 Pnlmanni Hnnn. a m. pr. MuUa 
pUueuiibus.—A^ Desint Lips. 4. vet. codex Barthii DeriwU; sed hoc nihil aliud 
est quam Desunt, 

NOT« 
tes CrcBsi pater fuit : nterqne regna» nsu sapientes viri dixere, mnltis ege- 
vit in Lydia, et divitiis celebratos re qui mnlta habeat. ... et minus ba- 
est, quas e LydisD metaliis hanscrant. bendnm esse, nt minns desit/ &c. 
Vide Herodot. lib. i. Strabo ix. 48 Bene esf, eui Deua obtuUt Parea^ 
14. 15. Scribendnm videtnr fuisse 4^«] Sapientissimus Regnm ita Denm 
AlyatiiL optimnm maxlmnm rogabat : * Divi- 

43 MuUa peieiUilma Desunt iniitta] tias et paupertatem ne dederis mihi : 
Vide Oell. ix. 8. *Vemm profecto sed tantum victui meo tribne neces- 
est/ inqnity *qnod observato rerum saria.' 

ODE XVII. 

AD ALIUM LAMIAM. 
Facete tempestatem in crastinum angurari se iingit, quo tempore se ad 
^liumLamiam primss nobilitatis virnm, in viila sua msticanamodo agen- 
tem, ad poreellum invitat. 

^Li^ vetusto nobilis ab Lamo, 

O JEU iUuiiri» ab Lamo anlijtco, (q[uandoq[mdem ai»mi inde priorea etiam Xa- 



Ode qninta Libri qninti in £«1. Sanad. Venet. 1492. Locher. et Ascens. 
hanc Epigraphen prsefernnt : JElii LamicB genu» celebrat, — 1 HeU aberratio 
ap. Jani. a iamo Venet. 1498. et Locher. Lama Alt. 2. cnm nota : ' Pro La- 

SOTM 
Metrum est Idera qnod i. Od. 9. gestis. Variis cognominibus totidem 
1 JEW] JEWtL gens, etsi plebeia, Ro- illnstres habnit fiimilias» in qoibns Tn- 
mm Inclaroit honoribns et prseclare berones, Pseti, Oalli,Sejani,Lignrea 



473 Q. HORATII FLACGI 

(Quando et priores hinc Lamias ferant 
Denominatos^ et nepotum 

Per memores genns omne fastos 

mj«i appdkttoSf ac %n i ver$ am potterwrwn /amiUam in annaUbuM menHcnem eorum 



mia, per Syncopen/ Lamio Mentel. — 2 Quando priar^s, omisao et, in nno 
Bersm. et Dess. 1.— 4 *Permemores qntd. Cniq. fasttu Bentleii Orcv. et 
Regin. a m. pr. codd. ap. Muret. cod. PetaT. ap. N. Heins. ad Clattdian. iv. 
Conn. Honor. 166. Et aic dedit Caning. £t jam sna aetate bic et iv. Od. 
14. 4. ntramqiie scriptnramy/ulM etfatttu, in codd. fniMe tesiatur Priscian. 
lib. vr. p. 711. et ntramqne formam, 'fatti, orom/ et ' fastna, nnm/ bene 
habere, Itcet ista nsitatior lit, contra Servium (ad Virg. ^n. iii. 38G.) dis- 
pntat. Legitnr et alibi * faatUB,' et occnrrit tertio casn < fastibns ' ap. Ln« - 
can. it. 130. et Cland. xui. 15. Cf. Heins. 1. 1. et ad Ovid. Fast. 1. 11. Dra- 
kenborch. ad Sil. ii. 10. Exqnisitiorem itaqne formam /mIw praBtnlissem, 
si esse crederem bos vv. ab Horatio.' Jinit. Harl. 1. fastus. * Omnes codd. 
et edd. snmma conatantia, ducit. Sed varie distingnitor in libris. Post /os- 
tot colon ponunt Basill. Lamb. Crnq. et Torr. Verba Qmmdo . . • .fattoe 
parenthesi includnnt Steph. Fabr. T. Fab. Dacer. Talb. &c. Utroqne 
modo esset : O ^li, qni descendis ab Lamo, tn originem ducis ab Lamo, 
qni, &c. Indocta vero conversio, Horatloqne indigna! Deinde recte 
ridet Bentt. ortnrom tnnc sententiarnm totins Carminis nexnm : Tu a 
Lamo originem habes ; dies crastinns pluvius fntnms est ; igitnr com- 
pone lignnm, &c. Ro. Siepbanns et Baxt. pareothesi includnnt Qaum- 
do . . . tyraanais, vs. 9. posito tamen colo post /astot, nt vs. 6-9. sint pro 
apodosi parentheseos ; qoo parum medelsB loco affertnr, neqne multo doc- 
tior existit ingressns sententi». Deniqne Quando^^tp-annus inchisit, delevit- 
qne colon post futotf et ducit in dueit ex ingenlo mntavit D. Heins. enmqne 
secuti Bentl. Cnn. Oesn. et Sivr. ut sit : <^ando et.», denomhtatot, et omne 
genut (nominat.) nep, ab iUo a. dudt o. qui, tfe, Sed dispticere in hac ipsa 
ratione debet et longttndoniiiiiaparentheseos,et inprimis,qnod 8ic,communi 
cum ceteris conscituendornm verborum modis vitio, splendida sententia : qui 
For mia r um . . . lyrgnmis, quae aperte ad ornandnm Lamum, ipsnmque Laroi- 
am, pertinet; eaqne de cansa e sensn lyrico veraoi 1. adnecti debet, inde re- 
vnlsa notioni secnndariae jnngitur. Forte melius sit inclndere parentliesi : 
QuaMdoet.,,dMcit originem; ut fut, vs. 6. non referatttr ad illo a. vs. 5. ve- 

NOT^ 

Lamiv, Stc, nec omittendns est ortns tas alii contendont. Enstath. Strabo 

ex ea stlrpe Antoninns Imperator. lib. v. Plin. iii. 6. ^Oppidom For« 

Lamiarnm porro tam celebre nomen, mi«, Hormiss dictnm, ut existima- 

nt Jnvenatis Sat. vi. 384. scripserit : vere, antiqna Lsestrygonnm sedes.' 

' qnsBdam Lamiamm,' pro nna matro- His vero Lamns imperavtt. 

oarnmvetustanobilitatesuperbamra. 2 Hine Lamiat ferunt Denomhuttot'] 

Hic intelligendus videtnr idem, qui A Lamo tameo Lamides, nt Priami- 

i. Od. 26. et 36. scilicet Q. £lius La- des a Priamo, rectins efferatnr. 

mia, bello Angiuti Cantabrico prse- 4 Fattot'} Annalinm Ubros,in qui- 

fectnra et bellicis rebns insignis. bns totins anni iit descriptio; atque 

NotiUt ab Lamo'] Nobilitatem tra- nomina Consulum, et res egregie con- 

heoi et appellatiooem ab Lamo Nep- fectae aoDuatim et breviter ootaotor. 

tuoi iilio, Rege et conditore Formia- Fest. 
rnm: has tamen a Lacooibtts «difica- 



CARMINUM LIB. III. 17« 

Anctore ab illo dacit origineni, 
Qui Fonniaraiii moeDia dicitar 
Princeps, et innaDt^m Maric» 
Littoribas tenaisse Lirim, 
Late tyrannus^) cras foliis nemus 



478 
5 



/MewUihMtf) gtnUM r^ers ad eum eondiieremy qui primua trudOur ineohntie Fer- 
muarum ciniatem; etcirea hmm Muriem ripae aUueniem Umge regnatee; emttina 



mm ad ab Lamo vs. 1. Sed panmi impeosa opera in loco coostitneDdo ; oam 
millnm mihi dubiam qoin vs. ShS. snppotititii lint, et ab ioepto Orammatico 
astoti : de qaa re vid. Ezcurs. ii. Jam eos Sanad. et Jones. ^icieodos cen* 
snerant.' Jam, Bipoot. Mitsch. et Wetael. hos versns etiam defi|(ant aste- 
rtscis. Harl. 1. 2. 8. 4. 6. 6. ducit,^7 Maria emend. boons Monachns in 
Lips. 4.-8 Ltrm Craq. Torrent. RntKers. Talbot. Pine, alii ; Lyrm Venett. 
ap. Oetner. Mnret. et Steph. Leirin T. F»b. Lyrim Vet Comb. et alie non- 
nallflB ap. Jani. Sed pr«8tat in flaroine Italico terminatio Latina, iArim, nti 
' Tiberim ;' et sic omnes codd. et edd. vett. item Heios. Bentl. Caning. Sa- 
nad. Jooes. Jaol, Mitsch. Bipoot. Wetzel. Wakef. Comb. et Kidd. Apud 



VOTJE 



6 Qui Formiarumy ^c.] Urbs iHa 
pridem in littorali ora Campanle in- 
ter Cajetam et Mintnrnas, abi nnnc 
Moia pagas elegans : a Saracenis ex- 
cisa est anno Doroini 9M. 

7 Innantem Mariea LUterihut teuu» 
itte lArim] Liris flnvias, qni et Liter- 
nos AppianOy Latiam separat a Sam- 
nio et Caropaoia, io mare Tjrrrhennm 
labitar, Mintnmat perfloit, obi Ma- 
rica Nympha axor Faani colitnr, vel, 
at placet qaibasdam, Venos marina, 
cni sacellnm erat ad ripam Lirts. De 
eo flamine Jam i. Od. 81. 7. 

Mariem] IHa ante dicUCirce; nt 
Qnirinni ante Romaias : ez more ve* 
ternm mortnis nomina mntantiimi. 
Lactant. Institat. i. 21. Alez. ab 
Alex. Ti. 4. iu seriblt : ' Ob «temam 
gloriaro Dil Indigetes dicti, nomini- 
bos pleramqae maUtis, et novis co- 
optetis: si qaidem Romnlas Qairi- 
nus, Jono Matuta#..Circe Marica,' 
&c. Virgil. Aneid. vii. 47. ait Lati- 
num Regem * Pauno et Nympha ge- 
nitom Laurente Marica.' Fuit et 



Marica sylva in Latlo novo, et Cam- 
paniie confinio, ad Lirin flnviom, a 
Nympha Marica denominata. Mar- 
tial. XIII. 8S. ' Lirisqoem tylva Ma- 
ric« Protegit.' 

9 Tyranmut'] Regis ac tyranni, nt 
Orsca probat etymologia, discrimen 
nollam: vox tamen odiosa cmpit esse 
ob aliqnorom savitiam. Senec. de 
Clementia i. 2. ^Tyrannus factis a 
Rege distat, non nomine . . . species 
ipsa fortuov, ac liceotiapar est : oi- 
si qood tyranni ex voloptate sseviont ; 
Reges ex caata et necestiute. Quid 
ergo? Non Reges quoqne occidere 
Bolent ? Sed qootiei otilitas saadet, 
Tyraoois savitia cordi ett.' 

Crat ftV&t nenmt^ tfc.] Cras vehe- 
mens tempestas erit, qats arboram 
folia decatiet, et agiteto mari algas 
od littos bene moltas aggeret» nec 
proinde Uceblt in agris vertarLetope- 
ri rostlco ineumbere: ergo Intcrim 
hllariuti et genlo iodulgey et ad 
id omDio hodie onte plnvlam com- 
para. 



474 



Q. HORATll PLACCI 



Moltis et alga littos intitili 
Demissa tempestas ab Euro 
Steniet, aqu» nisi fallit aagnr 
Annosa condx. Dnm potis^ aridum 
Compone lignum : cras genium mero 



10 



dfe pro€tUa «6 Ewro excUata nemu$ frondibus pdtrtinM, ripam aMiem inani alfa 
cmuperget; ti me non decipit eomix Umgava^ pluviam praeagienM: ticca ligna 



Orscos 8crlbitar Atiipif.^ll £mMfa conj. Caning. probante Jones. et bic 
Sanad.*-12 Stemii «hob Bersmanni et Des8. I. 2. Mox faUet Lips. 4. — 
18 Harl. 1. 2. 8. 4. 5. 6. Bentleii Orflev. Leid. et Regin. a m. pr. Mentel. 
Helmat. cam edd. Bentl. Gunlng. Baxt. JaniyBipont. Mittch. Wetzel. Comb. 
et Kidd. potie, • £t eztitit haad dabie in plnribai aliorum etiam codd. sed 



NOT^ 



. 10 Alga^ Herba marina ad nibil 
utilis. 

11 Euro] Plin. ii. 47. flat * ab Orien- 
te brumali vnlturnos/ qoeni ' Eoram 
Orcci appellant.' £pod« xvi. 64. 
* Ut neque largis Aqnosus Earas arva 
radat imbribns.' 

12 Aqua nieifaait augw Annoea cor> 
Mtx] Plovium aatem fore ccelum ac 
foedam tempestatem, aogiiror e cor- 

^nice crocitante. Hsec si ter ant qaa^ 
iery et liqoida voce, crocitet, sereni- 
tatem indicat. Servias io Virgil. 
Oeorg. I. 410. < Tnm liqoidas corvi 
presso ter gottnre voces Ant qoater 
iDgemiaant.' At si plena voce et 
raaca» diuqae, pluviam. Ibid. vs. 
888« * Tam oomiz plena plaviam vo- 
cat Iraproba voee.' £s Plin. xviii. 
85. byemem prssagiant terrestres 
volacres contra aquam dantes clan- 
gorem, perfundentes sese : sed maxi- 
me comix. 

18 iliisiMa eomix] De bajus viva* 
citate Uesiodtts apud Platarcb. de 
oracalorom defecta. Hesiodi versas 
ita Latine vertit qoidam : ' S«cla vi- 
iri novies pobentis garrola cornix Vln* 
city coraicis cervas quater; at trla 
cervi Tempora corvns agit, quem 



deinceps Indica phoenix Egreditnr 
novies/ &c. Qaos si mavis ex Aa- 
sonio, vide Idyll. xviii. 

Pioii potUf aridum Compone lignum^ 
4>c.] Igne frigus, rocestitiam ex aeris 
intemperie nasci solitam bilari convi- 
vio propulsa. Certe coelo male affec- 
to, affici pariter corpus nostrom et 
ingravescere, non raro experimnr. 
Contra id incommodi valet focus lo- 
culentus, et ' Isetitiss Baccfaias da- 
tor.' 

14 GentiMi mero Cwrabii et poreo 6i- 
nicilri] Saerificium Oenio, die natall 
Lamlse, Donnalli perperam commenti 
snnt hic. Immo verba ista contra- 
rinm ostendont. Nam qito die haa- 
serant vitales auras, eo vitam adime- 
ro vtctimsB, religioni dncebant vete» 
res ; nec proinde sangninem fnnde- 
bant, aut mactabant hostias, utanno- 
tavi ad Pers. Sat. ii« 8. Suadet igt- 
tnr duntaxat Horatius epaias et hi- 
laritatem, corandamqfie cuticnlam. 
Qaod quoties faciebsint, cnrare ge- 
niam et placare se existimabant. 
Unde manarunt istse loqnOndi formu- 
Ise; genio indulgere, genium defrau- 
dare, nt bene observat Casaabonus, 



CARMINUM lilB. III. 18. 475 

Carabis et porco biihestriy 15 

Cum faniDlis operam solotis. 

congere, dum licety crae genium pUicabis vino ei poreeUo dmrum menmrn, cum 
servis a labore vaeamtibm$* 



neglectnm foit.' Jom.— 16 Coning. porea; forte ob iii. Od. 2S. 4. bimem$iri^ 
tolenni Tarietate, in codd. Torreiitii, duobns BersraaBDi, et Lips. I.S. bimem' 
bri unns Bersmanoi et J)es9, l. 

NOT« 

15 Poreo bimettri] Porcellns tener 141. voeat ' aniroa] propter conrlvla 

etiam priscis exqoisitum feivnlnnu oatnm.' 

Varro de Re Rntt. ii. 4. 'Sttillnm 16 CtNn /omirfu] Familiares adhi- 

pecns donatiim ab natnra dicnnt ad bebant in epnlis placandi Genii cansa 

4>pnlandnm : iis itaqne animam esse celebratis. Hunc vero ita cnrabant 

datam proinde ac salem, qnas serva- non in natali soloro, sed qnolibet annl 

ret camem.' Hinc JoveoaJ. 8at« i. die. 



ODE XVIIL 

AD PAUNUM. 

Faonalibns, quse Noois erant Decerobribns, Fanno Hymnum canit. 
(Conferenda est i. Ode 17. Gcsil) 

Faunb Njrmpharam fogientam amator^ 
Per meos fines et aprica rura 

Faime amoHM Npnphatfugieniei, transi benignus per meos Umtes agrosqus SoH 



Ode decima octava Llbri primi in Ed. Sanad. Inscriptio in vett. codd« 
ap. Torrent. est, ProseueHee ta Fntiiiiim Devm grestemy quem neneraiur Nonis 
Deeembris*^! Nffmpharum fugieniium Lipi. 1. 2. 8. 4. Franeq. Venet. 1498. 

NOTJE 

Metnun idem quod snpra i. Od. 9. et In sacris decaotatam patet. De eo 

1 FaioM] Is Pan GrsBcls, Faunns jan i. Od. 4. et 17. 

Latiitis dicttts, ex Varrone de Ling. Nfm^uarumfugieniumamaior] Fao* 

Lat. lib. VI. qnod * soleat fari in syl* nis,Sylvanis, Satyris affingebant Pris* 

vestribns locis:' onde et sylvarum et ci ea^ri pedes et salaeitatem. Hioc 

agromm Deos liabitns est. Huic invisi erant Nymphls, castisqae, 

Romse sacra fiebaut bis ia aono; Dryadib«Syliamadryadibtts,qaassyl* 

ineunte veroy ut novam sementem vis et arboribus pr«esse ethnicl cre* 

servaret ac foveret ; et Nonls De« debant. De lascivia agrestium iUo* 

cembribttSy cum jam conditse snnt mm mimionm S. Angnst. de Civlt. 

omnes frnges : ntqoo pecorr sanita- Dei xv. tS. Virgil. Oeorg. 1. 10. ^Et 

tem et foecnnditatem daret. Tnnc vos agrestaro prssseotia nomina Fan- 

ergo noiicttpatam Fanno Odeo hancy ni, Ferte simnl Fattoiqtte pedem» 



476 



Q. HORATII FLACCI 



Lenis incedas^ abeasqae paryis 

.£quus alamDis ; 
Si tener pleno cadit haedus anno, 5 

Larga nec desunt Veneris sodali 
Vina craterae^ vetus ara multo 

Fnmat odore. 
Ludit herboso pecus omne campo, 

expoiUoSf ae diaade ffropitiw teneUia foetibut; nqmidem tUn maettUw eapreoiua 
anno eompleto, addifwrque vinum eopioaum in patera Veneri onttra, atque ara aMti- 
qua pturimo tbure ineendiiur, Quotiee Nonm Deeembree Hbi aaera reeurrunif 



Loclicr. et Mancio.— 8 LceiuM ineedae onai Torrent. et quidam Lambini. — 
7 Edd. vett. fere cratere^ etiam antiqai Interpp. nt Mancin. Primas A^cens. 
veram et constantem codd. lectionem eraJterte vindicavit. crateri Muret. dum 
Inter craterem et crateram aliquid interesie faUo phtavit. £st etiam in li- 
brisy solenni varietate, erateme, ereterte^ ereterrct» Var. Lectt. ap. Jones. oc 



NOTA 



Dryadesqne puellae: Mnnera veatra 
cano.' 

8 LeNti ineeda»] Optat hnnc lenem 
et placidum habere ; etenim iracnn- 
dos putabatnr et pestilens, utpote 
Infemus Deus : ex Theognide. Theo- 
crit. Idyll. i. trtKpbs^ amarulentui^ dici- 
tur, Ab eo qooque pueris Doctu in- 
Bomniaet terricotamenta immitti ere- 
dita. Unde *• Panici terrores ' nomi- 
nati, vani scilicet et inanes. 

Aheoiquie parvie JEquue alumnui] 
Quoniam eaerat superstitio veterum, 
ntaqoibasdam Nominibus mala^ab 
altis bona tribui crederent, precatur 
Horatins hunc, nt dixi, pestUentem 
Deum, ne agnis et capreolis noceat, 
qui aluntnr in agris et viliis. Frostra 
nonnnlli interpretati sunt vemas, la- 
mulos, poeros, per vocem akmmia» 

6 Si tener pteno^ tfe.] Si tibi rite 
quotannis sacrifico, vel, qnemadmo- 
dum pius in te sum, ita mihi propi- 
tius sls. 

6 Larga nec deeunt, 4^.] In sacris 
aoniversariis ha&dum tibi immolo te- 
nerum ; vinumqne copiose libo. 

VeneriM eodidicruterd] Scilicet, abs- 
que Qaccho friget Venas. Ex Aris- 



tophane apnd Athen. x. IS. obnu 'A- 
^poBhiisydhafVinuMlaeVenerie, Ovid. 
Remed. Amor. i. 287. * Vina parant 
animos Veneri.' 

7 Vetua ara] Vel qnod ab Horatio 
dudum erecta : vel quia Faanos Ab- 
originum Rea primus, pater Latini, 
antiqnam religionem tradidit rusticis 
istis Numinibus ab eo tralientibus 
originem. 

8 Funuit odore] Incenso thare l>ene 
olentem fnmum toUit odoremqu^ Su- 
peris gratum. 

Ludit kerboeo, tfe,"] Cum Faooalia 
celebrantur Nonis^ seu die qninta 
mensis Decembris, tum «x more pe« 
cus otiosum aratro omniqoe opere 
solutnm qoiescit et lodit io campis ; 
nt et pagani ipsi festa hssc agentes 
IsetitlsB vacant. Quem certe ritom 
depromserant e Sacris Codicibns. 
£xod. cap. zz. * Scptimo die Sabba- 
tnm Domini Dei toi ett. Non facies 
omne opos in eo, tu et filius, et filia^ 
et servus» et anciHa, et jnmentum 
tttum.' £t cap. xxiii. * Septimo die 
cessalMS, nt reqoiescat bos et asinus 
tuns/ &c. 

Peeueomne] Ftuno rei pecuariia 



CARMINUM LIB. III. 18. 477 

Cam tibi Nonso redeant Decembres : 10 

Festas in pratis vacat otioso 

Ciim bove pagns : 
Inter audaces lapas errat agnos : 
Spargit agrestes tibi sylva frondes : 
Gaudet invisam pepnlisse fossor 15 

Ter pede terram. 

ptemdi» amettB kucwhmt in prati», vicut /ttium eeldfrmu kerboso eamfo reqiMieeeit 
cum bobtu nom IdboranHbma: lumu vagatur inter agnoi nihil timentet: nemui eter- 
nUfoUa in tman honorem: agneola tummm moleetam terptantaferire latatur. 



veiut; Sivr. et m<im.— 10 Dwn tibi Sivr. redeant Mentel.— 11 Canbig. et Pnl- 
manni Dieith. otioaa. ' Male b. 1. babet foimininuin.' Jont.— 12 Cum bove 
pardue cod. Achil. Stat. a Mureto in«pectuii, Torn. et auidam alii ap. Lamb. 
■ed cum litura, Pulmanni Diest. et Oemblac. 1. et Beller. pro ▼. I. nnns Fa*- 
briciiy pleriqne Torrentiiy dno Bersmanni, Bentleii Regin. a m. sec. OraeT. 
Leid. et Colbert. pro v, 1. Petrens. Reg. Soc. Magdal. Battel. et Vigom. 
Harl. 8. Brod. Exc. Sax. Meotel. Praneq. a m. «ec. Zarot. Venett. 1477. 1478. 
1479. 1493. Vet. Comb. et Loclier. Jam vidit Lamb. neque intelligi, qnid 
tit, * pardus festna et vacaiw/ nec dari pardum in Italia: vid. Plio. tiii. 17. 
Mnretum, quem RobortelluB falso crimine dixerat lectionem pardue in con- 
textnm recepisse,defendit C. Sigon. Emendatt. lib. i. p.O. Harl. 1. 8. 4. 5. 6. 
pagns* With. pro pagtu conj. poslor. — IS Inter audaeee lupue exatai Helmstad. 

NOT^ 

pr»sideoti edes RomsB aedificata pri- Inoiaam terram'] Ciijus opere et cul- 

dem e mulctatitia pecuariorum pecu- tura quotidie fatigator. Itaque agri- 

nia. cola, vinitor, fossor, intermisso diur- 

18 Inter audaeea hipua erat agnoe] *no labore, tonc otio, quieti, bilaritati 

Tunc agni tnam custodiam et tute- indulget. Lucret v. 139S. rusticam 

lam quasi seotientes in lupum audac- festivitatem et saltationem ita de- 

ter incorronty seo nil mali ab eo me- scribit: * Non magnis opibus jocunde 

tuunt. corpora habebant . . . Tiim joca, tum 

14 Spargit agreatea tihi aylva fron- sermo, tom dulces e^se cachinni Con- 

dea"] Velut in hooorem tuum arbores sueraot ; agrestis enim tum Musa vi- 

suis se foliis exunnt atqne humi spar- gebat. Tum caput, atque humero», 

gunt ; niminim sub Antumni finem. plexis redimire coronis, Floribus, et 

Hoc enim pertinet ad rusticum so- foliis, lascivia laeta monebat : Atqne 

leune. Virgil. Ecl. v. 40. * Sparglte extra numerum procedere, membra 

humum foliis.' moventes Duriter : et duro terram 

16 Gaudet inviaam pepuiiase foaaor, pede pellere matrem,' Scc, Ovid. 

tfc.] Cboreas et saltationes In festis Fast. vi. 29S. * Hi ludunt: hos som- 

celebrari mos erat. niis habet: pars brachia nectit, £t 

16 7Vrped«]Hinc ' tripudiare' fac- viridem celeri ter pede polsat liu- 

tam videtur. Turneb, mum/ 



478 



Q. HORATII PLAGCI 



ODE XIX. 



AD TBLBPHUM. 



Marooa angaratoin adepto, Horatias Teleplnim Poetam Orttcom atqoe so* 
dalem saum hortatur, uli relictis doctis nngis acriter secum potare velit. 
(An occasionem dedit coena Ipsa aoguralis MnranaB, cal se fiogat com Te- 
lepho adhibitum i Gesn.) 

QuANTUM distei ab Inacho 
Codras^ pro patria non timidas mori, 

Narras, et genns MmU 
Et pngnata sacro bella sab llio : 

Quam hnge remtfhu ab Inacho tii Codru$ jpro pairia oeatmbere non veritus, 
refere^ aique eHrpem JEaeif ei certamina commiesa ad Trqjam eaeratam: sUet 



Ode decima quarta Libri tertii in Ed. Sanad. Epigrapbe in ed. Sivr. Ad 
Cantorem. — 1 Lipss. I. S. a m. pr. Lips. 2. et Plant. Raphel. 1694. ut emend. 
Cuning. du<a<.— 2 Unos Bersmanni et Lips. 2. a m. pr. noii timidue pro patria 



NOT^ 



Metram idem quod i. Od. 8. 

1 Qwmliim dietat ^TC.] Telephus 
Podta Horatii iamillaris, ejus certe 
livalis in amore Lydis, ex i. Od. 18. 
Is Grscorum antiqnas historias evol- 
▼ere et eloqni amabat. EHnsmodi 
itaque res intempestive et prolixe 
narrantem interpellat Horatius, in- 
mediOyUt videtur, convivio; adser- 
mones tradocit loco et tempori ma- 
gls congruos : invitatque ad Istitiam 
plenlorem, ob factnm augnrem Licin. 
Murenam ntrinsque amicum. 

Quantum diitet ah Inaeho Codnui] 
O Telephe, diligenter numeras quot 
anni efBuxerunt ab Inacho Argivo- 
rum primo Rege ad Codrom Atlie- 
niensium Regem ultimum :' verum 
modo qoerendnm esset potios unde 
et quo pretio mercemur vinum opti- 
mum. 

Ab Inacho Codrus] Inacbus Argis 
primus imperavit, circa finem anno- 
rum Abrah» Patriarcbse. Ex Easeb. 
Chron. A. M. 3344. £x Beda A. M. 
S508. Alii etiam aliter. De illo Apoi- 



iod. lib. 11. Inter Inachnm et Co» 
dram intercessemnt anni septingentt 
et septnaginta quinquey ant non muU 
to secus. 

2 Pro pairia non timidut mort] Co- 
drus Rex Atheniensium cum ex Ora- 
culo didicisset eos fore victores in eo 
l>ello qood com Boriensibus sni gere* 
bant, qaornm Dux cecidisset, hos* 
tiom castra vili habitu adiit, militem 
Jurgio li^cessivit, atqae vulneratum 
ad snl caedem provocavit. Qnod ubi 
Dorienses accepere sponte se victos 
confessi abscessernnt. Vide Justin. 
llb. II. Val. Max. v. 6. &c. Ex Enseb. 
Chron. A. M. 4130. ' Codrns jnxta 
responsum seipsnm morti tradens in- 
terimitur bello Peloponnesiaco, in 
quo Heraclidarnm regnum destrnc- 
tum est, quod 882. annis persevera- 
verat.' 

8 Genus Maei] Narras quse perti- 
nent ad Jovem JEaci patrem, vel qun 
ad ipsum iEacura, ejusque posteros 
Pelenm, Achillem, Pyrrhum, &c. 
Apollod. lib. III. 



CARMINUMLIB. III. 19. 479 

Quo Chium pretio cadum 5 

Mercemur, quis aqnam temperet ignibus, 

Quo prsebente domum^ et quota, 
Pelignis caream frigoribus^ taces. 

Da Lunad propere novae, 
Da Noctis mediae, ^a, puer, auguris 10 

aiitoii quo ftretio emmmu amphoram rrini ClUi ; qmMcdl^odmt aquam ; qvdB domMm 
suppedittt, ei qua hora frigue Pdigmm repeliom, Da ciiOf /amuie, poeuhan i 



Lips. 4. et Dess. 2. nec timidua mori. — 7 Legi etiarn posse quoius, si li- 
ceret per codd. monet BeoU. ex i. Epist. 6. 80. — 9 Nova Ode hic incipit 



JHOTJE 



4 Pugnaia saero betta tub Ilio'] Bis 
capta foit Troja : primttm ab Her- 
cnle ; deinde a Orecis, qniimuagiDta 
post annis. 

Saerol Vel qaod nrbis ejos mnri a 
Biis sont aedificati. Supra Od. iii. 
▼s. 21. Vel quod muita illic erant 
terapla. Vel potins ex Homeri sen- 
tenUa, apnd qnem non semel /cp^ 
"IXiov legas. Alii sacnMi pro execra- 
bili hic snmnnty nt existimOy absnrde. 

5 CMmhi] In Orascis vinis Chinm 
ezcellebat, nt Falemum in Italicis. 
£z Atben. i. 20. Cbii vites severnnt 
priml. Ex Plin. xiv. 7* * In snmma 
gloria foit Chium.' 

eQuioaquamtemperetignilnui] Quis 
paret balnenm ; qaod veteres semper 
ante convivinm inibaDt. Alii inter- 
pretantor de Thermopolio, seu de po- 
tione caUdat quam quidem in deliciis 
apnd veteres fnisse, mnitis probavi 
ad Jovenal. Sat. v. 64. 

7 Quo prabenie domntm, 4r«0 Qn» 
Dobis domom prsBbebit, seu apnd 
qoem epnlabimnr, dnm In Pelignis 
versabimur. Nam vel eo erant per- 
rectnri, vel ibi jam erant, com hsec 
Horatius jam scribebat; vel certe 
Pelignam frigns metonymice dicit; 
speciem pro genere. Quota hora 
menis accambam,etcnm qnibos; et 
in ciijus domo luculentas accendatnr 



mihi focus ad propulsandum frigns, 
quod riget in Pelignorum regione, ob 
montes plurimos : ea nnnc Vaioa di- 
citnr, estqne in Apmtio; olim in 
Samnttio. 

Da Jaoub propere novaf] Invitat 
Immo tradncit Telephom ad hilarita* 
tem ex tempore Horatins, jnbens af- 
fundi vinnm copiose; ipseqne prior 
arripit scyphnm et propinat. Luna 
nevtf pocalum petit, vel quod oriente 
Lnnai et vesperi convivla adibant 
veteres ; vel qnia festse erant Kaien- 
dsB et epnlis vespertinis celebraban^ 
tor. 

10 NoettM media] Ad id tempns pro« 
diicebatnr ccena. 

Da, puer, augurig Muren^e] Proptev 
novflB dignitatis accessionem optimo 
et amico viro factam impense Isste- 
mur, nee vino temperemns. Angu- 
ratns in primis honoribns Romse cen« 
sebatnr,8oln8que erat perpetnns. Au- 
gures auspiciis, ot Pontifices sacris 
prsBfoere : velut Interpretes Inter^ 
nuntiique Deomm tantss dignationis 
habiti snnt, nt qui araspicinam fece- 
rat, in Senatnn\a8cribi et inter Pa- 
tres legi fas esset. £t a prima nrbis 
origine iidem Reges et Aogures : ip- 
seque Romulus hoc mnnere est fonc- 
tus. Fab. Maximns pmditur daobus 
et sexaginta annis summa cnm laude 



480 Q. HORATII PLACCI 

Marenae ; tribus aat novem 
MiscentuT cyathis pocula commodis. 

Qui Mosas amat impares, 
Teroos ter cyathos attonitus petet 

Vates : tres prohibet snpra 15 

Rixarum metuens tangere Gratia, 

Lufia^ da noetii medusy da MwreiUB augurii. Tribus imi novem scffphk apU po' 
eula miteeniur» Qui eolit Mueae impari numero, Poeta ttupeteene nooem poeeei 
eejfphot, Gratia nuiit tororibut eomU<Ua conieniionet Oment vetat tumere plu»' 



ap. Sivr. cum iDscriptiooe, Ad Minitirum,~~\l Murena « noinmis et lapidd. 
item e Gr. Movpipfas. Alii ot Harl. l. 2. 8. 4. 5. 6. et edd. vett. Mur^sna, 
Cf. I. Sat. 5. 88. Bentleii Magdal. aui tfibut aui fiovem.— 12 * Miteenio var. 
lect. Joo. Mitcentor emead. Rtitgers. fjectt. Veoas. vii. p. 867. quia smMea- 
tur (omnium quidem librorom lectio) langueat pro affectn Poet» bacchico. 
Probat et N. Heins. ap. Beotl. item Baxt. et Dacer. Receperunt Bentl. et 
Sanad. qoia regi convirii aptios sit, imperativo uti. Omnino» e vnlgari aer- 
mone. Sed in carmine doctior erat indicativut, pro conjonctivo s. imoera- 
tivo ; nec modo non langoet talis ratio, sed etiam grave quid ac luparnia» ex 
vita hominnm babet.' Joiit. In eodem vs. commodum unus Bersmanni et 
Dess. 2. cnm edd. Cuning. et Sanad. eommodi var. lect. ap. Jones.— 14 Temot 
aiioniiut ter cyatkot pettt doo Bersmanni, Lips8.2.8. et Dess. 2. petai qnidam 
Lambini et Mentel.— 16 Brod. et Alt. 1. ier prohibet.^ll Nudit vincta codd. 

NOT£ 

Angoratnm gessisse ad ultimam se- bebit : qni vero colit Mnsas novenas 

nectam. Homm proprinm fuit ex Poeta, is novies bibet, in honorem 

avibus vaticinia obscrvare ; a Diis illarum. Anson. < Ter bibe, vel to- 

monita contemplari ; de somniis, au« ties temos : sic mystica lex est.' 

guriisy oraculis, extis, portentis, re- 12 Commoditl Jnstas magnitndinis, 

sponsa dare ; prodigia procnrare, et inquiunt aliqni ; aiii» plenis et perfec- 

expiare, vatnm libros explanare, &c. tis ; alii contra, minoribns et ebrie- 

Alex. kb Alex. v. 19. necnon ii. 8. tateni nonindnceDtibns : optime, con- 

l\ Murena'} Is potator fuisse L. venientibus; ntsitsensus: Commode 

Ucittius Varro Murena, Terenti» et convenienter quisqne impari nu- 

Mecenatis nxoris frster, de quo ii. mero vel ter vel novies potat. 

Od. 10. Non moror quod somnia- 14 Temos ter eyaihot aiUmiiutf Sfc.] 

rnnt aliqui, ab Uoratio indicari, ad Etiamsi inde fieri debeam attonitus e 

raane posterum coennm esse protra- vino, novies tamen ego Poeta bibam, 

hendam, nimimm qnia mane augu- tum ob Musariim nnmernm, tnm quod 

ria captari consneverant et sub or- hiiaritatismodumnesciaministaMa- 

tum Solis. O sagax nimis commen- renas honoris amplitndine. Auson. 

tum ! ' Propter mediam noctem, et novam 

Tribut aut novem, ^e.] Cnique fas Lnnam, et Mnrene angnratnm» ter- 

est tres aut novem cyathos poscere : nos ter cyathos attonitus petit Vates*' 

nimiram qni demereri volet Cbarites Iff Tret prokibei tupra,^e,] Charites 

sen OratiaSf ob ternarinm earum nu- rixarammetuentesyqnsB ex ebrietate 

mernm, tris sibi pocula misceri jn- etnimiovino8ftpinsexcitaotnr,amaii^ 



GARMINUM LIB. III. 19. 



481 



Nudis jimcta sororibos. 

Insanire javat : cnr Berecyntl» 
Cessant flamlDa tibise ? 

Cur pendet tacita fistola cnm ly ra ? 
Parcentes ego dexteras 

Odi : sparge rosas ; andiat invidus 
Dementem strepitum Lycus, 

Et yicina seni non habilis Lyco. 



20 



gmo» frta pocuU. PUcet /urert, Quare tacet toiiift JUtuUe Pkrygi^gt Quare 
tUna eim cithara penden» mm retonatf Manut ego cessantee averaor. Steme 
roeas, pmer, Strepitum iuaaman audiat LycuM iuvidus, necnon vicina Lyco tetulo 



^^^^m^^^^^^m^ 



Marcilii, qai prttfert: sed veretar Bentl. ut recte aspexerit ▼ocabiilttin. 
Attamen recepit Coning. improbante Jani. — 18 Hic nova Ode incipit ap. 
Sivr. cum Inscriptione, Ad Telephumf quam ex Alcmane expressam vir doc- 
tiAsimus narraty argumenta ducens, ut solet, e nomiiiibus propriis. Berecyn» 
thia edd. vett. ap. Zeon. — 20 Cuning. emend. pendentf improbante Jani.— 
94 Antiqniss. Blandd. Cruquii, habiii, cui valde placet. Sed Acron mendo 



NOT^ 



tes aotem pacem et animi tranqnllli- 
tatem, tria tantom pocnla indnlgenty 
plnra vero prohibent. 

17 Nudii\ Sine dolo, frande, foco. 
Sororibuo] Tres nnmerantnr eniro, 

Aglaia, Tbalia, Enphrosyne. Vide iv. 
Od. 7. 6. ibique Not. 

18 /ii«iitr« j«oa<] Noster i. Od. 27. 
de insania ex immodica compotatio- 
ne : ' Verecondom Baccbnm Sangni- 
neis • prohibete rixis/ et, * impium 
clamorem lenite, sodaleB.' De libe- 
riori panlo animi gestientb lascivia, 
II. Od. 7. in fine. ' Non ego sanius 
Bacchabor Edonls: recepto Dnlce 
mihi fnrere est amico.' 

Cm' Berecyntim Cemant Jlamina ti' 
bia'] Cur non jam inflantur et inso- 
nant tibias et citharft, ad iotegram 
GOttvivii hlTaaitatero? lUfle adhibe- 
bantnr in sacris CybelsBy qusB a Be- 
recyntho Phrygi» monte, ubi cole- 
batnr, Berecynthia dicta est. Alii 
dlcunt tibias inventas priimim in 
Phrygia.et Lydia : ac propterea Be- 
recynthias hic vocari, Lydas autem 



IV. Od. 16. SO. Porro harom modos 
et nnmeros concitatior, proindeque 
bacchantibtts matris Dettra sacrificu- 
lis magis etiam permovendis, (de qoi- 
btts I. Od. 18.) qoibttsvis epulantibns 
etiam et compotantibos plusculum 
excltandis accommodatns. Contra, 
Doricus modns gravis ac sedatnSy 
edmqne docendos piieros, prsecipit 
AristQt. Polit. viii. ^olins saltationi 
aptos. lonins vetus asperlor, novos 
moUior. 

21 Pareenteo dexteras] Vel parce 
vlnnm ministrantesy vel a cantn pui- 
.sandisque iostruroentis Mnsicis ces- 
santesy torpentes, otioias. 

22 Sparge rosaa] Ut nihil laetiti» 
desic, o puer, etiam floribus sterne 
roensam ac tricHoittra. 

Audiat invidms Demeniem itrepitnm 
Ljfcns] Clamor ac strepitos noster 
ebriosis consoetus et hilarltatis in- 
dex, Lyci vicini nostri, capnlaris, 
morosi, auribos obstrepat, bilemque 
et invidiam moveat. 

24 Vidna seni non halniie] Qnippe 



Delph, et Var, Clas. 



Horat. 



2 H 



483 Q. HORATll PLACOI 

Spissa te nitidaio cdtna» 25 

Puro te similem> Telephe, Vespero 
Tempestiva petit Bbode : 
' Me lenius QSjCem torret amor meae. 

mti^iiitf idonea. O TeUphefnubiU» CUoe quarU te densU capUUs eplendidtumf te 
niHdo parem Veepere : me ineendii ientne amor GUfeerm mea. 



laborat. Vid. Bentl. ttem prebat ex codd. Rutgere. Leett. Venas. vii. p. 
271. qdia vir senex rectlns inbabilis dicatnr pnellflB, qiiam oontra.— 25 * Cn- 
ning« coig. criepa vel «poraa, nolla necessitaie.' Janu Ultimoft qtiatnor va, 
omitU Sanad — 27 Chloe volgata lectio. doa^ Cloe, CoUtke aberratt. Sed 
Bhada qnid. Lamb. Bentleii Colbert* Bhode (vel aberrando Rode^ Brode) 
A«r..dao Blandd. Mart. Sil. Cruq. dao Fabr. Polm. Beller. pro var. lect. 
Bentl. Leid. Regin. Reg. Soc. Pelrens. et Yigorn. Gott Saz. Mentel. Fran. 
Helmst. Lips. l. a m. pr. et Lips. 2. a m. s. Harl. 2. 8. 4. 6. 6. item Baail. 
156fi. Bentl. Cnn. ' iS^ine dobio vnra hssc lectio ; vix enlm librarii ignotom 
sibi et in Horatio innsitatnm nomen pro notiori Ckloee snbstitaerent. Rkode 
aatem libertinaram nomen, sttpins occnrrens» apnd comicos inprimu, et in 
inscriptt. antt. vid. BentL' Jont. 

NOTiE 

junior adolescentala. Ergo et ipsa, senibas caloris defectos calvitlem 

qw tristiori seni nnbere volnerit, glgnit. 

iMWtram aodiat Isititiamy qno perpe* 26 V ee pe to] Sideri veapertino. 

r«m se fecisso non sine dolore ag» 28 Me. kn$M» Giycer«t ^T^?*] Conta- 

nof cat. bescere facit, laBguore affidt, et con- 

. 26 Spieea te nUidmn coma] Densi smut: ' lentis penitas maceratigni- 

capiili javenem indicaat : nam in bosAot est in i. Od. IS. 



ODE XX. 

AD PYRRHUM. 

Eximiam Nearchi delicati pneri formam prsedioat, significans arabignnm sibi 
videri, atri Veneri sit aptiorr (Certat cnm pn^ de NetMbo pMo for* 
moso Pyrrhos. Zeon.} 

NoN vides qaanto moveas periclo^ 

Pyrrke, «n nm agnoeeU ptam perienlose G^BtuUe leantefeetns o^feraBt Pa^ 

Deest heec Ode Editioni Sanid.— 1 Num videe Alt. 2. a m. sec mmea» tu- 
mnUu ced. vet. Hen. Steph. item BentMi Leid. Regin. Bodl. 1. et Colbert. 
pro V. I. ot sit : < Qaantum tttmnltam excites, dam moves/ Ac 0ed, ut 

NOT^ 
Metrom idem qood i. Od. 2. noDtis ad aomnbtores qooadnm» qoi 

1 Non videe quaniOf 4rtf.] MlMis fig- Uc commenti aontncscio q«Mi AUo« 



CARMINUM LIB. III. 20. 



488 



Pyrrhe, Gaeitdl» catalos leasna) ? 
Dnra posi paalo fogies inaudax 

tPrselia raptof ; 
Cam per obstaiites jiiwnani catervas 5 

Ibit insignem repeteiw Nearcham : 
Grande certamien, tibi prasda cedat 

Major.aDiUi; 

p09i tu pr^edo HmidMi sasva eertamma detreetabUf qutmdo per himuu odoleBceithtm 
oUittentee perget iUa exceUentem NearchiHm requirene. Mogna eentenHo mtrum 



BeotL vidit, hmc lectio est ez iii. Od. 27. 17.— & Dura Brod. non im- 
probante Jani. pauUum quidam Lambini^ Mart. et Mald. Crnqnii, Polmanni 
Hunn. Beller. a m. pr. et Diesth^ 'Bentleif XJraev. Magdal. et Oaliena. unna 
Bersmanni, Brod. Exc. Sax^ Lips. l.pro ▼. I. Dea». 2. Alt. 1. Venett. 1477. 
1478. 1492. Loeher. et Ascens. 8<!d piullo v^l paulo plurimi optimi.-~5 Dum 
H«rl. 2.-~6 Nearck&n Cnning. Mearekwn, Neareicm, variantes ap. Jani. — 
f Grande certamen Acr. Porphyr. ad antecedentia trahnnt et jahgunt, 
ihit grande certamen^ h. e. ipsa leaena certana. Tnm Acr. * ibi eognot- 
ces, tibi an illi major acceaat victoria.' Grande certamen erit Lips. 8. e 



NOT^ 



goriam de Pyrrho Cpirotarum Rege 
proTarentinifl adversns Romanos bel- 
lante, et per ' leaenam * nrbera Ro- 
mam, per ^ catulos' Rom. Principet 
loterpretati sunr; explosis etiani aliis 
qnl M. Antonii rea gestas roetapho- 
Hce hic notari, perperaro dixere ; tn, 
Lector emunct» nariSy intellige sim- 
pticiter Pyrrhnm Horatii quendam 
ftodaiemmnlieriamanti puernmNear- 
chnm eripere atqne sibi addicere ni- 
tentem: quem a tati consilio dlmo- 
irere conatnr Poeta. 

Quanio moueas pericloy 4*^.] Niroi- 
rnm tam pericolose amasium suom 
poellae abstrahis, quam lesnaB catu- 
los raperes. Vide Plin. ^111. 16. 
' 2 Gatula} Gaetulia Africae regio^ 
leonnm aliaromqne ferarum nutrix : 
deqnajam i. Od. 23. 10. et'ii. Od. 
20. 15. 

8 Dura poet paulo fugieif ^c.] Nll 
enim acrius irritata niulierey prffser- 
tim sibi quod amat asserere labo- 
tanti. Senec. Herc. C£t. 233. ' Cru- 



entns fceminas stimulat dolor. . . . 
Scylla et Charybdis Sicnla contor- 
quens freta Minns est timenda. Nul- - 
la non melior fera est.' 

Inaudax] Vox nova ab Horatio uno 
nsnrpata. De jure voces novas iin- 
gendi ipse ad Pisones disserit vs. 65. 
et seq. ubiy.inter alia, haec scribit : 
* Ego cnr acquirere pauca, Si pos- 
sum» invideor^ com lingna Catonia 
et Enni Sermonem patrinm dita- 
verit, et nova rerom Nomina protu- 
lerit ? licoit,semperque licebit, Signa- 
tnm praesente nota prodncere nomen,. 

&c sl volet usns, Quem penes 

arbitrium est,. et jus, et norma lo- 
quendi.*^ 

6 Cum per ohetanta juvenum cater' 
eos] Observa, lector, quam eleganter 
in allegoria sna persistat. Sensus est v 
Cnm illa, spretis amatoribus bene 
multis, unum qnaeret Nearchnm. 

Insignem'] Prsclarnm semper vl- 
detnr quodcnmque amatur. 

7 Grande certamen, Hbi pradOf ^c.] 



484 Q. HORATII FLACCI 

Interim, dam ta celeres sagittas 

Promis, ba&c dentes acnit timendos ; 10 

Arbiter pognae posaisse nudo 

Sub pede palmam 
Fertor^ et leni recreare yento 
Sparsum odoratis hamerum capiliis, 
Qualis aat Nireus foit, aat aqaosa 15 

Raptus ab Ida. 

prirda tibi petior mn tUt evemat, Interea dwn tu velocia tela edudf , iUa vero deniee 
fomudandoe exacmt; dicitur controtersuB judex coUocaeee victoriam nb nnda 
ptantay ac levi aura oblectare crines odorilmBper/utoe, in Mcapaiam pendentee; «- 
mUis vel Nireo, vel Gantfmedi ex Ida apds abundante eubtraeto, 

glossa. Vs. 7. 8. pareDthesi incladant Baxt. Oesn. et Comb.— 10 ' Alt. 1. 
aiuperboe : memorabilia lectio» neqne contemnenda ; est enim, nt recte doctiss. 
Nagel. vox et sonantior et ornatior.' Jaai.-- 13 Lips. 4. Alt. I. Venett. et 
Vet Comb. recreaeee xeKto» — 14 Mentel. adoratie KcapUUa, — 15 Nereus, indocto 
lapsu, codd. Torrentii, unus Bersmanni, Lips. 1. 2. S. 4. Franeq. Heimstad. 
et Dess. 2. Cadem varietas Epod. xv. 22. aat a9i(MiM Lips. 4. Atterbarv 
conj. QuaHs aut Nireus, puer aut, ^. qnam conjectaram recepit Kidd. 
Bentl. pro Raptus malait Pastor, 

ViOTJE 

An tibi potins qnam illi cedat Near- cnntnr manasse pridemflamina qnin- 

chus, qnem aterqne ardetis ac depe- decim : at eorum plurima sno tem- 

ritis. pore jam exaroisse, scribit Plinias. 

Dum tu celeres sagittas Promis'] Apud Atben. xv. 8. vocatur "Opos vo- 

Dum tu artes omnes insamis ad pae- KvwiZdicov "l^ris, Mons Idce pbires Ao- 

rum tibi asserendum ; illa iram, odi- bentis fontes, Prae ceteris aotem flu- 

nroy probra, vindictam in te raptorem viis Ibi scaturientibus oominantur 

comparat, omniqoe ope saom sibi Xantus sen Scamander, Simois, &c, 

vindicat. Homer. Uiad. A. 

11 Nudo Sub pede'] Nearchus citra 16 Raptus ab Ida"] Oanyraedes 

periculum, immo cui cedat parnm so- Trois Regis filins, ob pnichritudinem 

licitns, vos de se contendentes otiose a Jove aquilae speciem indnto rap- 

et frigide spectat, suosqae dontaxat tus^ cnm in Ida monte puer vena- 

curat capillos comere et odoribns retnr, atqne in conviviis Deornm fac- 

aspergere. tus pocillator. De eo vide Luciani 

14 Sparsum odoratis, ^c.] Vide ii. Dialogum. Et Ovid. Met. x. Fab. 4. 
Od. 11.16. Hac porro fabula indicatur sapien- 

15 Nireus] Hic Naxi ReXyOraeco- tem virum Inrainibus et claritate vir- 
rnm post Achillem formosissimus ; tntnm refuigentem Dei consoetndine 
de qno Homer. Iliad. B. Propert. iif. dignnm effici, atque ad Denm per 
18. * Nirea non facies, non vis exemit sapientiam rapi et snblevari. Vide 
Achillem.' Cic. Tuscul. 

Aquosa] £x iUo Troadis monte di- Ida] Mons duplex hnjus nominis; 



CARMINUM LIB. III. 21. 485 

NOTiE 
alter apad Cretam insulam, de qao niom qai circa Helleflpontum snnt 
nonroentio ett hic; alterinTroade altissimos. Diod. Sic. vi. 15. et 
apnd Phrygiam Asia minoris regio- xvii. 1. 
nem, Paridis jadicio famososy om- 



ODE XXI. 

AD AMPHORAM. 

Virom gravem et sapientem Messalam Corvinnm, die qaodam festo apad se 
agentem, recitatit vini landibos, ad hilaritatem infitat. 

O NATA mecum consule Manlio, 
Sea ta qnerelas^ sive geris jocos, 
Seu rixam et insanos amores, 
Sea facilem^ pia testa, somnam ; 
Qaocamqae lectam nomine Massicum 5 

O bona amphora, gab Manlii eonmlaiu micumfaeta, nve quenmanias, tive rincf, 
eive jwrgia et demntee amareB, eioe plaeidum ioporem producie, quocum^ tiluh 



Ode octava Libri secnndi in £d. Sanad. — 1 MaUio, tcI MoHo, SchoU. onns 
BersDianni, Anhalt. Fabr. codices Torrentii, Dess. 2. Lipss. 1. 4. Helmstad. 
iii marg. Basill. 1556« 1580. alisque edd. vett. ' Male 1 Noster enim natns 
Coosule ManliOy et aliaminnsqae iilastrit gens Mallia fnit.' Jont.— 2 Lipss. 
3. 4»oeugeri» ; Caning. genis, ab antiqno * geno/ pro * gigno.'— S Lips. 1. a 
m. pr. Seu rixae, — 4 Teeta majnscula litera, Bentl. Cnning. Sanad. Jones. et 
Kidd. pia, Tetta, sommm distingoit Bentl. in Cur. Noviss. nt pia non nisi ad 
rnmnum pertineat, probante Klotz. Lect. Venns. p. S24. Bentleinm secntns 
est Kidd. — 5 Quodcumque fmtum nunrine, (h. e. qnacnmqne potestate prsdi- 
tnm,) conj. Bentl. quam conjecturam, Bentleianamm prope omnium pessi- 
mam, jare asperius perstrinxit Cuning. Animadv. cap. xiii. p. 221. Lips. 2« 
nomine, et saperappositam w, ut sit nnmtiie. Kidd. ex conjectnra Valart. 

NOTJE 

Metmm idem qnod i. Od. 0. Nam qui a natnra biliosus, vino M 

1 OMtaaiecioA] Vino impleta» et iracundior; qui libidinosas,lascivior, 
condita in horreo tnm cnm ego natns petnlantior, &c. Quidam jocosi post 
svm Vemisii In urbe Apnlise ; consn-' Tinnm, alii somnolcnti, &c. Galli le- 
latam Romas gerente L. Manlio Tor- pide vocant, unvinde sM^e, «ii vin de 
qaato cnm L. Anrelio Cotta anno Uon,deehien,decoekon» 

Urbis condittt 688. Vide Epod. xiii. 6 Quocumqui lectum nomine, 4rc.] 

8. nbl hnnc Torqnatam vocat saum Cajascomqae homen Consulis in- 

CoosQlem. scriptnm habeS| qno setas notetur vi- 

2 Seu iu quereiaSf stee gerie jocoa, ni quod contines. Vide ii. Od. S. 8. 
^.] Varios effectus vini jnxta varias Not. De Massici bonitate et patria 
hominnm affectiones belle exprimit. i. Od« 1. 



486 



t^. HORATII FLACCf 



Servasy moveri digna bono 6ie, 
Desceiide> Comrifio jabente, 
Promere laDgoidiora vina. 
Non ille, qnanquam Socraticis madet 
SermonibuSy te negliget horridus : 



10 



condis exqnUUum Maancumf meretis prqferri celehri die; veni fwndere vma teiiM- 
ceniia veiaiU Canrimo, HiCj Ueet iwUmtiu sit Socraticie dieeipUniM^ haud austem» 



Pnef. ad Hor. tiii. 9. edidit, Quodemt^ latum nswdne^ ^.—10 Bentleii 
Leid. et Petrenii. Lipss. 1. 4. cum edd. Bentl. Cimiag. et Kidd. negligity h. e. 
non solet le negligere. Ceteri omiiee codd. et edd. negUget, prolMnte Jani, 



NOM 



6 Bono die'] Feitivo, mibi fortnnato 
et lionorabili, com dignator Conrinns 
dlvertere apud me» ctenare domt 
meae» et poscere sl qiiod habeo melio- 
ria notK vlnnm. 

7 Deseende} Ez istavoce patet olim 
Yasa vinaria non, nt apud not bodie, 
in subterranelt, sed in editiorlbus 
apotbeeis atqae liorreis coHocari so- 
Uta, pt fumosa indeqne matura 6^ 
rent : qnod jam allbi notavi, iternro* 
qne Poeta noster innoit, seqnenti 
Ode XXVIII. V8. 7. Vide inpra Od. 
VIII. bujiis libri. 

Corvme jii6eiil«] M, Valerios Mes- 
sala Corvinua Aognati «vo vir«larit- 
timns, Contnl anno U. C. 7S3. qni et 
de OaUla qnatuor post annlt trium- 
phavit. It ett qnem tuia carminibut 
adeo celebrat Tibnllut, i. S. et iv. 
1. tlc incipit; 'Te Mettala canani ; 
qnanquam tna cognita Virtnt Ter- 
ret, nt Infinnft valeant tubtistere vi- 
rea.' 

8 Pfom«r^ Hoc jnngQnt tMV cnra 
voce deseettde ; alii cum j«6fiile. Qnic- 
quid tentiant aliqoi, parvi refert ad 
quod referat. 

Langmdiora vma} Senectnte ten 
vetuttate matnra, mitiora, salnbrio« 
ra. Vide tnpra Od. xvi. vt. 85. ibi- 
qiie Not. 

9 Non tUSi quanquam Socraikis^ 4^.] 



Etti refertnt, id ett, apprime inttrne- 
tnt ett Corvinnt Socratica et Acade- 
mica Piiilosopbia, non te detpiciet o 
pia tetta : et qnanqnam madet totnt 
placitit ejntmodi teverioribnt, ha|id 
tamen refogitinterdura madere etiam 
vino, ad diluendat curat levandotqne 
aninii iaboret tnot pro Repubiica: 
nam et hoe novit tapieotittimo coique 
nturpatnm. Plato tcribit vinnm ho« 
minibut a Deo cotttribntum velnt re* 
medinm advertiit tenectutem, nt re- 
dire ad jnventutem videantnr» et 
mcettitiae eot capiat oblivio. Seneca 
Stoico tnperciiio mire gravit aiebat 
ttonnonqnsro nsqne ad ebrietatem ve- 
niendnm, non qnm mergat nos, sed 
deprimat curat. Vide Coel. Rhodiv. 
xxviii. S2. et alibr. 

Socraticis SermonUms] Socratet ho- 
minum tapientittiinut Apollinit ora- 
culo deciaratdt est. Ejnt dogmata 
amplexi snnt pr« eeteris tiene ranltis 
illuttrioret itti, Plato, Xenophon, An* 
titthenot. Diogen. Laert. Mb. it. Ac. 
Cic. Tntc. III. ait ab eo ^omnera qoat 
de vlta et moribnt ett Plrilosopbiam 
raanatte.' Tntc^v.^Primumiihimde» 
vocatse Philosophian e eslo...et 
coegitte de vita, moribiUy- rebmqoe 
bonit et Mifllit qu»rere.^ Ketter ad 
Piton. vt. SIO. < Rem tibi Secratie«i 
poteniot osteadere ehartsB.' 



CARMINUM LIB. III. 21. 



487 



Narratur et prisci Catonis 
SflBpe mero caluiase virtus. 

le oMpeniakilha', F^ertur ontiqm vniu$ CatontM etiam vin» frefueniir ealtfucta 



2ai addit, * InsiKiMft nuMs propinat Bentlelns.'— 11 Barth. ad Cland. Bell. 
kt. 481. legit NamtMr tnimui Catonii.— 13 Bentleins, tpreta omni libronim 
anctoritate, e Mario Viotorlno Qrammatico, p. 8606. legit, mero mealmue, 
Potat loaTiorem inde vertnm evadere, et meliorem senium. Bentleium se- 



NOT£ 



11 Narraittr ei prieei Catemiey 9fe,] 
Ipiie Cato virtttte insignis narratnr 
Vtno liberalin» hausto sepe Incalnis- 
se. Hic vero qnseri potett, an vino 
corpns incalescaty nt calido medica- 
nsento ? Reapondet Galenus Consti- 
tot. III. non Incalescere nisi nt alimo* 
n!a corpojri nccommoda. Nam slcot 
igui coAgruens materia incendiom fa- 
cit majns, ita corporibos simile ali- 
mentnm qnse natura calent satis, et 
robnr adjicit* et calorem auget, &c. 
Hftc llle. Vide Ccel. Rbodig. xzviii. 
10. nbi ezplicat cnr prosit senibns 
vinnm. 

CatofUt] Quls ille, an Major, an U- 
ticensis et Junlor? De Uticensipro- 
ditur sane, integras dnzlsse perpo- 
tando noctes. Testes Plntarchns, 
alilque. £t cura Memrains quidam in 
conventn dizisset,Catonem totas noc* 
tes in vino permanere et ebrium tue, 
snscepto sermone Cicero respondit : 
qnin addls etiam totos dies alea lode- 
re? Seneca de Tranqnill. cap. zv. 
' Cato/ Inqoit, ' vlno lazabat animnm 
enris pnblicis fatigatnm.' Vbi Lip- 
sius de Uticensl dlserte ezplicat, 
hnncqne affert Horatii locnm, qnem 
modo tractamos. Idem Cato men- 
sam mazime amicomm parentem et 
procrcatricem ezisthnavit: idem so- 
litns erat dioere Csesarem sobrinm 
accessiase ad evertendam Rempnbli- 
cam. Vlde Coel. Rhodig. xxviii. 8. 
et tS. At dno tamen argunntCa- 
tonem hunc Junlorem minime hic ab 



Horatio indicari. Alternm est voz 
^narraitirf qu« neqoaqnam adhibere* 
tur a Poeta, si innueret Catonem 
illnm Uticensem cum quo vizerat, 
quemqne florentem viderat ; siqnidem 
Horatlus annos «taiis babebat vigin- 
ti, qnando se Cato Utiem interemit. 
Alterum est epithetnm prisct, quK 
omnino Porcio Catoni, non ita vero 
Uticensi congrnit. Nec enim satis- 
facinnt qni priscam vlrtntem pro so- 
lida, vera, severaque poni obtendunt. 
ErgoCatoMigoraccipiendus. Qnam- 
vis etenim valde sobrium fuisse con- 
stet, at ei nibllominns ebrietas seu 
vinosltas ab mmnlis et adversariis 
objecta est: ad qnod allosit Poeta. 
Adde qnod apod Ciceronem de 8e« 
nectute, ille Ipse Cato Major profite. 
tur ita de se : ' Ego propter sermonl!^ 
delectationem tempestivls quoqne 
conviviis delector, nec cum squali- 
bus solum, qul paucl admodum re- 
stant, sed cum vestra state etiam 
atque vobiscnm : babeoqne senectnti 
magnam gratiam, quae mihi sermonls 
aviditatem anzit, potionis et cibl sns- 
tnlit. Quod si qnem iBta delectant, 
ne omnino bellum indizisse videar vo- 
Inptati, cnjus est etiam fortasse qni- 
dam naturalis modus, non intelligo 
ne in istis qnidem volnptatibns ipsis 
carere sensu senectntem. Me vero 
delectant et sermo in poculo, et po-« 
cula . . . convivlomqne vicinorum quo- 
4idie conipleo, quod ad mnltam noc- 
tem qoam mazime possumus varid 



488 



Q. HORATII PLAGCI 



Ta lene tormentum ingenio admoves 
Pleromque dnro : tu sapientiam 
Caras et arcanam jocoso 
Consiliam retegis Lyseo : 
Ta spem redacis mentibus anxiis, 
Viresque ; et addis comua pauperi. 



15 



/Kts9e. Tu dideem vim adhibea animo itUerdum oMperi&n : tu » 
et anxiiu cogUaiUme* revelas per viHum festivum, Tu reddU j 



pientum iniimae 
dueiam et robur 



^^^^■0^»^ ^^^^ ^ 



cuti Wakef. et Ridd. < Tu Uniter mentem emend. Waddel. Aniiu. Critt. 
p. 46. nam ad ingeniom diirum expagnandum non leni tormento» sed fortibot 
armis opns esfte ; quod quidem non necesse est sane refelli. Comparat vir 
doctiss. Horat. ii. Epist. 2. S6. et ait se reperisse in codice Vatic. TVc Uneter 
tormentum, Mox amovea nonnnlli ap. Olarean. dno Bersm. Brod. cum glos- 
sem. ' separat/ ac e nostris Mentel. Dess. 2. Lips. S. 4. item Lips. l. a m. 
i. (a m. pr. remove») et Lips. 2. a m. pr. Helmst. Franeq. cum scholio : * re- 
movet/ et lene cnm nota : ' leniter.' Sed aperte jiingendam lene tarmentumf 
oppositum eleganter ti^eiiio diiro.' Jani. — 14 Dess. 2. tu aapientiue, — 16 Lips. 
3. Cura» et arcant.— 16 Lips. 4. reteges; Alt. 2. a m. pr. re%af.— 17 Tu epe* 
Helmstad. IVi tpem redueas Mentel.— 18 Lips. 2. a m. pr. et addea eonma.— 



NOT^ 



sermone producimus.' Hoc etiam fa- 
cit quod scrlbit Plioius ziv. 4. ' Ca- 
tonum ille primos/ inqnit, * triumpho 
et censura insignis, magis tamen cla- 
ritate literarnmy praeceptisque .... 
agrnm colendi, . . . de vitibus nvis- 
qae ita prodidit ; qai locus vino opti- 
mns/ &c« 

It Tu Une tormentumy 4rc.] Per te 
leniter ingenia torquentur, et qualia 
sint explorantnr : severiora mitigan- 
tur, duriora moUiuntnr, &c. Plato 
de Legibos ait vinam esse tormen- 
tnm minime snmtuosnm aat pericnlo- 
snm ad explorandos hominnm affec- 
tns. Tbeognis dicebat aurum et ar- 
gentum igne probari et dignosci, at 
vino mentem hominis qnamlibet sa- 
pientis. Vide Epist. ad Pison. vs. 
4S4. Ncta ablndit adagium, ' In vino 
veritas/ et Persn cujusdam apo- 
pbtbegma,4iiequaqnam opus tormen- 
tis esse ad «xquirendambvemm, vino 
enim rectios eUci.' Vide Erasm. Snnt 
qui patent bic allttdi ad arietes alia8< 



qne machinas ejusmodi beilicasy qui- 
bus admotis urbinm mnri concutiun- 
tur, dejiciontur, expngnantnrque : 
pace tamen illornm, prior interpreta- 
tio non est posthabenda,multo miniiSi 
ut sanciunty explodenda. 

14 Tu eapieniium Curas, 4pc.] Ora- 
viores cogitationes reconditaque con- 
silia hilari compotatione io lucem 
aliquando profernntnr. 

16 Lyito} Unum est e Bacchi cog- 
nominibus a \^ip, quod solvat et dis- 
cutiat sgritudines et cnras. 

17 Tu spem reducis'] Apud Athen. 
11. 1. ex Diphiio : ' Bacchus cordatis 
et prudentibus virls amicus, ipseque 
sapiens seque ac suavis, abjectos et 
hnmiles facit assnmere magnos spiri- 
tns, snperciliosis ac tetricis persua- 
det ut rideant, Jgnavis nt andeant, 
timidis nt fortes siot.' Ex Chaere- 
mone : ' Per vinnm conciliantur bi- 
bentibns risos, sapientia, docilitasy 
bona omnia.' 

18 Addis €omua pauperi} Baccho 



CARMINUM LIB. ill. 21* 489 

Post te neqne iratos trementi 

Regam apices^ neqne militum arma. 20 

Te liber, et, si laBta aderit, Venus, 
Segnesque nodum solvere Gratias, 
Vivseque producent lucemae, 

Dum rediens fagat astra Phoebns. 

solUilo higenw: dasque animes hopi post te nec Hmenii Regwn diadema nec Mla- 
iomm iela, Te expnnneni Baechn* ei FeiiiM, ei /avene affiterii, necnon Carite» 
vincuhtm laxare iardioreef aique ardenies hfekni,donec Sol revereus expeUai sidera. 



^^^ ^■^^^^^^^^ 



19 Aliqaot codd. ut Helrost. Lipi. 4. Harl. 2. 4. 6. et edd. Tett. Locher. 

Venett. Asceiis. Bentl. et Ktdd. nec iraioe; Harl. l. 3. 6w et omnes ceteri, 
neqaeiraio*; et aic e snis Lamb. Craq. Torrent. alii. ^Recte e legibna nu- 
raeri.' Jojit. iimenii Helmatad. — 24 Sivr. fngei aiira; et sic, ex conjectura 
Valart. legit Kidd. 

NOT^ 

veteres alBngebant comnay qnoniam litnm arma. 

e nimio Tino trncea 6nnt ebrioai in- 21 Te lAbery ifc,"] O testa, ampbora, 

Ctar belldamm, inquit Festus. Vide o bonnm Tinum, te in convivio pro- 

snpra if. Od. 19. in fine. Ovid. Art. ducent Baccbns, Venns Iftta, Oratisp, 

Am. I. 2S9. * Tnnc veninnt risns ; lucernn accensse. 

tnnc panper cornna snmit. Tnnc do- Xt^r] Cnr pater Liber , dicitnr ? 

lor et curas ragaqne frontls abit.' An quod bibenti sit cansa libertatis ? 

Percomnadesignanturandacia,con- fiunt enim audaciores ex vino homi- 

fidentia, robnr, superbla, temeritas nes pierique. An quia pro iibertate 

etiam et petulantia. Atben. x. 14. B<eotiaBdepugnavit?Piutarch.Probl. 

rQ9 ityoBS» fiannXths ohos, benortm om- Laia Venua'] Mitis, lieila, propitia, 

nium rex mnum, ir. 1. 'lirx^ MWi rals placida, non miscens contentiones et 

i^mffi kcSl rots ff^fuurir. Robur ei vt- rixas aut etiam prselia, nt saepius fit 

ree dai oitimtf ei corporibu», Ibid. cap. 22 Segneeque nodum eolvere Graiiaf] 

2. *M\}nf &Xff|(icairofr Trdffp Ay%. Po- Detrectantes, nolentes separari, dis- 

ien» remedium advereu» omnem trieii' trahi, abalienari quos jonxerant : con- 

iiam. cordise tenaces amantesqne, insolubi« 

19 Poei te neque iraioe tremenUf ^c.] ies. Unde illae implexis et consertis 

Vlno snmto roboratus inops et timi- inter se manibus pingl soient. Vid« 

dns qnisque jam nec iratos Regum i. Od. 4. et SO. 
vultns ant minas expavescit, oec mi- 



490 Q. HORATII P1.AGC1 



ODE XXII. 

IN DIANAM. 

Epigramma in Pinnm justa viUam snam stantem et a se Dian» dedica- 
tam. (Qnid bic ad S«cularet Lndea referri pefilt plane non comminit- 
cor. Geni.) 

MoNTiUM custos nemoniinque, Virgo, 
Quee laborantes atero puellas 
Ter vocata aadis, adimisqae leto, 
Diva triformis ; 

O Virgo prtne» numtitiM et tyharum, Dea forma iripHcii^ qua ter intocata 
wubvenis nudierilm pariurientUnu, et eat morti eripis ; rit tibi eaera piuue fuiuta 



Ode decima texta Libri primi in recensione Sanadoni. Edd. Tett. In- 
scriptionem exhibent, Diana ojgleia c^ebrat. In bac Ode codd. nit variant» 
nisi quod Lips. I. a m. sec. exhibeat vs. S. ktum pro Uto ; et sic» nt videtnr, 
legebat vetua Commentator ap. Cruq. notat enim : ' adimisque, lupple * pu- 
ellis." 

NOT« 

Metrnm idem quod snpra i. Od. 2. Audii,adimigqv£leto] TerenL Aod* 

i Mfmtiam eusto§j ^<r.] Venatrix, iii. 1. 16. < Juno Lucina fer opem ; 
incola sylvarom. Adde quod berbis, serva me obsecro.' Catoll. Carm* 
plantia, arboribns vegetandi vim im- xxxii. IS. ^ Tn Lneioa dolentibos 
pertitur Lnna. Juno dicta pnerperis.' Ovid. Faitt 

2 Quat laborantes uiero, ifcJ] Partu- ii. 461. * Parce precor gravidis facir 
rientes jnvaa ad infantem edendnni Us Lucina puellis, Maturnmque ntero 
in lucem : qun et matri fratrem roolliter anfer onns.' Dionys. Hali- 
Apollineni parturienti opem et mnnua carnaBS. lib. v. in »dem Junoni* Lu- 
obitetricifl exhibuisii. Luna scilicet cin» recens natorum infantium no- 
porot et meatus corporis tempestive mina «tatemqoe referri solita testa- 
relaxans dat facilitatem partui et sa- tur. Cic. ante cit. < Ut apnd Orsecos 
lobritatem. Cic. 2. de Nat. Deor, Dianam eamqne Lnciferam, sic apud 
* Adhibetur ad partus qood ii matu- nostros Junonem Lncinam in parien- 
rescunt aut septem nonnunquam, aut do invocant.' Ne, Lector, mirere 
nt plerumque novem Lunae cnrsibus, quod videantnr confoi|di Junpnia aQ 
qni quia mensa spatia conficiunt, Dianas munia. Nam Deos omnes ad 
menses vocantnr.' Idem fere Var- Solem, Deas ad Lnnam referri, egre- 
ro de Ling. Lat. lib. iv. nbi ' buna gie docet Macrob. Satnrnai. 1. 17. et 
nascentium dux .... parientes eam seq. 

Invocant.' Diodor. Sicnl. Hb. vi. 4 IHihi triformiM] Triplex qua»i nn- 
Plutarch. Sympoa. iii. Problem. i. men habens : Luna in ccelo, Diana in 
Scc. terris, Proserpina apnd Inferos. Vir- 

6 Ter vocata] Temarins nnmerns gil. JEneid. iv. 611. *Tergemlnam* 
religione consecratus. i. Od. 28, S6. que Hec^ten, Uia virginiaora Dianae.' 



% 



« 



GARMINUM LIB. 111. 23. 401 

Imminens villaB taa {Mnas wio, 5 

Qaam perexactos ego laDtas annos 
Veiris obiiqaom meditantis ictam 
Sangaine donem. 

nuo iminndens ; fuam cf o nnguHi (mnu etciuiiM gaudeh» tupeigam eruert perci 
iranivenammermnemtentaniie, . 

NOTJE 

Hinc illad : < Terret, luttnt, agit, 7 OUifaMm imtfttoiltt •cftmi] Qoi 

ProMrptna, Liraa, Diana, Iraa, in- licetjunior jaoi ex sna natarn medi^ 

pema, ferai, sceptro, fnli^ore, sagit- tatnr obliqno dentinm exertomm ic- 

ta.' Alii, qnod modo gibliosa, modo tu ▼nlnerare. Qnidam apmm in mac- 

dimidiata» modo pleaa. tantem •nvire et trani? eriam ictnm 

5. /wimifeMeilteliMpfonffilo] Vo- mcdltari: alii In ipsam iltam pinnm 

lo tibi tactam esse pinnm mese vill» dentec intentaMe : noniHiUi ab apri 

Imminentem ; et ad eam qnotannis ti- aaBvitie Po%*tam nostrtim Dianae pa- 

bi mactabo apram. trocinio servatnm commioiscttntur : 

6 Per exaeiee amuMi] Compieto et sed gratis et perperam. 
fittfto nnoqnoqne anno. 



ODE XXIII. 

AD PHIDYLBN. 

Phidjrlen villicam tnam ob pietatem Camine oelebrat, ostenditqne panper- 
eatam banc anmn Diis esse aceeptiorem Pontificibns ipsis. (Leprda eerte 
Dacerii et Sanadoni snspido, Horatinm astnte disslmnlata Epicnrei per« 
sona sic Tolnisse impedire, ne in villa sua nimii snmtns fierent in sa« 
crificia. Getn,) 

C(ELo sapinas si tuleris manus 
Nascente Lana, rastica Phidyle ; 

agretHe PkUhfUf ei manue iupfpkees ad coJam foOas, Lmmi ineipienie; ei 

Ode secnnda Libri secnndi in Ed. Sanad.— S Varie corrampitnr nomen in 
libris ap. Jani, P&tdOe, (ita edd. vett. ap. Zeon.) FkiidiU^ FidUe^ Phmde, 
FiUde, FtWde, Phiiode, PlufUre, PAfltre, PMyre. Sed PhidyU Harl. 1. 2. 8. 
4. 5. 6. et omnes Blandd. Craqnii, e 6r. MiXn, h. e. tNirca. Phidaie conj. 
Lambinos; PhidyH Benti. nt ^Phldylis* dicatur ad formam «Thestylis.' 

NGT^s' 
Metrnm idem quod snpra i. Od. 9. Supinmi] Versis ad ccslnm pahnls ; 

1 Ceeh raptnaf, ^.J Si Deos rite qutt contre invocando IiiferosDeoa 
coloeris et pie sopplicaveris, licet ad tcrrem vertebantnr. 

modica ofierens munera, placatos il- 2 Naeeente Lma] In novilonlo et 
los babebis. Ralendis sMebant rnsticse mulierea 



492 



Q. HORATII FLACGI 



Si thure placaris et horna 
Fruge Lares^ avidaque porca ; 
Nec pestilentem sentiet Africum 5 

Foecnnda vitis, nec sterilem seges 
Rubiginem, aut dulces alumni 
Pomifero grave tempus anno. 

Larea pUuaneri» ihwre et horwdinig/ingibuM atque nu edaei ; neque fertHu vinea 
experietwr Afrieam pemieiagiim^ neque spiea rubiginem tteriUtatis coiimmi, nee 
tenerifcetus naxiam ten^^atem annt parte frudifera. Etenim hoatia Diia deati* 

PkylUde Vet Comb.— 3 Codd. Torrentii et Lips. 1. 4. et oma.-^T Rolnginem 
Blandd. Crnqnii, Locher. Bentl. Cnning. Jani, Bipont. Mitscli. et Kidd. et 
ita legit Nic. Heinsina ad Ovid. Faat. iv. 907. Vid. Cellar. Ortliogr. Lat. ed. 
Harles. tom. i, p. 841.— 8 Pomiferi grace tempu» ami eniend. Markland. ad 



NOT« 



saera LunaB facere velat pUntarnm 
matri, attrici, cnstodi. 

PMdyle] Hcc videtur faisse villica, 
seu Horatianas villa procnratrix: 
convenit nomen, sive proprium fn- 
crity teu factum sit a Poeta. ^iS^Xiy, 
pareaf Oallice, minagere* 

5 Homa Fruge] Vino vel spicia no- 
▼ellia atqne bnjus anni. Diis enim 
primitias et qnod novuui optimumque 
offerri aequum est. 

4 Pdrca] Hac utpote fcecunda pla» 
cabantnr Dii Lares et domestici ad 
fcecunditatem familise ac rei domes- 
ticsB impetrandam. 

6 PeMentem Jfrieum'] Ventum bn* 
midum et calidum, adeoque pestilen- 
tem et noxium IVogibus ac vitibus 
Italiae. Plin. ii. 47. De eo jam i« 
Od. 1. 

7 Rubiginem] Oall. la nteHe, qua ni- 
grescunt spicss et sterilescunt. Ori- 
tnr ex pinvia vel rore, si quando non 
decussa fnerint e spicis, sed Sole su- 
perveniente calefacta computrescant. 
Ita Scaliger. Plin. xviii. 17. * Gm- 
leste frugum vinearumqne malnm nnl- 
Uk minus noxium est rnbigo. Fre- 
qnentissima hssc in roseido tractn, 
eoovallibusqne, ac pcrflatum oon ba- 



bentibns. E diverso earent ea ven- 
tosa et excelsa.' £t cap. 28. in fine. 
* Alia snnt mala, qnas silente cselo 
serenisque noctibus finnt, nullo sen- 
tiente nisi cum facta sunt .... Aliis 
rubiginem, aliis nredinem, aliis car- 
bnnculuro appellantibns, oronibns ve- 
ro steriiitatem.' Hine Bomae ad eam 
pestem avertendam colebatnr Rubi- 
gtts Dens: et agebantur Rubigalia 
fesU sub finem Aprilis. Piin. xviii. 
89. < Rnbigalia Numa constituit anno 
regni sui ii. qnas nnnc aguntur ad 
vii. Kalend. Maii, 'qnoniam tnnc 
fere occnpat segetes rubigo: quod 
teropus Varro determinat Sole l^suri 
partem decimam obtinente.' £x Pln- 
tarcho Quaest. Natnral. post init. Ru- 
bigo humescentia oceupat semina. 
Vide Theophrast. de Caus. Plantar. 
IV. 16. et alibi, &c. 

Dulcea alunmi] Dnlces et caros ^- 
lios interpretantur aliqni : magis ta- 
men intelligendi videntur catuli pe- 
cudnm, agni, caprcoli, &c. ut supta 
Od. XVIII. vs. 4. 

8 Pomifero grane iemputanm] Ora- 
ve pestilensque coelnm, adeoque mor- 
bos,haud sentient greges ea anni tem- 
pestate, qua fructus colliguntur, sci- 



GARMINUM LIB. III. 33. 

Nam, qase nivali paacitar Algido 
Devota qaercas ioter et ilices, 
Aut crescit Albanis in herbis 
Victima, pontificam secares 
Cervice tinget : te nibil attinet 
Tentare malta csede bidentinm 
Parvos coronantem marino 
Rore Deos fragiliqne myrto. 



493 
10 



15 



twUi, qua m Algido nivo$o edMcatur inter quercuo H iHeei vel creoeit in Albano 
graminet cuUroa Pontificum coUo imbuet, Te vero Deoo exiguos rore marino lenwt^ 
que myrto coronantem nihil juoat eoUcUare pturimo cruore pecudum* Eisi i 



Stat. Sylv. I. S. 8. ut * teneri tempora anni/ Martial. iz. 14. 1.— 9 Franeq. 
et Lips. 2. n m, pr, pateUur Aleido.—il Nonnnlli codd. teste Oeo. Fabric. 
tn hortit, — 12 Harl. 1. Pulmanni Hunn. cod. Gifan. Ind. Lucr. ir. * tingere/ 
Bentleii Graev. Rejcin. Magdal. a m. pr. Bodl. 1. et Lips. 2. eeeurim; et sic 
Bentl. cum euphonTse cansa, ne tres continni versns in f exirenti tum, qnia 
una victima; 8ed,ut monet Jones. debebat ita etiam Poeta scribere pontinciM, 
•^13 Witb. malit tingaty nt 'premant' I. Od. 31. 9.— 14 Francq. et Lips. 



NOT^ 



lieet AtttnmDO, quem 'letifernm' vo- 
cat Jttvenalis Sat. iv. 66. Vide et 
snpra ii. Od. 14. 15. 

9 Nam^ qu4e nivaliy ^c.] Pontificum 
est in saeris publicis immolare victi- 
mas sumtuosas : at te, Phidyle, rus- 
ticam et privatam mnliercnlam decet 
offerre Diis fAmiliaribus minnscula 
quseqae dona et sacrificia. 

Qua nivaU paecUur Algido] Pasce- 
bantur olim greges ad sacrificia pub* 
lica destinati ac devoti. 

Algido'] De eo monte i. Od. 21. 6. 

11 Albanie in kerbia'] Id pascuis Al- 
bani montis, qui ab nrbe Roma distat 
12. mill. pass. Ortum versus. Mar- 
tial. IV. 64. ' Albanos qnoque Tuscn- 
losqne colles.' Arnob. lib. ir. *Iii 
Albano aDtiqnitns monte nulios alios 
licebat quam nivei tauros immolare 
candoris: nonne islum morem reli- 
gionemque mutastis P' &c. 

13 Te nihU attinet, 4*c.] Tuum non 
est roactare pecndes : Deos perfecte 
coles et placabiSi nectendo tnntum et 



adomando serta et coroUas exher- 
bis et floribns, qua? illis dones. 

Bidentium'] Nonius Marcellns ita 
dictas oves, quod duos dentes ba- 
beant, mordicus negat : asserit vero 
dici quarf bicDDes ; auctoritate Pom- 
pooii in Atellana. Vide Macrob. vii. 
9. et Gell. xvt. 6. nbi uterqne idem 
astruunt, contendnntqne * non oves 
solas, sed omnes bimas hostias biden* 
tes appellari.' 

15 Parcoe Deoe] Lares, Penates; 
quorum imagines parvsB scilicet in 
privatis aedibus: in fanls antem ac 
templis majores Deorum statuie ma- 
jora simulacra habentnr et coluntur. 

Coronatttom marino Rore, fragUique 
myrte] In sacrificiis ronltiplices ad- 
hibebantur ejusmodi coroUn. Ipse 
sacrificans coronabatnr, hottia qno- 
qne, imago Deorum et ara, &c. 

Marino Bere] Plin. xziv. ll..< £st 
et rosmarinom . . . foliis odor tburis/ 
dte. De myrto, i. Od. 38. 



m 



(|,.H0R%T1I FLAOCI 



Immnnisaiam si tetigit manas^ 
Non sumtuosa blandior hostia 
Molliyit aveirsos penates 
Fafre pio et saliente mioa. 



20 



abique munere iefmerU nraM, ^ffeneoB Penateehastd pkKobit ejkaeimyer majorem 
vieiimam quam per religiosum ador et eal crepitane. 



««^^^^SA«## 0^ 



1. ■ m. pr. e€Bde bUfenHum.—lJ Ultimos qnatnor Teraas resecoit Ouyetus.— 
18 ffimf sumiuoea onui B«nintnni ; N« «iimfiiaM emefid. Clir.Daiim. ap. Cu« 
Bing.— 19 MeOibii Acron, pleriqoe eodd* Croq. omaei Torrent. Polm. Oem^ 
blae. 1. 2. Bellev. et Dlettb. Bentleil Ontw. Leid» alllqne. Lip«. % 4. Alt. U 
Harl. 1.2.6. Mentel. Venet. 1492. Mancin. Locher. nnde in secutis editt. 
vnlgo legitor. Sic A>c. Basill. 'Bonfiu. Lamb. Torr. Crnq. Muret. Fabric. 
Steph. Rotg. Heins. Fab. Dacer. Baxt. Jon. Sivr. et Nic. Heios. ad Qvid. 
Fast. 1. 672, Trist i. S. 46. et in Addend. ad tom. i. p. 4S7. Sed dloUimi 
Acr. Ms. ap. Bentl. Pnlroanni Hnnn. unos Bland. Mald* Mart. Croq. cod. 
Oifan. duo Benm. Beotl. Regin. a m. pr. Magdal. Sax. Lips. 1. 2. Dess. 2. 
Helmst. pro Tar. lect. Uarl. S. 4. 5. Venet. 1477. 1478. 1479. Mediol. 1477. 
1502. Bentl. Oesn. Jani» Bipont. Mitscb. Wetsel. Wakef. Comb. et Kidd. 
^ Recte Bentl. neminem ait Roratii «etate futnrum quart» conjogat. io ibo 
termtnasse, idqne igitnr si Horatius fecisset, certe anootaturos fhisse Oram- 
naticos vett. quod argumeoto sit, legisse illos h. I. moUtoit. Postolat etiam 
seotentisB elegaotia tempiis pneteritnm moUiotf, ut aote ieiigU^ com notione 
perpetoi s. aerinti temporis, pro prwseoti^veoosta et Poetis solenoi enallage, 
positom. cf. III. Heyn. ad Tiboll. i. 4. 27.' Jani, MoUirii Cooioi^. ea cooj. 
Oogavii; et sic dedenint Saoad. et Fraocis. Moz, advereoe^ facili lapsu 
Mald. et Mart. Croquii, oous Bersnuooi, Lips. 1. 8« 4. et Helmstad. 



NOTiE 



17 IwmmiM] lanocens» a scelere 
vacua et eximia, ex quibusdam: alU 
aliter et melius, ut existimo; boc 
aenso : Etiamsi non offeras Dils in« 
gentia munera, tam litabis, tamque 
obtiAebis qood postolas, exigoo qoo- 
tIs aacrificio» qoam magno et som« 
taoso; si modo vite iooocentiam, et 
pietatem ac religionem erga Deos ex* 
hibeas. Loc. cap. xzi. Chrlstvs poo* 
percolm vidos mioota dno laodat 
prm ingentibos divltom moneribQa 
in gazophylacinm missis. £x Piotar* 
cho Lycorgos iaterrogatos cor vilia 
et parva constitoiaset sacrifioia, re« 
spondit ; nt nonqaa» desimmos De- 



0« venerarL Vide Pers. Sat^ ii* i» 
fine : obi * Dicite Pontifices, io aancto 
qoid facit aarom? • . . i fiirre litabo..' 

iiram ei ieHgii mmMs] Ara qoasl 
ansa dicta pridem» qooniam eam te- 
nebant seo tangebaat qoicamqae vel 
sacrls operabaator, vel jorabant, vel 
preces et vola &eiebant. Varro. Ma- 
erob. Satnraai. iii« 2. dre. Vide ei 
Plin. II. 7. 

19 Memuk {meUibii) Ita veteres 
promaUMl. 

90 Fanr^ jno ei edieuie miea] Mola 
aalaa, qoie eonatabat ex aqna, farre, 
et sale. Senec. Epiat. 114* * crepa- 
cem molam ' di»t. 



OikRMINUM UV. IIK 24. 



4d5 



ODE XXIV. 

' Prinia peregrlnos obfcoen» pecnnia jnorei 
Intnlit, et tnrpi fregemDt tftcnla laxo* 



Divitin moUea.' 



Juvenal. yi. 298. 



Intactis opalentior 

Thesaurifl Arabam et divitis Indi», 
GaemeDtis licet occupes 

Tyrrbenum omne tuis et mare ApuliGQro, 

Khutmtii totum mare Tyrrhenum atqiu AjmUcwn im$ adifioiiB tmua$, ditwt 
^ondmm tentatis gaii$ Arabum ae India epalemta ; d/atwnemvu^ claooe adamem" 



■ Ode Tlgeslma Uferri primi in Erl. Sanad. Epigraphen babent codd. In Jva- 
fe ; edd. vett. Ai avaroe Romanoe et de Scutharmn eontinentia,—4 Miilti codd. 
et edd. ut Jamioct. Lamblni a m. sec. Fnlmanni Geroblac. 1.2. et Beller. 
nnnt Biand. Div. aliiqne ap. Cmq. aliqnot Torrentii, Lips. 1. S. a m.^ec. 
Lip8.4. Alt. 1. Harl. 9. 6. Acron, Vet. Comb. Yenet. 1492. 1500. Locber. 



NOT^ 



Metmm idem qnod i. Od. S. 

1 Intaetie, ^vj Soi Wtla saecnli b«e 
Ode proicrlbity nt et allbi jam non 
•emel, a^ remedia praetcribit. Ani- 
mMTerte qttsto, Lector stndlose, 
qiiaa wrie qiiamqne feticiter Idem 
ivpiat ita retraetKt argrnnentnm, nt 
MPfw» qnid «empel* eate videatnr. 
Bt hoe ett qned ipte prttcf plt ac do- 
net ad Pitonea Epitt Tt. 188. et ts. 
840. qnm dno loca tpectant eodem, 
et egregie deelaTant reram commn- 
nlimi et cnivb notaram noTam dispo- 
iltienem ex arte atqne ingenio, sci- 
tamqne et caHidam tractationem 
Hm^ pneetare rtrnm noTarnm in- 
ventioni. Qood qnldem literatoribnt 
ic de triTio liominibttt et iciolit latet ; 
nornnt vero lentittntqne qootqnot 
ttttto et tagad pollent jadicio. Vide 
qtttt ibi annotabontnr. 

Inteetie optdentior Theeamie Ara- 
hnm} Iptki opulentfor Arabibnt, qno- 
inm adcn jactatnr opnlentia. Vide 
1. 04. 80. et n. Od. 19. Stroph. pe.* 
nnlt. 



Intaetie'] Vel tbetanris nondnm ef* 
fotut: ?el Arabibot bello nondnm 
petitis ac snbaciis Populo Romauo. 
* ^liut enim Oalins, ex eqnettri or- 
dine, tolns Romana arma In eam t^r> 
ram iotolit, .... oppida dirait/ &c. 
Plin. TI.88. Strabo lib. n. 'Recent 
Rom. expeditio nostro tempore, dnce 
£ltoOallo, in Arabiam facta.* Mit* 
tnt ille cnm exercitn ab Angntto de- 
dmnm Consnle, Arabet tentatnras. 
Propert.ii.lO. * Indiaqtiin,Angatte, 
tno dat colla trinmpho; Et domiis 
hitactae te tremit Arabi».' 

9 Dieitie Inditel H«c enim Asiie 
regio dlTes est anro, argento, lapillity 
gemmis. Strabo lib. xt. dec. 

S Ceementie Ueet eceupeey ^c.] Ucef 
prmclaras sdes habeas in maris lit- 
toribus exstractas, qnid boc ad vitam 
tteatamP An sic efiVigiet cnras et 
mortem ? Vide Od. i. bnjut Hb. 
Stroph. 0. ibique Not. 

4 Tifrrhenwn mare] Idem ett qnod 
Tutcnm et Inferom : pars ett Medi- 
terranei, Tutciam allaens, DUionem 



496 ' Q. HORATU FLACCl 

Si figit adamantinos 5 

Summis verticibus dira Necessitas 
Clavos, non animum metu^ 

Non mortis laqueis expedies capnt. 

tmM eXceUis culmudlnu ti^gU^ neque meHtem formidine neque caput nwrlie r<- 



Ascens. Basill. 1627. 1531. 1556. 1580« Maret. Steph. Fabr. Ratgers. Cruq. 
Boud. Schrevel. omniDoqne fere edd. ante Lamb. mare Ponticum. Defeiidant 
hanc lect. Stepb^ Diatr.iii. p. 144. et Schmid. marePnmcum Polinanni Hunn. 
Div. Craqoii pro ▼. 1. et nonnolli alli cum ed. Land. mare pubUcumBiand. an- 
tiqoiss. cum fflots. ' late patens/ item alios Bland. et Silv. Cruqoii, Lipa. 2. S. 
« m. pr. et ed. Bnrm. 1713. Apulieum Harl. 1. S. 4. 5. doo Lambini, tresTor- 
rentii, Piilmanni Dieith. Mald. Croqaii et nnus Bland. pro v. 1. Mentel. 
Deas. 2. Bentl. e snis, item Lamb. Torrent. Heins. Fab. Dac. Delph. Bazt. 
Coning. Sanad. Oean. Jones. Franeis, Jani, Bipont. Mitacb. Wetiel. Wakef. 
Comb. et Ridd. ' Optima ad sensnm lectio ; ex eaaue qooraodo ceterae va- 
riantes oriri potuerint, apparet.— 6 iSii /. a. S. «. d. N. CUaoe oncis inclnsit 
manus recentior io Lips. 8. Idem vult Bentl. sed pro 8i conjicit iSSc, eum« 
qne secutus Sanad. improbante Janl. 8i figet qnaedam edd.—6 Omnes codd. 
et edd. vett. dtra; sed dara emend. Bentl. qnia proprium Id epitheton sit 
Necessitatis : eum secnti Coning. et Sanad. Kidd. vero non item. Sic olim 
legebat Schol. Porphyr. — 7 ' Mentel. oiiimos: bona et magis poetica lectio.' 
Jaiu.— -8 Idem Mentel. expediet caput^—lO Codex Barthii vetustissimus, ks- 

NOTiE 

Pontificiam, ac regnum Neapolita- 5 Sijigit admnantinoif ^v.] Si mag- 

num, a fluvio Macra ad fretum Sicu- nlBcas illas sdes roors etiam obsidet 

lum. ingreditorqoe, et balHtatores eamm 

Et mare ApuUcmn] Omnes fere co- non uitius tractat quam inflmos qoos- 

dices habent Pouticum, id est, Enxi- que et egeotes : si in illis «diiim 

nom. Quidam Punicum, id est, Afri- * sommis verticibns clavos figit ada- 

cannm ; et banc lectionem defendont mantinos/ id est, imperii ac domioa- 

eo quod mare Punicnm seu Africum tus sui joraexercet t metaphora doc- 

continetur cumTyrrbeno, quod modo ta ab annali clavo, qoi in parietibus 

nominatnr. Verum enimvero quid sedium sacrarum figebatur singuiis 

hoc ad Italiam et Romanos ? An ut annis, nt nomerus annomm inde col- 

notetur vesania aediiicare cupientinm ligeretnr. De qnibns Liv. passim. 

non modo in littoribus maris proximi Alii sic expiicant; si summos etiam 

sed et longinqni? Longe sane petita apices sen capita virorum princl- 

reprehensio. Lectori tanien jitdican- pum spiculis suis dnrissimis transfigit 

di sit plena libertas ; ut fuit hacte* mors, et enecat 

nus. Alii etiam, PuUicumf absorde Adamantinos] Adamante firmiores. 

qnidem, legnnt. Placuit lectio, Apu- i. Od. 36. ' trabales clavos.' Sic beU 

Ucum, non nobis primnm, sed gravibos le expriroit Poeta fatom ineliictabile, 

viris pridem ante nos; ut denotetur mortisnecessitatem,et nnoquam mu- 

utrnmque Italis littus roaris, per tabile Jovis ac Deorum decretnm* 

ApuUcum sfiperi sive Adriatici, inferi Pindar. T(f kU^wos Kpvrtpots Mttay' 

vero per Tyrrhenum, ros d^TO i\ois ; 



CARHINVM LIB. 1IL 24. 497 

Campestres melins Scythse 

(Qaorum plaustra vagas rite trahant domos) 10 
Vivnnt, et rigidi Getse, 

Tmmetata qnibus jogera liberas 
Fmges et Cererem fenrat^ 

Nec cnltnra placet longior annaa ; 

tibuB UberahU. FeUehu w eamfU degunt Sevika^ qw>rvm meertM kabit^umee 
earpenta eircumferunt, ueeuon aeperi Getm^ quSJbue arva imnme cireunueripta pro' 
dueuHt eommuMes eegeies ae mesiee ; neque exereetur cultura diuiumior uho anno : 



^^»»»^»'^'^^^^^,»^» 



que trakvwt domos; sed hoc uaque ent ex interpretamento. Rite, i. e. de more, 
ex illoram consuetudioe.— 12 Im n um ita quilms jugera, i. e. nullo monimine 
cincta, conj. vir qnidam doctos in marg. ed. Pulmanni. Vide Sanadoni No« 
tam. — 14 * NonouUi bunc ▼ersnm ad leqq. trahunt, hoc seasu: Altemis agri- 
cnttnram exercent, ita ut qui hoc anno agris colendis vacaverint, altero 
qniescant. Sed hsc vix commode e verbis elicias.' MitBch. Quidam pro 



NOTiE 



9 Campeeire» mOUte Scftkegy ^c.] 
Avaris divitibiM saplentiorea ac bea- 
tiores •niit ii popuU qnl inopea qni- 
ilem at sine enrlt vivunt. Seythe 
nullas domoB exatniunt, per campos 
^agantnr, modo in bii pascnis, modo 
itt lUi» subtiatenteB» amimque gecom 
ftfmiliam piamtrtn vehnot, hinc ci^ui^« 
fiuu et kim^o^iptrroi dlcti ; ^qnibus 
planBtra sedet sunt,' Inquit Sallost. 
Vide I. Od.l9. 10. et Od. S5. 9. et 
II. Od. 9. in iine : iblqne Not. Jnstin. 
lib. it. snb initiiim : * Scythis inter 
•se nulli finea, oec enim agrnm exer- 
cent, nec domus illls ulla ant tectnm, 
aut sedes est, «HDenta et pecora sem- 
per pascentlbns et per inenltas soli- 
tndfaMt errare solitis. Uxores libe- 
rosque seenm in plaastris ▼ebont, 
4|vibn8 coriis imbriom hyemisque 
eavsa tectia pro donlbns ntimtur. 
Jostitia geotis ingeniis eolta uon le- 
gtbm . . . aumm et argentnm non ap- 
pctunt. Lacle et melle vescuntnr. 
Laose ils nsns ac v^stinm ignotns . . . 
pellibns atontnr terinls. H«c conti- 
nentia illis morum quoqne jostitiam 
dedlt, nihil aHeniim concnpiseentlbns 
Delpk. ei Var. CUu. Horat. 



. . . utinam reliqnis mortalibus similis 
moderatio . . . prorsns ut admirabilo 
videatnr hoc illis natoram dare, quod 
Ors&ci longa sapientium doctrina 
praeceptisquc Philosophorum conse- 
qui nequennt*, cnltosque mores in- 
enlta barbarie snperari,' Sce, Hinc 
npiid Homemm Iliad. N. Sucai^arM, 
Juetiseimi vocantur Scyth». De hts 
Strabo lib. vii. Herodot. lib. iv. Vir- 
gil. Georg. iii. &c. 

11 Rigidi Getw^l Et bi Scyttiis affi- 
nes duram pariter vltam agnnt, fri- 
gidissima regtone. Ex Strabone, ad 
Pootnm Orientem versns circa os- 
tinm Dannbii sedes habenf. Plin. 
IV. 12. ^ Ab co in plenum quidem om- 
nes Scytharam sunt gentes; varia 
tameo littori apposita tenuere : alias 
Oetc, Oaci Romanis dicti/ &c. 

12 Immetaia quibusj 8fc,] Scythis 
nimirum atque Getis agri nullis defi- 
nlunrtur limitlbus, nullique suot cni- 
qoam proprii ; omnes omnibns com- 
munes vicissim colufltur ab aliqnibns, 
duotaxat qnantmn satls est ud anno- 
nam et victnm antvs aoni. 



21 



498 



Q. HORATII FLACGI 



Defunctamque laboribus 

iEqnali rccreat sorle vicarius. 
Illic matre carcntibns 

Privignis mulier temperat innocens : 
Nec dotata regit virum 

Conjnx,nec nitido fidit adultero. 
Dos est magna parentium 

Virtus, et metuens alterius viri 



15 



20 



atque aUer viees asnment pari forhma quietem tribuit alteri laboribus exeoluto. 
Itti feemina tfiiUMEta parcit privignis matrem no» habentibui, neqve uxor dote poiene 
marite imperitat, nee eplendido autcultat mcecho. fUic maxima dos aistimatur vir- 



^^^^■^^^^■^^■^» . 



plocet, e Caes. B. G. rv. 1. malint 2icft.— 20 Lips. 4. nec nitido figit aduUero. 
—19 Nec dotata virum regit nnns Harl.— 21 Lips. 1. 2. 3. 4. De»s. 2. et orones 
ap. Bonfin. Annot. xu. qnare, cnin ille nec locum habere piiiel parentiumf 
qaod sit a verbo ' parere/ b. e. obseqni, igitur emendat parentibue, Quai 



NOTiE 



16 Defunctumque laboribus, 4r^.] Alii 
pott alioa cnlturaoi agrorum» satio- 
nem ac mestem curant, et quiescunt ; 
atque ad annunm opus ac laborem 
alii aliis snccednnt. De Suevis idem 
prope refert Caesar de Bello GaUico 
initio lib. iv. * Oens maxima et belli- 
cosissima Germanornm, Snevl : cen- 
tum pagos babent: ex qnibus qnot- 
annis singnla millia arroatonim, bel- 
landi cansa, suis e finibns edncunt. 
Reliqni domi manent : pro se atque 
illis colunt. Hi rnrsns invicem anoo 
post in arrais snnt: ilU domi rema- 
nent . . . privati ac separati agri apnd 
eos niliil est: neqne longins anno 
remanere nno in loco incolendi causa 
licet/ &c. 

17 nUc matre carentibusy fycj] Ubi 
nulla est cnpiditas, illic nec nlla no- 
vercalia odia, flagitia, veneficia : nnl- 
la uzonim aotadnlteria,ant imperio- 
sa insolensque dominatio in viros. Ea 
est Scythicarnm mnliemni fides, pu- 
dicitia, virtns, probitas. 

18 Primgnis mulier temperat inno' 
cens'] Noverca non ssevit in privig- 
Dos, id est, mariti sni e priori conjnge 



filios, nec eos veneno toUere medi- 
tatnr; qnod Ronis non infrequens. 
Juvenal. Sat. vi. 132. ' Hipporoanes, 
carmenque loquar, coctnmqne vene- 
num, Privignoque datumP' 

19 Nec dotata regit virum] Plant. 
Anlul. in fine Scen. 17. * Qus indo- 
tata est, ea in potestate est viri : da- 
tatae mactant et malo et damno vi- 
ros.' Et Asinar. Scen. L ' Argentnni 
accepi, dote imperinm vendidi.' Ju- 
venal. Sat. yi. 223. * Iroperat ergo 
viro.' Vide ibid. in superbiam mu- 
Herum plurima. £x Justino lib. iii. 
Lycnrgns apud Spartanos * virgines 
sine dote nnbere jussit; ut nxores 
eUgerentnr, non pecunlaB : severins- 
que matrimonta sna viri coercerent, 
cum nnllis dotis frsenis tenereotur.' . 

Nec nitido fidU aduUere] Non sinit 
se in aduiterium pertrahi ab adnltero 
bene comto : vel, amatori et mcecho 
potenti non confidit, post flagitia spe- 
rans ab eo defendi tnm adversns le- 
ges adolterium pnnientesytnm adver- 
sns maritnm snum vindictam medi- 
tantem. 

21 Dos est magna parentinm Virtns, 



GA.RM1NUM LIB. ill. 24. 499 

Certo foRdere castitas» 

£t peccare nefas^ ant pretium emori. 
O quisquis volet impias 25 

Casdes et rabiem toUere civicam ; 

tu$ parentum, et pwUeitia mtolubiU pacto aUenm virum abhorrene, lUic non Ueet de- 
Unquere,vel merces est mor§, O quicumque voluerU seelenUas strages furoremque ct- 



^^^^»^^-^^ 



DugM bene castigafc Olarean. Vide Fabrett. Inscriptt. p. 99.-22 * Lips. 4. 
eiUriue tori: niemorabllis varietaa/ Joni — ^24 Aui peeeare var. lect. ap. Jonea. 
ei pret. AU. 1. Dess. 2. Lipa. 4. Jon. pretium eet mori viilgata lectio ; et sic 
Harl. 1. 8. 4. 6. Kdpretium mori Conimeot.Craq. untia Beriini. Lips. 1. a m. 8. 
4. Alt. l. Beta. 9. Bentlf ii Battel. Saz. Zar. Anc. Heins. pretium emori Pol- 
raanni Hunn. et Harl. 2. 5. Baxt. Gesn. Cnn. Sanad. Jani, Bipont. Francis, 
Mitscb. Wetzel. Wakef. Comb. et Kidd. ' Recte haud dubie ; nam et omisso 
tf«f Dobilior existitsententia et emori vocabiilum doctius e«t, et, quomodoinde 
lectio est mori enata sit, intelligitur.' Jani. — 26 Uinc Porphyrionis aetate in 
Donoullis libris nova Ode iocipiebat, quod is perperam fieri ait. ' O quis, 
quit .... cimcam? emend. Bentl. coutra omnes libros, et nolla necessitatei et 
vero inepte. Qnod enim ad vulgatam lectionem quisquis subridet : * quasi vero 
mnlti essent, qni id facere possent ! ' id nollem excidisset tanto critico. Neque 
saniiis est, quod ezclamationem O quisquis putidam eske» nec pathos babere 
pronnntiat. Denique e vulgari lectione aptissimus, e Bentleiana indoctus 
est sententias progressos ad vs. 27. In Diomedis Gramiuatici loco nil esse 
praesidii, facile inteiligentibus patet. Interim Bentleium secntns Slvr. [et 
Kidd.] O si quis var. lect. ap. Jon. quam recep. Sanad. et Scbmid. Sed cx- 
qnisitios, quisquis voUt,..,si quarety quain geminatnro st.' Jani. valet pro 
«o/ci var. lect. ap. Jonen. — 26 dmies aut Piilmanni Gemblac. 1. et Diesth. 
Lips. 2. Venett. Glarean. Basill. Fabr. Muret. Cruq. Torrent. Rutgers. et 
Cnning. erat et Lambini tempore lectio vulgaris. Sed Cades et om- 
nes Lambini et Bentleii, Aitt. 1. 2. Lips. 1. S. 4. Heimstad. Harl. 1. 
2. S. 4. 6. 6. Pulmauni Hiinn. Gemblac. 2. et Beller. Venett. ap. Jani, 
Locber. Ascens. Fab. Dacer. Stepli. Beiitl. Sanad. Jani, Francis, Bipont. 
Mitscb. Wakef. Wetzei. Kidd. et Comb. Neglexisse videntur codd. suos 

NOT/E 

^c.] In deligendis oxoribiis ibi non jugalis, quam illic violare nefas, ant 

spectantur opes, sed virtus roajorum peccanti mors certa est, certiimque 

et parentnm. ac pnellaB castimonia. ' peccati stipeodium/ quod ait Paa- 

Plant. Ampbitr. Act. u. Scen. 2. snb Ins Apostolos. 

iinem: * Non ego ilUm mihi dotem 25 Oquisquisvoletimpias,tfc.^ Pro- 

doco esse, quse dos dicitnr: Sed pu- fecto copiditas toIIenda,si qnis bonus 

dicitiam et pndorem, et tedatom Cu- Princeps velit seditipnes toUere» tu- 

pidinem, Deum metuin, parentum mnltus, cedes, bella civiiia, aliasqiie 

■morem/ Sce. Repete mox allatam civitatum pestes. His videtur Ati- 

Lycurgi legeni de doU virginom gustum respicere : nam sic ei postea 

Spartanarnm. Juvenal. Sal. vi. 169. gratulatur iv. Od. 16. Strophe 3. * or- 

* Malo Venusinani, quam te, Corne- dinem Rectumi et vaganti frsena li« 

Ua,' &c. centise Injecit, amovitque culpas, Et 

21 Certofaedere cuMiitus] Fidescon- veteres revocavit artes,' &c. 



500 Q. HORATII PLACCl 

Si quseret pater urbujm 

Sobscribi statuis^ indomitam audeat 
Refrsenare licentiam, 

Clarus postgenitis ; qnatenus (hen nefas !) 30 
Virtutem incolumem odimus, 

Sublatam ex oculis quasrimos invidi. 
Quid tristes querimoniae, 

Si non supplicio culpareciditur? 

nUm mboUn^ ft«iptd tNMfiiit mdtaenbi pariiis cititatum» u u^franatwm Mervfrt 
eupidUaiem nueipUU, a poaierii eeiibrmadu$; qwandoquidem {f>nk tecliit /) mwr- 
tem virtaiem eeoereamMr imndentee, ereptam vere aapectai deeideramM». Qmertam 
meettm ^werdm^ tl peeaa erhnen man ampmtaim' 1 Qittd iegee proeamt ahequa moH- 

Torrent. et Crnqnint. — S7 Qnidam codd. Lambloi, nnns Bersmanni, Pnl- 
manni Diestb. Mentel. LIps. 1. a m. tec. Lips. 2. Dess. 2. Beotleii QrspY. 
Magdal. et Battell. qaxarit. — 80 Caru» pettgeniti» codex anliquus ap. Canter. 
Nov. Lectt. Tii. SO. Placet Lambino, Fabro, Dacerio, ob seq. odimiis, et sic 
edidemnt Dan. Heins. et Schmid. poet geuiiie divise Lamb. et Heins. sed 
anctoritate codd. editores ceteri junctim. ' ^iMrliiiMf Lamb. e nonnnllis snis, 
Pnlmanni Beller. Lips. S. Venet. 1492. Mancin. Cmq. Steph. Fab. Dacer. 
Baxt. ' Sic et scribl volunt Acron et Comment. Cruquii, quia quatinue con- 
junctio sit, ^tuifenifs adverbium. Similia Festns, Caper, Fronto, Victorin. 
vid. Cellar. Ortho((r. Lat. edil. Harles. tom. ii. p. 48. Sed snnt talia pro 
argutiis Grammaticornm habenda. Nnllum est discriraen, nisi In scriptnra, 
ut in pro^enaf et protinu», Antiqnior scriptnra est per e, qnam et h. I. codd. 
tantum non omnes exhibent.' Joiit.— S2 ' Interpnnximns, nt ad utramqne 
clansnlam, pront par est, referatur vox tnvtdt; sic postnlante loci soopo.' 

VOJJE 

27 iSi queeret paier urbium Sakeeribi Quaienu» {keu nrfa»)] Ea siquidem 

^taiui»'] Si volet dignns esse cni statna est pravitas raomm nostromm, nt In- 

erigatnr cnm hac epigraphe, < Pater videamus virtnti, excellentie, hono- 

Patriae.' Qn» qnidem appellatio bo- ribus eoram qul nobiscnm vivnnt : 

norifiea contigit Camillo, Ciceroni, mortuis autem gloriam sponte*deferi- 

Julio CsBsari, Augusto; aliis item mus et landationem. Egregie Veli. 

postea bonis Imperatoribns. Liv. Paterc.<Prflesentiainvidia,prKterita 

Appian. Flor. Sneton. &c. Hic Oc- veneratione proseqnimnr. Et his nos 

tav. cap. 68. * Senatus te consentiens obrnl, illis instmi credimns.' 

cum Popnlo Romano consahitat Pa- 82 Sublatam ex oeuH» ^iuvrimi»] Sie 

TRiA Patrbm. Cui Angnstns.... fit : sic vlvitnr. Homines qnae habent 

composfactnsvotornmmeornmiP.C. pras manibns bona viz ante cognos- 

quid habeo alind Deos immortalea cnnt ant nt par est ststimint, qnam 

precari,' &c. Jnvenal. Sat. viii. 244. ea amlserlnt. Qnam sententiam ex- 

' Roma Patrem Patris Ciceronem 11- politam efferant inter tot alios, So- 

hera dixit' phocles in Ajace, Plant. Captiv. Cic. 

80 Claru» pootgeniii»] Qnidam le- in Orat. postreditum adQnirites. 

gnnt conis. i. Od. 28. * Postmodo te 84 Si non tuppHcio eulpa i^ddtfiir] 

natis.' Si cnlp» non punlnntar ; vel, sl non 



GARMINUM LIB. III. 24. 501 

Quid leges, sine moribns 35 

Vanse, proficiunt^ si neque fervidis 
Pars inclusa caloribas 

Mundi, nec Borese finitimum laius, 
Durataeqne solo nives 

Mercatorem abigant? horrida caiiidi 40 

Vincunt aequora navitaa ? 

Magnum pauperies opprobriam jabet 
Quidvis et facere et pati^ 

Virtutisque viam deserit arduae. 

hui itwtUeSf H tuifoHatorem haud deitrrent vel orHe regie attu fervenii pra^hua^ 
nec pare AqwiUmi proxma, fuvesque kumo coneirictiB : et eoiertee umUee mariafor- 
midabitia exsuperant f Inofria dedeeue ingenM impeUii tpudUbet et motiri et per- 
ferre ; atque iter aepera tirtutia reUnquit, Ergo noe aut drferaaeue m Ci^Nf oltiim, 



Waktf. Crusius conj. tmndu.— 85 Quid legea sine morihu? Vana proficiunt: 
sie nequej 9fc. conj. ap. Jonea.-^S9 Omnes codd. tolo: sed pro eo Bentl. 
gelu; enmqne secntos Kidd. quamvis Bentleinm castigeverit Cuning. in 
Animadv. p. 825.-- 40 Mentel. a^'tctaii|l.~42 Pauperies, majusculo P, Sivr.. 
* Minns recte h. 1. si qnid intelligo.' Jaat.-^S Quidvis auifacere aut paii nnns 
Bersmanni. — 44 ' Pro vtom, «tas nnos Bersm. deterit lectio omnium codd. nisi 

3nod liips. S. deseret. Sed prseclare Bentl. emeudat deserere, eaque haud 
ttbie vera lectio ; e qna, t;um in antiqnia codd. per compendium scriberetur 
deseref cnm lineola snper ullima litera, facile potuit errore librariorum, qui- 
bns etlam jubet (vs. 42.) in mente adhnc et ocnlis esset» oriri deserit (vid. ad 
I. Od. 1. 6.) ; cni snspicioni favet etiam lectio in Lips.S. Knlla ratione satis 
apta est e lectione diserit sententia. Urgent quidem Cun. Anlni. cap. xv. 

NOTiE 

cessant improbi crimina perpetrare, paupertatemfngitpermare,persaxa9 

qnamvis en puniri interdnm cemant. per ignes. 

Si QmdlegeSySVMmoribusVantefprO" Horrida caUidL Vincunt esquora na- 

fieiant] Qnid prosnnt leges si non ob- vite] Sic mare glaciale, sic Bonss 

aerventur, tiqae ad earum amnssim Spei quod vocant promontorlum, ubi 

mores non fingantur ? borrorem faciunt omnia, qnotidie ta- 

S6 Si neque fertidis Pars inclusa ca- men tentatur atque superatur. 

loribus, tpc.] Si homines lucri causa 42 Magnum paxperies opprobrhmj 

nihil non tentant, et ad prseclusas tfc,'\ Ex opinione vulgi scilicet. Nam 

▼elntt a natura partes mundi conten- longe aliter sentiant vel Etlinicornm 

dnnt ; ad Zonam torridam, atque ad sapientes. Vide Apnteii Apolog. ubi, 

frigtdam et glacialem, ubi nives as- ' paupertas/ inquit, ' etiam Populo 

peritate ac diuturnitate frigoris du- Roniano Imperinm fundavit/ &c. 

rata» sunt instar soli, vel, solo astrin- 44 Ardua] Hesiodus ait viam ad 

gtintnr. Vide i. Od. 22. siib finem. virtuteni longam esse et arduam, sax- 

£t lib. hujus Od. S. Stroph. 14. isque asperam, Deosque velle eam 

40 Mercatoreml Qui quserit opes ac sndore parari. 



502 . Q. HORATII PLACCI 

Vel nos in Capitolium^ 45 

Quo clamor vocat et turba faventium, 

Vel nos in mare proximum 
Gemmas, et lapides, aurum et inutile, 

Sammi materiem mali, 
Mittamus, scelerum si bene poenitet. 50 

ad quod invUai applausus et eoncursuspopuU acdamantUy aut in mare viciMUM pro- 
jiciamus gemmas et lapUloB atque aurttm superftuum omnis mali causum, Si vere 



p. 268. et L. Bos. Anim. ad Hor. p. 45. doctins dici ipsam paiiperiem dese- 
rere viam virtutis, quatenus faciat, nt homines eam deserant : ciijus sane 
generis exempla plurima sunt apud Poetas ; e. g. * spes snlcis semina cre- 
dit/ ap. Tibnll. vii. 3. Veruin li. 1. alia res est, quod qnidem inprimis mo- 
nere debebat Bentl. Non simpliciter pauperies «nbjectom est, sed paup, mag" 
num opprobrium, i. e. hoc, quod paujteries m. o. est, Sic vident intelligentes, non 
apte sequi pro prsedicato posse : deserit v, v. pro, facir, ut deseratur via. 
Igitnr non potui, quin Bentleium seqnerer. Qnod panlo asperiores ex ea 
lectione numeri existnnt, id non eratquod Bosinsmale ferret; nam vid. v. c. 
tnf. xxviii. 7. et cf. Cnn. 1. 1. Eodem vs. arduam conj. Lamb. sed exqnisi- 
tius hand dubie dicitur virtus ardua, vid. Cnning. 1. 1. p. 870. Deniqne et vi. 
'41. posttuiciicp, et h. vs. post ardua interrogationis signnm ponendnm, et 
omnia hactenus referenda esse ad si vs. 86. recte viderunt T. Fab. Bronck- 
hus. ad Propert. ii. 24. 12. Dacer. San. Schmid. Qnod Bentl. Cnn. Baxt. 
roaie neglexere.' Jani, — 46 Quoa clamor Mentel. ac turha Coning. — 47 Non- 
niillae edd. ut Cruq. 1611. mare yubUeum.-^\Q Quidam codd. item Venett. 
1492. 1690. Locher. Ascens. Basill. Larob. Torrent. Mur. Fabr. Heins. Steph. 
Fab. Rutgers. Dacer. Jones. et fere edd. vett. materiam ; sed Harl. 1. 2. 3. 
4. 5. 6. omnes Croqnii, Fuliiianni Hunn. Gemblac. 2. Beller. et Diesth. dao 

NOTiE 

^ 46 Vtl noB in CapitoUum, ^fc.] £x pitolini Jovis sedecim miUia pondo 

ante dictis recte conclndit : si opes anri, gemmasqne ac margaritas quin- 

non jnvant, immo impedimento snnt genties HS. nna donatione contoUt.' 

bonis moribuii, certe debemus eas ab- 47 Vel noa in mare proximum, ffc,'\ 

jicere : itaqne nt ex malis boni ali- Sic Crates Philosophus Thebanus 

qnid faciamus, deferamus eas ad Jo- magnnm auri poudns in mare deji^ 

vem Capitolinum, et ad omatum tem- ciens aiebat : Abite pessnm, malse cu- 

pli. Ac si ininns movet nos religio piditates, vos ego mergam, ipse ne 

Deornm, at moveat saltem honos et roergar a vobis. 

gloria nominis nostri. Naro illnd vo- 48 GemmaSj ei lapidea'^ Gemmse pel- 

eat et prosequetur nos elamor et turba lucent, lapides minime : margaritas 

faventium, Istae nempe donationes nec inter geromas nec inter lapillot 

magno populi applansn fiebant, qiiasi censentnr. 

trinmphnm parantis ei qui cnpiditates Aurum inutHe] Vel nihil juvans ad 

subegisset. Petron. ' Ipse Senatos beate vivendnm : vel qno non ntimnr 

recti boniqne prseceptor mille pondo per avaritiam defraodantes geuium. 

anripromitteresoIetCapitolino.'Sne- 49 Materiem moii] ^ Lycnrgus au- 

ton. Octav. cap. 30. * In cellam Ca* rum argentnmqne velut omnium sce- 



CARMINUM LIB. 111. 24. S03 

Eradenda capidinis 

Pravi sunt elementa ; et tenerae nimis 
Mentes asperioribns 

Formandse studiis : nescit equo rudis 
Haerere ingenuus puer^ 55 

Venarique timet ; ludere doctior, 

crimina dete$tamurf exiirpanda awU improba eupiditatie principia; aaimique 
moUiores quam oportei durioribus vutUuendi $unt exercitationUnu, NobUie ado- 
k$een$ ignorat equo insittere kaud a$$uetu$, ac venari fugit, peritior ludere $ive 



Bersmanni, Bentleii Oraev. Leid. Zulicli. Regin. Battel. et al. Lips. 1. 2. S. 
Altt. 1.2. Dess. 1:2. Helmstad. Venett. 1477. 1478. 1479. Marcil. Cruq. 
Vascos. Bentl. Cnning. Sanad. Baxt. Gesn. Zeun. Jani, Bipont. Mitscb. 
Francis, Wetsel. Wakef. Comb. et Kidd. materiem. Neglexerunt codd. suos 
Larobin. etTorrentias.— 50 ^Pancto po$t Mittamue posito, illa: $celerum $i 
b, p, ad fteqq. trahnnt oniiies prope edd. Sed ad ea, qnae praecedunt, refe- 
runt Oein. et Schmid. quos sequi ad sententiam melius videbatur.' Jani. 
Nostram interpanctiooem servant etiam Zeno. Bipont. Mitsch. Wetsel. 
Wakef. et Comb.— 52 Prava Acr. Pulmanni Piesth. Anhaltin. Fabr. Mentel. 
Altt. 1. 2. et Lips. 4. Sed vide nd iii. Od. 10. 89. Proni eniend. Cunins. 
Primi conj. With. Pravis conject. ap. Jones. — 54 Firmanda emend. Bentl. 
qnod aptius respondere putat r<p nimis tenera et r^ oMperioribue. Eum secuti 
sunt Cuning. Sanad. Sivr. Francis, et Kidd. Oesiiero et Jani placuit einenda- 
tio. Hic vero, ' Nil video/ inqnit, ' in vulgata omuium codd. lectione repre- 

NOT;E 

lerum materiam snatnlit.' Jnsiin. lib. 52 Elementa'] Primordia. Juveoal. 

III. Ovid. * opes irritamenta malo« Sat* xiv. 12S. * Sunt qnaedam vitio- 

rum.' nim elementa.' 

51 Eradenda cupidinie, ifeJ] Cic. Tenera nimi$ Meniee asperioribue 

Tii«cul. 4. * Cum est concupita pe- Formanda $tudii$] Vel a teneris, nt 

cuuia, nec adhibita continno ratio aiunty ungiiiculis: vel ad laborem 

quasi qawdam Socratica medicina, resque duras et aspera« formandm 

qnsB sanet eam cupiditatem, penna* snot mentes nimls effoeminatai et de- 

oat in venas et inhaeret in visceribas licatae. Vide Od. 11. hnjas libri. 

illiid malnm» existitqne morbus et 54 Neeeit equo mdi$ HeBrere, ^«.] 

aegrotatio, quas avelli inveterata non Oenerosos ac nobilii pner (pro de- 

possnnt : eiqae morbo nomen est ava- decns 1) oetcit eqoilare, timetqae ve- 

ritiae.' oari ; scit vero et amat liidere rool- 

CHpidimtff Prom] Prave quidam le- lioribus ladis Graecoram. DeRoma- 

gaot Prava. Capidinem pro cnpidi- nis exercitationibni ingeono juvene 

tate io genere masculino nsarpat Ho- dignis vide i. Od. 8. De venatione i. 

ratins, 11. Od. 16. 16. * copido tordl- Epist. 18. 49. iU canit: * Romanis io- 

dna/ Et Sat. i. 61. ' Pan homioam leooe viris opas, utile hm9$ Vitaequa 

decepta capidine falio, NU satii est» et membris.' 
jnqait/ 



504 



Q. HORATII Fi.AGCI 



Seu GrsBCO jubeas trocbo, 
Seu malis vetita legibus alea ; 

Cum perjura patris fides 
Consortem socium iallat et hospitem. 



60 



Graco vohurU irocho, twe magU plaaierit, oIm Ugihus prohibita : dum partns 
flde perjurio fracta deframdai conoortem Mctmn et hoepitem ; atfme diviiiaM aeettmM» 



^^»»^^»^^^^^ 



hendendom/— 58 Lipt. 4. Seu mams, Post alea panctam, et mox vs. 62. 
poKt properet eolon exhibeut Lamb. Cruq. Torrent. Heins. Fab. Dacer. et 
C«ining. ' Sed rectins post alea colon, et post properet pnnctnm ponunt Bentl. 
Sanad. et Oesn.' Jani, — 60 Conaortee emend. Cnning. improbante Jani. ho»' 
pUee Harl. 1. 2. 8.4.6. Blandd. 1. 2. 8. 4. Mald. et Sil. Cruqnii, PuimaDoi 
Hunn. Oemblac. 2. Beller. et Diesth. nnns Bersmannt, Mentel. Lips. U 4« 
Altt. 1. 2. Franeq. Helmstad. Brod. Bentleii OrsFiv. Leid. Colbert. aliique, 
Venett. 1477. 147S. 1479. Mediol. 1477. Florent. 1486. Bentl. Cuning. et 
Kidd. Reliqui codd. et edd. hoepitem, * quod haud dnbie longe elegaDtius.' 
Jani. Coneortem et eocium coiy. Bentl. qaia inter consortem et eoaum intersit ; 
Dacer. Coneortemf soeiatm, i^c, eadem de causa. /aUit et mox vs. 62. properat 
edidit Jooes. 

NOT^ 



67 Grwco troeho] Daplex fuit tro- 
chus : alter dicebatnr turbo, eratqne 
' buxum volubile * scutica agitari a 
pueris solitam ; de quo Virgil. ^neid. 
VII. 378. Alter lidns trochi erat, cir- 
culi aijusdam ferrei vel senei impul- 
sio, artem requireos ac studinm; ne- 
qae solis conveniebat pueris. De hoc 
▼idetur loqni Notter istlc, ot et ad 
Pisooes Episf. vs. 180. obi rea vi<t« 
fusius explicatam in aanotatioBibas 
Bostris. > 

58 VetUa legilms aied] In Satoma- 
libos permittebatur alea, meose De- 
cembri : reliquis anni meosibus pro- 
brosa erat, paniebaturqoe - legibos 
Corneliay PobJieiai Titia. ^ilibiis 
ea cnra iocnmbebat. Cie, Pbilip. 2. 
' Licinium de alea condemnatom col- 
losorem sanm restituit.' Vide Alex. 
ab Alex. iii. 21. et qnse aonotabo 
ad I. Epist. 18. 21. ad has vocea 
' Qnem pr»ceps alea nndat.' 

69 Caifi perjura pairie fdee^ ifc.l 
Dum piier indulget mollibus et fnti- 
libns stndlis, interim pater ei coDge« 
rit opes per fas et nefas, qnas male 
partas maie dilapidet. Nam ille se- 



cietatis fidem atque hospttii jura vie. 
lare non dobitat. . 

60 Coneortemeoeium\ Has voces a(ii 
separant, explicantque eemeortemy c6- 
haeredem; eociMm, qoi oegotiatiooia 
societatem ac foedus loite contracta 
lecit. Alii jungunt et ad onam poste* 
riorem senteotiam referoot. Nempe 
coosors voeatarqoltaBlaodem sortls 
ad mercatoram eoolert. Nam prirao 
pecnoia io societatem, ut lacrom iode 
fiat, collata sors et capot nnncopa- 
tor : qaod vere ex illa per commnnem 
aegotiationis laborem aceedit actres« 
citqoe, corpas sodetatts vocitaor. 
Itaqoe itle fallit coosortem socinm, 
com snbtrahit qaidpiam e Incro, et io 
privatam rem coovertit id qnod esse 
conimune oportuit. Cicero pro Sexto 
Roscio : ' Recte majores oostri enm 
qui socium fefellisset, in bonorum 
virornm nnmero habeedom nnllo mo- 
do putaveront.' Vide eondem pro 
P. Qnintlo. AnlmMverte porro qoot 
et qoaota mala commHtat llle avamt 
peter. 1. Periculis et laboribns se 
cooficit. 2. Paopertatem esse malam 
stultecredit. I.Omoefasviolatqnss* 



GARMINUM UB. III. 35. 



505 



^ Indignoqae pecuDiam 

Haeredi properet Scilicet improb» 
Crescont divitiae ; tameii 
Cart» nescio qnid semper abest rd. 

lat karedi immerUo. Nimirmm tmftui aMg€9emU opu: fBermHkmun ne$cio qmd 
aemper deeet miguetit bonie: 

NOT^ 
tus caosa. 4. PraTO exemplo filinm 
corrQinpit. 6. S«ips«m defraudat vic- 
ta oecessario, inter ope» inop», 

64 Cmi4B neeeio i/md eemper ehett 
rrt] Nam * mnlta peteotibos Desnot 
multa.' Siipra Od. xyi. in fioe. Bene 
Seoeca io Herc. (Et. 625. < Cnptt hic 
gazis implere famem: Nec tameo 
omnis plag a gemmiferi Soffieit Istrl ; 



nec tota sitim Lydia vincit ; nec qosB 
Zephyro Snbdita tellos stopet aora- 
to Flaraioe darom radiare Tagom: 
Nec si totns serviat Hebrus, Rora* 
qoe dives ctngat Hydaspes ; lotra- 
qoe soos correre fioes Spectet toto 
flomioe Oaogem. Avidis, avidis Na- 
toffa parom est.' 



ODE XXV. 



AD BACCHUM. 

Horatitts, soper mero Bacchi spirito percitus, soaviter Aogastt landes 

caotat. 

Quo me, Bacche, rapis tui 
Plenom ! quad nemora ant quos agor in specos, 

Eequo me agie^ Baeehe^ ie r^tmnf Qnae in etflvae atque antra pracepe ra^ 

Ode vigesima Libri secnodi in Ed. Sanad. Epigraphe in ooo cod. Bers- 
ibaooi, In tAbenim Patrem. Saoad. ioscr. Dithframbue^^i ^Qua in nemora 
satis multi cudd. et bioc editt. seriores, ot Lamb.Torr. Moret. Heios. Steph. 
Fab. et Dacer. Item sic Serv. ad Virg. lEn, vii. 668. Sed abest in a pln- 
ribus et melioribns Crnq. et Beotl. a nostris omoibos prseter Att. 2. a duo- 
bns Torr. Brod. Gott et ab editt. priscis, Flor. Veoet. 1478. 1492. Locher. 
itero oroiseruot Asc BasiU. 1527. Sl. 55. Crnq. Fabr. Rntg. BeotL Cuo. Sao. 
Baxt. Joo. Multo etiam elegantins praepositio duo casus regens. nemora et 
epeeuej posteriori demom juogitor. vid. Virg. vi.602. et ibi 111. Ueyo. Sed 



NOTJE 



Metrom idem qood i. Od. S. 

1 Qmo me, Baeehe, rapie, Sfc,'] Ad 
qoid me rapis, meque sopra me tol- 
lis ? Instrois mo soUicet ad conendas 
Divi Angosti laodes : qood sioe di- 
vioa ope neqoaqoan tentarem. De 
Baccho vide ii. Od.lO. ibiqne Not. 
AiigOAti elogia persequitur Horatius 



i. Od. 12. iir. Od. 5. 14. iv. Od. 5. 
14. 15. 11. Epist. 1. 

2 Qum nemora'] Noster ii. Epist. 2. 
' Seriptorom cboms omois amat ne- 
mo8, et fngit nrbes Rite cliens Bac- 
cfal.' Itera : ' Carmtna sectssom scri- 
bentis et otia qnsBrant.' 



506 Q. HORATII FLAGCI 

Velox mente nova ! quibus 
' Antris egregii Caesaris audiar 
iEternum meditans decus 5 

Stellis inserere et concilio Jovis ! 

pior apiritu ituoUnii? Quibus spelttncia meditallm immortalea konorea Ai^usti^ ut 
audiar inaerena iUum aideribua ac Jovia concUio ? Canam aplendorea novoa, nec- 



*^**^^^ 



ut ibi, ita nostro 1. priori etiani praepoaitioneni allevere Grammatici. Mok 
et 4iuoa plnres Lamb. ac Torr. aliquot Bentl. PulmanmBiesth. Basill. 1527. 
31. 65. Mnret. Fabr. Torr. Rntg. aut q, Acr. tres Lamb. duo Torr. Pulmau- 
ni Oemblac. 1. 2. et Beller. anus Bersm. omnes Cruq; et preter tres nostri, 
Bentleil Orasv. Leid. Regin. aliique, Venett. Locber. Asc. Lamb. Cruq. 
Stepb. Heins. Fab. Dacer. Baxt. Jon. Bentl. San. Praestat igitur aut aucto- 
ritate. Simiiis locns Virg. Ecl. x. 9. Sed fateor, mihi illud aut^ licet minus 
languidum, qnam et; tamen ipsnm etiam ab hoc enthnsiasmi rapidissimo im- 
petu plane altennm, ac nimis otiosnm tardumque semi^er visum fnisse* Tnm 
neque ad sententiam satis justa interrogatio per distributionem : *■ qn« in ne- 
mora auiin quos specns P ' Itaqne e sensu lyrico vera ]ectio, et sententiip et 
fervori poetico aptissima, quam dedit Cuning. (et post eum Jon.) quatque 
jam est in ano Bersm. nostrisque Mentel. Helrost. Bess. 2. qua nemora^ quoa 
a. in ap. Hand dnbie de metro soliciti Orammatici illnd et s. aut intnisere. 
Sed vid. V. L. sup. ad xvi. 26. Iiem suspicor, io plurium libris veram istam 
leclioneni extitisse, sed' non ab illis uotatam, quia pro errore librarli babe* 
rent omissionem particulae.' Jani. Qucb nemora Harl. 3. Bipont. Mitsch. 
Francis, Wetzel. Wakef. Kidd. et Comb. Qua in nemora Harl. 1. 2. 4. 5. 6. 
Delph. Bond. et Scbrevel. et quoa Venett. ap. Zeun. Schrevel. et Ola- 
rean. aut quoa Harl. 1. 2. S. 4. 5. 6. Delph. Mitsch. Wetzel. Wakef. 
Kidd. et Comb. Conjonctionem delent Francis et Bipont. Lips. 2. 
agar cum superapposito o. — 5 Du Hamel emeud. JEternum inodulana, — 
6 * Alii eonaiUOf quod accoromodatius esse videtnr, non propter £gyp- 
tiam fabulam a Baxtero memoratam, sed quia Jovis consilium ibi habe- 
tur.' Heyne ad Virg. Georg, i. 25. conailio Comment. et codd. omnes Cruq. 
plnres Torrent. Mentel. Fran. Helmst. Lips. 1. 2. 9. (Lips. 4. conaeilio) 
Venett. 1478. 1492. Locher. Basil. 1555. 580. Land. Torr. Cruq. Baxt. ed. pr. 
conciUo Harl. 1. 2. 8. 4. 5. 6. alii, cum edd. Bond. Delph. Kchrevel. Jani, Bi- 
poot. Mitsch. Wetxel. Wakef. Francis, Comb. et Kidd. * Habuerunt haud du- 
bie et multi libri Lamb. et Bentl. conailio, sed neglexernnt viri docti. Equi- 
dem lectionem hanc priscam revocandam censui pro vnlgata concUio, quia 
illa, praeter tantani e codd. aoctoritatem, et doctior est, et sobliniiorem, si 
quid video, ideam praebet. Nam conaiHum (^ /SovXj^,) Jovis, supremos illos 
cflslestes, qui ei in rerum admioistratione assessores sunt et consiliarii, desig- 
nat ; qoae notio in concilio non inesr. vid. Oesn. Thes. et Ernest. Cl. Cic. v. 
conaUivm. Ssspissime a lihrariis permatata conaUium et condlium, nt notum.' 

NOT/E 

% Mentenova'] Divino instinctu, di« sus, qaibns illum caelo consecram. 

cendi facultate plasquam humana. Vide aupra Od. t. Stroph. 1. ibiqae 

Adverte, stadiose Leetor, incisam Not. 

passim orationem. Talif enhn eo- 6 Coneilio Jovia'] Beorani coetui. 

theam decet. Fingnnt enim Jovem in gravioribua 

QuibuB Aniria, ^'c.] Qnibus io locis Deos ooovocare et consnlere. Vido 

a turba semotis, sacrisque, animo so- Homer. Iliad. T. 
luto meditabor dtgnos Aogusto ver- 



CARMINDM LIU. lil. 2\ 507 

Dicam-insigDe, recens^ adhuc- 
Indictnm ore alio. . - Non secns in jugis 

Exsomnis stupet Evias, 
Hebrum prospiciens, et nive candidam 10 

dum ab Ms ctUbraios. Huud alUer attwiita esi Baecluty in montibms expergiacens. 



Jani, — 9 Extomnia (exonmia) Acr. Comment. Crtiqttii Faern. Urs. Jano. Torn. 
et tres Vatt. Lamb. omnes Cruq. plnres Torr. pliires, at videtur, et vetos- 
tiores Bentl. Harl. 1. 2. 8. 4. 5. 6. Brod. diio Bersm. Mentel. Franeq. Lipss. 
Alt. 1. Helmst. Dess. 2. Mancin. Asc. Basill. Lamb; Crnq. Torrent. H. et 
Ro. Stepiili. T. Fab. Fabric. Baxt. Dacer. Joo. Delph. Schreyel. Jani, Bi- 
pont. Mitscli. Wetzel. WMkef. et Comb. £«t enim post Stepb. vulgata tec< 
tio. * Sed divise £x«omnu oonnuUi Latnb. et Torrent. Helmst. Oott. Zar. 
Venett. 1478. 1492. Locber. Basil. 1555. Heins. Mnret. omninoque vulgo 
editt. ante Stepli. Ex.somniiH Mediol. 1486. 1502. Et 8omnis\eneUl495, 
aperto lapsn. E soriinis Alt.2. Flor. 1482. VeniBt. 1486. Land. Cnn. [et Francis.] 
Sive ex putetur esse pro post^ nti sspios, etiam Gr. i^, sive, quod doctins 
flit, fipaxy\iy»s dici Ex sonrnis stupet, pro e soiiino evigilans slupett satis bene 
babeat Ex somnis, divise scriptnm ; pro quo £ somnis malnisse nonnnllos fes* 
tivum est. Attamen Exsomnis et tanta codd. auctoritate defeoditur, et tam 
aperte ab Horatio e Orteco expressum est, et habet denique tam gratam 
sensui lyrico vim ad designandum ipsuni temporis pnnctum, quo Evias 
evigilat« (quod in altera lectione vix sentitnr,) nt mihi quidem mirnm videa- 
tur, qnod spemi tam insignis et aperte vera lectlo potnerit. Inprlmis 
Bentl. emend.'£i<o}iu, h. e. Thracia, vel Thraclis, jungendnm vel cum Evias^ 
vel, quod ille mavnlt, cnm jugts; qua emendatione vix qnicqnam audaciut 
esse potest. Prinium Beiitl. ait, verbum Exsomnia semper esse idem ac ' in- 
somnis/ Bacchas autem, (quod notnni,) non insomnes manslsse, sed deni- 
que obdormiisse. Qu'«e addit, rh jugis non posse esse sine epitheto, et Ovi- 
diam Trist. iv., 1. 42. etiam dixisse: Edonia stupetjvgis, ea bella profecto, si 
Diis placet, argumenta sunt. De emendatione Exan*ma ap. Jones. ne 
verbom quldem.' Jani. Bentleinm seqnitnr Kldd. In eodem versu codd. 
variant: EuhiaSy Euchias, Heukias^ Euhyas^ Heuchias» Wakef. et Kidd. 
com Bentl. Eidas. — 10 H^emon pr, ant nive eandidam Atho arcem^ aui pe- 
dUe arbora emend. ap. Jonei. candii/iim Lips. 4. Venet. 1492. et Locher.-— 

NOT^ 

8 fiidwhanorealtoJSenquodprimua Bacohi cognomine, de qno i. Od. 18. 
Latinorum Horatius Lyrica tcrlpse- 9. Exaonmis^ vel, excitata ab eo som* 
rit, seo quia Angusfi gesta et virtu- no qui post divinum furorem oceu* 
tet tnnt qaid novum ac inanditnm, pare solet, animoque tranqniliitatem 
adeoqae mortaliuro nemini cognita reddit. . Vel ; pervigil : nocta eoim 
aot relata tnnt adhnc ejus intignia. celebrabaDtnr Orgia, inThracis prts- 

JVofi seeus in jugia, dfc.l Tantnt me terttm montibni. Unde et nox He* 

stupor divina Ctetaris encomia ca* brl Rhodopetqne mentio. ' 

nere meditantem corripit, quantttt 10 Heifrum] Hic Thraciae floviot 

Invadit Baechat e furore divino et oritnr e monte Rhodope non procnl 

tomno extolntat. Vel tanto ardore Adriaiiopoli, labitur in iEgteom ma- 

aggredior Aogutti laudet, quanto re, e regione intnl» Samothraciae, 

Bacche Orgia. volvent aureas arennlas. Soliu. lib. 

9 £vMtl Baccbi tacrificola, ab Evio xv. De eo jaro u Od. 25. 20, 



508 Q. HORATll FLAOCI 

* Thracen, ac pede barbaro 

Lustratam Rhodopen. Ut mihi devio 
Ripas et vacuum nemus 

Mirari libet ! O Naiadam potens^ 

ciM» eenui Hebnm, et ThmeAam imoiku» olbeBceiUtm^ atque Rhodopen pedihu» bar' 
barorum peragratam, Quam placet mihi Umge aberrauH admirari cautee et «yiva^ 



^^l»»^^N»#^«^<» ^ 



11 Unas Bersmanni et Dess. 2. autpede barbaro,— 12 Luetratum optimi codd. 
Torrentii, et Helmstad. a m. pr. Vide Borm. et Heins. ad Ovid. Met. ix. 
165. ubi multi codd. * nemorosum CBten.' Subetratam Dess. 2. * aui miki 
Desfl. 2. ac miki Div. Sil. Mart. Cruq. haud dubie e vs. 11. Amplexi tamen 
hoc Bentl. Cun. [et Kidd.] ob praecedent non aecuMf quo referunt ae mUd, ^. 
Moltis probat Bentl. vulgo dici Latine no» eecus ac; tamquam non ob id ip- 
8um, etiamsi velis referre ad non sfCM, exqnisitius sit ui, Ingratom etian 
indoctumque esset, nt jam San. vidit, geminatum ae (vs. 11. 12.), duplici 
sensn. Omnino prster Bentl. et Cun. jam Acron et Comm. Cruqaii ac post 
eos plurimi, ut Cruq. Schmid. et, qni plane novam observationem in eo se 
afferre dicit, Cl. Sivr. omnia illa : Nou $ecu»„»mirari Hbei, in nnam sententiam 
junxerunt, nt esset similitudo i|nam maxime methodica. Contendit enim 
Bentl. T^y noii eecus semper aliquidy qnocum instltnatur comparatio» vel ante 
vel post se habere debere. O frigns grammaticnm in Dithyrambo ! a cnjns 
natura, ut bene Sanad. monet, tam methodicsB grammaticspque connexiones, 
enthnsiasmum refrigerantes, alienissimse snnt. Sensns lyricns ferre h. 1. non 
potest tam accnratum snbtilemque commensnm particulal^um, sed post Rko^ 
dopen punctum poni jubet ; ut sqq. Ut mihi. tfc, novam sententiam eonstitii- 
ant. Recte sic Lanib. Torr. Baxt Sanad. Jon.' Jatii.— IS ' Ripa» omnes 
codd. omnesque editt. ante Muretum, qui primus correxit nmes, enmone se- 
cuti Lamb. Stepli. Fab. Dacer. Despr. Heins. Cun. Sanad. Jon. plurimiqne 
alii. Movebat Viros doctos hoc (nt diserte Bentl. ex eoqne Sanad.}, qnod 
Dosquam simpliciter rip^ ponatnr, sine metatione fluroinis ant aqn«. Atta- 
men neqne rupes Bentleio placenty sed emendat rteos, quia inducantnr iVout- 

NOTiE 

Nivecmdidam Tkraeeu} Regio hsec tro etiam Poetss latnisse credendttm 

frigidissima nunqnam non habet ni- est. 

ves, * nec ccelo laeta nec solo,' ex 12 Ut mihi devio^ ifcJ] Afflatos an- 

Pomp. Mela. Inter alios montes tol- mine Horatins dnntaxat ea loquitnr, 

lit Rhodopen, incolitnrque gente, cni qnse meditabundnm juvant Poetam, 

velnt insita a natura barbaries. Vide desertas rrgiones, specns, rupes, ne- 

I. Od. 27. mora. 

11 Pede barbaro Lustratam Rhodo* IS JUjms [R«p«f] Sic apposite Mn- 

pen'] Hic snbtiliores aliqui afferant retns doctis visus correxisse, qula 

Orphenm pede barbaro, id est, capoii- rupee ad rem convehientiores : ciyn 

nibus, illustrantem Thraciain snam tamen pleriqoe codices babeant, rt- 

patriam, et in.ea mootem Rhodopen : pa$ ; nec ita absnrde, nt qnidam vo- 

eo sensu, nt tam sit omnibns admira- lunt. Nam et flnmina et florainum 

btlis Horatius Augusti laudes cele- ripse ad solitariom et cogitabondum 

brans, quani Baechis Thrax Orphens pertinent. 

canens, et ob cantnm toto orbe nomi- 14 O iVotadam potaw, ^.] Qnod 

iMtos. Scd o commentum, quod nos- aqnis vinom est potentins ac vali- 



OARMINUM LIB. III. 25. 509 

Baccharumque valentiam 15 

Proceras manibas vertere fraxinos, 

Nil parvnm aut humili modo, 

Nil mortale loquar, Dulce pericalum est 

(O Lenase !) sequi Deum 

Cingentem viridi tempora pampino. 30 

daertttm! O Rex Naiadum et Bacchantium aUae /raacinM ma»Hfus reteUere po» 
tenHum^ nikU exiguam aut vUe, nihU kumtmum canam, Suave est periclitari, o 
BacclUj te^uendo numen quod eireumdat eaput virenti palmite. 



des, et ap. Enrip* Bacch. 1049. 1091. Bacchae in convalle Cithvronis ad ri- 
vot consideant Utnimqoe argomentiim admodum debile. Hoc verum, 
sepios librarioB rivoOf ripae, et rupe» permntaue. 8ed nou Koliini prsclar^ 
babety mnltoqne maf is poetica eflt lectio ripae, vemm et ma^nificam prorsns 
imaginem pr«bety quam nec rupes nec rict ostendant. Rieoe multo niinna 
etiam h.l. probem',4]nam rupee. IlUs enim mirari (vs. 14.) s. iitnpere vix 
satis convenit. Hoc ipse Bentl. sentiensy de rivia lactis, inellis, vini, ex ii. 
Od. 19. 10. coKitaf, qnod vix cniqnam mortaltnm, prseter illnm, in mentem 
venire poterat.' Jani. Rupee Tenet, ap. Zenn. et Francis. Rivos Furstenb. 
et Kidd. Ripaa Harl. I. 2. 1. 4.0. 6. Mitsch. Bipont. Wakef. Wetzel. et 
Comb. — 15 Dess. 2. Baccharum^ violeniium, ' Non male baberet per se for- 
ma: otetaiitMiii vertere; sed praestat ralefifuMi simplicitate ac vi.' Joat. — 
16 Bentleii Oraev. /raxinuM, Plnra arbornra nomina, qnse proprie secundae 
sunt decUnationis, doctiori fornia ad quartam inflecti, jani vidimus. Vid. ii. 
Od. 7. 19. II. Od. 14. 28. ii. Od. 15. 6. cf. ibi Bentl.— 17 Quinqne codd. 
Torrentii, Lips. 1. 2. 3. 4. Altt. 1.2. Helmstad. Harl. 3. 6. Florent. 1482. 
Venet. 1480. Baxt. et Oesn. hmmle; Harl. 1. 2. 4. 6. Vet. Comb. ceteri 
codd. et edd. ' Cnm nec Baxleri nec Oesneri ratio placeret, restitni opti- 
momm et pinriroontm humili, ob metmm, ob modnm» ob se nsnm : nam vnlt 
loqai modo snblimi.' Zeun.—AS Venet. 1402. Locher. et Ascens. io^uor. * In 
vnlgari lectione : dulce p, est, mihi semper sospectnm fnit rh est, nimisqne 
lanninidnm, et ab hac enthnsiasmi vehementia aliennm, atqne e Orammatici 
glosneroate in contextom irrepsisse visnm. Abest enim a nostro cod. Helnist. 
item a Venet. 1478. Itaqne abjeci.' Jimt. Abest etiam ab Harl. 1. 2. Ve- 
nett. 1477. 1479. et Bipont.^19 ' Si intercludemus O Lenae, nt modo excla- 
matio ftit, nt to Beueke^ Eomt, et similes, non allocutio proprie dicta ; nihil 
opns erit coqjectnra Bentleii, X0, Lenae, eequi ducem, Venustior forte bic 
versiculos : sed alter, qnem libri omnes habent, magis Bacchicus.' Grsn. O 
Silene conject. ap. Jones. ' Putabam aliquando, forte legendura /0 Lemee ! 
cnm et ap. Catnll. lviii. 124. &c. hand dubie lo pro monosyllabo stt, et fa- 
cile ab initio versns perire potnerit litera t. Sed et pro to bene habet, 
qnemadmodum ^ laicxc, ^ Bp^^c' Jant. * Posui punctnm post Deum, ne eo 
potins referaa,qnam ad Horatinm, voceni Cingentem; qood concinnitatem 
loci perderet' Wak^, 

NOTiG 

dins, hinc veteres Naiadnm, id est, ntftus v«r(«r«/raxinof , videtur allusisse 

Nympliaram flnminibns prtesidenti- Horatins ad id quod scribit Enripi- 

nm, Regem finxere Baccliiim. des in Bacchis Act. iv. ctimevasisset 

15 BaccAarwit] Bacchi Sacerdotnm. in abietem Pentheus rabiem fngipns 

Ouod additnri vatoitiicmProc«ra«ma- Bacchantium, eo statim accurrisse 



610 



Q. HORATII FLACCI 



NOT^ 



illas omnesy ac doc6 Agave 8ax« pri- 
miiin molltas id eum contorsisse, po»t- 
ea vero ipsam arborem radicitus con- 
cussisse ac tandem prostravisse. 

17 Aui kumiU modo] Quidam le- 
gant: humUemodo, 

18 LhUce periculum eai] Sclomepe- 
riculosum tentare opns et ardnuro ; 
at duce Deo non indignum immortali 
Cssare carmen edam. 

19 Lenae'] Unum est e Baccbi cog- 



nominibus, iivhrovKnyou, torctdan', ia 
quo vinum expriroitur. En Diod. 
Sic. IV. 5. et V. 1. Donatus per- 
peram Latinam commentns est origi- 
nem, a Meniendo/ Cui etrefragatur^ 
Servius in Virgil. Georg. ii. 4. 

20 Cingentem viridi iempora pmepi- 
fio] Hoc et suos cliente«, et neipsum 
coronare amat B8(tchns. Infra iv. 
Od. 8. * Ornatus viridi tempora pam- 
pino.* 



ODE XXVI. 



AD VENEREM. 



Horatiiis pa>ne emeritus Cnpidinis miles, a*gre tamen militiam dimittir. 
. (Amare se desiturnm ait, Chloes pa?naro iraprecator, ut amet. Gesn.) 

Vixi puellis nuper idoneus, 
Et militavi non sine gloria ; 
Nunc arma defunctumque beJIo 
Barbiton hic paries habebit, 

Haud itu pridem vigebam apiue virginibua, nec ingUtriMe bellati. Jam arma ei 
perfunciam militia isia lyram ienebii murus ille qui atipai latua nniiArum VeneriM 



Ode secunda Libri quarti in £d. Sanad. Inscribitur in qnibusdam vett. 



NOT^ 



Metrum idem qood sapra i. Od. 9. 

1 PweUiM nuper idoneme] Jam vero 
annos qnadraginta natus ab eis con- 
temnor : quare ab ista militia cessare 
debeo in posteruro. Vide i. 19. et 
IV. Od. 1. 

2 Militavi] Ovid. Art. Am. * Mili- 
tat omnia amans : et habet sua castra 
Copido.' 

S iVimc arma,tpcJ] Jam abjieienda 
mihi sunt arma, atqne, ez more sus- 
pendeoda in templo Venerisy funalia, 
vectes, arcus. 

4 Barbiion] Versus lyricos et ama- 
torios. De eo iustrumento musico i. 
Od. 1. 



ParieB habebii LcBVum martiMP qui 
Veneria UUua CuatodU] Qnia fortuna- 
tu» foi in ea Veneris militia, hinc volo 
Buspendi arma mea congrno loco et 
meae felicitatis iudice. Videlicet sta- 
tuK Deorum Meridiem aspiciebant, 
proiodeque Occasum habebant ad 
dextram, Ortum ad sioistram : porro 
ex Etmsca disciplina pars Orientalis 
bont ominis erat, ideoque fausta quse- 
libet ad orturo auguria et anspicia 
habebantur. Unde Virgil. ' intonnit 
Isvnra.' Seu quod ea erat Horatii 
destra ad Veneris imaginem conver- 
si: et pars qnoque templi deztra; 
qttSB quidem semper felix cenaetar. 



OARMINtM LIB. UI. 26. 511 

Laevum marinas qui Veneris^ latus 5 

Custodit. Hic, hic ponite Incida 
Funalia et vectes et arcus 
Oppositis foribus minaces. 
O quee beatam^ Diva, tenes Cyprum et 

marUinuB, Istic isHc deponite facfM accensaa et vecte» ei arcus priBclutis januis 
miniianies, O Dta, qna fortunatam obiines Cyprum, alque Mempkim nivibus 



AdVeneremlAfraetAmorivaledieens.^6 Dess.S. Sic hic ponite.^7 * Funabula 
Lips. 3. restes Mentt* 1. Mox arcus, sagittandi iDstrumeDta, qnomodo bic lo- 
cnm habere possint, cnro viz intelligatur, fientl. emend. vectes securesque, 
qnod pra>clare convenit, cum comissatores etiam secnres secnm gesserint 
ad fores effringendas. Vid. Theocr.Idyll. ii. 128. Plaut. Bacch. v. 1. 31. cf. 
Virg. ^n. II. 480. Potuit qnoque, omisso primnm que^ tum initiaU s, ex 
ecures deniqne oriri et arcus, et harpas emend. Can. enmqne secntns San. 
Harpe ensts falcatns, quali Mercurins Argnm, Persens Medusam confecit. 
Sed licet faaee emendatio a Uterarnm similitndine propius accedat ad vulga- 
tam lectioDem, laroen insolens sit, ense falcato juvenes Romanos comissan- 
tes arroare. ad arcus (ponite) enieod. Klotc Lectt. Ven. p. 831. arcus ex- 
plicans fornices, qui circa templa structi fuerint. Sed boc et durum, neqne 
aptnm satis, cum non de templo pnblico, sed de sacrario privato agatnr. 
Igitur Bentleii emendatio ceteris prsstat. Dlvinabam aliqnando : et artes, 
b. iDstriNneinta, arma ; sed vereor, ne hoc sit nimis generale. Possis et sns- 
picari : et kamas (<imos), b. iDstrumenta ferrea incurva, vel, quod forte magis 
placeat, uncos, fustes, s. palos incurvos ; vid. Bnrm. ad Val. Flacc. viii. 298. 
Si tamen ho% ipsos nncos docte arcus b. 1. dictos pntc», emendari oil opus 
sit.' Jani.— 9 Nonnulli codd. Lambini, unus Bland. Mald. et Mart. Cruquii, 
dno Bersmanni, Bentleii 6r«v. Regin. Oaiiens. et Battel. Lips. 2« a m. pr. 
Lips. 3. Dess. 2. Vet. Comb. Venett. al. regis Cyprum ; Harl. 1. 2. 8. 4. 5. 6. 
Aitt. 1. 2. Dess. 1. Helmstad. tres Blaod. Silv. aliique codd. et edd. tenes 

NOTiE 

HiDc igitnr ad Isevam simnlacri Ve- Veetes et arcus, ^c.] His scilicet ar- 

nerii latns, hoc est, ad dextrnm fani mis atque instrnmeotis qnatiebant 

parietero arma collocaty quibns noo effriogebantqne fores meretricum oc- 

sine gloria militarat. clusas. Vide snpra Od. ziv. sub d- 

5 Marina Veneris'] E maris spuma nem. £t i. Od.^25. Apud Terent. 

genite : ut fabulantur Hesiod. Theo- in Ennncho, Thraso Thaidis sedes ex- 

gon. Inde Grsicnm noraen 'A^pod^n}, pngnaturus, < procede,' inquit, ' huc 

uam &^p^9,fp«inadicitur. cum vecte.' Belle Cato vecticnla- 

7 Funalia'] Noctn amatores ad aroi- riam appellat vitam fururo, qui vec- 

carnm fores accensis facibus perge- te parietes domoram soleant perfo- 

bant, atque illas, his demnm extinc- dere. 

tis, oceentabant. Pers. Sat v. 166. 9 Beatam Cyprum] Insulam^de qua 

* Chry ^idis . . . ante fores extiocta cnm i. Od. 8.* 

face canto.' Vide supra Od. z. bojus Beaiam\ Vel opibus vel patrocinio 

Ubri. Veoeris. 



512 Q. HORATIl FLACCI 

Memphin carentem Sithonia nive, 10 

Regina, sublimi flagello 

Tange Chloen semel arrogantem* 

SithomiM tmmiiaem rtgii^ femel/tri iuperbam CUoem eititoJkgeUo, 



^^^^^^^^^^^ 



C^pruM, Ab nno Bersmanni et Desa. 2. abest ef.— 10 Memphim vulgf. aed 
doctiori forma Miimpkm Bentleii Oraev. Leid. Reg io. Oal. et Battel. Mentel. 
Lips. 1. 2. Harl. 1. 2. 1. 4. 5. 6. Venett. 1477. 1478. 1479. Vet. Comb. Fab. 
Dacer. Bentl. Cnning. Sanad. Jani, Mitscb. Bipont. Comb. et Kidd. eoreuiee 
Vet. Comb. SytkoniOy Sdthomi, Seythonia^ ▼ariantes ap. Jani.— 12 NooouUi 
codd. et edd. vett. Cloen. 

'SOTJE 

10 Memphin"] JEgypti nrbem, in SutUmiflageUOf ipcJ] Ictnvehemen- 
<|na celebre Veneris templamy teste tiori percnte : fastidinm Chloes et 
Strabone, lib. xtii. auperbiam tibi ingratam nlciscere : 

Cerentem Siihonia moe] Ea regio ferociam elide. Animadverte porro 

Qtpote fervida non habet nives, ut amantinm levitatem ac fttnltitiam. 

Bitfaon Thraciae mons. Virgil. Ecl. Videbatnr Horatins primo velle amo- 

X. < Sithoniasqne nives hyemis snb- res abjicere; ecce vero seu amans, 

eamns aquos».' sen iratns snpplicat Veneri, nt fran- 

11 Regina] Mentium dominatrix gat Chloes arrogantiam, eamqqe tan- 
Venns. gat a qaa ipse spernebatur. 



ODE XXVII. 

AD 6ALATEAM. 

Snb Oalateae marinie De« nomine nobilem qnandam amatam a navigando ia 
Oraeciam deterret. Etsi enim nihil ambigat, quin Dii «ibi tam piae pnelim 
vice angnratum itnro prospera anspicia datura sint; consnltius tamen 
ducit sibi a procelloso mari, praesertim vero hyberno tempore, cavere 
quam angnriis ejnsmodi fidere. Deinde adjecto pnlcherrimo de En- 
ropes raptu Episodio ostendere conatur parum convenire formo^is niarla 
trajicere. (Uarduino si credimns, anctor Oaliicam nobilitatem dehortatnr 
a navigatione et expeditione quam 1284. Joannes Briennensis Comes sns- 
cepit in terram sanctam. Getn.) (Oalateam a navigatione avocare videtnr 
Poeta non tam ominibus infanstts quam Enropa^ exemplo. Nam omina 
mala, inqnit, eveniant improbis hominibus, et priusquam comix tempesta- 
tem gravem portendat, ego exorabo Deos ut fanstnm omen mittant Qnare 
per OM eris felix nbtqne, nec nlla avis mala iter tunm impediet. Etsi a»* 
tem indicia quasdam tempestatem gravem portendunt, Dii tameo perlcn- 



CARMINUM LIB. III. 27. 513 

lum omDe vertant jnliostimn nxores. Sed ut tu te navi, ita olim tauro se 
credidit Eoropa ; cujns consilii ipsam veiiementer pcenitnit. Summa igitur 
CarmiDJs venustas maxime ceraitnr in bonorificentissima Oalates compa- 
ratione cum Europa regis filia, pia, casta, qtie ob forroam et virtutem nxor 
Jovis facta et nomen immortale est nacta. Venim si qois locnm 66-71. 
nialit ad vim argumenti referre quum ad exornationenr narrationis et lau- 
des Europte, is, mea sententia, rectius consiliuni carminis totins ponit in 
eo, nt Poeta Oalateam timidiorera et dubitantem ad audacter navigaodum 
bortetnr. Rem viris doctis jndicandam relinquo. Ztyn.) 

Impios parrae recioentis omen 
Dacat, et praegnans canis, aut ab agro 
Rava decnrrens lupa Lanuvino, 
Foetaque vulpes ; 

SeeleraioB dtducat augyrUm pamB eantum iteraniU, et eanis gramda, tel lupa 
rufa veniens ab agro Lanumno^ et vvipea catulos enixa, Anguis ^que rtam in- 



^# ^^^^^^«>^ #^ 



Ode nona Libri qoarti in £d. Sanad. Vulgo inseribitur, Ad Galateam 
mmgaturoM. — I Nonnnlli ap. Jani parrha. Lips. 4. relinentis. — 2 Ducit 
emend. Cnning. et sie Sanad. et Francis. aut pragnans canis Cuning. Sanad. 
et Francis. prttgnas quidani scribunt bic et alias. — 3 Rauca in nounullis fn- 

NOTiE 

Metrnro est idem quod i. Od.2. deilerat alandae . . . cirros Pico qno- 

1 Impios parra, Sfc.] Hsec Ode prae qne Martio/ &c. Lib. vero xviii. 

ceteris involuta mnltum negotii sem* cap. 29. roanifeste ac diterte scribit, 

perlnterpretibus facessivit : multum ' avem parram, oriente Sirio, ip»o die 

qnoqne habet gravitatis et elegantiae. non apparere, donec occidat.' 

Qns et qnalis sit Oalatea illa, et cnr Recinentis^ Quaedam aves cantu 

ita studiose ad eam scribat Horatius, omen faciebant, ut noctua, corvns, 

haud notnm est. coruix, picus, parra ; binc oscines, 

Impios parrw recimntis omen Ihieat, quasi oricines : aliae volato et aliis, 

4rc.] Impii Iter factnri triste quodli- unde alites ac praepetes dictae ; ut 

bet anspicium habeanr, pro suo malo aquila, vnltur, milvus, accipiter, ali* 

roerito : tibi vero, Oalatea, faosta ipque altnm volantes. Virgil. ^neid. 

qiurcnmqne adsint. iu. ' £t volucrum linguas, et praepe- 

Parra] Ingratae et infaosts fnit tis omina pennae.' 

vocis parraavis : qnas vero foerit iila, 2 Pragnans canis, aut, ^-c.] Vetc- 

minime liquet. Qnibnsdam mesangey res superstitlosi multa quidem omino- 

^liis vanneau, aliis aliter appellatur. sa existimabant nuUa aut levi rati- 

Piin. lib. XI. 87. init. ' Volucribns one ; ut si quid male cesserat, cum 

apices diversi quidem generis : Phce- v. g. praegnans canis occnrrisset, inde 

nici plnmarum serie .... Phasianae talem occursum deinceps habuernnt 

corniculis: prsetereaparrae' (alii ta- infelicem et mali ominis. Ejusmodi 

menlegunt,j>arrir) 'quae ab illogale- plurima profert hic Poeta nuster. 

ffita appellata quondam, postea Oal- Vide Alex. ab Alex. v. 13. &c. 

)ico vocabulo etiam legioni nomen 3 Lanuvino'] Pro quolibet positom 

Velph. et Far. Clas, Horat. 2 K 



614 Q. HORATII FLACGI 

Rumpat et serpens iter institatnni, 6 

Si pcr obliqanm similis sagittae 
Terruit mannos. Ego quid timebo 
Providus auspex ? 

cepiam remoreiur, cum veUU sagUta t tranetereo equU paverem injedt, Eg9 eau 



0^0^^^^^^-^^^ 



isse oVim, racUilapsii, videtnr. Nam in Acronis commentariis, nbi li.l. plnra 
BClioIia juDCta «uot, una nota ezpl. ' voce oon ctara.' rufa libb.aott. ap. Mancin. 
hooKMKi mnlli scribunt, solennl permntatione tqv v et 6. X*ffRtpiiio scriben- 
dum ait Mancio. ob lapidem antiqnam, qnero ipse in eo oppido vidit, in.qno: 
H. p. Q. LANiviNvs. item ap. Ornter. cccLXXXi. 1. cvr. rp. lanivinor. cf. 
Sigoo. ad Liv. vni. 19. Drakenb. et Heins. ad Sil. Ital. xiii. S64. LoiitMjio 
nnuB Fabr. LomMm etiam Venet. 1492. et Asreos. qnod recepit Jani. — 
4 ' Olim a Lihrariis turbatom est in hoe vocabnlo Fieta, Blandioins nnus 
apnd Croqnium, Ptfjfofitf, alter FerfafMe: Leidensis noster pro varia I..ec* 
Uone Fataque: Grseviaous Festoiue et io niargine Fatnque. Nicolaus Heio- 
sins io ora exemplarts sni, Fartef inqnit, Fordaque vulpee, Nollem hoc a viro 
illnstri profectnin. Forda eoim de ' bove,' ' vacca/ peculiariter dicitnr; Aon 
de * vulpe ' ant aliqua fera. Ovid. Fast. iv. 6S0.* Bentl, Peetane conjert. 
ap. Jones. Feetave Cuning. Sanad. et Francis. Petague Jani et Mitsch. e CeU 
lar. Ortbogr. Lat. ed. Harles. tom. i. p. 296.--5 Rtifii|n< Bentleii Grsev. et 
sic Bentl. Saoad. Coning. Fraocis, et Kidd. * Est omoino b. I. Rumpat leeen- 
dum.' Klotz,—! Ego quid Harl. 2. 4. 5. Faern. et nntis Vat. Lamb. Pnl- 
raanni Huon. Oemblac. 2. Beller. et Diesth. omneK Cruq. praeter diio, dno 
Bersm. Gott. Sax. Brod. Mentel. Dess. 2. Lips. 4. Zar. Mediol. 1477. 1502. 
Veoet 1478. 1402. Locher. Asc. Cruq. Vascos. Baxt. qui Lips. 2. cur uoiis 
Blaod. Cruq. lips. 2. pro var. lect. Flor. 1482. Veoet. 1486. eui Bland. an- 

NOTiE 

quibnsdam videtur ; non ita ve ro aliis, prseced. At placet iodicari eam snr- 

eo quod per illud ad viam Appiarik culi partem io vitibus postremaro et 

oppidulum iter erat Galatese Bnin- snperiorero, qnae incurva et cootorta 

duiinm pergeotis ad cooscenden- sorpentem refert,vocatnrqaesagitta. 

dam ibi oavem. Res exigni momeo- Colnmell. iri. 17. Plin. xvii. 21. ' Sa- 

ti. gittse vocaotor surculi, com iotorti 

5 Rumpat et serpenSy tfc.'] Graecis paognntur. . . . sagittas serere miooS 
iucorrias, Latinis jocii/tts, serpentis ge- utile, qnoniam In transferendo faeile 
ous est, ex arboribos io prsptereoo- rumpitur qnod iotortnm foit.' 

tes sese vibrantis ad modum sagitt». 7 Terruit niaiittM] Exterriiit equos 

^lian. Hist. Anim. vi. 18. Plin. yiii. currum trahentes, in eos iosilieos, eo 

23. * Vulgatom est/ ioquit, ' jacolom modo qoo mox expUcoimns. Moiiniis 

ex arborum ramis vibrari, oec pedi* vocatnr eqoos mioor ad maooro faci- 

bus taotum caveodas serpeotes, std lis et obseqoens. Torrentio est gra- 

et missili volare tormento.' darins eqnns, tollutim et sioe equitis 

6 SimUis sagiltaf] Nolunt hic intel- molestia decorreos. 

ligi missilem ex arco sagittam ; q nan- Ego quid[cui] timebo Protidus auspex] 
quam nibii vetat, ut patet ex Not. Ita fere omnes codices. Seosus est : 



CARMINUM LIB. fll. 27. 515 

Antequam stantes repetat paludes 

meivam au^ prtnsuieiis /itiura f Prhaquam aviaUa pluvia proxiwut pranuntia 



tiqnUs. Criiq. (qttftDqiiaro cnm litiirB), cDm superascr. * alias ftnd/ Lamb. 
IVirreBt. et BeDil. e sois codil. Palmanni Oemblac. 1. aiiiis Bersm. Lips. 1. 
8. Franeq. HelmBt. Basill. 1587. 31. 55. 80. Venet. 1590. Mnret. H. Steph. 
Fabr. Heins. Fab. Riitg. Barm. Dacer. Bentl. Cnn.San. Jon.^ Prsestat etiani 
eui ad sent^ntiamy ex eoqne facile cetene varietates ortse.' Jani. Mox vs. 7. 
post auspex interrogationis signnm babeDt Ascens. Basill. Lamb. (sed non 
primus, nt Torr. criminatnr) Cmq. Heins. Fabr. Steph. Fab. Rntg. Baxt. 
Qestt. Zeno. Comb. Bdnd. Schrevel. Delph. a1. At nndnm comroa po- 
nendnm censnere Passerat. Mnret. Xyland. et Torrent. et sic Dacer. 
Znrk. Despr. Bentl. Cun. Sanad. Jooes. Jani, Francis, Mitsch. Bipont. 
Wetsel. Wakef. et Kidd. ' Est autem et comma inserendnm post time- 



NOTJE 



Non est qood tlmeam tibi, Oalatea; 
cnm nnllo sis crimine obstricta, felici 
exitn iit et ansptclo fluent tibi omnia: 
nec oon fanstura tibi angnrinm et 
ego precabor navigare cupienti : sis 
nbiqne ftlix. Qiiod sl liceat aperire 
qnod sentio, malim certe, cnm Enidi- 
tis noDDollis, interrogationis notam 
expnngere, et, continoato sensn et 
oratione, jnngere cnm sequentlbns 
hoc sensQ : Ego Horatlns, si cui time- 
bo anspex providns, (nt tibl naviga- 
tursR timeoy Oalatea.) hnic 'prece 
snscitabo oscinem ab ortn Solis cor- 
vuoi,' qno deterreatur a conscenden- 
do marl, isto scillcet malo augurio. 
Vide mox' annotanda. 

