(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Biodiversity Heritage Library | Children's Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "shqip-libra"

I HARUNJAHJA 

FATKEQESITE QE 
SOLLI DARVINIZMI 



PER NJEREZIMIN 




\ 

\ - V 



I 



V 



x 



i^S 



'*^v 



^ 



-VV< 



hekulli i njezete, te cilin sapo e kemi lene pas, ishte shekull luftrash e 
konfliktesh, qe guan tie katastrofa, dhimbje, masakra, varferi e 
shkaterrime te pallogaritshme. Miliona njerez u wane, u masakruan, 
u braktisen e u lane ne kthetrat e urise e te vdekjes, ne meshire te fatit, pa 
shtepi a nje vend ku tefusnin koken, pa mbrojtje apo mbeshtetje. Te gjitha 
keto: ne enter te disa ideologjive te gabuara. Pothuajse te gjitha vuajtjet dhe 
katastrofat mbajne vulen e tiraneve dhe diktatoreve: Stalin, Lenin, Trocki, 
Mao Ce Dun, Pol Pot, Hitler, Musolin, Franko... 

Per arsyen e thjeshte se ideologjite e tyre binin ne kundershtim me njera- 
tjetren, ata e zhyten shoqerine njerezore ne konflikte dhe nxiten 
vellavrasjen. 

Fashizmi dhe komunizmi zene vendin e pare ne listen e ideologjive qe i bene 
njerezit te vuajne ato dite te zeza. Keto ideologji konsiderohen armike te 
perbetuara te njera-tjetres, por e verteta eshte se ato ushqeheshin nga nje 
burim i vetem. Fale tij, ato ishin ne gjendje te benin per vete nje pjese te 
madhe te shoqerive ku u shfaqen. Ky burim s'e ka terhequr kurre vemendjen e 
opininit publik, por ka qendruar gjithmone ne prapaskene dhe u ka treguar 
perhere njerezve fytyren e tij, ne dukje, te pafajshme. Ky burim eshte 
filozofia materialiste dhe »pershtatja ne natyre e saj«, e cila njihet me emrin 
DARVINIZEM. 

Nese njerezimi do te kuptoje mungesen e bazes shkencore te kesaj teorie, kjo 
do shenoje fundin e ketyre ideologjive te demshme. Ne te njejten kohe, edhe 
ata qe bejne keq nuk do te kene me mbeshtetje te ashtuquajtur shkencore per 
botekuptimin e tyre egoist. 

RRETH AUTORIT: Autori, i cili shkruan me pseudonimin 
Harun Jahja, ka lindur ne Ankara ne vitin 1956. Ka 
studiuar artet ne universitetin Mimar Sinan te Stambollit, 
si dhe filozofi ne Universitetin e Stambollit. Qe nga viti 
1980, autori ka publikuar libra te shumte ne fusha te 
ndryshme, si ato politike, fetare dhe shkencore. Harun 
Jahja njihet si nje autor qe ka shkruar punime teper te 
rendesishme per te nxjerre ne shesh mashtrimet e 
evolucionisteve, pavlefshmerine e pretendimeve te tyre, 
si dhe anet e erreta qe lidhin Darvinizmin me disa 
ideologji shkaterrimtare. Shume prej librave te tij jane perkthyer ne Anglisht, 
Gjermanisht, Frengjisht, Italisht, Spanjisht, Portugalisht, Shqip, Arabisht, 
Polonisht, Rusisht, Boshnjakisht, Indonezisht, Tatarisht, Urdu dhe Malaj. Librat e 
Harun Jahjas u drejtohen te gjithe njerezve, muslimaneve dhe jomuslimaneve, 
pavaresisht nga raca, mosha e kombesia, sepse ata perqendrohen ne nje qellim te 
vetem, i cili eshte zgjerimi i diapazonit te mendjes se lexuesve nepermjet paraqitjes 
se shenjave te ekzistences se perjetshme te Zotit. 




f-f^j-ll O-o^j-H 4-W {*lu-* 



• • •• 



FATKEQESITE 

QE SOLLI 

DARVINIZMI 

PER NJEREZIMIN 



J9*J 



HARUN JAHJA 

2003 



Rreth autorit dhe veprave te tij 

Autori, i cili shkruan me pseudonimin HARUN JAHJA, ka lindur ne Ankara ne 
vitin 1956. Pasi mbaroi shkollen tetevjec,are dhe te mesme ne Ankara, ai studioi artet 
ne universitetin Mimar Sinan te Stambollit, si dhe filozofi ne Universitetin e Stambollit. 
Qe nga viti 1980, autori ka publikuar libra te shumte ne fusha te ndryshme, si ato 
politike, fetare dhe shkencore. Harun Jahja njihet si nje autor qe ka shkruar punime teper 
te rendesishme per nxjerre ne shesh mashtrimet e evolucionisteve, pavlefshmerine e 
pretendimeve te tyre, si dhe anet e erreta qe lidhin Darvinizmin me disa ideologji 
shkaterrimtare. 

Pseudonimi i tij perbehet nga emrat "Harun" (Aron) dhe Jahja (Gjon), per te 
perkujtuar keta dy profete qe luftuan kunder mosbesimit. Vula e Profetit, e cila gjendet 
ne kapakun e librave te autorit permban nje kuptim simbolik qe ka lidhje me permbajtjet 
e tyre. Kjo vule perfaqeson Kuranin, i cili eshte libri dhe fjala e fundit e Zotit dhe 
Profetin, i cili eshte profeti i fundit. Nen udheheqjen e Kuranit dhe Sunetit, autori ka 
per qellim te hedhe poshte te gjitha bazat e ideologjive anti-fetare, ne menyre qe te 
shuhen te gjitha kundershtimet ndaj fese. 

Te gjitha keto punime te autorit perqendrohen rreth nje qellimi: transmetimi i 
mesazhit te Kuranit per te gjithe njerezit, duke i nxitur ata te mendojne rreth temave 
te rendesishme qe kane lidhje me besimin, si ekzistenca e Zotit, njesimi i Tij, bota tjeter 
etj., dhe shkaterrimi i plote i themeleve te rrenuara te sistemeve ateiste. 

Harun Jahja gezon nje reputacion te madh ne nje game mjaft te gjere lexuesish qe 
nga India ne Amerike, nga Anglia ne Indonezi, nga Polonia ne Bosnje, nga Spanja ne 
Brazil. Disa prej librave te tij jane te disponueshem ne Anglisht, Frengjisht, Gjermanisht, 
Italisht, Portugalisht, Urdu, Arabisht, Shqip, Rusisht, Boshnjakisht dhe Malajo; ata 
jane mirepritur nga lexuesit ne te gjithe boten. 

Te vleresuar ne te gjithe boten, keto punime kane sherbyer per te ndihmuar shume 
njerez te gjejne rrugen e besimit apo te arrijne nje kuptim me te thelle te besimit te tyre. 
Stili i qarte, i lehte dhe i rrjedhshem i ketyre librave u jep atyre disa vec,ori karakteristike 
qe mund te vihen re nga kushdo qe i lexon apo i shqyrton ato. Keto punime kane pasur 
nje ndikim te shpejte dhe rezultate teper te kenaqshme. Eshte e pamundur per ata 
persona, qe i lexojne keto libra me kujdes dhe mendojne rreth tyre seriozisht qe te 
vazhdojne te mbrojne filozofine materialiste, ateizmin apo c,faredo ideologjie apo 
filozofie shkaterrimtare. Edhe nese ata vazhdojne mbrojtjen, kjo tregon se ata bazohen 
ne sentimentalizmin e tyre, pasi keto libra i hedhin poshte keto ideologji qe nga themelet. 
Sot eshte bere e mundur qe te gjitha levizjet bashkekohore jobesimtare te pesojne nje 
disfate ideologjike, ne saj te koleksionit te librave te shkruar nga Harun Jahja. 

S'ka dyshim se keto vec.ori e kane origjinen nga urtesia dhe udhezimi i Kuranit. 
Autori sigurisht qe nuk ndihet krenar per veten e tij; ai synon qe te jete nje mjet qe 
ndihmon te tjeret per te gjetur rrugen e drejte te Zotit. Per me teper, ai nuk merr asnje 
perfitim material nga librat e tij. Edhe ata qe pergatisin keto libra nuk marrin asnje 
perfitim material. Ata duan vetem te fitojne kenaqesine e Zotit. 

Duke pasur parasysh keto f akte, ata qe inkurajojne njerezit qe te lexojne keto libra, 
te cilet hapin syte e zemres dhe ndihmojne te tjeret te behen adhurues te devotshem te 
Zotit, bejne nje sherbim te pa^mueshem per fene. 

Nga ana tjeter, do te ishte humbje kohe dhe energjie perhapja e atyre librave qe 
krijojne konfuzion ne mendjet e njerezve dhe nuk kane ndonje ndikim te efektshem ne 
largimin e dyshimeve dhe dilemave nga zemrat e tyre, sic, e ka vertetuar dhe eksperienca 
shumevjec,are. Eshte me se natyrshme qe libra te tille qe jane shkruar me teper per te 
theksuar forcen letrare te autorit te tyre, sesa per te fituar kenaqesine e Zotit, nuk mund 
te kene kurre nje efekt pozitiv Ata qe dyshojne ne kete, mund te shohin se qellimi i vetem 
i librave te Harun Jahjas eshte triumfi ndaj mosbesimit dhe perhapja e vlerave morale 
te Kuranit. 

Nuk duhet te harrojme nje pike shume te rendesishme: Shkaku kryesor i vazhdimit 
te problemeve dhe konflikteve qe perballojne muslimanet sot eshte ndikimi ideologjik 
i mosbesimit. Te gjitha keto do te marrin fund kur te arrihet disfata ideologjike e 
mosbesimit dhe te sigurohemi qe ^do njeri i njeh mrekullite e krijimit dhe moralin 
kuranor, ne menyre qe te gjithe njerezit te jetojne me frymen e tyre. Duke marre ne 
konsiderate gjendjen e botes sot, e cila i c,on njerezit ne nje humnere te thelle dhune, 
korrupsioni dhe konfliktesh, eshte e qarte qe ky sherbim duhet te jete i diponueshem 
sa me shpejt dhe sa me ef ektivisht qe te jete e mundur. Perndryshe, mund te jete shume 
vone. 

Ne shpresojme qe me Vullnetin e Zotit, librat e Harun Jahjas do te luajne kete rol 
teper te rendesishem ne shekullin XXI dhe do te ndihmojne njerezit te fitojne paqen, 
bekimin, drejtesine dhe lumturine e premtuar ne Kuran. 



Titulli i origjinalit 

The Disasters Darwinism Brought to Humanity 

www.harunyahya.com 

Te drejtat e botimit ne gjuhen shqipe jane te rezervuara per 

Alb-Books © 




i eiKineu 
Violeta SHABA 

Redaktoi 

Edvin CAMI 

Korrektoi dhe recensoi 

Kujtim EREQI 



Shqiperi: 

Libraria tek rruga Islam Alia, 

prane xhamise se Dine Hoxhes 

tel. 00355 (0) 682236306 

Maqedoni: 

"Furkan ISM"- Shkup 
Tel: 00389 2 622360 
Faks: 00389 2 622393 

E-mail: alb_books@yahoo.com 
Alb-Books is a logo of Furkan ISM 

Shtypur nga: 
Nesil Matbaacilik 
Istanbul / Turkey 



harunyahya.com 



Permbajtja 




Hyrje: Shkaktaret e 
vuajtjeve ne shekullin XX 



Nje histori e shkurter e Darvinizmit 



Racizmi dhe tendencat 
kolonialiste te Darvinit 



19 




Aleanca e tmerrshme midis 
Darvinit dhe fashizmit 



48 




Darvinizmi, burimi i 
barbarise komuniste 



78 




Kapitalizmi dhe lufta per 
mbijetese ne ekonomi 



109 



Rrenimi moral qe solli Darvinizmi 117 




Perfundimi: Mogali i 
Darvinizmit duhet thare 



124 



Shkaktaret e vuajtjeve 
ne shekullin XX 



1 I 




,-f 


1 * 


"^ 



Shekulli i njezete, te cilin sapo e kemi lene pas, ishte 
shekull luftrash e konfliktesh, qe cuan ne katastrofa, 
dhimbje, masakra, varferi e shkaterrime te 
pallogaritshme. Miliona njerez u vrane, u masakruan, u 
braktisen e u lane ne kthetrat e urise e te vdekjes, ne meshire 
te fatit, pa shtepi a nje vend ku te fusnin koken, pa mbrojtje 
apo mbeshtetje. Te gjitha keto: ne emer te disa ideologjive 
te gabuara. Pothuajse te gjitha vuajtjet dhe katastrofat 
mbajne vulen e tiraneve dhe diktatoreve: Stalin, Lenin, 
Trock, Mao Ce Dun, Pol Pot, Hitler, Musolin, Franko. . . Disa 
prej ketyre diktatoreve i bashkonte nje ideologji, ndersa 
disa te tjere ishin armiq per vdekje. Per arsyen e thjeshte se 
ideologjite e tyre binin ne kundershtim me njera-tjetren, 
ata e zhyten shoqerine njerezore ne konflikte, nxiten 
vellavratjen, i futen njerezit ne lufte me njeri-tjetrin, i bene 
te hedhin bomba, te djegin shtepi, te dalin ne demonstrata 
te pakontrolluara, te rrihnin pa meshire te rinjte, te vjetrit, 
grate, burrat e femijet, te pushkatonin te pafajshmit. . . Ishin 
aq mizore sa ia vinin arm en ne koke dikujt dhe, duke e pare 
ne sy, e vrisnin e me pas ia shkelnin trupin me kembe, vetem 
e vetem se ai perkrahte nje ide tjeter. 

Kjo eshte nje permbledhje e shkurter e tmerreve te 
shekullit XX qe sapo e kemi lene pas: njerez qe mbeshtetnin 
ide te papajtueshme e qe e mbyten njerezimin ne dhembje 
e gjak per te mbeshtetur keto ideologji. Fashizmi dhe 
komunizmi zene vendin e pare ne listen e ideologjive qe i 
bene njerezit te vuajne ato dite te zeza. Keto ideologji 
konsiderohen armike te perbetuara te njera-tjetres, por e 
verteta eshte se ato ushqeheshin nga nje burim i vetem. 
Fale tij, ato ishin ne gjendje te benin per vete nje pjese te 
madhe te shoqerive ku u shfaqen. Ky burim s r e ka terhequr 
kurre vemendjen e opininit publik, por ka qendruar 
gjithmone ne prapaskene dhe u ka treguar perhere njerezve 
fytyren e tij, ne dukje, te pafajshme. Ky burim eshte filozofia 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

materialiste dhe "pershtatja ne natyre e saj", e cila njihet 
me emrin DARVINIZEM. 

Darvinizmi u shfaq ne shekullin XIX si perforcim i nje 
miti, qe i kishte rrenjet nga samerianet dhe greket e lashte, 
prej biologut amator Claris Darvin. Qe prej asaj kohe, 
Darvinizmi ka perbere idene themelore te gjitha 
ideologjive qe i kane shkaktuar kaq shume fatkeqesi 
njerezimit. Nen nje maske te ashtuquajtur shkencore, ai 
beri te mundur qe keto ideologji dhe masat praktike te 
marra nga mbeshtetesit e tyre te fitojne nje ligjshmeri te 
rreme. Me ane te kesaj ligjshmerie te rreme, teoria e 
evolucionit shume shpejt u nda nga shkencat e biologjise 
apo paleontologjise dhe filloi te futej ne fusha te tjera, si 
historia, politika, jeta shoqerore etj. Meqe disa prej 
pretendimeve te Darvinizmit mbeshtesnin nje sere 
rrymash, qe filluan te formohen ne shekullin XIX, ai fitoi 
mbeshtetjen e gjere te ndjekesve te ketyre rrymave. Ne 
menyre te vecante, njerezit filluan te formonin idene se 
ekziston "nje lufte per mbijetese" mes qenieve te gjalla ne 
natyre dhe, si rrjedhim, ideja se "i forti mbijeton dhe te 
tjeret humbin e shkojne drejt zhdukjes" filloi te perdorej 
edhe per mendimin dhe sjelljen njerezore. Kur pretendimi 
i Darvinizmit, se natyra eshte nje vend perleshjesh e 
konfliktesh, nisi te vleje edhe per qeniet njerezore, trilli i 
Hitlerit per te krijuar nje race superiore, pretendimi i 
Marksit se "historia e njerezimit eshte historia e luftes se 
klasave", ideja kapitaliste qe "i forti behet me i forte ne 
kurriz te me te dobtit", kolonizimi i vendeve te botes se 
trete nga vendet imperialiste dhe trajtimi i tyre ne menyre 
cnjerezore, bashke me faktin qe njerezit me ngjyre ende 
perballen me sulme e diskriminime racore, qe te gjitha 
keto gjeten njefare justifikimi. 

Pavaresisht se edhe vete eshte evolucionist, Robert 

Rait (Robert Wright), autor i librit "The Moral Animal", i 

permbledh katastrofat qe i ka sjelle historise se njerezimit 

teoria e evolucionit ne kete menyre: 

Teoria evolucioniste, ne fund te fundit, ka nje histori te 

gjate e mjaft te ndyre ne zbatimin praktik te saj ne 

ceshtjet njerezore. Pasi u perzie me f ilozof ine politike 

ne mbarim te shekullit XIX, per te formuar ideologjine 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

e njohur si "Darvinizmi Social", ajo u shnderrua ne 
loder ne duart e racisteve, f ashisteve dhe kapitalisteve 
me te pashpirt. 1 
Sic; do te shikojme ne kete liber, Darvinizmi nuk eshte 
thjesht nje teori qe tenton te shpjegoje prejardhjen e jetes 
e qe nuk del jashte fushes se njohurive shkencore. 
Darvinizmi eshte nje dogme qe mbrohet ende me 
kryenecesi nga mbeshtetes te ideologjive te caktuara, 
megjithese eshte krejt e pavlefshme nga pikepamja 
shkencore. Ne ditet tona, shume shkencetare, politikane 
dhe ideologe, pavaresisht nese jane apo jo te vetedijshem 
per fytyren e vertete e te lige te Darvinizmit, i ofrojne 
mbeshtetjen e tyre kesaj dogme. Nese njerezimi do te 
kuptoje mungesen e bazes shkencore te kesaj teorie, qe 
sherben si burim frymezimi per diktatore mizore dhe 
rryma mendimi te pameshirshme dhe egocentrike, kjo 
do shenoje fundin e ketyre ideologjive te demshme. Te 
liget nuk do te jene ne gjendje te vetembrohen duke thene: 
"Ky eshte ligj i natyres " . Ata nuk do te kene me mbeshtetje 
te ashtuquajtur shkencore per botekuptimin e tyre egoist. 
Kur te permbyset ideja e Darvinizmit, rrenja e ideologjive 
te demshme, vetem nje e vertete do te mbetet: Te gjitha 
qeniet njerezore dhe vete universi jane krijuar prej Zotit. 
Njerezit qe do te kuptojne kete, do te kuptojne, gjithashtu, 
se e vetmja e vertete gjendet ne librin e shenjte qe Ai na 
ka zbritur neve. Kur shumica e njerezve ta kuptojne kete 
te vertete, vendin e dhimbjes, shqetesimeve, padrejtesive 
dhe varferise ne bote do ta zere, ndershmeria, mireqenia, 
shendeti dhe begatia. Per te arritur kete, cdo ide e gabuar 
dhe e demshme per njerezimin duhet te mposhtet e te 
lihet te kalbet nga ideja e shenjte qe do te sjelle miresi per 
njerezit. 

Qellimi i ketij libri eshte t r u tregohet atyre qe e mbrojne 
Darvinizmin pa e njohur anen e tij te erret, se cfare jane 
duke mbeshtetur ne te vertete dhe, ne te njejten kohe, t r u 
sqarohet se cfare pergjegjesie mbajne, neqoftese 
pretendojne se nuk e shohin realitetin e vertete te tij. Nje 
tjeter qellim eshte qe te paralajmerohen edhe ata qe nuk 
e besojne Darvinizmin, por nuk e konsiderojne si nje 
rrezik qe i kanoset njerezimit. 





2* 




Nje histori e shkurter 
e Darvinizmit 












^ 



Para se t'u kthehemi vuajtjeve dhe fatkeqesive qe 
i ka sjelle botes Darvinizmi, po i hedhim nje 
veshtrim te shpejte historise se tij. Shume njerez 
besojne se teoria e evolucionit, e paraqitur per here te 
pare nga Claris Darvini, eshte teori e mbeshtetur ne prova 
te forta shkencore, vezhgime e eksperimente. Por, meqe 
themeluesi i vertete i teorise se evolucionit nuk eshte 
Darvini, burimi i teorise nuk perben prove shkencore. 
Dikur ne Mesopotami, kur sundonin fete pagane, 
bestytnite dhe mitet rreth zanafilles se jetes dhe universit 
ishin te shumta: njera prej tyre ishte besimi "evolucion". 
Sipas eposit Enuma-Elish, qe i perket periudhes se 
samerianeve, kishte ndodhur nje permbytje e furishme 
dhe nga kjo linden, papritur, perendite e quajtura Lahtnu 
dhe Lahamu. Sipas bestytnive, keto perendi ne fillim 
krijuan vetveten e me vone, pasi u bene universale, 
krijuan substanca dhe krijesa te tjera te gjalla. Me fjale 
te tjera, sipas mitit samerian, jeta evoluoi dhe u zhvillua 
nga kaosi ujor i pajete. 

Sic shihet, ky besim tregon nje perputhje te madhe me 
pretendimin e teorise se evolucionit se "gjallesat u 
krijuan dhe evoluan nga jo-gjallesat". Nga kjo kuptojme 
se ideja e evolucionit nuk e ka origjinen nga Darvini, 
por nga paganet sameriane. Me vone, miti i evolucionit, 
gjeti me shume hapesire per t r u shtrire ne nje qyteterim 
tjeter pagan, Greqine e Lashte. Filozofet e lashte 
materialiste greke e konsideronin materien si te vetmen 
gje qe ekzistonte. Ata iu kthyen mitit te evolucionit, 
trashegim i samerianeve, per te shpjeguar se si linden 
gjallesat. Ne kete menyre, filozofia materialiste dhe miti 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

i evolucionit u bashkuan ne Greqine e Lashte. Qe andej 
keto iu percollen kultures se Rome 

Keto dy koncepte, qe e kane prejardhjen nga kulturat 
pagane, u shfaqen ne boten moderne ne shekullin XIX. 
Disa mendimtareve evropiane qe studionin burimet greke 
te lashta u hyri ne qejf materializmi. Ajo cka i bashkonte 
keta mendimtare ishte se ata ishin kundershtare te fese. 

Ne keto rrethana, i pari qe trajtoi teorine e evolucionit 
ne menyre te detajuar ishte biologu francez Lamark. Ne 
teorine e tij, qe me vone do te dilte e gabuar, Lamarku 
hodhi idene qe te gjitha gjallesat evoluan nga njera-tjetra 
nepermjet ndryshimeve te vogla gjate gjithe jetes se tyre. 
Nje nga ata qe perseriten pretendimet e Lamarkut, me 
shume pak ndryshime, ishte Claris Darvini. 

Darvini e paraqiti kete teori ne librin e tij "Origjina e 
llojeve" , te cilin e botoi ne Angli, me 1859. Ne kete liber, 
miti i evolucionit, qe e kishte origjinen ne Samerine e 
lashte, u paraqit i detajuar. Ai pretendonte se te gjitha 
llojet e gjallesave rrjedhin nga nje paraardhes, i lindur 
ne uje rastesisht dhe se ato kane evoluar nga njera-tjetra 
me ndryshime te vogla e te rastesishme. 

Pretendimi i Darvinit nuk u pranua nga te gjithe 
shkencetaret e asaj kohe. Ekspertet e fosileve ne vecanti 
ishin te vetedijshen se pretendimi i Darvinit s'ishte gje 
tjeter vecse pjelle e fantazise, por pavaresisht nga kjo, 
teoria e Darvinit filloi te fitonte me shume mbeshtetje 
nga qarqe te ndryshme me kalimin e kohes, sepse 
Darvini dhe teoria e tij siguruan bazen shkencore qe u 
mungonte forcave qe sunduan ne shekullin XX. 

Arsyeja e pranimit te 
Darvinizmit ishte ideologjike 

Ne kohen kur Darvini botoi librin "Origjina e llojeve " 
dhe parashtroi teorine e tij te evolucionit, shkenca ishte 
ende shume prapa. Per shembull, qeliza, qe sot dihet se 
ka nje ndertim mjaft te nderlikuar, shihej vetem si nje 
njolle me ane te mikroskopeve primitive qe perdoreshin 
ne ate kohe. Per kete arsye, Darvini nuk e pati problem 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 




Nje figure qe 
pershkruan Zotin 
samerian te ujit. 
Ashtu si samerianet, 
darvinistet besojne 
se jeta lindi rastesisht 
nga uji. Mefjalete 
tjera, ataeshohin 
ujin si zot qe krijoi 
jeten. 



qe te pretendonte se jeta u krijua rastesisht nga lenda e 
pajete. 

Ne te njejten menyre, sasia e pamjaftueshme e 
fosileve te zbulura ne ate kohe, beri te mundur qe te 
pretendohej se gjallesat ishin krijuar prej njera-tjetres 
me ndryshime shume te vogla. Kurse sot, eshte e sigurte 
qe fosilet e gjetura, sic e shpjeguam me siper, nuk ofrojne 
asnje lloj prove per te mbeshtetur pretendimin e Darvinit 
se gjallesat u krijuan duke u zhvilluar nga njera-tjetra. 
Deri pak kohe me pare, evolucionistet e kapercenin 
dilemen qe u dilte perpara duke thene: "Do te gjendet 
prova nje dite, ne te ardhmen." Por tani ata nuk jane me 
ne gjendje te fshihen pas ketij shpjegimi. (Shih kapitullin 
"Shkaterrimi i Evolucionit", ne fund te librit. Ndersa per 
informacione te metejshme shih librin "Gjunjezimi i 
Evolucionit" i te njejtit autor, liber ky i botuar edhe ne 
gjuhen shqipe) 

Gjithesesi, lidhja e ngushte mes darvinisteve dhe 
teorise se evolucionit nuk ndryshoi. Perkrahesit e 
Darvinit kane mberritur deri ne ditet tona duke ia lene 
si trashegim njeri-tjetrit besnikerine e tyre ndaj Darvinit 
per 150 vitet e fundit. 

Por cila eshte arsyeja qe Darvinizmi ka bere per vete 
disa qarqe te caktuara dhe pse i behet kaq shume 
propaganda, pavaresisht nga fakti se mungesa e bazes 
shkencore tani eshte me se e dukshme? 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



Tipari me percaktues i teorise se Darvinit eshte mohimi 
i ekzistences se nje Krijuesi. Sipas teorise se evolucionit, 
jeta krijoi vetveten, rastesisht, nga lende inorganike. Ky 
pretendim i Darvinit siguroi nje mbeshtetje te rreme 
shkencore per te gjitha filozofite ateiste, duke filluar nga 
filozofia materialiste. Kjo per arsyen e thjeshte se deri ne 
shekullin XIX pjesa me e madhe e njerezve te shkences e 
shihnin shkencen si metode mesimi dhe zbulimi te 
asaj qe Zoti kishte krijuar. Per shkak te perhapjes 
se gjere te ketij besimi, filozofite ateiste dhe 
materialiste nuk ishin ne gjendje te gjenin 
terren per t r u zhvilluar, por, duke 
mohuar ekzistencen e nje 
krijuesi e duke krijuar nje 




mbeshtetje imagjinare 
per besimet ateiste 
dhe materialiste, 
teoria e evolucionit 
ishte nje mundesi e 
mrekullueshme per 
to. Ishte kjo arsyeja qe 
ato gjeten veten tek 
Darvinizmi dhe e 
pershtaten teorine me 
ideologjite e tyre. 

Pervec mohimit te 

ekzistences se Zotit, 

prej Darvinizmit doli edhe nje pretendim tjeter per te 

mbeshtetur ideologjite materialiste te shekullit XIX: 

"Zhvillimi i gjallesave lidhet me 

luften e tyre per mbijetese ne 

natyre. Kete lufte e fiton me i forti. 

I dobti eshte i destinuar te humbase 

e te shkoje drejt zhdukjes." 

Bashkepunimi i Darvinizmit me 

ideologjite qe kane sjelle vuajtje 

dhe fatkeqesi ne bote duket qarte 

Qarls Darvini ne kete pike. 



Ne 

krahasim 

me 

mikroskope|| 

moderne, 

mikroskopet ne 

shekullin XIX ishin shume 

primitive dhe, sig shihet ne 

figure, nepermjet tyre qelizat 

mund te shiheshin vetem ne 

trajte njollash. 




11 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

Darvinizmi Social: pershtatja 

e ligjit te xhungles ne sjelljen njerezore 

Nje nga pretendimet kryesore te teorise se evolucionit 
eshte bazimi i zhvillimit te gjallesave ne "luften per 
mbijetese" ne natyre. Sipas Darvinit, ne natyre behet nje 
lufte e pameshirshme per mbijetese, nje konflikt i 
pashuar ne jete te jeteve. I forti gjithmone e mposht te 
dobtin dhe kjo ben te mundur zhvillimin. Nentitulli i 
librit "Origjina e llojeve" e permblidhte kete pikepamje: 
"Origjina e qenieve tegjalla nepertnjet seleksionimit natyror 
ose ruajtjes se racave te favorizuara ne luften per mbijetese". 
Burimi i frymezimit te Darvinit ne lidhje me kete ceshtje 
ishte libri i ekonomistit anglez Tomas Malthus, "Ese mbi 
parimin e popullsise" . Ky liber tregonte se nje e ardhme e 
zymte e priste njerezimin. Malthusi kishte llogaritur se 
po te mos nderhyhej, popullsia njerezore do te shtohej 
me nje shpejtesi te llahtarshme. Shifrat do te 
dyfishoheshin cdo 25 vjet, por burimet ushqimore nuk 
do shtoheshin kurresesi ne te njejten mase. Po te ndodhte 
kjo, njerezimi do te gjendej perpara rrezikut te 
perhershem te urise. Forcat qe do ta mbanin popullsine 
nen kontroll ishin fatkeqesite si luftrat, zia e bukes, 
semundjet etj. Shkurt, qe te jetonin disa njerez duhej te 
vdisnin disa te tjere. Ekzistence do te thoshte "lufte e 
perhershme". Darvini pohon se ishte pikerisht libri i 
Malthusit qe e beri te mendonte per luften per 
ekzistence: 

Ne tetor, 1838, d.m.th. 15 muaj pasi kisha filluar 
kerkimet e mia sistematike, rastisi te lexoja per zbavitje 
librin e Malthusit mbi popullsine dhe meqe isha 
pergatitur mire per te vleresuar luften per ekzistence* 
qe vazhdon kudo ne saje te vezhgimeve te gjata e te 
vazhdueshme te zakoneve te kafsheve dhe bimeve, 
menjehere me shkoi ne mendje qe ne keto rrethana, 
prirja eshte qe llojet e favorizuara do te ruheshin, kurse 
ato te pafavorizuara do te zhdukeshin. Rezultati i kesaj 
do te ishte formimi i qenieve te reja. Me ne fund kisha 



12 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

nje teori me te cilen te punoja. 2 

Ne shekullin XIX, idete e Malthusit ishin perqafuar 
nga nje publik i gjere. Intelektualet evropiane te 
shtresave te larta i perkrahnin idete e Malthusit. 
Rendesia qe Evropa e shekullit XIX i dha ideve te 
Malthusit mbi popullsine duket qarte ne artikullin "Baza 
shkencore e programit nazistiPastrimi i Races": 

Ne fillim te gjysmes se pare te shekullit XIX, kudo 
ne Evrope, pjesetare te klasave sunduese mblidheshin 
per te diskutuar tok "problemin e popullsise" te 
sapozbuluar e per te gjetur menyra per zbatimin e 
urdhrit malthusian, per te rritur vdekshmerine e te 
varferve: "Ne vend qe t'u rekomandojme pastertine te 
varferve, ne duhet te nxisim zakonet e kunderta. Ne 
qytetet tona ne duhet t'i bejme rruget me te ngushta, t r i 
mbushim shtepite me me shume njerez e te ndjellim 
kthimin e murtajes. Duhet t r i ndertojme fshatrat tona 
prane pellgjeve me uje te ndenjur e vecanerisht te nxisim 
popullimin e vendeve mocalore e te demshme per 
shendetin"... E keshtu me radhe... 3 

Si rezultat i kesaj politike mizore, i f orti do te mundte 
te dobtin ne luften per mbijetese dhe, ne kete menyre, 
popullsia qe shtohej me ritme te shpejta do te arrinte 
nje ekuiliber te pranueshem. Ne Angline e shekullit XIX, 
programi "Shtypni te varfrit" u vu ne zbatim me te 
vertete. U krijua nje sistem industrial, ku femijet tete- 
nente vjecare detyroheshin te punonin 16 ore ne dite ne 
minierat e qymyrit e ku mijera vdisnin nga kushtet e 
keqija. "Lufta teorike per mbijetese" qe per teorine e 
Malthusit ishte e domosdoshme, detyroi miliona te 
varfer ne Angli t r i nenshtroheshin nje jete te mbushur me 
vuajtje. 

Darvini, nen ndikimin e Malthusit, e vuri ne zbatim 
kete pikepamje ne te gjithe natyren dhe propozoi qe kjo 
luf te, e cila ne fakt ekzistonte, do te fitohej nga me i f orti 
e me i zoti (d.m.th. ai qe pershtatej me mire). Ky 
pretendim i Darvinit perf shinte te gjithe boten bimore, 
shtazore e njerezore. Ai gjithashtu theksoi se kjo lufte per 



13 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

mbijetese ishte nje ligj i perhershem e i pandryshueshem 
i natyres. Duke mohuar krijimin, ai po ftonte njerezit t'i 
braktisnin besimet e tyre fetare e ne kete menyre vinte 
ne shenjester te gjitha parimet etike qe mund te perbenin 
pengese per mizorine e kesaj "lufte per mbijetese". Per 
kete arsye, teoria e Darvinit, gjeti mbeshtetjen e parise 
se vendit, qysh nga momenti i pare, ne fillim ne Angli e 
me vone ne tere perendimin. Imperialistet, kapitalistet 
dhe materialistet e tjere, te cilet e mirepriten kete teori 
qe ofronte nje justifikim shkencor per sistemin politik e 
shoqeror qe kishin krijuar, nuk vonuan ta perqafonin. 
Brenda nje kohe te shkurter, teoria e evolucionit u kthye 
ne kriterin kryesor te vleresimit ne cdo sfere qe ishte me 
interes per shoqerite njerezore, nga sociologjia te 
historia, nga psikologjia te politika. 

Ne cdo sfere, ideja baze ishte motoja e "luftes per 
mbijetese" dhe e "mbijeteses se me te fortit" dhe partite 
politike, kombet, administratat, firmat tregtare dhe 
individet filluan te jetonin me frymen e ketyre motove. 
Per shkak se ideologjite sunduese ne shoqeri kishin 
gjetur veten te Darvinizmi, propaganda darviniste nisi 
te behej ne cdo fushe, nga arsimi tek arti, nga politika te 
historia. U bene perpjekje per te vendosur lidhje mes te 
gjitha fushave dhe Darvinizmit e te hidhej drite mbi to 
nga nje pikepamje darviniste. Si rezultat i kesaj, edhe 
pse njerezit mund te mos e njihnin Darvinizmin, filluan 
te formoheshin prototipa te shoqerise qe jetonin jeten e 
parashikuar nga Darvinizmi. Vete Darvini sugjeroi qe 
pikepamjet e tij te bazuara ne evolucion, te zbatoheshin 
te te kuptuarit etik dhe shkencat shoqerore. Ne nje leter 
drejtuar H. Thiel ai shkruan ne vitin 1869: 

Do ta besosh lehte se sa interes kam tek shoh qe per 
geshtjet morale dhe shoqerore ju perdorni pikepamje 
te njejta me ato qe kam perdorur une ne lidhje me 
modifikimin e qenieve te gjalla. S'me kishte shkuar 
mendja kurre me pare se pikepamjet e mia mund te 
shtriheshin ne fusha kaq te ndryshme e kaq te 
rendesishme. 4 



14 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

Me luften ne natyre qe pranohej se ekzistonte edhe ne 
natyren njerezore, konfliktet ne emer te racizmit, 
fashizmit, komunizmit e imperializmit dhe perpjekjet e 
popujve te fuqishem per te shtypur popuj me* te dobet 
kishin veshur tani petkun e shkences. 

