(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Słownik języka polskiego"

Google 



This is a digital copy of a book that was preserved for generations on Hbrary shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 

to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 

to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 

publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we liave taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 
We also ask that you: 

+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrain fivm automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 

at |http : //books . google . com/| 



Google 



Jest to cyirowa wersja ksi^ki, ktora przez pokolenia przechowywana byla na bibliotecznydi polkach, zanim zostala troskliwie zeska^ 

nowana przez Google w ramach projektu swiatowej biblioteki sieciowej. 

Prawa autorskie do niej zd^yly juz wygasn^ i ksi^ka stala si^ cz^Sci^ powszechnego dziedzictwa. Ksi^ka nalez^ca do powszechnogo 

dziedzictwa to ksiqzka nigdy nie obj^ta prawami autorskimi lub do ktorej prawa te wygasly. Zaliczenie ksi^ki do powszechnego 

dziedzictwa zalezy od kraju. Ksiqzki nalezqce do powszechnego dziedzictwa to nasze wrota do przeszlosci. Stanowi^ nieoceniony 

dorobek historyczny i kulturowy oraz zrodio cennej wiedzy. 

Uwagi, notatki i inne zapisy na marginesach, obecne w oryginalnym wolunicnic, znajdujii si^ rownicz w tyrn pliku - przyporninajf^c 

dlugii podr6z tej ksiqzki od wydawcy do biblioteki, a wreszcie do Ciebie. 

Zasady uzytkowEinia 

Google szczyci si^ wspolprac^ z bibliotekami w ramach projektu digitalizacji materialow b^d^ych powszechnym dzledzlctwem oraz ich 
upubliczniania. Ksiqzki b^dqce takim dzledzlctwem stanowi^ wlasnosc publlczn^, a my po prostu staramy si^ je zachowac dla przyszlych 
pokolen. Niemniej jednak, prEice takle sq kosztowne. W zwlqzku z tym, aby nadal moc dostEirczac te materialy, podj^llsmy srodki, 
takle jak np. ogranlczenia technlczne zapoblegaj^ce automatyzacji zapytaii po to, aby zapobiegaC naduzyclom ze strony podmlot6w 
komorcyjnych. 
Proslmy rowiiiez o; 

• Wykorzystywanie tych phk6w jedynie w celach niekomercyjnych 

Google Book Search to usluga przeznaczona dla 056b prywatnych, proslmy o korzystaiilc z tych plikow jcdynlc w nlckonicrcyjnych 
celach prywatnych. 

• Nieautomatyzowanie zapytan 

Proslmy o niewysylanie zautomatyzowanych zapytan jakiegokolwiek rodzajii do systemu Google. W przypadku prowadzenia 
badan nad tlmnaczenlEimi maszynowymi, optycznym rozpoznawanlem znakow lub Innymi dzledzlnami, w ktorych przydatny jest 
dost^ do duzych iloScl tekstu, proslmy o kontakt z naml. Zach^camy do korzyatania z material6w b^^ych powszechnym 
dzledzlctwem do taklch cel6w. Mozemy hy& w tym pomocnl. 

• Zachowywanie przypisafl 

Znak wodny"Google w kazdym pliku jest niczb<;dny do informowania o tym projckclc i ulatwlaiiia ziiajdowaiiia dodatkowych 
materialow za posrednictwem Google Book Search. Proslmy go nie usuwac. 



Hganie prawa 

W ksizdym przypadku uzytkownik ponosi odpowiedzialnosc za zgodnosc swolch dzialan z prawem. Nie wolno przyjmowac, ze 
skoro dana ksl^ka zostala uznana za cz^c powszechnego dziedzictwa w Stanach Zjednoczonych, to dzielo to jest w ten sam 
spos6b traktowane w Innych krajach. Ochrona praw autorsklch do danej kai^kl zalezy od przepls6w poszczeg61nych kraj6w, a 
my nie mozemy Tqczy6, czy dany spos6b uzytkowania kt6rejkolwiek ksi^kl jest dozwolony. Proslmy nie przyjmowad, ze dost^pnoS^ 
jakiejkolwiek ksi^ki w Google Book Search oznacza, ze mozna jej uzjTvac w dowolny sposob, w kazdym miejscu swiata. Kary za 
naruszenie praw autorsklch mogq bye bardzo dotkliwe. 

Informacje o usludze Google Book Search 

Misj^ Google jest uporz^dkowanie swiatowych zasobow informacji, aby staly si^ powszechnie dost^pne 1 uzyteczne, Google Book 
Search ulatwia czytelnikora znajdowanie kslqiek z calego swiata, a autorom 1 w^'dawcom dotarcle do nowych czytelnikow. Caly tekst 
tej ksl^ki mozna przeszukiwac w Internecle pod adresem [http : //books . google . comTl 



> 

1&?. "2 

>; 






'vm ^m 



wm. 



..*»«). 









' /^. ^, ;^ 







,%\^ 



\ 



\ 






\ \ 







\ 



y-y 



• J 



—T - I 



S L O W N I K 

JEZYKA POLSKIEGO, 



P R Z E Z 

M. SAMUELA BOGUMILA LINDE 

FIX.. X»OKT. CZtONKA KATWIfisZEY IZBT EDUKACTI PITBLICZNET , REKTORA LICEUM nVARSZAWSKrEGO | 

CZEOKKA TOWAHZYSTWA PRZYIACIOX. ^AUK. 



TOM I. CZ?5CL 



y/. - F. 



wWARSZAWIB 



WOntrKARirt XX. PtiiLR<Sw i8»7< 









JASNIE OSWIECONEMU Xl^^^CItf 



A D A M W I 



C ZARTORYSKIEMU, 



Gensra£.owi Ziem P0DOLSRICH9 CesarskO'Krolewskiemu 

Feldmarszalkowi. 



^t u^ z i e i 






JASNIE WIELMOZNEMU 



JOZEFOWI MAXYMILIANOWI 

z 3r ^ C Z y JT 31 



H R A B I E M U 



M 



DZIEDZICOWI WOLI MIELICKIEY , ZGORSKA it.d. 

W GalLICYI WsCHODNIEy. 



t 

( 






Of^D btiprzuktaincj. smiatosci^ powaiam slf StoH^ruk mou i^zuka SoLkUao ca* 
szczucic razcm 2woma Irrdonaml , fp kralu I za aranlc^ SH^Utneml , w naro^ 
^oweu Uteraturzc celmmij t^zalfdcm igzuka kraioH^cao mclce zasiuionemi. 
SmialoU t^ moig ivumama vpozlgcznosc lak iconcmu ^ tak i druaiemu p 
w twn stoprdti nalezqca sig caemnlc, iz nU moatem wutacznic piirwszemu tu Uu 
przcd Tubltcznosclc^ wunurzal , ahum nieiichubit druQicmu, 

Soum nakoncit rokii Jt'/^ifao , znalaztszu schronieaie t^domu TW» Flra- 
biegO ff^ Wic^nlu , do robotu StoH^nika teao , m^ Xlipskn ieszczc zaczgteu ^ 
w Warszame vokoltrUk daUu posumgtcu , ncf, non^o slg wbierai, JW. Hrabia 
nitt^ko it w przc^sl^wzi^ciu tctnmolcm rnnvt tctf^icrdzii , ic czas ttun^aiqcw 
mi 00 zatrudnufi l>LhUotccznuch na tg prac^ woLnu zostamt, lecz i scan slg 
prz^kfadaip tak koszteniji iak osohistam trudent j aha zarpma2zic potrzcbnc 
CO U^o cclu , a rozproszonc po krahi , szczqiki liieraturu ^olskicu wjedtfi 
zbior^ ^ktadaiqcj^ H^ Witdniu licznf JcgO , a fy naurza^szc dzicta oh^tulqc(f 
hibuotekf ouczyjt(^, STak TegO za(h^cctuem pobu^zonu , ra?^ J^S^ ^spar^ 
^y ^ y y P^^^$P<^^^^T^ f^ i^y^ P^^^y^ i szcz^scic zdarzuio ml i druaU wsparcU 

tyOjobiCj xah^szt pnaukl ^oritwe^o Jasnie Oswieconego Xi^zecia Jegc^ 

inoSCL yfie^lko on pri^z kilkolcfni przeci^^ czasu., iaskoH^lc iozuQ raczul 



kosxta na utrzumutp^anU domoteu rohotu pomocnika h^ puaniu ; lecz nieprzer 
H^an^ CO teao czasu Liter ackc^ korresponaencui^ zaszczucaiqc autora ^ zhoaactt 
dzuto to fpiadomosciami , objasnicnlaml , H^utuszczcniami , ktorchu mnic i>ui^ 
zeH^jzqa inqa chubUu ^ zH^taszcza co do ip,uk6w wscho^nich. y/akoniec aou 
iui miato przuusdz do oimuslenia kosztorv druku , prawic potow^wu^atku , lakl 
w tcnczas obrachoit^ano ^ tcnzt Jasnie OswietOIiy Xi^ZS JmC sam lak 
nauuukamcu zast(ipic ractut 

\ 
£a tern H^iernem^ praH^dzcH^cm a prostem u^utuszczenlu^teao, co sig oae^ 

mnle dirom turn smetnum Snuonom nalezu, ^ mam slg za uspray^tedUmoneao 

z imiatoscl mouu }y przupisaniu ohu^wom dzicta moieao. 



'% tf^arsxawif, w Miesiqcu Grudnia igoj- 



L I N D v. 



i M I O N A O SOB, 

Ktdrc nadzrvyczaynSm wsparciem dzicio to faskawie 

zaszczycic raczyly: 



• / 



M 



Nayiahieyszf Imperator wszech Rossyy. 
Nayiasmeyszy Krdl PruskL 

Ja^oie O^wiecony %\^i^ Generaf Adam Czartoryski 

JaSoie Wielmoioy Ordynat "Ht^ihx^^ Zamoyski. 

JaSoie Wielmoioy f62ef z Tgczyna Hrabia Ossolinsku 

JaSoie Wielmoina Marcella z Bielskich Hrnbina IVorcdlowa. . 

Jainie Wielmoioy X. Btskup Wilenski Kossakowski. 

Ja^nie Wielmoiny Alexander Arabia Pocuy. . . 



» t 



I.' 



I • > 



Imiona osob ^ ktore skuteoznem zhieraniem premmetaty, 

dzfeJo to wspierai^y. 

W. zStadnickich HtZLhm^^ Matachowska. 
W. z Kwiieckich Hrabina H'§garzewska Geoeratowa. 
W. StaroSciDa Kwilecka. • 
W. Kiemeos Hrabia KwiUcku 
W. Michai Kochanowski Prezes Izby Adm. 
W. Alexander Linowski. 
W. Antooi GUszczyftski. 
W, Kossakowski Biskup Wil. '. 
JfX. Kan. Kozmian Proboszcz MarkuszowskL 
X Maialifisku 
P. Tomasz Maruszewsku 
W. Alexy Hr.. Debowski. 
X. ZriW^ Kaznoclzieia w Gdansk o. 
P. Roosyliarz ^onas. 
P. Skoifffoifiski Sekr. J. O. X. G. Czartoryskiego. 






. \ .» 






REIESTR raiENOMEHANTOW. 



t-« ""t 






>:* 



Baron A* Ash tayny Konsyliarz Najia^oiey- 

$zego Iinpen Ross. 
Kamera Bialostocka. 

Regiencya Bialostochiu '  ^ i 

Giowna Kassa Bialosiocka. 
JX. Bohusz. 
Aatoni BrykczynskL 
Jak6b Bulhakofv Gubernator Litewski* 
S^d Nadworny Bydgosku 
Kanclerz Chre^ptowicz. 
Adam C?ireptowicz. 

J6zef Cieszkovfski Staroscid Kleszczelewski. 
Hrabia de Colonna. 
Eugeniusz Czackowskij dziedzic na Rosny- 

sonie. 
Antoni Czarnecki Kr. W. Lit. 
Xi^z^ General Adam CzarcoryskL 
Ludwik . Xi^'ig CzdtwertyAski, 
Dymitr Xi^zg Czecwertyiisku ' -. " 

Alexy Hr. Debowski. 
Sebastyan Hr. Dfbowski. 
Ev^a z KoszutskicK Dobrzycka. 
Ignacy DzianoCta. 
Dawid Eggert Kupiec w Gdaiisku. 
Antoni Faygiel, 

Marcin Fiaikovyski, 

« 

Adam Gaiewski, 

Gimnazyum w Gdanskui 

Antoni GliszczynskL 

Hrabia Gutakow^ki. 

JfdrzcSy Horodyski. 

Jozef Jablonowski Starosta Korsunski. 

Stanistaw Xi^zg Jablonowski Starosta Wisnio** 

wski. 
Stanisiaw Jankowski^ Chor^iy Sanocki. 
Jozofowicz^ Starosta Merecki, Konsyliarz 

Stanu. 
Emilia Kalinowska P6}kownikowa. 
Kamienski Rektor Koileg. Nob. S. P. Warsz* 
Ernest Ludwik Knoll Kupiec Warszawski, 



Micba} Kochanowski Prezes I. A. 
Kollegium Nobil. S. P. Warsz, 

Marcelli Komar. 

» 

l(i;a2Lt:y Khmol^owskt 

Kossakowski Biskup Wilenski. 

Ko^sakovf^ki \oYrczy Litewski. 

Anna z Ossohnskich Krasinska Obozna. 
. RegieacyA .Kr^l^wieek,a^ 

Regiencya tJ^fViy^y/iJAa. 

SiSiTosciiidi' Kwilecka.^[ " . , 

YAemefis , KwiletkL ' j* 

Jari Nepojiucen KwileckL -' ' - 

yLeXchioT Lqcki. 

Szkola Si,§rzycka^ .  *: ^ \\i \\ 

Professor Ij^ski. 

Alexander Linowski. 

Xa w ery . Linowfiki. 

J6zef Lipski z Blaszek. • 

Anna z Milkowskich LubiAska* 

Fryderyk Xi^zg Lubomirsku 

z ^iranowskich XiV'zna Lubomirska* 
' Refefendarz MalachowskL 

Stajiislavy^ ASaladhoKskL 

Katarzyna z Oziaiynskich Mal'achowska, . 

Hr.^hina z Stadixickic(x Malach^wska^ 

Jozef MalczewskL 

 

Tomasz Maruszewski, 

• * • 

M^teusz Marusz^etwski. -, 

Katarz>na s MieVi'^ns^ich. Mieliynska* 

Ignacy .Morzkowski, 

Ludwik Mbrsztyn^ 

Mi chat Mycielski. 

Stanistaw Mycielski. 

Niediwiedzki Reiens Seminarium dy«cezal« 

nego Wilenskiego. 
Oginski Podskarbi Litewftki* 
Tomasz Osirovfski Podsk. 
Mikotay Parafianowicz Komornik WiIko« 

mirski, 
Ludwik Plater. 



Kasimierz Plater. 

J6zef Pininski Podkomorzy Kdwelski. 

Regiencja Piocha. 

K«ssa Pro wine. Plocka» 

Alexander Hr. Pociey* 

Stanisfaw Hr. Pococki. 

zXi^i^t Lubomirskich Hrabina Potocka, 

Hr. Potulicki. 

Regiencya PoznaAska. 

Szkola Mawska. 

Kons. Schutz ( na Prussy i¥Scho(lnie) 

Dominik Sczanieicku 

StanisUw SiemiAski Ociiinistrz Kr. Gall* 

X. Sierakowski, 

Fryderyk Hrabia SkorzewskL 

Stanistavr Soltyk. 

Roman Soityk 

Franciszek Stadnicki Starosta Ostrzeszowski. 

Antoni Stadnicki,' 

Ignacy Stadnicki^ 

Tekla Stadnicka. 



X. Stanislaw Stasic. 
Tan Stawianowski, 
St§pkowski Woiewodzic Kijowaki. 
Zygmunt Stryienski z Stryiny. 
Franciszek Szopowicz, 
Wladyslaw Hrabia TarnowskL 
Magistral miasta Torunia. 
Jgnacy Tymowski. 
Tyzenhaus Starosta Pozolski. 
Regiencya Warszawska^ 
Li ceu m fVa rszawskie. 
Aniela z Kwileckich fV§gorzewska. 
Woyciech ff^^gorzewski. 
Jan Nepomucen TVfgorzewski. 
Jgnacy TVielopohki. 
Wincenty fVielopoUku 
JX. Woronicz Kan. Warsz. 
Faustyn Zakrzewski. 
Jozef Zaluski, . ' 

Zambrzycki. 
, Jan Zboinski Starosta Mszanski. 



Niedokladnoic imion, labtytQl6vir wraiefitrze tym, przypisac naleiy niedokladiioici , z kt6n| sam 
o nich zostafem zainformowany. Niekt6re z Kollektorovir raczyty gorliwszemi %\% pokazac 
w nadeslanio pienigdzy, iak imion i tytutovr. 

Umiescitem to tylko te imiona, za kt6re wyliczone pieni^dze r^k moich doszty. Sk^d prenume« 
rata do tych czaa mnle niedoszlay nie masz wcale dzi\rotyy 2e takowe .imiona w reiestrze 
pteaumerant6v si{ nieznaydui^; bo prenumerowac, znaczy z g6ry pfacic. Z t^m w^szyftki^m 
zawiesza sie ieszcze dla tych , co si^ dot^d op6£nili , prenamerata , ai do wydania drugi^y 
czfici pierwszego tomo » od G do 1/ inclas. » co w przysztey iesieni nftst^pi. 



'J 



T 



WSTEP DO SLOWNIKA POLSKIEGa 

j[jf Jl^owa ludzka , ten naydoskonalszj tlumacs wyobraie^ i nczuda cslowieka , eho6 ni tak 
rotUosne, tak znacsDiemifdzyaob^ roini^ce $ig igzyki roadzielona, iednakie po wazystkich 
cz^ciach swiata, iest w pewnym wzgl^dzie iedoa; bo iest zasadzona na iednychie prawidtach 
Tozumu, 8tos6wnych do natury rzeczy, na iedmikiin spoaobie my^lenia, i uczudia aerca 
Judzkiego. Chociai, podiug dawnego , a prawdziwego prsystowia: ,,co'g}owa, to rosum^^, 
kaidy czlowiek ma swdy szczeg61ny spos^b myfilenia, w miar^ wyobraie^ awoich; atoli kazde 
iestestwoy imieniem cziowieka zaszczycone, ma ogolne a niezaprzeczone prawidla foaumowania^ 
kt6re stanowi^c osnow^ Logiki i Filozofii , $^ duaz^ wazystkich nauk. i umieigtnofici. Na te 
ogolne prawidla rozumu, rozbterai^c w azczeg6Ino6ci poiedynczy iaki i^zyk, wci^z natrafiamy, 
iako na sp6In^ zasad^ wazystkich ifzyk6w, a w og6Ino£ci caley niowy ludzki^y. Dochodzeoie 
onycb^ wlasciwie iest dzieiem grammatyki dniwersaln^y ; leca i w tym slowniku znayda ai j nie na 
iedn^m roieyacu , prowadz^ce do tego celu akaz6wki. 

Migdzy ifzykami Europeyskiemi , iedoym z tych, kt6re nayobazerni^y aif rozci^gai^, 
iednym z naybogatszych , iestifzyk Sl^tviaAsku Od Kamczatki albowiem aidoElby, od 
morza Baltyckiego, az po odaog^ Adryatyck^, ci^gnieaig ieden i tenie i^zyk , atoli nawielo 
azczegoloych gatunkow mowy rozgaj^ziony, Wszyltkie te maia do aiebie takie podobienstwo, 
iakie iedney matki potomstwo, po rozticznyclt krainach rozsadzone. Zbyt (l}ugie oddalenie, 
srywai^c zwi^zki wzaiemnego obcowania , czy ni naa iednych dla drugich obcymi ; a to aprawuiey 
ie nakoniec i zapomina brat o bracie. Odmiennoid mieysca, s^siedztwa* religii, rz^du, apo- 
aoba zycia, a do tego zdarzenia losu, tak dzialai^ na odosoboienie-od apolnego szczepu roz)^- 
czoney galgzi , ie z wiekiem spolny ich rod. wqtpliwosci nawet podpadac moze. Atoli £lad6w 
apolmctwa rodu Slowiauskiego • czas choc wazystkozemy, uie potra£i dot^d zatrzed ; ipo dziS 
dzien ieszcse iawnie i niezaprzeczenie widac liizne to^ol^ratymstwo. 

Z pomi^dzy ifzykow, czyli racz^y gatunkow mowy, albo dyalektow, Slowianskich, nie« 
poalednie mieysce zaymuie i^zyk nasz Folski; bo nim od wiekow mdwiono w kraiu rozlegtym 
€^d morza do morza^ bo iego uiywano w rz^dzeniu panstwem niegdys iedn^m^ z naypotfiniey* 
szych . nim odprawowaly aig obrady publiczne, na zjazdach z licznych bardzo krain zebranycb, 
nioi mowily stany, urzgdnicy, panowie, krolowie^ w naukach i swietle nie ustfpui^cy apol^ 
czesn^m , a w wymowie ich przewyiszaiqcy , nim pisali znakoniici prawie we wazyatkich naukach 
i umiei^tnosciach mistrzowie* Rozwaiaiij^c te okolicznosci , luz a^dzid wypada , ieszcze go 
nawet nie znai^c, ie to roiisi bydz igzyk bogaty, botylenauk, tyle wyobrazen obeymuiqcy^ 
i^zyk polerovirny , bo od osob polorem slyn^cych uiywany, i^zyk do udoskonalenia }atwy^ 
bo wzrosty na wybornym gruncie ow^y starozytn^y Stowianazczyzny, Atoli nie taymy tego 
przed aob^, zepotlobny los snotkali^zyk nasz , co i ziemif naazf , z przyrodzenia takiyzn^; 
inieyscami i czasami oboie poszto w zaniedbanie. Mieli^my wiek Zygmuntow, mielismy wiek 
osmnasty , ktory utworzy) slawn^ dziaianiem swoi^m Kommissy^ Edukacyyn^ » otoi dwie 
nayswietnieysze epoki i^nyka naszego : na posredniez^y mi^dzy niemi przeatrzeni , iasniei^ce 
plody w i^zyku Lacinakim, przyciemnialy oyczysty. 