8 Auspex] Is angurinm captans se- 
debat Caplte velato : lituum sine nodo 
tenens aduncnm, qno ceeli regiones 
et certa spatia notabat, qoibns vi- 
denda ad se pertinere d^signabat, 
&c. Alex. ab Alex. ante cit. Qnam 
vero ronndl partem spectabat aognr ? 
hinc enim pendet mnltarnm soiutio 
t|U»stionnm: nimirnm ubi dextra 
pars,iibi lova constitoeuda; adeoqne 
qnod f^IiXy qood infelix omen. Primi 
Rom. augnres Orlentem spectartint 
•b Albanis et Latinis edocti. Patet 
cx Virgil. ^neid. Tni. 68. ct ^neid. 
XII. 172. Sobinde vero, ex Etrusca 



disciplina, ad Meridiem conversi 
omen capiebant et auspicinm. Vide 
Varron. lib. yi. Plin. ii. Hi, Qns 
com ita sint ortns Solis erat eis ad 
IflBvam, occasus ad dextram: ergo 
quod mox ait Horatins, * corvnm ab 
ortn Solis oscineni,' sinistmm iofe- 
lixqoe aiigorium denotat. Adde qnod 
vulgo putabantnr anspicia corvi dex- 
tri fausta, laevi iofellcia: cornlcis 
contra- Plant. Asinar. infra citand. 
Item Anlnl. Sceo. 20. ' Non temere 
est qood corvos cantat mihi nonc ab 
laeva mano,' Scc, Cic. de Divin. 1. 

* Qoid angur, cur a dextra corvu», a 
sinistra cornix faciat ratum ?' Et an- 
tea : * Panstins reqnirit Jnpiteme 
comicem a IiEva, corvnm a dextra 
canere jusslsset.' Et de Divin. ii. 81. 

* Cnr aliis a dextra, aliis a laeva da- 
tnm est avibus, ut ralnm anspicinm 
facere possint?' Veram enimvero 
' magna hnjns observationis vanitas,' 
nt ait ipse Plin. mox cit. Et Cic. de . 
Divin. II. 82. ' Qufle antem est inter 
Augnres conveniens et conjuncta con- 
stantia ? Ad nostri angurii consueto- 
dinem dixit Ennius : ' Cnm tonuit 
Isvum bene tempestate serena.' At 
Homericns*Ajax apnd Achillem qne- 
rens de ferocitate Trojanornm, ne- 
scio qnid hoc modo nuntiat : ' Pro- 



516 Q. HORATIl FLAGCI 

Imbrium divina avis imminentnm, 
Oscinem corvum prece suscitabo 

Solis ab ortu. 
Sis licet felix ubicumque mavis, 

redeat ad paMH minime fltUAteMf voHs voeabo wnum oft OrienU 



10 






be,' Jani.— 10 Sex codd. Torrentii et Lips. l. S. tmmtfi^iiHiiiii. — 12 iMci» 
ah ortu Lips. 4. et nonnnlli ap. Mancin.— 13 Vet. cod. H. Stepli. (Pr»f. 
ad Lect.) ubiatmque navis; iinde Riitgert. Lect. v. 8. conj. uHeunque na- 
bie, nt siepius * nare' de navigaotibns. Probat Nic. Heins. ap. Bentl. qui 
suspicabatur amabis. * Febriculosas conjecturas ' vocat Bentl. nec meliiie 



NOTiE 



apera Jupiter hia dextria fnlgoribns 
edit.' Ita nobis sinistra, Graits et 
Barbaris dextra meliora esse viden- 
tur. Quanqoam hand ignoro qoe bo- 
na sint sinistra nos dicere, etiamsi 
dextra sint. Sed certe noitri sini- 
strum nominavernnt, (qnod a sinendo 
dictum putant,) externiqne dextrom, 
quia plernmqne melius id videbatnr.' 
Vide Just. Lips. Elect. ii. 2. Ex bis, 
Lector, vides non absurdam qnoque 
sententiam priorem illornm qui cor- 
vom oscinem ab ortn, felix aognrinm 
foisse scripsernnt, tametsi ad laevam 
csset: ubi et distingnendnm ainnt 
inter Aoguris dextram manum lae- 
vamque, et mnndi partem dextram 
ac sinistram: cum Poetae nonc hoc 
nonc illomodo loqoantur. AddePlu- 
tarchum in Qnsest. Centnr. Rom. ita 
scribeotem : * Cur avis sinistra est 
seconda ? . . . . Nam sinistrnm laevnm 
signi6cat. Potest etiam deduci a ver- 
bo sinere. Eam igitnr qnae rem sinit 

avem vocat vnlgus sinistram. 

Cor vero? An quod ^neae in acie 
contra Mezentiom stanti fnlgur a 
sinistra victorias index micasset, in 
augnrium id verternnt ; ac deinceps 
ita observant P Etenim Thebani, cnm 
sinistro soo cornn ad Leiictra hostem 
profligassent, deinde observaruot ut 
io omnibas conflictibus sinistro coma 



imperinm tribnerent. An potins, at 
anctor eat Jnba, reapicientibas Ori- 
entem Aqoilo ad sinistram est, quem 
mundi partem dextram et snpremam 
habent ? . . . An quia terrestria et ca- 
dnca ccelestibus et divinis cam sint 
opposita, potabant nobis ea, qnas ai» 
nistra suot, Deos a dextra ostendereP' 
Vide et Amob. lib. iv. panlo poat 
init ubi lava natura esse vlla negat 
egregie. Nec omitte quod Non. Mar- 
celi. docet, aliqoando etiam Uevum 
in bonam partem, et a levando dici. 

9 Antequam stanles repetat paludeSf 
4*«.] Anteqnam tempestatem denun- 
tiet cornix ad palodes auo more voli- 
tana ac aedena, ihiqiie praeaentiena 
imbrero, divinanaqne, et voce indi- 
cans. Sopra Od. xvii. ' aqoae augar 
cornix' dicitnr. Vide ibi Not. 

11 Oactnemcorrttiiii^c.] Orefotnra 
praecioentem. Vide Oell. vi. 6. Plip. 
X. 12. * Peasima corvorum signi6ca- 
tio, citm glntiunt vocem velut straa- 
golati.' Et xviii. cap. ult. ' Corvi 
singoltn qnodamlatrantes sequecon- 
cutientes, si continuabnnt, ventos; 
si vero carptim vocem reaorbebont, 
ventosnm imbrem presaginnt.' Con- 
tra si ab Ortn clare vocem ediderit 
corvns, felix aiispicinm fuisse nar* 
rant quidani. Vide sopra Not. 



OARMINUM LIB. 111. 27. 617 

Et memor nostri^ Galatea, vivas : 

Teqae nec laevus vetat ire picus^ 15 

Nec vaga comix. 
Sed vides quanto trepidet tamnltu 
Pronas Orion : ego qnid sit ater 

^tuiutta Mbicumqtie volueriSy o GaUUeaj et vive nMtri memariam servana : et te 
nee pergere impediat einister ptciu nec comtx vagabunda, At cemis tfuanto jra' 
gore properet Orion declivis. Ego scio quam periculoswn nt Adriaiicum mare. 



With. omaru.— 14 At memor noatri CDning. et Sanad. Galatkea nonnnlli ap. 
Jani, vivaa Ueque nec conj. Witb.-~16 Te neTti^Lips. 1. Neque te codd. et 
edd. ap. Coning. nnde is Namque nec, qood recepernnt Sanad. et Francis. 
non Itnus Harl. 5. vetal Harl. 1. 2. S. 4. 5. nnns Vat. Larabini, Brod. 
Lips. 1. a ni. sec. Dess. 2. Bentl. Cooing. Sanad. Francis, Towers, Sivr. 
Schmid. Wakef. Comb. et Rtdd. vetet ceteri omne» codd. et edd. antiq. 
cttm Moret. Torfent. Crnq. Fab. Stepb. Rutgert. Dacer. Baxt. Jones. 
Delpb. Bond. Schrevel. Jaoi, Bipont. Mitsch. et Wetzel.--16 * Post comix 
eolon in roultis edd. tanqnam seqq. aint apodosis : falso.' Jaai.— 17 Harl. 6. 
Non vides, Pnlmanni Graev. Lipf. 1. Alt. 1. a m. sec. Cnning. Sanad. Fran- 
cla etTowers. irepidat.—lS Post Orion interrogandi Kignnm exbibent Basill. 
Maret. Crnq. Torrent. Fabr. Steph. Fab. Rntgers. Bond. Schrevel. Delph. 
Bentl. Cuuing. Sanad. Francis, Towers, Dacer. Wakef. et Kidd. ' Melins 

NOTiE 

15 Nec lavus vetat ire picus, Nec gem. 

vagacomix] Plaut. Asinar. .Scen. iv. 17 Sed vides quanto, ^c."] Attamen, 

* Picns et cornix ab laeva est : cor* o Galatea, ne temere te perfido com- 

vns porro(al8. porra) adextra: con- mittasmari: animadverte imroinen- 

snadent.' Piin. x. 12. ' Cornix inan- tem ab Orione tempestatem. 

spicats est garrnlitatis, a qnibnsdam 18 Profms Oryni] Devexus, ad Oc- 

tamen laudata.' Id. ibid. cap. 18. casnm vergens. De eo i. Od. 28. 21. 

'Pici (Gallice pvvert) Martio cogno- ii. Od. 13. in fine. 

minCy insignes et magni in anspiciis. Ego quid sU ater Adria, novi, sinus, 

.... Ipsi principales Latio sunt in ^c.] Cave etiam et time Adriatlci 

ftngnriis a Rege qni nomen hnic avi maris navigationem. Hiijus ego peri- 

dedit. Unus eornm in rapite Praeto- cnla sum espertns, inquit Horatius, 

ris urbani L. Tnberonis tn foro jura com Athenas profecturns conscendi 

pro tribonali reddentis sedit ita pla- mare Bnindnfiii. Tonc etiam intel- 

cide, nt manu prehendet-etnr. Re- lexi ' quid albus peccet lapyx/ quam 

8pondereVate8,exitinmImperiopor- saepe fallat et decipiat ventns ille 

tendi si diroitteretnr; at si exaoima- flans ex Apulia, in Graeciam pergen- 

retnr, Praetori. Et ille autem prott- tibos initio propitios, at repente e 

nns concerpsit: nec multo post im- coelo sereno procellas ciens, et uau- 

plevit prodiginm.' C. Cslio, sive fragia paraos. De eo i. Od. 3. 4. 
Laelio id tribuit Frontious in Strate- 



518 Q. HORATII FLAOCl 

AAfiad, Dovi, siaas, et quid albus 

Peccet lapyx. 20 

Hostiuin uxores puerique caecos 
Sentiaut motus orientis Austri^ et 
JSquoris nigri fremitum, et trementes 

Verbere ripas. 
Sic et Earope niYemm doloso 25 

utiiue fnUat lapyx uremu, Cfmjngti H JUH kotiiym experUnUwr oceuUos matua 
Austri eurgentUy et tumuUug airi mariSf ac lUtora ictibus fluctuum eoncuasa, Jta 



convenit monitoris affectni simplex pnnctnm/ Jont. — 19 Hadrim in qnibu«- 
dam. Vide Var. Lectt. ad i. Od. 3. 15. oititf vet. cod. H. Steph. Prflef. ad 
l.ectt. — ^22 Austri Harl. 1. 2. S. 4. 6. 0. et omnes alii codd. cnm edd. antiqnit ; 
Muretiis prirous dedit H<Bdi ex iii. Od. 1. 28. enmque secutns Lambinns nnde 
in plure^edd. venit. 4Ulri snspicio ap. Jones. qnam improbat Jani. et iu fine 
vs. abest a Pulroanni Hnnn. Helmstad.. Venet. 1492. Ascens. Cunin^;. Sa- 
nad. Francis, et Towers ; 'qnia/ inqnit Cnning. * conveniat imprecationl 
dissohita oratio.' 'Sed convenit niulto maffis/ inquit Jani, ' polysyndetoa 
tali vebementis.'— 23. 24 Cnningi et Sanad. nic etiam omittunt el. Alt. 9. 
tremendae, Bentleii Reg. Soc. trementis Verbera ripte; et sic edidit Cuning. 
irementea Verbera rtpaa dedit Baxter. gementea conj. Bentl. et trementea 
Verhere ripaa Harl. 1. 2. 3. 4. 6. 6. alli codd. et edd. et sic legit Nic. 
Heinsins ad Ovid. in Addend. ad tom. i. p. 440. Vide Bnrm. ad Val. 
Flacc. II. 78. Sanad. rupest pro rtfNis, eadem de causa, ob qnam Bentl. vole- 
bat gementea, sc. qnia navigantes in sdto mari non possint sentire trementes 
ripas, andire gementes possint. — 26 Lips. l. 2. Sic et Europa. — 26 Bentl. at 
aeaientem, quia sit antitbesis ; sic et Slvr. * Ita post Bentleium ipse corrigen- 

NOT^ 

21 Hoatium uxorea, ^c.] In bostes Vernmtamen qnid vetat Horatinm 

vertantnr et irruant roala qnsevis : a Oalateae interminari Orionls» bosti- 

Oalatea avertantur. bns vero baedomm malignitatem ? 

Cacoa Scntittnt motua orientia Auatri} 26 Sie et Europe^ 4^.] Vide ne tibi 

Meridiannm hnnc ventum ignorat ne- contingat id quod contigit Enropse. 

roo valde esse procellosnm. Haec, maiisnetnm et amabilem tanrafli 

Cacoa motua] Quidam interpretan- conspii^ata, non est verita ejus tergOi 

tur, nocturoos, eo quod ' noctu Aus« insidere,atqne etiam mmris inlre fluc» 

ter, interdin Aquilo vebementior • . • tns et inambnlare. At poenitnU M<« 

et Attstro majoret finctns eduntnr/ rius cnm se avectam loQgius seDiit^ 

Plin. II. 47. in (ine. Alii legnnt oruii- Sic tn, Oaiatea, placidnm nnnc mar«L 

tie hadi, De baedornm exortn tem- ultro conscendis : at moz pcenitebit 

I^stooso, vide Not. higns libri Od. i. te, cum turbatnm ac proeeliis elatnm 

Stropb. 7. Nomqnid ver6 sagax Poe- intnebere. Enropa a Jove in tauri 

tajunxissetbsedorumortnmcnmOc- formam converso decepta, avecta» 

casn Orionis, qnem modo attnlit ? vitiata est : tu ab lapyge Auatro^ue, 

Hic siquidem louge est post illum, veniis» et ab Orioue hsedoqne sideri- 



CillUflMUM LIB. la. 27. 619 

Credidit taoro latus, et icatentem 
Bellais pontum mediasque fraudes 

Palloit audax. 
Nuper in pratis studiosa florum, et 
Debit» Nympbis opifex coronaB, 30 

Nocte sublustri nihil astra prseter 

Vidit et undas : 
Quse simul centum tetigit potentem 
Oppidis Creten, Pater, o relictum 

etiam Ettropa falkiei tanro commdi lahu candidum; aiqae tnare besHie re/ertam 
et apertoe dohs expami awte tmperterrita, Pauio an^e floree in pratie colUgenef 
iexeneque eorollae Nympkie meritae^ noete parum Uteida nihU aepexit niei aidera et 
aqnae. Cnm vero penenU ad Cretam eentenie urbibue ealidamf ira pereita ait: o 



dain •Bie dWinaveraiii/ Wakrf. Kidd. vero vnlgatam 8ervat.—28 H. Steph. 
etBe«t. de Rat.Eniend. Leg. p. 186. paUuii: aadax Nuper ; itajam Ascenn. 
1519, et Kidd. landans Virf(. £n. x. 72. *■ Qois Denii in fraudem, qu» dura 
potentia oostri est V * Sed cur tandem audax in eo dicatur puella, quod 
flores legat et coronas nectat ? Et aensuui et vennntatem ex boc in- 
eidendi medo detrimentnm capere, apparet.' Jent.— 29 Copnla in fine 
vs. deest in Lips. 4. — 90 Conjectura ap. Jones. eoronee «#.— >38 Lips. 4. 
tetigii paieniem^Z4 Creiam Llps. 4. Cretam^ o pater, e reUctmn Bentleii 
Vigorn. nade ille conj. pater o, re^tnn o FUia, tfc, Cuning. Sanad. Francis, 

NOT£ 

bns noxiis poteris falli. Vlde Hero- pariter floreS| eum rapta est a Dite, 

dot. Diodor.Sicnl. vi. 15. Ovid.Met. Proserpinam exbibent Ovid. Met. ▼• 

II. Fab. uit. et Fast. v. Apoiiodor. item Lucanos. 

Ub, III. S8 Cenium poieniem Oppidie CrC' 

Niveumlaiue'] Candore Insignia £a* ten'] Homer. iKcrr^/nroXxy. Hinc Vir» 

ropa ceiebrata eat. gil. lEn. iii. de Cretensibus : ' Cen* 



ft7 BUdiajtquefraudee PaUuU audax'] tnm urbes habitant magnas.' Plui* 

Qaa» andacter ac sine ullo metu tauri xii. 1. ' Est Oortyt» in inania Creta 

dorsnm inseenderafj tnm ezpalluit jnsta fontem platanus una, insignis 

cum in aito mari nil prsBter nndas et utriusque lingn» monumentis, nun- 

marina monstra aspexit. Hsec et qoam folia dimittens: statimqne ei 

qiue aeqanatnr a Moscbo transtulit QrsBcia fabnlositaa aifiiit: Jovem 

Horatioay pariterque Ovidina, alii« sub ea cum Europa consedisse.' 

que. Scripsit Tbeod. Marcillus, a 84 Pater, o reUeium^ ^v.] Tandem 

Theocrito^qnoiiiaminterhajusopera plane deceptam se inteiligens £uro« 

Idyll. six»raparitarintcripcnm,'£u- pa, sic ingemuit: Mlserani me quse 

ropa ; * quod Umen Mosciii esse non insano Uurl amori obsecnta patris 

•tt •mbitendniii. domum reverentiamqne deserui l 
. i9 Nuperimpraiieyife»] LegenUm 



S^ Q. HORATIl PLAGCI 

Filiae nomeD^ ptetasque, dixit, 35 

Victa farore ! 
Unde ? quo veni ? levis una mors est 
Virginum culpae. Vigilansne ploro 
Turpe commissum ? an vitiis carentem 

Ludit imago 40 

Vana, qu» porta fngiens ebuma 
Somnium ducit? meliusne fluctus 

parena, nomen a filia neglectumy ei pietas etiam reHeta ! Unde et quo deteni 7 
unica mors pcena ett minorfiojgUio tirginum, An experreeta defleo crimen feediai^t 
An Bcelere tmmunem me decipit apeeiee tmmu, 9108 dilapea per janwm ebarneam 
ineomnium etnittit ? An aatius Jidl longa tranare maria, anfioree novos cottigere ? 



^^^^^^^^^^^ 



et Toyvers: Cretam, patria o relictum, /|rc.~35 NonnnllaB edd. tempore 
Lambini, numen. Helmstad. duxit, — 36 Victa /urore Unde^ ^. Best. de 
Rat. Emend. Leg. x. 172. Hinc Kidd. Paier! o relictum Filiee nomen ! Pie-- 
taaque ! dixit : Vieta furore Unde ? quo veui ? ^c— 39 Basil. 1627. aut vitOe ; 
Bentl. emend. an vitio ; et sic Ctintng. Jones. Sivr. Francis, et Kidd. quia 
nusqnam hoc tensn, sc. pro stnpro, adhibeatnrpluralis mimerns Tocabnli. 
Quod in Acronis et Mancin. commentariis est singutaris vHio, id non, eos sic 
legisse, sed sic explicnisse pluralem,argumento est. — 41 Sanad. emend. quam 
porta; etsic Sivr. Francis, et Towers^quia non ducat imago somninm, sed 
coDtra somnium imaginem. Potoisse facile lectionem quee oriri e glossa 
Grammatici, quam eporta, ^c. Harios (Epist. Crit.) Op. 11. 423. guajn e porto. 

NOT« 

87 Levis una mon est Virginum cul- porta qnte * candenti nitens elepban- 
pa] Scilicet irreparabilis est jactnra " to/ nt ait Virgil. cit. illnd aatem est 

virginitatis. Catnll. Carm. lxii. sen vemm qnod e comea porta. Nam a 

Epithal. * Virgo dum intacta manet, Wpas, comii, mpaiyv, indeqne «pcidw, 

tum cara snis : sed Cum castnm ami- effectum reddo, Alii, qnod ebnr den- 

sit polluto corpore (lorem, Nec poe- snm nihilque dat ocnlis pervinm ; 

ris jncnnda manet, nec cara puellis.' at contra pellncidum comn est; 

40 Imago Vanat qua porta fugiens hinc illnd nihil ostendit, hoc ve- 

ebuma} Post Homer. Odyss. T. 562. ro aliquid exhlbet et indicat. Aliis 

alii Poetse fabnlati sunt, duas esse per ebur, quod dens est elephanti^ 

aomniorum portas, alteram coraeam, significari os pntatnr ; per comu ve- 

eburnam alteram : per hanc falsa, ro ocnlos, qoia prima ocnli tnnioa 

per illam vera emitti somnia. Vide ejus speciem refert; ac proinde hoe 

Virgil. ^neid. vi. 893. Hujus fig- aliqnid certi continet, lllnd autem 

mentirationemaliialiterinvestigant. non ita: nam qnse oculis videntnr 
Quidam in etymotogia rem versari . manifesta snnt, at incerta qnae alie- 

•pinantur: ^\c<>aip»,inquinnt,e8t,de- no ore famaqne percipinntur. Vide 

cipio: binc vanum est insomoinm e Enstath. Macrob. in Somn. Scip. 1. 8. 



CARMINUM LIB. III. 27. 521 

Ire per loogos fait, anTeGentes 

Carpere flores ? 
Si qais infamem mihi nanc juvencam 45 

Dedat iratse I lacerare ferro et 
Frangere enitar modo maltam amati 

Comua monstri. 
Impudens liqui patrios penates ; 
Impudens Orcnm moror. O Deorum 50 

Si quis haec audis^ utinam inter errem 

Nuda leones ! 

Si aUquU nufdo tradat iraitf miki ta»*um JUigiHoiisM, ecmfibw ferro ditcerpere ac. 
rumpere comua juvenci prius diUcti mMtMm. Abeqfie verecundia deaerui pater' 
nam domumy sine pudare cunctor Inferoe, O Jt quis Deorum audie ieia^ /axie 
nuda ambulem inter leonee^ prhuquam fogda tabes invadat pulchras genaSy ac deli- 



^^■^^^^^^■*< ^* ^^ 



— 46 CopQlam ei ejecit Cnning. qnod fnrori loqnentis conTenientius pntat 
abesse, et ideo, qnta Frangere pro correctione mitioris Terbi lacerare habet. 
' Sed in liac certc fallitnr ; nam iacerare non ad ConitMi pertinet.' Jam. At 
illum &ecntn* Jonea.— 48 Harl. 2. 3. 6. Comuatauri; sicetiam quidamcodd. 
Lanib. Div. Cruq. libb. Torr. (ut Tidetur), Alt. 2. Beas. 2. Lips. 2. S. Fra- 
neq. Helmst. Loch. Venet. 1492. 1500. Akc. Basii. 1527. 31. 80. Lamb. Torr. 
Mor. Fabr. Steph. Rntg. Ueins. Jon. Bond. Delph. Schrevel. al. Sed mon- 
stri omnes Blandd. Mart. Mald. Sil. Crnq. Pnlm. Hnnn. et Oemblac. 2. 
Bentl. Gr«v. Leid. Regin. Reg. Soc. Magdal. Oalens. et al. Harl. 1. 4. 5. 
Mentel. Lips. 1. 4. Brod.Sax. Yenet. 1478. Mediol. 1486. 1502. Basil. 1665. 
Bentl. Baxt. Cnn. San. Talbot. Pine, Francis, Towert. Jani, Bipout. Mitsch. 
Wetzel. Wakef. Comb. et Kidd. * £ft quoqne et elegantior lectio, cum ante 
adfoerit ' jnvencn9,' mox sequatnr ' tanrus/ et ornatior, et vero foemine 
fnrore percitse affectui convenientior. Hand dubie tottri interprettunentum 
esl.' Jotii. Yersns 46-48. ejicere visum Guyeto. — 50 Vet, Comb. iUrcioii 
anoror.— 51 Unns Vat. et Toro. Lambini, et Franeq. Si quis hac audH. Alt. 1. 

NOTiE 

42 MrUusne fluctus Ire per^ ^c.] Id pae lambit collnm, ac demnlcet puel- 

e«t, potnitne igttur vigilanti mihi me- lam. Apud Ovid. autem Met. u. 

Iln9 videri tauri dorso marisqoe longi Fab. 13. ori flores porrigit, cornna 

flncUbus ne credere, quam in pratis sertis exornat, pectus mimu plaudit, 

otiose Indendofiorescolligere? Vix gaudetamans. Meminit quoqoe Cic. 

sane opinionem somnii excntere po8« de Nat. Deor. i. n. 79. * Non andeo 

somy inquit stupens Europa. dicere pnlchriorem esse me qnam ille 

47 MuUum amati] Unic divinum fuit Taurus qni vexit Europam.' 

odorem spiranti, ut ait Moschns, 50 Orncm moror] Mori difiero, mo- 

miti, formoso, blandienti libens col- rorqne debitam Orco p/tedam me 

lusit Europa; contrectat, manibos tradere. 

spnmam ab ore abstergit, osculatur, 51 Utinam inter errem Nuda Uones} 

dein «t dorso insidet. Taurus £uro- Jam Eoropa non somntasse, sed tc- 



922 Q. HORATII FLAC€I 

Antequam tarpis macies decentes 
Occupet malas» teneraeqne snccus 
Defiuat pradaBy spedosa qu»ro 55 

Pascere tigres. 
Vilis Eurdpe, pater nrget absens, 
Quid mori cessas? potes hac ab omo 
Pendulum zona bene te secnta e- 

lidere coUnm. 60 

Sive te rupes et acnta leto 
Saxa delectant ; fm;e, te procellse 

eata prada corpmUmtU difaMiir. Cuph fotmoMk tigm mtktr^, htfmmM E«r»- 
pa, ubMU paief instiU : ^wntum mari dtifers? Frangere eerrieem peU» ab iata 
erna swpemam obee^ienie Hbi eiagule, Sem magi» placeai eaatea et eeopmU ad 



et Lips.l. tJUererrm, nna voce; Lipii.2. pro v.1. tn^er etsem.— 69 Una leenes 
Lips. 4. — 54 Lips. 1. a ro. pr. et Lips. 2. eucua, Vid. Pier. ad Virf . Ecl. iii. 
6. et Dralsenb. ad Stl. Itai. vii. 169.-55 DeJluU Mentel. teneraque sueeue 
Defluai prada couj. Lambinas. — 57 Europm nnus Vat. Faern. et pro v. I. 
Tora. Lamhinr, onines Bland. et Div. Cruqnii, Pnlmannl Beller. Lips. S. Ve- 
net. 1492. unde primus Erasmns explicnit : * Pater, Enropn (casn tertio) 
li. e. tibi, o Enrope, vilis, contemtos, spretns/ Itaque Ewropa Lambiu. 
Glarean. BaslL 1555. 1580. et Ueins. placet etiam Crnquio, Brnto, Gesnero. 
£«rope Porphyr. multi ap. Lamb. et Croq. omnes Torrentii, Lips. 1. S. 4. 
Dess. 1. 2. Alt. 1. 2. Helrostad. Harl. 1. 2. 8. 4. 6. 6. Venett. 1477. 1478. 
1479. Locber. Ascens. Basill. 1527. 15S1. Moret. Fabr. Fab. Rntgera. 
Steph. Dacer. Bond. Schrevel. Delpb. Bentl. e codd. snis, Baxt. Ciinin||. 
Sanad. Francis, Towers, Gesn. Zenn. Jani, Bipont Mitsch. Wetsel. Wakef. 
Comb. et Kidd. — 60 Ladere pleriqne codd. Lamb. Harl. 1. 2. S. 4. 6. 6. onu 
nes Crnq. Torrent. et Bentl. Lips. 1. 2. S. 4. Helmstad. Dess. l. et Alt. 1. 2.. 
Dostri, duo Bersm. Venett. Locber. Asc. Basill. Lamb. edit. sec. Cruq. Tbrr. 
Steph. Fab. Dac. Heins. Baat. Jon. Schmid. Bipont. MiUch. et Wetzel. Oi- 

SOTJE 

ipsa flagltiom perpetraase so agnos- tam Ignoranti vlrgiol non est indeco- 

cena iram in tannim prtmo, deinile rmn. 

vero in seipaam vertit. 57 Pt^ter urget abeene] Conacla mens 

55iS^»eftosa9iusroPasMre%Ms] A ezprobranlem scelns palvem Sagttio. 

feris cito devofari exoptane, nnda ct em mihi exhtbet durnm perin«!e ac 

formosa illis cnplt objicl: forte et jnstum vindicem: cnqne me iroago 

poenas Inere vnlt eamy qosB cnlpss et vrget et torqnet. 
turpi commisso ansam pnebnerat, 58 Poies hae ab oruo, 4».] Vltara 

fbrmam et pnlchritndinem. Porro infamem potes finire taqneo et sn». 

tigres ac leones memorat, qnales om* pendio, vel prspcipitio sen in mare 

nitto belluas Creta non habet ant nn- gen in scopnlos acntoa. 
trit : vemm attonlts» idqne oitra no» 



CARftllNUM UB. III. 97. ' 023 

Crede velaei ; nisi herile mavis 

Carpere pensum, 
Regius sangttis^ domiD8Bqae tradi 65 

Barbar» pellex« Aderat qaerenti 
Perfidum ridens Venus^ et remisso 

Filius arcn. 
Mox^ nbi lusit satis, Abstineto, 
Dixit^ irarum calidaaque rixsd, 70 

Cum tibi invisns laceranda reddet 

Comua taurus. 

mwrtim ixpMi ; age^ eommiiU U eeleri tempeeiatiy mft peneum demina^ trahere 
vti tu RegieftluLy atque dari peUex hera beurhira. LegenH eeUtbel Venue imprebe 
ridene, naineque laxaU areu : pesiqmm vero eatie lud^aia eei^ aU : miedmn poiM 
fureri ei ardenii jurgio^ quando iibijuvenau odioeue eomua dabii /rangenda» Jg' 



^^^^^^^^ 



dere, diTMo ¥ocabolo, primaque sylUba ad vs. 59. relata, FaerD.unnft Vat. et 
alti nooDnlli Lamb. Sic et ip4e lAmb. ed* pr. et jam ante enm Maret. Re- 
oenttori aetate hanc lectionem tneDtur N. Heint. ap. Bcotl. In Advers. p. 118. 
et ad Ovid. Past. iv. 871. tnm BentL quia * guttnr laedere ' nonqnam pro 
constrfDrere, ant frangerey dicatnr. Enm ftecntt Oesner. Klotz. Lectt. Ven. 
p. SSS. Cnniog. Saoad. qni addit, pro affeCtn loqnentis Lektere niminm dcbile 
«erbnm ewe ; item Zeon. Franciat Towert, Wakef. Comb. et Kidd. Denique 
Hdere a Petro Pagaoo io margioe notatnm reperit O. Fabric et in contextum 
recepit, qnod sit verbum in bac significatioue propriom, a 2tii«, i. e. venia 
gntturiR majoribns. Sed quis tandem Horatio vocabnlum inferioris setatis ac 
Latinitatis, qnalia snnt ' lidere ' et * lisae ' (vid. Olossar. Duf^esn.), obtro- 
dat ?--62 Unus Bersmanni et Dess. 2. Saxa deUetani,—ee Basill. 1527. 1631. 
fiar&am. Mnlti libri bic et alibl, peUx, aBtlqne. Vid. Var. Lectt. ad iii. Od. 
10. 15. adenmii nnns Bersmannl et Alt. !• improbante Jaai.— 69 Mex uhi 
luxii MenteU Mox uin rieU eatU Uarl. 4.— 71 ' Twn HH Llps. S. Dum (do< 
nec) Veuet. (Ald.) 1400. Alt. 2. a m. s. Sic vnlt Klotz. Lectt. Ven. p. 386. 
Nen iihi Oe. Fabr. in ed. Basil. 1555. Nescit Bentl. unde ? Scilicet ex male 
inteNecta Acronls nota. Attamen sic ettam Lips. 1. Mox tibi Lips. 4. forte 
ez initio vs. 69. Num Hhi conj. ap. Jones. Joai iibi con j. Bentl. qui ad fas* 

NOTJE 

63 Nmi heriU mmfU Carpere penemn] «m] Dun ia haa qnetelas emmperet 

Kisl nftvis sefvire» et lanam in fil« Enropa^ prope stans Venus ridebat 

dneere ab bera oerto pondere tradi* virgiaeai dolia <|nidem dcceptam snis 

tam ad opus dinmom, tn regio san- ac fiiii Copldinis, qni cnm sat vuloe* 

gwne prognata : nimimm Agenori» rom intttlisset arcnm remiserat. 

Pbmnicnm Regis filia: qum mater • 99 AbHineiOfDixii^irarum, 9^.] To* 

fnit Minota ac RhadaroanUii. ta htec strophe ironiam complectitnr 

66 Pdlex'] Mariti cenenbioa. saisisslmam. 

Adermt querenH Perfidnm ridene Ve* ' 



S2t 



q. HORATU PLAOCI 



Uxor invicti Jovis esse nescis : 
Mitte singaltns ; bene ferre magnam 
Disce fortnnam : tua sectns orbis 
Nomina dacet. 



75 



noras te es$€ eonjugtm 9upremi Jovisf Omitte quermonias, Diaee allean sortem 
ousHneref vt decet: dimsus nmndus tuam feret i^peUaiionem, 



tidium argntatnr in ▼nlgata. Sed omnino, qni hanc, ejnsqne vennstatem» 
recte intellexerit, nullam emendationem exoptabit. ix^ussus conj. Bentl. 
sponte se tibi tradet ; sed qnanto pulchrius ▼erbnm iiiotnif / In cod. noatro 
Lips. 4. est qnidem inuiseus, qnod legi posset imuseuoy sed est hand dubie m- 
msiu, nt solet inprimis is codex. visus Mentel. Jmu—7% Lips. 4. Uxor in- 
viti, Post nesois interrogandi signum vulgo in edd. 'Sed rectins e meo seosu 
sine interrogatione legitnr.' Jani. Sic Baxt. Sanad. Gesn. Zeun. Bipont. 
Mitsch. et Comb. 

78 Uxor invicti Jovis esse neaeis'] Enropa nomen adepta sit, nisi dica- 



Apud Moschum ante cit. Jnpiter ipse 
se Enropae qualis sit aperit, et con- 
solationem adbibet, quamyis In tauro 
latens. 

74 Bene ferre magnam Disce fortu* 
nam] Vel, tolerare gravem animi do- 
lorem; vel, regiam fortunam susti- 
nere ac tneri. Nam scribnnt qnidam 
Jovem (alii dicunt,Xantbum) Cretss 
Regem nave cui tanrus appellatio et 
insigne fuit, Europam rapuisse, atque 
ex Phttnicia in Cretam abductam 
nxoris loco habniflse. Alii paulo ali- 
ter, a Cretensi Rege nomine Tauro, 
illatis in Phceniciam armis, victore, 
Europam Regis CretsB iillam cum 
aliis puellis captivam esse transpor- 
tatam. Vide Enseb. &c. C4bI. Rho- 
dig. XVI. 17. apnd Lycophronem, in- 
quit, tanrns qui rapnit Enropam, non 
aliud qnam ruop6fioft^p riwmfia, id est, 
tauriforma praeigne navigium, 

76 Tua sectus orhis Nomina ducet^ 
Orbis in dnas vel tres divisi portiones, 
(nam olim alii aliter sensemnt) nna 
pars de tno nomine appellabitnr £n- 
ropa. £x vnlgata opinione. Nam 
alioqtiin Herodot. lib. iv. scribit : 
*Nemini mortalium constare unde 



tur ab Europa Tyria (alias Syria) oo- 
men accepisse regionem antea no-- 
mine carentem: illamporroex Asia 
certe fnisse, in hanc vero minime 
conuneasse terram, qns nnnc a Gr«- 
cis vocatur Europa, sed a PhtBnice 
tantnm in Cretam, et e Creta in Afri- 
cam.' Apnd Mosehum antea cit. 
Idyll. iuitio, refertur, dnm adbuc vir- 
go Phcenicia versaretnr Enropa, in 
somnis sibi videre visa terras dnas, 
Asiam, et alteram ei oppositam, de se 
contendentes : muHebri forma erant : 
harnm altera peregrino vulto et ha- 
bitn ; altera similis erat indigense, at- 
que ut filiam magis vindicabat, quod 
eam gennisset ac nutrivisset : verum 
altera validis contendens manibns 
trahebat non invitam, qnod ea sibi 
fato deatinata esset, &c. 

Seetus orbis] Fama fnit orbem qnon- 
dam totnm continentem extitisse; at 
irmmpente subinde ad Herculis co- 
lumnas Oceano sectnm ac divisum : 
et hinc mare Medlterraneum esse. 
Plin. II. 00. ^ Oceanns in totum ai>8- 
tulit terras. Primnm omninm nbi 
Atlanticnm mare est, si Platoni cre- 
dimos, immenso spatio.' £t lib. iii. 



GARMINUM LIB. III. 28. 



S26 



NOT^ 
< Afric» Abyla» Calpe Earo- * hoc qaod dictnm est spatio Atlan- 



Prooem 

p» claastra, laboram Hercnlis metse. 
Qaam ob cansam colamnas ejus Dei 
▼ocaot indigen» : credantqae perfos- 
aas exclasa antea admisisse maria, et 
rerum natnrs mntasse faciem/ Et 
cap. 1. riirsnm, 'Oceauns,' inquit. 



ticnm mare infnndens, et avido mea- 
tn terras, quaecnmqne venientem ex- 
pavere, demergens, resistentes qno- 
qne flexuoso littornm anfractn lambit, 
Earopam vel maxime recesstbns cre- 
bris excavans.' 



ODE XXVIII. 

AD LYDBN. 

Amicam snam fidicinam ad potandnm secum et cantandnm Neptunalibua 

provocat 

Festo quid potius die 

Neptuni faciam ? Prome recenditum, 
Lyde, strenna Caecubuin^ 

Munitffique adbibe viin sapientise. 
Ittclinare meridiem J& 

Sentis ; ac> velnti stet volucris dies, 

QHtd MeUug agam die Neptuno aacra? Pro/er, Lyde eito, Cacubum remotuni: 
aique eeceritati obfirmaUB vim infer. Videe mediam diem reeedere: et tamen 



Ode dccima septtma Libri primi in Ed. Sanad. Epigrapbe in vett. codd. 
Torrentii, Paranetiee ad Lyden Nep<ima/i6m.— 2 Bentl. emend. /aeias, ob 
aeq. prome ; et sic edidere Sanad. et Towers, probante Ctining. — S Poat 
Lyde comma ponpnt Bentl. Cuning. Sanad. Towers, Jonei. Jani, Bipont. 
Mitsch. Wetsel. et Kidd. alii vero cum Francis, Wakef. et Comb. post stre- 
nua, — 6 Dno Blandd. Cruquii, nnus Bersmanni, Mentel. et Pulnianni Gem- 



NOTiE 



Metrum idem qnod i. Od. S. 

1 Feeto quid potiu» die, tfc.] Quid 
aptitts et convenientius diei festivo, 
qnam genio indulgere P 

2 Neptwii] Hnjns festum agetmtur 
Romae die Julii vigesimn tertia. Me- 
minit Plin. xviii. 13. Athenis autem 
dies octava cnjuslibet niensis erat 
Neptnno sacra. Alex. ab Alex. iii. 
18. 

Recondituml Ideoqne pretiosum et 
optimnm. 

3 Lyde] Eadem forte qnae supra 
Od. XI. Stroph 7. ibi qnidem obstina* 



ta, hic vero facilis et amica. 

Cieeubum] Vinnm eximium, de quo 
I. Od. 20. 9. 

4 Mwntaque adhibe vim st^ientia] 
Animo a natura serio et a nugis vo- 
luptatibusqne alieno vim adbibe ; re- 
mitte aliquid de tuaindole severiori : 
mecum vaca hilaritati, vino,jocis. 

5 JncUnare meridiem Senti»] Vldes 
So^m jam descendere, et peracto 
m^io cursu vergere ad Occasnm. 
Diea.iam media abiit: coens bora 
carpenfdaest. 



526 Q. HORATII PLAGGI 

Parcis deripere horreo 

Cessantem Bibuli consulis amphoram. 
Nos cantabimus invicem 

Neptanum^ et virides Nereidum comas : 10 
Tu curya recines lyra 

Latonam, et celeris spicula Cynthiae : 

cmutarii detrdhete ex apotheca inMtilem cadwn Bilndo Catuule condihtm ; quan 
cojuistat tempu» fugax, Age^ aiternie canemMS Neptumm^ et ecenUeoe Nereidmm 
capiUos, Tu citkara incurva acepius cantatne Latmam, atque tela DianiB teloeis. 



blac. 1. et veluii. Alt. 1. et volucris sUt vdmH dies. Lamb. conj. ol veluti. Poat 
sentiSf et mox post cmtpAonifii, interrogandi signnm ponnnt Caning. Sanad. et 
Towers.— 7 Pauci auidam codd. diripere, ut Mart. Cruquii, Oemblac. S. 
et Diesth. Pnlmaoiiit Lips. 9. 4. item Vet. Comb. Venet. 1498. Venet. 1559. 
ap. Zeun. Glarean. Locber. Asc. Muret. Land. et Rutg. * Sed alienom est 
h. 1. iliud verbum: rectins itaqne ceteri deripere. Vid. Heins. ad Ovid. Met. 
III. 62. Sspint permutata a librariis ' de ' et * di ' in verbis compositift.' Jani. — 
8 Sivr. Hcribit bUmUf minnsculo b, et dici contendit Messalam Corvinum, cui 
servata fuerit ampbora ; landatque iii. Od. 21. 9.— 9 * N. c.in ^ices nonnolii 
Lamb. H. Stephani codd. (Epist. ad Lect.) Mart. Cniq. Mentet. Lips. 2. 
invices Maideg. Croq. Nil nos cogit, rejicere vnlfcatnm invicem, ceterornra 
codd. auctoritate firmatnm.' Jani. invices etiam Harl. 1. et Vet. Comb. — 
10 iVtfreidioii cWm Lipa. 4. memorabitis lectio, inquit Jani. — 12 Post C^- 

NOTiE 

7 Herreo'] Orssce &poiotf. Itavoca- Epigramma ibi relatom. 

tnr locuB rebns condendit et servan- 10 Nepiunum'] Qnandoqutdem efus 

dis idonens. In superioribus apothe- festo eputabimur, hnnc sane cebrbrare 

cis condi solere vasa vinaria jam dixi «quom fnerit, Denni mari!«, mari- 

Od. VIII. et zxi. hnjus libri. nasqne Nymphas pariter, Nereides, 

S Cessantem amphoram'] Satis vete- Nerei filias. Uarum noniina recen- 

rem. set ad triginta tria Homerus lUad. 

BibuU consuUs] Sub consolatn Bi- 2. non longe ab initio. 

buli ann. U. C. 694. in borreo condi- Virides Nereidum comas'} Ob maris 

tam : quo qnidem tempore Horatins colorem. 

puernlns erat. Vinum igitur illud II Tu curva recinet lyray ^c.] Tn, 

debebat esse matnrum. Jam notavi Lyde, cantabis Deas partui praesi- 

nec semel veteres consuevisse sta- dentes. 

tem vini designare nomine Coosulis Cttroa lyru\ Vide i. Od. 10. 

tunc Rempublicam administrantis. 12 Latonean] Dianae et ApoUinis 

Sont qui Horatium velint hic jocari, niatrem. 

ac per vocem cessantem allndere ad Celeris spieula Cynthiai] Celebrabis 

Bibnlnm cum Julio Csesare Coosu- Dianam venatricem; spicnlis feras 

lem, nihil vero Consulis agentem, configentem,etcelertcnrsnasseqaen- 

quemadmodum narrat Suetonius JuL tem : quae a Cyntbo, Deli insulae mon- 

cap4 20. vide locom^ et in eam rem te, Cynthia dicta est. i. Od. 21» 



CARMINUM LIB. 111. 29. 627 

Summo carmine, qnaB Onidon 
Falgentesqiie tenet Cycladas, et Paphon 

Junctis visit oloiibns : 15 

Dioetor merita Nox qnoque naenia. 

C7/(»io cantti dieeiur Venui, qum Gmdum oUiiut et CydadM emietmteM; atpa 
jmetii cyciitf ttdit PaphMm. Nox etiam etmetw apto carmine. 



^90^^^^^^^^^ 



thia lotrnMt et Bonfin. Annot. 42.— 13 Swnmo eardine^ qnod volebat qnidam 
teropore Oeo. F«br. habent Lips. 1. 4. Cnidon muUi. Yid. Vkr. Lectt* ad 
1. Od. 80. 1. — 14 Paphmn meliores codd. Torrentii, Bentleii Leid. Znlich. 
Regin. Petrent. Magdal. aliiqne, Lipt. 1. S. 4. Venet. 1402. Locber. Ascens. 
Bentl. Cuning. Sanad. Towert, et Wakef. Paphon HaH. 1. 2. S. 4. 6. 6. 
Lips. 2. Alt. 1. 2. Dess. 1. 2. Helmstad. Mentel. alii codd. et volgg.— 
16 Lips. 8. vinxit o/oriM.— 16 Diceher ad prncedentia trahuat, ot post illud 
incidunt Bentl. Cnniog . Siyr. et Kidd. 

NOTA 

13 Gmdon] Cariae urbem, de qoa Apnl. Met. vi. panlo post initiom : 
I. Od. 30. interdnm pasaeres. Ita Sappho : K«- 

14 Cyclada»] /Egvi maria insnlas, XoiU^ defo» 'Ok^s <rrpou0oc 

in orbem dispositas ; nnde nomen. 16 Diaetnr mmfo Nox ^mo^ na^ 

Vide I. Od. 14. 29. Paphon] De ea nta] Nox etiam cantabitnr mmta na- 

nrbe Cypri clarissiroa i. Od. 30. Nta : Tel quod in ea epnlis, Isetitiaey 

15 Juncti$otorilnu\ Trahere currnm Tolnptati operam dabimus ; vel quod 
Veneris dicnnturaliqnandocycni, sic carmen erit Ingubre» nocti tenebro* 
IV. Od. 1. < pnrpnreis ales oloribus :' sae ac tristi idoneum. De naenia ii. 
alias colambse ; Propert. iii. 3. Sl. et Od. 1. 



ODE XXIX. 

AD MiEOENATEM. 

Snadet Maecenati sno, nt sestnoso jaro tempore, relicta urbe publicisqne ne- 
gotiis, rnre apnd se aliquantnlum sibi indnlgeat. Delnde philosophico et 
spiendidissimo excessn ostendit, sopervacnam esse curam fnturi et amorcm 
divitiamm. 

Tyrrhena regum progenies, tibi 

O MaeenoB proleo Etmeca Regum^ jam pridem apud metibieet dnke vinum in 



Ode octava Libri qnarti hi Ed. Sanad.— 2 Unus Bersmanni, Brod. Lips. 3. 

NOT^ 
Metrnm idem qnod i. Od. 9. sebis, Lector, sen ▼erans ac Poeain, 

1 l^rr*«Na rcgMtn prof^eniee'] Inter sen res et materiam perpendas. Dic- 
oximlas PoetK nostri Odas hanc cen- tio grandis ; Stoicte mentis ac disci- 



S28 Q. HORATIl FLACCI 

Non ante verso lene meram cado 
Cum flore^ Maecenas^ rosaram^ et 
Pressa tais balands capillis 
Jamdadum apud me est : eripe te morae ; 5 

Ne semper udam Tibur et iEsulae 
Declive contempleris arvum et 
Telegoni juga parricidas. 

nmphora non hactenus uweraa, eumjloribus roearum^ et balanus exprtssa tui» eri- 
nibua. Subtrahe te eunctaiioni: ne eontinMo specteu humidum TibuTj et pronoe 
agroe Miula, eoUesque Telegoni parricidee, Relinque abundanHamfaitidiumqffe» 

a m. pr. Lips. 1. Mentel. Desa. 2« et Harl. 4. 5. 6. Non ante vermim, — 
4 Presaa tuie balanoe CaniDg. — 6 "Nec aliquot Torr. unns Bersm. Ltpa. 4. Harl. 
1. 2. 3. 4. 6. 6. Alt. 2. a m. pr. Baxt. Gesn. et Wetzel. Non ceteri Torr. 
UDiis Bernm. Lips. 2. Locber. Venet. 1492. Ase. Ne Lamb. Cruq. et Bentl. 
e aoit codd. Mentel. Frao. Lipa. 1. 3. Deaa. 2. HelDiat. Alt. 2. a m. a. Venet. 
1478. BaaiU. Steph. Rntg. Fabr. Fab. Heioa. Jones. Dacer. Jani, Zenn. 
ScbreTel. Bond. Delpb. Bipont. Mitach. ct Kidd. Neu Cuning. Sanad. Fran- 
cia, et Towera. En! eemper-udum Wakef. poat Nicolaum Harding. eemper- 
udum etiam Taylor de Leg. Civ. p. 37. probante viro docto in * Tbe Bnti»h 
Critic/ tom. v. Idem vir dociua En! Wakefieidii daronat, aaaentitur vero 
Nicolao Harding. legenti At, Conj. aiii Ut, quod recepit Kidd. Vid. Mark- 
land. in Expl. V. A. A. 258-267. Variantea ap, Jani : MsoUey AsuUe, EsuUe^ 
EaeuUgf J^uUe, ^itf, EJgvJUe.^l Copula et in fine vs. abeat a Lipa. 4. et 
Helmat.—d Te^ofwit codex ap. Jani. patriddes Lipa. 1. a m. pr. Mur. Fab. et 

NOT^ 

pUnae expticatio gravia. Tuum, Lec- nia, /SiXoyos Oraecia. Vide Plin. xii. 

tor, ingeninm, tua aagacitaa tibi ce- 21. xiii. 1. et 4. etalibi. Pera. Sat. 

tera non aine voluptate loquetnr. iv. 37. ' balanatnm gausape ' nun- 

Tyrrhena regum progeniea] Ab E- cnpat balano delibntum capillitinm. 

truscis Regibua oriunde. Vide i. Od. 5 Apud me eaf] Tibi pridem deati- 

1. et 20. ibique Not. nata atque reservata. 

2 Non ante verao Une merum cado] Eripe te morai] Excnte quelibet Im- 

Plenus vini cadus nec^delibatns, nec pedimenta ; nihilqne te remoretnr, 

resignatns, necdum suo loco motns. qnominns apnd me ccenatnm veniaa. 

9 Cum fiore rofartim] Serta et co« 6 Ne aemper udumf ^c.] Relinqne 

rollaa e floribua ad convivia aemper tantulum sedea tuas excelaas, e qnibua 

adbibniase veteres, fuse dixi i. Od. prospicia Tibur, ^snlam, &c. 

nlt. etalibi. X;<ftfm 7^i6«r] Aqnia abundans. Vi- 

4 Preaaa tuia batanua cajnlUa^ Et de i. Od. 7. et 18. et ii. Od. 6. init. 

nngnenta pertinnisse ad hilaritatem JEsuUe DecUve,fyc.] Viciuum Tibnri 

pompamqne convivii notnm est ex oppidnm, in declivi seu latere montia 

dictis ibid. aedificatum. 

Ba/omia] Myrobalannm, nngnentnm 8 Telegoni juga parricid4s] Tnscn- 

balaninnm e glande nnguentaria, non lum Latii urbem duodecim millibus 

absimili nucis avelfainae, qnam fere- paaanum a Roma diatantem, a Tele- 

bat qnaedam arbuacnla. Gkma Lati- gono Ulyaais e Circe filio, qni piUrem 



GARMINUM UB. IIK 29. 529 

Fastidiosam desere copiam, et 
Molem propinqaam nubibas ardais: 10 

Omitte mirari beatae 
Fomam et opes strepitamqae Romee. 
Pleramqae gratas divitibas vices, 
Manda&qae parvo sub lare panperam 
Coenae, sine aalasis et ostro, 15 

Solicitam explicaere frontem* 
Jam clarus occaltam Andromedae pater 

nntem, et iedes exeeUis nMlis proxima». Intermitte admirari /umum, et poten- 
tiam, tumuttueque Rama felicia, Non raro jueuttda opulentia varieta», et nitid€e 
eenuB in exigm domo pauperum^ abeque tapetibm et piBrpura^ twlhcm emxwm por- 



Bacer.—Q Hic etiam abest coptila a Ups. 4. et Helmst. et ed. Caniiig. — 
12 JpMmirm et opue Lips. 4.— 14 Alt. 2. eub lare pauperie, — 17 Andromedee^ La- 
tina terminatione, omnes codd. nUi quod nonnulli Andramadet^ Andromacha; 
item omnes edd. antiq. ante Mnretnm, qui primas indaxit Andromede»^ 
unde fere sic edttt. secats^ Venett. Glarean. &c. Vid. Var. Lectt. ad iii. 
Od. 4. 27. et Heini. ad Ovid. Heroid. Epist. xviii. 149. Androm/edm rar^ds 
Heins. Bentl. Baxt. Caning. Sanad. Sivr. Talbot, Pine, Francis, Towers, Jatri, 

NOTJE 

imprndens occidit, conditam ad radi- Natura diverso gaadet. 

ces mootis, ita tamen ut in ejas jago 14 Mundaque Canur] Paratam * non 

amplissima eminerent aedificia : vol- ampliter sed munditer ' conviviam ; 

go Fraeeati. Ibidem etiamniyn ex- nt babet Comlcas. 

tant magnificcB Procernm vill» Ro- 16 Solicilam expHcuere frontem^ 

manorum, et palatia bene mnlta. Fronteni scilicet moutitia in rngas 

Faetidioeam deeere copiam'] Ad contraliit, hilaritas vero solvit et ex- 

modicom tempus desere rerum om- plicat. 

niam copiam, quam domi habes. A- 17 Jam darue oeeuUumyt^c.'] iEsti- 

bundantia satietatem parii, haec an- vos ardores adducit ac notat sidas 

tem fastidinm generat. CepUei, quod oritur vii. Id. Jol. ex 

10 Uolem propinquam nubibui ar- Colanicll.lib.xii. Cepheus^thiopnm 

duie] Vel sublinies sdes, vel tnrrim, Rex, inter sidera irelatus cura Cas- 

quam habebat Mtecenas in Esquilino siope uxore, Andromede filtay et Per- 

monte, c qna Nero spectasse dicitur seo ejus liberatore ac sponso. 

ineendium nrbis. Snetou. Neron. cap. Occultum ignem'] Tora quod Cephei 

38. ' IncendiHm e turri Mscenatiana sidus pone ininorem Ursam coUoca- 

prospectans, lstiisflamme,utaiebat, tum est, tum quia circulo Arcti<;o 

potchritndioe.' magna ex parte obtegitar: Hygio. 

12 JP«m«m] Anram popularem» iib. Ji. Apollodor. Arat. &c. vel pp- 
ambitionem, hooores, vaoam glo- tius, quod ante non apparebat» jain- 
riam. que ortum ostendit se. 

13 Plerumque. grata diviiibut vicet] 

Detph, et Var, Claa. Horat» 2 L 



J3D Q. flORATll FLACCI 

Ostendit Ignem ; jam Pfocym faitt, 
Et stella yesani Leonis» 
SoIe.dies referefite siccos. 20 

Jam pastar ombras oam grege laaguido 
Rivnmque fesms quxnt, et faorridi 
Dumeta Syivani ; caretque 
Ripa yagis tacitania ventis* 
Ta, ciritatem qnis deceat «tatas» 25 

Cnras ; et orbi solicitas times, 

rexenmi. Jam lucidM$ paren» Andromeda promU ardorem abieo»dUmih Jam 
sant AntecamB^ ae ndus LeonU fttriosi^ Sole reducente dies aridoa, Nuhc 
pastor eestu fatigatus eum grege languente peiit mmbras, et amnes, atque den- 
sa nemora Sylvani hirsuti ; et littus silens nee leves hahet auras, Tu labiras quis 
ttrbi status conveniat, ac metuis anxius quid adversus Rempublicam moUoMturSa^, 



Bipont. Mltscb. WetzeL Wakef. Comb. et Kidd.— 18 Cttniog. ooDJ. OstenUt^ 
Prochion var. lect. ap. Jani.— 20 Sole graves rrferente luces malebat Scallger. 
— 22 Duo Vatt. et Jannoct. Lambini, MenteJ. Pulmanoi Piestlb BenUeit 
Battel. et Bodl. 2. Laodin. Locber. Wrufa.— 23 Syharum Pnlmanni Diesth. 
et unos Larobini. caret qua idem codex Pnknanni et unn» Achil. Statii afi. 
Lamb.— 24 Conj. ap. Jon«t. venis pro ventis,—25 Fabr. et Cuning. jici decemt. 
-^26 Unus Bersmanni, Deu. 2. et Curiing. urbis, probante Klotz.Lect. Ve- 
nns. p. S40. orbis emeod. Saoad. quia jam memorata sit cimtaa ; et sic edidit 

NOT£ 

16 ProofotJ LaAiao AotecaDis» ai- . 4«aigBa«, fiempe Meridie», ^ «ele- 

dos qiiod ante Canicolam oritiir, Idi- baot paaleires et greges ' nmbras mt 

bns Julii. Colnmeil. Scc, ex Arato, frigora oatptare.' Virgil. Bd. H. 

Cic de Nttt. Deor. ii. * Geminis est SS Dumeta] Syliras atia ^ensitate 

lHe sub Ipsts Aatecanis, Oraio Pro- umbram et frtgus snppeditonteib 

cyan qoi ooorine fertnr/ Sylaans} D«i syivariuB. 

19 Stella vesani Leonis'} Qointnm fforradij Caprinis pediiraa, conislD 
est boc Zodiaci lignvm, qnod, ^ggre- capite, corpore hirto et irilioao. Vide 
dlente Soie, incipit aaevire, Canionla snpra Od. xviii. 1. ibiqne NeC 
^ioiaoa' dicta Persio Sat. ui. $. CaretqueRipavagistmUumatiemtml 
forte et «Hndit Homtins ad Btellani NuUa est arara, ne levis qaid^ sptrat 
qose m fMCtore Leonls oritnr ix. Kdl. ^ntns ad ripas ilnminom. 
Angttsti. Colamell. Ac 26 Tuy dmtatem quk Meoeat ttattm, 

20 Sole dies nferenie eieeos'] 8oa4i. ^v.] Dom qniesooot ooHria, to etian 
ger, 4DfienaiiB epitheto aioeos In fioe 4aboma de stata ReipablieB conatn- 
Tersot, maHet : Soie grtmee r^ente biiiendo. Atqoi oHom cnrpe taotil- 
luces, Age vir grvris ; JEuUos ^es lon, e Mnceoai», arbis Pnefecte. De 
et calores Poeta viftt iodicare: mt hac Mseceoatis Prapfbetara Dio lib. 
hyemis graves perinde Inces ae eBOla- xtxx, et i;r. Vide et VelL Patere. ii. 
tis. O hypereritici conatos Ingcttii \ ^enee. fipist. xctv. Tacit. Anoal. ti. 

21 J«n poffor umbnu, 9f>e,] Priori Snpra Noster Od. viii. 17. < Mitle 
stropbe anoi teropestatem aestivam, civilei soper nrbe eiiras/ 

hac airtem diei horam ferventissimam 



GAtRMINVM i.IB> 111.^29. 531 

Qaid Sev^ et regaata Off^^ 
^acbra paneot TaoaUque diecors. 
Prada»a futuri tmporis exitum 
Caligin9#a ooot^ iHWit Pm( ; 80 

Ridetque, m ^rtalia njtra 
Fas ti^i^ QttlM) a^est, niQmento 
Componene «e^fiu^ : e^^t^ra flMpuQis 
Ritu feruQtur» mac v^dio atveo 

et BadrUm Cfro wljecti^ aique Tanai» $editioiU8. Dii et^ientes obsewie tene- 
bris invohimt venturiaaiionemi iiviimtque H hmo phu gmm decet angatur. 
Satage bene moderari pnBoentia, Rehqua dUabuntur iueiar ftuvH Tiberi» tnodo 



-^^^^^^^^^•^tr 



.Fr«oci9. orbi eniLead. Jciiies. t% aic Sivr.— 28 Lips« 4« Bactra parant, Cu- 
.ning. Siwa.d. et Towers, Tanaisve. 3entl. coi^. dissora; hoc taiiien neglexU 
JKidd*~>29 Pnidine /. temporis ad aotecedentiai ft bic ad MfeceDatem re- 
fert Bonfin. Annot xuv. Wakef. comma ponit post tewporie; qnem 
vide ad Virg. Georgtc. lib. i. ven. 416.*-4a Harl. S. 6. et Pnlmanni Oem- 
blac. l. tremdei. Meptel. Quod eet.^Z^ Qnldam Jjambini, Mentel. Bentl. 
-Oraev. et ual. Mpa. 2. et Cuning. medio tequore; ita plnrea codices, sed enm 



NOT« 



. 91 /Skrmi] Aii» ^pof «li uUittAiBaa» 
« 6era urbe di«ti Heglo lllonim S«- 
rica liodie Catay, serico opere inclf • 
ta. Vide i. Od. 12. siib finem. 

Regnata Cyro Bactra] Ifaec nrbs 
primaiia Bactrians, regionis Asiae^ 
Inter Parthiam ad Occasum et In- 
tKam ad Ortnm, Oxo flnmine «Hni- 
tnr : pars olim erat Imperii Persao 
rum. 

Cyro!J Hlc fllins Cambyris, Persa- 
mm ac Medomm snbindeqne totint 
Orientis Rex, profanis immo et Sa- 
cris liiterts celcbratns, a TomyriScy* 
tbarnm1le|(ina cuoi sno exercitn con- 
trnoidatns. Vtde Jnstln. lib. i. &c. 
Paratlpomen. Esdr. Danlel. tnaxime 
Tero Isaise cap. xi.v. * Hsec dicit Do- 
minns cbristo meo Cyro, cnjns appre- 
hendi dexteram, ut snbjlciam ante 
fadem ejns gentes, et dorsa Regum 
vertam . . . £go ante te ibo • . . Dabo 
tibi tbesanros absconditos et arcana 
secretomm, nt scias qula ego Domi- 
nns, qni voco nomen tnum, Dens Is- 
rael . . . nccinXi te, et non cognovisti 



m/ &c. 

28 T4iM(it«9Miiitcars] Popnli ad Ta- 
Aaim qoietis impatientes^ ad bellom 
proclivesy inter se freqnentins dimi- 
cantes, Parthi, Scythse, SarmataE?. De 
Itlo flomine Asiam ab Enropa dister* 
minante Jam dixi. Vide Od. rv. hnjns 
lib. stroph. 9. 

29 Pruden9futuritempori$f8pe.]Sn' 
pienter Dii hominibus cognita esse 
futura nolnerant, sive ne matis ante 
tempuf torqneantnr, sive nt incerta 
rernm expectatione pendnli ad ipsos 
recorrere ac vereri moneantnr. 

81 Ridetque, ei mortaUa ultra Fas tre- 
pid^U] Noster ii. Od. 16. * Lstns in 
prsesens animns qnod ultra est Ode- 
rit curare.' 

82 Quod adeet, memento Componere 
aquue] Praesentibus utere prudenter, 
recte,Jn8te. 

88 Cetera fluminis Ritu feruntur] 
Pnturom tempns flnlt, et sensim ela- 
bitnr, rebns modo pacatis, modo tur- 
bidis. 



632 Q. HORATII PLACCI 

Cum pace delabentis Etruscum 35 

In mare ; nunc lapides adesos^ 
Stirpesque raptas, et pecus, et domos^ 
Volventis una, non sine montium 
Clamore vicinaeque sylvae, 

Cum fera diluvies quietos 40 

Irritat amnes. lUe potens sui 
Laetusque degct, cui licet in diem 
Dixisse, Vixi : cras vel atra 
Nube polum pater occupato, 

intra rvpaB qviete definentis intra more Tueeum, modo saxa eorresa etuUat- 
que ttirpes, et greges, atque adificia nmvl abripientis^ havd absque eonitu 
montium et eylta proxima; quando immanit eluvio Botidtat flwoioB tranquU- 
loB, Ib compoa Bui eet vivetque hilariB, qui diebuB Binguiia dicn^e potest^ Vixi : 
criiBtina die Jupiter coelo producat vel obacura nubila vel aerenam diem; at 



snperascripto a/reo.— 35 Venett. ap. Zeiin. Glarean. BasiU. Mur. et Fabr. 
solenni XApBU, dilabentia, Vide Bentl. labentia Mentel.— S6 Lips. 2. adhteBoa; 
Lips. 4. ambeB08,—Z7 Sivr. Stirpeaque ruptaa.^^O Uniis Benmannl, et Des», 
2. vicinoque «t/e<r.— 41 Ctining. lUe aui pof«n«.— 42 Canter. ex antiquis codd. 
notante Bnrmnuno^ degU ; et sic Cnning. Sanad. Francis, Sivr. ct Towers. 
Locher. degena. Mediol. 1477. cui decet in dtcm.--44 Nube potum^ Pater^ occur 

NOT^ 

36 iViinc tapidea adeaoa^ Stirpeaque^ Epist, viii. 17. ubi de Tiberis fre- 

/^c.] Exiindans rapit omnia, cnrsa ra- quentibns incrementis Ita scribit: 

pidiori lapides arrodit et excavat, ar- ' Tiberis alvenm excessit, et deniis- 

bores extirpat, &c. VideHomer.il. sioribus ripis alte superfnnditur . . • 

A. Lucret. i. 285. ' Fragmina dejiciens preroit valles, innatat campis . . . Inde 

sjlvarnm, arbustaque tota, Dat so- quae solet flnmina accipere et per- 

jiitu magno stragem, volvitque sub mlsta develiere, retro cogit, atque 

nndis Orandia saxa/ &c. Virgil. £n. ita alienis aquis operit agros, Anio 

II. 305. * Rapidus montano flumine dellcatissimus amnium, ideoque ad- 

torrens Sternit agros, stemit sata jacentibns villis velot invttatus reten- 

Ista, boumque labores : Prscipites- tusque, magna ex parte nemora, qut- 

que trahit fjlvas : stopet inscins alto bus inumbratury ei fregit et rapuit. 

Accipiens lonitnm saxi de vertice Subrnit montes, et decidentiuro roole 

pastor.' plnribus locis clansus, dum amissum 

40 Cum /era dUuviea quietoa Irritat iter quasrit, impulit tecta, ac se super 

amnes] Arones scilicet in Tiberim in- ruinas evexit atqne extulit/ &c. 

floentes, ipsunique angentes snpra 43 KixtJ Vox contemnentis mor- 

niodum exundatione sua: illi snntTi- tem, inqnit diserte suo more Marci- 

nia, hodie To/nno, Nar, vnlgo Nera^ex lius : sic i£neid. iv. * Vixi: et quem 

Apennino scatnrientes; Anio, vulg. dederat cursuro natura peregi.' Pos- 

Teveroney fln. Sahinorum, Pelia flu. set etiam jungl cum vocibus prece- 

Hetniria>, vulg. Paglia. Lege Plin. dentibus in (/iem, eo sensu: is beatus 



CARMINUM LIB. lU. 2i). 533 

Vel sole puTO : non tamen irritttoi 45 

Qaodcumque retro est efficiet ; neque 
Diffinget infectumque reddet, 
Quod fugiena semel hora vexit, 
Fortuna sdeyo laeta negotio, et 
Ludum insolentem ludere pertinax, 50 

Transmutat incertos honores, 
Nunc mihi, nunc alii benigna. 
' Laudo manentem : si celeres quatit 
Pennas, resigno quae dedit, et mea 

Virtute me inyolvo, probamque 55 

Pauperiem sine dote qusero. 
Non est meum^ si mugiat Africis 

neqmjuam reseindH qukqM aetum e$tf neque mutabit ac deeiruet quod eemel attu' 
Htfluxum tempua, Fore gaudena rebus adoerna^ et obatinata ludere tudum petulan- 
tem, auhvertit dignitateB cadueas, jam mihit mox alteri jtropitia. Laudo stantem, 
Quid n levea alaa movet, reddo qna donavit ; ae mea m£ virlute protego ; aique 
koneetam paupertatem indotatam peto, Si navis gemat J/rids tempestatilnUf 



pato Cnninji;. et alii nonnalli ap. Jani. — 47 Nonnulli ap. Lamb. Diffringet ; 
Lips. 4. D^jtndet.'—A& In qnibnsdam : eimtd hora pcxit.— 49 Copala et abest 
a Mentel. Helmstad. et Lips. 4. — 50 Lips. 4. pervicax, memorabilis varietas, 
inqait Jani.— 62 Lips. 4. non dlii benigna; Alt. 1. nunc aliis benigna»—SA 
Lips. 4. in mea,— 67 Mentel. et Lips. 1.4. n mvgiat A/ricu8,—eo Nec Cypria 

NOTJE 

semperqne ' Isetns deget/ qni in diem extant etiammim Commodi Impera- 

vixerit, id est» qui prssenti tempore toris (non anteni Adriani, ut scripsit 

hodiernaqne die uletur, futnri et cras- non nemo) numismata ipnea et ar- 

tini minime anxios. ' Sufficit diei ma- gentea, qnornm pars altera effigiero 

litia sna/ inquit Christus in Evan* babet Fortnnae sedentis, dextra fugi- 

gelio. tivi fraenum equi, Ixva copise cornu 

49 Fortuna 8€evo lata negotio^ ^c.] tenentis, cuni hac epigraphe : 

Vide I. Od. 84. in6ne. Jnvenai. Sat. fortynae manknti. 

11 1. 39. < Quales ex hnmili magna ad Servantur in cimeliarchio Ladovici 

fastigia rerum Extollit, qnoties vo- Magni. 

hilt Fortuna jocari.' Et Sat. vi. 604. 55 Probamque Pauperiem sine dote 

* Stat Fortuna improba, &c. Secre* qutero'] Vulgatum erat de bona con- 

tnmqne sibi mimum parat,* &c. juge inter probos effatum : Satis do- 

53 Laudo manentem'] Qnamdiu stat tata, si benc morata. Sic Horatius 

etmanet mecum Fortuna, lando : quod panperiem ait se expetere velut feli- 

81 recedat et aufngiat, minime in- cis vltae ducem ; sibiqne vlderi satis 

dignor. Illa instabili, firmus ego mea dotatam, utpote probam, Vide supra 

Yirtnte haud moveor ; mea tranquil- Oden xvi. a medio ad finem. 

litate non dejicior. Testibns ocuUs, 57 Kvn est metifn, st mugiat, ^c] 



S34 Q. HORATII FLAOCI 

Malas procellis^ ad taltme^ ineces 
Decurren^ et votis p^eiaci, 
Ne CypriaB Tyriseqoe tiiere^ 60 

Addant avaf o dititias imti : 
Tunc me blremis prae^dto doapfa^ 
Tutum per ^gaeos tmmiiltoa 
Aura feret, gemiimB^e PotttiX, 

non ad me aitinet ecn^tigere ad veia lueUmm^ ei prreitei oMmt fte Cfprim rH 
Tyria mercea mari avtdo opes a^jungani. Tum etiam me eecurum 9eniu$ tems «c 
geminuM PoUux per fiaetm JEgeeoe veKei ope natieuieB dwm remn kabeniiM. 



Dess. 2. Syriaque Mentel. Lips. S. codd. ct edd. ap. Cnning. el sie Coninfp. 
Sanad. Francis, et Towers. toitque Lips. 4. hantd duUe e Sp-iaque.^i Tunc 
edd. Lamb. Cruq. Torrent. sed slne roentione codd. omninoque fere edd. et 
sic Harl. 9. S. 4. 6. 6. Sed Tum Harl. 1. meliores BeDtleU« Meolel* LiM« 
2.a. 4. duo Bersmanni^Dess. 2. Venett 1477. 1478. 1470. 1402. Looher. As-' 
cens. Benti. Cuning. Francis, Jani^Biponi. Mitscb. Wetiel. Wakel'. el Kldd« 
l>iim, (i. e. duromedo,) emend. Sanad. et sic Sivr. et Towers.^eS Nndwe^ 
per JEgaoe eineod. Sanad. et binc Sivr.— 64 Bentleii Galene* el Bodl< 1» 2« 
Dess. 2. ed. Xyland. Bentl. Sanad. Sivr. Francis, et Kidd./eroi. 

NOT^ 

Oni opes atide qnterant, Ac pauper^ rta sdlfc^t efafit orbe toto celeber« 

tatem vehit snmnmm Aiginnt malutti, rima, Cyprns insuTa maris Mediter- 

ii medio mari et naufragii discrimine ranei, de qua i. Od. S. et Tyrns Sy^ 

cum Diis paciscantor» ne sn» pereant rite urbs maritima, portn commoda, 

merces : at ego tametsi talibns itt olim qnidem probe munita et dives, 

angiutiis fuero, nec opum jactnram claritateetm&gnitudinearbiumPbcs- 

timebOy nec precibus redimere sata- niciae prsestantissima : nnnc in ruinia 

gam: atquedivitiarumneglectUypau- fere jacet, et pancOs hebet iocolas. 

pertatisqne bonestas amptezn tntus Insnla pridem erat freto qnatoor sta- 

ero ac Isetus. Vide hnjus libri Od. diornm divisa ; ah Alezandro Magno 

III. Init. continenti jnncta est. Qnint. Cort* 

Si mugiat Hfricie MdUu proceUiB] lib. iv. Hujiis populi navlgarimt pri- 

Si navis malns vel qnassatus vel ez- mi, ealSbnllo i. 7. 20. * Prima ratenv 

onssus fuerit seu Africo vento, sen ventis credere docta Tyrus..' Idens 

dnctibus maris Africam alluentif . scribit Pompon^ Mela. 

60 VoHs paeieci^ Ne Cyprue Tyria- 62 T\me me Hremis, 4%.] Tom ego 

que mercee^ ^rv*] Diis vota nuBcnpare fracta navii perditisque omnibns, bi- 

et doaa poUiceri, si salvas praesteiit remi tantnmmodo scapha vectiis, ni- 

merces, impediantqne nanfraginm. hilominuspacatamcnteconstabe,per- 

Plin. viii. 16. * Tonc prsBcipniis vo- inde ac si Castor el Pollox doces 

torum locns est, curo spei nullns est.' affnlgeanl. 

Pers. Sat. ii. 3. * Non tu prece poscis 63 ^gaos iumultue] Noster ii. Od. 

~emaci/ &c. 16« 2. 

60 Cfprue Tyri^eque merces] £mpo- 61 GemtitiMfNe PoUuxl Separati dl* 



OARMINUM LI>. III. 30. 



S3& 



coDtur nocere fratre« Uli 
«nbo vero simul propitia tnnt ct ' lu- 
cida sidera/ Vide i. Od. S. 2. et Od. 
12. 26. Sant qni Allegorias hi< toni> 
nient, piitentc|ae Horatinm alludere 
ad id qnod sibi contigerat : adeoque 



NOTiB 

gemini : per JE^^m immitUm sigoificare bella 



civilia, e qnibns eTaserat hirtmi aea- 
pkUj Id est, Yirtute et innocentia sub- 
niiuis, aspiranteioira et fiivore ^«msni 
sideris, MsFcenatis nimftrnm et Au- 
gnsti. 



ODE XXX. 

Horatlns Jnstns operis enl aestimator andet vaticinari perenniora fore slbi 
libertini fiiio monnmenta Carmlnnm vel seneis nobilissimomm virorum sta- 
tuis et ^gyptiornm regnra Pyramidibus. (Videtur Horatins hac Ode 
finire omniuo volnisse libros Carmlnmn. Hinc vetns scriptor vitse ait 
coactum ab Aagosto tribus Carminum libvts ex longo intervallo quartom 
addere. Hoe Carmine coronidem impositam Sascularibns CamunibuSft 
credat qni poteat. Crssa.) 

ExEGi moniimenttita SBre perenniiis, 
Regalique situ Pyramidum altias ; 

Abiohi opus are tUdnHui, tdque pynmidum eontttueUone subiimiuif quod neque 



Ode vigesiraa et nltima Libri qninti in Ed. Sanad. Codd. fere Inseribnnt: 
Ad Melpemeneu*"^! Hoc egi mBnumettium nnns Bersmanm.— t Lips. 4. nec 



NOT^ 



Metrnm idem qnod snpra i. Od. l. 

1 Exegi nmumenium^ ifc,] Carmi- 
I volumen ingenii sni monnmep- 

tnm perenne jactat, qno posteritati 
Kternsque memoriae conimendetur. 
Vide it. Od. 20. hanc cum iila con- 
fer; et enndem ntriosque scopom, 
eandemqne sententiam varia dicti- 
one tantum distinctara animadver- 
te. Sanctus Hieronymas £pitaphittm 
Panlae sic concludit : * Exegi roonu- 
mentnm sere perennius, quod nulla 
destmere possit vetnstas/ Scc. 

Monumenium tere perenniua] Ita do- 
rant moonroenta literarum plus qnam 
sereae statnae ad memoriam coiiocatse. 
Nam Mariana de Cimbris tropsea po- 
tuit qnidem abolere Sylla: Maronis 
autem et Livit scripta, qoantumvb 
nixus sity Cains Princeps absumere 
ac delerenon valuil. 

2 RegaUfue tUu Pyrumidnm aUiue} 



.£gyptioriim Regnm opns et sepulcra 
fuere pyramides; quarnm nonnnU» 
interorbis roiracula numeratae. ' Tres 
orbero terrarom implevere fama : 
Reguro Agyptiornm pecunias otiosa 
stultaqne ostentatio,' inqait Plin. 
xzxvi. 12. prope Mempbini erant 
sita; ; nnde Martial. i. l. ' Barbara 
pyramidnm sileat miracula Mcmphis.' 
Herodot. lib. ii. eas describit accu- 
rate. Unani ait quinque stadiis lon- 
gani, decem annis elaboratam; in 
alia vero annos viginti absumtos : Scc* 
Ammian. Marcell. lib zzii. * Pyra- 
mides ad iniracola septem provectae, 
qnarum diuturnas snrgendi difl&cuN 
tates scriptor Herodotus docet, nltra 
omnem omnino aititudinem, qnae hu- 
manis coofici potest, erectae snnt 
turresi ab imo latissimse, in summi- 
tates acutissimas desinentes : qnae d'' 
gnra apud Oeoroetras ideo sic appel- 



536 



Q. HORATll VLACCI 



Qood non imber edax, non Aquilo impotens 
Possit diruere> aut innumerabilis 
Annorum serics, et fuga temporum. 5 

Non omnis moriar, multaque pars mei 
Vitabit Libitinaoi. Usque ego postera 
Crescam laude recens, dum Capitolium 
Scandet cum tacita virgine pontifex. 

pluvia cwrumpeJUf nec Borens violenius desiruere queat, vel temporum lapsus «I 
longinquitas. Haud totus interibo : et portio mei plurima moriem effugiet, Ego 
semper novus posterorum laudatione augebor, quamdiu summus Sacerdos ascendet 



NOT^ 



latur^ quod ad ignis speciem, ^ov irv- 
pibSf ut D08 dicimuSy extenuatur in 
conum : qnarnm magnitndo quoni- 
am in celsitndincm nimiam scandens 
graciieftcit paulatim ; nmbraA qnoque 
mechanica ratione couAuinit.' Vide 
Strab. XVII. et Diodor. Sicul. ii. 
2. Hic pyramidem ait maximam a 
Cliemmi Rege exstructam artificio et 
opere mirabili, qnae ' qnatnor erat 
lateium, quorum quodlibet ab infe* 
riori parte jngera septera continebat. 
Altitudo ampiins qnam jngera sex 
iolleret .... ferme annis mille, nt 
referunt qnidam ; ut alii tradnnt, am- 
plius tribus millibns qnadringentis, 
ad nos usque ea moles integra per- 
mansit: ex Arabia longo admodnra 
itinere advectis lapidibns constrncta.* 
Istam se vidisse adhuc stantem anno 
16S8. in suae peregrinationis narra- 
tione, testatur Joannes Greaves As- 
troDomiae Professor Anglus ; eamqne 
tam interiorem qnam exteriorem e- 
gregie describit qualem inspezit ac 
dimensns est, vix paululum defornia- 
tam ; altamqne dicit pedes fere sep- 
tingentos ; et convenientem Diodori 
mensuram seu metiendi rationem as- 
serit, &c. 

S Quod non imber edax, ^.] Imita- 
tio est PindaricaB dlctionis, Pytb. 
Od. VI. nbi Xenocrati paratus dici- 
tar landum thesaurns, quem dirnere 
seu auferr» nequeat vel bybernui 



imber, aut ventns, ant horrisonae 
tempestatis exercitns implacabilis. 

6 Non wrnnis m/oriar^ ^c.] Non tam 
anim», quam sui nominis immorta- 
litati et niemoriae veiificatnr Poeta 
noster. 

7 Ft<aM^I.t6i<tnam]Sopersteserit, 
aeternum durabit. Libitina feretmm 
significat. Est etiam funernm Dea, 
in cujns aede vendebantnr et locaban- 
tnr quaecumque ad nepulturain perti- 
nebant. A libendo dicta, ex Varrone : 
eadem quae Proserpina: nec etiam 
aliaquamVenns antiquis existimata, 
ut eadem natalibus et morti Dea 
praesideret, atque principium finem- 
que vitae in potestate haberet: qno 
fragilitatts hnraanse mortalium qitis- 
qne adoioneretur. Aiictor Plntar- 
chns in Numa et in Problem. Vide 
et Ccel. Rhodig. xxix. 18. 

Vsque ego postera Crescam laude re- 
cens\ Novis in dies laiidibiis cnmnla- 
hor a posteria : sicqne velut innovata 
mci memoriasemper inclarescet, con- 
cidet nnnquam ant senescet. 

8 Dum Capitolium Scandet, ^c.] 
Dnm sacra Romae fient in Capitolio, 
ac proinde quamdiu stabit urbs illa 
seterna. Virgil. ^neid. ix. 448. 
^ Dum domns JEnetc Capitoli immo* 
bile saxum Accolet, Imperiumqne 
pater Romaons habebit.' 

9 Cum tacita ttrgiiie] Qnamdln et 
Vestales rite sileDtium observantes 



CARMINUM LIB. III. 30. 537 

Dicar, qua violens obstrepit Aofidtts, 10 

£t qua pauper aqnee Daunus agrestinm 
Regnavit populorum^ ex humili potens^ 

CapUelium eum tiUnti virgine, Ubicumque rapidus Aufidue murmurat^ vel 
Daunua aquarum egens rusticif gentibus dominatus est, ego clarus e tenui me- 



^^^^^^^^^ 



Aquih. — 4 Harl. 6. Passit dUuere.—l 1 ' Sivr. Et qua paupery aqua . • . populorum 
ex humiU, potens; et expl. < Qiia panper DaaDas reKnavit, regnavit aatem 
ex bumiti, polens quippe dnntaxat erat aqu» agrestium populornm, duni fon- 
tibus potitns erat.' Niliil addo eqnidem.'' Jam.— 12 Regnator Uarl. l. 2. 4. 5. 
6« et Vel. Comb. ' Regnator non, ut putat Sivr. ex emendatiooe Stephani 
esty sed sic libri omnes Lamb. Torrent. Pulm. plerique Cruq. Bcotl. Oesn. et 
nostriyduo Bersm. et priscaeeditt. ut Locher. Venett. item Asc. Baiiill. Mu« 
ret. Brnt. Sleph. Rutg. &o. Regnavit Acr. Cumment. Cr. Porpbyr. (qui di- 
serte: ' Annotanda elocntio, qase per genitivum iigarata est.'; et Serv. ad 
^D. XI. 126. et 280. antiqnissimns ille Blandin. et Sil. Cruq. sine litura, alii 
duo Blandd. cnm litura, Pulmanni Oemblac, 1. pro var. lect. Bentl, Leid. 
Regin. a m. pr. et Oal. Mentel. Lips. 1. a m. pr. Basil. 1655. Lamb. Torr, 
Cruq. Fabric. Heins. Fab. Dacer. Bentl. Cun. San. Jod. et Sivr. Apparet» 
esie hanc priscam et veram lectionem, post haud dubie, ob iDsoIentiam Or«- 
cismi, a Grammaiici» in Regnator mutatam. Vult hanc corrnptelam defen- 
dere Rloti. Lectt. VenaB. p. 341. e Virg. ^n. viii. 77. vernm ibi * regnator 
a<|Darnm ' dicitnr iinvius, non ' popnlorum.' Tum omnino flavius Daunas 
nihii est, nec, si esset aliqnid, posset, quod ipse Klotzins vidit, ' obstrepere ' 
dici, qui'paup«r aquae.' Quod * regnare' cum genitivo nusqnam alias legt- 
tnr, fle eo in Horatio, qui multa similia habet, non trepidandum.' Jam, 
Regnaxit Harl. 3. Bond. DelpU. Schrevel. Baxt. GesD. Zeua. Talbot, Pioe» 

NOTiE 

operabuDtar sacris, aeterDumqae ig-. citar Q/*aji<o,ex Appeanino deflnit in 

nem fovebaat. Qoibas omnibus tem- Adriaticam mare. 

poris diaturoitatem ac perpetoita- 11 Daunus'} £t bic Tami avas reg- 

tem indicat Horatins, qnam sibi soo- navit in Apalia, qase ab eo Daania 

qae spoadet nomtni. Comminiscnn- vocata est. Fnit etiam fluvius eo 

tar hic nonQttlli Nyropbam illam, nomine appellatns. 

qaam Nama colendam, Tacitamque Pauper aqua} lo Apolia Dimiram 

appellandam sanxerat, teste Plu- fervet aestus et calor, hlDcqoe est 

tarcho ; alii Idnlia sacra afftfrnnt, ad arida valde regio, ac peauria aqan 

qoae singnlis mensibns in Capitolium laborat : unde *siticulosam Apuliam' 

procedebat Pontifex. Sed qnid hspc vocat Noster Epod. iii. Vide i. 

ad rem? Sane qoaBlibet sacra iatel- Od. 14. 

ligi par est, in Capitolio peragi con- 12 Regnatnt populorum] Phrasis 

saeU; nec prae ceteris Angeronalia, Orxca, ifimrtKewr* rwf Xmup, Legnnt 

quas obtrudit Marcilios Angeronas alii, ex Manoscripiis plerisqoe codi- 

•ileotii De», arbis etiam inter tnte* cibns, tegwaor popndmm. Qnod re* 

laria nnniiDa, ex Macrob. iii. 0. ferendnm erit ad vocem Daunus, 

10 QiM wUns obstrepU Aujidus, 4rtf*] Ex humUi potens] Libertini scilicet 

In Apolia, soa nempe patria, max^ generis Horatins ex humili fortuua 

Ime ciipit celebrari Horatios. Est in sommam fame claritatem et nomi- 

enim Aufdus Aj^uli» amnis, hodie di- nis amplitudinem evasit, per ingeoii 



338 - BXGURSVS 

PriDceps JEoIhim ciuriBeii ad Italos 
Dedaxisse modos. Smne superbiaip 
QasesSlam meritis, ct mibi Delphica 15 

Lauro cinge volens^ Melpomeae» comam. 

miatQbar Atcaien vemu frimuB trantiuliiae ad Latinum carmen. Agt MH» 
pomene, partam virtuHbu» magnUndinem anume, eapiUoaqve mteo» einumda uUro 
laurea Delpkica, 



Prancls,To#m,Bfpotrt. Mitsek.WetMi1. Wakef. Comb. et Ki<id.— U Alt. 
1. pone superbiam.^^li Untui Bersiiiaimi,«t Deas. 8. Qmeeitit, Cunmg. more 
8110 Delphia e eod. Ziiltdu BenUeii. Viile ejns Amniadv. cap. xv. et cf. Ver. 
Lectt.adi.Od. l.S. 

•p«t ae ' beBlgnam vetiam/ de qua 14 Sume euperbiam, ife.] Saam atlo- 

f r. Od. 18. quitur Mu8am Poeta : at semelipsnin 

It Princepe JEoUum eannen ad lia- ostentat. Grandes assume spiritnSy 

loe Deduxieee m ed o e'] Vei iade nonii* inqnit, ostende tnam nolinlitaleB, 

nnbor paisim, qnod primas Alealcos mihlqoe texe et impone coronam # 

teiTOs Latine scripserim ad imitati- lanro sacra Apolltni, qui eolitnr edit- 

onem Alcaei e Lesbo insnla, In qiia qne oracnla apnd Delphos nrbem 

rej^navit JEoIvm» Vide ii. Od. 13. Acbaiae, ad Parnassnm montem. 



EXCURSUS 
AD CARMINUM LIB. III. 



EXCURSUS I. 

D£ METRO OD. XIL 

HnBRB mirnm in modttm «c inter se dissentirc de metro hnjna Carminis, i« 
Horatio nnici, coostitneodO) tam veteres GrammaticoB, qnam recentiores Iiw 
terpretes ac •ditores vManiBs. Sant oinnes pedes loniri a minoroi leami ka^ 
^AdTTWot \%^\j-''-\ f prttter «Itimnm, qnl est Petem tcrtins | u w-w | t 
haud dnbic,qnod eo llcebet In exltn talis Gannlnis pro lonico nti : oisi snspi- 
cari malis, latUaMte$.*MproB ; qnanqnam et per se, et postyiqftMfes mtms, ele^ 
gantior et fratior est singnlaris. Sic igitur per xl. lonicos a mlnore, totrnn 
Carmen decurrtt. Sed singuU versos ubi lernrinandi, qnomodo constitnendi. 



AD CARMINUM I^lfi. UU S39 

qnot pedes ad siDgnlos ndtwmdi tiaty In co qiiididm tabotttnr. Apparet 
enim, quam facile in bac CamiBi» finrma^ ipia iratta pfonito pedum TiciMi- 
tudo cerneretar, fiictam lit, nt-ttb#tflonm. inteitia tooatnl*, et vel tenten- 
tias« permutaret, ▼eniot alieno loco incideroi» ftv iiaqiw defiolrBdis arbitrinm 
aobtnde Bnnm, vel adeo membrann pagimpqae spiiio»» seqaerttnr. Qno 
etiam deinde factum est, nt cnm veteres, qni de metris scripsere, Cramma- 
tici» tum recentiores critici^ tam diversas de lioc Carmine constituendo ferr 
rent sentcntias. 

Ac primnm qoidem in codd. Cruq. antiqniss. Blandin. Mald. et Mart. iten^ 
io Bentl. Oraev. Regin. et Battel. et nostro Dess. 8. ita digesti snnt versus : 

MNet afAffl est, neqtie amoit dare fuditm, 
N«qa« da^ci mara tfno lavere, ant 
Exanimari metuentes patrns 
Vei1>efil (Itigitd^. 

tM qtiahim cphtr^ pner aks, 
Ttbi telas, operossHfne Minervse 
Stodiilm Mff n^ KMbnle^ LipMfli 
Nitor He¥ri i 

Stm«l liMitea Tibcrinit Immeroa 
Lavit in undts, eques ipso melior 
Bellerophontc, neqne pogno, neqne 
Segni pede victits : 
Catus idem, per apertum fogienies 
Agitato grege cervos Jacutari, et 
Celer alto latitantem fruticeto 
^xcipere aprnm. 

Unde is, qni a Cfnqnio editns est, scriptor antiqnns de Metris Horatii, Oden 
Tricolon Tetrastrophon esse ait, e dnobns versibus Sapphicis Acatalectis, 
nno Anacreonteo Dimetro (Trimetro) Catalectico, et Adonio. Qneni secn- 
tns J. Crnqnins sic Oden constitnit (approbante H. Stephano, t>raefat. ad 
Lectorem) : 

MlaerAram eit, ffeqtt« Mi&h 4aro Indttmi 
Neqne doiei mala tino lavere, atit ex* . 
atrimari metu«fites patrcftt 
Verbera litignm, 

Tibi qnalmn CytlwrMi paer ales, , 
Tibi tclaa, operoiseqae Miaervss 
Sttidiam atfferti Naobnle^ Lipare- 
inhorHebri? 

Siilial nactea Tibcrinis hottores la- 
vit in undis, eques ipso melior Bei- 
levophontey neqae pngnoy neque se- 
gni pede victns : 



540 BXCURSUS 

Catus idem, per apertniii fagi*Dtes 
Agitato grege cenrot jaeulari, et 
Celer alto latitaotem frotice- 
to- excipere apritm. 

Apparet, Cruquinm in fine ac principio versuom vocabula divisisse, tracta 
ad versum vel antecedeotem vel sequentem syllaba, ubi illa in codd. integra 
ad alterutrum reiata essent; quod ipsum est, cum dicit, codices sua ope oon- 
niliil esse adjutos. Sed qnam inepta ac deformis sit universa ista versuum 
ordinandornm ratio, non opus est mnltis ostendere. Non dubium, quin an- 
gustiori paginse spatio tribuendum sit, qnod, qoae fere in libris Msa. unum 
versiim tertium efficiunt, in dictis codd. in dnos partes s. lineas divisa appa- 
reaot ; id quod in meo quidem Dessaviensi altero^ qui in forma octava est, 
manifestum. 

In ceteris codd. (ne de aiiis aberrationibus dicam) ita fere digesti aaot 
versus, nt dno Trimetros sequeretor tertius Tetrameter, et sic Ode easet 
Dicolos Tristropbos : 

Miserarum est, neque amori dare ludum, 
Neque dulci mala yino lavere, aot ex* 
animari metueotes patrne verbera lingiia : 

nisi quod io multis, ut solet fieri, verba in fine ac principio versuum noo dis- 
secta snot, sed integra adhaDserunt alterntri versui, post fere ab editoribos 
metro acconimodate divisa. Igilur illam rationem scquuntor omnes aote 
Beotleium tam veteres quam recenliores, praeter Cruquiaoam qiiidem, edi- 
tiooes. Accedit auctoritas Acronis et Commentatoris Croquiaoi, oisi cor- 
ruptela subest, ut videbimus, item, quos Bentl. laudat, grammaticorum vete- 
rum, Atilii Fortnnatiani, p. 2704. et Plotii, p. 2660. Pntsch. Nam Diomedem 
quidem et Victorinum vix satis recte hoc, ut intelligemos, idem Bentleios 
pertraxit. 

Fuere, qui rhythmom potius sive numernm, quam metrum,in hoc Carmine 
esse dicerent. £am iu sententiam jam Acronem et Commentatorem Croqnii 
abire videmns. Item, qui et a Bentl. landatur, Hephaestioo Orammaticos, 
vcpl ijJrpwiuiL woniiAdfrttp, p. 66. Paris. doo ait fuisse lonicorum taliom Carmi- 
num geoera : ooom, quod 4^ SfutUtp vocat, oullo defioito pedum oomero, per 
ovyd^ioM, ot appellaot, quousque auctori visum sit, procurrisse, praeterqnam 
quod omoes pedes lonici &t* ikdrrovQs foerint, omoibos legibus solotnm ; * 
altenim, qood Kark ffxhw ille oomioat, descriptom foisse clausulis, qttarnm 
qucque, pari pedum nomero, com seotentias exitu desierit. Tale Carmen 
Alcaei laudat, itvrhi Uxa «nivyUa yrYpofifA^r, h. ita compositnm, ot omoes 
claosolae esseot decem pednm. Igitor Beotleios etiam nostrom hoe Caroien 
qnatuor tallbos decapodiis s. decem pedom clausolis absolvi cooteodit ;*> sed 
cum non potsit, per pagioaD aogaatiam, ona linea describi deceropedalis ver- 
sos, eom io partes dividi necesse esse. Qoare, qota et HepbKStion I. 1. 
▼ersum Alcfti loolcum a mioore Tetrametnim laidat, et Victorioos priroom 

• Similia tradlt Terentianns Mao- *> In qoo ei assentit etiam Baxte- 
roi, p. 2410. 2428. v. Beotl. ros. 



AD GARMINUM LIB. III. 541 

noitri Carminif verinni ita ponit : * Miserarnm est, neqae amori dare lodami 
neqne dalci ; ' addactnR esty nt tn dno verins TetrametroS) snbjeeto Dimetro, 
•ingnlnm 5cjt«r^ior digereret, hoc modo : 

Miseramm est, nec Amori dare ludum, neqne dnlci 
Mala vino lavere, aot exanimari metuentes 
Patroffi verbcra lingoae. 

In qno ea etiam de cansa sibi ipse placet, qnod sic nollnm vocabulnm in iine 
verannm dissecetnr; neqne igitnr aliter ab Horatiimann prdfectnm esse Car- 
roen, qnovis pignore vnlt contendere. Secnti enim Jones. Sanadon. et nnper 
C1. Sivrlns. Vemm enimvero priroum mirari possis, non sensisse Virnm 
doctissimum, qnantnm in eo a se ipse dissentiret, qnod, cum versnm esse de- 
eempedalem, * Miserarnm est . . . . linguae,' neqne quicqnam referre, qnot 
f lle lineis scriberetnr, dlxisset, post operose disqntreret, qnibns locis oporte- 
ret lineas ant versus incidi. Profecto enim, si decem pedes nnum vcrsnm 
effictnnt, tali cnra neqne Horatio opns fnit, neque illius editori opus est. 
Qrtse Hephsestion de lonico Carmine i^ SfioUay, item de illo jrar^ (rx^<riy tradit, 
ea cum nescio an acnmini grammatico potins, qnam veritatt, veternmqne Poe- 
tamm nsni, debeantor (quanqnam td nnnc dispntare non vacat) ; tnm a lyrlco 
certe genere, ex meo qnidem sensn, plane abhorrent. Nam neque intelligo, 
qnomodo vel cani, vel cantum imitari videri possit Carmen, per multitndi- 
nem pedum inter se parinm, nsque ad finem, sine nllo metro, sine nllis re- 
qniei velnti pnnctis, eontinnatnm ; neqnc, quomodo decempedatis versns in 
Ode tolerari possit, asseqnor : et vix fert deniqne sensus lyricus legem illam 
frigidam, semper nt cnm decimo qnoqne pede sententia finiatur. Accedit, 
qnod in nostro certe Carmine non clanditur semper cnm decimo quoqne pede 
sententia ; namqne, at boc nnom commemorem, versnm : * Simnl nnctos .... 
nndis,' apparet ad ea, qnae prsecedant, potius, quam ad sequentia esse tra* 
hendnm. Vid. VV. LL. 

Qnare eqnidem Alexandrnm Coningaminm,*' cum Gesnero, secotns, omnes 
versns tetrametros constitni. Nam primnm simplicissima ea hand dnbie 
ratio est, universas hajns metri simplicitati accommodata. Delnde versns 
lonici a minore, qui ex Alcaeo, quem plnrima eo metro Carmina fecisse anc- 
tor est Hephaestion, item ex Alcmane supersunt, omnes snnt rtrpdfi/trpot, nt 
ex AlcSeo, ap. Hephsest. 1. 1« 

nti emendat Bentl. tom ex Alcmane ap.* enndem, (v. H. Steph. Fragmm. 
Lyr, t. II. p. 242.) 

KoroBviffMi Kv$4p€i* kfipbs "Adwyis, rt kc OtifAtv ; 
Item ex eodem Alcmane ap. eundem p. 37. (v. Bentl.) 

'Ejtar^ fthf Ai^f vJhv rdH* HStaai irpoK^cirXot. 
Xam Carmen lonicum, cnjus omnes versus Tetrametri sunt, e Martiano Ca- 

^ Animadverss. in Horat. Bentl. c, nvii. p, 311. sqq. 



642 BKOUMDS 

jft«AU« fV0kH €mmngMum l L ate ddbitiity qalii in co «t QmiDiifetf '■K- 
^HM» PpetMn Lfriema/eft Hetatinni ille titimttatM. Deinde, lijBet Diooiedes 
Grammaticiu, p. 610. et 5!U. Pntack. priroom nostii OeffnifiU «eraev ile 
landet : * Miserarnro est, nec amori dare ludum : ' et p. 524. qnidem addat 
etiam: ' omnes tres pedes lonict snnt;' tamen lagacissime stispicator Cu- 
ningamioa, locot mendoaos esse, legendnmqoe : < Miseramm est, nec amori 
dare Indnm, neqoe dolci ; ' ' omnes qoatnor pedes (ye\ nude, * omnes pedes ') 
looici sjuit.;' qn^s ab interpoiatpre mutata bioI, qnpd in viOgatia «<»dd.pif - 
mam versum Trimetrom esse vidinet^ Verissima sape suscipio ! Uua !• 1 . 
j). 524. idem Diemedes» 'Ode xii«' inquit, ' iomcom metr-om haiiet, etfier 
^iogoiop vecsu» scMiditnr^' li. e« omoes in eji versos Aimiles j«ter «e ae pares 
[sunt, vel, Ode Jdonocolos.et Jttonostropbos est : quo Mnsii p, 928. disesnt : 
' £pod. XvjiL Oile Iami)icmn metEnm liabet, et per slagnlos versiisacaoditioi';' 
^contra p. 519. ' C^irmeo 8appbii:nm ejt Alcaicnm per .qoAtuer versos pro- 
currit^' li* e* Tetraatrophoo est. «bim Mouestroplioo conatitni Cannen oos- 
^trom oop potest» oisi pmnes yersos siot Tetrametri^ Denique Marios Viclo- 
rinos, p, 2i9%. 3^07» et2538» prUoum versum laodat Tt trametmm : * Mi^era- 
'ron f • . dnlci.' £t qood idem VictoriAoe p. 2M3. de liijjqs CarmioU metrp 
iotcutiis, «ddit : * Digestum aotem e« xkwiios Trimetris co^ifiactis, iiqo Te- 
trAmetroei subjecio,' id,cnm repngnet lociji ante JUHi4A;ti«,ioWrpolati>ri,baod 
dubie tribueodum esK,qtti ob vnlgatam Odes io «odd^fop^am, vel difinxit 
,Piomedis verba (v. Cnning.) vel, qood malim ego, ^omoia hmc, * Digeatum 
autem,' dce. de suo addidit. dimiliter credo Acrooi »t Commeoftatori Cm- 
.qniano afficta esse ab ioterpolaiore, qoae de doobos versibos Trimetris ac 
tertip Tetrametro apnd eos iegiuiLttir, ciun aote, ot aopra vidims» nomernm 
.pojtiu^ qoam metrom^in CarmLneesse^ disertedixiaseot,* 

Ceternm iilud/quoqoeattingeod^im videtor* qood metrnm bigii9 Carratoia 
Sotadicnm Ab Acr^me et Comment. Cmqoii dicUor^ Sotades Mafooi^, 
Poeta, auctor fuit impndentissimornm ac flagitiosissiniQriim CavmiiHHn, qo* 
ipse ' Cina&dos' ioscripsU. V. Suid. item J^trab. x»v. p. 4Mg. wpmrof Hp^ tov 
MowioKorjffuif, Cf. Martial. ii. 8G, Pr^terea limpoi> wc^fvfivff importtmmR 
malidicmidi lUenHam^ ei tribuit Atiien. xir. 4. Qno A^toco «st, nt obacfBOA 
qaaevis Ac torpia Carmioa dicereulor Sotadea vel l^tnlica: /Oointil. i. g. 
Vemmetiam suhinde a nietri genei» appellantor ^tadica Cemilns; nam 
pede lonico a majore, M /ulfovos | - - vr w | plorimiim «som esse Sotaden 
aitDiomedrs p. 511. Potsch.' Nempe versus Sotadici fere constant pedibos 
lonicis a majore, subjectis lambis vel Trochseis ; ot, 

Carmen lepide Pierides dabnnt sorores. 
Exempla plnra v. ap. Diooied. 1. 1. Mar. Victor. p. 2601. et Bentl. Quare 



4 De Nnpt. Philol.lib. iv. c. nlt. Mala vino lavcre : ant exanimari 

• [Alla scandendi ratioeet, «t «(!• Meioentes petroae verbera lingnae. 

lom sciiicet vocabulum in fine versus Sic erit Ode Dicolos Tetrastrophos, 

disseeetnr, • Finiet nt seMitm metro biois^ooMans IKmetris Trimetrisqne 

distinctile pnnctiim/ hoc modo : binis.] 
Miserarnin est, neque Amori 
Dare Utdum, neque dnlci 



AD CABMINUM LIB. III. 043 

Ilor«UI Iniie Odcrn, «x Iimfcla a niaore, non a mtjore, fiyMita», Tix ««Hb 
recte Bdt«4i«»ni «<4ioliM«» vocaMO Bmitleio videatnr. Oiiani|iiain Ibrt0 
•extitemnt etiam lenioa aiwinore Carnina Aatailis ; nam ««n Atlien. ¥u. 1 1 . 
«nMwrae «ppellet «M|rV ^md^ iurfahw, ^um tam ab af|[oaMnti laadwia 
(▼. ad ifi. Od. 6. n.) ^m a metro dicta fuiiae coaitat : ant i|nid f sl Acpoti 
oraoino Sotadica pro lonicis uni versia d i xi t ? 

Deniqne metraa Ipeum nMtri Cannlnii Bentleioet Inpiiniis dnloe et oni- 
niom eperotlMUnnm ▼idetnr. Hee pMterlMfaeile dant omnes, lilod pleHmki 
-aeodt Tldetnr, ut Coningamio, et aliis. Si Oarmen ad ly ram caacndum «ogt. 
« tea, fcgM soe t&bl et metmm et «enoenuim mvilenm «d MltationU Ionic« 
tfqrtMRnm exprMsem, profecio anavem ^ndam m eo tali mctro simplicrta- 
tem, moilemq«e dtileedinem, argmnenfto toli acceramodamm, «on pouia neti 
«gaoaceM» lleet illam hodie, «W «eqne ad iyram canitar, neqne faitatnr lo* 
nice» minna Mntiri, facile larf iar ; inprlmlt, enm noatro qnidem MmM^ 
.I«nimim taleCarmen fieri tt«tl«m poMe, pleae aulii peRnadmmi. Vld. III. 
Jtemler. Carm. Lyr. p. 358. 

EXCURSU8 IL 

AD OD. XVH. 2-5. 

Itot «emoa nen mm ab Homtie prefectesy Md snppoiitoa «MtttoMioe ab 
Inepte Chrammatico, fo Argom. et VV.LL. me ctedere profemna anm. Igi- 
tmr» qirib«t r«tio«8b« addnctoa «raderem, plnribna «Kpon«Bd«m centni. 

Goni mnfta ▼elernm scriptomm leca addend« corruptaaont : feiim ittprimit 
'«tinm aatiqait Poetit mttlti.lalet attani pannd aCUraromalicitmaliare paate- 
«i«rit miailit Peelit aMuti aant. iipc ita accidit. Haftare PeetiSy ob dee- 
tiorem scilicet et tententiarnm et elocntiouit rationem, Scholiattse et Com- 
•MeMtaterM eibtigerant, qui tcliolia aive fiMSM iit, «el explicandi nel IHos- 
-trandi gr«ti«, aMinarein. Tnm poat extiterattt, qoi talia ipM acbolia, aaimi 
eaeraendiqae Ingenii cansa, versn niolndarant. iloidf qnod foerant snlNnde, 
*qtoi exercitationis gmtta ipsani Poetm aliciiias seatentiam aliqoam amplilica- 
reot, ac talemingeoli sni ffetom«d margiDem exempli sui apponereni. Hinc 
asBpe «ocidit, nt libmrins, e^smodi csempbun naetnt, in ipxam centextam 
•tmnsferret illa Meraibos expreMa adiolta, JHeave Qrammalicoram exerclla- 
tieaca. Nam gMilebant fere kiferra In exemfAarla sna libmril, qas&noa 
MMttt in «Hit, emteres «t alKeeKot, qoi qnidem tanta plns dam jolerent» 
*qno baberent exemplar anetnm scWcet aiqae anioiim. Sie l«et«m est, nt 
Locretio, nt Virgilio, Tibullo, Ovidio, Horatio, allisqne cImsIoIs valilMa, 
>eraaii •nppooerantnr atqne afingerentnry qni pmprie debereotnr Qmmma- 
^cls. 

Varia sunt, qnibns prodantnr atqne agnoscatttor alieni tales AstMy iadicia 
critica ; cx quibns nonnulla commeroerare nen attenvm ridetnr. Primnm 
ejosmodi additamenta «ubiiide manifestam gloMst sive scbolii speciem ha- 
bent. Deinde ex eo agnmci solent, qnod nnportiiaa iatclteqne interrampttDt 
Mntentiam^ dom, qnae e« aDlecedant, et qum teqaaatnr, necessario quodam 
nextt cohaerent, sublatisqne varbis SMpectii moUo «ptior «tqne elegantior» 
Foetaqne dignior, sententi» aaiversie^aaexAecoavenioqae exoritur. Quod 



544 fixcuRSUs 

eo certiiis argniiieDtuiii est, cain non soliini salf o metro toUi talia e medio 
possnnt, sed etiam apparet indoctnm interpolatoris et ioeptum stndiomy eo- 
rnm, qoe ipse comroentiis esiet, si vel inducere ea in conteztnm nollet, 
tamen cnm iis, qns prairent, et qnae seqnerentnr, conneetendonim, atque 
sic tam inBectendi qnam protrahendi additamenti sui, nt in sententiffi ac 
metri nexnm recnrreret. 

Tom eliam locni talis interpolatns per se ipse proditnr, cnm vel abborret 
ab nniverso scriptoris ingenio, more, scribendi genere, vel rnm ita obscurus 
est, ita inntilis, ita tam a sententia, quam ab elocntione et conversione, in- 
elegans, inficetiis, invennstqs, prosaicaSy bumtKs, deniqiie Poeta ita indignns, 
ita ab nniversa Carminis ratione alienus, falce nt critica ampatandum esse 
facile in menteni venire lectori non prorsns inerti queat. Neqiie cootem- 
nendnm denique alieni foetus esse argnmentnm arbitror, cam potest, unde et 
qnomodo ille natns sit, probabilis ratio reddi. 

Inlibris mann exaratis, antiquiiqne editionibns, ad judicandum de talibns, 
non semper satis est prspsidii. Omnino, cum in ploribns ant praestantioribiis 
codd. vel deest lociis, vel mnltis f um mendis ac aberratiooibos extat, non 
injnsta snbnasci potest interpolationis siispicio. Sed primnm vel tnnc etiam 
ad anctoritalem librornm recte expensam accedant oportet aliae rationea 
criticae, ex ipsa loci snspecti natnra dnctae, antequam, enm ut ejicias, tlbi 
snmere possis. Deinde contra fieri poiest, nt locus, qnem plnrimi, ac vel 
orones, qnicomqne extant, libri Mss. exbibent, idem tamen, ob alia momenta» 
qnalia supra exposnirons, pro spurio habendus ac delendus sit* Cum enioiy 
nbi serius facta fuerit interpolafio, facile dentor codd. in quibos desit addi- 
tamentnm ; tnm, si admodnm mature talis pannus aisotus sit, lutelligitnrt 
qnomodo fieri potoerit, ut in omnibns, qni noti sunt, libris antiquis lege- 
retnr. 

His ita expositls panca snbjiciamns exempla. Versus Virgilianos JEil vr. 
342. aperte scbolion est, in versnm redactum, atqne ita ab epica ratione ab- 
horret, nt ab alia mann insertns rtcte credator, licet magnam e libris Msa. 
aactoritatem babeat. v. III. Heyn. Contra vid. quae dedit Vir snmmos ad 
JEn, II. 76. Sic etiam JEn, i. vv. 1-4. doctissimornm Virornm suffragiia 
ejicinntnr, maxime, qnod rationi epici carminis prorsus contrarii snnt. vid. 
III. Heyn. Item in Tibollo recte pro snppositis habentur ii. 1. 67. 58. iii. 4. 
8. 4. III. 4. 25. 26. iii. 5. 17. 18. Scc, quod vel imporlnne interruropunt sen* 
tentiam, vel Poeta indignl snnt versns, vel sententiam inde commodam efii- 
cere, qooquo se vertat Interpres, non potest. Cf. ad illa U. Observatt. snm- 
mi Heynii. 

Jam ad verans Horatianos, quos snpposititios esse judicavirous, animo et 
cogitatione oos convertamns. In omnibun quidera codd. Mss. atqiie editio* 
nibus antiqnis ita legitnr principiom Carminis : 
iEli, vetusto nobiiis ab Lamo, 
Quando et priores hinc Lamias fernnt 
DenominatOR, et nepotnm 

Per meniores genus omne fastosi 
Anctore ab illo ducis originem, 
Qui Forraiarom moenia dicitnr, &c. 



kD GARMINUM LIB. III. 545 

At ■emineiD poto, qoi ctim seosn legerepoMit Horatiom, ezUtere, qoio^ dom 
boe Carmiois» ceterom egregii» exordiom legat, graviuime atatim offeodator 
tam alieoo loco potita ac per octo ▼ersos protraeta generis Lamis prsediea- 
tiooe. Verora jore dixinae ia Argomeoto nobiii videmor, ai vss. a-6. ioter 
legendom omittaotor, molio breviori atqoe eiegantiori generia commenda- 
tUmty qnae ad solom omatom spectet» ac pro vocativo «it, deoiqoe pecoliari 
alieni occaslooi deberl videator, lyricom tensom non amplios offendi. Qood 
ipenm com jam noo leveta ioferre loaptcioaem neeesse ait, esie Uloa Toraoi a 
mala mano importone iniertot» tom eotdem oooc e praeceptia aopra expoai- 
tis accoratios ezpend^re atqoe esaminare piaeet. 

Prlmnm manifeatam babent hi qnatoor vas. apeciem acholii aive gloaaema* 
tis ; qood qoidem momeotom amplioa dedararl poterit» nbi, qoomodo verana 
exorti sint, Inveatigabimna. Deindo qnia non intelligit, qnam inacite ac im- 
portnne interrnmpatnr, illia interpoeitia, aententia ? soblatia contra, qnaato 
aptior Coooetio elegantiorqne conversio sententlae, qnanto digoitts Poeta 
ezordiomait? Qnia enim non malit legere alc: 

£11, vetnsto nobilis ab Lamo, 
Qoi Formiarnm moenia dicitnr 
Princeps et innantem Maricae 
Littoriboa tenniaae Lirim 
Late ty rannos : 

Neqoe aolom illnd elncet, posae iatoa qnatoor veraoa aalvo metro abjicl, aed 
etianiy ab inepto homine eos esae iosertos, ex eo etiam snspicio est, qood tam 
inscite ac misere connectere eos com seqnentibos versibos, atque ad hornm 
sententiam reflectere orationem conatns est. Com enim vs. 5. * docis ' vera 
stt lectio, nt in VV.LL. ostendimus, tnm aperte ista, * Aoctore ab illo dncls 
originem/ allita sunt ceteris, nt intermptns nexns cum sqq. * Qni Formia* 
nmi,' ite, restitoeretnr. Nam in Observatt. eqoidem id tantom secotns som, 
nt quam mollissimam maximeqoe tolerabllem spurii bojus additamenti ex- 
plicationero darem : re antem vera mihi persoaanm est, interpolatorem ver- 
ba, ' Auctore ab illo/ ad sqq. * Qni Formiamm/ &c. referri voluisse. Igitur 
oriretar sententia : O MW, qui a Lamo descendis, to originem ducis a Lamo, 
qni, fte. At qoam Inepta conversio, vix proletarto Poetae ignoscenda ! Vid. 
VV.LL. nbi etiam, non multum profici, docuimns, ai legere velimus, ' dncit.' 
£t 81 vel ita constitoere placeat atqne explicare pareothesin, uti in Obss. 
propositum est, tamen sic etiam indocta omnino sententia est : O /Eli, qui a 
Lamo descendis, tn enim ab illo Lamo aoctore descendis, stqnidem fe- 
rnnt, Ac» 

Nam eo nnnc venio, nt ostendam, versas istos etiam per se ipsos interpo- 
latos prodi. Primnm enim eam illoa obscoritatem ac difficoltatem in con- 
atrnctionem inferre, vix nt commode illa expediri possit, quocnmqne sese 
Interpres convertat, com ex modo dictis, tom ex VV. LL. intelligitor. 
Delnde, si sententiam ipsam ejnsque conversionem spectes, nihil profecto ea 
Tel inntilins, vel ineptius, cogitari ant fingi possit. Lamia dlcitor nobile ge- 
11118 ab Lamo dncere ; hoc confirmator ex eo, quia etiam ipsius majores, atqiie 
adeo (o mtracnlom !) omnes horam mi^ornm nepotes a Lamo descenderint t 
De^. ei Vwr. Clat. Borat. 2 M 



546 BXGURSUS AD CARMtNUM LIB. III. 

tanqoain non, hoc ita tue, per se neoeise slt, si Lamia a Lamo orif inem 
daeat. Tam, postqnam cnm certitadine dictus est Lamia ^nobilis ab Lamo/ 
ipsmn iliod, unde lioc constet, argamentum, qaam incertis dabiisqne verbls 
ezprimitnr : * qnia et priores Lamias fmaii, ainnt, ab illo Lamo tUt deno- 
mtaafos/ Qaid hoc est aliud, nisi magniilcam illam generls commendatlo- 
sem iternm abolere, ambigaamqne ac dnbiam facere^ Sane, si *fertur' 
Lamiamm gens a Lamo ' nomen habere/ splendida illa Aliiab eodem Lamo 
origo fabulsB similis ilt. Bella profecto ac nrbana conTersiol Neqne faeile 
qnicqaam repcrirl possit pntidius, qnam illa, de qna jam dictnm, misera ▼er- 
ins prlmi ruminatto : ' Auctore ab illo dncis originem.' 

Item elocutio qnam insipida est ! quam langnida et protracta ! (scilicet nt 
quatnor versus complerentnr) quam prosaica atque humills ! Qoam molet* 
tnm est Uind ' femnt,' Inprimis, cnm statim sequatnr, ' dicitnr!' ' Ab illo 
denominati snnt el majores, cf nepotes : qnam prope pnerilis composi* 
tlo ! ' Per memores fastos,' qnam h. I. frigldum ac otiosom est I Illud nrgere 
Holo, < denominari ' pro nominari, nomen habere, serioris ntatis verbnm esso 
Tlderi ; nam possit aliqnis poetlcam, inprimis lyricam, in verfooram nsn licen- 
tiam objicere. Sed, *■ Ab illo anctore ducis originem ' qoam hnmile et vnl- 
gare est, maxime post tam ezqnisitam d^ctamqne ejusdem sententi» elocn- 
tionem, ^ vetnsto nobilis ab Lamo I ' 

Deniqne facili opera potest, unde originem habeat tam misernm addita* 
mentnm, intelligi. Scilicet annotarat Grammaticns ad vs. 1. ideo iElinm 
Lamiam ^nobilem ab Lamo' dici, qnia majores Lamise, et omnls ornnino 
Lamiarum gens dicatnr nomen ab antiquo illo Lamo habere, np. ez more 
familiarum Romanamm : v. Obss. Infeiiciter vel idem, vel alins qnis, animt 
cansa» in versns illud scholion redigebat : ' Qnando et prlores hioc L. ferant 
Denominatoe et nepotnm Per m. genns o. ftstos.' Qnl cnm et versnm adhne 
deesse vidisset, et sententiapi in neznm cnm sqq. reflectere cuperet, in ani* 
mnm indncebat, repetere primi versns sententiam : ' Auctore ab illo d. origl- 
nem/ Moz librarius, ule exemplnm nactns, gaudioqne eznlunij qood ez 
eo Oden augere posset, in contextnm tam elegantem pannnm inferebat. Ve- 
rnm hsec omnia admodnm matnre facta esse oportet, nt omnes, qui ad 
nostram seUtem pervenere, codices isto tali additamento corramperentnr. . 

Qnare tam inntlles, tom inficetos ac invenustos» tam prorsos indignos vate 
Horatio, atque alienos ab ratione lyrica Tersns, qnis non pro inepti Gramma- 
tici maliTO deterioris «tatis Poetas commento Itabeat, ejiciendosqne cen- 
seai ? Feeit hoc nltimnm Sanadonns ; probante Jonesio, neqne improbante, 
nt vldetnr, Oesnero. Attamen ego, dandnm aliquid codicnm atque editio- 
num, qns semel invalnit, auctorltati ratns, versns, etiamsi tam merito sni- 
pectos, tam probabiliter, vel certe potins, spnrios, Umen non resecandos, at 
nncis includendos atqoe asteriscis notandos cnravi. 



Q. HORATII FLACCI 
CARMINUM 

UBER IV. 



ODE I. 

AD VENBREM. 

Mazirao interjecto intervallo Horatins, AugojBti hortatn addnctus, qnartnm. 
hunc libellum in liODorero privignorum ejns edit : (sic anctor Vits Horatii :) 
qnare snavisaima Aileforiansntyseapnd eum excusatob alieniorem setatem 
rei Indicra jam minns idonenm ; qnin et banc provinciam Paulo Maximo 
ornatissimo jnveni tradendaro censet. Ad nltimum tamen fatetur laogni- 
dulam amoris flammam sibl adhnc identidem revireacere. (Mibi lic vide-. 
batnr : cnm semel placnisset novnm librum edere, in eum conjectum esse 
quicquid ad manns erat. Dilogia hic quidem non piacet. Gem.) 

Intermissa» Venns, dia^ 
Rursus bella moves ? Parce^ precor, precor. 

Interrupta dudwm VenMSy Uerum pralki imdick, AbitiMef ero obtestorque. Non. 

Deeat haec Ode Editioni Sanad. Hic codex Laurent. Torrentil habet, Cwt' 
minnm lAber quartus ad Fabium ilfaxtm«m, haud dnbie ob Mazimi mentionem. 
In hac prima Ode factam. Codd. ap. Fabric. et Steph. Diatr. sect. iii. Ad 
PaMkuii MaacimuM. — 1 /»<«riiiwM Venus dtsi sine distinctione fere edd. Dis- 
tingnit Bentleini post Intermueaf et ita edd. Pulmannl 1564. Frellonli 1659. 
Vincentii 1671. et Lubinns, Cerntns in Paraphrasi, et Ascens. Chabot. in 
Commenttl Intermiita refernnt ad bella, Sic etiam Jani, Bipont. Mitscb.Wetzel. 
WalLCf. Comb. etKidd. — 2 ' Postmoeesinterrogationis signnmmnltipomint, 

NOT« 

Metmm idem qnod i. Od. S. , petno credidit Angnstus,nt non mo« 

1 /nfermwfalSnetoninsin VitaHo- do Svcnlare Carmen componendnm 

ratii ita scribit : * Scriptaqnidem ejus injnnxerity sed et Vindelicam victo- 

iMqneadeoprobavit,maninraqueper- riam Tiberii Drnsique privignomm ; 



548 Q. HORATII PLAGGI 

Non sam qualis eram bonae 

Sub regno Cinarae. Desine, dulcium 
Mater saeva Cupidinum, 5 

Circa lustra decem flectere mollibus 
Jam durum imperiis. Abi 

Quo blandfie jnvenum te revocant preces. 
Tempestivius in domum 

Pauli, purpureis ales oloribusi 10 

ium qui eram ntb doniinto benigna Cinane, CrudelU pcreiu axnarum nuniuM^ 
parce me iMtractabilem aul^ieere duleibus imperiis, circa decem kutra. Ito quo »• 
vitaut te vota adolescentium amore plena. Opportuniue lascivie$ in eedibu» Pauli 



etiain Bentl. et Oesn. Sed rectins ap. Lamb. Cruq. Torrent. Stepli. Heins. 
Cnning. &c. pnnctum est. ^ Nam est querelft potint 8. exclamatio, qnam in- 
terrogatio.' Jani, — 4 Cputra^ anenB^ Citaraj variantes ap. Jani. CimareB 
Bentl. Cnning. et edd. recentt. Gr, est Kivdpa, — ' Tempestivior emend.Cnn. 
nnlla necessitate.' JanL in domo mnlti codd. Harl. 2. 8. 4. 6. Altt. 1. 2. Lips. 

1. Lips. 2. am. s. Lips. 8. Fran. Helmst. Item Porpliyr. Venett. Locher. As* 
cens. Mnret. Basill. Lamb. Crnq. Torr. Fabr. Heint. H. et Ro. Stephb. Fab. 
Dacer. Sivr. Sed in domium aliqnot Lamb. dno Bersm. Pnlmannt Oeroblac. 

2. et Hunn. Sax. Bentleii Oraev. Regin. Galiens. Battel. et Bodl. I. 2. Hari. 
1. 5; Mentel. Lips. 2. a m. pr. Dess. 2. Et sic Bentl. Cun. Baxt. Oesn. 
Zeun. Jones. Jani, Bipont. Wetzel. Wakef. et Kidd. ' Bene omnino ; nam 
cum doctius et exquisitius (et sic vix a librario) est comitsari in domum, qnam, 
in domo ; tum abi^ vs. 7. purpureis dlee oloribus, vs. 10. et ^ncrm, vs. 12. aperte 
eamitMari de niotn ad locum accipi jnbent' Janu — 10 * Pro purpureis^ marmo' 
reii emend. Lamb. in edit. priori, quia non sint olores purpnrei. Nam non 
putabat ' purpureum' simpl. pro pulchro dici posse, nisi pulchritndo adpnr* 
pureum colorem accederet. Contra 'marmoreom colorem' ap. Lucr. dici 

NOTiE 

enmqne coegerit propter hoc tribns Hic appellat * bonam,' vel signi6can8 

carminnm libris ex longo iiitl||vallo forma egregiam et perfectam, vel 

quartnm addere.' In hoc tamen libro quia immunis ei placuerat, nt scribit 

quarto nonnullae sunt OdaB quas con- ipse citato loco, id est, sine ulla prs- 

•tat esse factas ante qnasdam priori- miornm spe, ceterisque amatoribus 

bns libris contentas : v. g. xii. bnjus antepositus fuerat. 

libri ante i. Od. 8. Intelligendns forte 5 Mater aava Cupidinum^ Hunc ver- 

est Snetonins de edito in Incem po- sicnlum jam posuit lib. i. Od. 19. 

tins qnam de conscripto post alios Vide ibi Not. 

tres quarto hoc libro. 6 Cirea hLBtra decem'] De Instro 

2 Parce, precor] Per aetatem se ex* Not. ii. Od. 4. in fine. Est Bpatinm 

cusat : abiisse juveniles nimirnm lu- quinqne annornm : hinc annum eta- 

dos et artes, quibns pollebat dnm tis suse quinquagesimum noiat Poeta. 

amabat Cinaram meretricem specio» Vide Alex. ab Ale^. y. 27. Just. Lips. 

Sftm inprirois, et ab ea diligebatnr Elect. i. 27. 

maxime. Illam vocat ' protervam ' 10 PauU Maximi] Panlus Pabitts 

I. Epist. 7. 'rapacem' Epist. 14. Maximus Consul Rom« futt anno nr- 



GARMINUM UB. IV. l. 549 

Comissabere Maximi, 
Si torrere jecur quaeris idoneum. 

Mtaami; Ulue i velox cycMM purpwreii^ n cupig apium kepar htflMmMuare. U emm 

pro candido ; item Dota esse < marmoreain cervicem/ ' marmor^nm oollum/ 
&c. Sed in edit. poster. ipse matavit sententiam, qnia putpwM sit lectio 
omniam codd. item Ser^ii ad Virg . /En. i. 59l.yiii^eu aliqnando conjecerat 
Cmq. sed moz» qaam ineptnm lioc esset, ipse senserat. Post idem Crnq. 
emend. ac edidit Parpkifreie, ^eiut lectionis Testigia in codd. Biandd. §ibi 
▼isns reperisse, et explicat : * Veneri sacris/ qood Cythera insnla olim Por« 
phyris vocata ! vid. Plin. iv. 12. Dom dubitim sif, an recte formetur a Por- 
phyri gentile < Porphyreus :' tum non opus his oronibus ; nam optiroe habet 
purpureie,' Jani.— 11 Comeisaftertf, vel Cemmeeeabere^ b. 1. et alibi, omnes pro- 
pemodom codd. ac editt. vett. £t vulgo hodie in editt. est coiMsaabere. Sed 
Comisso^e per simplex m et t, tres Blandd. Crnq. et slc Lamb. edit. poster. 
Cmq. Heins. Rutsers. Bentl.Cun.Baxt Gesn. et Jon. Camastabere emendarat 
Fulv. Urstn.. in ood. Faern. Lamb. et sic ipse Lamb. ed. pr. ^uia sit a Gr. jwfii- 
feof, *Sed ab lioc ipso recteeoiRissart, uti a warpidfeaf, pairuaare» Vid. Burm. 
ad Petron. lzv. p.424. CamUabere MenteL ex errore, qno tamen proditnr lectio 
Cemieaabere, Cammiaeebere emend. Sivrius, qai ita sibi rem informat : vidisse 
Horatinm cycnoscolludentes; igitnr^cum sabunlnsillornmspecielatere Ve* 
nerem, acsibi insidiari, palasset, eamabire jussisse adMaximnm : ' tempes* 
tivius in dorooMaximi commiscebere olonbas ales' h. sab alitts formalatens. 
Coi mortaliom* prseter Cl. Sivrinm, tale quid in mentem venire poterat f 
Offendebatnr Vir doctiss. forma lyrica : alee aioribua, Quas quam jnsta 
scilicet sit caosa emendaodi, facife intelligas.' Jant. Comeaaabere etiam 

VOTJE 

bis conditse 749. cnm lulo Antonio, ratio, qnod rabrae tinctura melle, can- 

ad qoem est inscripta seqnens Ode. didss antem oleo albo confecta esset. 

Vetus codex titolum quarto hoic li- Xenoph. Cyrop. viii. Cyro fnisse ait 

bro praefert : Ad Fabium Maximttm^ tunicam e purpura semi-albam vel 

Torrentio teste. albo distinctam : xtrdya wop^vpoSit 

Purpureia mlea oUnibua'] Venus curra putaiKeoKov. Forsitan et color pnrpa- 

vecta ab oloribus tracto, atqae alitis reus attribuilur cycnis Venerem tra- 

modo voUns et celertter decnrrens. hentibus, qui ipsius Veneris est, per 

Vlde III. Od. 28? hypallagen. Apnd Anacreootem *A- 

Purpmreial Magna contentio de ista ^^/ni wop^vpa. 
voce, cam cycni plane sint candidi, 11 Comuaabere'] Comissari proprie 

non pnrpnrei. Vel, purpureus voca- est post ccenam et epulas jocari, lo- 

batnr omnis color valde nltens, qoa- dere, lascivire : quanqnam et signid- 

lis est cycnorum candor : nnde et nix cat post cflenam luxnriose iteram epa- 

parporeadiciturabAlbinovano. Vel, Uri. Sueton. Vitell. cap. 19. Epulas 

qnod porpara etiam alba qaaedam qnadrifariam dispertiebat, in jenta- 

erat. Plntarch. in Alexandro, refert cnla, prandia, cmnas, eomessationes. 
Hermionicam pnrpuram annis ferme 12 Jeeur'^ In jecore sedes amoris 

docentis repositam suam adhuc colo- ac Ubidinis. Vide i. Od. IS. et 25. 
rem servasse ; cujus hasc afferebatnr 



550 Q. JHORAtli FI/ACCI 

Namqne et nobilis et decens 

Et pro solicitis non tacitus reis, 
Et centum puer artium, 15 

Late signa feret militiae tuas : 
Et quandoque potentior 

Largis muneribus riserit aemuli» 
Albanos prope te lacus 

Ponet marmoream, sub trabe Cypria. 20 

jvMKtf , et nobiUt, et fmleher^ et vro reU anxii» kmd mttiitf, ae tnuUipUei indMUria 
fradituM, hnge portabit vexiUa hue mUUuB. Et eum rivaUe donis ampUB mperU 
vietor goMdebit, prope laeu» AUHum te e marmore effletam Ufctdrit enb trabe e eitro. 



Harl. 2. 9. 4. 5.'6. Comitabere Harl. 1.— 15 Harl. 2. et nobUi» et pofeiu.— 17 
Dno Torrentii, aDOS BenmanDi, Bentleii Ormv. a m. se€. Reg. Soc.et VigorD. 
Lips. 4. Bentl. Cuning. Wakef. et Kidd. Largi ; ceteri omnes codd. et ^dd. 
Largi8.^90 * Cfwia doo Vatt. et nonnalli alii Lamb. dno Bersm. item malti 
Craq. Torrent. Pnlm. et aliorr. ex nostris Lips. 2. pro var. lect. Lips. S. 4. 
Helmst. Dess. 2. Alt. 1. Item sic Venett. Loclier. Basill. Ascens. Maret. 
Land. Pabr. Heins. Ratgers. Vascos. Baxt. Oesn. Prsefert etiam Tnraeb. 
AdTersarr. xxviii. 10. Cypriam trabem fere ezplicant de Hgno Cyprio, 
inpr. cedro (vid. Strab. xiv. extr. Plin. xvi. 40.) : qao etiam nomine gratio- 
rem Veneri trabem esse. Sed cam hoc altimum subtiliasy tum materiam 
Cypriam, etiam cedrnm, viliorem fuisse, et modo navibus aedificandis adhi* 
bitam, e Plin, 1. 1. patet. Igitur ses Cypriam advocant alii e Ptin. zuuii.5. 

NOT£ 

18 NobiU»\ FabisB gentis clarita* 17 EtqwmdoquepotenHior^tfe.l Ille 

tem omnes fastl loquantar : vel hoc vero Paulus si quando per taum, o 

fidem non modo facit sed prope sn* Venus, favorem apnd amicam plaa 

perat, quod plas trecenti ex eadem valaerit,qaamsaosrivalis maneribaa 

bac familia una die pro Repnblica pugnans, tnm eriget tibi statnam e 

ceciderint ; cum sibi unis Veientiam marmore in sede constmcta e lignis 

expngnationem demandari petiissent. pretiosis, * prope lacns Albanos/ abl 

Ovid. Fast. ii. 2S6. ' Una dies Fabios prsdia ille babet. 

ad bellum miserat omnes. Ad bellum 19^{6aaosiaciis] Non procul erant 

missos perdidit nna dies.' arbe Roma civitas, mons, et lacns 

14 Pro eoUeiti» noa taeHtu» reiel In Albani. Cic. de Divin. 1. 100. * Vei- 

Ibro sese, ex laudabili nobilium ado- enti bello, cnm lacos Albanos prastet 

lescentiom more, exereens agendis modamcrevisset,responsnmest,dam 

cansis, defendendis reis, de bonis, de is lacns redondaret, * si in mare flux- 

vitapericlitantibus adeoqnesolicitis: Isset, Romam perituram ; si repres- 

diserte perorans, bonis artibus abon- sas esset, Veios. Inde admirabilis illa 

de instructns. Albanse aqnae facta dedactio est.' Et 

16 Laie tigna ferei miUtia tuai] de Divin. ii. 69. * Ad ntilitatem agri 

Ovtd. Art. Am. ii. 23S. < Militiae spe- subnrbani Albana aqoa dedncta est.* 

cies amor est . . .saeviqne labores MoU 20 Sub trabe Cypria [eitrea'] Dnplex 

libos hU castris et dolor omnis inest.' eitros arbor: altera homilis et fractl- 



CARMINUM LIB. lY* 1. 551 

Illic plurima naribus 

Dnces thnra^ lyrseque et Berecynti» 
Delectabere tibi» 

Mistis carmiDibus, non sine fistula. 
Ulic bis pueri die 26 

Numen cum teneris yirginibus tuum 

Ihi ihu3 MiittiiM nato hmrug, H reenabtriM eamdmhu» JmteHrvUharmt <f tihim 
BereepUhuB etfleitUte, /6t jmeri eum jweUu fmmefn tyaun hu indte eolkaidmtee 



^^ii»i^»^^#<*>#»^» 



i|iio nexa tcI obdocta trabs cogttanda sit ; qnod tane longios petitam, et 
Talde arbitrarinm. Pessime antem, qni expl. templum, qnale in Cypro Ve- 
nns babet. Qnare com trabs Cypria nollo modo satis probari h. I. possit 
sensni poi^tico; inpr. qnod aperte vnlt Horatius sarellnm Veneris qnam ele- 
cantlssinlum ac pretiosissimnm describere, qno Cypria materla non admo- 
inm Talet: tnm magna snspicio est, irrepsisse huc trabem Cypriam ex i. 
Od. 1. la. et sane probabilins, lectionem Cyprta esse a librariis, qnam alte- 
ram eiirea, qnam habent Comment. Cmq. Cler. et Rnssard. Lamb. anti^niss. 
et alter Bland. Cmq. dno meliores Torrent. Pnlm. Ocmblac. l. 2. et Diesth. 
pro var. leet. a m. ant. Mentel. Alt. 9. Ltps. 1. Lips. a. a m. pr. Franeq. 
Lamb. Craq. Torrent. Fab. Steph. Dacer. BentU e snis codd. Cnn. Talb. 
Joo. Sivr. probante etiam Sanad. ad ii. Od. 18. 9, Itaqne hanc lectionem 

Eneferendam censni. Vid. Obss. nbi et dilnontor, qnsft de nimio cltreae tra- 
is pretio Gesner. et alii objecere.' JanL eiirea habent etiam Harl. S. 6. 
Delph. Pine, Sandby, Bipont. Francis, Mitsch. Wetzel. Wakef. et Kidd. 
Cyjnia Harl. 1. 2. 4. 6. — 22 ' Bentleio post Heinsinm magis placntt Iffraque 
et BerecfftUia tibia ; atqne hoc anctoritate quorandam veternm librornm : 
Ego tamen nihil moveo, cnm constractio sit magis HoratiaDa.' Baxt. * Mihi 
propter alteraationem Tocalium maxime placet lectio primarnm Landini 
editionnm, lyraque et Berecyntia^ t^/ Gesn. hfraque et Bereeyuthia . . . Aibia^ 
Mixtis eamnmbui antiqniss. Bland. Craqnii, nnns Bersmanni a m. sec. et 
Lips. 1. (nisi qnod Bereeyntia habet.) Probavit Nic. Heins. ap. Bentl. et 
sie etiam Coning. et Ridd. Harl. Tero 1. 2. 9. 4. 6. 6. ceteri omnei et edd. 
iect. noctram serTant.— 25 Mentel. hi$ pueri im die. — 28 Pnlmaoni Dlesth. 

NOT^ 

fera : altera sylvestris et infroctoosa, nosqoe cantabitor moslcis iostnimen* 

, sed graodis ; e qoa ilebint opera mag- tis. ii. Od. 16. * copla narinm.' 

ni pretii, lecti, mensae, trabes, &c. 22 Lyrwqae^ tfe,'] Lyra ab Apolline 

Vide Plin. xiii. 16. Pers. Sat. i. 5S. Tel Mercnrioy fistula a Pane, tibia a 

&c. QaldumlegviDtf eubtrabeCypriaf Marsya fertor ioTcnta. In Berecyn- 

qnod multsB erant atbores faciendis thoveroPhrygisemontematrisDenm 

operibns, navibns prsesertim fabri- sacra celebrabantnr variis instramen- 

candis, idonem, in insola Cypro Ve- tis, tibia prasertimy qnse inde cogno- 

neri sacra, nt dictnm est i. Od. 1. men haboit. Vide i. Od. 16. et 18» 

et 2. sob fioem : et iii. Od. 19. 18. et seq. 

21 IlUcpturimanaribueDuceethura'] 25 Bi» die"] Mane et vesperi tnas 

In eo templo qnod tibl eonsecrabitnri landes canent * pneri cnm teneris vir- 

thns plnrimnm incendetiir tibi, hym- ginibns.' Vide i. Od. 21. init. 



552 Q. HORATtl FLACCl . 

Laudantes» pede candido 

In morem Salium ter quatient humitm. 
Me nec foemina» nec puer 

Jam^ nec spes animi credula mutui, 30 

Nec certare juvat mero» 

Nec vincire novis tempora floribus. 
Sed cur, heu ! Ligurine, cnr 

Manat rara meas lacryma per genas? 
Cur facunda parum decoro 85 

Tnter verba cadit lingua silentio ? 
Noctumis ego somniis 

Jam captum teneo ; jam volucrem sequor 

aUni pediinu terram pulaalmnt teVf rUu SaUorum. Modo me neque nndUr, nepie 
jmer, neque faeilie epes nMtftii amorie oblectat, nec vmo eontendere^ neqne j/hrUmB 
eaput eoronare, At ^tiare, Ugurine^ eheu quare per maUu meae Jluunt aliquoi 
etaUe 7 quare Ungua dieerta in vocibue kasitat tHentio non deeenH? Ego te nade 
iu eonmU modo prekentum ampleetor, modo le per herbam campi MartU, teperun» 



^^^^^^^^^^ ^ ^ 



Bentleii OrsT. et Regin. Lips. 1. 2. 4. et Helirf^tad. quatiunt; et sic Cnning. 
— 29 Novnm hicCarnien orditnr Sivr. Post puer^ non post Jamf vs. 80. com« 
ma habent mullaB edd. vett. Nostram inierpnnctionem servant Belph. 
Schrevel. Fab. Rntgers. Dacer, Bentl. Coning. Gesn. Zean. Jani, Bipont. 
Mitscb. Wetzel. Wakef. Francis» Comb. et Kidd.— SO Lips. 4. nuntiu pro 
credula; * roemorabilia lectio.' JanL — 34 Manat crebra emend. Withof. im- 
probante Jani.— 37 Noetumie te ego ex edd. Lamb. et Torreot. in alias plnri- 
mas venit : item Venett. ap. Zenn. Chabot. Mnret. Stepb. Heins. Fab. et 
Dacer. et sic est in Lips. 2. a m. sec. IV. ego te eomnUe Bentleii Grsv. et 
Bodl. 2. et Lips. 4. N. te eomnne Bcntieii Regin. et Lips. 2. a m. pr. Sed 

NOTiE 

28 In morem SaUum ter quatient hu- nos qntnqnaginta natns snm, cnr ad 
mnin] Choreas etiam in sacris adhibi- jovenilem me lasciviam revocas ? 
tas, annotavi tum alibi, tum i. Od. 36. 34 Manat rara meae laeryma per ge- 
nbi et de Saliis Martls Sacerdotibns. iwf] Amor elicit lacrymas, pancas 

29 Me nee feenrina, neCf i^c.'] Ver- lameA, prse pndore : nam ex Ovid. 
gens ego ad seninm, minns aptns snm Amor. u * Turpe senex miles, torpe 
amoribns, immo nec jocis et certami- senilis amor.' 

nibns pocnlornn. Sed neqne jnvat 35 Cur faeunda parum decoro, 8^.'] 

me floribns coronare inter epulan- Qood etiam indiciom amoris est ar- 

dom, ex more, de qno lib. i. dentissimi, lingna alioqni facnndc 

33 Sed eurf keu ! lAgurvu^ tfc,'\ Me jam tttnbat, verbaqne intercepta prss* 

vero ea aetate cor taraen amore too focantnr : qnod sane indecomm mihi 

ineendis, o Lignrine, puer forma con- est. Virgil. ^neid. iv. 76. * InciplC 

spicoe i Cur, o Venns» rorsns bella effarl, mediaque in voce resistit.' 

moves, post acceptam rudem et va- 37 Noetumie ego eomum^ ifc.l Iv« 

cationem a tna militia ? siqnidem an- ter somniandnm te niente terso, moda, 



CARMINUM LIB. lY. 2. 553 

Te per gramina M artii 
Campi ; te per aquas, dure^ volabiles. 40 

to /lutnteSf endeliSy fuguntem pro§eqw»r. 



abett te a Porpbyr. Pulmaoni Oeniblac 1. 2. Beller. et Dietth. dnobna 
Benmanni, pleritqne Bentleii, Mentel. Helnut. Franeq. Altt. 1. 2. Lips. 1. 
a m. pr. Dess. 2. et ab edd. prtmis, Venett. Locher. al. item a Basil. Ascent, 
Fabr. Ratgers. Baxt. Gesn. Zcnn. Bentl. Cuning. Jani, Bipont. Mitsch. 
Wetzel. Wakef. Comb. et Ridd. 

NOTiE 

mihi videor amplecti te, modo te fn- de natatione in Tiberi proximo post 

fientcm penequi. exercitationem, ad polverem sodo- 

39 Per gramina MartU Campi, 4«.] remqne detergendnm, nt annotavi 

Tn campo Martio exercebat se jn- fnse i. Od. 6. 
ventus cursn, lucta, eqnitatione, dein- 



ODE II. 

AD ANTONIUM lULUM. 

lulns Antonins Trinmviri (ex Fnlvia) tirms Octaviaeqoe privlgnns rogarat 
Horatium, ut Pindarica qnaedam in Sioambricaro Augusti Victoriam con- 
scriberet; c«i rei dum simnlat se minns idonenm, atque ipsum Antonium 
id meiina prasatare posse affirmat, Pindarnm nikilominns ipsnm snblimifate 
sttperat. 

PiNDARUM qaisqais stadet aemalari, I- 

O /a/e, qmeumque tuU imUari Pimdarum^ tubUfxiiur alis eera compadis auxiUa 



Ode nndecima Libri qninti in £d. Sanad. Omnes codd. Torrentii hanc ba- 
bent Epigntpben : Ad Antauium Indim, sive JuUum; nonnnlli ap. H. Steph. 
Diatr. Sec. iii. Ad lulum Antonium M. AMtonii Triunmn F. Venett. Locher. 
Ascens. FmdancM ceUhrait, Nonnnlli ap. H. Steph. 1. 1. AniupioruM Poeta- 
rum veneratio, — 1 lule in dno venus distrabendnm, nt / ad primum, ule ad 
altemm pertioeret, primns Passeratins censuit. Ex eo sic Lambin. atqne ex 
hoc plnrimi editores, etiam Fab. Dacer. Baxt. Cunlng. et Sanad. Oesnero 
non liquet. Certnm tamen, omnes codd. et edd. vett. integrum nomen ad 

NOT^ 

Metmm idem quod snpra i. Od. 2. Ftfidanan] Is Lyricornm antesigoa- 

1 FindeniJii, tftJ] Laodaverat Ho- nus Thel>is in Bmotia natns, * anria 

ratiom Inlns Antonius, smnlomqne Boeoticm/ id est, crassi, stnpidi, in- 

Pindari dixerat. Rescribit hanc Oden snlsiqne Bmotioram ingen li, famam et 

Horatius, qna mire Pindaram extol- proverbinm abstersit. Floroit circa 

lit snpra se, pariterque faoQndiaB et Olympiadem 75. seo annis anteChrii* 

nodestiam expromit snam. tnm 470. Quo tempore /Escbylns et 



554 Q. HORATII FLACCI 

Dle» ceratis ope Dcedalea 
Nititnr penhis, vitreo daturus 

Nomina ponto. 
Monte decurrens velut amnis, imbres 5 

Qnem snper notas aluere ripas, 
Ferret immensusque ruit profundo 

Pindarus ore, 
Laurea donandus ApoUinari, 

D^idaU, et mari peUueido eognamen prahektt. Pmdarui obmtdanM eiU eermttme 
velvUitr et rapide fertur inetar Jluminis e monte labenHe, ^uod pluoia ettpra caii- 
euetoM rtp«ft extuUnmt, Lauream ApoUime meKetur, eive pfrefert toeee imeeiUM 



^^»*V»^»*S#<»»#1»^ 



Tt. 6. referre. SiniilM ratio va. 82. et 29.— S Nonnolii codd. Lambini, tres 
3iond. Crnqaii, Mentcl. Lip«. 1. et Lips. 2. a m. pr. pjnfiu.— 6 Lips. 9. pro 
T. I. et Harl. 1. Cihr euper. Aliqaot Lambini, antiqniu. Bland. Craqnii, dno 
Torreotii» PalBanoi Hnnn. nnns Bersroanni, Bentleii 6r»T. et Leid. Men- 
tel. Lips. 2. a m. see. Cicni ncper notae eaUere ; dno illi Torrentii pro t. I. 
Sax. et Lipt. 2. a m. pr. Cimi e, n. ealmere ; dao Fabr. Cimi euper totae aa- 
laiere, cai placet. Has omne» ineptat Tocat Jani.— 7 Fertdt onns Cmqnii et 
receplt Cuning . et immenjiw ruU et Lipt. 8. 4. Venet. 1492. Locher. /iit< ei 

NOT£ 

Anaereon. Dorice scripsit. Threnos dlt, ae de sno nomine Icariam fecit 

ejas, Dithyrambos, et alia qusdam appellari. Vide i. Od. S. ii. Od. 20. 

snbtraxit nobis injnria tempornm: 2 lule'] Dissyllabam atii facinnt 

restant encomia, sen Olympia, Py- istam vocem : alii eom Passeratio 

thia, Isthmia, Nemea. /Elianus lib. synalcepham ponant ez prima Tocali 

XII. refert ideni Pindaro contigisse, tcI syllaba hnjns nominis cnm prima 

^nod Platoni ; nlroiruro infantcm ez- praecedentis Tersos : qnemadmodnm 

potitum melle ab apibus nutritnm : i. Od. 2. in Toce * nxorios.' Vide in- 

et alibiy qainqnies in Poetamm com- fra ad vocem * Antoni.' 

missionibns praelatam ei tamen Co- S VUreo] Non abs re Interpreterisy 

rinnam, anditornm qnidem inscitia. ccernleo. 

Memoria porro ejos tam Tenerabilisy 6 VOut amme] Copiosa Pindari ora- 

nt LacedKmonli, BGCOtiam Tastantes, tio similis est floTio exondanti. 

propter Pindarom, Thebis peperce- 7 ImmeneuM ruU pr^undo Pindahte 

rint ; Alexander vero Magnns, cum oni] Qointil. x. I. ' NoTem Lyrico- 

. eam nrbem expugnasset, domnm Pin- mm Pindarns longc princeps, splri- 

dari intactam servari Jusserit. Vide tns magni6centia, sententiis, fignrisy 

Val. Max. Ptin. tii. 29. Plntarch. in beatissinia remm Terboramqne co- 

Alexandro, C«L Rhodig. xxi. 44. &c. pla, et Telnt qnodam eloqaentiae fln- 

Quie^uie etudet eemulan^ 4«.] Qui mine, propter qns Horatins eum me* 

Pindarnm contendit imitatione asse- rito credidit nemini imitabllero.' 

qoi^ Is eandem habebit sortem com 9 lAmrea ApolUneari] Vide iii. Od. 

Icaro Dsedali filio, qni affixis cera 20. in fioe. 
pennit Tolare tentans in mare deci* 



GARMINUM LIB. IV. 2. 565 

Seu per audaces nova Dithyrainbos 10 

Verba devolyit, ntuiierisqtie fertnr 

Lege Bokitis ; 
Seu Deos, regesve canit, Deorum 

in diikyrawUfU amiaeilmi, saibUque mttris Hberit ; nce cami Div9$ me Reget Deo- 



Atcens.--ll Verha SnoboU Veaet. 1408. Lodier. et Ascens. qni expl. < dif- 
floere iacit.' Alt. 1. fmnemMqm /ertur Lege $olutue,~-l% Htri. 8. 4. 6. alii 
mnlti» cam edd. Yett. regeeqve; Harl. 1. 9. 6. quidam Larobiniy doo Bers- 
manni, Bentleii Oraev. Gal. Bodl. 2. et Colbert. coro edd. Bentl. Vaacos, 
Caning. Sanad. Towers, Jani, Bipont. Mitsch. Wetiel. Wakef..Corob. et 



VOTJE 



10 Ditkj/ramboB^ Hymnos seo Car- 
men erat in honorem Bacchi, qoi et 
ipse dictos est Dithyrambns, qoast 
9ls $ipas hfulfionf, ycl itfA$aiww^ bie viUe 
portae tnmeiene, qoia primom natos 
ex utero Semeles matris, deiode e 
Joris femore,ot fabulaotor. Alii alias 
etymologias afferoot. Apage qoi Sy- 
riacam originera in mere Gr»ca Toce 
expiscautor. Ingeniose vero Moses, 
emditis idem qoi Bacchos, iotelligi- 
tor bac appellatione Ditbyrambi, ot- 
pote qoi doas qoasi matres haboerit, 
ab altera genitos, aqnis et morti erep- 
tos ab siltera atqoe edocatos, scilicet 
a filia Pharaonis. Vide Suidam. Sca- 
lig. Poet. 1. 46. obi etiam addit, Di- 
tbyrambici Carmiois stylom tomidnm 
esse, plennmqoe Baccho, nomeris, et 
Tocibos compositis, qoas vocaot am- 
poUas et sesqolpedales Toces : atqoe 
idcirco * aodaces' ab Horatio dici 
ditfayrambos : ab ^schylo vero Car- 
men tomens, exnltans, totom Bac- 
chnm. Ibidemqoe ille affert Hege* 
sandri Epigrarama adTersns Philoso- 
phos, qiosmodi Tocabolis inflatom: sic 
iocipit: 'O^ipvayacnra^idai, ^tytyKarai' 
vii^ty4if€ioif &c. £z Athenseo xiv. 6. 
non semper Teteres, com libarent, osi 
sont dithyrambis, Tersibos tomultoo- 
«is, Tehementibos, concitatis; sed 
dtintaxat vino madidi, et libernm 



patrem si Invocarent: sin Apollinem, 
placide canebant. Unde Epicharmns 
lepide ibid. Obx iari ZMpaitfios^ ftr 
09«fp ir(pf. Ntiifi» eet Ditl^fraaUmef 
aquam ti bibas. Cic. iii« de Orat. n. 
181. * Inde ille licentior et divitior 
floxit Dithyrambos, cojos membra et 
pedes sont in omni locoplete oratione 
diffasa.' Pindarns Olyrop. Od. ziii. 
Corinthiis triboit Ditbyramborom in- 
ventionem. 

11 Numeritque /ertm' Lege tolutit] 
Non qnod in Dithyrarabis nnlla esset 
lez aot mensora pedom, sed qoia 
magna erat metrom Tariandi liceo- 
tia ; et qood io his Poet« Tehemen- 
tiam impetomqoe aoimi potissimom 
seqnereotor, magisqoe attenderent 
modntati6nem Carminis, qnam pe- 
dom certam obiqoe legem. Vide 
Alex. ab Alex. it. 17. sob finem. 

IS Pindaros enim peanas cecinit, 
sen Hymnos in honorem ApolUnis. 
Porro notat hic Horatios prscipoa 
Lyricorom argomenta, ot et ad Pi- 
sones Epist. ts. 83. * Mnsa dedit ^^ 
dibus DItos, poerosqoe Deorom, £t 
pogUero Tictorcm, et eqoom certa- 
mine primnra, £t joTeuom coras, et 
libera Tioa referre.' 

Regeecel Hierooem Syracosanom. 
Olymp. Od. i. &e. * Deo/nm sangni- 
nem.' Reges Deorom filU appeUan- 



556 Q. HORATII FLAGCI 

San^ineiD, per qaos cecidere jasta 

Morte CeDtaari, cecidit tremendse 15 

'Flamma Cbimaer» ; 
SivCy qaos Elea domum redacit 
Palma coelestes, pagilemve eqnamve 
Dicit, et centum potiore signis 

Munere donat ; 20 

Flebili sponsae javenemve raptam 
Plorat ; et vires animumqae mores- 



mmfiUoty a quibua Centauri Ugitima eade pnutrati nmty atque exlinctua est ignii 
Chimara harrenda ; $ive iaudat eo$ qui domum redeunt Elea victoria ^(ortMi, ca- 
mitque vel pugilem vel equitem^ et donum eie trUfuit exeeUentiue etatuie einteMM ; 
sive dejtet adoleteentem morte ablatum nuptiB maeiaf iUiuique virtutem ammumque 



Kidd. regeeve: est distribntio, ut vs. 18. camt Up8.4. et Dess. 2. — 18 ' Male 
post caUeies colon poonnt edd. vnlg. tanquam nova sententia sit, pugilemvt 
equumve dieit. Kectins Bentl. Cuning. et Sanad. nti nos.' Jani, pugUemqut 
Lips. S. Venett. Locher. et Ascens. — 19 Dicet Lips. l. Dicat Dess. 2.— 

21 Unns Bersmanni, Lips. 2. Dess. 2. Helmst et Harl. 2. 8. 4. juvememque. — 

22 Lips. 4. amunumve, Unas Benroaiini, et L<ps. 8. 4. nwree^ omisso que, Vid« 

NOT^ 

tur. Vel designat Poeta noster Her- oornm celebritas. Vide i. Od. 1. 8. et 

culem Jqvis, et Theseum Neptani seq. Not. 

filios, item Pirithoam aMarte genus 18 CceUttes} Od.i. ^Palmaque no- 

trahentem : * per qoos Centanri ce- bilis . . . CTehit ad Deos.' Oloria sub« 

cidere.' Vide i. Od. 18. iii. Od. 4. limes quasi ccelnm Deosque attin- 

De ChiroaBra per Bellerophontem a gont. 

Neptuno adjutum deleta, i. Od. 27. EquMmvel Equns ipse, qui Telociore 

Plndarus autem Olymp. Od. xiii. cursn ac pernicitate sna victoriam 

17 Sive quo$ EUa^ ^c.] Quando pepererat, coronabatur etiam, nec- 

la«d>t victores in certaminibus apud non carmine pariter ut eqnes cele- 

EUdem Peloponnesi regionem« seu brari consueverat. Pindar. Olymp. 

pugilatu; Pindar. Olymp. Od. vii. Od. i. Pyth. Od. iix. 

X, XI. sen equorum cnrsn, ibid. Od. 19 Potiore tigni$1 Vide postea, Od. 

I. et allbi multis locis. Virgil. Georg. yiii. hujns libri. 

1. 59. * Eliadam palmas ' mittit ' £pi- 21 FUbiU $pon$a juvenemve raptum 

rus equarum/ Georg. ui. 202. < Ad PUrat] Seu cum struit et componil 

Elel metal et mazima caropi Sndabit Epitaphinm sponsi morte praBmatu- 

spatia, et spumas aget ore cruentas.' ra extincti, sponsaeque Inctum de- 

Elis et Pisa, quse et Olympia, orbes scribit. 

Mnt Elidis regionis: ibidem fanum 22 Mores oMnoe} Castos, sanctosy 

Jovis Olympii, et ludorum Olympi- antiqnos, quales setate aurea. 



CARHINUM LIB. fV. 2. 657 

qae atireos edacit in astra, higro- 

que invidet Orco. 
Multa DircaBuin levat aura cycnum, 25 

Tendit, Antoni, quoties in altos 
Nubium tractus ; ego, apis Matipse 

More modoque 
Grata carpentis thyma per laborem 
Plurimum, circa nemus uvidique 30 

Tiburis ripas operosa parvus 

Carmina fingo. 

mc b&na9 meres extoBit tuque ad coplum, alriique I^feri» eximit» O Antem^ fofii$ 
vofaliu efferi eycnum TManum, quoHetcumque asgurgit tn mpera» ccdi regiones, 
Ego exigwuMy velui apu th^ dulda in Matino monte maxima tedutiiate coUigit, 
Jic ti^eiitt labore tondo vernu, prope tyhag et /ontes Tiburie hMmidi, Tuy vate$ 



ad T8. 1. — 2S Aureoi deducit noDnalli Lamb. Pulmanni Dietth. aliique, item 
Basill. Muret. Fabr. Steph. Rutg. Fab. et Dacer. Diu fiiit valgata lectio. 
reducitf s. redducit plnret Torrent. (cni placet) nonculli Cruq. Pulm. Hnnn. 
Oemblac. 1. et Beller. uniis Bersm. Bentleii Leid. et Regin. a m. pr. Franeq. 
Lipts. Helmst. Venet. 1403. Loclier. Ascens. educit pleriqne Lamb. antiquiss. 
Bland. Cmq. tres Torrent. Piilm. Gemblac. 2. duo Bersm. Benti. Oraev. 
Mentel. Altt. Dess. 2. Venet. 1478. Lamb. Cruq. Torr. Helns. Bentl. Cnu. 
San. et recentt. Mox nigrOf omisso que^ unns Bersm. Vide ad vs. 1. — 
26 Beutl. quotient, antiqua scriptnra. — 29 ' Post laborem comma ponit Bentl. 
nt jnngatur vs. SO. pdirtmtMii cirea nemut. quemadmodum ' plnra sylva/ Ovid. 
Met. XIV. S61. Pertaborem ait esse pro, laboriose, nti diratur * per vim/ 
* per jocnm/ Stc. Sed recte jungitnr, per laborem Plurimum; nam e seitsu 
Ijrico per laborem non potest h. I. esae sine epithelo, nemori idem additam 

NOTiE 

24 invidet Orco"] Oblivioni prseri- neptemdnzit. Romse consulattim ges- 

pit, immortali memorise consecrat. sit anno Urbis conditae 743. cum Paii- 

26 Multa Dircaum levat aura cyc- lo Maxinio, cui prior Ode est scripta. 

Mtim] Pindarnm alte volantem et Dio lib. u. 

suave canentem instar cycni idero 27 Ego, apit Malina MwCy ^c.] 

•emper vigor, eadem vis snblevat et Ego Horatins non ita celsa peto, sed 

snatinet. velnt apis inferiora circumvolo, et 

Cycfitim] Vide ii. Od. 20. flores hnmiles carpo. Matinus Cala- 

IHrccrtun] Dirce fons Bceotiae, item brise mons thymo abundat, e quo mel 

fluvius Thebas allnens in Ismeninm optimum apes conficiunt. Eam porro 

devolvitur. Strabo, &c. Hinc Dircaa- memorat Horatius regionem, qnod 

U8 pro Tbebano. non longe ab ea natus, ut dixi 

26 Ant€fn\\ Inlus hic Antonins M. alibi. 

Antonii Triumviri ac Fulvias filius, SO Vvidi TilbuTii] Vide i. Od. 7, et 

post caesiim extinctnmqne patrem, 18. ii. Od. 6. iii. Od. 29. Od. vero 

Aognstl gratiam nactus ejus etiam geq. 'Tiburaquaeperfluunt.' 



S68 



V. HORATII PLAC6I 



Concines majore Poeta plectro 
CaBsarem^ qaandoqae trahet feroces 
Per Sacram clivam, merita decoras 
Fronde, Sicambros; 



35 



exindviyCelelfrahUAMgudum earmine gHblwmri, quoiUg dibita imignie corMia daeet 
Sicamhm immane$ per coOem tacmm : qu$ Catare grandiu» aut pretienut nihUfata 



friget ac otiosam est. Deniqnejfamim circa n, niallet ideni Bentl.' Jau.— Sl 
TiSeris Lips. S. riwu pro rtjNis cmendk Bentl. ez eoqne Sanad. Vid. ad iii. 
Od. 20. 18.— S8 Lips. 3. CoKcints»— 84 Basil. 1556. quandoque trakit,— 
85 Bentl. et Kidd. c/tMm.— 86 Sicamtfrae Tutgo scribttnr, item in nonnnllis 
S^ambrae, Sycambroe. Sed Sygambrat tres Blandd. Crnq. nonnuUi Torrent. 
Lips. 8. 8. Bentl. Cnn. Reete, nam Dioni et Ptoleraso semper dicuDtur 
XvyofAfipoi. £t vetnstissimi codd. alibi etiam Sygambroi scribunt. Vid. N. 
Heins. ad Ovid. Am. i, 14. 49. Tacitus Sagambros vocat^ Strabo Xovy^" 



NOT^ 



81 Operoea ' parvue Ceamina Jingo] 
Scilicet opns accuratnm absqne raag- 
no labore nullnm. Deterere mnlta ac 
recidere, immo et recudere, stylum- 
qne sspius vertere oportet, saepe ca- 
put etiam scabere, vivosqae nngues 
rodere, nt plane docet Noster i. Sat. 
10. At Poetastri Carmen contra, ut 
canit Pers. Sat. i. 106. * Nec pln- 
teum casdity nec demorsos sapit un- 
gues.' 

Parvaw] Animadverte, Lector, 
qnam se deprimat istic Horatins, 
alias certe non mediocriter eztoU 
lens sese. Vide Od. ult. iib. ii. et iii. 
Atenim pr« Pindaro se parvnm di- 
cit, et operosa Carmina viz fingere, 
forte qnod inops Latinus sermo mnl- 
toqae inferior nbertate et copiace- 
dit Gracs linguse tanquam locuple- 
tiori. 

88 Condnee rn^ore Poeta piectro 
Ctfsorem] Tn, lule, scribes elogia 
Casaris, grandiori stylo, carmine he- 
roico. lalos Antonius beroicis versi- 
bas Diomedeas conscripsit dnodecim 
libris. 

84 Qiiaiido9«e traket ferocee^ 4rc.] 
Cum subactos bostes in trinmpho dn- 
cens ascendet Capitolium per viam 



sacram divo Capitolino adhBrentem 
pergens, &c. 

86 Sieambroe] Hos leviter si pne- 
teriero, piacnlum admisisse videar^ 
quippe qnos migores agnoscimos, 
nosqne Francos ab eis ortos. Illomm 
Regi Clodovseo, cnm ad sacram bap- 
tisma accederet, Remigius Rhemen- 
sis Pr«sal sanctissimus ita locutus 
fertur : ' Mitis depone colla Sicam- 
ber: adora qnod incendisii, incende 
qnod adorastl.' Gregor. Turon. Qerr 
manin Inferioris populi erant, Rheni 
accolae, liodie GAeldreiises. Strabo 
lib. Tii. Sec, Feroeee non sioe ratione 
gravi Horatius vocat. Nam Dio re- 
fert exercitos Romanos ab eis fosos, 
tantumque tcrrorem incussnm, ut ad- 
versns eos Angnstos profectus sit, 
qui dare obsides^ re composita, ad- 
egerit: nnde seq. Od. xiv. vs. 51. 
* Te casde gaudentes Sieambri Com- 
positis venerantur armis.' Addnnt 
prsterea Centuriones Romanos ad 
exigenda tribnta missos crnci ab eis 
snffixos: eorom vero malieres^ com 
deessent lai^des jaclendt, filiosetiam 
parvolos humi allisos in hostium ora 
contorqnere non veritas. Vide Oros. 
&c. Tandem Sicambros tamen sube- 



GARMINUM UB. IV. 2. 559 

Quo nihil ina|os meliasve terris 

Fata doDarere boniqne Divi^ 

Nec dabant> qoamvis redeant in aarom 

Tempora priscom. 40 

Concines laetosqoe dies, et orbis 
Poblicom lodom, soper impetrato 
Fortis Aogosti reditd, foromqoe 

latibos orbom. 
Tom meae (si qoid loqoar aodiendom) 45 

Vocis accedet bona pars ; et, o Sol 

H nMmbnm propUia territ danacerwt aiU domabunt, etianui revoeetur $mctUmm vetue 
CmMtabii ' ^ 



ntabiefutos diee et eommMnsm ketitiam cintatie, fommpia caatentio* 
nibut naemamy ob redituM iHfricti Angutti a Diie eoneeeium, TunCf it canam cN- 
9«td anditu dMgnnmy cantua mei maxima par$ a4}icietur: et beaius dieam^ o Muy o 



^^^^^^^^^^.^^ 



fipovs.—4l Unns Bersmanni, Desfl. 2. et Caoing. lataeque dt>i.— 4ff Lips. 2. n 
m. pr. jt quod loquor. Quidam Lambiniy Harl. 1. Bentleii GrsBT. Regin. 
Magdal. et BodL 1. Lips: 2. Fab. Dacer. Bentl. Cnning. Sanad. et Towersy 
al. ei omd loquor; Harf. 2. S. 4. 5. 0. ceteri codd. curo edd. antiq. et recentt. 
—46 Kacti o. b, p, ego fo< Baiil. 163I, pro ▼. 1.— 47 Lips. 1. pro ▼. 1. et tau" 

NOTiE 

git Angnstns, < ac dedentes se tra« Gallia, cum Sicambros profligasset, 

dnzit in Oalliam, atque in proxirois hic intellif unt alii. Soeton. OctaY. 