Tashme ishte bere e pamundur te kritikoheshin apo 
te pengoheshin ata qe kryenin masakra barbare dhe i 
nxisnin popujt kunder njeri-tjetrit, ata qe i perbuznin te 
tjeret per shkak te races se tyre, ata qe i mbyllnin bizneset 
e vogla ne emer te konkurrences, apo ata qe refuzonin 
t'u zgjasnin doren per ndihme te varferve. Arsyeja ishte 
se ata po vepronin ne perputhje me nje ligj "shkencor" te 
natyres. Ky shpjegim i ri shkencor u be i njohur si 
"Darvinizmi Social". 

Nje nga shkencetaret me te rendesishem 
evolucioniste te koheve tona, paleontologu amerikan 
Stefen Xhej Gould (Stephen Jay Gould) e pranon te 
verteten duke shkruar se pas botimit te librit "Origjina 
e llojeve" ne vitin 1859, "argumentet e mevonshme pro 
skllaverise, kolonializmit, dallimeve raciale, luftes se 
klasave dhe rolit te seksit do te canin perpara kryesisht 
nen flamurin e shkences". 5 

Nje pike kerkon vemendje te vecante: Te gjitha 
periudhat e historise se njerezimit kane njohur luftra, 
armiqesi, mizori, racizem e konflikte, por asnjehere nuk 
ka mungur nje besim hyjnor qe i mesonte njerezit se ajo 
qe po benin ishte e gabuar dhe qe i therriste ne paqe, 
drejtesi e qetesi. Per shkak se njerezit e njihnin kete fe 
hyjnore, te pakten e dinin mire se ajo qe po benin kur 
perdornin dhunen, ishte e gabuar, por qysh prej shekullit 
XIX, Darvinizmi tregoi qe lufta per perfitim dhe 
padrejtesi e kishte nje fare justifikimi shkencor dhe sipas 
tij qe te gjitha keto ishin pjese e natyres njerezore. Ai 
tregoi qe njeriu trashegonte prirje per vepra mizore e 
agresivitet nga paraardhesit e tij dhe se, ashtu sic 
mbijetonte kafsha me e forte e me agresive, te njejtat 
ligje vlenin edhe per njeriun. Nen ndikimin e ketij 
arsyetimi, luftrat, vuajtjet dhe masakrat filluan te 



15 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 




shtrihen ne nje pjese te madhe te botes. 

Darvinizmi perkrahte dhe nxiste te gjitha ato levizje 

qe sillnin dhimbje, gjak dhe shtypje ne bote. Ai tregoi se 

ato jane te arsyeshme dhe te justifikueshme dhe i 

mbeshteti te gjitha zbatimet ne praktike. Si rezultat i 

kesaj mbeshtetjeje pseudoshkencore, te gjitha keto 

ideologji te rrezikshme u perforcuan me shume dhe u 

bene shkas qe shekulli XX te quhej "epoka e vuajtjeve". 

Ne librin e tij "Darvini, Marksi, Vagneri", profesori 

i historise, Zhak Barzy (Jacques Barzun), analizon 

shkaqet shkencore, sociologjike dhe kulturore te renies 

se tmerrshme morale ne boten moderne. Keto komente 

nga libri i Barzyse jane mbreselenese po te nisemi nga 

ndikimi i Darvinizmit ne bote: 

... Ne cdo vend evropian nga viti 1870 deri 1914 
ekzistonte nje parti lufte qe 
kerkonte armatime, nje parti 
individualiste qe kerkonte 
konkurrence te pameshirshme, 
nje parti imperialiste qe 
kerkonte te kishte dore te lire 



Shtypje ne te gjithe boten 
Bashke me Darvinizmin u pranua edhe 
genjeshtra se konflikti dhe lufta jane ne 
natyren e njeriut. Si rezultat i trishte i 
kesaj, ne shume vende te botes luftrat, 
vrasjet e barbarizmi, u mbeshtollen me 
nje petk pseudoshkencor dhe shekulli 
XX u kthye ne nje shekull vuajtjesh e 
izorish ku s'ekziston meshira. 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



me popujt e prapambetur, nje parti socialiste qe 
kerkonte marrjen e pushtetit, si dhe nje parti raciste 
qe kerkonte te beheshin spastrime te brendshme 
kunder te huajve - qe te gjitha, kur thirrjet per ndihme 
drejtuar lakmise dhe lavdise deshtuan, ose edhe me 
pare, thirren per ndihme Spenserin 
dhe Darvinin, d.m.th misherimin e 
shkences... Raca ishte biologjike, 
ishte sociologjike, ishte darviniste. 6 




Bilanci i dhim bshem 
Sipas Darvinizmit Social, 
te dobtit, te varfrit, te 
semuret e te 
prapambeturit duhet te 
eliminohen e te shfarosen 
pa piken e mesh ires. Keta 
njerez besojne se kjo 
eshte e domosdoshme per 
evoluimin e njerezimit. 
Nje nga arsyet pse ne 
shekullin XX nuk u erdh 
asnje pergjigje thirrjeve te 
miliona njerezve per 
ndihme, nga Boshja ne 
Etiopi, ishte kjo ideologji 
qe iu imponua shoqerive 
pa meshire. 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

Ne shekullin XIX, kur Darvini doli me pretendimin se 
gjallesat nuk ishin krijuar, se ato ishin shfaqur rastesisht 
dhe se njeriu kishte nje paraardhes te perbashket me 
kafshet dhe ishte organizmi me i zhvilluar si rezultat i 
rastesise, shumica e njerezve as qe mund ta imagjinonin 
se cilat do ishin pasojat e ketij pretendimi, por ne shekullin 
XX rezultati perfundimtar i pretendimit ishte perjetuar 
ne menyre te tmerrshme. Ata qe e shihnin njeriun si kafshe 
te zhvilluar, nuk ngurronin te shtypnin te vegjlit, te gjenin 
nje menyre per te zhdukur te semuret e te dobtit dhe te 
kryenin masakra per te hequr qafe racat qe ata i shihnin si 
te ndryshme dhe inferiore. E gjitha kjo ndodhte per arsye 
se teoria e tyre, nen masken e shkences, predikonte se ky 
ishte "ligji i natyres". Fatkeqesite e Darvinizmi nisen ne 
kete menyre e u perhapen me shpejtesi ne te gjithe boten. 
Ne shekullin XIX, deri para se materializmi dhe ateizmi 
te fuqizoheshin nepermjet perkrahjes se Darvinizmit, pjesa 
me e madhe e njerezve besonte se Zoti i krijoi te gjitha 
gjallesat dhe se njeriu, ndryshe nga qeniet e tjera te gjalla, 
zoteronte mendjen qe e dallonte prej tyre. Pavaresisht nga 
raca apo populli, njerezit konsideroheshin si sherbetore te 
krijuar prej Zotit. Mungesa e fese, gjithesesi, e shkaktuar 
dhe e perforcuar nga Darvinizmi, beri te lindin grupe 
shoqerore me nje kendveshtrim konkurrues dhe te 
pameshirshem per boten, qe nuk i jepnin kurrfare rendesie 
moralit dhe qe i shihnin njerezit si kafshe te zhvilluara. 
Njerezit qe mohonin se kishin ndonje pergjegjesi para 
Zotit bene te lindte nje kulture ku cdo lloj egoizmi 
justifikohej. Prej kesaj kulture linden shume "izma" (fjalet 
qe mbarojne me izem, p.sh. Darvinizem, kapitalizem etj.) 
dhe secili prej tyre u kthye ne f atkeqesi, me plot kuptimin 
e fjales, per njerezimin. Ne faqet qe vijojne, do te 
shqyrtojme ideologjite ne fjale, lidhjen e ngushte midis 
ketyre ideologjive dhe Darvinizmit, si dhe fatkeqesite qe 
kjo lidhje i shkaktoi njerezimit. 






Mt» ■ HTt ■ 




." 


Racizmi dhe 
kolonializmi i Darvinit 


#**"TI I'" ■^■"M 








ff±- ^l 1 " «*-'■ 





Miku i ngushte i Darvinit, profesor Adam 
Sedgwick, ishte nje' nga ata qe parashikoi se 
cfare rreziqesh do te sillte ne te ardhmen 
teoria e evolucionit. Pasi e lexoi dhe e rilexoi librin 
"Origjina e llojeve" , ai deklaroi se "nese ky liber do te 
pranohej ne mase te gjere, do te sillte me vete nje 
brutalitet qe nuk ishte pare kurre me pare.7 Dhe vertet, 
koha tregoi qe Sedgwick kishte pasur te drejte. Shekulli 
XX ka hyre ne histori si nje epoke e zeze, ne te cilen 
njerezit perjetuan masakra e spastrime vetem per shkak 
te races apo prejardhjes. 

Sigurisht qe ka pasur diskriminim dhe spastrime per 
te njejtat shkaqe gjate gjithe historise se njerezimit edhe 
shume kohe para se te dilte ne skene Darvini, por 
Darvinizmi i dha ketij diskriminimi nje 
respektueshmeri te rreme shkencore dhe nje 
ligjshmeri te pamerituar. 

"Ruajtja e racave te favorizuara..." 

Shumica e darvinisteve te kohes sone pretendojne qe 
Darvini s r ka qene kurre racist, por ata i komentojne idete 
e Darvinit sic u intereson per te mbrojtur pikepamjet e 
tyre. Ata pretendojne se shprehja "Nga ruajtja e racave te 
favorizuara ", e cila gjendet si nentitull i titullit "Origjina 
e llojeve" te librit te Darvinit, vlen vetem per kafshet. 
Megjithate, ajo c r ka harrojne ata qe shprehin kete 
pretendim jane theniet e vete Darvinit per racat njerezore 
ne librin e tij. 

Sipas pikepamjeve te paraqitura nga Darvini ne kete 
liber, racat njerezore perfaqesojne nivele te ndryshme 



19 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

evoluimi dhe disa raca kane evoluar e perparuar me 
shume se te tjerat. Disa prej tyre, ne fakt, jane pak a 
shume ne te njejtin nivel me majmunet. 

Darvini pretendonte se "lufta per mbijetese" eshte e 
vlefshme edhe per racat njerezore. "Racat e favorizuara" 
dolen fitimtare nga kjo beteje. Sipas Darvinit, raca e 
favorizuar ishin te bardhet e Evropes. Sa per racat 
aziatike dhe afrikane, ata kishin mbetur mbrapa ne 
luften per mbijetese. Darvini shkonte edhe me tej: keto 
raca shume shpejt do ta humbisnin perfundimisht luften 
mbareboterore per mbijetese e do te zhdukeshin. 

Ne nje te ardhme jo shume te larget, po ta masim me 
shekuj, racat e qyteteruara te njeriut do t'i shfarosin 
dhe do t'i zevendesojne racat e egra (primitive) kudo 
ne bote. Ne te njejten kohe, majmunet antropomorfe . . . 
do te jene shfarosur pa dyshim. Hendeku midis njeriut 
dhe aleateve te tij me te afert do te zgjerohet, sepse do 
te ndaje njeriun e nje stadi edhe me te qyteteruar se 
kaukaziani nga nje majmun i nje niveli te ulet sa 
babuni, ne vend qe te jete si tani mes zezakut apo 
australianit dhe gorilles. 8 

Perseri, ne nje pjese tjeter te librit "Origjina e llojeve", 
Darvini del me pretendimin se eshte e domosdoshme 
qe racat inferiore te zhduken dhe se s'eshte nevoja qe 
popujt e zhvilluar te perpiqen t r i mbrojne e t r i mbajne 
gjalle ato. Ai e ka krahasuar kete situate me njerezit qe 
rrisin kafshe per mbareshtim: 

Te njerezit e eger, te dobtit ne trup dhe mendje 
eliminohen shpejt; kurse ata qe mbijetojne, ne 
pergjithesi, gezojne shendet te plote. Ne, njerezit e 
qyteteruar, nga ana tjeter, bejme te pamunduren te 
kontrollojme procesin e eliminimit; ne ndertojme 
spitale per te cmendurit, memecet dhe te semuret, ne 
vendosim ligje te kota, ndersa mjeket tane perdorin 
gjithe zotesine qe kane per te shpetuar jeten e cdonjerit 
deri ne momentin e fundit. Kemi arsye te besojme se 
vaksinimi ka shpetuar mijera, te cilet per shkak te 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

organizmit te dobet do t'i dorezoheshin lise se dhenve. 
Si rrjedhim, pjesetaret e dobet te shoqerive te 
qyteteruara shtojne llojin e tyre, (^dokush qe eshte 
marre me rritjen e kafsheve shtepiake s'do ta vinte ne 
dyshim qe kjo do te jete mjaft e demshme per racen 
njerezore. 9 

Sic e pame, ne librin e tij "Origjina e llojeve" Darvini 
i vendoste aborigjenet (banoret autentike te Australise) 
dhe zezaket ne te njejtin nivel me gorillat dhe deklaron 
se keto raca do te zhduken. Sa per racat e tjera qe ai i 
shihte si "inferiore", ai ishte i mendimit se ishte e 
domosdoshme t'i pengonte te shumoheshin ne menyre 
qe te shkonin drejt shfarosjes. Keshtu, gjurmet e racizmit 
dhe diskriminimit qe i hasim edhe sot e kesaj dite u 
miratuan e u justifikuan shkencerisht ne kete menyre 
nga Darvini. 

Ndersa detyra qe i kishte rene per pjese "njeriut te 
qyteteruar", sipas idese raciste te Darvinit, ishte qe te 
pershpejtonte kete periudhe evolucioni, sic do ta shohim 
me hollesisht ne faqet qe vijojne. Ne kete situate nuk 
kishte kundershtime, nga pikepamja "shkencore", qe 
me keto raca, te cilat gjithesesi do te zhdukeshin, te 
mbarohej pune sa me shpejt. 

Aspekti racist i Darvinit e tregoi ndikimin e tij ne 
shume shkrime e vezhgime te tij. Per shembull, ai i 
shprehu hapur paragjykimet e tij raciste, kur 
pershkruante vendasit e Tokes se Zjarrte (Tierra del 
Fuego), te cilet i pa gjate nje udhetimi te gjate qe nisi ne 
vitin 1871. Ai i pershkroi vendasit si krijesa "krejt 
lakuriqe, te llangosura me bojra, qe hane cfare te gjejne 
tamam si kafshet e egra, te pakontrolluara, mizore ndaj 
te gjithe atyre qe s'benin pjese ne fisin e tyre, qe gjenin 
kenaqesi kur torturonin armiqte, qe ofronin kurbane te 
pergjakshme, qe vrisnin femijet e tyre, qe keqtrajtonin 
grate, qe ishin te mbushur me bestytni te kota..." Kurse 
studiuesi W. P. Snou, qe i kishte pershkuar te njejtat vise 
10 vjet me pare, paraqet nje panorame krejt te ndryshme 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

nga ajo e Darvinit. Sipas Snout, banoret e Tokes se Zjarrit 
ishin "njerez te pashem e te forte, ishin shume te dhene 
pas femijeve te tyre, disa prej veglave te tyre tregonin 
mjeshteri e origjinalitet, njihnin nje fare te drejte per 
pronen, si dhe pranonin autoritetin e disa prej grave me 
temoshuara". 10 

Sic shihet nga keta shembuj, Darvini ishte nje racist 
i vertete. Ne fakt, sipas fjaleve te autorit te librit "Qfare 
ka thene ne te vertete Darvini " , Beniamin Farrington, 
Darvini ka bere shume komente ne lidhje me "dallimet 
me te medha mes njerezve te racave te ndryshme" ne 
librin e tij "Prejardhja e Njeriut". 11 

Per me teper, mohimi i ekzistences se Zotit nga teoria 
e Darvinit ishte shkaku qe i shtyu njerezit te mos besonin 
se njeriu eshte i krijuar prej Zotit dhe se te gjithe njerezit 
jane krijuar te barabarte. Ky ishte nje nga faktoret qe 
f shihej pas shtimit te racizmit dhe shpejtimit te pranimit 
te tij ne bote. Shkencetari amerikan Xhejms Ferguson 
(James Ferguson) shpjegon lidhjen e ngushte midis 
mohimit te krijimit dhe shtimit te racizmit ne kete 
menyre: Antropologjia e re u shnderrua shume shpejt ne 
sfond teorik midis dy shkollave te kunderta filozofike 
per origjinen e njeriut. Me e vjetra dhe me e formuara 
prej tyre ishte "monogjenizmi", besimi se gjithe 
njerezimi, pa marre parasysh ngjyren apo tiparet e tjera, 
rridhte direkt nga Adami dhe nga akti i vetem origjinal 
i krijimit nga Zoti. 

Monogjenizmi u shpall nga kisha e u pranua 
gjeresisht deri ne shekullin XVIII, kur kundershtimi i 
autoritetit teologjik filloi te nxiste teorine rivale te 
"poligjenizmit", (teoria e evolucionit) sipas se ciles 
bashkesi te ndryshme racore kishin origjina te 
ndryshme. 12 

Antropologu indian Lalita Vidjarthi shpjegon se si 
teoria e evolucionit te Darvinit beri qe racizmi te 
pranohej nga shkencat shoqerore: 

Teoria e tij (Darvinit) per mbijetesen e atij qe 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

pershtatet me mire u prit krahehapur prej 
shkencetareve shoqerore te asaj kohe dhe ata besonin 
se njerezimi kishte arritur nivele te ndryshme 
evolucioni, duke arritur kulmin me qyteterimin e 
njeriut te bardhe. Nga gjysma e dyte e shek. XIX, 
racizmi ishte pranuar si fakt nga pjesa me e madhe e 
shkencetareve perendimore. 13 

Per sa u perket darvinisteve qe erdhen pas Darvinit, 
ata nisen nje lufte te madhe per te vertetuar pikepamjet 
e tij raciste. Ne emer te asaj qe po benin, ata nuk kishin 
skrupuj kur vinte puna te mosperputhjet dhe te 
pavertetat e shumta shkencore. Ata mendonin se po t'i 
vertetonin ato, do te provonin shkencerisht 
superioritetin e tyre dhe "te drejten" per te shtypur, 
kolonizuar e, po te ishte nevoja, edhe shfarosur racat e 
tjera. 

Ne kapitullin e trete te librit te tij "The Mismeasure of 
Man", Stefen Jej Gould (Stephen Jay Gould) vuri ne 
dukje se disa antropologe nuk i kane kursyer edhe 
falsifikimet per te vertetuar "superioritetin" e races se 
bardhe. Sipas Gould, metodat qe ata perdoren me shume 
ishte falsifikimi i permasave te trurit te kafkave te 
fosilizuara qe gjenin. Ai permend ne librin e tij se, duke 
menduar qe madhesia e trurit kishte te bente me 
inteligjencen, shume antropologe e zmadhuan qellimisht 



Oqeani 
Atlantik i 
Jugut 



Oqeani 
Jugor 







Udhetimet qe ndermori Darvini nxoren ne pah anen e tij 
raciste. Per shembull, Darvini e konsideronte termin 
"kafshe te egra" si te persh tats hem per ato fise, kulturen 
dhe aftesite e te cilave i kishin vleresuar studiues te tjere. 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

madhesine e kafkave kaukaziane (te bardhet) dhe e 
zvogeluan madhesine e kafkave te zezakeve dhe 
indianeve. 14 

Ne librin e tij "Ever Since Darvin ", Gould shpjegon 
pretendimet e pabesueshme qe moren persiper 
darvinistet per te demonstruar se disa raca ishin 
inferiore. 

Haeckel dhe koleget e tij perdoren teorine e perseritjes 
per te vertetuar superioritetin racor te te bardheve te 
Evropes Veriore. Ata rremuan fakte nga anatomia dhe 
sjellja njerezore, duke shfrytezuar cfare te gjenin nga 
trute deri te kerthiza. Herbert Spenser ka shkruar se 
"tiparet intelektuale te te paqyteteruarve jane tipare 
qe hasen te femijet e te qyteteruarve". Karl Vogt e 
theksoi kete edhe me shume ne vitin 1864: "Zezaku i 
rritur, per sa u perket aftesive te tij intelektuale, ka 
natyren e femijes... Disa fise kane themeluar shtete, 
qe kane nje organizim te vecante, por, per sa i perket 
pjeses tjeter qe mbetet, mund te themi pa frike se e 
gjithe raca, nuk ka kryer ndonje gje qe t r i sherbeje 
perparimit te njerezimit apo qe t r ia vleje te ruhet, as 
ne te shkuaren e as ne te tashmen. 15 

Edhe anatomisti francez, mjeku Etienne Serres 
mbronte idene se meshkujt zezake jane primitive, sepse 
kerthiza e tyre ndodhej me poshte se te te tjeret. 

Bashkekohesi i Darvinit, evolucionisti Havelock Ellis, 
mbeshteste dallimin midis racave superiore dhe 
inferiore me nje shpjegim te ashtuquajtur "shkencor", 
duke thene: 

Femijet e shume racave afrikane eshte e veshtire, per 
te mos thene e pamundur, te jene me pak inteligjente 
se femijet evropiane, por nderkohe qe afrikani behet 
budalla e i trashe kur rritet dhe e gjithe jeta e tij shoqe- 
rore bie ne nje gjendje rutine te pandryshueshme, 
evropiani nuk e humbet gjallerine e femijerise. 16 

Antropologu darvinist francez Vacher de Lapouge 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

sugjeroi ne vepren e tij te titulluar "Race et Milin Social 
Essais d'Anthroposociologie" (Paris 1909) se klasat jo te 
bardha ishin pasardheset e njerezve te eger qe nuk kishin 
mesuar te beheshin te qyteteruar, ose thene ndryshe, 
ishin perfaqesuesit e degjeneruar te klasave me gjak te 
perzier. Ai nxori disa rezultate duke matur kafkat nga 
shtresat e larta e te ulta te Parisit ne varreza. Sipas 
rezultateve te tij, ne varesi te kafkave, disa njerez ishin 
te prirur per te qene te pasur, me besim te vetja dhe te 
lire, kurse te tjeret konservatore, te kenaqur me pak e te 
pajisur me te gjitha cilesite e nje sherbetori te mire. 
Shtresat ishin produkt i perzgjedhjes shoqerore, shtresat 
e larta te shoqerise shkonin me racat superiore, pasuria 
ishte ne raport me permasen e kafkes. Lapouge me vone 
beri nje parashikim: "Kam mendimin se ne vitet qe do te 
vijne njerezit do te vrasin njeri-tjetrin, sepse kokat e tyre 
jane te rrumbullaketa ose me maje." 17 Ky parashikim 
doli i vertete, sic do ta shohim hollesisht ne faqet e tjera 
te ketij libri, dhe shekulli XX ka pare shume masakra te 
kryera per arsye racizmi. . . ! 

Por nuk ishin vetem antropologet. Edhe entomologet 
(studiuesit e insekteve) hipen ne makinen raciste qe 
Darvinizmi kishte vene ne levizje me pretendime te 
pabesueshme. Per shembull, ne vitin 1861, nje 
entomolog anglez, pasi mblodhi morra qe jetonin ne 
trupat e njerezve ne vende te ndryshme te botes, arriti 
ne perfundimin, se morrat e nje race nuk mund te jetonin 
ne trupat e nje race tjeter, gje qe po te shihet nga niveli i 
sotem shkencor, eshte dicka teper qesharake. 18 Kur edhe 
njerezit me status shkencetari benin deklarata te tilla, 
nuk ishte per t r u habitur qe disa raciste dogmatike 
perdornin sllogane absurde si: "Edhe morrat e zezakeve 
jane zezake." 

Shkurtimisht, aspekti racist i teorise se Darvinit gjeti 
terren pjellor ne gjysmen e dyte te shekullit XIX. Kjo 
ndodhi per arsye se ne ate kohe "njeriu i bardhe" 
evropian ishte ne pritje te nje teorie te tille per te 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

justifikuar krimet e veta. 

Kolonializmi britanik dhe Darvinizmi 

Vendi qe ka perfituar me shume nga pikepamjet 
raciste te Darvinit ishte toka e vete Darvinit, Britania. Ne 
vitet kur Darvini nxori teorine e tij, Britania e Madhe 
ishte ne poziten e themelueses se perandorise koloniale 
numer nje ne bote. Te gjitha burimet natyrore te nje zone 
qe shtrihej nga India deri ne Ameriken Latine 
shfrytezoheshin prej Perandorise Britanike. "Njeriu i 
bardhe" po e plackiste boten per interesat e veta. 

Por sigurisht, duke filluar qe nga Britania e Madhe, 
asnje vend kolonizues nuk donte te shihej si "plackites" 
e te hynte ne histori si i tille. Per kete arsye, ata kerkonin 
nje shpjegim per te justifikuar ate qe po benin. Nje 
shpjegim i tille mund te ishte pershkrimi i popujve te 
kolonizuar si "popuj primitive" ose "qenie te gjalla 
shtazore". Ne kete menyre, ata qe ishin masakruar dhe 
i ishin nenshtruar nje trajtimi cnjerezor, do te mund te 
shiheshin jo si qenie njerezore, por si krijesa gjysmenjeri- 
gjysmekafshe dhe atehere keqtrajtimi i tyre nuk do te 
konsiderohej krim. 

Ne fakt, ky hulumtim nuk ishte i ri: perhapja e pare 
e kolonializmit ne bote shkon deri ne shekullin XV dhe 
XVI. Pretendimet se disa raca kishin tipare kafshesh u 
paraqiten per here te pare nga Kristofor Kolombi ne 
udhetimin e tij ne Amerike. Sipas ketyre pretendimeve, 
amerikanet vendas (indianet e Amerikes) nuk ishin 
qenie njerezore, por nje specie kafshe e zhvilluar. Per 
kete arsye, ata mund te viheshin ne sherbim te 
kolonizatoreve spanjolle. 

Pavaresisht se ne filmat rreth zbulimit te Amerikes, 
Kolombi pershkruhet sikur ka mbajtur qendrim 
human e te ngrohte me vendasit, e verteta eshte se 
Kolombi nuk i konsideronte vendasit qenie njerezore. 19 

Kristofor Kolombi ishte i pari qe ndezi nje masaker 
te madhe. Ai krijoi kolonite spanjolle ne vendet qe 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

zbuloi, skllaveroi vendasit dhe ishte pergjegjes per 
fillimin e tregtise se sklleverve. "Pushtuesit" spanjolle e 
pane politiken e shtypjes dhe shfrytezimit qe ndoqi 
Kolombi dhe e vazhduan ate me tej. Masakrat e kryera 
arriten permasa te pabesueshme. Per shembull, 
popullsia e nje ishulli numeronte 200.000 banore kur 
mberriti per here te pare Kolombi; 20 vjet me vone kishin 
mbetur vetem 50.000, ndersa ne vitin 1540 vetem nje 
mije njerez. Kur me i famshmi i pushtuesve spanjolle, 
Kortes, shkeli per here te pare ne Meksike ne shkurt 
1519, e gjithe popullsia vendase numeronte rreth 25 
milione, por ne vitin 1605 kjo shifer kishte rene ne 1 
milion. Ne ishullin e Hispanioles, popullsia, qe kishte 
qene 7-8 milione ne 1492, ra ne 4 milione ne vitin 1496 
dhe ne vetem 125 vete ne vitin 1570. Sipas shifrave te 
historianeve, ne me pak se nje shekull pasi Kolombi 
shkeli per here te pare ne kontinent, 95 milione vendas 
u masakruan prej kolonizatoreve. Kur Kolombi zbuloi 
Ameriken, 30 milione vendas popullonin kontinentin. Si 
rezultat i masakrave qe nga ajo kohe e deri tani, kane 
mbetur me pak se 2 milione vendas. 

Arsyeja qe keto masakra arriten permasa te tilla te 
pameshirshme ishte fakti qe popullsia indigjene nuk 
konsiderohej qenie njerezore por kafshe. 

Por keto pretendime te kolonizatoreve nuk fituan 
shume perkrahes. Ne ate kohe ne Evrope, fakti qe te 
gjithe njerezit jane krijuar te barabarte nga Zoti dhe se 
te gjithe rrjedhin nga nje paraardhes, Adami, ishte 
pranuar kaq gjeresisht, saqe Kisha Katolike ne vecanti 
mbajti qendrim kunder ketyre pushtimeve plackitese. 
Nje nga shembujt me te njohur per kete eshte pergjigja 
e dhene nga ipeshkvi i Kiapas, Bartolome de las Kasas, 
i cili mberriti ne Boten e Re se bashku me Kolombin dhe 
deklaroi se vendasit ishin "qenie njerezore", si pergjigje 
ndaj pretendimit te kolonizatoreve qe vendasit ishin 
"nje lloj kafshe". Papa Pali III mallkoi trajtimin shtazarak 
te vendasve ne nje qarkore papale te vitit 1537 dhe 
deklaroi se vendasit ishin qenie njerezore, me aftesi te 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



plota per besim. 20 

Por ne shek XIX, situata ndryshoi. Bashke me 
perhapjen e filozofise materialiste dhe me largimin e 
shoqerive nga feja, e verteta qe qeniet njerezore ishin 
krijuar nga Zoti filloi te mohohej. Kjo, ashtu sic u trajtua 
edhe me lart, shenoi ne te njejten kohe lindjen e racizmit. 

Me lindjen e filozofise materialiste-darviniste ne 
shekullin XIX, racizmi u fuqizua edhe me shume dhe 
kjo krijoi nje mbeshtetje te fuqishme per sistemin 
imperialist te Evropes. 

James Joll, i cili ka punuar per vite te tera si profesor 
historie ne universitete te tilla si Oksfordi, Stenf ordi dhe 
Harvardi, ne librin e tij te historise "Evropa qe nga viti 
1870", i cili edhe sot e kesaj dite perdoret si tekst shkollor 
neper universitete, pershkruan lidhjen ideologjike midis 
Darvinizmit, imperializmit dhe racizmit. 

Grupet me te thella te ideve qe frymezonin konceptin 
e imperializmit ishin ato qe mund te klasifikohen ne vija 
te trasha si "Darvinizmi Social" dhe qe i shihnin 
marredheniet mes shteteve si lufte te perhershme per 
mbijetese, ne te cilen disa raca konsideroheshin 



Masakra kunder amerikaneve vendas 
Me zbulimin e Amerikes nga Kristofor 
Kolombi filloi nje masaker e tmerrshme 
kunder amerikaneve vendas. 




Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

"superiore" ndaj te tjerave ne nje proces evolutiv, ku me 
te fortit i duhej te tregonte veten vashdimisht. 

Dy librat e Darvinit, "Origjina e llojeve", botuar ne 
vitin 1859 dhe "Prejardhja e njeriut", qe pasoi ne vitin 
1871, ndezen polemika qe preken shume dege te 
mendimit evropian... Idete e Darvinit dhe te disa 
bashkekohesve te tij, si p.sh. filozofi anglez Herbert 
Spenser, u zbatuan me shpejtesi per ceshtje qe s'kishin 
te benin me ato shkencore. Thelbi i Darvinizmit qe dukej 
me i zbatueshem ne zhvillimin e shoqerise ishte besimi 
se mbipopullimi jashte mundesive bente te 
domosdoshme nje lufte te vazhdueshme per mbijetese, 
te cilen e fitonte me i forti ose ai qe pershtatej me mire. 
Kjo beri qe disa mendimtare sociale ta kishin te lehte t'i 
jepnin nje permbajtje morale nocionit te me te fortit (ligjit 
te xhungles), keshtu qe speciet apo racat qe mbijetonin 
ishin ato qe kishin te drejten morale per kete. 

Doktrina e seleksionimit natyror mund te lidhej fare 
lehte me nje tjeter zinxhir mendimi, te krijuar nga 
shkrimtari francez, konti Joseph-Arthur Gobineau, i cili 
botoi nje "Ese mbi pabarazine e racave njerezore" ne 
vitin 1853. Gobienau kembengulte se faktori me i 
rendesishem per zhvillimin ishte raca. Ato raca qe 
mbeteshin superiore ishin pikerisht ato qe e mbanin 
pastertine e tyre raciale te paprekur. Prej ketyre, sipas 
Gobineau, ishte raca ariane ajo qe kishte mbijetuar me 
mire. Ishte Houston Stewart Chamberlain qe kontribuoi 
ne cuarjen e ketyre ideve nje stad me tutje. . . Vete Hitleri 
e admironte autorin Chamberlain, aq sa i beri nje vizite 
ne shtratin e tij te vdekjes ne vitin 1927. 21 

Sic u tregua, ekziston nje zinxhir ideologjik qe ben 
lidhjen midis Darvinit dhe mendimtareve raciste, 
zinxhir ky qe arrin deri te Hitleri. Darvinizmi eshte baza 
ideologjike e imperializmit qe e mbyti boten ne gjak ne 
shek. XIX dhe e nazizmit qe beri te njejten gje ne shek. 
XX. 

Edhe Britania e Madhe e kohes se Viktorias gjeti te 
ashtuquajturen "baze shkencore" te Darvinizmi. Britania 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

e Madhe nxori perfitime te medha nga kolonializmi dhe 
nuk kishte arsye pse te mos i shtypte ata qe jetonin nen 
kolonializmin e saj. Nje shembull i politikes se ndyre te 
imperializmit britanik ishin "Luftrat e Opiumit" kunder 
Kines. Britania e Madhe filled te sillte kontrabande ne 
Kine opiumin qe e kultivonte ne Indi qysh nga cereku i 
pare i shekullit XIX. Kjo tregeti kontrabande e opiumit 
u rrit me kalimin e kohes per te zvogeluar deficitin ne 
tregetine e jashtme britanike. Futja e droges ne vend 
ndikoi, gjithashtu, ne dobesimin e autoritetit te shtetit 
kinez mbi territorin e vet. Rrenimi i shoqerise shume 
shpejt arriti permasa serioze. Ndalimi i opiumit, qe 
qeveria kineze u detyrua te zbatoje pas nje periudhe te 
gjate medyshjeje, coi ne Luften e pare te Opiumit (1838- 
1842). S'ka dyshim se kjo lufte e coi vendin dalengadale 
drejt falimentimit. Kina u detyrua ta ule koken per shkak 
te paaftesise se ushtrise se saj ne cdo konfrontim me 
forcat e huaja dhe te pranoje kerkesat e tyre gjithmone 
ne rritje. Perendimoret dalengadale formuan qendra 
banimi brenda territorit kinez qysh ne vitin 1842. Ata u 
moren koncesione te medha kinezeve, moren me qira 
fushat e tyre dhe e detyruan vendin te hapej me boten e 
jashtme ne nje menyre qe do t r u sillte me shume perfitim 
atyre vete. Si rezultat i gjithe kesaj, varferia ne vend, 
qeveria e pafuqishme, si dhe humbja e ngadalte e 
territorit kinez cuan ne shume kryengritje. 

Ngjarjet ne Kine ishin vetem nje nga pasojat e 
politikes britanike. Gjate gjithe shekullit XIX, shtypja 
dhe permasat e dhimbshme te imperializmit britanik u 
perjetuan ne vende te tilla si Afrika e Jugut, India dhe 
Australia. 

Detyra per justifikimin e ketij sistemi shtypes te 
Britanise dhe per te treguar se britaniket kishin te drejte, 
u takoi sociologeve dhe shkencetareve te ndryshem 
britanike. ^arls Darvini ishte me i rendesishmi dhe me 
efikasi nga te gjithe. Ishte Darvini ai qe deklaroi se gjate 
gjithe* evolucionit ka pasur "raca superiore", si "raca e 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

bardhe" dhe se shtypja e te tjereve nga te bardhet ishte 
"ligj i natyres". 

Per shkak te justifikimit qe ofroi Darvini per racizmin 
kolonialist, shkencetari i famshem, Kenneth J. Hsu, 

Falsifikimi i njeriut te Piltdaunit 

Nje nga treguesit me interesante te frymezimit qe i ofroi 
teoria e evolucionit imperializmit britanik, ishte skandali i 
njeriut te Piltdaunit. Ne vitin 1912, nje kafke e cuditshme u gjend 
ne Piltdaun, Angli. Charles Dawson, shkencetari qe zbuloi 
kafken bashke me ekipin e tij, deklaruan se ajo i perkiste nje 
krijese qe gjysmenjeri-gjysmemajmun. Artur Keith, nje anatomist 
i famshem evolucionist, e verifikoi fosilin dhe i konfirmoi 
rezultatet. Megjithate, Dawson dhe Keith theksuan nje pike te 
rendesishme: truri i fosilit kishte madhesine e atij te njeriut te 
diteve te sotme, por kocka e nofulles kishte tipare te majmunit. 
Truri i njeriut te Piltdaunit u be krenaria e britanikeve. Meqe 
kjo kafke ishte gjetur ne Angli, pa tjeter duhej t'i perkiste 
paraardhesve te britanikeve. Sipas britanikeve, volumi me i 
madh i trurit tregonte qe britaniket kishin evoluar para racave 
te tjera e, si rrjedhim, ishin superiore ndaj tyre. Prandaj edhe 
zbulimi i njeriut te Piltdaunit shkaktoi nje ngazellim te madh ne 
Angli. Per gazetat ai ishte kryeartikulli, kurse turmat e njerezve 
e festonin me gezim kete zbulim. Qeveria britanike, nga ana 
tjeter, i dha nje titull kaloresie Artur Keithit per zbulimin e tij te 
madh. Paleontologu i famshem evolucionist, Don Johanson, 
pershkruan lidhjen midis fosilit te Piltdaunit dhe imperializmit 
anglez: 

Zbulimi Piltdaunit ishte shume eurocentrik. Nuk kishte siguruar 
epersi vetem truri, por edhe vete anglezet kishin siguruar 
epersine. * 

Mirepo frymezimi qe u erdhi anglezeve nga njeriu i Piltdaunit 
zgjati deri ne vitin 1 953, kur shkencetari Kenneth Oakley, qe e 
kontrolloi perseri fosilin me imtesi, zbuloi fallsifikimin me te 
madh te shekullit XX. Fosili ishte formuar duke i ngjitur nje nofull 
orangutangu kafkes se nje njeriu. 