Znaczne odmiany , zacbodz^ce w rz^dach kraiowycb, znacznie tei i na ifzyk dzialai^^ 
b^dz CO do wzrostu, b^d£ co do upadku onego^ podlug zachodz^cych okolicznoaci , mni^y 
lab wigc^y mu sprzyiai^nych* ' W takim razie ten naywigkaz^ ifzykowi robi przy&lugf , kto go 
w cat^y obszernoaci wiedno zebrawszy^ podaie do potomnoici. Jeieli upadnie y potomni b^dij 



II 

 

iDieli zk^d gopodsycid; iezeli wzrostu nabierze, bgd^ mieli pami^tkg tego cz^m by}, a na 
zawsze skazowkg, cz^m bydz moiei powinien. 

Rozwaiai^G, iakimby sposobeai utoiyc ksi^gg, obeymui^c^ caly , He tnoino&ci g jgzyk, 
26 wszystkiemi skiadai^ceoii go szczegolami y tak ieby i wygodna b^la do uzycia j i celowi swemu, 
iako skiad czyli skarbiec iego odpowiadala , snuty mi sif nastf pui^ce uwagi. 

Z pamigci nikt Die potrafi napisac zbioru wszystkich wyrazdw, bo naprzdd: „nikt sig. 
y^prawdzime ^tym poszczycid nie moze, stowa s^ niesmiertelnego autora Grammatyki nasz^y 
,,narodow^y, ieby cafy sw6y umia} i^zyk. W iednym oarodzie Polskiin, tyle prawie rdznych 
„i§zyk6w liczyduzeba, ilewmm iest stanow, koodycyy , professyy, ilekunsztow i rzemidst; 
^,ie zamilcz^ r6inosc prowincyy, tak rozleglego ktaiu, r6zoemi wyrazanii icdnoz wyobrazenie 
^malui^cych. Ktdi tg cal^ rozleglosc wyraz6w Polskich ogarn^t paxnigciq ? *v kopcz. or. kar. 
j»» C« Ja to ieazcze dodam, ie gdyby tei navret kto i znat wszystkie azczegoly i^zyka w roz« 
Kcznych gatunkach potrzeb i sposobu zycia, nie b^dzie ich aobie tam przypomioal, gdzie 
kt6re wyiu>zczad wypadnie ; a zatym wprzdd potrzeba zbierac zapasy, aspotym samo dzieio 
vkiadad. 

Dwoista zas iest nivva , na ktdrey poiedyncze te ktosy zgromadzac xnozna, z pism , i 
z mow J potoczney : ta iest obszernieysza , bo sig rozci^ga wszgdzie , gdzie tyiko iezykiem na- 
szyoi mdwi^ ; tamta uprawnieysza , a zatym w lepsze urodzaie plodaieysza ^ bo z wigk8zi| 
pieczotowitosci^ pielggaowana. Zacbodzi ini^*dzy niemi w ogdinosci takai roznica , iaka 
w szczegoinosci pokazuie sig migdzy zvvyczaynfj rozmowi| , a mow^ Krasomowcy stataonie wy* 
pracovvan^. Latwo teraz wnosid mo'ina ^ ktora z tych niw^ zbieraczowi igzyka korzystnieysze 
obiecywata ZQiwo ; latwo sig moioa domyslac: ie cbyba w takim przypadku, gdy. w pismach 
ezego nie znalazl , udawal sig do niowy potoczney. 

Wzi^iem sig wigc do czytania pism narodowych , czytalem com.mia}, i na co czas mi 
wystarczyh Myslilem wprawdzie pewny sobie plan czytania ulozyc ; lecz gdym zaczynai t§ 
pracg , nie mtaleai ieszcze przed sob^ zbioru wazystkicb ksi^zek do niey mi potrzebnych ; 
trzeba mi by}o i te dopicro zbierac , trzeba bylo po nie ief dzid , trzeba bylo szesciokrotnie 
ivszystkie prav^ie znacznieysze biblioteki po Gallicyi , az do granicy Wbloskiey zwiedzidt 
Biblioteka J. VV. Hrabiego Ossolins kiego w Wiedniu , wtedy gdy mi doz6r jey po*- 
wierzono 9 nie byl>a t^m , cz^m sig pokazala, gdym sig z ni^ rozstawah — Ale ^ reszcie, 
iakiby tej; plan czytania tego ulozyd? Slownik potvtnien obeymow^ac wszystkie stowa igzyk 
aktadai^<;e9 kaide we vtrszystkich iego znaczeniach. Gdyby kto byi w stanie przeczytac i wy* 
pisad w t^y mierze wszystkie Polskie ksiggi i ksiazki drukowane, zebralby moie wszystkie wy* 
razy ^ kt6re t\lko s^ drukow^ne ; a czyi nasza literatura znowu tak iest rozci^gta , ieby 
wszystkie gatunki iycia i potrzeby iego obeyradwala ? DIatego wtaanie wyiey wystawilem 
dwofst^ niw^ zbiorow, ieby naiedn^y ratowacsig przez drug.^ ; dlatego smiem Aitrzymywad, 
ie zbieracz szczegoldw igzyka iadnem pismem narodow^m pogardzadnie powinien. Wada 
dzieta CO do.rzeczy, we wzglgdzie igzyka i wyrazow stanowi nieraz iegozalerg. Nie bylbym 
znalazt s}6w- potorznych , powszednich, wieyskich, rubasznych » swywolnych , gdybym byi 
przestal na samych wzorowych pisarzach. Nie tak o wybdr pism tu srto , iako raczey o iak 
i^avwigks7,^ it:h w kaidym wzglgdzie rozmaitosd i rozlicznosc. Poniewaz i^zyk obeymuie 
wszystkie czucia , potrzeby, dziatania, wiadomoSci i wyobraienia ludzi, a ludzi wszelakiego 
at^nu, powolania, wychowania , osvyieceniai rdwnie byloby przeciw zamiarowi moiemu, nie 
.pdydc do nayiLczehszego w iaki^y uaace daida^ iak omio^dnaydroLnieysz^ &aszkg. Krotaza^ 



Ill 

iacnieysza, prsyiemnieysza by!aby zaiste dia Sniepraca, gdybym by} przesta} na samych wzo- 
rowycb pismachy boliczba ich , takdawDych, iak teraznieyszych, ieit szcziipla. Do tego, 
BA staroiytBycb Skar gdw , fFujfkdw , Birkcwskich , G orni ckich i t. d. zgadzamy 
aif, ies^ wzorowemi ; lecz co do teraznieyszych ^ kto b^dzie sniia) vvyrok uczynic , ieby 
z pomigdzy Dichniemial bydz ktory klassykiem ? ^- . Z t^m wszystkiem by}o staranieiri moi^m 
roziozyc sobie pisma na gatunki co do niateryi, iebym, nie niog^c czytad wszystkiego, 
w kazd^y materyi przynaynini^y czyta}» com niiaJ, i coirt in6g} czytac naywainieyszego. 
Szereg pism przytoczonych w dziele moi^m, uloiony porz^dkiem abecadfowym skroconych 
cjtacyy, przjlaczam na koncu tego ivst^pu , spodzie^'ai^c sif, ie iui nikt dziwid sig nie 
b^dzie, gdy tain znaydzie pisarz6w r6ine^o powoiania ^ r6in^y nauki , roinego stylu, 
tf^ujfka obok Seklucyana , Skargff Reia, Gdrnickiego, Kochanotvskiego f 
Szjfmonowiczay Pctrycego. obok j^ Ibertus a , JUclu xyny , IUatjfasxa\ Rifl^altaf 
Tr ztjfptjfckiego, Banialukii nie ominione tam nawet Kantycxki z kalendarza- 
mi. — Jezeli za$ z drugi^y strony darmo kto sztikac bf dzie iakiego pisma 'w tym rz^dzie , na 
to cala odpowiedz, ze mi sig nie zdarzy}o go czytad. Przywiedrionyrh pism wyliczamtusame 
tyiko tytuly ; zachowuiqc doktadnieysz^ o kaidym ^iadomoSd dalszemu czaspnei i osobnemu 
dzieiu o literaturze Polski^y y kt6re sobie zamierzam uUadac , akorptylko odbiorg od X. W. 
OssoliAskicgo zrobiony prtezemnie zbi6r alfabetyczny , w manuskrypcie tom6w kilkanaScie 
obeymui^cy , zbior wszystkich pism , nie tylko skladaijjcj ch liczn^ iego bibliotekf Polsk^ 9 •!• 
i z ubocza mi znanych. Dwoma albowiem umy^lilem prz}s}tizyd sif narodowi stownikami,' 
tiaprzod s^ownikiem igzyka ; pdznidy dykc} onarzem iego literatuiy, 

"W c/ytanlu zas pism narodowych co do mego celu, za ogolne zalozylem sobie prawidlo, 
lledzid i wypisy wad wszystkie takowe mi^ysca , ktdre hib" obiasnienie iakiego wyrazu zamykaiq, 
lub go potrzebui^. Nie szlo mi albowiem o to , ieby pod slowem iaki^m lub znaczeniem , wy- 
mienid tylko autora, w ktory m sig ono znayduie; chcia]:em oraz zniego ^}asnemi iego slowami 
to wypisad, CO bylo potrzeba , do przekonania 8i§ o znaczeniu tegoi wyrazu, Staralem sif 
^prawdzie ile moinosci o krotkosd wprzytaczaniu; taka atoli zda^yafa mi sig bydz wadq, kto- 
raby nie byta dostateczn^ do obia^nienia i udowodnienia slowa iakiego. — W przytarzaniu 
pism narodowych, wytykalem nawet ikartg, na ktor^y si? iakie mi eysce znayduie ; gdzie zafi, 
iak czgstokrod w dawnych drukach~ sig trafia , Kczb na kartach nie byJo , cytowaJem wypisy 
podtug liter arkuszowych, na dr le kart sig znaydui^cych, n p. rey post. b. bb4» znaczy : 
w Reiowdy Postyli na arkuszu literami B b b. oznaczonym, na 4t^y karcie. — • Kazdy t'utay 
oczywiscie poznaie» ile przez to'zatwierdza sig pewnosd i niezaprzeczonosd W)!u5zczonego zna- 
czenia. Jui albowiem nie pisarz slownika kaie wierzyc, ie iakie slowo pewneiha znaczenie, 
9\e Skarga. ff^uiek, K o c hanow ski , Bielski, Gornicki i t. d. Nie jeden pigkny 
przyUad przywodzi tei i Trocy z Gdrnickiego , z Klokockiego , z Haura, zWoIuminow Le* 
gum; lecz iego nie stwierdza powag^, nie kaidy mu wierzy. 

NadtOy ieby wigcdy ieszcze udowodnid wylozone znaczenia , dodalem/ gdy wypis byl 
z iakiego n a Polskie tlumaczenia » gdzie potrzeba bylo , slowa orygiiiatu, n. p. w t!umaczeni« 
Owidyusza przez Zebrowskiego : ,\darm6siloa Medea** yrujfra repugnans\ w Kronierzepriei; 
Bfazowskiego : „zywot ciasny przeiywszy umart** , posivifam durissime eXactam 9 Zebrowski 
w Owidyuszu : „by}o pdlnocy , a sen trosk i ciai dorazil** curas et pectora scluerat. — 
R6wnie poiyteczn^ rzecz^ s^dzilem, znosic zsob^ rozmaite bibliy Polskich tlumaczenia; iako 
to: Leopolity, Wuyka, Radziwittowskjdy , Budnego , Biblii Gdanskidy, Seklucyana, Cze- 

(1.) 



IV 

chowicA , osobliwie xae Leopolky pi^rwsz^y eclycyi z trze.ci^ ; ,n. p. co w pi^rwszey edycyi 
brzmi : ,,dai mu twardj| a ci^ik^ odpowieclf:^^ w trzeci^y edycyi y^odpowiedziat mu srodze*S 
Co Leopolita tlumaezy : f,stateai sig sam sobie ^ci^iek^* ^ to bibliia Gdanska: ,,sta}em sig sam 
„aobie cifiarem^S W Radziwiltowski^y iest ; „nie bgdziesz ubogiemu *cifiek'* ; w biblii 
Gdanski^y : ^^nie obci^iysz ubogiego ^^ HudDy tlumaczy : „z ubogiego *ct^z^ bior^ ^' ; bibliia 
Gdanska: ,, zaatawg bior^ ^^ Gdzie bibliia Radziw]tto>vska po}oiy}a slowo „ceklarz^; tarn 
bibliia Gdanska ,,sluga s^d^iego'^ — Podobnym sposobem post^powaJem w czytaniu cieka- 
rrij edycyi, kt6r^ zrobii Narusxewic » f tluaiaczenia przezroinych Horacjfusxa^ Co 
Korytynski tlumaczyi: ,,Ciebie, Kupidynie , si^ boi^ matki o swe syny'^; toKoblanski: 
,, Ciebie sig boi^ dla swych syn6w matki^'; Naruszewicz zae : ,)Wtobiesig matki syn6w boi^ 
^, straty'^ — Tym sposobem zjawia nam sig szlad post^pui^cego z czasem poloru naszego 
igzyka* Nie wiem, czy sig nie mylgi lecz zdaie misify zetakuloiony stownik, zawiera 
niby biiografii^ kaidego wyrazu ; wyprowadzai^c go albowiem z kol^bki Slowianszczyzny , a 
Gzasem i z zapadleysz^y ieszcze staroiytnosci , stawia ^wiadkow na to j co sig z nim dzialo 
w kaidym wieku, tak co do formy , iak co do znaczenia, i czy iui iako obumarly poszedi 
teraz wniepamigd; ^wtakim przypadku ozaacza sig gwiazdeczk^ lub asteryskiem ) ; czy tei 
ieszcze £yie w dzisieysz^m uiywaniu. 

Kiedy wigc zbi6r tea , co do gatunku swoiego y iest historyczny nieiako , t. i. ie daie 
wiadpmosc o kaidym wyrazie, w iakim (laaie znaydowal sig dawni^y i dzis sig znayduie, czyi: 
wolno byto zbierai^cemu tyiko wyrazy, nowe slowa pod^ug upodobania tworzyd i skladac ? 
Historyk , tworz^c osoby i zdarzenia , nie history^ pisze, lecz romans; zmyslai^cy samo- 
wolnie slowa , podobn^powoduie sig nierzetelaolriat. Larno ponina^ac liczbg slow sklada- 
nych, skieiai^G kaide z kaidym koieyao przyimkiem , nie ogl^Jai^c sig zwlaszcza ani na po« 
trzebgi ani na brzmienie, aa> na loiczn^ wartosczt^d wyniklego znaczenia. Takie sobie za« 
loiywszy zrzddlo zbogacenia igzyka, oszpecil zacny Bandtke szacowny z gramu-atyczn^y 
pracowitoSci sw6y stownik, skladanin^ i uszom i wyobrazni wstr^t czyniqc^ , n. p. dobarwiami 
dobarwiczkuig, dobestwiam , dorechuig, dochrobotywam , docofywam » doczopuig, do-^ 
czostnkuig. Wlalnie iak gdyby wNiemieckim kto chcial skladac , jctvjcben berci^cn , abfajfen^ 
bej^infen, (eriuetfen U.f. to. . W'olalem kilki| t/si^cami tycb itym podobnych stow bydz odniego 
uboiszym , i mieysce ich zostawic wyrazom i wyluszczeniom potrzebni^yszym , nii takiemi 
dzieio niepotrzebnie a mni^y przyzwoicie zapychac. Kto sobie pozwala saniowolnje slowa 
tworzyd, nie iest autorem slownika igzyka narodowego, lecz igzyka swego ; tu bynaymniey 
nie'sluzy przyslowie: melius abundare, — : Smiem na t^cp mieyscu po.wt6rzyc5 wlasn§ moig 
uwagg , ktor^y wsparty powagi| nieemiertelnego Kn apskicgo ^ ^rzy wstgpie do sl6w z przyim- 
kiem 3a — skladanych, w slowniku uroiescilem : „Gcly prawie wszystkie slowa z przyim- 
y^kiem do — skiadai^sig, lub skladad sig mog^, za t^m niepodobna wszystkich, nam infinita 
ffprope sunt , m6wi Knapski , et pro arbitrio caiusvis componi possunt » zwlaszcza we wszystkich 
„ich znaczeniach tu wyliczyc; umieszc^a sig na swoi^m mieyscu naypotrzehnieysze, a oraz i te, 
,,na ktore sig przyklady znalazty." Podobnym sposobem i slawny K b e ( U n g w Niemieckim 
alownikupostgpowal; wyraznie za^pod przyimkiem jet — powiada : ,^ba tiglid) ucue 'Mbt^eii 

,^iun()eii btefer Hxt gemat1)t werbcn, fo weirbe ic^ Me meifteii bat).n im ^olft^n^eii uberqe^en. *• 

Co tu wzglgdem przyimku Bo — ostrzezond^, rozciqga sig i do wszystkich innych, osobliwie 
do przyimku po^-^ , zkt<Srymby inacz^y wszystkie slowa zpod kazd^y inn^y litery powtarzac 
wypadalo. Zeby zas tym wigc^y unikn^d rozwleklosci w powtarzaniu, skladane z negacy^ 
^^^ — » gdzie mpina bylo I razem z pierwotnemi umieacilem, n. p. nitcnjf i cny, iako 



\ 



jppositt^; niecnota zafi potrzebuje ospbnego na swoi^tnmieyscu objasnieniai ze nie vprostf 
oppositum cnociei lecz na ihne wyboczjio znaczenie. Fodobniez tool a i niew o la ^ nie 
niogly bydz z}^czone ; anadnie zas woln^ i niewolnu. ' ZbogacU si§ przez to nie raz igzyk 
nixu^y uzyWaoym wyrazem znaczqcym twierdzenie, a£/irmQ^£uu/n/ na ktorym schodzid nie 
powinno , skoro iest wyra^ przecz^ry negatiuum; tak niedopfdntf^ n. p: „wyrok6w kresy 
fyOtedop^dne *' , dato mi pow6d klasdz Bopfdny, t. i. podobny do dopgdzenia, dopgdzo- 
nym bydz mog^cy* 

Trawda, iei w t^cn dziele znaydui^ sig s^owa-, a niektore naweti dosycS dzik]e,niewsparte 
powag^ pism narodowych , ani mowy potoczn^y; leczzrobione z powodu dyalekt6w, a zatym 
gwiazdedzk^ czyli asteryskiom oznaczone, o p. *bezos^(lny, ^bezopainy , "^bezodpowiedny, 
*bezoyczy i t. d. ; inacz^y albowiem nie bylbym mia} gdzie umiescic bogaptw , kt6remi^ nas tu 
i owdzie inne dyalekty przewyiszai^ ; gdyz zamiarem moim byto , wszyatko cobykolwiek tjlko 
znaydowalo sig na przestrzeni Stowianski^y , wcielid do tego zbioru. Takie przeto wyrazy 
wolno Polakom przyj^d, wolno odrzucic; ia za powinnosc sobie poczytalem, doniesc' 6 nich, 
te sig znaydui^ w pobratyoiczych igzykach. Pod^ug zdania moiego , autor stownika nie po- 
winiea tworzyd, nie powinien narzucac , ani pcaw przepisywad«( lecz zbierac , donosic, wy*. 
iuszczac y spostrzeienia czynic i z nich uwagt przeUadac ; pisarze, a pisarze ktorycb nar6(i czyta 
z upoiiobaniem 9 mog^ i powinni doskonalic igzyk ; Stownik za§ bigdzie sluiyf pisz^cym tu 
i owdzie za skazowkg , zwlaszcza ie imig zacytowanego autora, wskazuie im r6znicg co do 
stopnia , w iakim s^owo iakie ze swoi^m znaczeniem i uzycieni iest upowaznione. 

Lecz i czytai^cym pisma narodowe, osobliwie ^taroi;ytne , zbi6rtakowy s\aij6 nioie za 
klucz nieiako , otwierai^ry im przystgp do snadnieyszego i pewnieyszego objgcia mysli, obwinig- 
tey w niezrozumia}^ Folszczyzng. Staralero sig albowiem o to , ieby ile moinoSci, kazdy autor 
aam siebie, albo tez i ieden drugiego objisni}; do czego nieraz i pobratymcze, nawet i obce 
i^zyki , tak dawne> iak iyi^cej, by}y porno c^. Jednakze nie wstyd niig ^^yznad, ieok nie 
doszedt w dawnych pismach wszystkiego ; i wolg niewiadomosci nie zataiad , nii niegruntownym 
domyslem omamiac. Nie iedno mieysce, nie ieden wyraz znayduiesig w moiem dziele, zo- 
atawiony bez wszelkiego objasnienia , ie mi si§ hie zdarzylo go dociec. Os^dzilem z&s za 
rzecz pozyteczni^yszq, klaSdz go chod bez objasnienia , bo moze z czaseni ktos niig o nim 
oswieci , iak go wcale omin^d , a zatym pu^cid w niepamigd » iak n. p. slowa : cenar , cerewizna, 
cerbela , czyntakor i t. d. 