Itbeno agris coUocavit.' Sneron. Oc- cap. 20. * Reliqua bella per legatoa 

uv. cap. 21. Lncios aotem Floms administravit, nt tamen qnibnsdam 

cap. nlt. sic testatnr : ' Validissimas Pannonicis atqne Oermanf cis aut in- 

natlooes Chemscos, Snevos, Sicam- terTeniret aot non longe abesset.' 

brof pariter aggressns est» qoi vi* Fonim Lihtes orta»] Ferias,jnsti- 

ginti Centnrionibns incrematis, hoc tinmy sen vacationem a litibns diri- 

▼elnt sacramento bellom snmserf nt, mendis et a forensi strepito, mos 

adeo certa victorisft spe, nt prsedam erat indici In ludis, festis^ trinmphis, 

in antecessnm dividerent. Chernscl sopplicationibos, adeoque In omni 

•quos, Snevi anram et argentnm, Si- pnblica Isetitia, vel etiam Inctu. 

cambrl captivos elegerant. Sed om- 46 3Vai mea {ti quid, tfc,] Tnm ve- 

nin fetrorsum. Victor namqne Drn- ro snblimibns tnis Carminibns, o An- 

sos eqnos, pecora, torqnes eoram, ip* toni, meos etiam qnalescnmqne ver* 

aoaqne In pnedam dlvisit ac vendi- sns adjnngam, in tam solenni oeea- 

dit.' sione, reverso incolumi e belli peri- 

42 Augutti rediiu] Ex Hispania et cnlis Augusto, exoptato jam din. 

ez b«llo CanUbrico, qnod multis an- Snetoo. OcUv. cap. 67. ' Reverten- 

nts protraetnm fnerat i. Od. 12. snb tem ez proTincta non solnm fanstis 

fMiem. III. Od. 6. et 14. hnjns etiam ominibns sed et modolatis Carminl- 

libri Od. T. drc. Reditnm Aogusti ex bns prosequebantnr.' . 



OfSO Q. HORATll FLAGCI 

Pulcher, o laadande, canam recepto 

CeBsare felix. 
Taque dam prdcedis, lo Triamphe ! 
NoD semel dicemas, lo Triampbe ! 50 

Civitas omnis ; dabimasqae Dii^is 

Thura benignis. 
Te decem tauri totidemque vaccaB, 
Me tener solvet vitulus, relicta 

ceUbrii dieSy ^ua Ctuar mohiB est reddUui, Dmn vero progndtrit, o triumpke, 
utpiua repetemuSy lo, lo triumphe, omniiqiu urba pariter, et adolelnmuM thura iw- 
mtnUms propititM, Te deeem tauri et vaccct totidem promiotii UberabmU : me Jm- 



dande.^AO Tuque dum proeedii Porphyr. miilti Lamb. Croq. Torr. et Bentl. 
Pulmaoni Diestli. Harl. 6. Dess. 2. Muret. Basill. Lamb. ed. pr. Fabr. Tor- 
rent. Steph. Olarean. Brut. Fab. Dacer. Baxt. Oean. Bnrm. Tiiqua cum 
unus Bersm. Teque dum nonnnUi Lamb«.tres Blandd. Cruq. unusTorr. PuU 
manni Geniblac. 1. 2. et Beller. duo Bersm. vetuatiores Bentl. Saz. Brod. 
Harl. 1. 2. 3. 4. 5. Mentel. Lipss. Altt. Helmst. Franeq. Venett. Locher. 
Ascens. Lamb. ed. post. Crnq. Teque cum Pulmanni Hunn. < Qoi legunt 
Tiffiitf, jungere debent cum dtceimcs: Teqae dicemuif dum procedie, Sed aperte 
jungenduro, dicemuB io triamphe / igitur lectio Teque haud dnbi^ rejicienda. 
Sed neque alteram Tuque ferendam censuerunt, quia non Antonius trinm- 
pharit, non illi acclaniatom, non illi res sacra facta sit. Quare : Dit«g«ediim 
procedU emend. D. Heins. et sic Rutgers. laque dum procedit emend. Benti. 
allatis qoinque Virgilii versibus, qui ab laque incipiiint Sed illud laque, 
qnod in narratione Virgiliana fero, in hoc carmine, atque hoc loco ferre oon 
possum ; ita jejunnm et languidum est. Tumque dum procedU emend. Camng. 
qna lectione quid invenustius P Tumque dum procedet San. et Sivr. Fnit et, 
qui conjiceret, Atquc dum procedit. £go non habni, qnod a vulffata lectiooe, 
bona et prsclara, recederem. Utrum, quia Antonins procedU, ideo iUe trinm- 
phat, iUi acclaroatur ? Ita quod concludere potnerint VV. DD. satis mirari 
non possum. praeedea Franeq. solenni errore. Deniqne cnr vs. 49. et 6$. in 
nno Bland. Crnq. permntati sint, et vs. (0. a Lips. 4. absit, facile Intelligitnr.' 
Jani, Vide Oronovii Epistolam Salmasio Syllog. Epist. tom. ii. pp. 557. 
668.— 50 Noa aimul var. lect. ap. Jones. Nec aemel Alt. 1. Tota Strophe sic 
habetur in Alt 2. Teque dum procedia, /o triumphe, Laudet et caati puai, eenea- 

NOT« 

49 Tuque dum procedif, lo trimm" dentem : o triomphe, dum procedes, 

phe^ Hoc referunt alii ad luliim An* lo saepius; lo, repetemos, dec. 

tonium vel PrsBtorem vel Consulem 66 Te decem taurx\ Tn Antoni som* 

designatum; leguntqoe: Duxquedwm me vir, pro Cssaris felici reditu n 

proeediej sed absurde: alii ad Av- Diis impetrando, vovisti grandesvic- 

gostom triumphantem. Verom ipso timas, qoas voii reoa nactabis : ego 

dnce conteztn, sane referes, inge- vero tenuis, immolato jnveDCO qoeni 

niose lector, ad ipsnm triomphnm, promisiy voto solvar. 
quem sic interpellat Horatiot proce- 



CARIflNUM LIB. IV. 8. 561 

Matre^ qui largis javenescit fa^ibis 55 

In mea vota, 
Fronte curvatos imitatns ignes 
Tettifim Lunse referentis ortam, 
Qua notam duxit, niveus vtderi^ 

Cetera fiilvas* 60 

9$Meu9 matri iiibtraetn$f fiii ere$eU «• nknndfrti grammej propier mevm voAiin 
extohendum, Ib fironte enmilaiwr iMnam mcwrvam tertia ab oriu die wrdee- 
eentem: ea parte tiui^ptfr eontraxU notam ^iia epeetatwr tiivtf candtdtor, tii reWjm» 
rvfue, 

qae^ et CimtaM omniSf i^c, hand dnbie ab inepto Oramiiiatico. — 66 Pro oriumf 
orbem nonDalli Lmmb. qtiatnor Torrent. Pnlmanni Beller. libb. Fmbr. nnns 
Bersm. Harl. 1. 2. Bentl. decem, et MenteL * Sed non convenit huc orMii i. 
Gnrsns Ino», iiisi Yelis tertimn orbem explicare ' tertiam parteni orbis,' et 
Jmbc pro tertio die accipere : qood tamen dnrias» Pnestat ceteroiram oo»- 
Biam libb. lectio ortum/ Jani. — 59 Conj. Francii ap. Cuniag. Qimi tiotaM dm- 
eit ; Bentleii Reg. Soc. Qua niolaM traxU^ ez ioterpretamento. Aflceno. nt- 
veuetideiur» 

NOT£ 

67 FrenU eurvatos, tfcJ] Describit Dota,admodamLunaBplen8erotnnda, 

javencBm qaem parat sacrificto qood insignem exbibet. £t Moschns, in 

voTit. X«un8B paalo post novilunium Idyll. qood Theocrito male ascribi- 

similem dioit ob parvnla cornaa : et tur, a^ alibi annotavi, EuropsB taii- 

in froBte notam habere candidam nim similiter flavum reliquo fuisse 

•teli» ad instar conspicaaro. Sic Ho- corpore, at in fronte media orbem ar- 

meros Iliad. V. Diomedis eqoam to- genteam refulsisae commemorat. 
ta rnfom corpoce» candida in fronte 



ODE III. 

AD MBLPOMBNBN. 

Horatio» amabili farore captns magnifica et incredibilia de se arteqae sua 
taiM|»am plane exftra corpus snom locutuSy ad finem ad se reversoSy quo 
evitet valUiOBoram invidiam, apponit nonnihil ridicoli. (indiciom Seali- 
geri de bac Ode vid. ad iii. 0. 1.) 

QuBM ta^ Melpomene, semel 
Nascentem placidb lumine videris, 

Melpomene^ quem tu nascentem aspexerie semel oculis benigniSf eum non atk- 

Ode prima Libr! secondi in £d. Sanad. Inscribitnr in Mentel. Ad Mw 

SOTJE 
Metrura est idem qood i. Od. 3. jufl Odes eximio lepere insigoe est 

1 Quem tu MeipomenCy ^.] De bv^ Scaligerl jodiciam, quod retuli ad ui. 
IMph. ei Var. Cias. Uorat. 2 N 



562 



Q. H0RAT1I FLACCI 



inum non labor Isthmius 
Clarabit pugilem> non equus impiger 



Uimn nolntUabil lUhmium certamaiy non equut actr vidorem eurru vehei Achdeoj 



NOT/e 



Od.9. ioit. VideiblNot. 

Melpemene'] t*ro qaalibet Mttsanim 
tiaiic ponii. Be em i. Od. 24. S. 

2 Naaeentem plaeido Inmine videriaf 
8f€.J Desninta ab Heaiodo aliisqne 
Graecia sententia. Piacido lumiMe] 
ZlftMrfcrripoit infiaffv, Sic et Tibull. 
II. 4. in fine : ' Si modo me.placido 
videat Nemesis mea volto.' Huc fa- 
eit qnod scribit JuvenaliB Sat. vii. 
195. * distat eoim, qns Sidera te ex- 
eipiant roodo primos incipientem £- 
dere vagitus/&c. 

S IlUan non labor Itthmiue, SfeJ] 
Quem facili et benevolo Musa vultu 
iiasc«ntem viderity is qutdem non il- 
lostris erit pngilatu, quadrigali cnrsu, 
autallo Istbraiorum ludorura certa- 
mine ; non etiam bello clarqs evadet : 
sed nobilis erit poeta, ubiqoe cele- 
brior qiiam sint illi Istbmica vei mi- 
litari victoria. Eam vero sibi glo- 
riam a Mosis concessam prsdicat 
Horatins« 

Labor lethmiM»] Certamen et vic- 
toria in ludts iis qoi tertio quoqoe 
anno, totins Achais concnrsu, fiebant 
In Isthmo prope Corintbnmy de qiio 
I. Od. 7. 3. Ibidem erat sacrum Nep- 
tono fanum. Ludos ilios institnit Si- 
syphos Rex Corinthiorom, ut scri- 
bont allqni, in honorem MelicertSB 
seo Palaemonis aot Portiini marini 
Dei ; vel, nt alii relerunt, Thesens in 
honorem Neptoni, aemulatione qni- 
dem Hercnlis qui Olympia Jovi di- 
caverat. Vide Alex. ab Alex. v. S. 
Plutarch. in Thesei Vita. Strabon. 
Oeograph. lib. yiii. Liv. xxziii. 82. 
< Isthmiornm/ inquit, * statom liidi- 
•crom aderat . . . qno certamina-omnis 
jpeneris arliam viriumqoe ac pernid- 



tatis visontor . ..propteropportnnita- 
tem loci per diio diversa maria om- 
ninm Orsecorom nudique conventns 
erat.' In iis victores pinu corona- 
bantor, ex Plin. xv. 10. Contra Ccel. 
Rhodig. vii. 10. coronam Isthmia- 
cam contexi ex apio consuesse scrl- 
bit. £t xiii. 17. in Olyrapicis cotino, 
(seo oleastro,) in Pythiis lauro, in Ne- 
meis selino virenti, id est, apio, ln 
Isthmiis selino item, sed arescente, 
solitos coronari. Archias Poeta Epl- 
gram. lib. i. de qnatnor Ora*ci» cer- 
taminibns ita canit : '^Affka M rmyy h6- 
TUfoSf A<^\a, or4kwa, ftirvs, 

4 Clarabit] Pro Meclarabit,' in- 
qninnt; nam voce praeconis victornm 
nomina declarabantnr et pronontia- 
bantor. Illod qnoqne verbum nsor* 
paront, apud C. de Divin. i. 21. Poe- 
ta, ^Jopiter excelsa clarabat scep- 
tra corona,' Lncret. lib. iv. Sic 
Virgil. ^neid. xi. ait, * crimen acer- 
bat.' 

Pugilem] Vide Not. Ode snperiori, 
strophe 5. 

Non equut impiger Curru dueet A» 
<haico] De cumli certamine i. Od. I. 
4. Non videtnr facere ad rem qnod 
nonnolli afferont hic, in Achaia sa- 
crotf agonas celebrari consuevisse, io 
quibns qni vicerant, hieronicae dicti, 
in patriam redocebantor cnrrn qnasi 
triumphali equis albis quatiior trac- 
to. Apud Diodor. Sicnl. lib. xiii. 
ExaBnetos Agrigentum invehitur, co- 
mites sunt bigas curules trecentae. 
Vitruv. lib. ix. procem. * Nohilibus 
athleiis qui Olympia,Pythia, Nemea, 
Isthmia vicis8ent,Graeconim majores 
ita magnos honores constitiiernnt, uti 
aon modo in conventu stantes com 



CARMINUM L1B. IV. 3. 563 

Curra dacet Achaico 5 

Victorem ; neqae res bellica Deliis 
Ornatum foliis ducem, 

Quod regum tumidas contuderit minas, 
Ostendet Capitolio : 

Sed qu» Tibur aquao fertile praefluunt, 10 

nec mUitare /aemuB Imperatcrem ostentabU CafitoUofnmdibus ApolUnaribua €oro' 
natumy eo qaod mtperbat Regum minaB /regerit, Verum aqua /eecundum Tibur tr- 



^^^'^^^■^^^m *.^^ 



som.— 2 Meotel. jlfaeido montJM. — 5 Acludo Cuniog. Sanad. et Towers.— 
8 ITniis BeTsmaoni: timidao contuderit mimto.—-^ Lips. 1.2. 4. Venet. 1492. 
et Locher. Osttndit Capitolio^ — 10 Tibur a./. per/lumU nonnulli Lamb. et alio- 
rani, Lips. 1. 4. Alt. 2. Venet. 1478. Vet. Comb. Ald. Mur. Fabr. Venet. ap. 
2eun. Olarean. Chabot. Basill. Lamb. ed. pr. Steph. Fab. Dacer. pro/luMwt 
Polmanni Oemblac. 2. (qnanqnam com soperascripto prafluunt) Mentel. a 
m. s. Bentleii Leid. probmnt qnid. Lamb. Sed pn^uunt dno Vatt. Torn. 
Russard. Nicot. Lamb. Polmanni Hiinn. Gemblac. 1. et Beller. libri Croq. 
omnes meliores Torrent. dno Bersm. Harl. 1. 2. S. 4. 5. 6. Bentl. OreeT. 
Regin. et alii, Mentel. a m. pr. Lips. 2. 3. Dess. 2. Alt. 1. Franeq. Helmst. 
Venet. 1492. Locher. Asc. Heins. Lamb. Cmq. Torr. Rntg. Bazt. Bentl. 
Borm. Con. San. Jon. Si?r. Jani, Bipont. Mitsch. Towers, Francis, Wetzel. 

NOT^ 

palma et corona ferant landes, sed et modo Antium, inde Albannm, inde 

cnm revertantor in suas civitateSy Romam . . . veste purpHrea . . . core- 

cnm victoria trinmphantes quadrigis nam capite gerens 01ympiacam,dez« 

in moeniain?ehantur,equeRepoblica tra mann Pythiam/ &c. 

perpetoa vita constitotis vectigalibus 6 Neque re» belliea. DeHii Omatum 

froantor.' Soeton. Neron. cap. xxii. /olUe, ifc,'] Nec fortiter in bello ges- 

' Moz et ipse aorigare, atque etiam tis triomphans coronabitur laorea sa- 

apectari voluit . . . tnm etiam in circo cfa ApoUini apud Delom insulam 

maximo...nec contentus harum ar- oato et eximie culto. Videi. Od. 21. 

tiom experimenta Romae dedisse, 9 Oetendet CapitoUo"] Triumpbans 

Achaiam petiit.' Cap. xxiii. ' Certa- qnisqne inanrato cnnru per viam sa- 

mina deinceps obiit omnia.' Cap. cram vehebator ad Capitolium, sen 

xxzv. * Aurigavit plurifariam, Olym- arcem Roman. in monte Tarpeio ex- 

piis etiam decemjogem . . • sed excns- stmctam, ob inventum ibi capiit hn- 

sus cnrrn . . . nec eo secins coronatos manom sic appellatam. lUic Jovi 

est .. . Jodices donavit civitate Rom. Diisque gratias referebat, spoliaqne 

et peconia grandi, ac provinciam de hostibiu relata consecrabat. 

nnivertam libertate. Qnae beneficia 10 Sed qua Tibur aquaj 4*^.] Sed 

e medio stadio, Isthroiorum die, sua insignem enn^ facient Carmina in 

ipse yoce pronontiavit.' Cap. xxv. amseno Tibnris secessu condita, vel 

* Reversus e Oraecia Neapolim . . . ejns loci descraptionem et amoenita- 

a1biseqnisintroiit,disjectapartemu- tem continentia. De Tibore aqnis 

ri, ut mos hieronicarom ctt : sunill udo i. Od. 7« iii. Od. 29. Qnod eo 



664 



Q. HORATIf PLAGGl 



£t spissffi nemoram comni 

Fingent iEk>lio carmine nobilem. 
Rom» principis arbiam 

Dignatnr soboles inter amabiles 
Vatum ponere me choros ; 15 

Et jam dente minns mordeor invido. 
O testudinis aure» 

Dulcem qusB strepitum^ Pieri^ temperas ! 
O mutis quoque piscibus 

Donatura cycni^ si libeat, sonum ! 20 



rigmite$ et mfktmm deuM foUa JEM» eUamm ««rntef efieiea*. Prelee Ramee 
avUtUum Regiiue imier ceroe Poetanm eeeht» me ceUeeere digmlerf Jemque 
mimu eemMlerum mereibm eeUioer. O MueOy qw euevHaiem eatmUe lyiw maee 
eemwm fmoderarie^ o quee «mIm etiam pieeibue cgcm eantum dare petee, ei ueUey 



^^«^##»^«««« 



Wakef. CcMnb. et Kidd«— 12 Lipi. S. 4. FiMgeni aotiee.-^lA Lsinbinnt e tri- 
bus Vatt. Cniq. e trihat Bland. Torrent. Heins. BeDtl. Ciimnii^. Sanad. Oean. 
Towers, Jani, Bipent. Mitscb. Wakef. Conib. et Kidd. euboUe. Vide Cetiar. 
OrtbQg r. Lat. ed. Uarles. tom. i. p. 356. $emper amabiH Vetum penere mr 
chero emend. With. Vatem emend. Anchers. — 16 Lips. 4. nuRtf pro mtiitia. 
Cuning. Sanad. et Towers iorqueor invido, — 18 Pier^ Harl. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 



NOT^ 



■ecedere amareft Poeta i. Od. 18. ii. 
Od.6. 

12 JEoUo earmimf} Notter ii. Od. 
12. 'J^olils «dibnti.' Vide ibi Not. 
Alcaicos ▼ersns deaigRat Latine pri- 
mnm a te fkctes, ad Imitatieiiem Al- 
Ctti, de qno i. Od. 22. et iii. Od. 20. 

12 Rmee prineipie urHum JMgnatur 
eoMee] Intettigant ▼nlgo Romano- 
nim poiteroB» ▼el Aognsti privignes: 
■ed ernditna non nemo aemit dictio- 
nem ease m Orssels Hebrttis^e dnc* 
tam : nt enim bi filinm hominis dl- 
cunt pro homine; alc NosterRomas 
solN>lem dicit, pro Roma, «rl>)nm et 
orbts domina, atque, ut Martialis ait, 
* Terrarum gentiamqae Dea.' 

AmaMee Vaimn eJkofwt] Vel poetas 
excellentes et amari dlgnosy vel de 
rebos amabilibos carminc lyrlco scri- 
boDtes, p«ta de landibas DiYomm, de 
Heroom pr»clare geslis, de viU se« 



bilariter exigenda sen laudabiliteriii- 
■titnenday &c. 

16 Etjam dente mheue merdeer inet- 
tfo] Ez qno me Roma universa jndi- 
eio sno probavit vatemqne sanxity 
Jam mihi obtreetare semnli deatnnnt : 
atque adeo vlrtnte invidiam superaa- 
se mihi videor. Vide ii. Od. ait. 

17 O <€s<iidtiits avfMry tfc."] O Ma- 
■a, hoc beneficiam cnm aliis bene 
multis tibi acceptum refero. 

18 Pieri] Pierides Musm dicuotar 
▼el a Piero TbessallsB monte inis sa- 
eroy vei ob filias Pieri novem devlc- 
tasy cum aussB essent ad cautnm Mu- 
sas provocare: qoapropter in picas 
mntatsB temeritatts pcenas exsolve- 
ninf. 

19 Mutie queque piedbue'] Utpote 
oarentes vocalibus instrumentis, pul- 
mone, arteria, gattnre, mnti sant pis- 
ces. Ariitot. do Ammal. Hinc pro- 



OARMINUM LIB. IV. 



565 



Totum muneris hoc tai est, 

Quod monstror dlgito praBtereantiam 

Roman» fidicen lyras : 
Quod spiro et placeo (si placeo) tuum est. 

illud onme ex dono tvo tst^ qmd mtmm prviemmHum otienior Latmm kfree mutor; 
^uod frivo et probory «t tamen j^bor, ateeet mihi datmm* 



■»■^^^^0^^^^^^^ 



et nonnnll» edd. vett. ciun Comb.— 21 Voz eA in line venns mbest ab 
Helmst. 



NOT^ 



verb. Pieee magie miihct. 'A^vr^t • 
pof rShf lxfi6w. Lacian. in GmUo, 

20 Cyenieomm] Plato in Phsedone 
testatur Cycoos mortis tempore esse 
mmztme canoros : idem Aristoteles 
qaoqoe refert. Hinc Ovid. ' Dnlcia 
defecta modalatur carmina lingoa 
Cantator cycnos fnneris ipse sni.* 
Plin. contra x. 23. * Olorum/ inquit, 
' morte narratnr flebilis cantns, falso» 
nt arbttror» aliqaot ezpertmentis.' 
Valgari pariter opinioni refragator 
Atbensros iz. 11. CceU Rhodig. ix. 
Bm scribit hspc: 'Canentem cycnnm 
pand aodivere, etiamsi vulgatior fa- 
mm tenet ingrnente fatali momento 
eb p t m 6rarow xeX ^^ua^orrovj voee canitc* 
foie M frimu vakre' Aactor tameOy 
varim narrationis primo, ^lianas est, 
aadisse quandoqne se canentem cyc* 
nnm. Sic enim ait : ^ tk f^wrot 
k6k»ov liKovaa, De cycnis jam ii. Od. 
nlt. 

22 Qaod mmutror digiio preeterewe-' 
IttoR] Cic. Tnsc. v. 103. ' Levicoiiis 
sane Demoathenes, qui Ulo sosnrro 



delectari se dlcebat aqnam ferentis 
mnliercnl», 'ut mos io Grsecia est, 
insnsorrantisque alteri, hic est ille 
Demosthenes. Qald hoc levins?' 
Pers. Sat. i. 28. 'At pulchrom est 
digito monstrari, et dicier, Hic est.' 
Tertallianns hac allndens de velandia 
virginibns cap. 14. seribit, ' Perlcli- 
tari virgtnttatem, enm digitls demon- 
Rtranttam tltillatnr.' 

23 RomoM fldieen /yr«] Lyrici 
apud Romanos Carminis auctor at* 
qne princeps. iii. Od. ult. jam cit. 

24 QmmI sptro, 4«.] Non tantnm 
poeseos facultatem, sed et vitss usn- 
ram Musis debere se profitetur. Vide 
iii. Od. 4. strophe 7. 

QnMipliweo] Qaod Aagusto et Mss- 
cenati prscipue, tum etiam aliis, pro- 
bantnr mea Carmina, qnod * invidin' 
sim ' major/ ii. Od. 20. quod * usqne 
ego postera Crescam lande recens,' 
Sie. iii. Od. 30. 

Si plaeeoj Ita modestiss velificatur 
Poeta, qoasi subdubitans adeo posse 
se ' Principibus placoisse viris/ qoss 
' non ultima laus est.' 



5G6 Q. HORATII FLAGGI 



ODE IV. 

Drusum Augusti privignum ob dcvictos Rhaetos ViDdelicos egregio carniine 

collaudat. 

* H«c est Ecloga, propter quam totns hic Liber compositns e»1.* Vei.Sehol. 

(Vid. Argum. Odes i. h. 1. Gesn.) 

QuALKM ministrum fiilminis alitem • 
(Cui Rex Deorum rcgnum in aves vagas 
Fermisit, expertus fidelem 
Jupiter in Ganymede flavo) 
Olim juventas ct patrius vigor 5 

Nido laborum propulit inscium, 

Qualem volucrem fulmmis admMistrum (cui summus Deorvm Jupiter d^itprvS' 
cifHitum in vagabundas aves, probata ^us jlde in Ganymede Jlateo) aliquando juten- 
tus et patema virtus ignarum laboris expulit ntdo, rernt^ venti jam tranaactts 



Ode decima sexta Libri qninti in Ed. Sanad. Epigrapbe in doobus Tor- 
rent. Ad Urbem Romam de indole Dueum; in aliis codd. ejusdem, £«4ra«i- 
astice Druso; vel, Ad Romam; in Venett. et Locher. De Drusi laudtbus; m 
Ascens. De Drusi sub Augusti auspicio laudibus.—Z Promisit Lips. S. PermaS' 
sit Dess. 2.-6 Quasdam edd. itQtt, juventus. Lips. 4. etpatruus wffor.— 6 Fro 

NOTJE 

Metrum Idem quod supra i. Od. 9. U ardore ac paterno roborc invictum 

1 Qualemministrumjlfe.^Dms\^e' ac formidabilem, qnalis esse solet 

ronis Aiigosti Capsaris privignl cele- aquila rex avinm, cum jam nido cxire 

brat victoriam de Rhcetis ac Vindeli- audef , primosque nisus ac impetas 

cis reportatam. Ejus autem virtn- exerit, agnos mox et dracones rapi- 

tom gloriam fere totam derivat in ens et expngnans. Idem Prlnceps 

Augnsium, cnjus educatione et insti- adolescens tanta vi Rlioetos et Vinde- 

totione laus omnis ea Druso accesse- Ucos aggressns est atqne oppressit, 

rit accreveritqne. Ode perelegans, quanta leo capram aggreditnr pascen- 

et regali mandato composita : stylus tem et dilaniat. 

et diclio grandis, a capite ad calcera Ministrumfuhninisalitem] Plin. ii. 

elaborata : initlum eo sublimius, quo 66. * Solam e volucribns aqnilam ful- 

videtur aliqnanto pertnrbatius. Or- men hand percntit : quae ob hoc ar- 

do est : Drusum sub Alpibus beUage- migera hujns teli fingitur.' Et x. 5. 

rentem RIubH et Vindelici tatem videre» in fine : • Negant unqoam solam hanc 

qualem ministrumfulmmis .... Juventas alitem fulmine exanimatam : ideo ar- 

et patrius vigor nido propuUt .... mox in migeram Jovis consuetudo jndicavit. ' 

ovilia denUsU hostem vividus impetus, De rapto Ganymede per aqnilam, 

ifc. qualemve caprea leonem ridtt, dente seo per ipsum Jovem aqnilas specie, 

novo perUura, ifc. Sensus antem est : nt qnidam volunt, vide Not. Iii. 

Rhoeti ac Vtndelici cuni Druso bel- Od. 20. in fine. 
lantes talem eum conspexere juveni-' 



GARMINUH LIB. IV. 4. 567 

Vernique» jam nimbis remotis^ 
Insolitos docuere nisus 
Venti paventem ; mox in ovilia 
Demisit hostem vividus impetus ; 10 

Nunc in relnctantes dracones 
Egit amor dapis atque pugnae : 

imbribus timidum docuere conatui insueios ; mox autem t)t§ acerrima vnfeslum in 
ovUia perpulUf deinde prada ae certaminia avidUa» incHavU advereui dracone$ 



propuUtfprotuUt nonnulli Lamb. et Cniq. plures Torrent. Pnlmanni Oemblae. 
1. et Beller. Sax. Fran. Lipg. 1. 8. Zar. Basill. Fabric. CoUn. Va»co«. propuiU 
duo VatL Faern. Urs. altique quatnor Lamb. dno Blandd. et alii Crnq. tres 
Torr. Mentel. Harl. 1. 2. 3. 4. 5. 6. Lips. 2. 4. Dess. 2. Altt. 1. 2. Helmat. Et 
»ic Scboll. Venett. Locher. Ascens. Lamb. Cruq. Torrent. Fab. Helns. BentK 
Baxt. Cun. San. Francis, Towers, Janl, Bipont. Mitsch. Wetzel. Wakcf. 
Comb. et Kidd, « E«t et doctior et fortior lectio.' J«Jit.— 7 Vemisque nnua 
Bersm. Bentleii Leid. Petrens. Bodl. 2. et Colbert. duo Sax. Harl. 1. Lips. 
2. 4. Alt. 1. item Bentleii Oraev. et Regin. et Lips. a. a m. pr. Vermis Mentel. 

• Neque aliler ac Vemis legisse Acronem contendit Bentl. ob illius notam : 

• Verni, ut, rnit irabriferum Ter.' Sed legere potuit Acron. Vemi^ et tamen 
eam notam, si qoidem vel ab ipso est, vel integra, ascribere, nt declararet 
ventos vemos, cessantibns imbribnR^ qnibns ver in Italia abundat. Interim 
Kemis prsBtnlere Bentl. Cun. Bnrm. Sanad. Jon. et Sivr. Putat BentL iU 
Uberari Poetam crimine isto Scaligeri ; nam »ic aquilam apstate demnm evo- 
lare dici. Sed cum apparet, esse sie primam certe aestatem intelligendam, 
eoqne non tolli censuram Scaligeri, tum ipsa prima asstate Vemi venti flare 
dici possunt a Poeta, cojus non est, anxie e fastis anni boraa constitnere. 
AddOy gratiorem liaiid diibie sensni poetico Ideam pnebere ventos vernos, re- 
motis nimbis hybernis, quam ventos simpUciter, vemis nimbis remotis; ne 
dicaro, hos ipsos nimbos vernos, si quis sstatem, vel adeo aulnmnum, pi«- 
gere velii, colorem admodum otiosum esse, nusquani a Poetis adhibitum. 
Qoare omnium ceterorum codd. atqiie editt. lectionem, wmt^ae, bonaro il- 
)am, veraro, atque praeclaram, retinere ne dubiterous. Ingratus etiam e 
Bcnileiana prodit versus, dnm ter auditur eadem syllaba i», eadem ralione 
longa ; qnod in exeinplis a Bentl. allatis, secns est.' Jam.— 8 In8olUo»d, ntxus 
Lips. 4.--10 PermisU hoatem Lips. 4. invidus impetu» Brod. Lips. S. Zarot. et 

NOT/E 

8 InsolUo» docuere nisus] Volatum et longe fugat, aBmulos sclllcet rapl- 
docent venti insolitnni hactenus et naB: et alioqnin nniim par aqnilaruin 
nondnm tentatnm : hinc, ad primos magno ad populandnm tractu indt- 
illos nisus, aeri se committere expa- get, ut satietur. . . . rapta non proti- 
▼escit puUus aquilae alitumque cete- nus ferunt ; sed primo deponnnt : ex- 
roriun. pertsque pondus tunc demnm abe- 

9 Mox in ovUia DemisU hostem ri- unt.' Idem scribit Aristot. Histor. 
ffidus impettts'] Cnm priuuim vires suas Animal. cap. 32. 

expertus est, in ovilia devolat, ag- 11 Nuac in reluctaiiies dracone», ^c] 
numque rapit. Plin. mox cit. lib. x. Plin. clt, x. 4. * Acrior est cum dra- 

• Adultos pullos aquila persequitur cone pugna, mulloqne magia anceps. 



f)0S' Q» H01kAl*ll FLA€Of 

Qaalemvfi Iselis •caprea pascuis 
Intenta, fulvae matris ab abere 

Jam lacte depulsam leonero, 15 

Dente novo peritura, vidit: 
Videre Rhseti bella sub Alpibus 

repugnantes : et qualem Uonem jam a laete et uberibui Juiva parentU remMum 
capra amanis occupata pascuia aspexit recenti dente lanianda: talem ad Alpe9 



Locher. impetue tnvMftfx Lips. 4. ferridue impetus Bentleii Reg. Soc. — 14 Brod. 
furva matris. — 15 ' Illud lactef cuiii otiosain et supervacnum visnm esset Viris 
doetis. qiiod jam preisset * ab nbere matris/ liinc iiinltaB varistqne emendai- 
tiones cuatSB. Bentl. affert : j«m mane^ qnasi eo prlmum maoe depvlsom ; 
qu» antem temporis definitio valde h. I. otiosa. Item proponit, jam eponU; 
qnod tamen vix conveaiat cura 'depuUnm.' Ciiningam. tres snspicionea 
profert. Prima, jam nocie, ejnsdem farinsB est ac Bentleiana prior. Altera, 
jam jamque^ probata «tlam Knstero et Withofio» recepta a Sanad. et Sivr. 
ideo ferri non potest, qnod neqne Horatianiim est 'jam jamqoe' neque tam 
ad ren| prfleteritam, quam ad fnturam imminenteniqne, pertinere solct. 
Tertia» oft uberum Jam lacte^ quam dura stt, qnamque inutile illnd ' uberiHn ' 
stattm apparet. AUa conjectura Withofii, paulo antej nimium a volgata lec- 
tione recedit.' Jani. * Legendnm snspicor, iVoit ante dqnUnm, ^c. i. e. mo- 
do, recenter a lacte depulsum, qnod vel hinc patet, quod capream novo dento 
perituram dicit. Nan ante est locntio mere Horatiana. Sic i. Od. xxiz. 3. 
et III. Od. xxiz. 2. Scriptom videlicet fnit in codice, d ate, cnm vero libra- 
rius illnd seribaodi compendium, qnod Nan ante notabat, minime caperet, e 
narginali glossa arrepta vox lacte ansam corrnropendo loco dedit. Nemo, 
credo, de veritate hnjns emendationis dnbitabit.' Jetar ad Lucan, i. 7. ' Sed 
cnm ectbiipsiD t^s m nnnquam soleat negligere Noster, tum nnUa omnino 
emendatione opns roihi esse videtar.' Joiii.— 17. 22 < Rhttti . . . Ftm/eUct om- 
nes propemodum codd. ac editt. vett. item Acr. Porphyr. Comm. Croq. et 
Servins ad Virg. JEn, i. 243. qni Rlustos Vindelicos pro una gente Iwbent, 
Serviiia quidem pro libornis. Sed diversos seroper roansinsc Rhstos ei 
Vindelicos, cnm in Argnm. vidimns, tum apparet ex mnltis Historieernro et 
Geographonim veterum locisy nbi dlseirie distingnnntnr ; ot Vettei. xi. 19. 

N6TJB 

etiamsi in aere. Ova hic consecta- plicuitqne pedes, atque nngnibus h»- 

tnr aquilae aviditate malefica: at llla sit : Saocins at serpens sinnosa vola- 

obhoc rapit ubicumqne visnm. Ille mioa versat, Arrectisqnehorretsqua- 

moltiplici nexu alas ligat, ita se im- mb, et sibilat ore, Arduus insurgens : 

pUcans, ut simul decidant.' Plutarch. illa haud minos urgetadnnco Liictan- 

de Invid. et Od. ait tam grave esse tem rostro, simul sethera verberat 

aqutlts et draconibns odium inter se, alis.* 

iit ne quidem interfeetorum sanguis 17 Ftdere Rkati] Rhaeti appeten- 

commisceatnr ; ac si confuderis, dis- tem se armis infestis Drnsum vide- 

societ sese ac seorshm fluat. Ejus- rnnt aqutls instar pognacem, ac leo- 

modi certamen belle describit Ho- nis robore, andacia, ferocitate praedi- 

mer. Iliad. M. 201. Et Virgil. Mn. tom. 

11. 761. * Utque volans alte raptom Rhteti'] Hodie lee Griwiu vemac. 

cnm fniva dracooem Fert aquila, im* Alpes Trideotinas occopant : Helve- 



CARMINUM LIB. IV. 4. 569 

Dnisain getreDtem Vindelici ; qnibQS 

bellafaeieiUm Dnuum Mertmi Rhati aique VindeUeiy quUnu moe fnmt tno ma' 



Sueton. Aiig. 21. Strab. iv. p. 206. &c. Qaare nihilo melins alH Rhaetos 
ViDdeltcos vel intellignnt Rhaetorum partem Vindelicis propiorero', vel (ut 
Oesn.) Rhfletos eos, qui specialiori nomine Vindelici appellati faerint; nam 
hoc cnm plane arbitrarinm est, nec ftatin consentaneum qnidem illius belli 
HiftoriaB, tnm, quam aKemim sit a ratloae poetica et lyrka, facile sentitnr. 
RhaU.,,et Vnidelaci panci quidem codd. nt Bentl. Battel. Lips. 1. aliique 
recentiores, item Muret. Heins. Steph. Rutgers. Fab. Dacer. &c. Miran- 
daro,qaomodo tam mnltas editt. occupare potuerit lectto ita vnlgaris et 
prosaica, quam ab interpolatoris sapieniia esse statim appareat. Prttclare 
igitur Bentl. Rhatis,„VindeHei, nti erat in cod. Rottendorph. item in nnoCo- 
ninff. Ita et N. Heins. ap. Bentl. item Cnn. Sanad. et Jon. Favet ei emen- 
dationi, quod in Mss. ut iino Torrent. Bentleii Orsev. plnribus Cun. Ootting« 
est Rhetit, aperto lapsu pro Rhetis, Nunc et expedita et praeclara sententrn 
est. Ceternm varie codd. exhibent : Retiy Rheti, Rethij RA«tft, R«iibt, Rteti, 
Rhati, pnm postremae scriptnrae bene habent, ceterae corrnptehe snnt. 
Qui Rati scribnnt, sine aspiratione, cum non esse Oraecum nomen monent, 
tnm lapides advocant, nt ap. Oruter. p. 376. n. 6. 4S9. n. 8. 624. n. 3. Ne- 
qne tainen vitio verti possit, si qnis scribat Rheeti, cum ob nnmmnm ap. 
Spanhem. de V.N. p. 843. rheticvs bxercitvs, tum auctoritate Strabonls, 
Dionis, Scc. quibus snnt 'PmtoI, denique ob vnlgarem receptamqne consue- 
tndinem, qna etiam RhenWy mintme Oraecum nomen, scribitur.' Janl Rhati 
.... Vtmdelici Harl. 1. 2. 3. 4. 5. 6. Ratie laiidat Oudendorp. ad Sueton. 
Octav. cap. 2L et sic coi\). Bentl. non Rhaiia, ' Cnm Jano nncis indusi ^iit* 
bua Mo$y ifc, nsqiie ad, faa est omnia, cnm sint assnti a sciolo quodam, pannna 
Poeta indigniis, qnanquam jam Servii (ad Virg. JEu, i. 247.) aetate ei adhae- 
rens. Idem jam senserant Sanad. Sivr. et Jones. eum Bentleio nihil spuril 

NOTiE 

tiis et Bolls finitimi, ex Strabone lib. pabllcam,' &c. Et panlo post : Re- 

IV. qui et Ibid. Dmsi victoriam de versum ex Armenia, in potestatem 

nris praMlicat. Vide Flor. iv. 12. et Popnll Romani redacta, * Neronem 

Dionem lib. uv. Caesar haud mediocris belli mole ex- 

18 VindeUct} Hi Borealem Alpinm periri statnit, adjutore operis datofra- 

reglonem tenebant, sicnt Australem tre ipsins Dmso Claudio, qoem intra 

Rhaeti, ntriqiteperindebenicosi. Ho* Capsaris penates enlxa erat Livia. 

die Snevi et Bavari Vindeliciam in- Qnippe uterqne, divisis partibns, 

cotnnt. Snnt qui Vindelicoa cum Rhsetos Vindelicosque aggressi, mul- 

Rhstis confundant : sed errorem ma« tls nrbinm et castelloram oppngna- 

Difeste ostendit Velt. Paterc. ii. 94. tionibns, nec non directa qnoqne acie 

et 96. Ra referens: <Tib. Clandius feliciter functi, gentes locis tntissi- 

Nero, .... innutritns coelestinm prae- mas, aditn difficUllmas, nnmero iVe- 

ceptoram dlsciplinis, jnvenls genere^ qnentes, feritate traces, majore cnm 

forma, celsitndine corporis, optimis perlcnlo qnam damno Romanl exer- 

stndiis, maximoqne ingenio iostructis- citus, plurinio cnm earnm sangnine, 

ftimns, qni protlniis, qnantns est, spe- perdomuerant.' Sneton. Octav. c. 2t. 

rarl potuerat, vlsnsque praetnlerat ' Rhstiam et Vindelicos .... gentes 

Prlnctpem, Qnasstor nndevicesimnm Inalpinas, coercuit' 

annum agens capesaere cmpit Rem- Bella Drutum gerentem^ Clandins 



570 



Q. HORATII FLAOOI 



Mos nnde deductus per omao 
Tempus AmazoDia securi 20 

Dextras obarmet, quaerere distuli : 
(Nec scire fas est omDia) sed diu 
Lateque victrices catervse, 
CoDsiliis juveuis revictae^ 

Niis armandi secuti Amazotium vnde JUixerit, iHve$Hg€re omisi ; neigue omnia eeg» 
notci pouunt, Verum diu lateque victricea turma odoleMcentis supeuUa vndttttria 



in iis suboluisset.' Wetzel, ' In exemplari qnondam Tayloriano nnciDis in- 
clnsa/ Kidd, Vide Valart. Pr. iv. Ita etiam Towers et Francis. Vid. 
Excurs. ad h. 1. * Niliil fnit cnr Fabro ita displiceret totnm illud, QuUmsnuie 
. . . omnia; multo minus, cur quatuor versus eliminaret Sanadonns.' Gean. — 
21 Lips. 1. a m. pr. oharmAt; Mentel. et Lips.S. aubarmei; Lips. 4. Dexira 
subarment,—2*i Duo Blandd. Cruqnit, Mentel. et Lips. 2.S. Neseire; Lipa. 4. 
Sed scirey curo v. I. Nec acire, * In eodem versu cur vulg. sed diu in et dia mu- 
tarim, ratio reddita in Excurs. Si quis nialit notatos asteriscis versus reti- 
nerej et babere pro Horatianis is legat sed pro ei,* Jani. — 24 ' C, j. represstB 
«ntiqua lectio, jam Porphyrioni probata, qui < repressa, inqnit, eo pertinet. 



NOT^ 



Drasns Tiberii Neronis ac Liviae fi- 
lins annos 23. natns Rhstos ac Vin- 
delicos expugnabat an. U. C. 738. 
«itatus Florns iv« 12. 'Noricls ani- 
moft dabant Alpes atque nives, qno 
bellnm non posset ascendere : sed 
omnes illius cardinis populos, Bren- 
nos, Senones, atque Vindelicos per 
privignnm snom Claudlum Drusum 
perpacavit.' De eo sic scribit Vell. 
Patercul. u. 97. ' Cura deinde atqne 
onus Germanici belli delegata Druso 
Clandio, fratri Neronis, adolesceoti 
tot tantarumque virtutum, qnot et 
qnaotas natura mortalis reoipit, vel 
industria percipit; cnjns ingeninm 
utrum belli magis operibns, an civi- 
Ijbus suffeceritartibus,in incerto est* 
Morom certe dnlcedo et suavitas, at- 
qne adversus amicos aequa et par sni 
sestimatio inimitabilis fuisse dicitur. 
Pnlchritndo oris proxima fraternas 
fttit Sed illnm magna ex parte do- 
mitorem Germaniae .... fatorum ini- 
qnltas Consulem, itnnum agentem 
iricesinium, rapuit,' 



19 Mos unde deducius, Sfc,'] Haec 
ironiam sane continent in qnosdam 
eo tempore de nugis ejusmodi acrins 
et perperam dispntantes. Nam aUo« 
qni non est obscnrnm ant valde in- 
certum, Rbetos et Vindelicos ab 
Amazonibus oriundos ; atqne ab his 
Scythicis mulieribus accepisse mo- 
rem illum pro armis secorim habendi. 

20 Amazonia'] Strabo lib. ii. de 
Amazonibus fide majora referri, ait. 
Vide Justin. lib. ii. Oros. i. 15. nec- 
non eruditam dissertationem seu dis- 
qoisitionem de Aniaxonibus scriptam 
a Petro Petito, viro non Medicinaa 
solum, sed rerum omnium scientisai- 
mo, nnper editam. 

Securi] H«c odyapis dicta proprie ; 
Xenoph. itiKfKvs fiow6<rrofios erat, seu 
nnicnm habens or6fia, nna tantum 
parte secans ; contra bipennis utrim- 
que. Hesych. 

22 Diu Laieque ticirices catertct} 
Rhfetl saepius antea victores. Strabo 
lib. IV. Flor. et Vell. Paterc. «nte 
citati. 



CARMINUM LIB. IV. 4. 571 

Sensere qaid meDs lite, quid indoles 25 

Nutrita faustis sub penetralibus 
Fosset, quid Augusti patemus 
In pueros animus Nerones. 
Fortes creantur fortibus^ et bonis^ 

ezperitB 9uM quid ingeniim^ quid anhnua in/elici domo instiiulus, quidque Casaris 
erim Neraneejuvenee patemu menB valeat, Strenui gignunlur etrenuie alque gene- 



quod iate victrices dixerat/ Ita et nonnuUi Lamb. Bentleii GrttT. a m. s. 
et sic Bentl. San. Jon. Latine dici poise ' catervas repressas ' non erat, 
quod Bentl. muttis exemplis confirmaret. Sed alteram lectionem, revicta, 
qnam tuentnr Comm. Croqnii, dao Vatt. Faero. Jaun. Urs. Torn. aliique 
Lamb. omnes Torr. (praeter doo) Crnq. Pitlm. et nostri, omnesqne editt. 
yett. eara igitnr lectionem non solnm bonani, sed etiam cuni doctiorem ma- 
giaqtte lyricam priore illa, tom fortiorem esse» qni non «entiat, enm nil sen* 
tire pntem. Denique qnis Bentleio dixit, Rhsios et Vindeliros iantummodo 
intra saos fines coropolsos esse ? revinetw nonnulU Lamb. duo Torrcnt. lapsu 
librarii. reduciai Lips. 2. a m. s. r^ecta, item rejmU^f Var. Lectr. ap. Jones/ 
JmtL revietee habent Harl. 1. 9* 3. 4. 5, 6. al. et edd. recentt. — 2& Francius 
ap. Cnning. conj. matsrecfa; et sic Alt. 2. ap. Jani.— 26 Bentl. pro/oiMfts 
•meod. aanctiMf et sic edidit Kidd. 'Sed si recte explicetur omninm codd. 
lectio fau8ti8y mnlto pnlcbrior et exqixisitior, quam aaneti»/ Jani. — 29 ' Vere 
distingnimns : /orfi^MS : et Ixmia Etty Ifc. vid. Sylv. Crit. Secf. iv. improban- 
tibaa ttoonollis, qni, nisi qnod ipsis in mentem prlmis Tenerit, nihil feliciter 
excogitatnm putant.' Wake/, Post /ortibus distingnunt roulti codd« item 
editt. ut Venet. 1477. 1478. 1479. Mur. Torr. Fabr. Xyl. Heins. Stepli. Fab. 
Sanad. nt sit, et bonia E$t in juvenciat tfc. * Sed reciius jnngunt, /ortibua et 
boma: Locher. Ascen. Basill. Lamb. Cniq. Rutg. Dacer. Bentl. Cnn. Jon. et 
recenlt. Non opus habebat Bentl. tanta sobtilitate ad dpfendendam diatinc- 

NOTJE 

24 JuvinU] Claudii Drosi, de qno gusti animns in pueros Nerones ; ' 

ODte. tum quod eorom matrem dnxerat ; 

^ Senaere quid, t^c.'i Inteliexere tnm qood eorom tntoressetaTiberio 

qoid et qoantnm valeret institutio et patre nnncnpatns. Sneton. Octav. 

edncatio Aogusti Cassarisi qni pater- cap. 62. et 63. Vell. Patercul. jam 

aum ezbibuit animum et affectnm cit. Tacit. Annal. i. /kc. 

erga pneroB Nerones Tiberium ac 29 Fortea creaMtur/oriibua'] *E{ &7a- 

Dntsom, quos adoptarat, et bonis ar« 9&f ieyoBol, Aristot. Contrarinm ta« 

tibos erudire curaverat. Nam Tibe- men evenit non raro : nam et * filii 

rina Nero, Livia Drnailla nxore sua berovm noxie ' interdura. Sie dege- 

tom etiam prsgnante Augnsto pe- neres extitere filii Samuelts Prophe- 

tenti coDcetsa, panlo post e vivis ex- t»» Alcibiadis, Dionysii, Peridis, So- 

ceaiit : enndem vero Aognstum scrip- cratis, Ciceronis, &c. Porro vice 

aerat totorem filiorom snorumi nem- versa e nialis et ignavis aliqnando 

pe Tiberli qoatuor fere annos nati, exorti siint boni et fortes, testibos 

ac Dmsi quem enixa est Livia, men- iNStorianim monumentis. Vide Va- 

aibns tribns post suuro com Augusto ler. Maxim. iii. 4. et 5. 

coqiogiom. Hioc ergo * paternus An- Bt bonia} Haec aliqui jungunt cum 



572 Q. HORATIl PLACCl 

Est in juvencis^ est in eqais, patram 30 

Virtus; nec imbellem feroces 
Progenerant aquilae columbam. 
Doctrina sed vim promovet insitam» 
Rectiqoe cultus pectora roborant: 
Utcumque defecere mores» 35 

Indecorant bene nata culpas. 



rosis, In JuveneU et in epn$ ptOrMm virtus reeidet, Nee aqmke jproduemU eohan- 
bam ntinime belUcoaam, At erudiiio virtuiem infenitam proffehit^ et bona diaet- 
plina reddit anmum/ortem: quoMdoeumque diecipHm deest, mtia detmpoMi nahtrm 

■»^#»^»»»»»^«» 

tionem, qn» se ipta comfnendat. Nam prftter dicta in Obss. aeBtentic, 
tiriue patrum e$t in jurencia valde piitidom est adjicerf fontt. ae komk Can. 
ut bonia Eat tn j. coiy. N. Heins. ap. Bentl/ Jori.— Sl Harl. 1. 4.6. «. et viil{(g. 
nee; sed neque Harl. 2. S. Mentel. Lips. 1. 2. S. Alt. 2« et edd. aBtK|. msgoo 
nnmero, nt edidit Bentl. et slc Sanad. Caning. Towers, Jani, Bipont* Mitscis. 
et Kidd.~34 Lambinns aliqoando conj. roberat, nft Reeti esset genltiTOB.-— 
S6 Dedeeorant Comment. Craq. Srfaol. ad Jnvenal. xiy. 1. pleriqoe Lamb* et 
Bentl. omnes Pnlm. Harl. S. 4. Alt. 1. 2. Dess. 1. 2. Franeq. Mentel. HchB» 
stad. et Lips. 1. 2. 3. 4. Venett. I^her. Ascens. Basill. Lamb. Crnq. Torr. 
Fabr. Mar. Steph. Fab. Rotg. Dacer. Bentl. Sirr. Bond. SchrereU Delpii. 
Francls, et Kidd. E«t lectio vnlgata* 8ed /ntf^^sraiii iam Acr. ctPorpbyr. 
(qni Indeeorant, iuqnit, id est, indecora facinnt, ac per hoe, dedecorant, aig« 
BificatO Item Harl. l. 2. 5. 6. dno Vatt. et Paern. Lamb. BeDtlell Orsv. Ga* 
liens. Bodl. 2. Magdal. a m. pr. et Battel. pro var. lect. Pnlm. Oembliic. 1* 
pro var. iect. codd. Fabr. Venet. 1609. Bext. Cnn. San. Jones. Towers, Jani« 
Bipont. Mitsch. Wetzel. Wakef. et Comb. Probat et Bentl. in Not. <* In- 
decorare ' alias non occnrrit, sed est antiqunm vocabulnm, nsitatnm Accio 
in Mdeagro : * Qnis erlt^ qui non me spemens, incilans probris, Sermone in- 
decorans, turpi fama differat?' ap. Non. v. * Incilarr/ p. 00. a. Paris. Est 
igitnr verbnm exquisitins, qnara qnod a librariis esse possit; prior contra lec^ 

NOT^ 

seqnentibns, nec absnrde. raoribns opinlonlbnsqne depravntii 

SS Doctrum aed vim premevet tnsi- sle restingnimns, nt Dnsqnam nntnrm 

taml Bona edncatio et stndiosa in- Inmen appareat. SnBt enim iBgenila 

stltutio promoret cdy^iar, seu na- nostris semina innata vrrtntnm, fnsa 

tnroB bonitatem ; snstiDet, excollt, si adolescere Kceret, ipsa dbs udL b«i<* 

anget. tam vltara Datnm perdneei*t« Naw: 

36 Utewmgue defecere maree^ ife,J antem simnl ac ia Inoem edlti sBBMBa^ 

81 qnando oon aderit bona disciplin« ia omni coBtiaBO pravitatei et ia sani* 

et momm inttitntio, tnm corrnmpitor nia opinionHm perversitate venaarar 

optima qnslibet indoles, contiBtto • . • tnn variis imbnimar errorNbos, 

perit, et in pravitatem deflnit. Cic. nt vanitatl veritas, et •piBioBi eoa» 

Tusc. III. 2. * Natnra parvnlos nobb firmatm natnra ipaa eedat/ te. 
^dit IgDicnloSi qnos celeriter malis 



CARMINUM LIB. IV. 4, 



673 



Quid debeas, o noma, Neronibas, 
Testis Metaoram flamen et Hasdrubal 
Devictos, et pulcher fagatis 
IUe dies Latio t«aebrisy 
Qai primns alma risit adorea. 



40 



bomUatem. O Roma^ quoMium debeat NenmUmt tettamtur Metaunu fluviMM, at- 
que HoMdrybai profligatua, et diee ille ItaUa caligine depuUa Uetut^ q^ primue viC' 



tlo manifeBtam glossema.' Jant.~S7 Quod debeae Helmstad.— 38 Meiaurue 
Lips. S. Asdrubal in vulgg. sed Haadrubal scribendum. Vide Drakenb. ad 
Sil. I. $9. Cellar. Ortbogr. Lat ed. Haries. tom. i. p. 109.--39 Reoietue Menr 
tel.~-41 Alt 1. aibaf cura glost. «2na.~48 Durue nonniilli TorrentU. ii pro ul 



NOTiE 



S7 Qiiid debeas, o Roma, Neronibue^ 
ScUicet ' Clandius Nero advenien- 
tem ex Hiapania enm ingentiiMifl eo- 
piis Haadmbalemy priusqaam Hanni* 
bali fratri conjungeretnr, oppressit.' 
Sneton. Tiber. cap. 2. Opportnne qni- 
dem : nam actum erat de Imperio 
Romano, si cum Hannibale fratre 
novnm ac integmn exercitnm Has* 
drnbaljmixisset. 

Nero] Sabinn vox, signifieans stre- 
nnum ac fi>ilem. 

38 MetaurumflumenytfcJ]liacVm' 
brtse flumeny hodle MetrOy labitur in 
Adriatieum mare. Strabo lib. vr. 
PUn. Itb. III. illie vero Cland. Nero, 
Consnl, jnnctts celeriter copiis cvm 
suo collega M. Livio ftalinatore, ivit 
obviam Hasdmbali, cnm mitlibns bo- 
nfaram qttinquaginta sex adventanti, 
fit dictnm est, ^ic devicit, an. U. C. 
54S. ejosqne capnt praecisnm ad Han- 
nibalis castra perlatnm et ad pedes 
enm esset projectum, huiic tanto pa- 
Toreacstupore concnssit, ut infelici- 
taten Cnrthaginis agnoscens inco- 
sansqne de fuga detnceps tantnm- 
nod« cogitaverlt. Val. Max. ir. 1. 
Oros. iT. 18. Llv. Itb. xxyii. xxtiii. 
Flor. H. 6. &c. Adrerte Drasum ac 
Tiberinm oriundos ab illls ConsnlN 
bus; et paternnm genos dnxisse a 
Clamiio Nerone, maternnm antem a 



Livlo Salinatore. 

Hasdrubal Dedetuel Is nimiram 
qni Seipiones in Hitpnfiia proflig». 
rat. 

89 PuUker fugatie Itte diee Latio 
ienebrie] Liv. xxtiii. 9.. * Omni miil- 
titudine obvtam effosa . . . non salu- 
tabant modo untversi circumftisi/ 
(circa Claudium et Salinatorem Coss.) 
< sed et contingere pro se qnisqiie vi<;- 
trices dextras Consnhim cnpientes, 
alii gratolabantnr, alti gratias age- 
bant, qnod eoram opera incolnmis 
Respnblicaesset. In Benatti qnoqne/ 
^c. 

41 Adorea"] Victoria, landey gloriay 
Fest. Adoream laudem sen gloriam 
dicebant, qnia gloriosnm pntabant 
eum qni farris copia abnndaret : me- 
Hns alii, qnia strennis et lis qui for- 
titer dimicassent militibits farris men- 
snra distribni solita erat. Unde et 
adorea pro laode bellica. Nsm fa^- 
seu framentumappetlatnmest <ador/ 
ab edendoy vel adnrendo. Plant. Am- 
phitr. Act. I. * Qni mntta pneda at- 
qne adorea affecit popofares snos.' 
Plin. XTiii. 3. * Gloriam deniqne ip- 
sam a farris honore adoream sppella- 
bant.' Apoleins Hb. iii. ^ Possnm is- 
tam virtotis adoream mtfai nume- 
rare.' 



574 . tj. HORATIf FLAGCI 

Dirus pcr iirbes Afer ut Italas, 
Ceu flamma per taedas, vel Earus 
Per Siculas equitavit undas. 
Fost hoc secundis usque laboribus 45 

Romanap^bescreyit; etimpio 
Vastata Poenorum tumultu 
Faua Deos habuere rectos : 
Dixitque tandem perfidus Hannibal : 
Cervi, luporum praeda rapacium, 50 

toria gUnriosa rerpUnduitj qwmdo ervdeUM Afrieanwi per TiaHa eivUaies di$ewrre- 
hat velut igniM per tadaSy vel Eurtu per mare SieUut, Exinde Romana JwcentmM 
aemper /elicibui expeditionibu$ inclamit: et tempia scelerato Carthaginennmm 
bello diruta stantes habuerunt Deos, Tandemque perjidus Hannibal dmt: Noo^ 



nniiB Onq. cumSchol. * sUtim fugit/ nmis Bersm. Sic et Ald. Asceas. Ba- 
sill. Glarean. et Pabr. et pro ut Lipa. i,^9 Unns BersmAnniy Mentel. Lips. 
4. et Ait. 1. et Emrui. Cuninfr. emend. ut Evncf, improbante Jani.— 45 Poai 
kae Harl. 6.~48 MarciL cooj. habuere teetosp resartis tempiorum tectis. Et 

NOTiE 

42 4fer^ Hannibal, de qno lib. ii. rant P<eni, absqae nlla Nnminnm re- 
Od. 12. verentia. Liv. xxvi. 11. * Ad Inciim 

43 Ceuflammal Omnia igni ferro« FcronisB . . • templnm ea tempestate 
qoe vastans. inclytnm divitiis. . . • his omnibna 

TtedoM] Arbores ignem facile con- spoliatom est.' 

dpientes, ob resinam qnam conti- 49 Peifidua HannibaQ Liv. xxi. 4. 

nent : e genere sunt pinnnm. De iis vivam Hannibalis imaginem grapbice 

Plin. XVI. 10. et seq. delineatam exbibet. ' Plnrimnm an- 

Eurus} Venlns ab Ortu flans, pro dacise, . . pinrimnm consilii nnl- 

qnolibet vento : et unda SHcul^e^ pro lo lal>ore corpos fatigari, ant animna 

quolibet raari, Syoecdoch. vinci poterat • • . Inbnmana crodeli- 

45 PoMt iioc secundiM UMque laboribuSf tas, perfidia plnsqnam Pnnica: nihil 

4*0.] Caeso Hasdrnbale, Hannibale veri, nihil sancti, nullnsDeummetna, 

vero et Pcenis ex Italia extermina- nnllnmjnsjurandnmy nullareligio.' 

tiSy in dies. magis ac magis prospera DixU: Certi^Uiporumtifc,'\^e\\n}mc 

gessere bella Romani; increvit in- lans ex bostinm ore profecta. Aristo- 

claruitqne pnbes et virtns Rom. im- teles enni asserit vere bonum, quem 

mo belli incendia in Africam et Car- perinde inimici et improbi adeoqne 

thaginem ipsam transmissa snat. Vi- nniversi landant. 

de Flor. ii. 6. 60 Cerm^ hsporum prtgda^ ^«.] Noa 

48 Fana Deos habuere reetoe] Qui- Carthaginenses tanqnam ceri 1 imbcl- 

dam explicant rectoM, aeqnos et vindi- les ultro aectamnr Romanoa, qnomm 

ces in impinm Hannibalcm : alii : velnti Inporum rapacium fntnri sn- 

stantes, ac in sna basi restitntas De^- mus prsda; quosque proinde fallere, 

xum imagines, quas impie deturba- «enevitare.contradebemos: namhoB 



CARMlNtTM LIB. IV. 4. 575 

Sectamnr ultro» qnos opimos 
Fallere et eflTDgere est triumphos. 
Gens, quaD cremato fortis ab Uio 
Jactata Tuscis sequoribus sacra, 

Natosque maturosque patres, 55 

Pertulit Ausonias ad urbes ; 
Duris ut ilex tonsa bipennibus 
Nigrae feraci frondis in Algido^ 
Per damna, per caedes, ab ipso 
Ducit opes animumque ferro. 60 

NoQ Hydra secto corpore firmior 

iafuputm eervif prada luporum rapacium, sponie sequimw Romanot, quot deeHnare 
et evitare insignis est iriumphus, Illa nattOy qua ab ineensa Tmja ad HaUee ctri- 
iaiet, Eirusco exagiiata mari, fortiter iransportauii sacra, liberos, ei senes gran- 
davos; sicui Hex dura securi aitonsa in Aigido umlfrosarum frondiumfertHiyjac- 
iuras inier ei dBdes pqieniiam ac virtuiem depromit ab ipsoferro, Non kydra am- 



^^^•*'^<*^^^^ 



sic omnino Brod. — 52 Cnning. ejecit e<t, regnlis, nt ait,dncibn8. Erat sane 
in Lips. 1. pnncto aiipposito notatiim, in Dess. 2. deerat. — 63 ' Ita interpnn- 
gendum diximns ad Virg. Geor. iii. 80. vXiadata respiciat omnes snbstanti- 
Tos periodi.' Wakef Cnning. cremata. Vid. Varr. Lectt. ad i. Od. 10. 14. 
— 64 Lips. l. tuiis pro Tuscis ; Lips. 4. sacris, — 66 Deiulit Ausonias Harl. 0. 
—60 Bentleii Magdal. et Bodl. 1. et edd. Sivr. opesque animumque» — 

NOT^ 

effogere opimns nobis est triumplins. Hannibal maxime Romanos, delrtia 

Scilicet fortiorero declinare hostem, eornm exercitibns, premebat; tnii» 

spedea est quaedam victoriae. copias tamen snmmittebant in Hispa- 

5% Gens, qua cremaio, tfc,} Roma- niam, Siciliam, Sardiniam : adeoqne 

na gens a Trojanis orinnda. Vide locis qoatnor uno eodemqne tempore 

Jnstin. lib. XLiik item Carmen Sscu- depugnabant. Vide ^neid. ii. . . 

lare post Epodos. 68 Algido'] Hic mons agri Tnscnla- 

64 SacrUf Naiosque^ ^pc.] ^netd. ni pro qnolibet alio ponitnr. De eo 

1. 10. ^ Inferretqne Deos Latio.' £t i. Od. 21. 

^neid. ii. 747. ' Ascaninm, Anchisen- 61 Hydra] Portentosaserpens^plu- 

qne patrem» Tencrosque Penates.' ribos horrida capitibus, qnomm nno 

66 Maiwrosl ^tate et virtnte. abscisso, alind renascebatnr, immo 

66 Ausonias'] Synecdocb. pars pro septem alia soccrescebant. Ita fabn- 
tota Italia. Nam Ansonia regio est latores. At constat Hydram fuisse 
Campaniae. locnm aquas evomentem copiosiores, 

67 Duris ui ilex, ^-c.] Sicnt ilex et in intimo sinns Argolici recessu, et 
alia qnaelibet arlior resecatis ramts qnod, uno meatn obstmctOy mnltis 
Bberioa pollulat et crescit, ita Ro- aliis ernmpebanty totam regionem 
mani adversis casibus attriti invales- clrcnmvastantes : tamen adhibito in- 
cnnt magis ac magis. Certe qnaodo cendio Hercales exsiccavit eampaki- 



576 -Q. HORATII PLACCI 

Vinci dolentem crevit in Hercalem ; ^ 
MoostramYe sammisere Colcln 
Majas, Echionia&Te Theb». 
Merses profando, puichrior evenit : 65 

Lacterey.multa promet integrom 
Cum laade victorem, geretqae 
Prselia conjogibus loquenda* 
Carthagini jam non ego nontios 

fmtato corpore vegetior repuUuLwit contra Heradem eupermi havd teqtio mumo 
ferentem : neque gravius portentum invexere Colchi^ vel Theba Echiqni» opui, Si 
mari demergQs^ clarior teiit: d oppugneSf cum manma ghria debeUabit victarem 
uUegrumt oc certamina mainmie prcBdieanda confleiet, Non uUra ego mmtioa 



^^^■^^ ^^^^^ ^^ 



65 Merw» DODnnlli Lamb. dno Btandd. Crnq. omnes Polm. uons Benm. 
Brod. omnes fere Bentl. praeter Or«v. et Regin. Mentel. Uarl. 4. Lips. 1. S. 
4. Heimst. Dess. 2. et editt. prim». Sed esse deberet ilfersa ob vs. 53. gau^ 
quat ^c, Meraaa unns Bersm. puUkrior eminet conj. Cun. haud dulMe ob inso- 
lentius verbuni * evenire.' Merees Harl. 1. 2. S. 5. 6. alii et edd. recentt. et 
antiq. — 66 Luctore Helmst. cum Schol. ' pngnatore, luctatore ' «t c«im pnl- 
c&rtor JuDgatur. Ductore Mentel. uous Bersm. proruit Bentleii Orspv. et Oa- 
liens. moz etiam geritque Bentleii Zulich. et Galiens. Sic ed. Bentl. Cnn. 
San. Sivr. Towers, FranciS| Wakef. et Jani. * Sed optime habet sententia 

NOM 

dem, Lernam nomine ; unde Lernaeum pars Georgise regionis. 

monstrnm ab illo domitnm inter alia Echionitete Theba:'] Cadmns, Rez 

celebratnr. Paleph. Hygin. Diodor. Thebarum, seminatis pariter, ui de 

Sieul. y. 2. Virgil. ^neid. ¥111. SOO. Jasone supra dictum, draconis denti- 

* Lernsrns turba capitura circomste- bus, repente nasci vidit exercitnm ad 

tit angnis.' arma mutnamque csdem paratnm. 

Ftmttor] Snpple, qnam foit Roma- Inde vero superfnit Eebion, postea 

na gens, et excrevit invaluttqne in Cadmi gener, atqne in sedificaadis 

Kos Pcenos : sient bydra adversus Thebis adjutor. 

Hercnlem ubiqne vincere assnetum, 65 Mer$e§] Ab inusitato * merso» 

proindeque nec semel vlnci patien- as.' 

tem. 68 Coi^gilfus toquenda] Inter con- 

6S Monstrumve eummieere Colchi] jnges et qnaslibet roulieres sermone 

Loqnitur de dracone Insomni ac trr- celebranda prselia ; sen viri illarum 

Tibili velleris anrei custode, cnjns e ant filii vel cognati vieti victoresve 

dentibns seminatis armati homtnes fuissent. 

exorti Medeae carminibus ad motnam 69 Carthagini jam non ego nuntioe 

internecionem indtati periere : vel ifftffam, ^c.] Non deinceps mittam 

de ipsis ilHs prodigiosis faomintbus. Carthaginem superbos victoriarum 

"Vide Ovld. Met. vir. mearnm nuntios, inqnit Hannibal, 

Colcid] Hi popnli Asiae ad Eoxi- quales post Cannensem cladem, &c. 

amn Pontum, ubi nnnc Meogreliay Vide Liv, xxiii. 11. et 12. 



CARMINUM Llfi. IV« 5. 577 

Mittam soperboi : occkbt» oceidit 70 

Spes omnis, et fortona nostri 
Nominis^ Haadrubale interemto. 
Nil Clandi» non perfcient maims, 
Qnas et beirigno nomine Jnpiler 
Defendit, el cufm eagaces 75 

Expedinnt per acnta belll. 

mrrog^te$ wdUam ad Carthaginem, Certe epea omme et forUma ueetree gentie 
kUernty HaedmbeU iiUmfeeig^ Oemdm e^vqfh potenHa ^[mdUbet molutwr, 
Uane et tmetm' Jtqnter Numine ffropUio, et Uberat oolere ceneilium inter mHiHee 
dijfkoHaiee. 



^^* ^^*^0^»^^ 



€x omiiiaiii eeterorDm codd. lecttooe proruet .... geretaue»* JaDl. — 7S Nil C. 
mon ejjieieni Acr. DonDnlli Torrent. et mDlt« editt nt BesiU. Mar. Veoet. ap. 
Zeon. Olareao. CiialMit. Fabr. Stepb. Ratgera. Fab. Dacer. perfeimtt aoti- 

Snf»f. Biand. Craq. ooonalli Lamb. Palfflaoni Hooo. Recepere Cma. Beotl. 
ao. Wetsel. Wakef. etKldd* * maxime ob Exgediwti. Sed hoc qoiaem oibil 
crtt/ Jani. perfleieniPorphfT. doo Vatt. Jaoo. Faem. Urs. Toro. Lambioi, plorea 
etmeliorea Torrent. Palm. Oemblac. l. 2.et Beller. doo Bersm. Harl. 1. 2. 8. 
4. 6. 6. LipM. Altt. Dess. 2. Mentet. VeneCt. Locher. Atceoa. Lamb. Torr. 
Heios.-Saoad. Bazt. Jaoi, Towers, Fraocis. Mitscb. et Bipoot. ' Recte vero, 
afc poscente seoteotia.' Jojit. projlcieni Helmst.— 74 Dess. 2. Qins ei b, «. 
Jmn pater,'^75 Cwee, mi^ealo C. Caohig. improbaote Jaoi.— 76 Aotiqaiss. 
Blaod. Crnqaii peraenta ; qaldam codd. nt Lips. 4. Alt. 2. al. beUa ; et sic 
Veoet. 1492. Locber. Aseeos. Baslll. Moret. et Rotgers. * Ceterorom omni- 
nm lectio be(U doctior etiam/ Jam. 

NOTiE 

78 CUudi4s mamuif tfc,'] Viresy con* 70 Acuia beUi] Belli subita, perica- 
nilia, solers iodostria Nerooom Clau- la, doli^ iosidisB, strateg emata. 
dia sente oriuiidoffom. Soetob. 

ODE V. 

AD AU6USTUM. 

Dom CsBsaris reditom e Oallta, obi psoe tres anoos fnerat, a Popolo Ro- 
maoo impatieoter ezpectari docet, snrota inde occasione iocredibilem illo« 
rnm tempomm folicitatem atqoe seeuriutem predicat. 

Divfs orte bonts^ optime Romnlee 

O Pdpiiii AofiMiit iwtor preuimHMme^ mmimbue propitiie naief jmn nsmts dht 



^^^^^^^^■^^^^ 



Ode decima qoiota Libri qninti in £d. Sanad. lo Locher. inscribitory Ad 
Augmium Cteenrem ; Fraoeq. Venet. 1492. et Asceos. Ad Augueium aboentem. 
•—1 Ramule^ pro vocativo, LoDdin. Asceot. et Locher. enm gloas. * Tocativi 

NOTJE 
Mettrom idem quod i. Od. 8. qiie Romaoi amorem erga Ccsarem 



1 Diets ortey tfcJ] Seoatos Popnli* Aagitstam fiTis piDgitcolortbas. 
Jhlph.et Vwr.CUte. Horat. 2 O 



578 Q. HORATII PLACGI 

Custos gentis, abes jam nimiam diu ; 
Maturam reditnm pollicftas Patrum . 

Sancto concilio, redi. 
Lucem redde tuse, dux bone, patrise ; 5 

Instar veris enim vultus ubi taus 
Affulsit, popalo gratior it dies, 

Et soles melius nitent. 
Ut mater juvenem, quem Notus invido 
Flatu Carpatbii trans maris aequora 10 

Cunctantem spatio longius annuo 

Dulci distinet a domo, 

ahaen» /maii ; revertere qui promuuf t eaero SenatoruM eettui eelerem redUum, 
Opiime PriHcep$i reatUue Utmen patri^g hue. Nam qmmdofaeiee iua tauqmum 
vemum tem^ apparuUJueundioret fluuut hora, et diee elariuejulgeut, Sicui 
mater crelnie votie ac precilms expetitJUium^ ^uem Aueter advernefiatUmM remwet 



casQS.' Roundeee aliqttot Torrentii, dno Bersmanni, Lips. S. et Dess. 2. — 
4 Var. lect. ap. Jonet. concilio, Redi, et Lucem^ ^c. — 7 * Sic vinnm est dis- 
tingoere, (populo gratior it diee^) ut est aliis quibusdam edd.' Wokef, Effulnt 
Pulm. Oemblac. 1. 2. uons Blaod. Cniq. Alt. 1. Franeq. Postpopulo diatio- 
gnnnt Asc. Larob. Cruq. Heins. Rutg. Jon. Bentl. Sanad. At post AffiUtU 
Pulmanni Gemblac. 1. 2. Beller. et Diestb. Basili. Fabr. Torrent. Miiret. 
Steph. Fab. Dacer. Bnrm. Cun. Oean. ^ Recte, puto ; nam exqnisitius Affut' 
$U, simpliciter et sine casu.' Jani, In eodem vs. et pro it, onns Bland. Craq. 
Pnlmanni Hunn. Lips. 1. a m. pr. et Lips. 2. a m. sec. — 9 Tres codd. Tor- 
rentii uvido pro invido, * Sane sspius * Notus hnmidns, udns, uvidus/ vid. 
Bentl. at quis h. I. non prsferat imndo? Facilis erat lapsus.' JanL Vid. 
Var. Lectt. ad vs. 89.^12 Dulci detinet unus Bersm. Lips. 4. Dess. 2. noa- 
nullique ailorum, item Locher. Venett. Ascens. Basill. Muret. Fabr. Rat- 
gers. et plurimae editt. Sed destinet Comm. Croq. Acr. (qni ezpl. ' separat') 
tres Blaudd. Cmq. noonulli Torrent. et Lamb. Polmanni Oemblac. 1. 2. et 
Beller. muiti Bentl. item Steph. Heins. Torrent. Fab. Bnrm. Bentl. Cun. 
Sa». BaxC. Jones. Fraocis, Towers, Jani, Mitscb. Bipont. Wetsel. Wakef. 
Comb. et Ridd. Verbuni exqnisitins magisqne poeticum; probatum etiam 
N. Heins. ad Ovid. Rem. 486. (/es/taef duo Vatt. Faern. Urs. Nicot.Lamb. 
nonnnlli Torrent. et Cruq. Pnlmaoni Hnnn. Oott. Mentel. Fran. Alt. 1. 
Harl. 2. 4. Lips. 1. a m. pr. Lips. 2. et sic Zar. Mediol. 1477. Venett. 1478. 
Lambin. Dacer. al. * Sed hoc verbum nnllius auctoritatis, aperte ex dittinet 
corrompendo factum. Uode deinceps deetinat io ooonallis, ot Llps. 1. a m. 

NOT^ 

2 Abes jam nimium diu] Tribus an* Romano ad Angnstum missis. Cooe- 
nis Koraa Caesar abfuit, in Oaliias taoti vero haoc Odeo scripsit Poeta. 
profectos an. U. C. 7S7. 9 Ut materl Nil soavins ista com- 

3 Maturum redUum poUicitus, ifc,} paratione. 

Sen antequam abiret, seu per literas, 10 CarpathU] De eo mari i. Od.S5. 
•eu legationibos, a Seoatu populoqoe 8. 



CARMINUM LIB. IV. 5. 579 

Votis ominibusque et precibus vocat^ 

Curvo nec faciem littore dimovet ; 

Sic desideriis icta iBdelibus 15 

Quaerit patria Caesarem. 
Tutus bos etenim rura perambulat ; 

« dtdci domoyphu annuo nUervaUo morantem ultra tnare Carpathiumf neque vul- 
tum avertit ab incurva ripa ; ita patria deeidenU aecenaafidelibuM exoptat Augna- 
tvm. Nam^bee eecurue per campas vagatur : agroe/otet Cere» et abundane felici* 



^^^^^«^«^^«v 



sec. Alt. 3. et Helnut. nullo sensa.' Jaiii.~18 Notie ap. Reins. ad Ovid. 1. 1. 
operarum lapsu. VoHequi Cun. omniXntaque et pr, plurimi Bentl. et aliorum,' 
Mentel. Lips. 2. 8. Locher. omnibue et pr, Helmst. Dess. 2. omnibus heu et 
pT. Alt. 1. omuibue fiunc et pr, cod. Ald. Venet. 1490. Rntg. Despr. omnibue 
et cum pr. Bentl. 10. omnibuB atque et pr. Oott. ominibus otque pr. Zar. omnibu$ 
atque pr. Lips. 4. Medioll. tres, Venett. 1478. 1486. 1492. probante Oesn. 
* Cum optima etpnlcberriroasit omnium ceterornm libh. lectio ominibusque et 
pr. tum facile intelligitnr, primum ez onttjit^ aberrando factum esse omni- 
buM; unde post, cnm metrum laborare vidissent» variae istas medel» versuial- 
latce.' Jani. ominibusque etpr. etiam Harl. 1. 2. 3. 4. 6. 6. advoeat Bentl. Regin. 
e glossem. — 14 Lamb. emend. demovet^ qnem secntl Fabr. Cruq.Stepb. Rutg. 
Fab. Dacer. Barni. Bentl. Cun. Sanad. Jones. dimovet orones Lamb. Torr. et 
Pulm. Lips. 1. 2. 3. 4. Altt. 1. 2. Dess. 1.2. Helmst. et Mentel. tres Blandd. 
Cruq. (de ceteris nil ille refert) dno Bersm. Venett. Locher. Ascens. Basill. 
Mnret. Heins. Baxt. Jani, Bipont. Mitscb. Wetzel. Wakef. al. ' Verbum 
bonum et exqnisitins, in tanta auctoritate, prxtuli.' Jant. — 15 Et desideriis 
Lips. 4. jiis<a fideWms Mentel. a m. sec. taeta fidelibus var. lect. ap. Jones. — 
17 Ferre non potnere VV. DD. illnd nira statim in ys. seq. repetitum, et 
alterntrnm vitiosnm esse, judicarunt. Igilur pro priori rurUf vs. 17. prata 
legeodnm censnit Faber, quod receperunt Sanad. et Sivr. Contra Bentl. 
b. 1. rura retinuit, at in vs. 18. rura mntavit in /arra. Cuning. vero pro boc 

NOT^ 

18 Votis ominibusque [omRi6tf« hunc'] montis, unde respicere poterat de 

Legunt plerique, votis ominibusqucy longinquo. Et dum specularetur ad- 

hoc sensu : mater anxia non tan- ventum filii jam dudum absentis, vi- 

tnm vota precesqne Diis nuncnpat dit a longe, et illum agnovit venien- 

pro filii reditn et incolumitate, sed et tem, currensque nuntiavit viro suo/ 

omina quaevis arripit, quasi totidem &c. Tob. cap. x. et xi. 

prtesagitiones. 16 Quterit patria Casarem'] Vota 

14 Nec faciem Uttore dimovet] Ob- poblice snscepta pro reditu Augusti, 

servans adventantes undeqnaque na- refert Dio lib. liv. Vide Sueton. 

ves, pr% desiderio filii absentis, quem Octav. cap. 57. Huc et referri po- 

singulis horis redeuntem expectat et test cusum numisma ex una parte con- 

exoptat. Sic Tobi» mater ' quotidie tinens Epigraphen : s. p. q, r. cji- 

exsilien8circumspiciebat,etcircuibat sa.ri avgvsto : ex altera vero: vota 

vias omnes, per quas spes remeandi pvbl. s\scepta pro salvte et re<* 

videbatnr, ut procul videret eum, «i- ditv. 

fieri posset, venienteni . . • . Et sede- 17 Tutus bos etenimf ^c.] Rationes 

bat secns viam quotidie, in supercilio afifert ob qoas Romani tantopere An- 



S80 Q. HORATM PLAOCI 

Nutrit nira CereB, almaqiie Faustitas ; 
Pacatum volitant per mare navitae ; 

Calpari metnit Fides ; 20 

NuUis polloitar casta domus stapris ; 
Mos et lex maGulosam edomait nefas ; 
Laudantur simUi prole puerperse ; 

Culpam Poena premit comes. 
Quis Partlium paveat T quis gelidum Scythen ? 25 

tMs: iunU4e mari tranqtttUo nttvignnt : JUeUioM caret mtupenn: mdUe Jkgitm 
eontamiiuaUurfomUuB pudiete: diMciplina et legee vieerunt tnrpe crimen: matreM 
laudantw ob filio» «tfnates : pona uquitur et pleetit eeeius, Augusto eaho quia 
timeat Parthos 7 Qui» SeptKat/rigidoa ? Quie hominee quo» gignit immami» Ger- 



todem euUa, Codd. in ntroqne versn snmma constantia rura; nisi anod in 
Bentleii Orsev. erat, Nutrit m, qnod ipse vidit fnisse Nutrituro^ nt habct om- 
nino Lips. 1. a m. pr. * Bentleins non in vs. 17. sed 18. roendnm latere creditf 
sola ea de cansa, quod non putat rura nuiriri recte dici posse; in qno enm 
ins<!ite argtitari dicat, qoicnmque, sensn poetico prvditus, cjns notam legero 
velit. Minns etiam placent Cnningamii culta. Igitur, si emendandnm Mt, 
assentiam equidem Fabro, et versnm 18. sanum credam, at vs. 17. legam 
praia ; qnod ad sententiam prapciarnm. Si tamen quis poetam coosnlto bis 
|>osuisse fiira, in eoque ipso elegantiam allqnam et vim esse dicat, nnlla 
emendatione opns sit.' Jaat. Vide Weber ad Lucan. i. S18. — 20 * FUtetf 
majuscula litera, exprimendum cnravi.' Jani,-~22 Mox Mentel. — 84 Petna^ 
majusculo P, Sanad. ita etiam Jani, Mitscb. Bipont. Wetiei. «t Walief. — 

NOTiE 

gnstnm diligant : nimirnm tot accep- signatur imagine vnltns Testis ma- 

tis per eum mnneribus ac beneficiis. ternae nata pndicitis.' CatniK in 

non poterant non vehementeramare. Nuptiis Jnliae et Manlii Torqnati» 

Per Anguitum ubiqne firmata pax, Carm. lxi. 216. * Torqnatns, ▼olo. 

terra mariqne secnritas, leges consti- parvnlus . . . . Sit soo similis patri 

tutae, nefas qnodvis edomitnm, re- Maolio, et facile insriis Nosdtetor 

pressi bosjtes, drc. Vide Oden xiv. ab omnibns, Et podicitiam snss Ma- 

et XV. bujns libri. tris indicet ore.' 

22 Mo» et lejr] iii. Od. 24. * Qnid . 24 Ciiipo«iPaniapr«iiit«com«t] Frns- 
leges sine moribns Vans proficinnt ?' tra lex vetat scelus, nisi in sceleratoa 
Vide Suetoo. Ootav. cap. 84. nbi aniniadvertatur. At Ptfna come» co- 
mentio lcgis JnliK < de coercendis crcet peocandi llbidinem. Plato de 
adnlteriis et de pndicitia, dcc. *. . . , Leg. v. TipMpla iu^udas ho&KinAot. 
cnmqne vim iegis eludi sentiret cre- 25 Qui» Parthum paoeatf tfc,] Vide 
bra matrimoniomm mntatione, &e. t. Od. 12. snb fincm. i. Od. 19. 12. 
tempns sponsas habendi coarctavit : iit. Od. 5. 

divortiis modnm imposnit.' ' QuUgelidum Scytken'] i. Od. 10. et 

23 Iai«laN<icr «tmtli prole puerpera} S5. it. Od. 0. in fine. iii. Od. 24. 9. 
Martial. vi. 27. * Est tibi qnse patrii 



CARMINUM LIB. IV. 6. 581 

Qois, Gemania quos horrida partarit^ 
Foetus^ incolumi Caesare? quis ferse 

Bellum curet Iberin ? 
Condit quisqne diem coUibus in snis, 
£t yitem Tidnas ducit ad arbores ; 30 

Hinc ad yina redit tetns, et alteris 

Te mensis adhibet Deum : 
Te multa prece> te prosequitur mero 
Defuso pateris ; et Laribus tnum 

mamiaf Qmu expQ»€$eat beOa Higpaaim/erwM f tamaquuqM diemMU m mU cotti- 
tus.atquevUem maritat vidms arboribue: inde haarie reuertitw ad eemam, UqUi 
fmmen invocat menais eeemndia; teplurilm» voti», t$ vina de craterilnu fiuo coUtpet 



96 CttiMDK. mallet, parturU Aorrtils.— 27 Fete Janl ex Ortliogr. Lat. Cellar. 
«d. Hmrlet. tom. i. p. m. ita quoqae Wetael. et Mitscb.— S8 Biberia Bentl. 
et Kidd. Vid. Var. Lectt. ad i. ». 15.~-S0 Ut vUem Lipa. «. a ni. tec — 
ai Pro redit, venit Comaieiit. Craqoii, aliqoot Lamb. PolmaiiBi Honn. 
Bentleu Or«f. Regin. et Bodl. 1. Lipe. 4. Alt. 1. et sic Bentl. Can. Sanad. 
Towers, Wakef. et £Udd. qaia pnUrnnt VV. DD. non redire ad vina, nisi 
qoi jam ante biberit. * Tanqnam non soavisfime dicatnr, qni diem in colli- 
bns suis condidit, ▼esperi inde redtre domwn, ad vina. Qaid non critica cogis 
pectora, novitatis amor!' Jam'. veMt Lips. S. baad dnbie ex Matl.— 84 XHT- 
fuoo nonnolli codd. Lambini, dao Blandd. Craqiiii, nnas Bersm. Palmanni 

NOT^ 

26 Qiiify Germania quoe, 9fc,'\ Vide coUtqne agros saos qaisqne, et operi 

Flor. iv. 12. * Bomoit Usipetes, Tacat rostico, a mane ad ▼esperamy 

Tenctheros, Cattos .... inde validis- sine nllo meta bostili. Virgil. £cl. 

slmas nationes, Choroscos, Soevosy tx. ' Cantando pnerum memlni me 

Sicambros, drc. . . . . Ea deniqoe in condere soles.' 

Germania paz erat, nt mntati homi- Sl AUerie Te meneie adhibei Deum] 

nes, alia terra vlderentnr.' Ex Senatosconsnlto caotnm fait ut in 

Horrida'] Slve ob mores barl>aros, convivHs tom poblicis tnm privatia 

•Ive ob prsegrandes viros^ et iogentla Angnsto ab omnibus libaretnr. Dio 

corpora Gemianomm. Caesar. Com« lib. l. Is nempe mos apod veteres, ut 

ment. Taeit. de Moribns Germano- remota prima mensa, qn» cibornm 

mm. Plntareh. Sce, sen earnium erat, secunda adbibere* 

28 Iberiaf] Ab Ibero fln. Iberia tnr frnctibns et bellariia onnsta, cnm 

dicta: est HispanlaB pars, et per Sy- exqaiiitisshno vlno, e qno fiebant K- 

necd. tota sic vocatnr. Vide ii. Od. bationes, adjunetis precibns, in ho- 

20. 20. Plor. mox cit. * pacata fere norem Deornm. Vide Virgil. ^neid. 

Hispania/ Sce, £t postea : i. 727. et 7S5. et ^neid. viii. 28S. 



< Hie inis Angnsto bellicomm certa- necnon Georg. ii. 101. 

niBom foit: idem rebelUndi finis S4 Lerttes] Dils Imperll Tntelari- 

HispanisB»' &c. boa perinde ae mdinm prlvgtanim. 

20 Condit qmqui dw% dfc.] Arat IVam Mitctt mmntn] Teqno adeo 



582 Q. HORATII FLAGGI 

Miscet numen, nti Graecia Castoris 35 

Et magni memor Herculis. 
Longas o ntinam, dux bone, ferias 
Prsestes Hesperise, dicimus integro 
Sicci mane die, dicimus uvidi, 

Cum sol Oceano sobest. . 40 

nuMen tuuma4}mgit Larihu»; quemadmodum Grtecia Coitoris etmagni HercuUa^ 
erga ittos grata, O uHnam, bone PrincepSt Italia donee feetot diutumoe. ^ Hoc 
frecamur ^brii primo dUuado : koe et repetimus bene potif quando Sol oecidk mtk 

Oceano. 

^^■^ ^^■^^^^^■^^ 

Hnnn. et Oemblac. I. Frao. Dess. 2. Helmsf. Lips. S. Locher. Venet. Vct. 
Comb. 1402. Ascens. Basill. Ratgers. < Sed altennm ab b. I. boc verbum, et 
rectins cetert Mss. et edd. Defuao,* Jani. Defuto etiam Harl. 1. 2. S. 4. 5. fk. 
et edd. recentt. et ita Nic. Heinsins ad Ovid. Fast. ii. 637.— S5 Commeota- 
tor Crnqoii nomen, et sic Helmstad. a m. pr. et panci alii. Vid. Brookhos. 
ad Propert. 'p. 81. Sic et volebat T. Faber, probante Dacer. * Sed cnm 
preclare babet fiifmai, tum concinoior etiam est dictio, Miacet Larihm» tuwam 
numen qoara : Mitcet Larilnu tuum nomenf nt jam vidit Sanad.' Jani» — 
S7 Harl. 1. 2. duo Bersmanni, Bentleti Orsev. Regin. Vigorn. et Dess. %. 
rex bone, ' Qood qoomodo Bentleio sic placere potuerit, non percipio.' Jnits. 
—39 Lips. S. invidi pro uvidi, Vid. Var* Lectt. ad vs. 9. 

NOT^ 

venerantor nt numen aliqnod Roma- dinturnum otium, securitatem perpe- 

nis rebns propttinm. Non absorde tuam. 

legont quidam, nomen. 38 Hesperia] Italia sic appellata. 

36 Memorl Acceptornm videlicet Vide i. Od. 28. ubi, ' fluctibos Hea- 

ab eis beneficiorum. Hercnles enim perils.' Et ii. Od. 1. sub fioem, obi, 

a monstris et alils incommodis vindi- * HesperiiB sonitnm rninae.' Necnoo 

cavit multas ac diversas Oraecie re- i. Od. 36. 4. 
giones. Castor autem et Pollnx ma- Integro] Vixdum incoepto. 
ri piratas exegerunt, navigationem- 89 Siccil Sobrii, abslemii,jejani. 
qne ideo jnvare tanquam numina Uvidi] Vino perfosi, coenati. 
quaedam benignaexistimatisunt;iin- 40 Cum sol Oceano subest] Nam 

mo velnt maris Dii coluntur, &c. veteres ccenam prodncebant ad muU 

87 Feriat] Dies festos letosque ; tam noctem. 



ODE VI. 

AD APOLLINEM. 

Apollini totelari Aogosti numini Hymnom canit ob devictos Actiaca pagna 
Antoniom et Cleopatram, quos Niobes et Acliillis nomioibns caliide obve^ 
lat. Ssecolari Carmini viam steroit. (De Dilogia iUa s. Allegoria vide- 
rint manes Baxteriani. MUii sic videtor. Priori parte ad vs. 28. et ipsam se 
Poeta,et patrimosroatrimosqoe pueros et pnellas,qnesad Canoeo SsBCOlare 
vece et gdstn bene exprinBendnm parare cnpit, in enthosiasmiim queodam 



CARMJNUM LIB. IV. 6. 583 

concitat. Altera parte pecuUariter poeroa ac pnellai hortator ad dillgen- 
tem Cbori illlos S«cnlari8 meditationem, i. e. exercitationero, Hactenas 
ergo, Sttcniare Carmen vocare, si coi Inbeat, potest. Sed in ipsa cttri- 
monia, et solennibns temporibns ac locis, cantatum, mibi nnllo modo fit 
probabile. GeM») (Snmma Carminis ett h«e : Pheebe, qni Nlobea magni- 
loqnentiam et libidinosnm Tityi conatnm es nltns, atqne Acbillem fortis- 
simnro, qui non dolo, sed vi et Marte aperto Trojam Trojanamqnegentem 
penitns delevisset, nisi tuis Venerisque precibus commotos Jupiter peper- 
cisset Mnem ad orbem meliorem imperinroqne Romannm condendnm, 
fortiter prostravisti» tn Pbcebe, inquam, auctor et prssses Carroinis lyrici, 
a^jnva me, nt Carmen Latinnm Saeculare pro salnte et perpetuitate iro- 
perii Roroani fnndam decore. Jaro vero, bac mibi facoitate a Pboebo con- 
cessa, vos, patrimi roatrimiqne poeri puellsBqne, qni estls in tutela Dia- 
nse, servate rhytbmnm numerosque Carminis mei, et adeo rite et ez arte 
canite laudes ApolUnis et Dianu fruges prosperantis et menses celeriter 
decnrrere facientis ; ita ut, si qua vestrum, pnellse, aliqnando nupta fue- 
rit, dicere possit, ego Horatianom Carmen Diis gratom diebns Saecnlari- 
bns festis cecini. Zeim.) 

DiVB^ qaem proles Niobea magnffi 
Vindicem lingnae, Tityosque raptor 

O Deui, quem auperbi sermomi mltorem experti turU JUU Niobee, ac Tityue 



^■^^^^^^^^0^^ 



Hanc Oden Carmiois Saecnlaris partem constituunt Sanad. Jones. Francis, 
Towers, et Anchers. Vid. Argln. ad Carm. Saec. Epigrapbe in Venett. 
Locher. et Ascens. De LaudUnu ApoUmis,--! Dive, qwm Vet. Comb. Nio- 
heta, Niobtsea, edd. vett. Niobea Bentl. Cuning. Jani, Bipont. Mitsch. Wet- 
zel. et Kidd. Gr. est Nio/Ssd?.— 2 Tytiu», TVitos, STiitos, TiciuSy variantes ap. 

NOTJE 

Metmm idem quod i. Od. 2. filioruro* Nam Homerns pueros pn- 

1 Dtee, fyc,] Carmen hoc, nt et i. ellasqne ejns bis senos dicit fuisae, 

Od. 21. Sfecnlare inscribi solet, ut Euripides bis septenos, Sappho bis 

annotavi ibidero : nentrnro tamen novenos, Bacchylides et Pindarns bis 

proprie titnluro bnnc meretur, sed denos : quidam alii scriptores, tres 

illud tantum quod habetnr post Epo- < fuisse solos dlxerunt.' Porro filios 

dos. Vide ibi annotata. Niobas omnes Apollo, filias Diana sa- 

Quem frviUa Niobea, ^.] Apollo, gittU confixos pcremernnt : Niobe 

qui bonorem Latonse matris tnse vin- vero in saxnm routata fertur. Homer. 

dicastiedversnsarrogantiam Niobes, Iliad. nlt. Ovid. Met. vi. Fab. 8. 

qnae se ausa est jactare foecundiorem Diodor. Sicnl. v, 11. Juvenal. Sat. 

ac feliciorem partubns ac sobole, pr» vi. 178. et seq. Anson. Epitapli. 

ipsa Latona duos tantum enixa, cum xxvii. de Niobe. ' Bis septem natis 

ipsa nnmerosam pnlchraroqne genn- genitrix IsBta atqne superha, Tot duxi 

isset prolem. Gell. xx. 7. * Mira,' mater funera quot genui. Nec satia 

inqnit, ' et prope adeo ridicnla diver- hoc Divis ; doro circnmdata saxo 

siUa fabnlat apnd Grseos Poetas de- Amisi humani corporis efllgiem,' Sic. 

prehenditur snper nnmenim Niob» Niobe TanUli filia, uxor vero Amphi- 



564 Q* HORATII PLACGI 

Sensit^ et Trojas prope victor alt86 

Pbihitis Achilles, 
Ceteris major, tibi miles impar ; 5 

Filias qaanquam Thetidos marinae 
Dardanas tnrres qnateret tremenda 

Caspide pugnax. 
Tlle, mordaci velat icta ferro 
Pinas, aat impolsa capressas Euro> 10 



mptor, atqiu Phthiu» Aehille» fomMm TreiiB fropemodum exfmgualorf aUUqmi' 
dem fortiorf ie vero inferwr mUe$ ; quanquoM Thetidis martHm JIUu» TrojemoM 
orce» impugnaret haeta treminda eertaiu, /«, eicuti pmu» edaee tecwri pereuaouy 



Jani. Tityo»que Nic. Heinsios ad Ovid. Met. iv. 467. Di»nnuU« edd. Titfua^ 
aue, — 6 F. quauquam meliores Torrent. Lipss. 1. 2. et Harl. 6. Sic et Baxt. 
San. Cun. Jon. Jani, Bipont. Mitscli. Wakef. Wetsel. al. * Recte ! est enlm 
exaoisitiiis qaam viilgare quamvi» quateret,* Jani. Thetidi» lat ronlti codd. et 
edd. etiam Harl. 1. 9. 8. 4. 6. Sed Ibrma exqiiisitiore Thetidoa Cruq. Torr. 
Benti. Cun. e suis libris, item Fab. Dacer. Baxt. San. Jon. Jani, Btponl. 
Mitsch. WetEel. Francis, Towers, et Kidd.—S Lips. 4. pti^ns.-^tO Dao 

NOTJE 

onis Thebarnm regis. Africa venit in Asiam,coBseditqiie In 

2 Tiifo»que raptor} Vide ii. Od. regione Hellesponto ▼icina. Ibi Dar- 

14. III. Od. 4. danvra «rbem condidit, qnss postea 

4 Phihiu» AchiUe», ^v.] Orinndos Troja a rege Troe dicta. Virgil. iE- 

e Phtbia nrbe Thessalis?. neid. tiii. 1S4. * Dardanns IllacsB 

TV^tf prope vict&r] Qui interfecto primns pater nrbis et anctor.' 

Uectore Trojss defensore prsscipno, TVem^nda Ciispide] £x Hmner. II. 

ejna nrbia expngnationem reddidit T. snb finem ; bastam Achilles pn- 

facilem : quam certe acceleraeset, temam gerebat gravem et ingentemy 

nisl a Paride fulseet Interemtus, nt qnam crispare ant vibrare aolns no- 

mox dicetnr. rerat ; a Chirone incisam, ad emdem 

6 Tiin imparl AchHles OfKcorum heroom. 

fortlstimnsy Trojanorum terror, haod 9 /tfe, mordoii vektt^ 4r^.] Caraa 

▼ero par tibl, Phcebe, qol snb figura Aehillis gravls et magnus, qnemad- 

Paridis latens eum oecidisti. Hyg in. modnm corpns et animns magna fiie* 

dce. ant, qnod serlbit Virgll. £neld. mnt. Slc de Entello Vlrgll. Aneid. 

▼I. 67. ' Dardana qni Parfdis dirextl t. 447. * Ipse graTis, graTiterqne ad 

fela manusque Corpns In /EuMm»* terram pondere Tusto Concldlt : nt 

6 Thetido» marinai] AchilKs emt Y|uondam caTa concidit ant Eryman- 
mater Tbetis, filln Nerei Dei marlni. tho Aut Idn in magna radidtns eruta 
f. Od. a pinus.' 

7 DnnfaN«s Ivitm] Dardanns Jovls 10 impid»a €upre»»u» Buroi Velnt 
liliui ex Eleetra Atlantis Alla ab ingena arbos tI Tentorom prostcata* 



CARMINUM LJB. IV.. 6. 585 

Procidit late, postiitqae colhim in 

Palvere Tcacro. 
IUo noDy inclasoB eqao Minervfle 
Sacra mentito, male ferialos 
Troas et totam Priami choreis 15 

Falleret aalam : 

rW eupre9su$ Ewq Jo^da, UUe procubuUy eervicemque demitit in puivere TrofoiM». 
MUe non ctmuue equo eacra PdUadit svmilante decepieeet Tryanoe perperam otian- 
t€9, et auloM Prtomi taUaiUmilnu gauientem : ted aperte m expugnatae immUis^ 



^^^»^^^^^^^^ 



codd. Beotleii et MenteK eiii iMpretM. Et sie Cnning.-*!! Pr»pdtitio in 
mbest a Bonnnllis eodd. Lambini, Palmanni Hunn. Beiler. et Diettb. pleri»- 
qne Cmquii, Lips. S. a m. pr. Llps. t. Fraaeq. Venett. Lorfaer. Aseens. Ba« 
till. Muret. Pabr. Stepb. Rutgers. Sed reetins adest m daobns Vatt. Faem. 
et J^Mioct. Lambini» Polmanni Oemblac, 1. 9. doobas Blandd. Crvqnii, op* 
timis Torrentil, et Bentleii, Lips. 1. 9. Aitt. 1. 2. l>ess. 1. 9. Helmstad. 
item edd. Lamb. Cmq. Torrent. Heias. Fab. Dacer. Baxt. Bentl. Cnniof. 
Sanad. Jenes. Francis, Towers, Jani, Bipont. Mitscb. Wetiel. Wakef. Comb. 
et Kidd.— IS ' Post nsn ponendnm eomma, non post I\U\ nt sit, lUewom 
fMerei Traa»^ induMiu «fv», ife,* Jaal. Ita Mitsch. Bipoot. dcc. /Ue, n/vn m- 

NOT^ 

11 PotKt<^ eitthan m Pulvere T«k- ot eo majorem paret glorlam victori 
cra] II. Od« 7, 12. simiiem dictio- ejus Phcebo. Qood si, inqnlt Poeta 
aeq» vide, iblqne Not. Hic Noster noster, vimisset AchiUei, neqnaqoam 
iodicat Aehillcm eeeidisse in Trojano opns Grsecis fnisaet macbina Ula,sett 
campo et eertamine : qnod idem scri- eqno Hgneo, qnem plaeandas Miaervm 
bit Ovld. Met. xii. Fab. nlt. nbl causa fabricatnm illi mentiti snnt: 
Apello Paridi, * Ostendens steraen* sed aperto Marte, absqoe dolis ant 
tem Troica ferro Corpora PelidcD, insidiis, Trojam ac Trojanos debellasp 
arens obvertit in illnmy Certaqne le- «et. Vide Virgll. ^neid. ii. ' Votnm 
tifera direxit splcnla dextra.' Ita- pro reditn simnhint.' 

qne 'nonindecoro pnlvere sordidos' ' 14 MaU feriatoe] Impradenter ac 

oeeoboissel. Alii vero, enm ad nnp* Intempestive abjectis armis festa ce- 

tias PolyxensB contenderet, In tem- lebrantes, dnm sois adhnc oervictbus 

plo Apollinis mgitta in calce perens- Incnbaret hostis. Virgil. £neld. if. 

som a Paride post illlos I>ei simola- 15. * Nos abiisse ratl et vento petiisse 

erom lateate. Mycenas. Ergo omais loogo solvit se 

12 ToMfo] Pro 'Teoerlo.' Teocrl Teocrialoeto. Pandontnrporttt/dre. 
dicli soot Trojani, et Troas ac Troja 16 Latamckefti$i ifc.] Aolam regia 
Teocria, a Teoero (aoa lUo Orseco, totamqoe orbem choreis et Isetitlm 
Ajaela fratre) Phrygise rege, cnjos vacaatem, eom tamea extrema iasta* 
filiam duxit Dardaaos, eique in reg« rent fata. Virgll. /Eneid. ii. 2M. 
nom sooeessit. * Dlvidimos moros et mcenia paadi* 

12 lUc fien, ineUmtB, 4re.] Adverte mus nrbis. . . Scaadlt fatalis maeblna 
qoam extollat AcbUUs fortitndlnem, mnros Fmta armis : eircom poerl ia- 



586 Q. HORATII FLACOI 

Sed palam captis gravis (hea nefas ! heu !) 
Nescios fari pueros Achivis 
Ureret flammiSy etiam latentem 

Matris in alvo ; 20 

Ni tais victas Veoerisqae gratse 
Vocibus^ Divum pater annuisset 

heu ntfas, heu! i^fantei erematiet igfdbu» Gracief necnpn ventre maiemo tndu' 
90$; niri Dearum pater tuit ac Veneris jucunda predbus exoratus conceesiuet 



elugua, ^. Bentl. Wakef. Comb. et Kidd.— 17 Sed palam captoe Acr. Bentlcii 
Petrena. pro var. lect. Franeq. Lips. 4. Veoet. 1492. Locher. Asceot. Re- 
ferretnr hoc ad pueroe ▼» . 18. victor, pro capti», noniialli Lamb. unuii TorreDt. 
Bentleii Magdal. et Bodl. 1.2. * Mantfestnm glotaema ad explicandnm eapHa 
gramt,'Jani. Bentleii Oaliens. foplor: ^aperto errore e lectione captoe, iejsiM« 
Mio Acronem et Comm. Cr. colligebat Witb. ex eomm nota : < aperto aem- 
per bello Acbillea gravis.' Sed quis hoc illi det ? caao» conj. idem With. qui 
et suspicatnr, Sed palam captie Phrygibu», ntfas, heu. • Cooject. ap. Jooes. 
cwptit. Qnomodo tam bona et pneclara lectio, captitf Beotleio aliiaqoe dis- 
plicere potnerit, nondnm asseqnor.' Jam.^19 Commeutator Cruq. omaes 
Torr. praeter unnm, Puimanni Hnnn. et Gemblac. 1. 2. duo Bersm. Bent. 
leii Grev. Leid. Zulich. Petrens. Magdal. Oal. et Vigorn. Brod. Gott. 
Mentel. Lips. 1. S. Dess. 2. Helmst. Harl. 1. 2. S. 4. 5. 6. Venett. Torrent. 
Baxt. Bentl. Borm. Cnning. Jones. Jani, Bipont. Mitsch. Wetiel. Wakef. 
Comb. et Kidd. latentem; Vulgg. laientet. Lambinus quidem et Croq. nil re- 
ferernnt de snis codd. ' Sed praeter anctoritatem librornm, longe exqnisititis 
est latentem quam latentet etiam ob locnm Hom. II. Z. 57-^.' Jani. Locher. 
latitantem; Zarot. /o^enie ; Pulmanni Oemblac. 1. nnns Torrentii. — 21 * Pro 
ffictue, fiixut antiqniss. Bland. Crnquii, onde recepit Bentl. quiai qoi annnat» 
eo ipso flectator (hand dubie ob inclinatam cervicem) ; qoo vix qoicquam 
miserius dici poterat. Arridebat etiam Cruquio, qnia esset verbnm blandlus 
niiousque imperiosnm, qnod eqnidero non capio. Multo doctior et veniis- 
tior lectio viciut; et flexut manifestum glosseraa, qoa ratione est in Comm. 

NOT^ 

nuptSBque pnellae Sacra cannnt/ &c. prscipit Menelao ne parcat cuiquam 

Ibid. vs. 248. 'Nos delubra Deum Trojanorom, neqne ipais infautibus 

miseri, quibns nltimus esset IUe dies, materno utero inclusis. 

festa velamus fronde per nrbem.' 21 Ni tuit victut^ i^J] ApoUo et 

17 Sed palam captit, i^c.] Sic belie Venns Trojanis faventes apud Jovem 

exprimit Horatius indolem Achillis, sopplicarunty nt, qnoniam in fatis 

nt et Epist. ad Pisones, vs. 122. ' Si erat Tn^am exscindi, saltero perem- 

forte repoois Achtllem ; Impiger, ira- to inexorabili Achille, liceret /Enea» 

cundiis, inexorabilis, acer, Jura ne- ac sociis aliqnot e Oraecorom evadere 

get sibi nata, nihil non arroget ar- manibns, atqne novam gentem nr- 

mis.' bemque feliciori augnrio condere ia 

.19 Eiiam lateniem Matrit in o/oo] Italia. Vide £neid. i. 233. et tcq. 

Apnd> Homer. Iliad. Agamemuon vs* 200. et seq. 



GARMINUM LIB. IV. 6. 587 

Rebas jEneaBpotiore dnctos • 

Alite miiros. 
Doctor argutae fidicen ThalisD 25 

Phoebe, qui Xantho lavis amne crines^ 
Dauniffi defende decus Camcenas^ 

Levis Agyieu. 

iE«e« UAcrihu mania/elineribus awpieiis exairueta, O Apolh citkariMtu, Tka- 
Uet btne canmtis eniditer, fw Xantho flmnine kam eapUtoSf iwtberin» AgyitUy 



^^^^^*^^^^^^ 



Crnq. et Pitlmannt Beller/ Jani.— 25 < X>itctor tres Torrent. Bentleii Regio. 
et Vigorn. Lipt. 2. a m. pr. eC Lips. 4. Torrentio valde arridet baec lectio, 
ob notam appellationem ApollinU Moumry^ov. Sed primnm doriut ideo di- 
ceretnr Phcebus dtictor Tbalis ; deinde ad sententiam convenientior fa. I. 
Botio doctorit, qnam dnetoris ; deniqoe ingratnm etiam Ductor statim pott 
BuetoB vfl. 23. Arguta, i. e. canors, (iii. Od. 14. 21.) vulgaris lectio. Sed 
Argioa tres Torrent. Bentleii 6r»v. et f^id. pro var. lect. Lips. 8. 4. Burm. 
Sivr. Mirifice etiam Bentleio placet. Est hand dnbie nnice vera lectio, 
quft et pulcherriroam antlthetin proferat, et ad gententis elegantiam necea- 

• aaria sit. Facile ex Argvma in Mss. factum Arguttt,' Jani. Porro Argea 
emend. Cuning. Sanad. et sic etiam Tower» et Francis.— 26 Commentator 
Cruqnii, lamt amne crtau.— 28 Lenis Acron, (cnm Schol. * lenis in verbis,') 

. et Alt. 2. L^BtUB antiquiss. Bland. Cmquii ; Ltmme var. lect. ap. Jones. Agieu^ 
AgyeUy Ageuy AgOeu, AgyUu^ Agilleut Agylleu, AgiUeie, variantes ap. Jani. 
Agyleu volebat Mancin. tanquam ab iyvtb. et Xcms. Cruq. praeferebat Agyl- 

NOTi£ 

23 Potiore AUtel £x alitnm aspec- in Troade, ex Ida monte in Helles- 

tu captari auapicia, alibi notavi. Huc pontum defluens, qui et Scamander 

vero spectat quod slernam fore Ro- appellatur a nonnuUis. Neqne bunc 

mam credebant Romaoi, et apud Vir* intelligere istic licet : siquidem in ea 

gil. cit. ita spondet Jupiter : ' Impe* regione Apollo non colebatnr. Alter 

rinm sine fine dedi.' ejusdem nominis fluvins est in Lycia» 

25 Doctor argutaf S^c,'] Placet qnl- e monte Cadmo scaturiens, Xantbiim» 
bnsdam Ductor, ut reddatur illud que urbem interluens, Glaucus Pli* 
Orecorum-MoMnrx^s. Verumtamen nio, Straboni Sirbis dictns, vulgo eti- 
nihil mutabit lector sagax, am Sirbi ; qnem sane designat hic 

Thaiial Pro qnalibet Mnsarum hsec Horatius, qtii» loco snpra citato, de 

ponitur, qu» dicta kwh rov BiXXiUft eodeni ApoUine dixit : < qui Lycise 

forere ; quod Poetas faciat gloria et tenet dumeta,' Snnt qui alludi pn- 

fama florentes. ^ tent ad vocem (co^bf, flama, eo quod 

26 Qtit Xantho lavis amne erine»] Apollinis flava cssaries celebretnr. 
Sic III. Od. 4. * Qui rore puro Casta- 27 Daunia defende decu» CamaiMl 
lias lavit Crines solutos.' Capillosan- Mibi patrocinare: cuL ' spiritum et 
tiqni in fluviis ant fontibns lavabant, carminis artem dedisti,' ' nomen ' et 
sen mnnditiei seu nitoris augendi ' decus ' triboe^ defende, amplifica ; 
CBOsa. Seosus itaqne est: Qui do- pariterqne gloriam Latins poeseos. 
minaris iis regiouibus quas rigat Xan- Daunia] Vel, per Synecdochen^in- 
thus. Porro Xanthus duplex; alter tellige totam Italiami cujus parsest 



588 



Q. HORATII FLACGl 



Spiritam PhoBbos mihi» Phoebius artem 

CaTminis nomenqae dedit Poetse. 30 

Virginum piimas, puerique claris . 

Patribns orti» 
DelisB tatela De9d, fagaces 
Lyncas et cervos cohibentis arcn, 

tMiregUrUm Mwtm Apulm, Apolh nukiuigmumMy AptHUftuMUMiempoesm» H 
vHm mpfOULtiKmem tribmL O pvfUtf prmaria^ ct pneri Uh uirib m iMmltte 
naii, dunte» Jhee Delia, qum ttmidoB Lynca» et cervoa acu proeternit, cnttodiie 



l£%: et tic Bami. Vid. Strab. ▼. p. 220. Harl. 1. 2. 4. 6. AgiUu; Harl.*S. 
Agyeu; Harl. 6. Agyien.^29 Nova hinc Ode ap. Sauad. et Sivr.— tl Ftr- 



SOTJE 



Paiinia, «ive Apnlia a Danno rege 
appellata; bodie, la Cnpitanata. De 
eajam i. Od. 22. et ii. Od. 1. Vel 
respexit noster Poeta snani patriam, 
adeoque •uam Mnsam Apollini com- 
mendar. Sic < Calabras Pierides ' 
pro Enniana poesi ; ' Ceam Xamce- 
nam' pro Simonidea; ^ Teiam Mo- 
sara' pro Anacreontica, ante dixit. 
Ergo et hic * Danniam Camcenam' 
pro VennRina; quia Vennsinro in 
iinibtts est ApnliaB sive Dannise, qua 
itt nrbe natns Horatios. 

28 Xeeif] Slve krrts, Kotof, poUtm$y 
imberbU, ntpote jnveotnte florens per- 
petna. Talia enim colitor Apolle. 

■^fiyi^l 'Atvi^ etcKS, ria. Hine 
Apollo 'Ayvtebsy eo qnod in viis cole* 
retnr, et colnmnse Apollinisacrse pro 
foribns starent. Eustath. Slve Do* 
rico tsto Tocabulo signiScantnr co* 
iufflosB in coni formam desinentes, 
Apollini vel Baccho sacrse» quM aote 
fores ttdinm pridem erigebant. P. 
Bembus ez Soida. Macrob. Satnmal. 
I. 9. * Apnd OriBCOS Apollo 'Atvm^ 
nnncnpatur, qnasi viis priepositus 
nrbanls: llli enim via^ qn» intra 
pomesriom snnt, byvtb» appellant.' 

29 Spiritum PheBbu», 9fe.] Hactenns 
PoSta landat invocatqne Apollinem : 
Jam qn» ab illo aiHatiit condit Car- 



mina, prsedicat, ac rite et religioae 
canenda prsecipit. iSptrtliuB, venam 
divitem, Epist. ad Pisonea : ariem 
carmUU, ingeoium non rudcysed arte 
ezcnltnm, ibid. vocat. 

31 Vuigtiium prima, ^r^.] Jiilia A«- 
gnsti filia, Marcellae Marcelli et Oc- 
tavise sororis Aiignsti filisB : vel Jnlim 
et Agrippina neptes ex Agrippa et 
Jolia. 

Pirfrtgiir» /|rc.] C. L. nepotes An- 
gnsti. Haec Lamblnus certe dorml- 
tans. Immo compellat Horatlns vir- 
gines qnasqne nobiles, ac pneros pr»- 
textatos, a qnibns ex more CarmeA 
Stecolare concinendnm erat : nt am- 
piins deinde soo loco dicam, nimlram 
In Carmine Saecnlari, post Epodos. 

88 DeUa tnUiU Deet] Hiijns enlm 
erant in clientela sen tutela» ejnsqoe 
laudes celebrare eoiisneveraot. Vide 
1. Od. 21. 

Delia] A Delo insnla, nbi nata et 
priecipne observata Diana. Vide iii. 
Od. 4. 04. Catoll. * Dians snmns in 
fide PuellsB et pneri integrl.' 

84 Lpua» et cervo» cohibentU am] 
Venatione gaudentis, ferasqne saglc- 
tis et arcn vnlnerantis occidentisqoe. 
Lynx, acntissimi Tisns animal, instmr 
leopardi distinctnm macolis, veni»- 
cule onee, vel, lonee vocatur. Lttpnm 



CARMINUM LIB. IV. 6. 589 

Lesbium senrate pedem, meiqoe 35 

Pollicis ictnm ; 
Rite LatonaB paenim canentesy 
Rite crescentem face Noctilucam, 
Prosperam frugum, celeremque pronos 

VoWere menses. 40 

Nupta jam dices, Ego Dis amicum, 
Saeculo festas referente luces. 



mauMram Sa^icam et polUcii mei mmum : rite eelebfwUee JlHum Latema, rUe 
IHaum lumime tmgeseentem,fnigilm$ prefiHam,Jlmxi» mennime evohendia prom- 
iam. AUquando cmmubio Juncta dicee : Ego poette Uoratii vertifme erudita 



^^^^^^^^^^^00 ' 



giM£» prtnuv Alt. S.—SS Dess. 2. Leebium eerfsare.^Z7 Helmatad. eoleutes.'^ 
tS Codd. MarciL Sax. Gott. MeDtei. Lipa. 1. 2. S. 4. H<4m8tad. a m. pr. Ve- 
nett. 1478. et Mediol. 1477. 1486. noctibtea^ tanqQain jnDgendum cam face. 
Pnlmanui Hnnn. noetibuam,—$9 Prospera Oott. 



NOT^ 



eervarinm allqui dicnnt ; jure, an in- 
jnria? Vlde Oesner. de Qnadmped. 
Piitt. xzviiT. Scc. De iia jam il Od. 
IS. ys. nlt. 

85 Lesbium sermtte pedem, tfc.] Sap- 
phici mei Carmiois obaervate mensn- 
nun, et ad me» lyra» Mnum voces et 
cantna vettros aptate dillgenter. Sap- 
plM», e Leabo insola, nomea dedit et 
originem Sapphico Oirmlni. Vide u. 
Od. IS. cit. ibtque Not. 

Sfeique PolHcis ietum'] Qnasi pnlset 
ipse citbaram, hcc ait, ac velnti cho- 
rodidascalns, exemplo OrsecisB Lyrl- 
comm.Theod. Marcil. 

57 Rite^ £x ritn antiqno et so- 
lenni, 

58 Crescentem/ace NoetUueam'] Biana 
eadem qnaB Lnna, nocte Incent, yvneri- 
Xafesiis Simonidi apnd Dionys. Halic. . 
Incrementa tucis ac decrementa sin- 
gnlis mensibns habere cognoscitor: 
orbem snnm conficit dlebns circiter 
28. nnde * menses pronos celeriter 
▼oWere ' dicitur moz. Cic. de Nat. 
l>eor. II. n. 68. ' Luna a locendo no- 
mlnata : eadem est enim Lncina. IM- 



qneyUt apnd Orsecos Dianam eamqne 
Lnciferam, sic apnd nostros Jnnoaem 
Lncinam In pariendo invocant. Qnss 
eadem Diana omnivaga dicitur, non 
a venando, ted qnod in septem nn- 
meratnr taaquam fBogantibus. Diana 
dlQtay qnia noctu qnaai dlem effice- 
ret. Adbibetar aatem ad partns, 
qnod ii matnretcnnt aot septem non- 
nnnqoam, aut, nt plernmqne, novem 
LnnsB cnrsibns : qui, qnia mensa spa- 
tia conflciont, menses nomfnantur.' 

S9 Prosperamfrugum] Fragibns ve« 
getandi vim humore suo Impertit 
Luna. 

41 Nuptajam dices, ^■c.] Cnm nopta 
olim eris, tum non sine gandio dices : 
Ego pridem adolescentnla et virgo 
Carmen Ssecnlare ab Horatio compo- 
sitnm recitavi cnm mels «qoalibns. 
Hoc ideo ait, quod ea veteribns opi- 
nio inoleverat, connobinm celerins ac 
feticitts iis provenire, a qnibus Sae- 
culare Carmen, in hooorem scilicet 
Apollinis ac Dianae, decantatum fo- 
isset in Ludis Ssecularibns. 

42 Smeulo festas referente luces] 



590 Q. HORATII FLACCI 

Reddidi carinen, docilis modorum 
Vatis Horatt. 

cedni carmen gratum NumUnbut, quando Mcvlum reduxit die$ adennes. 

NOT^ 

Qiianto apparatu, quanta laetitia ce- omnes, et liilaritaii aacrisqae operam 
lebrareotur Ludi Saecnlares, dicain darejubebantur. 
in Carmine Ssculari. Tnnc feriari 

ODE VIL 

AD TORQUATUM. 

Hortatur Manlium Torqnatnm, fortaaae filium illius, cnjus Consulatn natna 
cRt Horatios, uti vemo jam tempore dnlcia carpat, cnm ▼itsB spatluni sit et 
breve et incertum. 

DiPFUGBRE niveSy redeunt jam gramina campis, 

Arboribusque comas : 
Mutat terra vices, et decrescentia ripas 

Flumina prastereunt : 

Abierunt «ic«, Jam agris kerhtB renaacuntur, et frondes arborilmi. Terra mw 
iat conditionem : atque fluvii imminuti labunturjuxta ripas. Gratia cum Nymphia 

Ode decima tertia Libri primi in Ed. Sanad. Epigrapbe in codd. Tor- 
rentii, Ad Manlium (s. MaUium) Torquatum verni temporia descriptio et de 
mortalitaie, In Venett. Loclier. et Ascens. Ad Torquatum de liberaHtate, ex 
male intelleniis vs. 10. 20. Alt. 2. Ad Plancum. Vid. Var. Lectt. ad vs. 
23.— 1 Harl. 2. rfd«ini( j, g, terris.-^^ Codd. vett. ap. Mancin. daeendentia ; 

NOT^ 

Haec Ode est Dicolos Distropbos. vont/ jncnndamqne experitnr amoe- 

Primns qoisqiie versus est Hexame* nitatem. 

ter Heroicus, alter est Dactylicus Decrescentia ripas Fbtmina preeter- 

Archilocbius Dimeter, constans dno- eunt'] Salroasiiia legit recrescentia : 

bns Dactylis et ona syllaba. alii decrescentia explicant, valde cre- 

t Diffugere nite»\ Usc Ode simile scentia, scilicet liqnatis nivibns ; sic- 

prorstis argumentom habet atque que ripas snas transiliunt ac snpe- 

qnnrta lib. i. dictiones pares, ingenii rant: quoniam, inquiunt, hyeniis ni- 

tanien Horatiani foecnnditate gratam ves ineunte vere liquescunt et fluvios 

varietatem indutas. Scripta est ad aiigent. Pace tamen tantorom viro« 

Manliom Torquatum» qui fuit Consnl rnm aliter interpretari placnit, boc 

anno orbis 680. atque sub eo natum verius quo simplicius, nec lector re- 

volont Poetam nostrnm. fragabitor, nt spes est. Sensiis est : 

S Mutat terra vice$\ Terra, prius Flominaante uivium aquis aucta et 

hyemali coostrlcta gelu mcestaqne, ripas sapergressa, jam ad eas redie* 

jam * solvitur grata vice veris et Fa- runt, euntque et flonnt prster, id est 



CARMINUM LIB. IV. 7. 



S81 



Gratia ciim Nympbis gemiDisqae sororibas audet 

Ducere nuda cboros. 
Inunortalia ne speres monet aanus^ et almam 

Quae rapit bora diem. 
Frigora mitescant Zepbyris» ver proterit aestas 

Interitura, simul 
Pomifer aatumnus fruges effuderit, et mox 

Bruma recurrit iners. 
Damna tamen celeres reparant ccelestia lunae : 

Hos, ubi decidimus. 



10 



«tf kiw Bororilm» ncn veretur nuda chureaBceUbrare. Annu8f ei kara qtue gnUum 
diem u^fert, irnmartalitaUm wperare vetai, Hyenu temperaiur Zepkfrie: vemam 
tempeMtatem abeumit aetifoa mmUiier peritunif posteaquam Autummu frugea pro' 
duacerit, etatimque pigra redeuat /rigora. lAma tamen cito reeardunt detrimenta 



Salmas. emend. 

Sivr. Towen. et Francis, 



conject. ap. Jonei. succreeeentia, — 4 Sanad. 
pr«(er eiiji(. — 7 Lipt. 3. movet pro monet. Dao 



codd. Torrentii, Bentleii GraBV. pro v. ].'Harl. S. Alt.2. Franeq. Lips. S. pro 
▼. i. et Helmst. a ro. pr. et allmm. * Aliennm ab hoc loco epitheton. Jani. — 8 
Bentleii Vigom. po<Km pro diem, * Anmu, Hora, Ver, JEstaa^ AntumwuM^ 
raajoscnlis literis, recte.' Jani, — 11 Bonfin. emend. tityii^mi ; nnde A«ceDS. 
ac Jnderit, improbante Jani. effuderit Dess. 2. — 12 Bruma recurret nonnalli 
codd. Lambini, Lips. 3. cnm edd. Lamb. Bonfin. Steph. Heins. et Sivr. 
Brumarecurrit qnataor Lambini, omnes Cniqnii,Torrentii,Fabricii, Bentleii, 
Bersmanni, et Jani, Harl. 1. 2. 8. 4. 6. 6. Venett. Locher. Ascens. Basiil. Mn- 
ret. Fabr. Bmt. Ratgers. Fab. Dacer.Bentl. Bond. Schrevel. Delph. Coninir. 
BaxtSanad. Jones. Gesn. Zean. Jani,Bipont. Mitscb, Francis, Talbot, Pine, 



NOT£ 



secnndam ripas, nec nltra snnm aU 
venm ferantar ant exnndant. 

6 Gratia eum geminie eororilnui] 
GratisB tres, Aglaia, Thalia, Eaphro- 
syne. 

6 Nuda'] Ob calorem veris, vel ob 
rationes alibi allatas. Vide i. Od. 4. 
et 20. Item iii. Od. 19. 

7 Monet annusy tfc,] Tempns flnx- 
nm vitam nostram pariter efiliierc et 
absnmi docet. ii. Od. 18. < Trnditar 
dies die.' 

9 Zephtfri»] Ventis tepidis, ' verit 
comitibns.' Vide iii. Od. i. 24. et in- 
fra Od. XII. hojus libri. 

13 Damna tamen celeree, t^c,] Lnna 



qnidevi snom orbem novo cnrricnlo 
remetiens reparatnr, fitqne iternm 
plena qnae interierat: cit. ii. Od. 
18. ' novvqne pergunt interire lunse.' 
At noK mortales cnm semel interii- 
mns, hand amplins reparamnr ant re- 
viviscimus. Moschas Idyll. iii. Bio- 
nis deflens interitum : * Hei ! hei ! 
malvsB in hortis, apinm, anetham« 
cnm interiere, tanien renascnntur 
postea,' inquit : * nos vero qoimagni, 
fortes, sapiente», ubi primora mortui 
snmus, obscuri in terra somnnm dor- 
mirous loognm, infinitnro,' fid\a pA" 
Kpbpy &T^/uora, virfp^ov twrov, &c. 



592 Q. HORATIl FLACCI 

Qao pius .^eas, qno diTCS Tallns >et Adcus, 15 

Pulvis et umbra sumus. 
Qnis scit, au adjiciant hodieniaB crastina simuB» 

Tempora Di superi ? 
Cuncta manus avidas fugient baefedis, amico 

QuoB dederis animo. 20 

corfi: at fm rimul 4U devenimus eo quo bomui ^iiMt, TVdtei «fMiIeiitaf atguiAmcus 
deddenmt, eumue duntaxat cmU et umbra, Qwe novit utrum eedeetia Nm» 
ffitM diem erattiMam hodietfui oiai addituraf Qate getrio benigne itMoenSy Aac 



Towers, Wetzel. Wakef. et Kidd.~15 Qw pater JEneae DoonDlli Lanib. an- 
tiqvlss. Bland. Cniq. nnirt Torr. Harl. 9. S. 4. Llps. S. pro m. leet. 4. Ail. I. 
Bentl. Gr9v. a m. pr. Regin. MAgdal. Battel. et Bodl. 1. 2. et aic Bend. et 
Kidd. * Facile ex Virgilio lllatnm a librarih oseitanflbnfi rbpater. Cmn anc- 
toritate prsstat ph», tnm iitilc sentenHflB aptins est.* JM« Mhw diaeeei A. 
complures codd. nt Harl. a. 3. 4. Mentel. Helmst. Alt. 2. Lips. 1. item 
Venett. Locher. Basiil. et Ascens. Lambinus et Crnq. dII de snis refernnt. 
Editores fere comma ponnnt post diMf, nt Mnr. Fabr. Lamb. Crnq. Fab. 
Hetns. Stepli. Rntg. Dacer. Cun, San. Contra Bentl. et Jooes. distingnnni 
post TiMmo* *• Nnlla sane satio est, cnr altemtri regi potins triboatnr epi- 
tbetoD. £st illnd ad ntrnmqoe refertndnm. Qim ipsa etiam decansa pra»- 
tiili antiqnnm Yerbornm ordinem, dsM« T. el A. qoem habent Aer. Pofphyr* 
sex Torr. dno Bersm. ceteri Bentl. Lips. 8. S. 4. Alt. 1. Dcss. 9. baod dnbie 
etiam multi Lamb. et Cruq. Et sic Baxt. et recentt. jmLper et Aneuo conj. 
Bentl. Don capiens, quo nomine diTea fuerit. £t qnid qusrso fiiceret ad 
praesentem sententiam notio panpertatis i dhnu et A, coojccL ap. Jon.' 
Jmri. QiM prttter JEneoM et di»e$ Vet. Comb.— 17 Qas Mentel. Dcss.8. ot 
Cnning. uiteB pro eumma Harl. 1. 4. O^ duo Vatt. Faern. Jannoct. Tom. et 
Farn. ap. Lambinom, antiqniss. Btand. Cruqnity plnres Torrentii, Pnhnoimi 
Hnnn. Ocmblac. 1. 2. et Dieslh. Brod. nntis Bersmaimi^Lipa. S.4. Altt. 1. 2. 
Dess. a. Venett. 1492. Locber. Ascens. ten^ora tittt Craetina Di superi 
Dess.a. — 19 Bentl. conj. avidi; et sic edidit Cuning. improbante Jani. 
* Optime Poetae menti conveniet hic locus, si pro haredii reponatnr hmrebit 
in bnoc modom : Cuneia manu» amdao /ugient^ htrrekit amieo Quod dederig 
animo. Huic emendationi etiaro favent, vel poiins eani confirmantduo codd. 
^uos mihi contigit videre in Biblioth. Regia, Paris. In uno legitur : Cimcfa 

NOT^ 

15 Qoo piui JEneas] Ad Inferos "ArepuvSs Am mvftu ueti aiuh pAw^ 
nempe. Sensus est: Non pietas JE- Homoeetjtatus et umbratantum, 8o- 
neam, non opes Tnllnm Hostilimn, phocles in Ajaee, mmha mU jco^^ 
non Ancum Martium virtus ac forti- a«i^, iSliio«£icra et leuem umbram ho- 
tndo a morte vindicarunt : qnis ergo mines appellat : Anaereon iAfyiyv k^ 
sibi spondeat immortalitatem i /Ene- ww^ exiguum puiverem, Jacob. Apost. 
as fama snper apthera per Virgiliom Epist. iv. 16. 'Atfar vphs i\iyor ^ 
notns. Tnlhis, et Ancns, ille tertlos, 9op4rii, Ktd hreira a^t^o/t^. F^por 
bie qnartus Rez Roman. Llr. lib. i. modico apparenoet mox etaneaeene, 
Dionys. Halicam. lib. iii. Scc. 17 Summa] Nnmero diemm qoos 

16 PulvU etumbra eumue] Euripid. vizimus. Qnidam cod* leg. wte. 



CARMINUM LIB. IV. 7. 

Cam semel occideris, et de te splendida Minos 

Fecerit arbitria ; 
Non^ Torquate, genns, non te facimdia, non te 

Restitnet pietas. 
Infemis neqne enim tenebris Diana padicom 25 

liberat Hippolytnm ; 
ITec Lethada valet Tbesens abmmpere caro 

Vincula Pirithoo. 

mvan» mnmi hteredis effkgimt : poBtquam imterieru, el Jlf tiiot de tejmdieuam «ttt- 
nuni pratmterit ; nee etirpe hoMIu» nec etoqueiUiay nee pieta» reparibit te^ e Ter- 
fmate. Emmoere ueqne Dima eaetem Hippohftum exieat Infererum eaHgine ; nee 
Tketene ditecti Piritkei eatena» i^fermeUe poteet eotmere. 



^#>«^^^«^*^^« 



mamie amdae /mgient ; karehie amioo Qaa dederie animo, Ib altero« eodem 
modo extat textut, sed in kterebU, e matatam est in I a secuoda raanu. Huic 
Mt. adjaneta est glossa, in qaa distincte legitar heerebitf qnod explicatnr : 
* illad tnnm erit/' Wmidd,-^^! Salmai . conj. «yrfenditfe, ut ad Torqnatnm 
pertineat. Vid. Syllog. Epist. tom. ii. p. 570.— -SS Nom te, Ptamee genme Alt. 
9. Vid. Variet. in Epigrapb.— -24 Bnuiet pietae Alt. 2. Reetiimii pUtoe codd. 
•p. Coning. Reetitmat ptetae emend. Cuning. — 26 Idem Cnning. emend. 
lebeni Hippehfham.-^^S» Perithoo Lips. 1. 2. 41 Veoet. 1492. Locber. et Ascens. 
Peiriikoo Torrent. et Hyl. Pyrithoo Lips. S. 

NOT^ 

21 Splindida arbUria] Non male cibns incolumitati prittinm restitnit 

Heinsiuf interpretator, gravia, ma- JEsculapios : nnde Virbium se volnit 

jettatis plena: veteret Interpretet appeUari,quatibis virum. Atdemum 

»que bene, vera et manifesta. fato omnibus commnni functns de* 

Jffmtt] Apnd Inferos jndex. Vide cestit. Qnapropter ab Inferls mini- 

I. Od. 28. II. Od. IS. me libratum dicit Horatins. Vide 

26 l^ferme neqMe emm, ^.] Morte Oell. x. 16. 

nec Hberant Dii sibi dilectos. Diana 27 Letkaal Lethe flavinslnferornm 

Bon Inferis eripit Hippolytnm, casti- pro ipsis Inferis ponitnr frequenter. 

Utlsfamaindytum. VideOvid.Met. Tkeeemi] Hic filius £g«i regis 

XV. Senec. Trag. Hippolyt. &c. Hic Atlienarnm tot egregiis facinoribns 

Tbesei et HippolytSB Amasonis filins, insignis, nt pro Hercnle habitus sit: 

coelibem vitam ac venationis stndiom Pirithoom prscipna coloit amicitia, 

colens, et hinc DiantB cams, inter- comitemqne assnmsit ad Inferos pro- 

pellantem de stnpro Phsedram no- fectns rapiendas Proterpins caota. 

vercam strenoe repolit. Hiec illum Porro ab Hercnle ex Inferis ereptus 

apnd Tbesenm detolit, qnasiipsead secmn voluit Piritboum attrahere. 

flagUinm pellexisset. Hippolytus fu- Hic vero snperveniente terrae motn 

gient iratnm patrcm cnrrnm conscen- ftb eo distractus ac diremtnt ibidem 

dit: at eqni phocis exterriti currum vincolisconstrictutmantit. Plntarch. 

et Iptnm anrtgam per devia trahentet io Vita Thesei. Diodor. Sicnl. v. 5.&c. 

4iscerpsernnt, nomenqne fecemnt 28 PtrjiAoo] Ixionis ille filins, ope 

Hippolyti, ab T»wof, e9«at, KUt, die- Thesei Centauros vicit, &c. Vide iii. 

«oIm. Extinctum tamen Dianm pre- Od. 4. in fioe, Ibique Not. 

Detph. et Far.Ctaf. Horat. 2 P 



tm 



Q. HOR^TII WLkCOl 



ODE VIII. 



AD C. MARTIUM CENSOBINUM. 

Apnd ▼irain CoiualareiD Cafiqve CaMria famiHareni) C. Marilan Cansorl* 
nam, excosat se, quod pro tenoitate ava Carnimi vice atrenm (hand con- 
temnendam tamen monna) ei mittat. 

DoNAREM pateras grataque commodas, 
Censorine, meis flsra sodalibus : 
Donarem tripodas, praBmia fortinm 

O CMortiiey eralera» et jacimda ex are vom iittfv dorem 9oeiu miU; dm-em 



^^»^^^>#^r<»»» » 



Ode prima Libri qaarti in £d. Sanad.^1 Pro co pmodtu, cammoii» qnidam 
Lamb.omnea Torr. (cni probatar)» Ups. 1. a m. pr. Lips. 2.4. Fraiieq. Alt. 1. 
Venet. 1499. Vet Comb. Locher* Baaill. eammodMB Afit, dao VatL optlmi et 
quinqne aili Lamb. trcs Blandd. Crnq. omnes Polm. et Bersm. Harl. 1. 8. B.4. 
5, 6. Lips. 1. a m. s. Lips. S. Alt. 2. Mentel. Helmst. Dess. 2. Et slc Ascens. 
Mur. Fabr* Steph. Heins. Ratg. Lamb. Cniq. Fab. Dacer. Bentl. (e sais), 
Bast Con. San. Jones. Janiy Bipont. Mitsch. WeUel. Wakef. Comb. et 



NOTA 



Metram est idem quod i. Od. 1. 

1 bomarem paleras, 4^.] Non abs 
re Theodoras Marcilius existimat 
Oden hanc monus esse Satnraalltl* 
nm : si?e Satnraalibus, quo tempore 
amici munera inricem missltabant, 
missam Censorino. C. Martius lUe 
Censorinus Consul foit cum Asinio 
Oalloann.U.C;746. 

Patera»\ Varro lib. it. de Llng. 
Lat. < In poculis snnt paterm/ in* 
quit, ' a pateodo dictm/ Gallice uaa 
eoape, Ejusmodi pocula argentea in 
sacris adhibebantur: donoetiamda- 
bantor. Plaut. Ampbitr. Scen. i« 
* Post ob virtntem hero Aropbitrnoni 
patera donata aurea est, Qui Pterela 
potitare rex solitos est.' 

CoimiiodMs] Benignns, facilis, libe- 
ralis. Quidam legunt, coMmotfw, sed 
perperam. 

2 JEnL] Vasa ez sere capacia, le- 
betas, Oallice emnttes, qnse mnlti- 
plici erant usui. 



S IVtpMiaf] Mensas Tei sellas ali- 
qui dicunt fnisse ; alii, ansatas ollaa : 
tripodas certe appellarant, qood ter- 
nls pedibns Infima pars snstineatnr, 
inqnlt Athmi. mox citand. Cetenim 
apnd priscos tripodum genera dno 
fnere, qnss ambo lebetas aliqnando 
nominarant : alteram caldariam, qnod 
Igni admof ebatur/ideoqne dioebator 
i/twvpifiifniSf et Xoerpox^ff qno nte- 
bantor ad caleiaciendam aqnam lo- 
turis: alternm. fnit genus tripodis 
poculnmy de qno Homeras: "Birr* 
Mpovt rpiwo9aSf In his miscebatnr 
vinum ac temperabator. Utilea erant 
etlam adoraandis ssdibns: et qula 
non igni adhibebantur, Ibnfpoi dicti : 
atque hornm anriti quidam eztitere. 
Athen. ii. 2. nbi et ait, In Baccbi 
certamlnibus prseminm fictoris tri- 
podemfoisse. Tripodasapnd Gr^coa 
mercedem datam rei fortiter gestm 
ac f irtutis, conatat ez Homero fariia 
locis: forte qnia, felnt symboinm. 



CARMlNUm L1B. IV. 8. 



S95 



Graionmi ; neqae ta pessima munerum 

Ferres, divite me scilicet artium 

Qaas aut Parrhasius protulit, aut Scopas ; 

Hic saxo, liquidis ille coloribus, 

Solers nunc hominem ponere, nunc Deum. 

Sed non haec mihi vis; nec tibi talium 

Res est aut animus deliciarum egens. 



10 



iripoduif Graemrwn atremunan mtmera ; iu vero n<m minima aeciperes, si omtlen- 
tu» /orem ariilme qua» provexit vel Parrhanua vel Scopat ; aiter lapide, cotoribue 
aUer peritu» effMgere modo virum modo Deum, At mihi facuUae itia non aieet : 
nec ree tuufamUiari»^ vel amimu» tuu» indigent isti» delicii». Vereibu» delectari» : 



Kidd.— 4 Mediol. 1477. pe»»ima munera. — 6 Cnning. emend. Qua» aut P, 
prodidU,—7 lo qnibusdam vett. pingere pro ponere, ez glo^sa. Vide Nic. 
Heins. ad Ovid. Art. Am. iii. 401 • et Borm. ad Ovid..Met. x. 516.— 8 ' Sol' 
ler» scribendum, nt hic etiam tres Blandd. Criiq. aliiqne boni codd. Festas : 
* SoUo Osce dicitar id, qood nos totam vocamns ; »oUer» ctiam, in omni re 
pradens:' qaasi, totos in arte.' Jajii—O Molti codd. nt Harl. 2.S.4. 0. 
Palmanni Oemblac. 1.2. Beller.et Diesth. Oott. Lips. 1. 3. item Zarot. Me- 
diol. tres, Basil. Fabric. Mar. Torrent. Ratgers. Bond. Delph. et Schrevel. 
non tibi, Antiqoiss* Bland. ^Cniqaii, da0 Bersmanni, Palmanni Hann. 
Bfnileii Ormv, Kegiu. et alii, Lips. 2. 4. Dess. 2. Franeq. Mentel. Altt. 1. 
2. Helmstad. Venett. Locber. Atcens. Lamb. Croq. Fab. Dacer. Bentl. 
Baxt. Caning. Sanad. Jones. Jani, Mitsch. Wetiel. Wakef. Comb. et Kidd. 



NOTiE 



firtnitudinem animi ac robur corporis 
stabilitate soa tripas exhibebat. Vir* 
gil. ^neid. ix. ' Bina dabo argento 
perfecta atqne aspera signis Pocnla 
.•• Et tripodas geminos.' Vide Col. 
Rbodig. Tin. 16. 

6 Pofrftasiiis] Florebat htc anno 
ante Cbristam 400. Pictor insignis 
Zfnxidi coctaneos, ' quorum prior 
luminnm nmbrarnmqne invenisse ra« 
tionem, secnndns examinasse sobti- 
lios lineas traditnr/inqnlt Fab. Qoin- 
til. zii. 10. Plinius antem xxxv. 10. 
' Parrbasius descendisse in certamen 
G«m Zenxide traditnr. £t com ille 
detnlisset nvas pictas tanto successa, 
nt in scenam aves advolarent, ipse 
detolisse lintenm pictom ita veritate 
reprsesentata, ut Zeuxis alitum jndi- 
cio tumens flagttaret tandem remolo 
Itateo osiendi picturam, atqnc, intel- 
lecto errore, palmam concederet^ in- 



genno padore, quoniam ipse volocres 
fefeiltsset, Parrhasius autem se arti- 
ficem .... Parrhastos Epl^esi natus 
primns symmetriam pictiirtt dedit: 
primns argntias vrtltusy elegantiaro 
capilliy vennstatem oris, confessioiie 
artificum, in lineis extremis palmani 
adeptus/ &c. Yide Athen. xii. 11. 
et lib. XV. 10. 

Seopa»] Eximins ille statnarins vix- 
it anno ante Christum 4S0. aut circi- 
ter. Pansanias in Corinth. ait Pa- 
rinm fnisse Scopain, ei saxei Hercu- 
lis meminit ab eo cselati. Ejns quo- 
qne celebrantnr Venns et Phaeton, 
qnaB imagines apud Samothraciam 
religiose servatse. Plin. xxxvi. 5. 
multa alia ab eo sigoa egregie facta 
memorat. 

9 Nec tibi talium Re» esi aut animu» 
deUciarum egras] Domus tua non eget» 
immo abundat talibus ornamentis^ 



996 



Q. HORATII FLACCI 



Gaudescarminibus: carmina poasumas 
Donare, et pretium dicere muneri. 
Non incisa notis marmora publicis, 
Per qu8B spiritus et vita redit bonis 
Post mortem ducibus ; non ceieres fug^se, 
Rejectseque retrorsum Hannibalis minse ; 



15 



versus dare pouumus, et doni tBgHmaiionem eloquL Non ttatua 
inicriptionitus mjcuZj 



? fnMieiB 

wulptaf per quaa bonia Imperaioribue /ato /unctie redditur epi» 

ritue et vita, non HannilHUis jPuga prtecepe minaque retro puloiK^ non $ceUraUt 



nec tiH,^l2 Acr. Porphyr. nnus Vat. Torn. aliique Lamb. Harl. 1. 2. 5. 6. 
Helmst. a m. s. Venet. 1492. Lorber. Aacena. Heins. Bazt. Oesn. et Comb. 
flnwims. Plures Lamb. omnes Torrent. Pulm. et Bersm. tres Bland. Crnq. 
Bentl. 1.2. aliique, Harl. 8. 4.Sax. omnes ap. Janl, Zar. Venet. 1478.Baftill. 
Fabr. Mur. Lamb. Crnq. Torr. Steph. Rutg. Fab. Dacer. Bentl. Cuo. San. 
Jones. Jani, Mitsch. Wetzel. Bipont. Zeun. Wakef. et Kidd. muneri, With. 
eraend. Donare, eet pretium nec leve miMcrii, improbante Janl. — 14 Lipt. 4. at 



NOT« 



nec plurinm cnpidua est tnns ani- 
mus. Tabnlas pictas et signa apod 
Roroanos in deliciis fuisse, nemo oe- 
scit. Cicero in Verrcm testis loco- 
pletissimus, &c. 

12 Pretium dicere mtoim [mMoerit] 
Ernditus quisqoe legit moiim; atqne 
interpretantury pretiom Accrey po- 
DerCy coDstituere. Qnod hic facit 
Poeta, cum carmen rebus omnibus 
antefert : dicitque plus valere ad me- 
moriam viri magni propagandamy 
quam tabulas, signa, statnas, et pob- 
lica monumeota* 

13 Indsa notia marmora pubUdM] 
Imagines sere vel marmore incisa», 
com epigraphe honorifica in basi, quas 
breviter et compeodiose eiogia con- 
tineat. 

Publide] Qoia loco poblico et pnb- 
lica anctoritate erecte et positae. 

N^is\ Ltk(rnp*U$¥i prioribos don- 
tazat et majnscolis literis ascriptis, 
ot S. P. Q. R. P. Scipioni Africaoo 
P. C. Seoatos Populosqoe Roma- 
niis, &c. ponl vel ponendom coravit. 
Observa iotelligeodas hic statoas 
mortuo Scipioni «rectas. Nam vivos 



repodiaverat, et ez Africa reverto» 
Popolo Romaoo erigere voleoti obsti- 
tit ipse per modestlam. 

14 Per qua spiriiue et vita redU 6o- 
ms, ifc,] Cic. de Arosp. Resp. ' Sta- 
tosB et imagioes non animorom si- 
molacra sont, sed corporom.' At 
carmeo animi virtotes exhibet et re* 
prsesentat. Hinc Ovid. 'Scinden- 
tnr vestes, gerontae frangentur et an- 
mm. Carmina quam tribnent fama 
perennis erit.' £t Noster infra ii. 
Epist. ad Angostum : ' Nec magis ez- 
pressi voitos per aenea signa Qoam 
per vatis opos niores animiqne viro- 
rom Clarorom apparent.' 

15 Celeres /ug4S, R^ectaquM rttrar^ 
sum Hannibalia, ^c.] Qoando HanDt- 
bai 'incobans Italis/ ejosqoe 'vis- 
ceribus inhsBrens/ 'sommotos' tao- 
deui «t coaetos est cito io Africam 
redire ad opem ferendam Carthaginiy 
ciuos portas qoafiebat Scipio; qoi 
sic ad hostes tradoxit ^rejecitqoe 
minas ' et belli niala atqoe iocommo- 
da, quibos soi cives antea vexaban- 
tor. Vide Liv. xxviii. xxix. xxx. 
Flor. II. 6. 



OARMINUM LIB. IV. 8. 587 

Non incendia CaTthaginis impiae, 

€^artkagiMU uieeiidia auigU deelaraiU virtuUB i/liM qui revenuB e$t adeptui tihihm 



^»^#i*^»#ii»<»i»» 



vita bamii redit.^\7 ' Versus magnis difficaltatibns implicitus, ob coDfusa et 
comiiiixta inter se duorum ScipioDum facta. Nibil prssidii eat id codd. 
Igitur oportet vel emendando ▼ertui operam dari, vel ita ioterpretando, ut 
Horatii bonor atque doctrina vindicetur. Cuning. emendat, tihj»eiidia, qn» 
explicat tributa, s. vectigaliay Romanis a Pcenis pendenda ; cum Scipio Uar- 
tba^nem tribntariam fecisset. Ingenii sagacitatem in hac emendatione non 
deaideres ; sl modo vel tribnti mentio valde placere h. 1. posset sentui poe- 
tico, vel satis ottendi poMet, tmpcndticm recte pro triboto accipi. Nam ap, 
Varron. de L. L. iv. eatr. itero ap. Cic. Bmt. it. Att. vi. I. non nisi pro 
Dsnra, i. anctario est. vid. £m. Clav. Aptior videtur locns Stat. Sjlv. iii. 
%m 88. Verum et ibi impendia non sont tribntay led omnino reditns Principii 
o provinciis earumquc frnctibns. Secuti tamen Coningamium Sanad. et 
Sivr. probante etiam Jonesio. Qnare cum neqne emendatio satis bona 1o« 
cnm nabeat^neqne interpretatio reperiri possityqnsB non difficnltate laborety 
faeile addncor, ot Bentlcio assentiar, qni totnm versum delendum censnit ; 
qnod sane optimnm videtnr. Cff. leges critiesB, quas in Excursn ii. ad Hbr. 
III. dedimns. Facile nobis fingere possumns, qnomodo indoctus et ineptua 
Orammaticos, qui audisset, eversam esse Cartbaginem a Scipione, non cn- 
rans, ntrnm ab noc, an ab alio, assnere versum 17. sibi sumserit : quod pro- 
fecto probabllius, qnam, ab ipso Horatio vel tam tnrpem errorem profectum, 
vel veram sententiam tam incommoda, obscnra eadem et ambigna, dictione 
expressam esse, qnam non possit non primo adspectn de eversa CartliaKine 
lectof qnisque nondnm occnpatns accipere. Accnsat Bentl. etiam neglec- 
tam in alterins pedis Cboriambo CsBsuramy divisumque vocabnlum Cartha* 
ghut, qood in versn Asclepiadeo non ferendnm vitium sit Aliis in versibns 
talibus Horatii, ubi in Caesnra bac verbnm dissectum esse vldeatnr, vel ulti- 
nam ejus sjllabam elisione qnasi aboleri, nt snp. vs. 16. item i. Od. 21. IS. 
V. Od. 24.14. III. Od. 24.52. iii. Od. SO. 1. iv. Od. 5. 22. vel primam 
■ylbibam resectam partem vocabnli exteraam et adventitiam esse, np. prse- . 
positionem, nt i. Od. 12. 25. Contra in Cartkagime primam syllabam ita pro- 
priam vocabnlo esae, nt divelli inde non possit. Vernm hoc drgere equi- 
dem nolim, cnm coustet, exemplo et imitatione Orsscornm liberiorem in 
dlvidendis vocabulis esse Horatium, qui vel in dno versus verba distraxerit, 
ut I. Od. 2. 10. II. Od. 16. 7. atqne alias etiam simili licentia Caesuram neg- 
lexerit, nt i. Od.S7. 14. it. Od. 14. 17. Cetemm qnod Cuning. parnm 
landari Scipionem pntat a solo eo, qnod Hannlbalem Italia eztraxerit, non 
cogitavit, boc ipsnm nnnm fiictnm prsrogativam habnisse Romss servandss, 
mntandse reram fadei, domandmqne Carthaginis ; et sic, poetica doctrina, 

NOT^ 

17 IneendiaCarthaginit impiai] Vnh, percontinnos decem et septem dies 

Scipio Afrlcanus id nominis prior est vix potuit incendinm extingoi, qnod 

adeptus ; quod Hannibale devicto doroibus ac templis suls sponte hostes 

Cartbaginem tribntariam fecisset. immiseranl,' &c. Flor. ii. 15. Por- 

Fnit postea Scipio ' Panlo Macedoni- ro, nt vides lector, utrumque bic per 

co procreatns, Africani illins magni licentiam poeticam Horatins confun- 

filins, in decus gentii assnmtns, hoc dit, ob affinitatem reram ac nomi- 
icilicet fato nt qoam urbem concus* 



■erat avnsy oopos ejos everteret. . • • Cartkagim§ impiai] Qnm teilieot 



S98 



Q. HORATIl FLAOOI 



Ejas qui domita nometi ab Africa 

Lucratus rediit, clarius indicant 

Laudes, quam Calabras Pierides : neque, 20 

Si chart» sileant quod bene feceris» 

Merced^m tuleris. Quid foret Ili» 

Mavortisque puer, si tacitumitas 

ofr Afriea pnmda^ qmam Mmm Calabra, Ae H iaeeant seripta nihU piwmn 
haberte ex eo quod hudabilMter geteertB. Eequid euet JUiue IHa et Biartiet «i iiivt- 



pro omnibns Sciplonis rebns gestls hanc nnam prsclare roemorari. ▼. Cu- 
ning. Animadf . cap. x. p. 06-106. Denique Wllhof. vs. 16-17. Ita emenda- 
bat : aeu eelebrent fagae^ r^eetaeq^e r. H. mmae^ eeu diterimina (vel diependia^ 
Cartkaginit tmpuv ; cnm potaret etiam, minns recte carminibns Enoii opponi 
facta Scipionis.' Jaui* Honc ▼erinm pro spnrlo habent etiam WetaeL 



NOTiE 



coDtra jns et Am bellnm reoovarat. 
' Pudebat nobilem popnlom ablatnm 
mare, captae insnls, dare tributa, 
qnae jubere consoeverat. Hinc .... 
Hannibal causas noTorom motuom 
qnaerens/Sagnotum HispaniaeciTlta- 
tem opnlentam, fidel erga Romanos 
magnum sed triste monumentum e- 
vertit ; < nt Italiam sibi rupto fcedere 
aperiret. Summa fmderum Romanis 
religio est/ &c. Flor. ii. 6. 

18 ESui qui domita n&men ab Afiiea 
Lueraiua redtt«] Vide Cic. de Offic. 
lib. III. initium. 

90 Caiabrm Pieridee'] Versns Ennii e 
Calabria orinndi, Rudiis nimirnm na- 
tt. * Ennio ctve nobiles Rndiae,* ait 
Mela. Is natus Q. Valerio etC. Mani- 
llo Consulibtis, inquitOellius ex Var- 
rone, atqne septimum et sexagesimum 
annnm agens scripsit dnodecimum 
Annalem. £x Ensebio Tarenti natus, 
a Catone Qnaestore Romam translatns, 
babitaTii in monte A?entino, parco 
admodtun somtn atque unius ancillaa 
miniftterio contentus ; septuagenario 
major articulari morbo peritt ; «epnl- 
<osque est in Scipionis monnmento, 
via Appia, intra primum ab nrbe mil- 
liarinm. De eo QuintiL z. 1. < £n- 



nium sicut sacroa vetnstate Incoa 
adoremuByln qnibua grandia et anti- 
qna robora jam non tantam speciem 
habent quam religionem.' Cic. pro 
Archia Poeta, sic habet : ' Carus fnic 
Africano snperiori noster Ennint. 
Itaqne etlam in sepulcro Scipioiram 
putalnr is esse constitntus e marmo- 
re. . . . Rndium horoinem majores nos- 
tri in civitatem recepernnt.' Is An- 
nalium libris celebra?it landea Sci- 
pionis Majoris. Catonis, Fabii Maxi- 
mi, M. Marceili, FnWii, non sine Po- 
puli Romanl decore, fama, gloria, ot 
asserit ibid. Tullins. 

Calabrai] Calabria est hodie ampla 
regio regni Neapolitani versns Ans- 
trum ac Siclliam. De ea jam i. Od. 
Sl. Martialis v. Si. Horatianam 
' lyram Calabram ' appellat, quia Ve- 
nusinm Horatii patria, Calabri» vi- 
dnnm. Pierides nnde dictae disse- 
rni snpra, Ode iii. 

22 Quidferet lUa Maioorti»iue puer^ 
4rc.] Ipse Oentis Romanae conditor 
Romolus. vlx hodie notus esset, oi 
eharta eileantf si neino scripsiaset 
qu« ad illum pertinent, qnasl ioYi- 
dens eJBs laudi, famae, memoriae. SiO" 
gularia ipsins merita 'jacerentin to* 



OARMINUM Lll. IV. 8. 

Obstaret ineritis iDyida Bomuli ? 
Ereptmn Stygiis flactibas ^acam 
Virtos et favor et lingaa potentiam 
Vatom diTittbas consecrat insalis. 
Dignam laade viram Musa vetat mori, 
Coelo Masa beat Sic Jovis interest 
Optatis epalis impiger Hercales : 



£00 

25 



80 



4mnm OUnHum obrueret UMdu RomnHl Vu et grMia et /aemdia Peetanm 
vtdmii JEeeum Hberere J^fererum fytmmUme, et eeneeermre beaHe nmiUe, Vire 
Umde digfio Mkm ce^fert immertabtatem ; Maea eaUe ineerit. Ita Jeme eenmvie 



^^^^^0^^^^ *^ 



Francit, Bipont. et Mitscli^SS JBrictem Ayfiif eBend. Sivr. Ii. e. tedeBtem 
in eoUo Miper flnctibnf Stygii« erecto. JEmem edidit Coning.— 96 Lipt. 
1. Ftrtaf e^ jmmt.— 27 Vatem ef dt«<li6iw Vet. Comb.— Sl Cuning. et Sa- 



NOT^ 



nebrity niti Uteratnm Inmen accettit- 
tet,' qnod ait TnUins. Videtur Horati- 
ot Theocriti tententiam exprettitte, 
tcribentit: 'Quit Priami 6liot not- 
•sct niti bella tnperiora oeclnitsent 
Poet» r Vide IdyU. xvi. et Pindar. 
Od. TiT. Nem. ait 'maximas virtn- 
tet tenebrit obtcnrari, ti hymnit et 
prseconibns destitnantnr, &c labo- 
mm Tero et prsclare gestomm snm- 
mam remnnerationem esse inclytoe 
carminnm cantns.' 

/fo AfaoMitsgtM pn^r] De lUa ma* 
tre Romnli, i. Od. 9. 17. de Romnlo, 
I. Od. 19. SS. ' MaTors * qnati ' mag- 
na Tertens ' dicitnr Mart, ex Cic. de 
Natnr. Deornm»iii. Graecit Bldfwpror, 
Sabinit ^ Mamers/ ex Varrone. . 

96 Ereplnm iSlygiis /ncit^M JRa- 
etmt, 4rc.] Per carmina Poetarum 
Aacnt oblif ioni adeoqnelnferit erep- 
tnt ad posteros memoriam transmlsit 
tnam. De ^co ii. Od. IS. De 
Styge i. Od. S4. 10. 

97 Dtrift^weoNifMflRnto] MomU 
pen w^eovtt bedterum imeidae, Orsecl fo- 
cant, insnlas fortnnatas, ex Strabone, 
tltas ad 6nem ManritanitB, Latinl di- 
omt ; et in iit qnldam statnvnt Cam- 



pot Elytiot, qnos detcribit Virgil. 
iEneid. vi. 040. 'L»tas sedes' Ho- 
ratlns appeUat i. Od. 10. infra, Epod. 
XVI. * arva, beata Petamnt arva, di- 
vitet et insnlas.' Insola dicltur qna- 
si in salo potita. Fest. Itidor. &c. 

28 Dignmm kmde vimm Jlfiifa tetat 
meri} Tbeocrit. Idyll. cit. zvi. ' a 
Musis iUustrem venire famam,' asse- 
rit Ovid. ex Ponto, i v. 8. < Carmine 
fit vivax virtus, ezpersqne sepulcri 
Notitiam sersB posteritatis habet. 
Scripta ferant annos. Scriptis Aga- 
memnona nosti/ &c. Non mimm 
ergo, qnod Alexander iUe Msgnus, 
cum ad Achlllis sepulcram de f enis- 
set, beatum enm pronontlavit, cni 
mram gettiumm contigitset eximins 
prsBCO, scilicet Homeros. 

99 Sic Jevie intereet Optatie epuUe 
impiger Hercnke] A Poetis et carmi- 
nibot habet Hercolet qood inter cce- 
Utet credatar Jovit ments» ct epnlis 
adesse et accombere, nectareqoe et 
ambrosia vetci. Vide Ui. Od. S. 9. 
Homer. Odyss. A. Pindar. Nem. t. 
Ovid. loco mox cit. * Di quoque car- 
minibns(tifatettdicere)6n«t. Tan- 
taqne majestas ore canentis eget.' 



000 Q. HORATII PLAOGI 

Claram Tyndarid» sidns ab infimis 
Quassas eripiunt asqaoribas rates : 
Omatiis viridi tempora pampino 
Liber vota bonos ducit ad exitus. 

oeewMi/oHU HeratUi, lia JUii Tyndari lueida sidera e mari prefunde vtntfi- 
ctfni tumee labi/oBtai, Ita Baecluu, pampino virenH eorenaium habene capnt^feUeem 
dat eventum preeUm» mefiaHnm, 

nad. ab inibnie^ improbtnte Jani. ab i^ferie ww. lect. ap. Jones.— SS Lips. S. 
«tquoribu» eripiani, 

Sl ClarumTyndaridaiaiduifi^c^Sic meratar, crediturqne hominnm vota 

etiam Cai tor et Poiluz habentur Dii, suscipere, et optata largiri. Vide iii. 

potanturque periclitantes in mari ju- Od. 25. ibique Not. 

Yare. i. Od. S. 2. et Od. 12. 25. Qoanta demum ▼arietate longam 

SS Omaiu» viridi, ife, Hac deni- narrationem Poeta-dtttinguat et ex- 

qne ratione Baccbns Inter Deos nu- omety observa, lector stndiose. 



ODE IX. 

AD LOLLIUM. 

Neqoit sibi temperare Horatius, qoin Poetic» landem, tibi cum ceteria 
Poetis commonem, apud Marcnm LoUinm, Caii Caesaris moderatorem ju- 
vente, sibique familiarero, dum ezimiai illins viri virtutes egregio Car- 
mine recenset, sibi 6denter arrogare conetnr. 

Nb forte credas interitura» qnse 
Longe sonantem natus ad Aufidum, 
Non ante vnlgatas per artes 
Verba loqnor socianda chordis* 

Ne foHane exitHmes periiuree iemumee^ quoi ege natui ad AMtum late reso- 
«ONtoii bfquer per artei novae fidibui jyngendoi. Efii Bomeru» Metoniui prima» 



Ode decima Librl qninti in Ed. Sanad. Antiqnisslmi codd. Torrentii 
Inscribitnr, Ad M. LolUum. Venet. 1492. Locher. Ascens. Ad LoUium^ 
ieribendum «tie.— S Dess. 2. Non ante vulgaiii*'-^ Verba toquar nonnulU 

VOTJE 

Metrnm Idem quod i. Od. 9. strepit et mnrmurat Vide iii.Od. nlt« 

1 Neforiey 4*^.] Artificinm singn- S Non ante vuigatae perartei] Ly- 

lare ezhibet haec Ode, argumentnm ricis versibus a me primo Latioe com- 

vero par eum superiori. positis iii. Od. ult. et it. Od. S, in 

9 Naim ad AufdMm\ Natns in A- fine. 

pnlitt fiDibosyiibi fluvios Anfidns alte . 4 Soeianda ehordiij hftm aptaodtp 



GARMINUM LIB. IV. 9. 



601 



NoD, si priores Mdeoilias tenet 5 

Sedes Hooieras, PindaricaB latent, 
Ceseque et Alcaei minaces^ 
Stesichorique graves Camoenae. 

9btv^parte$f haud olnewra ett Mtua Paidari, SimwidiSy Aleai minaciB, ae Steti' 

Lamb. tocunula nettM Farn. Larobini. Post ehordis rolon ponnnt Lamb. 
Crnq. Heins. Bentl. Wakef. et Kidd. et »tc jnngnot : ' Ut ne forte credasy 
interitnra carmina mea, intelligas, ». co|(ites velim, non, si Homenis prin- 
cepc poetamm sit, ideo latere Pindaricas Camcenas/ &c. < Sed simplicior et 

it chordis posnernnt. Ita et 

' Fab. — 8 Tereieori, Tersichori, 

l variantes apnd Jani. Siesickorite 



SOTJE 



Toee pariter et fidibus canenda. 

6 Non, n prioree, Sfc*'] Etsi primas 
obtinet Homerns, non alil tamen in- 
glorii qni post illnm scripsere. Vide 
Oell. III. 11. ubi refert dobitatnm a 
mnltis uter state prlor, Hesiodnsne 
an Homerns, et xtii. 21. asserit eos 
aetatem timnl egisse, vel Homerum 
aliqnanto esse antiqniorem. 

Mteomtui] Mteonis filins : vel natus 
in Maeooia sen Lydia, scilicet e Smjrr- 
na urbe: qnanqnam ^Septem nrbes 
certant de stirpe insignis Homeri,'* 
Smyrna, Rbodos, Colophon, Salamin« 
Cbios, Argos, Athenv.' 

Homerut] Hic ingeniornm et oro- 
nis doctrinsB fonsdictos. De qno vide 
Snidaroy &c. Plutarchns scribitno- 
men a c»citate Homero inditum, quo- 
niam a Comsis et lonibns Bfiiipoi vo- 
cantnr qui ocnlis capti snut, eo quod 
egeantdoctorihns, 6/iripev6rrw : aliam 
qnoque etymologiam ibidem profcrt. 
Herodot. lib. ii. ait Homerum annis 
ant^ se quadringentis eztitisse. Cor- 
nel. Kepos Cbron. et Oell. xtii. 21. 
aliiqne, annis ante Romam conditam 
centnm et sexaginta : - pariter vet. 
Schol. Jnvenal. ad Sat. vii. S9. Alii 
nliter. Ad verum accedere propius 
videatnr, qui scribuDt, floraisse clr- 
citer annif ceatnm qnadragintt post 



beilum Trojanura. ApoIIodor. &c. 
Cic. de Clar. Orator. 'EtsiHomeri 
incerta sunt tempora, tamen annis 
multis fnit ante Romulum :' et de 
Orat. n. 1S5. • Pisistratus,' inquit, 

* Homeri libros antea confusos sic 
disposnisse dicitur, nt nnnc hal>emns.' 
Qointil. X. 1. ut fluvlis et fontibos in- 
itium dat Oceanus, sic omnitMis elo- 
qnentise partibns exemplum et or- 
tnm dedit Homems. ' Nemo,' inqnit, 

* magnis in rebns snblimitate, in par- 
vis proprietate illnm superavit. Idem 
laetus ac pressus, jncondns ct gravis, 
tum copia turo brevitate mirabilis,' 
&c. Quanti faceret Homeri opera 
Alexander Magnus, egregie Plinins 
explicat vii. 29. Vide et Coel. Rho- 
dig. XIV. 1. ubi inter mnlieres doctri- 
na celebres numerat Daphnem Tire- 
si« filiam apnd Delphos condendis 
versibus prKcellentem, nnde mnlta 
ad sni poematis cultum Homems 
transtnlisse creditus. Ceterum velut 
numini cuidam etiam fana et sacella 
Homero fuisse erecta moltjs in loctt 
constat, ut Smymey Alezandri», et 
alibi. 