*Don Johanson, In Search of Human Origins, 1994 WGBH 
Educational Foundation 



31 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

shef i departamentit te gjeografise ne Institutin Federal 
Zviceran te Teknologjise, vete me origjine kineze, e 
pershkruan Darvinin si "nje shkencetar xhentelmen te 
epokes viktoriane dhe anetar i parise se nje shoqerie qe 
dergoi luftanijet e saj per te importuar opium me force ne 
Kine, gjith^ka ne emer te konkurrences, (ne tregtine e 
lire) dhe mbijeteses se me fortit." 22 

Racizmi dhe Darvinizmi Social ne Amerike 

Darvinizmi Social siguroi mbeshtetje per racistet dhe 
imperialistet edhe ne vendet e tjera krahas Britanise. Kjo 
ishte arsyeja qe ai u perhap shume shpejt ne mbare boten. 
Ne krye te atyre qe pajtoheshin me kete teori u vu 
presidenti amerikan Teodor Ruzvelt, i cili ishte perkrahesi 
dhe zbatuesi kryesor i programit te spastrim etnik te 
amerikaneve vendas nen emrin "zhvendosje e detyruar". 
Ne librin "The Winning of the West" (Fitorja e Perendimit), 
ai parashtroi ideologjine e masakres, me mendimin se nje 
lufte raciale deri ne fund me indianet ishte e 
pashmangshme. 25 Mbeshtetjen me te madhe ai e gjente te 
Darvinizmi, i cili i dha mundesine per t r i perkufizuar 
vendasit si race e prapambetur. 

Sic e kishte parashikuar Ruzvelti, asnje nga 
marreveshjet me amerikanet vendas nuk u respektua. 
Edhe kjo u justifikua me teorine e "races se prapambetur". 
Ne vitin 1871, kongresi nuk i mori parasysh marreveshjet 
e bera me amerikanet vendas dhe vendosi t r i degdiste ata 
ne toka djerre ku mund te prisnin vec vdekjen. Nese 
anetaret e pales tjeter nuk konsideroheshin qenie 
njerezore, atehere si mund te kishin vlere marreveshjet e 
bera me ta..?! 

Ruzvelti, gjithashtu, deklaroi se lufta raciale e 
lartpermendur perfaqesonte arritjen kulminante te 
perhapjes se popujve anglishtfoles (anglo-saksone) ne te 
gjithe boten. 26 

Nje nga perkrahesit me te medhenj te racizmit anglo- 
sakson, evolucionisti amerikan dhe kleriku protestant 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

Josiah Strong, perdori te njejten logjike. Dikur ai shkroi 
keto fjale: 

Atehere bota do te hyje ne nje stad tjeter te historise se 
saj, ne konkurrencen perfundimtare mes racave, per te 
cilen po stervitet anglo-saksoni. Nese nuk gabohem, 
kjo race e fuqishme do t'i drejtohet Meksikes, Amerikes 
Qendrore dhe Jugore, do te hapet neper ishuj e detra, 
do te kaloje ne Afrike e me tutje. A mundet te vere 
ndonjeri ne dyshim se rezultati i kesaj konkurrence do 
te jete "mbijetesa e me te fortit? 27 

Racistet me kryesore qe e perdoren Darvinizmin 
Social per te justifikuar veprimet e tyre ishin armiqte e 
zezakeve. Teorite e tyre raciste, qe i ndane njerezit ne 
nivele dhe percaktuan racen e bardhe si me superiore 
dhe racen e zeze si me primitive, e perqafuan me 
entuziazem konceptin e evolucionit. 28 

Teoricieni racist evolucionist me i shquar, Henry 
Fairfield Osborn, shkroi ne nje artikull me titull 
"Evolucioni i racave njerezore": 

"Niveli i inteligjences se nje zezaku mesatar ne moshe 
madhore eshte i ngjashem me ate te nje femije 11 vjecar 
te species Homo Sapiens". 29 

Duke u nisur nga kjo logjike, zezaket nuk ishin aspak 
qenie njerezore. Nje tjeter perkrahes i njohur i mendimit 
racist evolucionist, Carleton Coon, ne librin e tij "The 
Origin of Race" (Prejardhja e races), botuar me 1962, 
paraqiti idene se raca e zeze dhe e bardhe ishin dy specie 
te ndryshme qe ishin shkeputur nga njera-tjetra qysh 
ne periudhen e Homo Erectus. Sipas Coon, te bardhet 
kishin evoluar me tej pas kesaj ndarjeje. Perkrahesit e 
diskriminimit te zezakeve e perdoren per nje kohe te 
gjate kete shpjegim pseudoshkencor. 

Ekzistenca e nje teorie shkencore mbeshtetese shume 
shpejt e shtoi racizmin ne Amerike. W. E. Dubois, i 
njohur si kundershtar i diskriminimit racial, pohoi se 
"problemi i shekullit te njezete eshte problemi i ngjyres". 
Sipas tij, shfaqja e problemit te racizmit ne mase kaq te 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



gjere ne nje vend qe kerkon te behet shteti me 
demokratik ne bote dhe qe nga disa kendveshtrime e 
ka arritur nje gje te tille, nuk eshte me i parendesishmi 
nga paradokset. Heqja e skllaverise nuk ka mjaftuar te 
vendose nje vellazerim mes zezakeve dhe te bardheve. 

Ai mendonte se diskriminimi zyrtar, i krijuar ne nje 
kohe te shkurter, ne kohen tone eshte kthyer nga vete 
fakti ne nje situate ligjore, per te cilen po kerkohet ende 
nje zgjidhje. 30 

Dalja e ligjeve te para per diskriminim racial, te 
njohura si "Ligjet per Xhim Krou " (Xhim Krou ishte nje 
nga emrat perbuzes qe perdornin te bardhet per 
zezaket), ndodhi, gjithashtu, ne ate kohe. 

Pa dyshim qe zezaket nuk trajtoheshin si qenie 
njerezore, por percmoheshin e trajtoheshin me perbuzje 
kudo: per me teper, ky nuk ishte qendrimi i nje numri te 
vogel individesh raciste, por ishte percaktuar prej shtetit 
amerikan me ligjet e veta. Menjehere pas nxjerrjes se 
ligjit te pare qe miratonte vecimin racial ne stacione treni 
dhe tramvaje ne Tenesi ne vitin 1875, te gjitha shtetet e 
Jugut e zbatuan vecimin ne stacionet e tyre te trenit. 
Tabelat ku shkruhej "Vetem per te bardhet" dhe "Per 
zezake" vareshin gjithandej. Ne fakt, te 
gjitha keto, thjesht synonin t r i jepnin 
statusin zyrtar nje situate qe tashme 
ekzistonte. Martesa ndermjet racave te 
ndryshme ishte e ndaluar. Sipas ligjit, 
vecimi ishte i detyrueshem ne spitale, 
burgje dhe varreza. Ne praktike, kjo 
perf shinte hotelet, teatrot, bibliotekat, 

Ne librin etij "Fitorjae 
Perendimit", presidenti 
amerikan Teodor T. 
Ruzvelt krijoi 
ideologjine e masakres 
dhe me vone e vuri ate 
ne jete. 







Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 




Ne Ameriken 

e fundit te shekullit XIX dhe 

fillimitteshekullitXX, te 

bardhet i trajtonin zezaket 

shume keq. Ligjet dhe 

zbatimi i tyre tregonin qarte 

se zezaket nuk 

konsideroheshin qenie 

njerezore. Nderkohe qe te 

bardhet jetonin ne luks, 

zezaket trajtoheshin ne 

menyre gnjerezore. 



madje edhe ashensoret 
e kishat. Fusha ku 
ndjehej me shume 
vecimi ishte shkolla. 
Kjo ishte metoda qe 
pati ef ektet me te renda 
te zezaket dhe 
perbente pengesen me* 
te madhe qe i dilte 
perpara zhvillimit te 
tyre kulturor. 

Praktikimi i vecimit 
racial u shoqerua nga 
nje vale dhune. Pati nje 
ngritje te shpejte ne 
numrin e denimeve te 
zezakeve pa gjyq te 
ligjshem. Gjate 

periudhes 1890-1901, 
rreth 1300 zezake u 
denuan ne kete forme. 
Si rrjedhim i ketyre 
praktikave, zezaket u 
larguan nga disa shtete. 

Shume mendime e teori 
raciste e shoqeruan kete 




35 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



periudhe. Pa kaluar shume kohe, racizmi biologjik 
amerikan do ta shprehte veten ne rezultatet e arritura 
nga metoda e R. B. Binit per matjen e kafkes dhe nen 
pretekstin e mbrojtjes se popullit te kontinentit te ri nga 
nje vale emigrimi e pakontrolluar, lindi nje lloj i vecante 
racizmi amerikan. Madison Grant, autor i librit "The 
passing of the great race" (1916) ka shkruar se perzierja e 
dy racave do t'i hapte rrugen ardhjes se nje race akoma 
me primitive se speciet inferiore dhe ai donte qe 
martesat nder-raciale te ndaloheshin me ligj. 31 

Racizmi ekzistonte ne 
Amerike edhe perpara Darvinit, 
sic ekzistonte ne te gjithe boten, 
por Darvinizmi u dha 
mbeshtetje te dukshme 
pikepamjeve dhe politikave 
raciste ne gjysmen e dyte te 
shekullit XIX. Sic e pame ne kete 
kapitull, kur racistet paraqisnin 




Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

pikepamjet e tyre, perdornin si sllogane pretendimet e 
Darvinizmit. Idete qe para Darvinit ishin konsideruar si 
mizore, tani filluan te pranohen si ligje te natyres. 

Politikat ^njerezore te racisteve darviniste: 
Shfarosja e aborigjeneve 

Vendasit e Australise njihen me emrin aborigjene. 
Keta njerez, qe kishin jetuar ne kontinent per mijera vjet, 
perjetuan nje prej shfarosjeve me mizore te historise me 
shtrirjen e kolonizatoreve evropiane ne te gjithe vendin. 
Baza ideologjike e kesaj shfarosjeje ishte Darvinizmi. 
Pikepamjet e ideologeve darviniste per aborigjenet 
krijuan teorine e barbarizmit qe vuajten keta njerez. 

Me 1870, Max Muller, antropolog evolucionist i 
"London Anthropogical Review", kishte ndare racat 
njerezore ne shtate kategori. Aborigjenet klasifikoheshin 
ne fund, ndersa raca ariane, ajo e evropianeve te bardhe, 
ishte vendosur ne krye. H. K. Rusden, nje darvinist social 
i njohur, u shpreh keshtu per aborigjenet me 1876: 

Mbijetesa e me te fortit do te thote se e drejta eshte me 
me te fortin. Ne, si rrjedhim, permbushim, pa na vrare 
ndergjegja, ligjin e pameshirshem te seleksionimit 
natyror kur shfarosim racat inferiore australiane dhe 
maorite... dhe pervetesojme pasurine e tyre me 
gjakftohtesi. 32 

Ne vitin 1890 zevendespresidenti i Shoqerise 
Mbreterore te Tasmanise, Xhejms Bernard, shkroi: 
"Procesi i shfarosjes eshte nje aksiome e ligjit te evolucionit 
dhe seleksionimit natyror. " Keshtu, perfundoi ai, s'kishte 
arsye te mendohej se "ka pasur ndonje pakujdesi te 
denueshme " ne vrasjen dhe shpronesimin e australianeve 
aborigjene. 33 

Si rezultat i ketyre pikepamjeve raciste, mizore dhe 
te egra, te ushqyera nga Darvini, filloi nje masaker e 
tmerrshme qe synonte shfarosjen e aborigjeneve. Kokat 
aborigjene gozhdoheshin ne dyert e stacioneve. 
Familjeve aborigjene u jepej buke e helmuar. Ne shume 



37 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



pjese te Australise, territore banimi aborigjene u 
zhduken barbarisht brenda 50 vjeteve. 34 

Politikat qe kishin ne shenjester aborigjenet nuk 
perfunduan me masakra. Shume anetare te races 
trajtoheshin si kafshe eksperimentale. Instituti 
Smithsonian ne Uashington DC mbante eshtrat e 15.000 
njerezve te racave te ndryshme. 10.000 aborigjene 
australiane u derguan me anije ne Muzeun Britanik me 
qellim qe te shihej nese ishin apo jo "hallka qe mungonte" 
ne tranzicionin nga kafshet ne qeniet njerezore. 

Muzeumet nuk ishin te interesuar vetem per kockat. 
Ne te njejten kohe, ata mbanin tru aborigjeni dhe e 
shisnin me cmim te larte. Ka prova, gjithashtu, se 
aborigjenet australiane vriteshin per t'u perdorur si 
kavie. Faktet e meposhtme jane deshmitare te kesaj 
mizorie: 

Nje nekrologji ne shtratin e vdekjes nga Korah Uills, 
i cili u be kryetar bashkie i Bouenit, Kuinslend ne 1866, 
pershkruan se si ai vrau dhe preu ne copa nje anetar te 
nje fisi vendas ne vitin 1865 per te siguruar nje moster 
shkencore. 

Eduard Ramsei, mbikqyres i Muzeut Australian ne 
Sidnej qe prej 20 vjetesh duke nisur nga viti 1874, ishte 
i perzier keqas ne kete pune. Ai botoi nje broshure qe i 
perfshinte aborigjenet nen emertimin "kafshe* 
australiane". Ajo, gjithashtu, jepte udhezime jo vetem 
se si vidhen varret, por edhe se si shtuposen plaget e 
plumbit te "mostrat" e sapovrara. 

Nje evolucioniste gjermane, Amali Ditrih (me 




Masakrimi i 
aborigjeneve 
Vendasit e Australise, 
aborigjenet, u cilesuan 
nga evolucionistet si 
specie njerezore te 
pazhvilluara dhe u 
masakruan. 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

pseudonimin "Engjelli i Vdekjes se Zeze") erdhi ne 
Australi per t'u kerkuar pronareve te stacioneve qe te 
qelloheshin aborigjenet se duheshin per mostra, per 
balsamosje dhe ekspozim per punedhenesit e saj te 
muzeut. Megjithese e debuar nga disa pronare, shume 
shpejt ajo u kthye ne shtepi me mostrat e saj. 

Nje misionar nga Uellsi i Ri Jugor u be deshmitar i nje 
vrasjeje nga policia me kuaj e nje grupi prej dhjetera 
burrash, grash e femijesh aborigjene. Dyzet e pese koka 
u perzgjodhen dhe 10 kafkat me te mira u derguan me 
pako pertej detit. 35 

Shfarosja e aborigjeneve vazhdoi edhe ne shekullin 
XX. Nder metodat e perdorura per kete shfarosje ishte 
edhe shkeputja me force e femijeve aborigjene nga 
familjet e tyre. 

Nje artikull i gazetarit Alan Thornhill, i botuar me 
28 prill 1997 ne gazeten "Philadelphia Daily News", ben 
f jale per kete metode qe u perdor kunder aborigjeneve: 

Familjet aborigjene rrefejne sekuestrimin e personave 
Associated Press - Aborigjenet qe jetonin ne shkretetirat 
veriperendimore te Australise i lyenin femijet e tyre 
lekurezbehte me thengjill, me shpresen qe punonjesit e 
asistences sociale shteterore te mos i merrnin. 
"Punonjesit sociale te kapnin kur te gjenin", tregon nje 
nga femijet e grabitur, shume vjet me vone. "Familja na 
fshihte, na lyente me thengjill". 

"Mua me cuan ne Mula Bulla", thote nje lopcar, te 
cilin e kishin grabitur kur kishte qene i vogel. "Ishim 5- 
6 vjec". Historia e tij ishte nje prej mijera historive qe u 
degjuan prej Komisionit te te Drejtave te Njeriut dhe 
Mundesive te Barabarta te Australise gjate hetimeve te 
dhimbshme per "gjeneraten e grabitur". Nga viti 1910 
deri ne vitet '70, rreth 100.000 femije aborigjene iu 
rrembyen prinderve te tyre... Femijet lekurezbehte iu 
dhane familjeve te bardha per adoptim, ndersa femijet 
me lekure te zeze u cuan ne shtepite e femijes. 36 

Edhe tani, dhimbja eshte aq e madhe saqe pjesa me 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

e madhe e historive u botuan ne menyre anonime ne 
raportin perfundimtar te komisionit "Kthimi ne shtepi". 
Komisioni deklaroi qe veprimet e autoriteteve ne ate 
kohe arrinin ne genocid, sipas perkufimit te Kombeve te 
Bashkuara. Qeveria nuk pranoi te ndjeke rekomandimet 
e hetimit per ngritjen e nje komisioni per te llogaritur 
pagesat e kompensimit per femijet e grabitur. 

Sic e pame, trajtimi cnjerezor, masakrat, mizoria, 
barbarizmi dhe shfarosjet e kryera justifikoheshin nga 
tezat e Darvinizmit te "perzgjedhjes natyrore", "luftes 
per mbijetese", dhe "mbijeteses se me te fortit". 

Te gjithe keto tmerre qe perjetuan vendasit 
australiane ishin vecse nje pjese e vogel e katastrofave 
qe Darvinizmi i ka shkaktuar kesaj bote. 

Ota Benga 

Pasi Darvini deklaroi ne librin "Origjina e llojeve" se 
qeniet njerezore ishin zhvilluar prej nje paraardhesi te 
perbashket me majmunet, nisi kerkimi i fosileve per te 
mbeshtetur kete skenar, por disa evolucioniste besonin 
se krijesat "gjysmemajmun-gjysmenjeri" mund te 
gjendeshin jo vetem ne te dhenat fosile, por edhe te gjalla 
ne vise te ndryshme te botes. Ne fillim te shekullit XX, 
kerkimet per "hallken qe mungon" ishin shkaku i shume 
akteve barbare. Nje prej tyre ishte historia e pigmenit 
Ota Benga. 

Ota Benga u kap ne Kongo prej nje studiuesi 
evolucionist, te quajtur Samuel Verner, ne vitin 1904. 
Ky vendas, emri i te cilit ne gjuhen e tij do te thoshte 
"mik", ishte i martuar dhe baba i dy femijeve, por ai u 
lidh me zinxhire si nje kafshe, u fut ne nje kafaz dhe u 
dergua ne Shtetet e Bashkuara te Amerikes. Atje, 
shkencetaret evolucioniste e futen ne nje kafaz me lloje 
te ndryshme majmunesh ne Panairin Boteror te Shen 
Luisit dhe e ekspozuan si "hallka lidhese me e afert me 
njeriun". 

Dy vjet me vone, ate e cuan ne kopshtin zoologjik te 
Bronksit ne Nju Jork dhe e ekspozuan bashke me disa 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



shimpanze, nje gorille te quajtur Dinah dhe nje 
orangutang te quajtur Dohung si "paraardhesit me te 
vjeter te njeriut". Drejtori evolucionist i kopshtit 
zoologjik, Dr. William T. Horniday, mbante ligjerata 
te gjata per krenarine qe i falte "hallka qe mungon" dhe 
vizitoret e trajtonin Ota Bengen ne kafazin e tij si nje 
kafshe te zakonshme. Ne nje 
numer te gazetes "New York 
Times", botuar ne ate kohe, 
qendrimet e vizitoreve 

pershkruheshin keshtu: 

Kishte rreth 40000 vizitore ne park 
te dielen. Pothuajse te gjithe, 
burra, gra e femije, u drejtuan per 
nga kafazi i majmunit per te pare 
ate qe ishte ne qender te vemendjes 
ne park: njeriun e eger nga Afrika. 
Ata e ndiqnin pas neper park gjithe* 
diten, duke angullire, 
perqeshur, uleritur. Disa prej 
tyre e shponin ne brinje, te tjere 
e pengonin qe te rrezohej e te 
gjithe talleshin me te. 37 

Numri i 17 shtatorit 1906 i 
"New York Journal" shkruante 
se kjo behej per te vertetuar 
evolucionin, por, njekohesisht, 

Ota Benga 

Ota Benga ishte 

afrikan vendas. Ai u zu 

ne gark si nje kafshe 

nga studiuesit 

evolucioniste, u fut ne 

nje kafaz dhe u 

ekspozua perkrah 

majmuneve ne nje 

kopesht zoologjik. 




Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

gazeta ne fjale e kritikonte ashper si nje padrejtesi dhe 
mizori te madhe me keto fjale: 

Keta njerez pa tru e pa e vrare shume mendjen, kane 
ekspozuar ne nje kafaz majmunesh, nje xhuxh te vogel 
nga Afrika. Qellimi i tyre, ndoshta, ishte te ngulitnin 
ndonje mesim te thelle per evolucionin. 

Ne fakt, i vetmi rezultat i arritur ka qene ruajtja e 
percmimit per racen afrikane, e cila meriton te pakten 
simpati dhe miresi nga te bardhet e ketij vendi, pas gjithe 
atij brutaliteti qe ka hequr ne kurriz ketu. . . 

Eshte turp dhe e neveritshme qe te metat fizike te nje 
qenieje njerezore, te krijuar prej se njejtes Fuqi qe na ka 
sjelle te gjitheve ketu dhe na ka dhuruar te njejtat ndjenja 
dhe te njejtin shpirt, te mbyllet ne nje kafaz me majmune 
dhe te behet gazi i botes. 38 

Gazeta "New York Daily Tribune", gjithashtu, i kushtoi 

hapesire ceshtjes se ekspozimit te Ota Benges ne nje 

kopsht zoologjik duke pasur per qellim demonstrimin e 

evolucionit. Drejtori darvinist i kopshtit zoologjik u 

mbrojt ne menyre krejt te paskrupullt: 

Ekspozimi i nje pigmeni afrikan ne te njejtin kafaz me 

nje orangutang ne Parkun Zoologjik te Nju Jorkut javen 

e shkuar eshte bere shkas per kritika te konsiderueshme. 

Disa persona deklaruan se ka qene nje perpjekje nga 

ana e drejtor Hornideit per te demonstruar nje lidhje 

te ngushte mes zezakeve dhe majmuneve. Dr. Hornidei 

e mohoi nje gje te tille. "Ne qofte se ai djalosh i vockel 

gjendet ne kafaz", u shpreh dr. Hornidei, "kjo ndodh 

sepse ai ndjehet me rehat atje dhe sepse ne s'kemi as 

idene me te vogel se cfare te bejme tjeter me te. Ai s'eshte 

i burgosur ne asnje kuptim te fjales, vetem se askush 

nuk do te mund te thoshte se do te ishte gje me mend ta 

linim te sorollatej neper qytet pa dike qe ta kishte nen 

kujdes." 39 

Ekspozimi i Ota Benges ne kopshtin zoologjik bashke 

me gorillat, si te ishte kafshe, krijoi shqetesim ne shume 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

qarqe. Nje numer fondacionesh iu drejtuan autoriteteve 
per ta ndaluar kete gje, duke thene se Ota Benga ishte nje 
qenie njerezore dhe se te trajtohej ne ate menyre ishte 
vertet mizore. Njera prej ketyre kerkesave doli ne gazeten 
"New York Globe" te 12 shtatorit 1906 ne kete menyre: 

Redaktorit te "Globe": 

Zoteri! Kam jetuar ne Jug per disa vjet e si rrjedhim 
nuk i kam shume per zemer zezaket, por them se ai eshte 
njeri. Mendoj se eshte turp i madh qe autoritetet e ketij 
qyteti te madh ta lejojne nje pamje te tille si ajo ne Parkun 
e Bronksit: nje djale zezak, i ekspozuar ne nje kafaz 
majmuni... 

E gjitha kjo puna e pigmenit duhet hetuar . . . 

A.E.R. 

Nju Jork, shtator, ora 12. 40 

Nje tjeter kerkese qe Ota Benga te trajtohej si njeri ishte 
kjo qe vijon: 

Spektakli me njeriun dhe 
majmunin nuk miratohet nga Kleri 

Hiresia e tij, Dr. Mekartur, mendon se ekspozimi eshte 
degradues: "Ai qe eshte pergjegjes per kete ekspozim e ul 
veten aq sa ul afrikanin." - deklaroi Dr. Mekarturi. "Ne 
vend qe kete djalosh te vogel ta bejme bishe, ate duhet ta 
cojme ne nje shkolle per zhvillimin e atyre aftesive qe i ka 
dheneZoti". 

Dr. Gilberti deklaroi se tashme kishte ndare mendjen 
qe ekspozimi ishte nje skandal dhe se ai me prifterinj te 
tjere do te bashkoheshin me dr. Mekarturin per t/u 
kujdesur qe Bushmeni te lirohej nga kafazi i majmunit e 
te vendosej diku tjeter. 41 

Rezultati perfundimtar i gjithe ketij trajtimi cnjerezor 
ishte vetevrasja e Ota Benges, por problemi ketu ishte 
shume me i madh se ai i humbjes se jetes se nje njeriu. 
Kjo ngjarje ishte nje shembull i qarte i mizorise dhe 
barbarise qe nenkuptonte racizmi darvinist ne praktike. 






Eskimezet 
dhe zbatimi i racizmit 

Studiuesi i famshem arktik Robert Peary solli ne vitin 1 897 nje 
grup eskimezesh nga Poli i Veriut ne Nju Jork. Me i vogli ne 
moshe i ketij grupi ishte nje femije me emrin Minik. Grupi, i cili 
perfshinte Minikun bashke me te atin e tij, u ekspozua per nje 
kohe te gjate ne "American Museum of Natural History". Gjate asaj 
kohe, babai i Minikut vdiq nga semundjet. Miniku mbeti vetem e 
i pambrojtur ne Nju Jork. Nje dite prej ditesh, Mininiku pa se 
skeleti i babait te tij po ekspozohej ne Muzeun Amerikan te 
Historise se Natyres si "nje prototip i llojit". Megjithese ai e kerkoi 
trupin e babait te tij, auteritetet e muzeut e refuzuan kerkesen e 
tij. 

Edhe dicka tjeter qe ia vlen te permendet ne lidhje me jeten e 
Minikut ishte se Robert Peary, studiuesi qe solli eskimezet ne 
Amerike, kishte pikepamje raciste. Megjithese jetonte mes 
eskimezeve, Peary mendonte se keta njerez nuk ishin te barabarte 
me te. Sipas tij, eskimezet dhe zezaket ishin pjesetare te racave 
inferiore. Megjithese ata ishin njerez te forte, inteligjente e te 
besueshem qe u siguronin jetesen familjeve te tyre, ata s'ishin aq 
teaftesatebardhet... Nenjerast, aishkroifyerjene meposhtme: 
"Shpesh me pyesin: Q'i duhen botes eskimezet? Jane vendosur 
shume larg per te pasur ndonje vlere per sipermarrje tregtare 
dhe, per me teper, atyre u mungon ambicja. Ata e vleresojne jeten 
ashtu sig ben nje dhelper apo ari, thjesht nga instikti." 1 Qellimi i 
sjelljes se eskimezeve ne Amerike u shpjegua nga nje studiues 
qe merrej me kete geshtje: "Q'arsye kishte Peary qe i solli keta 
gjashte eskimeze ne Nju Jork? ...Ndoshta keta gjashte eskimeze 
do te sherbenin thjesht si mostra, shume te ngjashme me kafkat 
dhe skeletet qe ai kishte grumbulluar me heret, madje edhe me 
interesante, sepsegjaku u rridhteende nder vena... Ate e kishin 
"joshur" edhe trupat e eskimezeve te tjere qe i njihte si emer, te 
cilet ai i kishte nxjerre nga varret e sapohapura nje vit me pare dhe 
i kishte mbartur me qerre drejt jugut per te hijeshuar sallonet e 
muzeut." 2 

Miniku, Ota Benga e shume te tjere, emrat e te cileve nuk 
dihen, u trajtuan ne menyre gnjerezore, prej te ashtuquajturve 
"shkencetare" qe i shihnin disa raca si "inferiore". 

1 Ken Harper, "Give Me My Father's Body" 

(Me jepni trupin e tim eti), Steerforth Press, South Royalton, Vermont f. 8 

2 Ken Harper, "Give Me My Father's Body" (Me jepni trupin e tim eti), 
Steerforth Press, South Royalton, Vermont, f. 22 



44: 



Mentaliteti racist ekziston ende 
dhe e gjen forcen te Darvini.. . 




If 



Racist prison murder 



" " ■ — +i-fc-T*fc^ j^^ip!-- b ft, bM^M. K-cUf. buv. KJ 

■llMt HlMlBIM \wmi !■' hi kt»J iMUIUii J UH rfJhUl *.Efc. lUi r r U iu^j 

nb -K«*«i¥ta nlraM.ru- M^ 4u# Hi uJ Iimu Minim lnJtn I _■■ dii p- N 

tan JvdtL tJ^,- " Irfba ju^ #lr. In ^tiU .- U.^ ._■. -.h-J. -- -. . ■ p 

Ull, Hi UH- At ^U, IbMl .df.1, « P h-, It- .d.- !,-„„ n.ri .14. ft 

hum* J-lwkk.i-1.. i—i- _.... U.i.j*— 



Uil^Cl^iiJ .,«»! p*Ji.l._-htelr..l* n J X.mr tv .^ir^Vn W J Mi l ■ 



■i« b. n i«u r .^ ik. t« in-c hmnim Mi! 



M^iNhnnhTi.T. T j < bi i < h-n i tff ■■ , ■> I fcw'rpj fmbtshiU •■#»!■ 
.n»ki.,i".^ T |^,rjfnr WHrtirn^wi — w tliinM.mn&u^d 







Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

Superioriteti vjen nga 
karakteri e jo nga gjaku 

Pershkrimi i qenieve njerezore nga Darvini si lloje te 
zhvilluara kafshesh dhe paraqitja e disa racave si raca qe 
nuk e kane perfunduar zhvillimin e tyre, ishin 
jashtezakonisht te rrezikshme dhe shkaterruese ne 
historine njerezore. Ata qe e moren kete pretendim te 
Darvinit si udherrefyesin e tyre, i shtypen pa meshire racat 
e tjera, i detyruan te jetonin ne kushtet me te keqija dhe 
bene c/kishin ne dore per t'i shfarosur. 

Bryan Appleyard, autor i librit "Brave New Worlds", 
shpjegon mentalitetin tiranik ne themel te racizmit dhe 
pasojat e tij ne kete menyre: 

(^eshtja eshte se sapo njerezit vendosin qe ti je nje krijese 
me* e ulet per cfaredo lloj arsyeje, qofte supersticioze apo 
shkencore, duket se s'ka kufi deri ne c/mase arrin mizoria 
e tyre. Ka shume te ngjare qe te te shkaktojne vuajtje duke 
u ndjere plotesisht te justifikuar, sepse ata i ndan vecse nje 
hap i vogel nga besimi se nje qenie tjeter njerezore eshte 
inferiore, per tek besimi se kjo qenie eshte e demshme, e 
rrezikshme apo kercenuese per qeniet "superiore". Dhe 
vertet, disa mund ta pergjithesojne ceshtjen edhe me 
shume dhe te kembengulin qe te gjitha qeniet "inferiore" 
jane te rrezikshme, sepse ata kercenojne jeten apo 
shendetin e te gjithe races njerezore. Atehere ata mund te 
mbeshtesin idene e sterilizimit, kufizimeve ne martese apo 
edhe vrasjeve per te parandaluar cenimin e integritetit te 
llojit prej te debuarve nga shoqeria. 42 

Megjithate, te gjitha qeniet njerezore jane krijuar te 
barabarta. Ne Kuran behet i ditur krijimi i qenieve 
njerezore ne kete menyre: 

Zoti eshte Ai qe krijoi gjith^ka ne menyre te persosur 
dhe e nisi krijimin e njeriut nga balta. Pastaj krijoi 
pasardhesit e tij nga nje pjese e nje lengu themelor. Me 
pas i dha forme dhe fryu Shpirtin e Tij ne te... (Sure Es- 
Sexhde: 7-9) 

(^do qenie njerezore, pa dallim race, mendon, ndjen, 
dashuron, vuan, emocionohet, njeh dashurine, afrimitetin, 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

ngrohtesine e dhembshurine. (^do njeri njeh, gjithashtu, 
tiranine, perbuzjen dhe veshtiresine. Per kete arsye, gjate 
gjithe historise, ata qe besojne se popujt e racave te tjera 
jane kafshe gjysme te zhvilluara, ata qe fyejne te tjeret, ata 
qe shfrytezojne qofte edhe nje njeri te vetem dhe ata qe i 
perkrahin keto praktika me teorite e tyre te rreme, kane 
bere nje krim te madh ndaj njerezimit me injorancen e 
tyre. 

Ne kohet tona ekzistojne kultura te shoqerive njerezore 
relativisht te pazhvilluara. Te gjithe keta njerez kane tipare 
njerezore, por u mungojne ato kritere qe, nga aspekti 
teknik e kulturor, ne pergjithesi, sundojne boten. Per shkak 
te kushteve klimatike e natyrore, shume komunitete kane 
jetuar te izoluar nga shoqeria e pergjithshme boterore dhe 
kane zhvilluar kultura krejt te ndryshme, por ne secilen 
prej tyre i gjen te gjitha tiparet, zakonet e traditat qe jane 
te perbashketa per gjithe njerezimin. 

Ata qe kane perfitime nga racizmi, e perqafuan me 
entuziazem teorine e Darvinit dhe i konsideruan ata 
njerez, qe s'ndryshonin aspak nga te tjeret, si anetare te nje 
race inferiore, madje edhe si kafshe. Si rezultat i kesaj 
pikepamjeje, edhe ne ditet tona ka njerez qe shtypin e 
perbuzin njerezit dhe bashkesite e prapambetura, me 
pretekstin se keta nuk kane evoluar aq sa duhet. 

Sidoqofte, Zoti e ndalon rreptesisht racizmin. Ai i krijoi 
te gjithe njerezit me ngjyre e me gjuhe te ndryshme. Ky 
eshte nje tregues i fuqise dhe shumellojshmerise se krijimit 
te Tij: 

Nder mrekullite e Tij eshte krijimi i qiejve dhe i tokes, 
si dhe shumellojshmeria e gjuheve dhe e ngjyrave 
tuaja... (Kuran, surja Er-Rrum: 22) 






jflMBf ' 






Aleanca e pergjakshme mes 
Darvinit dhe Hitlerit 

Nazizmi (Nacionalsocializmi) lindi ne atmosferen 
kaotike te Gjermanise, pas humbjes se saj ne Luften e 
Pare Boterore. Udheheqesi i Partise Nacionalsocialiste 
ishte Adolf Hitleri. Racizmi perbente bazen e 
botekuptimit te Hitlerit. Ai besonte se raca ariane, 
elementi baze i kombit gjerman, ishte superiore ndaj te 
gjitha racave te tjera dhe duhej te sundonte mbi to. Ai 
enderronte qe raca ariane te ndertonte nje perandori qe 
do te zgjaste 1000 vjet. 

Mbeshtetja shkencore qe Hitleri gjeti per keto teori 
raciste ishte teoria e Darvinit. 