Azeniemamy we wszystkich materyach pism narodowych, zalozylem wyz^y za drugie 

zrzdd}o do czerpania szczeg6}6w igzyka, mowg potoczn^. Wieiki brak w i^zyku naszym ksi^- 

zek o pojedynczych kunsztacb irzemieslach , wskazywat mi potrzebg szukania ich po warszta- 

tach; do czego gdy sam czasunie roia^em, wj^r^czyl mig w tym slawny nasz Warszawski Me- 

chanik LP. Professor Magier\ zt^d imig iego cz^'sto iest cytowane pod slowami rzemieslni- 

Gzenii lub kunsztowemi. Nadto zacni przyiaciele moi J. X Kam ieAs ki Rektor Konwiktu 

Piiarskiego , J. Pan ff^olski Professor Liceum Warszawskiego , przy ci^g^dm i wytrwaldm czy- 

taniu drugi^y korrektj,» nie iednym wyrazem , znaczeniemi lab tez i przykladem zbidr tea 

zbogacili; nie mniej J. X. Bielski Pr^fekt drukarai Piiarskiey» pilnie dogl^dai^c druku 

i rewizyi. Rzadko mi s«g kiedy zdarzato , abym widzia) potrzebg, zastgpowania brakui^rdy 

mi cudziy ^ moi^ wlasn^'p^wag^ ; tam idy tyiko uiyd pozwolilem sobie, gdziem az nad to b}} 

pewny i slowa iznaczenia. Czdm zas zbidr ten unieSmierteinid raczyli J, O. Xi^ig General 

Adam CzartorifskA 9 i J. W- Hrabia Jozcf Os solihski w Wiedniu , niiey w poczcie 

antorow sig pome. — . . 



vr 

* • 

Zebrawszy tedy z pism narodo,vvych i z linowy potoezn^y potrzebne materyaly » zacT&odtito 
nowe zapytanie: iakim sposobem levioiyi , urz^dzid, i przepracowac, ieby zbi6r takowy 
i wygodnybyi douzycia, i celowi swemu, iako sk^adifzyka, odpowiedzia}. Poniewai Die 
iest prze^naczeniem takowego dziela, ieby go nici^z Gz}tano, lecz ieby go si§ przy zacho- 
dz^c^y w^tpliwolci o poiedyncz^m alowie iaki^m mozna poradzic; pozostaie vrif c iedjrniei 
wszystkie slowa ^ ni^m ai^zawierai^ce ulozyc j^orz^dkiem abecadtowyni, aby latwiey znalez^ 
to, ktorego szukad kooau wypada; cboriaz nif raz ^yczy} sobie autor ipoi^y bydz akr^po- 
wanym przez abecadto , aby mozna nie przerywac iancucha iny^H snui^cych sig ci^giem 
z iednego iakiego, zwtaszcza pierwiastkowego, wjrazu. --^ Wi^ksza atoli trudnosc ^achodzi 
wtem, iak uszykowpicliczne czgatokroc znaczenia i cienie iednego slowa , oraz slui^re na ich 
udowodnienie wypiski. W og6Tnosci ma tu mieysce prayvidlo, aby zwrocid caly szeregna- 
atgpnych do pierwotnego fizycznego czyli zmyslowego znaczenia; a zniego stopniami tamte 
wywodzic podtug tego , ink sig zdai^ z pierwotnego wywiiac ^ n p. 

Cxolo, pierwiastkowo oznacza ow§ wydatn^ cz^Sc przedni^y glowy nad oczami mijdzy 
skroniami ; a tak podlug birkowskiego Jan 'Chodkiewicz czota byi wysokiego. Toz czoio 
uwaia si§ okiem moralnem , iako siedlisko ukontentowania , lub nieukontentowania ; zta4 
marszczyc lub sgpic czoto/ czo}o kwasne, ponnre^ pos^pne. wypogodzone* * Daley czoJo 
miane iest za siedlisko wstydu i niewstydu » zt^d mowisi^: na czele miec napisane; czoio 
miec , nie mied czola , zetrzec wstyd z rzola , bez czola bydz; zk^d przymiotnik bezczelny, 
iak Lacinskie effrons , Francuzkie effronte , z Larinskiego frons ; podobnxez Niemieckie 
flitnl06^ of^lie (5tirne, ton frcx^er Sttrnc ; daiey: czolo miedziane; nawet bez dodatku: czOiO, 
za bezczelnoSc, iak w nast^pui^cjm przykladzie: p6 tak niegodney sprawie , iaki^m czolem 
smialbys sig pokazad przed ni^ ? albo : kto ma czolo po temu, moie sig podpisu swego zaprzed ; 
albo : czoia na to trzeba. -— > Juztu sig koncz^ vvzglgdy moraine; uwaiamy odt^d czolo i£|ko 
przod > przodek, \(rierzch rozmaitych rzeczy flzycznych:^ czolo budynku, facyata; czolo 
okrgtowe , brzegi okrglu; czolo kola, okrqglo^^c powierzchna ; czolo czjfi pizodek loza 
armatnego. W militarnosci : czolo woyska , front, n. p. uczynil czolo szerokie, postawid 
czolo y stawic si§ czolem , czoleni sig opierac » na czolo zachodzic , czolo w czolo, oko 
w oko. Daley: na czele bydz woyska , dow6dzr^ bydz, komenderowac ; w ogolnosci na- 
czelnikiem czyli przelozonym bydz. Fizycznicna czele, z przodu , takn p. Spiewa cHEixHOwski: 
Siadl przy oltarzu, i z onym tak wiele Stalo pra}at6w po bok i na czele. ' Figurycznie zo^: 
na czolo wyjezdiad, t. i. na popis , podlug przyslowii fredha „ze swoim na czolq , z cu- 
„dzym do k^ta, choc dobre^'. Wi^^e sig tu z tym ogdlne znaczenie ' prymu » wyboru^ 
okrasy, zaszczytu , celnosci; n. p. czolo trzody, czolo narodu t czolo partyi (pordwnay 
slowo glow a); czolo trzymac> czolo mied t. i. pierwszenstwo , prym miec. Ukucbarza 
czolo: t];ust05C na wierzch sig wzBiiai^ca , okrasa. -^ Nakoniec czolem bid ziemif, schylac 
si§ ku ziemi az czolem iey si^ tykac , znak adoraeyi , naywi^kszego uszanowania ai do 
upodlenia siebie, tak daleko , zc Katarzyna IWdiAmh nexoMl) zakazala ; w ogdlnosci zaj tyle 
znaczy cb czcid , n. p. Zna on t^ elicznosd , a czolemi nie biie ! past. fid. Zadawniony 
wykrzyk: czolem! odpowiada teraznieyszemu : naynizszy ! upadam do nog! n p. Czolem 
wprzdd , czolem ! obay sig witai^ , J wzaiem dok^d i zkqd si§ pytaiq. MBi.oN. albo iak 
ziMonowicz spiewa: ,,Czoleai Milosci Waszdy Rossyyskie Knieh}^nie, Czolem panienki Lackie, 
^,czolem warn boginie, Zegnam was/^ Przyslowie dawne: czolem za czesd, obiasnia KhAPSzi : 
conuiuio laute acceptiy laetos et gratos se postridie testantur: a M^czYKski pod slowem made 
kladzie : ftdzigkuigC| midy czeSc i chwalg^ czolem za czead^ bywa tei mdmono.^^ 



vn 

« 

PrzyUad ten dosyc leH pro&ty, a zafym. i leAwy co do wywodu cieni^w w 2iiacze<* 
niach ; podobne zoajdui^ sig prawie na kaidym arkuszu; lecz znaczna tez iest liczba przy- 
ktadow daleko zawilszych, a zatym przytrudnieyszych. S^ slowa, ktorych wyw6d i tozklad 
znaczen ca}e arkusze zayiaaie, i kilkuset cytaryy wymaga}; iak praca koio tych hyia nie- 
zkonczona i cigika , t'ak tei wypadek i^y mni^y zyczeniu odpowiada!. "Wypracowanie 
iedaego z takich artykuWw Iloi za dysaertacy^ , a zatym czasuby wymagalo nieograiiiczonego, 
gdy od pierwszegOf nawet i od drugiego i trzeciego razu, robota ieszcze si§ nieuda. Ro- 
biteoi w t^y mierze, co pii sity i czas robic pozwolily ; ogl^daiac s\^ zas na caty ogrom 
czekai^cey mnie ie^zcze pracy, musiale'm nieraz przestac na rozkl^adzie znaczen, chociaz: 
nie odpowiadai^cyin iyczeniu moiemu. Lacni^y tez b^dzie, mai^c przed sob^ iuz wy- 
drukowaae, i z pierwszego rzutii ile moinosci ufozone znaczenia , przyprowadzic ie do do- 
akonalszego porz^dku. Dodai^ tg ieszcze uwag§ , ie iak w dochodzeniu pierwotnego zna- 
czenia, puscilecn sig przy pomocy pobratymczych dyalekt6w za zrzodJoslowem , tak wszy- 
kowaniu znaczen znalazlem nieraz pomoc w stosowaniu do siebie dw6ch wyrazow wprost 
sobie przeciwnych ; n, p. ukladai^c stowo biaty, z oka nie puecilem slowa cxarny, 
Toi bylo mi powodecn do umieszczenia pod arcytrudn^m w tym wzglgdzie slowem brad 
t^ uwagg: ,,Rtoby chciat rozcnaite a liczne znaczenia i cieniowania stowa frra cfnaleiycie 
,,rozszykowac5, powinienby to czynic wzgl^dnie do stowa dadz. Pierwsza klassa znaczen 
ffbylahy J gdzie stowo brae czynnie znaczy, bez wzglgdu na aJowo dadiy n. p. brae kogo 
,,za r^k§ ; druga» gdzie brae czynnie, stosuie sig do dadi biernie n. p. gdzie wzi^d^ 
9itam wziac, bylebylo; trzecia , gdzie i brae i dadi r6wno czynnie znacz^, n. p. gtupstMtro 
,,nie brae , kiedy dai^ ; czwarta , gdzie tak brae iak dadi niiako sig uzywai^ , n. p. 
^mrdz bierze ; pi^ta, gdzie brae szc2eg6lnie#bierne ma znaczenie n. p. brae kiiemi wzi^c 
,ykar^, policzek, wzi^c po boku^ wzi^e klgsk^ , szkodg it d.'* 

Nie mni^y wielka trudnosc w t^m zachodzita , iak spostrz^zone^ cieni^ znaczen tak do* 
bitnie wyrazic, zeby ie i czytelnik naleiycie uczut i rozpoznah Nieraz musiano si^ tu 
latac taein^, gdyi zdawato sig, ie ni^ naysnadni^y wyrazic moinai co sig w my^Ii snulo* 
Za przykiad bierzmy 

Coy pronomen retatiuum ^ = ktore to , to co ; n p. czym^s nie iest, tym si^ nie 
pokazuy. jabi^on. Uzy.wai^ co zamiast ktorift in casibus obtiquis dodai^ si^ stos6wne 
przypadki przyimku On ona ono; tak: co go , co j^ , co'.fnu; n. p. trzcina, co i^ wiatr 
wsz^dzie miota.' — Demonstratiue co , = to, tod, to iest, to wlasnie , n, p. Co .hylcf 
nieszcz^scie twoie/ — §. Co — to; iPentitatis exclusiuacy n. p. co matka , to matka, 
a GO macocha , to macocha, t. f. macocha za matkg nie.stoi ; Iritensionis.i Co matka, to 
matka » t. i. wz6r matek, matka na wybor. §, Co — to j indjfferentiae aestimationis ^ 
vcl contemtus] n. p. co dadz, to dadz; co b^dz^ to b^dz; com napisa} , torn napisa!; 
za CO, za to, za bezcen ; czym -r- tym., byle czyfn. §. Idcntitatis numeri co — to; *= 
ile — tyle , n. p, co *Polak , to rycerz ; co gfowa', tq rozum. — %., Itcrationis Co — to ; 
rr: ile razy, t}le razy ; skoro ieno — ' to; n. p. cq za bron porvv^,' to im z r^ku^leci, 
WAoowsK. Ptaszka za nogg uwiqzawszy , co ptaszek, vvzleciee' cfice i, to on go do aiebie 
potargnie. szabg. — §. Frogressionis comparatiuae co -*- to ^ czym — tym' ; =: im — • tym, 
n* p. Lec^c z wschodow baba rzekla t co daley to gorzey, szymonow. — §, J^uantitatis 
sufficicntis co, = dosye, dost^tek , dostatecznie, n. p. .Z*ty.m urz^dem n^am co ozynic, 
a ieszcze wigksze brzemig* mam no^c! sz. Bylo na co pft(rzecp gdy w ^takim tlamie 



VIII 



wjezdiah sk. Go oiemlara , t. i. niezliczone mndztwo, §• Co , = i)e, relaticnis , co do, 
ile si§ sci^ga, n. p. Przepgdzif iycie w rozkoszacli, tak co do swobodnego iycia, iako 
tei CO i do niilego towarzystwia. z^b. Juz co za to , i szeT^^abym nie dala » ie sig zna. 
cie, TEAT. — r §• Co, Fartitiue cum Genitiuo\ Co nowegoP Co ionego iest ni6\vi<5, co 
innego pisad. kjus. — Nominatiuum, Genitiuum et j^ccusatiuum .sequitur Genitiuus Ad^ 
/ectiai 9 reliqui casus sunt excepti n. p. Ku czemu dobremu ; czym twardyro go uderzyf, 
w czym brzydkim. a.) Magnitudinis vel quantitatis asctndentis j absotbentis, co , = ile 
ieno , n. p. co woien , co szturniow i bitew na swiecie bylo , nienial zawzdy z taki^y 
przyczyny rosly. corn. Wszystkg maigtnosc moig , co ieno i^y mam , tobie oddaig. sk. 
— Co zywo , = iak nayzywi^y, iak nayprgdziy , n. p. Juz wisi nad karkiem zguba, 
Co iywo do roboty, komu dusza luba. narusz. — Go ziywo, co na}zywi^y, obacz pod 
alowem zywo. — Go iywo , = ile tylko bylo iywyrh , n. p. Bieglo co zywo, chlopi, 
chlopigta^ niewiasty i baby. birk. — b.) Co^ zr: ile, magniruBinis descendentis ^ =. by 
w naymnieysz^y cz^steczce, o. p. P6kj co krwi w ciele , Bgdziemy kraiow naszych bid 
nieprzyiaciele. wacl. potock* Oczy ledwie co widz^, ciemhosc na nie pada. zab. Go st^pi^ 
ieno CO st^pi^ co sig ruszy, lezie, nogg za nogg kladzie. cn. th. — §. Pleonastice: Trwogi 
nikt po nich nie zna}^ co bynaymni^y zgola. groch. ' Glodem ich morzono » i ledwie im 
CO trochg chleba w wieczor dawano. sk. — §. c) Co, = ile, indtfferentiat quantitatis 
et qualitatif f = by naymnieysza rzecz, by nayniiszi[, naylichsza rzerz , cokolwiek bqdz, 
czy wiele czy mato, by tylko nie nic» niero, c6s ; n. p. Lepi^y co przed czasem , nii 
po czasie wszystko, warg. — §. Co » enuinerando ^ ile, n. p. co kwadrans, co p6}go- 
dziny , co pdlkwadransa zaiywac lekarstwa. krup. — §. Co » caussaU ^ = ie, poniewa^,. 
dlatego ie, bo, n, p. Umari biedny , co go niemial kto ratowac. wolsk. — §• Co 
ante adverbium Comparatiui et Superlatiui znaczy iak, n. p. Radzono mu, aby co nay- 
mni^y spal. sk. Ochrzciy sig co prgdz^y. sk. Niewdzigcznicy mai^ bydz znoszeni co nay- 
laskawi^y, co naydobrotliwiey« i co haywspaniali^y. gorn. -^ jinte adjectiuum Ciinpat a-^ 
tiui et Superlatiui co znaczy iak nay — ; n. p. W co urodziwszyrh tylko zwieizat Iwy 
zgby utapiai^, A zwierz co mnieyszy, mimo sig puszczai^. p. kchan. J£R. Dal im co nay« 
lepsz^ ziemig. sk. Co naywigksze drzewa podr^bili* stryik. — §. Co, loci, = gdzie, 
n. p. Boday to u nas na wsi, co wszystko tanio. teat. — §. Co gdy, = co iesli, 
copula transitionis conditionalis 9 Lacinskie quodsi vcro, n. p. Uwarowali sobie przesztych 
krzywd zapomnied; co iesliby kt6ra strona woyng odnowiia ^ aby poddanymi^y wolno bylo 
panom nie dopomagad. krom. — - — §. Co , interrogatioais vel ^xclamationis a.) indirectef 
= iak wielkie! ile! n. p. O toz, co tu Uopotu! Patrz, co sig iqh buntuie ! — §. Co, 
eltiptice i n. p. Go mi' sig tarn w cudze wdawad rarhunki! Co to do ninie, qui9 meaf^-^ 
Cum enclitico c6A, n. p.. m^dry, poczciwy , coz kiedy niemodny ? kras.^ t. i. co potym ^ 
na CO sig zda ? — • §. Cos, cosi, cosik, coz t6z, indeterminate Substantiue n. p. Znad 
bylo, ie skrytego c6s w sercu utaita. — §. C6S aPverbialiter , rationis incognitae, iakos ; 
Francuzkie comme $a , . n. p. trzeba ich poienid , bo cos mitosiemie na siebie z boczka 
. pogljjdai^. TEAT., Tub tez : Cos sig nied^ugo bawil. *ib. — §. Nakoniec Co interrogation 
nis directac 9 cum enclitico c6z , n. p, C6z: iest ta pigknosd ciaia^? ..oto wor gnotu ! 
Coi iest to wdzigczne spiewanie? oto lekkie powietrza poruszenie ! Co s^ potrawy p oto 
trupy zwierz^t! Co wonie? dymy! Go s^ odzienia i szaty ? wngtrznpsci robaczkdw, albo 
skory zwierz^t! eals. ' — §• Go caussale, czegoz,'dla czego^ czenru, =: dla iaki^y przy* 



IX 

ctjDjy < iakirfy przyczyny^ n. p. Ale ^o noaimy tn i dwdsie ocsy i ussy swoie po ^wiecie ? 
irPolskgy to iest, sami w si^ weyrzyyiny ! orzech. • 

Zastanawiai^cy sig nad tym rozktadem , latwo sig przekona , ie sig tu bez Laciny 
aie obeszto'y aby cienie znaczen odbitnie a krotko wyraiad. Toi i na n^yraieoie wzglg- 
dow grammatycznych , gdde niegdzie uij6 i^y wypadalo. Przyi^^^po wyrazy ; slowo Gzynne^ 
bieroe, niiakie» dokonane, niedokonane, czgsrotliwe ^ iednotliwe ; lecz nie sta}o mif na 
wjraienie tego, co nazywam kontyauatywum, t. i. stowo ciggly czyn oznaczai^ce« Nalei^y mi takze 
2astaaawiad czjtelnikanadpotrzeb^, ktor^ czulem dzielehia niekt6rych czasownik6w czyli wer- 
btfvr, na transitiva i intransitkva, Prz^^stawszy albowfem na zwyczayny ich podzia} na czynne, 
bierae, niiakie, nie niogtem sig atoli przekonac o t^m, ieby toi slowo czynne mogio bydz i niia- 
ki^in, bo zawsze musi, iuznawetz imienia nvego, czynho&c oznaczac; niiakie zas nie oznacza 
ani czynnoSci, ani cierpienia wplywu czyi^ysis czynnosci, lecz posrzedoi stan migdzy t^m 
dwoygi^iD , iak n. p. sfowa stac, siedziec , leiedf spac» Slowo zas bic zawsze wy- 
raza czynnolc ruriiu uderzai^cego , czy bakaiarz chtopca biie, czy lei zegar, puis lub 
serce biie; lecz z t^ roznic^ : w pi^rwszym czynnosd przechodzi na zewngtrzne objektum, 
na chtopca , ktdrego cmczy bakatarz, wigc transitivam\ w drugim zamyka si^ vf sobie« 
CO nazywam intransitiuum. Podzia} takowy nieraz mi by} ponioc^ w rozszykowaniu znaczen 
slow czyli werbow^ o« p. czestuie, gra, baliki daie, suto szaluie pienifdzmi ; otoi tu 
czestttie intransitiue ^ transitiuc zaa^ gdy bielski pisze : .'JagieUo czestowal posly Czeskie 
dobrze; albo w przyslowie: Kucharza rad winuie, gdy kto gosci zle czestuie, 

W przeyjoiu ze znaczenia wlasciwego na niewlalciwe , czgstokroc roznicg uwazalem 
ni^dzy uiywaniem figuryczndm , przechodz^c^m ndwet czasem na ailegoryczne , a prze* 
noln^ai ; w przenosn^m zas znowu rozr6znilem nieraz metonymi^, synekdochg, ironi^. 

Ctna n. p., Jvlasciwie wymiar wartosci, szacunek, taxa, iiosc pieni^dzy , za ktor^ 
si^ CO przedate ; tak : M'oiewodowie mai^ ustawy i ceng rzeczooi czynid, gostom. Cena 
raz schodzi , drtgi raz wst^puie , wzg6rg idzie. cn. -— Figurycznie : Daleko bogactwa 
w wi^kszey kladles cenie, nad ten szacunek, kt6ry im wyznaczyla natura. zab. — ^ Allego- 
TjczDie: Poszia w ceng niecnota , a ci 'iuz pognili, Co prawd§ bez obrzeskow bezpiecznie 
m(^ili. KAR. — §• Pir excellttitiam 9 czyli emphatice cena, = wysoka cena » n. p. towar 
tea vr cenie , t. i. poplaca ," pfaci, ceni^ go wysoko. — §. Translate czyli przenosnie : 
cena, = wzi^tosc, szacunek , wysoko waienie czego , waga , n. p. JVI^dry aptekarz ma 
IT ceni'e Ziola , z ktorych bierze pozywienie. past, fid, 

Cc I , whsciwie punkt lub rzecz , do ktor^y sif strzela , n. p. eel iest strzelcowi na 
to wystawiony, aby go trafih bachow. Niepodobna, aby ten w eel trafil, ktory^nie strzela, 
ZAB. — §. Figurycznie i allegorycznie : n; p. Wszyscy iednego przekonania byli , i do 
iednego celu wszyscy strzelali. sk. , t« i. wszyscy w iedno bili), Daleko czlecza- mysl od 
cefu strzela. waci. pot. Gdy strzela, celu Kupido nie miia. past. fid. Siedziemy wszem 
aa celu, vtszyscy w nas sfrzelai^ , ^a nami, iak za murem, wszyscy pokoy mai^. biel. a iir. 
Wielkie panstwa stoi^ fortunie na celu. babjdz. — - §• Tratislatt eel, = kres, zakrea, 
kierunefc, zaniiar, zamysl, objekt , przedmiot , koniec , n. p. We wszystkich sprawach 
Iiidzkich iest eel, do ktdrego milosd wlasna ci^gnie. mon. Od celu^ do ktdrego znuerzaif, 
cnoty ludzkie sztcunek bior^. ib. Cel lekarzdw iest zdrawie ludzkie. ocrn. Ty iestes 
relera sekretnym. iego mifosci. teat. Niech cig mam przed oczyma , Boie stworzycielu, 
Ty iam b^^Iz tyiko wszystkich pragnien mycb na celu. dmock. t. i. iedynym objektera mycb 

(a) 



XII 

nie mtSw hup, ai. przeskoczyis; daleko gfby grzanka. — * Po objedzie }yilea ; por6wnay: 

lekarstwo po smierci ; dopiero koniowi pwaa, kiedy idzie do psa* «— Cnota sama sif 

chwali ; por6wn, dobremu piwu nie potrzeba wiechj; dobry chrzao z iDiodem, a miod 

jam. — Go kogo boli » o t^m in6wid woli; por6wa. gdzie kogo boli, tain r^k§ ktadzie ; 

^dzie boli tam rgka, gdzie miio taoi oczy; (po Stowacku : tb\ bolefi^ tu tufa, We miloft^ 

j(U OC'i ; po Kroatsk. radsze vszaki pipa, gde ga rana tiszka ) ; czego cztek ialuie j o t^m ra<] in6wi ^ 

no na sercuy to i na ifzyku* — > Ghociai mamy iuz dosyc bogatezbiory przys}6wi6w, przez 

Rys ifi^kitgo f Knapskii go t Frcdra^ Zeg lickiego ^ przez autora ksiqzkj pod 

tytulem Gemmae • atoli zdaie mi $i§ , ie nam schodzi ieszcze na dz;ele, w ktoremby przy* 

alowia nasze, tu<Iziei pobratymczyqh dyatektow, ulozooe byly, nie iak dot§d zwyczaiem 

byto , porz^dkiem abecad^owym pierv?8zego slowa ; lecz stos6wnie do sensu ni^m wyraio* 

nego ; takby sig z nich wynurzylo nieiakie niby systema filozofii ludu , iego spostrzezen, 

uwag J przestrog , zabobon6w i przes^d6w. Tak n. p. wazne szlady dziei6w opinii ludzkiey, 

tnaydui^ si^ tu pod slowami chlop , cxtowiek, dziiuuka^ Czechs Francuz^ 

Ni^miec. 