Pindaricai] De Pindaro fnse supra, 
Od. 2. hnjns libri. 

7 Ceaque] Simonides Ceius Pan- 
Imm LacedaeQonum Principi valda 



602 



Q. HORATII FLAOOI 



Nec, si qnid olim Insit Anacreon, 
Delevit setas : spirat adhnc amor, 10 

VivnDtqae cominissi calores 
.^li» fidibns pndlce. 
Non sola comtos arsit adnlteri 

choH grwn». Ntque tem^ aboUvit id quod Anacreon olim etdmi. VwU efMai» 
itMm amor, ae epiramt ard&res mandati chordie JEolia virghiie. Non wm HeUma 



^^*^^^^^»*-^^ 



CommeDt. ap. Crnqnlom, Lips. 1. a m. pr. Lips. 9. S. minns recte ; mm ante 
erat, Ce^we tt^W Lipt. 4. et Fab. Vvoimktpat commstt' eolores. — 1S Nem 



NOM 



lionoratns, perinde ac Hieroni Sici- 
liaeTyranno, flornit circa Olympiad. 
es. Aliter alii ; sed non mimm : Tix* 
It enlm ille perdin. Di?lnnm hune 
Poetam nnncnpare di? Inns Ipse Pla* 
to, et aliqnot ejns ▼ersns afferre non 
dnbitavit. Praeclamm ex illins Tbre- 
nis Fragmetttom exbtbet Dionyslus 
Halicara. nbi Danae ab Aerisio flnc- 
tibns maris ad certnm nanfraginm 
ezposita sonm deflet infortnnium. 
Ylde qnse de eo jam annotavl ii. Od. 
1. in fine. Val. Max. i. 7. et 8. Soi- 
dam, &c. 

Aiem mtMces] Scilicet is Tyrannis 
infestns qnosdam etiam suis versibns 
ezterminari fecit. De eo non semel 
nntea. i. Od. S2. et ii. Od. IS. 

8 A«sidlori^^rmMsCam«m«] Qoin- 
til. cit. * Stesichornm, qnam sit inge- 
nio validus, materi» quoqne osten- 
dont, maxima bella et clarissimos 
canentem duces^atque Epici carminis 
onera lyra sustinentem. Reddit enim 
personis in agendo simnl et loqnendo 
debitam dignitatem : ac, si tenntsset 
modnm, videtur ftmnlari proximn» 
Homernm potnisse : sed rednndat at- 
qoe effanditnr: qnod ut est repre- 
hendendnm, ita coplsB vitinm est.' 
Is erat ex Himera nrbe Siclliv. Flo- 
rebat Olympiade 49. ante Christnm 
annis decem et sexcentis. Eyus pao- 
cnli admodnm Tersas ad noa nsqae 



perreneront. Non praetermittam qnod 
ainnt, proscissa carmine Helena, im- 
missam ab iratis ejiu fratrlbos Caa- 
tore et Poilnce Stesichoro cmcitatem, 
ablatam vero palinodiam canenti. 
Dictus qood Ijnjo-fr xep^" w^Hfrot Ir 
act^ap^^ stalaerit cAonim prnms t» 
eifAorw eanlii ; nam antea Tisias voca- 
batur. Suidas. £1 statnam elegantem 
fuisse positam, qosB snmmo fnerit 
propter ingeniom honore et nomine, 
teatis Cicero in Verrem. Vide Plin. 
X. 29. obi ait, < soavitatem pnemon- 
stratam efficaci anspicio, cnm in ore 
Stesichori infantis Inscinia cecinit.* 

9 ilnaereom] ha»i, inqolt proprle 
Horatins : is enim amatorla prvclpae 
scripsit : lonicam secntns Dialectom, 
quippe in media natas lonla, Teo ci- 
vitate. Flornit ante Christum annia 
prope qningentis. Ex Soiday scripslt 
Titiosa carmina, lambos, item qooa- 
dam versns metrl pecoliarls qoi ab 
eo Anacreontici nnncapatl sont. Hoa 
Tenostos dolces ac lepldiasimos ap- 
pellat Oellios xix. 9. De eo jam 
I. Od. 17. 18. ad has voces» *fide 
Teia.' Vide Epod. xiv. 

12 lEoUa piiefftf] De Sappho iEo- 
lla slve Lesbia, ii. Od. 1S. 

IS Nem eoXa comtoe areitf ^.] £k- 
emplts conglobatis probat, si desit 
Poeta, ras qoasqae landabiliter con- 
fectas lotenre: ante Heleaami in- 



OARMINUM LIB. IV, 9. 

CriDes, et aaram yestibns illitQm 
Mirata, regalesque caltas, 
£t comites, Helene LacaBoa; 
Primosve Teacer tela Gydonio 
Direxit arca : non semel Ilios 
Vexata: non pagnavit ingens 
Idomeneas Sthenelasve solas 



608 
15 



20 



Sparitma adnumt pejwt iiureAt eapUlMy admiraia f)e$U9 awra dUtuteiaMy omatum 
r^amf iMgeutemque eomilaiwn, Nee Teaeer ftimm» tagUtaa coatormt area Cre- 
tenH. Haad una viee Tnoa JuU espugnata, Non aoiuB audax Idmneneut uMt 



mda erinee artU aduUero§f MarkUnd. ad Statii SyW. i. S. 04.— 16 Helenm 
Acroo, Lips. 1. Helmstad. et Franeq.— 17 Primumfue Harl. S. 5, Mentel. 
Ups. S. et BaxL Primumoe Harl. 1. 2. 4. 6. Schol. et omnes ceteri codd. et 
edd. Cffdanea Mcntel.— 18 Lipn. 4. et nen eemel. Bentl. In ed. Canta^ 
IHem; in edd. vero Lips. /Um.— 19 Uont Benmaoni, Alt. 2. Helnitt. et Harl. 
2. S.6. nee jpugnatit,—%0 Idumeneut, Idemineue, et mox Stheknu9f StkeUu9y 
Sckeknme, Stenelue variantea ap. Jani. Stheneiue^ Lips. 1. S. Dess. 2. 



NOTiE 



qiiit, foerant et alie mnlierea bello- 
rnm cans», qn« tamen ignorantnr, 
qnia nnllos scriptor ea literis com- 
menda?it. Vide Athen. ziii. 1. obi 
mnlta praeter Trojanum bella propter 
mnlieres exarsisse addoctis exemplis 
ostendit. 

16 Helene Laeetna'] De hac, ejns- 
qne adnltero Paride, i. Od. IS. et iii. 
Od. S. jMnon Miratay tft.'] Insolitos 
sempe Spartanis cnltns et Inxns. At 
contra Pbrygii acn ▼estes pingere 
auroqne exornare primi institnerunt. 
Hinc Helena corporis neglectoi et 
parsimoniae innntrita Paridis ejnsqne 
comitnm regalem pompam demiratnr. 
Ovid. Eplst. Paridis ad Helenam: 
* O qnoties dices : quam panper A- 
cfaaia nostra est I . . . . Parca sed est 
Sparte: tu cnltn divite digna. Ad 
talem formam non facit iste locns. 
Cnm Hdeas cultns nostra de gente 
▼irocom, Qnales Dardanias credis ha- 
bere nnrus ! ' 

17 Primune Teueer^ ^«.] Telamo- 
nis ille fitins, AJacis frater, ab Home- 
ro tam celebrains ob artem et peri* 



tiam jacnlandiy non tamen fnit primns 
ea solertia insignis : eximii extitero 
ante illnm jaculatores. At hi mini* 
me snnt clari, qnia pnecone et vate 
carnernnt. Homer. lUad. O. primoa 
qnosqoe Trojanomm arcv Teneer 
perdit, ibiqne octo Dominantnr ejns 
sagittis prostrati. Vide et lib. i*. Od. 
7. snb dnem. 

Cjfdomoareu\ Apod Cydonero Cre* 
tse insulsBcivitatem arcns vel inventi, 
Tel optimi fiebant : aptas qnoqne 
ibidem ad sagittas cannse. Memioit 
Virgii. Ecl. x. 59. 

18 NontemeHUot Vexaid] Arxiila 
Troj« saepins pro ipsa nrbe nsnrpa^ 
tnr. Expngnata fnitTroja primo ab 
Hercule, deiode ab Amnionibnsy de- 
nique a OrsFcis. Priora tamen ca 
bella et excidia vix nota sunt : poste- 
rins vero qnam celebre per Homeri 
^armen 1 Vide iii. Od. S. 26. 

20 Idomeneut"] Pilins Dencalionla 
ille, Rex Cretensinm, Minols nepos : 
armatns ftilgnri, pngnans apro c<mb- 
paratnr ab Homero, Iliad. N. 

Stkenelut] la ' Impavidtts et pngiUB 



G04 



Q. HORATII FLACCI 



DiceDda Mnsis praslia ; non ferox 
Uector, vel acer Peiphobus, graves 
Excepit ictns pro pudicis 
Conjugibus puerisqae primns. 
Vixcre fortes ante Agamemnona 25 

Multi ; sed omnes illacrymabiles 
Urgentur ignotique longa 
Nocte^ carent quia vate sacro. 

Sthenelui jwgnaa ewtfecU a MuaU eani dignae, N<m primuM Hector acer aut stre- 
nuue Deiphobue ingentea plagae tuUt pro caatie nxoribus ac ftln§, Ante Agamem' 
nonem generoei fnere complttree, Verum cuncti indefleti et obecuri premuntur obU'- 
vUme eempUemaf ^oniam eanctum Poetam non habuere, Virtue incogniia parum 



Venet. 1492. StKenelueve ceteri omnes. Vid. ad wn, 17. — S4 Lip8. S. et 
HelmsUd. pueri§q[ue f»rint«.— 27 Landin. ingenti^e, — 29 * Benti. conj. iuertim 



NOTJE 



Bciens' dicitur i. Od. 15. Vide ibi 
Not. 

22 Hector] Htinc Trojanomm for- 
tiiisimum Homerus Marii et igni 
cnncta devaf tanti similcro dicit. De 
eo jam iii. Od. S. 28. frater ejns fiiit 
Deiphobnt post illum Tirtute pr»ci- 
pnus. De his^ deque tota excidii 
Trojaul serie multipliciqne historia, 
consule Dictyn Cretensem et Dare- 
tem Phrygiom. Hic refert, * Pria- 
mnm regem Trojanorum (patrem 
Hectoriff, Deiphobi,ParidiSy aliornm- 
qiie plurinm, ex Cic. Tosc. i.) vultu 
pnlchro, magnnm, voce snavi, aqnili- 
no corpore. Hectorem blsesnm, can- 
didmn, crispum, strabonem, pemici- 
bns membrlSy vultu venerabili, bar- 
batum, decentem, bellicosnm, animo 
magnum, civibut clementem, dignum 
ct amori aptum. Deiphobom simi- 
lem patri, dissimilem natura, fortem» 
Alexandrom, sive Paridem, candi- 
dnm, longnm, fortem, ocolis pulcher- 
rimis, capillo molli et flavo, ore ve- 
nnsto, voce suavi, velocem, cupidnm 
imperii.' 

Grmes Exeepit tdiiSy 4«.] Hector 



enim diris plagis tandem ab Acbille 
confectns circa mnros Trojap ter ab 
eo raptatns est. Homer. Iliad. T. 
Virgil. JEnM, i. 

Deiphobua] Htflena post mortem 
Paridis iu uxorem assnmta, ejns dolo 
Orsecis proditus est, atque ab his 
cmdeliter necatns, tmncatis mani- 
bns, pedibns, naribus» anribus, ocnlis 
evnlsis, Ste, Virgil. ^eid. vi. 405. 

25 Ftxere /oriea ante Agameummm 
MuUt] Ut apudTrojanos prseter Hec- 
toremp Deiphobnm, aliosque aliqnoty 
sic etiam apud OrKcos praeter et 
ante Agamerononem et qnosdam ali- 
os, muUi fortissime dimicamnt» lan- 
deqne beliica inclaruerunt ; omnes 
tamen llli Ignorantur, qnornm non 
celebravit virtntes Homeras,ant alius 
vates. 

AgamenmonJ Exercitus Orspcoram 
Princeps et coryph»ns, a Darete sn- 
pra cit. describitur, <albo corpore, 
maguus, membris valentibns, fkcnn- 
dnt» prndens, nobilis.' 

28 Vate socro] Seu quod instinctn 
divino afflatur Poeta, ' sacer' voca- 
tor: seu qnia Mnsanun mysta, «t 



CARMINUM Lip. IV. 9. 605 

Paulam sepaltfle distat mertia& 
Celata virtas. Non ego te meis 30 

Chartis inornatam silebo» 
Totve taos patiar labores 
Impane, Lolli, carpere lividas 

dkffltH ab ignavia deapicta. O LaUi, egoienon rtUtumam $im§ meonm c armin a m 
ornatu: neqme tontat virhUe$ tuae sinaM tiyiwto eepebri inmda obUm^me. Men§ 



^■^^*^^^^^^^^^ 



(neqne tameo io coDtextam ioferre aiisns) et tic explicat : qoia et ▼!¥» «tf- 
toM inertia, b. e. aeglifentia scriptorom celata^ paalbm dietai virloti upmUf. 
PttUt enim, ex vulgata omniom libb. I^ctione nnllnm tanom teotam elici 
poBse ; in qiio argotiarom etiam aliqtiid interveoit. Sed primum facile seo- 
titor, qiiam dora et inconimoda orationit •tmctara tit ez emendatiooe Beot- 
leiana, qoamqoe alieoa a meote poetvteuteotia exeat. Deiode valgata lectio 
Giim Doo solnm optimom, si recte expooator, sed etlam aptiorem Horatii 
oootilio seaaum prsbet, tnm plos et facilitatis, et concinoitatis atqoe eie- 
gaotiae, et vero vis ac vigorit habet. inprimis ez oppoaitione vtrtvlif et tacr- 
fuvy item eeUtUe et aepnUw, qnm Bentleii •ntpicione plane tollitor. MptMt 
conj. Witb.' Jaat.~.Sl Noonnlli codd. Lambini, Harl. 1. 8. S. omnes Torren- 
tii, PRlmanoi, Hiino. Oeroblac. 1.2. et Beller. Bentleii Onev. Zolicb. Mag- 
dal. am. pr. Vigorn. et Colbert. Lips. 1. 2. S. Dess. 2. et Franeq. mieri. Pri- 
moa ita dedit Ald. 1519. deindc* Mor. Brot. Batill. Fabr. Cmq. (qui nll refert 
de sois codd.> Torr. Steph. Fab. Rotgers. Dacer. Baxt. Talb. Sandby et 
Pine. eUebo Harl. 4. 5. 6, doo Vatt. Jann. Faern. Rossard. Nicot. Cler. ap, 
liamb. doo codd. Canteri Nov. Lectt. vi. 14. Polmaoni Diesth. Bentl. Leid. 
Regin. Reg. Soc. Petrens. GaL a m. pr. Battel. et Bodl. Oott. Sax. Mentei. 
Lips. 4. Helmst Altt. et sic omnes editt.. vett. ante Ald. 1519. item Lamb. 
Heins. Vascos. Bentl. Borm. Cnn. San. Maitt. Oesn. Jon. Sivr. Zenn. Jani, 
Blpont. Mitsch. Wetael. 'Wakef. Comb. et Kidd. * Prtetullt hanc lectionem 
ideo Bentl. qnia inepta ct inficeta illi videtor sententia: ' non patiar te sileri 
meis cfaartis.' Sed non hcec vera ratio est; nam potest etiam joogi : ' Non 
ego te, chartis meis Inornatnm, patiar sileri, h. e. nullam tni apud posteros 
mentionem esse.' Potias, in codicnm aiictoritate prope parl, ideo optanda 
videtur lectio ailebo, qnia et facilior et elegantior progressio sententiae est, 

* Non ego te silebo, nec patiar tuos labores oblivione obrui,' qiiam ejos, qo» 
c siieri prodit : ' non patiar, toi.nullam esse memoriam, nec patiar, tna facta 

NOTiE 

Saccrdos : iii. Od. 1. loit seo quod * spicoa, nihilo felicior est qnam iner- 

* poetae velnti Deorom aliqno dono et tia et desidia, qoam omnes aspernan- 
mnnere commendati nobis esse vide- tur. 

antor;'quodaitCicde Aru8p.Resp. S2 Totve tnos patiar laboree] Lol- 

18. ex Ennio. Ovid. Art. Am. 1. iii. lins gravia gessit bella, in Oermania, 

* Est Deua in nobis, sunt et commer- Tbracia, Oalatia. Vide Dion. Ub. 
cia ceeli. Sedibos SFtbereis spiritus uv. 

illevenit.' EtaUbi: ' At sacri vates SS XoUt] M. LolUns Consnl foit 

et Divnm cara vocantnr. Snot etiam cnm Q. ^milio Lepido, an. U. C. 7S2. 

qni nos numcn habere pntant.' Horatio annum statis agente 44. 

29 Paalum eepuUw dietat ineriia Ce- Quod ipse indicat lib. i. Epist. uit. in 

UUa virtui] Virtus, qns non est con- fioe, ubi scribit : ' Forte mcom si 



006 Q. HORATIl PLACOf 

Obliviones. Est animos tibi 
Rerumqae pradens, et secundis 35 

Temporibos dabiisque rectus ; 
Vindex avareD fraudis, et ahstinens 
Ducentis ad se cuncta pecunise ; . 
Consulque non unius anni» 
Sed quoties bonns atque fidus 40 

Judex honestum prsetulit utili, et 

tild nt renm $eietu, «fw in protperU et addrne ; tmarUui deUt humiea ei eper- 
neme peeunum ad ee emnia traheniem : nen wmu amd Cemeulf eed ^mtieeemw»que 
jadex umeeeMe et JUeHe koneetum atUi mUepeeuUf atfue freede excOea repaduteU 



oblivione del«ri.' Joiit.— 40 Sed guetiene Bentl.^1 Post uiUi eopaUm et 
omittont Harl. 1. 2. S. 4. 5. 6. omnes Torrentii, Bentleii, Cmqoiiy Jani» et mlio- 
rum ; item edd« antiqq. oronet, cum Bazt. Jani, Bipont. et Comb. et inaerunt 
Ald. 1501. Lamb. Cruq. Mur. Aacens. Fabr. Helns. Rntgert. Steph. Fib. 
Dacer. Bnrm. Bentl. Delpb. Schrevel. Mitach. Wetael. Wakef. Prancia, et 
Kidd. MoK V8. 49. post mdtu omnea codd. et edd. vett. omlttnnt et ; ted 
Id eahibent Baxt. Sanad. Towert» Schrevel. Delph. Jonet. Mitach. Oetn. 
Zeun. Francit, Wetsel. Wakef. et Kidd. * Kepetendom M rov tmmSi qme^ 
ftef ante R^eeU va. 42. et ante per vs. 4S. qnn plane Horatiana ratio eat. 
Vid. III. 18. 7, III. 24. 40. aeqq. iv. 8. 29. seqq. Cf. Cnning. Anlmndv. ii. p* 

NOTJE 

qni8tepercontabltnr«vnm, Meqna- leins Patercnlnt. Ergo vel tonc la- 

ter nndenos sciat impleviite Decem* tebat adhne, cnm tcriberet hxe Ho- 

bret, Collegam Lepidom qno dnxit ratiot, Lollii avarltla, qnte pottea in- 

Lollint anno.' Ad hnnc bina» tnnt notnit: vel hnc fhcit Symmachiannm 

Horatii Epittola», 2. et 18. lib. i. In illody quod habet Sidon. Apollinar. 

quarnm priore ^ Maximom ' enm ap« Epitt. viii. 10. < Ut vera lant omat, 

pollat. Ita falta cattigat.' Conatat tnbinde 

24 Eet anitmu tiH Rerum prudene] Caetarem Lollio offentnm, teq qnod 

Philotophiat notitia, vel nan et prn- Orientit provinciat expilattet. ten 

dentia inttmctut, tagax, judicii et alia de canta. Velleint lib. ii. Sue- 

contilii vlm habent. Non ergo mU ton. Tiber. cap. IS. Plin. tx. 25. dcc. 

rara ti Angnttnt Calo Ctetarl' filio in 20 Centulfue neu uniue mmi] Rei- 

Armeniam proficitcenti moderato- pnblieae contulnlatl qoldem anno nno, 

rem cnttodemqne Lolliom dedit. nt alll Contnlet : at ipte tibi aemper 

26 Seeundie Temperilmt dubUtque dominarity cnplditatetqne frttnat et 

reetut'] ^qnam tervat mentem ardnia coercet, immo paatim de illit triura* 

In rebnt, non tecnt ae in bonit tem* phat exerent arma tna nbiqne victri- 

peratam. it. Od. 2. cia, tcilicet abatinentiam, jnttitiam. 



27 Vindex moerm fraudie^ et ebtH» 4ec. optlma certe allegoria, per qnam 

ncna] Lant hce minime Lollio idonea, Stoae dogmata Incolenter venditat 

qnem peennlat qnam recte faciendl Horatint. 
in orania cnpldiorem tettatnr VeU 



CARMINUM LIB. IV. 10. 607 

Rejecit alto dona nocentium 
Vnlta, et per obstantes cateryas 
Explicuit sna victor arma. 
Non possidentem molta vocaveris 45 

Recte beatum ; rectias occupat 
Nomen beati, qui Deorum 
Muneribus sapienter uti, 
Duramque cailet pauperiem pati ; 
Pejusque leto flagitium timet ; 60 

Non ille pro caris amicis 
Aut patria timidus perire. 

saiiiicra in^^robmtmf aaaque arma triMmphwM pmiulU per turmaa imptdirt ootaifef • 
Nm raeie i^ipel/averit feUum eum fid muUa habet : recttM» OMtem /diei$ iitulum 
meretur 9«t weit beue uti deni» Detfrimy moiettamque egeetatemferre ; et ptu» ker* 
ret ec^u» fuam mortem, 1$ prefamiUaribu» et patria occumbere ncn veretur. 



18/ Joit. utm aut Rfjeeit a, d. n, F. aut conj. ap. Jones.— 45 Mentel. et 
l>ess. 2. imiJto voetdferia,'^6 Lips. 9: et reetiu» oecupat,—52 Aut p, t, periret 
•liqiiis ap. Fabr. et Helmst. perilnt duo Blandd. Cruqniiy Mentel. « in. pr. et 
lips. 1. 

49 Duramque caUet pauperiem pati} pneferre pudori, £t propter vitam 
Vide III. Od. 9. ▼ivendi perdere caasas.' 

50 P^uequeletofiagitiumtimet^JJn^ 51 Non iOe pro cari» amici»^ ^rc] 
▼enal. ' Sammam crede nefas animam iii. Od. 2. et 19. 



ODE X. 

AD LIOURINUM. 

Ostendlt delicatnm pnemm Lignrinumy nbi jam pertransierit pueritise flos, 
fastidii sni sero poBnitnmm. 

O cRUDBLis adhuc, et Veneris muneribus potens, 

O dure haetenu»f et Veneri» dcni» tuperbCf quando inexpeetata penna aeeeeeerit 



Ode secuDda Libri quiBti in £d. Sanad.— 1 Oformosu» adkue edidit Sanad. 

NOTiE 
Metramidem qaodi. Od. 11. pndicitia Ligarinnm extitisse, vei 

1 O erudeU» adkne, i^e.'] Speciosi PoetSB nostro non respondisse. 
istiuf pneriamore captnm.se decla- Veueri» muneribu» poten»] Pnlcliri- 
rat Horatins bnjns lib. Od. i. vs. SS. tudine, gratia, seUtis flore specta- 
Hic patet vel constantem in tuenda bilis. 



Q. HORATII PLACCI 

Insperata tase cum veniet pliima saperbiae, 
£t, qode nanc hameris involitant, deciderint comse, 
Nanc et qai color est paniceae fiore piior rosae, 
Matatus Ligurinam in faciem verterit hispidam ; 



huB arrogantuB, atque defluxerini capilli qui modo per humeroe dijll^mtwr,et q 
modo ro$a pwpurea mieantior est color deperditu» lAguriuMm miutarit m tuUu 



^'l^^^^^^SJ'^»*»»^ ^ 



nnlla rediiiu ratione.— 2 Bentl. pro phuM, conj. frncmtf, h. e. aetas provec- 
tior; et ita edidere Sanad. Sivr. Towers, et Francis. ruga, vei pema cooj. 
Markland. mnbra conj. Witb. e Clandian. Eatrop. i. S4S. Stat. Theb. iv. 
8S0. contra metrnni. pema conj^ etiam idem With.— 4 Cnning. eroend. 
puadceo; et sic edidere Sanad. et Towers. — 5 MuJtatie Lips. I. a m. pr. 
Muiarie idem a m. sec. * Ligurrue duo Torrent. cni valde placet. £t sic 
dedere Benti. Can. Sanad. ut sit : < Et color mntatus, o Lignrine, in fa- 
ciem hispidam verterit/ h. e. verterit se, versns fnerit : nt Virg. Georfr. 
III. S65. et sflBpins. Putant viri docti, compellandum fntsse Ligtirinom, 
quo scirent lectores, hnnc esse, ad quem Carmen pertineret: qnod mi- 
serum jndicinni qnomodo Sanadono inprirois exciderir, miror. Deinde non 
videtnr iis dici posse' color mutatns vertere Ligurinnm in faciem hispidam:' 
in qno iupriinis Bentl. ad fastidinm argntns est, dum, quomodo LigQrinnt 
totus in faciem verti potuerit, non capit. Scilicet non percepernnt V V.I>I>. 
universs sententiae vel doctiorem structuram, exqnisitioremque converaio- 
nem, vel snromam venustatem ac viro, ex omninm ceterornm codd. lectlone, 
lAginamm* Jani. Vox m abest a Ptilmanni Hunn. Oemblac..]. 2. et Beller. 
Harl. I.2.S.6. Dess. 2. Franeq. Helmst. item Venet. 1478. Basill. Torr. 

NOTiE 

2 Ineperaita tua eam teniet,ifcJ] Cnm S Deeiderint eomee] Hec verba sta- 

jnventntis ac pueritis flos abierit, bilinnt oplnionem Marrilii, qnam rao- 

qood modo non cogitas. do retnli. Id est, cum jam panci per 

PlunuH Barba, lanugo, pili. Marci- tempora capilli cani superfnerint, 

lius tamen contendit non de crescente cnmqne fieffanr6Kios, vel tntafT o w ^ fuoe 

barba, sed de senescente Ligurino eritLigurinus, quinunc spissa gloria- 

locnm hunc intelligendum. Citatqne tur caesarie. Vide ii. Od. 6. in flne : 

Ovid. Trist. iv. 18. * Jam mea cyc- et iii. Od. 20. sub 6nem. Alii tamen 

neas imitantur tempora plumafr.' No- explicant de pobertate : eoqnod apud 

vns Interpres sane audacior veteres veteres comam tondendi mos esset 

omnes proacindens, immo, inqnit, Ho* puberibns saltem honestls et castis, 

ratius Oraecorum ritu locutus est, qui qui sic ab effoeminatis et delieatis 

alas veniKse rei aliciii dicunt ad sig- distinguebantur. Alioquin enim im- 

niflcandum illam periisse ac velnt pnberes qnilibet comam studiose nu- 

avolasne: sensusqaeest,cumsnperbia triebant: nnde comati et capillatl 

Llgurini abscesserit, vel perierit for- nuncnpabantur. De more prsecisam 

ma qua superbus erat, tum demum ea aetate caesariera Diis, prssertim- 

fore ut prioris arrogantie poeniteat. que Apolllni qni comatus fingebalnry 

Acnta sane interpretatio, cui non consecrandi, dixi alibi. 

dnbitarim refragari, et ab omnium 6 Xj^rtniim] Quidam legunt lAgU" 

antiqaorom partibus stare. rine, i[oluntque verbum * vertere ' ab- 



GARHINUM LIB. IV. 11. 609 

Dices, Hen ! (quoties te in speciilo videris alterain) 
Qase mens est hodie, car eadem nop paero Ifiiit? 
Vel car his animis incolnmes non redeant gen» ? 

hiraHium: timc qumdaeumque te dhersum atpexerU in epeculo, dicet: EheUfqui 
nune adesi animus, quan idem imii affkit Juveni mtftt f vel qaare hme nwn/i non 
revertw^wr integrw make. 

^*^^^^^^^^^^ 

Fabr. Mor. Rotg. inspeeulo septem Lamb. duo Blandd.Cruq. Bentleii Leid. 
Regin. et aiii, Pnlmanni Diesth. Harl. 4. 5. Altt. Lips. 1. Mentel. Venet. 
149S. Locber. Asc. Heins. Stepb. Fab. Dacer. Bentl. Baxt. Cun. San. Jon. 
Jani, Bipont. Mitscb. WeUel. WalLef. Kidd. et Comb. Apte iaudat Bentl. 
Virg. Ecl. II. 25. 

NOTi£ 
solote poni, nt apad Virgil. JEn. i. polito bispidomy pilosumy borridnm. 

* Tum prora avertit.' Sed vulgatam 7 Qum mens eet hodie, ^r^.] Dnm. 
lectionem prcferendam censeo. annis et pulchritndine florebam, eur 

6 SpeeuU)} Velut effceminato qnod non ego quaestnm meretricinm feci ? 

fceminse est tribnit specnlum. Sic 8 Vel eur hi» ontmts, Sfe,'] Ant qiia- 

JttvenalisOthonem Imperatorem vel- re non redeunt mihi imberbes gens, 

licat etiam in castris specnlum cir- cnm jam tempore dtdici, statem labi 

comferentem, Sat. ii. 00. et 103.* et formam perire? 

* Consiliom formae' speculnm belle IneolumeB'] Colore et juventute ni- 
vocat Martialis. tentes, nnllis tum mgis deformat», 

AUeruml Longe mutatum, e levi et aetatis vigore florentes. 

ODE XI. 

IN PHYLLIDBM.' 

Idibus Aprilis, qui dies Mteeenati soo nataiis erat, Fidicinam quandam ami- 
cam de more ad se invitat. Crediderim iuinc fuisse quam supra devium 
scortum Ljden appellaverat sodali soo Telepho adamatam, qoam jam ob 
prevectioreffi scUicet in re tenni sBtatem sibi, qoam illi et adolescenti et 
diviti» magis idoneam vuit videri. (Hariolari meoro non est. Gfesa.) 

EsT mihi nonom superantis annum 

Ph^lUf amphoram habeo plenam Albemi trim nonum anuum iramgrmi : habeo 

Ode octava Libri tertii in Ed. Sanad. Inscribitnr Ad PAyRttfa, in Venet. 
1493. Locber. et Ascens. Ad PhfUidem, de die nataU sat Maeenatii qui erai 
Id. AprUis vet. cod. ap. Torrent. De die nataUi snt stmvl et Maeenatie alii 
ap. Torrent.— 1 Locher. habet herreo, monente Jani ad h. vs. pro qua voce 

NOT^ 

Metrum idem quod supra i. Od. 2. lideni ad epnlas invitat» lantaqne 

1 Est mihi, ife.'] Natalem Maece- spondet fore omnia; ne veroiliaTe- 
natis celebratnms Poeta noster Pbyl- lephi amore retineatur» mnltis cona- 

Delph. €t Var. CUu. Horat. 3 Q 



610 Q. HORATII FLACCI 

Plenas Albani cadns ; est in horto^ 
Pbylli, nectendis apiam ooronis ; 

Est bedersB vis 
Malta, qaa crines religata falges : 5 

Bidet argeoto domas : ara castis 
Vincta verbenis avet immolato 

Spargier agno : 
Cancta festinat manus : huc et illac 

tn hort9 €phtm «4 coroUa» iexenda» .* habf magwm hederm capiam, gua maeti» 
eafriUis respUndeB. Niient ttdee arfenteU vaau : ara verbenie pmie eoronaiaaptai 
reepergi eruore agni maetaii, Mamu i iwmiiJii itrenue tabotani: fammUe §erm» 



Descio» niii «it pro hortOf vs. 2.-6 < Hcrent VV. DD. in Juigeo, qoia dami 
demuin Horatii Pbyllis coronanda fnerit, et sic nondam jam nonc fnlgere dici 
potoerit. Igitar /ni^tfM (h. iiilgere possis) emend. vir doctu4,ap. Marcil. 
doabat poaterioribus syllabis in scansione per Syoizesin contractis, cujus rei 
plurina exempla annt. /utga» conj. Janns Doasa* Succidan. app. comment. 
in Hor. c. ii. p. 676. com antiqne sit * falg^re,' nti < ferrSre/ correpta mc- 
dia, ad tertiam coojagationem fornatnm, ap. Laoret.«t Virgil. Pro fidga» 
idera^Doasa proponit etiam fulgi», archaica coiyonctivi forma, per tfii, is, tf, 
iit edtm, is, it. vid. V. L. ad Epod. iii. S. Si eroendatione opus esset, hanc 
postremam ego praeferrem ; sed bene habet fidge».' Jani. — ^9 Nic. Heinsius in 
roargine cod. sui emeiid. fe»tiwmt. * Darissinie sane et prorsus eontra mo- 

NOTJE 

tnt* eificere. Virgil. Ecl. iii. ^ Phyl- ryllidis sus gratia. 

lida mitte mihi : meus ert natalis, 6 Hidet argento damu»] Non displi- 

lolla.' cet novi interpretis mens locnm istam 

Nommi guperanti» annum Plenu» Al^ sic explicantls : edes meae nitent 

6aiii eudH»'] Cadus vini ante novem qnasi argentum ; monda passim om- 

annos conditi, proindeqne maturi et nia sunt ; nec enim taDtae Horatii 

boni. opes, ut argento revera donms coUn- 

2 Albam] Qnod ex Italieis suavii- ceM ^ ut erndite et sagmciter, more 

simum et gratissimum isseritAthe- qu<dem 8U0| ait ibidem Daceriaty 

nvus, lib. 1. 25. Idem trstatur Plin. quem honoris causa nomino. 

XI y. 2. et 6. et alibi. Martial. xiii. itra ca»tia Vimeta, t^e.] E vivo ees- 

109. pite ttructa ara poris ex more herbis 

S PhyUC} Dea ea jam ii. 4. eoronaU mox imbuetnr mactatl agni 

Apitan] Hoc arcerl ebrietatem, sanguine. 

bonumqne corpori odorem conferri 7 Verheni»'] Vide i. Od. 19. Net. 

■IttDt : hioc ex eo «oron». Vide Plia. ad va. 24. 

XX. 11. «t XIX. 8. tub 6nero. Vide et JiNmtla<#] CsedendsB victiimi oaput 

I. Od. S6. et II. Od. 7. 24. Not. aspergebatur mola salsa, id est,farre 

4 Hederat] Haec Baccho sacra, at- tosto et saie commixtis: hinc vox, 

qne ebrietatia antipharmaemB. Apod MiMo2ar«. 

Theocr. Idyll. iit. paslorcoronam ex 9 Cuneta/eetinat mamuy ifc.] Cancti 

iwdera et opio implexam gealat Ama* oUaborant, aaoinft famoliqve aimal 



CARMINUM LIB. IV. 11. 611 

Cursitant mistfle paeris paellae : 10 

Sordidum flammse trepidant rotantes 

Vertice fomam. 
Ut tamen noris qnibus advoceris 
Gandiis ; Idns tibi snnt agend», 

juneiw luu iUHeque dueummt. ignU tremU atfnmjumum etreumwfihene m apieem. 
Attwnen Mt eeiaa «d quam UBtitiam MotearM, eeUhrmidm Hbi mmt Idua, qui diee 



TCm Horatii. Sed iu amalMt Heiosiiit Ulnm talem loqueiidi medom, at ia 
editionibns saiji, nbicomqae posset, introdaceret pl«relet nomero». lotertm 
feMtmamit etiam Con. e Ms. otooe ita et noatri l>^we. 8. Xipt. 4.' JemL Vid. 
Beotl. et Var. Lectt. ad i. Od. 14. 8. Harl. 1. festiuet.—W < Bentl. cooj. 
erepitunt^ primom, qoia * trepidandi ' notio jam insit in verbo * rotantes/ 
ai qoidem < trepidare ' de moto flammarom tremulo acciplator. Hoc qoidem 
ego non asaeqoor; doe enim diversas mihi videntnr esie imagines^ flamma- 
tum motos, et rotatio fomi. Deinde addit, sl * trepidare* ita ezplicetur, ot 
Ipsarnm flammarom festinatio et qoasi stodiom declarari potetor,hanc admo- 
dom jejonam ac frigidam fore ideam. In qoo profecto veros est : sed qnid 
tandem necessitatem nobis istios talis ezplicatlonis imponit? Deniqne, more 
Boo,magnam locorom vim anoomerat, qnibos 'crepare' vel 'crepitare ' ignem 
dici posse doceat; de qoo nemo mortaiinm dobitaverat. Qtiare retineamns 
qnmso frspuicmf, qnae nen solom bona lectio est, sed etiam hactenos elegantior, 
qood oonc otraqoe imago, et flammarom, et fomi, ad visom adspectomqoe 
pertinet ; cnm e Bentleii emendatione altera ocolis, aitera aoribns osnrpaoda 
sit. Cf. ad 1. Od. IS. 2. Interim crqntant saue habent Alt. 1. in contexto, 
et Alt. 2. pro var. iect. Omnino enim facile permotata a iibrariis * trepi- 
dare' et * erepitare.' Ceterom h. L apparet, Bentteii jodicium qnam foerit 
Bobiode dlssimile et velot immemor soi. Nam in locis Prodent. Peristeph. 
▼I. 100. Scnec. CEd. S8S. Thyest. 768. ea de caosa praefeH ' trepidare,' 
qoia ipsi foci prse horrore et meto trepidantes fingantor ; cootra nostro L 
nihil perterrefecisse coiinam Horatii, et vel ideo crepitant melios esse, potat. 
Talia dicere poterat, qoi paolio ante, flammarom festinationem, inanem et 
Irigidam figoram, recte qnidem, appellasnet.' JoRt.— IS Et tamen Franeq. 
advoeere Conuig. Sanad. et Jones. haod dobie meio hommoteleoti : ita tamen 

NOTiE 

dfligenter parant qmecimiqoe sont 14 Jdns] Maerob. SatornaL i. 16. 

ad conviviom necessaria. ' Nonnnllis placet Idns vocatas &ir& 

11 Serdidum Jtamma, tfe.'] Cnlinss rov flXBov9,qnodeadieplenamspeciem 

me» focos plorimom habet ignis, e Lona demonstret. Sont qni existi- 

qoo flanuniB snrsmn femntur in ver- ment Idns ab ove idnli dictas ; qnam 

tioem, et rot« modo contorqnentnr hoc nomine vocantTosci, et omnibns 

ac trepidant, agimtqoe finnnm den- Idibns ovis immolator a flamtoe. No- 

iom ac sordidum. bis ilhi ratio nomints vero propior 

IS Ut tamen nariMy tfc.'] Ut intelli- existimator, ut Idos vocemos diero 

gms qtfale sit gaodiom hodiemnm,. qni mensem dividit. Idoare enim . 

qnanta sit hilaritatis caosa, ad qoam Etnisca lingoa dividere est : oode et 

te voco; Idos sont Apriies, in qoibos vidoa, qoasi valde idoa, id est, valde 

natalem cWebro Mseceoatis, meo na- divisa, vel a viro divisa.* Hinc patet 

tali jore mihi potiorem. cnr Aprilem findere, id est, qoask 



612 



Q. HORATII FLACrCI 



Qai dies mensem Veneris marinse 

Findit Aprilem ; 
Jure solennis mihi, sanctiorque 
P»ne natali proprio ; quod ex hac 
Lnce Msecenas meus affluentes 

Ordinat annos. 
Telephum, quem tu petis, occupavit 
(Non tuse sortis juvenem) puelia 



15 



20 



ApriUm ditidU Vemri nwriiinuB Boenm: merito mihi fetHtut^ aipu McroHor 
/ere mee nataH ; pimuam abeadie Maeena» amieae aeereeeente» anno» computai. 
TelepkMm porro neqnaquam iute wndiiioni» adoleeeeniemf qnem eoncupiseie, eepH 



Exc. Sax. Sed vid. Var. Lectt. ad i. Od. 2. l.— 16 Lips. S. Findai Aprilem. 
—21 No?a hinc Ode ap. Sivr. Telephon Mancin. et Ciining. ' Post oeeupaviiy 



NOTiE 



medinoi secare ab Horatio dicantnr. 
Idns enim snnt decima tertia die 
menainm Martii, Maii, Joliiy Octo- 
bris : in reliqnis antem mentibna snnt 
die qninta decima. 

15 Menum Kenerie nMriikr, ^-c.] 
Aprilis sccnndns anni Romanorum 
mensU ab aperiendo dictns qnaai 
aperilia, qnod eo tempore arbores et 
plantae aperire se in germen inci- 
piant. Alii dictnm pntant qnasi 
Aphrilem,cnm aBpirationey ab iu^Vy 
maris «pwna, e qna Venut orta credi- 
tor, qnae et ^Appo^trji inde Oraecis 
appellata. Porro ut primum mensem 
a patre sno Marte, ita secondum ab 
JEneae matrc Venere nominavit Ro- 
mnlus : et in eo Veneri sacrnm fieri 
a matronit» postea constitutnm. Haec 
Macrob. Satumal. i. 12« et ejnsdem 
lib. cap. 21. ' Cnro Sol ▼emalis JEqoi- 
noctii transgreditnr fines, augendo 
diem ; tunc et Venus ispta, et pnl- 
clira vireot arva segetibus, prata her- 
bis, arbores foliis. Ideo majores nos* 
tri Aprilem mensem Veneri dicave- 
rnnt.' Lege ibid. alia qocdam scitn 
non indigoa. Vide et sopra iii. Od. 



26. 6. Not. 

18 Qnod ex hae Laee MmeenoM^ ^.] 
Tdibus Aprilis natns Maecenas prodiit 
in lucem, Maecenas, inquaro, * pras* 
sidinm ac dnlce decus meum/ o diea 
natali proprio roihi sanctior ! Nam et 
ejus vitam mem longe antepono. 

19 AgimenUe Ordinai amwi] Exinde 
▼enientes annos ▼itas nnmerat, leta- 
teroqoe ordinat. Ut a ConsnUbna 
pnblice, sic privatim a natali sno 
qnisqne annos computabat, inquit 
Torrentins. 

21 Teiepkum'] De eo jam i.Od.lS. 
et III. Od. 19. hic * spissa nitidos co- 
ma pnroqne similis vespero ' commen- 
datnr : illic ' rosea cervix ' et ' cerea 
brachia' laudantur. 

22 Non iwe aarii»] O Phylli, ne 
differ ad me proficisci tui percupi- 
duro : nec te remoreturTelephiamor. 
Hnnc enim omnino excutere animo 
tuo debes, tum quod tibi est ii dispmr 
valde, tnm quia occupatus est pnella 
suae sortiSy divite scilicet, ut ipse, et 
ingenoa, non meretriciae conditionis» 
nttu. 



GARMINUM LI0. IV. 11. 613 

Dives et lasciva, tenetque grata 

Compede vinctum* 
Terret ambnstus Phaethon avaras 25 

Spes ; et exemplnm grave prsebet ales 
Pegasus, terrenum equitem gravatns 

Bellerophonten ; 
Semper ut te digna sequare, et, nltra 
Qnam licet sperare nefas putando, 30 

Disparem vites. Age.jam, meorum 

Finis amorum, 

virgo opvknta et protertfa^ retinetqme juemidii ffinevlie aMtrietum. Ceterum Phae» 
ikom eoHerematue deeideria cuinda comprimit: voluerie autem Pegasue^ gramter 
ferene BeUerophoniem equitem terreatrem^ insigne documenium praetaij ut nun- 
quamnan eeetere tibi eonvenientia, /ugiaeque diaeimitem, wrfae exietimande petere 
ptue fuam decet. Heue amorum termmue meorum deineepej (nam tn poeterum ai- 



itera post juvenem, comma ponendnm.' Josit.— 84 Compede junetum Franeo. — 
£5 Mnlti ftcribnnt Phaeien. Or.est *a^w ?id. Apoll. R.iv. 598.-37 Cnning. 
Pegaeoe. Lips. 1 . ani. sec. et Lips. 4. TVrrAtfiiiiiii, racili lapsn.— 28 B€lhrophon» 
tem codd. ap. Jani. Belleropkonten T. Fab. Bentl. Cnning. Baxt. Oesn. Zenn. 
Wakef.Comb. etKidd. tanquam exquisitiori forma, a recto * Belleropliontee.' 
Sed omnes codd. habent BeUerophontem, Vid. Var. Lect. ad iii. Od. 4. S7. et 
III. Od. 29. 17.— 29 Semper et te digna Ascens. Semper vitm digna Pnlmannt 
Gemblac. 1. pro v. I.— 30 Quemlibet eperare Lips. 4. — 91 Dieparee Lips. 4. — 

NOTiE 

PueUa Divee et laeciva'} An illa Terrenum equiiemf mortalem» nempe 

Cbloe, de qna iii. Od. 19. BeUerophentemj qni a Bellero Corinthi 

2i Tenetque grata Compede vinctum'] rege interfecto vocabulnm sortitus 

Snis ainoribiis snaeque velut servi- est Hipponomns antea dictns. Qnod 

tnti prorsus addictom habet. vero pertinet ad rem prssentem, di- 

25 Terret ambuttue Phaethon avarae citnr is post occisam anxilio Pegasi 
Spee] Eaemplis probat Horatins non Cbimaeram secnndis rebus elatus, ten- 
eew id appetendum quod est snpra tasse in coelnm etiam ejusdem Pegasi 
1108, qnodque viz sperare ant asseqni ope ascendere, nt qoid ageret illic 
fas videatur. Nota est cnilibet his- Jupiter perspiceret. At oestro a Jove 
toria et casns Phaethontis, qui cum immisso Pegasns fatigatns sessorem 
Solis cnrrnm eqnosqne regere cnptis- excussit, qni membris confractis de- 
set, * cnrrus anriga paterni ' teroera- cidens cnriosae ambitionis pcenas ex- 
rins, < magnis excidit aiisis ;' in Eri- solvit. Vide i. Od. 27. cit. et iii. 
danum Jovis fulmine dejectns. Vide Od. 7. et 12. 

Platon. in Timaeo, Ovid. Met. ii. 29 Ut te digna eequare] Ut virnm 

Lncret. lib. v. &c. condittone tibi similem seqnare : qna- 

26 Alee Pegaeut, terrenum epiitem Vis Horatins : disparem vero, qnalis 
gravaiue, ^-c.] De Pegaso alato equo, Telephns, non tantom non speres ant 
inter f idera relatOy dixi i. Od. 27. seqaaris, sed vites. Alias male tibl 



614 Q. HORATU FLACCI 

(Non eniin posthac alia calebo 
Foemina^) condisce modos, amanda 
Voce qiios reddas : minnentar atrse 35 

Carmine cnrae. 

teram nwUerem nan amabo,) diace numeroi quas mm modnJteriB voce, Cantu nuU-' 
eebmnhtr tegritndines imporhMeB, 

^^^^■^^^^^^.^^ 

M Unns BeninaDDi, et Acron. ap. BeDtl* coni edd. Mur. Heins. CuniDg. et 
Sivr. ffttiiitiifihir. ' Sic esset giiome. Sed aptins 9miiii«ii<ur, ut ad solam 
PhylHda senteutia pertineat' Jani. 

KOTiE 

cedet; qnemadmodumceMit pessime cantilenas qnas in convivio amabili 

Phaetbonti ac Bellerophonti altiora voce decaotes ad diei Jiicunditateni 

se qucreotibus. et hilaritatem : vel, e Lyricis meis 

81 Meorvm Finie amorum'] Age Phy 1« carm inibus disce aliquid^ qno in aoMH 

li, qnam constanter amare constitoi, rem menm alliciaris, canando apnd 

Telephi oblita confer te ad me. Pro» me inter epnU*. 

pert. 1. 12. * Me neque amare aliam, S5 AftniMiilicr atra earmine ewrai] 

neque ab hac desistere fas est. Cyn- Meos etiam modulando versns» pellea 

thia prima fult, Cyntbia finis erit' aegritndinem illam corasque illas quaa 

84 Condieee modoe^ 4*c.] Vel disce Telephi tibi amor invezit. 



ODE XII. 

AD VIRGILIUM. 

Ostendit,quam amabile sit adulti jam veris tempus et quam aptnm conviviis; 
et snaviter dcridet Virgilinm, qnem intellezerat operam dedisse mercatn- 
rae, adeoqne factnm lucello attentiorem: vult eniili videri velle se cum eo 
pacisci,enmque ad se sub hac lege invitare, uti,dom ipse in nsnm convivii 
e Snlpicii Oalbie horreis mercaturns est vinuin, ungnentum de sno prsc* 
bere velit (Vidl ad vs. 15. 21. 25. Geen,) 

Jam veris comites, qo» mare temperant, 

JVtmc aune ThracieB ffemnm tempus eomiiantee et mare tranquiUum reddentes 

Ode nndecima Libri qnarti in Ed. Sanad. Epigraphen hanc habet Ascens. 
Ad Virgilium de tere et contimo; Locber. Ad VirgHiuM de tere ; Venet. 1492. 
Ad Vergilium de vere; Mentel. Ad Virgilium unguentarium ; tres codd. Tor* 
rent. Ad Virgilium unguentariumt veris deseriptio paranetiee; nonnnllae edd. 
vett. Ad VirgUium Negotiatorem^ s. MyropoUun,—! * Verie^ majuscnlo V: nam 
est Hora, s. Dea, ci^ns comites Omithi», ipsi qnoque nnmina.' J«ii— 

NOT« 
Metrnm est idem qpod i. Od. 6. nios more sno, in bac eleganti Ode, 
1 Jam verie, t^c,] Egregie Parthe- notat verba lactisMma, et dictiones 



GiiRMINVM LIB* IV. 12. 



615 



Impellant aoimse lintoa Thraciae : 

Jam nec prata ngeat, nec flavii strepant 

Hyberna nive torgidi. 
Nidum ponit, Ityn flebiliter gemens, 5 

Infelix avis, et Cecropi» domus 

n puUoMi, Jam ne^ prata ntnt gelu eanHrieta, nec Jlumina murmwnmt ikye- 
I nivibue ii^/lata, Nidnm etmii avi$ infortunata Ityn lugene mmrabUUery ac 



4 Hibema nive candidi Lip». 4.- 
Pabr. Ithpm Venet. 1492. Loch 
ceteri codd. ouines.— 6 Cecropidig codex Laurentinus ap. Torrentiam. — 



-6 Itum Lips. 8. 4. Basill. Ald. Ascens. et 
Pabr. Ith^ Venet. 1492/ Locher. Itys Harl. 6. Ityn Harl. 1. 2. S. 4. 6. ec 



NOT/E 



hand ▼nlgares : aitque merito dignam 
videri, qun ad Virgilinm mitteretnr; 
nec enim vel ipsum tot coioribus, tot 
fiornm ▼arietotiboi efflorescere. Va- 
leant ergo qoi adulterinum nescio 
qnem titnliun liuie OdaB praefixum e 
▼eteribpa nonDoUis codicibus erunnt 
perperam, qnaii Horatins scripserit 
ftd Virgilinm quendam rayropolam 
seo nngnentarium. Certe enim in- 
telligendus bic est Virgilius Poeta, 
qni recte * cliens nobiiiura juvenum/ 
non alter quisqaam censeatur. Vide 
infra Not 

Verie eomitee, \e,^ Zephj^ri procnl 
dnbiOy qnlcqnid alii senliant; hienim 
ver comitari dnntaxat et maria tem« 
perare dici possnnt. At cur ThracicB. 
onimeB vocantur; nam proprte Boreas 
e Tliracia in luliam spirat? Ita i. 
Od. 86. 11. Scilicet Tbracia vent4K 
rnm qoorurolibet sedes et officina 
est, teste Eustatbio ad Iliad. ix. vel 
potius, Noster Horoerum, nt aiibi 
saspe, insecatns niinus accurate lo- 
cntus est. Bene citato loco Homerna 
Boream et Zephyrnm e Thracia flan- 
tet pariter exhibet: at non item Ho- 
ratios. Hic siquidem Italus, ille vero 
e partibos Minoris Asise. Atqui di- 
versi plane venti e Thracia Italiam 
Aaiamque perflant, inter haac et iilam 
f«re medi». 



Quee mare temperant} De Zephyris 
maria solveutibus ac ver parientibus, 
III. 7. ittitio. 

2 Animaf] Allnsio ad Grtecam vo- 
cem, iyt/ios, ventue. Virgil. JEu. viii. 
' Qnantum ignes animaeque valent.' 
Lncret. * Aurariimque leves animas.' 

ImpeUunt Untea} Ad navigaadnm 
ntiles snnt. 

5 Nec JluvU etrepunf] Qui nivibus 
liqnefactis intumuerant panlo ante, 
ac vebementiori cursn strepitum ede^ 
bant, jam nunc imuiinuti hand am- 
plius Btrepunt. 

6 NidMR ponitf ItptflelnHier gemengf 
4rc.] Hirundo jam nidificat. 

It$n] Homero Itylum. 

InfeUx anii] Procne et Philome- 
la Pandionia Atheniensinm rej^is fili» 
erant. Illa Tereo regi Thracim nnpta, 
I^n communem filium marito epn« 
landnm appoenit, nltnra sororem snam 
ab eo constupcatam* Tereus utram- 
que stricto pngione ad necem perse* 
quitnr. Ecce vero Procne in himn* 
dinem, Philomela in luaciniam, Itya 
in pbasiannm» vel, nt alii volnnt, ia 
cardnelem, Tereus deniqne in npa- 
pam transmntantnr. Ita fabulatores. 
Vide Ovid. Met. vi. Fab. 7. Ae. 

Ceeropiee donm JEtermtmoppreibfiMm^ 
9fG.] A Cecrope Atheiuensinm prime 
rege deDominatur quicqnid ad Atho- 



616 Q. HORATll FLAGGI 

iEternum opprobriuiiiy quod male barbaras 

Regum est ulta libidiDes. 
Dicunt in tenero ^amine pinguium 
Custodes ovium carmina fistula, 10 

Delectantque Deum, cui pecus et nigri 

CoIIes Arcadias placent 
Adduxere sitim tempora, Virgili : 



umjfiUma ignondnia AikeHUnsis/amUiay quw atekrate vindieavit immmum regie 
htscitiam. Pasioree ovimm in kerba moiU cantUenas resanantJUlnia^atque remamt 
numen, quod gregibus gaudet et umbrosii eoltibus Arcadim, O VirgiU^ tempus otf- 



9 Ducunt tfi tenero Att. 1 — 10 'Dicere carmeD' rectam ett: sed an etian 
' dicere cannen 68tula ?' Atqoi sic editnm a plerisque, ab ipso etiam Beat- 
leio. Cui Doo placent anetores sopra positi, u certe sic distioffuat : JHeunt 
...earmina; Jistuki Deiectantque deum: ant doceat ' carmioa dict fistula." 
GeM.— 11 * DOeetantne nnns Bersm.Oott. Brod. Sax. Helmst.Zar. Oesn.Sivr. 
ut jungatnr : earmima^JistuladeUetante Deum, tfc. Ita legendnm acriter Oeso. 
cootendit, vel, si anis retinere velit DeleeUmtque, certe sic distingnendum : 
carmina, ftstula delectantque Deum, tfc. Movet enm hoc, qnod dici posse oe- 
gat : ' dicere carmina fistuia.' Non debebat hoc tanto viro excidere, vel ob 
III. Od. 4. pr. cf. etiam Virg. Ecl. i^2. Recte omnes oeteri Mss.* et ed. 
earmina Jistula, deleetantque Deum, ^c. Deleetanteque dominum Mentel. Mox 
nigra Bentieii Battel. et sic ille, item Coo. Saoad. Sivr. Compositiooem viri 
docii sic elegaotiorem esse putant. Mibi oigri colles.melios placebaot» 
quam oigra Arcadia, ioprimis lo taoto librorum cooseosu.* Jani. Delectamt' 
que Harl. 1.2. S. 4.6.— 13 ' Nova bioc ode ap. Cl. Sivr. Adoexere Alt. 2. 
Vergitii nota varietas in multis edd. Sed vergili, minnscnlo v, emend. Sivr. 
pro vergUHf a * vergilinm/ h. e. ortns Vergiliamm, qnem ifa dici posse ait 
(posse quidem, nam nnsquam occurrit vocabnlam)| quemadmodum dicaotor 
* aequinoctium/ ' plenilonium,' * solstitinm :' et expl. ' tempora vergilii sittm 
adtfuxere/ h. e. cum vino ita providissem, ot tantam nsqoe ad ortnm Pleia- 

NOT^ 

nas vel reges Atbeoarom pertioet. < Pao Deos Arcadlsp.' 

Sigoificatur itaqoe hic Pandionis fa- 11 Nigri Colles'] Vel» ttmbriferi ob 

milia, etsi miuime Cecropi vel Cecro- sylvas ; vel, fertiles, oam Virgil. 

pidis cogoata. Opprobrismii\ Qoia ma- Oeorg. ii. 20S. ' Nigra fere et presao 

le et injnste mactato Ity filio, libidi- pingnis snb vomere terra Optima ftti* 

nem ejus patris Terei nlcisci voluit raentis.' 

ipsa mater Procne. 12 Jrcodkt] Pelopoooesi ragio est 

9 Dieunt in tensrOf ^.] Pastores mediterraoea ab Arcade Jovis et Cal- 

loduot fistola in gramine sedentes, Hstas filio ooocnpata, mootaois pas- 

caouotque laudes Panos gregibns cnis amoena, et binc gregibos edn- 

prsesidentis et collibns Arcadise. Vi- candis colendoqoe Paoi devota: Poe- 

de III. Od. 18. Virgil. £cl. 11. ' Pao tis passim decaotatissima. 

primns calamos cera conjoogere pln. IS Adduxere sitim ten^ora] Adnl- 

res lostituit ; Pao corat oves, oviom» tum ver ac jam provectum (in Italia 

que magistros.' £t Ecl. iv. et z. videlicet calidius quam apad noa 



CARMINUM LIB. IV. 12. 



617 



Sed ptessam Calibus ducere Liberom 

Si gestis, javenam nobiliam cliens» ^ 15 

Nardo vina mercbere. 
Nardi parvus onyx eliciet cadam, 

vextf titim : ae si cupia bibert vimim CaUbus €xpre$wm, 1«, cUena Hhutrium adoka' 
cexlmn, aeeipiu vinum dato unguenio^ Exiguum vas unguefUi ampkoram traket 



dum toppeteret, Dunc, cum id tempns adeat,nullnm amplius habeo.' Eqnidem 
Terbum non amplins addam.' Jaiit.— 15 Sie gestis Dess. 2.— 16 Sardo vina 
mereberio nononlli Lamb. Harl. 1. unus Berspi. Bentl. Orsft?. Magdal. Bodl. 
1. et Battel. pro var. lect. Mentel, Dess. 2. et slc ed. Bentl. qnia dolcius 
aurem feriat, et Horatios hunc versnm libentius dandat Cretico pede, quam 
Dactylo. * Hoc posterius solo suo arbitratu Bentlelnm dicere, faciie intelli- 
gat lector Horatii. El quis illi dixit, postremas tres sjllabas in mereberis 
Creticnm efficere ? Denique vix apparet, cnr anres praeferre debeant ai«re- 
berie, Igitnr auctoritatem ceterorum omnium librornm secuti retineamns 
merebere.' Jani.— 17 Lips. 4. elidat cadum.— 18 SulpUiie muUi, sed esse dc- 



NOT/B 



Francos) adduxit testum ac sitim 
proittde, suadetque pocula. Qoidam 
pntant notari horam diei ccenae desti- 
natam, pnta nonam veloctavam : quo 
sensn Virgil. Oeorg. iii. S27. * Inde 
ubi quarta sitim coBli collegerit hora.' 

M Prtnam Calibue lAberum"] Cur 
Llber nominetnr Bacehus, et qnod 
pro vhBO ponatnr, vel sciolis comper- 
tum. De Calibns urbe Campanise, 
deque vini Caleni bonitate dixi i. Od. 
20. 9. nt»i, * prelo domitam Qaleno 
... uvam :' item Od. Sl. * Premant 
Calena falce . . . vitem,' &c. 

lAberum} Seneca de Tranqnill. cap. 
16. ' Non ob iingnse Itcentiam dictus 
Liber, sed quia liberat servitio cura- 
ram animnm, vegetioremque et auda- 
eiorem in orones conatus facit Bac- 
chus inventor vini.' 

15 JuMHwn nobilium cHene] O Pnb- 
li Virgili Maro, qui colis Tiberium 
Drosumqne Nerones Eivise filios, 
Marcellum Augnsti generum atqne 
adoptione filium, aliosqne Roman» 
juventntis ac nobilitatis Principes. 

16 Nardo mna merebere] Affer un- 
guentnip • nardo, ego vina conferam. 



De nardini nngnenti pretio et natn- 
ra, II. Od. 11. 16. Not. Catullus e 
contrario Od. xiii. ita prsescribit ad 
Fabullum : * Ccenabis bene, mi Fa- 
bulle, apud me, . . . Si tecum attnleris 
bonam atqne magnam Oenam, .... 
Sed contra accipies meros amores, 
Seu qnid snavius elegantinsve. Nam 
nngnentnm dabo,' Scc. 

17 Nardi parvua onifx eUeiet eadMH^ 
^.] Modicnm nngnenti a te colla- 
tom a nie compensabitur integro vini 
optimi cado, quod ego petam et mcr* 
cabor ex borreis publicis. 

Owyx\ Orseca vox nngnem signi* 
ficans, pariter et alabastriten, id est 
lapidem colore similem hnmano nn- 
gui. De eo Plin. zxxvi. 7. * Ony- 
chen etiaronnm in ArabisB montibos 
nec alibi nsqnam nasci potavere nos- 
tri veteres.' £t cap. seq. ' Honc 
aliqui lapidem alabastriten vocant, 
quem cavant ad vasa unguentaria, 
<|noniam optime servare incorruptadi- 
citur.' Additetalia quaedam xxxvii. 
6. in fine. Dioscorid. v. 153. memi- 
nit etiam ejus lapidis, e qoo facta 
vasa tfyvxcr dice^antur. liidor. xvi* 



618 



Q. HORATII FLACCI 



Qui annc Salpiciis accubat horreis 
Spes donare novas lai^as, amaraque 

Cararum elnere efficax ; 20 

Ad quas si properas gandia» cam taa 
Velox merce veni: non ego te meis 
Immunem meditor tingere pocalis, 

Plena dives ut in domo« 
Verum pone moras, et studium lacri ; 25 



qua modo condHur opalAecw SulpHttSf spem novam dare UberalUf et moUeHam 
agrUwiimim dioctaert idonea, Qnod at ad igtmn hUarUatem /etHmt, aceede pnO" 
iinus eum tua merce. Scypkii ego meio rigare te nikU conferentem nolo, qman 
opulentus in adibut rtfertie, Sed aliffice retardaiionem et quattus euram: atque 



^^^^^■^^^^^^^ 



bet Sulpiciis. Vid. Cellar. Ortliogr, Lat. ed. Harles. tom. i. p. SS6. oecmlmt 
uDos Torreotii et Lips. l. pro v. 1. qood valde arridet Torreotio, item Bas« 
tero, taoqoam diu sepultos qoasi jacneut cados in intimis borreis. ^ Sed cni 
tandem boc possit probari V JamL Lips. 4. oeeupat, Omoes alii codd. etiam 
Hari. 1. 2. S. 4. 6. 6. Oott. et £xc. Saz. aeeubai.^» Plorima edd. tingere ; 
sed iinguere scribnnt unns Vat Jannoct. et alii Lamb. Bland. antiqoiss. 
Croquii, Pnlmanni Hnnn. et Beller. FniDeq. Altt. 1. 2. Dess. 1. 2. Helmstad. 
Lips. 1. 2. 3. 4. item Venett. Locber. Aseens. Cmq. Torrent. Fabr. BentL 
Cuning. Baxt. Oesn. Zeun. Mitscb. Wakef. et Kidd. 



NOT^ 



15. ' AlabastriteSy' inqnit, < lapiscan- 
didus, intertinctns variis coloribus, e 
quo fuit vascnlnm unguenti evange- 
lici. Cavant enim hunc ad vasa nn* 
gnentaria.' Martial. vii. 93. < Un- 
guentum fuerat quod onyzniodo par^ 
va gerebat.' 

18 SulpieiMM aceubat korreia] Qnm* 
dam erant horrea sen apotbec» in 
nrbis regionibos variis, in qoibna ve- 
Dalia sen vina seo fruges condebantnr 
donec emerentur. Liter alia erant 
qusB aedificarat Solpitius Oalba, et 
de ejus nomine appeUabantur : de> 
que bis loquitor Horatius. 

19 Spes donare nouas largus^ ^*^.] 
Hsc vini est virtns et proprietas, nt 
andaclam timidis donet, anxiis solici* 
tndines eximat, &c. Vlde iii. Od. 21. 
strophe 6. Hinc et ii. Od. 7. ' Mas- 
sicnm ' vocat * obliviosum,' id est^ 
corarum obllvionem inducens. 

21 Ad 91KB st preperas gantftOy cim 



tua, dfc,'] Ergo si cnpis mecnm jucnn* 
de epulari, atque e meo vino bibere, 
quasi mercator accede, et affer quod 
commutes, redones, remnneres. Ne 
asymbolus aut imraunis venias ; para 
iiimlmm qusBStiones croditas, lepi- 
dasqne argutiolas florentem vin» aai- 
mnm lacessentesy qnm sint velntl se- 
cundarum mensarum tragemata sen 
beUaria : de quibiis Oeii. vi. 12. et 
hac quidem merceinstrnctos jubetur 
venire ab Horatio VirgUius. 

23 /mniimcm] ApodErasmnm pm- 
verbiom est, * immonem venire.' Qnss- 
dam olim erat coena ex commnai col- 
lecta, in qno suam qnlsque symbo- 
lam afferebaL Vide iii. Od. 23. 17. 

24 Plena dives ut im demo] Ut fa- 
cere posset dives rebns omnibns abun- 
dansy nibilqne opus habens rcmnnn- 
rationis. 

26 Studium luai] Jocns admodnm 
facetns, quo VirgUinm abstrahit • 



GARMINUM LIB. IV. 13. 619 

Nigrorumqae menior, dam licet, ignium, 
Misce stoltitiam consiliis brevem : 
Dalce est desipere io loco^ 

dwm poies recotdatui atri ragi hrevem uuamttm admUce eapieutuB. 
tnMiitre jnore e$t, 

wrrm 

mnseoy et a condendis aasidoe car« videntnr. Hinc Poeta ^ brevem stnl- 

mluibas ipsi profecto qasatuoflis : titiam ' appellat : Anacreon vero 

nam pro iis sat iiberaliter donatns a^iippovaX^affnyySafientemfwrorem. 

ab Angnsto aliisque proceribos jam 28 Datee e»t detipere in loco] Con- 

foerat. grno tempore et loco animi severita- 

26 Nigrerumque memor, ditm Ueet, tera abjicere expedit. Senec.de Tran- 
^nttcm, ^.] Mortis raemor, tristis- quill. i. cap. nlt. < Si Grseco Poetae 
qae ac fnnebris rogi in quo creman* credinnst inqnlt^ interdnm et insa« 
tur cadavera, qnamdiu licet ac vi- nire jncnndum tst.' MenanderinCo- 
visy gaadia bitias vitas carpere fes- moedia cnititaln8ifwW^iaroi,eeiiaIes: 
tina. olirayTaxovrh^p6viftoy Stp/tAmt vaphv^ 

27 Mieee ittdtiiiam eoneUm bretem\ Koi (rufi^Mi^yai 8^ ^ia Seu Nou oemper . 
Severitatem aliqnautula bilaritate eapinJtyim decet aduae^ et iiuamre eua^ 
tempera : intermitte seria, jocis pau- dtis qwmdoque oportet. Ubi vulgo 
Ininm vaca. Qni relaxandi anlmi gra- mtfifiSp^cu legi perperam, sententise et 
tia indendo iasciviunc, quasi insanire prosodia ratio iucnlenter evincit. 



OOE XIII. 

IN LYCEN. 

Horatius, veternm injuriamro memor, amicss cnidara snn olim fastidiosae, 
jam vero vetolae factsBy propter sstatem tamen lascivientl, lepidissime in- 
* suUat. 

AuDiVBRE» Lyce, Dt mea vota, Dt 
Aadivere, Lyce : fis anos, et tamen 

O lyce, Dii exaudvferumt mea» precee; Lyce, DU exaudiverunt. Jam veiula 



Ode decima nona Libri secundi in £d. Sanad. Epigrapbe in Pulm. Gem- 
blac. 1.2. Memptice paranetice,—! Pii multi codd. et edd.— 2 Helmst. Hfy 

NOT« 

MeUum Idem qnod i. Od. 6. iii. Od. 10. Eidem nonc senio de* 

] Lyce] Hojos oiim juventute et turpat» insuiut. Sic et Lydias qnon- 

forma spiendidm amores arroganti- dam pulcbrte, jam vero defbrraatssy 

amqne persecutus fuerat Horatlufl, iUndit i. Od. 85. 



620 Q. HORATII PLACCI 

Vis fonnosa videri, 

Lndisqae, et bibis impudens, 
Et cantu tremulo pota Cupidinem 5 

Lentum solicitas. Ille virentis et 
Doctse psallere Chiae 

Pulchris excubat in genis. 
Importunus enim transvolat aridas 
Quercus, et refugit te, quia luridi 10 

Dentes te, quia rugae 
Turpant et capitis nives. 

€$; QC fdMUmimi» atpU apparere specioMa: et JoearU et potae abeque pudore; «f- 
qme irememH toee awtarem tardam excHas ebria. At iUe vigUat tn malie formoeie 
CkUe ittaie /toremtie et eeienHe peaUere, Nam quereus areeeentee deeerii tnficu- 
tae, emUOqat; fnoiitajii te dentee Utidi, te rugee et eamtiee eaij^Uoram feedam». 



«iM.— 4 lA^ et hibie uous Benmanni, Lipt. S. et Dets. 2.-6 Htnc Stro- 
phen omitit Sanad.-— 6 Helmstad. lUe mreniie Docta, omitao et,—! Bentleii 
Regin. peattere lYikr.— 9 Tmportumu Amor Sanad.~lO Unnt TorrentiiyrmufM 
pro quercue, haud dnbie ex i. Od. 26. 19. In eodem va. comma ponnnt alil 
post rtfugii, plorea post ie, qoot tecuti Jani, Zenn. Bipont. Mittcb. Wetsel. 
Wakef. et Kidd. ^tfia itoidt Exc. Sax.— 11 * Vnlgo inciditor pott Deuiee, efo 
distinxi post ie, cnm ita potcere elegantla videtnr.' Jaiit. Ita Zenn. Mittdi. 

UOTJE 

4 Ludieque^ VouefaUee Vet^oude, 19. 5. 

fiifttt tmjMidau] Vinotat temper fo- S Exeubafi Viget, agit in juveniU 

itte mnlieret impudicat, notum ett : facie, in tenili Tero quati topiltit 

contra pudicas vino abttinebant. Vi- eiangnetcit, tegnit, emortunt. 

de 111. Od. 15. in fine : ibiqoe Not. 9 Ifnportumte'] Levis, mobilit, in- 

6 Caittti iremtdo'] Hoc refemnt qui- conttant : alii perperam, non bene 

dam ad vitinm ingravetcentit ctatis, convenient. 

ted meliut alii ad animnm libidino- ilrtdas Qi»rcMt] Sic i. Od. 26. De 

turo, vocemque ad mollitiem inflex- Lydia, ' aridat frondet,' id tet, mere- 

am. Sic Pertiut Sat. i. 21. * cnm tricet vetuttate deformet, in qnibat 

carmina lumbnm Intrant, et tremulo nec tucGut, nec color, nec tpeciet, nt 

tcalpuntor nbi intima veriu.' olim. 

- 7 Doetee peaUere Chiail Meretricet 12 Capitie nivee'] Velut dnriutcu- 

nt pittrimum ptaltriaB erant, id ett, lam hanc trantlationem ac metapho- 

cantare timul et citbaram pultare no- ram, atqiie a longinqna doctam simi- 

verant. Uasc nomen habebat ex in- litndine, notat Quintiliannt viii. 6. 

tula marit ^gaei, Chio dicta, hodit Vcrnm talia Poetit qnidem, non ita 

Sde, an. 1665. a Turcis per nefat et vero prota» convenire ibid. tobjna* 

contra fidem occupata : vino optimo git. 
celebreta quondam. Vide iii, Od. 



CARIIINUM LIB. IV. 18. 621 

Xec Coas referant jam tibi purporae, 
Nec clari lapides tempora^ quae semel 

Notis condita fastis 15 

Inclosit volacris dies. 

Nepu vef jjmrpwrea veite$ Coa^ nec lapUU spkndentes nmu reddmni tibi tamot, 
9«M /hxwm tempue conduHt inelnMM annaUbut jmbHeit, Eheu que venuttatf ^ 



^^*^^^^^^-**^ 



Bipont. et Wettel.— IS ATee C«e tefertnlt LaQhniAn. nd Propert. ii. 1. 6. Ce<r, 
non Coa, hic et semper scribi volebat Hermol. Barbarns. Vid. Lamb. Sed 
p^rperam boc. Cftiw var. lect. ap. Jani. referent conj. T. Fab. et sic Bentleii 
Colbert. pro var. lect. r^tramt emend. Cim. et sicSanad. Jon. et Sitr. 'Sed 
nil mntandnm.' Jma.—\\ Nec cari lapidet tempora^ qua, 8fc, Lachman. 1. 1. 
eari Harl. 1. 2. 3. duo Vatt. Jann. Urs. Tom. et nnni Rnssard. ap. Lamb. an- 
tiquits. BUnd. Cmq. cum schol. * pretiosi/ duo Torr. libri Fabrtc. Pulmanni 
Hnnn. Gembl. 1. ct Beller. Bentieii Oraev. et Regio. Brod. Sax. Lips. 2. 
Franeq. Helmst. item Acr. qui expl. ' gemmanim pretia/ Flor. Venet. 1486. 
Crnq. Bentl. Con. Sanad. Towen, Wakef. et Kidd. eliirt Harl. 4. 5. 6. ceteri 
omnes Codd. Venet. 1478. 1492. Locher. Ascens. et relian» editt. ' Aptior 
aensni h»c lectio, qnia ad sopplendam pnlchritndinem, claritatem, et splen- 
dorem gemmarum, non pretiom, valere apparet Posse dici < claros lapl- 
des ' quod dnbitat Sanad. vidimus ad iii. Ocl. 24. 48.' Jani, Post lapidet 



SOTJE 



13 Nee Coee rtferunt^ tfc,'] Pr«tcr- 
itos annos, formam pristinam non 
redn^unt sen vestes pretiosn seu 
gemm» et lapilii, nec qoivis corporis 
cnltns et oraatnt. Anson. ' Dicebani 
tibi, Oalla, senescimns : effngtt aetas. 
Nec revocare potes qni periere dies.* 

Cmt parpuraf\ Cos Asiae insnla ver- 
sns oram Caria» littoralem, bodie 
Lango ; valde ferax, ut proverbio di- 
ceretnr, ' qnem Cos non nntrit, hunc 
neqne Agyptus/ in eos qoibus vix 
magna satisikcinnt. Eustatb.Iliad. B* 
ApeUis eximii illius pictoris patria 
fnit. In ea texebantor panni subti- 
iissimi e bombyce: non procnl an- 
tem purpnra fiebat exqnisita. Ergo 
vel de pnrporeis reipsa vestibus in- 
tellige locnm bunc, vel de lN>mbyci- 
nls candore eximio nitentibus. Vide 
' Not. ad f s. 10. Od. 1. hujns libri. 
Lege et Plin. xi. 22. nbi, ' teias ara* 
neoram modo texnnt ad vestem inx- 
nmqne fieminarnm, quae bombycioa 
appellatnr. Prima eas redordiri rur- 



snsqne texere invenit In Co mnlier 
Pamphila,' &c. et cap. 2S. * Bomby- 
cas et in Co insulanasci tradunt, . • . . 
fieri antem primo papillones parvos 
nndosque, mox frigoram impatientia 
villis inborrescere, et adversum bye- 
mem tnnicas sibi instanrare densas, 
pednm asperitate radentes folioram 
lanoginem in vellera: banc ab bis 
cogi snbigiqne unguium carminati- 
one, mox trahi inter ramosy tennari- 
qne cen pectine/ &c. Falli porro 
Plinium constat: nec enim e foliis 
qoibns insidet papilio, sed ex alvo 
sna pramit tennem istam lanuginem, 
filaque ac totnm opus. 

15 Notit eondiia fiiitit'] In fastis 
perscribebantnr nomina, anni, facta 
magnoram viroram: sen, fasti librl 
erant, in qnibus cnjnsqne diei anniqne 
gesta notabantnr, ad memoriam po^ 
teroram. Cic. Epi^t. ' Decrevi ot in 
fastis ad enm diem Brnti nomen as* 
j:riberetur .... Qnod cnm ego dabam 
Broto, notam esse in fastis gratissi> 



•22 Q. HORATII PLAGCI 

Qao fogit Venos ? heu! quovecolorf deceus 
Quo motiis? quid habes illius, illius, 
Quse spirabat amores, 

Qu8B me snrpuerat mihi ? SO 

Felix post Cinaram, notaque et artium 

nUor^ quo agiUitu abiit? Ecquid Hbi reaiai ^ut^ ^jua inquanif qua tmore» exha» 
iabaif qua mihi me abstukraif pott Cutarmn fgUXf ei famata vuUu ffriiflcioeeei 



^^^^^^^^■^^■^^ 



comina poDant Baxt Oesn. et Wakef.— 17 Tar. lect. ap. Jones. quoue. Pnl- 
manni Diesth. ealor, * Valgo nale inciditnr post deeene. Postnlat sententin 
interponei post eolor; ut recte Chabot. Bentl. Gesn.' JomL Ita Bipont. 
Mitsch. Wetsel. Wakef. et Kidd. quo cohr? heUf decen» Quo motusf emend. 
Cnning. enmqne secnti Sanad. Sivr. Towers, et Francis. * Cum non opns hac 
emendatione, tnm per eam nimis affectatns ac declamatorios locns est.' Jani, 
• — 19 AuMre» edidit Jani, majiuculo A, amorem Alt. 2. — 20 Npnnnlli codd. ct 
edd. Tett. surripuerai. Vid. Var. Lectt. ad i. Od. S6. 8.--21 * Cynarem Alt. 
2. Cynaram Tulgo, sed ▼. sup. ad i. 4. Cynaram? noia quo ei ariium emend. 
G, Best. Rat. Emend. Legg. c. 28. p. 257. Hoc Tel ideo durum et minos 
probabiley qnia post quofugU, ad quod referri debet, jam interpoiitom fnit, 
quid habe». Omnino Tarie in his vss. Interpungitnr. Post awiorest vs. 19. alii 
comma, alii colon, alii interrogandi signiim, item post MiiU, ts. 20. comma 
alii, alii signnm interrogationis ponnnt. In ts. 21^ vulgo dno commata snnt, 
nnnm post Ctnoram, alternm post noiaque. Hoc posterins Bentl. snsHillt, 
qoanquam non primns, nt jactat, sed jam ante eum Ald. Asc. Mur. Vascos. 
et Rotgers. Eqiiidem comma post Citutram tollcndnm censeo, post noiaque 
ferri posse, nec tamen necessarinm esse pnto. Jungnnt Benll. San. Oesn. 
Nalofiie eit h. e. etiam, grafartan orftiMi ; nt ii. Od. 2. 6. * notns animi pater» 
Bi.' Sed hoc modo qnid tandem esse posset miserios et langnidius illo eHamt 
PotiHB jvtngey fades feUx notaque poBi Cinarmnf h. e. qnsB soU Cinane faciei 
pulchritudine et fama cederet.' Joat. jam noiaque ariium Lips. 4. Best. in- 

NOTJE 

ms victoriae memoriam volebam.' vidi, nt perii^ nt me malos abstnltt 

Sensus Horatii est : Sicnt non redennt error I' 

anni Consnlnm aliommve in fastis et 19 Spirabatamores] Anacreonscrip« 

annalibus scripti ; src prior aetas Ly* serat xo28a Kirpip wiowrttr, pueUam 

ces famose transacta non redibit qua Veneremspirai, Act.Apo8t.cap. 

Jnventns, forma, gratia dndum abie- iz. *0 9k %aS\os ifanf4w kmkiis iral * 

rnnt, nunqnam reparabnntur ant red- ^tfov, Saulus spirans minarum et ccrtfit. 
Ibnnt. 21 Feitx posi Cinaram] Uni cedens 

18 Quo motus^ Ubi decoms ille pri- Cinarte, elegantia scilicet et venns- 

dem incessns, gestns, et in saltando tate : post Cinaram seconda. Vcl, 

agilitas, qnae te spectabilem facie- post mortnam Ctnaram mibi tnm de- 

bant ? mnm adamata. Vide snpra hnjns lib. 

QKtd habes iUius, ^v.] Qnid jam ha- Od. i. 4. 
bes residnnm e pristina tna pnlchri- Noiaque ei arHum Graiarum faeies} 

tndine, qna fheram captns et mihi- Artificiose coraposita, fncis exoma- 

met ereptns ? VirgiL Ecl. viii. ' Ut ta : vel iis a natura dotibns instracta^ 



GARMINUM LIB. IV. 13. 



Gratanim facies : sed Cinarse breves 
Annos fata dedemnt» 
Servatura dio parem 
Cornicis vetul» temporibns Lycen ; 
Possent nt juvenes visere fervidi, 
Multo non sine riau, 
Dilapsam in cineres facem. 



25 



beUe 

Xfem 

/wilUu 



\ot Ai CiMartt nom longam viitm $or» indMliU; diu eoH§ervaiura' 
comta otaltf mi/»ahm, ut aiokoeeniee caUdi queant viderefacem in 
haud abe^ Imdibrio, 



terpungit, Cinaram? nnia quo et arivum Graiarum /aeieef Sed^ ifc, — 22 Gra' 
iarumqne Locher. MuUantm Ltnd. Gf«rannii conj. Witb. /odc conj. Dacer. 
dain neqne faciem gratarum artinm, neqne facieni felicem po«t Cinaram, 
satifl Latine dici, et tantologiaro oriri e vnlgari lectione pntat, et noia oriiMm 
Gratarum fecie explicat, artibns gratia nota. ' Facile intelligi potett, quam 
Inaolens et pntida dicendl forma foret /aeiee ariium^ pro artea ; qnamque in- 
anes oronino sint, quas Dacer. affert emendandi rationes.' Janu Cynarea Alt. 
2. — t%Anno»/aia dedere eniend. Cuning. enmque secuti Hanad. et 8ivr. et sic 
Ltps. 2. a m. sec. — 26 Lips. 2. Poetini ut. — ^28 DHatam Bentleii OreT. De- 
imam nonnulli Lamb. plnres Torr. omnes Pnlm. duo Bertm. plnres Bentl. 
Hari. 2. 9. 4. 6. 6. Mentei. Lips. 1. 4. Alt. 2. Desn. 2. Venet. 1492. Loeher. 
Ascens. Fabr. Baat. Jon. , Dilapeam plures Lamb. antiqniis. Bland. Cruq. 
docente P. Nannio Miscell. iii. 17. Harl. 1. Bentl. Leid. et Regin. el Acr. 
M«. ap. eanden, itero Franeq. Lips. 2. 2. Alt. 1. Helmst Venet. 1477. 1478. 
Vet. Ca»b. Ba»ill. Cmq. Steph. Heins. Mnr. Pab. Rutg. Dacer. Bentl. Cun. 
8an. OesB. Zenn. Bipoot. MitMrh. WetseL Wakef. Comb. Francis, et Kidd. 
eimrem onus Bersn. BenU. 1. Lips. 4. Pess. 2. iroprobante Jani. 



VOTJE 



qn» amorero excitant et pelliciunt, 
quales frons hilaris et aperta, ocnlo- 
nun fnlgor, superciliornm nutus, ge- 
naruro candor aliqno rubore distinc- 
tns. Quidaro ]egant/acie ; nec male. 

24 Parem Comiei» veiulaf ^c.] Cor- 
hicis setas diutuma, hinc dicta anno- 
sa ifi. Od. 17. vide ibi Not. 

26 Poueniuiiuoeneeflfc,'] Ad boc, 



o Lyce, protraxisti vitam usque ad 
senectutem, ut esses ludibrio JuTeni- 
bnS) te videntibus mutatam etdepra- 
vatam senio ac velot estinctam et in 
viles ' cinerei dilapsam ; * instar fnciSy 
postquam ingens Inmen splendorem- 
que emisit, tempore consnmtap et in 
faviilas tennes et siccas redactae. 



624 Q. HORATIl FLACGI 

ODE XIV. 

AD AUGUSTUM, 

Etsi Aagusti jossn baec Ode composita sit in lionorem Claudii Tiberii Nero- 
nis, qni fratri sno Druso Vindelico bello conficiendo adjntor fnerat, Au- 
gustu» tamen ipse fere utramque implet paginam. Noverat nter carior 
fuef at Augusto. 

QvJE cnra Patrum, quaeve QuiritiQm, 
Plenis honorum muneribus tuas, 
Auguste^ virtutes in aevum 
Per titulos memoresque fastos 
.^temet? O, qua sol habitabiles 6 

Illustrat oras^ maxime principum ; . 
Quem legis expertes Latinse 
Vindelici didicere nuper, 

Quod Senaiorum, vel quad PopuU Romani atudium amplis hononm donta hm9p 
AuguMtej virtutes m semyitemum propaget per ineeriptionee et /oBto» mcMoriom 
custodietUes? o maxime Principum, quacumque Sol halntabiles temu iUuminat^ 
quem Vindelici Imperio Romano nondum eubditi senterunt quanium re miUiari 

Ode decima septima Libri quinti in Ed. Sanad. Epigrapbe in Mentel. Ad 
Plebem kmdes Augusti. Venet. 1492. Locher. et Ascens. AuguMtmn «efeknrf. 
-^l Cuning. conj. queene QHirttticm.-~4 Vulgo /astos, Sed /oftat Bentteit 
Graev. a m. sec. codex PetaTian. ap. Nic. Hpins. ad Ciandian. iv. Consw 
Honor. 165. item £xc. Sax. Dess. 2. Franeq. Bentl. Cuning. Jani, Bipont. 
Welzel. et Kidd. Vid. Var. Lectt ad iii. ()d. 17. 4.-5 Parn. ap. Lamb. 
£xc. Sax. Mentel. et Alt. 1. /luc pro «oi.>-6 Lips. l. et Hart. 4. lUustret oma. 
—7 Bonfin. Annot. ui. emend. Quamf h. e. quantum, idque probatumm 

NOT^ 
Metmm idemqnod i. Od. 9. 4 Memores /astos'] Commentarios 

1 Qua curOf 9fcS\ Prseclarom et lu* pnblicos, quibus vtrornm iilostrinm 



minosum ex abrnpto exordinm bnjns nomina et facinora inscribnntnr < 

Odes, qnse nt elegantia dtctionnm et lande, ac posteritati commendantnr, 

snbUmitate roaterise, sic et arte et rebns per annos et tempora digestia 

ingenio par omnino est quartse hujns et consignatis. 

libri. Uic Tiberii sicnt illic Dmst 6 JEtemet] Non. Marcell. ex Var- 

virtotes celebrat Poeta, ntrobiqne rone, Rer, Human. lib. ii. ' Llterisque 

▼ero gloriam oronem in Angustum ac landtbos ttteraare.' 

•onfert, singulari prorsns industria O, ^iui sol habitabikSf ^c.] Angnste, 

et artificio. maxiroe Principnm qui habitabtli ter- 

2 HoNomm muneribus'] Publicis mo- ra quacumqne sunt ac dorolDaiitnr. 
Dumentis, statuis, inscriptionibus ho- 8 VindeUd] Supra Od. iv. 
Borificis, &c. 



CARMINUM LIB. IV. 14. G25 

Qaid Marte posses : milite nain tuo 
Dnisns Graauvoa, implacidiim gemis, 10 

Brencosqne veloces, et arces 
Alpibns impositas tremendis 

90Um, Tm» etUM ixertiiiktu Dnmu uom »ema gtrmme fre/HgwU GmimmM im- 
mmem gtniem, et Brenem ceUree^ eastelUque Alpibua herr^ei» exttrueUi, Dei»de 



^■^■^^^^^^^^^^ 



patvt, qQicmiiqne emuoetioHs narii nlt.— • Dtn. Heinflius p<Mw< nisi error 
operarnm est. miktite nam tiro Lips. 4.^10 < Mire variant codd. in Genannis 
et Brennis. Germmee noonulli Lamb. Polmanni Gemblac. t. et Mentel. Ce» 
mmmee unni Cruq. in sdiolio. C^eiuitteof nonnnlli Lamb. Basill. et Baxt. qnl 
Celticas, nt soiet, ef Britannicas etymolojnas, inaoesqiie conjeetnras propo- 
nit. Gefmumee Lips. 1. GtnmUet Brod. Germanee Pnimanni Diesth. Alt. 2, 
Zmr, VeUmee Lips. 4. BeUmnee Tar. lect. ap. Jon. Snnt Velaiini ap. Plin. 



111. SO. et BcXavMM ap. Ptolem. ir. 18. popnli Vindelici. GeUmee VenetU Lo« 
cber. Aicenff. Mancin. Olarean. Sed oaomodo bnc veniant GeloniP de qni- 
bus vtd. ad II. Od. 9. 2t. [GeaoicvDs Wakef.} GefMnaios Acr. Porpbyr. [Harl. 



1. 2. S.l pliires Lamb. antiqoiss. et dno alii Blandd. Cmq. sine litura, Pul- 
manni Hnnn. Oembl. 1. et Beller. libri Pabr. Oott. Lips. t. S. Franeq. 
Helmst. Dess. t. Alt. 1. Flor. Medidl. Mnr. Fabr. Lamb. Crnq. Torr. Heins. 
Steph. Rntgers.Fab. Dacer.Bentl. Con. San. Jon. [Bipont. Mitsch. Wetsel. 
et Kidd.] Vera bsec hand dobie lectio, enm et ap. Strab. it. p. 266. nbi olim 
erant rcrmibi rel Terevoi, recte sint repmvoi bodie, post Xyland. et Casanb. 
qnomm rid. not. et apiid Plin. iii. t6. in Inscriptione e trops»o Alpiuro, 
Inter gentes Alpioas devictas siot GeHnnee^ ot omnes ibi codd. exbibent, cnm 
editt. perperam et corropte babeant iiVmwes: vid. ibi Harduin. Facile ex 
G^naimos orti omoes memorati errores, etiam Vekmno», s.Felonos.nnde tnepte 
post ampKos fsctum Geleno». lo eod. vs. imjtiaeitnm nnos Torrent. in piaci* 
inm nemn» Alt. l.' Joni.—ll Breneoe^ Lamb. e Strab. 1. 1. ubi olfm erant 
Bp4yieoi, tmprobaote Jaoi. sic etiam ed. Torr. item Bazt. Oesn. et Zenn. Breu' 
«M plnres Lamb. *Sed non conveninnt bnc Brenct, gens inleriorls Pannonlse. 
Vid. Ptol. II. 16. Strab. Tii. p. 914. Plin. tii. 25. Sneton. Tlb. 9. Iblone Tor- 
rent.' Jont. Bremne» Flor. Brennee Acr. Porphyr. omnes Pnlm. Harl. 8. 4.6, 
libri Fabr. et nonnnlli alli, ut Menlel. Altt. Franeq. Lips. l. 4. Vcnet. 149t. 
Locher. Asc. Basill. Mancin. Mnr. Fabr. Steph. Rntg. Hetns. Fab. Dacer. 
Con. et Wakef. Etiam ap. Flor. iv. 12. 4. snnt Br^mti. JBreimos Comment. 
hem antiqniss. et dno alii Blandd. Croq. nonnnlli Lamb. Lips. t. a m. s. et 
Lips.8. 0ess.t. Helmst. Croq. Bentl. Sanad. Jon. Jani, Bipottt.Mitsch.WetieK 
Francisy Pine, Talbot. Sandby» et Kidd. ' Probat etfaun Torrent. et Tbraeb. 

NOTA 

9 Mme nam iwo, #«.] Tnls nfanU aiU». Vide Flor. iv. et Vell. Pater« 
roai anapseiis tna felieitste hoolaa enl« antea dt. Od. it. fanjns Kbri. 
devictt Dmsns. /mpfocMfaim giemiff] Ex Strab» cit. 

1 6 [GenoMeo»'] Genemeo» • • • • Bren- com illi nrbem eapngnarant, non vi- 
<safMo[BraHnos] Aiii frostra»G€rmnsot, ros oeeidebant solom, aed infantes 
Tswmiios ; item Brcimos, BrrnooS) 4«« etiam mascnlos, immo mnlieres pr«g* 
Es Stvabmie, diserte Oeoanal et BaAtes, sl mascnlis gravidas vatea 
Brenni pnrtom Alpinm exteriorom respondissent. 
enm Norieia etVindelieU habitabmit. 12 Ai^iket» iremmim\ Ob nlves et 
Uwle noster nMn, «rccs Atfikae imtfe» prseroptas cantes, aditu difficiilimas, 
JMpk. ei Var. Clae. Uerat. t R 



626 Q. HORATII PLAGCI 

Dejecit acer plus vice simplici. 
Major Neronum mox grave praeUum 
Commisit, immanesque Rhsetos 15 

Auspiclis pepulit secundis ; 

Nenmttm major natu acriter depugnwiif elfeUeibua awpicibus iui$ repremi Rk^- 



Adferiar* xiv. 17. Siint qaoque Breuni^ iuncii Genaimibus, ap. Plin. iti. 20. 
in Inscriptione Aipina, nbi sumnia librorum constantia: item BpciwM vel 
Bp€vyo\ ap. Ptolem. ii. 13. et ap. Strab. 1. 1. bodie qaidem, post Xyl. et Ca- 
saub. Facile ex Breunis corrumpendo orti Brennit ilem Breuci et Brencu cf. 
Cellar. Descr. O. A:.tom. i. lib. ii. c. 7. Mox in eod. vs. ferocee Lips. 3. pro 
var. iect.' Joai.— 13 'Cuning. cooj. diioecii, Illud plua vice nmplici in omnibas 
editt. ad antecedentia traliitur, puncto poBi simpUci posito. SchoUastse et ve- 
teres Intpp. ita explicant, ot dicatur Drusns iilis populis non simpUcem, sed 
duplam vicem reddidisse, h. e. alterum tautum malornm et cladis, qnam de- 
dissent, intnUsse. Quse quain dnra sit ratio, ad sentiendom facile est. At- 
tamen eam probat Gesn. vel de fortunse vicibus cog^tandum putat, et expo- 
nendum': non sine periculo. Alii expl. pjais vice nmplicif h. e. plus nemel, 
non semel, i. e. stepinsy vel (ut Sanad.) bis. Sed etiamsi, ^uod jnre dubita- 
tur, satis rectnm et Latinum esset viee nmpHci positum sic simpliciter pro, 
semel : tamen illud pUe vice simpUci, sive hoc, sive alio modo explicetur, in- 
credibiliter friget, et nescio qnomodo langntdum et miserum est, juuctum 
quidem et additum magnificse, qnas' praecedit, sententise. Contra, qni se- 
qnuntnr, vs. 14-16. mihi semper pro majestate reliqni Carminis nimium vel 
ad orationem jejuni et volgaros visi snnt, vel ad ipsam sententiam exiles an- 
gusttque. Nam quis non offendatur eo, qood post tam splcndidum rerum a 
Druso gestarum eloginm, sic frigide nnicom prsliom memoretur, a Tiberio 
factiim, qiii tamen inprimis hic laudandus esset? Cum in bello Vindelico 
pluribns prnUis Nerones aggressos esse et vicisse barbaros constet ; eornra 
praeliorum nnnm tantum Tiberio, cetera omnia Druso, assignasse boc tali ia 
Carmine putemus Horatinm ? Denique unieo iUi praeUo qnomodo tandem 
conveniat eorum, qnas statim seqnuntur, magnificentia, plures sane atrocis 
belli labores declarans ? Sed omnibos his malis medetnr, arbitror, ita mu- 
tau iuterpunctio, nt plus vice simpUci ad seqoentia pertineat, qnas nunc ne- 
scio ^uomodo vigere ac animari videntur, dum et sententias vis augetur, et 
exquisitior ornatiorque orationis decor existtt: quemadmodum praecedenti 
sententiie molestum sic additamentum deinitur.' Joiit. — 15 Variant hic etiam 
libri in Rhaiorum scriptura. Vid. Var. Lectt. ad iv. Od. 4. 17.— 16 Pol- 

NOTiE 

atqne, ut ait Florus, * quo bellum non Dms o fratri datus adjotor ae in avb- 

posse ascendere videbatnr.' Adde sidium missus prapdare bcUum confe- 

* gentes numero freqnentes, ferltate cit, nt fuse narrat Vell. Patercol. 

truces,' &c. quod babet Vell. Paterc. Rkaioe] Supra Od. iv. 

13 Plus mee itmfWici] NonnnUi sic 16 Auipiciii pepuUi »ecmidi§] An- 
interpretantur : non simpliciter vices spiciis Augusti fretns. 

reddens hostibns, sed ninlto acceptls Peputti] Recte et ex fide histori». 

majora us mala et damna invehens. Nam qnos perdomitos adulatorie Vel- 

14 ilfq/or Nercmm] Claodius Ti- leins scribit, verius coercitos dantax- 
ber, Nero, de quo supra, Od. iv. Is at ait Saetonius, Octav. cap. 21. Vtde 



CARMLNUM LIB, IV, 14. 627 

Spectandas in certamine Martto, 
Devota morti pectora liberae 

Quantis fatigaret ruinis : 
Indomitas prope qiialis nndas 20 

Exercet Auster, Pleiadum choro 
Scindcnte nubes^ implger bostium 

Vexare turmas^ et frementem 
Mittere equum medios per ignes. 
Sic tauriformis volvitur Aufidus, 25 

Qui regna Dauni preefluit Apuli, 

toi/eroces: spectari dignu$ in pnelio Marti$, quam magnis cfadibvB texaret corda 
neci pro Hberiate addieta ; acer exagitare kottium catervas^ et agere /rendentem 
eqnum per mediasflamnuUf/ere quomodo Noiua agUat mare turbatissimumf Vergi- 
Uis nubee rumpentibus, Aufidus tauri formam habens et Dauni Apuli regionem 



msinm Hnnn. Auspiciis repnlit, — 17 < Vnlgo iDcidttnr post Afarlto. Milii ve- 
nnstior et Kravior esiie senteDtia videbRtur, cominate poti Spectandus po»ito*' 
Jani. Spectatus leRit Jever. ad LucaD. iu. 66. i. e. probatns. Ovid. Heroid. 
Epiat. XV. 193.— 19. 20 Dess. 2. Lips. 2. a m. pr. /atigarat. Var. Lect. ap. 
Jones. /atigavit ruinis Indomitos! Bentleil Oal. etiani Jndomitos, Bentl. 
emend. Jndomitus, quia. Poeta RhsBtos, qnos modo * fatigatos' dixerit, non 
potuerit comparare nndi» indomitis, ' Sed hoc est argntari. Et qnis possit 
h. I. ferre undas sine epitheto? Bene habel Indomitas, omninm librorum 
leciio.' Jdiit. — 24 Pro ignes, quod habent onines libri, Hentl. conj. enses, in- 
scltissime, ait Cuning. At ap. Sil. Ilal. xiv. 176. legitur : * per medioi ignes, 
mediosque per enses.' Cf. xv. 41.— 26 Qua emend. Bentl. non male, inquit 

NOM 

et Euseb. Chron. ad Oljropiad. 193. irX^, nmigo; qnia navigandi tempus 

18 Detetamortipectoralibera^^MO' indicant ortu sno matutino^ scillcet 

rl paratOB potias iibertate fruentes, circa «quinoctium vernum : hinc et 

qnam vivere serviendo. Latinis VergiliiB dicnntur a vere. Ha- 

■ SO IndomitaM prope qualisy 8fe.} Si- rnm meminit Cic« de Nat. Deor. ii. 

militudiue conglobata rem illnstrat, 24 Medios per ignes'] Per medium 

et mtrum quantnm auget. Ne levi- pugnie fervorem, hostium cnneos per* 

ter prttteri, lector, istas tngenii opes. rnmpendo : vel per accensos revera 

81 Atuter] Ventus meridianus ex- ab hostibus ignes, per incensa cas- 

citandif tenpestatibns famosoiy ut tra, &c. 

alibi fusius annoUvi. 26 Tauriformis Anftdus'] De eo.fla- 

Pleiadum'] Septem stellae snnt in- roine, iii. Od. ult. et linjus lib. Od. 9. 

ter arietii candam et tanri collum, TaHrt^ormts, qui rapido carsu, et alli- 

quarnm ortas occasusque niroboi ac sis ad ripas aquiSy iiigeDi mnrmar 

teropestates ciet. Choro] Ex Hygino edat, quasi tauri rangitnm. Hinc no* 

Astron. ii. 22. ' Pieiades choreas dn- men et fabula. Alias alii sed longius 

cere existimantar.' Ita dicte, vel et perperam etymologias petunt. 

qnasl wKsioms, ptures; vel potins a 26 l>ttNRt ApuU] i. Od. 2^2. 14. it. 



C28 Q. HORATII PLACCI 

Cum scevit^ horreiidamqiie coltis 
Diloviem mediUtar agris ; 

irrigaMB UafivtU rapide ^tutndo gra$9aiwr et magnam eUniMtm parai agrie cMUi» ; 



Cnuiog. et sic legendnm contendit AninadT. ix. j^. 870. * Omnioo non maU 
emendatlo eit, ted neque necessarla. QnonMdo enim, nt ait Bentl. •ubtilem 
Oeograplium agat Horatios, si legamns Qat, id ego non video. Ad ornatom 
spectat Tersoi, dod ad docendum sitmn floTtl.' JohL ' Daimf pro Damui 
lego, a recto Daunlnm. Daunui enim, nrbis eondttor, intelligt lilc neqnit ; 
nam is ex Illyrico Tenit, adeoqne Apnlni Tocari non potest ; neqoe urba 
Daunns ipsa erii, tnm eoiro Apake legeodnm foret. Sed Dannium nentro 
genere agnoTit hic Horaliiis, qui hoc oppfdum ideo Apulnm Tocat, nt dlstin- 
gnat ab alio Dannio opplduto Ttiraci», nt Steph. B. Tolnlsse Tidetnr, oni 
rtixos ^p4i^' nrbem notat.' Jever ad Lucan. i. 649. Vlde ad i. Od. 99. 14, 
Mox perfiuii^ nonnulli Lamb. unns Bersm. Lips. S. 4. Dess. 2. Venet. 149f . 
Locher. Ascens. Grypb. Basill. et Lamb. prifitnt plnres Lamb. (cul et pro- 
batur,) tres Blandd. Cruq. orones Pnlm. optimi Torr. Harl. 1. 1. S. 4. 6. 6. 
Mentel. Lips. 1. 2. Franeq. Aitt. Heimst. Ald. Mur. Cmq. Torr. Fabr. 
Stepb. Heins. Rntg. Fab. Dacer. Cnn. Sanad. Baxt. Jooes. Jani, Bipoot. 
Gesn. Zenn. Francis, Towers, Mitsch. Wakef. Wetiel. Comb. et Kidd. Vide 
sopra ad it. Od. S. 10.— 27 Lips. 2. i>«»i sovii.— 28 DtZHoim wudiUatar Acr. 
Porpbjr. Comment. Cruq. Senr. ad Virg. Georg. iii. 16S. iEn. iv. 171. sex 
Larab. plures et meliores Cruq. et Torrent. Pulmauni Gembl. 1. ctBeller. 2. 
4. unns Bersm. libri Fabr. et Gesn. tres Beatl. Franeq. Lips. S. 4. Alt. 2. 
Helmst. Harl. 2. S. 6. Veoet. 1478. Lamb. Cmq. Torr. Mur. Fabr. Steph. 
Heins. Fab. Dacer. Baxt. Gesn. Bnrm. San. Jon. Jani, Bipont. Milscb. Wet- 
sel. Wskef. Gesn. Zeun. et Comb. mtnita^Mr Non. Marcell. iii. 84. noonnlli 
Lamb. tres Croq. Pulmanni Hnnn. Gembl. 2. et Dlesth. nnns Bersm. plures 
et Tetttstiores Bentl. Harl. I. 4. 6, Mentel. Dess. 2. Alt. 1. Lips. 1. 2. Ve- 
net. 1492. Locher. Ascens. Basill. Rntgers. et plures, sed hodie inprimis 
Bentl. et Kldd. ' Priorem lectionem cnm agnoscit tnro jam repreheodit Por- 
phyr. < Male dixii, mtditaltwr diluTiemy qiila in ipso aclu est, nce debct co- 
gitare aut condiscere id, quod jam facit.' Contra SerT. K 1. ' meditahtr^ i. e. 
infert, esercet; oam in ipsa meditatione execcitium et actns: sciendum ta- 
nieu est, hoc hodic in nsa non esse.' Male vero uterque Grammaticns. Nam 
neque mtditatur esse potest pro, inferi, neque oronino plngitiir a PoSta fla- 
Tius inferens jam diluTiem, sed iUatnraa, sItc parans demnm, dnm ssTiC ad- 
hnc intra alTcum snnm. Bentl. prsstnlit mtfit<ahir, non ob illam Porpbjrionia 
reprehensionem ; nam non magis id Terbnm ad actum prvsentem pertiiiety 
quam m^iiatwr: sed primnm, ob Nonii et antiquiorura codicum (suorum 
scilicet) auctoritatem ; deinde, qnia verbo ' saevire' aptins jnngatur *• mlni- 
tari,' quam * roeditari/ auod dissimnlatam celatamque iram sicrnificet ; deni- 
qne, qnia praesentins aliqnid et fortins declaret * minitarl,' qoatenns * ml« 
nitemnr' in prsesens, 'meditenmr* in tonglnqunm. AHeram et tortiam ra- 
tioneni pro argntiis et caTillationibns babebit, cniciimqiie ertt aeasns poeti* 
cns. Nonius aatem, ut jam recte Tidit Sanad. tcI corruptus illo loco est» 
Tel glossenia amplexos. Nam profecto mediiaiwr longe non solum exquisitins 

NOT^ 

Od. 1. snbflnero. Item Od. Ti. hiyns sata Ispta, bonmqne labores;* qnod 

libri. canit Vlrgil. Aneid. n. 

27 Cum eenii] Quando exnndat, 28 MedHatar'] Dlciio perelegans, 

agrisqiie infert vastitatero, et ' sternit pro qua ioepte alil, mtailalnr. 



OARMINUKI LIB. IV. 14. 620 

Ut barbaroram Glaudius agmina 
Ferrata vasto diruit impetu, 30 

Primosque et extremos metendo, 
Stravit bumum, sine clade victor ; 
Te copias, te consilium et taos 
Pradbente Davos : nam tibi, quo die 
Portus Alexandrea supplex 35 

Et vacuam patefecit aulamy 

si#iil Tiberiui Nero Barbarorum eojritu armit inutruda» ingenti tirage ceeidii, at- 
que primoe et ultimo» etemena terram operuit eadaveribut^ vietor abtque damno ; te 
mitUe^f te conjilnim, te Deoe tuoe euppiUtoHte, Euimvero quo die Alexandria eup- 
piicaMa tibi portue et mUam dnertam aperuit^ poet tertium luatrumfbrtuua obeecun- 



atqne andaciuf, et sic map^iset poeticttm et lyricuin, sed etiam angnitini et 
graviii8,hnjusqne et CarmiDis et loci niajestate dignius verbum est, quam mt- 
nUaiwr; qood quidem matnre pro interpretamento aliitnm et hinc a librariis, 

2norism captni magis conveniret, in contextnm iilatnm foisse, Ince clarins est. 
hnnlno hssc etiam Metaphora est, cnm dicitnr * minitari' res InsDima ; sed 
aoDiie mnlto eadem vulgarior et tritior, qnam ubi * medltarl ' dicltur ? Omnia 
hsftc agnoscere noluit Bentl. nt modo ab aliis discederet/ JanL horrendaque 
euUoe Diluvie metit ater agroe coig* ap. Jooes.— 80 Fiorent. et Venet. 1486. 
dtrptot, forte pro < diripnlt,' nt < surpnlt,' inqoit Gesn.— 81 Pvimomfue ex* 
trtmoe Lips. 4. Primoaque extremoeque uess. 2.-32 Nonnulli codd. ut Lips. 2. 
Alt. 2. Venet. 1492. Locher. Ascens. Basill. Venet. ap. Zeun. Glarean. 
Mur. et Fabr. Stravit humL Harl. 6. eine c«d«.-^4 Ptdibente dueee Lips. 4. 

* Comma, qnod vnlgo est post tibi, esse debet post nom, ut facile ele|antise 
senaos docet.' JaRi.— 86 Alexandria nooDulli codd. et edd. ez his Lamb. 

NOTiE 
29 Barbarorum'] Rhsetorum. et Vfaidelicos/ &c. Ovld. Trist. ii. 

Claudius] Tiberins Nero, de quo « Per qnem bella gerls, cnjos nmio 
ante. corpore pugnas : Auspicinm cni das 

82 Sine clade vittor"] Ex Velleio grande, Deosqq^ tnos.' 

Paterc. clt. ad Od. iv. huJD:> libri, 84 JVom HH, quo di«, ^.'] Qoo die 

* Silie nllo^detrimento commissl cxer« captam Aleaandtrlam victor intrasti, 
citns : qood prncipue huic duci sem- eodem die post annos qolodecim per 
per cnrse fuit,' &c; Tlberinm Rhsstos debellastl, secuo- 

83 Te copiatf te eoniilium, 4«.] Om* dosqne ekitns et optatnm decns ha* 
nU ergo lans et gloria vlctoriss cessit bnistl. 

Angnsto, eojiit anspiciisTiberins vic- Quo die] Vltimo die Sextilis men* 

tor extlterat. Nam solins Imperato- sis, ann. U. C. 728. prlor illa de An« 

ris etiam absentis valere aospicla ad tonio et Cleopatra victoria Aognsso 

gerenda bella veteres existimabant. contigerat ; posterior antem de Rhn* 

£t bioc ad eum se mper victoriam re- tls, Vindelicis, dtc. ann. U. C. 788. 

ferebant, cujus auspiclls debellatum Clemens Alexandrinus Stromat. lib. 

fnerat. Sneton. Ociav. cap. 21. ' Do- i. post medium hunc Horatil locnm 

muit partiro dnctn, partim auspiciis affert. Vide Enseb. Chron. Sntton. 

suis Cantabriam...Item Rhsetiam» Veli. Patercnl. Flor. &c. 



630 Q. HORATll PLAOCI 

Fortuna lustro prospera tertio 
Belli ^secundos reddidit exitas, 
Laudemque et optatum peractis 

Imperiis decus arrogavit. 40 

Te Cantaber non ante domabilis, 
* Medusque, et Indus, te profugus Scy thes 
Miratur^ o tutela praesens 
Italiffi dominaeque RomaD ! 
Te, fontium qui celat origines, 45 



dans prosfferum miUtuB ftnem pralndtf et lumons expetitamque ghriam eo^feetis 
expeditionibus tribuit. Te Cantaber antea tnoic/M, et Medws at<(ae Indae, tt 
ScytKa vagus reveretur, o Casar certum columen Italia ae Romes Prineipis I Te 



Sanad. Towers, et Francis. Sed plares et meliores, nt Harl. 1. 2. S. 4. 5. 0. 
Alexandrea, qnoram aactoritatem sequnntur Venett. Locher. Asc. Basill. 
Mnr. Fabr. Cruq. Torr. Steph. Heins. Rutg. Fab. Dacer. Baxt. Beotl. Cnn. 
Jon. Oesn. Zean. Jaoi, Bipont. Mitsch. Wetsel. Wakef. Comb. et Kidd. 
' Alexamdrea etiam io nnmmis et monumm. Vid. Antoo. Angastin. Anft. 
Num. Dial. iii. p. 42. Grnter. Inscr. ccclxxvi. 8. dxxv. 2. Praefert eam 
scriptnram etiam Brookbus. ad Propert. iii. 11. 33. et nostro in locoPriscian. 
Ilb. II. p. 688. cnm alias niraque scriptnra usitata sit, e Gr. *AAc|cCySp€ia.Va»£. 
—42 IndMS pr^ygusqus Scythes Lips. 3.-45 Faern. et Jannoct. Lambioi, ce- 

NGT^ 

35 Portus'] Qoidam legoot portas. coofectas, of ans nrbera ingressos eat : 

Alexandrea^ Alexandri opus, ab eo melius alii ad Angustnm, cai decreil 

Magna etiam olim dicta, urbs iEgyp- tum demum sunt hooores divini, do- 

ti primaria, portnm habet comniodis- minatusqne perpetuns. 

simnm cmporiumqne celebre. 41 Te Cantaber, ifc^ Adverte, stu- 

M VacuampattfecUauiam] Cumin diose lector, amplificaodi oberlatem 

eam nrbem confugissent Aotooius et et felicitatem, Terborum dictionnm- 

Cieopatra, invadeotibns Romaois de- qoe copiam et lumeo. De Caotabria 

mum, ille sibi maous attalit violeotas, ii. Gd. 6. ioit. iii. Gd. 8. obi, * Ser- 

deportariqoe semiaoimis volnit io vit Hispaoe vetas hostis orss Can- 

Mausolenm a Cleopatra conditnm, taber, sera domitns catena.' 

qno et hsec se rece pit. Vaeuam ergo 42 Medusque, et Indus] i. Gd. 19. 

aulam victor Aogustns reperit. iii. Gd. 8. 

39 Peractis Imperiis, ^c.] Confecto Scythes] i. Gd. 19. et 35. ii. Gd. 9. 

jam bello Rhaetico et Vindelico, item in fine. iii. Gd. 8. et 24. 

Pannonico atqne Germanico : finitis 43 Tutela pratens ItaHai] iii.Od,B\, 

expeditionibus, feliciterqne orbe pa- < PraesensBivushabebitor Augustus.' 

cato. Vide Gd. seq. Virgil. Ecl. i. 42. ' neqne servitio me 

Optatum deeus'] Hoc alii refernnt ad exire licebat Nec tam prcsentes alibi 

Tiberiom, qni ob res beoe gestas et cogooscere Divos.' 



CARMINUM LIB» IV. 14. 



631 



Nilusqne^ et Ister, te rapidus Tigris^ 
Te belluosus qui remotis 
Obstxepit Oceanus Britannis, 

NUua aquanm geaturigtMeM ab$conden$f te DamtlriMs, ie vehemem TigrU, Te Oeea- 
m» belluas educane qm eeparaiU BrUannU ohmummratj ie regio GaUia moriem 



lat origtnem.'^46 NUwtquet te Jster Heirostad. a m. sec. Itter rapidutque Tigrie 
Lips. S. et Mentel. et rapidv» TigrU Lips. 4. ie trepiduM TigrU ed. Oryph. — 
47 Te betuome Bentl. Cnning. Walier. et Kidd. Sed vid. Cellar. Orthogr. 
Lat. ed. Harles. tom. i. p. 188. qua remotU conj. Bentl. Vi^i. Var. Lectt. 



NOTJE 



46 Nilus] Metonyra. pro ^gypto 
provicta, qoam rigat et foecondam 
reddit exnndatione sua flnTius ille vel 
8o1o notus nominc. De eo plura iir. 
Od. S. 48. Fontium qui celat originee, 
PliD. lib. V. cap. 0. * NiloB tncer- 
tis ortus fontibns/ &c. Ita qnidem 
veteres: at modo compertus est oriri 
doobns e fontibns in ^thiopia snpc' 
riori regnoqne AbaS8enornm,in terra 
Sacahala, inter exceUos montes ; aii- 
getnr vero primum fluviis Gema, KeU 
ti, Branti, aliisqne subin^e corapluri- 
bu8. De Nili origine nuper disserult 
erndite Isaacns Vossins; necnon Mi- 
chael Ant. Bandrandus in sno Lexico 
sea Commentario ad Philipp. Ferra- 
rion. 

Itter'] Sen Daniibius, flnvius Ger- 
maniae maximiis, per ostia sex aut 
septem in Enxinum mare labitur. 
Ammian, Marcell. Ptolem. &c. Sy- 
necd. pro Germania, quam * sic per- 
domoit Tiberius Nero, ut in formam 
paene stipendiaria redigeret provin- 
citt : qnare tnm alter trinmphus cum 
altero coiisulatu ei oblatns est.' Vell. 
Paterc. lib. ii. jam ssepe citato. Vel 
potius intelligendi snnt provicti po- 
pnli ad Istrnm nsqne, scilicet Vinde* 
lici, Pannonii, Baci, ^c. 

RapiduM T^ts] Is Armenise fluvius 
oritur e montibus Ararath, Enphra- 
tem recipit, in sinnm Persicnm efliin- 
ditnr. Supra omnes Asise flnvios ra* 



pidus, nomen adeptns est ; eo qood 
tam velox esse videator qoam sagit- 
ta, que tigrls appellatur apnd Medos. 
Vide Plin. vi. 27. Porro jndicantnr 
hic Parthi, qni Armenia, qnam tene- 
banty Augusto jubente cesserunt, im- 
mo signa victis Romanis erepta nltro 
remiserunt, nt dictum est, iii. Od. 6. 

47 Te beUuotus qui, ^c.] Oceanus 
Britannicus pro ipsa Britannia Ma- 
jore, qun modo Anglia nuncnpatur. 
Nam ab hujus insuls primoribus ad 
Angnstnm missas snnt legationes ad 
amicitiam ejus deposcendam : ut an- 
ootavi, ad iii. Od. 6. 

Belhtotut'] Novum epithetnm, sed 
aptissimum : qnod nt intelligas, lec- 
tor, consule Plininm, ix. 6. nbi sic 
habet : ' D. Angnsto legatus GalJise 
scripsit, complures in littore appa- 
rere exanimes Nereidas...Tiberio 
Principe contralittus insnlarum Lug- 
dnnensis provincie bellnas amplins 
trecentas simul reciprocans destituit 
Oceanus, mine varietatis et magni- 
tudinis : nec panciores in Santonnm 
Httore ; interqne reliquas^ elephantos 
et arietes,..expolsam beilnam in 
littora Gaditana, cujus inter doas 
pinnas nltimse caudse cobita sexde- 
cim foissent, dentes ejnsdem centnm 
et viginti, maximi dodrantinm men- 
sura, minimi semipedum. Belluae, cni 
dicebatnr exposita fuisse Andromeda, 
ossa Romae apportata ex oppido Ju« 



638 Q. HORATIi FLAOCI 

* Te Don paventin fqnera QMm 
Duraeqne tellus aodit Iberi»: 50 

Te c»de gaudentes Sygaitibri 
Compositis venerantor armis. 

haud timintisy atque Hispania ferox veneratur, Tibi erudelee Sygambri eondUU 
armis obtemperant, 

nd vf. 26b— 49 BeBtleii Cantab. et alins recentior, item Acroo Ms. ap. eun- 
dem, et Lip«. 1. paventee* Atqoi ita edidere BentL Cuning. Wakef. et Kidd. 
nam saspios dici * Oallias' plaraU nnmero.— 60 Bentl. et I^idd. Hiherue. 
Vid. Var. Lectt. ad i. Od. 29. 16.-^1 iSfu«tiii6rt est lectio vulgata. Sygtm- 
bri optt. codd. et edd. tente Oudendorp. ad Sneton. Octav. cap. 21. Vide 
Var. Lectt. ad iv. Od. 2. 86. et ad Propert. iv. 6. 77.-62 DeposiHt v. mrmis 
conj. Cnning. Cum positiB var. lect. ap. Jonea. 

NOT« 

dsffi loppe, ostendit inter reliqoa prae ferocitatr mbrtem spernebant 

miracnla in ^dilitate sua M. Scau- adeo ut, imminehs evidensqne viie 

rus, longitudine pednm quadraginta, pericnlum declinare cnm posAentymi- 

altitudine costarum Indicos elephan- nime tamen vellent : forte qood me- 

tos excedente, spinse crassitndine teropsychosin a Droidis edocti spem 

se«quipedali.' reviviscendi conciperent. Hiqc et 

48 Briiannis] De adjectis Anguiti corouati pngnabant. Testis /Eltanns, 
Imperio hisce popnlis, dixi iii. Od. 6. Var. Hist. xii. 18. Ciesar Bell. Gall. 
8. Jam qui sint illi dicendum. Insnla vi. IS. ' In primis Druides boc vo- 
est in Oceano Septemtrionali maxi* lunt persuadere, non interire animas, 
ma, olim Albion dicta, OalliflB obver- sed ab aliis post mortem transire ad 

■ sa, Britannis pridem babltata. Hos alios ; atqne hoc maxiroe ad virtotem 

avitis sedibus expulemnt Angli Ger- excitari pntant, nietn mortis neglec- 

manica natio, circa annnm Christi to/ Ste. 

441. In Cismarinam porro migranti- 60 Dwree tellus Iberiai] Hispani la- 

bus illis regionem, qu» prtns Are- bore et militia indnrati. Vide snpra 

morica dicebatnr, exinde Britannia Not. hnjns libri Od. v. 28. 

Minor vocata, et nunc pars est regni 61 Sygambri] Supra, hnjos lib. Od. 

Francorom. ii. 36. Not. 

49 Nea paventisfunera GoUMr} Galli 



ODE XV. 

AUGUSTI LAUDES. 

Extrema hac Ode civiles Angusti laodes per capiu atqne snmmatim dictn- 
rns, fingit se ab Apolline Augnsti numine admonitnm, ne ampUtts rcs bel- 
licas lyra sna tractare velit. 

Phcebus volentem pra&lia me loqui 

Meditantem me eanert certamina et urbes expugnaias Apolh eithara viinitavii^ 



CARMINUM LIB. iV. 15. 



«S3 



Victas et urbes, iocrepait lyra, 
Ne parva Tyrrhenam per 8Bqoor 
Vela darem. Taa, Cesar, aetas 
Frages et agris retnlit uberes, 
Et signa nostro restitait Jovi^ 



M v£h txigua eommUiirem T^rrhewo mmi, Tmun^ Augvate, awum rereettvU 
agrit meeeem faeewmdam^ noetreque Jevi reddidit oexiMa arroganiilfue Parthorwm 



Ode decima nona Libri qointi in £d. Sanad. Epigraphe in Venet. 1492. 
et Locher. Auguetum celebrai. Ascena. Rureue Auguetum eelebrat, Sivr. Ad 
Auguetum pae^um, * Porphyrion sic : ' Qiiidam separant haoc Oden a su- 
periore, sed potest illi Jongi, qooniam hic laodes dicuntur AngURti.* Uoda 
intelligitnr, volgatam iihus letate et iist receptam eam ratioueui tuisse, in 
codd, ^uoqne, ut hcc duo Carmina in onnm conjungerentur. Atqne etiam 
Croq. in codd. sine olla distinctiooe adbcrentem banc Oden snperiori repe- 
rit» ^ Facile et argnmenti affinitas et metri similitudo ei errori occationem 
dedit. Nam novnm hoc esse Carmen atqne a priecedente diversum, quis non 
vldeat r Jom.— 1 PkeBbue voleute conj. Torrent. et Gesn. in Tbes. L. L. v. < in- 
crepare.' Lips. 4. fr<nma me /o^ui.— 2 * Post increpuit comma ponunt Cruq. 
Steph. Jones. et quicumque jnngunt loqui lyra, idque male.' Jani.—4 Helm- 
stad. a m. pr. et tua: idem ut tua a m. sec— 5 *• Hic etiam multi codd. rettU" 



sorm 



Metrom ideM qaod sopre i. Od. 9. 

1 Pheebue volentemf tfc,] Perperam 
certe nonnolli codices Oden Innc 
prscedenti jnnctara habent et conti- 
nnam. Immo Poeta in Augosli laii- 
des passim efrnsns,nt annotavl antea» 
com ceteris omnibus ipslque Aognsto 
satisfaceret, ipse vero sibi nonqnam 
sBtisfacit. Hinc est qaod Istic a Phm* 
bo se ait monitnm atque objurgatum, 
qnod landandom Cssarem pro meri- 
tls singnlaribos assomeret, qni omni 
esset laude major : sicqne novnm lan- 
dis genns contexit. iii. Od. 8. slmill* 
ter : ' Qno, Mnsa, tendis ? Deslne 
pervicax • . . Magna modis tenoare 
parvis.' 

% Inerepuit lyra'] Volgo jnngnnt vo- 
cem^ lyrOf cnm verbo, loi/ui : sed pro- 
fecto dnrinscnlns foret contextns; nec 
tam disjuncta opns est eonnectere ad 
optimnm sensom. Arbiter esto, lec- 
tor emmictae naris. 

t Ne parva TyrrkeHum, ifc,] Ne vel- 



lem exigna eymba navlgare ingena 
sequor, id est, ne tenni facnltate di- 
cekidi prteditus ad magna Aogostl 
merita landibns extollenda me accin- 
gerem, infelici exitn. Ita modestisB 
sose qoidem Horatins, Aogusti Yero 
magnitodini diserte vellficatnr. Be 
mari T^rrheno i. Od. 11. 6. et alibl. 
Hic vero pro qnolibet vasto mari po- 
nitnr, per Metonymlam. 

4 IVto, Ceesat, eetae Frugee et agrie 
reiuUt uheree'} Hac «tate tna cnltos 
videmus agros, uberesqoe messes lia- 
bemns per providentiam tuam ; cnm 
antea bellis civilibns ant hostllibns 
sterilitas et vastitas rora deforma- 
rent atqoe depopolarentor. Sopra 
Od. V. hojos libri. 

6 Stgna noetro reetituU Jovi] Repo- 
sfta sont in Jovis Capitolini templo 
signa Romana, ibldem servari soHta ; 
qose qnldem, profligatis Crasso Aoto- 
nioqne, Parthi ademerant, templo- 
romqoe snorum parietibos et colum- 



634 



Q. HORATII PLAGCI 



Derepta Parfbonim superbis 
Postibas^ et vacuam duellis 
Janum Quirini clausit, et ordinem 

«o/ptf abtaia : obieravU Janum Quirini beUis vacutm : Juttas eHam Uge» H maduM 



m.' Jani. Sed irid. Tar. lect. ad ir. Od. 1. 28.-7 Direpia omii^a Lamb. 

£r»ter dao, omnes Pulm. tres Bersm. aliiqae plnrimi, Harl. l.S. t. 4. 6. 
ipss. 1. 2. S. 4. Dess. l. 2. Altt. I. 2. Helmst. tnm Venett. Locher. Ascena. 
Basill. Mnr. Derepia doo Lamb. et nnus Crnq. cum litura, duo Blandd. 
Crnq. sine litura, Mentel. Franeq. Lamb. Cruq. Torr. Fabr. Heins. Steph. 
Fab. Rat|(. Dacer. Bentl. Baxt. Cnn. Sanad. Jon. Gesn. Zenn. Jani,Bipont. 
Mitsch. Wetzel. Wakef. Comb. et Kidd. £t sic esse debet. cf. N . Heins. ad 
Ovid. M. III. 62. Vide ad iii. Od. 6. 21. et iii. Od. 28. 6.-8 Hoeiilma pro 
PoeiibuB Commentator ap. Croq.—Q ' Famim conj. Mar. et Passerat. ap. 
Lamb. et sic Brod. Cui tandem probari possit talis lectio ? £aiiicM reperit 
Passerat. in cod. Rom. (vid. Lamb.) item Marcil. in suis. Omnino Janna 
etiam Eanns dictus antiqoitns. vid. Macrob. Sat. i. 9. Qutrtai orones codd. 
et vulgo editt. quod esset, templom Jani a Romnlo conditom. Qiitriaiim conj. 
Passerat ap. Lamb. (cni neque ipsi displicet) et Oronov. ad Sneton. Aug. 
22. et sic edidere Baxt. Cnn. et Jon. probante Cl. Oudendorp. ad Soeton. 1. 1. 
Nollus dubito, qnin Horatius ita scripserit. Nam primum nihil omnino fa- 
ciebat ad rem priesentem Romuli conditoris mentio, et sane Numa potius 
niemorandus erat, qui certe primus Jannm belli pacisqne indicem fecissei. 
Quod Sanad. pntat» Janum Qturuii dici, nt distingneretnr ab aliis, qum Ro- 
mas essent, Jani templis, id qnani frigidum sit, non opns est ostendere. 
Deinde solenni et religioso npmine Jiuiifm Qmrinum appellatnm fuisset hoc 
inprimis etiam in argumento, docent dicta in Obss. Igitur, tam perfecto et 



NOT/E 



nis snspenderant velnt &ycUNi/Aara, non. 
sine ingenti sna superbia, pariqne 
ignominia Romani nominis. Verum 
iiii Angusto obsequentes restituerunt 
Texilla nostra. iii. Od. 6. Vide Jus- 
tin. lib. ZLii. in fine. Sueton. Octav. 
cap. 21. 6ie. uecnon Pers. Sat. vi. 
45. Memineris autem haec a Poeta 
non temere Augnsto ssepius occiniy 
quod nosset perquam greta esse : 
nam et cusi sunt nnmmi cuin hac epi- 
graphe, signis rbcbptis, et Marti 
Vindici fanum Cesar aedificavit. Tes- 
tis Dio. 

9 JojiKm Qicinai cUnuU'] Templum 
scilicet Jano conditum et consecra- 
tnm a Quirtno, seu Romnlo, Augus- 
tus finitis bellis clansit. Be Jano fnse 
disserit Macrob. Saturnal. i. 9. * In 
aacris/ inquit, ' invocamus Janum 
Geminum • . * . Janum patrem, quasi 



Deorum Denm . . . Janum Qnirinum 
quasi bellorum potentem ab hasta 
qnam Sabini cnrim vocant. Janum 
Patttltinm, et Claiuium; qnia bello 
valvae ejns patent, pace clauduntnr.' 
Causam porro et originem istius ri- 
tus petit a bello Sabino ; qoo, irrn- 
entibus in nrbem ' per patentem por- 
tam Janoalem bostibus, ex «ede Jani 
magna torrentium vis ernpit, hostes- 
que nndis scatentibus, fenrenti aqna, 
rapidaque vortigine ' aut exossitant 
devoravit. ' £a re placitum, nt belil 
tempore, velot ad iirbis aoxilium 
profecto Deo, fores reserarentur.' 
Sed et facile est augurari, ideo Jani 
templum belli temporibiis apertum, 
ut ad eum popnli voia precesque d«- 
ferrent, quem 'bellornm potentem' 
credebant. Ita Macrob, mox cit. 
C/oMilJ Sueton. Octav. cap. 22. 



GARMINUM LIB. IV. 15. 



635 



Rectum evaganti fraena licentias 



10 



impondt Ueeniuf effiranatiB: abttulU^ JlagUia : necnon anti^uoM reparavii dis^ 



<^^i^i»i#>»^^^^^ 



pleno digoitatis in CarmiDe, tam et gravem sanctamqae, et aptam prssenti 
argamento, appellationem neglexisse Poetam, et maluisse dicere Janum Qui- 
rimiy qno viz oaicquam exilias ant jejanios dici poterat;^ qals tandeni sibi 
persoadeat ? Pro Jano Qitirino recte eodemque sensn dici posae Jajwin Qui- 
rimi, neqoe qoicqoam inter otramqoe interesse, qoomodo Bentleios et Oesoe- 
rosy taoti Viriy contendere potoerint, nondom eqoidem capio ; neqoe exau- 
dio KOKw^ioM in Janum Quirinum, Deniqoe facile, idqne matarey librario- 
rom vel negllgentia vel inacitia Qvtrimim in Quirini motaTit. Volgata lectio, 
clausit» aed ekuit emend. Con. qoae haod dobie vera lectio. Nam semper io. 
hoc argomento acribltor ekuit^ non eUumtf io nommia et inacriptt. ot ap. 
Qrater. xliz. 4. item in optimis codd. ap. Sneton. Aog. 22. (nbi vid. Oo- 
dend.) Flor. iv. 12. 64. et alibi. £t credere posaimos, Poetam, idque lyri- 
cam, hac tam et aolenni et priaca doctaqoe forma bic oti non meminiase i 
Sine dnbio etaiusit e gloasemate eat.' Jani, — 10 Rectum vaganti Pulmaoni 
Dieslh. R, vagantique Dess. 1. R*et vagamti Harl. 2. 3. 4. 6. nonnolli Lamb. 
et Croq. plores Torrentiiy doo Bersmanni, Polmanni Honn. Oemblac. 2. et 
Belier. Mentel. Lips. 1. a m. pr. Lips. 2. a m. sec. Lips. 3. 4. Helmstad. 
DeM. 2. Venett. Locber. Ascens. Mnr. Basill. Steph. Rotgers. Reetum «m- 
g-afift Porphyr. uoos Vat. Jannoct. Faern. Torn. Rnssard. Ni6ot. Cler. ap. 
Lambinoffl, tres Blandd. Crnq. nonnolli Torrent. Pulmanni Oemblac. 1. onos 
Bersmanni, Harl. 1. 6. Lips. 1. a m. sec. Lips. 2. a m. pr. Lamb. Croq. Torr. 
Fabr. Heins. Fab. Dacer. Baxt. Bentl. Coning. Sanad. Towers, Francis, 
Jnm, Mitach. Bipont. Wetiel. Wakef. Comb. et Kidd. * Unice vera bftc 
dignaqoe Horatio lectio, oode facile corroptela, et vaganti, oriri poterat; 
qoemadmodom in vs. aeq. et movit^ Lipa. 1. a m. pr. laeentue, majoscolo 



SOTJE 



* Janum Qnirinom non aemel atqoe 
iterom a condita orbe, memoriam 
^ ante soam claosom, in mnlto breviore 
temporis spatiOy terra mariqoe pace 
parta', ter claoait.' OrosioaVi. 20. et 
aeq. dittlnguit tempora, ' primo post 
Actiacara pognam; iterum victisCan- 
tabrifl :' (et de hac secunda Jani tem- 
pli clausnra loqoitor istic Uoratius, 
qoi tertiam mioime vidit jam tnm 
Aito fooctus) ' tertio geotibns omoi- 
boa terra mariqoe pace compositis.' 
Dio pariter liii. et i^v. obi clausom 
ab Aogusto Jaoom notat, primo io 
quinto suo conaaUto, poat Actiacam 
victoriam iterom coosolatn decimo: 
tertio conaolato oodecimo: ex la- 
pide qai Emeritae in Hispania : 

IMP. CJSS. DITI 

' F. AVGV8TV8. PONT. BCAX. 

C08. XI. 



TRIBVNIC. POT. X. IMP. VIIII. 

OttBE. MARI. ET. TERRA 
PACATO. TBHPLO. JANI. CLV80. 

Vide Jost. Lips. Elect. i. 20. obi la- 
colenter eviOcit eos, qui ex Livio et 
Plotarcho * qoasi rem confesaam sn- 
munt,' incaasnm quidem, ' Jaoum non 
ter ab Aogosto, sed taotnm semel 
claosam, idqoe post Actiacom belr 
Inm.' Unde et Olareanns perperam 
emendat Sneton. cit. * tertio claosit,' 
pro, ' ter claosit.' Qaiboa egregie 
occinit Lips. ibid. ' parcite boni ma- 
nes, non ego voa soiicito : tamen hic 
largiter errastis.* 

10 Evaganti [et vaganti] Qnidam 
legnnt, eiM^iiityjungnntqoe sic pri- 
ores voces com seqoentibus : ordMm 
Reetum evagantifrana Ueentia ItyeeU^ 
De coercitis grasaatoribns ab Augna'< 
to Soeton. cap. S2« 



CaO Q. HORATII FLACCI 

Injccit, emoTitque culpas» 
£t veteres revocavit artes ; 
Per quas Latinuin nomen et Italae 
Crevere vires, famaque et impert 
Porrccta majestas ad ortum 15 

Solis ab Hesperio cubili. 

mpVmas, quibu8 nomen Romamm opesque liatlcB amptifieata ntnt, alme Jmperii 
gloria poteniiaque ab Oceasu ad Orientem est propagata. Augusto Rempmbiitttm 



r^^^^^^^^^^ 



Lf edldit Jani.—ll InjecU. awtovitqvt noniiiilli LRmb. et Crnq. Mentel. Lip*. 
4. Venct. 1492. Loclier. A«c. BasiU. Mnr. Fabr. Steph. Heina. Rutft. Fab. 
Dacer. dimocitque Pulmanni Hnnn. nnns Crnq. tres Bernm. Lips. S. Dea^. !• 
demmriique Lips. 2. dom^k^ Dess.2. emoifitque Acr.Comment. Cmq.dno Vnttk 
Jann. Tom. Nicot Cler. ap. Lamb. dno Blandd. Craq. plnres et meltores 
Tonr. Pnlmanni Oembl. 1. 2. Beller. ef Diestb. Oott. Llps. 1. a m. a. Pran. 
Helmst. Altt. Venet. 1478. Medloll. Plor. Lamb. Cruq. Torr. Baxt. Bentl. 
Cnn. San. et Jon. * E^ haud duble exqniftitiiift etiaai et efficaclns verbum, 
Cetemm poat vg. ll. in eod. Lips. 1. in contextnm intnlit stnpor librnril 
glossema : * ne serTiremns mlnptati.*' Jaiii.— 18 LMtm mmen Lips. 4. Ita« 
ittf Lips. 1. 2. 4. DeM. 1. et Franeq.— 14 Dm, t.ftimMue et. Quinqne Tor- 
rent. tres Bersm. et Llps. 1. 2. 4. tmperii.-^lS NonnuUi Lamb« Harl. 1. 2. S. 
4. 6. nnns Crnq. Puim. Oembl. 1. 2. Beller. et Dlesth. nnns Bersm. plerlqne 
Bentl. Altt. Lipss. Mentel. Fran. Venett 1478. 1492. Loeber. Ascens. Cno. 
et San. ortus^ Nonnulli Lamb. antiqniss. Btand. et, prseter nnam, ceterl om* 
nes Crao. Pnlmanni Hunn. dno Bersm. Beutleii Orev. a m. pr. Desa. 
Helmst. Basill. Fabr. Mur. Heins. Sieph. Rutg. Fab. Dacer. Baxt. Bentl. 
Jon. Jani, Bipont. Mitsch. Wetzel. Wakef. et Kidd. ortunu ' Anres band dn* 
bie h. 1. prseferant orfKm ; aiias nil admoduni interest. or^a qninque Torr. 

NOTiE 

11 Emoviique euipas] Sneton. Oc- antiqna Reipublicts formarevoeata: 
tiv. cap. S4. * Leges retractavlt, et redlit cultns agris, saoris bonos, ae* 
quasdam ex integro sanxit : ut stim* cnritas bominibns, certa enlqne re» 
tnariam, de adulterils, de pudieitiai rani suarnm possessio : leges emea- 
de ambitu, de maritaodls ordioibnB datse utiliter, latss Balubriter,' &c. 

• dlTortiis modnm imposnit,' 14 Imperi Porreeta m^feotae ad or» 

4ic. Vide et cap. 42. ftc. hrm, ^.] * Angnstns ab Oriente la 

12 Veteree revocavii artes; Per ftuu, Occidentem, a Septemtrione in Me* 
4r«*] Priscas Tlrtntes, religionem, fi» ridiem, ae per totnm Oceanl elrcn* 
dem, jnstiilanii temperantiam, patl- Inm, cnnctis gentibns nna paee com* 
entiam, per qnaa primi Romanf hostl* positls, Janl portas tertto f pse tnnc 
bus formidabiles perinde atqne adml- clanslt, quas «x eo per dnodecim fere 
rabiles amabllesque extiternnt. Vell. annos qmelissimo semper obseratas 
Paterc. « Finiu vlcesimo anno bella otio ipsT etiam rnblgo conslgaavit.' 
elvilia,Bepulta exteraa, rcTocata pax, Oros. Ilb. vi. dt. 

aopitns ubiqne armornm furor, resti- 16 Ad orium Solie ab Heaperio eu- 
inta vis legibus, Jndiciis anctoritas, 6i/i] Soldnmoccidtt,At]uitiGoOcea- 
Senatoi majestas, et prisea illa et no conditor, et quasi reqiiiescit cv- 



CARMINUM LIB. IV. 15. 687 

Castode retiiin Caesare» non faror 
Civilis aat vis eximet otiam ; 
Non ira, qaao procadit enses^ 
£t miseras inimicat urbes. 20 

Non, qai profandum Danobium bibunt, 
Edicta rumpent Julia, non Get«, 
Non Seres, infidive Pers», 
Non Tanain prope flamen orti. 

Umeuity pacem non turbabit eivilU tunmUus vel impetua, nee odium qnod gladiot 
/abrieaijH cieitates efficii adveraae as meeraa: Julias lege» haud frangemi qui 
mUmm DauMbium potantf non Geiee, non SereB, aut Perue faUaeea, nec nati ad 



quod piito factnm ez orimo ; cuiii eDtm in innltis codd. TiCiote coi^unctim 
tciiptam reperiatiir adortuo^ hoc motariint stapidi monaelii in adortay ob hmi- 
jotias* Jani.— 18 Nenniilli Lamb. omneji Pnlm. Commentat. et dno codd. 
Cruq. Bentl. Orsv. et Regin. aliiqne, item Leid. et Ziilidi. pro var. lect. ei 
AcT. Ms. ap. ennd. JUpss. 1. 2. 8. 4. Des«. 1. 2. Alir. 1. 2. Fran* Helmat* 
Venett. Locher. Aic. Batill. Mnr. Fabr. Cniq. Torr. Stepb. Rntg. Fab. 
Dacer. Baxt. esrimef ; M^ntel. «»mt# ; nonDulil M«s. «arMl, ex cximef. Sed 
can^ft dno Vatt. Jann. Cler. et nnns Nicof. Lamb. antiqoiss. Bland. Ciuq. 
Benti. Leid. Coibert. item Grsv. et Rei^in. pro var. lect. Ita et Porpbyr. 
umm expl. * Exiget, nunc, exciiidet, nt sit quasl» extra aget.' Neqne alitev 
Acr. lecit, dnm eodeni modo exponit. Sic etiam Heins. Benti. Cun. San. 
Joo. ' £st qnoqiie verbnm cum exquisitius, tom fortins et aptius vi et fn- 
rori. Bene etiam Bentl. observat, * eximi ' dici fere, qnve molesta siat, ut 
eoras, metnm, onns. cf. iii. Od. 14. 14. i« Epist. 5. 18.' Jami, — 10 Lips. I. 
predncii. Lipa. 4. proc«ii6t«.--21 Lips. 4. bibemt," 22 EAieta rumpwU Florent. 
1482.-22 Nm S, infidi§ue duo Vatt. Torn. Farn. Lamb. Pulmanni Hnnn. 
Belier. et Diestii. unns Bersm. Lips. 1. 4. Venet. 1492. Locher. Asc. * Sed 

NOTiE 

^U; qnod ^Hetperium' dicitnr ab 21 Qui Danubium bibmnt'] Accolm 

He»pero stella, qnnt vetperi ad Oc- Dannbii fluminis, nempe Snevi, No* 

cidentem apparet: unde et Hespe- rici, Vindclici, Daci, Pannonii, Oer- 

rits nltimm nomen datom Hist>aniae, inani; de quiluis ante. De Dannbio 

eo qood nltimn sit ad Occasum re- sive Istro, prapced. Od. xiv. Vide et 

gio. ('nm vero simpliciter Hespe- Od. v. hnjns libri. 

tiam vocant anctores» indicant Ita- 22 Edieia JaUaJ Snpra ad voces, 

Itam ab He»pero Atlantis fratre, qni * amovitqne coipas.' £x Sueton. Oc- 

eo se ex Afrira contnlit, sic nomina- tav. S4. Dione liii. et uv. Vide et 

tam. Carmeti Saeculare post Epod. 

20 Inimkat} Qnintns Cicero de pc- Oeia'] £t hi Dannbinm prope ha- 

tStiooe consnlatna, n. S7. «Sinantem bitant ac bibunt, hodie Moldavi; 

neges, statim seae alienaat, et inimi- Scythis vicini snnt, et inter Dacot 

cantur.' Alii tamen codices aliter, nnmerantnr. 

nec habeat vocem ' inimicantnr :' sed 23 Seret] Scy tlise, Indi, Scc. Vide 

tantnm : ' Sia antem id negea, certe plura de his i. Od. 12. sub tincm. 

«balieDeaetatatimetplnrea.' Infidive Perset} Parthi regioncm 



638 



Q. HORATII FLACGi CARMINUM LIB. IV. 15. 



Nosque et profestis lacibas et sacris, 
Inter jocosi munera Liberi, 
Cum prole matronisque nostris, 
Rite Deos prius apprecati, 
Virtute functos, more patrum^ duces, 
Lydis remixto carmine tibiis, 



26 



30 



amnem Tanaim, Noa autem diehus iam /eiiis quam pr^esti$ inter dona hilaxis 
Bacchi, cam liheris ei conjugibus no^risj numinihuM antea rite invocatis more mq;»- 
1*1011, a^jvneto carmine Lydiis Jistulisy celehrabimus duces virtute insignitos, atque 



esse debet infidive, ut habent omnes ceteri codd. vid. V. L. ad iii. Od. 1. 44. 
IV. Od. 9. 17.' Jaiit.^24 Nec Tanain AU. 1. Non Tanaim Harl. 1. 2. S. 4. 5. 6. 
et Tiilgg. Non Tanain Lips. 1. 2. Lamb. Mar. Heins. Bentl. Cnning. Sanad. 
Towers, Jani, Bipont. Zeun. Mitsch. Wetzel. et Kidd.— 25 Nosque tnpr.non- 
nulli ap. Cnn. et Jon. Nosque profectis Lips. 1. Nosque profesiis libri Marcil. 
Mentel. Ait. 1. Dess. 2. Harl. 6. Vet. Comb. Cun. et Jon. < Sed abesse noa 
potest et per sententiam.' Jani. — ^27 Mentel. Cum prok parentisquc—iS Dess. 
1. ;»rt«j et precati, — 30 Lydiis nonnnlli codd. Torrentii, Lips. 1. 2. 3. 4. De«s. 
1.2. et Franeq. remisto Venet. Glarean. Lamb. et Chabot. permixto Lips. 3. 



NOTJE 



Perside comprehensam incolentes, 
de qnibus i. Od. 12. et 19. et iii. Od. 
6. Jnfidif qui Crassuni simulata pace 
occiderunt. 

24 Tanain prope ftumen orti^ Scy- 
thae, de quibns i. Od. 19. ii. Od. 0. 
III. Od. 24. De Tanai, qaem < Scy- 
thicum amnem ' vocat Horat. iii. Od. 
4. 86. Od. 10. 1. Od. 29. 28. vide ibi 
Not. 

25 Nosque et prqfestis,ifcJ] Nos Ro- 
mani tot ab Augusto beneficiis cnmn- 
lati, ipsnm ejusque niajores canere 
non intermittemus, tam profestis luci- 
bus, qnam sacris: atque adeo qnoti- 
die, in conviviis pnblicis privatisque, 
honorem Augusto deferemus per li- 
bationes etiam et vota precationes- 
qne. Vide Not. snpra Od. v. 29. et 
seq. 

Prqfestis lucibus et sacris] Macrob. 
Satnrnal. i. 16. ita scribit : * Festi 
Diis dicati snnt : profesti bominibus 
ob administrandam rem privatam 
pnblieamqne concessi/ &c. Et post- 
ea : * Profesti et qui ex his proce* 



dnnt, sunt fasti, comitiales, conipe- 
rendini, stati, prseUares.' Hos deinde 
singulos explicat ibid. 

26 Jocosi munera lAberi] Vina snnt 
Bacchi mnnera : is vero * IstitiK da- 
tor ' Virgil. /Bneid. i. 738. 

28 Rite Deos prius apprecati] Inter 
llbationes Dii invocabantur. 

29 VirtuU functos] Cic. Tnsciil. r. 
n. 109. ' Nemo pariim diu vixit qoi 
virtutis perfect» perfecto functus est 
munere.' 

Duccs Lydis remixto carmine tilms, 
Sfc.] Cic. mox cit. Tusc i. inilio: 
* Est in originibus/ inquit, ' solitos 
esse in epulis canere convivas ad ti- 
bicinem de clarorum hominum virta- 
tibns.' De Ijegib. ii. n. 62. ^ Houo- 
ratorum virorum laudes ad cantus et 
ad tiblcinem prosequuntur.' Val. 
Max. II. 1. infine: * Majores natn in 
conviviis ad tibias egregia snperio- 
rum opera carmine comprehensa 
pangebant, quo ad ea imitanda ju- 
ventutem alacriorem redderent.' 

30 Lydis] Modis ac numeris hila- 



BXCUR8US AD CARMINUM LIB. IV. 

Trojamqne et Anchisen et Almae 
Progemem Veneris canemus. 

^)ngam, tt Anchiuny iohotemque jueundw Venirii, 



inmUto Lipft. 4. remixto in ceteria.^sa Lips. 1. a m. pr. Progeniem Venerie 
canamus. 

NOT/E 

rioribus. Nam tibiarum modivarii; um, lib. xii. 

Dorius gravis ; lonicus floridiis ; SI Trojam et Anchisen, i^c,] Cane- 

Phrygias religiosns : at Lydins mol- mus Trojam, Ancliisen, ^neamque 

lis et suavis. Sicut Lydi Asiae Mino- ejus et Veneris filium, totaraqne gen- 

ris populi lonibns Pbryglbusqne affi- tera Jnliam inde ortam, Julium Ck- 

nes ac medii, male semper audi- sarem, Augustnro in Jnliam faroillam 

ernnt, vekit effGsminati, et enpedla- ascilum, Tiberinm, Drnsuro; Lucret. 

mniy voloptitnm, deliclarnmqne scfc- * ^neadnm genitrix, homtnnm Di- 

tatbres. Proverb. • Lydio more,' vumqne voluptas, Alma Venns.' 
apod Herodotum, Snidam, Athense- 



EXCURSUS 
AD CARMINUM LIB. IV. 



EXCURSUS 

AD IV. OD. 4. 19—22. 

iTBRinii babemiis qnatnor versns, quos ex Horatii ingenio provenire non po- 
tuisse, facile pereipiat, cui non ' frigidns obstiterit circom*praecordia sangnis.' 
Sed hoc accnratius jam declarandum est, cnm respectn ad leges illai criticas, 
qnas ad iii. 17. 2-5. in Excursn ii. dedimns. 

Annhmerandnm esse lu>c carmen in nobilissimis et excellentlssimis Horatii 
operibos, ipsoque statim exordio nihil magnificentins ae pomposins esse 
posse, et in Argnmento diximus, et snns quemqne sensns docere potest. Jam 
postqoam ab initlo, lecto tam snblimi splendidoqne exordio, eodem, qno 
incensns fnit Poeta, ardore iucalnistt, snbito atqoe ox improviso incidis in 

▼erba : 

qnibus 

Mos unde dedactns per omue 

Tempns Amasonia securi 

Dextras obarmet, quserere distuli : 

Nec scire. fas est omnia : 



640 BXCURSDS 

Qttem non graTiMime offendaiit li«c, ae vekit stiipore qoodam percellant ? 
qois non frigore et febriliqnasi horrore se corripi aentint? qnis non iniqne 
feraty iDtemimpi et reprimi eum, in quo jam versatury enthaaiasmnm tam 
importunis ineptisqne ▼ersibas ? qoia eoa noa vel abeci* 9ptety vel a qnnvia 
alio potina, qnam ab ipso Horatio, factos insertosque esse, sibi persoadeat ? 

Primum ipsorom Teranam sententiam aBpiciamna. * Nolo jam qoKren», 
nnde Vindeliri eum roorem acceperint, ut secnri Amazonla ntantur, omnino- 
qne, unde origioes dncant : nec scire lieet omnia.' Qnid magis aliennm a 
poetica, idqne lyrica ratione, qnid magis alienum ab hoc argnmento, ab iioc 
Carmine, ab hoc loco deniqne, quid hnmilins atqne exilinR, quid inutilins 
atque roiserins, qutd indignins Horatio esse possit hac tali parenthesi ? Obli- 
▼iscironr, noa legere incepisse Oden sublimem plenamque raloris Pierii ; 
subito delati sumus io commentationem liistoricam vel antiqnariam. Ergo 
snmmus antiquitatis Poeta in medio, eoque excelsissino, qoo uDqoam ezarsiti 
euthusiasmo, satis phlegmatis habnit, satia tranqiiiUo ac lento animo foit, mi 
coDcipere senanm Um frigidum, inaerero tam aiioDaai lenteBltam potaerit i 
Hoc si qniscredere possit, enm neqne ingenii Horatlani,. neqne Fationbiyri* 
ce, neqne nniversaro aniroi huroani iadolem nosse atqne iBtelUgere piiteiiB. 
At, inqnit Baxterns, necessarins est iste locns ad indicandam hosliam fere- 
ciam. O insipientem hominem atqne inficetnm I Si voloit Horatios pingere 
Vindelicomm ferociam (quo omnlDoperae valere 'secnres' poterant), hoe* 
cioe enni ita inepte instituere, tta inscite aggredi potnisse credamns, nt dlce« 
ret: 'nolo qnefere, nnde secores acceperint; nec scire fas est omnia?' 
Qnis in hac tall verbornra converslone illnd consillam, quis picturam, qnia 
Romanae fidicinem lyrse agnoscat ? Dacerins licet fateatnr, plane prosaicoa 
atqne humiles esse hos versos, neqne meritos, qni in banc Oden ioferreDtnr ; 
tameo eacnsari eoRdem et ferri posse pntat, qnatenns irtptareuris nobis hodie 
ignota locnro illis dare potuerit : sive Romae et in anla Angnsti eo tempore^ 
occasione victorie Drnsi, roiilti variique sermones, roagnaeqne controversiv, 
de secnribus Vindelicoruro inciderint; sive Poeta vafre tangere atque Irri- 
dere voluerit inepturo illius etatis Poetam, qni in Carmine, qno celebrare 
instituisset Drusi vlctoriam, vel alio qoocnmqae in opere, curiose operoseqne 
de seenri Vindeliconim Amaiosia diaqnisivisset. SnffragatBr his OesneffBai 
morderi pbUds Domitil Marsl Poema, AmoioiiidBy quod Beinorat Martial* 
IV. S9. Sed com facilius est eloqni et proponere tides co^jectBras, qnani 
eamro veritatem ostendere ; tum vel aic Horatii horamqoe versaum booori 
iDBle eoBSolitnr. Nam cogitaodnm erit^qiio in loeo et statn mentis slt atqne 
esse debeat is, qoi ad jocandum atqae irridendam frrBtnr. Qnis non videt, 
Bd rideiidnm opns esBC remissa qnadam Bnimi inertia, tranqniUa qnadaiB ei 
lenta bilBrltate, cui nDilos omnino locoa esse in snblimi eotbBsiasmo poaait ? 
Qnare qnis tam igDaros sit non solnm spiritns poStici, sed etiam naturm 
mentis humanap, qui credere possit, sic snbito ingeniam Horatii ab tam excel* 
sis et magnificis sensibns ad jocos satirlcos delabi, sic snbito ejus entbnsiasroi 
iropetnm sisti et cobiberl, phantasiam ardentem glaciari quasi et frigore 
astringi potoisse f 

Deinde qnam importnne his versibns inlerposltis iiiterrnmpatnr ipsa sen- . 
suoro connexio, inpriniis etism apparet, si tollautar e medio : 



AD GARMINUM LIB. IV. 641 

Videre Rh»tit bella gub Alpibi» 

Druaam gerentem Vlndelici : et din 
Lftteque victriees caterrs, • 
CoDsiliia juvenis revicte, 

Sensere, &c* * 
Ita qiiii noD roalit legere? qnis desidcret abjectos versns? qais non intelli- 
gat, qoam prseclare jun non solam eontinnetnr enthosiasmi et sensunm quasi 
torretM, sed etiam quam apto et qnasi necessario nexu cohareant sententt», 
qnaa .reseetas ille pannns tam importnne interpeliat, mlsereqa&^distrabttP 
IMad qooque hinc manifestnm est,'salvo metro e medio tolli posse Istos qna- 
toor TersBS, nisl quod ita acntas fait interpolator, ot * et ' mutaret in ' sed,' 
nevocales eoncnrrereDt. 

• Sctlicei cUrcetiam prodit interpolatorem indoctnm ineptnmqne stndinro, 
ita coDBectendi additamenti com iis, qnse praeunt et quse seqoimtnry ita 
iUiua vel inflecteBdi vel protrahendi, ot in sententiae et metri nexam recur- 
reret.- Pertinet hoc Inprimis et intolerabills illa h. I. importaneqne tnferta, 
ad explendam rimam, gnome : ' nec scire fas est omnia/ et plane inscita ac 
pottda coDDexio cnm sqq. per * sed :' * nec scire fas est omnia; sid hoc certo 
scio, hoc scire satins est,' vel, ut alii : * «cd^nt lllnc revertar' vel, ut Oesn. 

* Dolo quaerere de gentis origtDibna, «ed etiamti non sint Amazonnm proge- 
nies, certe late victricea catervae fuemnt.' Quid miserins, quid puerilius 
esae hac tali inflexione potest? 

• Accedit ipsina aenteoti» ita plane proaaica conversio, ita hnmilis et infi« 
ceta elocntio, nt prorsns infra dignitatem lyrictm, inprimis hnjus talis Car- 
mlDls sit. Qnam vnlgaris et pedestris conversio : ' qnibns node mos • . . 
quserere distnlit' Quam proseica sunt, ' mos nnde dednctns, nec scire fas 
est omnia ! ' Qoam laognidnm et frigldum illad : ' per omne tempns ! ' Uni« 
cuna verbum * obarmare ' exquisitius videri potesty sed illnd, cum cetera 
indoctum hominem prodant, sane non ingenium, sed necessitas metri et casus 
obtnlit. 

Denique manifestam glossematis sive scholii speciem hi vss. habent, et 
facile, unde ortnm sit tam misernm additamentnm, intelligi potest. Anno- 
tarat Oramraaticns in exemplo suo ad vs. 18. secnri nsos foisse in pngna 
Vindelicos, more et exemplo Amasonum. Aiii mimm videbatur, unde hnnc 
morera accepissent ; sed, cnm obscuram esse et impllcitam eam rem intelli- 
geret, se nolle nunc de ea quaerere» in margine ascribebat. Alins addebat, 
illud sciri nec posse nec necesse esse. Infelici casu erat, qui, antmi cansa, 
metro includeret hec scholia, atque ita extenderet, ut quatuor versos com- 
plereotur, et in nexum cnm sequentibas rediret pareuthesis. Quam in rem 
cnm hnc trahebat gnomen : * nec scire fas est omnia/ tnm videns hiatum, 
' omnia et,' facile in eam cogitationem veniebat, ut ' et ' mutaret in * sed.' 
Deinceps librarius, exemplum tale nactus, ipsi contextui inserebat omnia : 
qnod cum admodum mature factnm esse oporteat, hinc omnes, qui hodie 
extaot et inspecti sunt, codices, illo assnmento laborant. 

Quare omnibus his, qnae bactenus dixi, motns non possnm non hos tam 
inntiles atque alienosi tam miseros atque indignos Horatio versu8*babere pro 
snppositis, atque ab inepto Grammatico, malove Poeta^ temerc assutis. At- 
Delph. et Var. CUu. Harat. S 8 



G42 BXCURSUS AD CARMINUM LIB. lY. 

tamen more eo, quem terrmvl io in. Ocl« 17« 9-5. non restcni eos ul ejeci, 
sed uncts inclodi atque asteriacis notnri jnMi. Pri mn« Lambinns snbodoratas 
Tidetor eomm ineptiam, dnm eos inclndendoa ei se dicit interposationis nota, 
▼el potins ita legendos, nt n propoalto sermone abemntes, qnod i^enns np- 
pellent Orsci Mpfittnp. Post enm Tanaqnillns Faber, vir aagacitsimna, 
< miror/ inqnit, * hme ab Hontio scripta esae, et noliem factom ;' eaque ad« 
monitlone aliqnantnm commotns Dacerins etiam fnit, nt vidimns. Deniqne 
^jicere Tersns ansi snnt GnyetuSy Sanadonas, Sivrina. Mediam qnandaM 
Tiam ingresanms Jonesins profectos illos omnino putaTit ab Horatio, qni, nt 
foerit ingenio ad irridendnm pronOf sumserit qnidcm lyram, sed mox, enun^ 
pente satirica indole, ad deridendnm prosclndendnmqne ineptnm aliqnem 
Poetam, aemulum fortasse, abreptus sit, sed antequam Angnsto tmdiderit 
Carmen, adhibita feliciter lima, ▼ersas hosy quibna bic non esset locns, pra- 
denter ipsnm delevisse. Sed unde qa»so scire hoc aut hal>ere Jonesina po« 
tuit ? Deinde de omni hac tali demoastratione iacile est ex iis, qum snpra 
ezplicila sunt, judicinm. Interim Ule nncis inclnsos fttm alio diaractere 
exprimendos curavit. 

Ceteram morem Vindclicoram, gerendi Amaioniam in bello secnrim, ita. 
ad b. I. explicat Porpbyrion : * Hi Vindeltci ab Amaionibns ejecti e anla 
aedibns, ex Thraoia tn exUinm ae contulisae alio, Inqne jngia (Alpinm) inae- 
disse dicnntnr, et qnod potissimum in se tebi secnreoqne Amaionnm txperti 
foerint, ipsos usum earam in bello accepisse.' Ortos etiam ab Amasonibna 
tradit Serv. ad Virg. £n. i. S44. xi. esi. Qnst sive certo ac vera sint, aive 
dttbitari adhnc possint (certe alUs ex antlquitatia acriptoribna nibil tale oon- 
stat), nuUum profecto prvsldiam his, qnos rejecimns, versibns affenwt : 
neque obscuram est, quantnm tribnendum sit Lambini sententise, praedare 
Horattnm id, qnod sciret^aut certo scire posset> ae nescira dlcere, quia 
nagis occnpatus fherit in Drnsi vietoria« 



Q. HORATII FLACCI 
EPODliN LIBER. 



ODE I. 

AD MiEOENATBM. 



ImniiBeDte jam imniuii Aetittci belli procella, Hofttias MKceliatls inter- 
Yenta miKtle Yacaiionem impetraverat. Pronem est igitor credeie ali- 
qnem inter eoB Intercessisae amicitiae rigorem, ac ti Lyricos notter par- 
tinm medioa atqae a fortnna peodulus foret. Satlftfaclendo igitnr et pnr- 
gando le quati per Indnm et jocam ad iracnndos lambos convertit stjlum. 
Prlmus autem versns (anctore vetere Soboliaste Crnqaii)irpo^€(TcUy lecnn- 
dos vero ht^hat, b. e. alter prscinUnr, alter succinitur. Epodos enim, 
prodente Mario Victorino p. 2501. brevior versus est longiorl snbditiu. 
Hnjus vero metri inventor foit Arcbilochns, ut vetus Scboliastes monet. 
(De Epodo idem mibi videtnr. Etiam Od. xi. et xuL it xvii. boc noroin^ 
lalins somto comprehendi posse arbitror. 8ed boc Carmine pnto Hora- 
tinm (serione an wpo^drti tantnm, nihil attinet) se offerre ad societatem 
pericoU, delicate profecto» ut vacationem sibi datam noa disslmnlet, belio 
inntilem se esse iateatBry et tamen paratnm comitem, et pnemii nibil spe» 
rantem affirmet. G«fii.) 

Ibis Libarnis inter alta naviuiDy 
Amice, propngnacnla, 

NangtbUf o mnieif lAlmrmeU namlnu hUer exeeUa iMeiiMi mwiimca<e> AagMaii 



Qmati OraHi FlaeeiEpodM Uber in quibnsdam codd. Qaiiilvt Odmvm Uber 
vetns codex Mnreti : lAber Atc Epodva nueribiiwr, u e. ekudarU codex a|il. 

NOTJfi 

Metmm estlambicom. Priorqnis- nnqoam: excogitavere Orammatici, 
qne versns est Trimeter; alter quis- mnltis post annis, immo post aliqnot 
qne Bimeter. sstcnla, Horatii Odas aliaque opera 

De hujus libri titnlo primnm dicam colUgeutes, compingentes» et eo or* 
panca. Illom Horatins non inscripsit dine qnem modo videmus, digerentes* 



644 



Q. HORATIl PLACCI 



Paratns omne Cassaris periculam 
Subire, Maecenas^ tuo. 

diterimin quodlibet promtus obirg iuo perieulo, Quid agemuo noi, quibuM mta vt- 



Torrent. Hsc Ode est diiodecima Libri seciiDdi ia £dd. Saoad.- 

NOTJE 



Post 



Unde vero Epodos commenti siint? 
Certant etiamnnm emditl. An qnod 
nltimos sit Odarom liber, et qnasi post 
Odas ? At levicnla ratio. An qnod 
Odse istae sint post alias factc ? Im- 
mo vero pler»que hujns librl aliis 
snnt priores, v. g. Epod. ix. mani- 
feste antecedit Oden 87. llb. i. An 
quod longiori versni brevior attexl- 
tnr ? Atqtii hnjns generis Od» repe- 
rinntur etiara in ceteris libris ; et in 
hoc ipso libro nltima et penaltima 
est . monocolos et • ejnsdem metri. 
Qold qiiod doctns et sagaz Muretos 
ingenue fatetur, noo satis intelligere 
se car Epodos liber hic vocetur ? Fa- 
briciiis autem scribit, in libris priori- 
bus Horatinm imitatum esse Alcsenm 
et Sapphonem ; in isto vero Archilo- 
chnm atqne Lucilinm. Certe Marius 
Victoriniis lib. iii. sic habet : ' Ar- 
chilocbns fuit singularis artificii in 
excogitandis et formandis novis me- 
tris, primusqne Epodos excitavit; 
alios breviores, alios longiores, de- 
trahens nnum pedem seu colum me- 
tro, nt illi snbjiceret id qnod ex ipso 

detractum esse videbatnr Ho- 

ratius ejns exemplnm secntiu est in 
ea Ode ; * Solvitur acris hyenis grata 
vice veris et Favoni : Trahnntqae 
siccas machin» carinas.' ' Ergo 'Eiro- 
8wy librnm hunc inscripsere Oramma- 
tici, sen quod ArchUochi et Lncilii 
exemplo maiedtctis conferta plera- 
qne Carmina contineat; seu qnod 
lambicis Trimetris snbtexantnr acci- 
nantnrqne Dimetri, longioribus qni- 
bnsoanque versibas breviores. £t 
h»c mea qnidem sententia. Enim vero 
parum satisfacit quod aiunt alii, qno- 
maro Epodos est velnt Odcs claa- 



snla, additurque post Strophen et 
Autistrophen, hinc kird^ovt vocari 
eos versus minores qni snbjecti lon- 
gioribns sensnm fininnt et concla- 
dunt. Contrarium siqnidem in non- 
nullis Horatii Epodis agaoscitnr. 
Vide Marium Victorinum lib. i. Ga« 
lennm de nsu partium, Epilogo lib. 
XVII. Diomedem iii. 4. Isidonim 
I. as. Terentianum Maurnm lib. de 
Metris. Scaligerum l^oet. i. 44. Scc^ 

1 Ibi» Libumis^ tfcj] Ergone ibis 
hiuc procul absciue ine, qni te carere 
vix qiieo ? Ibis, Maeceuas, ad bellnm 
ciira Augusto adversua Antonium et 
Cleopatram, nullum non paratos sub- 
ire periculnm pro Cesare tnendo. 

IJbumis] Naves Libnme minores 
erant, leviores, agiliores, proindeque 
bello idoneap. His itaque Angnslus 
Antoiiiaiiasmole graviores facile pro- 
fligavit, fogientemqne persecutui de- 
beliavJt Antoninm. Nomen a Libnr- 
nid, Iiodie Croatis popnlis Illyrii; 
qui, piraticae caiisa faciendse, genns 
iliud navinm invenerant sibi percom- 
modnm. Vide Veget. de Re Milit. 
IV. 28. et seq. 

Inier aUa namum propugnaeula'] Na- 
ves Antonii designat ingentes qui- 
dem, exstrnctis in prora et pnppi ta- 
bulatis turrinm instaryCsesarianis ter- 
ribiles. Flor. iv. 11. ' Nobis quadrin. 
gentae amplius naves, ducentse oon 
minns hostinm : : sed nnmerum mag- 
nitndo pensabat. Qoippe a senis in 
novenos remorum ordinibos : ad hoc 
tarribos atqne tabulatis allevatae, 
castelloram et urbium specie, non 
sine gemitu maris et labore vento- 
ram ferebantnr. Qnse qnidem ipsa 
moles exitio fuit Immensa clas- 



BPODAN LIBBR. 



64d 



Quid nosy quibns te vita si superstite 5 

Jucunda ; si contra, gravis ? 

»ent€ te grata futrit: si seau, moleeta? Ah ex nuindatis otio fnumur 

^^^^ «^^^^# ^^ 

two signam interrogandi ponit Bentl. — 5 Omnes codd. Croqnii» nnat Tor* 
rentiiy Harl. 4. et pler«qae edd. post Venett. 1477. 1478. 1479. Lambw Craa. 
Torrent. Hein*. Sieph. Bond. SchreTeL Delph. Sanad. Francis, Towerg, ai. 
ne tuperetite; Harl. 1. 2. S. 6. Bentleii Oraev. Battel. Oaliens. Leid. et a m. 