Keshilltari me i rendesishem i Hitlerit, historiani 
racist gjerman Heinrich Von Treitschke, ishte mjaft i 
ndikuar nga teoria e evolucionit dhe i mbeshteste 
pikepamjet e tij raciste te Darvinizmi. Ai thoshte se 
"kombet mund te arrijne zhvillim vetem ne kushtet e 
nje konkurrence te forte si perzgjedhja natyrore e 
Darvinit" dhe deklaronte se kjo do te thoshte lufte e 
perhershme dhe e pashmangshme. Ai ishte i mendimit 
se "te zaptosh me ane te shpates eshte nje menyre per 
t'i sjelle qyteterim barbarizmit dhe dituri injorances". 
Ai shkruante: 

"Raca e verdhe s r ia thote fare per aftesi artistike dhe liri 
politike. Eshte fati i races se zeze qe t A u sherbeje te 
bardheve dhe te jete objekt i perc,mimit te tyre ne 
perjetesi..." 43 

Nderkohe qe Hitleri zhvillonte teorite e tij, ai gjeti 
frymezim, ashtu si dhe Treitschke, te Darvini dhe 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



sidomos tek ideja e Darvinit mbi luften per mbijetese. 
Per librin e tij famekeq "Mein Kampf" (Lufta Ime), ai 
ishte frymezuar pikerisht nga ideja e kesaj lufte per 
mbijetese. Ashtu si Darvini, Hitleri u dha racave 
joevropiane statusin e majmuneve dhe tha: "Po hoqet 
gjermanet nordike, s'mbetet gje tjeter pervec vallezimit 
te majmuneve." 44 

Ne mitingun e partise ne vitin 1933 ne Nuremberg, 
Hitleri shpalli se "nje race superiore e nenshtron nje race 
inferiore... nje e drejte qe e verejme ne natyre dhe qe 
mund te konsiderohet si e vetmja e drejte e 
imagjinueshme", sepse mbeshtetet te shkenca. 45 

Hitleri, i cili besonte ne epersine e races ariane, 
mendonte se epersia i ishte dhene kesaj race nga natyra. 
Ne librin "Mein Kampf", ai shkruan si vijon: 

(^ifutet formojne nje 
kunder-race nen- 

njerezore, te destinuar 
per ligesi nga 

trashegimia biologjike, 
ashtu si<; eshte e 




Hitleri dhe libri i tij 
"Mein Kampf", ne te 
cilin ai shpalosi 
ideologjine e tij. 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

destinuar raca nordike per fisnikeri... Historia do te 
arrije kulmin me nje perandori te re mijevjecare me nje 
shkelqim te papare, e mbeshtetur ne nje hierarki racore 
te re, te caktuar prej vete natyres. 46 

Hitleri, i cili ishte i mendimit se qeniet njerezore ishin 
kafshe te nje shkalle te larte zhvillimi, besonte se ne 
vend qe t'ua linte ne dore kontrollin e evolucionit 
forcave te natyres apo fatit, me nje f jale rastesise, ishte 
e domosdoshme ta merrte vete ne dore zhvillimin e races 
njerezore. Ishte pikerisht ky qellimi final i levizjes 
naziste. Qe te realizonte kete qellim, hapi i pare ishte te 
ndante e te izolonte racat inf eriore nga raca ariane, raca 
qe ata besonin se ishte superiore. 

Ne kete gjendje, nazistet iu futen punes per zbatimin 
e Darvinizmit dhe moren si shembull "Teorine e 
Eugjenise", qe e kishte burimin te Darvinizmi. 

Teoria e Eugjenise mbeshtetej 
tek idete darviniste 

Teoria e Eugjenise, e cila u shfaq ne gjysmen e pare te 
shekullit XX, kishte per qellim spastrimin e te semureve 
dhe handikapateve dhe permiresimin e races njerezore 
duke rritur numrin e individeve te shendetshem. Sipas 
Teorise se Eugjenise, sikurse shfaqen lloje me te mira 
kafshesh, duke kryqezuar kafshe te shendetshme me 
njera-tjetren, ashtu mund te permiresohet edhe raca 
njerezore. 

Sic mund te pritet, ata qe e paraqiten programin e 
Eugjenise ishin darvinistet. Ne krye te vales eugjenike 
ne Angli u vu kusheriri i Claris Darvinit, Frensis Galton 
dhe i biri i Darvinit, Leonard Darvini. 

Ishte e qarte se ideja e Eugjenise ishte rezultat i 
natyrshem i Darvinizmit. Ne fakt, kesaj te vertete iu 
kushtua nje rendesi e vecante ne ato botime qe 
perkrahnin Eugjenise. Ne to thuhej: "Eugjenia eshte 
marrja persiper nga ana e njeriut e evolucionit te vet." 
Kenneth Ludmerer, historian mjeksie ne 
universitetin e Uashingtonit, vuri ne dukje se ideja e 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 




Frensis Galton 



Eugjenise eshte aq e vjeter, sa "Republika" e Platonit, 
por ai shtoi, gjithashtu, se Darvinizmi ishte arsyeja qe 
u ngjall interesimi per idene e hedhur ne shekullin 
XIX: 

"...mendimi i Eugjenise moderne lindi vetem ne 

shekullin XIX. Ngjallja e interesimit per Eugjenine gjate 

atij shekulli kishte rrenje te 

shumta. Me e rendesishmja ishte 

teoria e evolucionit, sepse idete e 

Frensis Galtonit mbi Eugjenitiken 

- dhe ishte pikerisht ai qe krijoi 

termin "Eugjeni" - ishin rrjedhim 

logjik i drejperdrejte i doktrines 

shkencore te shtjelluar prej 

kusheririt te tij, Darvinit." 47 

Ne Gjermani, i pari qe u ndikua 
dhe e perhapi Eugjenine ishte 
biologu i famshem evolucionist 
Ernst Haeckel, i cili ishte mik i 
ngushte dhe perkrahes i Darvinit. 
Per te mbeshtetur teorine e 
evolucionit, ai paraqiti tezen e 
"perseritjes", sipas se ciles 
embrionet e ndryshme te qenieve 
te gjalla ngjasonin me njera-tjetren. 
Me vone u zbulua se si ai kishte 
fallsifikuar te dhenat kur kishte nxjerre kete pretendim. 

Kur, nga njera ane, Haeckel bente mashtrime 
shkencore te ketij lloji, nga ana tjeter, i bente propaganda 
eugjenike. Ai sugjeroi qe femijet handikapate te 
sapolindur te vriten menjehere, sepse kjo, sipas tij, do te 
pershpejtonte evolucionin e shoqerise. Ai shkoi edhe 
me tej, duke thene se leprozet dhe njerezit e semure me 
kancer dhe me semundje mendore duhet te vriten pa iu 
dhimbsur kujt. Perndryshe keta njerez do t r i beheshin 
barre shoqerise dhe do te ngadalesonin evolucionin. 
Studiuesi amerikan Xhorxh Stein e permblodhi 
besnikerine e verber te Haeckel ndaj teorise se 




Leonard Darvini 



51 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

evolucionit ne nje artikull te tijin ne revisten "American 
Scientist" ne kete menyre: 

... Ai [Heackel] ishte i mendimit se Darvini kishte te 
drejte... njerezimi, pa dyshim, kishte evoluar nga 
mbreteria e kafsheve. Si rrjedhim, (dhe ketu hapi fatal 
ishte hedhur me prezantimin e pare te rendesishem te 
Darvinizmit nga Heackel ne Gjermani), ekzistenca 
shoqerore dhe politike e njerezimit drejtohet nga ligjet 
e evolucionit, perzgjedhja natyrore dhe biologjia, sic 
tregohet qarte nga Darvini. Te mendoje ndryshe ishte 
bestytni. 48 

Heackel vdiq ne 1919, por idete e tij u trasheguan nga 
nazistet. Pak kohe pas ardhjes ne pushtet te Hitlerit, nisi 
nje program zyrtar Eugjenik. Hitleri e permblodhi 
politiken e re ne keto fjali: 

Ne pushtetin popullor, stervitja e mendjes dhe e trupit 
do te luaje nje rol te rendesishem, por edhe perzgjedhja 
njerezore eshte po aq e rendesishme.... Shteti ka per 
detyre te shpalle si te papershtatshem per qellime 
riprodhimi cilindo qe duket qarte se eshte i semure 
apo jo i shendoshe gjenetikisht dhe duhet ta ^oje deri 
ne fund kete detyre pa meshire, pavaresisht nga 
mirekuptimi apo mungesa e mirekuptimit nga ana e 
ndonjerit. Ndalimi i riprodhimit te personave me te 
meta trupore apo mendore per nje periudhe kohe 
prej vetem 600 vjetesh do ^onte ne permiresim te 
shendetit te njeriut, gje qe s'mund te perfytyrohet 
ne ditet e sotme. Po te realizohej dhe planifikohej 
pjelloria e anetareve me te shendetshem te races, 
rezultati do te ishte nje race, e cila do t r i kishte humbur 
farat e kalbjes trupore dhe shpirterore qe bartim ne 

SOt. 4 9 

Si domosdoshmeri e kesaj politike te ndjekur nga 
Hitleri, te semuret me te meta mendore, invalidet, te 
verberit qe nga lindja, si dhe individet me semundje 
gjenetike ne shoqerine gjermane, u mblodhen ne "qendra 
sterilizimi" te vecanta. Keta njerez konsideroheshin si 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

parazite te demshem per pastertine dhe perparimin 
evolucionar te races gjermane. Pak me vone, ne fakt, ata 
njerez qe ishin spastruar nga shoqeria f illuan te vriten 
me urdher te f shehte te Hitlerit. 

Keto vrasje u paraqiten si krejt te arsyeshme dhe ata 
qe pranoheshin si inferiore gjenitikisht, pershkruheshin 
si "pa perfitim" dhe pengese per zhvillimin e kombit. 
Grupe te shumta, duke perfshire raca e popuj te 
ndryshem, qe shiheshin si raca inferiore, dalengadale 
filluan te perfshihen ne liste. Me vone u perfshine 
njerezit e semure e te moshuar, ata me verdhez, ata me 
te meta te renda mendore, shurdhmemecet, madje dhe 
ata me semundje te pasherueshme. Kur atleti zezak 
Xhesi Ouens fitoi 4 medalje ari ne Lojrat Olimpike te 
Berlinit ne 1936, Hitleri, edhe pse i uroi te gjithe 
konkuruesit, nuk pranoi te uronte Xhesi Ouensin dhe u 
largua nga stadiumi. Disa evolucioniste, madje, 
mbeshteten pikepamjen se femrat ishin inferiore ndaj 
meshkujve nga pikepamja e evolucionit. 

Dr. Robert Vartenberg, profesor i shquar i 
neurologjise ne Kaliforni, u perpoq te vertetonte 
inferioritetin e femrave duke thene se ato nuk do te 
mund te mbijetonin, po mos te kishin "mbrojtjen e 
meshkujve". Ai arriti ne perfundimin se, per shkak se 
femrat qe ishin me te dobta nuk eliminoheshin me 
shpejtesi fale kesaj mbrojtjeje, kjo sillte ngadalesim ne 
procesin e evolucionit dhe per kete arsye, perzgjedhja 
natyrore nuk vepronte aq shume te femrat sa cVepronte 
te meshkujt. Ne baze te ketyre mendimeve, ne 
Gjermanine Naziste femrat ndaloheshin hapur qe te 
ushtronin profesione te caktuara. 50 

Menjehere pas zhvillimit te Darvinizmit dhe idese 
se Eugjenitikes, ne Gjermani, "shkencetaret raciste" 
mbeshteten hapur vrasjen e anetareve dhe segmenteve 
te padeshiruara te popullsise. Nje prej ketyre 
shkencetareve, Adolf Jost, "nxorri nje thirrje per vrasje 
te drejtperdrejte mjekesore" ne nje liber te botuar ne vitin 
1895, "Das Recht auf den Tod" (E drejta per vdekjen). 



53 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



Josti ishte i mendimit se "per hir te shendetit te 
organizmit shoqeror, shteti duhet te marre persiper 
vdekjen e individeve". Adolf Jost ishte udheheqesi 
shpirteror i Hitlerit, qe u shfaq ne 
skenen politike pothuajse 30 vjet me 
vone. "Shteti duhet te kujdeset qe 
vetem te shendetshmit te lindin 
femije,"- thoshte Hitleri. "Ai duhet te 
shpalle si te papershtatshem per 
riprodhim te gjithe ata qe kane 
ndonje lloj semundjeje apo qe kane 
trasheguar ndonje mangesi e, si 
rrjedhim, mund ta lene trashegimi 
te te tjeret". 51 

Ne baze te nje ligji te nxjerre 

ne vitin 1933, 350.000 njerez 

me te meta mendore, 30.000 

evgjite dhe qindra femije 

zezake u sterilizuan me 

metoda te tilla si tredhja, 

rrezet X, injektimet dhe 

shoku elektrik ne zonen 

e organeve gjinitale. Nje 

oficer nazist, ka thene: 

"Nacionalsocializmi 

s'eshte gje tjeter, vecse 

biologji e vene ne jete." 52 

Pervec perpjekjeve per 

te pershpejtuar zhvillimin 

e races gjermane me ane te 

vrasjes dhe politikave te 

pameshirshme kunder 

njerezve te pafajshem, 

Hitleri po praktikonte 

edhe nje forme tjeter te 

Eugjenitikes. Gra e 

burra bjonde e 




Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



sykalter, te pranuar si perfaqesues te races gjermane, u 
inkurajuan te krijonin lidhje e te benin femije. Ne 1935 
"ferma" te vecanta riprodhimi u krijuan per kete qellim. 
Keto ferma, ku u vendosen vajza te reja qe i plotesonin 
kriteret raciste, shpesh frekuentoheshin prej njesive te 
forcave speciale (SS). Femijet e jashteligjshem qe lindnin 
ne keto ferma rriteshin si ushtare te mbreterise se 
ardhshme gjermane njemije vjecare. 



Devijimi ariano-racor i nazisteve 

Nazistet perdoren perseri koncepte darviniste per te 
vertetuar superioritetin e races ariane. 

Darvini kishte pretenduar se me evoluimin e njerezve 
zmadhohej edhe kafka e tyre. Nazistet e perqafuan fort 
kete ide dhe ia nisen punes per matjen e kafkave, per te 
treguar se raca gjermane ishte superiore. Ne cdo cep te 
Gjermanise naziste u bene 
krahasime qe tregonin se 
kafkat gjermane ishin me te 
medha sesa ato te racave te 
tjera. Dhembet, syte, floket 
dhe tipare te tjera u 



Ashtu si Hitleri, Heinrich 
Himmler, shefi i gestapos, si 
dhe oficere te tjere naziste 
kishin pikepamje darviniste 
dhe kjo i bente te kishin ide 
raciste e mizore. 





Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

vleresuan ne baze te permasave evolucionare. Individet 
qe nuk perkonin me permasat e kerkuara, duhej te 
shfaroseshin ne emer te parimeve te Eugjenitikes. 

E gjitha kjo marrezi u krye ne emer te zbatimit te 
parimeve darviniste ne shoqeri. Historiani amerikan 
Michael Gordin, autor i librit "The Nazi Doctors and the 
Nuremberg Code" (Mjeket naziste dhe kodi i 
Nurembergut), e zbulon realitetin ne kete menyre: 

Une mendoj se ajo qe ndodhi ishte nje kombinim i 
persosur i ideologjise naziste, Darvinizmit Social dhe 
higjenes racore, ashtu sic u shfaq ne fund te shekullit 
XIX.53 

Xhorxh Stein e shpjegon kete dukuri: 

Nacionalsocializmi, apo cfaredo te kete qene, ne fund 
te fundit ka qene perpjekja e pare, plotesisht e 
ndergjegjshme, per te organizuar nje bashkesi politike, 
duke u mbeshtetur tek nje biopolitike e hapur: nje 
biopolitike ne perputhje te plote me faktet shkencore 
te revolucionit darvinian. 54 

Evolucionisti me fame. Sir Arthur Keith, shprehet 
per Hitlerin si vijon: 

Fyreri gjerman eshte evolucionist; ai me vetedije te 
plote ka kerkuar ta beje praktiken e ndjekur ne 
Gjermani te perputhet me teorine e evolucionit. 55 

Autori i librit "Darwin: Before and After" , Robert 
Clarke, nxori perfundimin se Adolf Hitleri "... ishte 
magjepsur nga mesimet evolucioniste, ndoshta, qysh 
ne vegjeli. Hitleri arsyetonte se nje race me e larte do te 
sundonte gjithmone mbi nje me te ulet." 56 Filozofia 
politike e Gjermanise naziste mori forme nen ndikimin 
e ketyre ideve te Hitlerit. 

Autori i librit "Raca dhe Rajhu", Joseph Tenenbaum 

shkruan se filozofia politike e Gjermanise ishte ndertuar 

ne baze te bindjes se per ecjen perpara te evolucionit 

ishin te domosdoshme: 

... lufta, seleksionimi natyror dhe mbijetesa e me te 



56 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



fortit, te gjitha keto nocione dhe vezhgime studimore 

te arritura...nga Darvini... por tashme te zhvilluara 

qe ne embrion ne filozofine shoqerore gjermane te 

shekullit XIX... Ne kete menyre, u zhvillua doktrina e 

te drejtes se natyrshme te Gjermanise per te sunduar 

boten ne baze te fuqise supreme... [te nje] 

marredhenijeje "cekani dhe kudhre" mes Rajhut dhe 

kombeve me te dobta. 57 

Adolf Hitleri nuk ishte i vetmi nder udheheqesit 

naziste ne "luften e tij te evolucionit ideologjik." Hainrih 

Himler, kreu i gestapos, "pohoi se ligji i natyres duhet te 

beje te veten ne luften per ekzistence." Ne fakt, te gjithe 

udheheqesit naziste i ishin kushtuar evolucionit dhe 

racizmit gjerman, ashtu sikurse vleresonin shumica e 

shkencetareve dhe industrialisteve gjermane gjate atyre 

viteve te mallkuara. 58 



. 



r ^-"' "fc ^^^^ 














. p 





"r_*^*y. 






I 



# 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



Urrejtja e Hitlerit per fene 

Nje arsye tjeter qe shpjegon rendesine e madhe qe 
Hitleri i dha teorise se evolucionit ishte se ai e shikonte 
teorine si nje arme kunder besimit fetar. Hitleri ndjente 
nje urrejtje te thelle per fete me origjine hyjnore. Virtytet 
morale si dhembshuria, meshira dhe perulesia, te 
urdheruara nga keto fe, perfaqesonin nje pengese te 
madhe per njeriun arian te pameshirshem dhe luftetar 
qe nazistet donin te krijonin. Kjo ishte arsyeja qe, sapo 
erdhen ne fuqi nazistet ne vitin 1933, u perpoqen ta 
kthenin shoqerine gjermane ne besimet e hershme 
pagane. Kryqi i thyer (Swastika), simbol nga kulturat e 
vjetra pagane, ishte nje shenje e ketij rikthimi. 
Ceremonite naziste, te mbajtura ne cdo cep te 
Gjermanise, perbenin nje kthim ne ritet e lashta pagane. 
Ideja e evolucionit, trashegim nga kulturat pagane, 
shkonte per mrekulli me ideologjine e Nazizmit. Hitleri 
nje here zbuloi qendrimin e tij ndaj Krishterimit kur e tha 
hapur se feja eshte: 






?i 



Keto fotografi perm bled h in 
vuajtjen, friken, tmerrin dhe 
ankthin qe i shkaktuan njerezimit, 
Hitleri dhe ata qe mendonin si ai. 
Darvinizmi, i cili ishte burimi i 
pare i ketij makthi, ende vazhdon 
t'i shkaktoje vuajtje njerezimit 
kudo ne bote. 







! 



§»V^ 






fe»af-£\ 


1 -^ 


■■* f 



Fotografi 
qe 

tregojne 
gjendjen e 
njerezve 
gjate Luftes 
se Dyte 
Boterore. 









M _„ 


jgg 




M 


AT* 


L j - 



Hitleri ishte shkaktar i vrasjeve 
te miliona njerezve. Ideologjia e 
tij cnjerezore mbeshtetej te tezat 
e Darvinit per racat superiore dhe 
inferiore. Ai nuk ngurroi t'i vriste 
ata qe i gjykonte si raca inferiore. 



+* ~2*. 



w*j 





k-' 


™ 


t^ ttV' 


■ i 

: -l J^ 








y .> 




*1 


9 


IE :| 


rv^^J 


U 


^iE 


L 1 



Postera nga koha e Hitlerit 
qe simbolizonin vrasjet e 
bera neemerte tij. 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

... genjeshter e organizuar [qe] s'duhet t'i mbetet as 
nam as nishan. Shteti duhet te mbetet padroni absolut. 
Kur isha me i ri, mendoja se ishte e domosdoshme t'i 
vihesh [shkaterrimit te fese] ...me dinamit... Situata 
perfundimtare duhet te jete. . . ne Fronin e Shen Pjetrit, 
nje prift sherbyes i kaluar ne moshe; balle per balle me 
te, ca plaka ogurzeza... Te rinjte dhe te shendetshmit 
jane ne anen tone... Popujt tane me pare kane arritur 
te jetonin mire e bukur edhe pa kete fe. Une kam 
gjashte divizione me forca speciale (SS) krejt 
indiferente ndaj ceshtjeve te fese. 59 

Daniel Gasman i beri te njohura arsyet e urrejtjes se 
Hitlerit per fene ne librin e tij "Origjina shkencore e 
Nacionalsocializmit" : 

Hitleri theksoi dhe vecoi idene e evolucionit biologjik 
si armen kryesore kunder fese tradicionale dhe 
vazhdimisht denonte Krishterimin, sepse ky i fundit 
kunder shtonte mesimet e evolucionit... Per Hitlerin, 
evolucioni ishte vula e shkences dhe e kultures 
bashkekohore. 60 

Faktikisht, shkaku themelor i katastrofave te 
panumerta qe perjetoi bota ne shekullin XX ishte 
karakteri i njerezve te tille si Hitleri dhe nazisteve te 
pafe. Keta njerez qe mohonin ekzistencen e Zotit dhe 
besonin se qeniet njerezore kishin evoluar derisa u bene 
kaf she te zhvilluara, e shihnin veten si te pakontrolluar, 
pa kurrefare pergjegjesie ne bote. Imoraliteti dhe tirania 
e tyre nuk njihte kufij dhe per kete arsye ata vrane pa 
pike meshire miliona njerez. Veshtiresite dhe vuajtjet 
qe lindin ne nje shoqeri pa f e shihen qarte ne shembullin 
e Hitlerit, Stalinit, Mao Ce Dunit, Pol Potit, Frankos, 
Musolinit e te tjere, te diet e mbyten ne gjak shekullin 
XX. Sigurisht qe duhet nxjerre nje mesim nga makthi qe 
vjen nga mungesa e fese. 

Katastrof at e shkaktuara nga 
Darvino fashisti Musolini 

Ne te njejten menyre qe Hitleri percaktoi politiken e 

60 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

tij duke perdorur Darvinizmin, po keshtu, bashkekohesi 
dhe aleati i tij, Benito Musolini, shfrytezoi pretendimet 
dhe konceptet darviniste qe te hidhte themelet e nje 
Italie imperialiste dhe fashiste. 

Musolini ishte nje evolucionist koke e kembe, i cili 
mendonte se dhuna kishte qene nje force shtytese ne 
histori dhe se lufta conte ne revolucion. Per te, "mungesa 
e deshires nga ana e Anglise per te marre pjese ne lufte 
sherbeu vetem per te vertetuar dekadencen 
evolucioniste te Perandorise Britanike." 61 

Ne balle te revistes "II popolo d'ltalia", te cilen e krijoi 
me ndihmen financiare te qeverise franceze, ai vuri 
shprehjen: "Kush ka hekur, do te kete edhe buke". Me 
f jale te tjera, ai po u thoshte njerezve se qe te mbushnin 
barkun, atyre u duhej forca e hekurt per te zhvilluar 
lufte. 

Musolini zgjodhi sepaten si simbol te fashizmit dhe 
partise fashiste, sepse sepata ishte simbol i luftes, 
dhunes, vdekjes dhe masakres. 

Menyra e sjelljes se Musolinit, agresive dhe e prirur 
per dhune, si e cdo fashisti, pershkruhet ne librin e Denis 
Mack Smith. Ne librin e tij, Smith shkruan se nje prej 
besimeve te patundura te Musolinit ishte agresioni dhe 
instikti i tij baze ishte perdorimi i dhunes. 62 

Politika agresive dhe shtypese e Musolinit coi ne 
masakrimin e shume njerezve, lenien e tyre pa shtepi e 
familje dhe shnderrimin e vendit ne germadhe. Dhuna 
dhe shtypja u praktikuan nepermjet kemishezinjve, jo 
vetem ne vendin e vet, por edhe ne vendet e tjera. Ne 
vitin 1935 ai pushtoi Etiopine dhe deri ne vitin 1941 
kishte shfarosur 15.000 njerez. Ai nuk vonoi te mbronte 
dhe te justifikonte pushtimin e Etiopise me pikepamjet 
raciste te Darvinizmit. Sipas Musolinit, etiopiasit ishin 
inferiore, sepse ata benin pjese ne racen e zeze dhe duhet 
ta kishin per nder te qeveriseshin nga nje race superiore 
si italianet. 

Nga ana tjeter, ai e vazhdoi shtypjen e popullsise 
muslimane te Libise, te cilen e pushtoi me 3 tetor 1911 

61 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



dhe. Pushtimit i erdhi fundi vetem pas nje marreveshjeje 
te arritur me 10 shkurt 1947. Gjate asaj periudhe, 1.5 
milione libiane rane deshmore dhe qindra mijera u 
plagosen. 

Musolini, qe ka hyre ne histori per mizorine dhe 
shtypjen e tij, e pershkroi keshtu Fashizmin qe ai 
perkrahu dhe vuri ne jete, ne nje fjalim: 

Fashizmi nuk eshte me clirim, por tirani, s'eshte me 
mburoja e kombit, por mbrojtja e interesave vetjake. 63 

Sic pame nga shembujt e Hitlerit dhe Musolinit, 
Fashizmi, ku te fortet dhe mizoret kane gjithmone te 
drejte e jane superiore dhe ku e vetmja menyre per te 
arritur sukses dhe zhvillim ishte perdorimi i forces, 
agresionit, dhunes dhe luftes, ishte nje zbatim i 
pretendimit te Darvinit se "te fortet jetojne, te dobetit 
vdesin", parim ky qe beri miliona e miliona njerez te 
vuajne. 












Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



Fashisti Franko dhe shtypja 
qe solli ai ne Spanje 

Nje tjeter shtypes fashist qe e shnderroi shekullin XX 
ne nje det gjaku ishte Franko. Ai organizoi levizjen 
"Falange" ne Spanje me perkrahjen e fashisteve 
darviniste, Hitlerit e Musolinit, dhe i shkaktoi vuajtje 
te medha e shtypje popullit te Spanjes. Frankoja e futi 
popullin e tij ne lufte civile, duke nxitur vellain kunder 
vellait, babain kunder te birit. Gjate luftes civile ne 
Spanje, mesatarisht 250 njerez ne dite vriteshin ne 
Madrid, 150 ne Barcelone dhe 80 ne Sevilje. U kryen 
edhe shume ekzekutime qe u nguliten fort ne kujtesen 
e njerezve. Masakra te pameshirshme kryheshin ne te 
gjithe vendin. Ne nje fshat te vogel malor ne veri te 
Madridit, 31 fshatare u arrestuan, sepse nuk kishin 
votuar per Frankon dhe, nga keta, 13 u nxoren jashte 
fshatit me kamion dhe u vrane ne ane te rruges. Fashistet 
hyne ne nje qytet prane Seviljes, me nje popullsi prej 
11.000 banoresh dhe vrane me shume se 300 njerez. Si 
pasoje e ngjarjeve te dhunshme qe vazhduan ne kete 
menyre, rreth 800.000 njerez u vrane ne luften civile dhe 




I S'u tregua pike meshire as per 
femijet ne Luften Civile te Spanjes, 
per te cilen shkaktar ishte Franko. 
I Njerezit u nxoren nga shtepite e 
I tyre pa asnje arsye dhe u qelluan. 
Njerez te pafajshem u vrane, u 
gjymtuan, humben familjet dhe te 
dashurit e tyre. Keto s'ishin 
gje tjeter, vegse pasqyrim i ' 
mizorise fashiste ne jeten e 
perditshme. 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

200.000 te tjere u ekzekutuan me urdher te Frankos. 
Miliona u plagosen apo u gjymtuan. 

Frankoja i dhuroi Hitlerit popullsine e nje 
fshati te tere per te provuar armet e tij! 

Perkrahesit me te flakte te Frankos ne luften civile 
ishin Hitleri dhe Musolini. Franko nuk e la perkrahjen 
e aleateve te tij pa e shperblyer: ai beri nje nga 
marreveshjet me mizore e me te pameshirshme ne te 
gjithe historine, duke u dhene nazisteve per dhurate 
qytete te vogla si Guernika, per te provuar armet e tyre 
te reja. 

Ne mengjesin e 5 majit 1937 banoret e qytetit te vogel 
te Guernikes u zgjuan per te pare vdekjen qe e sollen 
aeroplanet bombardues gjigande dhe tonelatat me 
bomba, mrekullite e reja te teknologjise naziste. Qyteti 
i vogel ishte lene nga Frankoja qe te benin prova 
aeroplanet e nazisteve 64 

Kjo ngjarje ishte vetem nje nga frytet e asaj filozofie 
te cmendur qe i konsideronte qeniet njerezore si kavie 
laboratori. Kjo filozofi, qe la mijera njerez te vdesin 
vetem e vetem qe te provohej fuqia e armeve te saj dhe 
qe gjymtoi, demtoi e torturoi mijera te tjere, eshte e gjalle 
ende sot, e fshehur pas maskave te ndryshme. Ajo do te 
vazhdoje per aq kohe sa te mbahet gjalle filozofia 
darviniste. 

Roli paraprak i Darvinizmit 

ne Luften e Pare dhe te Dyte Boterore 

Ne librin e tij "Evropa qe prej 1870-es", profesori i 
njohur i historise James Joll shpjegon se nje prej 
faktoreve qe coi ne shperthimin e Luftes se Pare Boterore 
ishte besimi qe kishin udheheqesit e Evropes se asaj 
kohe tek idete darviniste: 

Kemi pare se si idete darviniste paten ndikim te madh 
ne ideologjine e imperializmit ne fund te shekullit XIX, 
por eshte e rendesishme te kuptosh se sa shabllon eshte 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

marre doktrina e luftes per ekzistence dhe seleksionimi 
natyror nga pjesa me e madhe e udheheqesve te Evropes 
ne vitet para Luftes se Pare Boterore. Oficeri madhor 
austro-hungarez, p.sh., Franc Baron Conrad fon 
Hoetzendorff, shkroi ne kujtimet e tij pas luftes: 

"Fete filantropike, parimet morale dhe doktrinat 
filozofike sigurisht qe nganjehere mund te sherbejne 
per te dobesuar luften e njerezimit per ekzistence ne 
formen e tij me primitive, por ato nuk do t'ia dalin dot 
kurre ta perjashtojne ate si nje motiv shtytes te botes. . . 
Katastrofa e luftes boterore ndodhi pikerisht ne 
perputhje me kete parim te madh, si rezultat i forcave 
shtytese ne jeten e shteteve dhe popujve, si stuhi me 
bubullima, e cila duhet, per nga natyra qe ka, te 
shkarkohet." 

E pare kundrejt ketij sfondi ideologjik, kembengulja 
e Konradit per nevojen e nje lufte parandaluese ne 
menyre qe te ruhet monarkia austro-hungareze, behet e 
kuptueshme. 

Kemi pare, gjithashtu, se si keto pikepamje nuk i 
kishin vetem personalitetet ushtarake dhe se Maks 
Veberi, p.sh., merrej shume me luften nderkombetare 
per mbijetese. Edhe Kurt Ricler, ndihmesi personal dhe 
njeriu i besuar i kancelarit gjerman Teobald fon Betman- 
Holvek, shkroi ne vitin 1914: "Urrejtja absolute dhe e 
perjetshme ne marredheniet mes popujve eshte e lindur 
dhe armiqesia qe e verejme ngado nuk eshte pasoje e 
nje shmangieje nga natyra njerezore, por eshte thelbi i 
kesaj bote dhe burimi i vete jetes." 65 

Fridrih fon Bernhard, gjeneral ne Luften e Pare 
Boterore dhe darvinist social gjerman, ishte, gjithashtu, 
nje prej ketyre udheheqesve. "Lufta," deklaronte 
Bernhard "eshte nevoje biologjike; ajo eshte aq e 
domosdoshme sa c/eshte dhe lufta e forcave te natyres. 
Ajo jep nje vendim te drejte nga ana biologjike, meqe 
vendimet e saj mbeshteten te vete natyra e gjerave." 66 

Sic e kemi pare, Lufta e Pare Boterore shpertheu per 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



shkak te mendimtareve, gjeneraleve dhe udheheqesve 
evropiane, te cilet e shikonin fillimin e luftes, derdhjen 
e gjakut dhe shkaktimin e vuajtjeve si nje lloj "zhvillimi" 
dhe ligj te pandryshueshem te natyres. Frymezimi 
ideologjik qe e coi tere kete brez ne shkaterrim me keto 
ide teresisht te rreme, s'ishin tjeter vecse konceptet e 
Darvinit mbi "luften per mbijetese" dhe "racat e 
privilegjuara". Dy vjet pasi Bernardi tha keto fjale, 
shpertheu Lufta e Pare Boterore, qe do te sillte zhvillim 
biologjik (!), duke lene pas 8 milione te vdekur, qindra 
qytete germadhe dhe miliona te plagosur, te gjymtuar, 
te pastrehe dhe te papune. Rrenjet e luftes naziste, qe 
nisi 21 vjet me vone dhe la rreth 50 milione te vdekur, i 
gjen, gjithashtu, te Darvinizmi. 

Shpesh, Hitleri e lidhte politiken 

e tij te luftes dhe genocidit me 

Darvinizmin. Ai e shihte luften, jo 

vetem si mjet per te eliminuar racat 

me te dobeta, por, gjithashtu, edhe 

si force per te hequr qafe anetaret 

e dobet te races supreme. 

Gjermania naziste e levdonte 

luften pjeserisht per kete arsye, 



Diktatoret dhe tiranet darviniste 
qe besonin se lufta do t'i gonte 
drejt perparimit te njerezimit, e 
shnderruan shekullin XX ne nje 
det gjaku. Ata perhapen dhune 
anekend botes. 





Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

sepse ne mendjet e mbrapshta lufta ishte nje hap 
themelor per perparimin e races. 

Evolucionisti A. E. Wiggam e shpjegoi "bindjen se 
lufta e zhvillon njeriun", tek e cila Hitleri mbeshteste 
politiken e tij, ne nje liber te botuar ne vitin 1922: 

. . . nje here e nje kohe zor se mund te thuhet se njeriu 
kishte me shume tru se kusherinjte e tij antropoide, 
majmunet, por, duke shkelmuar, duke kaf shuar, duke 
u perleshur dhe duke ia kaluar me zgjuarsi armiqve 
te tij, truri i njeriut u zmadhua shume dhe iu shtua 
mencuria e shkathtesia, ne mos permasa e tij... 67 

Hitlerin e perkrahnin evolucioniste si Wiggam, ndaj 
dhe ai e shihte luften si nje detyrim per ata qe donin te 
mbijetonin, gje qe e tha hapur ne librin e tij "Mein 
Kampf": 

E gjithe bota e natyres eshte nje beteje e fuqishme mes 
fuqise dhe dobesise, e cila pason nje fitore te perjetshme 
te te fortit kunder te dobtit. Nuk do te kishte gje tjeter 
vecse kalbezim ne te gjithe natyren, ne qofte se nuk 
do ndodhte keshtu. Ai qe do te jetoje, duhet te luftoje. 
Ai qe nuk do te luftoje ne kete bote, ku lufta e 
perhershme eshte ligji i jetes, nuk e gezon te drejten 
per te ekzistuar. Te mendosh ndryshe do te thote te 
"fyesh" natyren. Brengat, mundimet dhe semundjet 
jane kunderpergjigjia e saj. 68 

Duke pasur parasysh pretendimet e Darvinit se i forti 
mbijeton pas luftes per mbijetese dhe se llojet e 
zhvilluara me kete menyre pershtaten ne shoqerite 
njerezore, edhe luftrat nisen te shiheshin si 
domosdoshmeri per zhvillimin e njerezimit. Per 
shembull, Hitleri deklaroi se merita per madheshtine e 
Gjermanise i takon eliminimit, gjate luftrave shekullore, 
te anetareve me te dobet te shoqerise se saj. Gjermanet 
nuk e kishin te huaj luften dhe ky justifikim i ri 
"shkencor" perbente nje force per te mbeshtetur politikat 
luftedashese. 

Diku tjeter, Hitleri ka pretenduar se: "qyteterimi 



67 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 




Lufta e Vietnamit 

Lufta e Vietnamit, ne te cilen u 
vrane apo u plagosen me 
shume se nje milion njerez 
nga te dy palet, la shume 
njerez ne vuajtje e mjerim 
edhe pas mbarimit te saj. Per 
me teper, shume prej ketyre 
njerezve u detyruan ta bejne 
luften mijera milje larg 
shtepive te tyre. 




Nje baba qe po u tregon trupave 
te Vietnamit Jugor femijen e tij te 
vrare, gjate ndjekjeve te forcave 
guerrilase te Viet Kongut. 




Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



Bosnje dhe Kosove 

Ngjarjet e koheve te fundit ne 
Bosnje e Kosove nuk duhet te 
harrohen kurre. Mungesa e 
dhembshurise per njerezit e pafajshem, 
sepse i perkisnin nje feje, nje race a 
kulture tjeter, mosshtrirja e dores per 
ndihme, si dhe shtypja e njerezve te 
pafajshem ne mes te Evropes qe vazhdoi 
prej vitesh, tregojne qarte shthurjeiv- 
morale dhe mungesen e dhembshurise qe 
mbizoteron ne sheku 






t5& 




5 


A J - Ml 





Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



Xhakarte 

Gjate kryengritjes se 
majit ne Xhakarte, 
morgu i qytetit u 
mbush plot e perplot 
mete vdekur. Nga 
luftimet qe u bene ne 
vend u shkaterruan 
qytete dhe u dogjen 
makina. 