W czasownikach , in verbis $ niemalo sobie pracy u^atwilem i a iak sobie pocIileLiam, 
nie bez korzyscl i wygody dia czytelnika zrobilem^ ktad^c na czele» nie iak dotqd zwy- 
czaiem bylo t pi^rwsz^ osob^ czasu teraznieyszego « lecz tryb bezokoliczny , infinitiiiutn* 
Kto obeznany z wyborn^ Grammat^k^ nasz^ nacbdow^, od razu mi tgnowosc pochwali; 
Innych zas uzywanie przekona , iak aig tym dogadza ni^tylko grammatycznemu wytuszczeniu 
czasownik6w Polskich; lecz i stosunkowi ich do slOwianszczyzny i i do dodant^y w teni 
dzi^le Niemczyzny; n. p:stowoi Dobjfc^ Dobydi^ doby} , dobgdf , dok. ^ Dobywac nBk.\ 
konttfn, et frequ. 9 t-^ n. p. dobywad mieysca , miasta , fortecy , = obl^zeniem lub szturmowaniem 

brad niieysce, einen Ort bdagerti, "bejlArmett , cttiiune^men fuc^en; dobydz mieysca, = po do- 
bywaniu wzi^d, ertlutmcu, einnr^men, erobetn; Boh. bobtxtt, 6Dbi)t / bobnti , bobpl'^ bcbixbu, 

bobtlfxVCiti , )bo6Qn)4ti ; w innych dyalektach ma znaczenie og^ilnieysze dostawania » 
nabywania, zyskiwania, wygrywania, korzystania , zw^ci<;;zauia , ( co wiasnie na- 
prowadza na wyobraienie objt^te nasz^m siowem : xdobj^cx; Sr^ J. bobpc)^ bobt^Ou , bO» 

b^b'jen, bobpmam^ bobe'wam; Sr. a. bobiifd) . bobiibnufc^^ bobfitiufc^ Ctu sig pokazuie w for- 

mie s^owa iednotliwego ) ; /^d, dobit, aadobit, predobiti ; Cm. dobiti, dobim; Rg, do- 
bitti ;. Sla» dobiti ; Bs. dobitti ; Cro. dobiti , dobivati , dabavlyati ; Rs. 4o6Mfnft , A06ia- 
mi-mh, *— Jedynie tym sposobem , kiad^c za thema tryb bezokoliczoy , raozna bylo 
jawnie wytykad r6inicg owg, tak wazn^ we ws^ystkicb dyalektach Stowianskich , zachodzar^ 
mi^dzy slowem dokonanim ^ a niedokonanem i NIemcowi nietrudno teraz powinno bydf: 
poi^d, ie si§ z tern w Slowian^czjznie prawie tak ma, iak w Niemieckim i^zyku ze 

slowami: fc^affcn , erfd)af«n ^'fcrfc^cR^ etforfc^cn^ rat^eti, errat^eit , motbeu, crmoiben. 

Przez ivyluszczenie czyli opis kazdego slowa, i kaidego iego znaczenia , mianowicie 
w umieigtnosciach , kunsztach, rzemioslach, lub w iyciu potocznem , dzie^o to nie t^az 
wychodzi prawie z obrgbdw slownika i^tykowego ^ a dochodzi granic dykcyonarza,. iak 
zowia f rxecxowego , OieaOejftcotl , t. i. zbioru rxccxy y objekt6w., n. p. kunszt6vr , umie- 
igtnosci 9 rzemiost. Nie obawiam sig,^ieby mi to naganiono ; bo zwi^zek imienia rzeczy 
z rzeczy sam^, iest tak acisty, iz .chc^c tamto objasaic, koniecznie t<2y dotkn^d potrzeba. 
Tego si§ rac/'^y obawiain , ieby nie z^dano w umiei^tnosciach i kunsztach takow^y do* 
kladno^ci i acisto^ci , iaki^y aprawiedliwie vf dzielach j temu ie lynie celowi poawigconycb, 



XIII 

wjmagai^. ^Mialem albowiem ^yd^idz slownik igzyka, nie eneyklopedyq. Nigdybym nie 
by) skonczyl f gdybym chciat dadz kaidego slov^a i znaczen'ia scist^, logiczn^ podlug re- 
gui 9efinicyq; nius|jtein naywigf^^y przestawad na opisach , na wytykaniu iaki^mkolwiek 
fc^dz znaczen ; zwl.-uzcza tak niaio maiac przed aoh^ przygotowanego zapasu. 

TJUadai;|c stowa Polsfcie » nigdy z oka nie spusciiem pobratymcz^y Polskiemu iszy- 
koy^i SlowiaAszcx^zny, , Staratem si§ zebrac i^ troskliwie z iak naylepszych zrzode), kt6- 
rych oa koncu wst^pu poczet przyl^^^zam ; tu tylko wspoininani imiona szczeg6!nych 
dyalekt6w ^ z dodatkiem gdzieniegdzie krainy , w kt6rey nim mowi^ : i.. ) Czeski , 
a.^ Morawiki, 3.) Stowacki, w Wggrzech , w okoIiCach Presburga i t. d. . 4.) Krdatski, 
5.) Dalmackiy 6.) Bosaienski » 8) ^indyyski w Styryi i t. d. , 9.) Krainski w Karhioli, 
20.) Slawonski w Slawoaii > ii.)^ ^^*) niiszy i wyzszy Sorabski wLuzacyi, 13.) Rossyyski, 
14.) Ko^cielny czyli Cerkiewny, Ecclesiastical iaki si§ w ksiggach cerkiewnych wyznania 
Greckiego znayduie. W wynaydywaniu tych zrz6de} niialem w Wiedniu wielj^^ pomoc 
od J. PfiUdi Zlob icki ego SekreisTz^ Kancellaryi Czeski^y^ kt6ry n^g z naywigksz^ 
chgci^ wspiera) bibliotekq swoi{|, w tym gatui^ku doktadn^; rad^ zaS oswiecili mig J. Pan 
KoDsyliarz fCoosystorski de Engel^ slawny autor ]^istoryi Kozak6w, Gallicyi i W^gi^r,-^ 
i Literfttury Gzeskiey naczelnik J. X. Dobrowski w Pradze. -^ Ch#ciai tedy poJui.niu- 
wym Siowianom bardzo zwyczayn^ iest rzecz^, obeymowad imieniem Itlirifc zyxny , badz 
wszystkie dyalekty Stowianskie , kt6re my Polacy pod og6lnem imienieiti Slowian^ 
szczyzny zamykamy ; b^dz wszystkie dyalekty poludDiowe, iako to : Kroacki, Boanienski, 
Slawonski, navvet i Windyyski z Kraiiskini, iak to widac na slownikach wspomnionych 
dyalekt6w; na kt6rych prawie zawsze znayduie sig tytu) Illiryyskiego , a dopiero do- 
chodzic trzeba, iakiego on iest szczeg6Inie dyalektu; ia si§ stara^em , by te wszystkie 
dyalekty rozr6znic; tak dalece, ieby nigdzie nie zostawic w^tpliwosci, w.kt6r^y to czgsci 
Slowianszceyzny tego lub owego wyrazu, w t^ai lub innc^m znaczeniu uzywai^, Pordviny* 
wai^c zas z Polszc^yzn^ dyalekty pobratymcze , uwazatem: 1.) czy toz slowo , cho6 z od- 
mianami w swoim skladzie » w nicb si§ znayduie ? a.) Czy sig znayduie w tychze zna- 
czeoiach, co u nas? W przeciwnym zas prz}padku » wypadato mi dodadz, 3.) iakiez 
tedy odmienne znaczenia slowo to bierze u nich ? a 4*) iakie inne stowo u nich uzywa 
si§ na zast^ieoxe naszego ? — Nie trzeha sig zatem dziwowad, ie czasem, iak n. p, 
pod sfowaori : biesiada , gody i t. d., rzecz sig zrobila zawilsza ; przyczyna takowey za- 
vtiosci pochodzi z pogmatwania znaczen po dyalektach. Obok zas s)6w takowych tem 
wi^c^y odbiiair^ owe, ktore po wszystkich dyalektach, we wszyslkich swoicfa odmianach 
grammatjcznych , na ieden i tenze sam ksztait sig formuig , i iedno w drugie toz samo 
zachowui^ znaczenie » n. p., Dosiqc ^ Dosie^dz ^ do5i^£;l, dosiggnie , dosi^ze, dosiggnqc, 

dosiggac; BA. fcofa^iwuti , ftofa^l ^ bofat;im , bofa^owati , bofnci), bofpfenu ; ^y/o. bofaf^tivli; 

Sr. I bo§Q^nu / 6c^'a()ivam , boga^uqu r bO)qa^nu; ^d. dosezbi, sadosezhi ; Rg. dosechi, 
doseghauti, dosezati ; Bs. dosecchi , doseghnuti ; Cro: doszechi, doszegati , doszegnyem ; 
Rs, Aocnsmmh i AOcHTHjmh -^ AoigarHymB ^ Aocsaaio , AOcnraio. Tak sJowo bt^di^ iei6^ is 69 
/fd, i nrezticzona moc innych wszelkiego -rodzaiu, z maieoii tylko odmianami , zupalnie 
prawie przypadai^ na nasze, tak Baleko, ie sif zdaie rzeQz<i ^^^ zb^t trudnq.^ 
tak zbliiyd te pobratifmcze Bj^alekty f icbtf ie powsxechnie xrozumiano \ 
wszakic i wt fTloszech kaida prawie kraina gada in^ztftn difalektetn \ 
cd cxasaw zas danta uformowal sig ieden iczt^k H^loski piimicnnt^. 



XIV 

Opr6cz takowego zblizenia tych dyalekt6w, a zatyni uhtwienia s czaseoi powsxechniy 
SlowiaAskidy grammatjfki ^ i pvwsxcchnego SlowiaAski ego ifxyka, radsenie 
sig ich, nieraz mi sluiylo do obfasnienia nasz^y Polszczyzny , tak co do pojedynczego 
znaczeoia sloiva kt6rego , iako tei co do .sposobu wywodu b^dz znaczen iego,. b^jdz zna- 
czen sl6w z niego pochodz^cych. Pisze nasz omechowski: ,.iuechay niewola na bedewiach 

. harjdzie iedzie, zawsze niewol^ bfdzie"; w Raguzanskim bedev = equas genej^osus , rumak, 
Siowo c/na, opt6cz znaczenia cienmoty, znaczyttum^ ihnmrf cz}li g§stw§ czego takg, ie 
•aig az zacimia y n. p. ,fpytal Jezus ducha : co za imig niasz? a on odpowiedzial : *dziei^ 
mi cm a, bo nas sam wiele ;,tak Leopolita ; bibliia RadziwiHowska kladzie huf; bibliia 
Gdanska tvoysko; Kuczborski w Katechizcnie orsxak, Karokowski wkatechizmie : nie- 
zliczona rzecz szatan6w ; Budny zas na iusz^m mieyscu uiywa tego slowa scisle za Greckie 
/«»(<««> t. i: 10,000 ; iakoz zastarzale Rossyyskie niMa dziesigd tysigcy , przymiotnik 
mMopuHHh .T dziesigd tysigczny ; w Cerkiewnym zaS mmk decies ceniena millia 
ixtiTt9Ttixi9fiv(ttt ; mMHiQHo , uh AecHmi irijcHmB xpamB y Gr. ^v^tuxnf decies miilia j 

* meMHHKL naczelnik nad 10,000; Bh» tent regiment^ i liczba 1 3,000, Ze wszystki^m 
t^m pordwnaymy nastfpui^ce niieysce z biblii Budnego: „byla ich liczba dmy ciem, i ty- 
aigce tysigcy.** -— Pigkne nasze slowo Doba^ a po dawnemu Dob , znaczy naprzod 
czgsd czasu , chwilg y iakiS czas, n. p. wiedz , 4e w kaid^y zycia dubie, dla oyczjzny 
tylko. zyiesz. ntemc. , t. i, w kaidym mocnencie. Powtore pewny czasu ]unkt, por^, n. p* 
przyidziesz do mnie iutro o tg *dob' leop. o tym czasie bibl. gd, Dobry skowroneczku, 
iuz ty spiewasz sobie, A ia poczynam t; kie o tw^y robic dohie. gaw. Tenie na insz^m 
mieyscu: czuycie psi wierni , nayv^'igc^y nieprzyiaciel w tg dob' trzodotn szkodzi. A u 
LEOPOLiTY : w iedng dob' ucichai ogieA, a o drugiey za& d«bip ogien sig rozgorywal. -^ 
Dal^y znaczy u nas doba , pcwny czasu rozmiar, przeci^g; zti|d na doLg, albo od doby 
do doby ,^ t. i. na 24. godzin, po Ross. cymKH, nocymcHHo, HomeAeHcmBo. Takze doba, 
sam czas, sama pora, w raz, n. p w ajvgienidzte: w tem wskok do Seleryssy, 4eby ul- 
iyc sobie , Kwapi Krolewna, a ma iQ na dobie. M^czYnsKt zas pubesc ere tlumaczy : ,,podra«- 
stac, prawie na dobie bydz» niekt6rzy ni6wiq.*' Niedoba zat^m niedozrznJosc; n. p. 
Wyscie mnie z dziecinn^y cwiczyli niedoby 9 J wychowancem u siebig widzieJi. chrosc. 
Czas na dobie, w dobie, czas po temu ; czas sluzy; tak petbycy z Horacj uszem spiewa: 
JesliS m^dr, uzyway , p6ki czas na dobie; pordwnay : pokic siuze^ lata, nzyway Sypiata ; 
zABLOGKi z^s : »,tak pFgdko nasze zmykaii| lata » Wigc trzeba wczesnie uzywac ewiata, P6ki 
czas w dobie. -— Nakoniec doba , dola, stan, polozenie , n. p. Dzis koniec kigskom, 
legng spokoyny iuz w grooie, Gdy zostawig oyczyzng i was w lepszey dobie. niemc. Nie- 
doba zas niedola n. p. Boleie betman,'z t^y swoiey niedoby, Ze dla choroby daremnie 
uplywa mu lato. jabl. - — Tec tu sf| zdaie mt sig, wszystkie znaezenia i cienie tego u nas 
slowa ; trudno z nich wywiesdz znaczenie st6w pochodnych, iako to: nadoba , nadohny, 
podobac, podobac sig, upodobac sobie, podobny , podobienstwo , ozdobny, ozdobic, 
przyozdobic; bo te sig sci^^gai^ nie tak do czasu lub rzasowego stosunku, iako racz^y do 
ksztattu. Chociai tedy we wszystkich prawie dyalektach doba oznacza czas, wiek, godzing 
( zt^d II Winddv dobnik zegar) ; u Czech6w oprocz czasu, punktu czasu, chwili, (oba 
znaczy ieszcze ksztah , figurg, formg rzeczy; z czem wigc nietrudno znosic znaezenia 
nadoby, nadobnosci,. ozdoby, podobienstwa i t. d.' 

Chociaz igzyk xiasz^Polski , co da obfitosci i poloru , zapewne iadnemu z Stowianskirh, 
a podobno i z inoych nie ustgpuie ; atoli takowe zbiiianie do siebie dyalekt6w pobra- 



XV 

tymczych, raoze bjAi iedn^m z nsydogodnieyftzych zTzddet , z ktdregd czerpacby moina^ 

oa cz^m schodzi mu ieszcze; ba ktoryz; to igzyk iest tak bogaty, tak doktadny i dosko- 

naly , zeby mu tu i owdzie czegos. w tem nie brakowato , czem zaszczycai^ si^ inne ? 

W Siowianszczyznie osobliwie , czego iedn^y mowie niedostaie, t^m druga celuie. Azaliz; 

wi^c nie przyzwoiciey naqa, przyswoic pokrewne i pobratymcze slowa t niieli nadstawiac 

Lacia^9 f^iieiuczyzD^ , Francuzczyzn^ , Wtoszczyzn^ ? Na stowo Kontent n. p. zaayduie 

sif wKrainskim, Windyyskim, Slawonskim, Kroatskim zadovoln^j niby to, ze koinu 

do woli zadosyc uczyniono ; kontenteca po Windyysku sadostnostf po Kroatsku za- 

Povolnosxt f zadovo Ischlna; kontentowac, ukontentowac, po Windyysku sadovo- 

liti, sadovoljati t sadostitif sas ititi ^ Bopokojati 9 pomirnati ; ipo Kroatsku 

zadovolifujtm ^ po Ross. AOBoxscmBOBamB » yAOBoxicniBOBaaiB , w Gerkiewnyoi 40B6\Htn5. 

— Na slowo Bach, iyy/vcem Niemieokie SDad), znayduie sig w Czeskim ttt)t,Ut)ttCi, ttCW, 

cd slowa kryc ; Sr, i. qjcc^a , tJfC^a, (porownay strzecha tvexo (odkrycia); Sr, 2. 

tfcftcctA # ff^iUo , tfit^iltDO, (fd^tf<ibo, Crn. str^ha, streiha; Fd. streha ; Cro. sztroha , sztros- 

sina, krou, krov ; J)L sztruba ; Bs. krov^ strehha ; Rg^ kroov , pokr6v , streha; 

SluV krOV ; Rots, crap'Bxt, ApoBX^r, ^pumica, aaxy6a; -^^ CcL Kposh, nORpOBb, sa^, a^o, cmooiib; 

% tych wszystkich mozeby si§ nam naylepi^y zdalo Gzeskie fr^t / ftptfci/ poniewaz si^owa 
strzecha y strop, pokrowiec, poszty iai u nas na insze znaczenie. — * Podobniez na wy- 
razy budowac , b uB t^n^k , dom^ mur, i na niezliczon^liczb^ podobnych makaronizo 6w, 
znaydui^ si^ staroz)tae slowa Siowianskie; niechby tyiko pisar^e nasi klassyczni, w kt6- 
rych pismach nar6d smakure, przystosawawszy takie siowa do geniuszu i^zyka Pbhkiego, 
zwoina ie wprowadzali. — Nad to w sam^ai nawet skladaniu i formowaniu s}6w znalezc 
xntrzua gdzie niegdzie rzucone po obszern^y Stowianszczyznie ziarnka, godne przeniesienia 
do naszey ziemi. Osobliwsz6y w tym wzglgdzie uwagi godzien starodawny Cerkiewny, a 
po nim Uossyyskiy dyalekt, ktory przez scisly zwi^zek wiary z Grekami , i czgste tluma- 
czenie CO. SS. Greckich , przef^} zupelnie tok skladania s)6w Greckiego igzyka, co 
w czasownikach szczegolni^y si§ okazuie. Greckie fpjj^ijf dobroobyczayny , w Cerkiewnym 
Ao5poo6MHHhiii , zt^d czasownik Ao6poo6HHecfnByio , Gr, Ivn^itt , iestem dobrych obyczai6w^. 
Zakon , w znaczeniu prawa legis , sklada w Cerkiewnym exaroaaKOHie niby to *dobro- 
pra«vie recta Iwgum constitutio , Gr. IvfftU , zt^d przymiotnik exaroaaKOHHWH Gr. iVfo/tAei ^ 
cz^.sowoik zaimkowy rcciprocum fixaroaaKOHiocH , Gr. ivvauUfiet^ ^ bonis legibus regor ^ cza- 
sownik czynny 6xaro3aKO*cnii^y!o CxaroaaKOHio Gr. hw^ftU bonas leges fero. — W tymze dya- 
lekine odkryfem nawet zakonczenie odpowiadai^ce w znaczeniu^ Lacinskiemu imieslowowi 
przyftztego czasu stowa biernego, participio futuri passiui , tudziez GerunBio , iako to 
a'natiBus , l^getiBus , amanBum est, legenBum est; tak n. p. conct^endam est trzeba do- 
puscic , w Cerkiewnym nonycmHmexHo; conceBenBvs mai(|cy bydz dopuszczpnym nonycmH- 
mexbaun, w Folskiin zas Mopuscitelny znarzytoby raczey, mog^cy bydz dopuszczo* 
nym 9 gdy zakonczenie na — /ny u nai poszio na oznarzenie rooznosci possibilitatis ; za 
tym wypad^ioby, na owo wyobraienie koniecznosci i potrzeby, o ionym od tego odmien* 
nym zakonrzeniu pomy^lec. 