5r. Reg. Soc. Oandavensia optimm notaB ap. Torrent. Exc. Sax. Vet. Scbol. 
'lorent. 1482. Locher. omneg Mancinelli, Bentl. Bipont. Miticb. Wetiel. 
Wakef. et Rldd. H superstite. Idem ex sois protolerunt Pnlmannus, et Bar- 
thias in Advert. xxxvii. 16. ei deest in Petrens. Magdal. et Bodl. Bentleii, 
et ed. Chabot, * Sed exqoisitins est «t, tot librorum scriptornm consensu 
comprobatnm, ita at plena oratio efficiatar, qtdbua rtle eet jaeunda, H eit^ te 



NOTiE 



sis, nanfragio belli facto, toto mari 
ferebator/ &c. Plntarchus in Anton. 
similiter refert, Cspsaris naves Brun- 
dnsii et Tarenti fabricataa ad ceierl* 
tatem, uon ad roboHs ostentationem ; 
Antonianas contra ligneis tnrribus 
excelsasy e qoibus in hostem cata» 
pnltas emittebant. Plin. xxxii. 1. 
' Armalae classes imponnnt slbi tnr- 
rinm propngnacnla, nt in mari qno- 
qae pngnetor velat e mnris. Heu 
vanitas homana .... Fertur Actiaco 
Marte tenoisse pr»toriam navim An* 

tonii piicicnlns Ideoque Cae- 

sariana classis impetu majore proti- 
nus venit.' Vide Veget. iv.44. nec« 
non Dionem Nicaeum, sive Joann. 
Xiphilionm in Augnsto, nbi scriblt : 
* Pn|(natnm est apnd Actium, ubi 
nnnc Nicopolis .... Naves Anlonii 
erant navibos bostium longe majores, 

deciremes complnres In hia 

attissimastnrresaedificari, atqne mag- 
nnm nuniernm hominum imponi in 
tarribua jnsserat . . . De snperiore 
loco hostea obnrnebant atqne snb- 
mergebant lapidibns aliisque'machl- 
nis/ &c. 

S ParaiuB omne Camvria perieuhm 
Subire} Tesie Appiano, secutos est 
Attgnstnm Mascenas cum M. Agrip- 
pa, in Siciliam adversus Sext. Pom« 
peiom : item contra M. Antoniom et 



Cleopatram, ad Actium Epiri pro- 
montorinm. Vide apud Virgil. £neld. 
VIII. prsesertim a versn 676. ad 69S. 
Actiaca victoris descriptionem : ubi 
egregia Agrippss qnidem landatlo : 
at mirnm quod ibidem Msecenatla 
nnlla mentio. Contra Xiphilinus mox 
citatns alterum ab altero non sepa- 
rat, ita scribens : ' Csesar eo pralio 

navali snperior Agrippa in eo 

bello Cesari magno nsui fuit. Nam 
et Antonii qnaadam nrbes evertit, in 
qaibus habebat bellicos apparatns, et 
ejns adversarios crebro vicit. Quaa 
ob res ei atqne Mvcenati tantam po- 
testatem detnlit C»sar in rebns om- 
nibns, ot literas qnascumque ad Se- 
natnm vel alios mitteret, ipsi prins 
legere possent, et ex eis quic velient 
immntare: cnjus rei caosa annnlum 
ab eo acceperant, quo literas obsig- 
narent.' Et postea : ' de Imperio dc- 
ponendo Csesar deliberationem ha* 
bnit eum Agrippa et Mscenate, cnm 
qnibos commnnlcabat omoia arcana 
eonsilia. £x his Agrippa consulebat 

jnstius Mvcenas majorem 

ntilitatis habebat rationem 

Caesar Msecenati assensus est, sum- 
sitque nomen Imperatorinm/ &c. 

5 Te viia H euperetite Jueunda; H 
eomtraj gram] Vide ii. Od. 17. 



646 Q. HORATII FLAGGI 

Utramne jassi perseqoemar otiam, 

Non dulce^ ni tecam simal 1 
An hunc laborem mente laturi, decet 

Qua ferre non moUes yiros 1 10 

Ferfemus ; et te vel per Alpiam juga, 

Inhospitalem et Caucasum, 
Vel occidentis osqoe ad ultimora sinom^ 

Forti sequemur pectore. 
Roges, tuom labore qoid jovem meo^ 15 

Imbellis ac firmos parom. 
Comes minore som futurus in metu, 

Qui major absenies habet. 

minimi jucundo, tdn una tecum? An ttro istum laborem toUnUuri tumMM 
90 animo^ pu> tolerare debent vtrt noii eegnes? ToteraMmui eerte^ at<(ue U 
eectoHmur gemeroea meute per aUae A^Sy et Caueasum inhabiiahUemf et dd 
exirema OccidemHs «mtm. Qumts^ qiad tumn laborem mm subUtem ego 
mem, aptus militiaf mtiiniicfiie stremuus, SeiUeet ts eomitams mUsorem kabebo 
yro te tiaufremf qui graoius angit absemtes: veluti avis incubans puUis impbt' 



smperstiie,' Zeun. Unns Torrentii pro t. 1. habet est, — 10 Qiicm Eze. Saz. 
Oott. Brod. Harl. 1. 2. 4. 6. omoes fere codd. Torrentii, Zarot, Venett. 1477. 
1478. 1479. Mediol. 1486. 1503. Vet Comb. Qua Harl. S. omnes Cmqiiii, 
Florent. 1482. Venet. 1644. Lambin. Torrent* Cmq. Heins. Steph. Bood. 
Scbrevel. Delph. Bipont. Miucb. Cnniog. Sanad. Francis, Tonersy Talhot. 
Pine, Bentl. Wetiel. Wakef. et Kidd^lS Uarl. 1. 2. 1. 4. 0. omneft Tor- 
rentii, al. cnm Vet. Comb. et Venett. laborem ; Glareau. Torrent. Lambin. 
Cruq. Torrent. Stepb. Heinn. Dacer. Fab. Delpb. Bond. Schrevel. Bentl. 
Bipont. Mitacb. Wctzel. Wakef. Comb. et Kidd. loterv.— 17 ' Lege ez emen- 

NOTiE 

7 Utrumne Jussi persequemur oham, aliitqne. Vide Liv. xzi. 36. et teq. 

tfc,'} An dum laborabis et periclitabe- btos montes qnibns Itaiia qnasl val- 

ris tu, otiom ego persequi potero? latnr, * transcendisse qnoqne mimm 

Certe qiiantnmvis jnbeas, parere hae foit, atqne in portento prope roajores 

in re et morein tibi gerere haud habuere.' Plin. Prooem. lib. xxxti. 

▼aleo. 12 IiiAo^aXeiii et Cmcaiiim] Mon- 

ilii hunc laborem, ^.] Prolepsis, tem Asise altlssimum, iibi glacies et 

qna ipse sibi Horatius objicit : at ml- nlves perpetoum horrorem facinnt, 

litiae sernmnas ferre niinus snm ido- Vide i. Od. 22. 

nens: respondet vero, sibi cum Mae- IS Oecidemtis usque ad uUinmm si' 

cenate qua^Iiliet tolerabilia videri. ii. nam] Ad Oaditannm nsqne Ocea- 

Od. 17. ' Me nec Chimaerae spiritns num, itltraColnmnas Herculls, quem 

igneae, Nec si resiirgat ceutimanus mnndi finem statuebant Romani, ver- 

Gyas, Divellet unquam.' sus Occidentem. Vide ii. Od. 2. 11. 

1 1 Per Alpiumjuga] Qus quidem Not. 

snperasse tanti stetit ipsi Haonibali 18 QuinMf)orabsentesliabet]ltMeBt$ 



EPODaN LIBBR. 647 

Ut assideDS implainibaB poUiB avis 

SerpenUam allapsas timet» 30 

Ma^s relictis ; non, ut adsit, aaxilt 

Latura plus praesentibus. . 
Libenter hoc et omne militabitur 

Bellum in tu8B spem gratias ; 
Non ut juvencis illigata pluribus 25 

Aratra nitantur meis, 

mibuSf pUu ii» reUetia metuit incurMumes anguium; mt^orem opem mmi |»rtf- 
aiitwra^ etiamti praeentibiu aitUerit, Hanc et aliam quamHbet miHtiam obibo 
^mieituB tum gritia: uequaquam ut pbiribuc meit bobua annexa araira porteniur; 



datione praestantlssimi Nic. Heintii, Comee minore nm /utwnu in metUy nt «tm 
respondeat rf juvenem,* fientl. * Non video quid opns fnerat qnod Bent- 
leius post Heinsiom ez propria coojectora sum verterit in sim,' Baxf. < Om- 
hino 8um retinendum est : rationem enim reddit propositionis, qnam vnlt vi- 
deri certam et firmam.' Gesn, — 10 ' Longe aprrtior esset sententia, modo 
versas fenret, si aotidett et panto post timens pro iimet Jegeretor : qnomodo 
enim timere potest reiictis, jam asstdens; oisi totum iiiud, astident tmpUani- 
bmtpuiUtf nnitts epitheti loco accipiamus, ut puta fosta avis, aut quid simile.' 
Torrent.^20 * Cum Torrentii codd. adltquut posoi ; et sic Yet. Schol. 
Cniqnii.' Baxt.—il Bentleius ex quibnsdam codd. Lambini, uno Pulmanni 
et veterrimo Bland. Crnqnit edidit, iioii uti tit; et sic Wakef. et Kidd. Sed, 
Harl. 1. 2.S.4. 6. tres Bland. Cmquii, et omnes BenUeil, cnm edd. vettet re- 
rentt. non ui adtU, Or«v. Oaliens. et sex alil BenUeii cum Zarot. nonuitU, 
Omnes codd. Torrentiiairanlu.— 85 Quidam codd. ap, Torrent. oi^itfa ; et sic 
Olarean.— 20 Ezc Ssx. aliqnot codd. Torrentii, et unus Fabricii, cum Bent- 
leii Oalean. et Magdal. nectantnr, Pro meitf qnod habent Harl. 1. 2. S. 4. 
alii et edd. omnes, Bentleins ex codd. Canteri, Lambini, Bersmanni, nno 
Bodl. et Battel. legit mea; et sic Harl.6. cnm edd. Wakef. et Kidd.— 
S8 Omnes codd. Torrentii, omnes Bland. Cniqoil, plnres Lambini, Bentleii, 
Harl. 1. 2. S. mnlti ap. Piilmann. et Bersm. Qnev. Regin. et quinque alii ap. 
Bentl. Zarot. Mediol. 1477. Venett. 1477. 1478, 1470. et Vet. Coinb. pasciiis, 
qnod recepere BenU. Sanad. Francit, Towers, Wakef. et Kidd. Sed Leid. 
Battel. et Reg. Soc. Bentleii, Harl. 4. 6. al. cum Locher. et edd. recentt. 

NOTiE 

rei amatc qnando abest, plui time* pidns, nt te prmseote froar, o MsBce- 

tnr, et mille falsa pericoia amans nas ; tibique meum amorem testi- 

aibi fingit, illiqoe formidat semper. ficer. 

19 Ut attident impbtmibut,tfe,'] Non 26 Non utjwseneit, S^,] Neque vero 

qnidem prnse^s ego te jnvare plnri- inde velim a te mereri vel consequi 

mnm sperem : .sic ut avis etsi pullis donationes miyores prioribus. Ne- 

assideat, parum eos defendit a ser- quaquain plora cupiam agri jugera, 

pentibus : at tamen iis reliclis absens ad qufo aranda pluribiis juvencis ac 

magia timet. bobns mihi opns sit Ncque talia a 

22 MAbenter hoc, ^v.] Hoc igitor te peto. 
beUnm quantum vis grave adibo intre* 



G48 



Q. HORATU PLAGGI 



Pecusve Calabris ante sidas fervidum 

LucaQa routet pascna ; 
Nec ut superni villa candens Tusculi 

Circeea tangat moenia : 
Satis superque me benignitas tua 

Ditavit : haud paravero. 



30 



wt greges e pascuis Lueanis transeani in Calabra, ante ardens aeirum : ii«fMe mt 
viUa eandida vtctiui aUi TiucuU pertiMgat mwro» Cireaas, immo tua imiiii/lcffiilM 
loeupUtamt me suffidenter et abunde. AbsU ut aecumidem ^iur «el <mw ti^^idM» 



pa8eua»—99 Neque ut supini ex conjectiira in textum recepit Beotl. contrft 
omnium codd. consensum ; Bentietnm secutus Kidd. Neque ut superwi Saiitd. 



NOT£ 



27 Pecusve Calabris,ife,] Neque pa- 
riter nunierosiores greges liabere ex* 
optem» vel diversa paacoa in diversis 
regionibns : ut, secundum varias cceli 
affectiones, commode semper illi pas* 
cantur, - modo in his, modo in istis. 
Varro de Re Ruit. iii. cap. ult. in 
iine. Apnli solent pecoarii, propter 
calores, in montes Sabinos pecus du« 
cere. 

Calabris ante sidus fermdum Lueana 
mutet paseua'] Pro, * Calabra pascna/ 
nbi astu» fervidior, ' mutet Lncailis/ 
ubi ccelum magis est temperatnm : 
mutetf inquam, et ab illis in haec dedu* 
catnr, ante sidus/ervidumj id est, ante 
Caniculam, cnjns ardor nimius pecori 
est noxios et infestus. De Calabria 
I. Od. 31. De Canicula, i. Od. 17. 
17. et III. Od. IS. 9. 

28 Lncaiia] Lucania ItaliflB regio, 
in Regno Neapolitano, inter Apn- 
liam, Brntiosy Picentes, atqoe oram 
Tjrrheni maris : continetnr in ea quae 
Bosiltcola provincia nunc dicitur. 
Plin. XIV. 6. vina Lucaua commendat 
his verbis : ' Verum et longtnqaiora 
Italie ab Ausonio mari non carent 
gloria, Tarentina, .... Lncanaque.' 

29 Nee ui sicpentt, ^-c.] Neque nt 
villa mea in agro Tusculano sita, prsB» 
diumque quod ibi habeo a te mihi 



donatnm, magis ac magis amplifice- 
tnr, extendaturque ad usque Tnscu- 
lum urbem In edito colle exstructam. 
KiUa candens'] £ roarmore candido 
'SPdificatam nonnolli explicant. Quasi 
vero vUlnla Horatii, qua licet modlca 
contentnm se plnribus Incis aperte 
jactitat, fnisset marmorea. Ergo, vel 
splendidulam, vel e candenti lapide 
exstmctam intellige. Plin. xxxvi. 
22. < In Liguria, Umbria, et Venetia 
albns lapis dentata serra secatur.' 

50 Circaa mcenia] Tusculana ; quip- 
pe Tuscuhim condiderat TelegoDus 
Girces et Ulyssis filius. iii. Od. 29. 
8. ' Telegoni juga parricidae.'. Vide 
ibi Not. 

51 SaHs superque me benignitas, ^c.] 
Horatius a Mfficenate donatns fiierat 
prsdiis allqtiot, ut jam dlxi: iis vero 
se plane contentiim esse, nec plnra 
flagitare praedicat ii. Od. 18. 12. 
quanqnam plura donare paratnm sci- 
ret MaBcenatem, ut declarat iii. Od. 
16. Strophe penultima. Si vacat, lec- 
tor, lege etiam Not. i|i. Od. 13. 1. et 
init. Eplst. xvf. ubi suam ipse villam 
describit Horatins. 

32 Haud paraoerOf Qttod, 4*^.] No* 
lim insanire divitias accumuiando 
stulte et infodiendo ocenltandoque 
in terra, sicut Chremes ille seoex 



BPODHN LIBBR. 649 

Qaod aut» avanis nt Cbremes^ terra premam, 
Discinctiis aat perdam at nepos. 

V€lut Chremei aviinUf vel dUapidem sicut helluo diesolutus, 

et Wakef. miperH conj. Markland. ad Stat. SyW. t. S. 86.— S4 Nept, maja»- 
eola AT. edidlt Kidd. Antiqaissirous codex ap. Dorvill. Cliarit. p. 677. oMt 
perdam nepoOf omiaso rfui, 

NOTiE 

avarvs, apnd:^erent. cinctaveati8,discinctaiianimai.'Pera. 

S4 Diaemelw aut perdam ui nepoa'] Sat. iii. ' Noa pndet in morem dis- 

Abslt etiam nt opet babeam, qaas ma- cincti vivere Natt».' 
le perdaro ac prodige effandam. Nepee'] Ita vocatar laxariosas, qnod 

J^ieciHettui] Mollis, iners, iguavns, ei non migor ciira sit rei sas familia* 

ioxuriosaa. Contra * cinctns' vocatnr ris, qaam solet esse juveni, cnjas pa- 

navas ac fortis. Apnd Romanos, dis- ter et avns adhac vivunt> quos sibl 

cinctum seu non cinctnm prodire in novit opes congerere et opimam he« 

publicnm, dissolnti ac perditi tnxuria reditatem comparare. Festas. 
hominis nota erat. Proverb. * Dis- 



ODE II. 

Horatlns dabiis hisce temporibus incertos, civiles tnrbas urbanaque negotia 
pertesns forsan et potentis amicitisB rigorem expertns, humiUam colono- 
rum vitae invidere se profitetnr. De ridicnla interim Alfii, noti foeneratoria, 
peraona, urbanisaima et Ironica Allegoria, miranda rastlcansB vltaa prae- 
conia referri vnlt viderl.. (Videntar aane nltima Odaa superioris hanc 
velnt peperisse. Geen,) (Exemplo Alfil foeneratorla oalendit, non facile 
qnenqnam a Incri conanetndine recedere. Alfina enim beatnm praedicat 
rusticum, qnl nec corls et molestils, qoas fienoris exercendl stndinm pa- 
rlat, vexetnr, nec milltet, nec mercatnram exerceat, nec causis forenslbns 
det operam, nec potentioribns honkinibus gratifieari cogatur, sed qni agrum 
colat. Atque dehinc singula vitae rusticsB commoda recenset. At idem 
homo, qui jamjam rusticus fieri cnpiebat» intra paucos dies, mutata sen- 
tentia, ad lucri cousuetudinem repente redit. Zeim.) 

Bbatus ille, qai procal negotiis, 
Ut prisca gens mortaliam, 

FeHx JOe, fin hnge a negoHU, et Uber ab ueuris onmibue, agros paiemoe eolii 



Ode prima Libri qninti in Ed. Sanad. Epigraphe in edd. vett. Viia rui" 

NOTiE 
Metmm idem qnod Epod. i. confiteiite Hypercritico, * aane longe 

1 Beadii tOe, ^.] Uaac Odoi vel polcherrima.* Indncitor foeneratof 



650 



Q. HORATfl PLAGGI ^ 

Paterna rura bubns exercet suis, 

Solatus omni foenore ; 
Neque excitatur classico miles tmci; 

Neque horret iratum mare ; 



frwprUi hobnu: ricwi hminei miiifm: neque bettaier txdi^iur grwi $9m iubdr, 

tiea latidM^S Molli codd. et edd. Miif. LambiDns Mnf, qnod Prisciaiii 
anctorifate firmaty qni et sic leKerat Vide ad CariD. Svc. vi. 40.— 6 Nee 
excikiiur nonnnlli oodd. eom edd. Zarot. Venett. Mediol. Olarean. Torrent. 
Heint. Stepli. Bond. Schrevel. et Delpb. ^eqiif eacdtaiur Harl. 1. 9. S. 4. 6. 
omnes Bland. et Laaib. com edd. Lamb. Croq. Bentl. Bazt. BiponU Sannd. 
Coning. FranciSy Towers, Miuch. Wetael. Wakef. Comb. et Kidd. Nen ex- 
eUaiur Heinsios ad Claodian. Rofin. i. 218.— 6 Nee herret codd. Lambioiy 



SOTJE 



Alfint vitam msticorom Ita landant, 
ut videator jamjam abjecto foeoerandi 
ttndio illam amplexnrnt : qnl tamen 
ad tolitam qnaettnt cnram moz abrl- 
pitnr, et ad tnot morei redit : adeo 
valet contnetndo Inveterata. 

BeaiuB UUf fat proeui uegetiiB, tfCm] 
Pleraque hnjot Odet lomina mntoa- 
tos ett Horaiint a Virgilio Oeorg. ii. 
rab finem. Qoae vero hic fnte extu- 
llt, ille tednlo perttrinxit : et contra, 
qnft Virgilint contracte dixerat, Ho- 
ratint dilatare et explicare cnravit. 
Virgil. Oeorg. ii. 468. tic msticae 
vitiB landes aotpicatnr: 'O fortn- 
mtoa niminm» tna ti bona norinty 
Agricolat 1 Qoibot ipsa» procol dis- 
cordibot armit, Fnodit homo facilem 
▼ictom Jottittima tellot.' 

2 Ut priiea geu» mertaHuM] Primis 
nempe sscoiis felices et anrel mor- 
tales in agris degebanty terram exer- 
cebant, innocentem et beatam age* 
bant vitaro. Vide Plin. lib. zviii. 
init. Val. Max. vii. 1. Virgil. ante 
cit. vs. 6S2. ' Hanc olim veteres vl- 
tam coloere Sabinl ; Hanc Remot et 
frater: tic fortit Etrariacrefit: Sci- 
Hcet et remm facta ett polcherrima 
Roma. . . . Anreot hanc vitam in ter- 
rit Saturnnt agebat.' 

S PaiehUL rura tfubue exereei ttiur} 
Kon ingteria prsdin otnrit compn« 



rata, sed modica a parcntibos tlbi 
relicta. i. Od. l. * Oandentem patrlot 
findere tarculo Agrot.' VideLiv.iii. 
26. nbi ' L. Qoinctlni Cincionatot 
tpet nnica Iraperii Pop. Rom. qna- 
tnor Jngeram colent agram, a lega- 
tis ' ad Dictatnram vocatnr, inventna 
* ten fbstara fodient, bipalio innixns, 
seu com ararat ; operl certe, Id qnod 
conttat, agretti Intentos.' 

4 Sotutui tmmfeenere'] Qoi neqoa- 
qoam fmnori operam dedit nnqnam, 
nec dare velit : avnritis et cnpidtta- 
tit labe nuiia atpertnt. Fcennt tive 
ntnram prohibent leget divinas et hn- 
inans. Denteron. cap. 2S. * Nob fee- 
■erabit fratri tno ad otnnun pecn- 
oiam, nec fragetynec qnamlibetaliam 
mm.' Cato : ' Mi^ret nottri tic ha- 
boeroot, et in legibnt posnernnt : fii- 
mm dupli condemnari, fceneratoreBi 
qnadrapli : qnanto pejoram existima- 
verant fceneratorem qnam fnrara.' 
Cic. Ofific. I. n. 150. * Primnm Im- 
probafitur hi qoaestos, qni in odia 
hominnm incorrunt, nt portitoram et 
foineratoram.' Vide Alex. ab Alex. 
I. 7. dcc. 

6 Neque exeUaiur ekutiee milee] 
Dormit somnum pacatum et placi- 
dnm ; nec, nt miles, tubn sonitn ex« 
citatur. 

Truci] Quicquid ad arma bellnm- 



BPODON LIBBR. 

Foramque vitat, et saperba ciyiom 

Potentioram limina, 
Ergo aut adolta yitium propagiiie 

Altas maritat populos^ 



651 



10 



nee tmet jrroeeUotum mare: JngU Utet ei domoe euperbaa opuietUorum ewium» 
lUtque vel pohnitea vUium creeeeniee aUigat excOsii popaiie ; aique eieriie^^ eurcuioe 



Harl. 1. 2. S. al. cnm edd. Zarot. Venett. Mediol. Olarean. Torrent. Bentl. 
.Steph. Heins. Bond, Schrevel. Delph. Bentl. et Kidd. Neque Aorrel Hari. 4. 
6. Bland. I. 2. 3. 4. ceteri codd. cum edd. Bazt. Coninff. Croq. Sanad. 
Francis, Towers, Bipont. Mitscb. Wetzel. Wakef. et Comb.— 10 Lambinus 
qosrit cn^ Aiiat hlc appellet popuioe Horatins, et anne AUhu reponere satini 
esaet. ' Qoid si (pro popuioe) legamns opuiotf qnibus mire gandent TiUs, nt 



NOT^ 



qne attinet, trncnlentum est et faorri- 
bile. Porro, 'classica snnt comua, 
4)0» convocandi canaa fnemnt facta: 
et a calando classicnm qnasl calassi- 
cnm dicilnr.' Isidor. xviii. 4. Vide 
infra versns Virgilii mox afferendot, 
huc et ad seqnentia pertinentes. 

6 Nequeltorret troftuii mare] Nec, nt 
negotiatores ac mercatoresy navigati- 
onis fert incommoda, ant maris initi 
horroreii experitnr* Vide Jnvenal. 
8at. XII. Ilem qnae annotmvi i. Od 
S.9. 

7 Foeumque rUut'] Strepitoa foren- 
sla caret molestia. Litigandi qoan- 
tna sit Awor, quantna ei labor, novo» 
rat Plntarebns, qni llb. de Fosnore, 
Mserit, fomm esse * impiorum regio- 
nem.' Anachanis scribit, * locnm esan 
ad fiiliendnm invicem, atqne nd dan- 
daa avaritis manns destinatnm.' Co- 
Ivmella ait, * exereeri in foro canl* 
nom qnemque aliatrandi, et contra 
innocentesy et pro nocentibns atn- 
dinin : atqoe viderl concessnm intra 
ttiaenia latrocininm i ' additqne : ' Ibiy 
nisi dorophagos cxpleas sordidosqne 
ac nnmmarios, prorsus Indi operam.' 

Su\*eTba cirium Potentiorum Umimt] 
Profecto gravis erat servitns cUent 
tiom snperbo capiti quotidiana oflicia 
praestantinm : primii luce aalntabaat, 



deinde ad foram comltabantor, nocto 
etiam patronis adesse per nrbem cur- 
rentibus cogebantor, 4ec. Vide Jo- 
vcnal. Sat. iii. 124. et aeq. Virgil. 
jam cit. * Sl non Ingentem forlbns do- 
mns alta iiiperbis Mane salntantum 
totis vomit aedibos nndam.' Et post- 
ea : * Insanumqne forum, ant popnli 
Ubnlaria vidit. Soltcitant aiii remis 
freta csca ; muntque In ferramy pe- 
netrant aulas et iimina rcgnm,' dcc. 

9 Ergo mtt aduiiay ^pe*] Postqnam 
ostendit agricolas esse immnnes a 
malisy qnse comitari solent varias ho- 
ininnm eonditiones, v. g. fcanerato- 
ram, miiitnmy mercatoram, cansaidi- 
coram, clientium ; jam exponit rnsti- 
cm vits emolumenta et voluptates 
aingoiis anni tempeatatibns proprias. 
Ver liabet amosnitatem : aBStms borto- 
ram fragom etpecoris fcecunditatem : 
antnmnna fractnnm mnltiplicem pro- 
ventoro: hyems ancnpinm et vena- 
tionem. 

JPropagtne] Plin. xvii. 10. ' Arbo- 
ras ant semine proveniont, ant plan* 
tnta radice, ant propagine» aut avnl« 
aione, aut snrculoy ant insito et con- 
secto arboris tranco.' 

10 Altat mariiaipopuioe]Vlm,XYU, 
9S. scribit longo osn eompertnm, 
'aobilia vina non qisi in.arbnstia 



052 Q. HORATII PLACCI 

Inutilesque falce ramos amputans» 

Feliciores inserit ; 
Aut in redncta yaile mugientium 

Prospectat errantes greges ; 
Aut pressa puris mella condit amphoris ; 15 

. Aut tondet infirmas oves ; 
Vel, cum decorum mitibus pomis caput 

Autumnus arvis extulit, 

/a(c« reucoiUy ferHUores ituerU ; vet in remota vatte paecentee nmgienHmn greget 
contemptatur ; vel extracta favis mella recondit tn vaaisnmndie; vel ttmdetevea 
imbeciUas, Cum vero autumnus campis erexit caput dulcibus fructibus omatumf 



^ ^^^^^^^^>^^^ ^ 



babet Colnmella v. 6/ Cntg.— II. 12 Hos ▼ertns pott vs. 13. 14. babent 
codd. editiaue omDes prteter unnm H. Stepb. (vid. prims ed. Dtatr. i. p. 96.) 
qni sic edidit ut et O. Fabric. in ed. Lips. 1570. itemqne Chab. Baxt. Cu* 
ning. Sanad. Schrevet. Delpb. Francis, Towers, Talbot. Pine, Bipont. 
Mitsch. Wetzel. Wakef. et Comb. et iu Valart. Pr. ad Hor. vi. Bentleiaa 
vulfatam^defendit, qnia maritatio vitls cnratur Octobri, verno autero .in«itio. 
Idem Bentl. legit InuiUesve, eumque secutus est Kidd.— 18 Harl. 1. 4. Brod. 

NOTiE 

gigni, et in bia qooqne laudatlora fert rationem : altera 6t tmnco leiil- 

sommis, sicut uberiora imis : adeo ter fisso : altera est inoonlatio ; fit- 

excelsitate proficitor. Hae ratione que exciso cortice» et aperiendo io 

et arbores eliguntur. Prima omoium arbore oculnm, semenqne illic iuclii- 

nlmus .... deinde populns, .... mi- dendo. Hanc doeuere aves et natu* 

Dus densa folio,' &c. VarrodeRe ra. *TraduntmonednIam/ inqnitJUe, 

Rost. I. 8. ita scribit : * Vinese alis ' condentem semina in tbesauros ca- < 

hnmiles, nt in Hlspania : alis snb- vernarimn, ejnsdem rei prspbere can- 

limes, nt pleraque in Italia,' &c. et sas.' £t paulo ante : * Inserere qno- 

in fine : ' Ubi natura terrae hnmida, que natnra docuit, seniine ventis sss- 

ibi vitis altins tollenda, quod in partn pe tranalato in aliquas corticuni ri- 

et alimonio vlnom non, nt in calice, mas: nnde vidimuacerasnm insalice, 

qoerit aqnam, sed solem : itaqne platanum in lauro,' Ac. 

ideo, nt arbitror, primum e vioea io 14 Frospectat errantes greges'] Gre- 

arborea ascendit vitia.' Vide iv. Od* gea pastoreaqne invisit, et an recte 

5. 30. ae babeant cnncta, conaiderat. 

11 Imaiksqusfalceramosamputansl 16 Prf tM |naii fnaUa condU ampkO' 

Plin. moz cit. * Arbnsta arari qnam rif] Virgil. Oeorg. i v. 140. * apuuiao- 

altissime desideraot, etsi tantnm fro- tia cogere pressis Mella fiivis.' Vide 

roenti ratio non exigit Depn- Columell. ix. 16. Plin. xi. 19. et 

tantur cum vite pariter interlucata seq. 

densitate ramornm qui snnt snperva- 16 Inftrmas oves^ Delicatafy mor- 

cni et absnmuot alimeota.' bis obooxias. 

19 FeUOores inserU] Vide Plio. 17 Decorum ponds eaputy ^.] lU 

xvu. 14* obi gciBinam inaitionis af- oempe solet pingi Autanuias. 



EPODON LIBER. 653 

Ut gaadet insitiva decerpens pyra, 

Certantem et uyam purpura, 20 

Qua muneretur te, Priape, et te^ pater 

Sylvane, tutor finium ! 
Libet jacere modo sub antiqua ilice^ 

Modo in tenaci gramine. 
Labuntur altis interim ripis aqud& ; 25 

Qaeruntur in sylvis aves ; 



qumn IdBitttur coaigens pyra insUicay et mnu jmrpmrm ^tmulaif ftcM tibi afferaty o 
Friape, Hbitiuef Syleane paren»y agrwrum custoe ! Nunc placel reeumbere euh a»- 
noea quereu, nunc euper herbam vireeceniem, Interea dum amme iefiuit ripis eub* 



Bland. l. 2. S. 4. Crnqaii, omnes fere Lambini, et Orsv. Leid. Regin. aliiqne 
Bentleii cnm Scliol. Porphyr. Venett. 1477. 1478. 1470. et Vet. Comb. agrie 
extuHt, qnod receperunt Bentl. Cnning. Sanad. Towers, Francis, Wakef. et 
Kidd. Sed arne extulit aervant ceteri codd. Craquii, nonnnili Lambini, 
Harl. 2. 3. 6. aliqnot Bentleii, Battel. Petrens. et Vigorn. Venet. 1490. Flo- 
rent. 1482. Locher. Ald. Gryph. Lamb. Cruq. Torrent. Stepb. Heins. Bond. 
Schrevel. Delpb. Baxt. Bipont. Mitsch. Wetzel. et Comb.— 80 Quatner codd. 
Bland. Crnquii purpura,^2^ Hic secta est baec Ode in dnobos codd.Blandd. 
et nno Bnslidiano ap. Crnquium, his verhis, InirodueitfBeneratorem laudaniem 
vitam quietam, ied tamen propositum non deeereniem, qnasi alia sit haec Ode a 
priori. Atque baiic dictinctionem propugnare videtur Olareanns contra 
Mancinelluin. — 25 Torrentins et Lnmbinus ex pluribus et melioribns codd. 
Crnqnios ex antiqniss. Bland. (qiii gloss. habet, ab aliis rhris labuntur aquet,) 
et Baxt. rirts aquw; et sic codex Bersmanni, nonnnlli Bentl. et Harl. 4. Sed 
ri^ exliibent Harl. 1. 2. 8. 6. ceteri Bentleii, tres Bland. et ceteri ap. Cruq. 
edd. veit. Stcph. Bond. Heins. Scbrevel. Oesn. Zenn. Bentl. Sanad. Cu- 

NOT^ 

10 Ineiiiva pyro] Proprio labore . . . . £t varios ponit fcetns autum- 

inaita et educata, et hinc ionge jn- nns : et alte Mitis in apricis coqnitur 

condiora. vindemia saxis.' 

20 Certantemetwcampurpurm^MtL' 23 Libet jacere m/odo] Hoc frostra 
turam scilieet, et purpureo colore putant aliqui novas Odes initinm. 
grataro. Virgil. cit. ^Spelnncae, vivique la- 

21 Priape] Hortorum Deus et tu- cni, ac frigida Tempe, Mogitnsqne 
tor. boum, moUeaque snb arbore somni 

22 Syleane] Agrorum prseses et Non absunt : illic saltns ae lustra fe- 
cnstos. Virgil. Oeorg. ii. cit. * For- rarnm.' 

tnnatns et ilie Deoa qni novit Agrea- 25 La^anfiir dliis iniertm ripis aquet} 

tes, Panaqne, Sylvannmqne senem/ Vel, ex alto qnodam loco deflnunt; 

&c. £t postea : * Nec requies, qnin vel, profnndo corrnnt alveo. Virgil. 

ant pomis exnberet annns, Ant fcetn Oeorg. eit. ' Rnra mihi et rigui pla- 

pecornm, ant Cerealis mergite cnlmi. ceant in valllbus amnes.' 



654 Q. HORATII FLACCI 

Fontesqne lymphis obstrepant manantibus, 

Somnos qnod invitet leves. 
At cum tonantis annus hyberaus Jovis 

Imbres nivesque comparat, 30 

Aut trudit acres hinc et hinc multa cane 

Apros in obstantes plagas ; 
Aut amite levi rara tendit retia^ 

Turdis edacibus dolos ; 
Pavidumque leporem, et advenam laqueo gruem, 

Jucunda captat prsBroia. 86 

Umibutt canuni aoea in n£moribu$ ; rumlique murmur edunt aquu iabeniibu» ; quod 
placidum eoneUiei «oporm. Quando antem tempeHag kjfeuMUs Jote oaviente ptn' 
vioM et nioes proereaty vel pUarimio eanibue aproe feroeeo undequaque propeUii m 
retia oppomia ; vel pertiea Uvigata plagaM kaud tirietaM expandit turdit voraeihu» 
inoidiota»; ae timidum kporemy gruomque tranomarinam podica implieaif graiam 



^^ ^ ^^^^0^^m^ 



ning. Franeis, Towers, Bipont Wetiel. Miticli. Wakef. et Kidd.— 37 Fron^ 
deeque Bower. et Marklnnd. qood receplt Kidd. item Wakef. cnm hac anno- 
tatione : ' Ambabaii nlnit amplectimarelegantissimam pariterct veristimam 
Marklandi emendationem. Arborea Wilicet aquarnm sosarris respondent, 
nt in initio primi Idyllli Theocritei : et graromatice tantiim non postalat 
honc ordinem Terborum. Sic in Maroertini Panegyrico, Sect. ii. ' Armornm 
sonitns tais vagilibns obstrepentes.' Vide Nostr. iv. Od. 15. 48. Ofid. Fast. 
Yi. 0. ' Est nemas arboribos densnm, secretus ab omni Voce locns, si non 
obstreperetur a^uis.' Terentianns Maarus, p. S4S1. ed. Patscbii : ' Pendct 
ex humeris dulcis cbelys, £t numeros edat varios, qoibus Adsonet omne vi« 
rens late nemns, £t tortis errans aqaa flezibos.' Heinsius ad Propertii ver- 
siculum, quem ad partes vocavit Markiaod. iv. 4. 4. intelligere vult de avinm 
voce frondibtts insidentiom ; qaod niinns placet, nec patitur In Flacco pne- 
cedens versus : * Qneruntnr in sjlvis aves.' '— $$ Brod. Aut AoMtto.— $5 Po- 

NOTiE 
27 IiyiiipkttoMffpajii] Avibnsqaa- re cervis, Auritosqne seqni leporea 



si accinnnt, sno mnrmure ac strepitu . • . Cam nix alta jacet, glaciem i 

avinm caatus provocant. flamina tradiint.' 

89 At eum tonaniiif ^.] Hyemaiis $1 MuUa eane] Canes fceminino ge- 

tempestas ubl coepit ingmerey vena- nere poni solent com de venatione 

tioni datnr opera. agitur, at volnnt ; qnoniam, Inqniunt 

Jovia] Jam alibl dizimns Jovem nonnulU, velociores et sagaclores ot 

poni pro aere. Tomaniie] Tempes- plarimom sunt canes foemins. 

tuosi, plnvil, pminosi. Virgil. cit. SS Amiie'} Ames est fnrcula sen 

Oeorg. II. ' Venit hyems, teritor 81- p6rtlca,qna rete sospenditnr ant ten« 

cyonla bacca trapetis.' At Oeorg. i. ditnr ad captandas aves. 

S08. ' Sed tamen et qnemas glandet S4 Turdie] Qni prseclpnl snnt sa- 

taoc stringere tempns, £t lanrl bnc- poris. Oail. grioes. De his Varro de 

cas, oleamqoe, craentaque myrta : Re Rost. iii. 5. Athen. ii. S4. 

Tnm gruibas pedicas, et retia pone- S6 Ail^enam gruem'] Varro moz eit. 



EPODnN LIBBR. 



056 



Qais non malaniin, qoas amor curas habet, 

Hsec inter obliyiscitar ? 
Qnod si pudica mulier in partem juvet 

Domnm atque dulces libexos, 
(Sabina qualis» aut perusta solibus 

Pemicis uxor Ajiuliy) 



40 



pritdam. Inter iHa quU rec&rdaiur tMleBtiarum qaaa amor gigniif Quad n 
casta uxor ex parte taa curangfamUam diUctoMque naioe (vehd SabhUt vd coiynx 



fridmmve Uparem Bentl. «iimqne seniti snnt Sanad. ToWers, FrancU, et Kidd. 
Pamdam Uporem Orsv. Bentleii, sine particnla.— S7 QaU n»n maloram Ald. 
— S9 Tornebns Advers. xii. 16. emenA.Jucans^ qnod parnm cohsereat oratlo. 
Sed onnes codd. et edd. veit. habent Jaoee, vel Jwat^ nt in ono vei aitero ap. 
Torrent— 4S SaermnvetustU Hari. 1. 2. S. 4. 6. qnatnor Bland. aliiqne ap. 



NOTiE 



* Volncres partim adveufle siint nt hi- 
rundines et gmes : partim vernacnlss, 
nt gallinn et colttmb». De iilo ge- 
nere snnt turdi adventitio ; ac in Ita- 
llam qootannis trans mare advolant 
circiter aeqninoctium aotnmnale, et 
eodem revolant ad feqninoctinm ver- 
num. Tiill. de Nat. Deor. ii. n. 125. 
' Orues, cum calidiora loca petentes 
maria transmittnnt, triangnli formam 
efficere aoimadversnm : ejns autera 
summo angulo aer abeis adversns pel- 
litnr : deiiide sensim ab ntroqne latere 
tanqnam remis ita pennls curftns avinm 
levatur. Basis autem triangnli qoam 
gmes efficinnty ea tanqnam a pnppf 
ventis adjnvatnr: hcqne in tergo 
prsvolantium colla et capita repcK 
nunt.' Vide et Plin. x. 2S. 

S7 Qiiit noii maUtrum, tfc.] Phrasia 
Oraeca, pro, qois non obliviscitnr 
malarura cnramin quaa amor habet ? 

S9 QMod «i pudUOf ^.] Virgil. eit 
Oeorg. II. * Interea pendent dnlcea 
eircum nbera nati : Casta pudidtiam 
sevvat domus.' Eccleslasticns c. xxvi. 

* IMulierb bon» beatns vir : numerus 
annorvin illiua dnplex : annos vitae in 



pace implebit.' 

41 &Unna qualWi Juvenal. Sat. vi. 
162. ' Intactior omni Sabina.' 

42 Uxor ApuU] Apnlse, ut et Sa- 
binsB, mnlieres castitatis et fmgalita- 
tis laude florebant. Juvenal. mox cit. 
* Malo Venusinam, qnam te, Corae- 
lia, mater Oracchoram/ &c. Sablni 
ab Apennino ad Tiberim et Anlenem 
fluvios extendebantnr olim: Velino 
autem flumine media regio irrigaba- 
tnr.. lUic hodie continentur dabioa 
provincia, pars Umbrift orientalis, et 
Apmtii nlterioris portio non modica. 
ApuiUi duplex ; Daonia et Pencetia ; 
utraqne regno Neapolitano conclndi- 
tur. Daunia, hodie dqtUanata, est 
admodum fertilis, sita est inter Anfi- 
dnm et Tiphernum fluvios. Pencetia, 
hodie Terra dt Barri^ continet Baria- 
■am provinclam, et partem Basill- 
catSB : laetissimis abnndat pascuis. 

Perueta eotibue] Tum qnod ea regio 
calidior, tnm quod esB molieres rei 
domestic» curam etiam apod villat 
et agros gerentes, SBstnm non raro 
tolerabanty solisque ardoribns torre- 
bantur. 



656 Q. HORATII FLACGI 

Sacram et vetastis exstraat lignis focom 

Lassi sub adventum viri ; 
Claudensqoe textis cratibas Isetam pecus, 45 

Distenta siccet abera ; 
£t homa dulci vina promens dolio, 

Dapes inemtas apparet ; 
Non me Lucrina juverint conchylia, 

Magisve rhombus^ aut scari, 50 

iipttii velocUf advtta Sdis ardore) e Ugnii aridii eomjiHmat Mcradpn focum, pmOo 
ante redUum mariH faiifati ; et eaMlit incbtdeM gregem Mturumy miiigeai plenm 
nbera ; atque vinmm kt^ut aani edueene ex amphtra «m mjiMm, jmret ceenam non 
o/umde quatitam: ha^y tnfvomy «t adtint, non preetulerim ottrea LucrinMf cei 



^^^^^■^^^^ ^^^ 



Crnq. omnes ap. Torrent. et Lambin. et edd. Tett. item Crn^. Torrent. 
Heins* Steph. Bond. Delph. Bentl.Sanad. Cnning. Towers, Francis, Bipent. 
Wetzel. Wakef. Comb. et Kidd. ' Nil oput legi in hoc Vereu Sacrum et ; ne- 
qne snperius jucant; com ab boc fncipiat expolitio ejnt qnod generaliter 
propotnerat.' Baxt, ' At cnm tingula membra protaseot copula connectan- 
tnr, recepi et ex ed. Venet. Lambinot aotem edidit iSacrtoRgtic.' Zeun. Sk- 
crum et vetuttit Silv. Crnquii, nonnull» edd. tempore Torrentii, et Mittch. — 
46 Quidam codd. ChtdentqHe. — 47 Opttmi codd. apud Torrent. oma, tine as- 
piratione. — 60 Omnes vett. codd« ap. eoud. Torrent. non icart, ted tcauri, uti 

NOT^ 

4S Sacrum vetuttity ^c.] £ lignis Plin^ &c. Galli turbot appellant, om- 

dodnm congestit adeoque siccis fo- net preiium nornnt 

cumexttrnat,adignemaccendendam Scari] Scaros pisces ioterdttm in 

adventanti viro dinrnis laboribus de« mare Tyrrhenum adigit tempestas. 

fesso. Huic pisci tributum esse principa- 

^Ttun] Tum ob Lares ac Penates tuni, scribit Plinius ix. 17. * Nanc 

Deos, tum ob Vestam. VideMacrob. scaro datar principatus, qui solus 

Satnrn. iii. 4. &c* piscium dicitur rnminare; herbisque 

47 Horna duki vina promene dolio] vesci, non aliis ptscibus : mari Carpa- 
Hornom vinnni vixque maturum viro thio frequens/ 6cc, Et ii. S7. ' Den- 
laborioso dulce videtnr, nec requirit tes piscibos omnibus serrati, praeler 
▼ina - vetustate delicatiora. iii. Od. scarum : huic uni aquatilium plani.' 
2S. ' Hornam frugem.' Et zxxii. 8. ait, * scarum oasstt in- 

48 Dapee inemtat] Non aliunde pre* clnsom non fronte erumpere, nec in- 
tio comparatas; sed domi qunsitas, festis viroinibiu capot inserere; sed 
seu ex horto, seu e caulis, &c. aversum caudie ictibns crebris iaxare 

40 Lucrina conchyUa] Ostreaexqtii- fores, atque ita retroraum erumpere. 

sita e Baiano seu Lucrino lacn. Stra- Qnem Inctatum ejas ti forte allas 

bo lib. V. Val. Max. ix. 1. Plin. ix. scarns videatextrintecos»appraheoia 

64. Javenal. Sat. ly. 141. mordicus canda, adjavat nlsaai 



60 i2Aem6iis] De eo pisce vide Ja- pentis.' Inde vero nomen factaai 
venal. mox cit. Sat. it. SO. et seq. aiant| a mcaipatf talio. Atheo. vu. 



«POPQN LlBRtt. 067 

Si qm» Eois intOData flactibns 

Hyems ad hoc veitat mare : 
Non Afra avis descendat in ventrem meam, 

Non attagen f onicus 
Jncnndior, qaam lecta de pinguissimis 55 

Oliva ramis arboram, 
Aot herba lapathi prata amantis> et gravi 

Malv» salobres corpori, 

velioaro§ynMliquo8 ex OrietUaU mafi in hoc liaHcmm proirudat «m 
-^; wc vokierU JJrietma venUU tn memn vetOrem, vel aUagemt Aeuma, 
•y ^iMM pltiMi deeerjfUL e ramii arborum pinguietimie ; .vel /olia.rumieiM prata 
i, et makw ealutaree ^gro eorpoHy aut agua immolaia in oaero die Termina' 



€t apnd Coluiii«nam.^2 BBrthias pro vertaif cooj. vexet, vel vereet: Nic. 
HeiiMiut verrat; et sic etlmm bis legitur ap. Priician. pp. 86S. et 030. neqne 
variant ibi codd.. quatnor, qaoi contalit Benileiut. Ansam Uelnsio correc^ 
tjonia illad videtur porrexisse, qaod babetur ji. Sat* 8. 28j». * ta pisces liy- 
berno ez squore verrifl,'— 54 lonius Caning. Sanad. Towe», et Francii.— 



NOTJB 



90. similia refert ez Aristotele. Mol- 
ta vero Caaaobonui eradite ibidem 
emendat de eo piice Jactari solita. 
Epicbarmas eo loci apod Atben. 
' Noa piieamnr aearos, quorom nec 
•terens fas est Diis rejicere.' Quod 
ideo dietom asserit Caaanbonns, qnia 
Mltos hojas piacis intestina comede- 
bant gulae proceres. Vide Macrob. 
Satatna]. iif. 16. nbi scribit, scaros 
adeo Italicis littorlbns ignotos, nt nec 
Ijatinam ejns piscis nomen habea- 
■ms; magno nnmero ilinc advectoi, 
acin mari Ostiam inier et Campa- 
nias littora sparsos, ac velat in terra 
fttiges aliqoas fuisse seminatos. 

63 Afraams] Galiina Africana, aliis 
Namidica, vel Oaramantia. Jovenal. 
Sat. XI. 142. ejos meminit, item Mar- 
tial. XIII. 73. Varro de Re Rnst. 
eap. 0. ait, ' Meleagrides Grscis vo- 
eariy novisAimas in triclinium ganea- 
rlnm Introisse, ac magno vendi, prop- 
ter bominum fastidinm.' 

54 Attagen lonicu»] Perdiz Asiana, 
qoibosdamf est enim loniaMinoris 



Delph.etVar.CUu. 



Asiae regio. Plin. ix. 48. * Attagen 
mazlme lonlcns celebratur, vocalis 
alias, captus vero obmotescens/ &c. 
Atben. ix. 8. et 0. ex Aristophane, 
* Attagen carnls suavissim» :' £z A- 
lezandro Myndio, * Paolo miyor per« 
dice, variis notis dorso distingnitor, 
colore fictiliam, magis tamensubru- 
bescente/ Scc. 8. Hieron. ad Salvi- 
nam : ' Procnl lint a conviviis tuis 
pbasides aves, cr^ssi turtnres, atta- 
gen lonicus.' Martial. xiii. 61. * In- 
ter sapores fertnr alitom prtmns lo- 
nicarum gnstns attagenarom.' 

67 Herba lapaiki'] AdaraBotf GrsBcis, 
rumex LatiniSy Gall. oteiile vinette, pa- 
tiettce, ez Dioscoride stomacham ro- 
borat, ventrem purgat, urinampro- 
vocat, cibt appetitum restituit. £x 
Plin. XX. 21. lapatham ezcellentes 
habet effectus : aliud sativum, aliud 
sylvestre : * In palastribus nascitor : 
foliis acntisy colore betae candidap, 
radice minima : nostri vero ramicem 
vocant/ Sce. 

68 ATadMv] Plin. mox cit. ' In mag- 



Horat. 



2 T 



658 Q. HORATII PLACCI 

Vel agna festis cadsa TerminalibaSy 

Vel haedas ereptas lupo. GO 

Has inter epalsus, at javat pastas oyes . 

Videre properantes domam ! 
Videre fessos vomerem inversum boves 

Collo trahentes langnido ! 
Positosqae vemas, ditis examen domns, 65 

Circam renidentes Lares ! 
Haec ubi locatas foenerator Alfias^ 

Jamjam fatanis rasticas, 

Itum, aui haduM lupo detractui! Inier istam ccnutmf quam jueundum eH cernere 
ovte eaturas domum revertenieM, intueri bovet /atigataa languenii eerviee inoermtm 
aratrum dueentee; et eervuloe opulenke /amiti^a a^unctoe velut examen, cirea 
Laree eplendentee ordine dieposito» I Poeteaquam Ajfiua /anerator ieta dixit, 

57 At herha SchreTel.— 6S Servlus ad Virg. Ecl. ii. 68. legit,/e«iM o. vereum 
bovea, Caning. edidit/eMos v. t. bovee; ted Heyne md Virg. 1. 1. toetnr /esMt. 
— 65. 66 * Non levis sospicio me de his versibos incessit : sensus longe eit 
infra Flacci eiegantiam ; et qois credat tot mnnia servilia obitnram rhiaae 
sponsam (vs. 43-45.) tot servis interim domi otiosis? non ego.' IVakef. — 
67 Alphiue Venett. Olarean. Aid. Oryph. Steph. Heins. Cmq. Lamb. Chabot. 

NOT^ 

nis est landibns malva ntraqne, sati- men, nemo igoorat. 

va et sylvestris. Omnesotnm^in qao 66 Circum remdentee Laree] Colo- 

sernntor, pingnins facioot/ &c. Nos meil» lib. xii. de VilHco : ' Consuea- 

de ea jam i. Od. 81. sob finem. cat rosticos circa Larem Domini fb- 

50 TemdnaUbua'} In festo Dei Ter- cnmqne familiarem semper epolarL' 

mini, qnem prisci velut agrorom liroi* De Laribos i. Od. 12, 44. et ii. Od. 

tes costodientem ac toentem coie- 18, ad hec verba : ' patemos in aino 

bant : ita Festos. Ejos sacra pera- ferens Deos.' 

gebantor die 21. Febroarii, ex Nn- 67 Hae ubi loeutu»^ ^c.] Satyrice 

mse institoto. Dionys. Halic. lib« ii. haec et sarcastice io avarom fcenera- 

Ovid. Fast. ii. Jovenal. Sat. xvi. $9. torem. 

60 Htfdue ereptue fojpo] Sicot vena- 60 Red^ IrelegW] Ai. redegit^ qa« 

tori sua prseda In primis grata est ; qnidem vox Ciceroni aliisqoe nsita- 

ita mstico qoicqnid e lopi gnla eri- tior. In Verr. * Bona vendit, pecn- 

poit. Volnnt aliqni cnm Mnreto, hic niani redigit.' 

aliodi ad id qood tradit Piotarchos Idibue] Mense dimidio. Vide it. 

in Sympos. scilicet ^eamm pecodom Od. 11. 14. Is erat mos» creditam 

qoas lopos moroorderity caraem effici peconiam, vel foBnus e credito Idibos 

teneriorem, lanam vero corrumpi,' repetere. Cic. Catilin. i. * Praeter- 

&c. mittorainasfortonanuntoaram,qaas 

65 PoeUoeque vemae] Servorom fi. omnes impendere tibi proximis Idi* 

lios heris accedere et apponi, sen . bns senties.' 
aecrescere, non secns ac apnm exa- 



fiPODON LIBBR. 658 

Omnem redegit Idibas pecnniam ; 

Queerit Kalendis ponere. 70 

^iiiut mox ntrt hdbUatunu, wttvmam peeuniam IdUms coIUgii. KolendiB vero 
qumi collocare ad feenue, 

a1. il(^ex vetn8t.codd.ediditToiTenUas; et tie edd. recentt.— ^ Oiriimi 
reUfU Harl. 2. nonnnlli ap. Crnq. Venett. MedioU Vet. Comb. Lambin. Tor- 
rent. Heins. Stepb. Bond. Scbrevel. Delpb. Sanad.Towers, et Francit; et sic 
lep^it Nic. Heins. in Advers. ii. 4. p. 2S6. et ad Ovid. Fast. ii. 540. Omnm 
redegii qnatnor Blandd. dno Boslio. et Div. Crnqnii, plnres et meliores Tor- 
rentii, Leid. Orsev. Regin. et Magdal. Bentleii, Acron in Reg. Soc. et Ors- 
vianns annoutor ap. eundem, lArl. 1. S. 4. 6. Exe. Saz. Brod. dno codd. 
ap. Bersm. ttem Maitt Locber. Bentl.Bipont Mitscb. Wetael. Walief. Comb. 
et Kidd. 

NOTJE 

70 Qumrit Katendia ponere'] Qnas fium solitum exigere foenns bis In 

Idibns pecunias a debitoribns coile- mense, adeo nt, contra fas omne, ab 

git, bas Ralendis seqiientibns ad fos- Idibns ad Kaiendas, et a Kalendis ad 

nns nirsnm coilocare satagit, nsnras Idns foeneraretnr. De Kalendis iii. 

nsnris accomnlans. Non |bs re novns Od. 8. 1 Macrob. Satnmal. 1. 15* &e. 
Interpres et Criticns existimat Al- 

ODE III. 

AD M^CBNATRM. 
Execratnr ailinm, quod apnd Mecenatem impmdens degnstaverat. . 

Parentis olim si qais impia mana 

Senile gnttar fregerit, 
Edit cicatis alliam nocentias. 

O dara messornm ilia ! 

Si deimcepe aliquis manu tceleraia ruperii cervicem pairie eediZi, eemedai aUium 
eicuta pemiciosius. O vieeera rueiieorum prmdwra ! Qaale ioxieum ieiud meit 



»^»i»«#>»^»i»^>»» 



Ode qnarta Libri tertii in £d. Sanad.— S Harl. 6. Brod. Venett. Mediol. 

NOT£ 

Metnun idem qnod Epod. i. Carmine proseenti snnt. 

1 PareniiB oUmt i^,] Vel ex Ode Si qma impia numu^ ^c.] Si qnis par- 

hac inteliige, studiosejector, nollum ricldio inquinatns deinceps pnnien- 

es«e adeo exile et steriie argnmen- dns erit, ne cicuta sed allio plectatnr. 

tum, qnod vena dives non qneat am- S Edii [Edat^ Qoidam iegnnt, EdU. 

pIi6careetlocnpietare. 8tc<Nucem' Sic <dnit,' pro <det:' * faxit,' dec. 

Ovidins, * Cnlicem' Virgilins, Home- ii. Sat. 8. ad finem : ' Qnam si cnm 

rns ' Pngnam Ranaram ae Mnrium ;' inmbis qnls edit.' 

Horatins vero ' Casnm arboris' ii. Cw«<is aUt«mNM€N<ttis]Cicutaenim 

Od. 13. Hic antem ' Allinm' eleganti frigore qnidem sno oativnm calorem 



Q. HORATII FLACCI 



Qoid hoc veneni ssevit in prascordiis t 

Num viperinus fais cruor 
Incoctus herbis me fefellit? an malas 

Canidia tractavit dapes ? 
XJt Argonantas prseter omnes oandidum 

Medea mirata est ducem. 



10 



An viperarum $a»gui$ isHs immixiUB kerbia decepit met 
Numqmd Cmtidia noxiM hmce ciboe eonirectaoU t Cerie, qnando Medea adoiM- 
mt Jaeonem ArgonoMtarwn Principem prm ceteriM puichrum, isto iUum tinxity tn- 

^^^^^^^^^^^^ 

Aldd. Oryph. Delpb. Sanad. et al. Yett. Edat ; Md Harl. 1. 2. 3. 4. treii Vat. 
Jannoct. Urt. et Tomes. ap. Lambin. qnataor ap. Cruq. ▼etnattssimi optimi- 

aue Torrentii, Acron, Porpbyr. Lamb. Craq. Torreot Helns. Stepb. Bond. 
cbrevel. Bentl. Baxt. Caning. Francis» Bipont. Mitscb. Wetzel. Wakef. 
Comb. et Kidd. Edit. QoXX, Zarot. et veteres raembrane Torreotii aiiiiiii; 
Rrod. dUum ; eeteri omnea aUtiim.— 6 Queie hoe veneni Bonfin. Glarean.^ 
6 Non viperimu Cujaciut ez codd. Obi. xxtiii. — 8 ' Codicem vidi non ma- 
lum, qni tentamt habebat, addito margini Sdioliol<{ qno lectio illa confirma- 



NOT^ 



•ine dolore extingnit : at aliinm tor- 
qnet, adurit, enecat. Cicnt» tnccnm 
morte damnati bibere cogebantnr 
apud Athenienses. Plin. xxv. 18. 
* Cicuta/ Inqait, ' venennm est, pnb- 
lica Atbeniensinm poena invisa.' Ita 
Socratet extinctns. Vide Pers. Sat. 
lY. 2. 

AUium'] Snnt qui per nnicum l scri. 
bant aliumy et dictnm volunt qnod 
oleat : alii, ab * halando/ halium scri- 
bunt. Alii ab SxXMoBoif qnod exnUendo 
crescatyatttwn^ledacant. Melins alii 
a voce 6y\i09Sf aWorum capHa signi- 
ficante. 

4 O dara meesorum iUa'] Quae vide- 
licet impnne devorent et concoqnant 
allium, qaod meis in prscordiis ita 
ssBvit. Oalen. Therapeat. Ilb. xii. 
alliam vocat * msticomm tberiaeam.' 
Virgil. Ecl. ii. * Allia, serpyllamqae, 
herbas contandit olentes.' 

5 Qmdhoe veneni, tpcJ] Qnod genas 
est illnd veneni, qno sic discriicior? 
Alliom sane, ntpote calidum, acre, 
grave olens, coctu etiam difilcile, sto- 
macho delicatiori ac temperamento 
fervidiori et iru€pox6\^, sea amariori 



bili obnoxlo, quale habebat Horatins , 
grave esse debebat : at contra homini 
frigidiorl vel robastlori satobre est. 
Suidas ait, * Tbraces alliis delectari, 
nec immerito,' inqnit : * allia qnippe 
calida snnt : illi verofrigtdam bicolnnt 
regionem.' 

6 Num viperinu» hii cruorf Ipc,] An 
▼ero allinm istnd Incoctum foerat in 
viperino sanguine, qnod impradens 
ego devoraverim ? Vide i. Od. 8. 0. 
Plin. XI. 53. Coel. Rhodig. zxiit. 10. 

7 An maloB Canidin, Ipc,'] An dapea 
qaas coenavi infecit veneno Canidla 
venefica illa insignis ? De ea postea 
fase in seq. Epod. 

9 Ut ArgonautaMy Ipc,'] Crediderim 
sane non alio medicamento instrnc- 
tum a Medea Jasonem fnisse, adver- 
sns taaros formidabiles ; nec alio pa- 
riter nsam veneficio Ipsam Medeam, 
ad perdendam invisam sibi pellicem. 
Insurgit hic sno raore Scaliger in nos- 
trtim Poetam hypercritice : ' Non 
est illud,' inqnit, * snpino ant osci- 
tanti jadicio admittendnm. Quippe 
alt Jasonem a Medea peranctum al- 
lioy scilicet ut eo medicamento esset 



BPODaN LIBBR. 



661 



Ignota taaris illigataram jaga, 

Peranxit hoc lasooem : 
Hoc delibutis ulta donis pellicem, 

Serpente fugit alite. 
Nec tantus unquam sideram insedit yapor 

SiticulosBB Apuliae ; 



15 



<w<o Jyf^o ttmrot imhmUoa iu^jeetwrum: isto etiam itifeeU mwura^ qmbui eum ee 
de pHtiee vindieoMeety a»ifiigit curru alatis draeonibue traeto. Nunquam tantue 



batnr, ut, 'tentatom frigore corpos." Torreni,^l9 Oott. et ZhroU pelieem. 



NOTiE 



a tanris tutut. At entniYero eadem 
qno roodo nozit ¥e8tem) qua Creosa 
flagraffet?' iEqnosarbiterestOylector, 
aee Bnplnuft, nec oscitaM. Medea 
vestem pellici mittendam aliio qnasi 
veneno nnxit. Eadem per alUnm pa- 
riter Jasonem tntum praestitit adver- 
aos taurosy nempe tanri 'allii odore 
graviettetroperdomitisunt. Olance 
-wi mortifera allU enecta est et confla- 
gravlt. Qoid hic abliorret a vero et 
ratione? Qnid ita repreliendendum 
in hac otraquesententia? Adde quod, 
per idem venennm vario modo dlln* 
tam, variisque pliarmacis admixtum 
ne temperatnmy diversa eAciy nthil 
Tetat. 

Argouamiao] Jason JEsonls. Thessa- 
UsB regis fllins, cnm sociia plns qnln- 
qnaginta^ fortibns sane vlris, profec» 
tns eat Golehos» ad rapiendnm veliat 
aoreumy quMl fisoM oelebrabator. ibi 
m Medea Coichomm regis filia ada- 
matns, ab ea veneficiia pollente edoc- 
Ina eat qna ratione posset domare 
tanro» nripedes ct IgnivomeSyjogo- 
qoe snmmlttere; dtaooaem etlnm per- 
vifHem sopiveet profllgare; ac de- 
mnm velliis aurenm anferre» ' Argo- 
nautss' porro dicti ab Ar^o navi, qua 
ad expedttionem Colcliicam vecti 
annt. Prsecipnl nominantur Hcrco- 
les, Orphensy Castor, PollnXy Tela- 
BBODyZethnSyCalais» ThesenSyTyphis» 



Stc, Ipsa vero navis appellata est 
ArgOy vel ab artifice et iabro; vel 
ab Argivis sen Oracis heroibns ; vel 
aceleritate; ipybiyvelex. Vide Dio- 
dor. Sicol. Y. $. Valer. Flacc. Argo- 
nant. 

19 Hoe deUlnaie, ^.] Eodem Me- 
dea infecit monera qo» misit ad 
Glancen, vel, nt scribnnt alti, Cren- 
sam flliam Creontls regit Corinthio- 
mm. Hanc enim cnm Jason soper- 
indnzisset pellicem, iram dissimula- 
yit Medea Jasonis nxor. Itaque tem- 
pos nacta venenatam ei vestem de- 
dit ; quam cnm Olance indnisset, fa- 
talt Incendlo eonsnmta est. Vide 
Epod. v. post mediom. 

Dome'] Non vestem, sed alia qnse- 
piam dona in scrinlo missa, venenis 
qnidem tlncta, scribunt alil : aperto 
imtem scrinio pellicem cnm tota re^ 
gla conflagvasse. 

14 Serpente /ugit aliie'] Irati sclll- 
cetet vindictam anhelantls Jasonls, 
Greoatisqne Iram Medem fogit, per 
aerem aAportata cnrrn pennatis vecto 
serpentibns. Vide Enripid. Mede- 
am, in flne. Ovid. Mct. vii. et iz. 
&c. 

15 Nee tantu» unquam, tfeJ] Non 
majoribus Apnlia ardoribns torretnr, 
qnam mea viscera nunc nruntur cn- 
lore et vi funesta ailil qnod comedi. 
Siderum] Dnm snvitCaoicnla et fer« 



662 



Q. HORATII FLACCI 



Nec mnnad humeris efficacis Herculis 

Inarsit 8&stuosius. 
At, si quid unquam tale concupiveris^ 

Jocose Maecenas, precor 
Manum puella savio opponat tuo, 

Extrema et in sponda cubet. 



20 



di^rorttfN ealor incendit Apvdiam siccam, Neque d<mum/atale vehementius infiam- 
mami humeros Berculis iaborio$i, Veram enimvero, si quidpiam tjusmodi uUra 
appetoB, Meecenae Jocis gaudenSf velim ut adokecentuia <^iciat manum oacuio 
tuOf atque in remotam lecti partem recedat. 



— 10 Hnnc et tres seqq. versns exsecnit Sanad.~20 ^Jocoaa MarklandnSy ne- 
ccssaria prorsus, ut mihi videtur conjectura.' Wakef* £t sic edidit Wakef* 
—81 Venett. Mediol. Zarot. alia» edd. vett. cnm Lambin. Crnq. Torrent. 
Bond. Schrevel. Heini. Stepb. Delph. Francis, Wakef. et Kidd. m<mo; om- 
nes codd. Cruquii, et Torrentiiy Oott. Had. 1. 8. ft. 4. 6. Bentl. WeUel. Bi« 
pont. et Mitich. MPto. 



NOT£ 



vet. De ea i. Od. 17. iii. Od. IS. 
De Apalia ejnsque ccelo torrido, iii. 
Od. 80. 11. et Epod. praeced. vs. 48« 
17 Necmuimukumeriayi^,'] Nessua 
Centaurua ab Hercule vuineratus sui 
uiciscendi hanc iniit rationem. De- 
janirae suasit, posse sibi amorem Her- 
cniis asserere, induendo iilnm tunica 
aspersa sanguine suis e vulnerlbus 
profluente. Itaque iila videns subinde 
Herculem loles amore IrretitUB, quod 
Nessus improbe et fallaciter prsBce- 
perat, effecit: sicque illum interemit. 
Nam tanto est ardore correptus nt 
suos ipse artus dilaniaret, ac demum 
incensa pyra se confecerit. Vide Se- 
necsB Herculem (Etsenm. £t postea 
Epod. xvii. 31. Cic. Tusc* !!• n. 80. 
ex Sophocl. Trachin. ita scribit: 

< Cum Dejanira sanguine Centauri 
tinctam tnnicam Hercuii induisset, 
inhaesissetque ea visceribus, ait ille : 

< Hac me irretivit veste furiali in- 
scium, Quae lateri adhaerens morsn 
lacerat viscera, Urgensque graviter 



pulmonnm liaarit spiritus. . • . Ipte 
alligatus peste interimor textili/ &c. 
Idem Philip. xiii. ' Non tamen De- 
janira voiuit Herculi nocere, cum ei 
tnnicam sanguine Centauri tinctam 
dedit.' 

19 Atf n qmd wtquam^ ^fc.] Quod 
si, o Maecenas, unqnam allium come* 
dere concupiveris, in pcenam cnpio 
ut te abhorreat amica seu Tecentia 
tua : similiter et si quis vir ftttiilam 
ac pestiientemejusmodi cilmmappe- 
tierit, precor nt ipsins nxor ejiis os- 
cula rcpellat, et seorsim cubare ve 
lit, baiitum graveolentem non fe- 
rens. 

80 Jocoee MeBcenoMl Jocari familia- 
riter cum Mscenate solebat Horati* 
ui. Hioc Persius Sat. 1. 116« ^ Omne 
vafer vitinm ridenti Flaccos amico 
Tangit: et admissus circum prsecor- 
dia ludit, Callidus excnsso populnm 
suspendere naso/ 

88 Sponda\ Lecti pars ultima» vel 
etiam exterior. Isidor. xx. 11. 



BPODON LIBBR. 663 

ODE IV. 

IN MBNAM. 

In Meoani araaralenta invectio. Erat aatem hic Menas Cn. Pompeii liber- 
tiM, Seztoqoe Pompeio legatns classiqne Piratic« prnfectiiay qnam tamen 
postea migoria Kpe Incri Angnsto proditorie tradidit ; ab Aogusto deinde 
•ad Sextnm defecit, Sextnmqne iterato Angusto prodidit. Hnnc igitnr 
Anguttnt non solom Tribunnm militum clatsitqne Praefectum fecerat, ve- 
mm etiam mensae totB adhibuerat. Qnam rem Horatlusy in Pompeii do- 
mnm nt decnit liberalis, indignanter se ferre liberrime bac Ode profitetnr. 
(De hoc Pomponio Mena omnia Dio : porro eum hic peti, Acron et Por- 
phyrio, qnales nnnc sont, et V. Schol. Cruqniaous tradunt. Mihi hoG 
scmpalnm movet, quod unicum et propriom crimen hominis, perfida le- 
vitas, hic illi non objicitur ; ged invidia tantum excitatury &c. Gem.) 

Lupis et agnis quanta sortito obtigit^ 
Tecum mihi discordia est» 

Qiumta natunUtir inmicUia lupis aique agni$ cwgemta ett^ tanta mihi vust 



^^^^•^*-*»^^ 



Ode oclava Libri primi in Ed. Sanad. Epigraphe in nno cod. Torrentii, 
Ad Manatem ; in codlce Laurentio. In Sextum Manam PampeU tiltertmm ; e4 
sicedidit Torrent. Alii vctt. In Manam Ubertwn ; In VoUeium Manamlibertmm 

NOT/E 
Metram idem qnod Epod. i. gnsto. Pottea Seztnm rarsns pro- 

1 iMpit et agniSf i^,] Habes, lector, dent ac deterens ad Angnttnm re- 
in hac Ode ezqnititam tervi descrip- vertus, ab eo tandem, qnod pridem 
tlonem^ et acrem atperamque ejot concupiverat, Tribnnut militnm fac- 
arroganti» intectationem. tna ctt. At isto intignit honore qni 

Quanta iortito obtigit] Qnai^tum 6t ut tam libere ab Horatio protcin- 

inter te odiom, natnra partiente vel- datnr r Tum nempe rerum atque tem- 

ntl et dante, sortinntnr et obtinent. porom cogente difficultate ac neces- 

Plin. X. 74. agit de oatnrali quoran- sitate, prndens Ctesar proditorit tce- 

dam aoimalinm distfdio. lerata opera ntebatnr qnidemy ejns 

2 Teeum mihi diteoniia eet] Ego vero proditiones ac perfidiosnm ani- 
enim fidero obtervantissime et reli- mnm detestari non latebat. Vell. Pa- 
glosissime coio ; tn perfidiam. Nem- tercnl. lib. ii. Appian. BelL Civil. 
pe Menas Pompeii Magoi libertus, lib. t. Dio lib. xltiii. Soeton. Oc- 
eo mortuo, Sexti partes amplexnt, tav. cap. 74. nbi scribit ; ' neminem 
ab eomagnismuneribuslocnpletatus, *unquam libertoram adhibitom coenn 
quin et dasti pnefectnt ett contra ab Augusto» excepto Mena, ted as- 
CsBtarem Augnttnm. Ad bnnc vero terto in ingenoitatemy post proditam 
sobinde trantfngit, et ab ipto mox Sexti Pompeii clatsem.' Idem Me- 
eqncttri dignitate oroatut. Tnm re- nas antea Augnstnm perdere timul 
diit ad Sextnm Pompeinm relicto Au« et Antoninm cogitaverat. Tettit Plu* 



664 



Q. HORATII PLAGCl 



Ibericis peroste fonibas latns, 

Et cnira dura compede : 
Licet superbns amboles pecuniay 5 

Fortuna non mutat genus. 
Videsne, sacram metieate te yiam 

Cum bis ter ulnamm toga» 

coxera te, o MauLf qui habes laiua conciwm ftagdln iparteis, et erura vmevltM 
aiirita, Quanwie ineedaM fnmsdw propier opee^ /&rtmut »om matai 
Qwnido auiem pergia per oiom eaeram indutue toga sex utuarumf an ne 



Poaspeii Magni, ut edd. Criiq. In Menam, ife. Gr. scribniit Mi|rai.^3 Libri 
optimi ap.Torreat. vocabultini Iherida fere aspirant, Hibericu: io uno etiam 
atcriptam : ' id est sparteis.'— 8 * Bentleius nequit ferre. hi» ter ulnarum; 
ideoque ex arbitrio suo rescribit bie fritim, sed nulla Bnflultus auctoritate. 
Bicit se tamen nunqnam vidisse nequiorem lectionem. Equidera fateor haec 
qus dicit esse supra meiim captnm.' Baxt. * Festinabat, aut commotior erat, 
cnm istascriberet, vir doctns: Msl«rtc/iMrKm plane insolitnm est et anoma- 



NOT^ 



tarchns in Antonio. Sic habet : ' Te* 
nebat Sextus ea tempestate Siciliam : 
et prsBdatoria classe, cui Menas pl- 
rata praeerat, Italiae oras et omne 

oircum pelagns infestabat 

foedera cnm Pompeio facta .... Post 
baee mutuo se ad ccenam inyitanty 
(nimirnm Augnstas Antonio junctus, 
et Seztna Pompeins.) Huic sorte 
evenit, ut illos primus convivlo excl- 
peret in praetoria navi, ..... fer« 
vente convivio, ferventibna et jocia, 
Meoaapirata Pompeioadhaerena clam 
eiinsnanrravit; Vi8ne,Sexte) ancbo- 
ras •nocidam, et te Romani Imperii 
Aeiamdomlnmn? Haec cnm Sextna 
paultsper seenm agitaaset : Oportuit, 
inqnit, o Mena, haac per teiptam, me 
inscio, fecitse: nunc vero quod est 
•o contenti simnt. Etenim pejerare 
aeqnMfnani roem».' Porro, ne cun 
nonnnllia, arbitrere, lecter» honc Me- 
nam eundem esae cum VulteioMena, 
cnjut mentto* est in r. Epist. 7. al- 
ter enim ab altero longe diversns. 

8 IbericisperuHeftnibualatui] Cor- 
pns habens notatura plagis et flagel- 
Ha servtHbns. 



Ibericii] Hispanicis.Metonym.Spe- 
cies pro genere. Flagella fiebant e 
funibns ; fiines antem e sparto, enjna 
in Hispania magna copia. Plin. xiz . 9* 

Peruste^ Proprieetsignanter. Nana 
flagra a flagrando dicta. Certe re- 
petitis flagris calor in cnte, carne, 
sanguine» inflammari cognoacltnr. la- 
de flagriones dictl annt tervi, quo- 
niam flagria enmt mibdlti. Featna, 
Vossins, &c. 

4 CrtuYi diira compedai Compede 
atricta membri para indnrescit. 

6 Superbus jwcfmM] Menaa, locn- 
pletatus dorainoram liberalitate, ho- 
norea etiam captarat, jam llber, mox 
Equea, deniqne Tribnaua. 

6 Forteiia non mutai gemuH E li- 
berto nobilem hand faciunt opea. Hu- 
milia, sordidna, valer, neqnam, aervir 
lia aaimoa aemper maaet. * Nalqram 
expella» forca, lamen naque reenr- 
ret,' iaqait Notter i. Epiat IQ. 24. 
Vide Pera. Sat. y. 70. et deiocepa. 

7 FMlaaiie, «acrom, tfc.] Sdlieet ig- 
noras qnanta indignatioae hominea 
obvii te aspiciaot snperbe et arrofOiH 
ter ioeedentemy qoi geaot tervilo oo* 



BPODnN LIBBR. 



665 



Ut ora vertat hac et huc enntiQin 

Liberrima indtgnatio ? 
Sectns flagelUa hic Triamviralibus, 

Praoconis ad fastidium. 



10 



veHU 
I§ie, 11 



. ira maxime merla refieeUA wUum eumbiUaiieHuM kUro cUroquef 
I, caeus fiagri» IVtiiniDtmvoi wpte od PreecomM Ugdmm^ eoVU mUte 



loD. Facilins aotem intelligo tibrariornni peceatniii, (oisi est ipBtns Poet» 
error hnmanof,) si dictante aliqno, bie l«ntiUn vlnannii, sen 6m iem* ulmarum, 
non modo itm periit, etiam in scribendo, ▼emm etiam Utera n/ Oesn. Bar- 
thios in Ad?ers. lix. S6. jam anle Bentleinm: Ine trium uinarum; et sic edi« 
dere Sanad. Francis, Towert, Wetiel. Wakef. et Kidd. * Recte Bentl. corr. 
<riiim pro ier ; qnis enim adverbium unqTiam appodtnm vidit snbstaDtlvo ? 



NOTJB 



mnt. An ergo, inqninnt, more nobi- 
linm jactabit se Menas hodie Ubertos, 
panlo ante servns? 

Saermm ueeHmiie ie viam] H»c nrbis 
▼ia:, qna Hiatnr in palatinm et Capl- 
tolinm, valde freqnentabatnr : per 
eam triumphaUs,qnteqne pompapro* 
eadebat: ^Sacra' dicta; sen qnod 
pev ean sacra in areem qnot mensl* 
b«isr fevebaatnr, iadeqve angurla cap- 
tarant angtire» ; sen qnod ia ea fodns- 
olfn» wttxerant Ronralns ae Tatins. 
Varro. Ale& ab^ Alex. m 18. Ste, 
IBae ergo Heaas * viam saeram ' me- 
tiebatnr svpiof, tam ad palatlnm cre* 
bvO'paiieBs,tutt se ostentans Imigai 
toga aplendidam, et coatposrto gradn 
coospleaum. Ulnc et SaeravieDses 
dlctl Bobiles qai per Tiam sacram 
flwquenter ambnlarent. 

8 Omi ter ukarum ioga'} Amplam 
gcvebant aobiles logam et lazissi- 
BMnr: coatM aagustara et avctam 
panperas. Qnldam bic volnnt sigaU 
ficari tamm da^m, qn» vestis sex 
ahMmm essct^ atf propria TrUrono- 
sam, at et aMcmnr Bfagistmtanm» 
LasaBff in laxis vestlbna ita mpra* 
heHdit Cicevo CaHlin. lu « Qnca peao 
capiH^nttidos videtis, faaberbes aot 
beae bavbatos; maalcaCis ct talari- 
bas iBBicis, velisamlctcc nca togis.' 



9 Veriai] Vox ista dno signiiicarc 
potest ; vel, ' oonvertat,' ad homi* 
ncm snbsannandnm ; yel, ' avertat/ 
prsB Indigaattone. Est antBm iodlg- 
natio, jttstUB dohir es seenadls vebns 
^ns qni illis indlgnns videtnr. 

10 lAberrima isidignaiuf] Tanta est 
aalmorum ob arrogattUam tuam of> 
fenslo, ut non clam solum sed ct 
aperte ae Ubere indigneatar» ct sar- 
casmos, dictcriay scommaU piOam ja*> 
eolentnn 

11 6'ec<itf>vcUis,^.]HsBCpopalii 
lodlgaaatls verbaUi Meaam : sdlicet 
Istc paalo ante sawiHbus pseais ob-> 
ncxins, jam se magnnm ostcntat. 

IVitomnroUto] Abjectai oondttio- 
nis hcmines, fures, servi, peregrini, 
noa apudPrsBtorem,.atclves,jndica- 
baatnr, scd apad Tresviros. 'Fnresr 
ac servl neqnam apnd Trinmviras ca^ 
pltales ad colnmnam Meniam paniffi 
solent,? iBqmH AscoBias. 

IH PMsamitcd/ssftiihaa] No»Tvl» 
umviri tantum, sed et iis abscBtilMH 
Fnbco scsvob jnbebalplcctl,ciUagHs 
csedl a ttetbre. «FhsMinm' tama» 
^Prascoois' Ubet asaglf iBtvUigese ez 
crebrarepetitionc, alia qaidemvocc*. 
titoU sive etogli, v. g. 'Hlc rens a* 
Bocens flagrls c»ditnr, quia aegleadt 
cdlctom,' &c. 



Q. tlORATII FLACCI 

Arat Falemi mille fandi jagera, 

Et Appiam mannis terit ? 
Sedilibusqae magnus in primis eques, 15 

Othone contemto, sed^t? 
Quid attinet tot ora navium gravi 

Rostrata duci pondere 

jtigera agri FaknU; atque viam Appiam equii ealcai; neenon intignia eque» pri' 
nUt in eiibaeUiis aedetj Otkone tpreto. Quid juvat arata rottra toi nanium ingenti 



WetzeL Cf. Schol. Pera. v. 14. et laidor. Orig. xix. «4.— 16 Venctt. 1477. 
1478. 1479. et Vet. Comb. cnntento, * Qaod, ti admittatur, ita erit explican- 
dum ; adeodivitem scilicet fuisse Maenam, ut res ejus *siiffeoerit' et plene 
' •atinfecerit ' legi Othonis, oaa aancitnm, at nemo spectaret in sedilibus 
equitnm, qoi quadringenta millia nnromnm in censn non bal>eret. Sed scripti 
codices ad unam onines, et editiones reliqa» eontemto habent ; ▼eram (^ni- 
dem lectionem, sed hactenns perperam intellectaro.' BentL'-17 Qnidattimet 
tot oro Cnning. Quid a, tot ara emendare ▼olait Bentl. valgatam tamen non 
mntafit. Qmd a. tot rottra n. g, Mrata ex conj. edidit Sanad. eamque •ecnti 
Towers, et Jones. < Pessime omninro. Est vero probe cooaiderandnm, ver- 
bam vr6i»a a Orscis variis rebns tribniy qnibos proprie non convenlt. vid. 

NOM 

13 FaUmi] Agri optimi et pretio- qnorom priml Tribmiis exceptl. In 

•issimi. i. Od. 20. his itaqae tedendi joa fa«l>ebat Me- 

MiUe jugera] Atqni cives olim ho- nas, reclamante qaidem lege, de qaa 

noratlssimi non plns qnam septero mox dicam. Dio lib. zxzvi. 

agri jagera poisidere ex lege pote- 16 Othme coniemfo] L. Roscliu 

rant. Otho Tribanas plebis legem talerat, 

. 14 Appym^ Appia via pabliea dn- qua Nobtles in Theatro a plebeilf ae- 

cebat ad agrnm Falemom : ab Appio parati aderant Hinc JnvenaL Sat. 

ClaadioTribunoplebislapIdibasstra- iii. 169. ' Sic libltnm vano qni noa 

ta, indeqne nomen sortita. distinait Othoni.' Porro lex eadem 

MaMm\ Eqnis gradariis, nulla vetabat Equitem ^eri, ac in gradibua 

vectoris molestia Incedentibns, Oall. Amphitheatri qnatoordecim sedere 

haquenieB. Dicti sant quod roanns enm, cni vel patrl ejos avoqne non 

mansaetodinem seqnantnr. Hos in- affulsset eqnestris censns, id est,qaa* 

eqnitabant 'proceres duntaxat : Me- dringenta sestertiom mlllia. At dI- 

nas antem forte et enrmi jnnctos ad- bilo tamen minns ita jnbente Prin- 

hibebat, singnlari quidem ambitione, cipe tempori qnldem serviente, ut 

mollitie^ Inxa. dixi| Menas nequaquam iogennna, 

15 SedHUntBpie magnui in prinUe jam opolentns, contemta Othonls le- 

equee] In Amphitheatro Rom. seden- ge, Eqnes faclns immo et Tribnnna, 

tibas ad spectandom distincti erant prima sedilia in spectacnlis oecnpa- 

grados, pro diversa cujusqae digni- bat; quanqnam ab iis digniutlbus 

Ute. Orchestram Senatores obtine- arcebantnr Itberti atqne libertinL 

bant. Deinde gradas quatqordecim 17 Qutd attin€t,tfe,} Ergone contra 

Eqaitibns Romanis erant destinati : servorum et prttdonum exercitnn in- 



BPODAN LIBER. 667 

Cobtralatrones atque servilem manam, 
H0C9 hoc tribano militam ? 20 

magnUudini dirigiadvernu pradaius ei tervorum iunnai, itio, isto, in^tum, mt/i- 
ium Pripfeciot 

Enslathiam ad II. B. p. 066. tom. ii. ed. Polit. Et qnemadmodnm irapci&r 
tribnunt navibu», qnae fuKrordprfoi dicnnlnr, ita et jam ar6ftara iis tribui pos- 
86 pnto. Quis vero nescit, qnam saepe et lobenter veterea partea corporis ad 
alia tranitulerint i Nec sunt ora rotirata, qnod Jones. et Sanadoniusj)utant, 
Vrostra rostrafa:' sed, in speciem rostri, adsimilitndinem rostri enormata 
ora navis. ^ Quis credat librarioa pro ros<ra, scripsisse oni? immoillnd pro 
■ hoc, notissimoro verbnm pro minns noto^ potnerunt ponere. Ideo nihil est 
rontandum. Audaciorem Metapboram esse non nego. Sed nonne 8»pins 
NoBter talea se amare ostendit ? ' Kloix, Bentleii emendationem in textom 
r«cepit Francb. landana Virg. < aeratse prors/ 'era navinm,' Scc, 

NOT^ 

atroere copias navales oportet Me- 1. 1. ibique -Not. 

Qam^qui et ipse praedo et servus a 20 Hoc, koe iribuno mUitum] Piu- 

natora factos, non ita pridem eorum tarchos ante citatus ubiqne piratam 

dox foit ? SoDt qoi existiment loqui vocat Menam. Tribnni militnm offi- 

Horatiam de fugitivia qnos ad arroa cinm erat milites in castris continere, 

▼ocaverat Sextns Pompeins, et qni- et ad exercitationem prodncere ; ela- 

bna Tribnnum Menam praefecerat. ves poriarum anscipere; vigllias in- 

At alii melins intellignnt reliqniaa terdnm circnmire ; frnmentationibns 

exercitns Sexti Pompeii, qnas Menae oommilitonnm interesse ; frnmen* 

dacto et opera jam victor AogastuB tnm probare ; fraudem mensomm 

perseqaebalar. coercere; roiiitnm qaeralas aadire, 

JVoi^m ^rort ponderc] Vide Epod. delicta eastigare, &c« 



ODE V. 

IN GANIDIAM VENBFICAM. 

Indocta Patricii cnjnsdam pneri persona, qnem a sagis Neapolitanis inter 
sacra Magica immolatum fama audierat, execratur aroicam soam Orati- 
diam, Neapolitanam nnguentariam, quae aniatoria potione eum paene de- 
m^ntaverat ; pro se antem versnte Quintiiium Varum snpposolsse videtur. 
(Non ausim ista praestare. Vid. Arg. i. Od. 10. Gesn.) 

At o Deonim quicquid in coelo regit 
Terras et humanum genus ! 

Sed Q Numina, quoifuoi in ca^ gubemaii$ hunc orbem aique homineM, quid $ibi 

Ode octava Libri qnintl in Edd. Sanad.— 1 Ai o Deorum quiaquis in calo r*- 
gio Diomed. p. 627. et Priscian. p. 1106. Brod. Florent. 148«. Venett. 1409. 
1660. R. Stepb. et Rutgers. Ai o D. f Ntefiiid in e. regie Harl. a. plnrea et po- 
tioies Beotleii, ot Uid. Regin. Graev. a m. pr. Magdal. aliique, quLdam lor- 



m 



Q. HORATII PLACCI 



Qaid iste fert tumaltas? et qaid oi 

Vultas in onam me traces ? 
Per liberos te, (si vocata partabas 

Lucina veris affait,) 

vuU iUe ttnpUut t VA quorgwn faeies oiiiiitaiM iiUarum appamU terribUei <» 
«aw me eobtm? Te oro per JUioe^ ri Diana nffuU veri» palrtuinii iwooeotaf per 

rentii, tteni Acron in Reg. Soe. Zarot. MedioK 1477. 1488. Venett. 1477. 
1478. 1479. Vet. Comb. Dan. Heins. et Maitt. Ai o D. qmdqmd im e. regit 
nonnalii ap. Bentl. omnes Blandd. ap*Craq. reliqai Torrent. Harl.1. %• 4. 6. 
omnea Lambinii Venett. 148S. 1488. 150S. Lamb. Cruq. Torrent. BentL 
Deipli. Scbrevel. Caning. Sanad. Towera, Franci«t Jones. Baxt. Bipont* 
Wetzel. Mitoch. Wakef. Kidd. et Comb. Atqne iu citatnr Servio ad Viiig. 
iEn. VII. 363. et ix. 144. qain et Donato ad Terent. Andr. iv. 1. 40. At o D. 
omsqui» in c. regit Ald. — 3 Harl. 4. 6. Venet. ap. Zeun. Olarean. Bond« 
Schrevel. Delpb. et al. vett. aut quid omnium; Harl. 1. 2. 3. omnes ap. Crnq. 
et edd. recentt et quid omnium, < Qaidam libri habent tMt quid: sed ntraqae 
particala delenda est : nentra enim gravissimam pneri iram exprtmit : venmi 
intravts addita eam moderatnr. Qaare legendnm scfiitd, et ita habent edd. 
Ascensian«.' Cimtiv. Hane leclionem recepemnt Sanad. «t Towers. — 



NOTiE 



Metnnn idem quod Epod. i. 

l Ato Deorum'] Jolius Scaliger, vir 
alioqni summus, (qais credat ?) hane 
Qden peasime tntellexity pesslme 
carpsit. Singulas ejas cavillationes, 
lector, cognosce, et jadica, ad loca 
siogula relatasysc ni fallofr, probe di- 
lutas. At rem totam diligenter ante 
accipe: nec enim caret difficnltatl- 
bus ; et qusBdam sane supplenda ex 
magorum institutis. Hase snmma 
est. Conveninnt ad veneficium qua- 
tuor sagae, quarum Canidia Princeps, 
quflB de Varo inos amores spemente 
nlcisci, illnmque ad se trabere per 
incantamenta satagebat. Itaque pri- 
mum ex elixatis tum herbts tum aliis 
rebna anguentnmy sea pharmacuoH 
conficit; illudque adhibet ad ceream 
Vari imaginem, quam de more iillc 
atatui supponendum; rata ntmimm 
perinde in Varum agere, ac si ades- 
set, et unguento illo ipse perfunde- 
letnr. At cam animadvertit Ganidia 
prias lioc minns valoisse ineantamen- 
tnm, qnod Varns contrariis se phac- 
macla pnenwniisset, tom vero alte- 



mm parat effieacius, ao velot extr»- 
mnm ramedinm, scilicet philtmm, 
seo potienem amatoriam e medallis 
et jecore pueri terras liifossi, qaem 
ex inedia contabesoere et explrare 
faciunt. Haec omoia porro mlre de- 
scribit ac varie exoraat Poeta. Jam 
singula inspiciamus. 

3 Qatd ieUfert tumuUu», i^e.'] lo- 
ducitur loqnens puer, quem veneficm 
illaB raptum terras infodere parant, 
ad conficiendum ex ejua intestinia 
philtrum, seu amoris pocnlum. Tru* 
culentas vero faciesexpavescens ista 
profert* 

ft Si voeuia partubu» Lueimu veria 
tfffuit'] Haee aitt qnoniam sappositi- 
tios fcetus alebant interdum venefi« 
csB, ad sua scelerata conailia ntiles. 
Vide Epod. xvii. et Not. ad eas vo- 
ces, * venter partumeius.' 

6 Isictiia] In partu invooabatnr 
Diana, ut adesset tnm parturienti, 
tnm prodennti in locem infimtnlo. 
Hine cogBomen» Xiistiub Vide lu. 
OdiM^ 



BPODAN LIBBR. 660 

Per hoc ioane purpar» decus precor» 

Per improbatQmm haoc Jovem, 
Qaid ut noverca me intaeris, aut ati 

Petita feno bellaa ? 10 

Ut haec tremente qaestas ore constitit 

Insignibos raptis puer^ 
Impube corpusy quale posset impia 

Mollire Thracum pectora; 
Canidia, brevibus implicata viperis 15 

Crines et incomtum caput, 
Jubet sepulcris caprificos erutas» 

Jubet cupressos fanebres, 

mm iatmd uuigwe ^urpwta^ per Jectm ttiui c ondm n ai u nmf fuare wu «^pids 
f Mit movere^ vel tU fera ieh cet^af Poetpumpaer ore trepidanH kae JmdU 
aaereUuy enuanemtu ixatMe eei. Cerpae erai eme jpabej quod peeeet Jleetere eeeda 
nraewm feroeia. Tam Cemidia exigmie vqwrw tMpJexM habeme eapiUoo et w- 
compoeiiwm capuif numdai caprt/ScM evaleae iummiiSf mandai feralee eupreo' 



9 Mediol. 1477. me imerie, — 11 ' Aui kuc irememii faibent qaotqoot vidi codd. 
et Prlscianns p. 707. legeriin tamen potids : Ui hae iremeaie^ ot pnros sit 
lambns.' Bemil, tremuaie habent Harl. 1. 2. S. 4. 6. Sanad. Francis» Towers, 
Wetsel. Wakef. Comb. et Kidd. — 12 < Liber optimns jwm legit, ascriptumqne 
babet, ^pueri Impmbe eefpae pro impnloes pner.' A qaa lectione non me de« 
terret syllabss ratio ; cnr emm pueri non teqne dlssyllabon esse qneat ac ' fi- 

dei/ < Pompeii/ e -^ - - . 

ses nonnnlli codd. 



SB ratio ; cnr emm pueri non teqne dls^llabon esse qneat ac ' fi- 
eii/ et similia ? sed prsecedit ftfestiis.' Torrent.~18 Jmhei eupreo' 
Bodd. et edd. vett. J. aipressKs tres optiml codd. Torrentiiy Vet. 



NOTiE 

7 Imame purpuru deeae] Qnippe qno pendi solitam» qna pneri * eorde prse- 
non deterremini ab inferenda mibi stare ' monerentnr : ntqne ' commn- 
nece. niret pectns puerile/ inqnlt Asco* 

8 /flipro6ahiriiai kac Jovem] A Jn- nias. Plnra de istis annotavi ad prse- 
▼ando Jnpiter dictns, scelemm vin- dictam Persii locum, et ad Javenal. 
dex est omninm. Sat. v. 164. 

12 Imeigmibuerapiie] Detractis prss- IS Impube corpue'] Nondnm scilicet 

tezta et balla, quse nobilitatis ac st- adeptnm annos setatis qaatoordecim, 

tatis istins erant insignlay Cusioe puT' adeoqne sine pube, sine pilis. 

pura nnncnpatur a Persio Sat. v. SO. 14 7AniciMt] Qni barbari et inhn- 

' quod pnetexta infirmitatem pnerl- manl valde. Vide i. Od. 18. 

tias sacram fieri et venerabilem/ non 16 ImpUcata vtperis] Furiarum in- 

secus ac sacerdotem vestibns suis ex- star. 

istimarent veteres, teste Qnintiliano. 17 Capr^ieoe'] Sylvestres ficns et 

£x Macrob. Satornal. i. 6. Tarqui- cupressi arbores snnt fonestse et fe- 

nius Priscus instltuit prsttextam si- rales. Vide ii. Od. 14. ' 

mnl et bnliam eordis effigie collo ap- Eruiae] Nec enim ampotariy sed 



670 



Q. HORATII FLAOCI 



Et uncta tarpis ova ranas sangaine, 
Plumanique nocturnse strigis^ ' 

Herbasque^ quas lolcos atque Iberia 
Mittit venenorum ferax, 

Et ossa ab ore rapta jejunae canis^ 
Flammis aduri Colcbicis. 



20 



wf , et fttda rubeta cruore atpereti om fiimMipu etrigit mociuma^ et kerbat 
quat producU lelehtt aiquit Ibtria venenit ferttCet^ et otta erepta ex ore cauit 



o»»»»^»i»^^^^ 



Schol. ftp. Craq. Harl. 1. 2. 8. 4. 6. alii codd. cam edd. Zarot. Mediol. 1477; 
Veaett.1477. 1478. 1479. Vet.Corob.Lamb.Craq.Torrent. Heins. Stepb. Rot- 
|Cera.etrecentt.— 21 CoXcAMHarl. 1.2.4.6. Venett. 1477. 1478. 1479. Vet.Comb. 
Venet. ap. Zenn. Olarean. et al. vett. ante Lamb. /ofeAotqaatoorBland. ap. 
Crnq. Mediol. 1486. et Lamb. lokot codd. fere ^mnes Torrent. omnes Lam- 
blni, Harl. S. omnes Bentleii nt vtdetnr, et Vet. Scbol. cam edd. Crnq. Tor- 
rent. Delph. Baxr. et recenlt. etiic legit Beroald. et N. Heins.ad Ovid. Fast 
11. 577. et Met. VII. 158. HioUot nonnalli ap.Torrent. Hiberia alii ap. eoDd. 



NOT^ 



erui oportebat ad usoro magicom. 

19 RantB 'tanguine] Ranarum alin 
sont aqnatiles, minores, innoxiaB : 
aliae terrestres, majores, torpiores, 
desidef , veneoosfle, aliter rabetae di- 
ciintar. Gall. crapaud, Et hae ad ve- 
neficia adhibebautar. Plin. xxxii. 
6. Jovenal. Sat. i. 70. Sat. iii. 44. 
Sat. VI. 668. * At nunc res agitiir te- 
nai pulmone nibetap.' 

20 Plumamqui noctuma ttrigit'] Ro- 
bet« viscera pariter et strigis pla- 
mas, ad amorem concitandum valere» 
Propertios etiam testis, iii. 6. 27. ' II- 
luin turgentis ranae portenta rubette, 
£t lecta exsectis anguibns ossa tra- 
hunt, Et strigis ioventae per bosta 
jacentia plnmae/ &c. 

Strigit] Strix avis, nocto volans 
taotum, a stridore vocis dicta, mali 
ominis olim babita est, sicot hodie 
noctua, cui certe similis. Plto. ii. S9. 
ita scribit : * Esse io maledictis jam 
antiquis strigem convenit : sed quas 
sit avinm, constare noo arbitror.' 

21 lolcot} Est urbs Thessaliae ad 



sinam Pelasgicom, ad radices Pelil 
mootis. Qoidam legont» Colckot^ sed 
perperam : nam prope seqnitur vox 
' Colchldis.' Et sic ruit prima Scali- 
geri querela : in Epod. v. < Loca soot 
minas ingenna,' inquit, ' anxia dico, 
neque libero spu-itu edita, qoatis iile 
versos : ' Herbasque, qoas et Col- 
chos atque Iberia.' Est souos in- 
suavis, 'que,' ' qnas." Priorem lec- 
tionem ex manuscriptis codicibns 
taentnr Croqoias et alii. 

Iberia] Regio Pontica (aon Hiapa- 
nica) apud Asiaro Minorero, hodie 
Oeorgia, vern. Gurgietan : Moschicis 
montibns separatur a Colcbide. 

25 Otta ab ore rapta j^una canit^ 
Per bKC amoris quasi famem gigni, 
credebant superstitiose. 

24 Flanunit aduri Colchicit] Simnl 
biec omoia igne coqui seo elixari ja- 
bet Caoidia, ad ritam Medeae Col- 
chicae, de qoa postea. Colchis bodie 
Mengrelia, Asiae Miooris regio, ad 
oram Enxini maris. In ea regoavit 
^eta Medeae pater. 



% 



EPODnN LIBBR. 671 

At expedita Sagana, per totam domum 25 

Spargens Avemales aquas, 
Horret capillis, ut marinus, asperis^ 

Echinus, aut currens aper. 
Abacta nuUa Veia conscientia, 

Ligonibus duris humum 30 

Exbauriebat, ingemens laboribus; 

Quo posset infossus piier 

famtUe€B, crtmm ignibnu ColchicU. Mox Sagana tuednda per toia» ades uuper- 
9ii AemuUes aquai^ kabenB erinet rigidoe vehti eehimua mariHus, aut aper eurrene. 
Inde Veia nulUs eonseientue etimuUs abtterritay labore M^mwcm, duro bipalio effo^ 
diebat terramy in ^na puer immitsua diutumo tempore mori poeeet, aspectu dborum 



— 22 Brod.ybnu pro ferax. — 28 Acron Scholiastes : currens, Jurens, * Qnod 
▼aria potins lectio, quam interpretatio videatur. Sic et Apuleius Metam. 
viif. 'Nec din et rnrens aper enm invadit jacentem.' Saup, quid curren^ 
apcr hic faciat, nnllns video. Non enim dum ' cnrrity' sed cum < stat ' et 
pngnee se aptat, setis maxime inhorrescit. Id quod Virgiiius optime expresr 
sit, ^n. X. 707. sqq. Homer. II. N. 471. Sil. Ital. i. 42S. Quamobrcm fiirene 
libentins apud Nostrum legerimy.quam eurrene: sed nentrnm placet. Alind 
enim melins verinsqoe snppeditat acutiHsiml Ntc. Heinsii conjectura : aui 
Jjoureni aper. Nihil ingeniosins, nihil certins dici potest. Loarens oper, per- 
petnum epitheton poetis Italis. Praeter illom virgilii locum jam citatnm 
alia tibi indicat ipse Heinsius ad Fast. I1.2S1. Met. xiv.842. Horat.ii. Sat. 
4. 40.' Bena. Vide Nic. Heins. ad Ovld, Fast. 1. 1. £t sic edidere Bentl. 
Sanad. Towers, et Ridd. probante Oesner. furene aper recepit Francis. — 
29 Tda eonedentia nnns codex Bersmanni ; tera conecientia codex alter ejus- 

NOT« 

25 Sagana'] Altera htec venefica Veia tertia est venefica, quae scro- 

operam confert CanidiKy et magico bem facit, humnmqne egerit infq- 

ritu spargit aqnas ex Avemo. Is diendo pnero. Qoid vero Scaliger? 

Campanise lacns apnd antrnm Sibyl- ' Immo multa conscientia/ inquit, 

1« Cnmanse percelebris : ac per enm ' mnltorum sibi facinornm conscia. 

ad Inferos descensnm esse fabolati Sed intelligendum est nou fuisse ab- 

aont. Vide Vlrgil. ^neid. iv. 611. actam seu distractam a malis facino- 

et iEndd. vi. 126. De Sagana itemm ribus : omnino durum est : et sonus 

I. Sat 8. qnanquam dispar temporibnsy tamen 

28 Eekinus] Oall. kerisson: alter est idem plebeins.' Si quid dururo, egre- 

terrettrisy qni et herinacens, alter gie exhibet ferream Veias menteni. 

aqnatilis sen marinus. Uterque spi- Nec plebeia dictio est, quin potius 

nis inborrescit* Plin. iz. Sl. elegans et nobilis : indicatqne moiie^ 

CKirentiip€r] Tnnc enim apri dor- rem sceleribns adeo assnetam, ut 

so rigescont setse cnra cnrrit/sen ve- absque nllo metn ea perpetret. Perr 

natoremfngityseninvadit: quod iras ditam ejnsmodi conscientiam expri- 

ac fnroris argnmentum. mit Pers. iii. S2. ' fibris increvit opi- 

20 Abacta nutta Vda c&nsdentia] mnm Pingne: caret culpai' &c. 



j 



672 Q. HORATII FLACCI 

Longo die bis terque matatae dapis 

Inemori spectaculo ; 
Cum promineret ore, quantnm extant aqua 35 

Suspensa mento corpora : 
Exusta uti meduUa^ et aridum jecur 

Amoris esset poculum ; 
Interminato cum semel fix» cibo 

Intabuissent pupulae. 40 

6u ant ter tmmiifaforiMi; «t guidem eapiJU exlahaH qwBmfim e^ffora meaio mn ^ mim 
tmimeni tofer aqmim: vi areeeene meduUa et kewur eatekeatmn fi»ei amaria pkar^ 
macmnfoetquameoniaMaieiUfapiUmeemeliafixeeciboiHtardieio. Parro ei otieea 



^>^»»>»»#>»«^»^^^»^ 



dem.— 32 Liber penretntlns ap. Torreot. i^fueae pic«r.— 8S Ald. Jirot. R. eC 
H. Stepli. Fab. Rntgers. Lambin. Cruq. Orypb. Torrent. Bond. Dclph. 
Schrevel. al. 6w terve; Harl. 1. 2. S. 4. 6. onine$ Bentleii, Schol. Porphjr. 
Zarot. Venett. Mediol. Bentl. Sanad. Ciininir. Baxt. Towers, FrancU» fiipont. 
Mitach. Wetsel. Wakef. Comb. et Kidd. bie terqme.^rr Mire ?ariant htc 
codd. •cripti : Ornv. Bentleii, Brod. Bland. 1. 9. S. 4. nonnnUi ap. Torrent. 
et Harl. l. 2. 6. Exeeta; ettic Cruq. £«Mcla qnidam ap. Torrent. Zarot. 
Mediol. 1477. 1486. Venett. 1477. 1478. 1479. et Vet. Comb. Exerta Bodl. 

Sro ▼. 1. Venet. 1486. 1490. Locher. Florent. Ald. Rntgers. Dan. Hcine. 
teph. et Schrevel. Exeucta Oott. Harl. 2. 8.4. Faern. et qoidam alii Lam- 
bini» nnns Bersmanni, Div. Lamb. Torrent. Faber. Maitt. Talbot. Pine, 
Sandby, et Mitsch. Exueta Divetas ap. Croq. Battel. BenUeii pro v. I. 
Blandd. ap. Croq. pro v. !• et Delph. ExKta onns Bersmanni. Exuiia Bar- 
thins Advers. xxxvii. 15. Exu,ta Znlich. Bentleii nna litera erasa. Exuetm 
nnns Torrentii, Baxt. Oesnt Zenn. Comb. et Bipont. £ar«sa Bentl. WetzeL 
et Kidd. Exeeta Wakef. Exeucea Sanad. Cnning. Towers, et Francis. Ex- 
eea vel Exeeta est coigectora Nic. Heinsii ad Ovid. Met. xiv. 208. et Adven. 
IV. 1. Stmilis fere varietas ap. Tibnll. i. 10. 87. Exhaueta conj. etiam 
Bentl. quem vide. < Cnm Execta et Exerta sint optimornm codicnm, ex his 
Exueta confecl, qua» voci aridaan optime convenire videbatnr. Credebwit 

NOTiE 

88 Bie terque nmtaia dapie Inemeri sit, ' qoantnm extant aqna snspensa 

epeciacuto'] Nimirum puer infossus mento corpora.' Qnaenam io pati- 

duoB tresve dies vivere poterat, ca- bulo smpensa extant ab aqna?' Qnm* 

pite extans, mntatos snbinde cibos so, lector, an hsBC non faeile tn iiitelw 

prope os habens, aogescente eornm ligis P Non ira certe capies, qoid Sc«* 

appetito et fame diversarnm dapum liger velitper sunmfwH6ttfMn,deqno 

quas attingere non poterat, in eas hic nulla mentio ; cum sit collatio na- 

fixnm tenens aspectum, et sic tan- tantis atqne adeo aqtfa meni et sos- 

dem emoriens. Existimabant nempe pensi, eatante ab aqoii solo capite, 

hominis in ea aviditate mortui jecnr cum piiero terra coopertoet ore don- 

et medullas vim habere exstimnlandi taxat prominenti. 

amoris. 87 Aridum jeeur} Jecur amoris ae» 

85 Cum prominerei ore^ ^*^.] * Non des. 

intelligo,'inquitHypercritlcns/quid ilftdwn] Deficiente aaeco, et aub- 



EPOOaN UBBR. 



673 



Non defuisse masbal» libidinis 

Ariminensem Foliam, 
Et otiosa credidit Neapolis, 

£t omne vicinam oppidom ; 
Qaa3 sidera excantata voce Tliessala 

Lonamqae coelo deripit. 



45 



NeapoUi et wrba vkmm cmmes cr&Udenmi UHb veiuficiU ^ffMkne FoHam Arimi- 
netuem m^tmda Ubidme fmnMam, qwe verbis TheeealfciM imcantaas aeira et Lunam 



^*^^^^^^^*^^ 



hte nia]e6caB desideriam cibi atque potni medalle jecorique miselli poeri in- 
haerens ad amorem faclurum. Notum e»t mednllam et jecnr amoru fuiate 
sedes. Bentleio per me placeat siinm Exeea,* Baxt ' Cnm medaOa non mi- 
nus quam j€ciir pueri, ipso furioso desiderio ciborum interfecti, wteuiam anio- 
ri»^ s. pbiltron fieri debnerit ; ei rei non ita convenire Exesa medoila videtur 
quam Exeeeta, qnod est antlqnissimorum codicnm typis ▼nlgatornni.' Gesn, — 
46 Nonnullte edd. vett.dmpti. Vide ad iii. Od. 5. 21. et 28. 6. iv. Od. 15. 
7. deripit Dan. Heins. ad Claudian. Rnfin. 1. 147. et Nie. Heins. ad Ovid. 
Met. II. 62. et sic oibnes codd. Harl. et Blandd. ap. Cruqnium, et edd. re- 



NOTiE 



traeto eibo, cnjns appositl et praesen- 
tis deslderium majos fuerat. 

S9 Intermimaic cum semel^ tfcJ] Et 
h«c slbi ignota Scaliger proclamat. 
* Nan intermiBatas est infinitns/ in* 
qnit, ' at ille finitnm ostendlt, cnm 
dixity bis terve mntatam dapem.' Et 
hsc nunqnam scripserit cni * niens 
non Ispva fuisset/ inquam ego. /Rl«r- 
Mtwtfi» idem est ac minando vetitns, 
nno verbo prohibitns, nentine Gram- 
matieo reclamante. Porro addit ille 
tam inepte quam prins : < et qna na- 
tura doctns scripsit fizas esse pnpnlas 
ab inedia?' Obe, magne Jnli, infizas 
ciboapposito pnpulas,inedla vero in- 
tabescentes, scribit Horatins, tota 
acclamante natnra. 

42 Arindnensem FoUam] Qnarta est 
hsec venefica, ex Arimino nrbe JEml" 
lisB ;hodte Rimini, io Romandlola pro- 
vincia, in ora maris Hadriatici : prope 
fontes Til>eri8 alluitnr fln?io cogno- 
mine. 

4S OltoM NeapoHs] Haec nrbs Ita- 
lisB clarissima, ad deliciat, secessnm, 
et otinm amoeno situ comparata ; olim 



Delph, etVar.Clas. 



dicta Parthenope. Virgll. Georg. iy. 
663. ' Illo Virgilinm me tempore dol- 
cis alebat Parthenope, stndiis floreo- 
tem ignobilU ott.' Ovidins * in otia 
natam Parthenopen' dixit. Cerntus, 
ciiasa, interpretatnr, < NeapoliUni 
minns cnriosi.' 

44 Omne mcinnm oppidvm] Federi- 
cns Cerutus intelligit Pnteolanam ci- 
vttatem : alii vicinas nrlies, v. g. Ca- 
puam, Cnmas, PiiteoIoSy Baias, No- 
lam, Atellam. &c. 

45 Voce Tkessala] More et ritii vo- 
cibusqne Thessalornm, qni arte ma- 
gica prsestabant. Vide i. Od. 27. 21. 

46 iMnamque cmlo deripit] Virgil. 
Ecl. 8. ' Carmina vel coelo possont 
dedncere -Lnnam.' Ita veteres cre- 
debant, cum Luna deliquinm patere- 
tnr, tnm magorum incantationibns 
vexarl, et hinc robescere, qnod re- 
luctaretnr ne in terram devocaretnr 
invita, nt in herbas despnmaret ad 
veneficiacooficiendaprofntnras. Quin 
eo supcrstitio invalnerat, nt laboranti 
Lnnae snbvenire se crepitu cymbalo- 
rum arbitrarentur. Unde apud Se- 



Horat. 



2 U 



674 Q. HORi^TII FLACCI 

Hic irresectum S8&va dente livido 

Canidia rodens pollicem, 
Quid dixit? ant quid tacuit? O rebus meis 

Non infideles arbitTas, 50 

Nox, et Diana quae sileutium regis^ 

Arcana cum fiunt sacra : 
Nunc, nunc adeste : nunc in hostiles domos 

Iram atque numen vertite : 
Formidolosae dum latent sylvis {eisd, 55 

Dulci sopore languidsB, 

eeelo detrahit» Tum vero ferox Canidia dente Uvido rodens ungvetn poUicie »on 
amputalum^ quid locuta eitt vel quid non dixit? O rebua mm, inquitf tetiee /a- 
ventes, nox^ et Diana nlentium faciens, quando aeereta peraguntur myeteriaf modo 
ailliuvate : jam in adee inimicorum eonvertite iram et poteetatem dvrinam^ Interim 
dum belbuB obecondMntur sylvia formidinem creantUnu pacato somno vacantetf ea- 

centt. — 61. 62 'Miror hoc transiisse acatissimiim Bcntleinm. Qnid? an 
^ Diana tantnm silentium regit, cnm sacra magica fiiint ? llla, nisi fallor, sem- 
per regit silentinm, id est, nocti imperat. Kescribendiim igitiir, Nox e< 1>. 
q, «. regie : Arcana quiftunt eaera ! nam Dianae, qaaa eadcm ac Trivia et He- 
eate, sacra fiebant inagica.' Jever ad Lucan. i. 642. — 64 Arcum^ quod pro 
Iram habet llber Brodsef, vix librario ▼idetnr deberi. Est enim emditiiis. 
Diana arcn formidabilis.' Geen, — 66 ' Locberi editio Femddoloete aiM» ; coi 
Bccedont Torrentli aliqnot, Blandinii veteres» (ut ex verbis Crnonii patet» 
quamvis secns sit edltnro,) Leidensis et Reglnensis nostri, et Battelianns pro 
▼aria lectione. Ceteri cnm editione prima Formidoloeie fene. Utram jam 
lectlonem mavis ? FormidoUms ambigne significat» et qul formidat, et qni 
formidatnr : quornm neutnim convenit /eris, dnm iopore languidte snnt. Pla> 

NOT/E 

nec. Tragoed. Hippolyt. Act. 2. Cho- ne defixum et percitnm fnrore ani- 

rns ita loqoitnr de Luna : * Et nuper mum perinde exhibet. 

rubnit: nuUaqne lucidis Nubes sor* 61 Nox, et Diana'] Noctem et tene- 

didior valtibus obstitlt. At nos soUi- bras amant tenebrionea. Cbristns in 

citi Inmine turbido, Tractam Thessa- Evangelio : * Qni male agit odit In- 

licis carminibuB rati, Tinnitns dedi- cem, nt non arguantur opera ejns/ 

raos.' Huic vulgi opinioni prima lo- Magi et venefici sna flagitia noctu 

cum dedit Aglaonice Hegetoris filia, semper exeqni aggredtunttur. Porro 

quse Astrologise perita, cum Luna sacra plernmqne nocturna celebra*> 

esset in defectn sen eclipsi, se eam bant Ethnici, afifnlgente Luna, et 

incantare et dedncere simnlavit. Pln- quasi silentium imperante, nt existi- 

tarch. lib. de Orac* defectn post init. mabant» et favente. 

Vide Plin. xxx. 1. et 2. 5S In hostUei domoe] In Vamm at- 

47 iTTeeectum'] Sordes notat foedis qne pellices, qoibns ille detinctnr» et 
illis mulieribns affectatas. a me avertitnr. 

48 RodeMpol/tcem] Altacogitatio- 



BPODAN ttEEft. 675 

Senem (qaod omiies rideant) adaltenim 

Latrent Subaranas canes, 
Nardo peranctam» qoale non perfectius 

Mesd laborarint manus. 60 

Quid accidit? cur dira barbaras minus 

Venena Medeae valent, 

neM Subw^ alUtnnt machum $€tum {quod eunciis ludibrU sii) per/matan un(fuenio, 
quo proMianHu» nuUum etaboraruni medr manua. Verum (luid etemii 7 QMOie 
asria heec pkarmaca minue poUent venemie barbara Medea^ quibua auptrbiene au' 



^^^^^^^^ ^ ^^ ^ 



cet ifritnr Formidolorie, nt perpetnnni sit sylvarnm epithelon. Virgil. Oeorg. 
IV. 468.' Benli, Formidoloaa habent etiaui Exc Sax. Harl. 1.2. 3. 4. C. qiia- 
likor Btaiicld. ap. Criic|niuiii, (uon vero FormidoioaUj ut ait Benil.) uonuuili 
'•p. Turrent. cutu edd. Lamb. Cniq. Torreut. Bond. Baxl. Schrewl. Delpli. 
Oesn. Zeuu. Bipont. MiUcb. Wakef. et Comb. Formidoloaia cnin Bentl. 
Heius. Steph. Cuninff. Francts, Wetsel. et Kidd. eum lateni Harl. 1. et plu- 
rimi ap. Torrent.— -5tt Suburana oinues vetusli codd. ap. Lamblu. et Torrent. 
omnes Harl. omnes Cruquii et marniora, cum edd. Lauib. Cruq. Torrent. 
Bond. Schrevel. Delph. Baxt. Bentl. Ciining. Sanad. FranciM, Towers, Gesn. 
Zenu. Bipont. Wetsel. Mitsch. Wakef. Coiub. et Kidd. Suburrana multue 
vett. et iU Heins. et Steph. auburbanee in aliis.— 69 Lanibinus, nec per/ectiua. 
—60 Oott. tres Blandd. nliique «p. Cruq. Mediol. 1477. 1482. 1486. Venett. 
et omuiuo edd. vett. cuin Heins. Steph. Lanib. Cruq. Torrent. Schrevel. 
Bond. et Delph. laborarani, Octo codd. quoa vidit Turrentiu^, autiquiksimus 

NOT^ 

5/ Senem (jifuod emnea rideani) adub- nnctnm' interpretatar. Sed nihil mi- 

terum'] Jnvenis instar laacivientem. niu ad •ensum Horatii quam ista, 

Ovid. Art. Am. * Turpe seoex miles : certe dt9poo9t6waa, Qnid ergo ? Nar- 

torpe senilis amor.' dum vocat Canidia snum illud eximi- 

58 Suburanea canea] Subura nrbis um pjiiarmacum, de quo ante, magi- 
Ronise regio, nbl meretricam erant cnin, summa cura perfectnm) et quo 
domicilU. Illuc ventitabat ooctu Va- perfectins nullum uDqoam elabora- 
ruSyparummemorCaoidiaPyhincamo- vity ut ipsa ait. £o vero perungit 
re iliinc dolore tabesceotis, proinde- iroaginem Vari ceream mp^co rito, 
que viodicatiooem ac vindicias pe- nt per isiios ongoenti vtm reddatnr 
tentis qoacomqne via, seu, per fas et ipse Varus pellicibns quibusvis odio^ 
nefas. sos, utqoe Soboraois caoibos horri- 

59 iVardo perunctum] Ungiientnm e bilem in modum allatrantibus a Sub- 
nardo pretiosuro absnrde expllcaot ora deterreator, et ad se taod^m 
fereoinoes; et hioc Oratidiam Nea- redire cogatur. Qui attentins leget 
politaoam ooguentariam sub nomine Virgilii Pharmaceutriam £cl. viii. 
Canidlas vellicari perperam commi- iode lumen hauriet non parvum ad 
nisciintnr : absurdiusqne, delibutum eroendos 8en»as hiijus Odes taotulon 
eo Varutn senero ad meretriCios anio- abstrusos, et qoos expiscati sunt buc 
res captandos alunt. Cerutus * un- usqiie panci. 

gnento venefico ad araoreni concili- 61 Cur dira barbarcBf ifc,] Hsbc lo- 
andum efficaci Variim seoem per- quitur stupens Canidia : onde vero 



676 



Q. HOIWril FLAOCI 



Quibus superbam fugit ulta pellicem^ 

Magni Creontis filiam, 
Cnm palla, tabo munus imbutum^ novam 

Incendio nuptam abstulit? 
Atqui nec herba nec latens in asperis 

Radix fefellit me locis. 



65 



fugii^ SMittia uliione de pelUee, magni Creoniis ftHa; quaudo ekUm^i^ doumm 
ioxieo it{/eeium, novam eponeam ineendio exiinxii t Ai nec kerba nec radtx ereeeene 



*^^»^^^»^^^^ 



Blaod. Crnqnii,nonn»lli Lambini,CQm edd. Baxt. Bentl. Oetn, Zenn. Franeis, 
Bipont. Mitsch. Wetzel. Wakef. Comb. et Kldd. Uhorarini. Cnning. Sanad. 
et Towers, eto6orariNi.— 63 Qniha» superba Harl. 1. 3. S. 4. 6. dimldia para 
codd. Benll. in qnibns Regin. et Leid. Brod. Exc. Sax. Oott. multo plures ap. 
Torrent. Venett. 1477. 1478. 1479. 1544. Mediol. 1477. 1488. Florent. 1488. 
Olarean. Ald. Heins. Rutgers. Steph. Delph. Chabot. al. ' Rectins tamen ««- 
perbam pelUeem cnm Blandinis aliisqne legeris : dnlcior enini compotitio est, 
et epitheton aptissimnm.' Bentl, superlKun Harl. 1. 2. $. 4. 6. et tnentnr 
Lamb. Crnq. Torrent Schrevel. Baxt. Oesn. Zenn. Bipont. Wetsel. Mitscb. 
Cnning. Sanad. Towers, Francis, Wakef. Comb. et &idd.— 65 Ooti. et Exc. 



NOT^ 



6t nt mea vene6cia minus valeant? 
Enimvero similia snnt ih, quibus nsa 
est Medea ad perdendam Crensam 
pellicem. Nam «xqnisitas herbas 
quasqne novi et adhibnt. Cnr ergo 
Varns liber ac solntns, ut ante, per* 
git ad pellicnm cnbilla ? Non moror 
qne in hnnc locnm deblaterat Scail* 
ger. Hnnc, lector, si vacat, «ndi! 
* H«c diligentlns Inspicienda,' in* 
quit ; ' namque aceipit hlc sna vene- 
na, qnae ait efficacia fuisse Medeae, 
sibi minus valere. At qnasvenena? 
quibns cremavit pellicem. At ea non 
exercnit adversus Vantm : sed phil* 
tris tautnm egit. Itaqne ait hic: 
' amoris esse poculum :' et : ' non nsi« 
tatis, Vare, potionibiu ad me reciir- 
res.' Ego potlns dicerem : ' cur dira 
barbarss magis venena Medese va- 
lenty' scilicet qnam nostra.' Canidia 
adversns Varum non exercnlt Medese 
vene6cia ; nec enim eum cremare et 
occidere cupiebat: sed pari virtnte 
ac ritu paravit pliarmaca ad illnm ad 
se revocandum; qnae quidem nihii 



effecisse obstnpescit primo: deinde 
vero agnoscit cansam cnr parom vs- 
luerint. Qnod vero Hypercriticiis 
snbjnngit, Canidiam philtrls tantnBi 
egisse, omnino refellitnr ex lectione 
textus Horatii, qnem fnse explicavl 
initio hnjns Odes, sen In prima anno- 
talione mea. Ungnentnm primo qni- 
dem, at postea phlltrum adhibnit Ca- 
nidla, nt dixi. Meminisse porro de* 
liebat vir omnt llteratnra perpolitnsy 
voces istas, * venena,' ' pharmaca,' 
* potiones,' * incantamenta/ ssepe 
usnrpari promiscue pro qnolibet ve- 
neficio. Servtus in Oeorg. i. ad eas 
voces * ille malum virus,' vs. 189. tea* 
latur ita vocari illud omne qnod mu- 
tat natnram ejns rel cni adhibetnr, 
sive occldendo, sive sanando. Oneci 
pharmacttm, Latini venenum ant vi- 
rns appellitant. 

63 VUa pelHeemf Magni CreonHeJi- 
Uam'] De Medea, deque ejns o^cis- 
oendi ratione, vide Epod. iii. ibiqne 
Not. 



BPODAN blBBR. 677 

Indormit rnictis omnium cnbilibus 

Oblivione pellicum. 70 

Ah ! ah ! solutus ambulat veneficffi 

Scientioris carmine. 
Non usitatis, Vare^ potionibus 

(O roulta fletuTQm caput!) 
Ad me recurres ; nec vocata mens tua 76 

Marsis redibit vocibus : 
Majus parabo^ majus infundam tibi 

Fastidienti poculum. 
Priusque coelum sidet inferius mari, 

Tellure porrecta super, 80 

im ardms hcU me fffufit, Nimirmm Vm%$ ctiM tn iecti$ cuMctmm pcUieum tii* 
wdic «bUvioMe. Akl ahl Uber iUe inee^t per pharmaea venejicee c^juepiam me 
docUorie, Aifsai per buoUia medicameiUa /aeiam ut ad wu redeat, o Vare^ koma 
plwriwea perpeeture: ueque animue tuue Martu iacaMtamauU» rntituetur aut cnrtt- 
bitur, Scilicet parabo phanuaeum potenHu$t quod tibi me atpemoMti adhibebo. 
Ei certe i»fra mare cadet caWm^ terra euperjecta^ potiue quam non exardeeeaB 



Sax. et nniit BertmanDi, tabo munuM infectum,'^!! Aha! Beotl. et Ridd. Ha! 
ha! S«nad. — 7S Lambinas ex qnibutdam codd. affert canJtumibue pro poHoni^ 
bu$. — 80 Tellure porrecta Bentl. in edd. Auitt. 171S. et tic omnet alia edd. 
e.t vett. et recentu Tellure prtoecta Bentl. ia ed. Cant. 1711. et tic Beatleii 

NOT/B 

69 Indormit unctig ommum cubUibuMy colabras Disrnmpit cantn/ &c. Vir* 
4«.] Tranqnille fraitnr amoribas pel- gil. ^neid. ▼ii. 768. ' Martis qae- 
licnm, mei plane oblitnt. Vcl, qoi- sitas in montibns herbae.' Vide Plin. 
etcit In qnibas ?ult cubilibas, un* xxi.IS.etxxviii.2. et3. ItemOell. 
gendo Uln magico nngnento, omninm xvi. II. abi sic scribit: ' Oens in 
aliarum mulierum oblivionem procn- Italia Marsorum orta fertnr a Marso 

rante. Ab ! ab 1 scie ntioris me vene- Circes fillo : propterea Martlt 

ficsB arte a^jntnm Varum inteliigo. vi qnadam genitili datnm, nt terpen* 

Oaapropter iliom jam aggrediar ' non tiam vinilentornm domitores sint, et 

asitatispotionibns'et pharmacis, nt incantationibns herbarumqne snccis 

ad me recarrati ▼el invitnt, inquit faciant medelanimmiracula.' 
Canidia. 77 Jtftf>t |Miro6o, 4«.] Jam Canidia 

70 Mar$i$ vocibu$] Marti Italiae puerom infodere statnit, et inedia 
popnll in Latio inter continna Apen« interficere ; ad parandom Varo phil» 
ninl montls juga, e Marso Circes ▼e- trnm e pueri exsnctis medullis et arcf 
neficae insignis fiiio dicti, et ▼eneficia facto jecore : eoque pcrvincendam 
incantationesqne edocti, tette Solino. Variqnantamlibet obstinationem tibi 
Apnd Non. Lucil. Sat. tx. * Jam tpoodet. 

disrnmpetnr medius ; jaii|,.nt Marsn' 



678 Q. HORATII FLACGI 

Qaam non amore sic meo flagres» ati 

Bitamen atris ignibns. 
Sab basc puer, jam non, nt ante* mollibns 

Lenire verbis impias ; 
Sed dnbias nnde mmperet silentinm, 85 

' Misit Tbyesteas preces. 
Venena roag^nm fas nefasqne ; non valcnt 

Convertere bnmanam vicem. 

amore meo^ rieuti biiumen nigrit ipiilnu. Pott hae puer neqwHfmam, ut fnui, 
Iflimdimeniis molHre acelerutag muliere$ teniaif ued ancefu quid primum dieertt^ 
emitii execratione» Thffeaii», Veneficia, inquiij magnmm fa§ ac ne/as eomfundant 
Hcet, at nequeunt immuiare soriem tikofta^tiim. Perteqnar voo execraiioniltMM. 



Irrisor» qni Bentleianas Notas Angliee reddidit, Lond. 1712.~8l Glar<*an. 
Bentl. Sanad. Bentletl Irritor, Towert, Francln, Wakef. et Kidd. amore tie 
mei, ' Hanc lectionem ex interpretatlone ortam pnto.' Zeun. — 87 * Durisffi- 
mu« lornn, neqne, qnocnmqne modo vertat et excntlaf, sententiam commo- 
dam prvlMBnR. Scio eqnidem, nt conatl sint explicare veteres noviqne Inter- 
prete» ; sed, niqnid video, laterem lavernnt. Neqne rectins RntgerBlo pro- 
cesgit, qni lic corrigebat; Venena,magicwm fat nefatque, non valeni ; hoc e«t, 
ait, * Venena, qne totum magornm fas, et nefas snnt.' Nlhil vidi infelicins : 
neqne enim verba enm nenftnm, qncm conripit, admittunt : neque sensns 
ipse nllam hic venerem ant elegantlam habet. Mnlta qnldeni ipse nequic- 
qnam tentavi, qn» piget hic referre : tamen n« omnino asymbolns veniam, 
dicam aliqntd ; quod, et»i ne mihi qnidem piaceat, Rntgertiano hand deterins 
fore rredo. Ergo ecce tibt correctionem, qualiscnmqne est : Vemna wtagica 
fat ntfatque non vaUni, Non rertere kumanat rieet, Venena, ait, magica ; id 
«nim epitheton necessarinm hic videtnr : quippe venena, per se et absolnte 
posita, non possnnt rem magiram denotare. Valerius Flaccns ▼!!. 827. 
* Utqne procnl magicis spirantia tecta venenis, Et swa^ patnere fores.' * £a 
vero,' iDqnit, * non valent vertere fas et nefaa.' Ita Virgilius loquitnr Geor^ . 

NOT/E 

Si Uti Biiumen atrit ignilmt'] Usbc Senec. Trag. Tliyeslen. Cic. TtaKcul. 

dicens Canidia bilnmen i^jicit in ig- i. 107. ' Execratnr Inctilentis sane 

nes, atraqne inde flamma accenditur. versibus apud Enninm Thyeates, pri- 

Qnlppe et hoc intelligendum et snp- mnm at nanfraglo^pereat Atren8,&c« 

ponendum hic. Quod quidem, ut et . • . . neqne sepnlcmm qno recipiatnr 

alia bene mnlta, Dacerins acuto et habeat, portnm corporls ; ubi remissa 

crudite more suo observavit. hnmana vita corpus reqiiiescat a ma- 

86 Mitii Tkgetteat precetj Diras lis.' Et in Pisonem, n. 4S. * Tbyestca 

execrationes et imprecationes emistt ista execratio est, poet» vnlgi animos 

in Canidiam ejnsqne socias, quemad- non Sapientnm m^ventis,' ut tn nan- 

modum olim Tliyestes in Atreura fra- fragio expnlsns uspiam saxis iixns 

trem, cum jugulatos iilios, in frnsta asp^ls, evisceratus latere penderes, 

dissectos, coctos, edendosqne sibi ab (nt ait ilie) saxa spargenslabo, sanie, 

eo fuisse appositos accepit. De hls sangnine atro. 

1. Od. 6. 8. et I. Od. 16. 17. Vide et 87 Venena magnum /««, 4*«.] Vene- 



BPODON LIBBR. G79 

Diiiii agam vos : dira detestatio 

NuUa expiatar victima. 90 

Qiiin, ubi perire jassas expiravero, 

Noctumas occurram Furor, 

Dira deteiiaHo nuUo saeryUio pwgatur, Immo postquam a vobia €oactu$ mterierOf 



^^<»<»^^»^s#^^>^» 



I. 506. Negat itaqne Tenena magicii, qnaitiYis potsnnt * Slstere aquam 6nvii8, 
et Tertere side ra retro/ Virg. JEn. i v. 489. (add. Ovid. Met. i v. 50. et Tibnll. 

I. 2. 44.) et alia id geuns portenta facere ; negat, inquam» natnram justi et 
injusti po»fte itidem vertere. Sed objtcies fortaue cnm JLambino et Dacie- 
rio, rem aliter se baberc, et veneficia re ipsa fas nefasqne vertere, nt * bella' 
et ' scelera ' vertnnt apnd Virgilinm. Vernm illud viri docti non animad- 
yerternnty diversis nominibus ntrumque vernm esse, et qnod vertant fas et 
nefas, et quod non vertant. Vertnnt quidem, qnod ad ipsas veneficas atti- 
net : quippe qnibns, ut Senecae verbis ntar Controv. ii. ' omne fas nefasqne 
lusns tBty quae, ut TiBcitns ioqnitur Hist. ii. 66. 'in omne fas nefasque avi- 
di, et veuales.' Non tamen vertnnt quoad naturam rerum, et divinam pro* 
videntiara : ut Virgilius Mu, i. 547. ' Si genus humanum et mortalia temnitis 
arma ; At sperate Deos memores fandi atque nefandi :' qnemadmodnm et 
pnerhichumanaope destitutns ad Deos nltores se conVertit : IHrtf ^gnm ros ; 
dira deteiUUio NuUa expiatur victima, Postremo negat veneficia 'vertere 
vices homanas,' sive efftiKere posse posnam, qnae claudo licet pede scelestos 
tandem consequilnr; * Vices,' nt optime hic Porphjrion, * appellantur pce* 
Dae,qu» in sceleratos regemntnr :' nt Noster i. Od. 28. 51. Ovid. Trist. iii. 

II. 67. Atqne ha^c qoidem ideo diximns, ne nihil diceremns. Fmstra ta- 
men, opinor, labor omnis impenditur : et fortasse locnm spurium et interpo- 
latum curamns, qui sola spongia sanari poterit, nulla alin medicina.' BenlL 
*£go etsi assentior Bentleio, qui friistra omnem laborem In b. 1. explicando 
insumi pntat, malim, si omnino wm reticenda est mea sODtentia, nihil mn- 
tare, et locnm exponere sic : Venena non possnnt convertere snmmam et 
constantem jiistitiam : (immntabilia jnstt injnstiqne principtli:) idest, statim 
expHcat Poeta,) humanam vicem : pcenas, qnibus maleficl 4fficiuntnr. Scd 
mibi ipse non sattsfacio.' Klotz, * Mihi simplicior videbatnr Lambinl inter- 
pretatio : Veneficia possunt /ae et wtfae eowertere, pertnrbare omnia officla : 
non possunt eomvertere et routare conditionem mortalitatis, et impedire quo 
minus pnniantpr veneficae. £t sic diBtinzL' Gesii.— 88 Harl. 4. kumemae vieet, 

NOT/E 

fieia fas nefasqne confondant, per- lassus, ei qui laeserat imprecatns es- 

▼ertant, violent lieet; at remm liu- «et. Huc pertinet qiiod tonbit Plin. 

manaram vicissitndines non sistent lib. xxviii. < Defigi diris detestati- 

ant rontabunt. Itaqne vos, scelera* onibiis nemo non metnit.' 

ta» ac detestabiles veneficaB, qus me 92 Noctumus oeeurram Furor^ ^v.] 

sic improbe occiditis, vicem vestram Sie Virgil. Aneid. iv. S86. Dido ad 

expectate. Nam certe peribitis tan- iEneam : * Omnibus umbra loeis ade- 

dem miserabili medo, ac insepultaa ro: dabis, improbe,poenas.' Ovid.in 

laniabunt ferae» &c Ib. vs. 157. < Insequar et vuhus os- 

80 Deteetatio NuUaexjnaiur frictima] sea forma tnos. Me vigilans cOmes ; 

Sic habebant veteres, non posse aver- tacltis ego noctis in mnbris £xettiam 

ti ant expiari mela, qnfls quis ardens somnos, visns adesse, toos.' 
justa ira, cum gravi fuerat Injuria 



680 



Q. HOEATU FLAOCI 



Petamque valtus niobra carvis ongaibus, 

(QudB vis Deorum est Manium^) 
Et inquietis assidens praecordiis, 95 

Pavore somnos aaferam. 
Vos tnrba vicatim hinc et hiuc saxis petens 

Contnndet obsccenas anus ; 
Post, insepulta membra different lupi, 

Et EsquilinfiB alites : 100 

adero fwror noctumuaf aiqtie umbra fades veatras cwrtns ungtubus tMiHHlam, (iMDfi 
lute poUsia» est Deorum Manium,) aique preecordiu inkeerefu mtHMi^ quieseenii' 
6tM, fomddine eripiam eomnum, Deinde piebe per ringulos vicoe undiquc ktpidi' 
bua vos incestens execraUUa vetuka obruei. Deniqne membra teatra inaepuiia 

nt emend. Bentl.— 00 ' Qnid ti expiaiorV Oesn.— 100 ' Et EsquUina aiiUo re- 
perl in qaatuor codd. Blandd. non EsqniUniaf nt legendiiin arbitrabatnr 
Bonfin. propter entionem diphthongi a; verum eja« nalla sit cura. Sed an 
legi debeat ExqmUneB potins quam Eeqmlinm, disputat Marlian. in Topogr. 



NOTiE 



94 Qvtf tis Deorum e$i Manium'] 
Ut se ulciscantur de morte injaste 
illata, vim et potestatem habent ani- 
mae a corpore solotc H« scilicet 
* Manes/ et, ' Dii/ honoris caasa, to- 
rantar. Hinc iis arai qnoqne erige* 
bantnr. Virgil. Bcl.v. Dapbnidimor- 
tao artt daae. vs. 66. jEneid. iii. 63. 
Polydori anim« pariter: ' stant Ma« 
nibus arsBy' inqait : et vs* 30$. animai 
Hectoris Andromache ' sacraverat 
aras : ' et vs. 80S. * Manesque voca« 
bat.' Qai4 proprie sint Manes» et 
varias ejns vocis acceptiones expli* 
cat lucaienter ac diserte Apaleias 
lib. de DeoSocratis: ^Animum ha« 
mannm/ inquit, 'emeritis vitae sti- 
pendiis.corpore «uo abjarantem, ve« 
tere La^ina lingaa Lemnrem dictita- 
tom reperio. £x biace LemuribttSy 
qol ppsterornm saorum caram sorti- 
tusypiacato et quieto numinedomam 
possidet. Lar famiiiaris dicitar. Qoi 
vero ob adversa vitn merita^ nallis 
bonis sedibus^ incerta vagatione, seu 



qnodam exilio pnnltar, inane terricu* 
lamentnm bonis honiinibns, matis vc- 
ro noxinm, id genos plerique Larvas 
perbibent. Cum vero incertom est, 
qnsB cuiqoe eorum sortitio evenerit, 
ntram Lar sit an Larva, Manem De- 
nm nancupant.' Animadverte has 
voces postremas ad rem prsesentem 
maxinie facientes. 

05 Amidcmt prescordiis] SicntPro- 
methei jecnr vnltur seu aqnila tundit 
et vellicat« ii. Od. 18. in fiue. 

09 Inoiptdia membral Hoc apnd an« 
tiqaos gravissimum malorum aestima* 
batur; qaod errare aoima. donec se- 
polcro corpos esset conditum, pota- 
retur. Vide i. Od% 28. Item SopbocK 
^ac. Act. olt. 

100 EoquUinaaUieelEBqmimfUau^ 
e RomsB coilibui. Acdpitres circa 
Esquiiias volitabant freqaenter, qaia 
illic erant sepolcreta ; immo et reo- 
rum ac morte damnatomm al^ta 
cadavera: itaqne prndam ibi sobov 
dorabantor et qnaeritabant. 



BPODnN LIBBR. 



681 



Neqae hoc parentes (heamibi saperstites !) 
EBfagerit spectaculoin. 



discerpent lupi et volucres E»ituibuB, 
mei hem pwi me vlvenUe / 



lUud vero speciaculim videbunt parentea 



^^^'^■^^^^^^^ 



Urb. Rom. iv. 14.' Cnc^.— 102 Effugerint, vel Effugenmi edd. vett. ap. GesD. 
item Exc. Sax. et Vet. Comb. 



NOT^ 



101 Neqne hoe parentes, ^c.] Hoc- 
qne illis qnaJecamqiie aolatiiim. Pos- 
teriora criminatioonm Scaligeri ca- 
pita tam fntilia suot, ne dicam iosnU 
aa, nt illa describere etiam pigeret. 
Ne tamen ea dcsiderea, Lector, en 
ita itle : * ' lodormit unctia omninm 
cubilibns ObliTione pelUcnro.' Ne- 
qne stmctnra placet : et baec hiant, 
dtsjoncta a snperioribnSy et verbnm 
tiuformify insuave est. ' Ad me re- 
cnrres : nec revocata mens tna Mar- 
sis redibit vocibns.' Si fiet amensy 
qnomodo fastldiat pocnlnm quod mox 
rainatnr ? et omnino llla sunt dnrissi- 
ma, ' Venena magnnm fas nefasqne/ 
Scc, Profecto si Jam lapidibus insec- 
tata cst plebs, si interemtss anus, si 
insepultae a lopis et avibus laceratae, 
quid addit, ' Neqne hoc parentes 
Effiigerit spectacnlnm?' Qnid eoim 
agant parente^ tnoe i Aoimadverte 
vocem hanc, aHie», multis in locis ab 
Horatio repetitam : qnam adeo ama- 
vity nt maluerithie quam quod potnit, 
vnUures : et fngisset licentlam neg- 
l^ctae collisionis.' Hactenns Jnl. 
Scalig. 

V*, Nec structnra, nec verbnm in- 



dormitf insnavia videntur, nisi hyper* 
critico. Quod a snperioribns disjnnc' 
tum est, non hiatum facit, sed impe- 
turo anuni Canidise andacia et scelere 
fnrentis optime depingit, qn» rea 
nou paoate cogitat aut ioqnitnr een* 
texte et cootioenter, sed profert sal- 
tnatim. 

2®. Dormitabat sane bonns Scali- 
ger, cum ista cnlpabat. Immo si Va- 
rus fiet ameos, noo oisi post et per 
pocuium quod mox ei majue Caoidia 
minatur. 

Porro hftc, Venena magnumfas, ^. 
durissima omoioo sint, vix tamen sa- 
tis ad rerum duritiam qnas indicant, 
et pariim ad fVangendum veneficse 
improbitatie adamantem. 

S^ Profecto nibil agendum paren. 
tibus ; sed tali frnendnm spectaculo, 
ad mcestitiam ntcnmqne leniendamy 
praedicit pner. 

4^ Yulturee plaeeant homini car- 
pendi et vellicandi avido : at aeqnum 
aestlmatorem non offendent Esquilinaf 
aiitee: quin colllsio, et Ipsa vox, a/s- 
te8f pulchra sane, vel tf^ctes repetita^ 
oblectabit. 



682 



Q. HORATIl PLACCI 



ODE VL 



IN CASSIUM SRVERUM. 

A CornelioTacUomemoriK proditam ett, (An. iv. 210 C«MiiimSevemro,ejiu 
temporis Onitorem,libidine qoadam viroa atque illastres foeminai procaci- 
bas Rcripcis defamanse, eaque re indnctnm Augnttnra cognitionem de fa- 
motis libeUis tractavisse. Hnnc igitnr Horatins lambis lacetaity ac velntl 
canem in se irriUre conatnr. (Mihi non fit probabile, enndem esae vimiii» 
qnem nt maledicnm et acerbom Oratorem describnnt Seneca, Tacitnn» 
Fabins; nisi Noster contomeliosina qnam verins de illo posnity vs. O. 
et 10. Si enim adnlari potnlsset ille, in Serlphiis saxis non consennisset. 
Gem,) 

QuiD immerentes hospites yexas, canis, 
Ignavus adversum lapos? 

Qiime«lfniosni/kif maltiiierJiMexiv^yOMiitf Ma>vceRtra2i^f Ctirnen 
. Ode decima tertia Librl qalnti In Edd. Sanad. — S. 4 HarL 1. sex codd. 



NOT^ 



Metmm idem qnod Epod. i. 

1 Qmd immergnietf tfc»] Hac Ode 
volont notarl Cassinro Sevemm, ora- 
torem petnlantissimnm, accnsatloni- 
bus in Senatn qnanqnam exltn sem- 
per infelici, et ronatibns vanls, famo- 
snmy ttem scriptis malodlcis In qnem- 
libet etiam msgnatnm. Nonlnm certe 
Asprenatem, Angnsto licet * arctins 
jnnctnm/ veneficii reum agere non 
dnbitaTit. Testes sont Snetonios 
Octav. cap. 56. Plin. zxzv. 12. Is, 
ob libellos famosos in vnlgns sparsos, 
ad insnlam Cretam prlmum, deinde 
in Seriphnm est deportatus. Ejns 
meminit plnrlbns locls Tacitasy item 
Qnintilianns. Ilte sic habet in Dia^ 
logo de Oratoribns : * Cassium Seve- 
mm affirmant primnm flexlsse ab illa 
vetere direndi vla directa, non inflr- 
mitate ingenli, nec inscitia Uteraram ; 
sed jndicio et intellectn. Vidit nam- 
qne cnm conditione temporam ac di- 
versitate aurlum formam atqne spe- 
eiem orationis esae mntandam/ &c. 
et postea : ' Eqoidem non negaverim 



Cassinm Severnm oratorem voeari, 
qnanqnam in magna parte librorom 
sooram plus vis habeat, qnam aui- 
gnlnls. Primns enim contemto or- 
dine reram, omissa modestia et pa- 
dore verlwmm, ipsis etiam qnibns 
ntltnr armis incompositns, et stadio 
feriendl p1eramqaedejecto8,non png • 
nat, aed rixatnr. Cetemm varletate 
eraditionis et lepore nrbanitatis, et 
Ipsaram virlnm robore mnltnm cete- 
ros snperat.' Fab. antem Quintilia- 
nns X. 1. * Cassins/ inquit, ' Severns, 
si cnm jndiclo legatnr, mnlta dabit 
imitatiooe digna. Qood si ceterls 
virtntibns colorem et gravitatem om- 
tionis adjecisset, poneudns inter prsB- 
cipnos foret. Nam et Ingenii plarl- 
mum est in eo, et acerbitas mira, et 
nrbanltasy et vis samma: sed plns 
stomacho qnam consllio dedit x prs- 
terea ut amarl sales, ita freqnenter 
amaritndo ipsa ridicnla est.' Ejns 
scripta ex Senatasconsolto abolita 
snnt, teste Snetonio. 
Contt, /gmnws advertuM Upw] Acer 



EPODAN JLIBBR. 683 

Qnin hac inanes, si potes/ vertis minas, 

Et me remorsaram petis ? 
Nam, qualis aat Molossas, aat falvas Lacon, 5 

(Amica yis paatoribas^) 
Agam per altas anre sablata nives, 

Qaaecamqae praecedet fera. 
To cum timenda voce complesti nemas, 

Projectum odoraris cibum. 10 

Cave, cave ; namque in malos asperrimus 

Parata toUo comua ; 

wlaic vamoM mmtB amvfrtUt ti va!e$y ac laeeBgii me par pari reddUwrwm ? EteHtm 
velui Mohseus tel Laeedamtmbi» eaMia r^foMf qva eet dtfeneie grata paetorihie^ 
per exeelsas vires ereetis aurUms perseqvar quatmmntqMe /eram fugieutem. Tu 
vero posiquam /vrmidabiH latratu imptevisti sylvam, oyaeis dapes obtatas, Caxe^ 
eave ; nam ego adversus twfTobos aeeerrhms dhrigo staiim eomua ; non seeus ae 



Tomntiiy Blaod. ▼etottisrimns Croqnii, tret alii Blandd. in annot. DivKiis 
■p. ennd. Cniq. ti potes^ verte nunas, Etmer.pete; et stc Venett. et Vet. 
Comb. et Croq. Sed Hari. 2. S. 4. 6. ceteri codd. ap. Crnq. et reliqa« edd. 
vett et recentt. si potes, vertis minas, Et me r. petis. Ita leg&t Nic. Heiniioi 
ad Ovld. Amor. ii. 10. 61. ted interrogative, nt in ed. Olareao. Torrent. 
Bond. Srfarevel. Belph. Bentl. Sanad. Towers, Francin, Wetcel. Wakef. et 
Ridd. Absqne interrogatione legnnt Manclnell. Bazt. Oesn. Bipont. Comb. 
et Mitscb. Qoatnor codd. qnos vidit Oeo: Fabric. habent : vtrte^ si potes, 
minas. * Id an credere debeam nescio.' Torreiil. — 5 Dno codd. Blandd. ap. 
Crnqninmy /ulvus Laeo, qnod ille reposnit. Harl. 1. 9. S. 4. 0. et ceterss cdd. 

NOTA 

ui igoavos, ignavns in fortes : qnod dos a grege Inpos, aliasqne feras. 
argnmentum socordic est. Tlieocrit. ic^ ^iKovotia^tos, eweis ovi' 



S QiRfi kue inanes, ^c.] Qnio me n 

lacessis meiqne similes acriter re« 7 Agam per aitas\ Expeditns ego 

roorsnros te mordentemy vel potins snm ad iosectandos qnoscnmqoe mibi 

nllatrantem? injuriam faclentes. Pergit scillcet 

5 Motoseus'] Canis ingeos et vali- noster in Metapliora. 

dos, Oallice, dogue. £x Epiro, obi .0 Tu eum timenda, ^c.] To vero 

pOpnli fnere qoondam Motossi. Stra* cnm ingenti latrato maxime terribilis 

bo lib. viT. visns foisti ; repente mltis et imbel- 

FulvusLacon] Canis agiiitate com- lis appares, objecto pretio sedatns : 

mendatns simol et robore, Oall. le^ qnemadmodnm canis iners antea hor- 

vrier: e Laconla Peloponnesi regio- rendnm Iatrans« projectnm cibum 

ne, sen ex nrbe Sparta. Virgil. Georg. arripiens, mntns snblto fit. 

iif. 405. ' Veloces Sparte catnlos, 12 Totto comtfa] Vires exero, ani- 

acremqne Motossnm.' mos et bilem accendOf graviterqne 

6 Amica vis pastoritfus] Ad arceo- nlciscor. 



684 



Q. HORATII PLACCI 



Qaalis Lycambse spretus infido gener, 

Ant acer ^ostis Bupalo. 
An^ si qais atro dente me petiverit, 

Inultus ut ilebo pner ? 



15 



gener contemtuB a Lycambi perfido^ rel inimicvs Bupalo infensissimua. Quad 
«I me qmsquam dente nigro taeerarit, numquid plorabo telut puer imbellia? 



/uhus Xacon.— 14 Nonnnlli codd. et edd. vett. ante Crnq. ut Venetr. Gla- 
I ean, ceteri, Bubaio ; sed qnatuor codd. BUndd. Divaeus et Btiftlid. ap. ennd. 
ciim Harl. 1. 2. 3. 4. 6. et reliqnas edd. Bupah.^lS ' Cnm habnerit Vet. Scbol. 
Cruq. oppetiverUf ego appetiverit mahii qoam vel illnd» vel pfttvmt, qnod est 
in vuigatis. Bentleins sni judlcil secnms posnit me petitent* Baxt. Baxte- 
rnm secutus Cuning. — 16 InuHu$ ut flero puer Cuning. qnem secntns est 
nemo. 



NOT^ 



IS QuaUa Lycamba,ife,'] Sicnt Poe- 
Ca Archilochns ferit in Lycambeu. 
Hic enim Neobulem filiam antea de- 
sponsam fracta fide illi negavit nxo- 
rem, generiimqne habere sprevit. At 
Archilocfans lambicos versus a se in* 
ventos tam acerbos et amarulentos 
acripsit in Lycambeny nt enm ad 
desperationero, tandemqoe ad snspen* 
dinm adegisse referatur. Vide Epis- 
tolam ad Pisones, vs. 79. 

14 Acer hostis Bupalo] Hipponax 
Poeta clrca Olympiadem sexagesi* 
mam fiorebat, quinqne circiter ante 
Christum steculis. Statnra parvns, 
vultu pravns ac deformis* Contigit 
nt offensi duo fratres Bnpahis et An* 
thermus, sive pictores, sive scnlpto- 
res, ejus imaginem omnino rldiculam 
efiinxerint, populique ludibrio expo- 
suerint : vernm non impnne. ' Hip- 
ponacti notaliilis foeditas vultus erat. 
Quamobrem imaginem ejos lascivia 
jocorum ridentium circolisin pfomto 



fecere (al. U proponiere) quod Hip- 
ponax indignatns amaritndinem car- 
miniim distrinxit in tantiim, ut cre- 
datnr allqnibns eos ad laqneiim com- 
pulisse. Quod falsnm est. Complnra 
enlm in finitimis insnlis siinnlacra 
postea fecere.' H»c Plin. xxxvi. 5. 
Alii scribnnt Epheso urbe duntaxat 
cedere coactos prae pudore et ira, 
propter aeerbitatem verstinm Hippo» 
nactis. £x Dionys. Halic. Hipponax 
trimetrnm Archilochium in Scazon- 
tem inflexit, ut gravius ferlret. Cic. 
8. de Nat. Deomm, n. 00. ^Qnem 
Hipponactis lambns laeMerat, aot qni 
erat Arcbilochi versn vnlneratnsy' Ste, 
16 An, ri quis atro dente^ fre.] Si 
vero me quisquam impetat conviciis, 
in ad lacrymas, pneri more, confu- 
giam ? immo nt vir ad arnia et nltio» 
nem convolabo; perseqnar adversa« 
rium usqneqnaqoe, donec gravioret 
acceptis plagAs infligam. 



BPODnN LlBfiR. 685 

ODE VII. 

IN POPULUM.ROMANUM. 
■ Detestatio civilis belli ab Antonio et Cleopatra rehovati. 

QuOy qao scelesti raitis? aut car dexteris 

Aptantar enses conditi ? 
Parumne campis atque Neptuno super 

.Fusum est Latini sanguinis ? 
Non ut superbas inviddB Carthaginis 5 

Romanus arces ureret ; 
Intactus aut Britannus ut descenderet 

Sacra catenatus via : 

Quo quo teeUraii jtroperatiit vel ewr ineluH fBogina gladii dextria iiueniniurr 
An mm eaiie IdUini eaaguiiut tJfuMum eet ierra mariquel Non quidem ut Remam 
ineendereni esceelaa castelia amuta Carihaginiit vel ut Briianni kactemu indomiti 



^^^^^^^^^^^* 



Ode texta Libri secundi in Edd. Sanad. Epi^ raphe in nno cod. vetnstis- 
simo ap. Torrent. /n Pef, Rom. Primo bello eiviii ftniio nt ab fdiis abetineant 
depreeatur, — 1 * Scripti codd. habent» et eur dexierie ; et sic etiam impressi ; 
vernm omnitio legendnm. eequid dexieri»; copnla enim et concitatnm indig- 
nationis motnm comprimit.' Cantng'.— Venett. et Vet. Comb. orcet terteret, 

NOTiE 

Metrom idem quod Epod. i. Sicnlo. De hoc Epod. iv. de illis ii. 

1 Qtfo, quoy ^c.] Ambigitnr qnod , Od. 7. Neptunus maris Deus, pro 
civile bellnm hic Poeta execretnr : Ipso mari. 

an illnd qnod gestnm est hinc Bmto 6 Non ut euperbae, 4^.] Enimvero 

et Cassio, illinc Angusto M. Antonio tantnm sangninis Romani nnper fu- 

et M. Lepldo docibus? An bellnm snm oon est pro defensione patria 

Aetiacom,cnjus finem et exitum Au- vel tiUione, ot olim qnando Sclpione 

gnsto felleem celebrabit Epod. iz.? duce deleta et inrensa Carthago est. 

An potins illnd quod post eladera Tunc certe gloriose pngnatnm est : 

Philippensem Sext. Pompeins repa- at •certanint nnper cives in seipsos 

rabat ? Vide i. Od. 14. ii. Od. 7. impie, nt et nunc armantnr. 

III. Od. 4. et 6. Denique Epod. zvi. Iwrida Carthaginis] Carthago Ho- 

iblqne Not. mae sBmula, qnamdin stetit, fuit. Vide 

Seelesti] In cives et patriam injn- iii. Od. 5. Vell. Patercnl. Ilb. i.et ii. 

riosi et saevientes. 7 Intactue aut Britamnui] Keque 

2 Enees eondUi] Pax enim facta tnnc fnsus est Latinns sanguis, ut 
fnerat, aliqnanto post dimicationem Britanni, nondum snbactl Romano 
Phllippensem, Pompeianos inter et Imperio, vincerentur, atque in tri- 
Aogustum atqne Antoninm. nmpho docerentur ex more ad Capi- 

S Campit aique Nepiuno auper] In tolium per viam sacram. Vide Sne- 
campis Philippenslbns, et in mari ton. Octav. cap. 25. Dion. lib. xt. 



686 Q. HORATII PLACCI 

Sed ut» secondum vota Parthorum^ sua 
Urbs ha;c periret dextera. 10 

Neque hic lupis mos, nec fuit leonibtis, 
Nunquam nisi in dispar feris. , 

p^r viam saeram mnvti truherentnr : aed ui juxtu P^arthomm optata deatrneretnr 
hac civitae per viree proprias. Atqui nee lupii kac eonsuetudo nec Uonibue nn- 
qnam /uit aavire nin contra dieeimUe ammal, An caea rabies ggit voSy an vi§ 



— 12 Unquamnisi in Harl. 1. 2* S. 4. 6. Bentleii Graev. Petrens. et Rej^n. 
omnes Lainbini, Cruqiiii, et Torrentii, ut videtiir, Locher. Lamb. Cruq. Tor- 
r«nt. Rntgers. Heins. Steph. Bond. Scbrevel. Delpb. Baxt. ed. pr. al. iVtt»- 
quam niai in Florent. Yet. Conib. Venett. 1477. 1478. 1479. 1486. 1490. 1492. 
1544. Fabric. 1555. Befttl. Sanad. Towers, Francis, Baxt. ed. sec. Oesu. 
Zeun. Bipont. Wetzel. Mitftch. Wakef. Comb. et Kidd. in dieparihus ferie Pe- 
trens. et Venet. 1490. Unqmtm nisidispari in/era conj. Nic. Heiusius. nisi m 
dispar feris Bentleii Oraev. et Regin. Harl. 1. 2. 3. 4. 6. orones Crnqnii et 
Torrent. a1. cnm Locher. Vet. Comb. et edd. recentt. nisidispar inferas Leid. 
Bentleii. ' Posterior Lambini editio, dispar genus; at prior et libri mauti- 
scripti omnes, feris non genus legunt ; nec dubinm, quin ad oram alictijns 
libri ascriptum rh genus, pro declaratione vocabuli dispoTy scribam deceprrit. 
Illnd vero pudendum, quod tanquain rem majcnam addit Lamb. Gulielmi Pe- 
liserii codice scriptum fuisse, Umquamni m dispares feras, cnt lectioni, si an- 
tiqiia sit, nnlla, inqnit, anteponenda. Qnasi vero lanibi Bimetri secunda 
sede Spondaenm admittant.' Torrent. genus est in cod. Oraevii a m. sec. * Mtr 
ror eqnidcm tot viros eruditos, et prsBsertiin acutissimnm Hein»ium, non vi- 
disse veritatem adeo in aperto et nudo positani. Quippe sine diibio scripsit 
Noster : Neque hic lupis mos, necfuit leonUnts; Nunquamf nisi in dispur^ feris, 
Cur, inquit, o Komani, iion adversus Pobuos aut Britannosy sed civia contra 
civem arma geritis ? ne lupis quidem et leonibus hic mos est, qui nunquam feri et 

NOTiE 

init. Caesaris Comment. lib. v. item ergo bomo e.st boraini Inpus ? ut ha- 

III. Od. 5. Not. et IV. Od. 14. bet adaginm. Plin. Procem. lib. vii. 

Deseenderef] Declivis nempe ad fo- < Cetera animantia in suo genere 

nim usque Romanum erat via sacra ; probe degunt. Congregari videmns 

de qua Epod. iv. vs. 7^ at a foro et stare contra dissimilia. Leonnm 

Rom. ad Capitolium postea ascende- feritas inter se non dimicat. Ser- 

baiar. pentum morsns non petit serpentes. 

Sed uiy secundum vota Parthorumf Nec maris quidein belluse nisi in di- 

t^J] Hoc scilicet habebant in votia versa genera sseviunt. At hercale 

hostes Romanornm, ut quod Impe- boroini plurima ex bomine sunt maUu' 

rium alienis non poterat, propriis Senec. Epist. civ. ' Ab homine homi- 

viribos interiret. Epod. xvi. init. ni quotidianum pericnlum. Adver- 

' Snis et ipsa Roma viribns rnit, sns boc te expedi/ &c. £t de Cle- 

Quam neqne finitimi valuenint per- ment. 1. 16. • Apud homines tantuni 

dcre Marsi,' &c. de Partbis Romas nec a necessariis qnidem rabies tem- 

semper infestis, i. Od. 12. et 19. perat sibi.' Sanctus Augustinns de 

iii. Od. 5. Civ. Dei iib. xv. * Neqne enim nn- 

11 Neque hie It^ mos, ^Tc*] Fer9 qnam inter se leones, aut inter se 

non ssviunt in sni similes; qnare dracones, qualia inter se hominet 



EPODaN LIBER. 687 

Fororne cedcus, an rapit vis acrior ? 

An culpa? rQsponsum date« 
Tacent ; et ora pallor albus inficit ; 15 

Mentesque perculsie stupent. 
Sic est ; acerba fata Romanos agunt, 

Scelasque fratemse necis ; 
Ut immerentis fluxit in terram liemi 

Sacer nepotibus cruor. « 20 

Buptriorf an crimen aHquod? Re$pondete, SUeni: atque palUdue coior mtUum 
tingit; animique attoniti obetupeecunt. Ita est. Romanoe exagitat aore ininucay 
et ciimen cadie /ratema; ex quo ejff^teue eet humi eanguie Remi innocentie poetC' 
rie tuendue. 



^ »^1»^^«^^*^ » 



««vi emntf niei tm animal diepar.' Beiltl.— 13 Furorne eacoe duo codd. TorreDtii, 
qnod illi non diBplicet, item Keg. Soc. BeDtleii, et Scliol. Porpliyr. id ed. 
Yenet. 1400. et sic Bentl. Sanad. Towerd , Fmnria, Wakef. et Kidd.— 15 ' Ma- 
gia arri^it Beutleio innsitatior ordo quariindani luembranarum : et aUme ora 
paUor ii^icit; iiobia ulcumque probatur coinmunis. Veruni nii tanti. Hiijus- 
modi varietatet pleronique debentur lapsiB exacribeutium memoris.' Baxt, 
Ila Harl. 4. Regin. Reg. Sor. Locher. et Acron, et reeeperuut Suiiad. 
Towers, Francis, et Kidd.— 16 Brod. et Harl. 2. perciissir. Harl.4. pavent 
pvo etupeni, — 17 * Duo, qnos vidi codd. acerhafacta habebant, quod non im- 
probare possum, nt Romani; et soa et Romuli aurtoris sul cnlpa, ad arma 
veaerint. Tale illud : ' Delicta majornm,' &c. Nec sane ' scelestos ' vo- 
care deboit, quorum noUa sit culpa.' Torrent» 

NOTiE 

bella gesBeront.' Juvenal. Sat. zv. pnblicae misero fiinestoque compulsi,. 

150. ' Sed Jam serpentnm major con- etsi aliqua culpa tenemur erroris ba- 

cordia ; parcit Cognatis macnlis simi- mani, a scelere certe liberati «n- 

lis fera. Qnando leoni Fortior eri- mus.' 

pnit vitam leo? qnonemore unqnam 16 Tacent; et ora palhr, ^c.] * Si- 

Expiravit aper m^oris dentibna apri ? lentiom ' et ' pallor ' arguunt sceleris 

Indica tigris agit rabida cum tigride conscientiam ; ' stopor' vero notat 

pacem Perpetnam : savis inter se immissam a Diis offensis pcenam. 

convenit nrsis. Ast homini ferrnm 17 Sic eet^ t^c^ Ira sane Deornm 

letale incude nefanda Prodnzisse pa- fit nt Romani in Romanos incorrant 

rom est.' s«viantque. Nlmirnm luimna crimen 

18 In diepar /erie] Al. ts dtspor Romuli, qni Remum fratrem occidit. 

genue. iii. Od. 6. 1. < Delicta majorum im* 

IS Furome eeecue^ ^c.] Qoid vos meritua lues, Romane/ &c. 

rapit ad bcilnm tam tetrnm ? An fn* 10 Remi Saeer cruor'] Jna natnrale 

ror? an fatalis quaedam necessitas? violaret Romnlns, dominandi causa, 

an ciilpa, propter qnam Bii infensl fratreminnoxium etimmerentemtrii- 

vestrisvos manibusplectant? Cicero cidans. Hinc illius Romanorum pa- 

pro M. Marcello : ' Omnes qui ad rentis et conditorls scelos in nepotes 

arma illa fato sumus nescio qno Rel- aspersum ideutidem immissis roalis 



(588 



Q. nORATII FLACCI 



NOT/E 



viDdicatur. De nefauda ilU Remi 
csde varie scribonty Flor. 1. 1. < Ad 
tutelam novsB orbis infficere valloin 
videbatnr ; cujua duni irridet aogas- 
tias Remas, idqne increpat saltu, 
dnbium an jussu fratriR, occisns est. 
Prima certe victima fuit, mnnitio- 
nemqne nrbis nov» suo aanguine 
consecravit.' Liv. i. 0. Romnlus ac 
Remos certatim nomen et auspicia 
datnri novaa nrbi auguria captant: 
intervenit * avitnm roalum, regni cn- 
pido, atque inde fsdum certamen 
coortnm a satls miti principio. Quo- 
niam geniini essent, nec aetatis vere- 
cnndia discrimen facere posset, nt 
Dii, quorum tntelas ea loca essent, 
augnriis legerent qui nomen novsa 
nrbi daret, qui conditam imperio re* 



geret, Palatinum Romulus, Remns 
Aventinum ad inaugnrandnm templa 
capinnt. Priori Remo augnrium vc- 
nisse fertur sex vnltnres: jamqne, 
nuntiato augnrio, cnm duplex nuiiie- 
rus Romulo seostendisset, utmmqne 
Regem suamnltitudoconsalutaverat : 
tempore illi prsecepto, at hi nnmero 
avium regnum trahebant. Inde, cnm 
altercatione congressi, certamine ira- 
rnm ad csedem vertuntnr. Ibi in tur- 
ba ictns Remns cecidit. Vulgatior 
fama est, Indibrio fratris Reroom no- 
vos transiluisse rouros : inde ab irato 
Romulo interfectom,....ita sohis poti- 
tus imperio Romolus/ &c. Vide et 
Anrel. Victorem Plntarch. in Romulo 
Oros. iib. ii. S. Angnst. de Civ. Dei, 
III. 6. Ovid. Fast. iv. 



ODE VIII. 

IN ANUM LIBIDINOSAM. 

In vetiilam quandam beatam, amorem sine viribns affectantem, amarulcnta 

invectio. 

RoGARB loDgo patidam te sasculo, 

Vires quid enervet meas ! 
Cum sit tibi deos ater, et rugis vetus 

Frontem senectus exaret ; 
Hietque turpis inter aridas nates 5 

Podex, velut crudas bovis. 

Te dmtwmottvo foeUnttm deeehu qumrere quid exkmtriat vire» tnea»? SiqiU' 
dem ingri swnt tiln dentei^ et fnme tuleaiu rugia ienn, * * * 



Deest Editioni Sanad. Epigraphe in uno cod. Torrentii est, /a mmm It&t- 
^tfi6Min, prostitulam, putidam, Gratidiam ; qaam aspemaiiar^ eujue vitia corporie 
detestatwr,—! Codex Bersmanni, puiridam,^2 Quatuor codd. Torrent. om- 



Metrnm simile Epod. i. 

1 Regaref tfc,] Ellipsis et Aposio- 



NOT^ 

pesis indignationi serviens. Putida 
te non pudet, &c. 



fiPODAN LIBBB* 



660 



Sed incitat me pectiiB, et mamm» piitres, 

Equina qnales abera ; 
Venterqae mollisy et femar tomentibas 

Exile suris additam. ]0 

Esto beata ; fonas atqae imagines 

Dacant Triamphales taam ; 
Nec sit marita^ qudB rotandioribus 

Onusta baccis ambulet. 
Qnid ? quod libelli Stoici inter Sericos 15 

Jacere palvillos amant? 

• • • ^ opulenta ; et imaginea trivmphale$ decoreni exeqmas tuas: nnUaque »i 
matrona^ qumineedat emaia rotvndionbnM margaritie: tu tamen mihi sordeuie. 
At^ volmnina Stoicorum apud te aoknt repoui tm serieie puivhutribug, Nequ£ 
hoc te amalrilem mihi prastat, * * * 



nes Croqnii, ut videtar, nnas Bersmanni, et Croq. ^tiod enervet,^S ' Absnrde 
hic Hardninas ona^ef a raetri necessitate dedacit/ Gesn, ' qwdee pro quaUaf 
Diore Grsco/ Vet. SehoL — 14 Optima quaeqne exeniplaria baeiSf non baeeiB; 



NOTiE 



11 Funus atque imaginee, ^c.] In 
funere nobiliam prvferebantnr ima- 
ginet majornm qnt triumphalem ho- 
norem adepti fuerant. Cic. de Orat. 
II. et pro Milone. Plin. zzxv. 2, 
Lipt. Elect. I. 20. 