Vh 



H 






1»*_l1 





Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



Irlandee veriut 

Njerez qe jetonin me 
frikee ne mjerim dhe 
rruge te shkaterruara si 
pasojee sulmeve 
terroriste gjate 
perleshjeve dhjetera 
vjecare midis Britanise 
se Madhe dhe Ushtrise 
Republikane Irlandeze 
(IRA). 



Fotografia anash 

tregon situaten ne 

1972. Fotografia 

poshte ate te vitit 

1986. 




* 11- 

^E : jl 



v 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

njerezor nuk do te ekzistonte, ashtu si^ e njohim sot, 
nese nuk do te behej f jale per luften e vazhdueshme." 69 

Ne lidhje me ceshtjen e luftes, Heackel propozoi qe 
te vihen ne jete metodat e spartaneve te Greqise se 
Lashte. Ai pretendoi se "duke vrare te gjithe femijet, 
pervec atyre qe ishin te fuqishem e gezonin shendet te 
perkryer", spartanet ishin "vazhdimisht ne kulmin e 
fuqise dhe energjise." 70 

Lufta shihej si "nje rregullues i domosdoshem" i 
popullsive ne te gjithe Evropen dhe jo vetem ne 
Gjermani. "Po te mos ishte lufta,"- shkruan darvinisti 
social gjerman Fridrih fon Bernhard, - "ndoshta do te 
shihnim se raca inferiore dhe te degjeneruara do t r ia 
kalonin ne numer e pasuri racave te shendetshme dhe 
rinore. 

Rendesia rigjeneruese e luftrave qendron ne ate se 
ajo sjell perzgjedhjen dhe, keshtu, lufta kthehet ne nje 
domosdoshmeri biologjike. 71 

Sic e kemi pare nga sa kemi treguar deri tani, Hitleri 
dhe ideologet naziste qe e perkrahnin ate e shihnin 
luften si nje domosdoshmeri me frymezimin qe e gjenin 
te Darvinizmi. Duke vene ne jete kete domosdoshmeri, 
ata i shkaktuan vuajtje te ndryshme popullit te tyre dhe 
popujve te tjere ne bote. Nga ky kendveshtrim s r do te 
benim kurrfare gabimi po ta cilesonim ^arls Darvinin si 
nje nga pergjegjesit kryesore per vuajtjet e shkaktuara 
gjate Luftes se Dyte Boterore.Profesor Dr. Jerry 
Bergmann ben f jale keshtu per ndikimin e Darvinizmit 
mbi Luften e Dyte Boterore: 

Provat se idete darviniste paten nje efekt te 
jashtezakonshem te mendimi dhe praktika gjermane, 
jane shume te qarta. . . Ne fakt, idete darviniste ndikuan 
ne fillimin e Luftes se Dyte Boterore, humbjen e 40 
milione jeteve dhe vajtjen dem te rreth 6 trilione 
dollareve. Duke qene i bindur deri ne fund se evolucioni 
nuk ishte nje genjeshter, Hitleri e konsideronte veten si 
shpetimtarin modern te njerezimit. . . Duke zhvilluar nje 
race superiore, bota do ta mbante si njeriun qe e ngriti 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

njerezimin ne nje shkalle me te larte evolucioni. 72 

Sigurisht qe ka pasur luftra te panumerta ne bote 
edhe para se Darvini te nxirrte teorine e tij, por per shkak 
te ndikimit qe pati teoria e tij, per here te pare, luftes iu 
dha nje miratim i rreme nga shkenca. Maks Nordaw 
drejtoi vemendjen nga roli negativ i Darvinit per ceshtjen 
e luftrave ne nje artikull te titulluar "The Philosophy 
and Morals of War" (Filozofia dhe etika e luftes) qe beri 
buje ne Amerike: 

Personaliteti me i madh nga te gjithe perkrahesit e 
luftes eshte Darvini. Meqe teoria e evolucionit eshte 
perhapur, ata mund ta mbulojne barbarizmin e tyre te 
lindur me emrin e Darvinit dhe t'i shpallin instiktet 
gjakatare te skutave me te thella te zemres se tyre, si 
fjala e fundit e shkences. 73 

S'ishte rastesi qe shekulli XX njohu luftrat me te 
pergjakshme qe ka pare ndonjehere bota me sy, pasi ai 
shekull ishte pasardhesi i shekullit XIX, i cili ishte 
mbrujtur me ide te ideologeve te tille materialiste si 
Darvini, Marksi dhe Frojdi. Darvinizmi kishte pergatitur 
terrenin teorik e te ashtuquajtur shkencor qe do te 
perfundonte ne lufte dhe tiranet, qe e shikonin luften si 
te domosdoshme per zhvillimin e njerezimit, vrane 
gjithsej 60 milione njerez ne te dy luftrat boterore. 

Luftra nga te gjitha anet e botes 
Neonazistet 

Edhe pse udheheqesit fashiste si Hitleri, Musolini 
dhe organizatat naziste te lidhura me ta (SA, SS dhe 
Gestapoja) apo "kemishezinjte" e Musolinit sot duken 
sikur i perkasin te kaluares, organizatat neonaziste qe 
ndjekin idete e tyre e vazhdojne ende veprimtarine. 
Sidomos ne vitet e fundit, levizjet raciste e fashiste jane 
rizgjuar ne shume vende evropiane. Ne balle te ketyre 
levizjeve qendrojne neonazistet e Gjermanise. 

Neonazistet kane ne rradhet e tyre rrugace te papune, 
te droguar dhe tipa te etur per gjak. Ata zoterojne te 



73 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



gjitha tiparet e mentalitetit fashist. Nje artikull gazete per 
neonazistet tregon se sa i terheq ata gjaku dhe dhuna: 

Gjaku, nderi dhe fanatizmi... Mjaftojne keto tri fjale 
per te permbledhur vlerat e anetareve te Grupit Fashist 
te Olimpias. Sot organizata ka 35.000 anetare dhe ne 
syte e te tereve mund te vihet re deshira e papermbajtur 
per t'u ngritur. 74 

Neonazistet jane ndikuar nga i njejti arsyetim 
darvinist, si "te paret" e tyre, Hitleri dhe udheheqesit e 
tjere naziste. Ne faqet e internetit qe kane hapur per 
propaganda naziste dhe raciste ka mundesi te ndeshesh 
fjalet e Darvinit dhe levdata per te, sepse Darvini u 
siguron mbeshtetje te gjitha levizjeve dhe ideve 
neonaziste. Prandaj, ne faqet e tyre ata e paraqesin 
Darvinizmin si teori qe duhet te pranohet, pa pasur 
nevoje per prova. 

Sulmet dhe vrasjet qe kryejne neonazistet jane krejt 
te pameshirshme. Ata ndjejne kenaqesi kur i djegin 
njerezit te gjalle, kur frikesojne dhe torturojne femijet e 
vegjel. Turqit jane nder grupet kryesore qe mbahen 
vecanerisht ne shenjestren e tyre. Neonazistet shfaqin 
urrejtjen dhe armiqesine e tyre per turqit ne cdo cep te 
faqeve te tyre te internetit dhe e tregojne kete urrejtje 
me vepra. Kjo deklarate per turqit eshte botuar ne nje 
faqe interneti te neonazisteve: 

Per shembull, po te ishte ne doren time sot, do te me 
pelqente te shihja nje pjese te madhe te turqve ne 
dhomat e gazit. 75 

Emri ku neonazistet mbeshtesin urrejtjen e tyre ndaj 
turqve eshte perseri Claris Darvini. Neonazistet 
mendojne se po japin nje shpjegim te ashtuquajtur 




Neonazistet 
ndermoren nje 
sulm kunder 
turqve ne 
qytetin e Melnit 
ne vitin 1992. 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



shkencor per urrejtjen e tyre ndaj turqve, duke iu 
referuar pretendimeve absurde te Darvinit. Ne faqen e 
fundit te ketij kapitulli mund te shihni disa faqe interneti 
te neonazisteve, te cilat i thurin lavde Darvinit dhe 
shprehin mendimet e tyre per kombin turk. 

Dhuna neonaziste kunder turqve dhe popujve te tjere 
eshte shtuar kohet e fundit. Gazeta e perditshme turke 
"Sabah", e dates 12 gusht 2000, beri te njohur nje liste te 
sulmeve neonaziste gjate veres se vitit 2000: 

- Ne qershor u thyen dritaret e xhamise "Rahman" ne 
qytetin e Geres ne krahinen e Tyringenit 

- Dy shishe (molotov) u hodhen ne nje xhami turke ne 
qytetin e vogel te Epingenit ne krahinen e Baden- 
Vyrtembergut. 

- Nje shishe me lende plasese u hodh ne Xhamine e 
Gjelber ne lagjen Utersen te Pinebergut. 

- Nje ndertese ku banonin turq 
iu vu zjarri ne Memingen. 



Faqet e internetit te hapura nga 

neonazistet. Ne keto faqe, 

neonazistet qe nderojne Darvinin, 

fyejne e kercenojne turqit. 



x 










V* 




■r i r-rjj 


^1 fc- 









n^ - 



» — 




I fttnutnit 



I rC-Hi-3NniT JAPIV1V 




Revista" Stern" 
(Nr. 40/1992) shkruan: 
GJERMANIANERENIE 
Cdo dite sheh sulme me 
guredhe bomba 
zjarrhedhese kunder 
kampeve te refugjateve. 
Urrejtja e pergjithshme 
kunder te huajve po rritet 
dhe frika per te ardhmen 
sundon. Politikanet jane te 
pafuqishem. Levizja e 
krahut te djathte ne 
Gjermani shihet me ankth 
nga shtetet e huaja. Ku po I 
shkon ky vend keshtu? 




Ms 








Stern" (Nr.40/1992) 

shkruan: Kenget e se 

-j djathtes radikale 

perbejne muziken e 

/ marshimit per aktet e 

J dhunshme drejtuar te 

I huajve. Te rinjte, numri 

i te cileve shtohet nga 

dita ne dite, sidomos ne 

krahinat e reja 

gjermane, po nxiten prej 

ketyre ritmeve agresive. 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

- Ne Bokolt nje lokali turk dhe nje godine ku banonin 
libaneze iu vu zjarri. 14 njerez u plagosen, njeri ne 
gjendje te rende. 

- Ne qytetin e Kemnicit ne Gjermanine Lindore foshnja 
7-muajshe e nje familjeje irakene u hodh perdhe. Fytyra 
e foshnjes u demtua kur preku betonin. 76 

Jo shume kohe me pare kane ndodhur incidente edhe 
me te renda. Duke marre per baze urrejtjen e Darvinit 
ndaj turqve, neonazistet organizuan nje sulm kunder 
turqve ne Mem ne nentor te 1992-shit. Me vone, ne 
vitin 1993, 5 turq u dogjen te gjalle ne Solingen prej 
neonazisteve. 77 

Shtypi e pershkroi kete sulm si "sulmin me mizor 
racist ne historine e Gjermanise qysh prej epokes 
naziste". Sulme te ketij lloji filluan te haseshin shpesh ne 
vitet ne vijim. Shtepive te shume turqve iu vu zjarri, 
ndersa te tjere u rrahen dhe u plagosen. Sulme te 
ngjashme u zhvilluan edhe ne Hollande. Ne nje sulm 
kunder turqve mbeten te vrare nje grua dhe pese f emijet 
e saj. Njerezit qe moren pjese ne kortezhin e 
permortshem qe u mbajt, moren letra kercenuese me 
kryqin e thyer persiper. 

Keto incidente jane vetem disa nga sulmet raciste 
kunder turqve. Sulmet dhe vrasjet e ketyre grupeve 
fashiste, pasardhes besnike te Darvinit dhe fashisteve si 
Hitleri, vazhdojne ende. Masat ligjore nuk do te 
mjaftojne per te ndaluar sulmet cnjerezore te ketyre 
grupeve. Menyra e sigurte, per t r u dhene fund atyre, 
eshte lufta serioze ideologjike krahas masave ligjore. 
Veprimet e dhunshme te ketyre njerezve qe e shohin 
racizmin si ligj te natyres nuk do te mbarojne per sa kohe 
qe idete darviniste nuk do te jene hedhur poshte si 
antishkencore. 



77 



r.!!B«aK» 



Darvinizmi: 
Burimi i Barbarise 
Komuniste 



Ideologjia qe i solli demin me te madh njerezimit ne 
shekullin e mbushur me dhune e barbarizem dhe 
njekohesisht me e perhapura ne bote ishte, pa 
dyshim, Komunizmi. Kjo ideologji, qe arriti kulmin e 
saj historik me dy filozofet gjermane Karl Marks dhe 
Frederik Engels ne shekullin XIX, derdhi kaq shume 
gjak ne bote, saqe ua kaloi edhe nazisteve e 
imperialisteve te dikurshem. Komunizmi shkaktoi ne 
vdekjen e njerezve te pafajshem dhe perhapi e nxiti 
dhune, frike e deshperim nder njerez. Edhe sot e kesaj 
dite, kur flitet per vendet e Perdes se Hekurt dhe Rusine, 
imazhet qe zgjohen na sjellin parasysh vende te 
pushtuara nga mjegulla, terri e deshperimi, nga rruge pa 
jete, nga shqetesimi dhe frika. Sado qe njerezit mendojne 
se Komunizmi u shemb ne vitin 1991, germadhat qe la 
pas ekzistojne ende. Sado "liberale" te jene bere nje pjese 
e komunisteve dhe marksisteve "te papenduar", filozofia 
materialiste, ana e erret e Komunizmit dhe e Marksizmit 
qe i largoi njerezit nga feja dhe morali i mire, ende 
vazhdon te ndikoje te keta njerez. 

Kjo ideologji qe perhapi terror ne cdo cep te botes, 
ne fakt, perfaqesonte nje ide te ardhur qe nga kohet e 
lashta. Dialektika eshte nje bindje se i gjithe zhvillimi, ne 
gjithesi, erdhi si rezultat i konfliktit. Ne baze te ketij 
besimi, Marksi dhe Engelsi filluan te analizonin historine 
e botes. Marksi pretendonte se historia e njeriut ishte 
histori konflikti, se konflikti aktual ishte ai mes 
punetoreve e kapitalisteve dhe se punetoret se shpejti do 
te ngriheshin dhe do te organizonin nje revolucion 
komunist. 

Tipari me i spikatur i dy themeluesve te Komunizmit 



78 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

ishte se, si te gjithe materialistet, ata ushqenin nje urrejtje 
te madhe per fene. Edhe Marksi, edhe Engelsi ishin 
ateiste te bindur dhe zhdukjen e besimeve fetare e 
shikonin si thelbesore nga pikepamja e Komunizmit. 

Por Marksit dhe Engelsit u mungonte dicka e 
rendesishme: me qellim qe te benin per vete nje publik 
sa me te gjere, e pane te nevojshme t'i jepnin ideologjise 
se tyre nje pamje shkencore. Dhe keshtu, u krijua aleanca 
e rrezikshme qe solli dhimbje, kaos, vrasje masive, nxitje 
te vellait kunder vellait gjate shekullit XX. Darvini beri 
te njohur teorine e evolucionit ne librin e tij "Origjina e 
llojeve". Interesante eshte qe pretendimet baze qe ai 
paraqiti ishin pikerisht shpjegimet qe po kerkonin 
Marksi dhe Engelsi! Darvini pretendonte se gjallesat u 
shfaqen si rezultat i "luftes per mbijetese" apo "konfliktit 
dialektik". Per me teper, ai mohoi krijimin dhe hodhi 
poshte besimet fetare. Per Marksin dhe Engelsin ky ishte 
nje rast qe s'duhej humbur. 

Admirimi i Marksit dhe 
Engelsit per Darvinin 

Darvinizmi pati aq shume rendesi per Komunizmin, 
sa vetem disa muaj pas botimit te librit te Darvinit, 
Engelsi i shkroi Marksit: "Darvini, te cilin e kam ne 
dore duke e lexuar, eshte i shkelqyer."78 

E megjithate, vete historia ka treguar se periudha 
evolucionare qe propozoi Marksi nuk ishte e vertete. 
Asnje shoqeri, ne asnje kohe nuk eshte pare te kaloje 
neper fazat evolucionare te propozuara nga Marksi. 
Perkundrazi, ekziston mundesia te shihen ne te njejten 
shoqeri, ne te njejten kohe, sisteme qe Marksi 
pretendonte se vijne para apo pas njera-tjetres. 
Nderkohe qe nje pjese e nje vendi perjeton sisteme te 
ngjashme me sistemin feudal, ne nje pjese tjeter mund 
te zbatohen rregullat kapitaliste. Kjo eshte arsyeja qe 
nuk ka asnje prove se kalimi nga nje sistem ne tjetrin 
ndjek modelin evolucionar te propozuar nga Marksi 
dhe teoria e evolucionit. 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



Nga ana tjeter, asnje nga parashikimet e Marksit ne 
lidhje me te ardhmen nuk u vertetua. U kuptua qe teorite 
e Marksit nuk ishin te zbatueshme brenda 10 vjeteve 
nga vdekja e tij. Marksi pretendonte se, njeri pas tjetrit, 
kombet me te zhvilluara kapitaliste do te pesonin 
revolucione komuniste, por nje periudhe e tille nuk 
erdhi. Lenini, nje nga pasuesit me te medhenj te Marksit, 
u mundua te shpjegonte pse nuk kishin ndodhur keto 
revolucione e pastaj parashikoi qe revolucionet 
komuniste do te beheshin ne vendet e Botes se Trete. E 
megjithate, te gjitha pretendimet e Leninit i 
pergenjeshtroi vete historia. Ne kohet e sotme, vendet ku 
sundon Komunizmi mund te numerohen me gishtat e 
nje dore. Per me teper, Marksizmi perdori dhunen ne 
rajonet ku erdhi ne fuqi dhe ai nuk erdhi ne pushtet nga 
levizjet popullore, sic pretendohej, por me dhune 
diktatoriale. 

Shkurtimisht, historia e koheve te fundit e ka 
pergenjeshtruar periudhen e parashikuar nga filozofia 
marksiste te evolucionit historik. Teori te tilla, si 
"dialektika e historise" dhe "evolucioni historik" ne 




Themeluesit e komunizmit, 
Karl Marks dhe Frederik Engels 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

Shembja e pikepamjes 
marksiste per historine 

Karl Marksi, themelues i Komunizmit, i pershtati idete e 
Darvinit qe paten ndikim te thelle tek ai, me procesin 
dialektik te historise. Sipas Marksit, shoqeria ka kaluar ne faza 
te ndryshme, gjate historise dhe faktori qe i ka percaktuar keto 
faza ishte ndryshimi ne mjetet dhe marredheniet e prodhimit. 
Sipas kesaj pikepamjeje, ekonomia percaktonte gjithcka. 
Historiakaloi neper faza evolucioni: bashkesi primitive, shoqeri 
skllavopronare, shoqeri feudale, shoqeri kapitaliste dhe faza 
e fundit do te ishte shoqeria komuniste. 

E megjithate, vete historia ka treguar se periudha 
evolucionare qe propozoi Marksi nuk ishte e vertete. Asnje 
shoqeri, ne asnje kohe' nuk eshte pare te kaloje neper fazat 
evolucionare te propozuara nga Marksi. Perkundrazi, ekziston 
mundesia te shihen ne te njejten shoqeri, ne te njejten kohe, 
sisteme qe Marksi pretendonte se vijne para apo pas njera- 
tjetres. Nderkohe qe nje pjese e nje vendi perjeton sisteme te 
ngjashme me sistemin feudal, ne nje pjese tjeter mund te 
zbatohen rregullat kapitaliste. Kjo eshte arsyeja qe nuk ka 
asnje prove se kalimi nga nje sistem ne tjetrin ndjek modelin 
evolucionar te propozuar nga Marksi dhe teoria e evolucionit. 
Nga ana tjeter, asnje nga parashikimet e Marksit ne lidhje me 
te ardhmen nuk u vertetua. U kuptua qe teorite e Marksit nuk 
ishin te zbatueshme brenda 1 vjeteve nga vdekja e tij. Marksi 
pretendonte se, njeri pas tjetrit, kombet me te zhvilluara 
kapitaliste do te pesonin revolucione komuniste, por nje 
periudhe e tille nuk erdhi. 

Lenini, nje nga pasuesit me te medhenj te Marksit, u 
mundua te shpjegonte pse nuk kishin ndodhur keto revolucione 
e pastaj parashikoi qe revolucionet komuniste do te beheshin 
ne vendet e Botes se Trete. E megjithate, te gjitha pretendimet 
e Leninit i pergenjeshtroi vete historia. Ne kohet e sotme, 
vendet ku sundon Komunizmi mund te numerohen me gishtat 
e nje dore. Per me teper, Marksizmi perdori dhunen ne rajonet 
ku erdhi ne fuqi dhe ai nuk erdhi ne pushtet nga levizjet 
popullore, sig pretendohej, por me dhune 
diktatoriale.Shkurtimisht, historia e koheve te fundit e ka 
pergenjeshtruar periudhen e parashikuar nga filozofia 
marksiste te evolucionit historik. Teori te tilla, si "dialektika e 
historise" dhe "evolucioni historik" ne vellimet e shumta te 
shkruara nga ideologet materialiste si Marksi dhe Engelsi, 
jane thjesht fryt i fantazise. 

81 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

vellimet e shumta te shkruara nga ideologet materialists 
si Marksi dhe Engelsi, jane thjesht fryt i fantazise. 

Marksi i ktheu pergjigje letres se Engelsit me 19 
dhjetor I860, duke i shkruar: "Ky eshte libri qe permban 
parimet baze te historise se natyres sipas pikepamjes 
sone." 79 

Ne nje leter qe Marksi i shkroi Lasalit, nje tjeter mik 
i tij socialist, me 16 janar 1861, shkruan: "Libri i Darvinit 
eshte shume i rendesishem e me sherben si baze ne 
shkencen natyrore per luften e klasave ne histori." 80 Ne 
kete menyre ai zbulon rendesine e teorise se evolucionit 
per Komunizmin. 

Marksi e shfaqi simpatine e tij per Darvinin, duke ia 
kushtuar atij vepren e tij me te rendesishme, "Das 
Kapital" (Kapitali). Kopja e ketij libri qe iu dergua 
Darvinit permbante nje dedikim nga ana e vete Marksit, 
i cili e pershkruante veten si nje "admirues i sinqerte" i 
natyralistit anglez. 81 

Edhe Engelsi e pranon admirimin e tij per Darvinin: 

Natyra eshte prova e dialektikes dhe nuk duhet lene 
pa thene se, fundja, natyra vepron ne menyre 
dialektike e jo metafizike. . . Lidhur me kete, Darvinit 
duhet t'i permendet emri para te tjereve. 82 

Engelsi lavderonte Darvinin njelloj si Marksin. Ai 
shkruan: 

"Ashtu sikurse Darvini zbuloi ligjin e evolucionit ne 
natyren organike, po ashtu edhe Marksi zbuloi ligjin 
e evolucionit ne historine njerezore." 83 

Ne nje veper tjeter te tij, Engelsi theksoi rendesine e 
nxjerrjes nga Darvini te nje teorie qe i kundervihej fese: 

Ai (Darvini) i dha konceptit metafizik te natyres 
goditjen me te rende, duke provuar se bota e sotme 
organike - bimet, kafshet, e si rrjedhim edhe njeriu - 
eshte produkt i nje procesi evolucioni qe vazhdon prej 
miliona vjetesh. 84 

Pervec kesaj, Engelsi tregoi se si e kishte pranuar ai 
teorine e Darvinit, duke shkruar nje artikull te titulluar 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

"Roli qe ka luajtur puna, ne kalimin nga majmuni te 
njeriu". 

Shkencetari amerikan Conway Zirckle shpjegon se 
perse themeluesit e Komunizmit e pranuan menjehere 
teorine e Darvinit: 

Marksi dhe Engelsi e pranuan evolucionin thuajse 
menjehere pasi Darvini botoi librin "Origjina e 

llojeve". Evolucioni, natyrisht, ishte pikerisht ajo qe 
themeluesve te Komunizmit u duhej per te shpjeguar 
se si njerezimi mund te kishte ardhur ne ekzistence pa 
nderhyrjen e ndonje force te mbinatyrshme dhe, per 
pasoje, ai mund te perdorej per te mbeshtetur bazat e 
filozofise se tyre materialiste. Pervec kesaj, interpretimi 
i evolucionit nga Darvini, sipas te cilit, evolucioni 
kishte ndodhur nepermjet perzgjedhjes natyrore, u 
dha atyre nje hipoteze te ndryshme nga ajo e 
shpjegimit teologjik mbizoterues te faktit te verejtur 
se te gjitha format e jetes u jane pershtatur kushteve 
te tyre. 85 

Tom Bethel, gazetar i revistes "Harper Magazine", 
shpjegon lidhjen midis Marksit dhe Darvinit, si me 
poshte: 

Marksi nuk e admironte librin e Darvinit per arsye 
ekonomike, por per arsyen me thelbesore se universi 
i Darvinit ishte thjesht materialist dhe se shpjegimi i tij 
nuk perfshinte me ndonje lidhje me shkaqe te 
pavezhgueshme jomateriale jashte apo "pertej" tij. Ne 
kete aspekt te rendesishem, Darvini dhe Marksi ishin 
shoke per koke. 86 

Sot, lidhja midis Darvinizmit dhe Marksizmit eshte 
nje e vertete e pranuar nga te gjithe. Biografite e Marksit 
gjithmone e bejne te qarte nje gje te tille. Per shembull, 
nje biografi e Karl Marksit e pershkruan kete lidhje ne 
kete menyre: 

"Darvinizmi paraqiti nje sere faktesh qe mbeshtesin 
Marksizmin dhe shtjellojne te verteten e tij. Perhapja e 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

ideve darviniste evolucionare krijoi nje terren pjellor te 
pershtatshem per idete marksiste dhe i hapi rrugen 
pervetesimit te tyre nga klasa punetore. . . Marksi, Engelsi 
dhe Lenini u dhane vlere te madhe ideve te Darvinit. 
Ata nxoren ne pah rendesine e tyre shkencore dhe, ne 
kete menye, u pershpejtua perhapja e ketyre ideve." 87 

Sic e kemi pare, Marksi dhe Engelsi besonin me gezim 
se koncepti i evolucionit perbente nje perkrahje 
shkencore per botekuptimin e tyre ateist, por ky gezim 
doli i parakohshem. Teoria e evolucionit u pranua 
gjeresisht, sepse ishte propozuar ne nje ambjent 
shkencor primitiv, si ai i shekullit XIX. Ajo ishte e 
mbushur me pasaktesi dhe nuk mbeshtetej ne asnje lloj 
prove shkencore. Shkenca qe njohu zhvillim te madh 
ne gjysmen e dyte te shekullit XX, e nxori te pavlef shme 
teorine e evolucionit. (Per hollesi te metejshme, shih 
librin e shkruar nga Harun Jahja: "Gjunjezimi i 
Evolucionit", i perkthyer dhe ne shqip) Kjo, ne te njejten 
kohe, nenkuptonte shembjen e mendimit komunist dhe 
materialist, por ngaqe shkencetaret me pikepamje 
materialiste e dinin se shembja e Darvinizmit 
nenkuptonte, gjithashtu, edhe rrenimin e ideologjive te 
tyre, ata provuan te gjitha metodat e mundshme per 
t r ua mbajtur te fshehte njerezve renien e Darvinizmit. 

Admirimi i pasuesve te 

Marksit dhe Engelsit per Darvinin 

Pasuesit e Marksit dhe Engelsit, qe shkaktuan 
vdekjen e miliona njerezve dhe u bene shkak qe qindra 
miliona te tjere te jetonin ne vuajtje, dhune e terror, e 
pranuan teorine e evolucionit, duke shprehur gezim e 
interes te madh. 

John N. Moore flet per lidhjet mes evolucionit dhe 
udheheqesve sovjetike, te cilet vune ne jete idete e 
Marksit dhe Engelsit ne Rusi: 

Menyra e te menduarit te udheheqesve te BRSS-se 
eshte rrenjosur thelle ne kendveshtrimin evolucionist. 88 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

Ishte Lenini ai qe beri te mundur qe projekti i Marksit 
per revolucionin komunist te realizohet. Lenini, 
udheheqesi i levizjes bolshevike komuniste ne Rusi, 
synonte te rrezonte me forcen e armeve regjimin e carit. 
Kaosi pas Luftes se Pare Boterore u krijoi bolshevikeve 
mundesine qe po kerkonin. Ne tetor 1917, me Leninin ne 
krye, komunistet moren pushtetin me forcen e armeve. 
Pas revolucionit, Rusia u shnderrua ne arene lufte civile 
te pergjakshme 3 vjecare, mes komunisteve dhe 
perkrahesve te carit. 

Ashtu si udheheqesit e tjere komuniste, Lenini shpesh 
theksonte se teoria e Darvinit ishte baza themelore e 
filozofise materialiste dialektike. Nje prej thenieve te tij 
zbulon mendimin e tij per Darvinizmin: 

Darvini i dha fund besimit se llojet e botes bimore e 
shtazore nuk kane asnje lidhje me njera-tjetren dhe se 
ato jane krijuar prej Zotit e, si rrjedhim, jane te 
pandryshueshme. 89 

Edhe Trocki, qe pranohej si arkitekti me i rendesishem 
i Revolucionit Bolshevik pas Leninit, i dha rendesi te 
madhe Darvinizmit. Ai e pohoi admirimin e tij per 
Darvinin keshtu: 

Zbulimi i Darvinit eshte triumfi me i madh i 
dialektikes ne gjithe fushen e materies organike. 90 

Pas vdekjes se Leninit ne vitin 1924, Stalini, qe njihet 
si diktatori me gjakatar ne historine e njerezimit, u vu ne 
krye te Partise Komuniste. Gjate 30 viteve te tij ne 
pushtet, Stalini do te vertetonte se sa sistem i 
pameshirshem ishte komunizmi. Levizja e pare e 
rendesishme e Stalinit ishte marrja, ne emer te shtetit, e 
tokave te fshatareve qe perbenin 80% te popullsise se 
Rusise. Ne emer te kesaj politike kolektivizimi, qe kishte 
per qellim zhdukjen e prones private, te gjitha 
prodhimet e fshatareve ruse u mblodhen me dhune nga 
zyrtare te armatosur. Per pasoje, plasi nje zi buke e 
tmerrshme. Miliona gra, femije dhe pleq qe nuk gjenin 
asgje per te ngrene vdisnin, duke u perpelitur nga uria. 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

Numri i te vdekurve vetem ne Kaukaz arriti 1 milion. 

Stalini dergoi qindra mijera njerez qe tentuan te mos 
i bindeshin kesaj politike ne kampet e tmerrshme te 
punes ne Siberi. Keto kampe, ku te burgosurve u dilte 
shpirti ne pune, u kthyen ne varr per pjesen me te madhe 
te ketyre njerezve. Nga ana tjeter, dhjetra mijera njerez 
u ekzekutuan nga policia sekrete e Stalinit. Miliona te 
tjere u detyruan te shpernguleshin ne viset me te largta 
te Rusise, perfshire turqit e Krimese dhe Turkmenistanit. 

Me keto politika gjakatare e mizore, Stalini vrau 20 
milione njerez. Historianet kane zbuluar se ky 
barbarizem i jepte atij kenaqesi te madhe. Ai ndjente 
kenaqesi kur ulej ne tryezen e tij ne Kremlin dhe 
shqyrtonte listen e atyre qe kishin vdekur ne kampet e 
perqendrimit ose qe ishin ekzekutuar. 

Pervec gjendjes psikologjike, ne te cilen ndodhej, 
ndikimi kryesor qe e nxiti te behej nje vrases i tille i 
pameshirshem ishte filozofia materialiste qe ai besonte. 
Nga vete f jalet e Stalinit, baza themelore e kesaj filozofie 
ishte teoria e evolucionit. Ai shpjegonte rendesine qe u 
jepte ideve te Darvinit: 

Jane tri gjera qe ne bejme per te cliruar mendjet e 
studenteve tane. E kishim per detyre t r u mesonim atyre 
moshen e tokes, prejardhjen gjeologjike dhe parimet e 
Darvinit. 91 

Kur Stalini ishte ende gjalle, nje shok i ngushte 
femijerie, ne librin "Ngjarje te rendesishme ne jeten e 
Stalinit", tregon si ishte bere ateist Stalini: 

Qe ne moshe shume te re, kur ishte ende nxenes ne 
shkollen klerike, shoku Stalin ka treguar se ka pasur nje 
mendje kritike dhe ka shfaqur ndjenja revolucionare. 
Ai filloi te lexoje Darvinin dhe u be ateist. 92 

Ne te njejtin liber, G. Glurxhidze, nje shok femijerie 
i Stalinit tregon se si Stalini kishte nisur te mos besonte 
me ne Zot dhe i kishte thene se arsyeja ishte libri i 
Darvinit, duke e nxitur qe ta lexonte edhe ai. 93 

Nje tregues i rendesishem i besimit te verber te 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

Stalinit ne teorine e evolucionit ishte mospranimi ne 
sistemin shkollor sovjetik i ligjeve gjenetike te Mendelit 
ne kohen kur erdhi ne pushtet. Keto ligje, qe ishin 
pranuar nga e gjithe bota e shkences qe nga fillimi i 
shekullit XX, mohonin pretendimin e Lamarkut se 
"tiparet e fituara mund te percillen te brezat pasardhes". 
Shkencetari rus Lisenko e shihte kete si nje goditje te 
fuqishme kunder teorise se evolucionit dhe, ne te njejten 
kohe, si nje rrezik te madh, ndaj dhe ia tregoi Stalinit 
mendimet e tij. Stalinit i bene pershtypje mendimet e 
Lisenkos dhe e emeroi kryetar te shoqatave shkencore 
zyrtare. Keshtu, shkenca gjenetike, e cila i kishte dhene 
nje goditje te rende evolucionit, nuk u pranua nga asnje 
shoqate apo shkolle shkencore ne Bashkimin Sovjetik, 
derisa vdiq Stalini. 

Gjate sundimit te Stalinit, Bashkimi Sovjetik ishte 
kthyer ne nje mjedis ku mbreteronte kaosi, ku per 
miliona njerez jeta ishte perhere ne rrezik dhe ku mund 
te arrestoheshin nga casti ne cast, pagka se s'kishin bere 
asnje krim per te vuajtur tortura te paimagjinueshme. 

Kur analizojne keto ngjarje, disa komentues te 
historise bejne gabim kur mundohen te provojne se 
shkaku kryesor i gjithe kesaj barbarie e mizorie te 
pashpirt ishte se njerez si Lenini, Stalini, Mao, Hitleri 
dhe Musolini karakterizoheshin nga psikopatia dhe 
cekuilibri mendor. (^fare rastesie eshte kjo qe e gjithe 
bota ra ne duart e njerezve te cekuilibruar psikologjikisht 
ne te njejten kohe? Eshte e qarte se te gjithe keta njerez 
dhe ideologji kane pire nga i njejti burim. Me pak fjale, 
nje pale tjeter ishte fajtore bashke me ta. Shkaku qe keta 
udheheqes te pashpirt terhiqnin pas vetes miliona njerez 
dhe qe u lejoi atyre te benin krime, ishte perkrahja 
"shkencore" qe u dha filozofia materialiste dhe 
Darvinizmi. 

Mao Ce Duni: ambasadori i 
Darvinit dhe i Marksit ne Kine 

Nderkohe qe Stalini zbatonte regjimin e tij totalitar, 
nje tjeter regjim komunist, i cili e shihte Darvinin si 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

mbeshtetjen e tij shkencore, u vendos ne Kine. 
Komunistet, nen udheheqjen e Mao Ce Dunit, erdhen ne 
pushtet ne vitin 1949 pas nje lufte te gjate civile. Maoja 
krijoi nje regjim shtypes dhe gjakatar, njelloj si aleati i tij, 
Stalini, i cili e perkahu mjaft. Kina u be skena e 
ekzekutimeve te panumerta politike. Ne vitet qe do te 
vinin, militantet e rinj te Maos, te njohur si "Rojet e 
Kuqe", do ta fusnin vendin ne nje atmosfere tmerri te 
vertete. 