Lecz pomimo tego wszystkiego ieszcze w tym zbiorze odkryie czytelnik nieiedng cie- 
kaw^ osobliwosc Siowiansk^^ Poouiam tu stosunki szcze^olnieysze, w frazesach » czyli spo* 
sobach mdwienia, ie Polak n. p. mowi: „i^zyk i do Uzymu doprowadzi^^ : Rossyanin: 
a3MK^ u Ao Kieea AoaeAeatb i bo Kossyanin , ^ nie niai^ii zwi^zku z Rzymem ^ kta- 



XVI 

dzie racz^y Kiioff , dok^d b^di dia naboienstwa , h^di dia handlu ucz^seczdi. Zastana* 
wiai^ ini§ alady z mytologii i reltgii Slowianski^y tutay zebrane. Pod stowem boiek, 
boiyako, Bh. buytt , pa6tt§ ; ys. boshizh* malik ; .SV. Pil6o^ ; Crn. , ^i. faush wugh, malik; 
Rs. viai^jiHQe ( ^Czcilisko 9 bd stowa czvi6)y znaydui^ aif imiona boik6w SJowianskich, 
lie na nie natraJFitem w czytaniu. Boiek domowy, gospodarski , yd domazhi bug, shratel, 
Crn. aidek; Bh. fff titef ^ ttf^^t , (^rjficf, bibljt , ^ofpobarjcef ; nad to Czesi ieszcze mieli: 
WSel, (D^arot, (Kaftamae; Krainczyki: Rugovid, Fermensvgl, Podaga , Tolistobog, Toli- 
atowoj) Paramuz Cboiek pigcioglowy), Krode (bo^ek zdrovvia , Aesku^ap). Jodute, Ze- 
dut, Jodut (boiek sity), Flias (bozek czasu), An^k ( boiek dziewcz^t)^ Jesizbnik 
(bozek mowy); Barovit odpowiada naszemu Boruta. W Cerkiewnym AjdRina , MaKoml), Mo- 
Komb , MoKOCAb pewny bozek czczony. w Kiiowie, moie bozek atoty, otlmigczy; Kynaxo 
bozek plod6w ziemskich ; xopcb balwan Kiiowski s 4aaK6t , 4aaj>6a , 4a»6orb boiek 
^zczfscia , por6Mirnay nasze Dadzibog ; pa^o boz^k wesela , Aa^a bogini wesela ; ob. 
Ladon. biel. kk. 55* cf. }nd , iadoy^ u Czech6w zas^ iabon ^ >£ tnttonotf , u 
Erainczyk6v7 Ladon^ Tor , Tork Mars , cf. Wtorek dies Martis ; EccL no3B«3iib , 
BHxopb , TloxBMcmB Aeolus bozek powietrza, porowoay nasze Swist , Poswist, Le- 
lum, Poleluniy Marchuh. KoAMAt, Ka\e4a boiek swiata ^anux , kt6rego swigto w Kilo- 
wie obchodzono a4g^ Grudnia z weselem i biesiadowaniem , czego slady w tamtych stro- 
nach ieszcze sig pokazuiq w igrzyskach, taiicach , piesniach : boday nie st§d nasza Ko- 
I end at ieieli nie wolisz z Lacinskiego a KaUndir wyprowadzid. U Czechow iStowakovir 
S)o6ropatl Merkury. Cerera, Marzanka, u Czech6w ^^voeM, u Krainrz. Sejvina, u naszych 
zasDziewanna, Dziewena, Ziewonia, Diwa toz co Dyana. Bachusu Krainczyk6w Pust, cf. zapu- 
sty^pustak ; Nimfy lasow i w6d, w Cerkiewnym p)cf)AKn ; Bogini deszczu u Window iKraincz. 
Marna ; Bogini pracy u Kraincz. Marza , Bogini zboza Volusia, Voluta, — Boze narodze- 
nie u Kroatow , Slawonczyk6w , Raguzandw, Window, Krainczyk6w Bo s hizh ; wilia bo- 
iego narodzenia zaa u Kroatow , Raguzan6w i BosnenczyJe6w B adnt^ak ^ badnyi vecher, 
badnyi den; stowo zas badgnak w stownikach swoich ttumacz^: truncus nafalitius , trun- 
cus pervigilii natiuitatis Domini \ po Wtosku: tronco , che si metre al fuoco la sera del 
natale; t. i. kloc, ktory w wili^ bozego narodzenia w ogien kladziono ; zapewne znaczyl 
wr6zbg» Otoz znowu wazny Slad zwyczai6w i opinii. 

• L^cz^c wszgdzie Polszczyzng z Siowianszczyzn^ , snut mi sie ustawicznie przed oczami 
rus nieiakis zjednocxonego w mysli moieif. powsxechnieysxego iezyka 
Slowianskiego, z Qosunkami ieszcze rozciqgleyszemi co do ogolu mo toy ludzkiey, 
Uformowala mi aig prawie mimowolnie, iz tak rzekg • algiebrtf s}6w i i^'zykow, podci^ga« 
i^ca wszyAko podpowszechnieysze prawidta^ obeymui^ce sani ogot, gdzie potr^cic wypa- 
da, tak zjedaeyj iak z drugi^y strony, ' szczegoly w calosc og6Inf| nie wcbodz^ce. Postrze- 
glem, ze d^z^c do og<5lnego a pierwotnego zrz6dla , niewszystkie gloski czyli litery sto- 
wo sktadai^ce, s^ rownie istotnemi,^e ie w tym wzgl^dzie koniec2nie potrzeba iak njay- 
sciSl^y rozrdinid, i przemiany ich wzaiemne migdzy sob^, podlug nieoroylnych spostrzezen 
udowodnid ; ie tak wynaiezi^ne tresci, czyli pierwiastki sl6w , znosic nalezy zpierwiastka* 
mi inszych dyalektdw i obcych igzykow, a tak dopiero okazac, ie zrzodlem wszelkich na- •• 
swiecie igzykow iest rozs^dne natury nasladowanie w wyrazeniu tych poruszen, kt6re lu-' 
dziom uczuc si^ dafy , i stqd wznieconych wyobrazeii ; okazad potrzeba na szczeg6lnych 
igzykach| iak mowa Iirdzka zniewielu drobnych pierwiastkow wywied/ionli » podiug pewnych 

pra- 



XVII. 

prawidef^ prsyiwoitych mnytfowi ludzkiemuj wzmogla 815 w niezmierne bogactwa. Ot6i 
ten iest eel nauki nazwan^y ^tymotcgin; prawidia i6y ataralem $i^ wyJoiyc w rozpra- 
wie nii6y przyl^czon^y ; w slowaiku aLas, przy poiedynczych alowach , gdzie mi sif rzecz§ 
potrzebni^ zdawalo, uDDiesciiem etyniologiczne b^dz uwagiy h^di skaz6wki. W pocz^tko« 
wych nawet arkuszach dykcyonirza , przy niekt6rych wyrazach pi^rwotnych, jako to, ba* 
niap bar an, bar way b ai m t iud. nei brzegu wydnikowatem gloskl radykalne; cze* 
go potym dla zbytniey niewygo^y w druku , zaoiechac xnusialem. Zeby zas wystawic caU 
kowity obraz ^i^giego rozradzana sig s\6w natzych zezrzodloslowowych pierwiastKow, pod 
pierwotnemi slowami wnocie wy^isywatem szeieg pochodnych^ ktorych bynaycnni^y dlate^ 
go nie opuszczalem w szyku abeeidlowym , gdzie kaide z nich podlug kolei nalezycie ob- 
jasnione potozyc przypadaio. Tak czytai^cy ma przed oczynia razem i rozleglosc i tr^sd 
ifzyka. 

Lecz w tych badaniach etymolt^cznych zawierai^ sig ninogie nasiona rozinaitych za- 
gadaien, ktdrych rozwi^zanie zostawny dalszemu czasowi, mianowicie po ukoQczeniu cal* 
kowitego dzieUy iakoto: i., O pi^iut^azey zasadzie mowy ludzki^y na poruszeniach i po« 
strsezeaiach zmyslowych; 2J9 O wplyvie postfODoych , osobliwie s^siedzkich igzykow, na 
nasz Polski; 3., O odmianach w tymii zaszlych ; 4m O rozmaitych aposobach bogacenia 
i doskonalenia ifzyka naszego; 5m O ihronologii i roinych epokach sidw Polskich-; 6., 
O (iosunkach Pokzczyzny do i&nych Siov^anskich dyalekt6w, z podaniem osnowy powsze* 
chn^y grammatyki i powszechn^y synonioiiii Stowianski^y, azatym uniwersalney grammaty* 
ki filozoficzn^y mowy ludzkiey; 7., O sla|ach dziei6w zycia domowego w igzyku. 

Jeszcze zjedney okolicznoSci tit aig wytnmarzyd muszg, w ktir^yby mogl kto uczyniei 
zarzut dzielu moiemii, gdybym i^ mimo sig }u8cih; t. i, zpisowni czyli ortograiii w niem 
uzytey. Jak wkaidym, osobliwie iyi^rym if.yku, tak 1 wPoIskim , niemasz powszerhney 
zgody oa prawidia ortografii ; co zdaie mi sig st^d pochodzi, ierdioe, dalekie odsiebie^ 
nawet sobie wproft przeciwne^ Aanowi kaidy zzodia, z ktiryck tez czerpa prawidia orto* 
graficzne* Jeden n.p. raz kaie pisac tak, iak si\ mowi; innj znowu; pisac, iak dawni pi^ 
sywali; gdzieindzi^y ; ftosowad sig do teraznieyszc^o trybu; rax , ka£^ sig scisle trzymac e-* 
tymologii; drugi raz bez potrzeby wcale iq krzyvdz^. Naynowszych przepisow ortograii<^ 
cznych, naycelnieysi nawet pisarze nasi niezachowii^. Coi tedy vy^ takiey sprze^znosci zdan^ 
aotorowi slownika pozostawaio? Uwaiai^c; ze dzelo.iego wyltavvia nieiako hifiory^ igz}** 
k9f ze w niem 2ywcem przytacza wyimki z pism rounaitych wieko^y ; nie potrzeba sig dzi« 
wic» ie zofiawuiqc ortografi^ kaidego z autordw, niczachowtiie wniey iednostaynoeci. ByU 
bym to sobie poczyta} za nieiakxe zgwalcenie textu piiarzow , i sfatsiowanie ^iltoryi igzyka, 
gdybym przeksztalcai w wyimkach z nich przytoczonyh , spos6b ich pisania na terazniey* 
sz§ ortografii^. Tego tyiko pozwohiem sobie wzglgd^m nirb , iem naddaiki dawn^y or^^ 
tograHi uchylih Nie pisalem thin, tha, ani uzywaien tf zamiast iy n.p. *chiopyntko , 
zamiafi chiopi^tko. Zreszt^, co do moiey M'lasney ortograiii, zaioiytem sobie za gto- 
wne prawidto/ trzymac sig, ile tyIko mozna ^ etymologii; ooniewaz tc^miedynie dogadza si^ 
Siowianszczyznie, 1 przepisy iey sproltowane^ iuz nie b§d\ dla cudzoziea)c6w tak uci^zli* 
wemi. 

Nakoaiec niech mi si$ godzi na usprawiedliwienie moiewystawid Przesw: Fubliczno^ci 
prxeszkody, z kt6remi w wydawaniu dzieia tego musiatem, dot^d ieszcze walczyc muszgr 

(3; 



XVIII. 



Nie wspominam ogromu sftmeyie pracy, wymagai^c^y olqgiefO a niezmordowanego wytrwa-* 

nia, (gdyz n. p. samo czytanie biblii Leopolitv, i porawnaJie pierwszey ley edycyi z trze- 

ci^, p6troku fni czasu zabralo); lecz tego przemilczec niemog^, iem sif sam podj^c mu* 

aiat wszyftkich mozoidw tak drukarskicb, iak i k$if jarsktci- , ^oniewai na tak obszerne, do 

drukowaaia trudne i kosztowne dzield, zaden si^ sKsiggar^y nieosmielih Zatym niedosyd , 

tern musial kaz^dego arkusza p\6r^sz% korrekt^, naytrudnieysz^ ze wszystkich, sam utrzy. 

mywac; lecz sam tez; musiatem niysi^c o zapiiywaniu, s^rowadzaniu i dostarczaniu wszy* 

stkich ixptrzeb drukarskich, iako to, charaktcrow, papiem, i ludzi, v czi^m choc na po- 

cz^tku (ioznalecn czynney pomocy zacnego przyiaciela m^go JPana Franciszka Dmoc how^ 

skiego; atoli wkroice siabosc zdrowia ie^ niepozwoUa mu trud6w tych tak zemn^ dzie- 

lid, iak przez przywi^zanie do dzie^a narcdowego i pr^ychylnoad do mnie, radby chciai i 

niogl to uczynic. Na ostatek, zebym iuz z moi^y strp^y wszystko wykonat, do czego przes 

wzgli|d na tak wielkie zaufanie Przesw: Publicznosci , czulem sig byd£ obowi^zanym, po« 

awi^cilem cz^sc wlasnego mego pomieszkania na dru^owanie dzieia tego, tak dia bUiszegf^ 

dozoru, iak dIa prgdszego pospiechii, bynaymniey przez to nie zrywai^c zwi^zkdw z dru- 

karai^ JXX. Piiarow i zacnym i^y przeloionym IXiBielskim. Przytaczacn te szczegdty ^ 

*zeby Przesw: Publicznosc , zastanawiai^c sig nad t;^ okolo t^y roboty mozobaii, prgdz^jr 

m^ darowac raczyfa^, zw}ok§ wwydaniu, a oraz oeiakies ustawanie wpracy i zmordowanie, 

ktorego oioie slady w t^m dziele spostrzeze. J*l^o zas z jedney strony, ile tylko.mog^em, 

pracy » si}, zdrowia i czasu nie ia^owalem, tak zdrugiey, te i kosztow nie oszczgdzalem , 

charaktery i papier s^ tego dowodem ; wszak^e samo sktadanie i wybiianie iednego arku« 

8za kosztuie Zlh dziewi^ddziesi^t, nieraebui^^ wydatku na papier i pisma. Zt^d Jatwa bar- 

dzo rachuba, ze zebrane dot^d fiuidusze, p^niiino hoynego wsparcia laskawych moich Pro- 

tektor6w , na polowf ledwie calkawitego k<sztu wystarcz^, i ie pomySIec trzeb^ bfdzie o 

podwyiszeniu na dal ceny prenumeraty; bi sif zanosi nato, ze caJe dzie}o do 800. arku« 

szy drukowanych uczyni^ ie zac^m to , cosig teraz od if do jP wydaie, nie iest tyiko 6aai^ 

czgSci^ calosci. 

Podaig wi^c iui i obec^emu i przyzlemu narodowi w rgce zbior oyczyatego ifzyka^ 
owoc kilkonastoletni^y pra^ moi^y , korQoiu naylepsze lata moiego zycia po6\^i§cilem. 
Juz teraz ziomkom moioi crudno niebfdzie, czego brak pododawac , w znaydui^c^m sig 
przebierad> zaaczenia doskonal^y wyiu^ozac, stosunki doktadni^y powytykad, A tak z cza- 
seni zaszczyeic igzyk Narodowy s}owniiiem, iakiego on wart iest wsam^y istocie, i ktorym 
go chyba iedno Towarxystwa Pr'^jfi^ciot Nauk obdarzyc oioze. Mnie sie zas na 
zawsze zostanie to chlubne uczucie, tern t^ nioi^ poprzednicz^ prac^ by^ do tego powo- 
dem , 1 winszowac sobie nie przestaig > iezeli dzielo moie b^dzie pomocne orzezwionemu 
duchowi narodowemu» do nadania ayietnosci temu naydroiszemu dIa niego kleynotowi^ t.i* 
igzyko.wi oyczy&iemu. 



UtUx tic S;enbett j hUfc^ SBerf^. Sur fohjet de cet ouvrage. 

^ilt Me 6e6 ^olmfc^cti UiifunMfleu, Me wn J' ™f •^^^ P^" ^®"^; ^"* ^^ "^^" P" 

Wefem 3Berfe ©ebraucft tnacfeen wotten , Wir5e6 *® polonois, et qui veulent se servir de cet 

^tnldtMll4> fcpn, nur Me ^auptpuncte bee uirn ouvrage, de faire un expos* sommaire de ce 

^dnbtit^crn ^olnift^cn Siiileitung aiiiugebeu, que j'ai trait* plus au long dans rintroduction 

tDorautf bann Me ^en^en} betf SBecfO einieuc^tett polonoise. Cet expos* les mettra ^uffisam- 

WX,^% nient au fait du but, que je me suis propose, 

celui de foimer pour la langue polonoise un 
corps d'ouvrage, qui r^unisse iautant que pos- 
sible le double avantage d'etre complete et de 
faire autoi*it*. . 
TOi^Hc^He SSoltfldnbigfett unb 3 U * Persuad* , que les ouvrages de Tesprit les 

^etl&^igfeit n^at in linfcbung be6 $olm< plus distingu*s, *toient les seules sources, dans 
fcbcn mchi i^auptaugenmccf. ^aju ju gclangen, lesquelles le Lexicographe put puiser les mots 
io&\}ite t<^ vor)Ag(tcb brii 36ec) 5ct lectiice ; ic^ et les phrases, qui composent le tr*sor com- 
IM tn Mcfer ^inficfet ^V^t Me <PoIntfc^e« @c^tif» plet d'une langue, je me suis entierement li- 
fctt^ beteti gSerjeicbntg fccm fflBerfe \)orgefe§t i(l, vr* a la lecture detous les auteurs polonois, 
ttnb jetcftoete bepm Jefen je^e ©telle ttu« , Me jont la liste se trouve a la t^te de cet ou- 
erlimerung un5 .SSeweie giebt, c5et Me aucft .- d^^, ^e proc*de je me suis auach* 

wtfXiK etner (£rldureruna bebarf. ^nbem nunbeo ^ ^ j i 

5em ®4>rift|leaet , Oem Olam*! unb 6er<3ei«n. "rvir d ^clauossemen, et depreuve., comme 
lafel nad,, citirt tt)ir5, itibem fccner Uebctfe|im« »«*"deceux qui en avo.entbesoin. 
««ti mit 5en SBomn i^rer Dri^inoU , »etf(<>ie6ne ^* signification de chaque mot appuy^ de 
llebcrfe|ec, j. <B. 6Jc . terf4>ie6ne» ^ibein, ttn» '« citation de I'auteur, de la page et de la 
trc (tnanber oergHc^en tverden , glaube '\&t ben 'ig"*» ^^ comparaison constante des traduc- 
barauf gefin^tCQ Srfldruni^en 6en 66(^(1(11 at6,i« tions avec les mots de Torigina), et^destra- 
H4>en ^ra6 6ct BuvcrlA^igfeit ge^eben \\x ^!Af(\. ductions entre elles , telles p. e. que ies dif- 
!©• out! obet Me SfUginjfe aU0 ©c^rif (lellern Krentes versions de la bible etc. ont encore. 
nid>t ^iurek^ett moQten, wurbe 6er <)ert)6bn'«d)< ^t^ un moyen, dont je jne suia servi, pour 
Jbvtat^gebroud) ale Quette bcnu|t , bod) nut in donner aux mots et aux expressions le plus 
ttn wenigjlen , unb jroar (jar.j au«<»ma(^ten gil* haut degri possible d'autoritiS. Les locutions 
len , auf raetne eigne Ttutocitat gebaut. famili^res , les maniires de s'exprinier dans 

-t^. gp^, ^ . ^ , . ^^ la conversation et roa propre autorit* dans 

m«nJ^b..SSfS^^^^ significations g*n*raliment recues, sont 

®r6^e «^et Urbett. unb 3gt unb JJrdfre erlaub. «^^*^ ^f* S«^des que , at sums, mais seule- 
fcfi, auf efue 2irt ju ordnm. Me inic fur Me "'^"^ ^"* '^' ^"' ""^ let*moignage des e en- 
llfalettung au6 ber p^9»ifi)cu Ur6e^eutun9 ftie ^^^'^^ °^ '"^ fournissoit rien. Quand aux 
iiaturli*(l« Wem iSep alleni Srreben nacb n"«nces qui se trouvent entre les diff^rentes 
SSolI^l&n^i9fcit bee Q5e5eutungcn, fucfete ic^ mic^ significations, je me suis efforc*, autant que 
wr JU grower SSereinjelung berfelben ju b^c^en, la grandeur du travail, le temps et mes for- 
die <(cw&biilic^ ba^er )u cntflc^cn pflegt^ tDeun ces me Tont permis , de les presenter dans 
^er Untetfc^ieb (tDifc^en significatio wwh signifi- Tordre qui m'a paru le plus naturel relative- 
catus verborum ,' nic^t geuau berucffl(^tigt tDitb* meot k I'^tymologie et aracceptiop physique; 



V 



et en saisissaot et rasseoiblant les icl^es au- 
tour du mot qui ea est devenu le si^ne, j'ai 
^vit<§ toutes ces minutiej^ qui ne sont fondles 
que sur la foible difference que Ton met entre 
aignification et chose signifi^e. ' 

Pour rendre cet ouvrage plua complet et 
lui donner plus d'autorite, j'a?. sans cesse 
compart les expressions polonoitses avec eel* 
les des aiitres idiomes sclavons* Par ce mo— 
yon j'ai expliqu^ certains mots vieillis ou iu- 
connus, j'ai retabli des racines perdues, et 
ces racines ainsi r^tablies m'ont autoris^ a 
proposer des expressions et des formes , qui 
mahquent au polonois , de meme qu'aenriehir 
la langue non seulement demots isol^s, mais 
encore d'inflexions , de manieres deparler et 

2m gr^6^un9 Jet a^eajlfittbigfcit unfc 3u* ^e proverbes. 
t)er(4girt'«t ttug auc^ 6ie (Icte ^Bcrglcic^ung ftec Cette comparaison devoit naturellement 
Q)olnifd^en QB6vtet mit tcuin 6cc tibri^en Slaci amener une consequence plus etendue encore, 
fd^ert ^iftunbarten ^e^. ^ecaitete unbefauute c'est la possibility de d^montrer, que les idio« 
QS6rtet mutAeit aud i^nen eti&utert ; oerlorne mes sclavons ont des differences si legeres et 
BBottPAmme ergdnjt; •«u«6ttJcfe unb gormeii, si accidentelies , qu'il seroit facile de les rap- 
tie im qpoliufc^en mangeln, nad> x^wm in ^Jon procher pour faire du sclavon une langue ^ 
ma9 flcbta^e, un5 fo ailf »erctcf)erim9 ui*e ^.i^^ universelle, comme depuis le Dante, IT. 
mv mtt emje^en ®6ttern, Mecti mtt OBott. ^^^^ ^ ^^^ ^ litteraire, quelque diffe. 

beuaunaen, JK«5«weactm, @pci4>w6rtctu blnac« . ^% j. i . j i- 

arbeitet: ©oc^ n>uc6e ^iecbei) au0er5em au%. ''''' ^"^ ^^^""^ ^^' ^^^^^^^^^ ^^' "^''^''^^ P^^- 
wo* eiit t6^crec 3»ecf betilcf fcc^tigt , MeUebeD ^"*'';;f ^^ ce pays. 

jeuguug nimli* ^ec\)oriubria9cn, ble ©laoifc^cii ^^*^ *"*" P^^ la comparaison contmuelle 
ffllunbacren fe^en nic^t fo mit uoii eiuanbcv cut. du polonois avec lesidiomes sclavons, etsou- 
fctnt, bag fie nicOt eiliaubec nA^ec gebracbt wen vent avec les langues qui lui sont etrangferes, 
bell f6nmeit, unb fo bie 9R6i)Ud&fcif eitiec allge* que je suis parvenu auxprincipes de I'etymo- 
meinm ©la^ifd^en ^c^rifcfprad^e barjut^un ; n>ie logie, principes que Ton trouve dans un tr«i- 
ia Statien bie tterfcf}iebnen ^rotJinjcn \)crfd)iebne, te particulier joint a cet ouvrage. Ces prin- 

IJOll eiuanbet fe^C abweicftcnbe 9Jlttnbartei1 fpre/ cipes se reduisent a apprendre a distinguer 
fi)en, unb glei^iDOl, fcit ©ante, (id> einec jans les mots leslettres essentielles , a saisir 
<S9mtt|t|p(aC9e erfCeUfn* Igm. rapport avec la signification, atirer des 

consequences sur la nature des syllabes, sur 

,^. g^ ^ ,, i*% * ^ 1^ derivation des mots et des langues, et a 

^te flcteJBctfireicOuttMee ffiohmttt mit dSmoatvet eo demi^re analyse, que I'imiia- 

6ett Ubtlsen «^«««f*««» ^!j";«"'«' «'"> f tion roisonn^e de la nature dan* la maniire 

avub fr(iu6<n ®pracOen^ fubrte mA auf 5te ,, . , . ^i j. 