13 Rotundioribui'] Rotnnditas nnio- 
nes commendat. Plin. iz. 35. ' Mar- 
garitaram dot omnis in candore,roag- 
uitndioe, orbe, Iwore, pondere/ 
Erant lanrn etiam oblongae in pre- 
tio margaritfe, dicebantnrqne elen- 
chiy et auribus appendebantur. Jn- 
venal. Sat. vi. 458. * Atiribas exten- 
sis magnos commisit elenchos.' Sat. 
II. 61. ' cjlindros' vocat. ' Tu nube, 
atque tace. Donant arcana cyltn- 
dros.' 

14 Onutta] Plin. mox cit. ' XJnio* 
nes digitis snspendere, et binos ac 
ternos anribus, fceroinarum gloria est/ 
Petron^' tribaccam margaritam' ap- 
pellat. Seneca de Benef. vii. 9. ' Vi- 
deo nniones non singnlos singulis an- 
ribas coroparatos. Jaro enim exer« 



Delph.etVar.Ciat. 



Horat. 



citatae ronlieres oneri ferendo snnt. 
Junguntnr intar se ; et insuper alii 
bini superimponnntur. Nec satis ma- 
liebris inaania viros snbjecerat, nisl 
bina ac terna patrimonia anribas sin- 
gnlis pependissent.' 

Baecis] Baccae proprie snnt frnctns 
lanri, olesB, &c. ob similitndinem 
vero pro nnionibns ponnntnr. Pers. 
II. 66. ambitio et moliities, inqnit, 
docnit baccam conch« rasisse. 

15 Quid7 quodUbeUi Stoici,tfc.] At 
dices te esse imbntam literis et Phi- 
losophia Stoicorom. Scilicet hoc le- 
oocinio, hac iliecebra captas n»e stn- 
diosum : verom nihii profieis, inqnit 
Horatius. BeStoicornm placitiaagam 
ad u Sat. 3. 

Jnter pulviUos] Soper pnlvinos sci* 
licet lectuli tricliniaris, accubitorii, 
lucnbra^orii ; in qno veteres lectioni 
et scriptioiii vacabaot. Per8«Sat. i. 
53. ' quicqnid dcniqne leetis Scribi- 
tnr in citreis.' 

Cetera hnjus Odes absit nt expla- 



9 X 



080 Q. HORATII FLACCI 

lUiierati nam minus ner^i rigent ? 

Minusve langoet fiisciiram ? 
Qnod ut superbo provoces ab ioguiae, 

Ore allaborandum est tibi. 20 



ita etiam edd. Lamb. Crnq. Torrent. et al. vett.— 17. \S llUieraiinwn magh 
nervi rigenty Minueve Umguet fmcinum? Nic. Heinsias ad Ovid. Amor. iii. 7. 
67. ^ Infeliciter hnnc locam lenuvit Nic. HeinsiuB, liic in Itbri bui margine, 
ct ad Ovidii Amor. 1. 1. et iDfelicins ninlto Dacierins. Accedo ad Ouyeti 
sententiam, qai DOtta ad TeiwBtii Andriam iv. 1. aic corrigebat: laUertii» 
num fnifiiM n. r. Magisce^* 6fc, Bentl. Daceriiis de auo ingenio edidit : IUUe- 
rata num n. r. Jtftfittjve, i^c. 

fiOTM 

nare aggrediar, ueque atia multts lo- ri.' Pndor nempe vetat. Qnin et 

cis aimilia* Quintiliano morero ge- Scaliger Hypercrit. ita cen^et : ' E- 

ram libens i. 8. sic tcribenti: ' Hora- pod. viii. et xif. nebulonis nequam 

tium in quibnsdaro nolim interpreta- esse oportuit, non HoratiL' 

ODE IX. 

AD MiECBNATEM. 

AUata Actiacae victoriie fama, Poeta se public» IsBtitiae moram impatienter 
f^rre ostendit. luterim insanum Antonii amorem lambis suis tangit, /E- 
gyptiamque militiam deridet. 

QuANDO repostum Csecabam ad festas dapes^ 
Victore leetas CaBsare, 

Eequando rnram Ctfcii&itiii,ad solennes eputae re^ervatum^ latui ego ob victoriam 

Ode decima ^uart» Libri secondi in Ed. Sanad.— 1 < Lege ex conjec 
tura elexantissimi Nie. Heiosii : Qiiamt» O r«postein Ctfciiteiii «d/esfat dc^ies. 
lUud Ofacile a prsecedente absorberi poterat, et a Ubrariis omitti: restitu- 
tnm vero mirificam vim et vehementiam sententisB impertit.' BmiXL Bent- 

NOTiB 

Metmm simile Epod. i. ' tem, gaudinm suum exprimit ex pri- 

1 Qirando rspotlMi, h;e^ Vel ex mo nuntio fugs Antonii et Cleopa- 
ista Ode Uqvet, nee Ubros nec Odas tne. 

HoratU eo dispositas ordine quo^fac- Ccecttfrttin] Yinum optimum,de qno 
ttt sant : siquidem bic Istitia expro- plora i. Od. 20. 9. 
mitur de fbtura mox victoria Actiaca, Adfe$tai dapeB] In sacris et festl^, 
qnse jam consnmmata celebratur in in honorem Deorum instruebantur 
I. Od. S7. Hic, inquam, Poeta, scri- epulse opiparae, et ponebantur vina 
bens ad Mftcenatem inter bellicos melioris notae. 
tumultns ad Actinm adhuc versan- a Vietore Catare] XiphUinus in An- 



BPODJlfl LIBER. 



m 



Tecum sab alta (aic Jori gratimi) domoi 

Beate MdBcenas, bibam, 
SoDante rnixtam tibiis camen lyra, 6 

Hac Doriumy illis Barbamm ? 

AugmHif potabo tecumy o felix Maeenaiy in ^Bdibua nuigu^icit, eaneiUe eum JbtuHa 
eUhara^ kac Dofium moduMf iUii Pkrygiumt San€ iia placet Jovi. Haud ila 

Jeiam seqnitBr KidiL--S Jom datum vur, leet. •!▼« coitjectnra ap. Kidd.— 
4» ' SiMt qnl ma t ia leganty qned eqnidem in nullo flde digno codiee invent. 
Keceptam lectionem firmat locns huic germannB lib. iy. Od. 16. 80. ' Lydit 
remisto camrine tibiis.' ' Torrent, ' Duo codices not» optirn» apnd Lambi- 
niimbabent: SouantemixtiMiibua earmenlffra: qnod nt ei non ditplieet, ICn 
laihi qoidem prae ▼ulgata placet. Vide nos ad iv. Od. 1. 22. Siqnia tamen 
flndam hic malnerit, non admodum pngnabo.' BeutL mixtie recepemnt 



NOM 



gtnto : ' Caesar snperior fnit eo praB- 
lio naTal!, ad quartnm Nonas Sep- 
tembrls confecto : qaem diem prop- 
terea notaTl, qnod eo penes nnum 
Cssarem snmma rernm fuit, ut ex eo 
annl principatus ejos nuroerentur. 
Cssar nrbem edificavit eo loci, in 
qno sibi victoriam pepererat, eamque 
Nicopolim appellaTit/ &c. Ibidem 
quoqoe ludos Qninqnennales insti- 
tnit, et Apollini templnm dedieavit, 
nt tam insignis in Epiro victorisB dig- 
onm Angusto monnmentum perroane- 
ret. Vide Epod. i. init. et totam 
Oden 87. lib. i. ibique Not. 

S Sub alta domo'] Altis colnmnis ex 
mrmore adomata. iii. Od. 29. ' Mo* 
lem proplnqnam nnbibus ardnis.' 
' Sit Joti graium'] Jovi Diisque fore 
gratnm alt gandinm ob victorem Au- 
gnstum, qnippe cni ex volnntate Nn- 
minnm orbis Imperinm destinatum 
erat : qnod qnidem assernit i. Od. 2. 
et alibi. 

Hae Doriumy iUi$ Barbarum] Ly- 
ra sonante Dorinm carmen seu mo- 
dnm; tibiis vero canentibns barba- 
mm sive Pliryeinm. Tres erant vul- 
gares modi : lonins sive Lydins, in 
'Ut;' Dor{as,ih 'Re;' Phrygius, in 
■Mi;' de qnibns fuse Glareanns in 
hnnc locmn. Primns acntns rebns 



Isetis serviebat; secnndns gravis et 
sedatns, rebiis seriis ; fertius medius, 
rebus sacris. Vide Athen. ziv. fii. 
Item C<el. Rhodig. ix. 3. nbi ez Cas- 
siodoro sic scribit : ' Dorins praden- 
tiae largitor est, et castitatiseffector : 
J^hrygins pngnas excitat, votnm fu- 
roris inflammat: ^olins animi tenv- 
pestates tranquillat, somnnmqne jan 
placatis attribnit. Lydins inteliec- 
tnm obtosis acnit, et terreno d<i- 
siderio gravatis ccelestinm appeten- 
tiam inducit, bonornm operator exi- 
mins.' Uinc apparet cnr pneros Do- 
ricam inprimis barmoniam edocen- 
dos moneat Aristoteles Polit. viii. 

fiarftanon] Aaiatici omnes a Om* 
cis vocabantnr barbari : hinc barba- 
rum dicitur qnicqnid est a Phrygia 
Asiae regione. ii. Od. 4. 9. * Barbar» 
postqnam cecidere tnrmae.' * Barba- 
ricum anrum ' Aneid. u. 504. et ' bai^ 
bara tegmina crnram/ ^neid. xi. 777. 
qnae Phrygia erant aen picta et ela- 
borata. Athen. cit. ziv. 5. ' Tres snnt 
harmoniamm differentiap, qnot et 
Graeciae nationes; £olica nempe, 
Dorica, lonica. ' Phrygiatn antem 
ac Lydiam Graeci didicerunt a Lydis 
ac Phrygibna, qni cnm Pelope vene" 
runt in Peloponoesnm/ 



692 Q. HORATII PLAOCI 

Ut nuper, actus com freto Neptunius 
Dux fagit, ustis navibus, 

Minatus urbi vincla, qa8& detraxerat 
Servis amicus perfidis. 

Romanus, eheu ! (posteri negabitis) 
Emancipatus foeminae. 



10 



pridem nc /eamui^ quando NeptwuM» Imperator Jreto Sietdo pulnu fygam iifri* 
puky po8t incensao naves; minatut eicibus iiOicere eatenae^ quaa HberaUter dotrax- 
erai unsie infidetibut, Romanus, {eheu ! nepoteo Kand eredeiiOf) muUerio faetu$ Moa- 



Wakef. et Ridd. mittum edd. vett. ap. Zean.— 12 Et maneipaiut var. lect. ap. 



NOT« 



7 Utnuper'] Sicat liberaliter qui- 
dem bibimaa nnperyflen ante annos 
qainqne, cnm Sextns Pompeins na- 
▼ali prtelio debellatns ab Augnsto 
est, ad fretnm Sicnlum ; indeqne pul- 
sns fngit. 

Neptunivt Dux] * Sextns Pompeins 
rnptis ergastulis mare obsedit: in- 
terceptis conimeatibns Itaiiam vexa- 
vtt ; et cnm mari feliciter uteretur, 
Neptnni se filinm confessns est.' Au- 
rel. Victor. de Viris Illostrib. cap. 
VII. Alii scribunt, qnod ejus pater 
magnns Pompeins exactis piratis et 
bostibns msri dominatns esset, hinc 
se Neptnni fiHum dixisse, et ccernlea 
▼este indntnm jnveniliter snperbien- 
do depognasse. Appian. Bell. Civ. v. 
Dio lib. XLViii. 

8 FvgiO Aurel. Victor. cit. « Spx- 
tu9 ab Angnsto per Agrippam nava- 
li prslio victus in Asiam fugit, nbi 
ab Antonianis militibus occisus est.' 
Fiornsiv. 8. 'Sext. Pompelns per- 
ditis rebns profogit ; Asiamque velis 
petity ventnrns ibi in bostinm manns 
et catenas . . . Non alia post Xerxem 
miserabilior foga. Qnippe modo tre- 
centamm qninquaginta navinm domi- 
nns» cnm sex septemve fngiebat, ex« 
tincto Prstoriae navis Inmine, aDnlis 
in mare abjectis, pavens ac respec- 
lans^ et tamen non timens ne per- 



irel.' 

Uttit navibut] M. Agrippse. opera 
iciltcet, a qnp fugatas Sexti Pompeii 
naves scribit SnetoniuB Octav. cap. 
16. Liv. £pit. lib. cxzix. * Advenut 
Sext. Pompeium/ inqnit, * varioeven- 
tu navalibus certaminibns pugnatum 
est : ita ut ex dnabus Cssaris classi- 
bas, altera, coi Agrippa prseerat^ vin- 
ceret ; altera, quam Csesar duxerat, 
deleta . • . Victns deinde Pompeiusin 
Siciliam profngit.' (Haec prtor foga; 
postrema illa, de qna paulo ante dixi 
ex Floro.) *M. Agrippanavalicorona 
a Caesare dooatns est: qoi honos ante 
eum nentini habitns erat.' 

9 JUimtMt urbi vincla, qua detrax* 
erat, tfc*] Servos ad arma Pompeins 
llle Sextns magno qoidem nnmero 
vocarat. Testis Dio, et Flor. cit. 
' Cum ergastola armasset, Siciliam 
Sardiniamqne habebat. Jam et classe 
medinm mare Insederat. O qnam 
diversns a patrel Ille Cilicas ex- 
tinxerat : hic secnm piratas navales 
agitabat.' Yide et Not. ad Epod. 
IV. in fine. 

10 Servit amcut ferfidit] Fngitlvis 
nerope et ergadominos perfidisliber* 
tatem et arma dabat, benigne exci- 
piens et amice, in quos animadverti 
graviter oportebat. 

11 Romanut] Antoniai ejnsqoe as- 



EPODAN LIBBR. 693 

Fert vallum et arma miles, et spadonibas 

Servire nigosis potest : 
Interqne signn turpe militarfa 15 

Sol aspicit conopium. 
Ad boc frementes verterunt bis mille equos 

Galli canentes Caesarem ; 

€ifium, mOii pwtat ptilmn aimte arma, ntc erubneU servire emuiekit rugoais» In^ 
ierque vexiUa belUea (proh fadam remf) Sol videt eonopium, Adveraua ittum 
GaUi indMgnmUee, Augustum inclamando, converterunt duo milUa eqwrum: et 



^^^■^^^9^^^*^ 



Kid«l«— 16 Codd. et edd. vett. centopefum ; ted Bentl. emeDd. eonopium ; Graei 
eoim etniroqae liabeBt : lumnreidp et mimiwiov. Ergo cnm prodncta est pe- 
■nltiroa •yllaba, scribendum eonopeum; nt ap. Juvenal. ti. 80. com correpta 
est, cMwpuim; ot hic, et apod Fropert. iii. II. 46. Atqne hoc placuit etiam 
Nic. Heio8io.~l7 Adhue Leid. a m. pr. etBodl. Bentleii, Venett. 1477. 1478. 
1479. Mediol. 1486. et 1502. et Serviaii ad Virg. vi. 6IS. Ad hmnc HarL 1. 
9. S. 4. 6. Oraev; et Regio. cnm sex aliis ap. Bentl. Locber. Yet. Comb. At 
kue Crnqoii aliauot, cum duobiia Pulmanni, et Znllch. et Vigorn. ap. Bentl. 
At hunc io qufDuadam aliis. Ad hoc emend. Bentl. et receperunt Saoad. 
Towers, Francis, Gesn. Zenn. Wetzel. Wakef. Mitsch. Kidd. ceteri. Ad hac 
etiam coni. Bentl. ' Est omnino legendum cnm Beotleio, Ad hoc, scil. co- 
aopiiiM: aii hoc turpe spectacnlnm : * dedignati hoc Oalli,' dicit VeL Schol. 
id est, Adhocfrementee. Dicitur vero hoc, ut dicitor : * prosilire ad nomeo/ 
' stopere ad ratem.' vid. Barm. ad Val. Flac. iii. 264. et Munker. ad Hjgio. 

NOTiE 

sedsB Romanorum permnlti. Qaia plarimsB illis rugse, ob virilita- 

12 FcemnuB] Cleopatrs, de qoa i. tis adeoque caloris amissiooem. 

Od. S7. 16 Conepium] Liceoter corripitor 

IS Fert vaUum, ^.] Virgil. Oeorg. penultima hnjns vocis ex se longa : 

II. %S. * Qnadrifidasque sudes et acii- K»vmu>¥^ tentorii genus qno oteban- 

to rbbore vallos.' ubi Servins monet, tur ^gyptise molieres ad arcendos 

bisidemdictnm: nam et valli et sii* cnlices, qni k&iww9s nuncnpantnr a 

des idem sont : Oall. dee pieux. Ve- Orscis. Hi sunt eoiro illic frequen-i 

getins III. 8. ita rem explicat : < Su- tes ob maris viciniam. Horatins io- 

per aggerero valll, boc est, sudes vel digoitatem anget ex eo qnod mnlie*' 

tribuli lignei digernntur;' nimirum bre tabemacnlnm erat pro PrsBtorio 

ad munienda castra. Porro Roma- sen Imperatorio tentorio. 

ons qnisque mSles debebat ferre se- IT Ad hoc [huMc^frementee^ ^.] Ad- 

cum duodecim sudes, arma, viaticnmy versus Antooium arma verteroDt Oal- 

otlam, vero, securim, Ugooem, fal- II, qui in ejus exercito merebant, sci- 

cero, &c. iicet iodignati qood servire jnberen- 

SpadonUma Servire] Cleopatraro ilU tor foeroinse, et effmminatls, « spado- 

comitabautnr, adeoque imperabant nibus rngosis.' 

Romanis militantibus sub ejns vel Verterunt hie miUe equMJ Scaliger 

Antooii signis : quod eis turpe et in- sno more, ' Illa,' ioqait, • ferre ne- 

dignnm. Vide i. Od. 37. 9. Spado queo: nam et insoavia sant, oec coo- 

a ewfv, eveUere, dictos. RugoeU] veninnt pognis oavali.' Immo GuU 



094 



Q. HORATU FLAOCl 



Hoatilittttqiie Davivim portu lateot 
Puppes sinistrorsHiD citse. 

lo Triumphe, tu moraris aureos 
CurniSy et intactas boves ; 



20 



naves hosiium dd sinisiram dispdnta in portu deliteseunt, h triumpht, tu reUBrdas 



p. 109/ KMz, BersmaDnos conj. verterint.—\9 Codd. diio BeriHLanni : tm 
/lortv.— 20 Duo codd. Criiqiiii et ed. Gryph. sinistrormm uta ; *quod Boa 
probo, etsi Dacerius dicat sinestrorsnm cita non esse Latinuni.* Baxt, ' Hic 
locus negotium facessit interprelitHM : qwd sinistrorsum commode significaro 
possit hand facile est expedire : forsan igitnr hic lege ndum pro sinistrorsum^ 
simu ttdrorsum, Hoatium naves, qn» post pafniam anfugemat, se m porlm» 
AlexMkdritt recepernot,et in siniim iiitcrioreadedoctte,iioiiamplUMin mare 
ppoditnne, deliteftcant.' WaddeL-^ti Nie. Heinsins in inargme exea»plarit 
am ut : ' £arte iniaclos ;* sed vetat boc vetvstns Orammaticas Valernis PfW^ 
bna p. 1469. ' Hie et b»c bos, hnjus bovis : Horatius: Inlastas bo9es.' Peno 



NOT^ 



lomra fremitnm et mornm asperita- 
tem helle exprimnnt. Deinde an 
Hyperciiticuft nesciebat, priapter na- 
▼ales copias, ad liuns affuiase terres- 
tres peditnm eqoitnmque P Itaqne ab 
exercitn illo terrestri Antooii ad Cse- 
sarianum transiisse illa duo inillta 
equitum Oaltorajn, qni victoriam Csb- 
saris promovernnt : ot testatur Ser- 
vitts ad ^neid. vi. et Plutarchus in 
Antonio ; * Terrestribus copiis ab An* 
toaio Canidius prsBerat: a Caesare 
T«uros: qni mrimqae instructa acie 
in littore qnlescehant, eventun na* 
Talis pngnae expectantes.' 

18 Canentes .Casarem'] Nos verna- 
cole dicerenos : critms, Vins Cesar, 

19 Us^tiUumque namum portu Utent 
Puppes^ CoQiiiiuo exeaodesceas Ju- 
Uas Scaliger» < li lateot pnppes, proras 
Don Uteot,' inqait« Egregie aduio- 
dom : oao parotia od f^igam oavibus 
latebaot poppe» dootaxat, appare- 
baot antem prora» Mriobversse. Er* 
go male redarguitur iste locas. Ho* 
ratios oout sexagiola oaves Cieopa- 
tm pMt daaaein Antooii coUocatas, 
soblatis velis expeditaa ad fagam pri- 
90 qnoqne teqipore capeesendaBiy et 



vela facienda in ^gjptnm. Plotarch. 
mox citand. 

iStiitstrorsiiin cita [siitf] Valeaot qni . 
legnnt eiia, Hostiles naves e perta 
Actiaco prodeontes ad sinlstmm Iw-' 
beliant Peloponnesnm, qno fogerunt, 
et inde Alexaodriam. Plntarch. in 
Antonio : * Naves sexagioU Qeop»» 
tr«, quc post magnas oaves eront 
sitv, velis sublatis per mediot png- 
nantes fugam arripiuot, snosqoe per- 
tnrbant. Cesariaoi non sine a4mi- 
ratione spectant fngieniea navea io 
Peloponnesam conversas: nec qao 
de eaiisa id fieret intelligebant.' Ail- 
ditque Antonittm ooa viri aut dncia 
consiliis osnm* sed amantis; tractuoft 
scilicet a muUere, et postliaiNtis om- 
oibus CLeopatram insecutiim. 

31 /•] Vox Isetititt index, qoa tri« 
omphanti duci milites acclamabant. 

Triumpke] Trinmphum alloqaitor 
et compellat veloti Deum. Sic iv. 
Od. 2. * Tnque dam procedis io tri- 
nmphe.' 

iiHrfos CMrms] Trinmphales Aagas^ 
to debitos. Horam fomum describit 
Zonaras his verbis : T^ ^ 8^ %<« 
oHts ie^umipi^f otfr« woXyu^rnpi^ fu 



BPODAN LtfiBR. 



lo triomiAe^ nec Jagnrthino pastm 

Bdlo reportasti duGem^ 
Neque AfricaBO, cui super Carthaginem 25 

Virtus sepulcram coadidit. 
Terra mariqae victos hostis, Panioo 

Lugubre mntayit sagum ; 

oMratoa eurniM et jmeneas integraa, lo triumphey non revexisti Imperatorem «imt- 
Um^ seu in belto Jugnrthino, een in Afrieano emm cui sua virtUM tumuhan erexit nt- 
per Carthaginem. Hoatis superatus in Urrn et mari saguium pwjiwwiin nnUwit 

^^^^^^^^■^*'^^ 

etiain omoei codd. et edd. antiq. habent intaetas» — 25 Nee Harl. 4. 6. JJH" 
samum Harl. 1. S. 4. 6. plm deeem optim» notae ap. Torrent. Oott. alii ap. 
Pnlmanniim, et Bersm. Venett. Locher. Vet. Comb. et edd* plnres sipcnli xv« 
et iic iegit Bradins, teate Glareano. Hinc Bentl. emend. Neque Jfneanumf 
fM MffTy ipe* aed in teKtom recepit : Neque Afrieanum, eui super, ife, enmqoe 



SOTJE 



90V i^iifyaffTo, Currus autem (trium- 
phalis acilicet) nefiM Cireensi ne^ 
heOko svsttUs; sed in twris rotunda 
modumjaehu erat 

22 Intaetas boffes"] Trinniphantinm 
qnisque immoiabat jnvencas intaetas, 
id est, vel taoro vel jogo DODdum 
subditas. Virgil. Oeorg.iv. 640. ' De- 
lige et intacta totidem cervice jn- 
vencaa.' 

2S Nee Jugwikmo parem\ Non pa- 
rem sed longe Augnato inferiorem 
Mariom Jogurthn victorem. Vide 
II. Od. 1. 28. ibiqoe Not. ad voeem 
' Jugorth».' 

25 Neque Afrietmo] Nec Caesari 
parem Scipionem, qnanquam dimit 
bic CarthagiDem Imperii ttmulam ; 
ita nt ejua orbia roine lint illnatra 
veluti maoaoleom P. Cornel. Sclpie* 
ni, ob «(}oa virtotes plane siognlaret 
qom in Africano bello et trtompho 
eloxerunt. 

26 8epuUrum\ Vetoa loterprea hic 
lic aanotat : ' TaDgit hiatorlam, in 
qua scriptnm est, ex Oracalot ad 
compeaceodoa Afroa debere aepul* 
crom ScipioM Africaoo ita constitoiy 



nt Africam iotoeretor. Hoc autem 
Deorum mooitn positom eit inter 
Oitiom et portnm.' At contrm Pln* 
tarchoi acribit lepalcnim Scipionia 
Ltnteml extare. Mancinello teste, 
apnd Caietam in marmoreo sepolcro 
aeneaque nrna hsec leguotar : ' De- 
victo Hannibale, ct capta Cartha^ 
gine, et aucto Imperio, hos cinerea 
raarmore tectna habes: Cui non Eu* 
rope, non obstitit Africa qooDdam* 
Respice rea hominom» qnam brevit 
uroa pr^mit.' 

27 TVrra marique tietus heetisl An* 
tonlui ; poat cojns fugam in ^gypt- 
nm, terrestria ejoa exercitoa doeo 
Caoidio ad Aogosti partea trantiit. 

Pmuoo MMgubre miutami sagum'] la 
aignom mceroriSy exoit sagum poni* 
ceiy coccioei, pnrpnrei, rabei coloria } 
ioduitqne aliod puUnm, atrum, lugn» 
bre. ' Pboeniceiis' aen punieena eo- 
lor ' exuberantiam splendoremqna 
aigaificat roboris/ inqoit Cklliua li. 
26. Sagum vestis erat in bello nsita* 
ta, brevior; snbnexa per fibnlam eir* 
ca dextram hnroeram. Alii volont 
aagum haboiiae maDicas ioatar tnni* 
em. Oall. koputon^ Erat porro co» 



696 Q. HORATII PLACGI 

Aut ille ceDtum nobilem Crelam urbibus^ 

Ventis iturus non suis ; 30 

Exercitatas aut petit Syrtes Noto ; 

Aut fertur incerto mari. 
Capaciores affer huc^ puer^ scyphos, 

Et Chia yina^ aut Lesbia ; 
Vel, quod fluentem nauseam coerceat, 35 

Metire nobis CaBCubum. 
Curam metumque CsBsaris rerum juvat 

Dulci LysBo solvere. 

bigubri. Nune iUe oel m Cretam eentenit urlnbus eUaram fugit adverm veuHe ; 
vel ad Syrtes Awffrg vexatae: rel errat anceps per maria, Famuky hue affer 
eyathoM majares^ et vina Chia^ vel LeeHa: qum poiius infunde nobie Cacubum, qwtd 
reprimat nauseam fluitantem, Certe decet aUtergere eoticiiudinem ae formdinem 
pro rebuM Augusti^ bibendo swme vinum, 

^^>^^^ ^^^^^^^ 

secnti SftDad. Towere, FrancU, Wetzel. Wakef. et Kidd.— 34 In vetnstis co- 
dicibas TorreDtii,et Gateano nostro non pogtremaB notfle, alia lectio est ; quae 
si distinctione adjuvetnr, vnlgataB facile palmam praeripiet : Ault Chia vima, 
Qnis Don videt iilud elegantins esse ? Qain,-etiam si Et Chia vina ciim raa- 
jore codicum parte legeris, distinctio taroen post scyphos ponenda erit ; nt 
sane habet princeps editio Veneta.* Bentl,—Z7 * Hoc rfrum valde languet. 
Praeterea non de rebns Caesaris solicitus quisqoam nt esset opns erat, victo 
fugatoque Antonio : de Cssare ipso soliciti esse poterant, ut is salvus iu Ita- 
liam rediret. Ego lego tecum: et intelligo Maecenatem.' Klotz. 

NOTiE 

loris rubeiy tnm quod is Marti conve- cumulos, limumy et saza aggerant et 

nit, tnm nt cruor e vulneribns ma- trabant fluctns. Vide ii. Od. 6. 8. 

iians ob similem colorem minns ap- 82 Fertur ineerto mart] Quo fugiat 

pareret mionsque terreret. iDcertnSy rebns desperatis. 

89 Aut iUef ^c.] Qno tenderet An- 88 Capaeiores affer^ tfc.'] Id festit , 

toDii dassis, ignorabatur : sciebatur et in magna laetitia, Orsco more, 

tamen versns PelopoDDesnm Davi- majoribus pocnlis et largiter bibe- 

gasse; nt ante dixi ex Plntarcho. batnr. 

Postea vero cognitum est Cretaa ti Chiavina,aut LesbiaJTmuBmn» 

qnm legisse ; ut in JEgyptnm per- rina vina, ideoqne pretioaa : e Chio 

geret. et Lesbo insnlis maris MgmU Plin. 

Cretam] De ea iDsula iii. Od. zit. 7. et 14. De Cbii viai boDitmte 

97. 86. III. Od. 19. 5. De Lesbio, i. Od. 

80 Ventis non suW] Sibi dod propi- 17* 24. 

tiis. 86 Ceeeubum'] ViDnm generosum e 

81 Noto] Vento meridionali. Caecnbo Latii roonte : de illo i. Od. 
Syrtes] In Libyco roari sunt em, 20. liabet virtutem coercendi nan- 

vnlgo, Seiehes de Barbarie, a Hpm^ seam,iDqaiuot; qood ansternm sit et 
iraAo;quodineasmarisparteBareB8a pongens, adeoqoe floxom sistat aot 



BPODAN LIBKR. 



eo7 



NOTiE 
restriiif at phlegoiatis. Porro ejas- 
roodi vinom petit Horatius, ut possit 
affatim bibere abiqne nausea et vo- 
mita. 

87 CifraM mtiumque CaMtia] Mag- 
no se fitiase in metn pro Cfesare indi- 
cat; et qnidem Rome tunc fuiste 
trepidationem non panram refert 



Dio : at boate in fngam verso, jam 
laetns, vino se diicussurnm ait qnic- 
qiiid pavoris et curs animos diu in- 
•edit. 

38 Lytfo] Ita dicitnr Baccbnay ac 
proinde vinomy a Avtiy, iohert, ut 
jam notavi i. Od* 7. 



ODE X. 

IN MiEVIUM POETAM. 

Poetft Mttvio, homini dnro et maledico, iftcolique lui ingeniis infesto, in 
Graeciam navigatnro naofragium optat. 

Mala soluta navis exit alite/ 

Ferens olentem MaBYium. 
Ut horridis utrumque verberes latus, 

Auster» memento fluctibus ; 

^^oois a6t< sa<itfa pariu hnftliei aospioo, V€hin$ fatentem Minvium. Aneier /ac 
ut teirii Jluetibue vexes utrumque latua name, Eurue ater mari perturboiQ dts- 



Ode septima Libri qnarti in £d. Sanad. Vetns Epigraphe ap. Torrenf. 
sic babet, Intieum eibi Mmum deeovet. — 1 Apud Marinm Victorium p.S5^5. 
moscolino genere eifertnr, Maio eoUUa navie exit aUte, Sed, prsterqitam 
qnod omnes codd. et nterqne Sclioliastes in altera lectione conspirant, ita 
citatur et Servio ad Virg. £cl. iii. 90. Dtomed. p. 489. et Lactant. ad Stat. 
Theb. III.— 4 Bnrmannus ad Val. Plac. i. 6ao. conj. memento fiaiibuM^ — 



NOTiE 



Metmm idem qnod Epod. i. 

1 Mala soteto, ifc.l Amico Virgilio 
et liono PoetK fanstam navigationem 
est apprecatns i. Od. 8. at Maevio 
cootraria omnia hic. 

MdlaalUe^ Snnt qui < alitem' fffi- 
minioo genere poni velint pro malo 
semper angurio. Lactant. in Stat 
Theb. III. 

a Olentem Mavium] Is obsoletarnm 
vocnm sectatory bonornmque Poeta- 
rum insectator, doobns istis vitiis 
dnntaxat famosns Poeta, Virgilii at- 
qne Horatii temporibns : tam invisus 
boaia qoam invidus* Virgil. Ecl. iii. 



00. ' Qoi Bavinin non odit, amet tna 
carmina, Msevi ! Atque idem jungat 
vnlpes, et mnlgeat hircos/ Anctor 
lib. de Cans. Corrnpt. Eloq. ita prse« 
cipit : * Quaedam arceantnr nt jam 
obliterata et olentia/ id cst, nimiam 
vetostatem ac veluti sitnm redolen- 
tia. 

4 Autter^ memente, ifcJ] Anstrnm a 
Meridie flantem et in lonio mari val- 
de saevientem primiim invocat adver- 
sus Maevium navigantem: deinde 
Enmm ab Oriente : tum Boream seo 
Aqnilooem a Septemtriooe ; ot col- 
luctantes mare subvertant, Mnvium* 



Q. BORATll FLACCl 

Niger rudentes Earas, inyerso mari, 5 

Fractosqne remos differat; 
Insargat Aqailo, qaantas altis montibas 

Frangit trementes ilices ; 
Nec sidas atra nocte amicam appareat, 

Qua tristis Orion cadit; 10 

Qaietiore nec feratar asqaore, 

Qaam Graia victoram manus, 
Cum Pallas usto yertit iram ab Ilio 

In impiam Ajacis ratem. 
O quantus instat navitis sudor tuis, 15 

Tibique pallor luteus^ 

pergai /unes et remot dwryptos, ExMrgat Aqptth tam vekmenM^ qmam amfrm' 
gii iUeea tn exeelaU moniUna eoneusaoB, Nee jfropitium uUum tjfuigealt oHrum 
nocte obeeuray qua parte Orion oeeidU, Nee inmquilUore wuari uaarigit quam «arer- 
eitui Graeorum vietor, quand^ Minerta ah ineeuMa TV^a troM eonvertiit t» oeHera- 
tam Jjaeis iiaetm. O quantus $udor imminet iuit nauiii: tibi vero pattor Jtavua, 



1 Unvs Bland. Crvqiiii, qwdi» aHio monHbme, — 8 Frangai Venet. et Vet. 
Corob. Fregit citat PlotUifl Granmaticns p. 1647. * £t lane dnlcitts qnid 
apud Poetas prte se ferunt Praeterlta qiiani Prcsentia: nt iv. Od. 1. 18. 
Virg. /En. ii. 223. Nentrnm tamen hic aamiror, qnia jam versn proximo ha- 
bnit: * Fraetooque remoa differat.' Eqaidem VertU, vel Stemit, vel simile 
qnid, dixissem potius, qnam bia continenter idem verbnni incnlcaasem.' 
Benil, * Divinationem propriam in textum importavi, Plangit iremenUom 
Statim praecesserat vox Fraetoe ; et qnorsum sodes * tremere,' si * frangan- 
tnr?* Hand secua Lncr. vi. 114. et Sil. Ital. i. 5S7. non vulfari elegantia ; 
nbi qnidam codd. etiam habent * frangnnt.' ' Wakrf» Klots. conj. FrangU 
gementes, Vide Drackenb. Sil. Ital. vii.49. Bnrm. ad Ovid. Met. iv. 449. 
Heins. ad Ovid. Met. xiv. 789. et Bentl. iii. 27. Frangit /rementee Coning. 
«IS CiuM PaUas u»ta idem Cuning.~17 Dber vetnstisslmns Torrentii, iieii 

NOT£ 

qne flnctibns obrnant. Virgil. JEneld, Ilio] Offenm primnm llla fnerat jn- 

i.S9.'UnaEttrnsqueNotu8qnemnnf, dicio Partdia, adeoque Trojanls la- 

creberque procellis Africns.' festa : deinde Oraecis etiam ; tum 

10 Orion] De hnjns sideris occasn qnod Ulysses et Diomedes e ano 

tempestnoso et navigantibnt trlsti, templo Palladium rapuisseaty tnm, 

I. Od. 28. 21. 11. Od. IS. in fine, nt canit Virgilius JEn, i. 45. * Uniua 

III. Od. 4. snb finem, Sce, ob noxam et fnrias Ajacis Oilei.' 

12 Groia vieiorum .maiiw] Ad Ca- 14 Impiam 4jaeie ralem'] Impina 

phareum Enboeai promontorinm dia- certe Ajax Oiletia et aaftrilegna, qnl 

jeeta tota classis Gnecomm tempes- Cassandram ad ipsas Paltadia araa 

tatibua tantnm non periit, cnm rever- violarat Unde navis ejns diffiracta ; 

terentnr post expognatam Trqjam. ipse vero mox in saxnm enatans taU 

IS CHm PuUas usto vertit iram ab mine pariter attritna. 



BPODAN LIBBR. (00 

Et illa non yirilis ejalatio, 

Preces et aversam ad JoTem ; 
Tonias udo cam remngiens sinos 

Noto carinam raperit! 20 

Opima qaod si praeda carvo littore 

Porrecta mergos javeris ; 
Libidinosas inmiolabitar caper^ 

Et agna Tempestatibas. 

&tqu€ ^atio vtro tndlgna^ ei vota ad Jovem nardum; atm murmurana lauium 
mare Jregerii namm Auatro kumido ! Quod $i iu in eurvo lUtore jaeene pasea» 
murgoa^ opimum $poHumf a me proeeUis aacrifieabitur ZoictoiM kireu»^ et nigra 
oviaUa. 



vtrilif f«/tilafto.— 18 Idem codex Torrentil, et adversum Jovem; edd.. Tett* 
etiam advemm, Harl. 1. 2. 8. 4. 6. alii codd. cum Florent 1483. Venet. 
1486. Locber. Mediol. 1502. Ald. R. et H. Stepb. Bentl. et recentt. ttversum 
ad Jorem.— 19 Qnatiior codd. Blandd. ap. Craq. Harl. S. quatnor Torrentii, 
edd. Venett. 1477. 1478. 1470. et Cruq. stnii. Aiil codd. cnm Gott Hari. 1. 
2. 4. e. Zarot. Florent. 1482. Venet. 1486. Mediol. 1486. 1602. Loclier. Ald. 
R. et H. Steph. Lamb. Torrent. et recentt. nimt.— 20 Notue quatnor Cruq. 
Venett. et aliip qnzedam vett. edd. Noto Harl. 1. 2. S.«4. 6. alii codd. Flo^ 
rent. 1482. et Locher. ' Retioenda est altera lectio : eimu Noto, in qaa nibil 
est qood Tel Monini ipse cnlpet aut fastidiat. Atqne eam solam nottri codi* 
cesnniversi aKnoscnnt; nisi quod in Petrensi corrector Descio quis, iratia 
Mnsis, boc inter llneas interserit, louio udua eum remugiena ainu Notua earinoHk 
ruperit* Bentl.— 22 Pnfjecta Bentl. et Kidd. juverit omnes fere codd. Tor* 
rentii, omnes Bentleii ad nnom» Harl. 1. 2. S. 4. 6. Zarot Ve nett. Vet. Comb» 
et edd. antiq. Lambinus in pcto suis Jttreris invenit (' Sed nndecnmque hoo 
habnerity sine dnbio rectom est' BentL) Ita Barthii codex, Advers. xxxvii. 
15. et Commentator Crnq. item H. Steph. Rutgers. Dan. Heins. Bentl. Sanad. 
Towers, Francis, WetzeL ViTakef. Comb. et Kidd. 

NOT^ 

16 Averamm ad Javtmki Preces et gnmi byeaM peendeM.' £neU. t. 

vola mtnnM andientem, sciMcet \m^ * tempeetatibna agnaa.* 

probo Iratnm. TMipes(a<iiM] Hb qnoqne teraplnm 

10 /oRMs] lonimt aiare inter Epi- erat Romse dedicatmn olim a Scipto-' 

rnm ac Peloponnesnm ab Orto, et ae. Ovid. Past ti. lOt. < Tequoqne, 

magMMi Onerimn SicUiamqoe ab TMiifestas, meritam dekibra fate- 

OeeasQ porrigitar. mnr.' Cfe. de Naf. ]>eor. tii. n. 51. 

21 G^Mui fnod «i frmda\ Qnod sl aaserit ia Deemm mmMnim refMPeo. 

tnmn cadaver in ttttore paacat avea daa esse terapeetales, « qvm pnfnX 

anffinasy aacra spoodeo tempettati- Ro. rHibos consecratm emit. . . . bos« 

hM. trl qoidem #iKes mare iBgredieatea 

2i Cof&rl Qala Mttvias petalanfl Immohire hottlas flaetibaa eensao» 

at oIbiis at capar. vemnt' 

24 M^^ VirgU. JEaeid. tii. •bI. 



700 Q. HORATII FLAGCI 

ODE XL 

AD PECTIUM. 

Apud contubernalein suam Pectium liberrime qneritur, te amoris laqaeU 
perpetuo trretitum Carminibus scribendis non vacare. 

Pecti» nihil me, sicut aotea, juvat 

Scribere versicolos amore perculsum gravi ; 

O Pectif nequaqfiam yUuet^ ut prti», verma fitcere, quia amore gravi ocaipor; 

Ode fasc deest Editioni Sanad. < Tricolon facinnt hanc Oden et xiii. Lam- 
binus, et H. Stephanns, qni se veterum librornm auctoritate fretiim, as- 
sentienttbus etiam qnibnsdam Lambini exemplaribui, faoc ita ait iiistitnisse, 
Diafribe prima p. 87. sq. Secuti snnt Torrent. 1608. Rapheleng. 1612. Riit- 

gers. apnd Ro. Steph. 1613. Dan. Heins. 1610. Faber, Bnrm. Maittair. Tal- 
ot. Francis circa xiii. nou item circa hanc. Et sane commodissima est dio 
visio, et potest paene videri necessaria, qnoties Penthemimeris vel hiatum 
eflicit, nt vs. 14. et24. vel in syllabam brevem exit, ut vs. 6. et 10. et S6, it. 
Od. IS. 10. et 14. Sed acriter pugnat pro Dicolo Bentleius, et habet ancto* 
res HephKstionem et Terentiannni.' Gem, Tricolon facit etiam Delph. Vid. 
Bentl.— l Codd. variant Teiii^ Peti, et Pecti; Croq. ex qnatnor Blandd. 
dedit Petti.^2 Codd. ap. Bos. Animad. p. 51. Brod. Oott. Lanrentinianns et 
alii duo ap. Torrent. Petrens. et Reg. Soc. ap. bentl. Harl. S. 8. Florent. 
1482. Venet. 1490. et Locfaer. percussum; et sic ap. Orammaticos veleres 
Diomed. p. 611. Mar. Victorin. pp. 2649. 2619. 2622. et Attil. Fortunat. pp. 
9684.2699. Ita qiioqne Bentl. ViTakef. et Kidd. Sed pmmtann habent non- 
nnlli codd. ap. Benll. Harl. 1. 4. 6. Venett. 1477. 1478. 1479. Bond. Delpb. 
Schrevel. Bazt. Francis, Oesn. Zeun. Wetzel. Bipont. et Comb. Si Bed» 
eredis percueeum ad corpus, perculmm ad animnm refertnr. Vid. Varr. Lectt. 

NOTiE 

Hanc Oden aliqui faciunt Dicolon 1 Pecti, nihU mu, Sfc,'} Apnd Pet- 

Distrophon, cnjns primns quisqne tinm sive Pectinm contnbemalem 

versns sit lambicus Hipponactens snnm qneritur, qnod per amorem 

Trimeter Acatalectus, nt Epod. i. nunquam sibi liceat interqniescere, 

' Ibis Libnrnis/ &c. modo puellam modo pnemm aliqnem 

SecnndnsSapphicqsyConstanaPen- deperennti. 

themimeri Heroica, et Dimetro lam- Nihil jmai Scribere vereieuhi amore 

blco ; id est, doobus Dactylis, et syl- percuUum gram] Contra Propertins 

laba, deinde quatoor lambis, recep- amore se ait incitari ad condendos 

to tamen imparibns loeis Spondsto. versns. ii. 1. * Qnseritis onde mihi 

Aliis placet, esse Tricolon Triatro- toties scribantur amores, Unde mena 

phon : ut primus qnisqne versus sit veniat mollis in ora liber ? Non mi- 

lambicns Trimeter, ut ante dictum hi Calliope, non hsec mihi cantat 

est. Alter quisqueDactylicnsDime- ApoUo: Ingeninm nobis ipsa pnella 

ter, nt iv. Od. 7. * Arboribosque facit. Seu vidi ad frontem sparsos 

comK.' Tertins lambicns Dimeter, errare capillos, Invenio cansas uiile, 

ut Epod. I. ' ^mice propugnacula.' poetay novas,' &c. 



' BPODnK LIBBR. 701 

Amorey qai me pmter omnes expetit 

MolUbns io paeris aut in paellis arere. 
Hic tertius December, ex qao destiti 5 

Inachia farere, sylvis honorem decatit. 
Heu ! me, per Urbem (nam pudet tanti mali) 

Fabula quanta fui ! conyivioram et poenitet^ 
In quis amantem et languor et silentium 

Ai^it^ et latere petitus imo spiritus. 10 

Contrane lucrum nil valere candidum 

Pauperis ingenium ! querebar applorans tibi ; 

mmon^ rat «m frm eunctia inetndere eupU erga teneroB fmeroa vel ptuUae* Hie 
tertiuM December apoliat arborea foliia, ex quo deaii deperire Itwehiam, Heu ma^ 
quanta fui /abuta per urbem ! (Nam pudet me tanii maU .*) pomitet etiam coavt- 
«ioriiJii, M quUma amana dadarai ae UmguoTe^ tatHumUatey et auapiriia e profimdo 
peciore dedueiie. Tum vero aimul ae ardente vino incaluanm, et nMmen pudore 
earena aecreta maa dimoverat loeo auo ; ego fUna ofiad ta eonquerebar, quod aineera 



ad Virg. ix.l97.— 4 ' Non placet illnd in pueria^ t» piueUia: nbi preepositia 
geminata otiosa et elnmbis videtur. Scripserat, opinor, Anctor: MMhua auJt 
pueriay aut in pueUia urere. quod mataront Librarii, quia in priore membro de- 
siderari praepositionera credebant ; qniB tamen eleganter abesse solety nt os- 
tendi ad illiid, iii. Od. 25. 2.' BentL Unus Bland. MolUbua in pueria et t» 
puettia.^6 Inaehiam Laurent. Torrentii ; et aic vet. Scliol.~7 Heu mi, live 
Heu mibi corrigebat Theodorns Marcilins.— 8 < In Magdal. deest et; in Lam- 
bUii qnibnsdam ponitnr ante eonviviorum. Apnd Plotinm Grammaticnm ve- 
terem p. 266S. sic ediinm eit, convieiorum peenitet, Noi iinius liternls mn- 
tatiooe ianguentem et jacentem sententiam ereximni in hnnc modnm : Fabu- 
la quantafui! eontimorum ui peeniiet. Ncqne dnbites, quin aoclor ita scrip- 
lerit^ licet centum librarii vel jurati negaverint.' Bentl. ' Liber nnus e nos- 
tris eonmHorumj sed repugnant ea qns seqiiuntur. Mallem sic legere : Fa- 
bula qmnta/ui eonviviorum? heu pcenitet. Nam et particnla mihi bic molesta 
est; et qno facilins mntetnr, eu pro heu ispe scriptnm invenias.' Torrent.^ 
9 ' Pnto fcre, scripsiise poelam : patlor; nam languorem jam silentinm in- 
volvit ; nec placet boc loco. Sic alibi iii. Od. 10. 14. * tinctos viola pallor 
amantinm.' cf. Propert. i. 5. 21. Ovid. Art. i. 729. Vide plnra in notis Pai- 
seratii et Brouckhusii ad illaPropert. iii. 8. 28.' fT/o/z.— 11 Con<ra^ti£ edd. 
vett. Contrane Harl. 1. 2. 8. 4. 6. qnatuor codd. Blandd. novem ap. Torrent« 
(et qnidem cnm interrogationis signo post tn^Mtmn) Vet. Schol. alii, qnod 
recepit Cmq. et sw Bentl. Baat. Oesn. Zenn. Francis, Bipont. Mitscb. 

NOT« 

5 Tertiua Deeember] Tertins itaque apnd Inachiam avaram meretricem. 

annus est. Qnidam legnnt : CoiUrane lucrum nil 

, 8 FaMa quanta fui] Qnot niroo- vaiere eandidum PaMperiaingenium? 

resy qnot sermones vagati de roe, ob Camdidum Pauperia ingemum'] Can- 

Inachi» amorem^ immo fnrorem. didos mores» ingenii vim et acnmeD, 

11 Cowtrane [.Coniraque'] lucrum, tfcl sapieDtiam,ernditionemy aliasqne ani- 

Advenns rivalium ditiornm munera ml dotes eximias. 
opima nihil me posse ac proficere 



792 Q* HOSATtl PLACGI 

Simul calentis inTerecmdfis B^os 

Fervidiora nMiro aroaBa promorat loco. 
Quod si meis iaaestaat priDCordiis ^ 15 

Liben bilis, nt ksec ingrata ▼entis diridat 
Fomenta^ vnlnns nil mahtm levaxitia ; 

Desinet imparibus certare sommotus pudor. 
Ubi haec severas te palam lradayer«m, 

Jussus abire domum, ferebar incerto pede 20 

mena pauperit non pravaleret qtuB9tui, Aideham porro : Quod si Ubera indtgna' 
iio cor meum inflammetj nt in aunu dissipet moleMa hac pabiUa neqMaquam gub- 
levantia dolorem improbum ; protimu algeeta verecundia eeeaabit pugnare adtermto 
mugquaiea. At poiqumm iata eoram te graciter atatMeramy accapio n umdat o diaee^ 

^^^^^^^^^^^^ 

WetMl. ViTakef. Comb. et Kidd^l4 FmidttreHari. 1. 9. S.4. 6. codd. Bm- 
mamii et Mancio. omnes Cruqtiii, Torreotii, cnm edd. Lamb. Crnq. Torrenr. 
Heini. Stepb. Bond. Sobrevel. Delpb. Cbabot. Bentl. Fmncis, Wetzeh 
Mltsch. et Kidd. FervidMra edd. vett. Baxt. Oesn. Zeun. Wakef. et Comb. 
—15 Harl. 1. 2. 8. 4. 6. Venett. Vet Comb. Lamb. Cruq. Torrent. Chabot. 
Delpb. Bentl. Francis, et Bentl. tamiuet; Scbrevel. tmritife*. — 17 Harl. S. 
fii/ mAli ; Glarean. niZ makaa a/<eoaiilia« — 19 Vt hac Harl. e. et sic edidit Co^ 



NOTJL 



IS Simul calentia, ffc*] Qaoties ve- 
ro Baccbns, id est, vinnm, me ebrium 
fererat, atque adeo loqnacem et in« 
verecondnm ; toties applorana tibi 
andabam mentis mee valnera, amo- 
ris tormenta et crnciatns. 

15 Qnodsimeia, dfc,] Ex contemtu 
8ui amorift oriebatnr indignatio et 
ira adversua Inacbiam ; et bioc com- 
minatio ae eam oblivioni datnrum. 
fied brevi redibat ad priorem erga 
i^lam ardorem ; quo vel invitos ad 
team ferebatur ac trahebatur. 

16 Ut heec ingrala ventia diddatf 
ifcJ] Vt procol expellat, et penitua 
ex animo excutiat ac deleat ista amo- 
ris fomenta alimentaqney nempe sns- 
piria^ sileDtiiim, lacrymaff, qnerimo* 
iiiaa, anxias animi secum luctationes; 
qnse omnia aocendnot potius amorem 
•t angent cmciatam, quam levant aut 
Mdant. 

18 DiSiNat Mi|Mri[Nu Mflmv «iimmo- 
iua pudor] Alii allter locum booc in* 
tellignnt. Snom coiqne sit arbttrinm 



expiscandi sensns novos ; ego sic in- 
terpretor cum Pulmanno : Non am- 
pliiis Inachiie procaci me aommittam 
podens niminm: sed eam aspema« 
bory desinamqne sectari imparem, Id 
est, amori meo non respondentem. 
Vel sic : Cnm import^iM, id est, riva« 
libus me potentioribos cerlare desi» 
nam, iisqne sine pudore conoedam 
mnlierem incri magis cupidam, q<iam 
sinceri et candidi Ingenii amantem ; 
adeoque indignam meis. amoribns. 
Priori interpretationi favet quod ait 
Horatius i. Od. 33« Veneri placere 
interduin jungere. ' impares formai 
atque animos/ &c. iv. Od. 11. * Dis- 
parem vites. Age, jam roeorum Finis 
amomm.' Deniqne Epod. xv. '£t 
qneret iratns parem.' 

19 Ubi huc oeveruay 4r«.] Postquam 
ego constanter et magnifice apnd te 
dixeram, me abjecturnm occupatio- 
nes ejnsmodi vanas et importnnas, 
atqne a te, Pecti amice, jnssns eram 
abire domum, et proposita quiete 



BPODaV LI3BR. 

Ad noD amicos (hen !) mihi postes, et (heu !) 

Limioa dura, quibus lambos et infregi latus« 
NuQc^ gloriaatis qaamlibet muliercalam 

Vincere mpllitia, amor Lycisci me tenet; 
Unde expedif e non amiconrai qaeant 25 

Libera consilia, nec contumelias graves ; 
Sed alius ardor aat paell8& candidse, 

Aut teretis paeri^ longam renodantis comam. 

datdi im adei mea$j dubUf gnstm ibam ad /or€$ eheu wnhi mm propiHas, et dura 
fkeu vefftMo, tn 9111611« rupi iumbos et iaiu», Jam me oeeMpat amor Lfcieci gUt' 
riantie omnem fatnmam euperare moUiHa: quo me ex&olvere non pooeint eincera 
amieorum monitavel ol^furgationei aeerba; eed tantum alUa omor, nve adoleseen- 
tuicB epemotte^ tive r^tmduU pueri protixoe eapiUoe nodo eoUigentis* 



ninr.-722 Cnning. lumbotgue et i^fregi. — 34 Vincere moUitie Bentl. e codd. 
2iiftcliL. et a m. pr. Onev.— 98 Ezc. Sax. et Bodl. Umga renidentit coma ; Fio- 
reDt. 146t. Utngam renideniit eomam, 

NOTiE 

frui ; contra tnbito redeunte et tra- absqne nlla adalatloney Tel offensio- 

hente amore Inachiae, ad ejns edes nit metu. 

ferebar. Tibull. n. 6. 13. ' Juravi Contumelia graeet'] Jactata scom* 

quoties rediturnm ad limina nnn- mata ab aii|icia objicientibua mihi 

qn&m ? Cnm bene jnravif pet tamen amorera probrotnm. Alii explicant : 

ipse redit.' Injnritt ab Lycitco ve! meretrice 

22 Limina duray Vel propter immi- quallbet irrogatae : minut ad rem, ut 

tem dominam, vel potius qnod in iis milii quidem videtur. 

jacens pernoctaniqoe lumbot et latut 27 Sed dUut arder, SfcJ] Cic. Tntc. 

infregerat : ez more amantinmi de iv. n. 74. ' Etiam novo qnodam amo- 

qno fuse iii. Od. 10. Ovid. Remed. re veterem amorem tanquam clavo 

Amor. 508. ' Nec latot in dnro limine clavum ejiciendum putant.' Ovid. 

pone tnum.' Remed. Amor. 462. ' Succettore novo 

SS MuUercukm Vineere moUitia'] Lw> tollitur omoit amor.' 

dnt est in voce * rouller/ qnatl * mol- 28 Tereiit] Habentlt membra. tuc- 

lier' a molUtie dicta. Itidor. xi. 11. ct plena, tolida, polita, obetola. 

Praeclare Petmt Bletentit Serro« i. Longam renodantit comam] Catamiti 

in Advent. Angelicam talotationem illi ten pueri meritorii capillos inttar 

expllcant-: ^ Ave benedicta inter mn* mnlierum alebaat, et in nodum colli- 

lieret,' inqint, ' id ett, sola robntta gebant. Vide ii. Od. 5. in fine. Et 

inter mollet.' iv. Od. 10. 

'26 lAbera etmmUa] Amice data, 



704 Q. HORATf I FLACGi 

ODE XII. 
IN ANUM LIBIDINQSAM. 

Id? ehitnr in eandem annin, cnjns meminit Ode viii. ' Optinia Rnmmi Nunc 
via proceisns vetulae vesica beatfle.' Jnvenal. i. 36. 

QuiD tibi yis^ mulier nigris dignissima barris ? 

Munera cur mihi, qnidve tabellas 
MittiSy nec firmo juveni^ neqae naris obesdB ? 

Namque sagacins unus odoror» 
Polypusy an gravis birsutis cubet hircus in alis, 5 

Quam canis acer^ ubi lateat sus. 
Quis sudor vietis^ et quam malus undique membris 

Crescit odor ! cum pene soluto 

Qufd petUffcnrUnat atris barris di^a 1 Quare dona^ quare Utera» mUtU mUUf 
nec halido adolescenti, nec hebetis nan, Ego quippe gubtiUuM o{fado utrum rii tibi 
polypus^ am olem caper resideat in axiUis piiosis, quam sagax canis mbi aptr de- 
litescai. At at qmntus sudor, et quam teter odor undique emanat e memJbris Jtacci" 



Deest Editioni Sanad. Vett. codd. inscribnnt, Tn Gratidiam. In Lanrent. 
Torreutii h»c proponuntnr : In mulierem vetutam libidinosam, a qua invitabatur 
ad amoremt quam dicit dignam esse elepkantis, non kominihus, Unns Bland. Crn- 
quii, Ad Canidiam meretricem, — 2 Munera quid mihi Canteri codex, Harl. 6. 
Aer. Bentleii Regin. Magdal. et Reg. Soc. item edd. Bentl. Wakef. et 
Kidd. et ita ritat Mar. Victorln. p. 2619. cur miki eurve Venet. 1400. et Vet. 
Comb.— 3 Codd. Blandd. ap. Cniq. in annot. habent, nonfirmojuveni, Venet. 
1559. et Olarean. 1636. nec naris ohests, — 5 Venett. et Vet. Comb. hirsutus, 
—7 Sex codd. Torrentii, Harl. 1. 2. 3. 4. 6. Bentleii Oraev. Leid. Regln. et 
tres alii ; item edd. Bentl. Francis, Mitscli. Wakef. et Ridd. Qui sudor.-- 
8 Crescat odor Bentleii Oaliens. et Oratv. a m. pr. et Locher.-*9 Harl. 1. 2. 

NOT^ 

Metriim simile est i. Od. 7, a voce beira qnse idem qnod bektmotk 

1 Quid tibi vis] Vide Not. ad cal- Hebraice Bigni6cat, scilicet * ingen* 

cem Epod. viii. tem bestiam.' 

Dignissima barris] Digna roulier 3 Naris obesaf] Ex Arlstot. Phy. 

amatoribns sordidis ac deformibns, siogn. cap. 6. ' Qni nasnm habent in 

quales barri, sen bajnli sole adnsti, sumroo crassum, ii stnpidi snnt.' 

stnpidi, impoiiti : vel similibns ele- 5 Ptdy^] Est roorbns narinm foe- 

phantts, qui *odoregraves,{brmatrn- tidns: sive, est caroncnla in naso 

ces, moie terribiles.' Vide i. Sat. 4. pntida, respirationem obstraens, et 

Not. ad istas voees : * Barrus inops.' tetmm emittens anbelitnm. 

Porro elephas dieitnr barrns ob gra- Hireus ui aHsl Fcetens hnroor in 

vitatem, Oraece ^dpos ; nam inter qna- axillis, tam grave olens qoam hirens. 

drnpedes mole prsestat: vel a voce 7 Quis sudor, 4*«.] Loqnitnr Hora- 

bar^ qoft * peregrinum' significat : vel tins : O quam gra vis pdor, et fceteris 



BPODAN LIBBR. 705 

ladomitam properat labiein sedare ; nec illi 

. Janai manet bamida creta, colorqae 10 

Stercqre facatos crocodili ; jamqae sabando 

Tenta cubilia, tectaqae rampit ; 
Vel mea cam sttTia agitat fiuitidia verbifl ; 

Inachia langaes minas, ac me : 
Inachiam ter nocte potes ; mihi semper ad anam 16 

MoUis opas : pereat male, qa» te 
Lesbia, qaaerenti taaram, monstravit inertem ; 

Cam mihi Coas adesset Amyntas, 
Cajos in indomito constantior ingaine nervus, 

Qnam nova collibas arbor inhaeret. 20 

ditf • • • ne^HtMwi0CMiafeteolorfiutaMiJUiu>croeodiU. * • • 



»#»#»»^#^^^» 



S. Venett Vet. Comb. alie vett. Bentl. Mitich. et Kidd. properat r. «. meqyie 
U&; Olarean. pr e pe remi-r, e. nee tflw. — 11 <Mir«ndam est in optimis passim 
codd. tanta conitantia eoreodiU aeribi, cofll Etymologi a croei Hwtore animali 
hnic inditnm esae nomen Telint : ^eUda enim timidikie dicitur.' TorreiU, Vid. 
Pet Victor. Var. Lect. xi. 4. Clero. Alex. Pttdagog. lib. iii. et Plin. xxviii. 
8.— 13 Olarean. tectaque rumpie. Vid. Obsi. Misc. tom. tii. p. tSS.— IS Ola- 

NOTiE 

andpr ezit e membrii anns pntidm I extennandam cntim, nitidamque red* 

9 Nee ilH Jam mmiet kmmda eretaj dendam, Plin. xxTiii. 8. * Alter cro- 
Cnm olenti tndore deflolt pariter fu- codiiat (cordylom vocant) ei Bimilia, 
cna ille qao faciem incrustarat : qalp- mnltom Infra magnitadinem, in terra 
pe rogas creta ten gypto obdoxerat, tantam, odoratistimitqne floribos vi- 
obtexerat Plin. xxxt. 16. < Est In vit Ob id intestina ejns diligenter 
medicaminibus et Cbia terra eaodi- exqnirantar jucondo nidore farta.' 
cans, nsot ad mnlieram maxime cu- Eijas stercus ' crocodileam' appel- 
tem.' Idem xxxv. 7. * CrettB plara lant : qoae ' illita ex oleo cyprino mo- 
genera.*.candidam, et ad purporis- lestias in fmcle enascentes tollit; ex 
snm inclinansi vit ntriqoe ad ditcu- aqna vero morbot omnet, quorum na- 
tiendot tumoret. Refrigerandi qno- tura terpit in fade ; nitoremqae red- 
que natura crettt ett : todoretqae dit : lentiginet toUlt ac varot, omnet- 
immodicot tittlt Ulita/ Sce. Petro- qae maculat.' Qemena Alexandrin» 
aius : ' Perfluebant per frontem su- PtBdagog. iii. 3. £x Antipbane Co- 
dantb acacitB rivi. Inter mgal ma- mico, iu refert : * Ter, non temel, 
larum tantum erat cretis, nt pntares digntB sunt perire quae crocodUomm 
detectnm parietem nlmbo laborare.' excrementit ntantnr, et tpuma sepia- 

10 CoU^^ Stercere fiuaius eroeo- ram ungnntnr, et tnpercilia faligine 
dilSl E terrestrls crocodUi fimo ce- illinnnt, et liico genas teraot.' 
rnsaaB admixto fit medicamentum ad 

Delpk. et Var. Clat. Horat. S Y 



706 Q. HORATII FLAGCI 

Muricibas Tyriis iteiat» Telleia Iwm 

Cui properabantar ? Tibi ? Nempe 
Ne foret eequales inter conviva, magis quem 

Diligeret mulier saa qoam te. 
O ego infelix, quam tu fugis, ut pavet acres 35 

Agna Inpos, capreaeqae leones. 

Cni v€ro parabatur lana bla Hneta jnerpara T^frimt NUmnm iibi: «t waUa» n- 
$et eonhibimaUa imier soeioB^ quem phu amaret na muUiry quam ego te. O ego 
flmMMie /orltaMia, ^iMBn tu /igi$ fun eeoue ae agna lupoe et «aprs leonee vatid^ 
expaveteitl 



rean. agitae foMtidia verbie, — 22 Cuipn^terabmtur uoiii Blaod. ap. Cruquiomy 
cni noD displicet.^25 O ego non feUx £xc Saz. Gott. Brod. Hari. 1. 2. S. 
6. Bentleii codd. ▼etnstisiinii Venett. Medlol. Florent. Vet. Comb. Locber. 
Ald. Grypb. Lamb. Crnq. Torrent. Ueini. Stepfa. Detph. Bond. Schrevel* 
Bentl. Coning. Francis, Wakef. et Kidd. O ego vtfelix duo codd. Torrentii, 
unni Canteri, Harl. 4. et nonnulli Bentl. et lic blc ▼ersui citatnr Charisio p. 
181. Servio de Ultimii Syll. p. 1802. et Mart Capell. p. 64. item Baxt. 
GeiD. Zenn. Mitich. Bipont VTetael. et Comb. quem tu /kgie in qoibusdam 
ap. Torrent. 

SOTJE 

21 Muricibu» TyrUe, 4«.] Tibt pa- dibapba» iterata, len itemm tincta, 

rabatur cum mapia cura, diligentia, ii. Od. 16. et 18. De Tyro nrbe, iii. 

celeritate, vestis pnrporea, bis tincta Od. 29. in fine. Vide sis Plin. ix. 

muricis pisciculi sanguine, qui fre- 86. nbl sic habet: 'Murices purpu- 

qnens et optimus in ea maris Medl- rss florem, tingendisexpetitum vesti- 

terranei parte, qnsB proxima est lyro bns, in mediis babent faocibns : li- 

urbi Pbaenicise. Unde Tyrtse porpu- qnorero pretlosnm nigrantis rossB sub- 

wm celebrita.s maxima. De purpnra Incentem colore/ &c« 



ODE XIII. 

AD AMICOS. 

£x occasione hybemse tempestatis Horatins bortatur lepidos sodales ad hila- 
riter agenduffly atque imminentia cifilis belli exitnm fato permittendum 
monet. 

HoRaiDA tempestas coelam contraxit, et imbres 
Nivesqtte deducunt Jovem ; nanc mare, nanc syluse 

Aternimbuiobduxiieeetum,etjaumanwe»quedemittuniJovem, Jammareet 

Ode deeima libri secundi in Ed. Sanad. Epigrapbe In codd. Torrentii, 
Ad Amicoe Comicoe; vel, Ad Cantubenude». Vide ad Od. xi.— 1 Tonida iem^ 



EPODfiN LIBfiR. 



707 



Threicio Aqailone sonant: rapiamns amici 
Occasionem de die; damque virent genua» 

£t decet^ obdncta solvatnr fronte senectns. 5 

Ta vina Torqaato move consule pressa meo. 

jylm cfriteeBsfw UkracU. O sodale$, ne amUtmm» oppatiunUaiem temparis: H 
f iiw i rfi ii Mtnrt gemuiy dmmque eaiweiui, eXfUeetwr fron» um» amiraeta. Tu prv- 
fer etM eakaU eab CemaU mea TerqyuAQ : omitte verba faeere de alm pdbutUbeL 



Harl. 6i^— S ' LefBndttni apparet, qaaniTis magna pertinaeia codicea 
^cripti refrafantar, rapiamus amtee, Non enim plares, sed nnam hic allo* 
qaitnr, cui adversi aliqaid acciderat ; nt ex Beqaentibus constat : * Tn Yina 
Torquato move Consnle preua meo : Cetera mitte loqni. Deus hiec for- 



NOT£ 



Ex quibnsdam bsec Ode est Dieo- 
los DistrophoB. Primus quisqne ver* 
sus eat Hexameter Heroicus: alter 
qoisqoe est Arcbilochios coostans 
Dimetro lambico, ac dnobns Dacty* 
lis cnm nna syllaba. 

Aliis vnlgOy et melins qnidem, est 
Tricolos Tristrophos. Primas Tersus 
est Heroicos Hexameter Catalecti- 
cusy nt iste i. Od. 7. * Landabant alii 
claram Rhodon,' dec. Secundos est 
lambicns Archilochias Dimeter Aca* 
talectnsy at Epod. i. ' Amice propug- 
nacula.' Tertius est Dactylicus Ar- 
chilochius Dimeter Hypercatalectus^ 
nt IV. Od. 7. * Arboribusqne comie.' 

1 Hofrida tewgpeetae'] Vel hyems^ 
▼el nimbosum coelnm, vel ntrumque. 

Cahm ceutraxU'\ Contractis et con- 
densatis nnbibns ccelum obtexit et 
obscuravit. Non deiunt qni allego- 
rice locntum velint Poetam de nescio 
qoo civili tumultu ; vel hostili incur* 
soy vel clade et calamitate qaapiam. 
Noonihil ejusmodi videtar innuere 
nbi ait, vs. 10. * Cetera mitte loqui : 
Deus hsc fortasse benigna Redncet 
in sedem vice.' 

Imbres Nieeeque deducunt Jovem'] 
Quoniam nt alibi dixi, Jupiter est 
aer, hinc et in terram descendere ac 
dednci pntabatar cum solvitur in 
plnvias aut nives decideutes. Virgil. 



Ecl. Tn. 60. ' Jnpiter etlssto descen- 
det plarimus imbri.' 

2 Syhue'] Diaeresis, per qnam vox 
ista fit trium syllabamm. 

S Tkreieie Agmtene] FlanteaThrai^ 
cie partibns Aquilone vento, qul est 
inter Septemtrionem et Ortnm sol- 
stitialem, ^ord Nord esf . De eo jam 
i.Od.25. 11. 

4 Occaeienem'] Cic. de Inv. i. * Oc- 
casio/ inqnit, ' est pars temporis in 
se habens opportonitatem idoneam 
rei faeiendse.' 

De die"] De tali die pluvio, nimbo- 
so, tristi sumamns occasionem com- 
potandi. Alii melius sic : Dnm per 
dtem ac tempns licet, dumque sinqnt 
setas et vires, vit« gaudia carpamns. 

Dam^iie mrent gemui] Theocrit. 
Idyll. xiv. 60. 'fefnrci Acuicadwy 6 xp^- 
vor ToiHr ri Bu ots ySyv xhMp6v, Ser^ 
pit canoe faciena atas: gerere aliquid 
oportet eos qMibue e$t genu viride. ' Qe- 
nn viret/ id est, juventos viget, ex 
Erasmo. ' Oenibas inest vitalitas. 
Namqoe in ipsa genn utrinsquecom- 
missura, dextra laevaqne, a priore 
parte gemlna qusdam buccarum in- 
anitas ioest, qna perfossa, ceu jngulo, 
spiritns fugit.' Plin. xi. 45. 

5 Obducta solvatur fronte senectus] 
Vel, pellatnr recordatio seDectutis 
qnae rugosa et tristi fronte depingi- 



708 Q. HORATII FLAOOf 

Cetera mitte loqui : Deus haee fortasse bemgiia 
Redacet in sedem vice* Nmic et Achsomenio 

Perfundi nardo jurat» et fide Cyllenea 
Levare diris pectora solicitodinibus ; 10 

Nobilis nt grandi cecinit Centaurus alumno : 
Invicte mortalis, Dea nate puer Thetide, 

Ea fanan Deu$ rettUuet m pruHmtm ttahtm, mtUatUme prapUia. Jam erpedit 
tmgi nardo Persica; et curae moUetaa ex ammo peltere cherdie Merewrii, Sie 
Uhutrie Centaarui admonebat alummam genereeum : VvrineuperalnUeyfl& Deet T^e- 



tasse/ ' &c. BentL^SAckemema Harl. S. Florent. 1482. Venet. 1486. Mediol. 
1602. Ald. Ltmb. Cruq. Torrent. Heins. Ratgers. R. et H. Stepb. Bond. 
Schrevel. Delph. Minell. Talbot. Pine, Bnnn. Sandby, Wataon, et Mittcfa. 
AchemeBme Oott. Brod. Harl. 1. 8. 4. 6. omnes codd. Bentleii sine litnra, Za- 
rot. Venett. 1477. 1478. 1479. 1483. 1400. Locher. Mediol. 1476. 1477. 148$. 
1486.1487. Bentl. Sanad. Cnntng. Towera, Francis, Wetael. Wakef. Baxt. 
Oean. Zenn. Bipont. Comb. et Kidd. Vid. ad if. Od. 11. 16. cf. Epod. t. 
ff. 69.— RedueU Bentleins in edd. Cantab. 1711. et Amst. 1718. Kidd. to« 
men Reducet. — 10 ' ' Diroa ' pro * durns ' non semel snbstitnernnt oscitantes 
librarii, ut supra iii. Od. 24. 6. ^ dira necessitas :' et nnnc qnoque dtrai solict- 
tudinee nobis obtrndont, pro diiris, ut clare exhibet codex noster Oaleaous et 
editio Loscheri : Levare durie p. eoUcitudimbue.* Bentl. Hinc Sanad. Towers, 
Francis. Wakef. et Kidd. dons:— 12 Bentl. dlstingnit : Inmcie, mortalii Dea 

NOTiE 

tur: Tel potins, soWatur et porriga* Perside nbi regnavit Achaemenes. 

tur Iseta frons, qnae seniU morositate Vide iti. Od. 1. iub finem, Not. ad 

oontrahi solet atqoe obdnci. Pro(iul bas voces, ^ Achaemenlnm costnm.' 

hinc a nobis ea severitas ac tristitiay Optimnm fiebat ungnentnm e fmtice 

qoam affert senium. sen herba, cni nomen nardns, de qoa 

6 Vina Torquato, tfc.'] Diffusa in Dioscorid. i. 6. &c. Plin. xii. 12. iu 
cados Tina sub Consnlatn L. Manlii scribit : * De folio nardi plorm dici 
Torqnati, adeoqne mihi coatTa : nam par est, nt principali in nngnentis. 
eo anno prodii in Incem : proindeqoe Frutex est gravl et crassa radlce, 
' menm Consulem' eom appello. Vi- pingul, sitnm redolente. ..Apud Oan- 
de III. Od. 21. ubi, < O nata mecum gem nascens,' &c Vide ii. Od. 11. 
Consule Manlio . . . testa.' ibiqoe Not. 

7 Cetera'] Qoae moerorem nohis 9 Ftde CyUenea'] Lyra, cnjni auc- 
creare possent, ex aniroo et memo- tor fertur Mercnrins, a Cyllene Nym- 
ria deleantur ; nt hilaritati vacemus. pha sna matre, vel a Cyllene Arcadie 
Deus hasc mala fortasse in melius monte, ubi natns edocatnsqne est, 
mntabit. Ex his, ut dlxi initio, sus- dictus Cyllenins. Vide i. Od. 10. 
picari licet, tnnc, cum hanc Oden 11 Centaurus almiwo] Chiron Achil- 
scriberet Poeta, intervenisse quan- liyquemeducavit,docoitqnecitharam 
dam tristitiae causam, quae certe no- pulsare : meminit Juvenalis Sat. vii. 
bis comperta non est. 210. Centanrl Thessaliae populi, de 

8 Achamenio nardo] Unguento e qnibus i. Od. 18. Inter eos vero qui- - 



BPODCN LIBRR. 709 

Te manet Assaraci teUas^ quam frigida parvi 
Findant Scamandri flamina^ lubricus et Simois ; 

Unde tibi reditum certo subtemine Parcae 15 

Rupere ; nec mater domum ccerula te revehet. 

Illic omne malum vino cantuque levato^ 
Deformis aegrimoni» dulcibus alloquiis. 

HdU, expectat te regie AutaxM^ quwn rigmU JUmii Scanumder tadgwiUy et Simoi§ 
rapidus; tmde regreMtum tibi Parcee intereiMaerMnt etabUi JUo: neque parene mn" 
rtJM te domum reducet, IH ergo qudeme etrumnae miiiga per vinmn et carminmf 
qum duo eimt grata remedia komdee eegritudinie. 



^<^^^^0.»^^^'^^0 



uaie puer, Tketide, improbantibas Baxt. el Oesn.— 18 Codd. omnes et edd. 
pmvi; Commentator Cruquii conj. pram ; Nic. Heinsini /tavi; Bentleiat 
vronif sed nihil lolicitandam patavit.— 16 Bentl. conj. curto euhtemine, pro- 
bante Oeanero ; et recip. Sanad. Towers, et Francii. eubetamine Oott. et 
Ezc. Saz. eubtegmine Zarot. MedioU 1477. 1486. Venett. 1477. 1478. 1470. 
1486. Fiorent. 1488. Ald. Orypb. et R. Steph. ap. Oesn. eubtemine R. Stepb. 
1518. et H. Stepii. et tic Harl. 1. S. 8. 4. 6. ceteri codd. et edd. recentt. — 
18 Harl. 1. 2. 8. 4. 6. Gott. Brod. Bland. 1. 2. S. 4. Crnqnii, omnei Lambinl 
nlil qaamplnrlmi cam edd. antiq. Venett. Mediol. Zarot. Florent. et Locher. 
item Lamb. Crna. Torrent. H. et R. Steph. Heins. Bnrm. Bond. Scbrevel. 
Delpb. Talbot. Pme, Baxt. Oein. Zean. Bipont. Miticb. Wettel. et Comb. 
eegnmomee dukihue «ttofiittt, ilne copala. *Ita aoidem exbihent eodicei 
•cripti. tam aliomm quam nostri ; neqae iu ullo Tidi conjnnctionem et addi- 
tam, niii inter lineai, ut habent Battelianni, Regi« Societatii, Ore?ianai, 
Rei^nensii. Soloi Magdaleneniis in ipso versu perperam statuit, dukibue-' 
pie alloquii»»* Bentl. Hinc Bentl. Cnning. Sanad. Towers, Prancis, et Kidd. 
ac dnlcibue aUoqmie ; et Wakef. et dutcibue aUofuiie. Sed copula est in Venet. 
1559. Olarean. 1586. Anton. et Aiceni. 

NOT>E 

dam virtnte celebres fuere. Preecipui tnr Ccerula. 

nominantur Amycui, Rhmtni, Lyci- 18 Te manet Aeearaeif tfcJ] Ibii ad 

das, Enrytui, Pholni, et alii ; qno- expeditionem Trojanam, qoippe ilne 

runi facile Princepi Chiron, cui ob te Troja nnnquam expugnari poteit, 

Iniignem lapientiK fiunam traditi lunt ex oraculo. 

in diiciplinam ^colaplui, Hercules, Aeearaci teUne] Pbrygia, Troas, nbl 

Jason, Achilles. regnavit Assaracus Trois fiiius, Ili 

12 Inviete morfaUi] Achilles sola frater. 

qnldem ea pedis parte vulnerabilis, 14 Scamemdri] Seamander aliaa 

qna tenebat eum sua mater in Sty- Xanthus, ex Ida monte, parvo fonte 

giam palndem immergens, ut immor- scaturit. Hinc epithetnm |«rvi: quod 

Ulem faceret. De Achille, i. Od. 6. somniatorea explicant, quoniam ii 

8. 15. II. Od. 4. 16. iT. Od. 6. Vide faerit e floviis qui ab exercitn Xerxia 

ibi Not. poti defecisse narrantnr. 

NaU puer Tlietide] Achilles Pelei Simoie] Hic fiavios Troadis in Sca- 

filins ac Thetidis Nymphae sen De» mandrom illabitnr: nterqne Homero 

nuLrinm, qnee propterea mox vocabi- Virgilioqae aiiisqoe neminatiBtimns. 



710 Q. HOR^TII FLACCI 

NOTiE 

16 Unde tibi reditmnj ^-c.] Achilli reddit «eicrltado antini. Cic. Attic. 

praedicit CliiroD prapmaturam apud Epist. xii. S7. * Ferrem graviter, u 

TrojaDOS mortcm : qaod norat, seu Dovae ^srimoDis locns eBset/ 

exAstrologia^cujnteratperitissimnSy DuleibvM aUotiuiia] Vide, lector, nt 

sen n Thetide, quae apad Homemm has ▼oces velnt appositas ad pnece- 

Achilli filio fatnm anum praenuntiat. dcntia * vino cantnqne ' intcUigas. 

Ibidem Tero describitnr ipse se con- < AUoquia' veteribus solatia et leva- 

Bolari vino et cantu heroicarum vir- mina dicebantur. Oraec. rapaiu/Bia, 

tntnm. Quod iode Poeta noster est Varro de Ling. Lat. lib. v. circa me- 

imitatns hac Ode. dinm. * Allocntnm mnlieres ire ainnt, 

Subtemine] Snbtemeny filam est cnm ennt ad aliquam locutum conto- 

qnod stamini snbtexitur. Catnll. landi cansa.' Val. Max. ii. 7. 6. * Id- 

Carm. de Nnptiis Pelei ac Thetidis : certa gratulandi prins, an alloqnendi 

'CurriteydacentessnbtemJDayCurrite, officio InDgeretnr.' Sapient. viii. 0. 

fusi.' De Parcia fata nentibua, vol- * Sapientla mecnm commnnicabit de 

ventibns, dispensantibosqne annos bonis: et erit allocutio 'cogitationis 

vitaa mortalinm, vide ii. Od. 3. ac taedii mei.' 

18 Dtfarmia «pgnnioNur] Defprmea 



ODE XIV. 

AD MiECENATBM. 

Maecenati ano qnasrenti qood lamboa (dadam proroissom opns) non abaolvat, 
respondet sibl non Itcere per Amorero potenteni Denm. 

MoLLis inertia car tantam diflfuderit imis 

Oblivionem sensibos, 
Pocula Letheos nt si dacentia somnos 

Arente faoce traxerim, 

Optiuu Maeenae, interfieie tne, quarendo sajmut quare otiosa ignavia tnltmif 
praeordiiM induxerit taUm obHvionem, vehU si gutture sitibundo hauterim oquoM 

^■*^^^^ ^ ^*^^^ 

Deest Editioni Sanad. Vetus codex apudTorrent. hanc habet Epigraplien : 
Exeuiot ae Maeenati, accusans desidiam euam. — S Codex Qaleanns Bentleii, 
uti si ducentia; Magdal. Battel. et Locher. ap. eund. vetutidueentia; Regin. 
a ffi. pr. Petrena. et Bodl. ejnsdem Bentleii, ut ei dueentiay quod retinendam 

NOTJS 

Ode est Dicolos Distrophoa. Pri- 3 Poeula Letheoe, fyc.] Metonymia 

mns qnisque versus est Heroicna anbjecti pro adjnncto, ut altbi aepe. 

Hexanieter : secnndus est lambicns Sensns est : videor nempe tibi han- 

Diraeter. sisse majus poculnm e Letbe flnvio 

l MotUs inertia eur, ifc,'] Non desi- Inferornm, qoi rernm omninm obli- 

dia sed amore se detineri ait. vionem inducit : vel soporiferai qnaa* 



BPODAN LIBEB. 



711 



Candide M eec^nas, occidis saepe rogando : 

Deus, Dens nam me vetat 
Inceptos, olim promissnm carmeni lambos 

Ad nmbilicnm adducere. 
Non aliter $amio dicunt arsisse Bathyllo 

Anacreonta Teium ; 
Qni petssepe cava testndine flevit amorem, 

Non elaboratnm ad pedem. 



10 



LeiluHu $0porem eomdHmUea, Emmieero Deue^ Deus, inquam, me prohibet inchoa' 
tum cmrmeH lambicMm Jam pridem tibi ftromimm ad ftnem perducere, SimiH 
moio wamMt BaHnffUi Samii amare iaeefmmfmMae Amereoftftem Teium ; qm eape 
iffra amaree ceemit od metrwn negleetum, ipee vero tu amore craciaria. Quod 



pntat. Et fttc Harl. 1. 2. S. 4. 6. Zarot. Mediol. et Venett.— 6 Deue, Deua 
me me vertat Caning. — 7 * Difttingue potius : Incepioe oUm, promiesum carmen^ 
lamhoe, Non necesse est, qnare htec sit melior lectio, nasuto lectori explt- 



NOT^ 



dam potionea bibiMe; vel laborare 
▼eterno ten lethargia, adeo nt aomno 
inexpngnabilt correptns sim. 

G DeuMl Amor magnus Dens et 
maxime imperiosns. Ex S. Hieron. 
lib. II. adversus Jovinianum, * Amor 
rationis oblivio est, tnrbat constlia, 
altos et generosos spiritns frangit, 
insanis est proxiinns.' Plant. Cistell . 
II. 1. 6. ' Nnllain mentem animi ha- 
beo. Ubi snm ibi non snni : nbi non 
snro, ibi est animus.' 

Deue me vetat] Vide perelegantem 
Panlini Epist. i. ad Anson. nbi : 
' Nonc alia mentem vis agit, major 
Dens.' 

8 Ad umtnHeam adducere] Oraeci 
dicnnt, colophonem vel coronidem 
addere. Latioi, ad nnibilicum per- 
ducere^ id est, nltimam manum ad- 
movere. Inde vero floxit iste loqneu- 
dt modos, quod solebant veteres ab- 
solotis voluminibus addere omamen- 
ta ossea, cornea, ebnrna, lignea, nm- 
h\\\c\ nustri formam imitantia, in 
roedio scilicet integnmenti extantia. 
Erasm. llla Eustathios bullas inter- 
pretatnr. Martial. i. 67. dicit li- 



brnm * nmbilicis cnltnm.' iii. 2. 'ptc- 
tis Inxnriantem nmbilicis.' v. 6. < um- 
bilicis crescentem.' iv. ult. ' Ohe 
jam satis est, ohe libelle ; Jam perve- 
nimos nsqne ad nmbiiicum.' 

9 Samio] Oriundo e Samo insnla. 
BatkyUo'] Pnero, qnem in deliciis 

habebat Anacreon, descrtbit vero ac 
pingit Ode sna xxix. 

10 Anaereouta Tciicm] Hic Poeta 
erat e Teo lonis civitate littorali, 
vel e Teio Paphlagoniae urbe, in ora 
maris Euxini ; nt quidam volnnt. 
Scripsit Hymnos, Elegias,lambo8, et 
alia qnaedam. Nonnnlla vero inter- 
cidiste patet vel ex eo qnod alt Ho- 
ratins, perseepe iWnm fiefkeee amorem : 
de Bathyllo enira duas tantnm Odas 
habemns Anacreontis. De eo vide 
Not. IV. Od. 9. 

12 iVon elaboratum ad pedem] Sont 
qni interpretentnr versns facili vena 
effusos: melios alii refemnt ad neg- 
lectos numeros, pedumque non ex- 
actam rationem. Nec absnrdus in 
eo fuit Poeta plns amori indulgens 
et affeciibns, qoam syllabarum ' di- 



712 Q. HORATII TLACCI 

Ureris ipse miser ; qaod si non pnlchrior ignis 

Accendit obsessam Ilion, 
Gaode sorte tna ; me libertina, neqoe uno 15 

Contenta, Pliryne macerat. 

u uan formotwr ignit creuuani 7Vq;am expmgnatam^ latare de twa cmidiHmim 
Nam urit me Phryne Uberiina uao amatore miniau contenta. 



cem/ Waktf.-^li Nic. HeintinB in Addcndit ad Ovid. p. 4S6. legit nec |ni)- 
cAmr.— 15 Nec vno Harl. 1. 4. 6. 

NOTiE 

la Urerie ipte miter} O MmcenWf einia;) nnde tibi gratnlor. Virgil. 

propria quidem experientia nosti sa- ' Ment ignit Amyntai.' 

tis qoid amor poMit ; del>e8 ergo mi- 16 PAryM] Hnjni nominis apnd 

bi condonare. Oraeoos plores faere meretrices. Una 

Quod ti non pidckrior ignit'] Atqai prs ceteris landatnr Atben. xiii. 6. 

Heiena, qun cansa fnit ezcidii et in- ^uae multornm criminum rea tamen 

cendii nrbis Troj«, non erat nobiiior abtolnta est a jndicibuB ejos pnlebri* 

aut pulcbrior ea mnlicre qnam tu de- tndine singnlari captis. 
peria : (Terentia nempe, qu« et Li- 



ODE XV. 

AD NBARAM AMICAM. 
Horatiut perjnr« amicn et rapaci nontinm le missnmm minatnn 

Nox erat, et coelo fidgebat luna sereno 

Inter minora sidera, 
Cnm ta, magnomm nnmen lassnra Deomm, 

In verba jorabas mea, 

Nox erat, et Luna micabat imter attra mtnora, tudo quidem aere; fnando to» 
mtiatura numen magnorum Deorum^ tn flicn ^trba jurabat^ moUibut bratkiit ctm- 

Decst baec Ode Editioni Sanad.— S < Doctisnimns Nie. Heinaius, Fortejn- 
qnit, licntra. Sed nibil est opus. < Ludere/ ' fallere/ * I»dere Deo« ' «qne 
qnidem apnd auctores occurmnt. 8ed ' ledere ' bic, nt fortint Terbum et 
atrociut, sentcntiae magit convenit ; et Neaeram peijnrii sni pmna magit ter- 

NOT£ 

Metmm tiroile Epod. anteced. dnnt ocnloi/ 

1 Nox eratf ifc,'] Noctem, Lnnam, 2 InUr mJNom «jdfra] Sic i. Od« 
•idcra, testes adhibet peijnrii Nen- la. ' Inter ignes Lnna minores.' 
nt. Jovennl. Sat. viii. 160. * Sed S Magnorum Deorumy Veneris et 
Lnna videt ; sed siden testes Inten- CopidiniSy aivnt qnldam : mnlins alli* 



BPODnN LIBBR. 713 

Arctias atqae hedera procera astringitar ilex, 5 

Lentis adhserens brachiis ; 
Dnm pecori lapos, et nantis infestos Orion 

Tarbaret hybernnm mare, 
Intonsosqne agitaret Apollinis anra capillos^ 

Fore honc amorem mntanm. • 10 

« 

O dolitara mea multam virtate, Neadra ; 

Nam si qaid in Flacco viri est, 
Non feret assidaas potiori te dare noctes, 

Et qnaeret iratas parem ; . 

pUxa me tirieiuu qutm hedera aHkm iUei adlugrit : dam htpa$ inridiaretwr awihtUf 
aique Oriaa maaiis immicaM mbteritTH mare kifeamle; ei veniu» aioaerei eoMea 
Pkethi proUxae; kane oMorm /ore parem, O Neetra deUbie a ti qiaaa d e phKrtamm 
mea mrtate/ Eienim $i aliqaid eat roberis in Horatia, neqiaaiaam fHuieiar ta 
mocies freqaenter eemeedere oUeri ^um pre^ere; atqai irriiaiMi puereiflddem 



^i»»»^*^^^^^»^»^ 



ritot.' BeniL Cmiiiig. legit, Magnemm mmen eam tu Uuara DeorMm. — 
S. 9 < SentU, opiDor, male convonire Iwc, et intnra prttteritb jnngi : qnippe 
/ore ad tempna fntnmm spectat ; turbaret et agitaret ad prttteritnm. Certe 
et BensttB et LatinitaB poscit, nt tarbet vel tarbteerii hic reponatnr : TarbarU 
kybemam mare, Jnionaootfoe agUarii ApoiUaio aara eapittoOf nt infra Epod. xvi« 
36. * Sed jnremn» in hec, Bimnl tmis saxa renarint, Padns laverit, Apenni- 
ons procnrrterit, amor Junzerit*' Et tic clare eahil>et codes BodleiannB ; 
«ni adde alinmBarthio visnmy Advers. xxxvn. 16. et ed. Locber. anno 1496.' 
BeniL Et sic legitnr in Venet. et Vet. Comb. * Mihi vero vitiosa etiun eooe 
ridentnr tarbarii^ agiiarii, Snnt enim ex ' tnrbaro/ ' agitaro,' futnri ezacti : 
iUnd vero tempns non habet conjnnctivns modus, qoo liic opns est. Nns- 
ijnam magls latus Johnsono prsebnit Bentlelns. Abripnit vimro doctnm 
coBsoetndo» qna eoojnnctivo fntnmm illnd plenunqne ascribitnr.' Geon.-^ 

NOT£ 

Jovis, ApoUinis, Minervm, Martis, tnm. 1. 17. Vide i. Od. 91. 9. Not. 
Merenriiy aliommqne quos ^eas 10 Fore kane amorem miita»] Ita 



detulit in Itaiiaro : ex VirgiL Aneid. solent amantes Inricem eonjnrare ; 

III. 19. * feror exnl in altnm Cum so- solns soll. Vide Plaot Mercat. Scen* 

eiis» natoqne, Penatibns, et magnis 6. 

Diis.' Vide Macrob. Satnmal. iii. 4. 11 OdoM«ra,^c.] Exclamatio bsec 

• 4 /» verba iaraba» mea\ Ego verba omnino apposite subjnngitnr prsdlc- 

concipiebam Jnramentiy tibiqne dic- tis. Sensns est: O Neasra, pcenitebit 

ti lwni : tn seqnebaris me verba pne- aliqnando istins peiJQrli et offensa : 

euntem, et snggesta repetebas. necdnm satis virtntem meam et firml- 

7 Orion] Sidns tempestates ciens. tndinem nosti : sed bravl sentles et 

De eo I. Od. 98. 9^. ii. Od. 19. in dolebis. 

fine. iii. Od. 4. snb finem. 19 « flwd wrq Herodot. lib^ Tii. 

9 /nlMjosjHe, 9fe.'] Dnm intonsns ait, mnltos quldem esse homines, at 

foret; id est, qnamdin radil a sole viraspaueos. 

noo poterant avelli: ex Maerob. Sa- 19 Pe<ttrt] Rivall meo, cni pfaira 



714 Q. HORATII FLACCI 

Nec semel offeDSse cedet constantia fonnaB» 15 

Si certos intrarit dolor. 
At tn, qaicumque es felicior, atque meo nunc 

Snperbos incedis malo, 
Sis pecoro et multa dives tellure licebit, 

Tibique Pactolus flaat, 20 

imicam : gique vehu dolor corriphtj mea firmitudo non vinceiur tm jmlchrituiime 
aemel inriea. Tu tero quii^is ee modo poiior, ae meo detrimento jam exuitoM ar- 
rogan»y quamiois muUi» gregiims et agri» m toeuplee^ Hkique fiuat Padolu», ncfiie 



15 ' Corrigendas est locns, librariornni aiidacia et ignorantia corrnptaa ; qai 
lertionem veram offensi ideo immiitabant, ot ciiin fomue^ siibstantivo nt pu- 
tabant suo, genere et casu conveniret. Id quod sexcenties iis male cessisse 
scinnt, qni membraoas veteres manibaa versarnnt : Nec eenul offensi cedet 
constantia formcSf Si certus intrarit dolor, Perspicna sententia ; nec constan- 
tia mei temel tasi et irati cedet formae tii», ubi vere indolneio. Nunqnam 
alio sensn vocabuluin hoc Noster iisnrpat; ut mox Epod. xvii. 42. ii.Sat. l. 
«T. et I. Epiit.T. 88.' Bentl,--17 * Cnm et veteres editiones, et membraim 
aliomm ac meap omnes pre»ter unam ex reccntloribns £f ^ii hic ezhibeant, 
placet hic antiquam lectioneni retinere. Et tu, etiam tn, qoienimiae es, ma- 
rebis amores allo translatos^ pariler aiqne ego n«nc nKereo. Sic infra Bpod. 
XVII. 45. • Et tu (potes nam) solve me dementla.' ' BentL At tu senrant Harl. 
6. Mart. Silv. Div. Oott. Zarot. Mediol. 1477. 1486. Venett. Vet. Corab. 
Ald. Oryph. Lamb.Torrent. Heins. Bnrtai. Bond. Schrevel. Detph. Baxt.Tal- 
bj>t. Pine, Oesn. Zenn. Bipont. Fradds, Mitsch. Wetxel. et Comb. Et <« 
Harl. 1, 2. 3. 4. omnes fere codd. Torrentif, quatnor Blandd. Crnqniiy Acr* 

NOT^ 
das qnam mihi amoris testimonia. 19 Sis peeotSy ^.] Qaamvia opi^ 

14 Pitrem^ Qnas respondeat amori bns valeas, sapientia hKlM^eacaa, ve- 

^^^' nnstate conspicuus fneris. Ubi tria 

16 Semeloffensa] QusbBemelofren- vides afferri amorem excitara oon- 

deritme, vel Oui semel offensas fiiero saeta. Slc Vlrgil. Ecl. ii. * MiUc 

et I ratus. ^^^ Sicnlls errant in mon tibos ngnm. 

16 Si ctrtus intrarit dolor] Id vnlgo .... Canto qum solitas . . . AmpUon 
referunt ad Horatinm : non absurde . . . Nec •mn adeo informia,' &e. 
quidam ad Neasram; hoc senso : W TiHque Paetohis JtueO;] Ueet te 
Tania est iras meae constaatia, inqnit ditet Pactolus Lydim anvios, per 
Flaeca8,nttitibi,Ne«ra,8emeliras. qnem Cwesns rex oiim tlicitur auro 
car, etsi te pceniteat me offendlsse, atbnndasse. Is propterea Chrysoroas 
teque verns dolor capiat, ac tum etiam appellatns ; faodie 5ar6at. Quin- 
velis redtre in grattam mecnm, hand que in orbeflnmina ramenta anri com 
tamen ego cedam ant vcniam dem. aqnis et arenis vohisse prmdicantar ; 

17 Quieumque es fOieunr] Qaicnm. Tagus in Hispania, Pados in Italta, 
^e es meos rivalis, et potior apnd Hebrus in Thracia, Pactolns in Asia 
Ne»ram, mihique proinde fniraltaa, minori,GangesinIndia.PKn.xxziii. 
quod illa, me spreto, indalgeat atqne 4. 

obsequatur tibl. 



EPODON LIBBR. 715 

Nec te PythagOT8B fallant arcana renati, 

Formaqne vincas Nirea ; 
Eheo ! translatos alio moerebis amores : 

Ast ego vicissim risero. 

iibi laUant myiteria Pffthagm-a redimvi ae Nireum tuperet orit tpede ; eheu brevi 
dolebit amoret dlieri daiot! ego veto hm ridebo aliematim. 



Beotl. Wakef. et Kidd.— 22 Malti codd. etiam Torrentianl, Nerea. Vid. ad 
TI1. Od. 20. 16.>-28 HeUf heu, trantlatot Gott. Harl. 1. 2. S. 4. 6. tres Blan- 
dini ap. Cniq. omnes fere Torrentiani, Zarot. MedioU Florent. Venett. Vet. 
Comb. al. Ehiu onas Bland. et edd. recentt. 

NOT« 

21 Necie Pffthagora^lfc.'] Eitifue' Euphorhnro, deniqne Pythagoram. 

ris sapieus nt Pythagoras. De eo Vide i. Od. 28. 10. Not 

Gell. I. 9. Soidas, < qnod oon minns 22 Nirea] Nirens inter Grscos, 

▼emm diceret qnam Apollo Pylhiu»,' qni ad Trojanaro expeditionem pro- 

nomen ejns interpretatnr. Philostra- fectl snnt, formosissimns, nno ez- 

tns Deorum nsum consnetndine affir- cepto Achille. Homer. Iliad. B. De 

mat, et ab eis aocepisse qnatenns ho- lllo jam iii. Od. 20. in fine. 

minibus delectentor, et qnatenus eos 23 Trautlatot alio mcerebit amoret} 

aversentnr, ex eoqoe de natnra dis- Tn qnoqne Nesras levitatem et in- 

sernisse. Porro tanta fuit apud anti- constantiam experiere: tnm ▼ero tibi 

quosPythagoraeveneratio, utdomnm ego insnltabo viclssim; et affatim 

ejns templi instar, ipsum vero tau^ gaudebo, sicot tu modo gaodes malo 

quam nnmen haberent. meo, quod ab illa contemnar. £z 

Renaii] Scilicet ille sapientisB vel- Arislot. Rhet. ii. ' Iram temper co- 

nt antistes, multa Umen deliravit mitatur voluptas de spe pnniendi. 

de animamm in aliud et aliud corpus Nam jncundum est pntare id eveotn- 

transmigratione : ac seipsnm aiebat rum quod exoptamus.' 
primnm GSthalidem fuisse, deinde 

ODE XVI. 

AD POPULUM ROMANUM. 

Imminente jam horrendo Antonlani belli tnmnltn, Horatius tot mala pertae- 
stts, et snmma rernm mtserrime metnens (nescio an et ipse aliquo medita- 
tus fogam) consilium dat sanion parti, nti execratis sedibus buic orbi vale- 
dicant, et secnm Elysiom navibns petant. 

Alteba jam teritur bellis civililms «etas, 
Suis et ipsa Roma viribus ruit : 

Secunda Jam atas ahtimUwr beUit eivUibut. Et Romam projrria ditperdU po- 



Odc decim*. tertia in Ed. Sanad.— 1 AlUra jam beUit terUwr Cnirfng.— 



716 



Q* HORATII FLACCI 



Qoam neqne finitimi valnernnt perdere Marsi^ « 
Minacis ant Etmsca Porsense manns, 

UniuL QiMMS Ubrfaetare fuquivenmi Mani vtrmi, vel Twcug exercUMB mperH 



2 Barthios in Adven. xxxix. 9. yix doblnm tibi ait esse, qain Horatias aic 
scripierit, Suis ut ipeay ^.»4 Codd. Torrentiani Ponenna, Constat tamen 
versns secnndos omnes ex puris lambis esse, et alioqot media syllaba com- 
munis est. Mart. ' Hanc spectare manom PorsSna non potuit.' Virg. 



NOT^ 



Ode haec est Dicolot Distrophos. 
Primns qnisqne versns est Heroicus 
Hexameter. Alter qiiisque est lam- 
bictts Trimeter, e pnris lambis : qnod 
non alibi fecisse Horatfnm reperles. 
Bene Scaliger : * Sextadecima/ in- 
qoit, * elaborata eat, altemis lambi- 
cis puris : idcirco et factn difficilisy 
et emendatn.' 

1 AUera jam^ 9fe»'] Qnam varie et 
qnam irritis et cassis ictibus hanc 
Oden petit Scaliger» bic saltem plos- 
qnam hypercriticus f Tnam fidero, 
tnnm jndicium, lector: an «dnrissi- 
ma mnltis locis/ an ' tota inepta?' 
Immo dnmm et ineptnro censebis 
esse cavillatorem quisqnis Poetam 
cmunctse naris ita calnmniatnr. Ad 
singnla veniamns : 

AUerajoM terUwrheUie civUibuMatae^ 
Vnxua prope ssscnlnm consnmtnm 
ftierat bellis civilibns Syllse et Snl- 
pitii, OcUvii et Cinnse, Marll et 
Syllae, Pompeii et Caesaris ; deniqne 
post interfectnm Jnlinm honc 'Cassa- 
rem, bello Mhtlnensi adversos Mar- 
cnm Antoninro, Perusino contra L. 
Antoninm Marci fratrem, Siciliensi 
in Sext Pompeiom, prsesertlm vero 
Philippensi, adversusBratnm et Cas- 
sinm Angusto dimicante. Hoc nsqne 
velnt naam setatem bellicis fragoribns 
attritam statuit Horatius. Cum vero 
exardesceret novum bellnm Augns- 
tum inter atque Antoninm et Cleopa- 
tram, de 'qoo antea Epod. i. et ix. et 
1« Od. 87. tam dintorni mali pertmus 



in has ernmpit voees : Ergone alterm 
setas pariter ut prior bellorom cala- 
mitatibus atteretur? Suis Ipsa viri- 
busRomadestraetnr? Etqiiamhostes 
nnlli dirnere valnernnt, ipst perdent 
ac pessnmdabnnt Romani cives? Vi- 
de antea Epod. vti. 

2 Suit et ipea Roma piribue ndf] 
Magnitudine laborat sna, nt ait Li- 
vins. Et Propertins: ' Frangitur ipsa 
snls Roma superba bonis/ 

S itfoTji] ItaliflB popnli fnere isti 
sub Samnitibus, juxta lacum Fucl- 
num, hodie Dueate di Marei: olim 
pognacissimi, * de qnibns nnnqnam 
triumphus visus. Nec enim sine Mar- 
sis nec de Marsis hactenns trinmpha- 
tnm;' qnod testatur Appian. Bell. 
Civil. lib. i. Hi duce Popedio bellnm 
Soclale moverant primi, omnesqne 
Italise nationes ad arma concitarant. 
Supra III. Od. 14. 18. Oros. v. 18. 
Flor. 111. 18. cnm * omne Latlnm at- 
que Picennm, Etrnria omnis et Cam- 
pania, postremoltaliacontra matrem 
ac parentem suam nrbem consnrge- 
rent • . • anctore belii discnraante Po- 
pediOy diversa per popnlos et nrbes 
sigoa cecinere. Nec Hannibalis nec 
Pyrrhi fuit tanta vastatlo.' 

4 MiuaeU aM Etrueca PoneiuB ma- 
mis] * Porsena Rex Etrnscoram in- 
gentibus copiis aderat, et Tarqnlnioa 
mann redncebat/ inqoit Flor. i. 10. 
< Non nnquam alias ante tantns ter- 
ror Senatnm invasit : adeo valida res 
tum Closina erat, magonmqae Por. 



BPODfiN LIBBR. 



717 
5 



^mula nec yirtas Gapaae, nec Spartacns acer» 
Novisque rebus infidelis AUobrox ; 

Nec fera ccemlea domuit Germania pube, 
Parentibusqae abominatus Hannibal ; 



PwnetUB; mee imvida Capua vis; nee ferox Spartaeus; atqtu AUobrvg<§ verJUUf 
rekoB nevii stuientee; nec vicU trux Gemuaiia juvenibue ccendeie; et luambQl 



*^^^^>^^^^ 



* Nec npn Tarquininm abjectiim Porsena jubebat Accipere/— 6 ' Lege hic 
et vs« octavo ve pro que, Qnid enim Allobrqpbns cum Spartaco, ant qnid 
Hannibali com Germanif ? Anne hi una Komanis bellnm intnlerunt, nt par- 
ticola que coiyongendi fuerint i Immo vero lege oe, quod aeqne disjungit» et 
perinde bic valet, ac neque, Nec Capna, nec Spartacns, aut Allobrox. Ita 
Noster iii. Od. 23. 6.' BentU Ita Sanad. et Kidd. Exemplit et ratione vul- 
gatnm defenditur a Johnson. P. ii. p. 62. — 8 Parentibune cnm Bentleio le- 
gnnt Cuning. Sanad. Towers, et Kidd. abominandus Bannibal unns Bland. 



NOT^ 



Benae nomeo/ Scc. qn» habet Livins 
II. 9. 

5 ^mula nke virtue Capuai'] JEmula 
Roma non Carthago tantnm, ut dic- 
tiim est III. Od. 6. sed etCapua, nrbs 
Campanise primaria. Hane ' pelago» 
cnltnqney pennqne potentem, Deli* 
ciis, opibns, famaqne/ scribit Anso- 
ntns : ' alteram Romam ' vocat ipse 
Tdllins Philip. xii. et alibi/superbiae 
domlcilinm.' Tnm vero praesertini 
Capnenses Italiae imperium sibi pol- 
licebantnr, cnm Roihanas vires ab 
Hannibaleilnminntas cemerent Nam 
cl eam ob rem seenndo bello Ponico 
a Romanis d^fecere, et societatem 
iniere cnm Hannibale et Poenis, ' nt 
videretnr jam deletnm Romannm iio- 
men/ inquit Livius lib. xxiii. Vide 
et Flor. n. 6. &c. 

Spartaeue acer] Hiijns tanta foit 
audacia, nt ' fnderit imbelles aqnilas 
servilibns armiet' ita canit Claudianus 
de Bell. Oet. Vide iii. Od. 14. 19. 

G Naviaque rebue n^eUe AUobrox'] 
Allobroges (qni snnt hodie Sabaudi 
atqne Delphinates) affines Rhodano 
flufio popnli rebns novis stodnere 
semper ; nemini fidem, nec snis qui- 
dem Dncibus servare assueti: con- 



jnrationem Catilinae Ciceroni tnm 
Consuli patefecere, qnamvit cnm 
Lentnlo prins consensissent. Vide 
Cic. Catil. III. Sallust. BeU. Catil. 
Flor. III. 2. praesertim vero iv. 1« 
Qnidam volont ab Horatio hic Oallos 
omnes significari ; nec absurde. 

7 Ccmdea Gmnoata] Oermanis 
< trnces et coernli ocoliy rntilae comaey 
magna corpora.' Tacit. Non est du- 
bium qnin hic notentor Cimbri, Ten- 
tonesqtfe, Italiam invadentes armis 
tam saevis, nt pronnntiarit de eo bel- 
lo Florns : < Actum erat nisi Marins 
illi saecnlo contigisset. IUe tamcn 
non ansus congredi statim .... bar- 
bari vero non segnins qiiam minati 
fuerant, tripartito agmine, per Al- 
pes, id est clanstra Italisey ferebantnr/ 
Nimirnm cum terras eorum innndas- 
set Oceanns, novas sedes toto orbe 
quaerebant, &c. quae detcribit Florus 
III. S. 

8 Parentihueque abominatue Hanni' 
baV] Ut I. Od. 1. < bella matribus de* 
testata.' Sic et hoc loco, parentibue^ 
qnornm filii periere tot bellis ab eo 
motisy abominatus Hannibal dux Car- 
thaginensis exercitns, vel unaclade 
Cannenfli Romanis foniiidolosusadeo, 



718 q. HORATII PLAGGI 

Impia perdemns deroti sanguinis adtas ; 

Ferisqae rarsns ocGupabitnr solum. 10 

Barbarus, heu 1 cineres insistet victor, et Urbem 

Eques sonante verberabit ungula ; 
Quseque carent ventis et solibus^ ossa Quirini 

(Nefas videre) dissipabit insolens ! 
Forte, quid expediat, communiter, aut mdior pars, 15 

Malis carere quffiritis laboribus. 

jmrentihuB execrdHUi: tdHeet heaie jj i ni M w i tfa ft iw i ifei nae hmmbue eemeeelenH^ 
ijuorum M&etue eei ermr: mtqtie iem htte m beetiie UerMm tenefntur. Eheu vie- 
ior barbwrme etahit emper JmUlme «rUty et e q mon m pedUme etrepentihme eememUm' 
hU. Ei, qmed k e r nmdmm «tni, oeea RmmH eoHe me vemti experiia dieperget emper' 
Aw. Pwtmee imtwrst vel pare mgQer imterregehUiet qmd mtile eit ad emtandae 



Crnqaii.— 14 Omnes codd. Torrentii, qoatuor BUndd. Badid. Div. et Con- 
mentator ap. Crnq. Nifae mderi^ qnod qnia Isdebat metram jare dispU- 
cnit Olareano. Ita tamen edidit Craqnin». — 16 Janos RutgeniinB in Venn- 
sinis Lectionibns h. 1. corrigendum esse pronuntiat: Ferte (fnod expediat) 
c&mmmmter, ant meUor pare Malie carere qmaritie laboribmet Quod sic explicat: 
Fortasse Tel communiter, (qnod optimnm quidem erat, ) vel, si id non potest, 
melior saltem pars, laboribns carere qnseriiis? ' Atqni eo sensn expediet po- 
tlns dicendnm foret, qnam exoediat, Nos emendationem ipsam viro elegan- 
tissimo libenter acceptam rererimns : sed nostra et nova interpretatione do* 
natam proponimus. Siccnim precationis sensu verba enarranda sunt : Forte, 

NOTiE 

nt nihil magis Romae qnam Hannibal cantnr ferse. Virgil. £neid. viii. 

timeretnr : unde proverb. ' Hanni- * Capitolia/ inqnity ' Aurea nunc» 

bal ad portas/ ad significandnm ex- olim sylvestribns horrida dumis.' £t 

tremum qnodvis periculum. Vide antea ibidem : ' Hsec nemora indige- 

Liv. Val. Max. iz. 4. Plntarch. Flor. Dse Fanni Nymphaeqne tenebant.' 

&c. et qnae nos ii. Od. 12. annotavi. 11 Barbarue victor} Barbaris popn- 

m"s« lis quibuslibet Roma erit in direptio- 

Devoti eanguinie eetael Noster oem, predam, et ludibrium. Sont 

enim sanguis, sacer, addictns, et qui veiint hsec ab Horatio dici» qnod 

destinatns videtnr esse placandm in ezercitibns Angnsti atque Antonii 

irsB Nnminnm : ' majornm delicta militarent barbari complures in sub- 

immeriti luemns :' quippe, nt ait sn- sidiom vocati. 

pra Epod. vii. < acerba fata Romanos IS Quteque carent ventit, tfc.'] Ossa 

agont, Scelnsqne fraternse necis, Ut Romuli sepnlcro condits, adeoque 

immerentis fliixit in terraro Remi nec vento commota nec sole adnsta, 

Sacer nepotibus croor.' Vide ibi exlrahet victor insolens et dissipabit 

Not. impie. Erat opinio quorundam, rap* 

10 Ferieque rureue occupahitur to- tnminccelosRomnlnmesse^aiiiveroy 

lam] Dimta nrbe, antiqna ibi erit cnm Varrone, asserebant sepnltnm 

aolitudo, virgnlu et sylvse nascentur, Romae post Rostra, vel in sno tera- 

in quibns, nt olim, stabnlentur et pas« plo. 



BPODnN LIBBR. 719 

Nalla sit hac potior sententia ; Phocadorum 
Velat profagit execrata civitas^ 

taU$ mnomm$. NmUa videiUur $enUntim tntHor quamkaci oporUt «bire fMcvin- 



(qnod expediat, hoc est, qnod proiit, qnod utile et salotare sit, quod bene 
eveniat, quod bene et feliciler vertat, qood boniim felix faustomque sit), ant 
omne8,aut certe majorpara, qnaeritis malis laboribns carere, sive de remrdio 
civilibns bellis inveniendo consnltatit? Noli dnbitare, quin veram hic Ho- 
ratii mannro, veramque adeo sententiam babeas : ita omnia clara sunt et 
4!onftpicua, et de ritu nomanornm solenni snmu. Nam deliberationes et con- 
snltationeSyUtbic, fere semper simili precatione ^nspicari mos erat. Livius i. 
28. III. 96. et S4. Cato de R. R. c. 142.' BeutL Hanc tamen emendationem 
in teztom noo recepit Bentkins ; receperunt vero Sanad.Tower8,et Francis^ 
* Ausiro vulgatam lectionem adeoqne ipsnm Poetam defendere. Forte com- 
mnniter qnseritis, qnid ntile sit : onid faciendnm ? forte nielior certe pars 
cnpit ea mala, qnifoiia nunc respuolica nostra premitnr, aboleri : vnlt iis 
liberarl, nudts carere labitribu» qnaerit. Non video, qnomodo tam ineptam 
ravToXttyUuf liic Poeta coromlsisse dici possit, ot ideo corrigi locns debeat. 
Utraqne qntdero aententia eadem est : sed est tamen diversis snb imaginibus 
jsToposita. Neque est ea ratio rov eommtmUer et rov meHor pare^ ut ibi plna 
dici debeat, quam bic : sed sensns est : Forte omnea qnaeritis : nisi vero om- 
nes ita sentiant, certe iiec erunt vota raelioris partis popnli. Lombini, Tor- 
rentil, Dacierii, Oesneri interpretationes repngnant sermoni Latino: loi^e 
alind est: expedire ealutemf qoain, expedire earere laboribus, £t si vel maxime 
Oneci ita locnti sint, credo tamen probe tenendom esse, qnod Bentleius 
p. SS7. dicit: ' Non opinor tam qnsrendum est, qnid Orapci dicere ausi 
sint, qnaro qnid Romanorum anres severiores propitie acctpere potsint." 
Klott,—^6 * Post laboribus reponis notam interrogandi, et ita Rodelins in 1n- 
terpret.' euuing. Ita quoqoe BentL Saaad. et Ridd. — 17 Nonnnlli codd. et 

KOTyE 

17 NuUa ik luu poHor oetaeniia] pago Cyri Regis Praefecto obsidione 

Ezeandescit Scaliger ad honc locum, pressi, nen aliam invenere viam .et 

exciamatqne : ' Qnis paulnlom modo rationem vitandae bostinm sevitiaD nc 

pndens ausit bortari trecenta millin aervitntis, qoam ut cederent fortio'^ 

civiom Rofflanomm ad urbem dese* riboa, desertaqne urbe sua, alias se- 

rendara ? ^ Ohe vir salsissime, ' Pic- des quaererent. Hec narrat Herodot. 

torlbns atqne Poetis qnidlibet auden- i. 42. Inde venisse in Oalliaro et 

di semper fnit aeqna potestas.' Porro Massiliain urbem condidisse aiunt» 

qnid absnrdum cives Romanos in eas Vide Strab. lib. iv. Jnstin. lib. zliii. 
insnlas ab Horatio vocari, ad qnas 18 Execrata dxitael Execrationes 

concnpivit divertere Jnlins ipse Cae- ante discessnm jacnlati Phoca^i in 

sar earum amcenitate illectns: in regionem qnam deserebant. Velpo«> 

quas demigrandi etiam fnit Sertorio tins, ut refert Herodot. mox ciU 

maximom desiderinm. Testis Plu- communi consilio mntuis execrationii' 

tarchos in Sertorii vita, nbi et egre- bna dirisque devetionibns sese as* 

gie describit earnm inaularnm felici* tringunt, jnrantes mmqnam alios ab 

tatero. Vide infra. aliis discessnros, ant patriam Pho» 

FkKmorum Velut prqfugit exeerata caeam repetiturot* 
«imloa] Phocaei loni» popnli ab Har- 



720 Q. HORATII FLACOI 

Agios atqae Lares patrios, habitandaque faDa^ 

Apris reliqait et rapacibas lapis ; 20 

Ire^ pedes quocamque ferent, quocnmqae per nndas 

Notas Tocabit, aut protervus Africns. 
Sic placet ? an melins qais habet saadere ? secnnda 

Batem occnpare quid moramnr alite? 
Sed jaremns in haQc: Simul imis saxa renarint 25 

Vadis levata, ne redire sit nefas, 
Nea conversa domum pigeat dare lintea, quando 

Padas Matina laverit cacnmina, 

^feretU pedeif quoatmaue per mare impeUei Aueter vel 4/riau vAemene: quem» 
admodmn Pkoeamiim urbt patt exeeraiiimei abaceteitf euM dmuoe agrot^ et tem» 
pla dimittene oecupanda aprie et Utpie veTaeibu». lia ceneeo. Habeiae fuiapiam 
meliut alifuid pro/erre? Quid tardamut uavim eonMeaudere /oMttit aoUmtt At 
priuMjur^urando not obairingamu», tn Iubc verba: ne reverti Ueeatf iim eum CMcr- 
gent lapidet aqmt j^/undit eUdi: neve diqtlieeat vela /aeere vertut patriam, 
pumdo Padut rigabU verticem Matimi mantitf aut aliut ApenmnMt m mare prv 



m^^^^* ^^*^ 



edd. antiq. PAocatoniiN; ita qnoque iinns Bland. Div. et Mart.— 10 Edd. 
▼ett. ante Cruq. haret propriot ; ted Laret pairiot exhibent Oott. Brod. 
Exc. Sax. Harl. 1. S. S. 4. 6. item Baxt. Delpb. Bentl. et cetere edd.— 
Sl /foy pedet coni. Bonfin./erKirt edd. ▼nlgg. aute Cruq. qui ex codd. 
qnatnor Bland. et Div. recepit /erent,—^6 SedJuremMt ia hoe Harl. 4.^ 

NOT« 

22 Noiut, A/rieut'} De his ▼entis Ad bnncjnrandiritnmpertinet,qttod 

meridionalibns i. Od. 1. et 3. Qvo- Helvetii demigraturi moenia sva in- 

ciMifttf voeabii} Sive in Cjmnm insn- cenderint, qnod * sacramentnm' es- 

lam, sive Rheginm, sive in Oallise set, ' ne redirent.' Teste Fioro. 

oras. In eas enim regiones migra- 27 Quando Padut Matina laverU ea- 

tnris Notos et Africns venti ntiles cnmiia] Adnnaton multiplex aggre- 

erant. gat et accumnlat bic Horatins, stylo 

25 Sed juremu» in kacy ife.} Ante- jnveniliter lasciviente : qnod si repre- 

qnam hinc demigremns» nos oportet hendisset Jnl. Scaliger, ex jndicii 

•olenni sacramento obligare, non re- legibns fecisset. Hoc certe uotve 

ditnros in patriam, nec alios ab aliis debnerat potios qnam tricari circa 

diqnngendos. * cmruleam Oermaniam/ velut dnmm 

Simul iaeit taaa renarimt Vadit leva» epitjietum ; eirca voeem * carent,' 

fa] Ex Herodoto cit. post execra- quasi antiqoe nimts nsurpatam : vo- 

tionesy Pbocenses in mare demergnnt cem * perprimat/ velnt fmtentem : 

ae dejicinnt saxnm ingens, sen can- qnasi vero. Criminationes deindo 

dens ferrnm, nt alli eoniendunt; et graviores exciitiemns. Sensns h^ina 

jnramento confirmant non prins de loci est : Tom ne pigeat Romtm red« 

repetendaPlipcsBacogitaturos,qnam ire qnando Padus flnvins Matinnm 

roassa illa sive ferrea sive sazea montem supergredietnr, per ejns ca- 

emergeret et snper aqnu nataret. cnmen ascendens «c decurrens. 



BPODaN LiBBR. 721 

In mace sea celsits prociafTerit Apeiuiiiius, 
Novaqae monstia jimxmt libidiiie 30 

Mtnis amor : javet at tigies sobsideie cerviB^ 
Adolteretor et colomba miloo ; 

Grednla nec ravos timeairt armenta leones ; 
Ametqae salsa leris liircas SBqacm. 

met; aiqtie amm' prodigiomu iȤ$tiia Wridme teptOahU /^roi^ adea iU Hgridea eu- 
pUnt Jmgi eenii, et eelvmba mibno ; aique gregee aheque meU credant ee leonMbut 
/tMe; gUdterqme Jlat eaper^ et gaadeai mari eaieo, Poeteaquam ieta et quctam' 



92 Omnet codd. TorreDtii, quatoor Bland. Boslid. et Divvas Cmqaii Harl. 
1. 9. a. 4. G. Gott. et Floreot. 1482. MtTao; edd. malts vett. mtloto.— 
S8 Codd. BenmaDni et ed. I<anib. fuhoe, Harl. 1. 2. S. 4. 6. major pars 
codd. ap. Benti. et edd. vett. Jtavoe, Leid. et Magdal. Bentleii com qaibas- 
dam Lambini eegvoa. ' Recte Bcntleins raoM post Jacobom Cmqviam oaa- 
tnor ▼eterom MaBnscriploram fide. Certe roeat ignoiiw erat vocabalnm 
qaam Jlavee, In miaas ootis vocabnlis plenimqae cscotire soleat librarii.' 
Baxt. Ita qaoqoe Nic Heinsins ex codd. antiq. legit ad Ovid. 4mor. 1. 12. 
19. item Bazt. Oeso. Zeun. Bipont. Sanad. Towers. Francis, Mitsch. Wet- 
ael. Comb. et &idd.— 44 AmHue ealea Caning. Sanad. et Towers.-^ Hac, 

SOTJE 

tS Padui'] Qai et Eridanos ItalisB 8S Credula nec rooos, /^c.] Cnm gre- 
maxirans iluvins ez Alpibas scaturit ges et armenta sponte se offerent 
in limite Oallise» rigat Pederoontiam, leonibus devoranday amissa nalurali 
Mediolanensem, Placentinam, Man- ab his fnga et meta. 
luanam, Femriensem, aliasqne regi- S4 Amotque oelea leme kireue eequO' 
ones ; deoiqne in roare Adriaticom ««] Qnando hircns habebit duo natu- 
iHabitvr. OalHam Cisalpiuam divisit re et iadoli sose contraria, primnm, 
olim in Cispadanam ct Traospada- nt setis ac pilis carens fiat levis ; 

alteram, ot aqnas freqoenlet et inna- 



Matinal Saltos et raons Malinos tam amel : quandoqoidem amat po- 

«rat in ApolisB LocanisBqoe confinio. tins monles et ardnos saltns, estque 

Deeojam I. Od. 28. S. birsutns vaide ac pUosus. Audite 

99 /n more eeu eeUue procwrrerii voro Scaligeram : < Ubi/ inqoit, * re- 

Apenmnm] Slve cnm mari summerge- perit hircum, qoem hic poneret ab- 

tor Apenniims moos altissimas, Ito- horrentem a mari? nam oallnm est 

liam sccans longo et conttono tracto animalinm, qnod magis amet sal. 

«tjngoab AlpibosmarittmiaadBra- Qnare non ant simiam ant felem 

tios et Saleniinos. dizit potins, qnilNis bestiu noUa pe- 

SO ^oootns monetra, #«•] Mon- jns odit aqnasf' Mirari certe libet 

«tram sane foret si cervi soa natora gravis alioqoi viri tantam hic levita- 

timidi jongaotor tigribos feriUte hor- tem. Veram et moz profert aliqnid 

tlMlibas: Plin.lib. tiii. si columba mollo magis absurdnm sooqae pror- 

ilem mansoeta copuletur milvio Inler ans ingenio iodignnro. Legit enim 

oceipitres rapaciute et magoitudine paalo po»t : Aut pare indodU maior 

prmcipoo. Plin. x. 10. «rrcff metiie, Et nescio quid de api- 

Delph.et Var.CUu. Horat. 2 Z 



722 Q* HORATII PLACCI 

Haec, et qu» poteniDt reditos abecindere dukes; 35 

Eamus omnis execrata civitas, 
Aut pars indocili melior gre^e ; mollis et exspes 

Inominata perprimat cnbilia. 
Vos, qnibas est virtas, muliebrem tollite lactam, 

Etrosca pradter et volate littora. 40 

Nos manet oceanus circamvagas arva : beata 

Petamas arvai divites et insulas ; 

pte fMlebmU icUere tpem gntam remigrtmdi adimntrhmu^ proJUieeammr emmee^ 
OMit vart meUer pUbe indocUu Pare aatem inere et epe eareae ocempet eemper krne 
domlciUa inauepicata, Voe preediti etrhiltf, /emiaeo abetinete tjpdatUf et properaie 
yUra Taecum Uttue. Noe expectai Oceanue circumjluene, Eamue in terram /rli> 



et qucB reditue potermU Cuning. Codd. Torrentii variant : ahdierey abeeidere. ab- 
eeindere, — S6 Eamue omnee codex BertmanDi et dmnes Torrentiani ; sed Harl. 
1. 8. a. 4. 6. et edd. Eamue emiiM.— S7 Aat p. i. leviar grege codex Bersman- 
ni. moUw et exepere Harl. I. 2.-88 Inominata perpremant Cuning.— SO Bod- 
leiani codd. vetnstiMimi ap. Bentl. Voe quibue eet anmue^ ^pc. faeilia fnit 
untatio ; animue enim in codd. scribltnr, dticf , et virliw, o^lw. Codd. ooih 
nnlli ap. Lambinnm, miilie6reiii peUite luetum, qnod iUi magis placet.— 
41 Vnlgo distingunnt: cireumvague: arva^ beata Petamue^ l^e, * Piacet As- 
censli ratio sic interpnngendi : «trcicmtH^gttf : arva beata Petamue; orra, 4«.' 
Wakef. * Oetnems quidem h. I. distiogait post arva, nt Bentleius post beataf 

SOTJE 

bns comminiseitnry qnod ne cogitavit captam dnlcedine, in Phocaeam viola- 

qnidem Horatint. Ergone dormitaaie tojuramento remigrawe : atalioa ju- 

bonum Homerum dicemnt, an hyper- rljnrando natisfacientes Cymum seii 

criticam bilem ita inflammatam, ut Corsicamrectanavigaaseyibiqnccom- 

mentem alias bonam malitioia et pra- mnniter per qninque annos cnm pri- 

▼a caligine ai penerit, vel atro qno- oribns colonis habitasse, ^c 

dam humore depravarit ? SO MnUebrem toUite luetum] Ne mu- 

S7 Pare indocUi meUor grege'] Ci- liemm more logete amissam patrlam 

vium par8 8apientior8aniorqne,adeo- sedesqne assnetas : immo tanqnam 

q6m melior plebe indocili. Nam haee viri tollite animos ad meliora qnsBreii- 

abripitur animi qnolibet prevo et per- da : ac mementote, * ibi tset patriam 

verso impetn : iila antem recta dnci- nbienmqne bene : ' vel ; totum orbem 

tur ratione. terrarum viro forti patriam existi- 

MoUie et exepee /nemtiiala, \eJ} Per* mari. 

roaneat hic, si volet, volgns ignavuro, 40 ElmsM preeter et velate Uiteral 

eaque generosa spe carens, qiinm Qnamprimum nltra maria nota con- 

viri magnanimi ooncipiont cum ad tfiidite,ac,l^rrheoopnBteraavigato, 

grandia quKdam snscipicnda accen- festinate ad felices insnlas in Oceano 

dnntnr. Allndit Poeto ad id quod positas. 

refert Hemdotos ante citotns, Pbo- CireumiBague'] Vel circnmfnsns orbi 

cKornm partem dimidiamy patrii soli noiverso, vel imulis fortanatis, Vldo 



fiPODfiN LIBBR. 728 

Reddit ubi Cererem tellas inarata quotannis^ 

Et imputata floiet usque vinea, 
Germinat et nunquam fallentis termes oliyse, 45 

Suamque pulla ficus ornat arborem ; 



eem et tiiMiaf beata», iiM folniii tneultmm fert meeeem onmB dngulU, et vitu hm 
reeua nMMomnus JlorteeU ; at^ ranuu oU<e nunqaamnon germen et fruetum 
prQdueU, et ficu» matura propriam arborem exomat ; mel fiuU e cavaia ttuereu; 



•efl pnto noo esse necesse. Nam non qaaeritar, an Oceanns aliquid cxpe- 
tcndniD tiabeat: sensns est: Nobis navigandum esi: ingredi debemns navi- 
.linsqBare. M«met, boc sensa sape ponitur, pro expectare, nt : ' Te manet 
AsMnci tellns Ep. xiii. l». « Fata qiue manent culpas etiara snb orco' iir. 
Od. 11. 29,' JiCtofe.— 42-45 Hoa quatuor versns versui dnodeviceaimo subje- 



NOT/E 



IV. Od. 8. aub finem. 

43 lUddU ubi Cererem, ^c.] Beataa 
insulaa deacribit Horatiua miro arti- 
ficio Imitatua Virgilium Georg. ii. 
140. et acq. Italin laudet perseqnen- 
tem : * Sed gravidfle fruges, et Bacdii 
Massiena buroor Implevere: tenent 
olevquc, armentaque leta. .... Hic 
ver assidunm, atque alienis mensibus 
aestas ; Bis gravidse pecndes, bis po- 
mis tttllis arbos/ &e. Plutarchus in 
Sertorio, de Atlantlcis Insnlis qnas 
vocant Beatas, ita scribit : * Dnie 
snnt, parvo mari divisae inter se ; de- 
cem millibus stadiorum distant a 
Libya. Imbres illic rari mediocres- 
qne, venti suaves plnrimum ac rori- 
feri : solom pingoe, nec arari modo 
platitarive facile; sed etiam ex se 
absqoe ulla bumana indnstria et la- 
bore, fmctam prodncit . . . . aer sin- 
cerus ac temperatns, &c. ot etiani 
apiid Barbaros increbrnerit fides, £• 
lysios ibi esse campos, et beatomm 
domicilia ab Homero decantata. Haec 
igilur cum audisset Sertorias, mira- 
bilis eum cnpido cepit eas Insulas 
•denndi tocolendique ; et illic quiete 
vivendi sine roagistratuum atque bel- 
lornni caris. At Cilices pacis et 
quietjs impatientet/ rapinarumque 



avidi, Sertorii animnm frnstrati snnt, 
et in Libyam statim navigaruut.' 

44 Imputata fioret mque oiara] Vi- 
tis, etsi non pntata, fioret tamen et 
fructnm affert. Non. Marcell. ' pu- 
tare dicitor pnrgare, rarefacere,' in- 
qoit, affertqne illud e ii. Georg. < fin- 
gitqne putando.' A. Gell. vi. 6. sic 
scribit : * Putare veteres dixere, va- 
cantiaexqaaqae re ac non necessaria, 
ant etiam obstantia et alieua, anferre 
et excidere; qnod auteni ntile et 
sine vitlo videretur, relinquere. Sic 
arbores et vites, sic et rationes dictse 
pntari.' Originem dedncit Festns a 
voce ' putum,' quse idem qood ' pu- 
rum'significet. 

45 TermeB] A terminandis agris 
dictus lennef : eratque ramus ex ar- 
bore direptus, habens folia in snmmi- 
tate, reliquis ferme excossis; qnem 
in diviMone agrornm figebant, prins- 
qnam metae ponerentar. Festns. 

iViai^itaiii faUentis oUvai] Sic iii. 
Od. 1. ' fnndam mendacem' vocat, 
qni fractom non affereus spem agri- 
colse frustretar. 

46 Suamque puUa Juue ormiii arbo- 
rem] Ficns gignitur e snrculo Datu- 
rali et dod insito. 



724 Q. HORATU PLACCI 

Mella cava manaat ex ilice ; HMintibus allis 

Levis crepante lym]^ desilit pede. 
IUic injussae veniant ad mnlclra capelte, 

Refertqae tenta grex amicas abera ; 50 

Nec vespertinus circumgemit ursos ovile, 

Nec intomescit alta viperis hunuis : 

aqua Uniter obmurmunfu dimanat e nunUium caeumine, /6t copra tponie vewiunt 
ad mtUctroMf et grex carus reportai pUna ubera: ncn urtus veepere Jremit circnm 
eauku: nec terra viperanm laiebri» assurgit aut JU tumida, Piura vero beati 



.eit Valart.--48 Commentator Croq. In quatnor exemplaribns ioTenit Nympha 
pro lympha. ' Codd. aliqnot Nfmpka^ quod magnos patrooes etfaBtores nac- 
tiim est. Retioemns tamen liic lymphaf nt snpra iii. Od« IS. 12. quero locnm 
Yide.' Bentl, lympha probat Lachman. ad Propert. iii. 28. 8. [ii. S2. $8.] 
nympha Yero Broukhiis. ad eond. Propertii locam. Nonnulli codd. Lamb. 
cnm uno Torrentii crepitaute, — 51 Harl. 1. 2. S. 4. 6. Oott. Venett. Zarot. 
Mediol. Florent. aliae antiq. cnm Ald. Oryph. Lamb, Cruq. Torreot. Heins. 
R. et H. Steph. Boud. Schrevel. Delpli. Cuning. Sanad. Bentl. Towera, 
Francis, Bipont. Wetzel. Wakef. et Kidd. ovUe; et stc citatur in Lexicity 
quod probat Gesn. et ' quod revocavi.' Zean. ovUi Baxt. Oesn. (Zeiin. ed. 
Lond. 1812.) Mitsch. et Comb. quod Cruq. prinHia in qiiafnor Blandd. inve- 
jiit. ' In promtu est magis poeticnm et roelins sonans : Nec reapertinum eir- 
cumgemit ureus ovile, ut i. Sat. 6. 113.' Bower, Ita conj. etiain Markland. 
Expl. V. Auct. 258-267. 8. Vid. Misc. Obs*. tom. v. p. 12.-52 Idem MarkU 
ibid. aUna v. humut. * Post bonc versum collocaudi vtdentur, qui nunc sunt 
61. et 62. Rationem dixit vir doctna Miscell. Observatt. a Burmanno editis 
▼ol. 11. p. 881. Ne opus qnidem videtur alia ratlone, qnam ut attente qnls 
legat primo viilgato ordine, tnm ita uti diximns. Librarins antiqnissimua, 
quos versicnlos incuria omiserat, eos paulo post po8oit,et minntis nolis aMl 
ordinem snnm revocavit. lUflB notae periernnt,' &c, Gesn, Ita edidic 
Mitsch. Hanc restitutioneni docuit Annotator in Misc. Obss. 1. 1. AJiam 
vero Jortinus Nostras ibid, quam sequnntur Valart. Wakef. et Kidd. Hspc 
est : NuUa nocent .... Gregem €estw>sa .... Nec vespertinuSf ifc^ Annotator in 
Misc. Obss. Ita scribit: ' Hanc versnum ab ordtne extnrbatornm restitntio* 
nem verosimillimam esse credimiis ; nisi qiiod argumentum a particula nac 
desumtum non magni ponderis esse putemns : et nos potius disticfaon tllad« 
NuUa nocent, ponere vellemns post Nec vespertinut; qnia melius videatnr 
mentio ferarum, ut nrsornm, fieri, postquam dixisset gregem referre domiim 
tenta nbera, nec reduces timere vespertinum ursum, qua: continuari aptius 

NOT^E 

48 LeviserepantelymphadesilUpede] floret? pnto eam nullnm miqnaiia 

Cnm leni mormure decurrit. Alln- frnctum latnram.' O meras nngas! 

dit Poeta ad Nympfaam Deam fontis sane dlces, lector seqniseime. 

praesidem, eleganter quidem : at in 49 Ad muUtni] Mnlctriim, mnlc- 

vellicando pertinax Scaliger, < epi- trale, et mulctra, ae, dicitnr vas ta 

thetum, UvU,* inquit, ' non convenit : qno recipitnr lac qnod mnlgetnr. 

desilit enim qnia gravis.' Sic et pau- 52 Nec intnmescitaUa viperis humus^ 

\o ante : * Qiitd vinea qu» temper Nnllse ibl ven^natse serpentce. Ibi 



BPODnN LIBBR. 725 

Plaraqae felicefl mirabimiir ; iit neqlie largis 

Aqaosns Boros arva radat imbribos^ 
Pinguia nec siccis urantur semina glebis» 65 

Utramqae rege temperante coBlitnm. 
Non hnc Ai^oo contendit remige pinas» 

Neqne impodica Colchis intnlU pedem ; 
Non hap Sidonii torsernnt comna nantse» 

Laboriosa nec cohors Ulyssei : W) 

eum admiraHome vtdeMimu, tU quod Eunu nimboiuM agrat nm v\puUt mmU» pkf 
viis, neque semma opima uroMiwr, vel ares^t glehm; wifpe ceelitum rex utrolique 
temperiem dat, lUuc non aeeeent mm rg» i jgi 6iij ArgiAe; nee ohecama CoUhis 
gresntm infixit. Eo non appukrvM Sidonii, vel eBrunmm comUee (Jljfttie. Ihi 



^^^«#^^«^« 



▼ideotar. Hinc traotit ad contagia, et morbos ab ettootis astris, ut Sirio, 
&c. ortoR. Post quas de imbribna et siccltate agit : et ita omoia recte cobae- 
rere Tidentur : et melius interposito disticbo vox grex repetitor, quae se- 

Soenti aliter disticbo insuaviter Iteratur.'—- 5S ' TaDaquillos Fabcr Horatio 
octior ma^nlt praeentee: ego snm a partibns HoratiL' Baxt, — 60 < Dno li« 
bri optimi choore, ut in antiquo Antonii tii. vlri nummo : ghortis. spectla- 
TORTM.' Torrent, Nonnnlli codd. VUxei; et sic edidere Bentl. Mitsch. BU 
pont. et Kidd. Vid. Heyn. ad Virg. Ecl. viii. 70. * Versus 61. 68. uncis in- 
clnsi, reponendl vtdentur poit vs. 62. utl dizi.' Getn, Hos oncis indnserunt 

NOM 

terra non tnmet foraminibos et ca- nantis, deque Medea regis Colcbo- 

TBrnis viperarnm. Proprie : nam ter- rum filia, Epod. ui. Virgilius Oeorg. 

ra condunt se ▼iperse ; alisB antem ii. 140. ita canit : < Haec loca non 

serpentes saaornm aut arborum ca- tanri splrastes naribns ignem Inver* 

▼is. Virgil. Oeorg. ii. 151. Italiam tere, satis immanis dentibns bydri« 

sic laudat : * At rabidas tigres ab- Nec galeis densisque ▼irnm seges 

sunt .... Nec rapit immensos orbes borruit hastis.' 

per hommit^ neqne tanto Sqnammens 69 Non hu Sidonii, ^.] Eo oon 

in spiram tracto se colligit anguis.' appnlere Sldonii, Phcenicise marlti- 

J>e * Tiperis' qnssdam annotavi i. Od. mam oram nrbemque incolentes, na. 

8. Da < Eoro' i. Od. 28. vigationo et mercatnra celeberrimi : 

54 Radat] Devastet, abradendo et ae proiBde non intulerunt illnc fran- 

auferendo segetes. dea et avaritiam, familiaria negotia- 

66 Utrumque rege temperaute cedi- toribus vitia. 

tum] Jove omnia temperante, bye- rorstfnmicormia] Virgil.^neid.iii. 

mem JnxU ac sssUtem, frigns et ca- 649. ' Comna velatamm obvertimus 

lorem. astennarum.' 

67 Non hue Argoo, ^-e.] Terram 60 Nee eohon UUfmi} Neqne illud 
hanc non adierant Argonautip velle- corraptelam invexerant hominesUbi- 
rls anrei pnedatofes: nec Medea Ja- dinosl, snisqne cnpiditatibus obnozii, 
sonis amoribns» patrisqne et patriss qnates erant Ulyssis comites, de qni- 
proditioae» Utqne veoefieib famosa. bna i. Epist. 2. 24. 

De ColcUde ii. Od. 19. De Argo- JLoMeM] Ob loogos per maria er- 



726 Q. HORATII FLAOtl 

[Nulla nocent pecori contagia, nnllias astri 

Gregem aeistaosa torret impotentia.] 
Japiter illa pise secrevit littora genti^ 

Ut inqainaTit aere tempns aarenro : 
Mre, dehinc ferro duravit ssBcnla ; quorum 65 

Piis secanda> vate me^ datur fuga. 

nuUa gregem htn in/rjfal, nee etdMrit euim vehementior mUiui wkderiB, Seiheet 
Jupiier eoM tfiMto« reeervavU pNt AomMtfriM, ex ^mo ataHem auream etre fekiamt, 
tfc deinde ferro aaeula tndnfavil. letaram malonm ftiga j^roepera bonio concedi» 
twTy me vaticiMMm edente. 



etiam WetzeK ZeuD. et Conib.'— 68 * Qnidam libri habent eacnnHt, qnod e«t 
imperiti correctorit vim verbi eeeremt ignorantis. UDni codex eecrerat, qood 
et interpolatorit est inacititsimi plosqnam perfectam tempos Poet» mcnti 
pntantis tnagis convenire.' Cmnng, Bentieios in ed. Cantab. 1711. edidit 
eecrerat ; et sic Bentleii Irrisor Lond. 1712. in editione vero altera Bentl. 
Amst. 171S. secrevit, Tres codd. Torrentii com Oal. eaeravit ; Zolich. tfcrc- 
ral.— 65 /Erta dehinc Harl. 9. et Leid. Regin. Magdai. Battel. et Petrens. 
Bentleii; et sic ed. Bentt- Cantab. 1711. Bentleii Irrisor, Cnning. Sanad. 
Towers, Francis, Mitsch. et Kidd. JEra dekine Oal. com c minuto supra 
aeripto, ut sit iErra. Orflevius et Heios. pro quoram^ emenS, ^norotim ; Cn- 
ning. et Beotl. Cantab. 1711. quo nunc: sea Bentl. Amst. 1713. babet Mre.,. 
. quomm^ nt in cetcris edd.— 66 Voeem meditaiwr^ qoam babnerat codex Grse- 
vii, recens manns in ma datur mntavit. 

NOTiE 
rores et labores. Epod. seq. ' La- reum. Ovid. Met. i. Fab. 8. Sce. 
boriosi reroiges Ulyssei.' 66 VaU nuf] Non temere» sed nu- 

64 Ut inqumavit, ^-c.] Ez quo Jo^ miDnminstinctn,sic vobissnadeoego 
piter anrenm ssecolnm mutavit in de- Phobi et ' Musaruni sacerdos ' ac 
terius, scilicet vreum, ac deinde fer- mystes. 



ODE XVII. 

AD GANIDIAM. 

Horatins orbanissima Ironia Oratidiam ob propinaturo sibi philtrnm proscin- 
dit. (Conf. dicta ad i. Od. 16. et Epod. v. Geen,) 

HORATtUS. 

Jam jam efficaci do manus scientiae 

Jam cedo potenti ecientia; veniam peto, et oro per regna Proterpinm^ et per 



Ode nona Libri qninti in Ed. Sanad. <Hoe Carraen neque J^padM inscrip-, 
tum in codd. Blandd. invenioi neque Oden.* Cruq.— 1 Brod. do w mm m ^ i 



BPODaM 1.1 BBR. 

Sapplex> et oro regna per ProserpinaB» 
Per et Dian» non moyenda naminay 
Per atqne libros carminam valentiam 
Defixa coelo deTOcare sidera» 



727 



fNiiii€fi Ditma tRtfitMe iMMamdwii, et per cciius intmtaiwmm vim hihenHmm 
dtdtifiendi m terram aetra emh abetracta, o Catndiaf tandem abtHne verbit exe* 



^^^^^^^«H#«^^^ 



5 tUftxa Gott Harl, S. 6. Bentleii Regin. Battel. et Reg. Soc. Acron, 
Cruqnii Cominentator cnm codd. Blandd. l. 3. 8. 4. omnes Torrentii pneter 
«nnm, Florent. 1482« Venet. 1490. Ald. H. Stepb. Lamb. Cruq. Torrent. 
Schrevel. Delpb. Bentl. Talbot. Pine, Cnning. Sanad. Towers, Francis, 
Mitscb. Wet£el. Wakef. et Kidd. Defixa nnnt Torrentii, nnns Barthii, Ad« 
▼era. jcxxTii. 26. Exc. Sax. Harl. 1. 2. 4. Bentleii Letd. Znlich. Oraev. Ga- 
liens. et Petrenit. Zarot. Mediol. 1477. Venett. 1477. 1478. 1479. Locher. R. 
Steph. Baxt. Oesn. Zenn. et Comb. * Defixa legendum censeo cum Vet. 



NOT^ 



Cahnen Monocolon ex lambicis 
verstbns Senariis. 

1 Jamjam efficaei^ 4*^.] Lasserat Ca- 
nidiam Horatinity ac laceraverat lam- 
bis, qni certe ad nos nsqne non per- 
▼enernnt. Hoc vero Carmine dom 
fingit illam exorare, acerblns vellicat 
et insectatur. ' Non est palinodia, 
nt scripsere ; sed simnlata rccanta- 
tio, in qoa apparent opprobria maai- 
festa.' Sealiger Hypercritic. Porro 
sl vis, lector, boc Carmen sea Epod. 
nlt. plene intelligere, evolve prins 
attente Epod. v. ac deinde i. Sat. 8. 
cnm Not. tnm demnm non sine vo- 
luptate hanc Oden capies. 

£^lMn do miniiis scteiito] Efficaci- 
am agnosco scientiae roagic», cnjns 
vanitatem ante deriseram. Vide Plin. 
XXX. 1. et alibi. ' Frandnlentissima 
haec artium iti toto terramm orbe 
plnrlmnm valnit .... sola tres artes 
allas imperiosissimas hnmanae mentis 
Gomplexa. .... Nata primnm e me« 
dicina specie salutari. . . . blandissl- 
mis promissls vires religionis addidit. 
atqne admiscnit artes Mathematicas ; 
nemine non avido fntura de se sclen* 
di, eaqne de ccelo peti credente. Ita 
potsessis hominam seniibns triplici 



vincnlo, in tantnm adolevit, ut hodi- 
eque etiam in magna parte gentinm 
prsBvaleat, et in Qriente regum regi* 
bns imperet/ &c. Vide Coel. Rbo- 
dig. IX. 28. 

2 Regna per Pro H rp i nai] Per Deas 
tibi maxime venerandas; perProser- 
pinam Inferorom Deam : Dihnam seu 
Lnnam veneficiis prassidentem. 

3 Dioius noimioMiitfa inimtHii] Illa 
qnippe * tracnnday' nt est in Eplst. 
ad Pisones, seqne nlcisci expedita : 
patet exemplis Orionis, Actvonis, 
NiobeSy ejnsqne dtiomm. i. Od. 12. 
et 21. III. Od. 22. Item snpra Epod. 
T. hnc pertinet qnod Innatici vocan- 
tnr quos illa percnsserit, dementes- 
qne fecerit. 

4 Lt6rofcaniitmim»^ff.]Libroscon* 
tinentes disciplinam magicam. Plin. 
loco mox cit. *Orta sine dnbio in 
Perside, a Zoroastre, nt inter ancto- 
res convenit. .... Hermippns de ea 

arte seripslt diligentissime, Stc 

Democritns illostravit .... Est et 
alia magices factio a Mose, et Jam- 
ne/ &ۥ Hic nnos e magis Pharao- 
nis. 

6 Ceelo devocare sidera] Vide Epod. 



72» 



Q. HORATII PLAOOI 



Canidia, parce Tocilras teitdeni sacris, 
Citnmqoe ittro solve, solve, turbinem. 
Movit nepotem Telephus NereimD, 
In qaem saperbus ordkiaral agmioa 
Mysorom, et in quem tela acata torserat. 
Unxere matres Iliae addictum feris 



10 



enmdiM : et quamprimum amvirte retranwn, eawferte rhowUmm, TekpkMe exermt 
nepotem Nerei^ cotUra quem M^eorum exercUum euperhua imtruxeraty et eagUta» 
acutae fribrarat» Tn^aM matrona eepetienmt Hectorem beUieoeum ferig «ofacrt- 



Sehok cnm omnet libri babeant Reflxa, KeceMO euim defigi aidera ^riue- 
<]iiam deTocentar coelo. Defigontitr aatem qni vel canninibiUy vel dins ob- 
ligati, alTena vi agnntar attoniti. Bentleiiii fatetnr longe pinres libres ha^ 
bere Defixa^ et tamen ipse reposuit Reftxa, nnlla qaod icia» cim ratione/ 
Baxt. * Ratio magna satis haec videtnr, qnod ' defigere ' est motum aaferre, 
* refigi ' antem debent sidera, cnm devocantnr, et moventar loco sno/ Gean. 
— 7 Lambinat ex Aarati sententia legit : volve, volve, nallo attipalante veteri 
codice. Idem in raentem venit Carolo Utenkovio. «o/ve, vokie Cbatiot. — 
11 Luxere Bentleii codd. Leid. Oaliens. Regin. a ni. pr. Bodi. 2. et Petrena. 



NOTJE 



6 Paree vocUnu eaerie'] Besine nti 
in me incantationibns. Jam enim me 
victum fateor. 

7 Retro oohOf oohsey turbimem} Le- 
gnnt aiii, «olae. Sensus est : In oon- 
trariam partem verte riiomlNim ma* 
gicom, nt mens mea, a te ad amoreoa 
tui impnlsa, jam solvatnr ac libera 
fiat. la torliOy sen trochna, SBneos, 
fenreosy lignensve eral. lUom ad ar« 
bitriom agitabant magi, rati a se 
pariter hominis cn^slibet aniaMira 
flecti qooGomqoe velleot. Sic apnd 
Theocr. Idyli. ii. Pbarmaceolria, ' ot 
SBnens iste rliombos/ inqnit, 'voivi- 
tor ex Venerey ita iile vir ad nostras 
fores vertator.' Martial. ix. SO. 
* Qose nnnc Tbessaiico Lonam dedo» 
cere rhombo, Qote sciet/ Scc. Me* 
mioit et Locretios : * Traxeroot torti 
magica vertigine fitt/ £l Propertios, 
III. S. ae. ' Slaminea rhombi dncitur 
ille roU.' 

8 Mooitnepotemf^J] Exemplisot- 
tendlt pervieacisrimoi exorari m snp- 
plicantibos. 



Nepotem Nereium] Achillem filiani 
Thetidis filise Nerei. 

Telepkm»] Rex iiie Mysorom Qrae- 
cos ad expeditionemTrojanam eantea 
prohibere voinit aditu ac transitn 
resni sni. Itaque ad arma et manns 
ventnm est. Ab Achille vero gravi- 
ter vnloeratus, medelam non invenie- 
bat; donec oraculum consuiuit, re- 
sponsnmque tulit, inde petendnm 
remediomy nnde vninus acceperat. 
Ergo ad Achillem se eontolit, et ab 
eo coratos est seo hastse cuspidis 
Umatiira, seo herba qnadam ab A- 
chUle inventa. Plin. xxt. 5. * Inve- 
nit AcbiUea disctpalns Chironis, qna 
voliieribos medeietor, qo» ob id 
AchUleos vocatur. Hac sanasse Te^ 
lephom dicitor. AIU primnm ttrogi- 
nem invenisse, otUissimam emplaa- 
tris; ideoqoe pingitor ex cosplde 
decotiens eam g ladio in voloos Tele- 
phi. AIU ntroqne nsom medieamenta 
volnot.' 

11 Unaere matree' iUmf ^.] AIU 
kgont, iMxerei eodeaproprie i 



EPODnN LIBBR. 739 

Alitibns atqne cairibas homicidam Hectoreitt, 

Postqaam reliclis lOGeBibits res procidit 

(Hea !) pervieacitf ad pedes AchiUei. 

Setosa daris ettere pdlibas 15 

Laboriosi remiges Ulyssei» 

Volente €irca, meml>ra ; timc Dmis> et sonas 

Rekqpsos» atqoe notos ia Taltas honor. 

htu tt eambm dmmahtwiy yoatqmui rtx wrle diactdtn» advoMi $t ptdiim» AehiUig 
tkeu inexerainUa, Hemigtt Vlgstia laborihu txtreili tttoaos arhi» txutrwU duri» 
ptUibu», eoneedenie Ciree: oe tum reeiitMiaeimt fa<t», termo, ti prittinu» foeiei 



Ipr» V. 1. Torreotii Lanrent. Lumbini aliqnot, doo PiilmMiBi, totidem Bero- 
naBBi, totifiemqQe Liieeo$es omnittm vetQfttissimoi, iit mit Micbael BrutoSy 
Oott. Veoet. 1490. Locher. FloreBt. 148». R. Stepli. Lembin. Bentl. Saodby, 
Wetiel. Smiad. Towert^ Francis» Wakef. et Kidd. et sic legit Lachomn. ad 
Propert. iii. 4. 31. (47.) Unxere Harl. 1. 3. S. 4. 6. omnet Torrentii pneter 
unum, quatnor Blandd. Vet. Schot. et EMTaras ap. Cniq. plares Lambini, duo 
Pulmanni, anus Barthii, Advers. xxxvii. 16. Bentlcii Orsev. Zolich. BatteU 
Reg. Soc. Petrens. et Bodl. 1. 2. Zarot. Mediol. 1477. Vet. Corab. Venet. 
1477. 1478. 1479. H. Steph. Crnq. Torrent. Delph. Schrcvel. Baxt. Oesn. 
Zenn. Bipont. Mitsch. et Comb. * Unxtrt legendum/ g^^» in daobus 
Blaod.— 13 Codex Bersmanni, homieidam Heeiora; et sic edidere Sanad. Ca> 
niug. Towers. et Fsancis.— 16 Nonnnlli codd. UHxei; et sic Benti. et Ridd. 
Vid. Heyn. ad Virg. Ecl. viii. 70. AUi codd. UUixei. Vkl. Var. Lectt. ad 
I. Od. 6. 7.— 17 Cvree Harl. 2. 4. 6. ceteri fere codd. et edd. omnes ante 
Beotl. qni ex VaL Prob. edidit Cirea; el ita Harl. 1. S. vett. codd. Cnlacii 
Obss. XII. 18. Ormvianns ap. Bronkhos. Propert. ii. 7. Mitscb. Wakef. et 
Kidd. Vide Heyn. ad Virg. JEn. nu 386.-18 Huic versui vs. 42-46. sub- 

NOTiE 
id esl : Qoamvis unterfeeton Hecto- dandnm. Vide i. Od. 10. 14. ibiqoo 



ct aecipitrtbns dare Not. 

insepoltom Aehilles tlatnisset : Pri- 15 Seioea duri», ife.'] UlyMis conti* 

amo tamen 8ap)>licantt indnlsit, coo- tes In porcos transformarat Ciree per 

cessitqoe Qlios cadaver, qood quidem veneficia: at Ulyssis precibus exo- 

matronae Trojanae ex more nnxeruot, rata io pristioam formam illos resti- 

sepeliemntt luxerunt, ac snpremis tnit. Itaque exnerantpellessetosaSy 

hooorilMis decoravernnC ac resurasemnt hnmannm statamy 

12 fiiMNiddeM Heeioreml Qni mnl- vnltnm» sermonem, rationis usom. 
tos honmies io bello occiderat. £pi« Horaer. Odysa. K. VirgiU EcL viu« 
thet. Honec. Mpotpivo»^ vel Mpci- et ^oeid. lu. Ovid. Met. xiv. S. 
^^m|f. Chrysost. ait ' maleficam Circeo ita 

13 PoeiqueM reticii» memibu» rex brntis voloptatibos inescasse Ulyssis 
frocidti, i^e,] Coak digressos Troja comites, nt si fnisscnt porci.' Vida 
Priamos ad Acbiilem sopplex eom i. Epist. 2. 23. ibiqoe Not. 
magols moneribos accessit, impetra- 17 Ctrca] Hsee fiUa soiis ae Perses 
vitqoe ab eo, ut filii soi Hectoria Nymphse, veoefidis indyta, herba- 
coBdonaret sibi cadaver terrm man- n^m peritissbna, * Diis etiam ascrii^ 



f3tt Q. HORATIf FLAOOI 

Dedi satis saperqne poenarain tibi, 

Amata nautis mnltam et institoribas. io 

Fogit jo ventas, et verecnndas color 

Reliqait ossa pelle amicta laridli ; 

Tais capillos albas est odoribas ; 

Nallam a labore me redinat otium : 

Urget diem nox» et dies noctem ; neque est 25 

Levare tenta spiritu prsecordia. 

£rgo negatam vincor at credam miser^ 

'Sabella pectus increpare carmina, 

deeor. Alnmde ti fhucnhm a te «on punUui, • diUeta valde nauHi H neg^iit^ 
iwifme, En juventlie ahiii mgor, ei eohr jmrpnreue deeeruU o$ia eoaperta enU 
iabida: erimee mei per tua pharmaea cam euMtfaeti: nuUa me quiee relaxai a 
peenii, JVbor premit diem, et diee nectem : neque tieet reereare praeardia, reipen^ 
tione Mifwdtto. Itaque miier cagar credere quod negaram, nempe SaMUi ineanta' 

jecit Valart et ita edidit Kidd. ReUOue Oott. dao codd. Blandd. Croqaii, 
aliqnot ap. Torrent. qiiinqae Lambini, nonnnlli Bentleiani, Mediol. 1477. 
VenetL 1477. 1478. 1479. Craq. Delplk al. Relapeui Harl. 1.2.». 4. 6. pleriqne 
rodd. Torrentii et Lambini dao Blandd. Mari. Div. et Baalid. Cmqoii, 
Bentleii Oraev. Regin. et qainqne alii, Exc. Sax. Zarot. Vct. Comb. Lamb. 
Torrent. R. et H. Stepfa. Heins. Bnrm. Sanad. Caning. Bentl. Towert, Fran- 
ciii, Baxt. Oesn. Zeon. Bipont. Miuch. Wetzel. Wakef. Comb. et Kidd. ita 
qooqae Plotioi Orammaticaa p. aG4S.— 19 * Lego : Dedi i. i. p. tibi, O Ama' 
to, 4v. Sic oratiOy qaae prins langnida et biulca erat, novas virea novaroqoe 
jnnctaram acqnirit. Ita vg. 46. 46.' BentL Vir doctns tamen valg. retinnit. 
—2« Hanc verinm et seqnentem omitti volt Onyetos. * Ora, inqnam, reli- 
qnit, Don oaa; qoippe in ore solo aedem et locom habet. Ovid. Heroid. 
Epiiit. II. 72. Met. I. 484. Ceterom codices Reginensii et Magdalenenaia, 
anuUuSfti Bodleianns ajMtcioir qate neacio eqnidem qnid aibi velint : alii in- 
geniosiorei hic se exerceant. Ideo autem crediderim Librarioa oma hic inter* 
polavisse; qoia «ossa pelle tegi et amiciri ' viilgari dicto notissimam erat. 
riautns Captivis I. 2. S2. «Ossa atqne pellis snm mlser a macritndioe." 
Bentl. < Pessime Bentleias ora pro oma.' Baxt.— 24 Hari. 1. 4, Bentleii 
OrsBV. et doo alii ejosdem, ab labore.—25 Urguetdiem doo Blandd. Cmquil. 

NOTiE 

ta,' ex Plln. xzt. 2. ScaligerhaMncloatnrtorpiter,itaacri* 

20 Amata nauiiif t^c.] Adeoqne vile bens : ' Raborem jnvenilem In vanc- 
acortum, sordidis hominibns exposi- fica minns prudenter appellat vere- 
tnm, et obvlis qnibnscnmqne. cnndnm.' Immo de sc ipso loquitnr 

21 FugUjuveniai, ^-c.] £n per tnas Horatios, ncqnaqnam de Cnnldia ; nt 
Texationes amisi jnvenile robnr ac probat contextns. 

^^^^•* 28 Tuii capttf««,4>c.] Antc tempiia 

Verecundui eolor'] Ingennis propriot senex factus sum per toa vcncficia. 
Tubor verecondisB index. Cato dicc- 28 SabeOa peetui, i^.] Sabclli sive 

bat, * placerc sibi Jarenes, qni moniti Samnites artis magicse ct incattutio* 

erubescerent, non qni pallescerent.'^ nom periti. Plin. iii. 12. 



BPOBaM lilBBft. 731 

Capotqiie MaiBa dissilire imitia. 

Qiiid amplii» Tis? O maie et Imal ardeo> 30 

Qaantiim neque atro delibntuB Uercules 

Nessi cruoref nec Sicana fervida 

Urens in iBtna flamma. Tu, dondc cinis 

Injnriosis aridus Tentis ferar^ 

Cales venenis officina Colchicis* 35 

fiomd» metUem dimaveri, H Manontm earmmibmt capui durumpi. QM uUrm 
netitf O mare, de terra, flagro plMWinam Heradee inaneiae puirido Neeei foji- 
gnime, ei vtutqmam Stemlue ignie in ardenie ^tna taviene. Ergene in fervelne 
ojieina venemnm Cekkieomm, donee ego eieca famOa alfripiar ventie ii^miam 



^'^»^^^^^»»^ 



^97 i^ negntam Harl. 6.-29 Codex Bersmanni, aliiqiie noDnatli deeXikre. 
Sed vide Nic. Heinsiom ad Ovid. Fast. vi. 142 — SO Acron editns et Ms.Reff. 
Soc. O More / o terra ! ardee; qnod recepit Bentl. eumqne secnti sunt Sanad. 
Towem, Francis, Wetael. Wakef. et Kidd.— S2 Cnning. nec Sieanafervidum. 
— SS Urene etiam Eac. Sax. Brod. Harl. 2. 4. 6. Bentieii Grte?. Leid. Zu- 
lich. Votsianns» Petrens. Magdal. Gal. Battel. Regin. Bodi. 1. 2. aliiqiie, 
nonnnlli Torrent. Lambin. Pnlmanni, Zarot. Mediol. 1477. Venett. 1477. 
1478. 1479. Florent. 1482. Vet. Comb. Lochcr. Ald. Oryph. Helos. R» 
Steph. Schrevel. Delph. Baxt. Oesn. Zeun. Bipont. et Comb. Furene aliqnot 
codd. Torrent. uun§ Pulmanni, Bersmanni aiter, H. Steph. Bentl. Sanad. 
Sandby, Towers, Franci», Mitsch. Wetael. Wakef. et Kidd. Vvrme Oott. 
Harh l. S. Bentleii Regius et Oraev. nonnulli Torrent. Pnlm. et Gifian. qna- 
tnor Cmqnii. et dnodecim Lambini, cum edd. Lamb. Cmq. Torrent. Talbot. 
et Phie; et iic ex muUis codd. legit Nic. Heinsiuii. riftnws conj. Lambinu» 
in ed. pr. poatea hanc fententiam revocavit. Ftwiu conj. BenU.— SS-S5 
< Vide, ne non ita magna muUtione ad Horatium hasc forte referenda sint : 
num, denec . . . Celeo venenU, ^. Sic, luquam, potiua legerim, sl cum Porphy. 
rione «officinam' de homine interpretarer: aed mibi quidem dura et ple- 
beia et Horatio indigna videtur Metaphora ; tantnm abest, nt diserte dictnm 
existimem. Quidni antem • officinam ' accipiamus de loco, nbi omnis vene- 



NOT£ 



tium. qnos Sabellbs dixere.' giosis, Justin. Ilb. !▼. Oell. xvii. 10, 

2» Marm menia^ De Marsis vene- Virgil. Oeorg. i. 472. iEneid. iii. 656. 

ficiomm magistris, dixi in Epod, v. et 570. et alibi. Lucret. lib. vi. fuse. 

^•n«nia,'i..Od.l.infine. Hic Plin. ii. lOS. * iEtna in tanfim fla- 

vero »«nia^ nsurpat Horatin. pro gr*t. nt ad quinqnagena et centeiin 

; "7. Jj^ miilia passnum arenas ernctet flam- 

81 Delihutue HereuUe Neeei emere} marnm globus.' 

Vlde Epod. .11. sub finem, ibique SS Tu, denee eme, p^e.^ Doneceg6 

' *^ io cinerem redactns fuero, non desi- 

82 Sieana fervidu Urene in JEtna nes me incendere, et Colchicis igni- 
«dinimil Quidam legnnt Virene^ aU- l>ns me nrere. ^ . . . . , 
\7FJene ; nos cnm alii. Urene ma- W Cole, venen^ afianaCoUhu^^ 
luimns. De )Etna Sicilimmonte, «o«t Pwandis veneni.ferves,utMedeaiUa 
Gibel, ejusque incendHs sane prodi- quondam insignis in Colchide vene. 



732^ Q. HORATIl FLAOCI 

Qu8B finis? aol qood iae manel fttipendium 1 

EfijE^e : jttssas com fide poenas luam, 

Parataa expiare» seu poposceris 

Centam juvencos, sive mendaci iyn 

Voles s<mari : tu padica, ta prebay 40 

Perambulabis astra sidus anream. 

Infamis HelenaB Castor ofiensus Tice, 

facientibu»? Quis terminua? vel qua muteta expectat me denique? L»qu€re\ 
fideliter exsolvam peeiuu quaecumque imperaterie ; expedUus ad eatiifaeiendum, eive 
petieri» eentum juvencos; seu volueriB mendaci tyra a me deeantari : Tu cada^ tu 
bona^ inter sidera /utgebis aetrum ineigne. Caetor et UMgni Castorie freUr oh 



ficiorum apparatns repostaa eratP Qnalia erant Meden illa penetralia. Val. 
Flac. VII. 327. Colnmella i. 1. 6. ' contemtissimorum Titionim oificinas' 
dixit ; sed de loco et domo, non de persona. Ergo et hic ' officinam veneno- 
rnm/ non de ipsa Canidia ; sed de ejus domo lateUisendum est : atque eo 
roagis, qnod ea vero nomine Gratidia appellata ' omcinam ' ungnentariam 
Neapoli exercebat; si veteribus Sckoliastis, nt sane est, fides habenda est. 
Jam vf ro, si hanc sententiam amplecteris, sic locus erit constitnendns : Fm- 
rens in Mtnafidmma : tua donec eitas Injuriosis midus ventis ferar, Cakt vemtnis 
offieina Colchteis, Ubi in prinio versu pes qnartos erit Tribracbys ; nt in vs, 
12. et 74. Et sententia quidem hac nibil clsrins videiur : vera antem sit 
Horatii manus necne, penes alios jndiciam esto.^ BentL £t ita edidit Bentl. 
eumqne sequi solus ansus est Kidd. Colehidis codex Brodael. — S6 ' Aliter ei 
quod, (pro aut quody) sed bsec figura ecquod legi prscipit : ubi et pro «^v^n- 
dtuji» forte stipendii legendum.' Cimti||r*— S9 Bentl. e var. lect. cod. Battel. 
edidit juvenets, citans i. Od. 4^ 12. Hoc receperunt etiam Sanad. Towesa, 
Francis, WeUel. Wakef. et Kidd.»40 Voles sonare Regin. Bodl. 1. 2. e( 
a m. pr. Grssv. ' Sic lege et distingiie : Paratus, expiare seu p. C. Juven» 
cis, s. m. U Voles sonare Tu piudiea, tuproba; Perambulabis a, s, OMreumf tfc»* 
Bentl. in Cur. Nov. Hanc emend. etlam recepit Kidd. 'Initinm sen- 
tentie majore litera iosignivi: hspc enim ipslssima snnt verba, qnlbns 
Canidiam erat sonatura Flacci lyra : a 7\t pmdiea scincet, ad auremn/ 
Wakef.^2 ' Odiosa est cacophonia in clausnlis horom versuum : viM, 
preee; qnod bomoeotelenton, si bcne enm novi, nunqnam anctor admisit. 
£t opportune qoidem absolvit enm ab hac cnlpa cod^ nnns Torren- 
tii, qui sie locum exhibet, I^fami» HeUnm Castor offensus vieem* NoU 
dnbitare, qutn genuina sit haec lectio. Ita Uvius yiti. 56.' BenH, Adde 
Liv. XXVIII. 19. xxxiT. 82. xltx. 8. et Cart. vif. 2. tikIK «totiii netf^ 
rnnt Wetaei. Sanad. Toweia, Francis, Wakef..et Kidd. * H«c eii Bsaltonwi 
ccdd. lectio.' Framds. Hsbc vox saepisaime scribitor in codd. viee. Vidc ad 

NOT£ 

Sca. Vide ii. Od. 18. et anpra Epod. ooo secua ac ProacrpinaB vel PlatenL 

iit. et V. II. Od. U. 