Maoja shpalli hapur bazen filozofike te sistemit qe 
krijoi, duke thene: "Socializmi kinez mbeshtetet te 
Darvini dhe teoria e evolucionit." 94 

Duke qene marksist, ateist dhe ndjekes besnik i 
evolucionit, Maoja dha urdher qe materialet e leximit 
qe do te perdoreshin ne institucionet arsimore gjate kesaj 
periudhe fillestare, te pagezuar me emrin "Hapi i madh 
perpara", te ishin shkrimet e Claris Darvinit, si dhe 
materiale te tjera qe perkrahnin paradigmen e 
evolucionit. 95 

Kur komunistet kineze erdhen ne pushtet, ata 
perdoren teorine e evolucionit si baze per ideologjine e 
tyre. Ne fakt, intelektualet kineze e kishin pranuar 
teorine e evolucionit kohe me pare. 

Gjate shekullit XIX, Perendimi e konsideronte Kinen 
si nje gjigand te f jetur, te izoluar dhe te zhytur ne traditat 
e lashta. 

Pak evropiane e kuptuan se me sa etje i thithen 
intelektualet kineze idete darviniste evolucioniste dhe 
pane tek ato ide nje nxites shpresedhenes per perparim 
dhe ndryshim. Sipas shkrimtarit kinez Hu Shin ("Living 
Philosophies:", 1931), kur ne vitin 1898 u botua libri i 
Thomas Huxley, "Evolucioni dhe Etika", ai u brohorit 
dhe u pranua menjehere nga intelektualet kineze. Te 
pasurit sponsorizuan botime te lira ne gjuhen kineze, 
ne menyre qe ato te perhapeshin ne masat e gjera te 
popullit. 96 

Keshtu, njerezit qe u kthyen kah Komunizmit dhe 
udhehoqen revolucionin komunist ishin ata intelektuale 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

qe ishin "ndikuar thelle" prej ideve darviniste. 

Nuk ishte e veshtire per Kinen, pavaresisht nga 
historia dhe besimet e saj te forta panteiste, te hynte ne 
daren e Darvinizmit dhe Komunizmit. Ne nje artikull ne 
revisten "New Scientist", filozofi darvinist kanadez 
Michael Ruse thote ne lidhje me Kinen e fillimit te 
shekullit te njezete: 

Keto ide zune rrenje menjehere, sepse Kina nuk i 
kishte pengesat e natyrshme intelektuale e fetare per 
evolucionin qe shpesh ekzistonin ne Perendim. Dhe 
me te vertete, nga disa ane, Darvini ngjante pothuajse 
si kinez! Mendimi taoist dhe neokonfucian gjithmone 
kishte theksuar "sendesine" te qeniet njerezore. Fakti 
qe ne kemi gjera te perbashketa me kafshet nuk 
perbente ndonje tronditje te madhe... Ne kohen e 
sotme, filozofia zyrtare eshte Marksizem-Leninizmi, 
por pa menyren materialiste laike te Darvinizmit (qe 
tani perben f ilozofine e gjere sociale), nuk do te ishte 
pergatitur terreni per Maon dhe revolucionaret e tij 
qe te mbillnin faren e te vilnin te korrat e tyre. 97 

Sic thote me lart Michael Ruse, me ngulitjen e ideve 
darviniste, Kina e perqafoi pa probleme Komunizmin. 
Populli kinez, i mashtruar nga idete darviniste, rrinte e 
bente sehir kur kryheshin te gjitha masakrat e Mao Ce 
Dunit, nje prej vrasesve me te papermbajtur te historise. 
Jo vetem ne Kine, por edhe ne shume vende te tjera, 
Komunizmi ishte shkaku i perleshjeve, akteve te 
pergjakshme, terrorizmit dhe luftes civile. Turqia ishte 
nje prej tyre. Ne vitet '60 dhe '70, grupet qe rrembyen 
armet kunder shtetit, me endrren qe te zhvillonin nje 
revolucion komunist ne vend, e futen Turqine ne nje 
atmosfere te erret terrorizmi. Pas 1980-es terrorizmi 
komunist u bashkua me rrymen e separatizmit, duke u 
bere shkaku i vdekjes se dhjetera mijera turqve, policeve 
e ushtareve ne krye te detyres. 

Ideologjia komuniste, qe solli gjakderdhje ne bote ne 
kete menyre per 150 vjet rresht, u gjend gjithmone krah 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

per krah me Darvinizmin. Edhe sot e kesaj dite, 
komunistet jane perkrahesit me te flakte te Darvinizmit. 
Sa here qe njeriu hedh syte nga qarqet qe e mbrojne me 
kokefortesi teorine e evolucionit, gati ne cdo vend te 
botes, shikon marksistet ne rreshtin e pare, sepse sic ka 
thene Karl Marksi, teoria e evolucionit perben bazen e 
ideologjise komuniste nga aspekti i shkences natyrore 
dhe i siguron perkrahjen me te rendesishme shkencore 
mungeses se besimit fetar te komunisteve. 

Baza e aleances midis Darvinizmit 
dhe Komunizmit: Urrejtja per fene 

Sic e shpjeguam me siper, arsyeja kryesore qe 
materialistet dhe komunistet u kapen fort pas 
Darvinizmit eshte perkrahja qe siguron Darvinizmi per 
ateizmin. Filozofia materialiste ka ekzistuar gjate gjithe 
historise, por, deri ne shekullin XIX, shumica e filozofeve 
nuk kishin shkuar me tej se librat e teorise. Shkaku 
kryesor per kete ishte se deri ne ate kohe shumica e 
njerezve te shkences besonin ne Zot dhe ne realitetin e 
krijimit, por ne shekullin XIX, filozofia materialiste dhe 
teoria e Darvinit filluan te zbatoheshin ne shkencat 
natyrore. Darvinizmi ishte baza me e rendesishme per 
kulturen materialiste jofetare, e cila vuri vulen e saj ne 
shekullin XIX, por e tregoi fytyren e vertete kryesisht 
ne shekullin XIX. Ideologjite qe linden nga kjo kulture 
materialiste, sic e kemi shqyrtuar, u bene shkaku i dy 
luftrave boterore, i luf trave civile te panumerta, i akteve 
terroriste, i genocidit, i shfarosjeve dhe barbarizmit. Per 
shkak te ketyre katastrofave, dhjetera milliona njerez 
humben jeten, ndersa qindra miliona u shtypen 
paturpesisht dhe provuan mbi kurriz keqtrajtimet me 
barbare. Shembja e qindra kishave dhe xhamive nga 
Stalini eshte thjesht nje tregues i urrejtjes se Komunizmit 
ndaj fese. Ne librin e tij "Lufta e gjate kunder Zotit", 
Henry Morris pershkruan lidhjen ne kete menyre: 

Pavaresisht nga mangesite shkencore, karakteri, gjoja 
shkencor i evolucionit eshte perdorur per te justifikuar 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

POL POTI DHE 
"FUSHATEVDEKJES" 
TE KMEREVE TE KUQ 

Ne vitet 1 975-1 979, gjate sundimit te Pol Potit, u vrane 
2 milione njerez nga popullsia 7 milioneshe e 
Kamboxhias. Duke i llogaritur ne perqindje popullsie, 
vrasjet e Pol Potit, i cili enderronte te krijonte nje shtet 
komunist te persosur, ishin me te medha se ato te Hitlerit 
e Stalinit. Objektivi kryesor i Pol Potit ishin doktoret, 
inxhinieret e shkencetaret, me pak fjale, intelektualet e 
vendit. Ai i vriste ata pa meshire. Madje ishte dhene edhe 
urdher qe te vritej "kushdo qe mbante syze". Si pasoje e 
ketyre vrasjeve cnjerezore, u shfaqen "fushat e vdekjes" 
qe zgjaten me vite. 

Logjika qe perdornin oficeret e Kmerit te Kuq per te 
justifikuar masakrat e tyre permblidhej me keto fjale: "Po 
te te mbajme, nuk fitojme gje. Po te te humbasim, nuk 
humbasim gje." Ata vrane kedo qe e konsideronin apo 
edhe dyshonin se ishte i padobishem dhe i demshem. 
Te pakten nje pjesetar nga cdo familje ka humbur jeten 
ne keto masakra. 

Pol Poti, per te cilin jeta e njeriut s'vlente asgje, 
besonte se familja i zinte rrugen vizionit te tij radikal per 
Socializmin. Ai u perpoq ta hiqte qafe idene e familjes, 
duke i percare familjet e duke i detyruar njerezit te jetonin 
ne vende te perbashketa. E njejta politike ishte zbatuar 
nga Stalini ne Rusi. Ne fillim u moren tokat fshatareve, 
pastaj u dhane parcela te vogla toke ne zona te 
shperndara qellimisht dhe shume larg njera-tjetres. Si 
rezultat, me qellim qe nje familje te punonte arat e saj, te 
ndara ne parcela te vogla toke, pjesetaret e familjes 
detyroheshin te jetonin te ndare nga njeri-tjetri. 

Robert Templer, "Pol Pot's Legacy of Horror", The Age, 1 8 prill 
1 998, http://dithpran.org/PolPotegacy.htm. 

te gjitha llojet e sistemeve dhe praktikave jofetare. Me 
i suksesshmi prej tyre, deri tani, duket se eshte 
Komunizmi. Ithtaret e tij kudo ne bote jane mashtruar 
te besojne se Komunizmi duhet te jete i vertete, pasi 
bazohet ne shkencen e evolucionit. 98 
Armiqesia qe ushqente komunizmi dhe materializmi 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

per fene e tregoi veten gjate kryengritjes bolshevike. 
Kishat dhe xhamite u shemben dhe nder kategorite e 
atyre qe u perjashtuan nga "shoqeria e re socialiste", 
besimtaret zinin nje vend te rendesishem. Pavaresisht 
nga fakti se pjesa me e madhe e shoqerise ishte fetare, ata 
u penguan te kryenin detyrat fetare. Me qellim qe te 
evitohej e djela, kur te krishteret shkonin ne kishe, u 
hoq koncepti i nje dite pushimi per te gjithe. (^do njeri 
do punonte 5 dite, por dita e pushimit mund te ishte nje 
dite cfaredo. Kjo mase u mor nga komunistet "per te 
lehtesuar luften per eliminimin e fese". 99 Pas kesaj, ne 
vitin 1928 dhe 1930, taksat qe paguanin besimtaret u 
rriten 10 here, u hoqen triskat e tallonat e ushqimit dhe 
ata nuk mund te perdornin me sherbimet shendetesore, 
qe do te thote se ata nuk gezonin me te drejta qytetare. Ata 
shpesh arrestoheshin, shkarkoheshin nga postet qe 
kishin dhe internoheshin. Ne vitin 1936 rreth 65% e 
xhamiave dhe 70% e kishave ishin shkaterruar. 

Masa te dhunshme kunder fese u moren edhe ne 
Shqiperi. Udheheqesi komunist i Shqiperise, Enver 
Hoxha, ne vitin 1967 e shpalli Shqiperine si vendin e 
pare "te pafe". Besimtaret u arrestuan pa asnje arsye e 
disa prej tyre u vrane kur ishin ne arrest. Ne vitin 1948 
dy peshkope dhe 5.000 besimtare u qelluan. Edhe 
muslimanet u trajtuan ne te njejten menyre. Revista 
letrare mujore "Nentori" njoftoi se 2169 xhami dhe kisha 
ishin mbyllur, nga te cilat 327 ishin vende adhurimi 
katolike. 

Shkaku i ketyre veprimeve ishte, pa dyshim, qellimi 
i Komunizmit per te formuar shoqeri qe do te mohonin 
ekzistencen e Zotit dhe do te besonin e vleresonin vetem 
materien. Ne fakt, ky ishte nje prej objektivave kryesore 
te Komunizmit, sepse udheheqesit komuniste e dinin 
qe ata do te mund te sundonin si te donin vetem mbi 
njerez te pandjeshem te shnderruar ne makina, qe nuk 
e njihnin friken ndaj Zotit dhe qe kishin prirjen te 
kryenin vrasje e shtypje sa here te urdheroheshin. 

Pretendimet e Darvinizmit, te cilat i siguruan 
mbeshtetje ateizmit dhe justifikuan te gjitha llojet e 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

shtypjes dhe barbarise, inkurajuan ne kete menyre te 
gjitha ideologjite qe sollen gjakderdhje dhe e cilesuan 
jeten njerezore si dicka te pavlere. Kjo eshte arsyeja pse 
shekulli i fundit kaloi i mbushur me luftra te tejzgjatura, 
masakra, akte dhune e armiqesi. 

Shtypja dhe dhuna qe i sollen 
botes komunistet darviniste 

Anarkia dhe terrori jane dy prej veglave te 
domosdoshme te Marksizmit dhe Komunizmit. Prirja 
e Marksizmit per terrorizem e dhune u shfaq ne 
eksperimentin e Komunes se Parisit, kur Marksi ishte 
ende gjalle. Terrorizmi u be nje pjese e domosdoshme e 
ideologjise komuniste per Leninin, sidomos ne kohen 
kur ai po e kthente ne praktike teorine e Marksit. Sic do 
te shihet ne faqet ne vijim, ne kohen tone, udheheqesit 
komuniste mbahen mend per shtypjen dhe vrasjet qe 
kane kryer. Megjithate, pavaresisht nga kjo, disa qarqe 
ende mbulojne muret me fotografite e ketyre vrasesve te 
pameshirshem, qe i kane duart te lyera me gjak, dhe 
ende i pranojne keta sadiste si mesuesit e tyre. 

Sado qe disa komuniste pretendojne se dhuna dhe 
terrorizmi nuk jane praktika komuniste dhe se ato jane 
shfaqur vetem ne disa menyra te zbatimit te 
Komunizmit tek individe te caktuar, e sado qe te 
perpiqen per ta shfajesuar Komunizmin, ka nje te vertete 
te pamohueshme: Themeluesit e Komunizmit 
personalisht e mbronin dhunen dhe terrorizmin dhe 
i shihnin si thelbesore per ideologjine e tyre. Analisti 
politik amerikan Samuel Francis ka thene keshtu lidhur 
me kete ceshtje: 

Marksi dhe Engelsi ishin, ne pergjithesi, specifike 
kur kembengulnin se revolucioni gjithmone do te ishte 
i dhunshem dhe se revolucionaret duhet te perdorinin 
dhunen kunder sunduesve e, madje ne disa raste, ata e 
shprehen vertet perkrahjen e tyre ndaj terrorizmit. 100 

Karl Marksi ka thene: "Kryengritja eshte nje art, po aq 
sa edhe lufta." Ai pranoi si parim te vetin keto fjale te 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

Dantonit, nje prej emrave me te shquar ne "politiken 
revolucionare": "De l'audace, de l'audace, encore de 
l'audace" (Guxim, guxim, gjithmone guxim!) 101 

Ka deklarata te qarta nga Lenini ne lidhje me 

domosdoshmerine e ushtrimit te terrorit ne menyre 

sistematike. Ja disa prej tyre: 

Ne te vertete, shteti s'eshte gje tjeter, vecse nje makine 

per shtypjen e nje klase nga nje tjeter. Diktatura eshte 

rregull qe mbeshtetet drejtperdrejt te f orca dhe qe nuk 

kufizohet nga ligjet... Diktatura revolucionare e 

proletariatit eshte rregull i fituar dhe i mbajtur 

nepermjet ushtrimit te dhunes nga proletariati kunder 

borgjezise, rregull qe nuk kufizohet nga ndonje ligj. 102 

Ne nuk jemi aspak kunder vrasjeve politike. . . Vetem 

ne lidhje te drejtperdrejte e te menjehershme me 

levizjen e mases, mund dhe duhet te jene te vlefshme 

aktet terroriste individuale. 103 

Per t'u shnderruar ne force, punetoret me ndergjegje 

klasore duhet te fitojne shumicen ne anen e vet. Per sa 

kohe qe nuk perdoret dhune kunder njerezve, nuk 

mbetet rruge per te ardhur ne pushtet. 104 

Duke folur ne nje mbledhje te punetoreve, Lenini 
leshoi nje deklarate te tmerrshme per te treguar se sa i 
domosdoshem ishte per ta terrorizmi: 

Ne qofte se masat e popullit nuk ngrihen spontanisht, 
kjo s'te con asgjekundi. . . Sepse per sa kohe qe ne nuk 
arrijme t r i trajtojme spekullatoret ashtu sic e meritojne 
- me nje plumb kokes - nuk do te arrijme asgjekundi. 105 

Nje prej udheheqesve me te rendesishem te 
Revolucionit te Tetorit ne Rusi, Trocki, thote kete per te 
konfirmuar fjalet e Leninit: 

Por revolucioni i kerkon klases revolucionare qe te 
arrije qellimin e saj me te gjitha menyrat e 
disponueshme, po te jete nevoja, me kryengritje te 
armatosur; po te kerkohet, edhe me terrorizem. 106 

Trocki, ne nje tjeter fjalim, shkon edhe me tej: 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

"Rrugezgjidhja jone e vetme tani eshte lufta civile. 
Lufta civile eshte lufta per buke. . . Rrofte lufta civile! 107 

Keto parime te teoricieneve komuniste si Lenini dhe 
Trocki u vune ne zbatim ne revolucionin bolshevik ne 
Rusi. Gjate periudhes revolucionare te vjeshtes se 1917- 
es filluan masakra ne shkalle te gjere, plackitje dhe 
dhune e pabesueshme. Ata njerez qe ishin kunder 
revolucionit, apo qe dyshoheshin se ishin kunder 
revolucionit, i grumbullonin pa asnje arsye, i arrestonin 
dhe i pushkatonin, ndersa shtepite ua plackitnin dhe 
ua rrenonin. Terrorizmi, qe filled me Leninin dhe Trockin, 
vazhdoi dhe u keqesua edhe me shume gjate viteve te 
sundimit te Stalinit. Harrison E. Salisbury, i gazetes "The 
New York Times", i pershkroi kampet e burgjeve te 
sistemit sovjetik si: 

. . . nje kontinent i tere terrori... Ne krahasim me ata qe 
u bene shkak per qindra mijera ekzekutime dhe 
miliona vdekje ne sistemin sovjetik te terrorit, caret 
duken pothuaj zemermire... Na tmerron mendimi i 
nje ligesie sistematike, te shnderruar ne rutine, per 
shkak te se ciles 3-4, a me shume, milione burra e gra 
u denuan cdo vit me pune te detyruar dhe internim te 
perjetshem. Gjykimet ishin aq arbitrare, saqe te 
burgosurve shpesh nuk u thuhej se cili ishte denimi i 
tyre... 108 

Popujt joruse dhe sidomos turqit e Krimese, turqit e 
Azise Qendrore dhe kazaket ishin te pambrojtur nga 
terrorizmi i ushtruar nga sistemi sovjetik. Gjyqe te 
vecanta, te quajtur "troiki", u ngriten per spastrimin e 
shoqerise ruse nga kazaket. Vetem ne tetor te vitit 1920, 
keto "troiki" denuan me vdekje me shume se 6000 njerez. 
Familjet, e nganjehere edhe fqinjet e atyre qe ishin 
kundershtare te regjimit dhe nuk ishin kapur, merreshin 
rregullisht peng dhe dergoheshin ne kampet e 
perqendrimit. Martin Latsisi, drejtori i nje prej ketyre 
kampeve ne Ukraine, pohoi ne nje nga raportet e tij se 
ato ishin kampe te vdekjes: 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



Te mbledhur tok ne nje kamp prane Maikopit, pengjet, 
grate, femijet e pleqte mbijetojne ne kushtet me te 
tmerrrshme, ne te ftohtin e balten e tetorit... Ata po 
vdesin si miza. Grate jane gati te bejne gjithcka per t'i 
shpetuar vdekjes. Ushtaret qe ruajne kampin perfitojne 
nga kjo gje dhe i trajtojne si prostituta. 109 

Nen ndikimin e Darvinit, revolucionaret komuniste 
vrisnin njerez me menyra te cmendurish. Nga 
dokumentet e kohes del se qellimi i tyre i vetem ishte 
shfarosja e plote. Dukej sikur ata besonin se sa me shume 
njerez te vrisnin, aq me shume sukses do te korrnin. Qe 
ata kishin ne plan te zhduknin cilindo nga ata qe 
dyshohej se ishte kunder revolucionit, del ne nje prej 
vendimeve te tyre: 

Pjatigorsk Qeka (Komiteti i Jashtezakonshem per Luften 
ndaj Kunderrevolucionit) vendosi pa hezituar te 
ekzekutoheshin 300 njerez ne dite. Ata e ndane 
qytetin ne lagje te ndryshme, moren nje numer te 
caktuar njerezish nga secila dhe urdheruan partine te 
perpilonte lista ekzekutimi... Ne Kislovodsk, per 
shkak se askujt nuk i erdhi nder mend nje ide me e 
mire, u vendos te vriteshin njerez qe ishin shtruar ne 
spital. 110 

Sic u njoftua ne kryeartikullin e gazetes "Krasnji Mjeg" 
(Shpata e Kuqe), perkrahese e komunisteve, per ta nuk 
kishte gje te ndaluar dhe besonin 
se duhej te derdhej gjak qe te 
perftohej ngjyra e flamurit te 
kuq. 

Per ne gjithcka eshte e 

lejueshme, sepse ne jemi te 

paret qe ngreme shpaten jo 

per te shtypur racat dhe 

per t r i mbajtur ne skllaveri, 

por per te cliruar 

njerezimin nga prangat... 

Gjaku? Le te derdhet gjaku 







Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

lume! Le ta njollose gjaku pergjithmone flamurin e 
zi te pirateve qe valevit borgjezia dhe le te jete 
pergjithmone i kuq si gjaku f lamuri yne! Sepse vetem 
nepermjet vdekjes se botes se vjeter mund ta clirojme 
veten pergjithmone nga kthimi i atyre cakejve! 111 

Pervec gjithe kesaj torture, Stalini krijoi "njesite e 
rekuizimit" per t'ua marre me dhune prodhimin 
fshatareve. Keto njesi ishin pergjegjese per te gjitha llojet 
e shtypjeve. Me 14 shkurt 1922 nje inspektor shkruan: 

Abuzimet me postin nga njesite e rekuizimit, te flasim 
hapur, tani kane arritur nivele te pabesueshme. 
Rregullisht, f shataret qe arrestohen mbahen mbyllur ne 
plevica te medha pa ngrohje, pastaj qellohen me 
kamzhik dhe kercenohen me ekzekutim. 

Ata qe nuk e kane plotesuar te gjithe kuoten e tyre, 
jane detyruar qe te vrapojne lakuriq pergjate rruges 
kryesore te fshatit dhe pastaj te mbyllen ne nje hangar 
tjeter pa ngrohje. Nje numer i madh grash jane rrahur 
derisa kane humbur ndjenjat dhe pastaj jane flakur 
lakuriq ne gropa te hapura ne bore... 112 

Stalini besonte se Spanja paraqiste mundesi te mira 
per BRSS-ne dhe se nderhyrjet ne ate vend do te jepnin 
frytet e tyre. Per kete arsye, ai u mbajti anen dhe 
perkrahu komunistet ne Luften Civile te Spanjes, por 
bashke me ta, ne Spanje vershoi terrorizmi i BRSS. Nje 
shembull i shtypjes dhe tortures ne ate vend ishte kampi 
i perqendrimit ku u mbajten 200 antistaliniste ne fillim 
te 1938-es. "Kur stalinistet vendosen te hapnin nje geka 
(komitet i jashtezakonshem)..."- kujton nje viktime. 

... Ishte nje varreze e vogel qe po pastrohej aty afer. 
^ekisteve u erdhi nje ide e mbrapshte: ata do t r i linin 
varret hapur, me skeletet dhe trupat qe kalben ne sy te 
te gjitheve. Pikerisht atje i zgjidhen ceshtjet me te 
veshtira. Ata kishin disa metoda torturimi shume 
brutale. Shume te burgosur vareshin nga kembet, 
kokeposhte, per dite te tera. Te tjere i mbyllnin ne 
dollape shume te vegjel vetem me nje vrime te vockel 



97 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



ajri afer fytyres, per te marre fryme... Nje prej 
metodave me te tmerrshme njihej si "sirtari": te 
burgosurit ishin te detyruar te rrinin galic brenda disa 
kutive shume te vogla katrore per dite te tera. Disa 
mbaheshin atje pa qene ne gjendje te leviznin nga tete 
deri ne dhjete dite. 113 

Ne 1931 Papa Piu XI u shpreh ne kete menyre rreth 
dhunes qe ushtronte Komunizmi ne bote ne qarkoren 
"Quadragesimo Anno": 

Komunizmi meson dhe synon dy objektiva: lufte te 
rrepte klasash dhe zhdukje te prones private. Ai s r e 
ben kete fshehurazi apo me metoda te maskuara, por 
publikisht dhe duke perdorur cdo lloj mjeti te 
mundshem, madje edhe me te dhunshmin. Per te 
arritur keto objektiva, ai nuk stepet para asgjeje, per te 
cilen duhet ndjere respekt apo nderim. Kur vjen ne 
pushtet, ai eshte i eger ne mizorine dhe veprimet e tij 
cnjerezore. Vrasjet dhe shkaterrimi i tmerrshem, me 
ane te te cilave ka lene te shkreta vise te 
medha te Evropes Lindore dhe Azise, 
deshmojne per kete. 114 

Sic thuhet me siper, qellimi 
(kryesor i Komunizmit ishte nje 







Perkrahesit komuniste te Maos i 

ndeshkonin me menyra mizore 

kundershtaret e tyre ne luften civile, 

ne fillim duke i poshteruar para 

njerezve dhe pastaj duke i vrare. 

98 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

lufte klasash e pameshirshme, si dhe asgjesimi i plote e 
prones private. Me f jale te tjera, qellimi ishte te zbatohej 
teoria e evolucionit, te cilen Darvini e kishte zbatuar ne 
fushen biologjike, me shoqerite njerezore dhe, ne te 
njejten kohe, qeniet njerezore duhet te ishin, si kafshet 
e egra ne natyre, ne konflikt te perhershem. 

Katastrofat qe solli komunizmi nuk mbaruan ne Rusi. 
Nje prej vendeve qe u prek me shume nga terrori i kuq 
ishte edhe Kina. 

Darvinisti Mao Ce Dun dhe masakrat e tij 

Udheheqesi komunist i Kines, Mao, kishte dy 
udherrefyes: njeri prej tyre, sic e kemi permendur me 
pare, ishte Darvini, kurse tjetri ishte Stalini. Te dy keta 
emra vdekjeprures, qe bashkoheshin ne personalitetin 
e Maos, cuan ne tragjedi te medha dhe lane gjurmen e 
tyre ne nje periudhe te gjate e te erret te historise se 
Kines. Gjashte deri ne dhjete milione njerez u vrane me 
urdher te Maos, dhjetra miliona "kunder-revolucionare" 
kaluan pjesen me te madhe te jetes se tyre ne burg, ku 20 
milione prej tyre vdiqen. 20 deri ne 40 milione njerez 
vdiqen nga uria ne vitet 1959-1961, gjate periudhes se 
quajtur "Hapi i Madh Perpara", si pasoje e politikave 
ekstremiste te Maos. Masakra e qershorit 1989 ne 
Sheshin "Tienanmen" (rreth 1000 te vdekur) eshte nje 
shembull i asaj qe Kina ka vuajtur ne historine e saj te 
koheve te fundit. Vrasjet dhe genocidi kunder turqve 
muslimane ne Turkmenistanin Lindor vazhdojne ende. 

Gjera te pabesueshme ndodhen gjate revolucionit 
komunist ne Kine. Njerezit, nen ndikimin e nje lloj 
hipnotizimi masiv, perkrahen te gjitha llojet e 
barbarizmit dhe e treguan kete perkrahje duke 
brohoritur kur shikonin vrasjet. "Libri i Zi i 
Komunizmit", i pergatitur nga nje grup historianesh dhe 
mesuesish, i pershkruan metodat barbare te 
Komunizmit ne kete menyre: 

Te gjithe njerezit ishin te ftuar ne gjyqet publike te 
"kunder-revolucionareve", te diet pothuajse gjithmone 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

denoheshin me vdekje. Te gjithe merrnin pjese ne 
ekzekutime, duke u uleritur "vritini, vritini" Rojeve te 
Kuqe, detyra e te cileve ishte t'i benin viktimat copa- 
copa. Nganjehere copat gatuheshin dhe haheshin, ose 
u jepeshin me zor anetareve te familjes se viktimes qe 
ishin ende gjalle e qe e shihnin skenen me syte e tyre. 
Pastaj, qe te gjithe ftoheshin ne nje banket, ku melcia 
dhe zemra e ish- pronarit te tokes ndahej me te gjithe, 
dhe ne mbledhje, ku folesi i drejtohej vargut te kokave 
te prera te saposhkuara ne hell mbi hunj. Kjo dhenie 
pas kanibalizmit hakmarres, qe me vone u be e 
zakonshme nen regjimin e Pol Potit, te sjell ndermend 
nje arkitip shume te lashte te Azise Lindore qe shf aqet 
shpesh ne caste kataklizmike ne historine e Kines. 115 

Numri i madh i viktimave te 
barbarise komuniste 

Shembuj te ngjashem barbarizmi pati ne cdo vend 
qe gllaberoi Komunizmi, Kamboxhia, Korea e Veriut, 
Laosi, Vietnami dhe ne vendet e Evropes Lindore apo 
Afrikes. Kjo liste e pergjakur parashtrohet ne "Librin e zi 
te Komunizmit" si vijon: 

Keto krime duket se i perkasin nje modeli te njohur, 
ndonese metodat ndryshojne deri ne njefare mase, ne 
varesi te regjimit. Modeli perfshin ekzekutimet me 
menyra te ndryshme, si p.sh. skuadra pushkatimi, varje, 
mbytje, rrahje, gaz helmues, "aksidente me makine", zi 
buke, internim, pune e detyruar. Periudhat qe 
pershkruhen si kohe "te luftes civile" jane me te 
nderlikuara; nuk eshte gjithmone e lehte te behet dallimi 
midis ngjarjeve qe shkaktohen nga luftimet mes 
sunduesve e rebeleve dhe ngjarjeve qe mund te 
pershkruhen me te drejte si masaker kunder popullsise 
civile. 

Sidoqofte, nga diku duhet te fillojme. Shifrat e dhena 
me perafersi ne vijim, te bazuara ne perllogaritje 
jozyrtare, japin nje ide te shkalles dhe peshes se rende 
te ketyre krimeve: 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 



BRSS: 


20 milione vdekje 


Kine: 


65 milione vdekje 


Vietnam: 


1 milion vdekje 


Kore e Jugut: 


2 milione vdekje 


Kamboxhia: 


2 milione vdekje 


Evropa Lindore: 


1 milion vdekje 


Amerika Latine: 


150 000 vdekje 


Afrike: 


1 .7 milione vdekje 


Afganistan: 


1.5 milione vdekje 



Levizja nderkombetare komuniste dhe partite 
komuniste jo ne pushtet: afersisht 10000 vdekje 

Shuma e pergjithshme tregon afro 100 milione njerez 
te vrare. 116 

Gjithe keto regjime e organizata komuniste kishin 
nje psikologji te perbashket: te gjitha ndjenjat njerezore 
si keqardhja, drejtesia e dhembshuria kishin humbur 
teresisht. Krejt papritur, shoqerite njerezore ishin kthyer 
ne pale nderluftuese, si kafshet e egra qe perpiqen te 
jetojne e te gjejne ushqim. Ashtu si lufton nje kafshe e 
eger me anetaret e tjere te llojit te vet per ushqim e 
territor, po ashtu u sollen edhe keta njerez, sepse teoria 
e Darvinit u kishte mesuar se ata ishin me te vertete 
kafshe dhe si te tille duhet te luftonin per te mbijetuar. 

Keto levizje cnjerezore mendonin se kishin fituar 
respektin me venien e maskes se rreme shkencore. 
Arsyeja e vetme pse udheheqesit bolshevike flisnin kaq 
hapur e me guxim per agresion, terrorizem e masakra 
ishte se kishin miratimin e teorise se evolucionit. Ne 
librin e tij "Evolucioni per natyralistet", P. J. Darlington 
pohon, si evolucionist, se barbaria eshte rezultat i 
natyrshem i teorise se evolucionit dhe se kjo sjellje, 
madje, eshte e justifikueshme: 

Pika e pare eshte se egoizmi dhe dhuna jane te lindura, 
te trasheguara nga paraardhesit tane te larget 
shtazore... Dhuna, atehere, eshte e natyrshme per 
njeriun, i cili eshte pjelle e evolucionit. 117 



202 



Shtypja ne Turkistanin Lindor 

Sado qe eshte' pranuar nga njerezit se shperberja e Bashkimit 
Sovjetik shenoi fundin e Komunizmit si regjim politik, ideologjia dhe 
praktikat komuniste vazhdojne te ekzistojne ende. Praktikat e ndjekura 
nga Rusia, ku sundon ende mentaliteti i Ushtrise se Kuqe, ne Qeceni, 
apo Kina ne Turkistanin Lindor jane treguesit me te rendesishem. Me 
turqit muslimane qe jetojne sot ne Turkmenistanin Lindor po perseritet 
e njejta gje si ne Kinen e kuqe te Maos. Te rinjte arrestohen pa asnje 
shkak, denohen me vdekje per arsyen se jane kundershtare te regjimit 
dhe pushkatohen. Muslimanet nuk lejohen te kryejne detyrat e tyre 
fetare ne grup; fitimet e tyre zhvaten nepermjet taksave te 
pameshirshme; njerezit kercenohen te vdesin urie dhe provat 
berthamore qe kryhen prane vendeve ku ata jetojne u shkaktojne 
semundje vdekjeprurese. Ka 250 vjet qe turqit muslimane te 
Turkmenistanit Lindor jetojne nen qeverisjen kineze. Kinezet i vune 
emrin "Siankiang" ose "toka te pushtuara" Turkmenistanit Lindor dhe 
e perkufizuan si territorin e tyre. Pasi komunistet e udhehequr nga 
Maoja moren pushtetin ne vitin 1949, presioni mbi Turkistanin Lindor 
u rrit me teper se me pare. Politika e regjimit komunist synonte 
shkaterrimin fizik te muslimaneve qe refuzonin asimilimin. Numri i 
muslimaneve te vrare arriti permasa te frikshme. Nga 1949-1952, 
2.800.000 njerez; nga 1952-1957, 3.509.000; nga 1958-1960, 
6.700.000; nga 1 961 -1 965, 1 3.300.000. Keta njerez u vrane nga ushtria 
kineze ose vdiqen si rezultat i krizes se bukes, te shkaktuar nga regjimi. 
Bashke me masakrat pas vitit 1965, numri i turkmeneve lindore te 
vrare arriti shifren e pabesueshme prej 35 milionesh. Perveg shfarosjes 
se muslimaneve qe kishte filluar qysh ne vitin 1 949, regjimi sillte kolone 
kineze ne menyre sistematike. Ne nje kohe qe ne vitin 1953, 75% e 
popullsise ishte muslimane dhe 6% kineze, ne vitin 1 982 shifrat kishin 
ndryshuar ne 43% muslimane dhe 40% kineze. Regjistrimi i popullsise 
i vitit 1 990, qe provoi se popullsia tani ishte 40% muslimane dhe 53% 
kineze, eshte shume i rendesishem per njohjen e shkalles se spastrimit 
etnik. 

Nderkohe, administrata kineze perdori muslimanet e Turkistanit 
Lindor si kafshe eksperimentale ne provat berthamore. Si pasoje e 
provave berthamore, qe se pari filluan ne vitin 1964, vendasit jane 
infektuar nga semundje vdekjeprurese dhe kane lindur rreth 20,000 
femije handikapate. Dihet se numri i muslimaneve qe kane vdekur per 
shkak te provave berthamore eshte 21 0,000. Me mijera njerez jane 
gjymtuar dhe me mijera te tjere kane rene pre e semundjeve te tilla si 
verdheza e kanceri. Nga viti 1 964 e deri tani, Kina ka shperthyer rreth 
50 bomba atomike e hidrogjeni. Ekspertet suedeze kane percaktuar 
se nje prove berthamore e nendheshme e nje bombe me nje force 
prej 1 50 tonesh ne vitin 1 984, kishte shkaktuar lekundje te tokes te nje 
magnitude prej 8.8 ballesh sipas shkalles Rihter. 