&Znme ttt mnfotmmi. ftUman, in ehte d«^P^"»f esimpre«.on» reci.es, et lesidee» 

f(eme Hft^onftUtng gebroc^t, ^Ut ange6dn!)t fin. "I"* en r^sultent, e«t la source commune de 

ft«t. 36c 2(n^aU 6«f(^canft (i* baf^ia , bit m* «<»"*" '«* langues du monde, et que c'est de 

fcntlid)<a «W<^(lo6ei» btt gUotte unterf*eb«n, '« combinaison des plus petites parties primi- 

i^t ©er^SItnlg jut ^«^CUt^nfl WaOme^men jn tives, arrangie* d'apres les loix conformes i 

le^cen , mb fo iU et^lOffen d6(C 6te SRatUC 6CC la raison humaiae , que le langage de» hom- 



C^thtn , nub K6|lamtttutt() bet ^itut mxb 
6pra(6en }ti fti^rcit ; a(d Subrcfultat a6vr bax^ 
)ui^un, ba§ vecnAnfcise d)ac^a{»mmig bcrinatur 
tni ICuebtucfe ge^abter (Sttibnlcfe uiib »arau6 
cntflanbuet ^QorjleQuugett , bie gcmciufc^aftiic^e 
0ueQe oQet @ptac^cti bed Sr&bo5en6 i\\ , unb (U 
Iftqen , tvie Aber^oupt bie menfc^lic^e @pradbe 
«»cii ben fleiufleu tlrbeflanbt^eilen , wad) \]m\^e\\, 
btva meiifc^Uc^cit ^etflatibe anaeaieffnett ®efe^eii, 
ft<6 lu einem gt4njcn(ofcn Stetd^tt^uui empor <)e« 
arbeiret (ar. 



mes a acquis un degr^ de richesse in^puU 
sable. 

Ce petit triait^ pr^sente de plus diff^rentes 
idees dont on trouve, il est vrai, les princi- 
pes ecablis dans le dictionnaire , mais qui ^ 
apres la publication de cet ouvrage, pour« 
ront eire plus amplement d^velopp^s par des 
recherches sur les sensations et les r^fio- 
xions qui les ont suivtes , comme base du 
langagehumain; sur Tinfluence deslangues i^ 



3Do<6 biefe furje TCb^aubfunjJ becfl^rt fiber; trangcres, et surtout de celles des pays voisins, 
Mf§ Sbeen nmac^erleo ^l*t, bie i^ren ®ruub a regard de la languopolonoise; sur les change- 
in bem QB6rterbuC^e ^aben , bereu (£iU(vicfe(inii) mens qu'elle a ^prouvc^s ; sur les difF^rentes 
)ebod) bet Bufitnft . mdi \>6aiger Qecaue^abe be$ mani^res et les difF^rens moyens de renrichir; 
QBexU, ilbeclttflen blcibt SDat^tu 9eb6cen: U«* sur la chronologie et les diff^rentes dpoques 
terrtiAunfleu tibec bie ©tnnenein^riirfe unb fiiuu g^j regardent les mots qui la composent- 
li^enCffia&nK^munsen, aU®tui^ 3,r les , rapports de I'idiome polonois avec 
Hien epra^e; uber ben (gmjla^ ^cZfU.t les autres idiomes sclavons, pour servir d'in- 
fonbertf benacbbarter Spratfteu, auf bte V^M' ^^^a ^.^ . • ^ ^ i " 

fie; fiber bie mit Ullfcct Sprac^e DOrgegauguen production a une grammaire g^n^rale et a luxe 

gjer&nbetungen ; fiber bie wrWebnea 7trten u«b synommie sclavone, dememe qua une gram- 

qnittel tinfce ©pcac^e |ii becei^ecn unb ju ven "^a^^e g^nerale philosophique ; enHn par des 

Doflfoitimnetn ; fiber bit 3eitre4>nung unb bie recherches sur les diff^rentes revolutions que 

verfc^tebnen ffpoc^en becTOAnec unfcer Sprat^e ; 1* langue a^prouv^es, et sur iei indices que 

fiber ba« ^et^4lmi§ bet ^olnifc^en ju ben fibri- 1' on peut d^couviir par rapport aux moeurs 

Oen (S(at(>if(6en ^IRnnbatten , a{6 iSocfituIe einer domestiques de la nation dans les diff^rens 

• aa^emeinen ®Iat)if c^en ©pracftle^re unb ©pno* emplois de sa langue. 
iipmic, Inglei^ien einer aageraeiuen ptitofep^ifiten je pr^sente done au public le commence- 

€pro«(etre; fiber bie in ber ©pra^e ji^ bartijtem ^^^^ d'un ouvrage, fruit d'un travail piSnible 
ben ©ataju einer ©cfd)i«tebei$6du«l^^^^^ j^ ^^ ^^^^^ ., j j ^ 

^e&t alfo fiberaebc i* bem publico ben , . ^ . , * . ^"^ *''* °^™ 

Xnfanflner .icljiferigen mfibfeeUgcnllrbeit, be. -"'^^;/;^ ''' f«^^'^ augment^es par la n^- 

rel eVierigfeiten ffit mi«' babuvc^ n)c^ m, -',^f^ de prendre sur moi tons les details fa- 

webrt wmben, ba^ id) felbftmicft bet Sorrectur, stidieux del impression et de la correction, 

ber 95eforgung be« I)rucf« unb bi« SJerla* Ces considerations me font esp^rer que le 

j)c6 unterjic^en nmflte ; urn (o gewijfer abec public me jugera avec indulgence et ^quiti; 

ftlaube tc^ auc^ auf ge^6rige 9flacbM)t unb ^il- surtout mon unique vo^u itant d'avoir comme 

Ugfeit rec^nen )U f6nnen. llebtigenfi n)finfd|)eic6 Adelung, un Voss ou un Campe qui me sur- 

niir, yam ^eflcn ber ©prad)e uufrer Station passe dans la carrl^re quejeviens deparcou. 

abelungd ©cfeicffal, ba^ balb cin 93 o § ^i^^ et donne a la nation un ouvrage digne 

unb € a m p e ouf raelne ©cfeuUecn ttete , unb ^^ rexcellence de la langue. 
ber fSlatlM ein 3Berf gebe , bae an «Jortvcjlic^* "^ ^ 

Uit ber ©prac^e glcic^ fomme. 



• I 



f 



^ I 



«>. 



} 



E 



P R A WIDL A 



TYMOLOGII 



P R Z Y S T O S O W A N E 



D O 



J5ZYKA POLSKIEGO. 



®run0f4Qe 



bet 



SBSortfo'tfeftwng 



angewanbt 



attf tie 9Jolnif*^ ©pta^r* 



D O 
JASNIE VflELMOZNEGO JMC PANA 

JOZEFA HRABIEGO Z Ti^CZYNA 

S S LlJi S K I E G a 



Jaskib WiBLxozitv Mo»cr Dobuddsibiu! , 

a 

UmUfif^ tat 9xczf{liwi^ prxtpfdzittm prMy Boku ^W, WFana Dohradzieiar^ Rdwha JkicnnoH dQ nauk\ riwn^ 
prxywiqziuu€ do Jiieraiury Oycxfttiy ^ i tai soma gorliwoif/^ o ocalenie rpxprosMonych i zawitruszonych i4y zaby^ 
tkd^^ Jkoiarxyia miidzy nami szacowny wfxef przyiainL Rzadka ta iefl rzecz mifdzy 04o6ami nierdwnemi Jian€m \ 
mU t€i tym wifkszif ieji cAwaiq i dla iednegOy htdry w tak iUtchttnym ceUt z^fpuit z wyiszego sxczthla fortu^ 
nyt akf si{ zbUzyt do tego^ kt6reg& ona pofiawita na niisxym^ i dla drugiegOy ie zdoicJ na to za^tuiyL 

Doii dla mnU hyto na tiy pobudc9 ^ mbym sobie wziqt xa powinnoUf dopomaga/ patryotycznemu yW* 
WPana DobrodzUia zaMyslowiy w uioieniu Narodapey MibHoteAi', doU bylo dla mnie, abym maiqc zachft i pO" 
moc z jBgo Jirony w pracy rozpotzftiy ckolo Slownikc^ PolfiUgo^ pracy tak tfudniy i tak obiztrniy^ nie uftawtJ 
w przMdsifwzifciu mol4m^ ' 

Tak mity zwiqzet wzaiemno/iiq zobopoTnych pomocy utwierdzony^ xgodnofci^ chfci i zamiarbw uiwifcony^ 
Jtai sif iui prawie nienzerwanym , Jhtl sif porrzebq, ie tak rzekf, oboUy Jirony. Slodzii on mi i uliywai praco 
w wyszukiwaniu sfdWj nitznanych w terainieyszey Folszczyznie , a Jtagrzebanych w JitxrppoUkich €lziefaoh-\ dzi^-m 
iach wydobytjch z zakqtbw kotzttm » a czfflokroi i osobiflym trud*m , J^IV- VfPana Dobrodziela* 

KUdy wife cUszf sif korzyfciami zobopolnego pozycia w domu JHC WPana DoBrodzieia^ i nadtieiq ich 
uiywania nodal sif karmif : ai ota Przoznaczenie wzywa mnio do po^lugi^ ukochanego' od nas obu Narodu^ 

Zachwiafem sif mtfdzy stodyczq obecnego poiycia , « ktSriy miaitm cxynic ofiarfj. a uiytkiem puBUhznym 

kt&rtmu trzeba sif byio pofwifci^;. przewaiyl szalf intere* pubHezny^ 

I 
Uto zna s€rce JW* VfPana Dobrodzieia , peine rawsze czufo/ci dla tycft, ktdrych z Nun zwiqztk iakikol- 

wiek poiqezy, latwo sobie w^fietwl tflMo/i J^o , na soma wspomnienie ro^dqczenia sif naszegoj leex zna6 po'^ 

trzeba i m drugiey Jirony , iyczliwo^^ JW^ WPana Dobrodzieia dla wspb^odakdWy dla- ktbrych dobra wszyflkie 

0sobijloici umiesM pofwifclf. Ducltem wife patryotfcxnym prawdziwi^ , mimo przyMro^ci z rozlqczenia sff nasze^ 

g9 > poparM ^ sercu wahaiqcim sify ch%^ usfuienia publi^znemu dobru. Foddalem sif tuxtim W0zwaniu Monaf-^ 

shy , pod Atb^^S^ ^^^^^ ^*i^^ dawney Oyczyzny moioy los poddeff przyiq/em W stoli^ Ermiur Pof/kiegxy obowiq^ 

xcl ttrzqdztn^ nowtgo Liceum , i ni^ kierowaniaw 



SiadtiiMt iohU ffxyhroU z rozftania sif nasxego tq my/lq , i« nasxe xwiqxki , nawet w cddaltniu , mexry^- 
Waiq ii§ prxgcifi^ Ucx tylko obsxernieysxtmi i prxtjlrxetisxemi sif Jkaiq. Wsxak i w oddcUeniu , tqcxyd nas bfdxU 
eh§^ wxaUmna i pamif/ odnawiaiqca wdzifczno^/f x moUy Jlrony , a uprxeymq xb Jirony JW» WPana DobrO'^ 
diMa dia mnU iycxUwo/^i iqcxy/ nas bfdxie wtpdlne dt^enit^ do uiyUcxno/ci dla NarodUf Udnakoid xatru^- 
dnli4 i xamiardw y i toi samo prkeAonanie, it strca nasxe i chfci nigdy tif nie odmi$niq^ 

Frxypomlnam tobig , i« Kochanowjki , prxypisuiqe Janom Tfcxytffilemu , tfumacxenie swoU Jeroxolimy 
Tasta^ w tym napUie uwiecxnU swoif dia niegO'wdxifcxno/(f: 

Nie zawaze Bogdw wotem stotorogim, 
Csasem . btagaxny kadsidtem ubogim^ 

PiemitnniAowi sfawnego mfia, powtSrxeniem tegoi napisu^ w podoBniy okolicxno^ci, i ia cxuto^^ moif 
Wyrazam : a po/wifcaiqc Jmieniowi JW» WPana Dobrodxitia to pismo^ iako dowdd pubUczny prxywiqxania i obo - 
y/iqxk6w moich ku NUmu , wracam Mu nUiako to y co w dxUle moUm left J ego wiasno^ciq, 

Jxft xajlugq , cho^ niewielka dla Bogatego ojiarq , udzielitf komu czqstkf iakq/ swegO maiqtku od zbytku po^ 
xojiaiq; ale dxieli/ pracx ucxone^ wspiera^ radq, przewodnicxytf /wiatiem , ten tylko x maiftnych potraji, kto 
prdcx d^atk6wy Jkarh droiexyt to ieft mqdroid i naukg poeiada* Do t^y chwafy JW» WP^n Dobrodxiey, jpra^ 
wa nabyM. 

3^* g<h iq prxed PublicxnoMq oBwiesxcxamy pttadam Mu hoid powinny xa wszyJikU wzglfdy^ prxex tak 
diugi cxasu prxeciqg doznane, Nie'mogf za/ sercu fiioiemu lepiiy dogodzic\ ani public xnemu interessowi , iako 
powtarxanitm etcxerego iycxenia^ aby tak pozytecxne dla nauk, tak upragnione dla wspdtziomkSiv y tyle xasxcxytu 
exyniqce i Narodowi i Jmieniowi JW. WPana Dobrodxieia prace, uktady i xamiaryy sxczf/liwie w Jkutku spetnio^ 
n§f iah naypr^dxey widxie^ sip dcdy; af iycie tak exanownego m^ia, day Boii iah naydiuzsxtt unie/mierteiniq, 

ZoJIaif K nayglfbsxim Usxanowaniem 



Jaahzb Wxsx.xoiHB«^o WPaita DoBEassiixi^ 



tr lYarf. d]t« ifo Sierpma iSoff.ltt 



nayniisJtym ^tugq 
Dr. XJadetf 



'mm 



PRAWIDLA ETYMOLOGll. 

Rosdiiat I. 

Wft^p Ogolny. 

Etymoiogia roEwaia (lo«unek ijlotnych gtosek slowa do 
iego xnaczenia^ a z uczynionych w tey^mierze poflrzeien, 
poswaU sobie wnio/iSw, o wlasno^ci fyilad czyli zgtosekj i 
• pcKhodsie si6w i i§zy^6^. W Greckim albowiem tri;/*os 
prawdziwy , trvfAov pra wdziwe sfowa irzddio ; ^tJ^d f rw/*o- 
Xay/a nauka srzddtoslowa , czyli prawdziwcgQ «iow po- 
chodu. 



Zapfd za sam^m podobiefiilwem tych lub owych gtosek, 
%ez uwagi na znaczcnie i okoliczno^ci slowa, do ^miesznych 
doprowadzH vniolkdw DliBOtiicKiEoo , Pikulskibgo, 
Cbkizlowakibgo; e ktdrych osobliwie picrwszy, uroi- 
wiiy aobie, it wazylikie wachodnie i zachodnio i^zyki 
ze 'S!owia6ikiego wazcz^y aif, Ateny ze StowiaAikia- 
fouteniy po naazemu ucxenie y Abel od ubyi, (bo ubyl^ 
gij go Kaim zabit) , piltut ' od pilnuie uszu , batamutnie 
wjfrowadza. 



J. 3. 

TTwaga nad podobie^ftwem znaczenia, bczwzgHdnie na 
gfo&i, stufy tylko do odkrywania bltiszych lub dalszych 
SynonlmoWy czyli stow Mizkoznacznych j etymologii chybia. 



5. 4. 

Rosa%dny etjrmolog nie zaCsyna od wniolkdw , lecz od 
poftrseie&i niemuai, niegwalci, nie nac^ga i^zyka; lees 
wai^c raseiQ lAotne gloAei i znaczenie stowa, gotuie dalaze 
^nioiki. 



RozdjiiAt n* 

gio/k^ch ttymologicznie ifl^tnych, 

$. 5. 

{He wjsjflkie gtoiki, alowo iakie iktadai^ce , a% iflotoe ; 
■!• wasyftkie wife iednako ceni etymology Zakoficzenia 
d«W| iak« prsynaleiyto^d grammatyki» do teyie odaytai 
ff^oHu i gtoJki praydatkowo odcina ; azcsegdlnie trudni aif 
fMi% p««olUI% resst^i |uiitbeB| ie Uk rsekf ^ tlova* '. 



Aapttrl I. 
9l[K9emftne (SinUitttag. 

bft^ ^ft^Unit bee toefentUc^en iBuc^ilaben ettied 
SBort^ |u beffeti 93ebeutund; erfl bttrcb bte biecbe^ df^ 
ttM^teii SBabtnrbmttnden f^hrrlte au 6(btiffeii i&bet 
bte 9{atttt bet ^plben unb Abet hie iabjlammung bet 
fSbttet unb 6ptadpen. 2)a6 ©riecbifdye srvf^of bei^t 
wabt i fri//Mov , w^f^u SS^ottabftammund ; babet (S t p m o I o^ 
gie^ bte £ebte bet tpabten as^ottabflammnng/ bie iSBott- 
fotfcbung. 

iBtof e« i^afcben naii^ ^ebRltc^feiten biefet obef jei»t i8u<l« 
flaben , obne fkMft^t auf bie iBebetrtung onb Utnflinbe fxs 
nei ^ottd , verleitet au belt ticbetUcbf eite n eitie^ Pembo^ 

Unski , PikuUki , ChmUlowski, ®o b«t J. 83. bet ei(le PJMl 

biefen, in bet (SinbiCbung , ade fotvobi motgenldnbifcben a\i 
abenb(4nbif<ben ®ptad)en , ftammten oon bet @(amf(ben ab, 
^tben t>on bent ^Uvifcben uteni (gelebtt), S(be( o^n 
uby{ (et mangelte , „benn er mangelte , M tbn £ain getbb^ 
let b«Ue>V# pilots t^on piluuie uazu (tt f^i!l(t bie D^ren)^ 
btoHig genug obgeleitet, 

• 

SIdM $af(bett nacb 9tebnK(b(eit bef tBebeittnng , «|ne 
fH6(fftcbt auf bie ^Bucbflaben, fann nnt aut 9(ufru(bung n4' 
betet obet entfetntetet Gpn^ipme^ienen i oetfe^tt dbet ben 
pme(f bet SBortfotfcbnng. 

J. 4- 

Set pernftttftige iSottforf<bet begbtitt nfcbt von ScbfiHTefi ; 
fonbetn t^on iSabtnebmungen; et tbnttet 6ptAtbe feine(ies 
wait an; et ^ilt bie toefentUcbe^ IBncbf^oilben ^iaH MHii 
nnb belTett fBebentnng gegen einanbet, nnb begtAnbet fp bie 
batand f{(^ etgebenben @<i^M{re. 

«apttrl 9, 
9$Ptt im etpmp(Dg{f(^ »efent(i((en Vn<^|tabett» 

Siid^t aSe 18n<bitaben eined 3Bottl {Inb wefentn<ib ;' nt^bt 
alien gtebt babet bet aspttfotfcbet einen gleicben SS^ettb- 2)ie 
Snbigungen bet SSbrtet t>et»ei(t et in bie ®pta(biebte ; an- 
gefeQte ®plben unb ^ncbl^aben fcbneibet et »eg i et b«t etf 
b(o9 mit bent Abtig bteibenben Otejt^, fo an f«9^n, mit bent 
ttumpfe be^ $S)Ptt9 )n t^un. 