85 Qead me manet stipendisunl Qoid SSae wundaei lifny 4«.] Sive jabeas 

tandem persolvendum cct a nse tibi, nt mestie» le liadeas ^omI prehaniy 

ad placandnm tnum aBlnram ? pro- padicam, uinoxiaro, beoigpuwi» ^c* 
fecto sotvam. 42 Infnma HeUnmf ^pe.] Stcsicbo- 

89 CemiMi jmwiicct] HecatenibeD, ras Poeta (de qae iv. Od. 9.) malc* 



BPODaN LIBER. 7d8 

Fraterque magni Castoris^ victi prece^ 

Ademta vati reddidere lamina. 

Et tu (potes nam) solve me dementia^ 45 

O nec patemis obsoleta sordibas^ 

Nec in sepalcris paaperam pradens anos 

Novemdiales dissipare pulveres. 

Tibi bospitale peetas, et parse manas ; 

Taasque venter Pactnmeias ; et tao 50 

Hdena h{famn uoktUt MutumeUam iraii ademerani Poeta ouion, quem ei mii- 
taerwU escrati preeikme. Tu qmeqae {nam potee) ineamam dejfteUe ame, O nee lair- 
^ ee ijgnobiUtate nufjorum; nec vetuta tdene diepergere cineree norendialee in jv 
pakrie pauperum / Tibi cor benignam; et mamu innoxia; uterueque tuue partui 



VI. 18.— 4S * Vide modo illad cpitheton : Fraterque magni Caetorie, Certe, 
el historiam teqnimiir, lesemas potias : Fraterque magnue Caetorie^ toI, jFVa- 
terque m^, Terent. Phorm. i. 2. IS. Qaippe Poilax erat frater major 
Castoris ; major et natu et ▼irtute. Sed Latini veteret etiam iptum Polla- 
cem nomine Castoris appellasse videntur.' Bai/Z.— 47 Neque in eepukrie Harl. 
1. 4. e; Benti. Sanad. et Towers. Epithetoii prudens non placet Scaligero ; 
nifail aliad tamen proponit. — 60 Partumeiue ex Aldi coDJectnra recepernot 
Laml>in. Torrent. H. et R. Steph. Heins. ScbreTel. Delph. et Sandby, et pla- 
cnitTnmeb. Ad?. xxx. 11. Paeiuleiue nnus codex ap. Torrent. Pactomeiue 
Leid. Bentleii et Locher. Patumeiue Yenet. 1400. ^PaeiumeiuB Crnoaii 
Blandd. 1. 8. 3. 4. Div. et Builid. Vet. Schol. nonnulli ap. Torrent. Bentieii 
Regin. et Reg. Soc. a m. pr. et omnes alii ejnsdem, praeter Petrens. Harl. 
1. 9. S. 4. 6. Brod. edd. antiq. item Baxt. Bentl. Cuning. Oesn. Zenn. Fran- 
cis, Bipont. Mttsch. WetRl. Wakef. Comb. et Kidd. Versoa 60-^2. omisit 

NOT^ 

dicis ▼ersibus ignominiam innsserat 48 NovemdialeM] Sepnltar» jam da- 

fletense, eamque infamem exhibae- tos. Ser^ius ad Virgii. ^neid. v. 04. 

rat. At Castor et Pollax Helena * Apud majorei/ inquit, * ubicumque 

fratres (de qnibua i. Od. S.) eam ulti, aliquis extinctus fnisset, ad domum 

injnrioso vati oculos ademeront. Vi- iuam referebatur; ibique septem 

inm tamen ei reddiderunt, venlam erat diebus: octavo die incendeba- 

postnlanti, et palinodiam sen carmen tnr.; nono sepeliebatnr. Unde Hora- 

altemm ad Helensi laudem canenti. tius : ' Novemdiaies dissipare pulve- 

40 Pnlemls obeoleta eordibue] Sive res." Vide i.Sat. 8. 

ex adnlterio nata, •tve e vili et igno- 49 Pura manue'] Qusb nemini vim 

bili stirpe propagata. ant necem intulcrint. Vide contraria 

4T /n eepulcrie pauperum, ifc.'] Di- his omnia, tum in Epod. v. tum in i. 

vitnm sepulcris custodes adhibeban- Sat. 8. 

tnradversusmagosetveneficos, Vir- «0 Pactumeiue [Partumeiue] F<e- 

gil. mntid, XI. 200. ' Semiostaque cundus, vel proprie, pariens quasi 

servant Bnsta.' ini vero paupemm meiat, absque labore aut doloribas. 
clneres erucbant ac dissipabant sua ^ Vox ad lodibrium, per quam expro- 

veneficia peracturi. brat Canidlae fictos partus, unde et 



784 Q. HORATll PLACCI 

Craore rubros obstetrixi pannos lavit, 
Utcamque fortis exsilis poerpenu 

CAT41DIA. 

Q01D obseratis auribiis fandis preces? 

Non saxa nudis surdiora navitis 

Neptunus alto tundit hybernafl salo. ' 55 

Inultus ut tu riseris Cotyttia 

•ptMM : atque ohtietrix lamt pamm tuo aanguint rubeoi, qwtiiee exeurgU puerferm 
minvme debHii. 

Quortum zota /aeis ad auree elaueaBf mare hyemale tmnidit fluetilma haud ver- 
berai ecopuUe surdiores erga ntmtas spoUatoe. ScUieet tmptoie tu deriaerie Coljftiia 



Sanad, — 5S Hic no^a iDcipit Ode in Delph. et aliii qnibosdam edd. vett. — 
66 Angelus Politianas Misc. lib. x. ex Oeorgii Antonii Vespntii Florentina 
codice primos Cotyttia reposoit, com antea in omnibns libris haereret Cocytia, 
Vetos etiam Crnqoii Scboliattes banc lectionem tnetnr, et Jovenalis ii. 92. 
apponit : * Cecropiam loliti BaptSB lassare Cotytto.' Cotys, Cotytto, 
▼el Bendis Thracom erat Venos, sive Lnna, tnrpitodinom praeset. Coefiim 
Olareao. Cotgttia Venet. 1659. Cbabot. Lamb. Croq. Torrent. et recentt. 

NOTiE 

' pnerpcram ' mox vocat ' fortem,* id dit Sicot, inqoam, naofragi opem 

ett| minime debilitatam. Qoam ob frostra tonc a rupibns implorant, stc 

rem vero foetus a se editos menti- to a me modo. 

rentor veneficv, dixi in £pod. ▼. ni- JVadis] Scaliger ' nodos inhyeme 

mirom alieoos infantes sorreptos ale- naotas' ab Horatio poni, reprvhen- 

bant, quibos ad toa veneficia nteren- dit ; sed perperam. Quippe denoda- 

tor cnideliter enectis. Valeantqoi tos bonis omnibos in nanfragio, et 

legantPiichimctiis,etcomminiscantnr vitam dontaxat incolomem petentes 

CanldiSB fillnm hunc foisse ite nomi- recte Poeta exhibet. 

naum, vel qnasi ex pacto datnm. 65 iS^] SoXc^, agUare^ item, 

Commen tum, inqoaro, id habetor. flmtare ; «rixoi, agitatio, marey ife, 

Tuo Cruore rubroi'] Qoasi vere pa-* 66 Tu riieria Cotyttia Vulgata] Ple- 

rientis. Ironiam salsissimam singolm rsRqoe inembranx habent Cocytiot id 

vocesolent. est, infernalis, a Cocyto Inferornm 

5S Metrom soperiori simile. flnvio, qoa voce veocficia belle signi- 

Quii obieratii'} Canidiam respon* ficantor. Qood vero additor, aiicnM 

dentem sibi Horatias facit, novo lo- liberi Ci^itits, movit Angelom Poli- 

dibrio. tianom, ot corroptom honc locom 

54 Non aaxa midif, 4r»*] Saxa non pnUret, adeoqoe restitoendom ; pri- 

sordiora sont clamoribns nanfrago- mosqoe legendom censoerit, Cotyt- 

rom ac nautamm rebns omnlbns jam tia^ id est, flagitiosa, sacra, promiscna 

perditit egentinm, qnando hyemali- libidine tnVpia, Bacchi Orgiis simi- 

bus ventis ac tempestatibus subver- lia, qute a vencficis celebrantnr. Co- 

titnr mare, et scopolos fluctibns tun- ' tytto Dea sporcitite et impodenti* 



BPODaN L.I1IBR. 



m 



VQlgata, sacram liberi Cupidinis ? 

Et Esqailiui Pontifex venefict 

Impane ut Urbem nomine impleris meo ? 

Qaid proderat ditasse Pelignas aniis> 60 

Velociusve miscuisse toxicum ? 

mytteria revelaiat Amori Ubero emueeraltat Et ianquam petUifex EeqmUMi inean» 
famenH impleveria eivUatem mee namine? Qaid juvabit loeupletasee vetuiae Pe- 
%Na9, ani prmnhm tenenum paraste, it tibi more aeeidit leniior, quameupi^t 



0^^^^^^^^^^* 



omnes^ST Codex Bersmaooi, eaera liberi Cupidinie.— 60 Quid proderit Harl. 
1. 2. 3. 4. 6. omnei Lambini, Torrentii, et Crnqnii, orones Bentleii prvter 
400 ; Zarot. Medlol. Venett. Ald. Lamb. Crnq.*Torrent. Heina. R. et H. 
Steph. Rntgeri. Bond. Fab. Fabr. Sanad. Talbot. Pine, Towers, Francii, 
Delpb. alii. Quid proderat Bentl. ez codice veterrlrao Leid. et Magdal. et 



NOTiE 



ab AtbeniensibttBy CorintbitSy Tfara- 
cibnt, aliiique colebator nocturnis 
sacris omnl libidinnm genere infami* 
bns^ Meminit Juvenaiis Sat. ii. 92. 

67 Vulgata] A te cum lodibrio di- 
vnlgata : vel qnae ego pie tibi pate- 
feci, tn impie deriseris : nerope Epod. 
T. et I. Sat. 8. 

68 Et EtquUini Pontifex venefitt, 
9fe.'] Quasi snmmus arbiter, sacerdos, 
ac eensor, joa babens cognoscendi et 
Jodicandi de rebnsomnibnsadreligi- 
onem pertinentibus, adeoqne de sa- 
cris illis ac veneficiis, qnse fiunt a me 
extra portam Esqnilinam, vel in Es« 
qniiiis, de quibns Epod. v. in fine. 

EaqfldUni] Qnia sepnlcretum iliic 
erat, binc locns erat ad veneficia ido- 
neiis, nimirnm ossibus vel ciueribus 
mortuorum legendis, vel evocandis 
animabns, Ste, Vide snpra vs. 47. 

Pontifex'] £x Dionys. Halicarn. 
lib. II. ' Pontifices snnt rernm maai- 
mamm dorainL Etenim dijndicant 
sacras omnes cansas ; privatisqne et 
nagistratibns et ministris Deorum 
statnnnt qnscnmqne snnt sacrorum 
Bon scripta atque incognita. .... 
Sacerdotes etiara omnes recensent, 
eommqne famnlos ac ministros, qni- 
bns ntontur ad sacra, observaot : ne 



quis peccet in sacris legibns. . . . £t 
si quos aniroadvertunt peccantes 
mulctant, ad unumqnodqne negotium 
respicientes.' Hinc Plant. Rndent. 
Scen. nlt. ' libet jurare : tnn' meo 
Pontifex peijnrio es?' 

69 Impune ut Urbem nofmne impUrie 
meo] Postqnam ego te pariicipem 
feci veneficiomm et sacromm in £»- 
qniliis a me peractonun, patiar nt e» 
derideas, divnlgea, meqne plebis fa- 
bfllam et Indibrinm facias t Absit : 
impnne baud feres : dabis pcenaa. 

60 Qvtd proderai ditaeee Pelignae 
amu] Hoc alii refernnt ad Horatiom, 
alii ad Canidiam. Prior erit sensns, 
nt Canidia dicat Horatlo: Nihil tibl 
prodernnt aliarnm veneficarum in- 
cantamenta, quibns te adversns mea 
tneri volnisti, conductis pretio Pe- 
lignis mnlieribna. Posteriori senso, 
ipsa Canidia de se ait : Ergooe fras- 
tra in opem vocarim Pelignas anua 
qnibns mercedem erogavi ? vel, qoid 
proderit mihi Pelignas docnisse ar- 
tem meam, qua ditantnr passim ; si 
ego ipsa aon praesto qnod in |e mo- 
lior? 

PeUgnae] Peligni popnli Marsis ot 
Samnitibiis vicini, ac perinde venefi- 
ciorum periti. 



736 Q. HORATII PLACCf 

Sed tardiora fata te votis maDent. 

Ingrata misero Vita dacenda est» in hoc^ 

Novis nt usqne suppetas doloribas. 

Optat qoietem Pelopis infidns pater^ 65 

Egens benignae T^mtalus semper dapis ; 

Optat Prometheus obligatus aliti ; 

jAifvi vUa mUera i^fortmuLU protrahmia nttibiadkoG iantmmj «t dkdia» maaa» 
aramiuu perpetiare, Tanttdue Pelopis iiMelis pater aemper caretu expetito dbo, 
requiitn deaiderat : poecit eiiwn Protaetkeae ouUuri addicta». StefpkoM pariter 



^ »^^#i^>^^^^'»^ 



sic Exc. Sax. Mitsch. IVetzel. TTakef. Comb. et Kidd.-^S Si tardiara Hail. 
1 . S.6. nonnulli Torrentii, et Polmaiini, unoA Benmanni, pliirlmi Bentl. Venet. 
1569. Olarean. 16t6. Cbabot. Lamb. Crnq. Torrent. Bond. Delph. Bchrevel. 
aliae vett. ante BeoU. ciim signo interrogandi pott manent, Sed tardima Harl. 
8. 4. Porphyr. Brod. Oott. Bentleii Regin. a m. pr. -vetastiaBimi optimiqne 
Torrentii, onua Palmanni, Bersmanni alter, MedioL 1477. Venet* 1477. 
1478. 1479. Morent. 1482. Sanad. Cuning. Towers, Francis, MiUch. Wet- 
zel. Wakef. Bipont. Comb. et Kidd.— 64 ' Nome ut UMqae $. dol&ribus habent 
qnidem editiones Venet»; sed Jjoscheriana laboribue: em accedunt Lambiiii 
codioes aliqnot, et vetus noster Leidensis. Utramque probum est; sed illai 
potius hiijns interpretamentum videtur, et ex spatio mtertineari In versnm 
irrepsisse.' BentL Bentieiom secuti Cnning. Sanad. Towers, Francii, WakeC 
et Kidd.^65 * Iterom edd. Venetse infldua; contra Locheriana tii^, qnam 
tamen hic, ut et loco soperiore, recentiores fere desernemnt. Perperam. 
Nam, infldi etiam ezhibent omnes fere aliornm codices, et nostri. In Regf« 
nensi quidem et Regise ■ Soeietatis infldut nnnc extat, sed altera tectione 

£rins erasa. Soli id habent a prima manu Magdalenensis et BodleiannsL 
levocanda igitur est prisca lectio, et pluribus testimoniis firmata, infidi, 
Uterque qnidem ' infidus,' et pater et filius; sed hic potius filio donandum 
est epitbeton : qnia pater sniim habet versn «equente. Qui poets snnt, hoc 
ex more et decoro fieri facile agnoscent.' BentL ' Ego tamen infldue prse- 
tuli ; quod Tantalus, ut Horatius, Deomm arcana prodiderit. Quin et Sity- 
phus et Prometbens et ftires fnere et fallebant Deos.' Baxt, Bentielum 
secuti Sanad. Towere, Francis, Wakef. et Kidd. infldue servant Hari. 1 . 2. a. 
4. 6, nonnuUi Torrentii, item edd, Torrent. Heins. Steph. Deiph. Bond. 
Schrevel. Oesn. Zeun. Bipont. Mitsch. Wetsel. et Comb.— 67 Quatuor codd. 

SOTJE 

61 Velociutve ndtcuieee toxicum'} Atqni placct nt vivas, nt longius ac 

Hoc pariter alia et alia ratione potest diutins te discrnciem. 

«ecipi. Vel Canidia dicit Horatto: 66 P«iopu tii^ifS|wf«r]Tanta]usin 

Frastra est quod venenum tibi mis- Deos perfidos, quoram nentpe ar* 

cnisti velocius, ad fngienda, per mor- cana impie revelavit. Alii legant, 

tem citam, quae tibi mala et tormenta infldi. Pelops enim adversns QEno- 

infero s nam vives, et vives ad seram- raaum, tum contra Myrtilnm infidelis 

nas qnaslibet exantlandas, ita me extkit. Vide i. Od. 28. ii. Od. 1S« 

volente. Vel ipsa ait : Qoid prodest et 18. et postea i. Sat. 1. 

roihl praesentisstmum venenum pa- 67 Prometheu»'] De eo i. Od. S. eC 

rare posse cum libet, si ta vivis ? 16. ii. Od. IS. &c. 



BPODOK LIBBR. 737 

Optat supremo collocare Sisyphus 

In monte saxum ; sed vetant leges Jovis. 

Voles modo altis desilire turribus, 70 

Modo ense pectus Norico recludere ; 

Frnstraque vincla gutturi nectes tuo, 

Fastidiosa tristis aegrimonia. 

Vectabor humeris tunc ego inimicis eques ; 

Meaeqne terra cedet insolentise. 75 



€vpU reponere lapidem in wumtU tertice, At non einit edictum Jwis. 8ie et iu 
eupiee jam te dare praeipUem e celeia turribut ; jam peetue eo^fodere glMo No' 
rieo: qum etiam eegrituditu teedioea meeetue coUum tuum ineeree laqueo : eedjruo' 
tnu Ego vero tum i^fentie kumeris inequitabo: orbioq^e mneetur aMdaeia mea. 



Ton-entii, obUgatue cZtte.— 72 Exc. Sax. Harl. 4. dno Blandd. Crnqnii, Me« 
diol. 1477. Venett. 1477. 1478. 1479. Fiorent. 1482. R. Steph. Lamb. Tal- 
bot. Pine, Sanad. Towers, Cnning. JoboBon. Bond. Delph. SchreveL et Fran- 
cis. gutturi inneetee tuo, * Sic editiones yeteres, et recentiorum plereque : 
sed bona pars codicum, ut ex nostris QraBvjanns et Oalei ciim qnatuor aliis, 
nectee, qnae vera et genuina lectio est. Sic enim loquuntur boni scriptores. 
Cf. Nofter, i. Epist 19. Sl. Anson. Epigr. xxiii. 1. Plin. Epist. ix. 28» 
Virg. iEn. v. 425. 510. ¥111. 660. Ovid. Trist. v. 3. 8. Vides, opinor, ad 
h«BC exempla dicendum omnino fuisse : Fruetraque vineUe guttur inneetee turnn» 
non nt nnnc circnmfertnr : Fruetraque vinela gutturi inneetee tuo, Haud enim 
temere sic positnm invenies apud bonos scriptores. In unum duntaxat vel 
altemm locuni incidi : dt Arnobii lib. iii. p. 146. Edit. Heraldi : * IiuieG- 
tnntnr/ ait, * cervicibns laquei :' verum bnjus tevis est anctoritas, et fortasse 
scripserat, * nectnntur.' Et Silii Italici xi. 240. Stat. Tlieb. iv. 26/ Bentl. 
Vide Var. Lectt. ad h. 1. Statii. neetee prnfemnt Harl. 1. 2. 5. 6. Bipont. 

SOTJE 

68 SiejfphMe'] Honc mortalinm asto- dissimiy Tantalua, Prometheus, Sisy- 

tissimam vocat Homerns. Theognis, phns : ita, me obataate, nec to« qni 

' si qnis plnra norit qnam Sisyphns.' ausns es mea sacra deridere, tnamqne 

Cic. Tnsc. i. n. 98. * tentarem Sisy- snperbiam veoditare. 

phi pmdentiam.' Est et proverb. 70 VoUe modo^ Ssspius mortem 

* Sisjrphi artes.' De eo jam ii. Od. qusBres, nec invenies, qnamdin veta* 

14. 20. bo» Inqnit Canidia. 

Optat eoUoeare In numte eaxum'] Cic. 71 Nerieo'] E ferro exqnisito de 

Tnsc. mox cit. n. 10. < Mento sommam Noricis fodints. i. Od. 16. 9. 

aqnam attingens siti enectus Tanta- 74 Veetabor JkiMieriff, ^,] Tibi in- 

Ins. .... Sisyphns versat saxnm sn- snttalN», te snbactnm et calcatnm pre- 

dans nitendoy neqne proiicit hilom.' mam. 

60 8ed vetant legee Jome'] Ergo 75 Meeeque terra cedet imolential 

qnietem optatam» vetante Jove, ini- Iniolentem meam potestatem nni- 

Bime nanciscentnr illi, qnamvis calli- versi.verebnntnr. 

Delph. et Var.Clae, Horat. 3 A 



738 Q.. HORATU FLACOI 

An, qwdd movere cereas imagines^ 

Ut ipse Dosti curiosus» et polo 

Deripere Lunam vocibus possim meisy 

Possim crematos excitare mortnos^ 

Desidertque temperare poculum ; 80 

Plorem artis in te nil habentis exitum ? 



Ntmquid enimvero ego qtue tako commovere eereas efigiee, quemadmodtm ipee oh 
pidus olfsertiuti ; qtueque mei» incaniaiionibus devoco Lunam e eeelo ; et eomlmaHe 
eadaveriinu viiam reddere valeoj atque amatoriam potionem conficere ; niminm «b- 
Jleam iMiiiiiiii exitum artis adversum te inefficacis t 



Mitocb. Wetzel. Baxt. Getn. Zenn. Wakef. Corob. et Kidd.— 78. 79 Diripne 
in nno Bland. Crnquii et quibiudam edd. vett. Deripere tres alii Blandd. 
Harl. 1. 2. 3. 4. 6. alii. Vide ad tii. Od. 6. 21. lu. Od. 28. 6. iv. Od. 15. 7. 
.Epod. V. 46. et Nic. Heinsium ad Ovid. Met. ii. 52. possum meis, Possum 
'mnltaB edd. ante Bentl. qui ex oranibnt suis codd. reposuit : possim m. Pos- 
sim; et sic Harl. 1. 2. S. 4. 6. Brod. Exc. Sax. Mediol. 1477. Venett. 1477. 
1478. 1479. Locber. Floreot. 1482. item Sanad. Baxt. Towers, Francis, 
Oesn. Zeun. Bipont. Wetzel. Miiscb. Wakef. et Kidd.— 80 * Plaeet magis, 
quod in nostrls Leidensi, Zulicb. Regio. Magdal. Bodl. Reg. Soc. et pro var. 
lect. Petrensi invenimus : Desider^ue tenmerare pocula, Norat enim Canidia 
plura pbiitrornm et potionam genera conncere : onde ipsa sic Varo minatnr 
Epod. V. 78. Ergo bic, abi de arte et potentla soa gloriatory poeula magla 
convenlt. Tnm et hoc pacto effugies odiosum bomoeotelenton versus se- 
quentis, poculumy exitum/ Bentl. * Bentieias si niallet poeuiUf eqmdem non 
repugnabo. Horooeoteleuta snnt illi gravi odio, mihi non sqne.* Baxt. 
pocuium habent Harl. 1. 2. 8.4. 6. omnes Blandd. Cniquii, omnesTorrentii et 
alionim, cnm edd. omnibns ante Bentleinm, quem secnti Sanad. Towers, 
Francis, Wakef. et Kidd.— 81 Duo Blandd. Crnquii, nonnulli Torrentii «I 
aliornm, emnes Voss. et Grsev. Harl. 2. 4. 0. Oott, Brod. Zarot. Venet. 
1495. Talbot. Piue, Bentl. 6chrevel. et Kidd. nil ageutis eantum, Duo alil 
Blandd. Crnqnii, pluriml Torrent. Hail. 1. 8. 6. Mediol. 1477. Venett. 
1477. 1478. 1479. Florent. 1482. Ald. R. et H. Stepb. nU habentis; Orsv. In 
margine eadem mann : nt^ carentis: sed pro exiiuM nonnnlli habent exitus, 
Muietns et Panlus Manutins : nil talentis exitum, Crnquins et Lamb. nirftem 
kabetKiis exHum» Baxt. Oeso. Zeon. Bipont. Wetael. Mitseh. Wakef.et Comb. 

NOT^ 

76 Movere cereas im^ginesl Ex arte dacta etiam io cineres cadavera aos- 
magica. De bis jam dixi in Epod. v. citare, animas evocare ab lnferii| &c. 
at plora dicam ad i. Sat. 8. Vide ibi Virgil. £cl. viii. 08. < Ssepe animas 
Not. iniis excire sepnlcris.' TiboU. i. S. 

77 Ut ipse nostt curiosus'} Quippe 47. ' Hsbc caotn findilqoe solnm« 
affuisti, teqne admisi asl nostra mys- niaoesqtie sepolcris Elictt, et tepido 
teria. Epod. v. 1. Sat. 8. devocat ossa rogo.' i. Reg. 28. Pa« 

Poh Deripere Laaam] Vide Epod. eila Pythonera habens snscitat ani- 
V. 46. ibique Not. mam Samuelis, jobenteiSaoin Bage* 

79 Crematos excUare utoriuos'] &«> Vlde i. 8at. 8. 



EPODnN LIBKR. 



739 



NOT^ 



80 D«iMf«rl^ Umperare pmhIiim] 
Ad pbiltrnm HippomaoeB adhibeba- 
tor : coDtra, ad odii pocnlum, fel di- 
venoram animaliaro. OriKen. llb. 
VII. oontra Celiinm : ' Daemones in- 
Yocant ad philtra vel misetra.' 

81 Plorem artis in te nikU hahentie 
exiimmi Toetnr hancleetionem Theod. 
Marcilios. Nikil habentie : 4xw Attice 
wokre et foeee lignificaty inqoit. Joan. 



cap. 25. *Jt.v 4/uA gttK lx<t o(fi4y. In me 
non habet qmiequam. Alii legont, nU 
agentit : alii, valentie. Alii vero, 
Plorem orlit (sopple, * cauta,' inqoi. 
nnt) nnUum habeniie exUwm; vel, itt'l 
habentie exUuB: affemntqne illnd Yir- 
gilii, iEneid. zi. 126. * Jottltisne 
prins mlrer? belline labomm?' Et 
ibtdem v*. 280. * Istorve maloranu' 
Ubi certe snbau^itar &f«ra, canea. 



Q. HORATII FLACCI 
CARMEN SiECULARE, 

PRO INCOLUMITATE IMPERII. 



CuM Secnlares lado» Aogastos celebraret secnndum ritiim priscae Religio- 
nis a virginibns puerisqoe prseteztatis Sb Capitolio cantatom est. Vtt. 
Shhol. (Secnndum b»c non raodo lustt boc Ssculare Carmen Horatios, 
sed imperio Augusti ad ipsum actum ludorom scripsit ; quod confirmat 
etiam Suetonius in vita Poctas nostri, et forte Ovid.Tri«t. 11.25. et aperte 
Censorin. de Die Nat. xvii. Visum est prtmum Sanadono, deinde nuper etiam 
Anchersenio, ingeniosis sane bominibns et doctis, seligere ex reliquis Hora- 
tii Carminibos qasBdaro, et velut Drama quoddam Sseculare inde formare. 
£t tlle qutdem boc ordine i. Od. 82. iii. Od. 1. 1-4. iii. Od. 6. i. Od. 21. 
denlque ipsum boc nostrum. Ut facile est inventis aliquid addere, ita An- 
cbersenius auxit hoc systema nuper hoc modo : i. Od. 32« et iv. Od. 6. in 
fcena campi Martit caotata dicit, primo die Lndorum Saecularium : iii. 
Od. 1. secundo die in Capitolto : iii. Od. 22. et i. Od. 21. nocte, qu» ter- 
tium diem praecessit, in templo Dianse AventinsB: i. Od. 11. et prsesens 
Carmen, tertio die in templo Apolliois Palatini : iii. Od. 10. eodem die, 
sub finem Lndorum in campo Martio, cecinit vel ipse Horatios, vel choros 
puerorum et paellamm. Mirum sane, si Carmina nnius argumenti, eodem 
tempore scripta, ita spargi per libros plores potuere. Actum est de tota 
cbronologia Bentleiana, qoam supra proposuimns et firmavimns. Sed 
tamen consideravi plos semel ipsos versns ea quidem mente, ut si qnid In 
iis deprebenderem Ssecularibns Ludis proprinm (de quibus jam anno nos- 
tri sseculi xvii. diligenter me quaesiisse, disputatio tnro edita testis est, in 
qua non ronlta emendanda xxxiii. anni, saMSulum jnstnm, me docuere), de- 
sererem potius cbronologiam illam, quam iepido saneet non ineleganti in- 
vento repngnarem. Qnid deprehenderim, singulis locis ascripsi : hic pro- 
fiteri cogor, solidi me nibil dum invenire, cnr viris doctis assentiar. Olo- 
riam ingenii neutri abjodico; ▼ernm iUos, vel altemtmm vidisse, nego. 
Dissensum talem indigne ferre nemo debet, mioime omninm, qni receptaa 
sententias oppngnandas sibi snmsere. Ceteram, qni legere boc SsBCulam 
Carmen jncnndins volunt, illi prins cognoscant certe locum Zosimi lib. ii. 
pr. prvsertim versns, qoi ibi redtantnr Sibyllinos, qnos qnidem disserta- 



Q. HORATII FLACCI CARMBN 8i£CULARS. 



741 



tione anto citatn explicare ip«e qnoqne conatos snn« Illod addimos onom : 
alternis cecinisse poeros ac poellas, interdom Tero jonxisse voces, proba- 
bile fiicit ipsa ratio Carminis : qnid aotem onicaique hemichorio ant cboro 
toti stt tribuendam, nninscujnsqae lectoris ingenio permittere, com librl 
taceant, malomus. Gun») 

Phcebk sylvaramqae potens Diana^ 

O ApoUo et DiaM ttflvanm tfomtiia, ilhuire ettU vrnamadum ; • sentper lumO' 
*# ^^^^^^^^^^ 

Drama Sanadoiii reccpit Francis, (vid. Argiim.) alio tamen ordine: Poeia 
ed Popnliijn, iir. Od. 1. 1-^. jld PHcros a£ PneUas, iv. Od. 6. 21^-44. Conccii- 
Um frvmnM : Hymnus ad ApoiUnem, i v. Od. 6. 1-28. Coneeniits secunduMf i. Od. 



NOTiE 



Carmeii SmcMUtre'] £x Jal. Scalig. 
iib. Poet. VI. Horatii ' Carmen Ssb- 
colare doctoro, plenum, tersom, la- 
boratom, felix.' Anno ab urbe coo- 
dita 786. qnintos Angnstos Ssecula- 
res Lndos celebratariis, Carmen hoc- 
ce in iis ex more canendnm, ab 
Horatio scribi jussit. Horatins hnie 
operam sedalo iropendit, immo tam 
feliciter, vel sno ipsias jodicio, nt et 
sibi applaodere, et choros nobiles 
illnd decantatnros ad exeqnendnm 
diUgentersacrnm munns antea exhor- 
tari non veritos sit. Duplici Ode hcc 
pr«stat, nimimm vigesima prima libri 
primi, et sexta libri quarti ; quam vnl- 
gns ntramqne SsscuUre Carmen ni- 
hilominns hnc usqne noncnpavit, sed 
perperam. Nam in priori monet dun- 
taxat pueros ac virgioes, nt rite ca- 
nant Apollinis ac Dianae laade8:*in 
posterfori vero de se ipse, et magni- 
fice qoidem, loqnitor Poeta. Qnse 
plane esse contra rationem Hymni, 
in qno laudaritantumDeos atqoe in- 
vocari decet, nemo negaverit. 

Porro qon ad Lndos SsBCulares at- 
ttnent, pancnla saltem hic ascribere 
non pigebit. Hi centesimo decimo 
qnoqoe anno peragi solebant, in 
Campo Martio, per tres dies conti- 
nnos atqoe noctes. Primo quidera 
Princeps civitatis in Capitolinm as- 



cendebat cam qoindeclm vlris ista- 
rum csBrimoniarom procuratoribns, 
ibique sacra tiebant. Tnm in Thea- 
tris omnibus edebantnr Ludi. Dein- 
de Junoni snpplicabant matronss. 
Postremo in sde Palatina ter novem 
pneri nobilissimi, totidemqne virgi- 
nes Patricise, in ternos atrimqne.cho- 
ros divisi, OrsBca Latinaqoe voce 
Apollini Dianftqne Hymnnm decan* 
tabant,qnem vocaront Ssecuiare Car- 
men, in qno mala qnseqoe deprecari, 
bona deposcere moris erat. Qum 
qnidem omnia st observarentur, inco- 
lumitatem Imperio et prosperitatem 
SBtemam Sibylla suis Carminibos spo- 
ponderat. Quapropter curandoram 
istorom caosa Doumviri primom i^ 
Tarqoinio Superbo, postea Decem- 
viri, demom Sylla Dictatore Qoinde- 
cimviri creati sant. Lodos S»cnlares 
institntos a Noma Pompilio alii scri- 
bant, alii a Valerio Popllcola, alii 
verios longe post exactos reges. Ne- 
qae scrlptores consentiant de tem- 
pore qno celebrati foernnt. Snnt 
enim qni velint post centnm an- 
nos : alii postcentnm ac decem. Con- 
stat anticipatum aliqnando tempns. 
Tacit. Annal. xi. 'lisdem Consnli- 
bus Lndi Saecnlares octiogentesi- 
mo post Romam conditam anno, 
qnarto et sexagesimo qnam Aognstns 



743 



Q. HORATli FLACCl 



Lacidum cceli decus, O colendi 
Semper et cnlti^ date quae precamur 
Tempore prisco ; 

roMft et honoraii^ ccneediie qua rogamuM diebuM »oletmUms istis: in quilme ewrmina 



21. Concentui tertUUf hoc nostruQi.— 4 ^OroDes Libri babebant: Tempore 
eocro, no8 tamen ex Vet. Scliol. reposuimos prisco: * Tempora' kw\ws dicnn- 
tur 'Festa' etiam Ovidio in Fastia. fientleio placuit Mcro, ex interpreta- 
tnento. Glossis maxime deiectatur Bentleius.' Baxl» Exc. Sax. Gesneri 
babet etiam prieco ; et sic edidere Oein. Zeun. Bipont. et Comb. * Utioani 
tandem cansam intelligerem, cur maloerint alii prioco, Si, prejudicatia opi- 
nienibos abjectit, rem con8ideres,videbii«, nullum aliod verbom locuro babere 
posse. Illud priico iinUnm sensum babet. Certe difficilis boc verbo locos 
redditnr, sine necessitate.' Kloiz. tacro prtpferunt Harl. 1. 2. 1. 4. 6. et om- 
nes aliiy iteni edd. ante Baxt. cum Bentl. Sanad. Cuning. Francis, Towers» 



NOTiE 



edideraty spectati sont. . . (sedente 
Qandio Cirrensibos Ludis, &c.) Do- 
mitianna qnoque edidit Ludos Swcu- 
Ures : iisqne attentius affui sacerdo- 
tlo Quindecimvirali preditus» ac tum 
PrsKtor, Quod oon jactantia refero : 
sed qnia collegio Qniodecinivirnm 
aatiqoitiis ea cnra; et magistratns 
potissimom exequebantnr officia cie- 
rimoniarnm.' Sueton. Claod. cap. 
21. * Fecit et Seculares Liidos qoasi 
anticipatos ab Aogusto, nec Irgiiimo 
tempori reservatos : quamvis ipse in 
bistoriis suis prodat, iotermtssos eos 
' Attgnstnm multo post, diligentissime 
annomm ratione sobducta, in ordi- 
nein redegisse. Qnare vox prsrconis 
irrisa est,' (observa, lector, ritum so- 
lennem,) * invitantis more solenni ad 
ludos, quos nec spectasset quisqnam, 
•ec spectatnms esset: cum super- 
essent adbuc qui spectaverant, et 
qnidam histrionnm prodncti olim, 
tnnc quoque prodocerentnr.' Idem, 
Domitian. cap. 4. ' Fecit et Lodos 
Sscolares, computata ratione (empo- 
rnm ab anno, noo quo Clandios proxi- 
me, sed quo olim Augnstns ediderat.' 
Vlde Dion. lib. uv. Censorio. de 
Bie Natali cap. ▼. Val. Max. ii. 4. 
Alex. ab Alex. vi. 19. prie ceteris 



antem Onnpb. Panvin. necnon Sibyll. 
Carm. ab Opsopso edita, Zosim« 
Histor. lib. ii. nbi sic etiam scribit : 
* Eodem sacrificio ad tempos neglec- 
to, com mrsns adversi casos accidis- 
sent, Octav. Augustus Ludos reno- 
vavit, factos antea. L. Censorino et 
M. Manlio Pnelio Coss.' 

1 Pkofhe eylvttrumque poiene Dtaua] 
Dii quidem omnes in Ludis Ssecnlari- 
bns coli debebant : prKcipne vero 
invocabantor isti tanqoam iXt^UtaHot 
et averrnncl malornm': tom quod 
annum sol, menses Inna regat. Tes- 
tatur Zosim. cit. ibidemque nnniina 
sacris illis solennibos placanda recen* 
sentur, Jupiter, Jnno, Latona, Apol- 
lo. Diana, Parcse, Ceres,Pluto, Pro- 
serpina. 

2 Lucidum cmU decu»] Apollinem 
pariter et Dianani, seu Solem ac Lu* 
nam ita compellat. 

Celeiidt Semper et culii] Hi quippe 
ab omni sbvo Romanis religiose colti, 
velut Romani conditores Iroperii. 
Uode postea, ' Roma si vestram est 

OpttS,' &c. 

4 TVmpsre priaco [eacro] Hisce die- 
bns feslis Ssecolaribns, quibus sacm 
fiebant in omnibns fanis, ac populos 
nniversus religioni intentus erat. 



CABMBN SjEGULABB* 

Quo Sibyllini monuere yeTsus 
Virgines lectas puerosque castos 
Dis, quibus septem placuere coHes^ 

Dicere carmen. 
Alme Sol^ curru nitido diem qui 
Promis et celas^ aliusque et idem 
Nasceris, possis nibil urbe Roma 

Visere majus. 



743 

5 



10 



SibffUajMbent pueUu exhnioM et pueroe eastot hymnwn decantare itiimiiit^uf a qni* 
bu8 yrotegnntur uptem eoUee, Sol omnia coneervant, qui epleudido eurru lueem 
froducii et a^fert, divereusque et idem oriria, utinam nihil queat aspicere exceUeU' 



Wetsel. Wakef. MiUch. et Kidd.— 5 Quod SibyUini dno codd, Bertmaniii, 



NOT« 



5 SibyUini monuere vertut, 4r«.] Ri- 
tof, ut dixi jam, S»cnlarinm Sa- 
crornm Siliyllas carminibns prsscrip- 
tos erat. Apnd Zo»im. cit. ita canit 
ilia : flUfunia6aif'?t9fuue,ital obfAdkaX^' 
^ai latfr^y, Mc/Arqa^cu rdS^ ir^a* 9coi- 
€1 fi^y bBat^roun 'P^cty iy ircMy irapiL 
^fi$pi9os Aw\€TOV (^aip, K. T. X. De 
Sibyllia ac Sibyllinit versibns fnse 
disflerni ad Jnvenal. Sat. iii. init. At 
prodiere nnper ernditiasimte de his 
lucubrationes Petri Petiti Philoso- 
phi et Doctoris Medici Parisiensis, 
Lipsiae editse ann. 16S0. in quibns 
egregie asserit nnicam Sibyllam ex- ' 
titisse £rythr»am ; qnse cnm diutis- 
sime vixerit et per varias orbis regio- 
nes sit peregrinata, atqne in singolis 
commorata et vaticinata, plnriom 
Sibyllarom opinionem vnlgo fecit. 

6 Virginet lectaa jnterotque^l Bene 
vocat lectot et eximios. Nam prspter- 
quam qnod illi dehebant esse ioprimis 
Dobiles, etiam jiibebantnr esse patri- 
Dii omnes et matrimi, id est, paren- 
tem utrnmque habere snperstitem ac 
viventem. Quorsum vero ? Qoo- 
niam ApoUinis ac Dianse landibns 
rite canendis plarandisque numini- 



bus panim idonei videbantur ii pnerl, 
qnornm parentibns Dit illi velnt irati 
vitam adeniissent. Nimimm ea ve- 
teribiis insederat opinio, qnotqnot 
inortalinm interirent, Apollinis anl 
Dianse telis perimi. Zosim. cit. Liv. 
lib. xxzvii. Scc. Vide et i. Od. 21. 
iv.Od. 0. 

7 Dis, quibut teptem placuere cotlet'] 
Dii tntelares, prasides, ciistodes nr- 
bis ac gentis Romanas ipsornm auspi- 
ciis conditas. Romam septem colli- 
bns incedificatam esse norunt omnes ; 
sive ejus pomoerio colles septem con- 
tineri, nempe Aventiniim, Esqnili- 
nnm, Capitolinum, Coelinm, Palati- 
Dum, Viminalem, Quirinalem. 

9 Alme Sol] ApoUo idem qui Sol, 
Macrob. Satnrnal. i. Sl. Hiijus an- 
tem in h«c inferiora magna virtns. 
Scilicet calore prodncit, alit, fovet, 
auget ; Inmine recreat, &c. 

Curru nitido diem qut Promit, ^Tc] 
Quadrigis vehi sol terram circum 
poetis dicitur. 

10 Alintque et idem Natcerit'] Idem 
est sol hodie qni beri : hodiemns ta- 
nien dies alius est ab hesterno. 



744 



Q. HORATII FLACCI 



Rite matnros aperire partas 
Lenis Ilithyia, tuere matres ; 
Sive tu Lucina probas vocari^ 

. Seu Genitalis. 
Diva^ producas sobolem^ Patrumqne 
Prosperes decreta super jugandis 
Foeminis^ prolisque novae feraci 
Legemarita: 



15 



20 



thu civitate. Romana. O lUthyia benigne procuran$ tempeativoi partne, «eu Liuina 
eeu genitali* amaa nominarif defende matree, O Dea prolem Rmanam nudtipUca ; 
et pnmwve Senatu$eontnlta dejwtgendtM eonnubio ntuUeribuaf et lege maritali nova 



^^^# ^^ ^-^^0 ^^ 



qnatnor BUndd. et Div. Crnqnii, et Harl. 1. 2. S. 4. 6.— 13 mtom,a,fcBtM» 
▼ar. lect.ined. Oetnero-Zeun. Lips. 1816.— 14 Oott. Florent. 1489. al. Mfy- 
f Aui : var. lect. ap. Kidd. /ikia.— 16 Seu GenetyUis ex conj. Bentl. eumque 
secnti Saoad. Towers, Francis, et Kidd. * MoHem ernditissimnni Bentleinm 
de sola conjectnra reposnisse GenetyUio, cum possit GenetyUis Latine reddi 
ab Horatio satis idonee GenitaUs : quin et Scholiastes hsc finnat. Sed ille 
irulgaria temnit.* Baxt, ' Nee ego ausim Genitalem genendi et pariendi prn- 
tidem damnarCy quam omnes in universnm librl agnoicant : cnm prssertim 
GenetyUie sit Latinis inaoditnm, et Orscis turpicnlnm fere, Veneris potins 
epitheton lascivat^, quam Dians.' Getn, Genitiva conj. Cuning. sed edidtt 
Genitatia, Vide Lamb. ad Lucr. i. 7. Heinsinm ad 0?id. Amor. ii. IS. 7. et 



NOTiE 



14 IHtkffid\ Haec inter generationis 
pr»sides recensetnr, immo eadem est 
onm Lncina Dea, qns parientibus 
opitulatnr, seu Diana, sen etiam Ju- 
none. Junonis 6liam qnidam facinnt, 
Homer. Pausan. Diooys. Halic. Pla- 
to. Coel. Rhodig. xxviii. 24. ita scri- 
bit : * Ilitbyia, sive ElXclOvia ex Hy- 
perboreis appnlsa Delum Latoon 
affuit parienti, teste Pausania. Hinc 
rem Qivinam Ilithyie obeunt Delii, 
a qnibns didicerint ceterl. Dicta- 
mnm herbam jnvare insigniter fecun- 
ditatem atque ff^QicCay; atque ob id 
corollas Ilitbyiss ex dictamo contexi 
snetas, observatum. Ilithyia multis 
Luna credita est ; eamqne mitem ac 
lysizonon adesse parturientes preca- 
bantur.' Hsec ille. Ejns memine- 
rnnt et Hesiod. Theog. Pindar. Nem. 
Od. Yii. init 

15 iMcina} 8ic dictaquod prodeun- 



tibns in lucem faveat infaotnlis. 

16 Genitaiia'] Qnod adjnvet ac pro- 
moveat generationem. Et qnenad- 
modum solis calore foetns animatnr, 
sic nutritnr hnmore lonse et gignitur. 
Ex his intelligitur cur a Poeta nostro 
dicatnr * matnros aperire partns Le« 
nis.' Vide iii. Od. 22. et iv. Od. 6. 
88. Not. 

17 Producaa aoMem"] Romanam 
gentem adeoqne potentiam augei 
amplifiea. 

18 Decreta auper jugandia FcminiSp 
IfcJ] De connnbiis rite contrahendis 
ad generandam prolem, snpplendos- 
qne exercitus. Censorum Jns et offi- 
cium erat, coelibes ad matrimooinm 
cogere. 

20 Lege marita"] Intellige non 1e- 
gem Poppeam, qne mortoo Jam pri- 
dem Horatio, et post Lndos istos 
Secnlares annis 25. lata est; sed 



CARMBN SiECULARE. 745 

Certas andenos deoies per annos 
Orbis nt cantus referatqne lados» 
Ter die claro, totiesque grata 

Nocte freqnentes* 
Vosqne veraces cecinisse Parcae^ 25 

Quod semel dictum est^ stabilisqne remm 

BobolufertUu Circutui etiam eeiUum et decem annii evoMua redueat eantHenaB ac 
Imioe celebree tribue diehua lueidia totidemque noctibuejueundis. Vo$ autem^ Parcm^ 
qum eemel etaiuta veae pranuntiasti»^ et fixus ordo rerum custodit^ proepera fata 



^^>0^^^^^^^0^ 



Borm. ad Ovid. Art. Am. 1. 126.— 21. 22 CertM ut denos d. p. a. Or^u efcodd. 
Lambini, Mediol. 1502. Ald. Baail. 1691. Fabric. 1691. Lad. Vives ap. Craq. 
et Dan. Heius. Certus uudenos d. p. a. Orbis ut Harl. 1. 2. 8. 4. 6. Gott. Exc. 
Saz. Brod. omnes Torrentii, Blandd. 1. 2. 8. 4. Craqnii, ceteri omnes etedd. 
recentt. < Pro et eantus referatque hidosj ita reponendom dnxi jozta Vet. 
Schol. ut eantus referat que ludos; neqae enim que semper Encliticnm est : et 
pessime nonnolli ut denos pro undenos,* Bazt. * Horatianom est, que adjnn- 
gere ad ▼erbum eommnnc, qnod sic velat geminatnr, qoast essetyiiiMii^iisrf- 
feratf rrferatque ludos. Vid. ad Car. 2. 19. 28.' Gcm.— 28 Bentl. tetiensque.-^ 
26 Quod s. dictum^ sine est, Harl. 4. Harl. 1. a m. sec. et GrsBV. fla6aM Qnt- 
rini conj. Rntgerain*, qnam ipse postea damnavit; stabile usque Caning. 
Bentleins vero : dictum stabilis per «viaii, et sic edidit Kidd. Idem Bentl. 

NOT^ 

Jnliam maritalem, sea de maritandis Imrr^ Uita k^kXw iMmWf a. r. X. 

ordinibas, tnnc temporis latam ; qu» 28 Ter die darOftotiemue Noete]Ttr' 

conjngatis prsemia, pcsnas aatem ad- nis diebns ac totldem noctibns perse- 

▼ersns coelibes decemebat : prsBterea verabant Lndt SsBcalares, at antejam 

ingennis qnibaslibet (exceptis tamen anootavi. 

Senatoribns ac Senatonim iiliis^axo* 26 Voeque veraees eeeinisse Pareee] 

res libertini generis ducere permitte- Lactns» sive nithyi» sabjnngit Par- 

bat. Vide Oell. i; 6. Cicer. de Legib. cas. His nimirnm assidere illam scrl- 

Zonar. Dion. Tkdt. Annal. Sneton. bit Pindar. Od. Nem. vii. ante cit* 

Octav. EixMBma ndpoBpos JHmpSof fioBv^pAmif 

21 Cerdts undemos^ i^e.] Precamur Ha? . . . *Hpar, Ttr^cipa r^Rciwr, «• r. A« 

etiam nt post evolotum rarsas cer- Ititlifia assidens Parcis profunde eogi- 

tum illod spatium annornm centnm tanHbuSyJOia JunamSf genitrix Ubero- 

ac decem, qaod Ssecalam appellatur, mai, tfc. 

referantar et reprsBsententar Itcram 26 StabiUsquM rerum Tenmnus ssr- 

acdeinceps Ladis istis similes, sem- vet [servat'] Qoidam. legant, servet: 

perqaeadeofloreatarbsetlmperiom sed vix contextns eam ferat lectior 

Romanum. Alii legnnt, Certus «I de- nem. Alii, karet. Nihil clarins oos- 

nof, ac centenis duotaxat annis smcu- tra illa lectione. Sensus est : O Par^ 

lum detiniont. Quod tamen band ita cse, quss veraclter protulistis ac pro- 

probant eradlti, refhiganturqae Si- fertis id qnod semel a Jove dictom» 

byllini versas : *AA^* bwSroF pHpuaros iatnm, et sancitam est, prseseriim de 

Xicp xp^9 Mp^om Zu^s, els Mm¥ Imperii Romanl «ternitate, (Virgil, 



746 Q. HORATII FLACGI 

Terminus serret ; bona jam peractis 

Jungite fata. 
Fertilis frugum pecorisque Tellas 
Spicea donet Cererem corona : 30 

Nutriant foetus et aqu» salubres 

Et Jovis aur». 
Condito mitis placidusqne telo 

addite jam tranaaetis. Terra /rugiimB /«ectmda H gregilms det Cereri coroMm e 
tpicit, SalMbretaquaetaerJotiiakmi/eetus. Pheete, tagittit reconditit eUmaiM 



conj. etiam : Quod, eimul d. eet, $, per mim.— S7 Bentleii Magdal. R^g. Soc. 
a in. sec. Venet. Olarean. Ald. Stc. servat ; in quibundani aliia servent. Om" 
nes ceteri Bentleii, raeliores et vetustiores Cruquii, Torrentii, Bersmanni, 
Pulmanni, Lambini, Harl. 1. 2. S. 4. 6. Cruq. Lamb. Torrent. Delpb. Bond. 
Scbrevel. Bentl. Sanad. Baxt. Oesn. Zeun. Towers, Francis,Bipont.Mit8cb. 
Wetcel. Wakef. Comb. et Kidd. sertet. ' Non opns est ingeniosa quantnm- 
iris Bentleii conjectura, qoam refellunt Lamb. Bos Animadv. p. 64. et 
Jobnson. P. ii. p. 67.' Gesn. — 11 ' Posni sobdistinctionem post aqua, quod 
salubres ad auree mktgis pertioere crediderim, quast diceret : aquee Jsvis et sa- 
lubres aurtB Joms: nam et siccitatem, et pestilentem aerem deprecatur.' 
Baxt. * Opportnne buc advocat Rntgersios ApoU. Rbod. ii. 627. Miffm iit 
Aths alpau Etesise nimio calori resistnnt, exnriqne segetes probibent.' Gesm. 
Ita distingoont etiam Oesn. Bipont. Mitscb. et Comb. *Sustnli comma post 

NOT^ 

* Imperiom sine 6nededi/) qnod qni- Virgll. ^neid. iii. 198. Uorat. i.Od. 

dem bactenns ' ordo rerom stabilis 21. ' Hic bellnm lacrymosum, hic mi^ 

ac terroinns servat/ constitntss Jam seram famem Pestemque a populo et 

Romanorum potentiaB . et glorisB no« principe Cssare in Persas alqne Bri- 

vam semper adjnngite. Vel, si mavis tannos Vestra motns aget prece.' 

generaliter accipere : Parcas, qnse ve* 12 Jovis aiir<e] Hinc Virgil. Ecl. 

re recinistis id * qnod semel dictnm,' iii. ' Jovis omnia plena.' Macrob. hi 

qoodqoeimmotabilinecessitatefixnm Somn. Srip. cap. vii. Jopiter pro 

oportet servari, conceaaam Romanis ccelo ponitur, et Juno proaere; Ji>« 

felicitatem perpetuam facite. visque conjnx, qnia aer sdlicet Infe- 

10 J^pieeadometCerereMeonmalHoe rior, ccelo est snbjectos, velnt aeri 

debitnm et aptum mnons pro accepta snperiori. Idem Satnmal. iii.4. * Esse 

frnsnm abnndantia. Tibull. 1. 1. * Fia- antem medinm aetbera Jovem, Jnno- 

va Ceres, tibi slt oostro de mre co* nem vero imum aera,' alunt, &c. 

ronaSpicea.' Et ii. 1. ^Spicls tem. 91 Coudito mUis placidusqus teio} 

pora elnge Ceres.' Contra exerto vel intorto metoendns 

tl Nutrimnt fettus et aquee salubru ac terribilis, ii. Od. 10. 19. Addo 

Et Jovis aures] Aerem et aqnas pes- qnod ante annotavi, ita veteribna 

tHentes deprecatur : oratqne ne * ta« anperstitiot e existimatnm, mortalinm 

bida merobris, Corrnpto cceli tractn, neminem interire aut morte mactari» 

miserandaqne' veniat ' Arboribnsqoe oisi Apoliinis ant DiauK telia pereus- 

«atlsqne laes, et letlfer annns :' nt ait snm. Vide Macrob. Satnroal. 1. 17. 



CARMBN 8ACULARB. ' 

Supplices aadi pueros» Apollo ; 
Sideram regina bicornis aadi 

Luna paellas : 
Roma si vestnim est opas» Iliseqae 
Littas Etroscam tenaere tarm»^ 
Jassa pars matare Lares et arbem 

Sospite carsa ; 
Cai per ardentem sine fraade Trojam 



747 
35 



40 



et btnigne, exaudi pueroe euppUcaniei : o hma hieomiSf attrorum prineept, exandi 
virginee : Si qttidem Roma ett vestrum opnt, et ad ripam Italieam feiiei namga' 
tione appulerwU eaierwB Tn^janai, honuneo Ju$gi maiare domicilia et eititatem ; 
finbuM piMt JEneae viam tutam paravit inter. ineanoam Trqjam tff«r<My ipteque poot 



aOTJE 



ubi ApolliDU arcu et sagittis Solis 
radioB •tgnificari, morbotque hinc vel 
•aDitatem ab eo immittt creditom 
oliro, probe asaeritur. 

14 Audipuero8,ApoUo,ifv.] Apolli- 
nem, ut vtdes lector, pueri invoca- 
bant, pnellaB vero Dianam, in sepa- 
ratos hinc et illioc choros distribnti ; 
et sic josterat Sibylla : x^ 8^ uSpai 
Xop^ya^TcX Ixomv, K«I y^^*"^'^''^ 
<niv ardxvs, &AAA yovifw Tldyrtnf (u6p- 
rwff ots kfiipiBaX^s frt ^^Xi|. Seorsim 
vero pueUnB choTum ipece kabeant, Et 
ieortim puerorum matcuiut ordo, ted 
parentum Omnium vioentiumf quilmt 
utrimque fiorent adkucgenut extet, 

%5 Bicomit Ltitia] Non temere hoc 
epithetum, immo proprium maxime. 
Nam tempore novilnuii agebantor 
Liidi S»colare8, et Carmen illnd S»- 
culare concinendttm erat '.ad bicor- 
nem Innaro/ 

S7 Roiha ti vettrum ett oput, tfe,"] 
Idcirco Roma dicitnr ApoUiniiiopus, 
qnod ^neas Apollinis oracnlo obae- 
cntn» venit cum suis in Italiamy ibi- 
qae consedit. 

tS Littut Etrutemm'] lUlicam, Ti- 
berlnnm littns. 

S9 Jtisra pars mtiters taret, tfc.'] Ac- 
cepta ab ApoUiue mandata iteiuqiiei 



beneficia non sine grati ac religiosi 
animi testificatione apud ipsum na* 
men refemntar. Virgil. ^neid. iii, 
88. sic ^neas Pheabo ; * Quove ire 
jubes^ ubi ponere sedes ?' Phoebns 
auteni sic ^BnesB respondet : ' Dar- 
danidsB duri, quas vos a stirpe paren- 
tum Prima tulit tellus, eadeni vos 
ttbere Iseto Accipiet reduces : anti* 
qnam exqnirlte matrem : Hie domns 
^neae cnnctis dominabitur oris, £t 
nati uatorum, et qui nascentur ab 
Ulis.' Et vs. 160. sic monent Pena- 
tes Dii ApoUinis responsa interpre- 

tantes : < mntandae sedes Surge, 

age .... Coritum, terrasqne requtre 
Ansonias.' Et postea : * Ibitis Ita- 
liam, portasque intrare Ucebit.' 

Part] Proprie. Nam et Trojano- 
rnm aUi Aotenore duce in Italiam 
devenernnt. Virgil. iEneid. i. 

41 Ctn p^r orrf«iil«ro, 4r«*] lUi Tro« 
Janornm parti a te, Apollo, jtissie 
oovas qaserere duce ^ea sedes, Is 
daz, te adjatore, tatom * mnnivit iter,' 
longnm fugsB laborem, ot ipse jussus 
erat, minime deserens. Virgil. cit. 
£neid. iii. 100. 

Per ardenUm, ^c.] VirgU. ^eid, ii« 
* flammam inter ot hostes Expedior : 
dant tela locom; flammsBque rece- 



748 Q« HORATll FLAGCI 

Castus iEneas patri» superstes 
Liberam munivit iter^ daturus 

Plnra relictis : 
Di probos mores docili juventas, 45 

Di senectuti placid» quietem» 
Romul» genti date remqne prolem- 

que, et decus omne. 
Quique vos bubus veneratur albis 

pmtriam atanty ampUora donaiwmt jfuam relkta fiutrant : O Numina date himam 
uuMemjucentaHflexibiH, tranqaiiiUatem eeneetuH^ pofwio deni^ Romano dtot- 
tia», eMlemy gioriam uUegram, liiuMtrit vero progefue» Auchiea et Venerist quet 



aquetf qiiia conciniiius videbatur tahtbret referri ad aqua,* Zenn. — 45. 46 Gott. 
Exc. Sai. dao Bersmanni : dociHt jwoenta^ D. tenoetuHt. Bentleii Battel. a 
m. pr. habet etiam doeHit; Oraev. Regtn. Colbert. et dno alii (jnadem «nMc- 
tutit, lu edidit Kidd. Battel. habet, Di, tenectuH piaddam qmetem.-^ 
47 Romuiem genH rar, lect. ap. Kidd.— 49 QvioM Zarot. Venett. Vet. Comb. 
Prisciao. p. 774. Mediol. 160S. Ald. et inde rere omnes, ettam Land. Tor- 
rent. Talbot. Maitt. Pine,Sandby, Delpb. SchreTel. Sanad. Towers, Francis, 
et Mitsch. ' Quaque Oott. Bentleii Grvv. Regin. a m. pr. et Acron, Hari. 1. 
2. i. 4. 6. Exc. Sax. Blandd. 1. 2. t. 4. Cruqnii, alii Pulm. Bersm. et Tor- 
rent. Venett. 1477. 1478. 1479. Locher. Crnq. Benll. Cnning. Baxt. Gesn. 
Bipont. Wetael. WalLcf. et Kidd. * Retinni lectionem adeo acriter defensam 
Bentleio, ct Baztero probatam. Sed nec dissimolo, et anctoritate tutiorem 
mihi vidpri, et sensu meliorem alteram, Qui veneralur, id eat, Angnstns, 
imperet, Credibilene est, pro imperio Aogusti vota non esse facta Lndia 
Ssecularibos? Imperet Angnstns, qui ita clemens est in devictos, qiiia ma- 
jestatem Romanam ita aoget. Pnlchrnm et dulce est Impetret, propter Qimv 
vot veneratur : sed in novo imperio magis necessarium est Imperetf* Gesn. 
* Ob Gesneri rationes revocavi plnrium librorum lectionem.' Zeun, Hari. 1. 
2. 8. 4. 6. et dno Lambini huhut: alii fere omnes itoimt, Forsan, iibi prima 
syll. in hac voce prodocitnr, scribendnm per Crasin Mmt; contra, ubi cor- 

NOT£ 

dunt.' qnam qose in Troade reliqnerant et 

Sine Jraude'] Impnne, stne noxa et amlserant. 

damno sni aot soornm. Videii. Od. 46 Di probot moret'] Vide quam 

19. 20. recta et justa petat. Qood antem 

48 i>aliinit Piura reUetit] Sic enim Romanst genti precatnr ' rem/ sea 

idem Apollinis oraculnm promiserat opes, meminit eas esse qnasi nervam 

per Deos Penates, ibid. ^neid. iii. Reipublicae ; qnod * prolem,' Iinperii 

ante cit. * Ventnros tollemns in astra populiqne perennitatem exoptat ; 

nepotes, Imperiumqne nrbidabimus : qnod « decns,' id exprimit, qnod ha- 

tn moenia magnis Magna para .... bet Cic. pro lege Manil. n. 7. Roma- 

Est locus, Hesperiam Orail cogno- nos * semp^r appetentes glorin praB« 

mine di^nt : Terra antiqna, potens ter cseteras gentes atque avidos lau- 

armis atque ubere gleb»/ Itaqao dls ' extitisse. 

£neas, eo responso fretns, Trojanls 49 Quique vot Imbut veneratur o/Ms] 

militiboi spondet niiOora in ttalia, Hssc peculiaria snnt ac sigiilatim pro 



CARMEK SACULARB. 749 

Clarus Anchisao VeDerisqae sangais, 60 

Imperet, beDante prior> jacentem 

Lenis in hostem. 
Jam mari terraqae manns potentes 
Medas Albanasque timet secares : 
Jam Scythae responsa petunt, superbi 55 

Nuper, et Indi. 
Jam Fides, et Pax^ et Honor, Pudorque 

mudojuvincia etmdidis vo$ coUif regnH auperwr h&de heUum vitfereiUef mtieautem 
erga eitl^tum, Jtm terra marupu Partkus formidat vtres magnaa atque auctori- 
tatem Romanomm, Jam mandata expeetant Sc^Hub Indique paulo anteferocioree. 
Jamfdeej et pax, et honoTf aique antiquuM pudor, et virtue eontemta remigrare non 



ripitiir, bobue per Syncopen, nt ap. Aason. Epigr. lxii. ' iEs, velnti spiranSy 
cuni bdbas exagiles.* — 51 Impetret Exc. Sax. tres TorrenUi^ nonnolli Pul- 
man. et Croquii, Harl. S. 6. Bentleii Petrens. Battel. a m. pr. Regin. et 
Magdal. cnm edd. Craq. Bentl. Baxt. Gesn. Bipont. Wetzel. Wakef. Comb. 
et Kidd. Imperet ceteri codd. et edd. antiq. Jtem Sanad. Zeon. 
Towers, et Francis. — 6S Benti. conj. «iitfrt terraque maium potehtem, laudant 
II. Sat. 5'. 62. — 57 Tres Polroanni codices, et ex nostris Leidensis, Orvvianus, 
et Galei : Jamfidee^ et pax, et honoe,pudorque. qnod euphoniss gratia mertto re- 

NOTJE 

Csesare Aiignsto vo(a. Is nimirom 54 Medus] Vide iv. Od. 5. et 14. 

' AnchissB Venerisqiie sangnis :' nam Dio lib. mv. PanK Oros. iv. 21. Sne* 

Aagnstiis a Jalio Ciesare, Julius ab ton. Octav. cap. 21. 

Inlo, lulns aotem ^nesB 6Iios : JE- Albanae timet eecuree'] Romanorum 

neas deniqae Anchise ac Venere majores Albae prinsquam Romss reg- 

prognatiis. Qnanqnam et hoc refe- narunt. Hlnc Albanae pro < Roma- 

runt aliqni ad Popolnm Romanum ab nas.' Virgil. ^ueid. i. ^ At pner As- 

iEnea propagatnm. canins, cui nonc cognomen lolo, • . . 

Bubua aibie'] Jovi mactari debebant regnom ab sede Lavini Transferet, et 

tanri albi; pariter et Phoebo Diana- longam malta vi muniet Albam.' Et 

que, utpote locidis nnminibns, candl- antea : 'genos nnde Latinum, Alba- 

dsB victimse : Jononi jnvenca nitida ; niqne patres.' Porro eecuree, insig- 

terrae scrofa nigra ; Parcis fnrvss ag- nia Magistratunm, pro potestate ac 

nae vel caprse. Ita enim jnbebant m^jestate ponl, notum etiam scio- 

Sibjrllioa carmina, apnd Zosim. His* Its. 

tor. lib. 11. jam clt. Z^cvkm ravpoi 55 Scythee reeponea petunt"] Angusti 

^luhsTaphfictfthpijMvv^^H/uertffiif^ ac Romanornm expetnnt amicitiam, 

M pwerXf k. r. X. mandata, leges. Snpra dt. iv. Od. 

51 Bettanie prior,jaeeniem Lenie tn 6. et 14. mox ctt. Flor. iv. cap. nlt. 

hoetem'] Virgil. iEneid. vi. 861. 'Tn &c. De Scythis, i. Od. 19. ii. Od. 

regere Imperio popnlos, Romane, me- 9. iii. Od. 24. 

mentOy . . . Parcere snbjectis, et de- 56 /adt] De his antea i. Od. 12. 

bellare snperbos.' &c. Oros. in fine lib. vi. 



750 Q* HORATll PLACCI 

Prisclis, et neglecta redire Virtus 
Audet ; apparetque beata pteno 

Copia c6mu. 60 

Au|(ur et fulgente decorias arcu 
Pbcebus, acceptusque novem Camoenis^ 
Qui salutari levat arte fessos 

Corporis artus, 
Si Palatinas videt »qans aras ; 65 

duhiiat : et abmulantia rrferto comufelix procedit, ApoUo vaticiniis et arcueplen» 
dido een§picuM$, novemque Musis amicue, qui arte medica tubleoat agrotantia eef' 
porie membra, ei placide intuetur arcee PalatinaSy in lustrum sequem ac meliorem 



i»>»^»^>«#>»^^^ * 



oipimas.' BenU. Ita edidere Ssnad. Towers, Francis, Wetzel. Zenn. Wakef.et 
Ridd. Ceteri omnes kemor,^6S Si Palatinas e. «. arces Harl. 1 . 2. 4. 6. alii, cam 
edd. vett. omnibus et Torreot. item Bond. Delpb. Sanad. Towers, FranciSy 
Benti. Mit8cli.Wetcel.Wakef. et Kidd. Pmter veterrimos Cmqaii Blandinios, 
et aliornm allqiiot,etiamColbertiuns noster et RegiaeSocietatis codex,et pro 
varia lectlon^ Or«vianus cnm Batteliano aras babent, nondrces. Atqne illam 
lectionem agnosclt Porphyrion : < Apparet,' Inqnit, ' jam eo tempore ab An- 
gnsto dedlcatnm fuisse in Palatio Apollinis teniplnm : et sensns eflt : Si ac- 
ceptas aras habet Apollo, qn» io Palatio dedicatae sunt.' Cetera exemplaria 
cnm priscis editionibns arceSf vel, nt Leidensis noster, orcta retinent. Sane 
oraset ordf tam simlles babent ductus literarnm, ut librarios, etiam minlme 
lippientes, facile decipere possent. Sic in Ciceronis Orat. pro Balbo c. 17. 
Quod ad Flacci hnnc locum attinet, ntraqne qnidera lectio proba est et ve» 
Busta ; nt nesclas fere, utri prlores partes jure sint deferendse. Vernm enim 
est, in Palatio templam Apollini conditnm esse, nnde Noster i. Epist. S. 17. 
Propert. iv. 0. 11. Ovid. Met. xv. 864. et alii complures. Recte igitnr 
habet Palatinas aras. Lectio tamen altera nescio quumodo magis arridet ; 

NOT^ 

68 Negleeta redire Virtms Audet^ Fulgente deeorus arcu} ^Apyvp^oioSf 

4rf .] Sont enim qoffdam ' tempora apud Homer. Virgil. ^neid. xii. t94. 

virlntl iniroica,' nt ait Cic. in Orat. < Ipse snas artes, sua munera, Isetoa 

£o pertinet etiam qnod Poetas scri- Apollo Aoguriuro, citbararoqne da* 

bunt, invalescentibns vitiis Astrapam bat, celeresque sagittas.' 

terras reliqnisse, et in ccelum evolas- 02 Acceptusque nocem Cameenis'] Ut« 

se. At cum ad meliorem se fnigem pote muiicsp, lyrte, carminnmqiie in- 

bomlnes recipiont, tnm dicitor redire ventor ac Deus. 

Virttts, atque rerum nbertatem bo- 63 Quisah»iarilevatarte,^c.]Apnd 

noraroqne omnium copiam se com re- Ovid. Met. i. 621. ita de se jactat 

ferre. Ovid. Met. i. 189. * fugere Plioebns : * Inventnm medicina meam 

Pndor, Veraroqne, Fidesque/ &c. est, opifexque per orbem Dicor, et 

Qood e Theogoide expressam vide« herbamm snbjecta potentia nobis.* 

tnr. ^x""* M*" wMm», abOtJides. Vide ct Macrob. i. 17. ante cit. 

61 Augur] Vaticinandi facultatem 66 Palaiinas aras'] In suo palatio 

a Jove Apollo accepit. sedem Apollini sacraverat AognetuSi 



CARMBN SiEOULARB. 751 

Remqae RomaDam, Latiumque felix^ 
Alteram in lustrum, meliasque semper, 

Proroget SDvam. 
Qnseque Aventioum tenet Algidumquey 
Qaindecim Diana preces viroram 70 

Curet, et votis puerorum amicas 

Applicet aures. 

umif€r ^Biaiem propagil imper^ Romanumt UaUamqme proeperet, ZHana vero^ 
qam Aveatinomoniipraddet et Alfido,$uBeipiai wta Qiundecimmrwnf aique pro* 



cniD ania arces poeticnm magis et fienretins videtnr; tum quia praeter dor 
mum Angiisti Palatinam etiani ipsnm ApolUnis iemptum sensu compreliendit, 
Ita Virg. ^n. zi. 477. Noster antea vs. septiroo : ' Din, quibus septem pla- 
cuere colies.' CUud. Bell. Gild, vs. 119. Carni. xii. 19. et vi. Cons. Ho- 
nor. vs. 617.' BentL aras recepernnt Crnq. Baxt. Oesn. Zeuo. Bipont* et 
Comb. neque aiiter Harl. 3. — 66 Bentl. conj. Remqae Romanam LaHaaeqw^ 
i. e. Latinam, ut felix pertineat ad seq. aUerwn in hutrum; edidit vero, mn- 
tata tantum interpnnctlone : (5i PalatvMM r. <v. a. R, R. LaHmmque) felix Ai- 
iemm^ ifc. enmque secnti Wakef. et Kidd.— 68-72 * Hinc qnoqne, ut e% 
mnltis aliit locis, apparet permuitnm interpretis interesse, jndicinra simuL 
afferat, an solam eruditionem. Quippe, cum in editionibns priscis et qusQ 
eas exclpiebant, sic nno consencn positnm invenirent: Prorogei . , , Curet . . . 
Applicetf id alba linea sig|fiabant, et calcnlis suis comprobabant omnis fere 
Interpretnm chorns. Niminm sane patienter, si quid mihl judicii est. 8e4 
meliora snppeditabant veteres membranie ; si modo sagaces lectores nact» 
fiiissent. Qoatuor enim Blandinii apiid Cruquium, £ersmanni nnos, cum 
Leidenai nostro et a mann prima Reginensi, Prorogat^ euraif appUcat. Porro 
et curat^ appHcai, prsBter tres Bersmaoni, Orsvianos noster, Regiae Socteta- 
tis, Bodleianns, et pro varia lectione Battelianos. CMra^ etiam Oalei codex, 
et prof^gai a prima mano Magdalenensis. Qnid qnod curait et applicat disert^ 
Bgnoscant Schotiastes nterq.ne : qnamvis absurde quidem enarrant : * Parti- 
cula «i ex snperiore sensu per Zengma arcessita ; nt ordo sit : Si Diana 
preces curat, si aures applicat, proroget tevnm in roelins.' Belle sane, qood 
Zengma illnd, tanonam Deum aliqneni ex machina, introducont : cujus ope 
et nnmine qnibnslibet solcecismis et barbarismis patrociiiari queant. Tamea 
et ipsos aora qusedam veri afflavisse videatur. Sic enim annotant : ' Proro' 

NOT^ 

cnm bibliotheca et porticn. Vide i. signis Instratio. Zosim. cit. 

Od.il. Porro in hac aede Palatina 69 Quaque Aveniinum tenei Algi" 

canebatnr Sseculare Carmen tertio tfi(inf««]Dian8e erantfana,fiebantqiie 

die Ludorum, utobservat Zosim. ante sacra, in ntroque isto monte. Aven- 

cit. tinus nnus erat e septem nrbis colli- 

67 AUerum ta hutrum] Vel accipe bus. Algidus ab assidno frigore dic- 

luiirum simpliciter pro spatio qnin- tns, non procnl Roma. 

qoe annomm, atque adeo Synecdo- 70 Quindecim Diana preeee wrorum 

chic«M pro tempore seqnenti : vel sig- Ciir«(] Qnindecimviri sacerdotes e- 

nanter et prsecipue, pro altero ssbcu- rant, qnomm jns, potestas, et offi- 

lo : nam Ludis Saecnlaribns fiebat in- cium erat, Sibyllinos libros consnlcre 



752 Q. HORATII FLAGCl GARMBN SiEGULARB. 



Hffic Jovem sentire, Deosque cunctos, 
Spem bonam certamque domum reporto, 
Doctus et Phoebi chorus et Diaoae 
Dicere laudes. 



75 



pUioi awm prtffrMi jnMniim pr«ct6ii«. £^o, eknTM» peritu» eanendi loMde» ApaUi 
nM ae IHaiut, damMM r^ero bamam certamque JUlMciam^ in talia caneeatire Jovem 
et Deoi unieereoe. 



^^»^^^■^^0^9^ 



getf dUaietf differat: et est tempus pro tempore, Prorogabit/ Certe qnlciHii- 
qae bec scripsit, prorogat^ diiatat, d^ert scripsitse videtur. Qoippe si pro- 
roget precandi et optandi modo extuleris, stoltom fnerit enaliagen temporis 
somniare, et per < prorocabit' cxplicare: contra, si prorogat legeriny non 
incoucinne id qnidem, etsi non adeo necessario, per fntunim tempos enarra- 
bitnr. Addc hnc illnd Porphyrionis : ' Si propitius Romanos aspicit Apollo, 
mellns sscalnm tribnet in fotnram.* Sic enim ex suis membranis Cmqnins 
edidit ; non nt vulgo, * tribuat futaram.' Unde amplins constat nonunllos, 

Siam Scbolia vetera centones snnt ex vsriis consnti) legisie olim, prorogat. 
oid multa? tu tot auctoribus fretus non dnbitanter restitne: Pror4igvl. .. 
Curai . . . AppUcat* Bentl. Prorogel omnes codd. Oesneri cum Harl. 1. 8. S. 
4. 6. et al. Curet . . . AppUcet Mediol. 1477. 1486. Venet. 1477. 1478. 1479. 
Florent. 1482. al. nsqne ad Cmq. cui obsecuti Baxt. Bentl. Coning. et Kidd. 
Cvra^Hari. 1. 2. S. 4. 6. et Vet. Comb. Applicat Harl. 1. 2. t. 6. et Vet. 
Comb.— 75 Pkcebo Bentl. ex cod. Barthii, Advers. xxxtiii. 18. enmqae se- 
cutus est Caning. 

NOTiE 



de rebns gravioribns, seu calamitati- 
bus publicis ; de iis responsa dare, 
placationes et expiationes edicere, 
ssecris faciendis pneesse, csrrimonias 
exeqni, libros et Carmina Sibyllaram 
tueri ; et, quod facit ad rem prssen- 
tem, Ludorum SsBcalariom coram 
gerere. Vide Alex. ab Alex. iii. 10, 



78 H^ec Jovem eeniire, ifc.] His an- 
nuere, rata habere vota nostra. 

75 Chanu] Licet e multis personis 
choros constet, unius tamen partes 
agit ac snstinet. Epist. ad Pison. vs. 
19S. < Actoris partes cborus officiom- 
que virile Defendat.' 



753 



APPENDIX AD NOSTRAS ANNOTATIONES 

IN LIBROS ODARUM SEU CARMINUM HORATII. 

Qix>NiAM pleriiqae locis attolimns Jalii CcMrit Sealigeri CenionM, et gra- 
▼e est a tanto viro notari ; ne qais ob id fortasse vel qnicqaam detrahendum 
arbitretar de snmma laade, qnam a tot ssBcalis meraerant Odse Horatii,aat 
temere credat Scaligeram ?elat qaadam Zoili vesania percitnm adversus 
Lyricoram Principem delracchatam essCi operae pretium duximas hic descri» 
bere integram illastris Hypercritici sententiam, qaa nemini dubiam relinqoa- 
tur qoanti illas ipse «stimarit. Sic habet Poet. lib. ti. * Est Horatius om« 
niom Latinoram Gnecornmqoe Poetarom elaboratissimus. Nam in Lyricis 
quem sonomy quos nameros, qoam ro^jestatem qnsesivit, obtinait : qo» omnia 
cnm In aliis neglexit operibns, omisit sineglori» dispeodio : qoam paritatem, 
elegantiam, ▼enostatem in ntrisqae appetiit, consecatns est.' £t postea : 
' Nnnc ad politissima ejos Carmlna cootemplanda transeamns : in qaibns 
considerandis m^jor landis et admirationis qnam eastigationis apparatna 
erit. 

* Carminnm igitnr libri Tel Jocnnda inTentione» Tel pnrltate sermonis, Tel 
fignrarom toro novitate tom varietate, majores snnt omnl non solom vitupe- 
ratione, sed etiam laade : neqoe solo dicendi genere hamili, qnemadmodom 
scripsit Qiiintilianns, contenti, vernm etiam snblimi maxime commendandi. 
Qnid enim altius aut prsBclarios illis ? 

Post ignem Ktherea domo 

Sobdactom, macies et nova febrioro 

Terris incnbnit cohors ; 

Semotiqne prins tarda necessitas 

LetLcorripuit gradum. 
Item istis P Scriberis Vario fortis, et hostiom 

Victor, MsBonii carminis alitl, &c. 
Item f Qnis Martem tnnica tectnm adamantina 

Diigne scripserit, &c. 
Item? snb iacrymosa Trojse 

Fonera, ne virilis 
Cnltns in cKdem et Lyclas proriperet catervas.* . 
Item f Permitte Divis cetera, qoi simol 

Stravere ventos «qaore fervido 
DeprKliantes ; nec cnpressl, 
Nec veteres agitantar omi. 
Haec et alia per portioncnlas. At illa tota : 

Qoem virom aot heroa lyra vel acri 

Tibia somes celebrare, Clio ? 

Qoem Deum ? &c. 
Delph. el Var. CUu. Hmt. 8 B 



754 APPBNDIX. 

Item decima qaartay decima qaiota, qnarta et ▼icesima. Triceaima vero 
prima adeo aisargity at facile probet jadiciam nostram. Nec inferior trice- 
sima qninta. 

< Porro lib. ii. prima Ode est altiloqna, aicnt et qainta decima. Par spiri- 
tas iB nndevicesima et in seqaenti. 

* Sed et lib. iii. prima dicendi genere magnifico strncta est, pariter et 
secanda« Tertia Tcro graviaaima. Qaarta nec Pindaro eedity ae ne qninta 
qnidem. Qain sezta quoqae altissime sonat. Haad paalo minor sezta 
dectma. At vicesima nona incipit lenissime : tam vero senper atsnrgit eo 
nsque, qno nemo aUornm pervenire possit. Ultima ejasdem libri miscoit 
etiam faataro cam majestate. 

< QaarU lib. iv. profecto aliarom nnlli cedit magniloqnentia. Qaam qnss 
seqnitary tametsi eo non aspirat, in eadem tameo luce versatnr : sicnt et 
sestay qoss simul nitore quodam venastatis perfasa est. Nona altior et seve* 
rior : qnalis et qnarta decima : nec minor eam seqaens. 

. * Qoa recemere coactns sam» at vinim maximum atqne etiam com ipso 
Pindare io hisee conferendam a calnmnia vindicarem. Nam et Pindaro 
aecuratior esty et sententiis crebriory neqae sibi, nt iliey indolgeos ; sed ooo 
sioe anditoris reverentia, aodax ad eam praestaodam magoitndiaem, qase 
•eque illi oneri, nt nobis miracnlo sit. In eo nihil iaxnm eat, nihil hiat : om- 
•ia cohcrenty ita ot onnm tota illa esse videantnr. 

'Ceterse Cantiones partim in hnmili dicendi stylo, at : 
Vitas hinonleo me similis Chlee, dic. 
£t Ne sit andlim tibi amor pudori, Scc. 

Aliss in mediocri, nt illfle : 

Mttcenas atavia edite regibns, &c. 
£t Otium Divos rogat in patentiy dec. 

'Omoes, inqoam, tantae sant vennstatis, nt et mihi et aliis prudentioribns 
omnem ademerint spem taliom studibrom. 

' Inter alias vero, duas animadverti qoibos ne ambrosiam quidem ant nectar 
dulciora pntem. Altera cst tertia lib. iv. * Qoem tu Melpomene/ &c Al- 
tera nooa lib. ni. ' Donec gratos eram tibi.' Qnamm similes malim a me 
compositas, qoam Pjthionicaram mnltas Pindari et Nemeonicarum : qnamm 
similes malim compoanisse qoam esse totios Tarraconensis rex. 

* At tametai tam magnifice de Horatii Carminibos sentio : tameo daboat 
ingenno nobiliqne pndori noatro veniam stodioii, sicnbi etiam optavimos 
potiora.' 



V. CL. ANDR. DACERII 
PR^FATIO 



IV 



HORATII SATIRAS. 



D£ OaieiVJB BT PROGBB88U ftATIBJS BOMAlTiE» 
BT QUA8 Ml/TAtlOirxa 8UBIEBIT. 

HoBATii Satiras duobus Libris comprebensas, liuiic * Sermones/ 
nunc ' Satiras/ nullo discrtmine, a|>pellavit ipse : Terum cum ' Ideas ' 
modis quibusdam distinctat animo reprmyentent ea vocabula, ope- 
zn pretium facturus yideor» bI, quid autiqui Romani per 'Satiram' 
intellexerinty ezponam. Primus doctissimus Casaubonu», atque 
adeo solus in eo feliciter operam posuit» ut demonstraret quo et 
qualis esset Poesis Satirica Grfecorum, qu» Satira Romanorum. 
Est ille liber quantivis pretii : nec diffiteor me inde pldrimum ad- 
jutum fuisse. 

Hic enim est fructus, quem ex excellentium yirorum laboribus 
percipere debemus : qui ideo nobis prttiverunt, ut in spissis anti- 
quitatis tenebris facem succedentibus pr»ferrent. Non tamen in 
Buperiores ita oculi defigendi, ut propriis etiam gressibus non at- 
tendamus : per illas enim incednnt aliquando seroitas, in quibus 
non tutum sit eos sequi : id quod et egp bic C9iy\, sepe vi^ parum 
tritas secutus, ut in progressu patebit. 

Est autem Satira queedam Poeseos species aliis quam Romanis 
prorsus incognita; nec uUa cum Satirica Oreecorum poesi oogna* 
tione conjuncta, quo tamen quorundam doctorum opinio fuit. 
Quintilianus omnem dubitationem tollit, cum scribit i. 10. 'Satira 
quidem tota nostra est.' Inde est quod Horatius i. Sat. 10. 66. 
' Grsecis intactum carmen ' dixerat. 



756 DAOBRIl PRiBPATIp 

Ecce tibi germanam hujus ▼ocis Etymologtam ; Latini ' Satu- 
Fum ' usurpabant pro ^ pleno/ cui ad perfectionem nihil deesaet : 
hinc * Satur color/ cum lana colorem plene combibissety nec quic- 
qiuun ad tincturam adjici potu^set. £x * Satur ' factum ' Satura/ 
quod etiam * Satira ' per t efferebant» quemadmodum ' Maximus ' 
et ' Maxumus/ ' optumua ' et ' optimuB.' Est i^tur Nomen Ad- 
jectivuro, quod relationem habet ad Substantivum intcllectum : 
dicebant enim prisci ' Saturam/ gubintelligentes ' lancem/ Erat 
autem < Satura lanx ' yas (Gallice tui hassin) omne genus fructibus 
repletum» quos Cereri quotannis et Baccho, ut totius anni proveii- 
tuum primitias, offerre solebant; cujusmodi oblationes exTariia 
generibus inter se confusis non erant Grscis omnino ncognitse, 
qui eas appellabant wiLyKafnrov dvolav, iravffirepfiiay, et in legumi- 
nibus wvave^dav. Diomedes Grammaticus accurate et hunc Ro- 
manorum morem et vocis * Satura ' naturam explicayit his verbis : 

* Lanx referta variis multisque primitiis Sacris Cereris inferebatur, 
et a copta ct saturitate rei ' Satura' vocabatur. Cujus generis lan- 
cium et Virgilius in Georgicis meminit, cum hoc modo dicit : 

Lancibus et pandis fumantia reddimus exta. 
Ety lancesque et liba feremus/ 

Deinceps ad alia miscellanea translata est. Fest * Satira cibi ge- 
nus ex variis rebus conditum.' Migravit inde ad ea, qu« mentis 
et ingenii funt; nam 'leges Saturas' nuncuparunt, quoe plura ca- 
pita, aut plures titulos complectebantur, ut ' Legem Juliam/ * Pa- 
piam/ 'Poppeeam' quoe dicebatur ' miscella/ qubd idem est ac 

* Satura ;' unde profecta est et illa locutio ' per Saturam legem 
ferre/ cum non rogatis ex ordine Senatoribus» non collectis, nec 
dinumeratis sententiis, omnes simul et promiscue sententiam fere- 
bant, quod proprie dicebatur per ' Saturam sententias exquirere/ 
quomodo post Lselium locutus est Sallustius. Neque hic consti- 
terunt; etiam * Libros' quosdam hac appeilatione insignivenint, ut 
Pescennius Festus, qui ^ Historias Saturas ' vel * per SaturaoDi ' no- 
bis dedit. 

' £x his omnibus exemplis facili quis negotio sibi persuaidebit 
Horatii Opera hinc traxisse nomen, * Satirasque' appeilatas, quod 

* multis et yariis rebus hoc Carmen refertum esset/ quomodo 
dicit Porphyrio. Quod quidem ex parte verum est : cave eninf 
potes, vocem nuliis intercedentibus gradibus, qui transitum prse* 
berenty statim huc deductam : ejus mig^tiones antiquiores erant 



IN HORATII 8AT1RAS. 7fi7 

in alias res/qvtas propinquius 'Horatii Sermones' contingereQt. 
Ad quam rem expHcandam jam accingimur, eum secuturi ordinem» 
qui ipsi Casaubono in mentem non videtur venisaerquippe rem ea 
Juce perfundet, ut nulla amplius cuiquam relinquatur ad dubitan« 
dum materia. 

Romani cum quadringentos circiter annos Scenicos ludos igno- 
rarent, casu, dum dies festos per licentiam et lasciviam agitarent, 
in Versus Saturnios et Fescenninos inciderunt, qui postea in Scenis 
per centum et viginti fere annos locum suum tutati sunt. 

Fuerunt isti Versus impoliti et parum numerosi, utpote subita^» 
nei, et a populo fusi adhuc rudi et agresti, quique non alium ma^ 
gistrum nosset, quam Cererem et Bacchum. Hoc genus Carminis 
imptebant cavillationes et opprobria rustica, adhibitis Qesticnla- 
tionibus et Saltationibus ridiculis. Rem intelliges, si ob oculos 
tibi proponas bonos de pago viros rusticorum more saltantes» sese 
mutuo extemporaneis convictis insectantes, eaque in vices ezpro* 
brantes» qnorum alius alii conscii sunt. Hoc est quod Horatius 
dicit II. Epist. 1. 145. 

Fescennina per hunc tnventa licentia morem 
Versibus alternis opprobria rustica fudit. 
Infrsenam hanc et iropotentem licentiam ezcepit non ita multo post 
alius generis Carmen, castigatius quidem illud» sed refertum etiam 
dicteriis ad movendum risuni comparatis, quod tamen nihil turpi- 
tudinis admiserit ; comparuit hoc Carmen sub Satir» nomine ob 
varietatem suam : qu» quidem Satira certos habuit * modos/ i. e. 
musicum et congruentem motum, relegatis gestibus minus hones- 
tis. Livius VII. 2. «Vemaculis artificibus, quia 'Hister' Tusco 
verbo < Ludio ' vocabatur, nomen ' histrionibus ' inditum, qut non, 
sicut ante, Fescennino versu similem, incompositum temere ac ru- 
dem alternis jaciebant, sed impletas modis Saturas, descripto jam 
ad tibiciuem cantu, motuque congruenti, peragebant.' Non ablu- 
debat heec Satira a nostris Farcet pudentioribus, ubi promiscue et 
Spectotoribus et Actoribus Scenico sale defrtcabantur auriculse. 

Atque ita se habebat res Scenica, cum Livius Andronicus ad 
Comoedias et Tragoedias ad GrflBComm imitationem conscribendas 
primus animum appulit; qu« cum esset oblectatio et liberalior et 
absolutior; rooz huc undique catervattm concursum est, neglecta 
ad tempus * Satira/ quam tamen paulo post reprehensam erant 
qui Comoediis jam peractis non absurde subnecterent, (quod Oalli 



768 DACBRII PRJBPATIO 

m suis Fareet hodieqae fachintO Attellanis certe nntato tom pri* 
nuni ' Satkarum * nomine in '* Ezodia/ qnod in postenim manrit. 
Atque bmc fuit prima et antiqmssima RoraaBm Satirm forma. 
Erant quidem dmB ali«, qnanqoam a prima multom ditcrepabant, 
ei tamen quasi enat» suffragines ortum suum referebant ; qood 
quam brevissime potero, jam confirmatum dabo. 

Uno anno postqoam Livios primas dedisset fabolasy 'natus est iA 
Italia Ennius : qui cum adolevisset, et diligentiut considerasset, 
quantopere hojaBmodi Satiris delectaretor populus, recte et id tI* 
dit, Poemata, qo» licet Theatro non destinarentor» suflPuBoa felle 
sales et dicteria Satirarum mordacia conservarent tamen, non 
posse non placere populo ; pericolum fecit atque edidit ' 8ermo«- 
nes/ quoB * Satiras ' servato antiqoo nomine appellavit. Erant 
hi Sermones Horatianis, quod ad argomentum et varietatem rerom» 
per omnia similes: excepto, quod Ennios ad qoorundam Gmco» 
rom, ipsius etiam Homeri exemplum, id sibi joris somserit/ ot 
plura Carminum genera, confusis Hexametris, lambicis» Trimetris» 
et Tetrametris Trochaicis commisceret, ut ex Fragmentis qosi su* 
persunty satis liquet. 

Videtis Tetrametrorum exemplum ab Aulo Gellio conservatum, 
dignom sane, quod ob eximiam pulchritudinem hic reponatur : 
Hoc erit tibi ai^umentum semper in promtu sitomy 
Nequid expectes amicosy quod tute agere possis* 
Annumeraverim porro Ennii Satiris alteram iliam speciem Ver*- 
suom, qoi ea sont venustate, ea elegantia, ut smcolom iobge so» 
perere videantor. Rem non ingratam fecero, si ijectoris ocoUs 
sobjecero : 

Non habeo deniqoe naoci Marsom Augurem, 
Non vicanos Arospices, non de Girco Astrologos» 
Non Isiacos Conjectores, non Interpretes somniom : 
Non enim sont ii» aut scientia, aut arte Divini ; 
Sed superstitiosi vates, impudentesque harioli, 
Aot inertes, aut insani, aut qoibos egestas imperat : 
Qtti sui qusestus causa fictas suscitant sententias» 
Qui sibi semitam non Bapiunt, alteri monstrant viam, 
QuibuB divitias poUicentur, ab iis drachmam petunt ; 
De divitiis dedocant drachmam, reddant csdtera.' 
Plurima.ex hts Satiris desumsit Horatius, ot manifestum ertt 
Notas nostras consolenti. 



IN HORATII SATIRA6. 750 

Po0t Eaniam ortas Paeuvras, Satiras ipso quoque, %ive Avunou- 
Ittm» sive Avum ex matre imitatus, scripsit. 

Natus est Lucilius eo tempore, quo maxime florebat PaouTiua. 
Composuit et ille Satiras, sed quibus novam novata scribendi ra* 
tione gratiam conciliavit, ut qui Antiqum Comosdim Grsecm cha« 
racterem propius exprimere voluerit : cujus admodum imperfecta 
ex prisca Latina Satira haberi poterat notitia» quale scilicet faceret 
Carmen, quod sola Natura dictitaverat, antequam injecta esset 
Romanis Greecos imitandi, eorumque spoliis se locupletandi» co- 
gitatio. £x quibus facile intelligi potest illud Horatii, ii. Sat, 
1. 62. 

Quidy cum est Lucilius ausus 
Primus in hunc operis componere carmina morem ? 
Noli putare Horadum voluisse dicere, nullas ante Lucilium Satiras 
factas : cum Lucilium prfiecesserint Ennins et Pacuvins» quorum 
ille exemplum secutus est. Id solum voluit, Lucilium novam fa- 
ciem huic Carmini induisse, quod perpoliverit, et propterea pro 
primo quasi auctore habendum. In eadem fuif sententia Quinti- 
lianus x. 1. ' Satira quidem tota nostra est, in qua primus insig- 
nem l^udem adeptus est Lucilius.' Cave hic pedibus in Casau- 
boni sententiara eas, qui Diomedis fide fretus, Ennii et Lucilii Sa- 
tiras toto genere dissentire credidit. Vide ipsa Grammatici verba» 
quee subacti judicii Criticum in errorem induxerunt. ' Satira est 
Carmen apud Romanos, non quidem apud Greecos, maledicum, 
et ad carpenda hominumvitiayArchflefleComcediee charactere com- 
positum, quale scripserunt Lucilius, et Horatius, et Persius. Sed 
olim Carmen, qiiod ex variis poematibus constabat, Satira diceba- 
tur, quale scripserunt Pacuvius et Ennius.' Apparet Diomedem 
distinguere Satiram Lucilii ab ea quam scripsit Ennius et Pacu- 
vius. Ridicula autem et omnino falsa est hujus distinctionis ea» 
quam reddit, ratio. Non satis investigaverat homo simplex natu- 
ram et originem utriusque Satiree, quse omnino conveniebant tam 
materia quam forma. Nam nihil eo attulerat Lucilius preeter nito- 
ris et salis plusculum, in summa rei nulla insigni variatione facta. 
Et quanquam non conjunxerat plura versuum genera in eodem 
Carmine, sicut Ennius, fecerat tamen diversa Carmina, quorum 
alia integra Versibus Hexametris, alia lambicis, alia Trochaicis 
constabant, ut iiquet ex ipsius Fragmentis. Ut verbo dicam, si 
Lucilianm Satirep diversi generis ab Ennianis ideo censendee sint. 



780 BkOERli PRAPATIO 

quod ille hunc scribendi arte longe saperaverit» uti Tolttit Casau* 
bonus, consequens erit Hocatii quoque Satiras a Luciliania diversi 
prorsus fuisse generis» quandoquidem HoratiuB non minus evexit 
Satiras suas supra Lucilium, quam ille suas supra Ennium et Pa- 
cuvium evexerat. Douzam quoque fefellit iste Diomedis locus. 
Hoc non eo dixi quod errorem levem tantorum virorum notare gau- 
deam, sed solum ut demonstrem, quanta cum cura et cautela eo« 
rum opera legere oporteat, ubi de re agitur obscura adeo et antiqua. 

Antiquo SatiroB ad Scen» usum composttm Naturam declaravi ; 
planum feci inde exemplum sibi sumsisse Ennium ; satis denique 
confirmatum dedi Eonii Pacuviique ejusdem esse generis cum Sa* 
tiris Lucilii et Horatii, quod tamen Carmen non nisi ab Horatio ad 
supremum fastigium perductum est. Jam ad alterum Satir» genus, 
quod recepi exponenduni» quod et ipsum quoque ab antiqua origi- 
nem duxit, teropus est accedere : ea est qum appellatur ' Satira 
Varroniana' vel ^Menippea/ quod primus ejus auctor esset Varro 
Romanorum doctissirous» quodque iu eo opere Menippi Gadaren- 
sis, Pbilosopbi Cynici» roores imitatus esset. 

Nec sola Carminum varietate roista est ista Satira ; nam Varro 
ei interposuerat prosam orationem, promiscuo etiam usu Orseci et 
Latini Sermonis. Quintilianus de Lucilii Satira locutus addit: 
' Alterum illud est et prius Satiree genus, quod non solum Carmi- 
num varietate mistum condidit Terentius Varro, vir Romanorum 
eruditissimus ;' cujus loci unica difficultas in eo posita est, quod 
affirmat Quintilianus hanc Satiram Varronianam fuisse priorem. 
Quo enim pacto illud fieri potuit, cum setate multo posterior Lucilio 
fuerit Varro ? At Satiram Varronis tempore priorem fuisse, ea vero 
non est Quintiliani mens, quippe qui probe sciret eam multisannis 
fuisse recentiorem. Id voluit, Satiram hanc ita mistam magis 
coropositam esse ad Ennii et Pacuvii, qui in Satiris suis multa sibi 
licere voluerunt» quam ad Lucilii exeropluro, qui Musas coluit se- 
veriores. 

Nihil nobis restat hodie ex Varronis Satiris, prsater Frag^enta 
qusedaro, eaque maxiroam in partem corruptissima» titulosque» 
quorum plurimi sunt duplices, qui indicio sunt, quanta esset va« 
rietas materiaruro, quas Varro illic tractaverat. 

Senecffi Apocolocyntosis, Boetii de Consolatione Philosophiss 
libellus, et Petronii Arbitri Satyricon sunt SatirsB Varronianis om- 
nino simiies. 



IN HORATII SATIRA8. 761 

Heec habni de Satiris in genere diceDda: plura in lioc argti'- 
mento disserere supervacanra esset. Jn Notis noatris commodior 
erit locas Horatiananim Satirarum naturam enarrandi. Interea 
illud velim animadvertat Lector, Latinum Vocabulum ' Satiro ' tam 
designare Sermones qui virtutem commendent, quam qui vitia in- 
sectentur. Omnino aliter se rea habet in liogua nostra, ubi vel 
nomen ipsum Satirea terrorem incutit illis, qui se simulant id esse 
quod non sunt ; apud nos enim audito Satires nomine ' convicium ' 
intelligitur. Eadem tamen utrobtque vox est. Sed Latini plerum 
que in librorum titulis respexerunt vocis ipsius naturam, et inte- 
gram significationem, quam babet ex etymologia, cum Qalli respi- 
ciant primum et frequentiorem vocis usum, tributce jam inde ab 
initio dicteriis et obtrectationibus. 

Scribenda autem ea vox Latine per u vel per t\ Gallice per t sim- 
plex. Qui per if scripserunt, ii cum Scaligero» Heinsio, multisque 
aliis crediderunt, ex Numinibus Rusticis, quos Qrseci Zarvpovs» Ro- 
mani Faunos, nuncupabant, nomiue dicta fuisse ejusmodi Poemata» 
eque voce * Satyrus ' ductam vocem * Satyra ;' istas preeterea ' Sa* 
tyras ' Carminibus QrsBCorum * Satyricis ' valde fuisse affines : quod 
esse falsissimnm luculenter demonstravit Casaubonus, ubi docet a 

* Satyrus ' ex analogia formari non * Satyra/ sed * Satyrica/ pluri- 
mumque interesse inter Orsecorum ' Satyrica/ et Romanorum ' Sa* 
tiras.' ^ 

Spanhemius, in pulchra sua ad Juliani Imperatoris Csesares Pre- 
fatiofle, plura de novo observata contulit ad ea quee ante ea de re 
protulerat celeberrimus Criticus, descriptis magno cum judicio 
duorum Poematum quinque aut sex discriminibus insignioribus» 
quee si videre cupias, auctorem adi. Nihil unquam fuit apud 
Grsecos Romanee Satirse finitimum preeter ' Sillos ' suos» mordax 
Poeroatis genuSy quod ex Fragmentis Sillorum Timonis facile col- 
jigi potest ; at hoc intererat» quod ' Silli ' Qrsecorum merse essent 

* Parodise/ quod de Romana * Satira' dici nequit, ubi si forte ali- 
quando in Parodiam incidas, videbis tamen Poetam cavisse ne 
abuteretur. Unde liquet Parodiis naturalem esseJn Sillis sedem, 
non item in Satiris. 

Exposita tandem natura, origine^ et progressu SatirsD, pauca de 
ipso Horatio mihi sunt dicenda, qui quidem qualis-in hoc opere 
sit, non potest commodius demonstrari, quam si eum Silen<frum 
statufs compares, quibus Alcibiades in Symposio Socratem com- 
parat, qu«e nihil extra habebant pulchri, nihil ornati, at si ilias 



762 DACBRII PRiCPATIO 

ttpenrisses, omnium Deonim Dearamque imegines delexisses. Ad 
eum modum se nobis exhibet in Satiris Horatius, nthil magnum 
prm se fert, quod nos detinere debeat : dignior videtur este, qui 
pueris teratur, quam qui viros occupatos teneat : sed seposito T^Oy 
et Horatio propius inspecto» omnium illico Diyorum oculis se 
ingerunt imagines, boc est, omnes virtutes» ad qnas assidue ezer- 
cendi sunt, qui vitiis suis corrigendis serio student. Oculis parum 
intentis illum aspexere antehac mortales ; neque possum non mi** 
rari Satiras per tot seecula lectas» atque relectas, paucis admodum 
fuisse intellectas, aut explicatas. Substiterunt in ipso cortice» ver* 
bisque interpretandis intenti, nihil ultra petiere: qnod quidem 
fecerunt ut Grammaticis par erat, non ut Philosophis : plane quasi 
scripsisset Horatius solum ut verborum construendorum rationem 
videremuSy dedissetque nobis librum horis in Schola fallendis» non 
animis ad virtutem formandis. Prorsus aliud sibi in hoc opere 
proposuerat Poeta. Namque finis verborum est actiOy cujus etiam 
gratia verba ipsa fuerunt reperta, qum nisi illum assequantur 
finem, nihil nisi futiles soni : aures quidem feriunt» ad aniroum 
vero non pertinent. 

Docere nos voluit Horatius in his Satiris, contra vitia nostra 
militare» afifectus temperare» naturam in cupiditatibus moderandis 
ducem sequi, verum a falso, et a rebus ipsis rerum species discer* 
nere, prsjudicatas temere opiniones abjicere, principia et causas 
actionum nostrarum perspectas habere, ridiculam denique eorum 
pertinaciam evitare, qui, quibus a magistellis suis opinionibus im« 
buti olim fuerunt, iis obstinate inhsrent, nulla habita ratione qui» 
bus innitantur fundamentis : uno verbo, in eo elaboravit» ut nos 
nobis felices^ amicis jucundos et fideles, omnibus quibuscum yin*- 
bitts commodos, utiles, et benignos prastaret. 

Interpretari Auctoris verba, in Figuras digitum intendere, Lec* 
tores per orattonis involutsB labyrinthos, aut parentheseos obscurss 
tenebras, ducere, hsec omnia nihil eximium habent, nec, ut loqui* 
tur Epictetus, quicquam pulchri aut sapiente dignum. Ad faoc 
Aobis annitendum est; hoc opus nostrum est palmarium» usum et 
rationes horum prmceptorum ostendere, eademque auctoritatibus 
fnlcire, ut palam omnibus fiat, eos qui mores suos ad hoc specu- 
lum componere negltgunt, paria facere ttgrotis, qui libros» ubi 
renftdia morbis suis preascribuntur legere contenti» Medici consilio 
tantum abest ut ntantur, ut ne intelligant quidem ejus utilitatem. 

Non quod ego in commentariis meis quicquam sciens volens 



IN HORATIl 8ATIRA8. 783 

pratenniiertiii» q«od ad Gramflnlici offidum perthieat. SpM id 
•easuros este Lectores» aeque jam uUam superfuturam in verbifl 
Horatii difficvltatem : at in hauc curam prmcipue inoubuii ut ai^- 
menta, qum tractat, illustrarem ; rationum, quas adbibeti «olidita^ 
tem tndigitarem; ut expedirem circuitus et ambages» per quas 
nonnunquam incedit ad placita sua confirmanda, et ad contraria 
refutanda, yel eludenda ; ut veritatem assertionum ipsius stabili* 
rem ; ut vafritiem ejus, ubi quasi ex insidiis agit, quse Lectorem 
imperitum facile fiigiaty oculis exponerem ; ut denique in apricum 
proferrem ridiculum illud, quod in omnibus quas oppugnat rebus 
adhibuit. Hsec sunt qu» fecit ante me nemo. Nam ot est Hora* 
tius verus ProteuSy smpe formas variando, Interpretes suos siape 
effugit, qui cum ipsum deprehendere nequirent, stupentes fecerunti 
quod potuerunt. Affixerunt ei smpenumero sensum non solum 
diversiim, sed etiam adversum, quemque ipse eo loco refellere 
voluit* Non quod ego quicquam detractum eis velim, qui ante me 
Horatto illustrando laborem suum contulerunt: laudo conatus 
lUorum» illi mihi viam apemerunt* Si qua in re ego illos superavi» 
omne illud acceptum refero magnis isUs ex antiquitate virts, quos 
majore oum cura, miyore certe otio, legi, Homerum dico, Platonem, 
Aristotelem, aliosque tam Qrecos, quam Latinos, quos assidue 
teroy nt ad eorum gustum reformem meum> eorumque fondbus 
Ingenii et Judicii mei hortulos irrigem. 

Non desuiiti scio» his temporibus qui magna illa Nomina risu 
. excipiunty qui reclamant laudibus, quibus per omnia seecula cele* 
brati omatique sunt, quique illos spoliare velint iis coronis, quas 
tanto suo merito de Tribunalibus adeo augustts reportarunt. At 
hi, dum nimio efieruntur studio eam devitandi admirationem, cujus 
mater est ignorantia» imprudentes discedunt ab altera ilia^ quam 
Plato nuncupat * matrem sapientice/ queaque prima oculos homi* 
nibus aperuit. Minime miror pulchritudinem illam divinam, quss 
apud Scriptores longe prsstantissimos elacet, istos homines noH 
capere, neque trahere : nempe infirmiores sunt, quam ut oculos 
tantis splendoribus intentos diu tenere queant : ne dicam facilem 
esse rem Antiquos contemnere» laboriosam vero intelligere. 

Quod ad me attinet, Divinos illos Viros ex animo totus admiror 
venerorque. Eos mihi semper ob oculos pono» velut Judices ve- 
rendos et incorruptos, apud quos libenter fingo reddendam mihi 
esse scriptorum meorum rationem. 

Magna interim ducor Posteritatis reverentia : timidior quam fi- 



764 DAOBRII PRiBFATIO IN SATIRAS* 

dentior cog^to» quale de operibus meis» si bono suo fato eo perve- 
nire possinty judicium latura sit. Non ideo tamen minoris mstimo 
doctos yiros, qui hodie vivunt ; multi sunt, fateor, qut soeculum 
nostrum ezornant» qui priora potuissent exornare ; in qoibus ta- 
men ne unum quidem novi/ qui oon bonoret et colat antiquos» cui 
non idem quod illis sapiat, aut qui eorum prsecepta non observet, 
unde quantum aberraveris. tantum ab ipsa natura et veritate dis* 
cesseris. Neque verear confirmare, non esse difficilius sine luoe 
aut oculis objecta perspicere, quam solidam laudem adipisci, et 
ingeninm excoiere aliis rationibus, quam quas Grseci et Romani 
nobis prsescripserunt : sive enim propriis felicis ingenii viribus in- 
nvLi, sive ab arte et studiis instructi, earum yesUgiis succedimus 
tamen. Qui autem Antiquos damnant, causa non cognita, non 
abs re erit, eos semel et simul tanto errore liberare, ut ipsis palam 
fiaty se, dum nimio in hanc eetatem studio transversi rapiuntur, 
ejus famm apud posteros gravissimum vulnus imprudentes infli- 
gere, Quodnam enim excogitari potest clarius argumentum ad 
Bfleculi cujusvis ignorantiam, aut potius barbariemy demonstrandam» 
quam qnod ibi Homerus audiat ineptus, Plato ad fastidium pro- 
lixus» Aristoteles parum doctus, Demosthenes et Cicero e trivio 
Oratorculi, Virgilius Poeta nullis gratiis, nullo ornatu» Horatius 
denique rudis, humilis, et sine nervts ? Barbar» illse gentes, quse 
Grseeiam et Italiam populantes, tanto furore grassabantur, quid 
unquam in delendis pulcherrimis vetustatis monumentis tetrius 
ausi sunt ? Quid magis horrendum ? Verum spes est non toti sse- 
culo imputatum iri quorundam perversum judicium, nec Antiquis' 
fraudi fore. 

Frustra Iroperator ille arma in Homerum, Virgilium, Titum 
Livium movit : incassum cecidere tanti conatus : bellum absolu- 
tissimis operibns indictum quid aliud egit, nisi ad numerum inep- 
tiarum accessit, quo laborat ipsius Historia, cumulatioremque ipsi 
invidiam apud posteros conflavit ? 



%* Advertendni est Lector, nos, PorphyrionU sdmonito sddoetot, dno 
poncta dignoicendb Penonis In Sntirit a Veteribos sdhibitn, Recentiorom 
voro nefligentis hactenits omiM s, tandem in tedem •onm reposuUae ; qoin e^ 
Eciopirom Lemmntn tnm in Sstirii qnamin Odis, qoo melios inttitoto nottro 
convenirent, nova fecitte omnii. Baxt, Pro illit dnobot ponctit not hoc 
•ignom Y praepotuimut, qootiet pertona mutatur. Gnn, 



Q- HORATII FLACCI 
SERMONUM 

LIBER 1« 



SATIRA I. 

IN AYAROS. 



Deridet salte ttnltain ac peireraam rationem aTaroriim, qoi quanqoam de 
soa sorle cooqaerontory Dolonl tameoi li optio detor, soam com aliena 
permntare : sed aiont, se labores perferre et opes colligere, nt habeant 
unde in senectote vivant. At nnnqmim satis habent ; corradont temere, 
nec ntontor qusesitis, nec hspredura amorem merentnr, atqne omnem ?i- 
tam trahunt miseram, suntque in maaumis opibns panperrimi. 

Qui fit^ MsBcenas^ ut nemo, qnam sibi sortem 

Quomodo fli, o M^tceMBiyA wviXhu tioaJt cotUeniua ea condiiume^ qmm siM tel 



Antiqnissimns Bland. Cmqnii habet pro titnlo : Q. H. F, Ctnrmem Seeularc 
«xpaeii: incipii Ecliog4irum liber primua^ m^|uscnlis qnibnsdam cbaracteribua 
erasis, ita tamen nt aliqno modo legi possent, atque in earum locis depLctis 
aliiSy qui lectori rh Sermonum exhibent. Tres alii.Blandd. et Buslid. IneipiU, 
prinnu Uber Sermonum Horaiii; deinde singula Poemata inscribuotur £W<^<v« 
Quinque alii codd. ap. Crnq. nnllaro omnino habent Inscriptionem. * Notan- 
dnro qnod in nostro cod. semper loco Saiprarum scriptnm invenerimns £c2o<- 
g«.' OrsT. Hcc Satira priroa est hiuus libri in Ed. Sanad. prflefiza tamen> 

NOT^ 

Dnobns Satirarnm libris Horatins son cadat injnria, *Ceteri sapientes,^ 

Stoice carpit ▼itia, callide tamen ; at- inqnit, * molllter et blande, nt famU 

qne, nt alt Perelos Sat. 1. 1 16. < Omne linres medici aegris corporlbos, non 

vafer vitinm ridenti Flaccna amlco qna optimnm eat, medentnr, aed qiio 

Tangit, et admisaos circnm prttcor- licet Stoici virilem ingressi viam, 

dia Indit, Callidns ezcnsso popalom non nt ammna intoentibos videator, 

snspendere naso.'. Egregie et appo- cnrss habent, aed nt quamprimom 

aite Seneca, lib. qnod in Sapientem Bos eripiant, et in Ulom tditmn ?«r- 



766 Q. HORATll FLAGOI 

Seu Ratio dederit, seu Fors objecerit^ illa 
Contentus vivat ? landet diversa sequentes ? 
O ! fortonati mercatores^ gravis annis 
Miles ait, multo jam fractus membra ktbere. 
Contra mercator, navim jactantibus austris, 
MiliUaest potior: quidenim? conearritur : borao 



eonnlium dederit^ velfortuna obtylerU: et quiaque prntferai sectaniei diverM insti' 
tuia f MiUs $eniorf/raetiijam ortMbu» labore diutumo^ dmi : O/eUeee mereaiO' 
re$/ e contrario neiiotiiaor, emn Notm esBogiiai navimy aU: MeUuM eti bdimn, 

^^^^^*^^^^*^ 

Prcfationis loco, EpittoU Libri prioii vigetima.— 2 Harl. 2. S. 4. 7. alii et 
edd. vett. seu oore. Omnet codd. Torrentii, Cmqnii, Lambini, flarl. 1. 6. 
Gott. Ald. Lamb. Croq. Torrent. H. et R. Steph. Bentl. Heins. Schrevel. 
Delph. Cnning. Bentl. Sanad. Towers, Fmncit» Bipont. Heindorf, Wetzel. 
Wakef. Comb. et Kidd. eeu Pore, Harl. S. et Vet. Comb. uUa pro itta.^ 
S Harl. 2. S. laudat,—A < Netdo qnii conj. iq ed. Sandby, gravie onmt, 1. e. 
qnem gravant arma.' Gem. Dedi annit pro ofitiM ez certittima, opinor, con- 
jectura, ut evitetur tantologia.' Wak^, Cf. Liv. ix. 19. et Tbeocr. xvi. TO. 
ita edidere etiam Sanad. Towert, et Francit.— 5 Cuning. mMUo/raetUMJa/n» — 

NOT£ 

tl«e« edncant, q«i adeo extm com- docti ; vetat nitio. Sermonet tnnt 

. mnnem teli jactum turrexit* nt tnpra tam Satir» qnam Epiitolte : in ntrlt- 

fortunam emineat.' Horatii Satirat qne tcili^^et reperitur tBqne termo, id 

commendat Quintil. x. 1. hii verbit : ett, ' oratio remitsa et finitima qiio- 

' Mnlto ett tertior ac purut magia tidianae locutioni :' ut definit Cicero 

Horatint, et ad notandot hominnm ad Heren. iii. n. 2S.« Qnare igitur 

moret pratcipuut.' De nomine et itte Satirit titulut duntaxat prsfi- 

origine SatirtB diisemi ad Jufena- gatur? 

lem, tum io Prttfatione, cum Sat. i. \ Qui fiip Mmeenas} Non abt re 

Tt. 80. nbi admbnui non a Satyromm tanti literaram Patronl nomen appo-* 

dicacitate appellatnm hoc Carmen, titum ett ad capnt tingniornm Ho- 

ted a s^tnra lege, vel lance : quod ratii Opernm, Od. Epod. Sat. Epitt. 

tieut haec Tariot fructot contineret 2 Seu Ratio dederU, $eu Fore ofaeee- 

Diit agrefitibut offerendot, illa vero tW] Rolto, contilinm, Tolnntat Deo* 

multa et diverta perferret edicta, ita rnm, ex qna fieri tingula in orbe hoc 

Satira mnltiplex argumentum com- inferiori, Stoici ttatuebant. 

plecteretnr, variaque pertraelaret. Fore] Seu fortiina, ad qnam refe- 

Haneqne etymologiam atterunt ern- mbant omnia Bpicnrei. 

ditittimi qniqne viri. Ad qnot, Lec- S DnMfta] Diverui ttndia, ac vitm 

tor, accedet, reciamante licet Julto iotUtnta. 

l^aUgero, Poet. 1. 12. Porro ne mi- 6 iltif<irit] i. Od. S. < nbiem Noti.^ 

rere, quod Seroioaum vooem ac titn- Vide et iii. Od. S. * dux ioqoleti tur- 

taHO, ot in vulgatit plemmque, non Mdin Adriae Aotter.' 
ioaortpteriaiit. Vetant gravea et 



SBRMpNUM LIB. I. 1. 



707 



Momento cita mors yeiiit> aut victoria laeta. 
Agricolam laadat jaris legumque peritus^ 
Sub galli oantum consultor ubi ostia pulsat 
Ille datis vadibus qui rure extractos in urbem est. 



10 



Enimver» eonfiigUtir : kora matio brevi mors telox aeciditf velfelix vietoria, Jtf- 
risconmdinofirlMnoioo ajgriodU$ aotimat, guando consmliorjanuam ^ua verifenit ad 
gaUidniuM, Is vero qui daiis sponsoribus rure didmetus esi t» dviiaiemf soios frm- 



S Momenio ami eUa mors qnatnor codd. Lambini, q«od recepenint GlnreaD. 
Lamb. Bentl. Wetzel. Heindorf, et Ridd. aui nqn agnoscunt Harl. 1. 2. S. 4. 
6. 7. omnes Bersmanni, Cruquii Torrentii, et edd. velt. item Delph. Bond. 
Cruq. Torrent. H. et R. Steph. Heini. Schrevel. Sanad. Cnning. Towers, 
Francis, Bipont. Wakef. et Comb. * Metnit Bentleinii, ne ominosnm et in- 
fanitnm sit eiia wtors, non prvmisia particnla disjnnctiva. Sed solet in tali 
re poni pars deterior disjunctionls : et eiia mors melior tamen hic ponltur 
lento cniciata inter apem et metnm.' Gesn. — 10 Sub gaUi eaniu Hari. 7. Exc. 



NOTiB 



10 Sub gatU emamn] Qnemqne tss^ 
det snae conditionis, dnm ejns sentit 
incomrooda: alienam vero iaudat, 
qooniam tnm ejns soinm eommoda 
intnetnr. Sic Jarisperitos agricola 
se iDfollciorem putatt qnandocuraqiie 
importuni «dsnnt coDsvitores, et snm« 
mo mane ostia pnlsant, somnnm et 
qnietem intertnrbantes^sen cnm nar- 
rationibns vel interrogaUenibas s»pe 
fiitilibns et insnlsls capnt obtnndnnt. 

GM eanium'] Vide Plin. z. 21. nbl 
sic habet : ' Hi aostri vigiles noctnr- 
ni, qnos excitandis in operamoruii* 
bns, rampendoqne semne natura ge- 
anit, norant sidera; et terau distin* 
gannt horas interdtn cantn. Cnm 
sole ennt cnbilnm, qnartaqne caa- 
trensi vigiiia ad cnras lal>oremqne 
revocant: nec loiis ortoni incaatia 
patiuntur obrepere, diemqae venien* 
tem nnntiant eantv/ Cieero de Di- 
vin. II. n. 67. * Democrilni qnidem 
optimis verbis caaian ezpiicat, cor 
ante lucem galii canuit. . Depolso 
enim de peclere, et in QDUie corpns 
diviso et inodtficato dbo, cantna 
edere qwete sarlatos: qai qnidem 
sUenlio Doctifl; nt ait EnninSy favent 



fancibns rassis cantn, plansnqne pre- 
mnnt alai.' Coel. Rhodig. XTf. 13. 
multa de his. 

ConsuUor] Cicero, pro Mursena, slc 
artem militarem cum Ju^e Civili, seu, 
belli docem cnm Jurisperito» con- 
iert: «Vigilas tn de nocte, ot tuie 
consaltoribus respondeas ; ille nt eo» 
qno intendit, matnre cnm ezercitn 
perveniat. Tegalloramyiilam bvcci- 
narom cantna eiauscitet.' 

11 lUe daiis vadihus, 4«.] Agricola 
vero iD jns venire coactns, cives Id 
• vrbe degentes videns non ezperiri en 
qnse sentit incommoda, statim eoa 
jndicat beatiores se, snamqne detes- 
tatur oonditionem. Vades snnt spon- 
sores^ qoi pro altero se obligant ejus- 
qne snscipinnt cansam, ac rcos se 
pro eo prsestant, sive capnt agatnr 
aut crimen, sive pecnnia. Momen 
factnm vadilms, ex eo qnod qni eos 
dederint, vadendi sen dbcedendi ha- 
l>ent potestatem, donec adsit prss^ 
stitntas ad sistendom sejndicio dies^ 
Cic. de Finib. ii. * Vadem te ad mor- 
tem TyraoDo dnbis pro amieo, nt 
Pytbagorena iile.' Qnod Inse.expli- 
cat Ofiic. ui. ■• 46. ' DMMfiem et 



766 Q. HORATIl FLACOI 

Solos felices viventes clamat in «rbe. 

Cetera de genere hoc (adeo sant mnlta) loqaacem 

Delassare valent Fabiam : ne te morer, audi 

Quo rem dedacam. Si qais Deas, En ego, dicat> 15 

Jam faciam quod vultis : eris ta, qui modo miles» 

Mercator : ta, consultus modo, rusticus : hinc vos, 

Vos hinc, mutatis discedite partibas. Eia> 

Qnld statis ? Nolint. Atqni licet esse beatis. 

Qnid cans» est, merito quin illis Jupiter ambas 20 

dieat heaio» in eimtate degenie$. Rdiqwi ^KMnodt Um muUa suMi, itf /atigare 
flHeant verboeum Fabium. Ne te retardem, awdi quo tendam, Si namen aliquod 
dicat : Ecce ego prastabo moHo quod denderatii: tu qui milee era» antea^ tiee mer* 
eator : tu JuriaperitttSfjam eria agricola. Voa iUinCf voe ietinc abite, mutatii rt- 
vendi imstituH*. Eia eur eunctamini 7 AtiiU abnuent. Vermntamen coneeditur 
vobie €$$e /ortunatoi. Ergo quare JupUer ulramque maxiUam non inftat eomtra 



Stx. Oott Vet. Comb. et edd. vett. ap. Gesn.— 14 LaMaare ut valemit eaoj. 
Bonfin.— 19 Nolunt Venett. Olarean. R. Steph. et Wetcel. et lic Nic. Heln« 
•ias ftd Ovid. Met. ii. 091. Nolint omnes eodd. Lambini, Crnqnii, et Tor- 
rentii, Harl. 1. 2. S. 4. 6. 7. com edd. Lamb. Cruq. Torrent. Bond. Delpb. 
Schrevel. Bentl. CnDinc . Sanad. Bazt. Toweri, Franciii, Gesn. Zeon. Bipont. 
Heindorf. Wakef. Comb. et Kidd. at queia Ueet e$$e biati$, Qwd caar««, ^e. 
Markland. Vett. Anctt. p. 2SS-267. beatoe in qnibnadam Tett. Vide ad 
I. Sat. 2. 61. Cic. pro Balb. 12. Duker. ad Li?. xlu. S6. et Nic Heins. 

NOTA 

Pythiaro Pythagoreot femnt hoc ani- Stoica.' Snnt q«l clamotnm, Terbo- 

mo inter se foisse, nt com eomm al- snm, et loqnacem canaidicnm fnisie 

teri Dionysius ille l^rannui Sicolns dicant eum, qnem hlc Tellicat Poeta. 

diem necis destinasset, et is qni roor- 16 Si q^ Deua, ^c.] Prcclaram 

ti addictns estet» paucos sibi dles huic loco dat lucem Seneca Epist. 

commendandornm snorum cansa pos- xcv. nbi aic fcribit : * Mnlta Yideri 

tnlavisset, vas faetns sit alter ejus. volnmns velle, sed nolnmos ..•••• 

sistendi, nt si ille non rcTertisset ad ssspe alind Yolumns, alind optamns ; 

diem, moriendnmesset slbiipfi. Qni id est n Diis petimns ; et verum ne 

cum ad diem se recepisset, admim- Diis qnldem dicimns. Sed Dii nnt 

tus eorum fidem Tyrannns, petivit ut non exaudiunt, ant miserentnr. Qui 

•e in amidtiam tertinm adscrlbe- si exandlrent et annnerenr, damna 

renti' oobis ssBpe maxima aot mala qnae mi- 

14 FoUiMi] Quis ille fnerit, hand nime vellemns darent.' 

planeliqnet. Vetns Interpres : «Fa- 18 Mutnti» partihue] MnUtif yitas 

bins Narbonensis,' inqnit, ' Eqnestrl InsUtntis, conditione, officlis. 

loeo nattts, Pompeianas partes seen- 20 Amba$ iratu$ bueeaa injtet] Hoc 

tns de sectaStoiea nonnnnqnam enm indlgnationis et gravls irae indlclum 

Horatio acriter coatendit: scripsit est et efiectns. Tunc enim crebri 

etiam aliqnot libros de Philosophia coneitatiqne ipiritns ad os promm- 



SERMONUM iilB. I. 1. 769 

Iratns bnccas inflet ? neqoe se fofe posthac 

Tam facilem dioat, vptis ut prasbeat aurem ? 

Preeterea^ne sic, ut qui Jocularia, rideiis 

Percurram ; (quanquam ridentem dicere yeram 

Quid vetat? ut pneris olim dant crustula blandi 25 

Doctores, elementa velint ut discere prima ;) 

Sed tamen amoto quaeramus seria lado. 

IUe gravem duro terram qui vertit aratro, 

Perfidns hic caupo, miles, nautaeque per omne 

Audaces mare qui currunt, hac mente laborera 30 

Uh$ jUMie qmdem: dicatquey §€ deineepB iamfacUem ktmd futmrum^ td pottulatie 
awremdetf Porro ne joewiexiier luec pereeribam^ tieui qui ridicula proferuntt 
iametei fuid prohibet jocoee veritaiem hgui ? quemadmodmm prmceptcree a^sen" 
tante» aliguando puerie donani placentaaf ut veUn^ excipere prima documenia. At' 
iamen eechuo joeo eeria proeeqmamur. 1$ qui humum deeudane coUt duro vomere^ 
frauduUniue iete caupo, mtiet, et noMUs cuncta maria intrej^ navigaMtee, gfir» 



ad Ovtd. Heroid. Epist. xiv. 64.-21 NonDiillae edd. vett nec ee fore; 
atqde ita Lachman. ad Propert. i. 1. Sl.— 23 Pratereo edidit Sandby 
ex anoDjrmi coajectara.— 26 Quie vetat iions Han. Et puerie ex conj. 
edidit Saoad. — 27 Sed tamen amiaeo^ et S, t, omieeo variantes ap. Torrent. 
— 20 Vir qaidam doctus^ap. Taylor. Jnr. Civ. p. 220. et Valart. conj. Per* 
fidue hic cautory probante Porson. ad Toup. p. 506. et Kidd. qni in textiiro 
recepit. Alius qnidan coig. PervigU hie caupo milee. Vid. Markland. Epiit. 
^Crit. ad Fr. Hare, Tonp. Cnr. Mov. in Snid. p. 205. ed. Llps. Schrader. 
Emend. p. 66. H. de Bosch. Praef. ad Carm. Lat. p. 2S. Valck. ad N. P. 410. 

NOT^ 

pnnt, bnccasqne diatendunt; atqne libentins aoimnm ad ditcenda prima 

animi motnm, •angninisque fervorem literarnm eleroenta applicandam. 

exprimunt cum verba concitatiora, Plato de Repnbl. vii. vetat pueroa 

tnm color tnmorqae baceamm, tam vi adigi ad dinciplinaf, ▼nlt aatem 

oculornm deniqne ignitus ardor, et qnasi ludendo invitari; tnm qnia lic 

qnasi fnlgetra. Noster ad Pisones, apparet, ad quod disciplinae genns 

* tumido delitigat ore/ ait eodem quisque sit aptnsy tnm qnod nalla 

sensii. Sic et Graci loqnnntur. De- disciplina cnm vi conjuncta stabilis 

mosthenes de ^schine, * ambulat in animo permaneat 

clamitans se affectnm contnmelia, . . . 28 JUe gravem duroy 4«.] Id avarl- 

buocas inflans, riu yrdBovs ^wr&r,' tiam deinceps pognat. 

24 Ridewtem dicere verum] Postea 20 Peefidue hie cnapo] Perfiduep seo 
8at. X. ' Rldiculum acri Fortius et qood ▼inum aqoa mixtam vendereDt 
mellns magnas pleromqoe secat res.' tanqoam mernmy purom, patnm; 

25 Cruaiula'} Fiebant e farina, lac- sen qnod iniqnis aiensnris nterentar. 
te, caseo, oleo, melle, &c. Qu« pla- Hine ^ilesi inter alia soa officia, in 
centflBy bellariay dnlciaria dantur pu- bas animadvertere debebant. Pers. 
eris interdnm, qnibns invitentnr ad 8at. i. 130« ' Pregerit beminas Ar- 
capiendam sponte disdplinam, ac rett ^dilis iniquas.' 

Delph.etVar,Clae. Horat. 3 C 



770 Q. HORATII PLACCI 

Sese ferre, senes lit in otia tata recedant, 
Aiunt^ cum sibi sint congesta cibaria : sicut 
Parvnla (nam exemplo est) magni formica laboris 
Ore trahit, quodcumque potest, atque addit acervo, 
Quem struit; hand ignara ac non incabta futuri : 35 

Quao^ simul inversum contristat Aquarius annum, 
Non usquam prorepit, et illis utitur ante 
Quaesitis sapiens ; cum te neqtie fervidus aestus 

numt uniterri, eo $e eanrilio labm^et exantktrey ut m MneettUe qtUetem eeeunan m- 
peeetnUf pa§tqHam tUn aiimenta eomparaverint : non seeus ac exigua formica {nam 
prabet exemplum) ingenii labore de/ert ore quicquid potest, et a^ungit ewnulo 
quem agg^, pnueia et provida /utura hpemis. Verumtamen iUa^ etatim atquo 
annum lUfeuntem vexat Aquariu$f non ampUue/oraa egreditur, iisque prudena vtWi- 
tat qute priu» accumuUimt : te vero nec ardene astus, nec hyemSy ignis, mart, /er- 



at Oentleroan'0 Mag. Oct. 1805. p. 021.— 33 Parvola codd. Brandd. Croqnii. 
— 86 Unus Han. nnus item Bersmanni, aut non incauta^—ZS Quaritis jNrtMiw 
unus Han. Oott. £xc. Sax. Harl. 8. 4. 0. plnres et roeliores Torrentii, edd. 
▼ctt. Ald. R. Steph. Marcil. Douza, Bond. Sclireyel. et Dnnster. Qiuvat/u 

NOTiE 

88 Nam exempio est"] SapiensProY. cessant." Jam in opere^ qni labor, 

¥1. 6. ' Vade ad formicam, o piger, quv sediilitas ?' &c. 

et considera vias ejus, et disce sapi- 80 Qua, rimui ineersum, S^c.] Poeta 

entiam.' ipso formicamm exemplo ntitur ad- 

Mogni /ormea loboris\ Pbocylides versus avaruro, cnjus insatiabilis pe- 

in Carmine Admonitorio, ^vXoy V in- caniae fames est. Atqn^ formica, 

quit, Myo9 rfA^fi uokbpo-xfiov, For- inqnit, qniescit aliqnando, cessatqne 

mica gens exiguoy sed valde laboriosa laborare et congerere, ntiturqne sa- 

est, Ibid. describuntur formicae la- piens ac victitat congestis. At tibi 

bores; nt et Virgil. Qeorgic. i. 186. laborandi et quaestum faciendi nullns 

et 880. item /Eneid. iv. 402. Plin. ii. est finis. • 

30. &c. Contristat Aquarius ORaifiit] Cum 

84 Ore trahit, quodcumque potest] hyems advenerif, et cnm mense Ja- 

Plin. mox cit. <Si qnis comparet niiario fere medio Aqnariiis tristem 

oneracorporibo8earnm(formicarnro), facit annnm, tnm vero formica non 

fateatur nnUis portione vires csse prodit foras, manetin sna cavernnla, 

majores. Oetnnt ea morsn : majora ibiqne vescitur qusesitis aestate ciba- 

aversae postremis pedibns molinntur, riis. 

biimeris obnixe. Et iis Reip. ratio, Aquarius'] Uniim e dnodecim signis 

memoria, cnra. Seroina arrosa con- xodiaci, quod sol ingreditur xvif. 

dunt, ne rursns in frnges exeant e Kal. Febr. Virgil. Oeorg. iii. 808. 

terra. Majora ad introilnm (caver- ' com frigidns olim Jam cadit, ex- 

n«) dividont. Madefacta imbre pro- tremoqne irrorat Aquarion anno.' 

fernnt atque siccant. Operantor et 88 Neque /ervidus astus JHwwteai 

Doctm pleoa Inna. Esdem interlaiiio Uers] Juvcoal. 8tt. xiv. 188. * Sed 



SBRMONUM LIB. 1. 1. 771 

Dimoveat lacro» neqae byems^ ignis, mare, fernim ; 

Nil obstet tibi, dum oe sit te ditior alter, 40 

Qaid javat immensam te argenti pondas et anri 

Fartim defossa timidam deponere tena? 

V Qaod, si comminnas, vilem redigatar ad assem. 

^ At ni id fit, qoid habet palchri constractas acervas ? 

Millia framcnti taa triverit area centum, 45 

Non taas hoc capiet venter plas qaam meus : at, si 

niM, « puuhi deterret, Nihil te remonUur, Mod» «< aUna uemo te Uenpletuir 
exUtai. Qmid vero jtrodeet tiiri ingetUem ami vel argenti suMmam hamo clttm 
egeeU Mddtare, imii me metu? Heepondee: At «t detrahainr qmidfiean, redigO' 
tur aeervue ad pannm aaeem. Repono ego : Atpd niei iUiud agitury fMtrf praiiuiri 
ketbet eummlue eongeetut? Etti area tua contnverU cent»e$ mttte triiiei modmOf 
uon propterea venter tume pbu devorabU pumi meue : eieut ei eervorum uuue tu m(« 



eajfume Harl. 1. 2. 7. oniDes Craqiiiaiii, tres Torrent. •Uqiiot Lambin^ Bent- 
leii Leid. Oraev. et Regin. codez ap. Bon. Aniin. p. 56. coin edd. prima om- 
hinm Zarot. H. Stepli. Lamb. Crnq. Delph. Bentl. Cuning. Sanad. Baxt. 
Qesn. Zenn. Towers, Francis, Bipont. Heindorf, Wettel. Wakef. Comb. et 
Kidd. Vid. Oronov. ad Senec. Tbyest. 470. Q. potieru, v. potiem Florent. 
1489. Venet. 1486. et Locher.— 89 Demoveai omnes codd. Crnqnii praeter 
nnnm, et Ita edd. Lamb. Craq. Torrent. Heins. R. Steph. Schrevel. Bond. 
Delpb. Dunster, Bentl. Sanad. Towers, Fraocis, Heindorf, Wetzel. Wakef. 
et Kidd. Dimoveat Harl. 1. 2. 8. 4. 6. 7. Mart. Crnqnii, et edd. vett. cnm 
Bazt. Oesn. Zeun. Bipont. et Comb. nee kiema Bentl. Sanad. Heindorf, 
Towers, et Kidd. — 43 At nisi eomminmae Harl. S. Nam «t commniiMU unns 
Han. ta aeeem codex Bersmanni.— 45lAf}Ua codd. Crnqnii.— 46 Non tuu» hine 
eapiet ed. Olarean. ap. Zeon. * Editionea qnidem veteres jila« quam meue m 

NOT.E 

qno divitias haec per tormenta coae- lent avart sordes snas obvelare. At 

taa? Cnm furor.hand dubini> cnm si de acervo detrabam aliqnid inter- 

sit manifesta phrencsis, Ut locnples dom ac stepe, Inqnit Ule avarnn, bre- 

aioriaris, egenti vivere fato ? Interea vi ad onnm assem acervns redif atnr s 

pleno cnni tnrget saccnlns ore, Cres- ego vero moz egestate^ conSictabor. 

cit amor nnmmi, qnantnm ipsa pe- 44 ili nt td /t, i^.] Reapondet 

conia crescit : Et minns hanc optat Ppeta : At nisl ntaris pecnnia tna, 

qni non habet.' Tbeognis, nKoiroo qnid ei ea pnlcbrt facies ? Qoid erit 

r, inqnit, oM^ ripfut^ $c r. A. X^ absconditnm anrnm et argentnm ? ii. 

pena rois 9niroU ylyrerai k^povinni. Od. 9. 1. ' Nnllus argento cotor eat 

DtettMnnit naUMf J^ eet homimbue: avaris Abdito terris, inimice lamn» 

Quipiurimae habeni, dupio ea» augere Crispe Sallasti, nisl temperato Splea- 

•MM»<iir. Qnts sofiirwml eoeoMaetr deatnsn.' 

OpeeqmdemmortaUlmeemUamentia, 4S MUIia JrumenH, 4r«*] ^tsi agii 

48 Quod, st coMiwiatiat, 4r«*] Jam tibi reddant frnmenti modiomm een- 

per mnltipUcem proiepsin dilnit ae tena millia, non ideo plos devorabia 

discotit varios prflBteztns, qulbns so- qnam ego qoi panca posaideo. 



772 Q. HORATII PLACOI 

Reticaliiiii panis veDales inter ODQSto 

Forte yehas humero, nihilo plas accipias quam 

Qui nil portarit. Vel dic, quid referat intra 

Naturao fines viventi, jugera centum an 5% 

Mille aret. f At snave est ex magno toUere acervo. 

f Dum ex parvo nobis tantundem haurire relinquas, 

Cur tua plus laudes cumeris granaria nostris? 

Ut, tibi si sit opus liqaidi non amplius uma, 

Vel cyatho^ et dicas ; Magno de flumine mallem, 55 

mkun fHmU imimto kumero fortaxMe drfenUf mhU tamen ampfiui acd^s fuam ^ 
mihil geoiacent Aut hqaere, qaid prmi netitanH mtra natura UmUe$f utrum 
jugara eenteua colat, an mUlena. Femm, inquiee, Jucundum eet eumere ex imgenti 
eumuU. Immo, »i tantumdem relinquoM uMe aeeijfiendum e modieo, quare tua ker» 
rea praferae vaecuHt noetrie f perinde ac ei egeae aqua uma vel eyatho duntaxatf 
dieaeque: MaUem tantundem haurire magno deftueio^ quam de ieto fonte parvulo* 



leqaentei propagarant: idque silentio transmiflernnt interpretes omnes; 
eicepto Bersmanno, qai ez daobns suis phte ac meue protulit. Elgo vero in 
OrsBviano* Reginensi, et octo prseterea aliis eandem lectionem reperi, quam 
antem in daobus tantum, eisque notae sequioris : ut inde de aliornm codiei- 
bus conjecturam capere possis. Revocanda igitnr membranarnm scriptnra : 
flui ae meue.' Bentl. pdis quam meue Harl. 8. 8. 4. 6. 7. et edd. ante Bentl. 
item Dnnster. Bazt Oesn. Zeun. Wetzel. et Bipont. ptuequam meue Comb. 
plut ac meue nabet etiam Harl. 1. el sic Sanad. Towers, Francis, Heindorf. 
Waltef. et Kidd.— 47 Optirai codd. Torrentii, inter honueto,—AS Codex 
Bersmanniy piais acctpies.— 6S Cicr tua plue laudae Harl. S. 7.-66 ' Mallem 
abesse particula et^ ut in duobus manascriplis.' Torrent, Etiam moKeM de 
loco movere ▼eriti saat Interpretes, quia io prioribus editiooibus obtinuerat 
Solus Lambinas io quinque suis maHm se invenisse memorat; ceteri 'tacenf. 

NOTiE 
47 Reticulum pams] Saecnlam e tor. de Manio Cario Dentato sic re- 
reticulo, quopanisferebatur. S. Au- fert: * Qaatema deoa agri jagem 
gust. de Civ. Dei xviii. 18.' ' Annona virittm populo dtvisit : slbi deinda 



retica dicitnr/ inquity ' quoniam ad totidem constituit, dicens 

retia deportatur/ esse debere civem, cal non tnatam 

Venaiee inter^ Inter venalitios ser- aofficeret.' 

▼os, venum expoeitos. 61 At euaoe eet ex magna] Hac di« 

49 Intra Naturee ftnee viaenttl Se« cit avaras contra. 

nec. Epist zvi. ' 8i ad naturam vi- 62 />am e» parva noMs] Avarnm 

ves, nuoqaam eris pauper : sl ad opi- Poeta refutat. 

niones, nnnqaam eris dives.' 6ft Cwmerie'] Vasis fictilibos, vimi» 

60 Jugera'] Jugeram agri pedes neis, sparteis, palmeis, in quiboa te^ 

t40. la longam, 130. in latnm, conti- nniores fnimentam anura medicom 

net : sive, qaanturo nno bonm jugo oondebant : at divites in granariis 

•rarinnodiepotest. Isidor. aen borreis. Festna. 

Centum em miHIU ord] Aurel, Vic* 



8BRMONVM LJB. I. i. 773 

Quam ex faoc fonticnlo tantnndem sumere. £o fit^ 

Plenior ut si quos delectet copia jnsto, 

Cum ripa simnl avulsos ferat Aufidos acer : 

At qni tantnli eget quanto est opus, is neqne limo 

Turbatam haurit aquam, neqne vitam amittit in nndis. 60 

At bona pars hominum decepta cupidine falso^ 

Nil satis est, inqoit ; quia tanti» quantnm habeas, sis. 

Qnid facias illi? jubeas miserum esse libenter 

Hinc fferoJU, uinqui requirtmt ntmtam ahundttniiamf ho» emn ripa altreptM tatft' 
rat Aujidua vehemena, Qui autem tantum detiderat, qtumtum necesse e$t, ille nec 
captat aquam ceeno turbidam, nec vitam influctibue perdit, Sed magna para moT' 
tuliumfaUaci cupidiState iUuaa aU: NihU nfflcitf quaniam tanH eutimabere quaU' 
tum peieideins, Quid lutie aga$ ? eine iUum e$$e iif^dieemy quandotpddem id sponte 



At idem exhibet melior inajorque pars nostrornm, Orsvianus, Leidensis, 
Colbertinos, Galei, Battelianus, aliique, et a prima manu Reginensis. Lege 
icitur, de flumine malim,' Bentl. Ito Sanad. Towers, Francts, Heindorf. 
Wetzel. Wakef. et Kidd.— 67 Unns Bersmanni, «t 9110S delectat, Omnes codd. 
Lainbini, Cruquii, Torrentii, Harl. 1. 8. 8. 4. 6. 7. a1. copia juato, Tnrnebat 
copia cwmu se in antiquis membranis reperisse testatnr ; quod neque Lambino 
prorsns displicet: dtsplicet tamen Torrentio. — 58 Optimus codei Torrentii, 
Cuiit eimul omdeiM rma. Harl. 8. Cum ritnul amd$o$ rtpa.— 69 At qui tantuU 
Harl. 4. 6. 7. £%c. Sax. Gott. nnns BersmanDt, unua item Lambini, Zarot. 
et alias edd. vett* At qui iantuU Harl. 1. 2. 8. Bentleil mellores» GrsBV* Regin* 
u m. pr. et alii, omnes Cruauii, nonnulli Torrentii, et aliorutn Venett. 1477. 
1478. 1479.' Loeher. et edd. recentt. ^tianltim e$i opu$ uonnnlli Lambini, 
quod receperunt Bentl. Sanad. Francis, Wetzel. Wakef. et Kidd. OIM11I0 e$t 
opu$ Harl. 1. 8. 8. 4. 6. 7. Gr»v. Regin. ai. et edd. vett.—ao Codex unus 
Bersmanni, et Harl. 4. 6. nee viiamy quod recepemnt Bentl. Sanad. et 
Kldd. amittei unos Bersmanni. — 61 Tres codd. Bersmanni, Ut bona par$, — 
68 Cunlng. tanti quia, — 63 Bentl. ex conj. Cuninghami» mi$eram, Tor- 
rentius, ex edd. quibnsdam vett. distinguit post e$$e; eumque secuti Dun- 
ster, Baxt. Bipont. Sanad. Heindorf, et Francis : alii vero post Ubenter, 
* At ego sostoli distinctionem, nt integrom certe relinquam lectori, quo velit 
lilud Ubenier referre : equidem ad missniM ease, ut sit oxymorum.' Gesa. — 

NOT^ 

68 Cwn ripa simul avul$o$ ferat Au- vii : contra fontteulus limpidam ha- 
fldus] Qni plns .divitiarnm appetnnt, bet aquam. Indicat Horatins per 
quam par est, saBpe rernm copia ilios similitndinem eos^ qoi opes magnas 
perdit : sicnt qni vnlt aqnam baurire avide quieruttt, multis turbarl cnris, 
ex ingenti flnmine, non raro demer- et nonnnnquam obrni et absumi. 
gitar ac perit. 61 Ctipidtiie faleo} Cnpiditas ima- 

Av^Uue'] Apnlias fluvius, pro qooU- gine recti et jusli flillit. Nimimm 

bet alio rapido flnmine. De eo iii. honeste vivendnm, famsa consulenp 

Od. 80. nbi, * violens Aufidus.' dnm, &c. Ergo docet opes accnm«p 

69 Neque Umo l\rbatam kaurU a- lare ad suntns neceasarie facien- 
quam'] Plua limi trahnnt majoret fla- dos. 



774 Q. HORATII PLACCI 

Qaatenas id facit ; at qaidam memoratar Atbenis 

Sordidas ac dives, popali contemiiere voces 65 

Sic solitas : Popalas me sibilat ; at mihi plaado 

Ipse domi, simal ac nammos contemplor in arca. 

Tantalas a labris sitiens ftigientia captat 

Flamina : qaid rides ? matato nomine^ de te 

Fabala narratar : congestis andiqae saccis 70 

Indormis inbians, et tanquam parcere sacris 

Cogeris^ aat pictis tanqaam gaadere tabellis. 

Nescis qao yaleat nammas? qaem prsebeat nsam ? 

agU. Ita ^uidam $uuraiwr Atheiu$ extitiste afoarw» H apaUaiUMy varha qwidem 
plelri* atpermari eaeiue hoe modo : Ptehe me eihUat : ege vere wUkiaut doad ap' 
plaudo, quoOee nummoe im arca eonepieio., Tanialue eUibumdue appetUfiwrioe a la- 
bUe reeedenlee. Cur ride» f De te, nondne eoium mutaiOf /abuUt eomnumioratur, 
Dermie aeidiue euptr eaeeuloe undequaque aceumulatoe : et cogerie ahetinere vdui a 
rebue eacriOy vel delectari quaei tabuUe pietie. An ignorae ad quid pecunia utiUe eit 



64 Quatinue Harl. 1. 2. 3. 4. 6. 7. Bland. 1. 2. 8. 4. Mart. et Tons. et non- 
nullaB edd. ▼ett.->68 Tantalue ab labrie Cunin|f. Sanad. Tower8.~-72 Qoidam 
codd. ap. Lamb. babent, et pietie; alii, ac ptclu.— 7S Neecie quid nnas 
Han. Gott. et unoB Bland. item Ald. Venet. et Glarean. Neeeie quo trei 
Blandd. Toni. BuftUd. et Div. ap. Craq. Vat. 2. Faern. Tomei. Nicot. 
et Rnssard. Lanibini, omnei Torrentii et Bentleii, Harl. 1. 2. 8. 4. 6. 7. 
Lamb. Cruq. Torrent. R. et H. Steph. Heini. Bond. Schreyel. DelpH. 
Unnster, Baxt. Bentl. Cuning. Sanad. Toweri, FranciB, et recentt.— 

NOT« 

64 Ut quidaM memoratur Atkenie'] nem : < Da te popnlo, eommitte lo- 

Quis iHe, ignoratnr. Tinionem quen- dis» sibilnm metnii.' Ad Attlc. ii. 

dam misanthropum perperam hic in- Epist. 18. * Fufium ciamoribu», con- 

telltgunt Interpretes pleriqne. Divi- vitiis; et sibilis consectantnr.' 

tem ac sordidnm hominem exhibet 68 Tantalue a hbrie, 4r^.] Egregiam 

Horatins : Timon ille contra avari- aposiopesin observa, Lector ; qoa 

tic fuit hostis» niebatque sapienter : Poeta longiuscnlam, nt videtnry nar- 

' Insatiabilem cuplditatem atqne am- rationem exorditur, statimqne ab- 

bitionem esse omninm malorum e1e< rumpit, aitque avaro, ' qnid rides i' 

meota ;' apnd StobsBum. De eo Dio- De Tantalo, vide Not. i. Od.28. et ir. 

genes Laertius et Lucianns. Od. 18. Belle Petronlns : 'Nec bibit 

66 PepttlMt HM eUiilaty ife.] Solebat inter aqoas, nec pomapatentiacarpit 

populns plansn et acclamationibos Tantalns infelix, qoem sna faU pre- 

excipere viros insignes de Rep. bene mnnt Divitis h«c magnifacles erit, 

meritos, sibique gratiosos, com thea- omnia late Qni tenet, et sicco conco- 

trnm ad spectacula ingrederentur : qnit ore famem.' 

at homines sibi infensos et invidiosos 72 Pietie gaudare tabOlie] Intnendo 

sibilis proseqnebatur. Cic. in Piso- tantnm, nunqnam otendo. 



SBRMONUM JL.1B. I. 1. 775 

Panis ematar, olus^ vini sextarius : adde» 

Qu^s humana sibi doleat natura negatis. 75 

An vigilare metu exanimem, noctesque diesque 

Formidare malos fures, incendia^ servos^ 

Ne te compilent fugientes, hocjuvat? hojrum 

Semper ego optarim panperrimus esse bonorum. 

At si condoluit tentatum frigore corpus, 80 

Aut alius casus lecto te affixit; habes qui 

Assideat, fomenta paret^ medicum roget ut te 

Suscitet ac reddat natis carisque propinquis? 

Non uxor salvum te vult, non filius; omnes 

Yicini oderunt, noti, pueri atque puellae. 85 

ttc neceuarla f Bmatw pMt«, oUrat vmi aextarnu : ad^unge iUa quibua n<m eonceteie 
agre $e Mabeat natura kumana, Vertm an expedit vigilare pawdttm, et diehue ae 
noctibu» timere improbot pr^edones, incendia, aertoOj ne te deprttdeniur ae fugam 
arripiant ? Ego certe ejagmodi bonie earere aemper exoptaverim. Dieeevero : At nve 
ecrpua getu vexahan agrotetf aliudve morbi genua afiigat te eubUi, prento ett qtd 
adait, medicamenta aumminiMtrety medieum preeetwr ut te Mmrm praatet ae reatituat 
Uberia et dUectia cognatia. Erraa, inquam ego, Non cot^ux, non JUiua, te ineotu' 
mem eiipt<: te averaantur vicini cuncti, familiarea, pueri et puelUa, Scilicet 



^^*0*^^^0^^^^ 



74- Dno codd. antiqiiissinii ap. Torrent. Ik«{iii.— -76 Invigilare metu nn»8 Bers- 
manoi. exanimam Ciiniug. — 79 Gott. dno Bersmanui, et Zarol. optarem, — 
81 Crnqnil Blandd. 1. 8. S. 4. Div. Sil. et Mart. onines Lanibini, Oott. Exc. 
Sax. H. Stepb. et aliae qucdam vett. edd. ojgtixit, Unns Han. Harl. I. 2. 3. 
4. 6. 7. Tons. Cniqnii Zarot. Mediol. 1477. 1603. Veoett. 1477. 1478. 1479. 
1499. Florent. 1482. Locher. Ald. R. Stepb. et recentt. offixit, Nic. Heia« 
sius ad Ovid. Heroid. Epist. xz. 134. legit» te leHo affixit,S% Suaeitet ae 
natia reddat Harl. 1. 2. trcs Blandd. Cruqnii, iiniis Polmanni, Bentleii Or«T. 
Zulicb. Magdal. et Fi-anek. ilem edd. Bentl. Cuning. Sanad. Towers,Francis, 
Heindorf, Wetzel. Wakef. ei Kidd. SuaeUet ae reddat natu Harl. 8. 4. 6. 7. 

NOT^ 

74 KtNt aextariua'] Sexta con|^ii 84 2VoiiiiJCoraaleiuisf<eKtt,i^.]Red- 

pan, continens cyatbos duodeclm. ar|^it Poeta : Immo vero cnm spe* 

76 An vigUare metu exanmetH, ^tf.] ras, opes intactas servando, subsidia 

Urget Poeta, ostenditqne gravia di- tibi comparare, omninm odiom incnr- 

vitiamm ineommoda. Jnvenal. Sat. rts : iis ipsls intolerabilis es, quibos 

xiY. 803. * Tantls parta malis, cura maxime cams esse debneras. Nec 

majore metoque Servantnr. Misera miram, qnlppe nnam pecnniam amas, 

est magni cnstodla censos.' cetera aspernaris ; qoa ratione velia 

SO Atn eondotuit, 4r«.] Objicit ava- a qnoqnam diligi i Hoc facit ver- 

rns necessitatem pecnnl». Jnvenal. sicnlns ille : edtfotft t», dt lu «^- 

mox cit. vs. 160. * Scilicet et morbis rss oCxorrat 9a9tlr, Mori veUm, st aie 

et debilitate carebis, Et loctnm et cn- omnea exoptent mortuum. 
ram effngies/ ^c. 



776 Q. HORATII FLACCI 

Miraris, cum ta argento post omnia ponas, 

Si nemo praestet quem non merearis amorem ? 

An^ si cognatos^ nuUonatura labore 

Quos tibi dat^ retinere velis servareqne amicos ; 

Infelix operam perdas ; ut si qnis asellum 90 

In campo doceat parentem currere fraenis ? 

Denique sit finis quaerendi ; quoque habeas plus, 

Pauperiem metuas minus ; et finire laborem 

Incipias, parto quod.avebas ; ne facias quod 

Ummidius quidam (non longa est fabula) dives 95 

fiMliu/o peeunuB tu postht^ea unwersa, an mirarU quod mdlM exhibeai amorcfn, 
quem neqmputm mererU? Quin immo n cupias addietos semper habere eas quss 
tibi propinquos natura donat absque uUo labare, miser sane operam perdas; nom 
secus ac «t quispiam doceat asinum habenis regiy et per campum decurrere» Toii- 
dem sit modus acquirendi: et quandoquidem pluseulum possides, pauh nunus dein- 
ceps time egestaiem: atque incipe aliquando Jinire ktboremf comparaiis /acuUaii' 
bus, quae petebas, Se vero idem agas quod Umidius quidamf (haud prolixa est 



ceteri et ynlgg.— 88 At si Harl. 1. 2. 4. 6. 7. noDnulli ap. Torrent. duo 
Blandd. et ceteri codd. Cniquii, Mediol. Venett. Zarot. Ald. R. Steph. Fa- 
bric. Rtttgers, &c. An si dno Blandd. Craquii, quatuor Pulmanni, Torrentii 
aliqnot, unns Han. Oott. et Bentleii Leid. pro ▼. 1. item edd. Olarean. Venef. 
1544. Bentl. CoDing. Sanad. et recentt. Atqui Baxt. et Sandby. An sie 
sognatos Wakef. in Obss. edidit Tero At ffi— 89 Wakef. ibid. ponit interro- 
gandi notam post amieoSf et moz colon post franis; sed totam sententiam 
sine interrogatioue edidit.— 90 Codez onus Biand. Craquil perdes, et sic 
Wakef. in Obss. Mart. Crnqnli perdis; ceteri omnes perdas.^iil Harl. 1. 2. 
nnus Bersmanni Venet. ap. Zeun. Olarean. R. Stepb. et Ald. /» campum*-^ 
92 Oott. onos Han. quatuor Bersmanni, omnes fere Lunbini, Harl. 1. 2. 8. 
4. 6. 7. Zarot. Vet. Comb. Venet. 1478. Olarean. Lamb. Torrent. Bentl. R. 
Stepb. Bond. Schrevel. Donster, Delpb. Sanad. Towers, et Kidd. eunsque ka^ 
beas plms; Cruquii codd. omnes, aliquot Lambini, et edd. qo»dam vetf. item 
Lamb. in ed. pr. Murct. Croq. Baxt. Oesn. Zenn. Francis, Bipont. Heindorf, 
Wefxel. Wakef. et Comb. quoque h, p/iis.— 94 Qoatuor codd.Bersmanni, Venet. 
ap. Zenn. Olarean. Lanib. K. Steph. Bond. Scbrevel. Delpb. et Dunster.nec 
/acias, Harl. 1.2. 8.4. 6.7. omnes Bentleii, Cruquii, et Torrentii, cum edd. re-' 
centt. ne /acias ; et ita legit Charisins lib. ii. p. 202.— 95 C/mtditts, Humi^us^ 
Ft^ius, Numidius, varianfes ap. Cf^q. Utfidius^ Ubidius, Fteidtus, Vinidius, 
Vimidisu var. ap. Lamb. 'Legendum censeo ffnmtdMis ; nam et Lambinns pro- 
bavit Umidius, qute optima codicnm lectio : erat etiam et gens * Umidia,' ol; 
osfendit Dacerins. Pro Hiimtdtitf quidam Bentleins satis ridicnle rescripslt 
Ummidius qui tam.' Baxt. ' ' Ummidia ' gens vel ' Umidia ' satis hodie stabili- 

NOTiE 

90 Ut si quis aseUumy BfC,'] Ada- 96 Unmiidius [Vttitdiiia] Legnnt 
ginm esty de eo qiii operam inanem a(ii, Nnmidtiii ; alii, Unidius, ^pc. per«» 
suniit ac moiitur. inde ost. 



SBRMONJUM LfB. I. l. 777 

Ut metiretar nuninios ; ita sordidQs» at se 

Non unqQam servo melias vdstiret; ad nsqae 

Sapremam tempas, ne se penaria victas 

Opprimeret, metaebat. At hunc libertd securi 

Divisit roedium^ fortissima Tyudaridaram. 106 

^ Qaid mi igitar soades? ut vivam Nasvias? aut sic 

Ut Nomentanus ? % Pergis pognantia secum 

Frontibus ietdversis componere? non ego, avarum 

Cum veto te fieri^ vappam jubeo ac nebolonem. 

namUio^) tam opmkntuiy ui peemtmm meHrghar; tmm Mm», ni MM^tumi ti 
Mtiret melhu aorvo, h od «ttiMMni vUa Itnem rrformUohat ne peHret inopim ei* 
bomm. At iUmn eecnri dieeidU medkun l&eHa Tfndaridtmm fortioeima. QM 
ergo miki tnadee? tnfnu: mvamne eicnt MemuB^ ant Nomenianuef Respondeo: 
CotUinno ret oppooitae coiijungi» adoerma /roNHftiw. Qmmdo te onanm eeee pro- 
kibeoj non te volo eeee neqnam et ptrditmn* Eet aliquod diaerimen Mter IVnMlm 



ta ei Varro. R. R. iii. 8. 9. et nufflmis apnd Spanh. tom. ii. p. 7. Lectio 
Bentleiana Unmidiuet qui tam placnit ipsi Ciiningano et Sanadono. Certe 
iogeniota ent et commoda, et modesta, licet non necesiaria.' Cteen, Unii» 
Han. iioii longe eet, — 100 Dioieit medium, ui var. lect. ap. Kidd. TViidarianiifi 
conj. Cnning.— 101 ' Cnm Nemua sit omDiom Codicum, fmstra sont qni eir 
conjectora reponont Afdninw, c|oi aon erat hojns •»coli. Vet. Schol. corrnpte 
JUteviua : erant bi duo diverti in luxoria. Bentleiu» itat pro itfMn», levi de 
catisa, vel nulla omnino/ Baxt. * Afianiai Olarean. led Maniua Venetti 
Lamb. et Bentl. qnod comprobatnr loco t. EpiRt. IS. M.' Zcim. Bentleil 
Reg. Soc. Leid. et Trinit. ae «tc.— 104 Harl. 4. 6. 7. oiii ne6it<oii€M.~l05 Ta- 

NOTiE 

06 Metiretur nMimno*] Sciiicet nn* rnm decoctor. Male qnidam legnnt 

merare foret longius prope innume- Naviua» Hic enim avarns foit, de qno 

rabilet. Petron. * Fortiinata (usor ii.Sat.2. At deMsnio^patem» ma« 

Trimalcionit) qus nummos modio terneque h«reditatit dilapidatore, 

metitur.' Suidas. /*c8(^ r' iify^putf itemm postea i. Epist» 15. JVsaiciila* 

iurofurpur, mua a Nomento oppido cognomiimtaa, 

100 Fortiaaima 7V»daricianim] Vel-> praenomine Lncina, nomine Cassius, 
nt altera Clytnmnestra Tjndari 6Ka» famosns Inznria extitit* 

qoM Agamemnonem interfccit ab JE- 10:1 Pergia pugnaniia, ^Tc*] In ex* 

gysto meecho adjota. JuvenaU Sat. trema rais» cnm eligendnm sit am*- 

VI. 056. 'Tyndaris illa bipennem In- plectendnmqne medinm, in qno vir* 

suisam et fatnam dextra lcvaque tc* tus qucque consistit. Nec avarum 

nebat.' Forte etiam libert» illi no- te toIo, nec prodigom. 

men erat Tjndaris : luditqne Poeta 104 Kaji|Mm] Nequam, et similera 

et allndit ad Tyndaridas virornm in- corrupto vino, qnod jam bonitatem 

terfectrices. perdidit» Plin. xiv. 20. * Vitiumque 

101 C7loivaMN««tiis7[AftfNiiis]aMi musto, qoibnsdam in locis, itemm 
eie Ut NomenianMa] Uterque iile bono- sponte fervere : qoa calaroitate de- 



778 Q. HORATII PLACCI 

Est inter Tanaim quiddam socernmqae Viselli. 103 

Est modus in rebus ; sunt certi deniqae fines, 

Qaos ultra citraqae neqait consistere rectam. 

Illac, unde abii, redeo ; nemon' at avaras 

Se probet? at potios laadetdiversa sequeDidsT 

Quodque aliena capella gerat distentius uber, 1 10 

Tabescat ? neque se majori paaperioram 

Turbao craiparet? hunc atque bunc saperare laboret ? 

Sic festinanti semper locopletior obstat : 

€t 99eeniM FtwUi. Est Mcdiocritet tii r#6ii«: mdeoque Mtmi certi UmUes, mlirm vH 
eiira qwn recUm etare ao» poieei» Reverier iUMc emde digrteeets ftd, Ergeme 
mitfiif, perinde ae avanu, $e approbabUf et quieqae laudMhit eectamte§ di9er$a iafH- 
tuiat et inmdia anUabeeeai^ quod capra aUeriue /erat ubera pleiiieraf nec m cm- 
/erat tm^ori numero pauperiorumt iUum atque ietum eupergredi coneturt Pro» 
/ecto eie propenmti eemper impedimenio erU dUior aUquie: quemadmodum quemdo 



fumi Bentl. Saud. Towert, Canini^. Heindorf, Wetsel. et Kidd. quidam 
Beotl. in ed. pr. Cantab. 1711. BieelU Baxt. ex nonnuUis codd. Lambini, et 
Proverb. AriSrryW n TaycAr uaX Bte4hXo» 4ic«p^.— 108 Dao Blandd. Div^ 
Tonsan. Mart Buslid. et Nan. Cmqnii, yeteres ap. Torrenl. Harl. S. 
et edd. quttdam vett. nemo ui avarue; qnod racepit Baxt. enmque secuti 
Gean. Bipont. et Comb. nemon* vero tertinii Bland. Harl. 1. 9. S. 4. 7. cetrri 
et edd. recentt. quartus et antiqniss. Bland. 9111 nemo ut aMnu.— 100 Non- 
nnUi codd. et edd. vett. ac poiiue; Div. Crnquii a m. sec. ^iti potnte* — 
111 Codex Turnebi, neque ee meHoru-^llt Codex Tonsanns ap. Cruq. (oca- 

NOTAS 

perit sapor ; vappaeqne accipit no- ter utnimque ent ille cui integra sunt 

men, probrosum etiam homini, cum corporis roembra, nibil vero snper- 

degeneraverit animns.' S. Chrysont. flnnm. 

O&mi M^ iperiit Mfiii rh waptrrpaini* ' 108 Nemon' ut aearue 8e probet] 

poiy Mol «2f i^bner peraieweiw, Latini, Nemone contentus ertt sna couditio- 

▼inum vappescens. Gall. dn rin ^iri ne, et alienam laudabit quisque, sic- 

ee toume. nt avams satis opnm se babere nnn* 

Nebuionem'] Nebnlo levis instar ne- quam putat, aiiosque se beatiores ac 

bul», qui nnllo consilio, nnlla ratione dltiores semper existimat i 

ducitnr. Vel qui non plnris sBsti* 111 Neque $e mqferi fMnipm«nmi 

mandns qnam nebula. Qoidam de- Turbte eomparet] Hlnc mali origo. 

dncnnta 'ne' et 'obulo,' qnasi nec Plnres se panperiores non conside- 

obnlo digiHis. Non. Marcell. 'Ne- rat avarns: at nnum ant altemm 

bnlones et tenebriones dienntnr qni opulentiores forte ob ocnlos semper 

mendaciia et astutlis snis nebnlam habet, eoaque superam satagit. 

quandam et tenebras objiclunt.' IIS i9ie /eetinanti eemper loeupietior 

105 Tanaim] Ubertnm Msecenatis, ofts«af] Qni sic affectas est, nt velit 

apadonem. opibus omnes ▼incere, bnlc semper 

Seeerum VieeUi] Heraioanm. In* vldebttur aliquis esse locnpletior ao 



SBRMONUM LIB. I. l. 779 

Ut com carceribiis missps rapit un^la carriis^ 

Instat equis aariga saos ▼incentibus, illam llc5 

Praeteritum temnens extremos inter euntem. 

Inde fit^ ut raro» qui se vixisse beatum 

Dicaty et exacto contentus tempore vitae 

Cedat^ nti conviva satur» reperire queamus. 

Jam satis est : ne me Crispini scrinia lippi 130 



ungnla o^rtpti ewrrtu repagidu emtttot, awriga ewahtr oMiequi «fUM, qui prtBver- 
iuni 9Uo$f tpemetu eum <[uem prtecwrrit iuter uUimoi euniem» Hinc JU ui raro 
posrimue invenire hominem qui ae dicat beatum vixiseef quique emeneo vita apaiio 
decedai conteniuSf ui conviva satiaiui. Ai jam euffieit : nec uUum uUra verbvm 



pletior obttet ; et sic conj. H.Steph. — 115 Harl.S.4. tres Bersmanni, noDnnll» 
edd. antiq. et Vet. Comb. jvif.— 117 Vnde fti unut Bersmanni. — 118 Harl. 1. 
Blandd. I. 2.S.4. Sil. Tont. Mart. BntUd. et Nan. Cruquii, Golt et duo 
Torrentii, cnm edd. Cruq. Cuniog. Bentl.Sanad. Dunster, Francis, Towers, 
Heindorf, Wakef. et Ridd.— 120 * Mirandnm nnde Bentleio in mentem 
▼eaerit Ufpum esse reponendoin pro Uppi, qno Horatins se ipsnm, non Critpi- 



NOT/E 



felicior: is iiividiaet cnpiditate con- 
tabescet ; nam ejns ocnlis ac jndicio, 
ttt ait Ovidins, Art. i. S49. ' Fertilior 
s^ges esK alieno temper in agro; Vi- 
cinnnique pecns grandius nber ba- 
bet.' 

114 Ut cum earceribut, ^c.] Stmili- 
todine illnttrat quod dixit. Qni qua- 
drigarum cursn in alHdio certat, non 
respicit unquam posteriorety sed de- 
spicit; at priores aspicit, ac nititor 
attequi et antevertere. 

Carceribui'] Hi qnasi areerei dicon- 
tnr, quia ibt arcentnr eqnl certo re- 
pagnlo, ne currant, antequiim magit- 
tratut signom dederit. Servins ex 
Varrone. Hic de Liog. Lat. lib. iv. 
sic scribit: ' Clreus dictos, qood cir- 
cum spectacnlis aedlficatnsy ubi Indi 
finnt ; et quod ibi circom metas fer> 
tor pompa, et eqoi cnrrnnt. • . • In 
circo primo nnde mittuntur eqni, 
nitnc dicnntor carceres.' Vide i. 
Od. 1. obiy de ' curricolo/ < polvere 
Oljmpico/ * metaqne fervidis evitata 
rotis.' 



f/agala] Pro equo ongnlas haben- 
te. Synecdocb. 

Ctnmt] ; Bigas, qnadrigas. 

118 Bxaeto eanieniui tempore vUa} 
Senec. ad Locil. Epist. xv.hnnc lo- 
cum videtnr interpretari voluisse; 
nbi, * itaqne quam moltm tit contecu- 
tns, recordare. Com atpexerii qnot 
te antecedant,cogitaqaot tequantor. 
Si vit gratnt ette adverint Deot, et 
advertut vitam tnam, cogita quam 
multot antecesteris.' 