102 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

Sic shihet qarte edhe nga pohimi i ketij evolucionisti, 
ishte krejt e natyrshme per ideologjine komuniste qe 
kishte pranuar teorine e Darvinit si udherrefyese, t'i 
perceptonte qeniet e tjera njerezore si kafshe dhe t'i 
trajtonte ne nje menyre qe u shkon per shtat kafsheve. 
Ai qe pranon ideologjine komuniste darviniste harron 
qe eshte krijuar nga nje Krijues, harron arsyen per te 
cilen gjendet ne bote dhe faktin qe Diten e Gjykimit do 
te jape llogari para ketij Krijuesi per te gjitha ato qe ka 
vepruar. Per pasoje, si cdo qenie njerezore qe nuk i 
frikesohet Zotit, ai behet nje egoist qe sheh vetem 
interesin e vet, nje tiran i pameshirshem, madje edhe 
vrases i krisur. Kurani na e pershkruan ne kete menyre 
gjendjen e ketyre njerezve dhe ate qe do t'u ndodhe 
atyre: 

Arsye fajsimi ka vetem kunder atyre qe u bejne keq 
njerezve dhe sillen si tirane ne toke, nderkohe qe nuk 
kane asnje te drejte per ta bere nje gje te tille. Per keta 
do te kete nje ndeshkim te dhimbshem. (Kuran, Sure 
"Esh-Shuura":42) 

Shtypja pa fund ne ^e^eni 

Pushtimi i (^ecenise nga Rusia ne vitin 1991, 
pavaresisht se u zmbraps nga i ndjeri Xhokar Dudajev, 
u kthye ne nje lufte te vertete me 11 dhjetor 1994, fill pas 
trazirave te renda ne nentor te po atij viti. Nderkohe qe 
me shume se 100,000 cecene humben jeten e tyre ne ate 
lufte, dhjetera mijera u detyruan te shperngulen. ^ecenia 
humbi qindra burime historike dhe ekonomike ne lufte. 
Kur Rusia shpalli se (^ecenia ishte nje "ceshtje e 
brendshme", asnje proteste nuk erdhi nga bashkesia 
nderkombetare. Tonelata me bomba u hodhen ne (^eceni. 
U zhvillua nje genocid i papare ndonjehere ne historine 
e botes, me arme kimike, perdorimi i te cilave ishte i 
ndaluar. Ky genocid vazhdon edhe sot e kesaj dite, por 
pavaresisht nga veshtiresite e shumta, ne gusht 1996 
ruset u detyruan te pranojne humbjen me cecenet, te 
cilet qendruan te paepur dhe luftuan per lirine e atdheut 



103 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 




If 



Gjithesesi, ata qe tregohen te padrejte, shkojne pas 

tekave e deshirave te tyre ne padituri te plote. E kush 

mund t'i udhezoje ata qe i ka braktisur Zoti?! Askush 

s'do t'u vije ne ndihme atyre. " 

(Kuran, Surja Er-Rum: 29) 



te tyre me te gjitha mjetet qe kishin ne dispozicion. 

Rusia, qe u detyrua ta pranoje (^ecenine si shtet te 
pavarur ne marreveshjet e firmosura ne instancat me te 
larta ne gusht 1966 dhe maj 1997, dukej se e kishte 
pranuar kete situate, por ne tetor 1997 ruset u rifuten 
ne territorin cecen dhe filluan perseri reprezaljet. 
Objektivat civile u bombarduan pa pushim per muaj te 
tere. Me qellim qe te thyenin rezistencen popullore, si 
objektiva zgjidheshin spitalet, maternitetet, tregjet dhe 
autokolonat me refugjate. Ne fund u vendos qe ruset te 
perdorin bomba kimike, raketa "Skud" dhe me napalm 
kunder ceceneve. Krahas kesaj, ruset hodhen helm ne 
lumin Argun, qe perdorej nga shume fshatra cecene. 
Nderkohe qe pjesa me e madhe e grave dhe femijeve qe 
pine ujin e helmuar vdiqen, qindra te tjere prisnin 
vdekjen ne dyert e spitaleve. Per shkak se uji i lumit 
ishte helmuar, popullsia civile qe nuk kishte ku te gjente 
uje per te pire, kaloi kohe teper te veshtira. 



104 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

Magjia e ideologjise komuniste 
Darviniste eshte prishur 

Komunizmi eshte nje ideologji qe u krijua nga njerez 
qe jetuan ne vitet 1800 dhe qe mund te pershkruhen si 
"injorante" nga pikepamja shkencore. Nje nga arsyet me 
te rendesishme qe ideologjia komuniste fitoi menjehere 
ndikim mbi nje numer te madh njerezish ne shume 
vende eshte injoranca e atyre qe e pranuan kete ideologji, 
pretendimet e se dies jane vertetuar shume here se jane 
genjeshtra. 

Pas revolucionit industrial, fakti qe nje pjese e 
shoqerise jetonte ne varferi te plote dhe krahas kesaj, 
pjesa tjeter ngrihej ne nje nivel te pakrahasueshem 
mireqenieje, solli nje tension qe ngjalli trazira ne grupet 
shoqerore ne shumicen e vendeve. Ky tension u zhvillua 
me tej ne vende si Rusia, qe ende jetonin ne nivelin e nje 
shoqerie bujqesore, si dhe Kina. Grupet shoqerore ne 
kerkim te te drejtes u ndoqen nga shume njerez, por 
rezultati perfundimtar doli kunder tyre. Ata jetuan ne 
kushte ekonomike shume me te keqija se me pare; nga 
njera ane, lufte per te shmangur vdekjen nga uria, nga 
ana tjeter, frika e perndjekjeve politike. 

Eshte e qarte se nje ideologji qe mbeshtetej ne 
mungesen e besimit ne Zot dhe besonte se baza e vetme 
per zhvillim ishte konflikti dhe se qeniet njerezore, ne 
thelb, jane kafshe, nje ideologji qe permbyste vlerat 
morale si familja, besnikeria, dhe afria njerezore, duke 
i konsideruar si te panevojshme, nuk do t r u sillte 
njerezve paqe e lumturi. Por ketyre grupeve shoqerore 
u mungonte largpamesia dhe logjika per t r i vleresuar e 
analizuar keto. Ata shihnin fotografite e Marksit e 
Engelsit dhe mendonin se ata ishin mendimtaret me te 
"medhenj", "me te thelle" e "me te ditur". Shihnin pamjen 
e jashtme mashtruese shkencore e te mistershme dhe 
magjepseshin nga Komunizmi e Materializmi. Kurse 
sot, po te ishin gjalle, do ta kishin kuptuar se te gjithe 
udheheqesit komuniste kane qene te paditur e primitive. 

Sot, shume nga komunistet "e oreve te para" e kane 
kuptuar se cf are gabimi te madh kane bere ne te kaluaren 



205 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

dhe jane penduar. Secili prej tyre e ka kuptuar se ka shkuar 
verberisht pas nje ideali jofrytdhenes ose me mire, pas 
nje zhurme te madhe boshe. Te tjere perpiqen te tregojne 
se nuk kane hequr ende dore nga ideologjia e tyre qe te 
mos pranojne humbjen dhe te verteten se vitet u kane 
shkuar kot e thone: "Ne do te triumfojme!" 

Ka ardhur nje kohe kur shkenca dhe dija e lire mund 
te arrijne kudo e kurdo, kur cdo qenie njerezore mund t'i 
kuptoje faktet shume me lehte se me pare. Ne nje ambjent 
te tille, metodat e sugjestionit, metodat e komunisteve, 
materialisteve dhe darvinisteve, f jalet dhe thirrjet e tyre 
kobndjellese per lufte, tashme e kane humbur fuqine e 
tyre. Ideologjite boshe si Komunizmi, Materializmi dhe 
Darvinizmi, fuqia magjepsese e te cilave mund te zhduket 
me pak shkence dhe me pak arsyetim, po e humbasin me 
shpejtesi ndikimin e tyre mbi qeniet njerezore. 

Perfundimi: Komunizmi eshte nje terror 
i vertete, i shkaktuar nga mungesa e f ese 

Kur mendon per masakrat, vrasjet dhe vuajtjet e 
shkaktuara qellimisht nga komunistet, nazistet apo 
kolonialistet, kushdo pyet veten se si arriten perkrahesit 
e ketyre ideve ta distanconin veten kaq shume nga 
ndjenjat njerezore. Arsyeja e vetme per barbarizmin dhe 
shtypjen e ushtruar nga keta udheheqes eshte mungesa e 
fese dhe fakti se keta njerez nuk i frikesoheshin Zotit. Nje 
qenie njerezore qe i frikesohet Zotit dhe qe ka besim te 
patundur ne jeten e pertejme, pa dyshim qe nuk do te 
ishte ne gjendje te kryente asnje nga shtypjet apo 
padrejtesite qe kemi pershkruar. Per me* teper, ate qe beson 
ne Zot dhe ne jeten e amshuar nuk e bind dot kurre te 
ndjeke nje ideologji te tille te shtrember, sado qe ta nxisesh. 

Ne 1983, shkrimtar rus Aleksander Sollzhenjicin, fitues 
i cmimit Nobel ne letersi ne vitin 1970, mbajti nje ligjerate 
ne Londer dhe u perpoq te shpjegonte pse i kane rene kaq 
te keqija mbi supe popullit te tij: 

Gjysme shekulli me pare, kur isha ende femije, mbaj 
mend se kam degjuar disa te moshuar qe jepnin 
shpjegimin e meposhtem per fatkeqesite qe i kishin rene 






Nje regjim me 

pikepamje 

komuniste-darviniste 

i quan njerezit e tij te 

pavlere e i le ata, me 

ndergjegje te plote, te 

vdesin e te jetojne ne 

varferi. Rusia eshte 

nje shembull i qarte i 

kesaj. 




Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

Rusise: "Njerezit e kane harruar Zotin; prandaj dhe 
ndodhi e gjitha kjo." 

Qysh atehere kam kaluar pothuaj 50 vjet, duke u marre 
me historine e revolucionit tone; gjate ketij procesi kam 
lexuar me qindra libra, kam mbledhur qindra deshmi 
personale dhe kam kontribuar me 8 vellime te miat ne 
perpjekje per te pastruar germadhat qe la pas ajo 
turbullire, por po te me kerkonin sot te formuloj ne 
menyre sa me koncize shkakun kryesor te atij 
revolucioni shkaterrimtar qe gllaberoi rreth 60 milione 
nga njerezit tane, nuk do te mund ta shprehja me sakte, 
sesa te perseris: "Njerezit e kane harruar Zotin; prandaj 
dhe ndodhi e gjithe kjo." 118 

Ky identifikim i Sollzhenjicinit ishte plotesisht i sakte. 
Me te vertete, gjeja e vetme qe mund ta zvarriste nje 
shoqeri ne gjithe ate tmerr dhe ta bente te mbyllte syte 
me indiferentizem para te gjitha llojet e shtypjes, ishte 
harrimi i ekzistences se Zotit. Mirepo Zoti nuk harron e 
nuk gabon kurre. Udheheqesit komuniste menduan se 
kishin krijuar sistemin e tyre per te sunduar shoqerite ne 
bote dhe menduan se zoteronin nje pushtet e force te 
madhe. Ata, madje, mbajten edhe takime sekrete ku 
biseduan per shtypjen e metejshme qe do t r u sillnin 
njerezve me qellim qe te konsolidonin pushtetin e te 
rrisnin fuqine e tyre, por nderkohe qe ata benin kete gje. 

E vetmja menyre per te parandaluar perseritjen e 
ketyre katastrofave eshte qe njerezit te jetojne me besimin 
te Zoti dhe jeta e amshuar, pa harruar se do te japin llogari 
per gjithcka qe bejne. Ne Kuran thuhet: 

Kujtdo qe vepron drejt, qofte mashkull a femer, e qe 
eshte besimtar, Ne do t'i dhurojme nje jete te mire e do 
ta shperblejme shumef ish per veprat e mira qe ka kryer. 
(Kuran, surja En-Nahl: 97) 






f JIM t HJTi _M 






I Si 


Kapitalizmi dhe lufta 
per mbijetese ne 

ekonomi 












1 






i 1 



Termi "Kapitalizem" do te thote "sovranitet i 
kapitalit": nje sistem ekonomik i lire e i 
pakufizuar, i mbeshtetur teresisht te perfitimi e 
ku shoqeria eshte ne konkurrence brenda ketyre 
kritereve. Gjenden tre elemente te rendesishme ne 
Kapitalizem: individualizmi, konkurrenca dhe fitimi. 
Individualizmi eshte i rendesishem ne Kapitalizem, 
sepse njerezit e shohin veten jo si pjese te shoqerise, por 
si "individe" qe mbahen me kembet e tyre. "Shoqeria 
kapitaliste" eshte nje arene, ku individet konkurrojne 
me njeri-tjetrin ne kushte shume shtrenguese. Ajo eshte 
nje arene pikerisht si ajo qe pershkruan Darvini, ku 
vetem me i forti mbijeton, ku i dobti e i pafuqishmi 
shtypen e eliminohen dhe ku vetem konkurrenca e 
pameshirshme ka pushtet. 

Sipas logjikes, ne te cilen mbeshtetet Kapitalizmi, 
cdo individ - e ky mund te jete nje njeri, nje shoqeri, apo 
nje komb - duhet te luftoje vete per zhvillimin dhe 
ruajtjen e avantazhit te vet. Kriteri me i rendesishem ne 
kete lufte eshte prodhimi. Prodhuesit me te mire 
mbijetojne, te dobtit e te paaftet eliminohen dhe 
zhduken. Me kete forme sistemi, harrohet qe ata qe 
eliminohen ne luften e hidhur dhe bien kthetrat e 
varferise jane njerez. Ajo cka shihet si dicka qe meriton 
vemendje nuk jane qeniet njerezore, por zhvillimi 
ekonomik dhe mallrat, produkti i ketij zhvillimi. Per 
kete arsye, mentaliteti kapitalist nuk ndjen pergjegjesi 
morale per njeriun qe shkelet me kembe, i cili detyrohet 
te jetoje ne veshtiresi te medha. Ky eshte Darvinizmi i 
vene ne jete ne shoqeri me menyra ekonomike. 

Duke propozuar se ishte e domosdoshme te nxitej 
konkurrenca ne te gjitha fushat e shoqerise dhe, duke 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 



shpallur, se ishte e domosdoshme te mos siguroheshin 
mundesi apo mbeshtetje per te dobtit, ne asnje lloj fushe, 
teoricienet me te rendesishem te Darvinizmit Social 
pergatiten nje mbeshtetje "filozofike" dhe "shkencore" 
per Kapitalizmin. Per shembull, sipas Tille, nje 
perfaqesues i rendesishem i mentalitetit kapitalist 
darvinist, do te ishte nje gabim i madh te perpiqeshe te 
parandaloje varferine duke ndihmuar "klasat e 
mundura", sepse kjo do te thoshte te nderhyje ne 
perzgjedhjen natyrore qe sjell evolucioni. 119 

Sipas mendimit te Herbert Spenserit, teoricienit 
kryesor te Darvinizmit Social, i cili ia mveshi parimet e 
Darvinizmit jetes se shoqerise, ne qofte se dikush eshte 
i varfer, kjo ndodh per fajin e tij; askush nuk duhet ta 
ndihmoje kete person qe te ngrihet ne kembe. Nese 
dikush eshte i pasur, edhe sikur ta kete fituar pasurine 
ne menyre te pandershme, kjo tregon zotesine e tij. Per 
kete arsye, i pasuri mbijeton, kurse i varfri zhduket. Kjo 
eshte pikepamja qe ka mbizoteruar pothuajse teresisht 
ne shoqerite e sotme dhe eshte nje permbledhje e moralit 
kapitalist-darvinist. 

Spenseri, i cili e mbrojti kete moral, e perfundoi 




Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 








vepren e tij "Social Statistics" ne vitin 1850 dhe i 

kundershtoi te gjitha sistemet e ndihmes se ofruar nga 

shteti, masat paraprake per mbrojtjen e shendetit, 

shkollat shteterore dhe vaksinimin e detyruar, sepse, 

sipas Darvinizmit Social, rendi shoqeror doli nga parimi 

i mbijeteses se me te fortit. Te perkrahje te varfrit dhe t'i 

lejoje qe te mbijetonin do te thoshte ta shkelje kete parim. 

Te pasurit jane te pasur, sepse pershtaten me* mire; disa 

kombe sundojne te tjeret, sepse jane superiore ndaj tyre, 

disa raca bien nen zgjedhen e te tjerave, sepse keto te 

fundit jane me inteligjente. 

Spenseri e zbatoi kete 

doktrine ne shoqerite 

njerezore me te gjitha 

forcat: "Ne qofte se jane te 

kompletuar, aq sa duhet 

per te jetuar, ata jetojne dhe 

bejne mire qe jetojne. Ne 

qofte se nuk jane te 

kompletuar, sa duhet per 

te jetuar, ata vdesindhe 

eshte me mire qe 

vdesin." 120 

Graham Sumner, 

profesor i shkencave 
politike e shoqerore ne 
Universitetin e Jejlit, ishte 
zedhenesi i Darvinizmit 
Social ne Amerike. Ne nje 
prej shkrimeve te tij, ai i 
permblodhi idete e veta 




mbi 



shoqerite njerezore me keto fjale: 



Njerez qe vuajne nga uria 
Megjithese sot ne bote gjenden 
burime te konsiderueshme, miliona 
femije lihen te vdesin urie per shkak 
te mentalitetit kapitalist. 






in 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 




ft Dhe ne pasurine e 
tyre ka nje pjese 
te caktuar per 
lypesin dhe te 



mjerin. 



ft 



(Kuran, surja Edh 
Dharijat: 19) 




. . . ne qofte se ngreme dike lart, duhet te kemi nje pike 
mbeshtetjeje, nje pike kunderveprimi. Ne shoqeri, kjo 
do te thote se qe te ngresh nje njeri, do te ulesh nje 
tjeter. 121 

Richard Milner, redaktor i vjeter i "Revistes se 
Historise se Natyres" te Muzeut Amerikan te Historise 
se Natyres ne Nju Jork shkruan: 

Nje prej zedhenesve kryesore te Darvinizmit Social, 
Graham Sumner, mendonte se milioneret ishin 
individet "me te pershtatshem" ne shoqeri dhe i 
meritonin privilegjet e tyre. Ata ishin "perzgjedhur 
natyrshem ne proven e veshtire te konkurrences". 122 
Sic shihet, darvinistet sociale perdoren teorine e 
Darvinit per evolucionin si koment "shkencor" mbi 
shoqerite kapitaliste. Si pasoje e kesaj, qeniet njerezore 
nisen te humbisnin koncepte te tilla, te cilat i kishte 
sjelle feja, si ndihma reciproke, filantropia e 
bashkepunimi dhe, ne vend te ketyre virtyteve, filluan 



112 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin 



HARUN JAHJA 




vs *eek, o9. 




Dhe le te mos betohen disa 
prej jush, te cileve u eshte 
dhene miresi e pasuri, per te 
mos u dhene (asnje lloj 
ndihme) te af ermve te tyre, te 
vobekteve dhe atyre qe 
emigruan per hir te Allahut! Le 
te f alin dhe te tregojne 
zemerbutesi! A nuk deshironi 
qe Allahu t'ju f ale ju? Allahu 
eshte Fales, Meshireplote. tf 
(Kuran, surja En-Nur: 22) 



te mbivleresonin egoizmin, dredhite dhe 
oportunizmin. Sipas njerit prej teoricieneve me te 
rendesishem te Darvinizmit Social, profesorit 
amerikan E. A. Ross, "Kulti i krishtere i bamiresise, si 
burim meshire, ka krijuar nje strehe, nen te cilen jane 
zvarritur e jane edukuar idiote e debile... Shteti mbledh 
shurdhmemecet ne krahet e tij dhe nje race me 
shurdhmemece eshte ne formim e siper... Rruga me e 
shkurter per ta shnderruar kete bote ne parajse eshte 
t/i braktisesh e t r i lesh te lire ata qe jane te prirur te 
nxitojne drejt ferrit me hapin e tyre." 123 

Sic e kemi pare, Darvinizmi perben bazen filozofike 
te te gjitha sistemeve ekonomike kapitaliste ne bote si 
dhe te sistemeve politike qe e marrin formen prej tyre. 

Kjo eshte arsyeja qe perkrahesit me te flakte te 
Darvinizmit Social ishin pronaret e kapitaleve. Ngritja 
e te forteve duke shkelur te dobtit dhe ndjekja e 
politikave ekonomike te ndara prej ndjenjes se 
keqardhjes dhe ndihmes, nuk denoheshin me, sepse nje 



113 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

sjellje e tille u pranua se ishte ne perputhje me 
"shpjegimet shkencore" dhe "ligjet e natyres". Sipas 
Richard Hofstadter, autor i librit "Darvinizmi Social ne 
mendimin amerikan", industrialist! i madh i 
hekurudhave ne shekullin XIX Chancey Depew ka 
pohuar se njerezit qe fitonin fame, pasuri, dhe pushtet 
ne Nju Jork perfaqesonin mbijetesen e me te fortit, 
nepermjet "aftesise superiore, largpamesise dhe 
pershtatshmerise". 124 Nje tjeter bos hekurudhash, James 
J. Hill, eshte shprehur se "pasurite e shoqerive 
hekurudhore percaktohen nga ligji i mbijeteses se me* 
te fortit." 125 

Ne biografine e tij, Andrew Carnegie, nje tjeter pronar 
i madh kapitalesh ne Amerike, shpreh besimin e tij tek 
evolucioni me fjalet: "Kisha gjetur te verteten e 
evolucionit." 126 

Diku tjeter ai ka shkruar keto fjale: 

Ai (ligji i konkurrences) eshte ketu, nuk e shmangim 
dot, s'jane gjetur zevendesues per te dhe ligji mund te 
jete i ashper nganjehere per individin, por eshte me i 
mire per racen, sepse ai siguron mbijetesen e me te 
fortit ne gdo fushe. 127 

Ne artikullin e tij "Tri gabimet e Darvinit", shkencetari 
evolucionist Kenet J. Hsy, ben te njohur mendimet 
darviniste te kapitalisteve me te medhenj te Amerikes: 

Darvinizmi u perdor, gjithashtu, ne mbrojtje te 
individualizmit konkurrues dhe rrjedhimit ekonomik, 
kapitalizmit, ne Angli e Amerike. Andrew Carnegie 
shkroi se "ligji i konkurrences, qofte i mire apo i keq, 
eshte ketu, ne nuk e shmangim dot". Rokfeleri beri nje 
hap me tutje kur tha se "zhvillimi i nje biznesi te madh 
eshte thjesht mbijetese e me te fortit; eshte funksionim 
i nje ligji te natyres". 128 

Eshte mjaft interesante qe ne Amerike fondacionet e 
ndryshme si Fondacioni "Rokfeler" apo Instituti 
"Carnegie", te themeluara nga dinasti te medha 
kapitaliste, japin mbeshtetje te rendesishme financiare 



114 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

per te bere pune kerkimore ne fushen e evolucionit. 

Sic e kemi pare nga ajo qe eshte shpjeguar deri tani, 
Kapitalizmi i ka bere njerezit te adhurojne vetem parate 
dhe pushtetin qe sjell paraja. Duke i konsideruar te gjitha 
llojet e vlerave fetare e etike si te pavlera, shoqerite, te 
ndikuara nga idete evolucioniste, filluan t'i jepnin 
rendesi pushtetit material dhe u distancuan nga ndjenja 
te tilla njerezore si dhembshuria, meshira dhe sakrifica. 

Ky moral kapitalist ka pasur dhe ka ndikim te forte 
ne pothuajse te gjitha shoqerite e diteve te sotme. Per 
kete arsye, ne pjesen derrmuese te vendeve, s'ka me 
bamiresi per te varfrit, te pashpreset dhe te gjymtuarit. 
Edhe sikur te bien viktime e semundjeve me te renda e 
vdekjeprurese, ata nuk jane ne gjendje te gjejne ndonje 
ndihme fizike apo njerezore per t r u mbrojtur. I varfri 
lihet ne varferine e tij. Ne shume vende ndeshen shpesh 
praktika te padrejta e cnjerezore, p.sh. femije te vegjel qe 
detyrohen te punojne dhe lihen pa asnje te drejte 
shoqerore. Sot, arsyeja qe shtete te tilla si Etiopia kane 
rene pre e thatesires dhe urise eshte dominimi i ketij 
morali kapitalist. Ne nje kohe qe ndihma dhe perkrahja 
e shume shteteve mund t r i shpetonte keta njerez te 
uritur, ata lihen te vdesin urie. Ne kete pike duhet te 
terhiqet vemendja ne nje ceshtje te rendesishme: Gjate 
gjithe historise kane ekzistuar gjithnje shoqeri ku te 
varfrit e te dobtit nuk liheshin te ngrinin koken, ku 
vetem vlerat materiale kishin rendesi dhe ku egoizmi, 
interesi vetjak dhe mashtrimi shiheshin si e vetmja rruge 
per t'u pasuruar. Edhe ne te kaluaren jetonin njerez, te 
cilet mendonin se vetem gjerat materiale mund te kishin 
vlere dhe te cilet ishin shume larg nga tiparet e cfaredo 
lloj morali te kenaqshem. Por nga gjysma e dyte e 
shekullit XIX, njerez me pikepamje te tilla hyne ne nje 
periudhe krejt te ndryshme. Keto 150 vitet e fundit, 
njerezit dhe shoqerite qe zoterojne keto cilesi mizore 
kane filluar te mos denohen apo kritikohen. Nje sjellje 
e tille nisi, me ne fund, te pranohet si ligj i natyres dhe 
ne kete pike Darvinizmi u kthye ne nje fe te rreme qe 



225 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

justifikonte pandershmerine dhe mizorine. Robert E. D. 
Clark e shpjegon kete situate ne kete menyre: 

Evolucioni, me pak fjale, e la te qete ndergjegjen e 
keqberesit. Per sjelljen me te paskrupullt kundrejt nje 
konkurrenti mund te jepej nje shpjegim i arsyeshem; e 
keqja mund te quhej e mire. 129 

H. Enoch shkruan ne librin e tij "Evolucion apo 
Krijim": 

J. Holmes thote se "Darvinizmi i zbatuar ne menyre te 
vazhdueshme do ta maste te miren e shprehur ne vlere 
mbijetese"... Ky eshte ligji i xhungles, ku "i forti ka te 
drejte" dhe me te fortet mbijetojne. Qofte dredhi a 
mizori, burracakeri a mashtrim, cfaredo qe do t'ia beje 
te mundur individit te mbijetoje, eshte e mire dhe e 
drejte* per ate individ apo ate shoqeri. 130 

Sic e kemi pare, Darvinizmi dhe mungesa e fese 
qendrojne prapa gjithe atyre njerezve, sistemeve dhe 
ideologjive qe kane sjelle dhimbje dhe deshperim ne 
bote, sidomos ne 150 vitet e fundit. Ata qe menduan se 
mund te mbronin interesat e tyre ne mjedisin egoist e te 
pameshirshem, te shkaktuar nga mungesa e fese, e 
shihnin Darvinizmin si shpetimtarin e tyre. Ata 
perdoren tezen e Darvinizmit "te dobtit zhduken, ndersa 
te fortit jetojne" si filozofi per veten e tyre. 

Sa per ata qe nuk jane ndikuar nga menyra e te 
menduarit darvinist-kapitalist dhe nuk kane harruar 
arsyen e ekzistences ne kete bote, ata i shohin qeniet e 
tjera njerezore si krijesa te Zotit. Ata gjithmone i trajtojne 
qeniet e tjera njerezore me dashamiresi, ndjejne dashuri 
e dhembshuri dhe bejne c/eshte e mundur per t r i larguar 
veshtiresite dhe shqetesimet e tyre. Ata flasin gjithmone 
fjalet me te mira, kujdesen per jetimet, ndihmojne te 
semuret dhe te gjymtuarit. 



116 



* * 



Rrenimi moral qe solli 
Darvinizmi 



Fatkeqesia me e madhe qe Darvinizmi i solli 
njerezimit ishte, pa dyshim, largimi masiv i njerezve 
nga feja. Nje boshllek i madh moral e shpirteror u 
krijua menjehere te shoqerite qe u larguan nga besimi ne 
Zot. Ka shume shembuj per kete ne shoqerite e diteve 
tona. Disa njerez do te thone qe Darvinizmi nuk mund te 
quhet pergjegjes per mungesen e besimit ne Zot, sepse nje 
numer i madh i ketyre njerezve qe bejne nje jete jofetare 
nuk i kane degjuar kurre pretendimet e Darvinizmit. Pjesa 
e dyte e ketij kundershtimi eshte e vertete. Numri i 
njerezve qe mbrojne Darvinizmin, duke qene te 
mirinformuar eshte i kufizuar, por kjo pakice e kufizuar 
perbehet nga njerez qe drejtojne idete e shoqerise ne pjesen 
me te madhe te fushave. Ndikimi qe kane arritur te kene 
ne shoqeri vepron te nje numer mjaft i madh njerezish. 
Ata kane mundesine te imponojne botekuptimin e tyre te 
nje pjese e madhe e shoqerise. Per shembull, profesoret 
me ne ze te universiteteve, nje pjese e mire e regjisoreve te 
f amshem te kinemase dhe redaktoreve te shtepive botuese, 
gazetave e revistave me fame boterore jane evolucioniste 
dhe, per pasoje, ateiste. Kjo eshte arsyeja qe ajo pjese e 
shoqerise, te dies ata i drejtohen, ndikohet prej 
mendimeve te tyre evolucioniste e antifetare. Si pasoje, 
lindin shoqeri, te te cilat keto ide perverse pranohen 
gjeresisht. 

Ernst Mayr, biolog ne universitetin e Harvardit dhe nje 
prej evolucionisteve me te njohur ne bote, pershkruan 
vendin qe ze teoria e evolucionit ne jeten e shoqerise me 
keto fjale: 

Qysh nga koha e Darvinit, cdo njeri i ditur eshte i 
mendimit qe njeriu ka rrjedhur nga majmuni... 
Evolucioni ka ndikim ne cdo aspekt te mendimit 
njerezor: ne filozofi, metafizike, etike... 131 

Mbizoterimi i pergjithshem i darvinisteve ne jeten e 



117 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

shoqerise vepron si nje lloj i fuqishem "hipnoze" te 
njerezit. Nje pjese e madhe, sidomos brezi i ri, me pervoje 
jete jo te mjaftueshme per te krijuar nje pikepamje mbi 
boten, qofte edhe shume siperfaqesore, mund te 
mashtrohen lehte nga ide te ketij lloji. Eshte 
jashtezakonisht e lehte t'i perpunosh mendjet e ketyre 
njerezve, sipas deshires, nepermjet revistave, filmave, 
pjeseve teatrale apo videoklipeve muzikore dhe, me e 
rendesishmja, nepermjet edukimit qe marrin neper 
shkolla. Ky ndikim eshte arsyeja qe prej 150 vjetesh, 
shume njerez besojne se teoria e evolucionit eshte e 
vertete, pavaresisht nga mashtrimet dhe karakteri i saj 
joshkencor. (Per me teper hollesi mbi karakterin 
joshkencor te teorise se evolucionit, shih librin Gjunjezimi 
i Evolucionit, i te njejtit autor. Ky liber eshte perkthyer 
edhe ne gjuhen shqipe.) 

Ne qofte se e vini re, propaganda antifetare rrallehere 
zhvillohet haptazi ne ditet tona. Askush nuk sugjeron 
hapur se askush nuk duhet te kete fe, por ne te njejten 
kohe, per kete qellim, perdoren metoda te fshehta, te 
pakapshme ne pamje te pare. Venia ne loje e fese, lendeve 
fetare apo njerezve te njohur per besimin e tyre fetar, si dhe 
perdorimi i fjaleve qe nenkuptojne mospranimin e 
ekzistences se Zotit, fatit dhe fese ne tekstet e kengeve, ne 
romane, filma, gazeta dhe anekdota, jane vetem disa prej 
ketyre metodave te fshehura. 

Subjektet e Darvinizmit, nga ana tjeter, jane veglat me 
te zakonshme te propagandas antifetare. Madje edhe ne 
ceshtjet qe s'kane te bejne fare me to, theksohet genjeshtra 
se paraardhesit tane jane majmunet. Pretendimet e teorise 
se evolucionit mund t r i gjesh, po te dish te lexosh midis 
rreshtave, edhe ne analizen e psikologjise njerezore. Ne 
kete menyre, lindin shoqeri qe nuk i kushtojne rendesi 
fese dhe pergjegjesive morale. Njerezit qe nuk besojne* 
apo nuk kane frike nga Zoti, nuk njohin kufij ne asnje 
ceshtje dhe fillojne te jetojne si kafshet, nga te cilat ata 
mendojne se e kane prejardhjen. Nuk mund te presesh 
nga keta njerez te ruajne pastertine morale, sepse ata 
mendojne se nuk ekzistojne kufij qe duhet te respektohen. 
Ata tregohen te gatshem per te bere cfaredo lloj veprimi 



118 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

te pamoralshem, persa kohe qe mund ta bejne larg syve 
te botes. Ne ditet tona, kapercimi gjithmone e me shume 
i kufirit te asaj qe eshte e lejuar dhe perhapja e nje 
mentaliteti qe s'i merr parasysh vlerat morale dhe 
urdheresat e Zotit, jane pasoje e sugjerimeve te 
Darvinizmit. Njerezit qe e shohin veten te lire nga 
kufizimet dhe besojne se nuk do t'i japin llogari askujt, 
jane te prirur per shthurje. Te rinj e te reja u rrefejne 
gazetave hollesite me te imta per jeten e tyre seksuale, te 
cilat botohen nga gazetat dhe lexuesit nuk reagojne. 
Tradhetia bashkeshortore qe pershkruhet e nxitet nga 
media, eshte kthyer ne nje veprim qe te gjitheve u duket 
me se i zakonshem. Po te verehet me kujdes, pas vrasjeve, 
prostitucionit, genjeshtrave, mashtrimeve, marrjes e 
dhenies se ryshfeteve, shkurt, ne themel te te gjitha 
sjelljeve imorale, shihet qarte mungesa e fese. Menyra 
me e efektshme per te perhapur kete mungese feje ka 
qene ndikimi i dhunshem i genjeshtres se Darvinit se 
"qeniet njerezore u krijuan si rezultat i rastesise". 

Ken Ham, autor i librit "The Lie: Evolution" 
(Genjeshtra: Evolucioni), diskuton mungesen e fese qe 
solli Darvinizmi dhe thote: 

Nese mohoni Zotin dhe e zevendesoni Ate me nje besim 
tjeter, i cili ne vend te Zotit ve rastesine, nuk do te keni 
parime baze qe te vendosin se cfare eshte e drejte e cf are 
eshte gabim. Rregullat i ben si t r i duash ti. Nuk ka gjera 
absolute, as parime, te cilave duhet t r u permbahesh. 
Njerezit do t r i vendosin vete rregullat e tyre. 132 

Evolucionisti i mirenjohur Theodious Dobzhanski 
pranon se ideja e "perzgjedhjes natyrore", parimi baze i 
Darvinizmit, sjell nje shoqeri moralisht te degjeneruar: 

Perzgjedhja natyrore mund te favorizoje egoizmin, 
burracakerine, mashtrimin dhe shfrytezimin, kurse 
etika e grupit, ne pothuajse te gjitha shoqerite, ka prirjen 
te kunderveproje apo te ndaloje nje sjellje te tille "te 
natyrshme" dhe t r u thure lavde te kundertave te tyre: 
miresise, bujarise e madje edhe vetesakrifikimit per te 
miren e anetareve te tjere te fisit apo kombit, ose per te 
miren e vete njerezimit. 133 

Po te hedhim syte perreth, mund te verejme menjehere 

119 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

gjurmet e shkaterrimit me te rendesishem te shkaktuar 
nga morali darvinist. Mendimi se zhvillimi dhe 
qyteterimi jane rezultat i jetes se ndare nga njeri-tjetri, pa 
detyrime per ndihme reciproke, devotshmeri dhe 
respekt, po u imponohet njerezve e shoqerive. Sugjerimi 
se nje rezultat i tille duhet te pranohet per nje 
prodhueshmeri e zhvillim me te larte, ndeshet shume 
shpesh, por, ne te vertete, kjo vjen si rezultat i uljes se 
njerezve ne "stadin e kafsheve" dhe jo si rezultat i 
zhvillimit te qyteterimit te arritur prej tyre. E verteta 
qendron se njeriu nuk eshte nje lloj kafshe dhe nuk erdhi 
ne jete nga ndonje kafshe. Njeriu, te cilin Zoti e krijoi 
dhe e pajisi me inteligjence, ndergjegje dhe shpirt, eshte, 
ne saje te ketyre cilesive, nje krijese krejt e ndryshme nga 
gjallesat e tjera, por nen ndikimin e magjise se moralit 
materialist-darvinist, qeniet njerezore i harrojne keto 
cilesi dhe e ulin veten deri ne zemerngushtesi, imoralitet 
dhe ne nje mungese vetedijeje qe nuk ndeshet as te 
kafshet. Pastaj thone: "Ne nga kafshet e kemi prejardhjen, 
ndaj edhe cilesite tona jane trashegim gjenetik prej tyre." 
Me kete, ata kane per qellim te pergatisin nje baze 
"psedoshkencore" per mungesen e vullnetit dhe 
ndergjegjes te vetvetja. Shume shkencetare darviniste 
bihejvioriste marrin kete logjike si pikenisje dhe dalin 
me pretendimin se shfaqja e prirjes per krim te qeniet 
njerezore eshte trashegim nga paraardhesit e tyre, 
kafshet. Evolucionisti i famshem Stephan Jay Gould e 
nxjerr kete pretendim, ne fillim te sugjeruar prej fizikantit 
italian Lambrozo, ne librin e tij "Ever Since Darvin": 

Teorite biologjike mbi kriminalitetin zor se mund te 
thuhet se ishin te reja, por Lambrozo i dha argumentit 
nje kthese te re evolucionare. Kriminelet e lindur nuk 
jane thjesht te cmendur apo te semure; ata jane, me plot 
kuptimin e f jales, kthim prapa ne nje stad te meparshem 
evolucioni. Tiparet e trasheguara nga parardhesit tane 
primitive mbeten ne repertorin tone gjenetik. Disa 
njerez te pafat lindin me nje numer jashtezakonisht te 
madh te ketyre tipareve te te pareve. Sjellja e tyre mund 
te kishte qene e pershtatshme ne shoqerite primitive 
te se kaluares, ndersa sot, ne i veme vulen e krimit. Ne 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

mund te na vije keq per kriminelet e lindur, sepse ata 
nuk e kane veten ne dore, por nuk mund te tolerojme 
veprimet e tyre. 134 

Me f jale te tjera, sipas pretendimeve darviniste, vrasja 
e nje njeriu nga nje tjeter, shkaktimi i vuajtjeve, vjedhja 
etj., jane trashegim i percjelle gjenetikisht nga 
paraardhesit e njeriut, majmunet. Eshte kjo arsyeja, sipas 
ketij pretendimi, qe keto krime nuk i perkasin atij personi 
dhe shikohen si te justifikueshme.Sic mund te shihet nga 
keto pretendime, menyra darviniste e te menduarit e 
nxjerr te pavlere ndergjegjen dhe forcen e vullnetit te 
njeriut dhe pranon se njeriu eshte nje krijese 
jointeligjente, e cila sillet sipas instiktit, njelloj si kafshet. 
Sipas kesaj pikepamjeje, ashtu sikurse luani i eger nuk e 
ndalon dot egersine brenda tij dhe nuk mund te shfaqe 
sjellje te virtytshme, si p.sh. te mposhte inatin apo te 
tregoje falje dhe durim, po ashtu edhe njeriu sillet ne te 
njejten menyre. Eshte e qarte se do te kete nje mungese 
paqeje dhe sigurie, crregullime, konflikte dhe perleshje 
ne nje shoqeri qe strehon njerez te tille. 