/ 



-C. -W- )- 

j. 6. ^ $. 6. 

A i ten legacse drobi. Wyrsacai^c aamogtofki Vocaies, ^a au^ Mcfrn jerjWdf fit er tiod) ; ft wtrft nimlldf bU 
mft dosycna tern, ie mu iedna i druga, h^di iediia tylko GelbflUutet ^tnaud, fo baf fAt i^n ttOt etll nnb bet Attbete 
apotgtoika Consonans^ poaoflanie; w tey aamey iiedzi ^itlMtCt, hUmiUnaudf nnx tin ein^ii€t ibt'i^ hUiHj txnb 

iiloty stowa. til bfffem fn((t er nun ba^ tSefen be^ ^ort^ ^n erfeif^en. 

•  

5. 7. J. 7. 

Ze w piamiennjrch i^zykach aamogroflti, we w«gl(fdaie ety- J)af ill bfH 6(^riftfiMr«bm bfe 6tlHUvit€t ill et^WOlogf^ 

mologjcznym, s% inniey iftotnemi slowa czlbnkami , nayia- fc^ff dUcffTcbt ttlltlbeC mefe«tli<be fBOtttbeifc' finb , erb^Dit itttl 

^nitjy widaie^ w piaowni i^zykow wachodnich, gdsie od- beutllibllett Ott^ beV ©Cfttelbart bcr morgenWnbtfcbeit. 6pt«s 

dzielnie od spblgTosek inaci% 8i> osobnemi t: spodu pun- c^en, OO (If »Ott ben Wttlailteni abgefOllbett, untet bftll 

ktami, kropkami, ci^gami. Dawnieynawet ie i opuwcaa- SBl^ttf bttr<b fnnctC Uttb BttU^ «llgebe«ter verben. 3a itt 

no, wyraiaijjci same 8zcseg61nie spofgtoiki. Dowiedaiono 4(tersi $eitttt ^at man (ff gan$ Wfggelaffeilj nnb III b ft 

tei w aamcy Tzeczy, ie punkta czyli samoglolki w kai^ €d^tlft btof bU ffllitUntet au^gebtitft. W ijl fine gU^gf^ 

^ach Aarego zakonu , szczerym 8% wynalazkiem p6iniey- mmbtf ^a<^e, bof Mf f^NUitf tibtt 6eib{tlaUtCt in bcil 

ezych rabbindw. Zydzi po dzU daie6 w pisowni . awoiey ^(brfftrn beg alten SBnnbe^, bit €rfiiibnng tteitehc IRabbls 

poapolicie le opuasczai^ ; Karaimowie zai wcini ie miiai^, V tien jfttb. t>U ^Vtbtn Uffett ffe Mg gttf ben (enttgen Sag lu 
i nawet maij| to za gidwne przykazanie swoiey wiary , po- i^reC ®<brtft ge»ibnli<b AMg. 3>i€ ^aratmen »emerfett fie 
czytui^c piianie ich za wyniys!, za przydaiek poinieyszy, gitnjlf(b; eg tfl be^ ibitett fogat fW ©laubengarttf el, bie 6e(b(ls 

za iakiei od88cz«?pie6ftwo od pierwiaftkowych zakonodaw- UnUtfiiftift fftf ein figment, fdt einen fr4teren ^ttfaj, fit 

cow. Co do STowiafiszczyziiy , w Czefkim i •Bolncfefkim fine Aejerep gegen bic teiBe £ebte itt balten. — i^a^ ba^ 

dyalekcie, wiele sfow piszj^ bez' wszolkiey samogroiki , tak efaolfcbe anbeCangt, fo »erben im Sibmlfdi^en nnb SBognts 

flintt, btb, pxft, brjl, prg, pr^C^ i t. d.j a w Kraififtim f^en cine SRenge mittet obne alTe ©elbfilanter gefcbrlebeii, 

wiele atow tak wymawiai^ , i^ nie rozeznad, iaka w!aici« J. ffl-fmtt, f^tb, pxfjt, Jt(l, pti, pfff n. f. ». 3llt 

wi» aajnogio&a w brzfciieniu odbiia 815 ; wife tei i w pi- JUaltteriWett wetbeii viele . SBirtef fo auggefprotben, bof 
aaniu iak^tak^^ tf cay owijUad^, n. j>. Jiwir/ albo smart^ matt bftt ©rlbftlantct bem flange nadf nt(bt bejlimmtnnters 
iniierif. / ftbeibes f ami i ba^er ancb in bet Scbtlft ba(b Mefer, balb 

tenet in bemfelben SSorte gebranc^t n>ttb i fo fcbreibt man 

Mb 8mert^ balb amart. 

I 

Pouiewai 8if8amogtoiki'w8zyftki»,kti5rychpr^c»tegobar- ©a bte GelBflfanter^ beteii $affl obnebltt fo getinge ift 
^o azczupU ieft liczba , kea iadncy pomocy iakiegokolwi^k famtllc^ o^ne $Alfe eluegoon ben ©ptacbwetfjengen, bet gnnge, 

narz^dzia mowy^ t. i. if zyka , warg, podniebienia , gardzic- betiMppen, beg ®a»meng, bef^leble, blof bnt* getingete 
la , aamym tylko nmieytzym lub wif kazym otworem krta- gbet gtif ete £)effnnng bet Sttfttibte auggefptOlben Wetben ; 

Bi wymawiais^, wife dai% aif afysze^ wcale do aiebie na- fo tonen ffe bajer awf eine wntetelnanbet febt gtel<t<ittfgf, 
wzaiem podobn^m , a fiopniowaniem tyiko diwif ku roz- nnb ttttt btttcb ble Stabatlon beg Sauteg vetf^lebcne Qitt ; 

rdinion^ra brzmieniem; z» az eastern zas rdin^m od apoJ- Itbetbagegen but(btttg Oetfd^iebfn 90n ben 9^lrfautetn« &€ 

glo8ek ; zatem w wywodacK etymologicziiycK moiuaby ich bAtfen alfo btp etpmologlfcbett Untetfucbungen , jwjfc^en ben 

i nie wyraiad mif dzy spblgloikamr , tylko mieyace £ch w SD^ttlatttem f*gHd> anggetoffeK ', unb nnt ble BtcHe , bit fit 

aiowie, pi^tnem iakitfmsif ogola^m (n.p,-) oznacay^ Tak fat bem 3Botte elnnebmeii, mit cfnem alTgemetnen 93ocaI|'eU 

jw-r ftawia iftotne gtoiki aldw, mor^ mBm^ morze, ' d^eu (etioa -) bemetft Wetben. €o wAtbe m - r ble »es 

maH, miara* Tedy nie na te'm raecz, iakie w sfowie a^ fentUtben 1Btt<b|(aben bet S^bttet mor, mara , nsorze, wai^, 

' «amOgtoiki> Ucn gdzU w nicm praegradzai^ spolglofti. miara OOtfletten. C?g fommt alfO nfd^t batauf an, lO^lg f i t 

€etb|Trautet ft(b In einem iBorte be^lnben, fonbem loe I^r - 
6 telle fie einne^men- 




cinie 



Mdykalne, piorwotn*, cjyli j%drawe ^ nazywam. tu gfuikar. aSottwuriel, Wabtcal? Obft SSnr|eI:93tt^flabett , 90n mit 

au Ulotnemi* wefftttlfa^e SBuc^fta^en gcnonnt. 

"$► ><^ - f. 10.  '. . 

Wyiey rieczono, ie Xe aif odkrywat^, odrzucfwazy jDbeil 9ntbr gefagt, bgf bfeff betbOrgfbett/Vfttll ntattgire 

wazyftkie pBzygodne^ to left, zakofrczenia^ przyimki, aamo^ ittgemlf^tett^ gig: (Enblgmigetl , ^tiipofifionen , <S«fbfHg||a 

^oiki* ArytiiMtyciutanibjrprobA^ii9ii«a%p«w]ueiibttitj. tetgb^iibfrt Ctttf gfck^f^m gr(t(mftif((e frobe, Ob am( 



-< -w- 



itft ntTtowaiiio atf ieh yn wtfjftkidb pochodiiieycli od Kt mMlld^ ntfenttldfenaufyefknhenwttbtn, Utmtm, wem 
ovtgo inddtowo^ stowAch. fl<( III aOfit Mi htnftlUn BUminm^tu ^hinUlunUn 9dhu 

ttxn bit nimU^m WutiMu^ftthoi mxtbtt finben. 



11. 



$. 11 



Biorf aa prtjrUad tfowo : unitimwUlnU; odri uclwtsy ^tlQI ^t^^tU foflf llfl^ %Ut bii Sort amie^niertclnid 
fnjimek fi, negacyj^ me, fa]^oiicseme tryba besokolicsne- fberun(lftMi^ll) bienen. tSerfe i4 He f)ti|»OfitiOII n , bie 
go t/, arngie zakoficseate priymiotoikowe p4>fW^i7X/^irj> /n, 9}e0«t{on nie, bit Sof^nitll^ettbfdltllg i^, bU (^tlbigttllg be^ 
Bie aoftaie iak //niert , po Cseiku bea aamogtojek ftntl; 1. 1. Adiectiui pd^ibiliutis In I9eg, fb Mdbt ^miert, $Bibtttif4 
Inier^. Leca gdj, lak alf niiey okaie «sz; a to ^ csyli tf^nt CclWanttX anrt (ber tob) Mtig- Dailttltabr^ »le 
a left tyiko prsyiDkiem przydatkowym (iak widzie^ yf sto- itntfti gefeigt verbetl foll, b^i s<a {fl, Wel<l^r^ aM SompOs 
wiezeoarze^, xmarty, zeaaly, aohod, achod) ; / zai albo Cze- fttiotl^r4p(|Itl01t gebr«lt<^ mifb (Wif «tlg betl ffibftetn >«* 
ftie f , aakoficzeniem rzeczownikowem ; zatem cafa iflota tak mrzed , zmaHy , aeazty , zchod , achod etl^Uit) ; h^i ^ tt^tt 
dtsigiego afowa unie/mUneini/ , te dwie apofgroiki m-r. htii Q3ibmtf(be t (ingfgen, bie Abignng beg Siibflatittvg ift, 

fo beilebt bettin«(b bag gan^e SBefen biefeg siemli^ (angett 
fSoxU unieimierteioid Mo| in beii be^beti Wiltkntttn m - r. 




Hfor, wtMAf mMrUt mr%9%M , ''v^» mrce^; i^orsy^; nad/naiiOy nademrzef ; namraed^ obumiarad; odiuiiraef, odu*. 
■tiera^, odmnaHy; pomorzy^, pomgrok, pomiera, pomrze^, pomaHy; przemrae^, przemiera^; praymierad, przy/no- 
r«k', nmiara^y vanr%9€^ umaHy, tunor; wymrze^, wymiera£« wymaHy; sanyiara^, zamrzed, zamarty; aamrzed, zmie- 
ra£, aaiarfy; imiei^, liniertelny, <jni«rtelnoi^, nie^jniertelny , nie^miertelno^ , bezi/nierCelRik , poiiTrierthy ; mart- 
wy, maitwi^, zmartwid, smartwycb wfUnie ; mord, mordowad, morderz, morderca, OTOz-derflwo , zmordowa^, namor- 
dowa^, pomordowad, wymordowad, aaino/dowad ; confer Lat. mo/i, jnorior, mortuna, mora^ mortia, «f. 6ai/. mort^ 
Mortal, jReurtre, c( Geri7i« ORotb, ttOrben, {Ritbtt/ cf» Graec. ^ot^a^ i. e. fatnm, letfaum. 



Rocdsiat III. 
O prxemianach giostkiftotnych. 



5tapitel m, 
. Son bet {BettMnbeIb«rfeU ber »efesit(f((eii fBn^i^^^- 



Gdjby te #ame apof^oOti iftotne nigdy aif nie zamienia- 9leilgeil vAt IVX WefentfUbett Witlavtetll feftte iBettebe? 
Ij aa inne, byioby doaydanadnoierozeznawad; ale ie csf- tmigetl «0t, fO wdrbe eg ebes xAi^t fO fd^etfepil, ffe guftU:: 

ii«t^ i^-.... .. .. — ._.. .... a.u^.. • — :.-^ flMbfti; nffefji ba (ie oft in bie ibnen ^ecHNmbten ober bomios 



nirenbett ttergeben^ fo«irb eg oft fe^r f<b»er, fte )tt et$ 
f etitten* €g ntttt baber femer umierfiubt werben , wel(be mit 
einiittber verwgiibt flnb; h^i beift, ioeI<^e in eliMiiber Aber^ 
geben- 

i4. 



flokrod iozuiai aif z pobratniemi albo podobnie urzmiiice- 
■i, zt|d cz^o trndnoid w ikazaniu ich zuayduiemy. 
ZaUai naleiy ieaacae nwaiad , ktdre ai^ aobie pokre wne, to 
laft, ktdre iedne sa drngie waii(. 

*• • 

J. i4. 

Gdy kilka przyoftrzeyaaych apdfgfoaek, wapofem do tSOIItl ttUbrfte etWOg (arte 9)tit(aitter ^ bie {nfaiRltieitimls 

wywSwienia ct^ikich, w iedn^m zbiega si^ alowie , tak, }ttfl)rf <ben f(b»er flele , ill f Ineot SSotte fo gnfgmmeii tteffett^ 

ie aif Biciako tt\ z aob4 > chropowato iirymawiai% ; awy- bgf ffe 94 g(ei<bfani M etnotibet f elben nub elnen ranbett 

CS4J poapolity dobier^ mi^azych na ich mieybce, iebyafo- ^(attg Oetvrfld^eil lOArbetl; fO vitmilt man getObbttlUb WeUbO* 

wo pnes nie ^agodniafo. Jak Indzie z oaobna , Uk i pie- re W ibte Ctefle , tim bab»r<b Me %%if9t^ Ui SBOttg §U 

■ieaU i narody, zawaze do frUdu i natogu awoich nara^- fliUbertl. ^Xij^ WM ffliaebir VttnS^U nbec, fonbem dUA 

dzimowy, iako to, gardia, wai-g, podniebienia i t. d. gaii)e SbUetiMmne, bfitgett bie 9liigi^raibe ber SBbrtet llfttb 

alowa llcfaniaiii ; prsez co tol afowo u rdinyck rdinego sa- \m. Qhnie ttllb bet Slegflimf elt tbref C^rgCbVerfievge , Ut 

bywa brmienia. Czechowi nie tru^po ^rt, btb, prg, tft^f MU i bet£tppeti, *eg €^aitmettg V. f. tp.', baber erb<tt el9 

ale tradoo cUmny, cie4,'€iah, mJIo, z delikatno^cii^ tift nub ebeti baffetbe iBott beo oetfbttbnieti ettteii verfdbUbeneii 

FoUkich wydadi; woli tedy tenny, ftjn, t*elo, Vefto; jUailg. IDem IBbbwen flQt eg lild^ i^Xttt, imit, %lhf 

aaaisal lieyaae imUrd^ gard, pUri , garU, nii owe ptg, frft^tt fAgen: «ber eg fMt Ibm febt MWer ciemny^ 

toft Mb W^4 b^« cie6, ciato, ciafto, fo belUat toU bet 9ole ang^MfpreiCbM) 

^^ ^^ ,. er wUTbgbet lleber temny , ft}n, felo, t'efto fogeii.; fo lole 

bem Voleti bagegen imier^^ garb, pierl* garld, XMjUX fMt, M imeg fntrt, (tb, ptg,,b59- 



-i -)o(- ;- 



Owanaywaiiiieyszy rozdslatwetymologii., klory (ksEUie 
folcrewicftftwo spolgiosek, przez przyUady oczywine, pe-. 
wne, przekonywai;ice,'odraieniaiqcych sif icdiiych w dru- 
cie; CO odmiany spadkowe czyti deklinacyyne , czaaowe 
uzyli koniugacyyne, i ooiywiscie etyraologicvne, czyli deyy- 
wacyyne, dai^ pozna^. Za> przeyiciem w tym wzgl^dzie 
^oTgtoaek PoUzcayzny^ odkryiemy iey iui to do Stowian- 
92czy2iiy) iui do obcyck i^zykdw Hosuaek; a to warto 
ialtzego zatrudnienia* * 

hex Abtfoen eidviffttn Wtmbatten, foitbent attc^ (tt bemit 
leftten, biitfte ipol^l bet ^u(fe mxt^ fepn. 

R o s d a i a t IV. 
POOZIALI. 

Kt6rt spdfgiojki w l!r(5r« jzV przemleniaiq^ 

(afilirinatiTe^. 

J. 1 6. 
l) £? W9 to ieA.: & i H' lozuii^ aif a 8obj(, lako to w 



tych sfowach oczywiicie pochodnych : ^oy, ^oiowad, wo*- 
iowa^» ivoyna. ^Podti'oie, mdwi Mqczytt/ki, mialiby^ny 
y, zwad pod^oie, od pod^iiania *, ale zwyczaynie dopaszcza ^ 
^tcdy prayvoy albo poddoy pofiU *^ Daley : 



J. i5. 

T^ai tpicfttigfte ^apitel in bet ie^te bet aBortforWung. iff 
ba^ir baf oon bet ^etivanbtfc^aft ber >D?it(auter, wo au^ 
angenfc()etnUc6en, ^uverla^tden , liber^eugcnben IBepf^teUu, 
bet Uebergang be^ etncn in ben atibern barget^an loirb. ^te 
&eUfyt biefi'^ Utfbergonge^ bet ^JlitlauUt in etnanber, Uffeli 
ft4^ au^ ben mit t^nen Dor^fl^enben S^eranbenmgen in ben 
' :3)ec(tnationen/ ^onjugationen nni^ ganj offenbaren ^twa^ 
tionen abnebmen. ®eben roit nun in biefec (RAcfft^t bie 
^itlatiter bti Vohnfii^en 9(p()a(iet^ burd? ; fo roirb ffc^ biibe\> 
2u gleid^ec 3ett ba^ lOer^airmf berfelben , nicbt nut anbenen 
fremtet Spta;^en wa^rne^men laifeni unb biep fennen in 

Si a V it el ly. 

9 » t M t ( tt ti g ^ 

^tW WiitUuM fn etninbet ftbetge^en* 

(airirmatiye). 
5. 16. 

1) 6;W; h^i MfTt: b unb w ge^en in einanbet Abe«, 
ttie im^ fotgen^en gan§ offenbtitrn 2)etit)ation^!^fpieleti fid^U 
bflt etjettet: ^dy (Aampf)/ ^oiowad (f4mi»fea, woiowatf 
(frtfgen, 4ttieg fftbten), woyna (bet itticg)- ^Podvoie 
,; (a:bdrpf often; follte n<c^ ber SBemetfung be« MqcxyAjki^ 
,,pod^oio gef^rtebett v^txbtw, oon i^od6i^ (untetfd^agen)$ 
„ bO(^ bft Spta<*gebtau(^ b«t. przywoy , podioy eingefilbtt. " Jetnet •• 

lVykn%d, Eirykn;^^, awyczay, o^yczay, o^yczayny, o^yczaynosd. — ^Vrocic, odwrdci^, o^rQcr<5, odwrot, Oifirot, 
•dnrotny, o'^rotny. — IVlec, odtt'lec, o^lec, o/5tocayny, — JValid, odti'alid, o^alid. — JVisied, wieszad, potviesid, 
Oi&iesid, o3ici. — IVodzid, pon'odowad, swo^oda, swo^odny. — Totu3, tofUit' , tolti'. Oiinoc, CbetbetttfOb ^Hf 

^o^beurf* Obfr* 

iVor: Nawet w Cyryllifko - Rosayyfkiem abecadle gToika 9(nmerf. 3n bettt €prlfl[irc^:9luff!r($en %lip%9itU , tfi bU 
B ma ksztalt od 6 maio co ai^ rdini^cy , i w azyka abe- Jignt bed b juffetft Wenig 9Qm 6 nntetfctiebett , unb fo(gt 

cadfowym zarae po ni^y naft^puie* au^ in bct %\ipb^Ut\i6ien jDtbnuug uttiuittelbiHr nac^ bent 6* 

a) 5s P: U^, le/>, tiifko, fe/iiki , le^s^y, l«pi«y. -- iJluc , plud, /51wad, /?lwa6 — ^ryagad, />ryfkad.- — Bu-. 
obad, puchad. — Po/on. />iiki el , Gait, ^oucle, Germ, btf $Bn(Pe(, J/«7. ^occola. — ^ied^ , -6iec, ^ieiec, cL Polotr. 
pies (bet\&nnb), cf. Germ, bic SBeJe («uka). — Po/. i>iekf , /»ickarz cf, Ger^w^ bOifeHy 4B4*et. — PoZ, /»iif, poi? cf. 
€raec. fnta , n/vo) , ttom cf» Z>a/. i6ibo» • , 

3) B'sF: vide F^ 

J. 17- ff. 17- 

1.; CtT: nato 84 przyklady deklinacyyne , koniugacyy- 1) CsT: SBepfpiele baDOn ftnbttt (f<^ in bm !Cecttn«tiOs 

fie, derywacyyne: nen, eoniugatiouen , Z)etivati9nen : 

Stvlee, na Iwiene; mioram, mie^esa; gnio/^, gnieeieaa; gwat/^ gwalci6 — Pol. cienki, Bh, tenfp, Rs. mOWLiii, 
Vind^ rinek, Graec, rvvvos^ Lat, tenuis , jAnglosax. fkyn, Svec. /unn, Jtland, /hunnur (cf. Gall, rendre), Persic* 
r«!^d, Gain*, tentf Bretag. ranno, MUern. tanti , Gernu bAttU. — Pol. cierad, /rzed, rr^, rarty, jSoA. tjta(t/ ttjtf^ 
Rc*s. mepemB , nipy , JLat.. tero , /ritua , friux. 

a) CsChtHzK. — Pol. ^hych., chychota<5, Ross, xoxomaml), Germ, fi^ftn, (O^efn/ Graec. %tx^t{siv , Lat. ca- 
chinnari, cacbinnaa^ — Pol^ s^raynia, 5oA. fff tjn'e ^ ftXluUf Ross. cxpHMl), CKpHHita, Vind. alrinja, Germ, ©(^reitt/ 
(Bi^tAttf^ Osna6ri2ek. Sc/creen, (cf. Au/lriac. SMraane), Anglosajc. smn^ i4/z^/. serine, iScec. sirin, Jsland. sJ^ryin^ Lett* 
sAryne* Lat. med. a^eona, eMrinium, ^rinium, ^rmeum, Go//. Oi5j. csm'n, Jtal. acrinio ^ acrigno, cis^ranno. 