119 Cedai, uH conviea eaiur'] De- 
snmta sententia e Lncretio lib. iii. 
046. * Qoid tibi tantopere ett, mor- 
talis, qood nimis aegris Loetibns in- 
dnlges ? Qnld mortem congemis, et 
fles ? Cnr non ut plenos vitie convi- 
va recedis ? ' Et panlo post, vs. 070. 
* Sed qoia semper aves, qnod abett, 
praetentia temnit; Imperfecta tibi 
elapta ett ingrataqne vita: £t nec 
opinati mort ad capnt attitil, ante 
Qnam satnr ac plenos postit ditce- 
dere r^rom.' 

m Cntpmi] It Stoicot PhiloM^- 



780 ^. HORATII FLACCt 

Compilasse putes, verbuin non amplius addara. 

n^jieiam, ne tutpicerU me suffuratum esae cammeniarioe Crupuit lAitpi. 



num tangat. Quid ? an roagnnm putavit Flaccus posAe a se tippo compilari 
acrinia Crispini ? Ni hoe tamen eaiet dictam ab Horatto, et stolidiis esset 
et inhnmanus si tu Bentleium audis. Assidni potatores Yulgari convicio 
Uppi andiebant : atque hornm in nnmero erat Philosophaster Crispinus/ 
Baxt, — 121 Suppilasae codex Bersmanni. 

SOTM 

phtts valde loquax fnisse dicitur, et J^ppfl Vel hoc erat cognomen, vel 

versibus mnltis et inconditis doctrt- oculis revera lippientibos ille erat* 

nam Stoicam complexns. Hinc le- Absurde vetos Interpres Crispinum 

pide Noster per hnjus aretalogi men* ita vocari scribit ' non ocolorum ra- 

tionero Stoica dogmata venditare de- tione^ sed mentis ; qnod fnerit insnl- 

sinit. sus poeta.' Tales argutiolas non ve- 

Serima'] Scripta in arculis, capsii^ natnr subiimia spiritus vates, qualis 

acriniis inclusa. HoratluB. 



SATIRA IL 

IN M(ECHOS. 

HoHkines stulti et impotentes perstringuDtur, qui media vm incedere ne« 
scinnt, sed, dum vttium alternm vitant, in alternm contrarium incidont* 
Sic Tigellios, erga homnncionea alienot et perditos liberalisaimns, coutra 
snos autem inopes tenacisaimus erat. Fofidius dives, ut Infamiam ■ebu* 
lonis fogiat, fosnns insanum exigSt ab adoleseentibns, et in se ipsnm durissi- 
mus existit. Malthinns molliter discinctus incedit, alins tanquam expe- 
ditns et laboriosns prodit toiiicis ad ingnen usque subductis. Hie olet 
odores, ille hircnm. Alius venatnr matronas, alins non nisi meretrlces sec- 
tatnr. Cnpiennius, qui v. c. non nisi matronas mira^or, rem pericoli ple- 
nam aggreditur: Sallustius, qni modnm excedit in amore libertinamm, 
rem familiarem perdit et famam bonam. Etsi vero uterque amor est 
Doxins ; id taroen discrirainis interest, nt ex matronis plus laboris mali 
haiuriatnr, quam ex re decerpatur fructus ; res contra rectlus procedat in 
togatis. 

Ambubaiarum collegia, pharmacopolse, 

TUneinwrum certuif phmmacopola^ mmtt, bulairemes; omaef i$H hommes eunt 

Sat. nona et oltima Libri primi in ed. Sanad. Tham h^ju» Satyra eat : Dum 
vitantstuUi vitia, in contraria currunt: ita vetns Commentator ap. Torrent. 
Vid. vs. 24.— 1 AnUntbeiarum in qnibusdam vett.— 2 Unns Han. baraironee.— 

NOT£ 

1 Ambubaiarum^ Jul. Scalig. Poet. inquit, < de moechis exempla usqiie 
▼I. 7, de hac Satira : < In secoada/ ad fastidium.' Sane : et bic scopua 



SI^RMONUM LIB. I. 2. 



781 



Meadici, mimcB» balatrones, hoc genus omue 



NOTiE 



esto, flagitionim nanseani ingerere 
vel flagitiosissimis. Idem Scaliger 
alibi, loqnens de Martiale Poeta lic 
taabet : * Alia ^ns fteda ne legerini 
quidem, tantom abest nt ad censu- 
ram ▼ocero/ Ego simiie qnid hic st 
dlxero vel ftcero, condonabis, immo 
gratulabere, pndens lector. Itaqne 
per saiebrosa pcdetentim ac snspeuso 
gradn incedenti nihii noxinm^ fortai- 
sis et utile quidpiam occurret. 

Awtbmbalttrtm'] Mnltanngantnr mnl' 
ti de hqjos vocis etymologia. Syria- 
cam agnosco sponte cum veteri In- 
terprete, qni sie scribit: < Ambu* 
baiae dicnntur mnlieres tibicin» lin« 
gna Syrorum. Etenim Syris tibia, 
sive symphonia, ambnbaia dicitnr.' 
Oravis doctrinss et ingenii astipnla* 
tores accedunt non pancl, Angel. Ca- 
nlnins, Isaac: Casanbonnsy dec. Jos.. 
Scaliger in Varron. de Ling. Lat. ad 
vocem ' siropulam : ' ' Syriaenm est/ 
inquit, ' nam nt Abbuby ttnbubf tAxhsy 
Ambubaianm cottegw: ueopher,*cum' 
phora ; ' a sadm, * sindon ; ' a saMeM, 
qnod est apnd Danielemy 'sambuca;' 
sic a se|>ibe/, 'sempel/ et Inde *sim- 
pnlnm' feceront.' £rgo periliiifrii* 
baianan eoUegiat debemns intelligere 
qnotqnot arteS* exercebant impndi- 
cas, ludicras, parasiiicas, &c. Sne- 
ton. Neron. cap.S7. * Cflsnitabat non- 
nunquam In pnblico, Inter scortornm 
totins urbis ambnbaiarumqne minis- 
teria.' Porro non solnm tibias, alia- 
que instrnmenta mnaica, sed et tlbi- 
cines, ac tibicinas corporis qnsBstn et 
tibiarum cantu vitam snstentantes, e 
Syria Romam conflnxisse, docet Jn- 
venalis etiam Sal. iii. 62. et seqq. 
' Jam pridem Syms in Tlberim de- 
fluxit Orontes ; £t lingoam, et mo* 
resy et cnm tibicine cbordas Obli- 
quas, necnon gentilla tyropana se- 
com Vexit, et ad Circnro jnssas pro- 



stare pnellas/ Ubi observa, proprie 
* tympana ' vocari * geotilia/ qnippe 
voz est a tuppin Syriaca. 

Pharmacapotit] Pharnuicnm etjn»> 
dlcamentnm, testibns Nonio et £os- 
tathiOy snnt roedise voces, in bonam 
et malam partem ninrpari solitss: 
uude et pro veneno accipi nonnon* 
qnam docnimns alibi. Sic et phar* 
macopolae dicti interdnm unguenta- 
rit, myropolspy pigmentarii, et qnot- 
quot aromata et odores, item qni me- 
dicatas potiones quascnroqne diven^ 
debant. Sic etiam appellantnr me- 
dlci illi circnmforanei et agyrtK, qni 
imperitae plebi remedia qnspdam, ma- 
gis autem verba vendnnt, per fora 
et compita urbinm cursitantes. De 
his CatO apnd Oell. I.'l5. ' Itaqoe 
anditiSy.non anscultatis, tanqnam 
pharmacopolam. Nam ejns verba 
andinntnr: vemm ei se nemo com- 
mittat, si sBger est' 

a Matdiei} Circulatore»omnes,phy. 
siognomi, metoposcopi, cbiromantl- 
ci : inprimis antem Isiaci ac Cybeifle 
sacerdotes, et qnicumque vaticinandi 
artem professi stipem corrogabant. 

Mtiius] Oestlcnlatrices, saltatrices, 
Ittdiones, hlstriones, scenici. *A«>^ rov 
fuiuMai, ab tmKamfo, vocatur roimus 
vel mima, quisquis dicta vel facta 
cojusqne imitatnr, cnm lascivia,sen 
voce, sev prseclpne gestn, ' nntn raa-~ 
nibusqne loqnax,' ut canit Clandia- 
rnis. 

Balatrome$] De vocls hnjns origine 
«t significatione adhnc snb jndice lls 
est. Vetna Interpres * Inxuriosos ae 
perditos a Serviiio Balatrone ' dictos 
vnlt, additqne : ' Ab hoe similis vitae 
bomlnes snnt appetlati baiatrones : 
a balatn fortasse dlctt, qoae vox in- 
torta est et ridicnla. Legitur et ba- 
rathrones, qni l>ona sn» devorando 
qnasi in barathrom mittunt. lidem et 



782 



Q. HORATII PLAOCl 



Moestam ac solicitnni est cantoris morte Tigellt ; 
Quippe beDignus erat : pontra bic» ne prodigos esse 
Dicatur, metuens, inopi dare nolit amico, 
Frigns qno duramque famem depellere possit. 
Hunc si perconteris^ avi cur atque parentis 
Prseclaram ingrata stringat malus ingluvie rem^ 



Irtiles et muni ob mortem TigeUii caniorii : tum mmdficus erat erga iUoe, E ecn-' 
trario ttte timene kaberi mrodiguBf etiam amico egeuti noUet tritmere imde arceai 
frigUM et eatam famem, iMtwn ti interrogetf pumiobrem avi patrieqni magwoM opet 
perperam abtmnat' voraeitate injneitnda. emenidapes qmatUbet exqaintatpeeuniafm' 



% TigiUi, et TigeUi in codd.— 6 Plnriini et opttmi Torrentii, Uarl. S. Exc. 
8ax. Venett. 1477. 1478. 1479. 1490. 1499. Locher. Vet. Comb. CaDing. Sa- 
nad. Towers, Francis, Heindolf . et Wakef. propeffere ; Bentleil Oraetr. Mag- 
dal. Battel. et Trinit. omnes CrnqnH, nonualli Torrent. et aliomm cam edd. 
fere post Aldnm, depeUerc—^ Hnnc ei percuncterit Lamb.— 8 Unos Han. ir- 



NOT/E 



blatcrones ifroprie dicti aunt, a blati- 
endoy id est, raniloqui.' Triplex bic 
etymon ridei: qnornm tertimn mihi 
roagiB probaretnr. Siint qni a fia\diw 
dedncant balatronem quasi * aquario- 
Inm ;' ?el a fidWear et fiaXMfw^ quasi 
' saltatorem.' Inde vero non dnbi- 
tero esse vernacula h»c nostra,6ai, 
balet, baUer. Coelins Rhodig. xv. 26. 
ita scribit : balatronem invenio scur- 
ram fuisse vimlentum, unde Hora- 
tins : * baiatro suspendens omnia na- 
80.' Et S. Hieron. ' Ne me pntes in 
modnm rnstici balatronis cuncta Ori- 
genis reprobare.' Constat balatro- 
nem dici hominem nihili, nngacem, 
neqnam ; Italis balaironif Oallis bd' 
Utre, nt placet nonnnllis ; qnam ego 
elymologiam explodo. 

Z TigeUtl M. Tigellins e Sardinla 
orinndus, rooribus hand probis, per* 
inde ac sui popolares,male audiebat. 
Is tamen ob sales et jocos valde fes- 
tivos, prsscipue vero ob eximiam vo- 
cem, gratiosus admodom fnlt Jolio 
Csesari, Augnsto, Cleopatrc Ab his 
remoneratus in snae farina homines 
copiqsius etiam effandebat ac prodi- 



gebat oltro qnas opes collegerat. £o 
nomine ab Horalio carpitnr hic, item 
jSatira iu. et x. seq. qnia, ut ainnt, 
ejus versas velut parnro nnmerosoa 
ac modqlatos dixerat. E^ns ita roe- 
roinit Clc. £pi»t. vii. 24. qiiK est ad 
M. Fab. Galluro : ' Amoris qnidem 
tni, quoquo nie verti, vestigia : vel 

proxioie de Tigellio Id ego in 

Incris pono non ferre bominein pes- 

tilentiorem patria sna lUe au- 

tem qni sciret se nepotem bellum 
tibicinem habere, et sat bonum unc- 
torem, discessit a roe, at mihi videba- 
tnr,iratior. Habes Sardos venalea, 
alium alio nequiorem»' (Tigelliuro et 
ejus nepotem) * cognosti mearo cau- 
sam, et istlus Salaconis iniqoitatem.' 
Salaconem vocant mollem, et propter 
opes insolentem. 

4 Con^ kic] Avaros quispiam, 
longe a Tigellio disseniiens, in con- 
trarium vitiam impingit. 

8 Ingratm ttringai mahit inglmpie 
rem] Bona sna velnt in unam piln- 
lam stricta et compressa deglntiat. 
Apnd Athen. iv. 18. ex Alexlde: 
'Diodoros lurco patrimoninm fecit pi- 



8BRM0NUM LIB. I. 2. 783 

OmDia conductis coemens obsonia nummis ; 

Sordidus atque aiiimi qnod parvi nolit haberi, 10 

Kespondet. Laudator ab his, culpatur ab illis. 

Fufidius yappsB famam timet ac nebulonis, 

Dives agrisy dives positis in foenore nummis. 

Quinas hic capiti mercedes exsecat : atque 

Quanto perditior quisque est^ tanto acrius urget ; 15 



ntre compmia ; rewptmdet: pna iimei aeiimari hmM parcut et ammi exigai, Laa^ 
datur a ambuedam^ reprekendUar ab aUu, Ft^iue laeapUe agrie, et peeunia fenari 
data, rtfarmidat exietimatienem perdiii et deeoctorie, U de ecrie dedueit ueuroM 9». 
nae:etqna kunariaeior qnie^eet, eo ardentine coneeciatur : qmerit nomtiia jifvenicm, 



glukie, In ono «tqae altero Torrentii, frangat malue ingluoie rm.— 10 Cba- 
bot* parxi quod noUt Aa^cn.— 12 Fniidiue veteres fere membranaB Torrentiif et 
antiquissimtts Bland. Cmq. Fntidiue Mart. ejoidem Cruq. et quaedam edd. 
▼ett. ap. Torrent. vappa namen Tonsanns Cruqnii. — 13 Hic vs. reperitor 
etiam in Art. Poet. vs. 481. --14 Harl. 4. 6. 7. Vet. Comb. Venet. ap. Zeon. 
et Olarean. mercedee exigit ; Harl. 1. 2. 8. Croquii Bland. 1. 2. 9. 4. biv. Sil. 
Toniao. BoiUd. et Nan. et edd. recentt. merctdee exeecat, — 15 Unnt et alter 

NOTiE 

lam, adeo celeriter omnia absorpait.' ces, de qnibns mox, sed quinae osn- 

1/^eSpa» iwoifiae T^r uaerp4a» e^iair ras accipiebat : qnas ut baberet, per- 

«9r« awoorpirff^KKer Wapmt mU ri^. ditisaimo coiqne peconiam snam cre- 

AdagiomestOrtecnm; qoasidiceres dere amabat, ut moz dicetnr. S. 

metaphorice, nno bolo, globulo, cata* Ambros. in cap. 12. Tob. ' Veniont 

potio, omnia sna devoravit. Kalendff, parit sors centesinlam : ve- 

ingrata ingtume'] Nam qnse sic gn- niunt menses singnli, generantor 

lose atqoe instar pilsB sorbentor, slne nsorsB : crevit centesima : petitory 

nllo grati saporis gnsto per fauces necsolvitor: appltcator ad sortem. 

(ransmittuotur. Itaqne non jam centeslma incipit 

12 Fufdiue'] Insignis fflenerator, esse, sed snmma, boc est non fceno- 

immodicas nsoras ezigeos. rls centesima, sed fcsnus centeaimoi.' 

Vappte nebulonie'] Has Yoces ezcns* Exeecat] Proprie. Nam illi, pocu- 

simni Sat prsced. niam tradentes ad foenot, statlm osn- 

14 Quinae kic capiH nurcedee exse- tnm primi mensis demebant e sorte, 

cat] ' Capiit ' est sors ipsa, seo pe- seu ex ipsa qnam credebant anmma. 

cunia foenori data, Gall. le prine^^ De osnra legibos homanis ac divinis 

hujus vero frootns, reditos, foenora, prohibitadixi ad Epod. if. 4. . 1 

osuras, mercedee vocat Horatios : 16 Quanto perdjlier, ifc,] Qno nui« 

OaU. tintereetf la rente. Usnra cen- gis novit luxurise deditum jovenem, 

tesfana dicitnr eom de centum nnm- adeoqoe peconim avidiorem, eo dili- 

mis mensibns singulis unns.solvitor; gentios bunc adit,et qnserit el peco- 

adeo ut centesimo mense osora sor- niam credere gravioribos scillcet nso- 

tem adseqoet : at Fofidios, iniqnlor rii», ob orgentem inopiam vel habendl 

mnlto, singuUs mensibos non simpli- copiditatem. 



784 



Q. HORATU FLAOCI 



Nomina sectator, modo somta veste virili, 

Sub patribas.dims> tironum. Maxime, qiiis non, 

Japiter, exdamat, simulatque aadiyit ? ^ At in se 



^ui mrilem tognm tntper indmeruiU tub patnbu» fxHde parfie, Qui» aaUem auiiem 
iatia, fum etatim exclatmU : Proh 9umme JupUer! Verum, inquieef ilU prteelarae 



Lambini, 0008 item Torrentil prodilior,—lS Harl. 1. 9; Vet. Comb. Venet. 
ap* ^eoD. Glareao. et Chabot. exelamet ; aex Torreotii, ceteri HarL al. et edd. 
recentt. exeUunat. Mox DoonuUl codd. et edd. antiq. cum Venet. ap. Oefto» 



KOT^ 



10 Nomina eeetatur iiromim, jjr^.] 
Studet fceoerari adolescentibos, qui 
nnllam a doris patribns pecnniam aut 
valde exigoam accipientes, qnacnm- 
que via, quovis fcenore quaBritabant 
ac snmebanty qoa soaB libidini Ratis- 
facarent «a aute ferrenti. Atqne 
Id qnidem aceloii diu graasatnm est. 
At poatea ex Seoatoaconi. ademta 
est actio ct petitio iis qlii filtisfaml- 
lias pecnnlam credidlssent in mortem 
. patmm : ne vel occasio hinc esset 
patri necem machinandty aot per 
malas artes ac torpes pecnniam quo- 
qno modo reddendam ac persolven- 
dam qottritandi. Senatns illod con« 
snltnm Macedoniannm dictnm est a 
Macedone isto foteeratore. Sneton. 
Vespas. cap. 11« * Auctor Senatni 
Aiit decemendl, ae filioromfamilias 
fcBDeratortbns exigendi crediti jos 
eswt nnqnam, hoc esr, ne post pa- 
trnm qoidem mortem.' 

Nomiiui] Sie vocantnr tam credita 
qnam deblta, eo qood creditores in 
commentarios sen in tabolas refer- 
rent et inscriberent nomina debito- 
rnn, sen eomm qnibns pecnniam 
crediderant. Hinc * nomina facere ' 
dicontnr tam debitores qnam credi- 
tores; 

IT THnsNwn] Id est adolescentnm. 
Tlrones alii militiaBp alii forensi8 ex- 
crcitationis et eloquentie. Hi clrca 



annom aetatis ITi^post pubertatem sci- 
licet, praetextam deponebant, indne- 
bant vero togam aliqnando poran 
nivei candoris, qn« virilis dicta eat, 
nt ait Alex. ab Aiex. v. 18. * candi- 
dnm urobonem' vocat Fers. Sat. v^ 
33. Plin. vni. 48. Uoga pora ti- 
rones induuntur.' CoeU Rhodig. xiv. 
10. 'Qnoniam vero,' inquit, ' ot in 
Ifagia Apnleins scribit, ernditisAinii 
jnvenes landis gratia primum boc 
forensis oper» rodimentum sobibaot, 
nt aliqoo insigni jodicio civibos sois 
noscerentur, qni mos incipientibns 
adolesccntnlis ad lllnstrandain inge- 
nii fiorem apnd antiqnos fherat con- 
cessns ; togam item candidam qui 
boc facerent tirones indnebantnr ipso 
tirocinii die : sic enim appellabant; 
cnm eloquentiam auspicareatur in 
foro. Eam togam Cicero pnram vo^ 
cavit. Scribit enim ad Attic. in tlro- 
cinio filii Ciceronis togam illi puram 
dedlsse Arpini.^ 

3Iasimey quie nonf ife,'] Qnls vero 
non detestetur ejnsmodi fcenerato- 
res? Quis avaritiam eomm et ne- 
qnitiam non abominetor ? r^Kout nsai- 
ros Or»ci appellant, qnod moltos et 
graves debitori dolores pariant. Cic 
Ofllc. II. n. ' 89. * Qnid fcenerari P 
Tom Cato: Qoid hominem, inqnit, 
oecidere ? ' 



SBRMONUM LIB. I. 2. 785 

Pro qa»8tu isiimtiiiti facit bic. IT Vix credere possis^ 

Qaam sibi non sit amicas: ita ut pater ille, Terentt 20 

Fabala qiiem misemm nato rixisse fugato 

Inducit^ Don se pejas craciaverit atqae hic. 

Si qais nanc qanrat, Qao res bsec pertinet ? Illac : 

Dum vitant stulti yitia> in contraria currant. 

Maltbinas tanicis demissis ambalat ; est qui 25 

fwU nmhujkdtf $icumdum ingen§ hmm. lUe temcei? Quin immo vix iiH 
permtadm ^m, gMHium nK sii hnmicM», Adeo ui n&n i$io erudeHui $e8e <Uff- 
erucietverit puUr tif«, fii«m Teteniii Commlia exhXbei infidieem fAxiMe^ ex quo 
JUinm a $e fugaoerat, Quod $i peiat aliqme quor$um hme epeciani 7 eo nempe : 
eum inmm /ugiuni vitia, inciduni m oppoeiiia, Maiikinu$ prolixie iumei$ incedii. 



^••^^^^•^•^^•^^ * » 



et Qlarean. ai tpM.— 19 ' Vulgo distiDgnunt poAt/oci^; sed secatns suiq 
Bentleii ralionein, quia sic et in interrogatione et in responso Idc recte ad- 
bilMtnr.' ZtfKii.^M Cnning. tn coniraria verguni.-^is Hunc et tequenteni 
irertuni delet Sanadonus. * MaUhinm Editio Veneta. prima ; ted altera cnm 
Locheriana Makkinu$, Par qnoqne in merabranis divertitas. Codex Qrmv, 
MaUkinue; Lei(f. Torrent. et Bartliianns Advert. xxzviii. 6. ilfotttmM; Ke- 

ginenKis cnm plnribus aliis, iJfa^Auiitf ; duo ilfalcAtmitf. Qui ikfafttmis scrio 
unt, dednctnm volnnt a vetere vocabulo 'Malia/ quo 'mollis' significa- 
tnr, ut Lncilins xxvii. * Insanum Yocant, qiiem maltam ac foeminam dici vi- 
dent.' Ergo si * Malta ' inter cognomina erat (qnod non memini me legisse) 
erit a 'Malta' Maliinus, nt ab 'Agrippa' ' Agrippinus.' Quibns aut^m 
Maiihinu$ magis arridet,ii a ftoMkuthiy mM»f noinen formatnm pntant : vemm 
hsBc sententia vix uUam veri speeiem' babet. Mihi qnidem tulius hic videtur, 
in re adeo incerta plortmorum codicum vestigiis insislere ; ut ilfoJcAmiis cog- 
nonien sit a * Malclio ' derivatum. Ornterns ccczvii. 7. t. jbl. maIiCo. uc- 

TORI. XCIII. 5. RUB. GURA. M. ULPII. MALCHI. undc et DCXXVII. 13. P. 
MBTTIO MALCHIONI. DLXXVIII. 2. T. «TATILIUIl MALCHIO. A 'Malcho' 

autera Mlalehinu$^ ot a ' Paulo/ < Paulinnt/ a ' Rufo/ « Rufions/ a < Balbo/ 
' Balbinus,' et alia iqfinita.' Bentl, Maiehinue etiam Oott. item Venet. ap. 

NOTiE 

20 QtMnn si^t nMt $ii ajnl^iM] Qnam dasset ac fngasset proprinm filtom 

tit sordide parcos, sunm defraudans tenectutis snae baculum et colnmen. 

geninm, etiam necessaria sibi dene- 22 Aique Atc] Qoam foeoerator 

gant, ac de te p«na8 velnt exigent, Iste pessimns. 

Instar Menedemi apud Terentinm. 25 Malihinue iunicie demi$$i$ amhu- 

Terenlt Fabvda quem tRtstfnrm, t^c.'] tai] Vetns qnidem lex jnbebat : 'De- 

Heantontimoromenot, kavrorriiimpo^ mistam ad talos togam qnisqne in 

^Mi^os, id est, sefjWMm dtscncdajis, titu- nrbe habeto.' Sub Augnsto, neque 

Ine est Terentianas Ceoioedise, in qua restrictls neque fnsit incedere, landa- 

filinm Cliniam procul in mititiam batnr. Quintil. xi. cap. nlt. * Cui la- 

■Mre, ptm parcitate sordidaqoe ava- tidavi jns non erit, ita cingatnr, ut 

ritla, eompulit dnrns pater Menede- tnnicse prioribns oris infra genna pao- 

mii8 : at postea facti posnitens tese lum, posterioribus ad medios poplites 

aagebat, qood tam iniqne a se «man- ntqoe perreniant. Nam iofra, mnlie- 

Delph* ei Var. CUu. Horai* 8 D 



788 



Q. HORATII PLACCI 



iDgaen ad obscoenam subdactis usque fac^s : 

Pastillds Rufillas olet, Gorgonias bircuni : 

Nil medium est. Sunt qui nolint tetigUse, nisi illas, 

AUu$ eat am 8Kecwcli$ u$que ad wthUummy $e ndktduM pr($beat. MUtue p 
iiUo$ redolet; Oorgotmu vero caprum. Nihil mediocre reperUur. Sunt qut 



Zean. et Glarean. MaUlumte onines Harl.^2T • Bentleins ottendit freqaen- 
tiuft scribi Gargoniuo in Yeteribnft Inscriptionibas ; aXqne ita ille edidit in tao 
Uoratio. Scd vartetas isto «atis frequens est in nominibns, operarnm insa- 
tia ' Baxt. Gargoniuo etiam Gott. et Exc. Sax.-^SS Sanad. et Dunster, rc- 



NOT^ 



rnmest; snpra, Centarionnm.' Hinc 
patet, quod alibi notavimus, discinc- 
tum,8ive ' demissistunicis ambularey' 
molUtiae atqne ignavisB argamentnm 
faisse, necnon soperbe et vanas os- 
tentationis : snccinctas antem vestes 
ant prsecinctas viris frngi et virtnte 
claris proprias extitisse. Vide Epod. 
I. vs. alt. et Epod. iv. 8. 

Malthi«u$'] Quis ilie? certe haod 
nobis liqaet. Mollis ac effoerainatas 
Dotatar. Non. Marcell. "Maltas' 
appellari molles, antiqui volneruot, a 
Orseco, quasi fta?Jhueo6s/ Lncil. lib. 
xxvii. ' Intfanum vocant quem ' mal- 
tam' ac fcBminam dici vident.' Qoi- 
dam designari voluotMenam iUum, 
de qno Epod. iv. Alii ipsom Maece- 
natem. * Hanc esse qui solntis tani- 
cis in nrbe semper incesseritf' inquit 
Seneca Epist. 114. Julins Scaliger 
Poet. III. 08. ita scribit : ' Satirogra- 
pbi ne amicis quidem parcnnt. In- 
gratas Horatius, qul ne a M«cenate 
quidem abstinere potoit : si qaidem 
quod aiiint verum esi, Malthinum ab 
eo appeiiatumy cujas demissas nota- 
ret tnnicas. Ager enim Sabinus, qno 
eanicnla illa a diyino viro donata fne- 
rat, tantus tantiqiie erat, nt objectn 
suo posset malefici ocuU visnm inter- 
cipere^ quo minns tanicaram demis- 
•ione offenderetur.' Hsec ScaUger 
invidia semper in Horatium hostUi. 



Vemm esto, ipsnm Maecenatem vel- 
licet Poeta, numquid ' barbaro et 
servili animo' id faciebat? Immo 
«ridenti amico/ qaod ait Persios 
vafer tangit vitium, ' et admissus cir- 
cnm praecordia lodit^ festivus et gra- 
tus; accepti vero beneficU passim 
roemor. 

£«i qui, 4-c.] Alios aliud omniao 
vitium habet. Agrippa, inqainnt, 
vestibos ad nates usqoe decisls et 
subductis uti solitos. 

87 Pos/iUos] Trocbiscosyseagloba- 
los odoratos. A 'panis' fit diminnt* 
<panicalus/ ' panicillus/ ^pastillns.' 
Alii dedacunt a iraarbf, eoH$pere$u, 
nempe odorifero piilvere, et simiU- 
bus. 

Gorgoniue Atrcitm] Tetram odorem, 
qualein hircus. Gorgonins nimiam 
negUgentiamaffectabat: Rnfillus ni- 
mium cnltum et munditiem. Isto 
verslculo invidiam sibi creatam notat 
Horatius Sat. ly. 99. Unde coUigi- 
rous adversnm nonnallos, Rufillom et 
Gorgonium nequaquam viles et igno- 
biles extitisse. 

28 NU medium'] Viz reperire ett 
* auream * iUam ' mediocritatem/ ii« 
Od. 10. 

Suni qui noUut tetigi$$ef ^.] Jam 
demnm a flagiiiis deterret trlpllei 
argnmento : quod rem famiUarem «x- 
baonant et perdant; quodcorfHii 



SfiRMONUM Llfi. I. 2« 787 

Quaram snbfiuta talos tegat instita veste : 

Contra alius nuUam, nisi olente in fornice stantem. 80 

Quidam notas homo cum exiret fornice ; Macte 

Virtate esto^ inqnit sententia dia Catonis. 

Nam simalac venas inflavit tetra libido, 

Hac juvenes eequam est descendere^ non alienas 

Permolere axores. Nolim laadarier, inquit^ 35 

Sic me, mirator cnnni Cnpiennias albi. 

Aadire est oper» pretiam, procedcre recte 

mrofii tOireetiire fnMlieres, nraUr eat, quarum tdlos operit faeeui purpurea etolm 
M Wo. . AlinM e eontnmo nMXUiM niH ^ostantem in fado fopoiiart. <S!mv«< m 
tnHnf: Cwm nohiUe ^uispiam vir efomiee egredereiwTy Cato dioinue ita e$t affaiuM : 
Bono animo eeto ; quippe eum fervene ardor lUtidinem aceenderitf ittue venire ado^ 
leeeentet oportet^ non auiem eorrumpere aUorum eongugee, Cupienniua tero eeetator 
muUarum vestee eandidat gettantiwny aU : Ego quidem neUm ita eommendari. At 



tecnere, Sed qui molintt et cetera asqoe ad finem.— 29 Harl. 1. eubdueta toloe, 
•^SO Edd. Yett. ap. Zenn. olenti in fomiee,—^Z Vir quidam doctus conj. in 
ed. Sandby, it^flaeit tenta Ii6ido.— S6 Cuipenmut nnns Han. Cupenmut Venet. 

NOTiE 

faciant obnoxtum mnltis doloribus : Ule libidinosus javenis flagitia sna 

qnod honori et famsB damnnm inve" defendere. Scilicet Cato videns ho- 

bant. minem bonestum e Inpanari exeun- 

lOat Quarum tubtutaf tfcJ] Matro- tem quoquo modo landavit : ^t cnm 

naSy qoae talares babent stolas, qoa- ventitantem illnc saepius animadver- 

rnm imam partem assuta ambit fas- tisset, ita dicitur allocutus : Adoles- 

ciolay qnsB instita dicitar. Synec- cens, laudavi te, quod bnc interdum 

docfa. Catnll. Epitbal. Pelei : ' vestis venires, non qnod istic babitares. 

Candida purparea talos Inclnxerat 34 Deteendere] Apta vox. Nam 

ora.' snb fornicibus et subterraneis H>cis 

SO Olente infomiee'] Male olentia, erant ganca. 

foetidaqne Inpanaria notat etiam Ju- 36 Mirator Cupienniui] Cupiennins 

.venalis Sat. vi. sarcastice in Messa- Libo Cumanus, Augusti familiaritate 

linam Ciandii Imperatoris oxorem clarnsy cultus vero corporis nitoria- 

adulteriis famosam, ita scribens vs. qne stodiosissimns : sectator erat 

116. et seqq. 'Aosa palatino tege- mnlierum veste candlda indutarum, 

tem praeferre cubili, Sumere noctur- scilicet niatronarum, nt postea dice- 

nos meretrix Angusta cncnllos.' vs. mn». 

130. < Obscurisqne genis turpis fumo- 37 Audire est opera pretium, ^c.] 

que lucernaB Foeda lupanaris tulit ad Ennii sunt hi versns ab Horatio pan- 

pnlvinar odorem.' lum immutati. Sic ille : ' Audire est 

31 Macte] Magis auctns esto. operae pretium procedere recte Qui 

32 Sententia dia Caionit'] Hujus viri rem Romanam Latiumqne augescere 
gravis et Censorii auctoritatei vult vultis.' 



788 it- HORATII PLACCI 

Qui moecbis non valtiSy nt omni parte laborent ; 

Utqae illis multo comipta dolore TolQptaSy 

Atque baec rara cadat dara inter saspe perida. 40 

Hic se praecipitem tecto dedit : ille flagellis 

Ad mortera caesus ; fugiens hic decidit acrem 

«M qui exopiaH» non/elieem eue miwlierU cMhMi, noii pemUeai «<l0Mkrc, fwlei 
terumntuferani usquequaque, ei quod wduptae eU eueniat pharimiM anxietatUnu fer^ 
turbatUf et quidem i^freqiuns, ae saitiue non «ine grattbu» perieulis, Ergo auaewl* 
iate. lete metehuB e teeio u preteifitaioU. Hiejlagrii mmletaiue est ad neeem «*- 



^^■^^^^^^^ 



ap. Zeiin. et Olarean.— 98 Parodiam hane e«te ex Yeriibns hisce Eiraianis 
monent Scholiastc : ' Andire est oper« pretiom, procedere recte Qoi rcm 
Romanam, Latinroqae angescere vnltis/ Unde racile erat diTinare, qno 
propior esset et perfectior imltatio. sic potins scripsisse Nostmm, procedere 
recte Qui maehoa non vuUie, Atque ita postea reperi in codice Leidensi, et 
in Excerptis Bodleianis, et Collegii Trinitatis codice pro varia lectione, et in 
Reginensi a mann secnnda. Neque aliter legisse Acronem, ex ejns para- 
phrasi, quantnmvis inepta et absnrda, licet animadvertere. ' Operar, ait, 
pretinm est andire moecbos, qni non vnltls procedere rerte ad meretricem.' 
Porro, qnod ad sententiam attinet, eodem recidit, sive nuechoi reete procedere 
dixeris, sive recte procedere nuechi». Terentins Adelph. Act. et Scen. nlt. vs. 
22. ' Syrr, processisti hodie pulchre :' qnod perinde est, ac ' pulchre liUi 
hodie processit." Bentl, nuechoe etiam Ascens. Cuning. Francis, Heindorf, 

NOT£ 

S9 Corrupta dolore voluptaa] Ad Epi- Attienns a Vibieno, item M. Pontint 

cnrt mentem adulteria pros<;riblt non a Pnb. Cemio deprehensl cutrati 

velnt tnrpia, sed quasi remoras vo« snnt,' &c. 

luptatis, sciiicet pericnlis et malis Se pnecipitem teeto dedii] Fngieaa 

circumsepta. Praeclare Cicero in vindicem maritnm. 

Anton. ' Libidinosi, avari, facinorosi lOe flagettie Ad mortem ceuue} Oel- 

versB laudis gustum non habent.' At lins xvii. 18. ex Varrone : ' C. SaHns- 

debuisset damnare saltem nt iniqna, tins scriptor serias illins et severs 

et Inmini naturali adversa : * qnod orationis, in cnjns historia notlones 

tibi nolis fieri, alteri ne feceris.' Cpnsorias fieri atqne exerceri vide- 

41 Hie ee pradpitemf 4^.] Qno- mus, in adnlierio «deprehensot, ab 

niani, ut niox e Cicerone dixi, luxu- Annio Milone loris bene c»8us est : 

riosi non dncnntur amore recti, sal- et cum dedisset pecnniam dimissns»' 

tem pcenarum metn nonnnnqnaro de- Idem refert Asconius. Jnvenal. x. 

terrentur. Val. Max. vi. 1. n. IS. Sll. * fiet adnlter Pnblicns, et pcenas 

'Sed ut eos,' inqnit, *strictim per- metoet qnsscumqne maritns Exigit 

cnrram, qui in vindicanda pudicitia iratus : nec erit felicior astro Martis, 

dolore suo pro pnblica lege usi snnt : nt in laqneos nnnqnam incidat .... 

Seropron. Musca C. Oallinm depre- necat hic ferro : secat ille cmentia 

hensum in adnllerio flageliis cecidit : Verberibus : qnosdam moechos et 

C. Memmius L. Octavium similiter mngilis intrat.' 
depreliensum nervis contudit : Carbo 



SBRMOKiUM UB. I. 2. 789 

Praedonum in turbam ; dedit hic pro corpore nummos ; 

Hunc perminxerunt calones : quin etiam illud 

Accidit^ Qt quidam testes caudamqae salacem 45 

Demeteret fcrrum. Jure omnes. Galba negabat. 

Tutior at quanto merx est in classe secunda ! 

Libertinarum dico, Sallustins in qnas 

Non minus insanit» quam qui moecbatur : at hic» si, 

Qua res^ qna ratio suaderet, quaqne modeste 50 

Munifico esse licet, vellet bonos atque benignus 

qne, lik noHufygieni (Moarii tn imwu grauai^nm manu», jUiua peewnm red' 
emi eorfnu. • • • Meriio facium euneti dieuni. Gaibuverone^ 
gabat, Sed quam seeurior e*i mtrx in media conditianel Liberiinarum diea. 
SciUcei erga quaa SaUustiaa non minut inaanum ee praeiai, quam qui nmironae 
eedatur? verum enimvero ei reilei iUe eeee muuijieue uc liberaUaf quantum foeuUef 
iee et ratio permittereniy ei quatenue deeei eeee moderaie Ubereiem; danarei quaU'' 



Wakef. et Kidd. lu CODJ. etiani Chishnll.— 45 Aeddit ui euidam Harl. 1. 9. 
8. 4. 6. dtto codd. Larabini, Tons. Cruquii, noDnulli ap. H. Steph. item edd. 
Lanib. Crna. Torrent. H. et R. Steph. Bentl. Chabot. Francis, Schrevel. 
Bond. Heindorf, Wetzel. Wakef. et Kidd. Accidii ui quidam unns Han. 
Gott Exc. Sax. Cniquii Blandd. 1. 2. S. 4. Div. Mart. Buslid. et Nan. al. 
Acddii ut queidam Cnning.— 46 Unua Han. Oott. Exc Sax. et Div. a m. item 
Beuti. et Kidd./eiro; ceteri/errtmi.— 48 Bentl. et Cuning. ex codd. Saiueti* 
u» in qua; et sic £xc. Sax. S, inquie conj. Nic. Heinsina.— 49 Oott. Boa, et 

NOTiE 

44 Calonee'] Servi nilitnm, 4)iiod /n datee eecunda] Tres Poeta claa- 

palos et ligneas clavaa gerebant ita aes ronlierum ttatnlt. l.matronarnm. 

dicti,item 'clavatores' ob eamcan- S. llbertinamm. 8. roeretricnm. 

aam. £t quilibet servi aalonee vocati 48 SaUueiuu] la cst de qno ii. Od« 

•annt a ferendis lignity qutft Orroee S. Nonnnlli perperam intelliguDt 

mAo. ejo8 avnncnlnm C. Sallnstinm Cria- 

A6 Jmt omnea'] Omnes ainnt, jare pnm Iristoriro scriptoremt At qnam- 

illos poniri; etdignaa flagitio pcenas vis mores couveniant» iion ita ratio 

dedi8se« tempornm, nt observat erodite Tor- 

Gaiba negabai] Salsa ironia in Ser- rentins. Hic a Censoribns in Senaln 

vlnm Oalbam Jnrisconsoltom, qui reprehensns qnod in libertinas insanl- 

cnro esset famosus adnlteriis, sni si- ret, respondit se matronas non assec- 

miiinm llbens patrocininm SQScipin- tari, qnasi se criminis expertem ex- 

bat. . cnsans: ejectns vero est a Senatu. 

47 TuHar ai quania merx] Lex Jn- Vide Bell. Cattlin. 

Jia plecti jnbebat eos solum qui pec- 49 Meeciiaiur] \ox ista proprle hlc 

eassent in Ingennaa, q«» nec qn»s- ponitnr pro eo qni alienam nxorftin 

tnm corpore fccitsent» nec artem In- ingennam qnidem In adnlterlom pel- 

^icram mnt lenodnium exercnissent, licit. 
nec in scenam operam locasseiit. 



790 Q. HORATII PLACCl 

£s8e ; daret quaDtum satis esset» nec sibi damno 
Dedecorique foret : yerum hoc se amplectitur uno : 
Hoc amat^ hoc laudat ; Matronam nuUam ego tango ; 
Ut quondam MarsBBUSy amator OriginiSy ille 55 

Qni patrinm mimas donat fnndumque laremque, 
Nil fuerit mi» inquit^ cnm uxoribus nnquam alienis ; 
Verum est ciim mimis^ est cum meretricibus ; nnde 
Fama malum gravius, quam res^ trahit: an tibi abunde' 
Personam satis est^ non illud, quicquid ubique 60 

ium wfie€ret,neque iiln detrimenium afferrtty et jrrohrum. At ecmira tUtMf eolum 
im se ««tnMf, pradicatf vendiiat : Ego nmliam tango maironam; eient oiim Mar- 
atnuitte Originii amaeiuOf qui mima trituii patema jiradia, et domum ; dicUque : 
Mihi quidem nulla eaueuetudo fuerit unquam eum eoi^ugilme aHorum. Aiqui eet 
cum mimi8f est eum mereiruibue; a qidbue graeiorem pemieiem def/romii exieti" 
matio, quam ree famiUarie. Sugieiine N6t fugere pereanam» non auJiem quodcum' 



^^^^^^^^^^■^^ 



Bentleii codd. Orflev. et Regiii. «4 Aic. — 61 Jllieiit^m eeee licei fn Bnslid. et 
Div. Cruqnii, panci» allit, et edd. qnibnsdam vett. ante Larobinnm. Muwffico 
eeee lieet ceteri omnes codd. Cruquii, Harl. 1. 2. S. 4. 6. omnes fere Laroblni, 
et edd. recentt. Ita etiam ex veterrimis libris legit Nic. Heinsins ad Ovid. 
Heroid. Epist. xiv. 64. Vid. Var. Lectt. ad i. Sat. 1. 19.— 64 Hoe anmt ei 
laudat Cruquii nnus Bland. Tons. Div. et Mart. item Venet. ap. Zenn. Ola- 
rean. Bentl. et Kidd.— 66 Eze. Sax. mimee eeneum donami avaree,^! Cnninf . 

NOT^ 

52 Dannio Dedeearique} Damno bo- linimas et meretricesy a qoibns famv 

Domm, et fams. damnum trabls damno rei familiarit 

6S Hoe oe ampieeiiiur uno] Uno li- f ravius : qnaBqoam ntmmqne iode 

bertinarnm amore sibi placet, ob boc provenit. Plant* Trncol. ii. 7. < Me- 

nnnm se laudat et venditat, qnod li- retrix nt mare qnod das devorat, nec 

bertinas dnntaxat, non antem matro- apparet osqnam: nisernm infert io 

nas consectetnr. panperiem ; privat bonis, loce, bo* 

65 MareeeuMy ffe,'\ If notos ille oo- oore, amicia.' Sapiens Rex Proverb. 

bis Originis mim» et meretricis ama- v. * Ne attendas fallaci» oiQiieris : 

tor. Tres eo tempore fnernnt insig- favns enim distillans labia neretri* 

nes meretrices, Origo, Arboscnla* cis; etnitidiosoleo gottorejos. No- 

Cytheris. Hanc Lycoriin vocat Vir- vlssima aotem iilins amara qoati ab- 

gitins Ecloga ultinia, Oalio Poetn sinthiom, et acnta qoaai gladina bi- 

priut dileetam, qun postea Antoniom ceps. Pedes ejos descendnnt in mor- 

Id castra srcota «st. tem, et ad Inferot gretsos illint pene- 

57 Nii fuerit mi, inquUy 4r«.] Sic trant . . . iong e fac ab ea viam tnam ; 

Marssos extennarenititor snam libi- et ne appropinqnet foribos donot 

dlnem flagitiosamqoe neqnitiam. cjnt, ne det alienis honorem tnnm eC 

68 Verum eet eum mtintt, 8^,] Re- annos toos crodeli, ne forte implean- 

tpondet Horatiot : Etto nihil tibi tit tnr extrenei viribnt tuit, et laborta 

com oxoribot alienit ; at Intanit erga tui tint in domo aliena/ dcc 



8BRM0NUM.L1B. I. 2« 791 

Officit, eyitare ? bonani deperdere famam^ 

Rem patris obliroare^ malum est abicamqoe. Qoid inter- . 

Est in matrona^ ancilla, peccesve togata? 

Villius in Faosta Syllce gener^ hoc misernno 

Nomine.deceptus, pcenas dediC nsque superque 65 

Qoam satis est ; pngnis csbsos, ferroque petitus ; 

pie ubieumque noeet t perdere bonam exUHmaiwnem, dilapidm^ juUfwmmumf um- 
per umlum eet, Quid re/eri utrum peecee tn nuUr^a, an in libirHnaf an in mere- 
irice t ViUiut Syltee gentr^ ittfaix eo duniaxai nomine' ilbuuM^ ob Faueiam pema» 
M oecundum et uUra meriium^ ptvnu eoniueu», et /erro i^peiitus; ^eeiue domo^ 



dieperdere /amam.—es 'Bentleiiia, anetorttate qnoramdam libronim, repo* 
sttit peccetne pro peecene ; qnod tameo nobts tantnndem ▼idetur. librariia 
Ipsis nibil erat pensi snper tali materia/ Baxt, Ita etiam Lamb. et Cbabot. 
improbante Zenn.— 04 F^dma» in Fausta conj. Bentl. qnem vide. Viltiu» tsi 
F. S. genere vir qnidam doctns, ( Jortlnns Nostras pato,) in Obss. Misc. t. ii. 
p. 89.-~fl6 * Lego, Quam aati», et pugni», Ei enim addltnm ad dolorem expri- 
niendnm aptnm est. IHnd aatem e»t non solnm commode polest abesse, sed 
et parnm commode adjicitur, cnm verbum dedU praecesserit. Qnod si et in 
eat mntandi caasam qnsris ; corrector conjnnctionem abundare existimansy 

NOT£ 

62 Quid iniereei^ ipc.'] Ex opinione fluxa, quam instlta contexta ambi- 

Stoicomm paria esse qnsvis peccata bat.' Contra, ' meretrices togam sob- 

dicentiam. doctiorem/ et Ylrili similem gesta- 

6S In matrona^ anciUa^ peeceate to- bant. Alex. ab Alex. v. 18. Festns: 

gata} Tres gradus peccati statnit Poe- ' matronas appellabant, quibns stolaa 

ta ; in matrona, in libertina, in me- babendi jns erat.' Non. Marcell. ex 

retrice. Has triplex vestis coloris- Yarrone, 'toga commnne vestimen- 

qne genos distinguebat. Maironas tum, diurnom et noctornam ; mulie- 

stola candida indnebantnr: anciiise bre, et virile.' 

sive libertinae toga pulla : meretricrs 64 ViUiu» in Fau»ta SyUa gener] 

Coa sen pelloctda. Errat vetns In- Villlorum familia Rom« nobilia. Vil- 

terpres his attribnens quod ent li- lins iste non revera gener, sed ob 

bertinamm ; ait nempe meretrician freqnentissimam com Fansta Syllae 

togaro pnllam fnisse, qnod refellltnr filia coosnetndinem ita vocatnr: seu 

vel ex seqnenti textn, id qnod mox qnod eam nxorem sibi fore speraret. 

dixi' stabiliente. Porro est operas Unde sequitur : hoe mioer uno Nomiue 

pretium observare matronas, qnaa deceptu», Orandi scilicet nomine, ex 

adolterii convictae a vtris repndta- antiqoa Scipionom gente : a qnorum 

bantor, stola candida solitas exoi« et moribus ac virtntibus degener Sylla, 

toga vedtiri, ignominise cansa. * Stola magistratns tamen, Quiestnram; Con- 

plebeils quamvis bonestis non daba- snlatom, Dictaturam, ac demnm ty- 

tur ; siquidem Patricias et grandes rannidem, pessnmdata Rep. occnpa* 

natu matres eam defercbant honoris vit. Cic. in Verr. 
cansa. Erat enini ad imos pedes 



793 q. HORATII PLAGGI 

Exclasus fore^ cum Longarenus foret intus. 

Huic si motonis verbis mala tanta videntis 

Diceret hsec animus : Quid ris tihi ? numquid ego a te 

Magno prognatum deposco consule cunnum 70 

Velatumque stola, mea Gum conferbuit ira? 

Quid responderet ? Magao patre nata pgella est. 

At quanto meliora monet, pugnantiaque istis^ 

Dives opis natura suae^ si tu modo recle 

Dispensare velis, ac noitfugienda peteodis 75 

Immiscere ! Tuo vitio, rerumne labores, 

Nil referre putas? Quare^ ne pceniteat te^ 

Desine matronas sectarier^ unde laboris 

Plus haurire mali est^ quam ex re decerpere fructus. 

cum L^Hgwrenus ei$et mtua, Quod n Ubidmia iU H toMta ineemmodA eemeniie fio* 
miue meiu tali komini loqueretur ieta : Quid petie ? ^uando meu$ arder /uerit «ic« 
eeiMtts, an eg9 a te flagito mulierem iUuetri etmaule genitam^ et etela veetitam 7 
qaod rupeneum daret t Nempe Uiuetri naire orta est puella, Verum ^ikiiifo nuliora 
et luM eontraria euadet natura euie opUnu loaqdee / Si modo tu bene uti ve/u, et 
non co^fwedere ecitanda cum exoptamdie ; an credie nVut intereeee utrum egeae^ per 
tuan^vUioMom eapiditaiem^ aa per rerum penuriam? Quapropter ut non doteae 
aliquamioy abetine deperire matronae; unde plue metrorie percipitur, quam utmtatie 



in locam et^ eet substitnit.' Ctnitff^.— 68 Vnus Han. Gott. Exc. Sax. Harl. 1. 
2. 8. 4. 8. edd. vett. ap. Cksn. et Vet. Comb. videnH exhibent. < Videnti ha- 
bent tutn veteres editioBes, tnm scripti codices ad unnm omnes ; certe qui- 
bns ego nsas son. Atqne ita senteotia postulat : Hoic Villio videoti taota 
malAy scilicet se pagnis csesom, ferro petitum, et domo ezclusom, ease, si 
animns diceret. Equldem miror, unde illud videntie io tot edittooes roalum 

Sedem intulerit: cum nihil eo insulsius abturdiusve fingi possit.' BeniU 
leotleium secuti Wetzel. et Kidd. * Non miror videntie magis placnisse viris 
doctis, licet maior sit anctoritas alterius lectionis. Vividior enim fit et ma- 
gis poetica oraiio, si pars, qoas hic loquens introdncitur, vidisse dieator mala. 
Quid vero opns erat tam gravi oratiaoe, si vidisset Viliios mala taoia? 8a* 
pientior pars est iibidioosa suo domino.' Gesn.—Tl Exc* Sax. oimi tim ciwi 
ittferbuit irs.— 74 Harl. 1. 2. 3. Vet. Comb. Venet. ap. Zeun. Glarean. 

NOTJE 

67 Longarenue] Ignobilis qnispiaro, desit panis aut cibus vulgaris qnili- 
Villio tamen felicior moechus, et gra- bet. 

flosior Fanstse. 78 ilfiilronas eectarier'] Ulpian. * A- 

68 Huie st imilORM verbie, t^,'] Pros- nnd est appellare, aliud sectari. Ap- 
opopoeia paulum obflcoena, sed lepi- pellare esl blanda oratione alterius 
da et elegans. pudicitiam attentarc : assectatur qni 

76 Tuovitio, rerumne laboree'] Nos- tacitns fVequenler sequitiir: assidua 

tfo vitio laboramus, cum doleraus eniin assectatio prsbet nonnuUam 

non adesse perdicem ant phasianum : infaihiam.' 
at rerum vitiam seu peooria est, sl 



SSRMONUM L1B. I. 2. 793 

Nec magis huic, inter niveos viridesqne lapillos 80 

Sit licet^ hoc» Cerintbey tiio teneram est femur^ aut crus 
Bectins; atque etiam melins persadpe togatae. 
Adde huc^ quod mercem sine fucis gestat ; aperte, 
Quod venale habet» ostendit; nec, si quid honesti est^ 
Jactat habetque.palam, qu»rit quo turpia celet 85 

Regibus hic mos est, ubi equos mercantur ; opertos 

ex re eoHifitur, Enimvero uon e$i huic moUiuB femur, aul cru$ deceniiu»t inter 
lapiUoo etmdidoi ne viridea ; {Id vero tuum sit Ueet o Cerinihe ;) immo MiepUu pul- 
ehriau eet ptebeia, Adde quod hae mercem portai haud fucatam: acy n quid est 
wenuetum, hemd tenditai et osientat : neque saiagii oeeuUare quod pravum esi. Ista 
esi contueiudo dtntihus^ quando emmi equos ; obieetos eonsiderant, ne facies {quod 



Bentl. et Kidd. iu si modo.^W Codex Coll. Trioit. ap. Bentl. hsde nweos m* 
ter viridesque^—Sl. 89 * Not bQDC loenDi piias ettendabiiBtts ; deinde re* 
ram «inf alervai retiones reddemoft : nc itaqae legimaa et fHstingaimas : 
Sii Ueeif O Cerinihe, two i. e.femm'^ a. c. Reeiius; «. «. m. p. togaies esi. Scrl- 
|>endnm est CeritUhe; non, nt pleriqoe codd. et Flaeci et TibnUi habent 
Cherinte^ vel Cherinihe: est enim a Gr. K^ipvBos, PorrOy O CcriofA^, non 
hoc^ prsferant dao Craqali et totldem Beramanni codices, optlmnsqne noater 
Regioenait. Facile antem O in Jboc a Librariis matatum e»t, qoia seqaent 
vocabolum a Htera C iodperet. Sic Ovid. Trist. iii. 8. 87. ' liquet, o carissi* 
ma, Dobit Tempas agi tine me non nitl triste tlbi.' Plurimi codd. * hoc carit- 
slma:' et ita alibi pastim. Tuo autero babent, non <iiiim, Tnrnebi et Lamblni 
aliqnot cnm Colbertlno nottro. Cave vero credas lllud ftnrai Priscianl anc- 
toritate firmarl; cam citet ex Horatio, jPcMar, CcrtaiAc, ftnrai. Nott enim, 
qnod ipse vides^ eo ordine et modo, qno apud aactorem extant, verba laada* 
vit; ted tnit utibut variando accommodavit : idqae jure tno ; quippe et not, 
qni tuo leglroat, Cerinthi femur inte lligimot. Denique pott togaim esi exhi- 
betur in Blandtnilt Cmquianis.' Benil, * Bentleio placait ita hunc vertnm 
emendare, SU Ucet^ O CerieUhe, tae. Non Yidetur mihi vidltte iwim dlci pro 
* qnale tnam.' ^oari volait hic Cerinthi femor femoribnt nmtronaram» 
iromo et prxferri. Nihil opit ett a Manntcriptit. £t Bentleil Textnt nimia 
involutut et obtcurnt videtnr.' Baad, ' Huic nobili roatron», licet jaceat in« 
ter Eemmat et margaritas, femur ideo non ett magit tenernm, neqne crnt 
rectins qnam tnum, Cerinthe. Sic. vett. Sclioll. ' Qnam tunm ' idem est, 
qaod fno; nt rettitolt feliciter Bentleint. Qnod antem Jboc in o mntavit, nihil 
opvs vldetnr : ett enlm hoe idem qnod ' Ideo/ ' ob hoc/ &c.' Gfcii. {Sit Heai 
hoc Cerinthe tmm) ett lectio volgata. tu4e coig. Cuning.— S8 Adde hoc Harl.a. 
quod msTces Harl. 7.-84 Harl. S. 4. 0. 7. et edd. nonnullae antiq. nequ* ci 
quid; et tic Bentl. et Kidd. — 86 Unnt et alter codex Torreiitii, aliqnot 

NOTiE 

80 Niveas viridesque lapUlos'] Unio- bat : SulpitltB Servli fiHi» In primii 

net et smaragdot. ^arus. De eo Tibnllnt multa. 

Si Sit Ueeif Aoc, CeniilJ^, fiie] It 8S ilfcrccm] Corpnt merceQarinm, 

erat amator pariter et deliclte ma- tnrpi quntta venale. 

tronamm mundo mnliebri tplenden- 86 Regibsai] Nobilet ac divitet ap- 

tium : tingiilari fbrmtB gratia prtetta- pellaotar tfltpe reget ob potentiam et 



704 Q. HORATII FLACCI' 

Inspiciant; ne^ si facies (ut s8Rpe)decoTa 

MoUi falta pede est, emtorem indacat hiantem ; 

Quod pulchr» clunes^ breve quod caput^ ardna cervix. 

Hoc illi recte ? ne corporis optima Lynceis M 

Contemplere oculis, Hypsaea caecior illa 

Quse mala sunt spectes* 1f O cros ! O brac)tia ! If Verom 

Mn raro JU) elegans^ si ienera wigula ntbnixa Jwrii, t» errorem impeUat omieTem 
amdwn ; eo quod aini decora clune9f breve eapui^ erecta certix. lUi recte qtddim 
kocfaciuni. Tu ergo pariier ne ocitUs acutieeimii iniueare parieM eorperis /ermo' 
ea»; Hypuea vero caeior ea quee dtfermia emU aepieiae. O crut vemueiuml e 



^0^ ^^^^0 0^^^ 



Lambiniy et qoedRin edd. ante Crnq. item Venett. 1490. 1492. Locfaer. Lipi. 
Land. Faber. Dacer. &c. aperioe, Omnes Criiq. plurimi Torrent. et Lamb. 
Bentlett Leld. Or»V. et Regin. Ezc. Saz. nnus Han. Oott. Harl. 1. 9. S.4. 
e. 7. Zarot, Mediol. Venett. 1477. 1478. 1479. Cmq. Lamb. Torrent. Bentl. 
et recentt. eperioe. Crnqntus e Div. et Tons. interpnngit post «ptTtee^ non 
vero pott mercanfur.— 88 Bentlrius contra omnes codd. et edd. emkeirtm dn- 
eeSt kuoiiem^ e Pers. v. 176.— 90-92 Bentleins ex qnibusdam codd. nt ait, 
edidit : fic £. o, Lyncei Centemplare ocuHs ; H. ceeder^ iUa Q. «. euni, epeciae, 
Cuaing. Tero : Hec ilU apie : nte iu eerp, . . . CeniempUms .... spacf m. OrsB v. et 
Bland. vetnstissimns, cum Harl. 1. 8. Lifneeu Aliqnot Torrentit, Rei;in. et 
Trinit. Bentleii, Coniemplare* Bland. antiquitsimns et Otarean. Ceniem' 

SOTJE 

anctorltatem qnam eis confert pecu- 89 Pukhra clunes^ ^.] VirgiK 

nia, cni omnia obediont. Oeorg. iif . ' illi ardna cerviz, Argu- 

Operios Inspiciuni] Pugnant exem- tnmqne capnt, brevis alvnt. obetaqne 

plaria. Plnra certe operios habent. terga.' Non. MarceU. hnnc HoratU 

Sentns et t : Opertos mercantor eqnos, locom affert, ut ostendat chmes fotmi" 

ne veonstas corporis statim capiat nino genere poni, quas Plantns mas- 

eaitorem, faciatque ut vitium pedum cnlinas fiicit : ' clunes desertos gero.' 

non attendat, qnod tamen in eqno 90 Lifnceis oeuiis'] Quales habnit 

prscipuiim est. Xenophon in Hbello Lyncens Apharei fillus, qnem fabu* 

de re eqnestri docet, in equo primam lati snnt ad terrse eentrnm pervi- 

etse pedum considerationem : qoo- disse, eo qood primnt e fodiols me* 

niam nt parum prodest sedium ele- talla ernisset. 

gantia, si fnndamentis snperstrncti» 91 Hypeaa eaciorj Hsc ez lUnttrl 

tint vitioiis; ita eqnos est inutilis, qui Plantionim stirpe vitiosot, nt aiont, 

pedibnshandfirmisfuerit:cavendnm oculos habebat. Forte notatur ab 

igitnr maxime ne sit ungula mollior Horatio, qnod invennttnm qnemplam 

ae tenuior, &c. Qnidam antiqni co- deperiret. 

dieet habent apertot, quod placet non- 92 O crus ! O hrachial Qnati dice- 

Dallis, ob clariorem certe sensnm. ret Poeta : Dum admiraris crus et 

88 Hiantem] Prse admiratione par- brachia tnsB amaslap, non advertis alia . 

tium qnarundara valde concinnarnm ; omnino deformia. 
prmqiie emendi cupiditate. 



8BBM0NUM LIB. I. 2. 



79$ 



Depygis^ nasata, breTi latere ac pede loogo est 

Matronse» praeter faciem^ nil cemere possis^ 

Getera^ ni Catia est, demissa yeste tegentis. 95 

Si interdicta petes, yallo circnmdata, (nam te 

Hoc facit iDsanum^) mult» tibi tam officient res ; 

Casfodes^ lectica, ciniflonesi parasitas ; 

Ad talos stola demissa, et circnmdata palla ; 

Plurimay quse invideant pare apparere tibi rem. 100 

Altera» nil obstat: Cois tibi paene Tidere est 

krachia eoncmna ! at * * * grandM est na»o, hrevi laiere, ei pede longiori, 
Prmierea mhU nuArmuM frmler inUnm nidere fHMf, ceterae partes atneundeniiM 
praHxa etola ; ninfcrie Caiia eet, Quod ei eupiai cemere denegaiaf quaai mimt- 
iiMKlif cinctOf (qnip^ koe te ineamre facU,) pkarivue ree timc unpedimenio tibi 
ennt ; cuetodee, lectua^ ctnerarH^ parasUmy sttia ad taios demieea^ et palla cireum» 
jectUf mmUa impedientia nereeate numifeete videatur. Altera nUul impedit. Per 



plana, Dao codd. Torrent. cador ipea.—9t Depugie dno «otiqaisaiini ap. 
Torrent. Craqnii BUndd. 1. 2. 8. 4. Bentl. CnniDg. et Ridd.— 97 Unns 
Bland. ap. Crnq. dum offieiunt ree; dno alii Blandd. Div. Sil. Ton«. et Bnslid. 
ap. ennd. Cruq. tum ogiciunt ree; Bland. antiquissimnsy Harl. 1. 2.8. 4. 6. 7. 
alii et edd. reeentt. tum offident ree,—99 Torrentins delet interpnnctionem 
poet peHia, — 101 Lambinnt interpnngit post tibi^ DOn Tcro post ohttat,-^ 



NOTJE 



OS Depjfgiel Quasi tine pyga: vu)^, 
naiee» Epod. yiii. ' aridas natea :' ad- 
ditqne : * femnr tnmentibns Exile sn- 
ris additnm :' qnod bic signi6cat per 
' breve latns/ 

NoMutd] Catnll. xli. 1. * Salve nec 
minimo paella naso,Nec belio pede/ 
&c. 

Pedekmgol Ovid. Alnor. iii. 8.7^ 
< Pes erat exlgnns : pedis basc aptis- 
slma fbrma est.' 

96 Cedial Hsec domi nobilis qni- 
dem, sed pamm casta et pudloay bre- 
viori instar meretricnm amlctn ute- 
batnr, nt sni venustatem corporls 
palam exbiberet. 

00 Inierdkta\ Partesmaxime tee* 
tas et mnltiplici tnnlca vallatas. 

08 Lectica\ Clausa sane et operta. 
Torrentins hic acri^ ut solet, jndicio 
contra ceteros Interpretes depng- 
nans, non intelligendum vehicnlnm 
contendity scd interins aliqaod in 



sedibns conclave, qno se matronss 
continerent ; qnalis erat lecticttla illa 
Incnbratona Aogusti apnd Sneton. 
cap. 78. Ejnsmodi qnoque lecticH- 
lam domesticam agnoscit Jnst. Lip- 
sius Elect. 1. 10. 

Cinifionee'] A flando in' clneres di^ 
cnntnr ctiit/loNet, qni calamistra, aeils; 
vemta calefaciebant in caiidis diie- 
rlbns, ad crispandos muliemm cri- 
nes : Item cinerarii ; nec oo» oraa- 
trlcesy Oall. Coiffeueee, 

Paraeitee] Qarrals qnvdam et as- 
sentatrl^es mnlieres, ad captaadom 
dbnm expedila». 

00 PaUa] Amplns et sinnosos amic* 
tos, tnnic» et stolsB «nperindni soll- 
tns, velut pallinm qnoddam honestss 
molieri proprium. Non. M arcell. Oal- 
li : manteau de ceremenie, siroile prope 
vestimentnm hodie vocant,im sarfetif'. 

101 Cets] Vestibns bombyciuis, te« 
nuibns, pellucentibusi ex iiiaala GD| 



796 



Q. HORATII VLkCCl 



Ut nudam ; ne crure malo^ ue sit pede tnrpi ; 

Metiri possis ooulo latus. An tibi mavis 

Insidias fieri, pretinmque aTellier» ante 

Quam mercem ostendi? % * fjeporem renator ut alta 

In nive scctetur, positum sic tangere nolit :' 

Cantat^ et apponit, ' Meus est amor huic similis : nam 



105 



Coas enim tesieBHcH tibi cemere fere quasi nudam; sipraeo sU crwre^ eaU pedej 
litus oculis dimetiri queas, An vero matis deeipi, et mercedem tibi prius e^orqueri, 
nuam merx exhibeaiurt Atenim eantabis mUU istnd : «1 venaior Uporem m ceUtk 
niee prosequUwr : apposUum vero sine Utbore nee aitimgere dignatur, CapH autem ; 
etjucunde tum appdnit* Huicsinulis est meus amory inquis ; contemuU enim w 



^^^^s»^«^^>^^^^ 



108 Vt nudum unas Bland. Cniqnii.—- 106 /n iit«e seetatur nonnalll codd. 
Torrentii, Div. Criiqnii, Harl. S. 8. 4. 6. 7. et qotedam eHd. vett. In mre 
secietur plures et meliorea Torrentii, quatuor Bland. Sil. Buslid. al. ap. Croq. 
Harl. 1. unns Han. Gott. fere omnes et antiqniores Bentleii, Criiq. Torrent. 
BentJ. et recentt. — 107 Capiat conj. Lanibinus.— 100 Hiscene noniiuUi codd. 



NOTiE 



sive Coo, sita in roari lEgato ad oram 
Cariae littoralem, vernac Lango; qius 
tam ferax et dtves, nt proverbinm 
esset : ' Quem Cos non nutrit, bunc 
nec ^gyptns.' Eustatb. Coas vestes 
Juvenalis appellat < multitia :' OaJli 
de la gaze, Hamm inventio tribnitnr 
PampbilsB cnidam mnlieri ex insnla 
Goo. Aristot Hist Anlra. lib. vi. Ti- 
bul. II. S. 67, < Illa gerat vestes tennes, 
qnas fceniina Coa Texnit, anratas dit* 
posnitque vias*' Propert. ii. .1. 5. 
' Sive togis illam fulgentem ineedera 
Coifl*' Varro * tog as vitreas ' appel- 
lat.' S. Hieron. ad Laetam ita scribit : 
* Talia paret vestimenta, qnibos peU 
Ifttur frigus, non qnibus vestita cor* 
pora nndentnr.' £t te monitnm ve- 
lim» lector, in quibusdam vett. eodd, 
legi« Chlorin pro Cms. Porro jam 
anpra Insimiavinns istis vestibns Ro- 
mtt quidem solaa meretrices indni 
consnevisae. 

105 Leporem tenaior ui otta, ^pe.] 
Hi snnt e Callimacbo versiculi, velnti 
cantinncnla qnasdam, quam Horatins 
ponit in ore seetantis matronas. Sen- 
#«f «st : Ut venator leporem per qi* 



ves sectari et capere i^andet, qnem 
appositum sibi absque ullo labore nec 
taog^re dignetnr: captuiu antem ve« 
nando et cuni dlfficultate libens ap- 
ponit sibi et amicls : sic ego, inqnit 
ilte, paratas cnivis togalas speriio; 
at matronas depereo quibns frui ar- 
dunm est. 

107 CoMtai^ iCaptai] et appomi] In^ 
gens hic pagna, ingens disaensio. Sa- 
gaciter Lambinns iu correxit. Omnes 
tamea codices bnc naque habneroot, 
Cantai, Interpretes in angnstiis con- 
stitnti venatorios elamoresy qnlbns 
revocari aolent canes, adbiboernnt : 
et Xenophontem aflemnt praeclpie»> 
tem varioa tonos vocis adhibeodos, 
acntum, gravem ; parvom, magoom { 
et sic vocem Caniat explicaot, aeqoc 
ut licet expediMOt. Venim ai reti- 
nenda vetus iectio, Confal referta- 
dnni est ad cantilcoam qoara mttro- 
narom sectator tanit : et vox appemUf 
expllcanda oat, < addit/ seu * pro- 
sequitnr:' ut ingenioso solerterqo^ 
Dacerius noster sobodpratus est et 
seosit. 



SKRIiONUM LIB. I. 9. 797 

TransTolat in roedio posita^ et fagientia captat/ 

^ Hisoine Tersicalis speras tibi posse dolores, 

Atque HDstus carasqae graves, e peotore pelli ? 1 10 

Nonne cnpidinibas statait natara modam 1 quem, 

Quid latura, sibi quid sit dolitura negatom^ 

Qaserere plus prodest^ et inane abscindere soldo ? 

Nain, tibi cum faacesurit sitis, aurea qusris 

Pocula? num esuriens fastidis omnia praetcr 115 

Pavonem rbombomqae ? tument tibi cum inguina, nnm, si 

fnpaitih emuHiuia, ardaa vero demdenU. An igitwr fjuMmedi emiiUena eperm 
cerde <m Mgi peeee aamfalef , eoHeiiudinee^ nuerereeque meieeOeeimoe t Num^md 
MAma aaii pamt empidiUiHbMe mMhim, qmem inveeiigere entiue eetf videtieet^ qnid 
Jt6i denegntnm patienterfemtf et qmd doient ; atfne inntHe ampntare a eoHdo 1 An^ 
qnando eitie nrit tibi fatucee^ anrea qnarie poenla 7 anfame nrgente epemis amnia 
pneter panonem et rkomlmm ? • • • jVon ego certe. Qnippe amo 



^^0^^^^*^^ 0'^ 



et edd. vett. Hiecine duo codd. optt. ap. Torrent. et omnes Cruqiiii. — 
110 Exc. Ssx. Harl. 4. Bland. antiqiiiMimtis Cniquii, Bentleii Reg;. Oal. Rey. 
Soc^ et a nit pr. Maxdal. iteni edd. Bentl. Cuning. Heindorf. Francit, Wakef. 
et Ridd. e pectore toUL Heinxius conj. e pectore velli ; et sic Trinit. Beutleii. 
Harl. 1. 8. S. 6. 7. et oeteri codd. et edd. e peetore peUi.— 111 Sex codd, PuU 
manni, omnes Crnqnii, aliqttot Larobini et Bersmanni, Bentleii Qraev. Oal. 
Petren*. et Battei. nnns Han. Harl. 1. et Scliol. etainat ; quod receperiint 
Bentl. Weuel. Heindorf. Wakef. et Kidd.— lia Hic deficiunt Satire in 

NOTiE 

109 JEfifciiif verncnliel Horatins ad tim pertinere quo pocolo aqna, ant 

illum qni cantavit Callimacbi versi- qnam eleganti mann ministretur/ 

cnlos respondet : Siccine per le- 116 Paeonem\ Hnnc ^cibi gratia 

▼icnlam cantionero speras eluctarl Romas primiis occidit orator Hor- 

graves curas, et moerores, aliaqne tensius, aditiall ccena sacerdotit : sa- 

roala, qusB matronarum amorem co* ginare primns instituit circa novissl- 

mitantor? an non satios tibi foret mnm piraticum bellom M. Anfidins 

modnm sequl a natura prsscriptum ? Lnrco, ex eoqiie qnnstu reditus ses- 

&c. tertinm sexaginta M. babuil.' Plin. 

118 Inane abecindere eoldo] Inane, x. 20. Varro ^lian. Vide Macrob. 

qno sibi denegato natnra facile ca* Satnrnal. iii. 13. ubi scribit: ' M. 

reat : eoldOf sive solido et necessario, Varro de pavonibns in villa nntrien- 

qiiodsinedolore neqneatnonhabere, dta loqneus sic ait: primus hos Q^ 

slbiqne negari haud patienter ferat. Hortensius augurali coena dicitnr po* 

114 Anrea puerie Paenla'] Senec. soisse.' Hinc factnm ' ut ova eoniro 

Epist. 180. * Natura hoc unnm jnbet deoariis veneant qninis, ipsi facile 

sltim extingui. Utriim sit auream quinquagenis,' dec. 

pocnlum, ao crystallinnn, an Tibnr* R^iR6«m] Esqnisiti saporit piseen». 

tlnus calix, an manus concava, nihil Gall. fur6o^ De eo Epod. ii. 50. 
refert. Itaque Horatios negat ad si- 



798 Q. HORATII FLAGCI 

Ancilla aat yenia est prsesto pner, impetus in quan 

Continuo fiat, malis tentigine rampi ? 

Non ego ; namqae parabilem amo Venerem, facilemqae. 

ir IUam, ' Post paulo •/ ' Sed ploris :' ' Si exierit vir ;' 120 

Gallis ; hanc^ Philodemas ait^ sibi^ quaD neqae magno 

Stet pretio^ neque canctetar, com est jassa, venire : 

Candida rectaque sit ; manda hacteiras, at neqae longa 

Nec magis alba velit^ qoam det natnra, videri. 

Haec, nbi sapposait dextro corpus mihi Isevum^ 125 

Venerempfvmiam et expedUam» Qua vero dieit: Pauio poet; at mtion preiio ; 
«i vtr dieceeeerit; iUam PhUoiUmMe ailt GaUie reluiquendam: eiH aatem jwfi eam, 
ifua nec eariori pretio conetet, nec nwretur venire cnm advocatur : candida eit, el 
reeta, adeo eoneinna, ut non eupiat apparere grandior aut caudidior quam natura 



Harl. 1. — 117 AneiUa aut vema praeto eet puer Cnning. — 120. 121 ' Mtrari sane 
Itcet interpretnm aat incuriani ant tarditateni, qui toties litec recndernnt, 
pravam et ineptam distinctionem non anjmafWertenteii : lUam, P, pauUo, S, 
plurie, Si e. vir ; GaUie hane, P. oil : eUfi quee, tfc, Quis enim non videat, iii 
hac constrnciione tiiam et kanc eidem orationit m^ntbro inepte assignari f 
Tolle itaqne tani fiEdam maculam,et aic interpunge : lUam, P, pituUo, S, plurie, 
Si e, vir, GaUie: hanc, Philodemue ait, eibi, qua neque magno* Bentl. ' Secutns 
8um Bentleinm. Nam illam, h,e, matronam, qnae tam difficilis est in re con* 
cedenda, et solet his verbis reinorari moecbiim, Poet paulo redi, Plurie eo- 
piam titfi faciam, ei maritue foraa prodierit, atque hane, h. e. qua neque magno 
etet pretio, ffc, ■ibt opponuntnr. Illani igitur Philodemus Oallis, h. e. Cybe- 
let sacerdotibus, spadonibos reiinquendam ease ait.' Zeim. ' Distinguis post 
Goilis; et ita distinguit Anrelins Lessigniensis, et hapc addit : * Ita disttogae 
contra omnia qns sunt excmplaria.' Vide £d. Basil. 1580. paf . 1705.' Cu- 
ning, Vid. Dr. Warton de Genio Popii, tom. ii. p. S53. et Hnsciike in Episr. 
Crit. ad Santen. p. 66.— 122 Stet pretio nee cunctetur Bentl. Wetzel. et Kidd. 
—125 Codex Tonsanus Crnquii babet, dextrum corpae nahi leevo, < Sic et 
Lambinus et Cruquius ex veteri Codice reposuere (quos et secutns est Lnbi- 
nns) pro eo qood erat, dextro eorpuamihi Unum, qnod vel pi;ima fronte vitio- 
sum est.' Baxt, dextro corpus mihi letvum Harl. 2. 3. 4. 6. 7. ceteri, com edd. 
Venet. 1559. Glarean. Lamb. Cruq. Torrent. Chabot. H. et R. Steph. Heins. 
Bond. Schrevel. Bentl. Francis, Zeun. Heindorf. et Kidd. Baxterom secnti 

NOT^ 

121 GaUie] Cybel» sacerdotibna, jnta cothomis/ ot ait JuvenaU. Sat. 

evlratis, castratis, adeoqne morain yi* 505. 

spQttte ferentibns. ^ ' 124 Magie alba] Pictis et dealba- 

PhUodemue"] Quis ille, incertnm. tis creta vel cernssa genisy ' cernssa- 

Afferiint vnlgo Poetam Epicureiim, tis buccis/ ut loqnitur Cicero in Pi- 

patria OadarsBum, qul Oraece scrip- son. Propert. iii. 28. ' Cnm tibi 

ait qosBdam Epigrammata. Memioere quaesttns candor in ore foret.' Mar- 

Strabo, Asconios, &c. tial. vii. 24. ' cerossata caodidiora 

12S Neque hnga nutgie, ipc,] ^ Ad- cote/ 



SBRMONUM LIB. 1. 2. 7f8 

Ilia et .£geria est : do nomen qnodlibet illi. 

Nec Tereor. ne, dum futuo^ vir rnre recnrrat, 

Janna frangatur, latret canis^ undique maipdo 

Pulsa domus strepitu resonet, yepallida lecto 

Desiliat mulieri miseram se conscia clamet ; 130 

Cruribus hsec metuat^ doti deprensa^ egomet mi ; 



omeeM, • • • Jusc mihi lUa et JEgeria eat : iUi tribuo quodcumqtie elegium, 
Nee wuiw * ^ ^ nevir redeat rure ; Jores ejfringaniur ; cama latret ; adee 
ingeniifragore coneutem undique percrepent: foemina pailene deecendat e cuhili; 
aneiliaconeeiaexcUimet u iirforiwMiam: ktee iimeai cruribuM; deprekenta daH; 



Oesn. Bipont. WetEel. Wakef. et Coiiib.^126 Cnniog. nomf» do quodHhet.'^ 
129 Codd. variant : vmpdiUda^ vepaUida, vee palUda, vek palMa. Nic. Heinsias 
conj. reetmetve et paUida, Petrens. Zulicb. et Harl. 7. ne patliday iit edidtt 
Bentl.-^1S1 BentJ. legit ex conjectnra Nic. Heiniii, doti htec deprenea, 
* fitiam ante Legem Juliam deprebensa in adulterio dotis parte mnlctabatury 
nt es Val. Maximo Jacobus Cruqaioa osteodit. Nihil opus erat Bentleinm 
reposuisse, doti httc deprenea, sola indnctum coiuectnra* Neane sane pari 
gradn hernm et aocillam decnit nominari boc loco.' Baxi, ' Et depren» 
proprie non dicitnr nisi matrona, nerope ea, cujiis et crimen et periculum 
est/ Gean. * Non admitti deboit in contextum bsc ex N. Heinsii conjec- 
tnra doH hae deprenea ; qui locus ita legendns, et distingoendus est, ut mibl 
qjuidem videtor: mieeram te eonteia ckimet; Crurilmt htec metuat^ doti df« 
prentaf egomei mi, Ne nummi pereantf aut fama, aut denique puga : vel pifga ; 
ejecto isto monacbali verso.' Bowyer, Cnniog. ex ingenio suo edidity doti 
iUa prenta, 

NOTJE 

l%d IHaei JEgeria eti'] Tanti facio, prebensam patriqnidem permittebat, 

qnanti Iliam Romnli matrem, et iE- non autem marito : cui tamen id li- 

geriam Nympbam cnm qua Numss cuit ante Jnliam legfem. Ulpian. Re- 

consnetudo. gul. Tit. 6. Cato apud Gellinm x. 

129 VepaUida \yei paUidal Alii le- 2S. Val. Max. yiii. 2. nbi insigne C. 

gnntye«]NilZida, ut apud Pers. vetgran-' Maril JBdiciom in C. Titinninm Mln- 

. dit^ angente significationem particn- tnroensem, qni cnm Fanniam nxorem 

la : valde pallens et paveos. in adniterio deprebensam repodias- 

ISO Ceiism] AduJterii concilia- 8et,ac dote spoUare conaretor; Ma- 

trix, vel simpliciter «onscia, herilis rius Fanniam impudicitisp rearo ses- 

flagitii particeps ancilla : proindeque tertio nnmmo^ Titinnium autem snm- 

metoens ne iratos berns furorem in ma totius dotis damnavit: prsefatns 

ipsani vertat, ejusquecrura fuste ver- se banc judicandi rationem secntnm, 

beret, trnncet, frangat. qnod sibi liqneret Titinnium impn- 

IBl Doii deprenm'] Uxor a viro dicam eo animo duxissCf ut ejus doti 

deprebensa in adnlterio mctoat snae insidias strneret. 
doti ; id est, ne dotem amittat. Hanc Egomet mt] Ne verbera, plagai , 

enim tUi adimebat lex Jnlia, et ma- neeem snbire cogar, aat saltem peca- 

rito adjndicabat : interficere verode* nia me redimere. 



800 Q. HORATII PLAOCI 

Discincta tUD?M.fugieiidom est, ac pede mido, 
Ne numtni pereant, aot pyga, aut deniqne fama. 
Deprendi misemm est: Fabio vel judice vincam. 

tgo deiiique ipte mihi. Fugiendum eet vetU nwt ctM<a, et pedibui uudit : ne humi 
miirimi, mUety vel demum exittimatio, Mitenm ett deprehendi : vincam etioM Fn- 
Hojudice, 

VOTJE 

153 Aut jjtyga] Ne raihi perna rac- celebrem eo tempore JarkcomuUani 
cidatur; aut raphanismum patiar. false notat Horalias: viNM», iiiqui- 
De eo Juvenalit ante citatua. %n%Jvdiee Fabio^ qn\ in adoiterio «K- 

AMtfama] Lex enim Infamiam adnU qnando depreheosnt malo tno exper- 
teris innrebaL tns est, mlsernm etse deprehendi. 

154 Fabio vel judkt vtneam] Honc 



SATIRA IIL 

IN OBTRBCTATORB8 BT SUPBRGILIUM STOICUM. 

Cttm Tigetiium ob •nmmaro levitatem et inconstantiam in dlctls et factis re- 
prehendiuet, transit tnde ad vitiiperandam consuetndinem pessimam istam 
et admodnm vnlgarem vttia vel levissima aliomm aciitins observandi et 
acerbios perstringendi. JEqnins est, ioqnlt» si ob virtntes majores vitin 
leviora femntnr ieniter : veinti, si quis est iracnndior, ant crfns odor minns 
grmtns est naribns acntls allornm, ant In cultn corporis et vestito parnm 

* elegans reperitur ; idem forte est vir bonns, tlbi amicn8,et ingenio roagno 
prttditns; prsBsertim cnm fortatsis vitiis tnte ipse labores, sive a natnra 
insitis sive a maia consnetndine contractis. Qnodsi imitamur amatornm 
ant parentum rooreui, qui vitia corporis amicarnm et fiUoram exteananl et 
elevant, adeo nt parcns nobis dicntnr frogi, nimls sedolns et nrdelio voce« 
tnr amicornm stndiosns, vehementior in congressn et sermone llberior ha« 
bentnr doliezpers et generosus, pronior ad iram et jurgia nnmeretnr inter 
animosos ; boc mngis ad amicitiam conciliandam conservandamque valet, 
qnam si contra vlrtntes amicorum in vitia detorqoemns : si v. g. probus 
▼ocatnr hnmllis et abjectns ; cantns, stnpidns ; prodens et diligens in ca- 
vendis insidits, fictns et nstntus; non satis cautns et qui, qnemadmodum 
ego sn^pe, sed slne offenslone, Mftcenatem interpello, aniicum iegentem 
ant meditantem sermone non necessario interpellat, moIeKtus dicitnr et 
sensns commnnls ezpers. Cnm nemo sln^ vitiis sit ; probetur is, qui nii- 
nimis est infectns, et alter alterins vitiis ignoscat. Si enim, exsententia 
Stoicornm, nos ceteri somns stulti, nec a vitiis liberi esse possumas ; cur 
non snmns squi jndices, et pcenas peccatis aeqnales irrogarons? Nam si 
insanns habetur, qui servum ob tepidum jus degnstatnm crnci affigit^ 
nonne gravins est amicnm pro levi errore odisse et fogere ? Istnd enim 
^toicorura, omnia peccata esse paria, convelUtnr n natura reram, aensn 
cojosqae, ipsa ntilitate communi et Consoctndine populoram. Ad exire- 



SKRBIONUM LIB. I. 3. 801 

iniiin ri4et Stoicoram fastani, qni sapienteoi solum jactabant esse diiritem 
et regem, et dicit se malie esse stiiitam et privatam, quam cum Stoicit 
sapere et regnare. 

Omnibus hoc vitiamest cantoribas, inter amicos 

Ut nuDquara indacant animunn cantare rogati ; 

Injnssi nunquam desistant Sardus habebat 

Uie Tigellius hoc. Csesary qui cogere posset, 

Si peteret per amicitiam patris atquo suam, non 5 

Quicquam proficeret : si collibuisset, ab ovo 

XJsque ad mala citareti lo Baccfae ! modo suroma 

Cimc^j hoc inewi riHum eatiioribmif «I eum famUiaribuM rogaii caniare, Bemper 
renuani ; minime rogaii nunquam cesteni. Id kabebai TigeUiui iUe Sardus. Au- 
gutiu$ qui cogere poiuisMeif ri rogarei per benetoleniiam pairie ei suojn, nihU obtinC' 
bai, Quod ri placereij ab ovo ueque ad poma reciiabaif io Bacche, nunc tuprema voce, 



Sat. tertia Libri secondi In ed. Sanad. — 2 Ut vix inducani co^ex vetastissi- 
rous B^rtbii. — 7 ' /o Baecha videtnr fuisse. initiam Cantivi : sic enioi oKm so- 
lebant et cantica et poemata a primis vocabalis designare. Persius Sat. i. 96. 
Ovid. Trist. ii. 261. Aristopb. £q. p. 210. Nnb. p. 108. Jam dia est, cam ex 
conjectnra vere divinabam, sic esse corrigendum : st coUibuittei, ab ovo Utque 
ad mala iterarei^ lo Bacche:. Qnod ideo interpolatnni credldi, qaia plerumque 
Xibrarii ier et cer et ler et siinilia soliti essent compendiose scr^ere, conso- 

NOT/E 

1 OjRtit6tfs hoc] Serinm nibil prsp. vita cesserat : qnod quidem perspi- 

fert ac spondet primafrons biijiis Sa- caam est ex Satlrae prsecedentis ini- 

tira:: at si totsm spectes, nihil us- tio. 

quam seriiim inag^is, Itaque in b«c, 4 C&gerepottri] Pfo samma. et Ini- 

lit et in prsectfdenii, caUidiis ubiqne peratoria aactoritate. 

•Horatins, et sunme vafer, ab jocoso . 5 Palris] Patris sni per adoptio- 

ezordio qnibus animum hectoria ex- nem, Jnlil nempe Caesaris, a qao Ti- 

citat, ad graviora qo«qae sensim geliias beneficiis haud medlocribns, 

progreditur, ac morum prseceptiones et gratia singnlari honoratus fuerat, 

jnsinaat prspstantissimas. Hic. sco- nt dictum est lo snperioribQs. 

pus est, Virgiliam * anlmas dimidinm 6 Ab ovo Ueque ad maid] A princi- 

susb' toeri adversns obtrectatores pio ccensB ad finem. Pomaetbella- 

qnosdam, qai ingentis aiioqni virnm ria ad secniidam mensam pectinere, 

iogenii, ob leviora qnepiam vitia, notum est: initinm Tero ccenfe duci 

intqains vellicabant. ab oyis, vei Cic. Epist. ad Paetam, 

> S Sardut TigeUiut] Vel nonien «st ftX. 20. satis ostendit : < Integram fa- 

proprium Sardut, vel gentile ab Sar- mem ad ovnm affero,' inqnit. Hinc 

dinia patria. Neqne certe idem eat et Apnleins ova ^ gostulam ' coens 

qai Hermogenes, de qno postmodara. vocat. Vide Jast. J^ips. Antiq. Lect. 

,lJtriqne oomen TigelUu$: at hic vi- lib. iii. 

vebat adhttc dum haec Poeta scribe- 7 Citareif lo Baeehe'i Recitaret car- 

ret, nt legenti patet; ille vero jara .men.ab ipsoroet forte compositnra, 

Delph. et Var. Clat. Horat. 3 £ 



803 Q. HORATII FLACCI 

Voce, modo hac, resoiiat qu» chordis qnataor ima. 
Nil sequale homini fuit illi : saepe velut qui 
Currebat fugiens hostem ; perssepe velutqui 10 

Junonis sacra ferret ; habebat ssepe ducentos, 

jam imfima puB reMutt injidibuaquatuor, In UU homiwe nikU timiU erat: fuHntit' 
dum eurrebat quoii hostem fugerety alias lentus ineedebaty tanquam Junonis mcra 
portaret* Ali^ndo famuloa kabebat dutentoSy tapiuM decem, Nuncjaetiiani rtgee 



nauteni tantnni poncnten cum apice >«iiperne ascripto. Ergo u$que ad maia 
itaret tandem eit lectiini ; apice ilio prae vetustate evanido et ocnlos fngi. 
ente. Qnod ciim adverHus metri leges peccaret, landabiiem operam se na« 
vasse credidit, qui primus ad versiim fulciendnm citaret reposuk. Postea, 
ubi veterriiiii codicis Reginensis copla mihi contigit, ci(ar«< quidem ibi invenl, 
sed ita ut tres priores literae cit alia mann scriptse sint ; et ex epatio constet 
quatuor literas erasas fuisse, quas vix alie quara iter esse potuernnt. Atque 
id quidem multis oatcndi, quornm nemo diiDitavit, quin, ut ante visum ettOB 
codicem correxeram, a prima mann iteraret fuerit scriptnm. Qnippe boc vo- 
cabulnm adeo apte, concinne, et qnasi ad amnssim sententiae et verbis conve- 
nlt, nt sine nllins codicis anctoritate merito foret recipiendnm. Ut ab oeo, 
inquit, ad mala Ueraretf lo Bacehe: hoc est, iierumiterumque cantarei : neqne 
enim per totani coenam protrahi potnit nna cantilena, nisi scpe repetita. 
Noster ir. Od. 10. 10. et sqq. Phaedr. v. 7. 31. Apnl. Met. xi. ' Carmen ve- 
nnitiim iterantes.' Snlpic. Sev. Epist. ir. Plant. Casin. v. 2. Lncr. iv. 580. 
Nosier r. Epist. 8.' BentL lo Baccha Tnrneb. xiii. 1. et iia Mediol. 1477. — 
8 Olarean. rt mnlt« edd. vett. ante Lamb. reeonann, Nec desnnt, inqnit Tof- 
rent. qui reeanent legi velint, qno sensn nescio. Mnlti codd. etiam resonaiu. 
Lainb. remnat chordis qua quatuor.—9 Chabot. animi fuU iUi, — 10 Lambinns : 
peruepe velut sU — 11 ' Vossianns codex, ciijus variantes lectiones serius ad me 

NOTiE 

slc incipiens, /o Baeehe: vel ciijus atqiie attemperans. 

hoc esset epodinin rhythmi, versicnlns Ima] Oravissina. Oall. la basse* 

intercaiari», recantatio, Oail. le re- NihU ^fquale houtmifuU UH] Ilie 

/rain, In reprise, Apage qni legunt bomo sibimet passlin dissimiiis erat, 

/o Baccha, td est, Bacrbantes. Te varius, inconstans. 

vero, lector, nemoveat brevis syllaba Sctpe Currebat, ^.] Salinst. in Ca- 

in voce, BaocA^; td enim et concin- tilin. «Citus modo, modo tardiis in* 

nnm et elegans, cnm ipsa formula ci- cessus erat.' Cic. Oflic. i. n. ISt. 

tatnr. * Cavendum est autem ne ant tardi- 

Summa Vece] Acntissima. Oall. le tatibns ntamnr in gressu moiiloribns, 

dcssMf. nt pomparum feicniis similes essa 

8 Resonat qua chordis quatuor'] Ti- videamnr : ant in festinationibns sns- 

gellins voce pariter et fidibus cane- cipiamns nimias celeritates ; qnss cnm 

bat, tetrachordo 8cilicet,^sen instrn- finnt, anbelitiis moventnr, vnltns mn- 

mento mnsico qnatnor chordarum, taotnr, ora torqnentnr : ex qnlbna 

modo sttpremaa modo infimas tan- magna signifioatto sit, Doa adeaan 

gens partes, voci nnnc snmrosB mtnc eonstanttam.' Vide Senec. Epist. 

im» accommodans ; vel snmmos imis xxii. 

modulos ac numeros ex arte miscem 10 Velui ^i Juuomi sacru ferrH} 



SRRMONUM LIB. I. 3. 



8oa 



Saepe decem servos : modo reges atque tctrarchas, 
Orania magna» loqnens ; modo, Sit mihi mensa tripes, et 
Concha salis puri, et toga quae deimidere frigus, 
Quamvis crassa, queat. Decies centena dedisses 15 

ei prafeetOBy ei etmcta sumwfa: mox vero aiebat: Adtit miki ttmium metua tripee^ 
et eoucka jmri saUtf ac toga gnafifiimvti eraua qua arcere frigve valeat. Huic 



pervenernnty pro Habebai corrupte habet Halebat; unde tamen fortasgis 
emendandnm est : Alebat eeepe dueentos^ Sape decem eervos. * Aiere servot ' 
•leganterynt 6r«cl ad Terbnm/S^fcr otKfras, Aristoph. Lysistrata, vs.l205/ 
BentL ' Aiebat rarissima erat lectio, ideoqiie prslata a Bentleio, etsi et 
ista Membrana tantnm illam reprssentaverat» iit vel ipse advertit.' Gesji, — 



NOTiE 



Proverbium est : 'Hpeuby fiaiitwf Ju' 
noniiMi, teu Juaanit ad imttar proee- 
dere: inde natnm, qnod Jnnonii in- 
cetsns gravitas et majestas eelebre- 
tur. Virgil. ^neid. i. 60. Qnaprop. 
ter etiam boves ad ejus sacra quflesi- 
us idem refert Georg. iii. 682. ninii- 
rnni ob tarditatem. Hinc et virgines 
dictse Kont^poif qutt gravi et lento 
gradn proccdebant in Jnnonis sacris, 
imposita eapitibns canistra ferentes, 
in quibiis eontinebantur res ad illa 
necessarisp. Cic. in Vcrrem : ' Erant 
prvterea aenea duo signa, eximia 
vennsiate,virginallbabitn atque ves- 
titn : qnss manibns snblatis sacra 
roore Aiheniensium virginnm repo- 
sita in capitibns sustinebant. Cane* 
pborsB ipsse vocabantnr/ Ovid. Met. 
II. * Illo forte die castss de more pu- 
eil« Vertice snpposito festaa in Pal* 
ladis arces Pnra coronatis portabant 
sacra canistris.' £x his patet cane» 
phoras extitisse Jnnoni, Cereri, Pal« 
ladi. Vide ii. Sat. S. 14. 

12 Tetrarekat] Prsefectos qnatnor 
provinciis. 

18 SU mihimeutatripet'} Paulo an* 
te grandia et snmma quseqne in ore 
babebat: jam vero ait: Panca et 
parva siifficiniit; modicam et vilem 
volo snppelleetilem ; satis mibi est 



nna menta tripet^ ^-c. ut vulgo. Nam 
magnatibns non nnica sed plnrinise, 
eseqne nno pede nixse, saltem qnse- 
dam. Lnxnriam istam proscribit Jii- 
venalis Sat. i. ' latos sustinet orbes 
Grande ebur, et magno subliniis par- 
dns biatii.' Dio in Kerone refert» 
Senecae affiiitse mensas tripedes e 
cedro qniogentas. Jnst. Lipsios ante 
cit. rem loculenter exponit: in c»- 
nacnloyin^uit, niensa collocabalur ro- 
tunda, plebeiornm tripes,et e simpli- 
ci ligno, divitom ac procernm citrea, 
acerna, ant quam lamina integebat 
argentea, ac pes ebnrnus fabrefactuity 
puta in modum pardi ant leonis, suf- 
tinebat. 

14 C<mcka talit puri'] Tenne sali- 
nnni e concba, vel nienis sal, pro om* 
ni obsonio. Vide ii. Sat. 2. 17. *cUm 
sale panis Latrantem stomacliiim bene 
leniet.' Porro cur aisidna veteribns 
et qnasi sacra mentio salini et salis, 
intelliges, lector, ex PlutarcbOySym» 
pos. V. 10. nbi et citatur Homems 
* salem divinnm ' nuncnpans. 

Tofa orossa] Jiivenal. ix. 2S. * pin- 
gnes lacemas ' vocat. Marlialis iv» 
10. * pingnero Seqnanicss textricis 
alnmnam ' dieit. 

16 Deciet eeutena] Hic nt et alibi 
seroper snbandi, * miilia sestertium/ 



804 Q. HORATII PLAOCf 

Huic parco paucis contento, quinque diebus 

Nil erat in loculis: noctes vigilabat ad ipsum 

IMane^ diem totum stertebat; nil fuit nnquam 

Sic impar sibi. Nunc aliquis dicat mihi, Quid tu? 

Nullane habes vitia? Immo aliay et fortasse minora* 20 

Mfienius absentem Novium cum carperet ; Heus tu> 

Quidam ait^ ignoras te ? an ut ignotum dare nobis 

Verba putas ? Egomet mi ignosco, M8e.nius inqnit. 

Stultus et improbns hic amor est, digniisque notari. 

Cum tua pervideas oculis mala lippus inunctis, 23 

auiem pareojKtitei* eoniento ti doruMe* deeies eentena^ post quinque die» nihil 
supererat tn trumena. VigU tradueebai nociee unque ad lucem matutinam : die uero 
iniegra dormiebat, NikU unquenn fuit eirque eiii dtMtmi/e. Jam miki non «flRO 
dixerit: Tuautemquidt nuUime habes vitiat Quin immo diteroa habeo^ nee /or'" 
sUan Umora» Cum aUquando JlftfiitM reprekenderei Novium abeentemj quidam 
dixii: Heus iu n/sn teipeum noeii t an veiui ineogniium nobie imponete eoutendist 
Tum Meeniue respandiiy Ipse mihi induigeo, Atqui^ retuUi aiier^ iste amor tnsu' 
nus esi et iniqmus ae reprehensismem meretur. Enimtero quan^uidem perspicis 



15 HarK 3« Deeies ciniena dedissei,--^ Ald. et edd. fere omne» deinceps on- 
qnc ad Lamb. Aatid fortasse minora. 8«d Jannoct. dao Vatt. Faern. Rainntii 
Card. et Torn. et Nicoiian. Cleric. ap. Lambinum, omuei Cniqiiii, Hari. 2. S. 
4. 6. 7. omnes Bentleii ad nniim, omnes item aniiqiiap edd. ante Ald. et for- 
iasse minora. Baxt. ex conjecinra, ai fortatee minora, — 21 Mttvius Harl. 3. 
8. 4. 6. 7. Oott. Zarof. Mediol. 1477. Vet. Criiq. Nmimi Venet. Olnrean. 
Chabot. et edd. qncdam Yett.— 82 Harl. 6. ini ui igjtotus. — t^Meniusia codd. 
et edd. ut snpra, vs. 2t.~85 Ciim iu Harl. 3. preelereas conj. Meniii. frrart- 

NOT^ 

Interdnm et ' decies ' solnmmodo divendila qnam liabebat residnam ad 

anctores scribunt, snpple, 'centena fornni domo, iinam sibi coluniiMim 

miliia seslertinm,' ad significandam ezcepil, e qna gladiatores speclaret. 

ingentem snmmam. Juvenal. Sat. z. £jns meminit LDcilins : ut notat bic 

* decies centena dabnntnr*' Qnae Tetns Interpres. De Novio tanqnaas 

summa ei Budaei Inpputatione facit bomine vitiia perdito dicetur post lo 

rooiietsB DostrsB Oallicc 25000 4cus. Sat. vi. 

IC Quinque diebus NU erai inhcu' Abseniemcumcarperet'] Matninsslc 

Jis] Hunc Tigellinm omnino profu- describitur dicaz et vorax, i. Ep. IS. 

snm ac prodigum ostendit Satlra * Qniellbet in qnenivls opprobria fin> 

prspcedens. gere satvns : Pemicies, et tempes- 

19 iVtiac aij^tds dicat, 4rc.] Prolep- tas, baratbrumqite macelli, Qnlc* 

ais exiwia. qnld qnnsierat ventri donabat aTaro.' 

21 Meenius abseniem Namum'] Mae- .... Msnins * idem' Qnieqnid ent 

nius ille est de quo jam Sat. prsDced. nactos prcd» majoris, nlii omne 

vs. 101. qni scnrritltate. magnus eva- Verterat in fumum et cinerem/ dee. 

sit : ac dtlapidjitis bonis, Uodemque 25 Psnidias scuiis mala Uppus iwsmc» 



SERMONUM LIB. I. 8. 



805 



CuT ia amicorum vitiist tam cernis acutum, 

Quam aut aquila, aut serpens Epidaurius ? At tibi contra 

Evenity inquirant vitia ut tua rursus et illi. 

Iracundior est paulo ? minus aptus acutis 

Naribtts horum hominum ? rideri possit, eo quod 30 

Rusticius tonso toga defluit, et male laxus 

In pede calcens haeret ? At est bonusj ut melior vir 



tua viiWf Uitpieiu •cuHs UMciis ; quare tn p§ecaiis amieorum adeo perapienx e», 
velut a^MUa^ aut anguie EpidauriuM? Verum tibi vieieeim aceidU, ui eOam viiia 
lua aUi pariter Uiquiraai* Sic quidam aiuui : Ad iram iUe pauiuium eei prauMort 
parum idaueue naribue ieierum homiuum: iUudi poteei^quod toga delaHher ei in- 
coucinne toneo ; atque laxior caiceue pedi non bene inkeeret. Sed prolme eet rti'. 



deae Harl. 6. et Acroa. pravideae Bentl. ex conjectura Riifgertii et Heinsii. 
pervideae Harl. 2. S.4. 7. ali4 et edd. veft. Ita Nic. Heinsinii ad Ovid. ex 
Pontoi. 7. 43. ' qiiaQqiiam/ inqiut, * preevideae ii\ni qnilegant: non male.' 
Deiode pro nMta, quidani codd. Cniquii et Muret. maie; et »ic edidere Mn« 
ret. BenU. Heindorf. Wakef. et Kidd. Vid. Nic. Heinsins ad Ovid. Fast. ii. 
170.— 89 Bentl. conj. aduncie pro aeutie.^%^ * Lambtni aliqiiot codicet et 

NOTiE 
fu] Quamvi«optime vidcastuaroala, postea non comparoit 



connives tamen ad illa^fingisque non 
videre, quasi lippue, h<ibensqiie oculos 
inofdaci pituita siiffiisos qua visus 
acies obtunditur et obscuratnr. 

27 /Iquita] Acuto prorsus visu pol- 
let. Plin. X. S. Vide quae aiinotavi 
IV. Od. 4. 

Serpene Epidauriu»] Metonym. pro 
quolibet serpente, seu potiu:», dra- 
cone, qui a UpicHp^ vel 8^Muct«r, videre, 
nomen accepit ; qiiasi i^b 0)Uwm¥, 
aeuie perepiciene, Hinc tliesanris in- 
citbantes dracones, caiisa ciistodi», 
aotiqni finxeriiut. Fest. De Epidan- 
rio serpente Liv. lib. zi. Epitome, 
Val. Max. i. 8. et alii. Nempe cnro 
peste nrbs labormret« ex SibyUinis 
libris RoiiMni profecti sunt Epidau- 
rom Pelopoiinesi civita\emy nbi Me» 
eulapins colebatnr. Cumqne nnmen 
iuvltarent ut Roroam se conferret, 
serpens.seo Acnlapius angiiis speeie 
conspecttts est ad oavcm Roroanomm 



Illic antem 
posuernnt illius simulacrum. 

29 Iracundiar eti pavlo] His versl- 
bus indicari acvelut piogi Virgiliiim, 
tradit veius Interpres. 

Minu» apiue acati» Naribu» horutp 
AomtnNm] Parnm aptus ad rongres»us 
anlicorum horoinum, qui solent esse 
dicaces ac derisores: qualessunt qui 
eeiilis sunt nart6KS. Pers. Sat. i. 40. 
' Rides, ait, ac nimis uiicis Naribaa 
induiges.' 

31 Rueiieiue toneo toga de/tuii, tpe.] 
Tria scilicet aulici vitia exprobra- 
bant Virgilio, qnod iracoiidinr, quod 
morosior easet, quod eorporls nitorem 
babitosqne concinnitatem haud cu- 
raret. In hac porro cnltiia negligen- 
tia tria hic ootaotur : qtiod, rnstico- 
rum more, barba male tonaa, et ca- 
pilli insFqnaiiter decnrtati ; quod to« 
ga non satis composita ; quod calcei 
pedibos haod bene apti et aeeommo- 
datl. Ovidioii : ' Ne vagus in laxa 



pergere. Itaqne Romam delatns, i«' pes tibi pelle natet.' 

insoto Tlb^ris cam tridoo vitna etset| S2 Ai eei beem$f 4re.] Trot virtates 



80(i ' Q. HORATII KLACGI 

Non alius quisqaam : at tibi amicns : at ingeniam ingens * 
Inculto latet hoc snb corpore : denique te ipsum 
Concute, num qua tibi vitiorum inseverit olim 35 

Natura, aut etiam consuetudo mala ; namque 
Neglectis urenda filix innascitur agris. 
Illuc praevertamur ; amatorem quod amicae 
Tnrpia decipinnt cascum vitia, aut etiam ipsa hasc 

tJiTiMm egOy udeo vt mmo ni probior: sed li&t amiaie: $ed mtm magma iegUmf 
eo corpore non ita belle compooUo. Uno verbo temet examinay itfnim oitic ^iMPpMM 
tibi natmxi ingeneraverity vel praoa contnetvdo, Etenimfilix combm^enda creoeit in 
agria incuUis» Uuc potiue deveniamna, pml amatoH conmiventi vUia amiem cef 



Pulmanni Torrentiiqne, InaUto latet hoc eub pectore ; atqiie Ita qnatnor ex 
nostris. Qnod niiror eqnideni Lanibinnni non iniprobasse, et Torrentiam 
amplius etiam vnlgato prstulisse. Nihil enim •bsnrdius : et perinde esset 
ac Mngens iDgeniom sub incnlto hoc inKenio/ ut i. Epist. 3. II. 'non tibi 
parvnni Ingeninro, non incnitnm est, nec tnrpiter birtam.' Pectns enim ip- 
sum ingeninm notat : ut i. Eplst. 4. 0. ' Non tn corpns eras sine pectore.* 
i. e. sinc mente, sine ingeoio. Ovid. Met. xiii. 290. * Artis opns tantsB ni- 
dis et sine pectore miles IndueretP' Recte ergo ciim metioribns membra- 
nis et priscis editionibus, sub incutto corpore: nt ad ' rusticiorem tonsaram, 
togam defluentem/ et * laxos calceos ' referatur. Porro saepins bse duo 
vocabnia a Librarits permntantur ; nt apiid Virgil. £n. yii. 149. * Ille inter 
vestis et levia pectora lapsns,' Pieriani aliqnot codices ' corpora ' habiie- 
runt.' Bentl, sub pectore tuulto plnres et emendatiores codd. Torrentii, et 
Harl. 2. 7. deinde teipeum exeniplar optimnm Torrentii.— S5 Exc. Sax. tase- 
dirU oUm ; et iia Lambert. Bos, p. 67. * Si qiiid veri habeat lectio insederit ; 
* naiuram vitiorum ' interpretabimur vitia naturalla, vitiosamve nataram.' 

NOT^ 

affert conspicuas, qnarnm splendor vero solns dlco te flavam esse sicnt 

leviores nsevos debeat obtegere et osel.' 

compensare. Erat enim Virgtlins vir 89 Aui etiam ipea kcet Deleotant} 

optimos : erat fidei in amicos obser- Clc. i. de Nat. Deor. n. 80. * Nobis . . . 

vantissimos ; erat ingenio grandi qui adolescentnlis delectamur, etiam 

prasditus. vitia saspe jncunda snnt. Naevns in 

S7 Negkctie urenda fiUx innaacitur articnlo pneri delectat Alcsenm. At 

agrie] Sicut inntiles et noxise herb» est corporis macnla nvvns ; illl ta-> 

crescnnt in agro iiiculto ; sic viiia in men hoclnmen videbatnr. Q. Catulns 

animo PhilosopliiBe documentis ae ... dilexit monicipem tnnm Roscinm 

virtntibns non irabuto. . . . bnic polchrior Deo ? At erat, stc- 

88 Amatorem ^od oHuca Turpia dC' ut hodie est, perversissimis ociilis. 

d^ianif eeeeum vitio] Tbeocrit. Idyll. Quld refert, si hoc ipsnm salsnm illi 

VI. ''E^i noXXdbdf ,,, rk p^ ua^k et vennstom vldebatnr?' Hnc ttiam 

KoXit v^^arroi. Amori sapenonpulckra pertinet, qnod scribit Lticret. in fine 

pmtekra videntur, Idem Idyll. x. * o lib. iv. ' Nam divinitns interdum Ve- 

Bombyce venasta, omnes te Syram *nerisqne sagittis Deteriore fit nt for- 

vocant, macram, sole adostam: ego ma muliercoUi «oietur, ... Qoodsn* 



SBRMONUH LIB. I. 3. 807 

-Delectant; veliiti BalbiDam polypus Hagnse. 40 

Vellem in amicitia sic erraremus, et isti 

£rrori nomen virtus posuisset honestum. 

Aty pater ut gnati^ sic nos debemus, amici 

Si quod sit vitium, non fastidire : strabonem 

Appellat Paetum pater ; et Puliumy male parvus 45 

Si cui filius est, ut abortivus fuit olim 

Sisypbus : hunc Varum, distortis cruribus ; illum 



maxima nonvidenturf quin et Jucunda nnt : quemadtnodum BaUnno polyym Ag" 
nee, Optarem ut tic deciperemur erga amicoe : et viriuB decorum nomen imposuis' 
Met isii errori* Verum enim dehemus non aspemari vitium amicij ti aliquod ineet; 
pebU paler JUii navoe haud faetidUn Strabonem palervocat peetum: et puUum 
dicit qui ftlium kabet puaionem, qutUis abortivus extitii pridem SisffphuM : kuncj qui 
distortie eet cruribuMf appeUat varum : iUum vero, maU nixum pnwit foitf , baWu» 



^ *^^^^^ ^■^^^ 



Gesn. — 37 Artura Harl. 7. — 40 Agna omnes codd. Torrentii prster diio, et 
edd. vetl. sed Gnsciim est *Ayyfi. — 43 Ac codd. quidam et edd. otiam Vet. 
Comb. — 44 Si quod sit vitii edidit Cnning. ex conjectiira. Si quid sit vitium 
Harl. 4.-47 Antiqiiii»simi codd. Torrentii SiMtfput. — 48 Bedbuttit duo ^^ 
delissimi codd. Torrenlii. Harl. 2. 3. 4. 6. 7. prarie /. m. taliM. Pro 
Scaurum Dacerias Scaulum; Rutgersins HiUum. Ciining. taUM male /al- 



NOT^ 



perest consuetodo concinnat amo- 
rem.' £t paiilo ante : ' Nam facinnt 
liomtnes pleramque cnpidine cseci; 
. . . Pravas tarpesque Tidemas Esse 
in deliciis.' 

40 Balbinum pohfpuM Hagna] Hag- 
ns amicaB polypns, licet foetens, de> 
lectat Balbinnni amatoreni. De po- 
iypo narium morbo, vide Epod. xii. 

41/11 amicUia Mic erraremuM"] Aim« 
corum vitia dissimalantes, excnsan- 
jtes, obvelantes. 

iMti Errori nomen virtus poMuiMset ho' 
neMtMm\ Qiiintil. iii. 7. * Quia sit qas- 
dain virtntibus ac vitiis vicinitas» 
ntendum proxima derivalione verbo- 
rnm, ut pro lemerario fortem, pro 
prodigo lilieralem, pro avaro parcnm 
yoceroas. Quse eadeni ettam contra 
valent.' 

44 StrabwMm AppeUat PeBtum} ' Slra- 
bo/ ciijtts ocali sunt distorti. Oall. 
louche. 



46 P^etum'] Cnjns oenll snnt semi- 
clausi, leviter declinati ; item qni tre- 
moli hoc et illnc celeriter volvuntur. 
Tales aotem Veneri fnisse non siue 
aliqua gratia et decore, aiunt. 

PulUm] SuetoB. Calig. cap. 18. 
' Exoptatissimus erat princeps, . . • 
qnod infantem pleriqne cognoverant 
...super fansta nomina, sidns, et 
pullnm, et puppiim, et alumnum ap- 
pellabant.' 

Male parvus'] Nanus, piisio, pnnri- 
iio : qoasi * abortivus,' out jnstam 
magnitudinem natura non tribnit, 
qnam aliis dare solet. 

47 SiMtfphuM] Filins M. Antonii 
Triumviri, statnra quidem fuit .diin* 
taxat bipedali, sed ingenio acutis- 
simo; unde nomen, quod perindc 
callidas esset ac Sisyphus ille fabulo- 
aus, de quo ii. Od. 14. et Epod. ult. 

Varum] Qui pedes habet introrsum 
retortos. 



808 



Q. HORATII FLACCI 



Balbatit Scaarum, pravis faltam male talis. 

Parcios hic vivit? frugi dicatur. Ineptus 

£t jactantior hic paulo est? concinnus amicis 50 

Postulat ut videatur. At est truculentior, atque 

Plus asquo liber? simplex fortisque habeatur. 

Caldior est ? acres inter nnmeretur. Opinor» 

Uaec res et jungit, junctos et servat amicos. 

At nos virtutes ipsas invertimus^ atque 55 

Sincerum cupimus vas incrustare. Probus quis 

Nobiscum vivit ? multnm est demissus homo : illi 

iiendo seaMrum nuneupat. Sie igiiwr H quia amicorwn porciMi vietiiai ; app^Utur 
frugaiU. Qici tantulum importunus atque jaciabundui fuerit, dictmmt : cupU lepi- 
du$ videri famUiwnbue^ $ed e$i asperior et pauto Oberim'; u aetimetwr eineerue et 
animoeut: fertentier ett; inter fortet censeatur» Hoc, ut arlfitrorf et nfnicof «o- 
ciat et contoeiatot retinet. At not iptas frirtutet male tnterpreitunw^ et tat pwnm 
infieere oolumut, Si bonut aliquit nobiteum vivit ; homo ett atjeetut vaide, inqui' 

tuM. — 54 Cnning. • conjectnra edidit : jungaty Junctot et tervet amieot. — 
66 Unns Bland. Cruquii, Sincerum eupimut vat incurtare, cum liac anuotati* 
one : * imminnere.' — ^67 Codex vetu»tissiniU8 Biand. Cruquii, unus Jacobi 
Carondeletii ap. Torrrnt. nufttHiii demitsut homo iUe; et sic edidere Crno. 
Benll. Wetael. et Kidd. interpunctione posita post iUe. Multi codd.et edd. 
vett. etiam non agnoscnnt rh etty in bis Lamb. Torrent. Glarean. Venet. ap. 



NOTiE 



48 ^coiirHiR] Talos habentem ex- 
tantes, vel inversos ac tdrtoosos. 

Bidbutit] Invidiae minoenda cansa 
balbntiendo Scaulnm vocat, l pro r 
pronuutians : qaod fareiliare est bal- 
bis. Porro nobiies Rom« fuisse Stra- 
bones, VaroSy Scauros, P»tos, nemo 
nescir. 

49 Ineptut] Cic. ii. de Orat. ' Qni 
ant lempus qoid postnlet non videt, 
ant qni plara loquitur, aut se osten- 
tal ; aat eorum, qnibnscnm esl, vel 
dignitatis vel commodi rationeni non 
faabet,ant deniqne in allqno genere 
ant inconcinnns ant mnltns est, is 
ineptus dicitor.'- 

00 CoRctnitiia] Comraodnsy se at- 
temperans moribns et ingenio eomm 
qnlbnseam versator ac vivit. Oall. de 
bonne kutnewr, compiaitanty de bontu 



compagnie. 

52 Liber] Libere veritatem elo- 
qnens. 

65 Inverttmut] Ipsabona detorqne- 
mns in malnm. 

56 Sineerum cupimut vat incruttarel 
Similes snmns ei qni vasi pnro tecto- 
riom induceret imporum; adeoque 
inqainaret alioqni bonnm et sincernm 
per sese, raale incrustando. Lncil. 
' regionibos iliis Incrustatu' calix rnta 
caulive bibetur.' 

57 lUi Tardo, cognomen pingui da* 
mut] Si quis tardior in deliberando» 
hnnc stnpidam vocamnn, cum pni* 
dens in hoc raagis dicendus foret. 
Cic. Quarst. Acad. iv. ' Vide qnara 
sit cautns is quem isti tardam vo- 
cant.' 



SERMONUM LIB. I. 8. 809 

Tardo, cognomeii pingni damns : bic fagit omnes 

Insidias, tiallique malo latns obdit apertom? 

(Cum genus boc inter vitae yersetur, ubi acris 60 

Invidia» atque vigent ubi crimina) pro bme sano 

Ac non incauto, fictum astutumque vocamus. 

Simplicior quis^ etest, qualem me sa^pe libenter 

Obtulerim tibiy.Maecenas, ut forte legentem 

Aut tacitum impellat quovis sermone? molestus ! 65 

mut. FsH lenio damus cognomen erasni. Ille dolot omnea eluetaturf et nemini im- 
probo expontum latus prabelt quamvie concersetui' eum ii$ hominiimt apud quot 
regnant vekement inmdia et criminationet: kunc non prudentem et cautumj ted 
tersipeUem et malHiotum dicimut. Si quit apertior^ (qualem non raro tibi me 
tponte exhibui, o Meecenatj) ^t UetUnd vacantem vel eogttabundmm fortajttit inter- 
peUetf quacumque aUocutione importunut; dicimut: tentu eowmuni omnino ett iUt 



^■»^*^0^^0* 



Zenn. R. et H. Stepfa. et Dunster. — 68 Tardo ac eognomen pingui ex conj. 
edidit Bentl. pinguit codex Tiirnebi, Adv. xix. 4. nnus Jacobi Carondeletii 
ap. Torrent. Vet. Comb. Chabot. et Lamb. — 60 VetnstiMimus Bland. Cni- 
qnii vertemur, qnod recepit Bentl. ne vertetur haberetur pro Patsivo. — 
63 Simplieior tiquity qiialem me edd. vett. Venett. Olarean. Chabot. al. Sim» 
pUcior quit at ett, qualem me prirous edidit Lambinus ex codd. nuii ; et sic est 
in Bentleii Regin. am. sec. SimpUcior quitetett; qiualem me omnes codd. 
Crnquii, Torrentii, et Bentleii praeter nnum, Uari. 2. 9. 4. 6. 7. et sic edidit 
et interpnngit Bentl. qualem m^ . . . Meeeenat parenlhesi anmptis. Bentleium 
secuti Dunster, Francis, et Kidd.— 66 Aut taeituim appellet Lamb. ex nno 
codice ; et sic Acron et Chabot. et conj. Cuning. ' Aut t. impeUat omnium 
membraoamm lectio est ; atqne ila editi vetnsti. Nnilo tamen modo con* 
sisterebanc po»Ae,jttdicavit Lambinns. Qnippe Mropellere/ cnm ad cor« 
pus refertnr, est icin quodam urgere, trndere, percellere : cnm ad animuro, 
suadere, movere, incitare : qnorum ntromvis a loci hnjus sensn alieoum cre- 
didit. Quare idem reposoit appeUetf ingeoiose quidem et docte : in quo ab 
nno codice scripto se aojutnm narrat,uipote qni.babnerit appeUat, De codke 
atttem.(non eoim ooroioat) fides penea anctorem esto : ceterum valde favet 
bnic correctioni Acron Scholiastes, cnjns verba snnt : ' Si quis libere et sine 
observatione temporis appellaverit amicum sunm .... siqnis est simplex, nt 
legentem, aut cogitantem molestos interpellet ; statim enm cafere communi 
sensn dicimos.' Recte ergo et apposite ad senteotiam Lambioos. Vide ta- 
meo, siquid et no§ afferamos, qood aot roeliu aot certe non deterios esso 
videator. Lego itaqoe : utforte legentem Aut taeitum impediat^ quotit termone 
moUttut* Eoimvero hoc commodi habet nostra conjectura, qood a recepta 
lectiooe minininm abscedit : opque verb prfcario admitti postnlat, sed soo 
jure et magnis auctoribus se tuetnr. Charisius lib. v. p. 261. nbi idiomata 
accosativl casus recenset, Mmpedio legentem/ exempli loco profert. Id 

NOT^ 

6a Simplieior] Non dissimnlatory metipsom accosat Horatios» callide 

aot assentator, qoi < tempora ftiodi removet a se astotiae et calllditatia 

moUia' et commoda noo observaos opinionem et famaroy qua eom non- 

amicnm interpellet serla qotppiam nolll aspeirgebant : atqoe ipsnm M«-* 

ageotem vel meditaotem. cenateih adhibet testem soas slropltei* 

Qiialem me Mpe, 4r^0 Dom lU se- taUs. 



810 Q. HORATU FLACOI 

Commani sensa plane caret, inqoimus. Eheu 

Qaam temere in nosmet legem sancimas iniqoam ! 

Nam vitiis nemo sine nascitor : optimas ille est, 

Qui minimis urgetur. Amicus dulcis, ot aeqaom est, 

Cum mea compenset vitiis bona, pluribus hisce 70 

(Si modo plura mihi bona sunt) inclinet: amari 

Si volet hac lege, in tratina ponetur eadem. 

Qni, ne tuberibus propriis offendat amicnm 

Postulat, ignoscet verrucis illius : sequum est, 

Peccatis veniam poscentem reddere rursus* 75 

Denique^ quatenus excidi penitus vitium iras, 

Cetera item neqneunt stultis haerentia ; cur non 

Ponderibus modulisque suis ratio ufitur ? ac» res 

desHtutMs. Eheu quam ii^uatam eonditionem noMM statuimus imprudenterl nuUm 
entm sine vitiis nascitur : atque i«, qui levioribua prtmitur^ perfeciiseimus habetur» 
Benignus amicu8f ut par esiy meas virtutet eum vitiie comparana, in UlaM tnajore» 
(«t quidem mqjorea haheo virtutea quam vitia) ffropendeat^ ai diligi cupiat : ac pari 
conditione in eadem libra ponderahitur. Quiaqtda petit amicum non ladere tuia 
iuheribwtf parcat ^ua verrucia. Jutium e»t ut qui postulat induigentiam auia de* 
lictiaf ia parem r^erat, Denique quaniam omnino reaecari viHum iracundia, a(ta- 
que atultia inkarentia minime poasunt; quare non rafio adhihet exanun etjudicium 



antem ex hoc Flacci loco desnmtain esse videatnr/ Bentl. Venet. ap. Zenn. 
Aut t. impeUam. Harl. 2. 7. mMieetua. — 74 ^ Editiones credo omnes poct Aldnm 
exhibaerunt ignoaeat. At ▼etnstiores Venetae dne cum Losrberiana, ignoa- 
eet ; qnod Pulmannns in snis omnibns, Bersroannns in dnobns reperit. Ce> 
teri tacent. At quam booa fide, ex meis qnoqne discere potes ; quorom me- 
lior majorqne pars ignmeet elare praeferant. Atque id altero lenios et nrba* 
nins. Ci?ile enim magis est, Fntnris quan Iniperatlvis pr«cipere, idqne 
Uoratio soleone : ut i. Epist. 18. 87. Art< Poet. S86.' Bentl.—t^ Edd. vett. 

NOT^ 

68 Fihts tifMa aine noiciitir] De« 74 F<rrtidf]Minoribiis vitiis. 'Ver* 

mosthen. de Corona : Vlrfikw itfuifreiM raca/ caraucola callosa. Gall. tm pat» 

4or\ (Mhf : Nlhil peccare Deornm est. reau'. Agell. iii. 7. ' Ire jnbeas milites 

Propert. ' Uoicniqne dedit vitiom ad verrucam illam : sic enim M. Cato 

natura creato.' Hoc pertinet qnod locum editum appellat ;* nempe ob 

ait Jnvenalis Sat. xiv. ' Mitem ani- similitndinem. 

mnin et mores modicis erroribos 78 Ponderihua moduliaque Mts] Ita 

«qifot Prseipit.' exprlmitor egregie aniini pars sen 

73 Tuherihua'] Vitiis panlo mmjori- faciiltas spstimatrix rernm, qaa de 

bns. ' Tubcr/ Gall. «ittf hoaae. Potest singulis jodicat, et expensis hioe et 

etiam referri biic qnod Plinins xix.9. inde momentia qim potiora siDt, ar« 

cailam terrse vocat * tubera.' Oall. bitratur, cetiset, deoerait, statnit i 

dea trujfea* Orascis upvripior ^ hoo veritas di- 



SBRMONUM LIB. I. 3. 811 

Ut qndsque est, ita snppliciis delicta coercet ? 

Si qois eum servum^ patinam qui toUere jussus 80 

Semesos pisces tepidumque ligurrierit jus, 

In cruce suffigat, Labeone insanior inter 

Sanos dicatur. Quanto hoc furiosius atque 

Majus peccatum est ? Paulum deliquit amicus ; 

(Quod nisi concedas, habeare insuaYis^ acerbus ;) 86 

nmti», atque ptenia cohibet peccata, eecutidmm rei adMsque meritum f H aKquis cruce 
plectat eum /amubtm, quiy juseuM auferre cuitiitcii», detUKuit eemeeoe piaeeSf et Jwt . 
euium adhuc tepene; iUe dementior Labeone putalfitur a aapientibut. At quanto 
graviua iUo et tetrius est deOcium ietudf mmcu» peccavii aHqumUulum ; quodei 
non ignoecae, ceneeberis amarior et ferocior; aversaris et fugis non secus ae Dru^ 



ap. Zeiui. quatinus» — 79 Utcumque est Harl. 2.— 81 Codd. plnriini ap. Torrent. 
tigurieritf simplici r.— 82 Labume Olarean. Labieno conj. Bentl.— 8S Anti- 
qiiiMimns Biand. Crnquii rb hoc delet. — 85 * Bentleiiis aeerbus refert ad seq. 
odistif nou maie. Atque idem pro Qiiod eonj. Qtiot, i. e. Cut.' Zeun. — 



NOT-flE 



gnoscitnr/ inquit Laert. in Zen. 

80 Si quis eum sermmy ifcJ] Qnam- 
vis in servos jns vitae ac necis ha« 
beant domini, ne tamen io eos sae- 
viant qnasi tyranni, monet eleganter 
Macrob. Satnrn. i. 11. ' Non qiian- 
Inin decet, sed qnantnm libet exer< 
cere volnmus in servos . . . vlrga mur- 
mnr omne compescitnr . . . tnssis, ster- 
mitamentum, singnltus magno malo 
Initor,' &c. 

81 Ugurrierit] A Or. \tixwj Hn- 
gere^ Oall. licher, vel iarh rov \iyvpovp 
qnod jtiao« significat. A Lignribaa 
popnlls non nis^ ineptns qnispiam et 
indoctns crediderit pos«e dednci. 
lAgurrierit jus'] Oall. qui aura trempi 
ses doigts dans ta sOMce» 

82 /n cruee suffigat] Crnx differe- 
bat a forca sive patibnlo. Hoc erat 
stipes rectns liabens dno comna, in- 
terqu» inserebatnr cervix facinorosiy 
manus aniera ramis illis seu coroibns 
aHigabont^r. Itaqoe neqnam gestana 
fnrram sen patibnlnm virgit ciede* 
batur a ooiMervis, aut etiaui a carni- 



fice : postea vero in crncem inter- 
dnm agebalor, clavis in ea confizns. 
Isidor. Orig. v. 27. ' Patibuli minor 
pcena qnam cmcis. Nam patibnlnm 
statim appensos exanimat straogn- 
lando: crax antem siiffixos diu tor- 
(juet et cruciat.' De bis multa eru- 
dite Salmas. Epist. ad Tb. BarthoU 
item J. Lips. de Crnce. 

Xdfreone Mjfiiitar] M. Antistins La- 
beo, Jurisconsnltus, tam petulanti 
lingna et pervicacia, ut in AuKustnm 
mnlta effutiret, ejosqne perperam le- 
ges reprehenderet Sneton. Octav. 
cap. 64. Dio Liv. Oellins ziii. 12. 
* Agitabat hominem libertas quaedam 
nimia et vecors, nsqne eo nt D* Aii- 
gnsto jam principe et Remp. obtl- 
nente, ratnin tamen pensnmque nihil 
haberet, nisi qnod jostuni saoctomqne 
esse in Romanis antiqnitatibus le- 
gisaet.' 

Inter Samos dieaiur] Vult enim sana 
mens nt nec frnstra loqoare qnod 
inotile fore cogooscltor, nec temere 
Principem offendas ; deoiqoe memi* 



812 Q. HORATJI FLACCI 

Odisti et fugis, ut Rusonem debitor aeris ? 
Qai, nisi, cum tristes misero yenere Kalendee, 
Mercedem aut nummois unde unde extricat, amaras 
Porrecto jugulo historias^ captiYUs ut^ audit. 
Comminxit lectum potus, mensave catiHum . 90 

Evandri manibas tritum dejecit ; ob hanc rem, 
Aut positum ante jnea quia puUum in parte catini 
Sustulit esuriens^ minus hoc jucundus amicus 
Sit raihi? Quid faciam, si furtum fecerit ? aut si 
Prodiderit commissa fide ? sponsumYe negarit? 95 

Quis paria esse fere placuit peccata, laborant, 

amuM peewUa deHtor: qui^ qwoHti trigtea Kalenda irfeUci advenenattj nitifonue 
aui peeuniam ereditmn undeeumtiue expedity veluti captivue eogitur auieuUare tm- 
jMrhoMf MTtpltoiief, protenea eoUo. Leetum dieenbiterium urina inquinaverit ebriu»^ 
vet menea detruaerit eaiinum Evandri manibui eontrectatum ; prapter hoc, vel quod 
eauriene praripuerit puUum in nua parte patinm eonstiiuium^ an amicue idcireo 
minuB dulcie miki Juerit ? Ergo qtdd agam Jt furatUM aU quidpiam^ vel ti credita 
Jidei 8ua recelarU, aut promii$i$ non eteterit ? Qui contendunt paria eue delicta, 



86 Drueonem Aldiis demiiin inTexisse videtiir ; ita tamen habent Bentleii 
Mtffdfti. Petrens. et Battel. Rueonem 'extiibent Harl. 2. S. 4. 6.7. omnes 
Bentleii prtpter tres, omnes f^re Cruqiiii, nonnultt ap.Torrent. et edd. aniiq. 
Rufonem Venett. 1477. 1478. 1479. Rieeonem aHqiiot ap. Torrent. et Venet. 
1490. Rumnem reiiqui Torrent. Ruffimem Lorher.— 91 fiiNwdrt mambue 
tortum conj. Bentl. sed vulg. servat.— 04 Cnning. Quidfaciam,/wrtum sifece- 

NOTiE 

neris quod docet Cato: < Tempori- ad Pis. < Indoctam doctamqne fagat 

bus mores sapiens sioe crimine mu- reeitator acerbus. Qnem vero arri* 

tat.' piilt, tenet occiditqne legendo.' 

W Ruoonem] Fcenerator ilie im- 01 Evandn manibu» trUum^ Anti- 

probissimas, perinde ac ineptissimns qnitate pretiosnm, fabricatum sciii- 

historiarum scriptor» solebat a debi- cet tempore Evandrt, qni ab Arcadia 

toribas exigere, si non solverent, ut profectus, avitoqoe pulsus regno, in 

se legentem audirent : quod qnidem Italiam appulit ; ubi debellatis Abo- 

erat p«nae loco durissini». riginibus tenuit ea loca in qnibua 

87 Triete» Kalendm] Qaod eo tem- Roma nunc est, atqne oppidulnm in 
pore fmneratores usuras colligerent, Palatino moote condidit. Virgil. JE- 
debitoresqae vexarent. Vide Not, oeid.viii. Evander Atheniensis plas- 
Epod. 11. vs. ult. tes a M. Antonio Romam addiictot» 

88 Mereedem aut kmmiiim] Fmnos, nibil ad rem. 

vel saromam creditam. ge Qub paria etse, i^.] Jam transU 

80 Porreeto juguki] Vel quasi at- ad refellendaqondam Stoiponim pla. 

tentior observantiorque; vel qnasi cita. Cie. de Ftnib. iv. Zeno Stoicm 

capUvos et jogulari paralas. EpUt. dlscipliom antlstes «lc sUtuk : ' ^ne 



SBRMONUM LIB. I. 3. 



813 



Cam ventam ad ▼ehim est: sensas moresqiie repugoaDt, 

Atqae ipsa atilitas, jdsti prope mater et asqoi. 

Cam prorepseroDt primis animalia terris^. 

Mntum et tarpe pecns, glandem atqne cubilia propter 100 

Ungaibns et pngnis; dein fnstibas, atque ita porro 

Pugnabant armis, qaae post fabricaverat usus ; 

Donec verba» qnibns voces sensusqne notareDt, 

kttrent qumdo venitur ad inquinthnem veritatis, Senmu comnmnis et moret re- 
elamant, ipaaqne nlWtoM, qna fere est parene jueti et €equi» Qnando e priaitf ter- 
rit Aomiaef frodierunif nmium ae vile pecnSf pro gUmde et cnbUi eertabant ungui- 
huM et pngnia, tnm /uetHmSp ae subinde armi§ qua demum indigentia finxerat: do- 
nee invenerunt vocabula et appeUaiianee qMna eignificarent eermainem et cogitatio- 



^#^^^^^^^^ ** 



rit; enmque secutus Sanad.»07 Harl. 2. Cumventumadueumestt-^KM Neu 



HOTJE 



miseros esse omnes qui non sunt sa- 
pientes :' contra, < sapientes omnes 
somme beatos esse : recte facta om- 
nia vqnalia : omnia peccata paria/ 

97 Sennu nmreaque repitgnanf\ Cic. 
mox cit. ' Hsec magnifice primo dici 
Tidentnr, cohsiderata minus prolian- 
tnr. Sensut enim cujvsqne, et natnra 
remm, atqne ipsa Teritas clamaty qno* 
dammodo non posse adduci ut Inter 
eas res, qnas Zeno ex»qnaret, niUl 
interesset.* 

. W UtilitaM, iuetimaier^ £x opini- 
one quornndam arbitrantinm.ab utl- 
litate profectas ieges, nibil autem a 
natura esse jnstum. Vide Cic. de 
liCf . I. ( Lex est ratio summa, insita 
in natnra, quse jubet ea qnse facienda 
suDt, probibetque contraria . . . . : a 
lege dncendum est Juris exordium. 
£a est enim natnrss vis, ea mens ra- 
tioque prndentiSy ea juris atque in- 
JuriSB regiila.' 

99 Cum prorepeenmt, t^e.] Primos 
homines e terra formatoa ednctosqne 
yi soUs, esistimabaot Phceiiicea et 
JBgjpUl 

. 100 Mutum et twrpe jMcuf] Rndes 
«c stupidos instar peendnm. Cic. de 
Invent u ' Fuii qnondam tempns. 



cnm in agris passim homines bestia« 
rnm more vagabantnr, et sibi victn 
ferino vitam propagabant.' Tosc. ▼. 
init. ' O vit» Pbilosophia dux, . . . . 
tn urbes peperisti ; tu dissipatos bo- 
mines in societatem vitse convocasti ; 
tu eos inter se primo domiciliiSy de- 
inde conjngiis, tnm literarum et vo- 
cumcommnnioiiejnnxisti : tu inven- 
trix legum/ &r. 

GJofideiM] Is primus fuit hominnm 
cibns. Plin. xvi. 6. Lncret lib. v. 
< Olandiferas inter curabant corpora 
qnercus.' Vide Juvenal. Sat. yi. 10. 
et Sat. XIII. 67. 

101 l7a4rtit6«setf>iifiitt]Lncret«1ib. 
▼• ^Arma aotiqna, maiins, nngnes, 
dentesque foerunt, Et lapides, et 
item sylvamm fragmina rami.' 

102 Armie^ qum poet fabrieaverat 
ueue] Artia ferrariss antiquitatem 
probat sacer contextns. Oenes. iv. 
S2. 'Tnbalcain fnit malleator et fa- 
ber in cuncta opera cris et ferrl.' 
Lucret. cit. ' Posterins ferrivisest 
serisque repcrta : £t prior seris erat, 
qnam ferri cognitns nsns, Qoo fadlia 
magis est natura» et copia major.' 

•' 108 Hoiie» verba, qnHue, tfcJ] Ln* 
«ret. cit lib. v. ' Proinde puure eAk" 



814 



Q. HORATII FLACCr 



NoiniDaqae invenere : dehinc absistere bello, 

Oppida coepernnt manire, et ponere leges» 105 

Ne qnis fur esset, nen latro» nea quis adalter. 

Nam fnit ante Helenam cunnus teterrima bdli 

Caasa: sed ignotis perierant mortibns illi, 

Qoos Venerem incertam rapientes more feraram 

Viribus editior caedebat, ut in grege taurus. 110 

Xura inventa metu injusti fateare necesse est, 

Tempora si fastosque velis evolvere mondi. 

«ef fiMu, PMlea incotperunt heU» obHinere, urbea mo/tri, iegei eondere^ me vibiB 
eeeei /nr, lairo, nugehus. Etenim tmte Hetenam muiieres futnmt cauea bello» 
rum fuMetta. At iili intereiderunt obecura morte^ quoe ruenteB im Hbidinem 
obviam^ belluarum tnetar^ proetemebat tiribus superior, iantiuam taunu m 
armento. Legee inetitutae conira ityuitum conjitearie oportet^ si mundi tempora 



quUfur eseetf neu UUro duo^ptimi codd. Torrentii.— 107 Larabinus in ed. pr. 



NOTJE 



qaem tmn nomina distribniaae Rebns, 
et inde homineii didiciste vocabnU 
prima, Desipere est: naro cnr hic 
posset cnncta notare Vocibns, et va- 
rios sonitns eroittere liogn»; Tem- 
pore eodem alii facere id non qnisse 
ptttentnr?' £t paulo post: * Postre- 
roo qnid in hac mirabile tantopere 
est re, Si genns hnmannm, cnt vox et 
lingua vigetnr, Pro vario sensu va- 
rias res voce notaret ; Cura pecndes 
routspy cnni denique sspcla feramro 
Dissiroiles soieant voces variasqne 
ciere, Cnm metus ant dolor est^ et 
cnm jam gandia gliscnnt V 

105 Oppida ceeperunt mniitre] Vide 
Jnvenal. Sat. xv. 151. &c. 

Oppida'] A.b ope dicuntur, quod 
opis cansa, tntiorisque habitationis 
rouniantnr : ex Varrone de Ling. Lat. 
lib. IV. Festos anteni ex Cicerone 
dici ait, quod opem prsBbeant, qnod- 
que suas opes illuc conferant homi- 
nes. 

106 Latro] Nomen hoc alii dedn- 
cnnt, sen qnod latenter insidias stro- 



at, sen qnod a latere adorlatnr prse- 
tereiintes; Isidor. Fest. Prisc. Alii 
qood ferrum ad latus habeaf, per- 
inde ac sateUites, Regis ant Prind* 
pis latus stipantes, qni inde * latronea' 
olini dicti, qoasi * laterones:' Varro^ 
Servius. Alii etiaro aliter. 

107 iVojn /uit ante Hdenam^ ife.\ 
Be Helena Trojani ezcidii cansa, i. 
Od. 15. Ssepius antem lceroinaa bei»> 
lis occasionem dedisse, liqnet ex 
Herodot. lib. i. Athen. xiii. 1. item 
ex Sacffis Paginis. Oenes. cap. xxxiv. 
Jodic. cap. XIX. et xx* 

108 Ignoti» perierunt moTtifyuB] ln* 
tercidit eomm memoria, qnia defliit 
qni scriberet Historias priomm tem- 
ponim. 

111 Jurainioenltametuh^uMti] Con- 
ditaa leges ad coercendas iojariaa et 
injustas actiones, pro pnblica ntill- 
tate et societate constabilienda; 

112 FaAoe evolnere'] Evolvere sei- 
licet involntas et compUcatas mem- 
branas, in quibns scripta raiie teni- 
poram Historiaqite continetnr. •' 



SBRMONUM LIB. I. 8. 815 

Nec natora potest jnsto secernere iniqaaniy 

Dividit nt bona diversisy fagienda petendis. 

Nec yincet ratio boc, tantandem nt peccet idemqae 115 

Qai teneros caales alieni fregerit borti, 

Et qai noctamas Divam sacra legerit. Adsit 

Regala, peccatis qaao poenas irroget aeqnas : 

Ne scatica dignam borribili sectere flagello. 

Nam, ut fenila csedas meritum majora subire 120 

«I aniM/M per^entterii, Neque teiei natura dietinguere aquum ab hijustOt 
sieut diecerwU bonum a malo, et ree eeiUmdas ab exopiaudis, Nee ratio pro' 
balrii ieiud, quod tam gramier delinquat ie qui novellae braseicas dienperii in 
aUeriue horitdo, quam iUo qui noetu rapuerii Deorum eaera. Statuatur lex pare» 
delieti» pernae deeemene: neque gravibue ftagrie cadas eum qui lorum duntaxat 
meritue est^ Etenim hoMd metuo ne feruia tauium pleetas graviori dignum easii' 



^«s# ^^>^^s^^^^ 



cKJinifS deterrima belU ; sed omnet codd. et edd. reliqiiFe fel^moio.— 116 ^ Acn* 
tigsimns Hein»iii:» ex conjectnra : Qui i.f. a. it\fregerit horti. Recte, opinor : 
qnod et ipse ante visnm ejns codicem de meo excogitaram. Syllaba tn ab- 
Borpta est ab nltima Yocis prscedentis. Ovidins Met. x. 190. * Ut si (uxi^ 
violan, ricnove papaver in borto, Liliaqne infringat, fiilvis herentia virgls.' 
Cicero pro Comelio Balbo c. 6. ' Est enim bnjns secnli labes qnsedam et 
macula, virtuii invidere, velle ipsiim florem dlgnitatis infringere.' At ' fnin- 
gere flores ' non memini leeisse: adde, qnod verans ex hac correctione dulr 
cior et nunierosior mrediw Benll. — 117 Harl. 2. 8. 4. 6. onines Bersmanniy 
plus decem Bentleii, Zarot. Mediol. 1477. Florent. 1482. Venett. 1477. 1478. 
1470. 1490. Loeher. Bentl. et Ridd. socra dtvtim. Unns Bentleii et edd. post 
Alduro : divum saera, Magdal. ap. Bentl. sacra deum noctumus Ugerii, Cn- 

NOTiE 

118 Nec naiura poiesi Justo seeer^ esse nefarinih : nee minus delinqnere 

nere iniquumy ^c.] Natnraliter enim enm, qni gallnm gallinaccum, cuni 

cognoscimns qnid nobis sit bonnm, opus non fnerit, qnam eum qni pa- 

ntile, Jucnndnm : qnid contra malnm trem suffocaverit.' Istam verodisci- 

et adversum : at non itaqnid jnstnm, plinam ansteriorem hauserant e legi- 

qnid injnstnm. Testls Apostolns ad bns Draconis, cnilibet peccato vel 

Rom. Epist. eap. V. ' Peccaiiim non leviori poenam statuentis mortem : 

iropntabatnr, eum lex uon esset.' et nnde non atramento sed sangutne 

cap. VII. ' Peccatnm non cognovi nisi scriptas aiebat Demadcs. Ita Plu- 

per legem. Nam concopiscentiam tarch. in Solone. 

nesciebam, nisl lex diceret: Non 110 iSmf ica] Sic^of, coriKm; e qiio 

concnpisces.' flageiluni levins. 

117 SaeraUgerit] Saciilegium per- HorribOiJUtgeUo] Nimimm e virgis 
petrarit. fasctbunqne magistratuum, *flage1lis 

118 Pemas irroget tequas] Magnas triumviralibus.' iv.Od.4. Quod qui- 
magnis, minores minoribus delictis. dem et ignominiam et poenam atrtf- 
At contra Stoici, apnd €ic. pro Mu- ciorem inurebat. 

nena, n.01. <Omne deliclnro scelns 



816 Q. HORATII FLACCr 

Verbera, non vereor ; cam dicas esse parcs rcs 

Furta latrociniis^ et niagnis parva mineris 

Falce recisnrum simili te, si tibi rcgnum 

Permittant homines. Si dives qui sapiens cst, 

Et sutor bonus^ et solus formosus, et est rex ; 125 

Cur optas quod habes? ^ Nonnosti quid pater, inquit, 

Chrysippus dicat: Sapiens crepidas sibi nunquam 

Nec soleas fecit ; sutor tamen est sapiens. ^ Quo ? 

gatione; siquidem ataeveraa ^ualia este latrodaiie furta; et prtBdkat eadem le 
falce aarputaturum magna et parva crimtiia, ai regnum tibi dtferaM homimes. At- 
enim ti tapient quitque ett opulentut, et peritut sutor, et tolut pulckerj immo etiam 
rext quare petit id quod pottidet 7 OA^, retpondet iUe: nequaqmm inteUigia quid 
loquatur magitter Chryripput» Sapient nuuquam tibi fecit erepidat aut toUat ; 
tapient tamen tutor ett. Qua rationet Quemadmodum licet taeeat Hermogenet, 



^«s«^^^^«>^#^^ 



ning. cx conj. tacra Dit tubUgerit, ^12S * Ita quidem editt : tutor tamen ett 
tapient. Quof sed lege cnm Bland. Cruqnit et cod. Colleg. Trinit. tutor tamen 
eat tapient. Quit Id est : qnoniodo, qao pacto, qua ratione ? Terent. Andr. 
T.4. 50. At Quo.nttnquam valet, qno pacto? ted, qaem ad finem ? qnod ab 

NOTiE 

122 Furta latroeiniit'] Fares agunt ri aolent Stoici : dnm stndiosa om- 
claro, et snrripinnt apud tncantos : la- nia conquiiiierit contra sensns et per- 
trones vim apertam adhibent. Quan- npicuitatero, contraque omnem con- 
to vero hi quam illi nocentiores sint, snetndinem, contraque rationera, ip- 
nemo non sentit : qood tamen Stoici snm sibi respondenteni, inferiorem 
negabant. fuisse ; itaque al> eo armatum esse 

123 Falcetimili] ^quali severitate, Carneadem.' De Nat. Deor. i. 'Stoi- 
poenam eandem statnendo, gravem corum somniorum vaferrimuA tnter- 
scilicet, tam parvis quam majonbus pres.' £t postea : ' Zeno Chrjrsipr 
peccatis : qiiod rationi repngnaty ut pnm nnnqnam nisi Chesippnm vocat.' 
ante dictum est. Qntntil. 1. 1. et alibl ejus meminit. 

124 Si dwet qui tapientf tfc^ £x Sapient crepidat tibi, tfcJ] £xpUcat 
occasione deiidet aliud Stoicornm mentem Stoirornm. 

pUcitun], *solum sapientem esse re- Crepidat, toteat] Kpifw\tf fundamen' 

gem et omnia.' ^iun, batit. Gell. xiii. 20. ait, toUat 

126 Non notti qidd^ dfc,'] Stoicui a Romanis, a Or«ci8 antem n^ifWSAS. 
respondet : Mentem et discipllnam crepidat, sen crepiduUu^ vocari ea cal- 
nostram parnm capis. ceamenta, quibns plantarnm calces 

Pater] Sectae nostrae princeps. tantom infimse tegnntur, cetera pro- 

127 Ckrytipput] Zenonia discipu-" penuda, et ter^tibus habenls juncta 
los. De qno Laert. lib. vit. * Nisi snnt. Porro primam corripi syll»- 
Chrysippus fnisset, porticos non es- bam, certe contra etymon, nt patet. 
tet.' Cic. Academ. Qnapst. iv. n. 78. Idem testatnr illud calceamenti ge- 
* Fulcire putatur portlcum Stoico- nns proprinm philosophis extitisae. 
mm.' Ibid. panlo aiite : < De eo que- Declarat et Persins Sat. 1. 127. < Non 



8BRM0NUM I.1B. 1. 3. 817 

V Ut, qaamvis tacet Hemogenes, cantor tamen atque 
Optimas est modalator; ut Alfenus vafer, omni 130 

Abjecto instrumento artis, clausaque taberna, 
Sutor erat; sapiens operis sic optimus omnis 
Est opifex solus ; sic rex. % Vellunt tibi barbam 

nihUommua €»t bowu» eantor ac musicus: sicut etiam Alfenut ille eoUrs, relicio 
pwUbet artie aum VMtrumentOy et elausa tabema, erat sutor ; ita mpiene artifex 
ett a^umrie operie perfectissimus, ita rex solus, Attamnn barbam tibi vellunt petu- 



^^ ^^v#v^.^<^^^^^ 



h. t. aliemim est/ Btfnil.—lSO Alfinxas Varrus quataor codd. Blandd. Crtiqiiit 
in annot. — 181 Antiquissinius Bland. clausaque ustrina, — 182 Tonsor erat 
Bentl. ex uno cod. Cmauii, Acrone, et Reg. Soc. sie protimus omnes Cnning. 
ex codd. — 183 Est opifex: sic rex solus Ald. Venet. ap. Zeun. Olarean. 
et pliirim» deinceps edd. Est op^ex soltus ; sk rex omnes codd. et edd. an- 
tiquiss. < VeUent legitnr in aliqiiot codicibus ; sed in longc pluribus Veliunt, 
quod idem habent omnes fere editiones. At pvne in omnibus omnino librls 
eztat VelUnt. Totns tamen contextns efflagitat Vellunt, Hspc enim subfe- 
qnuntnr, ' coerces,' ' nrgeris,' * rnmperis/ ' latras.' Et ut verbo dicam, 
Poeta, Stoiro respondens, non qnid pueri ei factnri sint, sed quid facere con- 
sueYertnt, ezponit. Atqne hoc ipsuro VeUunt plane denotat. Illud autem 
Interpolatori prspbnit caiisam mutandi praesens fempus in futurum, qnod 
constabat» a pueris Stoico barbam non Yellu' Cimtii^, VeUent Bentl. in ed. 

NOT^ 

hic qiii in crepidas Oraiorum lodere nec se nec snos regere potuit : rec- 

gestit.' titts magister populi (is enim est Dic- 

129 Hennogenes'} Cantor et musi- tator) quam Sylla, qui trium pestife- 

cns iste etiam dnm tacet, peritns est rorum vitiomm, Inxnris, avariti«, 

tamen canendi et roodnlandi: sive; crndelitatis, magister fuit: rectius 

canorara babet voreni atqne rousico- dives quam Crasaus, qni nisi egnisset» 

rnm solertiam modnlornm. nunquam Enphratero nnlla belli can- 

180 A^enus] Hunc saUe mordet sa transire volnisset. Recte ejos om- 

et vellicat, qnasi nlind agens. Alfe- nia dicentnr, qni scit iiti solns omni- 

nns cognomento Varua egregie a Vir- bns. Recte pnlcher etiam appellabi- 

gilio canitnr Eclog. 9. oliro Cremona tnr : animi enim lineamenta snnt pnl- 

sntrinaro exercverat ; sed qnod vale- ohriora qnam corporis : recte hber, 

bat ingenio, vilem artem pertaesns non obediens eupiditati: recte invic- 

Roroam venit, nbi factns Servii Sul- tus, cnjns etiamsi corpns constringa- 

pitii discipulns, rerumque anliqna- tnr, animo tamen vincnla injici nulla 

mm non incnriosus, nt habet Gellins possint,' &c« 

vi.StjnrisscientiacIarnsevasit, snm- VeUunt libi barbam, ifc,] Reponit 

mo etiaro Consnlatus honore perfnnc- Horatius : Qnanqnam te jaetas re- 

tn». gem, o Stoice, tibi tamen impone 

188 i9olw« ; «ic reor} Non tantnm aa- illndiint pneri; aicut solent fatooa 

piena eligi rez potest, sed est solns aectari, et insultare. 
eo nomine dignns. Cic de FinR>. iii. VeUunt barbam] Barbatos foisse 

in fine : * Rectius enim sapiens ap- Pfailosophos dixi, ad Pers. Sat. iv. 

pellabitur rex quam Tarqninins, qui Init. ' Barbatnm haec crede magis- 
Delph.etVar.Clae, Horat. 8F 



818 Q. HORATII PLAOGI 

Lascivi pnert : qtios iik nisi fuste roerces, 

Uq;eris turba circum te stante, miserque 185 

Rumperis, et latras^ magnorum maxime regum. 

Ne longum faciam ; dum tu quadrante lavatum 

Rex ibisy neque te quisquam stipator, ioeptum 

Praeter Crispinum» sectabitur; et mibi dulces 

Tgnoscent^ si quid peccaro stultus^ amici; 140 

lantes futri; ^of haado «i non ahigM, premeriM iwba cireum»Utent€f et i^felix 
voti/erandofnmgeris, o magnorum regum maxime, Ne prolixior nm, quamdiu te 
Immium ihi», o rex, daio ipuuiraniej nee te comitabiiur fpiiajpiam Mleile«, nin/atwu 
Crispinu»; mUU quoque amiei faeiie» induigebuntf $i quoddam ttultu» ego odmtser^ 



^^^^^■^^^^^^^ 



pr. Cantab. 1711.— 134 Bentl. Heindorf.et Rldd. nifuaie coifrcef.— 140 Zarot. 
Mediol. Venett. Vet. Comb. al. »tu{iu» peccatero, * Hoc a priscis editionibns 
propagatum in omnibushodie circiimfertur: perperam : neqne eniro O finale 
in Yerbis temere invenies correptum, apnd ciius vvi scriptores; et adhac 
dnrins est, ubi seqnens vocabnlum a duabus mutis consonantibus inchoatur. 
Melius itaqne Leidensis noster, Reginensii*, Franekeranns, cum Lambini et 
Pnlmanni nonnnllis: Ignoecent, »i quid pecearo etuUu», amiei, Ciccro ad Atti- 
cum z. 8. ' Ab iliis est periculum, sl peccaro : ab hoc, si recte fecero.' Bentl,, 
peecaro etidm Gott. Exc. Sax. et Harl. 2. 3. 4. 6. ' Litiri Mss. quinque peeca- 
bo: placet. Non temere enim O corripitur in istiusmodi verbis a poetis, qni 
Virgilii tetate floruerunt, ut Sat. sequente 104. ' Liberius sl Dixero qnid.* ' 

NOTiE 

trnm Dicere.' Barbam antem vel- notavi ad Pers. Sat. v. 196. 
lere, dici, pro, illndere, pariter os- Lavatum] Ts erBtpriseismos lavan* 

tendi, ad Pera. Sat. i. in fine, nbl di freqiientcr, prssertim ante c«e- 

' 8i Cyntco barbam petnlans Nonapia nam. Plin. iii. 1. * Uhl liora balnei 

vellat' £t Sat. ii. 88. * Idctrco sto- nuntiata est, qnae est fajeme nona, 

lidam prsebet tibi vellere barbam Ju- asatate octava .... lotus accnbat, et 

piter i ' panlisper cibnm differt. Interim aa- 

154 Ficffe] Hoc velnt sceptmn. dit legentem remisaius aliqnld et dnl- 
Cynicis baculun trlbnnnt Laert. in eius .... apponitur cosna/ &c« 
Antistbene ; Herodian. in Commodo ; 1S8 Neque te qwMquam etipator^ ^v.] 
Apaleius Florid.iY.Anson. Epigraro. Sensns e«t: Qnamdin inops abjectas 
Lii. de Diogene: ^ Pera, polenta, et despicatissiroiis cuilibet eria, licet 
triboo, bacalns, scyphus, arcta sn- regem te existimes ; ego vero te tn- 
pellex Ista fnit Cynici,' &c. asqne snperbas opiniones placitaqne 

155 Urgeri» twrba^ tfo.] Vix fuste insnlsa contemnam, et cnm omnibus 
et clamoribus abigere potes nrgen- sentiam dicamque esse peccata qn«- 
ten te tarbam plebis ac pnerorani dam leviora, qnibnsoporteatignoscl: 
tibi iosultantium molestissime. teque beatior vivam. 

1S7 Qiiadraafe] Qnaria assis parte, 1S9 Crtsptnvm] Is est Stoiens Ule, 

quam plebeii mercedem exignam sol- de qno in fine Satiras prim». 

vebant pro balneo pnblico. Scilicel Miki dulee» lgno»eent »i fnad, ^e.J 

opnlenti balnea doml babebant, nt Vide Plin. Epist. yiii. 92« ubi sie 



SBKMONUM LIB« I. 4. S19 

Inqne vicem illorum patiar delicta libenter, 
Privatttsque magis Yivam te rege beatus. 

ddictum ; ei vieissim iUorum peccaia faeile ioierabOf aique vivam privaitu ie rege 
/eiiehr, 

Torreni. * Non qnicqaam valet illa docti viri apud LambiAuro ratto, poatre- 
mam syllabam verbi peeeaivero propter dnas consonantes in siultus prodnctam 
tsse: nam Lambinns boc ab Horatio studiose non vitari dnobus exempHs 
OBtendit. Cur autem imminntnm peeearo non integriim peeeavero iegendum 
sit, te V. Cl, docere non gravabor. Inter locos, qnibus eviocitnr Uoratio 
curae fnisse numeros, est et hic : nam in Hexametro versu Spondsens potHis 
quam Dactylns in qnarta sede poni vnlt, et bic in primis, qnia, rei, de qua 
agitur, SpondaBns pes tristior, magis convenit.' Cvntii^.-~142 PrhHUimqne 
codex Leid. et pro t. 1. Regin. ap. Bentl. 

NOTJE 

scribif : * Eos etiara, qni non indigent qnam nemo ei ignoscat Man- 

clementia nllius, nihil magis qnam le- demus memorise qnod vir mitissimus, 

nitas decet. Atqne ego optimnm et et 6b hoc qnoqne maiimus Thrasea 

emendatissimum existimo, qni cete- crebro diceresolebat: Qni vitiaodlt, 

ris ita ignoscit tanquam ipse quotidie homines odit.' 
peccet; ita peccatis abstinet, tan- 



SATIRA IV. 

IN OBTRBGTATORES SUOS. 

Ante mejani Lucilins, anctorea veteris Comeedis imitatns est in notapdis 
nominatim hominibus improbis, Satiras scripsit, vir ingenii hand cnntem- 
nendi et jndicii acris, sed ob featinationem in «cnbendo et in expolicndo 
pigritiam darns et minus tersns in componendis versibns. Eqnidem ronU 
tnm scribere improbo ; et Diis habeo gratiam, qnod me parci sermonia 
finzerunt. Crispinns per me plns scribat qnam ego, et efflet versns ut 
▼eDtnm folHs : et Pannim gloriolss dneat sibi, si possit effieere, nt imago 
et scrlpta sna reperiantnr in bibllothecis. Cnm ego scripta mea vnlgo 
recitare vereor, ea nemo leglt, immo spemit auctorem propterea, qnod 
Satiris, qnibns vitia tam nsitata notantnr, offenduntnr pleriqne. At iste 
Poeta, dicunt, pronns est ad lacessendnm, nemini parcit, et qnicquld se*" 
roel chartis iUeverit, cnivis obvio recitat. Nsb primnm non jacto me esse 
Poetaro,qnia dicendi genus, qno ntor in Satiris, sermoni est propins, simile 
comico. Nam metro solnto et alio verbornm ordine facto, rem ita esse, 
facile intelliges : qnod secns est v. c. in versibns Ennianis, qnibus vis poe- 
tica et spiritns immanebit, etiamsi metrnm sustuleris. Ceterqm sitne jns« 
tum Poeroa necae, nnnc non queero : hoc tantnm contendo, non esse qnod 
roea scripia metnantnr. IiMrones eoim et sicarii metnant Snlcinm et 
Caprinm acenrimos accnaatoref, qnos innocens non metnit. £rgo, si tn 
nec es latro, nec ego Caprius aut Snlcias, tenere ve netuia* Delnde nec 



J 



82a 



Q. HORATII FLACGI 



^cripta mea publice prottant, nec ego ea^Disi amfcis idqne coactnt, recito: 
alii vero in foro sua recitent et in balneit, non ego: nec gibdeo alioi 1»- ' 
dere, nt obtrectatoreB calumniantnr. Detestor istom, qni alMentem amt* 
cnm obtrectat, colpatum non defendit, dicteriis captat liominum risnm, 
crimina falsa iingit, arcana prodit, snb specie amicitiae roalevolentiam te- 
git. Ejosmodi improbitatem ab animo meo et tcriptis abfore certissime 
promitto. Vernm si quid liberins et forte jocoslns dixero, mibi ignosca- 
tnr. Ad vitia fuglenda et recte vitam institnendam optimus pater me 
jnssit insplcere exempla improbornm et probornm. Igitnr vitia aliomm, 
ne ipse committam olim imprndens, otio concesso, literis roando. Quod 
' nisi mlhi concedere velis, copia Poetarom mihi erit auxilio, et te ad binc 
nostram sententiam, Satiras esse scribendas, cogemns, qoemadmodom ad 
snas caerimonlas amplectendas compenont alios Judsi. ' 

EupOLis^ atqae Cratinus, Aristophanesque^ Poetse, 

EupoHiy CnUimUy it ArUiophane$f tHiique veterU eometdia oMctoreSf ai giiia- 



Satira prima Libri ^ecnndi in cd. Sanad. In quibnsdam vett. inscribitnr 



NOTiE 



1 jEnpolts, 4*^.] In hac Satira inge- 
niose defendit se Horatins contra 
malevolos, qnl Ipsnm et nimis mor- 
dacem, et Lucilio inferiorem aie- 
bant. 

EupoU8f Cratinui,Ariitop9umes] Tres 
isti PoelK eadem state vixemnt, an- 
dIb ante Cbristnm circiter qnadrin- 
gentis. Cratinos senior: post hunc 
Enpolis, ejns stylum diligenter imi- 
tattts: seqnitnr Aristophanes; qoem 
Plato mediom inter illos diclt, nempe 
Cratino seqne vebementem, mlnns ta- 
men acerbum, Enpolidis antem nr- 
banitatem assecntnm. Horum memi- 
nit Vell. Paterc. lib. i. ' Qnis abun- 
de/ inqnit, ' roirari potest, qnod emi- 
nentissima cnjnsqne professlonis in- 
genia in idem arctati temporis spa- 
tinm congregantnr .... nna nec mnl- 
tbrnm annornm intervallo divisa vtas 
per divini spiritos viros ^chylnm, 
Sophoclem, EnrlpideA illustravit tm- 
gcedias : nna prlscam ilUm sub Cra- 
tino, Aristopbane, et Enpolide comee- 
diam : ac novam Menandras, spqoa* 
lesque ejus,' dec. Jul. Poilnx, Ma- 



crob. Plntarch. Athen. 

Craiinaui] Is Athenls oriondns, ibl- 
dem primns satiricam fibnlam pro- 
duxit in Dionysiis : bibacissimns fiiit; 
ad annnm centeslmnm vitam pro* 
traxit. 

Eupolie] Fabulas sen comcedias ille 
septemdecim scripsit, ex qnibns sep- 
tem ei victorlaro peperernnt. Nomi- 
nantur : Caprse, Desertor, ^c. Per- 
iit in navali pr»lio qnod Athenien- 
ses adversns lAcedBmonios commi- 
seront jnxta Hellespontnm. Ejns in- 
teritnm adeo luxernnt snl popularet 
nt eliam edixerint ne deioceps nllus 
PoeU militaret. Snidas. Macrob. Sa- 
tnrnal. vii. 5. ' Notns est omnibns 
Eupolis Inter clegantes babendus ve- 
teris Comoedise Poetas.' 

Arittophanee] In hnjns corde tem- 
plnm sibistruxisseOratias, ait Piato. 
Is quippe Atticos lepores summe ex- 
coliiit extnlitque. Dnbitatnr nibilo- 
roinns an fnerit Atheniensis, an Rho- 
dins, an ^gyptins, &c. Fabnlas edi- 
ditqnatnor etquinqnaginta,e qeibns 
ittpertunt nobis undecim: a Suida 



8BRM0MUM LIB. I. 4. 



821 



Atque alii quorum Comoedia prisca virorum est, 
Si quis erat dignus describi, quod malus, aut fur, 
Quod moecbus foret» aut sicarins, aut alioqui 
Famosus ; mnlta cnm libertate notabant. 
Hinc omnis pendet Lucilius, hosce secntns. 



piam mtrebatur noiari ftdmt improlm», tmi/wr, mt adulUT, atU AoMtdila, vei puU* 
ter eumqiti i^famU ; kwu earpebani muUa eum Ubertaie, Hoa totu» LueUiM» imiia' 



^^^^■^^^^^^0'^ 



Cri$piau».—% Hftri. 9. S. 4. 6. 7. Oott. Ekc. Sax. omnes Bersmanni, Bentleii 
pnetcr unnm, llem edd. Bentl. Sanad. Prancit, Wakef. et Kidd. ae 



NOT£ 



recensentnr. Nec prsteribo qnod 
aiant sancto Joanni Cliryiostomo 
Aristoplianem in deliciis atque in 
manlbns assidne fuisse. Quidni, cnm 
et Plantnm ▼ersarit saepe S. Hiero- 
nymus, in mediis Chrtstianarom ez- 
ercitationnm intervallis, ac snbcisi- 
Tis temporibus: qnod ipse quidem 
icriblt ad Enstochium. 

S Couuedia prtsca] De liac plnra 
dicam In Epist. ad Pisones* Quintil. 
k. 1. ' Antiqna illa Comoedia tnm 
sinceram illam sermonis Atlici f ra- 
tiam prope sola retinet, tum foicnn- 
dissimm libertatis : etsi est in insec- 
tandis vitiis prlecipua, plnrimum ta- 
men babet virinm in ceteris etiam 
partibns. Nam et grandis et elegans 
et venusta: et nescio an ulla (post 
Homerum tamen, qnem ut Achillem 
semper excipi par est) aut similior 
sit oratoribus, aut ad oralores facien- 
dos aptior. Plnres ejus anctores. 
Aristophanes tamen, et Eupolis, Cra- 
tiousqne prvcipui.' 

5 MuUaeumlibertatenotabani] Pers. 
Sat. 1. 13S. * andacem ' carpendis vi- 
tiis Cratinom dicit: ibid. * iratum' 
Enpolidem. Porro Socrateni ipsnm 
vexare non veritns Aristopbanes in 
nnbibns: in populnm antem Atbe* 
niensem probra jactavit haud levia; 
a qno nihilominus plausns et accla- 
jnationes consecutns et lanreas. Vide 



Epist. ad Pis. vs. 988. ad ista verba, 
< In vitinm libertas excidit et vim 
Dignam lege regi.' Cic. de Rep. iv. 
' Quem illa (vetns Commdia) non at- 
tigit ? vel potins qnem non vexavit ? 
cni peperrit? Esto popolares homi- 
nes, improbos in Remp. seditiosos, 
Cleonem, Cleophontem, Hyperl>oluin 
l«sit: patiamur. Etsi hojnsmodi ci* 
ves a Censore melius est quam a 
poeta notari. Sed Periclem, cum ita 
suae civitati maxima anctoritate pln- 
rimos annos domi et beili prsefoisset, 
violari versibus, et eos agi in Scena, 
non plus decuit, quam si Plantos nos- 
ter volnisset ant Nsevius P. et Cn. 
Scipioni, ant CaecUius M. Catoni 
maledicere.' 

6 Hine omni» pendei Lactlws] Totus 
est in illis Imitandis : lambica eomm 
dnntaxat in Hexametra commntavit : 
ex Commdia Satiram fecit : pprlnde 
mordax et maledicus in cives: at ego, 
inqnit Horatius, tantnm facetus bo- 
mines a vitiis solerter deterreo. 

Lueiliu»'] l» ' Anrnnca alnmnus,' 
ex Jnvenal. Sat. i. 20. id est, ex An- 
runca Latit nrbe oriundns, Romanas 
Satirae fere auctor, nobites quosque 
arripuit, iosignem in eo scribendi 
genere laudem est adeptus: valde 
tamen negligens pedum ac nnmero- 
rnm. Quintil. X. 1. Cic. ad Attlc. xir. 
6. dc Finib. i. de Orat. ii. Juvenal* 



822 Q. HORATII PLAGGI 

Matatis tantcini pedibas numerisqiie ; facetus, 
EmunctaB .naris, dunis compoDere versus : 
Nam fuit hoc vitiosas ; in hora seepe ducentos^ 
Ut magnum, Tersus dictabat stans pede in uno : 10 

Cum flueret lutulentns^ erat qhod tol