Menyra e pameshirshme dhe pesimiste 
e jeteses qe ka propozuar Darvinizmi 
per njerezimin 

Sipas darvinisteve dhe materialisteve, gjithesia e tere, 
duke perf shire edhe qeniet njerezore, eshte veper e kaosit 
dhe rastesise. Me rritjen e ndikimit te kesaj pikepamjeje 
ne shoqeri, shfaqen njerez te papergjegjshem, te cilet 
besojne se jane krejt te pakufizuar. 

Nje njeri qe nuk qellime ne jete, eshte moskokecares, 
i pandjeshem, nuk ndikohet nga asgje, nuk e perdore 
ndergjegjen e tij dhe nuk njeh rregulla e kufij. Ai nuk 
mund te zoteroje virtyte apo cilesi te mira. Ne 
kendveshtrimin e tij pervers, si kafshe e zhvilluar qe 
eshte, ne kete bote ai duhet te kerkoje ushqim dhe te 
shumohet ne te njejten menyre si krijesat e tjera te gjalla 
dhe, pas plotesimit te disa nevojave, duhet te gjeje sa me 
shume defrim e kenaqesi qe te jete e mundur dhe te prese 
vdekjen. Mund te shihet se, edhe pse shumica e njerezve 
nuk jane ne dijeni te hollesive te Darvinizmit, ata jetojne 
jeten qe parashikoi Darvinizmi per njerezimin. 



222 



Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

Per shkak te jetes mizore, se ciles nje dite do t'i vije 
fundi, keta njerez i pushton depresioni, pesimizmi dhe 
mungesa e shpreses. Mendimi se gjithcka do te mbaroje 
me vdekjen e ata do te shnderrohen ne asgje, i ben keta 
njerez te mos jene te lumtur e te mbyllen ne vetvete. Nje 
nga arsyet per vetvrasjet, problemet psikologjike dhe 
depresionet eshte ndikimi negativ i magjise darviniste 
mbi psikologjine njerezore. 

Richard Dawkins, nje prej mbrojtesve me te terbuar te 
evolucionit ne kohen tone, jep nje shembull te kesaj. Ai 
pretendon se qeniet njerezore jane makineri gjenesh dhe 
se e vetmja arsye per ekzistencen e tyre eshte qe t'ia 
kalojne keto gjene brezave pasardhes. Sipas mendimit 
te Dawkins, nuk ka qellim tjeter as per ekzistencen e 
gjithesise, as per ate te njeriut. I gjithe universi dhe qeniet 
njerezore jane produkte te kaosit e rastesise. Njerezit qe 
mashtrohen nga nje pretendim i tille bien shume lehte pre 
e depresionit dhe gjendjes se pashprese. Ai qe beson se 
i vetmi qellim i jetes eshte qe t r u percjelle brezave te 
ardhshem gjenet e tij, se gjithcka mbaron me vdekjen, se 
asgje qe ben ai ne bote nuk ka kuptim, se miqesia, 
dashuria, miresia dhe bukuria nuk kane vlere, patjeter do 
te mendoje se jeta eshte mizore dhe e panevojshme dhe 
nuk do te jene ne gjendje te gjeje kenaqesi ne asgje. Ne 
parathenien e librit te tij "Duke shperndare ylberin", 
Dawkins pohon efektin negativ qe shkakton te njerezit 
pretendimi i tij lidhur me qellimin e jetes njerezore: 

Nje botues i huaj i librit tim te pare e pohoi se nuk e 
kishte zene dot gjumi per tri net, pasi e kishte lexuar. 
Kaq i tronditur ishte ndjere nga ajo qe ai e kuptonte si 
mesazhin e f tohte e te zymte qe percillte libri! Te tjere 
me kane pyetur se si duroj qe zgjohem ne mengjes. Nje 
mesues nga nje vend i larget me shkroi duke me qortuar 
se nje nxenese i kishte shkuar me lot ne sy pas leximit 
te te njejtit liber, sepse e kishte bindur se jeta ishte e 
kote dhe e paqellimte. Ai e kishte keshilluar te mos ia 
tregonte librin asnjerit prej shokeve e shoqeve te saj, se 
mos u ngjitej edhe atyre i njejti pesimizem nihilist. 
Akuzime te ngjashme per deshperim te kote, per 
dhenien e nje mesazhi te thate e te zymte behen shpesh 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

kunder shkences ne pergjithesi dhe shkencetaret e kane 
te lehte t'i marrin me te mire. Kolegu im Piter Atkins e 
nis librin e tij "Ligji i dyte" (1984) ne kete menyre: 
Ne jemi bijte e kaosit dhe struktura e thelle e ndryshimit 
eshte kalbesire. Ne rrenje ka vetem korrupsion dhe 
vale te pandalshme te kaosit. Synime s'ka me; ajo c/ka 
ka mbetur eshte drejtimi. Kjo eshte zymtesia qe na 
duhet te pranojme, ndersa veshtrojme ngultazi thelle 
e me gjakftohtesi ne zemer te gjithesise. 135 

Nje tjeter darvinist, i cili doli me idene se jeta s'ka 
kuptim dhe beri qe jeta te shihet me pesimizem, ishte 
filozofi gjerman Nice (Nietzsche), tezat e te cilit per 
superioritet racor siguruan nje perkrahje filozofike per 
Hitlerin. Mendimi i paraqitur nga Nicja, i njohur si 
"nihilizmi" ose "asgjeizmi", ne thelb eshte ky: Njeriu 
duhet te kete nje arsye qe te jetoje, por ky qellim, sipas 
Nices qe e mohonte ekzistencen e Zotit, s r ka te beje fare 
me krijimin e njeriut nga Zoti. Per kete arsye, ne filozofine 
e Nices, njeriu vazhdimisht kerkon nje qellim, por nuk 
eshte ne gjendje ta gjeje nje te tille, ndaj perjeton 
pesimizmin dhe ndjenjen e te qenurit i pashprese, qe lind 
nga kjo. Ajo cka duhet bere, eshte te kerkohet qellimi 
prapa ekzistences se njeriut, por nese, ashtu si Nicja, nje 
njeri e mohon plotesisht qellimin baze dhe nis e kerkon 
nje qellim jashte rrezes se kesaj te vertete, atehere 
sigurisht qe ai nuk do te jete ne gjendje ta gjeje ate. Le te 
shtojme ketu se Nice vdiq i cmendur. 

Shoqerite qe harrojne se Zoti i ka krijuar per nje qellim 
te caktuar jane te destinuara pashmangshmerisht te 
pesojne nje renie morale e shpirterore. Pasuria, mireqenia 
dhe zhvillimi ekonomik ne asnje menyre nuk u sjell 
ketyre njerezve paqe dhe siguri. Shume gjera i shtyjne 
njerezit qe nuk e degjojne zerin e arsyes dhe e shohin 
veten si krijesa pa kufizime e pa qellime ne jete, te 
ndjehen fatkeqe, te pashprese* dhe pesimiste. 

Kurse nje njeri qe beson te Zoti dhe te jeta e ardhshme 
eshte i vetedijshem se per cfare qellimi perfundimtar e te 
rendesishem po jeton. Ai rron me gezimin e shpresen se 
do te fitoje meshiren e Zotit. Per cfaredo qe t r i ndodhe, 
ai falenderon Zotin: eshte kjo arsyeja qe ai nuk bie kurre 
pre e pesimizmit dhe gjendjes se pashprese. 

123 





f—t 







Mogali i Darvinizmit 
duhet thare 



Gjate gjithe historise ka pasur luftra, shtypje, 
vrasje dhe konflikte, por shkaku qe numri dhe 
shtrirja e ketyre fatkeqesive ka qene kaq e 
madhe ne shekullin e kaluar eshte velloja e rreme 
shkencore qe u hodhi atyre persiper Darvinizmi. Per 
shkak se pretendimet krejt te pabaza te Darvinizmit 
rreth natyres shkonin paralel me shfaqjen e ketyre 
ideologjive, vrasesit, diktatoret dhe ideologet sadiste ia 
dolen mbane te demonstronin se kishin te drejte dhe 
ishin te justifikuar per politikat e tyre, sepse "ligji i 
natyres, gjithashtu, vlente edhe per shoqerite njerezore". 

Ne ditet tona, teoria e evolucionit mbrohet ende per 
arsye filozofike dhe ideologjike. Kolonializmi qe 
shpertheu me teorine e evolucionit ne shekullin XIX, 
Gjermania naziste dhe Bashkimi Sovjetik tashme i 
perkasin te kaluares, por filozofia materialiste-darviniste 
qe ishte baza e tyre absolute, mbrohet ende me pasion 
nga qarqe te caktuara dhe pasojat shkaterruese te kesaj 
filozofie ende vazhdojne te ndjehen ne te gjithe boten. 

Pavaresisht nga fakti se eshte evolucionist, Kenet J. 
Hsy ka shkruar keshtu per katastrofat, drejt te cilave e 
ka cuar Darvinizmi njerezimin: 

Ne ishim viktima te nje ideologjie shoqerore mizore, e 
cila kujton se konkurrenca mes individeve, klasave, 
kombeve dhe racave eshte gjendja e natyrshme e jetes 
dhe se eshte, gjithashtu, e natyrshme qe me i forti te 
shpronesoje me te dobetin... Une mendoj se ligji i 
perzgjedhjes natyrore nuk eshte shkence. Eshte nje 
ideologji, madje shume elige... 136 

Sigurisht qe masa paraprake juridike e fizike duhet 
te merren, por keto masa paraprake vetem sa i mbulojne 






Fatkeqesite qe solli Darvinizmi per njerezimin HARUN JAHJA 

plaget e hapura nga keto ideologji. Zgjidhja 
perfundimtare qendron ne nje trajtim kulturor dhe 
shkencor. Me renien e Darvinizmit, nga pikepamja 
kulturore e shkencore, keto filozofi qe e gjejne forcen e 
burojne prej tij, gjithashtu, do te zhduken. Kjo do te thote 
clirim i botes nga shtypja. 

Per kete arsye, nje pergjegjesi e madhe bie mbi ata 
qe kane ndergjegje, besim dhe njohuri per vlerat 
shpirterore. Nuk eshte e drejte te injorohen apo 
nenvleresohen fatkeqesite qe i solli botes Darvinizmi, 
vecanerisht ne shekullin e fundit dhe vuajtjet qe 
perjetuan njerezit dhe shoqerite. Kushdo qe e kupton 
sa urgjente eshte ceshtja, duhet te beje cfare te mundet 
per nje sulm kulturor per t r i dhene fund ketij mashtrimi 
qe zgjat qysh prej 150 vjetesh. 

E vetmja gje qe mund t r i jape fund ketij mashtrimi 
ne kuptimin e vertete te fjales e qe mund t r i jape nje 
pergjigje pyetjes thelbesore qe e bren njerezimin, eshte 
jeta sipas moralit te Kuranit. Ketyre fatkeqesive do t'u 
vije fundi, kur njerezit t r i kthehen besimit te vertete, kur 
bukuria, dashuria, ngrohtesia, dhembshuria, drejtesia, 
devotshmeria, bashkeveprimi dhe toleranca qe sjell 
Kurani ne jeten e njerezve te ndjehen e jetohen plotesisht. 
Ashtu sic thuhet ne nje nga vargjet e shenjta: "e verteta 
do te vije" dhe "genjeshtra do te zhduket": 

Thuaj: "Erdhi e verteta dhe u zhduk genjeshtra. 
Genjeshtra gjithnje zhduket." (Kuran, Surja El-Isra: 
81) 



125 



SHENIME 

1 Robert Wright, The Moral Animal, Vintage Books, 
New York: 1994, fq.7 

2 Anton Pannekoek, Marxism and Darwinism, 
Translated by Nathan Weiser, Chicago, Charles H. Kerr 
&Company, 1912, http://csf.colorado.edu/psn/ 
marx/Other /Pannekoek /Archive/ 19 12-Darwin/ 

3 Theodore D. Hall, The Scientific Background of the Nazi 
»Race Purification Program, http://www.trufax.org/ 
avoid /nazi. html 

4 Francis Darwin, The Life and Letters of Charles Darivin, 
D. Appleton and Co., 1896, vol. 2, fq.294 

5 Stephen Jay Gould, The Mismeasure of Man, WW. 
Norton and Company, New York, 1981, fq. 72 

6 Jacques Barzun, Darivin, Marx, Wagner, Garden City, 
N.Y: Doubleday, 1958, fq.94-95, cituar ne librin e Henry 
M. Morris, The Long war Against God, Baker Book 
House, 1989, fq. 70 

7 A.E. Wilder-Smith, Man's Origin Man's Destiny, The 
Word for Today Publishing, 1993, fq.166 

8 Charles Darwin, The Descent of Man, botimi i dyte, 
New York, A L. Burt Co., 1874, fq. 178 

9 Charles Darwin, The Descent of Man, botimi i dyte 
edition, New York, A L. Burt Co., 1874, fq. 171 

10 Godfrey Lienhardt, Social Anthropology , Oxford 
University Press, fq. 11 

11 Benjamin Farrington, What Darivin Really Said, 
London: Sphere Books, 1971, fq. 54-56 

12 James Ferguson, »The Laboratory of Racism«, New 
Scientist, vol. 103, (Shtator 1984, fq. 18) 

13 Lalita Prasad Vidyarthi, Racism, Science and Pseudo- 
Science, Unesco, France, Vendome, 1983. fq. 54 

14 David N. Men ton, Ph.D., The Religion of Nature: Social 
Darwinism, St. Louis Metro Voice, September 1994, Vol. 
4,Numer. 9 

15 Stephen Jay Gould, Ever Since Darivin, W. W. Norton 
& Company, New York 1992, fq. 217 

16 Stephen Jay Gould, Ever Since Darivin, W. W. Norton 
& Company, New York 1992, fq. 220 

17 Alaeddin fienel, Irk ve Irkgilik Diifliincesi (Ideja e races 
dhe Racizmi), Ankara: Bilim ve Sanat Yayinlari, 1993, 
fq. 67-68 

18 Thomas Gossett, Race: The History of an Idea in 
America, Dallas: Southern Methodist University Press, 
1963, fq.81 Cituar ne Alaeddin fienel, Irk ve Irkgilik 
Diifliincesi (Ideja e races dhe Racizmi), Ankara:Bilim ve 
Sanat Yayinlari, 1993, fq. 68 

19 Jacques Attali, 1492, Librairie Artheme Fayard, 1991, 
fq.197 

20 Francois de Fontette, Le Racisme (Racism), botimi 
i gjashte, Presses Universitaires de France, 1988, fq. 
40-41 

21 James Joll, Europe Since 1870: An International History, 
Penguin Books, Middlesex, 1990, fq. 102-103 

22 Kenneth J. Hsu., »Darwin's Three Mistakes^ , Geology, 
vol. 15, April 1987, fq. 377 

23 Siileyman KocabafLHzndzsfan Yolu ve Petrol U_runa 
Yapilanlar: Tiirkiye ve Ingiltere (Rruga per ne Indi dhe gfare 
eshte here per hir te naftes: Turqia dhe Britania), l.baski, 
Istanbul: Vatan Yayinlari, 1985, fq. 231 

24 Francis Darwin, The Life and Letters of Charles Darivin, 
Vol.1, 1888. New York D. Appleton and Company, fq. 
285-286 

25 Henry M. Morris, The Long War Against God, Baker 
Book House, 1989, fq. 70 

26 Henry M. Morris, The Long War Against God, Baker 
Book House, 1989, fq. 71 

27 Thomas Gossett, Race: The History of an Idea in 
America, Dallas: Southern Methodist University Press, 
1963,fq.l88 

28 Alaeddin fienel, Irk ve Irkgilik Dusiincesi (Ideja e races 
dhe Racizmi), Ankara:Bilim ve Sanat Yayinlari, 1993, 
fq. 85-90 

29 Henry Fairfield Osborn, »The Evolution of Human 
Races«, Natural History, April 1980, fq. 129 - ribotuar 
ne botimet nga Janar/Shkurt 1926 

30- Francois de Fontette, Le Racisme, botimi i gjashte, 
Presses Universitaires de France, 1988, fq. 101 

31 Francois de Fontette, Le Racisme, botimi i gjashte, 
Presses Universitaires de France, 1988, fq. 105 

32 Jani Roberts, How New-Darwinism Justified Taking 
Land From Aborigines and Murdering Them in Australia, 
http://www.gn.apc.org/inquirer/ausrace.html 

33 Jani Roberts, How New-Darwinism Justified Taking 
Land From Aborigines and Murdering Them in Australia, 
http://www.gn.apc.org/inquirer/ausrace.html 

34 Jani Robert, How New-D. tified Taking 
Land From Aborigines and Murdering Them in Australia, 
http://www.gn.apc.org/inquirer/ausrace.html 

35 Creation Ex Nihilo, Vol 14, Numer. 2, Mars-Maj 1992, 
fq. 17 

36 Philadelphia Daily News, 28 prill 1997 

37 Philips Verner Bradford, Harvey Blume, Ota Benga, 
The Pygmy in the Zoo, Canada, October 1993 fq. 269 

38 Philips Verner Bradford, Harvey Blume, Ota Benga, 



The Pygmy in the Zoo, Canada, October 1993, fq. 267 

39 Philips Verner Bradford, Harvey Blume, Ota Benga, 
The Pygmy in the Zoo, Canada, October 1993, fq. 266 

40 Philips Verner Bradford, Harvey Blume, Ota Benga, 
The Pygmy in the Zoo, Canada, October 1993, fq.264 

41 Philips Verner Bradford, Harvey Blume, Ota Benga, 
The Pygmy in the Zoo, Canada, October 1993, fq. 259 

42 Bryan Appleyard, Brave New Worlds, Harper 
Collins Publishers, London 1999, fq. 49-50 

43 Alaeddin fienel, Irk ve Irkgilik Diifliincesi (Ideja e 
races dhe Racizmi), Ankara:Bilim ve Sanat Yayinlari, 
1993,fq.62-6 

44 War Agai nttp://www.geocities.com/ 
Heartland/Meadows/1733/book2-ch3.html 

45 J. Tenenbaum., Race and Reich, Twayne Pub., New 
York, fq. 211, 1956; cituar nga Jerry Bergman, Darwinism 
and the Nazi Race Holocaust, http://www.trueorigin. 
org/ holocaust.htm 

46 L.H. Gann, » Adolf Hitler, The Complete Totalitarian« , 
The Intercollegiate Review, Fall 1985, fq. 24; cituar ne 
librin e Henry M. Morris, The Long war Against God, 
Baker Book House, 1989, fq. 78 

47 K. Ludmerer., Eugenics, In: Encyclopedia ofBioethics, 
Edited by Mark Lappe, The Free Press, New York, fq. 
457, 1978; cituar nga Jerry Bergman, Darwinism and 
the Nazi Race Holocaust, www.trueorigin.org/ 
holocaust.htm 

48 G. Stein., Biological science and the roots of Nazism, 
American Scientist 76(1): fq. 54, 1988; cituar nga Jerry 
Bergman, Darwinism and the Nazi Race Holocaust, 
http://www.trueorigin.org/holocaust.htm 

49 Adolf Hitler, Mein Kampf, Miinchen: Verlag Franz 
Eher Nachfolger, 1993, fq. 44, 447-448; cituar nga A.E. 
Wilder Smith, Man's Origin Man's Destiny, The Word 
For Today Publishing 1993, fq. 163, 164 

50 P. Weindling, Health, Race and German Policies 
Between National Unification and Nazism 1870-1945, 
Cambridge University Press, Cambridge, MA, 1989, 
cituar nga Jerry Bergman, Darwinism and The Nazi Race 
Holocaust, www.trueorigin.org/holocaust.htm 

51 Theodore D. Hall, The Scientific Background of the 
Nazi »Race Purification« Program, http: / / www.truf ax. 
org /avoid /nazi. html 

52 Theodore D. Hall, The Scientific Background of the 
Nazi »Race Purification Program, http: / / www.trufax. 
org /avoid /nazi. html 

53 John J. Michalczyk (editor), Nazi Medicine: In The 
Shadow of The Reich (film dokumnetar), First Run 
Features, New York, 1997 

54 George J. Stein, »Biological Science and the Roots of 
Nazism«, American Scientist, vol. 76, (Janar/Shkurt 
1988), fq. 52 

55 Sir Arthur Keith, Evolution and Ethics, New York: 
G.P Putnam's Sons, 1947, fq. 14 

56 Robert Clark, Darwin: Before and After, Grand Rapids 
International Press, Grand Rapids, MI, 1958. fq.115 

57 A. Keith, Evolution and Ethics, G. P. Putnam's Sons, 
New York, fq. 230, 1946, cituar by Jerry Bergman, 
Darwinism and the Nazi Race Holocaust, www.trueorigin. 
org /holocaust.htm 

58 Francis Schaeffer, How Shall We Then Live?, Old 
Tappan, N.J.: Revell, 1976, fq. 151; cituar nga Henry 
M. Morris, The Long war Against God, Baker Book 
House, 1989, fq. 78 

59 A. Hitler, Hitler's Secret Conversations 1941-1944, 
With an introductory essay on The Mind of Adolf 
Hitler by H.R. Trevor-Roper, Farrar, Straus and Young, 
New York, fq. 117, 1953; cituar nga Jerry Bergman, 
Darwinism and the Nazi Race Holocaust, http:// 
www.trueorigin.org/holocaust.htm 

60 Daniel Gasman, The Scientific Origins of National 
Socialism: Social Darwinism in Earnest Haeckel and the 
German Monist League, New York: American Elsevier 
Press, 1971, fq. 168 

61 Robert E.D. Clark, Darivin: Before and After, London: 
Paternoster Press, 1948, fq. 115, cituar nga in Henry 
M. Morris, The Long War Against God, Baker Book 
House, 1989, fq.81 

62 Denis Mack Smith, Mussolini, fq. 14 

63 John P. Diggins, Mussolini and Fascism, Princeton 
University Press, 1972, fq. 15 

64 Cagdas Liderler Ansiklopedisi, Vol. 2, fq. 669 

65 James Joll, Europe Since 1870: An International History, 
Penguin Books, Middlesex, 1990, fq. 164 

66 M.F Ashley-Montagu, Man in Process (New York: 
World. Pub. Co. 1961) fq. 76, 77 cituar nga Bolton 
Davidheiser, W E Lammers (ed) Scientific Studies in 
Special Creationism, 1971, fq. 338-339 

67 A.E. Wiggam, The New Dialogue of Science, Garden 
Publishing Co., Garden City, NY, fq. 102, 1922; cituar 
nga Jerry Bergman, Darwinism and the Nazi Race 
Holocaust, http://www.trueorigin.org/holocaust.htm 

68 Robert Clark, Darivin: Before and After, Grand Rapids 
International Press, Grand Rapids, MI, 1958., fq. 115- 
116; Cituar nga Jerry Bergman, Darwinism and the Nazi 
Race Holocaust, http://www.trueorigin.org/holocaust. 
htm 



69 Jerry Bergman, Darwinism and the Nazi Race 
Holocaust, http://www.trueorigin.org /holocaust, htm 

70 Earnest Haeckel, The History of Creation: Or the 
Development of the Earth and Its Inhabitants by the Action 
of Natural Causes, Appleton, New York, 1876, fq. 170; 
cituar nga Jerry Bergman, Darwinism and the Nazi Race 
Holocaust, http://www.trueorigin.org/holocaust.htm 

71 Theodore D. Hall, The Scientific Background of the 
Nazi »Race Purification« Program, http:// www. trufax. 
org /avoid /nazi. html 

72 Marshall Hall, Hitler, Lenin, Stalin, Mao et ah The Role 
of Darwinian Evolutionism in Their Lives, http:// 
www.fixedearth.com/hlsm.html 

73 Max Nordau, The Philosophy and Morals of War, North 
American Review 169 (1889):794 cituar nga Richard 
Hofstadter, Social Dariuinism in American Thought, 
Boston: Beacon Press, 1955, fq.171 

74 Tempo Magazine, 14 Korrik 1991 

75 http://chefsseite.tsx.org/ 

76 Sabah Daily, 12 Gusht 2000 

77 San Francisco Examiner, 1 prilll997 

78 Conway Zirkle, Evolution, Marxian Biology and the 
Social Scene, Philadelphia: University of Pennsylvania 
Press, 1959, fq. 85-87 

79 Conway Zirkle, Evolution, Marxian Biology and the 
Social Scene, Philadelphia: University of Pennsylvania 
Press, 1959, fq. 85-87 

80 Conway Zirkle, Evolution, Marxian Biology and the 
Social Scene, Philadelphia: University of Pennsylvania 
Press, 1959, fq. 85-87 

81 Stephen Jay Gould, Ever Since Darwin, W. W. Norton 
& Company, New York 1992, fq. 26 

82 Friedrich Engels, Socialism: Utopian and Scientific, 
Foreign Languages Press, Peking 1975, fq. 67 

83 Gertrude Himmelfarb, Darivin and the Danuinian 
Revolution, London: Chatto & Windus, 1959, fq. 348-9 

84 Friedrich Engels, Socialism: Utopian and Scientific, 
Foreign Languages Press, Peking 1975, fq. 67 

85 Conway Zirkle, Evolution, Marxian Biology and the 
Social Scene, (University of Pennsylvania Press, 1959), 
fq.85-86 

86 Tom Bethell, »Burning Darwin to Save Marx«, 
Harper's Magazine, (December 1978), fq.37 

87 Karl Marx Biyografi, Oncii Yayinevi, fq. 368 

88 John N. Moore, The Impact of Evolution on the Social 
Sciences, Impact No. 52, www.icr.org/pubs/imp/imp- 
052.htm 

89 Marshall Hall, Hitler, Lenin, Stalin, Mao et ah The Role 
of Danuinian Evolutionism in Their Lives, http:/ /www. 
fixedearth.com/hlsm.html 

90- Alan Woods and Ted Grant, Reason in Revolt: 
Marxism and Modern Science, London:1993 

91- Kent Hovind, The False Religion of Evolution, 
http://www.royalse.com/scroll/evolve/ndxng.html 

92- E. Yaroslavsky, Landmarks in the Life of Stalin, 
Moscow: Foreign Languages Publishing House, 1940, 
fq. 8.; Cituar nga Paul G. Humber, Stalin's Brutal Faith, 
Vital articles on Science/Creation Tetor 1987, Impact 
No. 172 

93 E. Yaroslavsky, Landmarks in the Life of Stalin, 
Moscow: Foreign Languages Publishing House, 1940, 
fq. 8.; cituar nga by Paul G. Humber, Stalin's Brutal 
Faith, Vital articles on Science/Creation Tetor 1987, 
Impact No. 172 

94 K. Mehnert, Kampfum Mao's Erbe, Deutsche Verlags- 
Anstalt, 1977 

95 Marshall Hall, Hitler, Lenin, Stalin, Mao et ah The Role 
of Danuinian Evolutionism in Their Lives, http://www. 
fixedearth.com/hlsm.html 

96 Robert Milner, Encyclopaedia of Evolution, 1990 fq.81 

97 Michael Ruse: The Long March of Darwin, New 
Scientist 103, 16 Gusht, 1984: 35; cituar nga Henry M. 
Morris, The Long ivar Against God, Baker Book House, 
1989, fq.85-86 

98 David Jorafsky, Soviet Marxism and Natural Science, 
New York: Columbia University Press, 1961, fa. 4 

99 Nicolas Werth, »Le Pouvoir sovietique et VEglise 
orthodoxe de la collectivisation a la Constitution de 1936«, 
Revue d'etudes comparatives Est-Quest nos. 3-4, 1993, 
fq. 41-49 cited by Stephane Courtois, Nicolas Werth, 
Jean-Louis Panne, Andrzej Paczkowski, Karel 
Bartosek, Jean-Louis Margolin, The Black Book of 
Communism, Harvard University Press, 1999, fq. 172 

100 Samuel T Francis, The Soviet Strategy of Terror, The 
Heritage Foundation, 1981, fq. 46 

101 V. I. Lenin; Collected Works, botimi i katert, Progress 
Publishers, Moscow, 1964, fq. 180 

102 V. I. Lenin, The Proletarian Revolution and The 
Renegade Kautsky (Moscow: Foreign Languages 
Publishing House, 1952, fq. 32-33, 20) 

103 V. I. Lenin, Collected Works, Moscow, Volume 35, 
fq. 238 

104 V. I. Lenin, Collected Works, Vol. 24, fq. 38-41, 
Progress Publishers, Moscow, 1964. 

105 VI. Lenin, Polnoe sobranie sochinenii, Moscow, Gos.- 
izd-vo polit. Lit-ry, 1958-1966, 35: 311, cituar nga 
Stephane Courtois, Nicolas Werth, Jean- Louis Panne, 
Andrzej Paczkowski, Karel Bartosek, Jean- Louis 



Margolin, The Black Book of Communism, Harvard 
University Press, 1999, fq. 59 

106 Ann Arbor, Leon Trocki, Terrorism or Communism, 
University of Michigan Press, 1961, fq. 58 

107 Protokoly zasedanii VSIK4-sozyva, Stenograficheskii 
otchet (Moscow, 1918), fq. 250 

108 Harrison E. Salisbury, »Reading The Gulag 
Archipelago is like no other reading experience of our day,« 
Book-of-the- Month Club NEWS, Midsummer, 1974, fq. 
4,5. 

109 Russian Center for the Conservation and Study of 
Historic Documents, Moscow, 17/84/75/59, cituar 
nga Stephane Courtois, Nicolas Werth, Jean-Louis 
Panne, Andrzej Paczkowski, Karel Bartosek, Jean- 
Louis Margolin, The Black Book of Communism, Harvard 
University Press, 1999, fq. 100 

110 Quoted in V.I. Brovkin, Behind the Front Lines of the 
Civil War: Political Parties and Social Movements in 
Russia, 1918- 1922, Princeton: Princeton University 
Press, 1981, fq. 353, cituar nga Stephane Courtois, 
Nicolas Werth, Jean-Louis Panne, Andrzej Paczkowski, 
Karel Bartosek, Jean-Louis Margolin, The Black Book of 
Communism, Harvard University Press, 1999, fq. 101 

111 Krasnyi Mech, no.l (18 August 1919), fq.l cituar 
nga Stephane Courtois, Nicolas Werth, Jean-Louis 
Panne, Andrzej Paczkowski, Karel Bartosek, Jean- 
Louis Margolin, The Black Book of Communism, Harvard 
University Press, 1999, fq. 102 

112 Stephane Courtois, Nicolas Werth, Jean-Louis 
Panne, Andrzej Paczkowski, Karel Bartosek, Jean- 
Louis Margolin, The Black Book of Communism, Harvard 
University Press, 1999, fq. 119 

113 Quoted in Julian Gorkin, Les Communistes contre la 
revolution espagnole, Paris: Belfond, 1978, fq.181, cituar 
nga Stephane Courtois, Nicolas Werth, Jean-Louis 
Panne, Andrzej Paczkowski, Karel Bartosek, Jean- 
Louis Margolin, The Black Book of Communism, Harvard 
University Press, 1999, fq. 342 

114 Stephane Courtois, Nicolas Werth, Jean-Louis 
Panne, Andrzej Paczkowski, Karel Bartosek, Jean- 
Louis Margolin, The Black Book of Communism, Harvard 
University Press, 1999, fq. 29 

115 Stephane Courtois, Nicolas Werth, Jean-Louis 
Panne, Andrzej Paczkowski, Karel Bartosek, Jean- 
Louis Margolin, The Black Book of Communism, Harvard 
University Press, 1999, fq. 470-471 

116 Stephane Courtois, Nicolas Werth, Jean-Louis 
Panne, Andrzej Paczkowski, Karel Bartosek, Jean- 
Louis Margolin, The Black Book of Communism, Harvard 
University Press, 1999, fq. 4 

117 P.J. Darlington, Evolution for Naturalists, 1980,243- 
244 

118 Edward E. Ericson, Jr., »Solzhenitsyn - Voice from 
the Gulag«, Eternity, October 1985, fq. 23, 24. 

119 Alaeddin fienel, Irk ve Irkcilik Dufluncesi, Ankara: 
Belem ve Sanat Yayinlari, 1993, fq. 61 

120 Herbert Spencer, Social Status, 1850, fq. 414-415 

121 The Challenge of Facts and Other Essays, as quoted in 
Mason Drukman, Community and Purpose in America: 
An Analysis of American Political Theory, New York: 
McGraw-Hill, 1971, fq. 202. 

122 R. Milner, Encyclopedia of Evolution 1990 fq. 412 

123 Thomas F. Gossett, Race: The History of an Idea in 
America, Dallas: Southern Methodist University Press, 
1963, fq. 170 

124 Chauncey Depew, My Memories of Eighty Years, 
New York, 1922, fq. 383-384 

125 James J. Hi\\, Highways of Progress, New York, 1910, 
fq. 126, 137 

126 Andrew Carnegie, Autobiography, Boston 1920, fq. 
327, cituar nga Richard Hofstadter, Social Dariuinism 
in American Thought, Boston: Beacon Press, 1955, fq. 45 

127 Andrew Carnegie, Wealth, North American Review 
148, 1889, s. 655-657, cituar nga Richard Hofstadter, 
Social Dariuinism in American Thought, Boston: Beacon 
Press, 1955, fq. 45-46 

128 Kenneth J. Hsu, »Darwin's Three Mistakes^, Geology, 
vol.14, June 1986, fq. 534 

129 Bolton Davidheiser, WE Lemmerts (ed) Scientific 
Studies in Special Creationism, 1971 fq. 338-339. 

130 H. Enoch, Evolution or Creation, 1966 fq.145 

131 Ernst Mayr, »Interview«, Omni, March/ April 1988, 
f q. 46; cituar nga Henry M . Morris, John D . Morris, The 
Modern Creation Triology, Vol. 3, fq. 12 

132 Kenneth A. Ham, The Lie Evolution, Master Books, 
April 1997, fq. 84 

133 Theodosius Dobzhansky, »Ethics and Values in 
Biological and Cultural Evolutions, Zygon, the Journal of 
Religion and Science, as reported in Los Angeles Times, 
part IV (June 16, 1974), fq. 6 

134 Stephen Jay Gould, Ever Since Darwin, W. W. 
Norton & Company, New York 1992, fq. 223 

135 Richard Dawkins, Unweaving The Rainbow, 
Houghton Mifflin Company, Newyork, 1998, fq. IX) 

136 Earthwatch, March 1989, fq. 17; cituar nga Henry 
M. Morris, The Long War Against God, Baker Book 
House, 1989, fq. 57 



LIBRA TE BOTUAR NGA HARUN JAHJA 



l.)\ \H7JHI I IruREtULLITt 1 

evqlioomtI ^lEffXHT-fc 

/.I I III K l li