.3) ChzJCiH siSpiritus asper. — Pol, M6b, Boh. cf.leb, Ross.^ xA^6l) , iSora^. c^teb, tlieb , Vind.Alch, Alicbea, 
JUehesi Croat. hUhf ap\ Ulpikl. hlaiban ^ Anglo sax, IdtS^ Atifl. loai, Suec, lef, Finland, leipa, Lat. llbum, libo, 

Germ. %ikb , £eib , t^xbzU 
We wMyAkich tych wspomnionycb dyaiekuch iifxykach ^^ Mtn blefen iRnnbatten nnb (Sptad^eiT bebftttet btl$ 

atowo to bi^di oU^b^ w ogdliio^ci^ hi^i wlaiciwiej bo- ^S^tt obleb etc. t(eiU SBtOt if^ttfj^Wfit ^ l|eU< infonbet^fit 

ciMnek snacay. befirn $prm^ ein tffi^iOrpt. 



/ 



» * 

4) CAc Si (cf. Ga///r. ch).' STuM, eluMa^, sty/ze6 — Uf Ao, ujjtf.— Mu<*», mu#jrka. — MecA, mchn niijryfty, flujey^. 

5) CiCxsX. M?>ta, wm^^e, ]Ofr2yd. — Siec, sieit, iierze , sieA^, i7o>^. Sef ati / fffatDUti, Vind. seiati, seAuvati ; 
JJoix. fie^z, aieJlu, /.ar. »c^o , Po/. «.rfr. seAowad kogo. — Czapka, cf. ^apa , BoA, ^^apla, tape, Vind. iapa, ^apisa^' 
Ross, jzapka, ^jr^f. iappa , Ger. Siappt , AngL Cap, Jtal, Cappa, cl Gall. Mapeau, Z.a/. med. Capo (cf. Z.a/, ^?put}, 
Craec. med. %anna ^ Wallach^ AappelU^ Polon. Xapelmz , /^c^r. naiD, {kobahs galea). 

6) C: DziChiGiH: Pol. mor, modz, mo^l, mogf, ^oA. QIOC, QtOCt, mol^U^ Ross, mors ^ moAu\ mogu, Germf 
mi%tn , 9etmb^n , i^CXma^ , ^etmt^tt , Wa^t; 5c«r. Ma^t , ma^a , i4/i^/, mi>ht, may, Jsland, mei^a, Z)an. ma«, ^ 
Anghsax. magan , cf. Lat. ma^nus , Grate, ^syas, 

l) l);!*. Dech, rchu, /chn;^^, od</yctia^, oderchn^d — Dr^twie^, ^rftvned — TVialka, cTrzazga. — Tcka ' 
ifeka, ^tfi-m. 2)e(ff. — Trwad, rrwa , Zaf. </urare, </urat, Ga//. fifurer, 6er/n. tail<rit/ Obtrdeutsch tanettt/ 5fet. du- 
ra. — poU dxathy rfuray, orfurzyd, i?oj;f. Aypanb, Aypi, AypMinB , «ypctf. dare, Niedersac/u. doren, rfoor, Schwab, 
for, Hoehdeutsch t^i^X f t^irt^t, bet^Jrett. -- Pol.doi, rfollna, ^o>%, toKf, tofitta, i?ojf. AOAh, AOAHHa; Vmcf. 
dbl, c/olina, Croat, dol, c/olina , a/j. Orfred. </al , o/y. Notker. ral, a/>. UlphU. rfalei, Anglosax. c/ael, iJpe^. cfal, 7"^- 
/aiirf. Alur, G£r/7i. a(^al, ^JdUt, cf. Xljalffv PoL talar, a^ i/r^« 30tt<^{m«t5<»'- 

a) DiDxiBoh: etc, d" t\ Wocfa, na woi/zie ; wiorf?, wiec&ieaz. — Polon. Wicfzf, jSoA. tyibjllf, IPib'etfl JRow. 

BBA'^inA, Ba3ky» Croat, et Ki'/ie/. vi</jin, ru/jti, Z.ar. vi^/eo , vi</i, risum. — Polon. Dzith, cfoia, ^oA. bfll^ bne^ 

Croat, et Vind^ dauy den^ Ross. A^hB , Ahx^ Anglasax. </aga, Frisland^ ay, Hibern. di^y Lat. dies (cf. cAu, inter- 

4^0, cf. Po/. cTzii, 5oA, bne€, Croat. Jenesz, c/anasz , Z-ar. ho</ie), Dan. dag j Angl. day, Cri/Ti, Tatcw* tag, Germ, 

5t«g, ('cf. ilrai. daa s swit , ^agelanbriK^). — Po/. Liic^zie , 5oA. fibc^ Ross. AipAa, J'/zirf. luflfi, Croat, lyudl. Germ, 

tcntf/ Svec. ly</, Jsland. Wod^ Lat. med. lirfi , leiir/es, leu</l, leorfi, lae/i, liri, Graec. \iTov , Xaos. — Pol. Dziad^ ' 

diitdzvc, c/xiecif, iJoA. b'eb, b'eblc, bjt'c ; ilojj. ^"fcAb, A'^AHlb, ARmil, ci. Pol. tat a, Turc^tada, Arab, atta, Slav, 

Orec, </< ywc p/wra *i/^ /irera T', ubi de voce Qciec. — Pol. />zif ka , cfei^kowa^, £oA:bifa, b'ef OlOatl / Germ. Dauf, 

bnffi, Anglosax. /hanc, i4/i^/. rhanks, 5f0c. /acka. — PoA,i7ziat, dr'iclii, Boh. bj(, b'elttt, itox^.AOAJI, A^AaoiH, 

Niedersachs. t^etl, hteUn , ap. Ulphil. ofail, cfailan , ap.Jsidor. ofeil^ cfeilan, Anglosax. dael, ^aelan, 5f«c. cfel, </ela, 

Gr«ec. SttiXsiy, Vind. ^eliti , /alalia -Ger/n. Q^^etl, tj^ftlrn, (cf. Svec. /aelja, <La/ mac/, yalliare , Jtal, /agliare, Ga/T. 

raiUer;kraiad, fCgndbeil, gerf^tieibetl). 

Dprzed Z u Polakdw cz^ao przydatkowe, ile iegonie- D 9or Z ffl bf^ bcti ipofetl of^ eftl Sorff ((iK^aBe , ba et 

nail w inszych dyaiektach stowiahikich , n, p. (Td^ tti ben ilbrtden Sfavifd^fit Wunbarteti in ben{elf>en ^bts 

Uxn ni(tt 9orfin^et : }. <?. 

tfnrofi, </zwom<5, Obsol. Zwon , Zwonid, jBoA. JWOn, gmotlUi , iJoj*. 3bchi2), asoHHinB, Corn. /vun, /yonit, Vind, 
tTOB, #gon, ^Tonz, ^yoniti JtaL/aonare cf. Lat.fonnB, fonare c£ ronua, Pol. ron (Z»/sr, </« fuo infra). — DxhaA, 
dizboaek cf. ^ania*. 

F. wcale nie Stowtafiika gtoflca ; nie maaz pod ni^ an! w F. ift gat (elu Slavlfc^er fdUdffkabe i In ben f&bxtexHd^etfi 

ilownikach iadnego sro^va rodowicie srowiaiifliiego , ani w ffnbet man unter bufrnt ^uc^flaben f eUi 4<^t ©lavtfc^e^ SBjMrt^ 
abecadie iey poftaci ; bo Cyryliirko-Rossyyikie $ iywcem unb in bem 9Hpff(tbete fetn €)<brtfrjd4en bafiit; tenh ha$ 

ieft Greckie p. Jeill tif wiakjtfm srowie znayduie , aU>o to ^prt[rtf(b.'9iuff;f(^e 4>, ifl ttti^r^ anber^, al^Jbd^ ®tie(^{f(^e ^. 
^d,jzainD4 podftawiona, iak w siowie obfity, samiaft Jinbet fkb ha$ F in eflTem StfTte, fo if^ el etttWebeC-fl^tt 

ohrity; ktroto/ia, samiaft krotockrila; alboalowo nie Slo- einel anbern SBnd^flii^eii unfergefcbobeii, wie in bem IBorte 

widiikje, n. p. tra/, trjv/r<5, tr^d, Ge(;m.tteffen, tr<f ; hu/, ob/tyflattoiwity, kro tq/f la (^«tt krotochwila ; 0bftba#9B9ftE« 
■/, kn/iec, u/iec, Ge/^m.^attfe; w/ad, du/a<f^ Germ. ^Of en^ W nt*t €ra»tfcl>;- |. SB* tra/, tra^d, tre^tf, Germ. fteSett, 

tr«f; buf, uf, hu^ec^ «/fec. Germ. ^nfe$ uA«^i d«/a^,r 
Germ. boeTen* * 

3) Ktdre gfoiki w Sfowiafiikim ftoi% za Lacifiiko-Teu- 2) fQa^ fit eiwiidfe9u^^aenha€i$t^ifiiiiZent»pifdft 

toftflLie/, a Greckie ^A, obiainiai^ naftfpui^ce przyklady : funb ^crec^ifd^eph DertTeten, ^eigen Uni folgettbe SBe^fpkle.:* 
Xaf. pAasianus, Lat. med.r Jasanna , faxanus ^ AngJ. phasant. Germ. Jafan^ Polon^ ^aiant. — Ldt» /arba , Pol^ 

Hrwa. — Lat. frater, {Graec, (p^am^- eurialis) Boh. btatX, 'Vind. hnter , brat, Ross. Cpamh , P o Ion. brat, obsoh 
plur. bratTZj , ^ratrzyk, apud Otfrid. drUadcr , ap. Viller^ drnoder, CberbeUtr<4^ SBtUber, fBXUCbet r Niedersachs^ 
fdXtlbet, Sltoetr 5Br00r, ap^ Ulphil. brothr ^ Jsland. bToduTf Svec^ et Dan. ^roder, Hibern. brvLtha , Vallis. brayed, 
Anglosax, et Angl. brother ^ Crim, Tatar, bruder,, Hochdeutscht $8rttb^^ Per#>. ^erader. *• Lat, fah^ Pol. boh, Ob9r» 
deutschbohn. Hung, dab,. Lith. papa^ — Germ. fnfleU^ Svec. et Jsland. fa^ay Holland, caften, AngLfaHy Goth,fa^, 
(tm , Finland^ p^adon f P olon, poft ^ pa^zQM^ ^ poici6 y *paatcxa6, Boh, p^ftitife, Ross ,^ nocnxHvrUimh , noiQych (cf. 
Crate, anatof s itiunusjm , 

Smiaio tedj moiemy Uaidi : fibtp9pktw. Wx Unnen HtfOdanj ini>erri(f{ganneNe^« f .'b^psphs w«^ 

5. ao. 
1) Gsi: ia, k7g\\ ^u riec»y,kr2ecryy grieczy^ griecmyr — JTu woli, iwo^, ^wolir — JTu myili, JkmjiU^ 



gmjia. ^ ltctl(, Tinelf, iiroil« 'wr6g, *« CmM^ fniotf, i?##f« rH«cxnH, rif^mj, Vind. gnletlti , AngLAntnA^ An* 
ghtaa:, cnftedtn^ Ban, ^ede, 5rec.^u^RU, Gctttt. ftteteB (c^ JtttOteil)* '» <rna^y foni^, ^onltwa, koh, ;(oiuec, Aona^« 
z^on, doz^onny, dos^ontfy, cajron, zaion. 

a) Gszsi: Ubo^i , nhdztwOf nboiMtj ^ uhoiji, — Dro^i, droiszy, droiy^ — trwoga; trwoiy<^. — • B6^, bo* 
i% J boxtwo , boxki. 

5) OsDx: No^a, w noc/ze. — Trwo^a, w trwocfre. — R6^a, if rdzdze, 

4) GtZiS. Owiazda, Cam* xresda, Aox^. as'BaAa, K//ig^. xyiesda, »yesda (cf. Po/. ^wieca , iwieci^. 

5) G$, i{ofX. r^sBoA. t^sGraec, spiritut asper et Unit. — PoLgon^ Ross, ropa, Cam. gorrtL^ Vind, ^ora. Boh, 
ll^Otd/ Grate, ogor , Hebr^ *in, Aar , Aor. — Polon, goi6 , Ross, rocmk, Car/i. ^olt, iJoA. ffO\^, Lat, hoUia [fignifica" 
tione obsohtashoaptB, Cieer, Offic) jftai. Aofte, GaiL A6te, AngLgutil^ Dan. geHy Svsc, et hoU. ^af^, Ctfvn, GA(tJ« 
— Po/. ^tos, i{pfx. rOAOOb, Croar^flaaZy Cam. ^UTs, Fi/u/'. ^laft , ^Ias«e, i9oA.^(ai, cf. Pp/o/t. AaUa, cf. Gtrm. Haff/ 
haHeh, giUeil; GtfS, Sc^aS, Tc^aileil, c^. PoZ^Ietk, zgietk, 5pcc. paella, Jsland. g\9XUy Ka//<>. gala, i4/i^/. >ell; //o/A 
^billen, Dan,g^l^^ cf. Grarc.xaXf^y, Scac. ialla, Hebr.tt Chald. koltvoXt sonut, — Polon, gs^nXC , Boh, (An'eti/ cf. 
P«t^a6ba, Aafiba, ^anjebnj. Boh, J^anBa, t^AVLthK^, cf. Germ, S^ttfU , f^iltfXiZXi , cf. Gatf. Aonte, — Po4, Cug, ci^jTi. 
Germ. ^tSg, Siej^fK/ geSDgetl, ^oA. ta^ngUti, t^il^^, Ross, azKHyou, iiomflHyin&, Car/i. potf^aiti , Vind, obsoL to- 
gnem, (cf. Germ, be^nen, Niedersdchs, tef^cn, ap, (Jiphil. tiuhdm, ziuAan, zecAan. — PoLgrod, Ross^ ropOAb, Cam, 
grad, Boh, ^tgb^ cf. Z.ar. Aortus, Germ, 9tittei\, Svec.gXrd, Dan, giarde, Graec* Xoqros {septum^ quo cincta cohors), 
Lat. med» ciirtia, 'Cf. Poi, harty^ Germ, ^it^g, Hebr, gored ^ Chald, /(eret, Angl, yard, GalLjzxdin^ cf. garden 

Wazyftkie V zBa^zenm grodzy , gradzenU, ogrodzenia;^ SKIff btefe SSfrttet ^aben bie SBebftttnng bet Um^jttiuing i 

%, sfowo grod, Sla¥, grad , znaczy w dyalektach SfowiaA- {n t>i^(eit ^UDtfc^en 'hi^UtttXL bebeittet abfC grod obfC grad» 
lluch niekoniecznxe zamek, warunek, twierdzf ; lecz oraz nid^t fOtDOtf etue SButg , etR Sd^lo^, fonbem oielmel^r il^brr^ 
wszelkie miafto; zt:(d ilox/. rpaXCAaMKHB, Croat, g^rad- l^iiupt jebe StAbt; balder Rosa. Araidauin, Croat, gradchan, 

chan $ mieazczanin. etn SBfttjef, StabtbArger, 6t4bter. — 

Po/. Gay, Boh. ijgg, Gar/n. Hgf I! , ^ttg, ®eli4ge/ ^erfe, -4n^/. hedge, Gall, h^ye^ Lat. med. Aaga, Aaia, Aaya, 
Aeya, Aaycium s ogrodoptot, mieyace ogrodzone , eltt (^arten|antt » eine ®arten(e<fe; a^dy gaii5, ®eti<^t ^agett , Aujir, 
(^g^Cllf (z dawnego zwyczaiu, ie gdy ai^dy pod czyftem niebem odprawowano , plac ogradzano, ociszano. Gay w pier- 
wiaftkow^m znaczeniu : lasek mtodociany ogrodzony, zwierzyniec) , VDII bft 9XXtVi ®et90(flt(etC btf %tX\&iXt Vk^ttt fccpettt 

j^immel }u ^ten, H banti ber %ti\^ii^U\ umaJunt unb befrtebigt tonrbe. Gay ^ei$t a(ro elgentU(^ cin innge^ befcU^ 
bigtel aB4(b((e9, ^io flriner Sl^ierggften. — 

y,fiogatk6w, gdy aif z Mazowi«ckiego do Litwy prze- ,,!&ie 18ogatfO*d, fagt Niesiecki, tOtltbett/ al^fte att^9?g- 

„iiie^ii, fioAatkami nazsrwano; Gllnakleh inni zowir^ //lifi- ,,(nren itad? £it(anen (ttiftber jogeti^ §8Qhatfo'^ genanuti bie 

^jOLieioi** mciwi NfE^isci^t. Otoi i £iad hiftoryczny zamia- ,, Gliniki , (eife» 6f9 anbetit tf linflci ''. J^ier l^dben Wk gffO 
ny^ na Ai na ten wzdr Ruaininaal, Smotrxyjkiy Sakowicx, atl4 ciuen ^eftbt^t^bmei^ t)pn bem Uebetgange bf^ G in H» 
Pimm , piaz;^ , nawet w Polikim, Arnby , Arubo i t. d. za- 9Cnf gUld^e ^Xt fd^tetben unfte 9teuplf<(en 6d)rift|lf Set, -^mo- 
aiiift^ruby, ^rubo, Ger/7t. gro^, BoA. (ruby. trzy/ki, Saiowicz, Pimin, tt-f. t». fogar in {(ten f)Mnifd^eil 

' ^riften: Aruby, Arubo, (latt gruby, grubo , Germ, grpb^ 5oA, htllbp. 

'%^ Gfff,» pocz^tku atowa cz^fto tylko przydatkowe 6) GsHi|lim Sfnfunge ber SBitter eft tin Uofer Sota 
ckyli przybyszowe. fg^buc^flabe , eitt ^orfa(gqttuta(. 

.Poion. Gni^do, Ross. rn^aAO, Cam, go^ada, Vind, gtxeadu, ^njiesdu, grnieadje, Croat, gnyo%do , Sorab. tl*e}be^ 
Syec, naafta, Germ. 9lf(l/ Graec, vto^fta, yeoma^ Hibern. nead,' Ka//ij«nitb, Lat, nidua, Pol, ^niefdzid, Carrtm 
^ytfaditi, ^pA. btli^biti, G#/-m. niftcil , 9}teberfa4^f. neilen, i4«^/oxax. niftjan , i4ng/. neftle, Svec, naeftla-, Gatt. ni- 
i;V«r. — Po/. ^rabid, /{ox^. rpa6Km( , rpa6jiio (plondrowad , rabowad |lMnbetn, taubett), iBoA. ^mbatl, Vind. ^rtbiti, 
cf.. Gtfrjn/gtapfeil , tgffen, rguben, iScec. rappa, j^ra/. arrafiare, /.ar. rapere. — Poion. Arabia, ^rabia, grof^ grt£^ 
Cerm, ®taf/ Vind, ^rof, i9oA. ^tgbie, Angl, grave, Anglosax, refa. 

•^ ^ocia£ potpolicie wyprowadzai^ gr<7/, z NiemSeckie- tl num g(ei(( getvft^Rlfit ®taf VOll bf lit betttf(6ett 9 tgit 

go gtgtl (siwy) ; atolizdaie sif bydi raczey Irzodfem iego abletteti f» bdtftf bod) WP^I Dielmc^t bal glte Xa\XXtliA^U 

dkwne potnocne rB90 (Sf^ia Ziemflci). (i^f reve (bet £<inbri(^rer) fit bfe fiLnear beffelbfit au (a(* 

ten f^pn* 

1) H Starzy pisarze jcrfftokro^ be< potrzeby ktad^, to z H. biefft 8n<bf(gie mifb VOtt ben gltftl ipoInir^etrSd^fifts 

poczi^tkn a}6w, to w <rzodku« n. p» iteDnn oft Abetflitftg, fomo^C im tfnfgnge/ till tit bei^SXtUre 

M ffiort^ gebcgii^t 3. ft. 

Aaptekarzy zaIlAawa, tAea, tAa, tAo, ktAory, tAylko. 
s) Frzeciwnie sal nit doktadaii| t^y gtofki, gdzieby po- a) bagegeit ttirb et VPn tineit oft g1t#ge(gfrtl , VO t^iti^ll 

winni, pia24ic: {el^t iult 9le(^t fc^reibeti: |. IB- 



-( -)o(- )- 



ttluy, «6ba, lunacHt, Germ, ^Mifued^t^ hoSie kfolUjy Aa£l>a, Aoanaclitr 
5) Takie Ui pUss| i tfaniaft raetr, Aaet, ^A^^et^^ . 9; exAt \SU ^euKgetl wnet (9a(b) fift^ttL (rff UltftT f 0; 

fell Anet , fb I9fe bie ^V^mtn hnet. 

4) A teraz samiast /r piszemy czf do cA : 4) ^etlt |tt Sage Wltb (latt h oft ch geitltlK^t: : 

cAaba , Aaba , Aabeas {L,at. habere) cAap , cAapanlLa* CAabina ^ Aabiaa^ 

5) HtG. qu. r. 6) HsSsZ. gu, y» 



§0 aa. 



f al. 



1) J, jota : Ttt gfofica u Polakow, co a Czecfi6w |, (po- i) 1; I'ota: itefef SBttC^flabe ifit (e^ 8ftl ^leU hii, mi 

dobnie iai Polikie giBoh. %) , z pocz^tku stow przyda- (ep ben S6btneti ^a^ g ifl, (fp »te ba^ipo(ntf(^e g bentSBb^' 

tkowA, przybyszowa, na ten ksztatt, iak u Grek<5w j/m>»- mtr^enli entfpri^t)) bepitt Ufafdnge bet SS^tet^ ^Orfa(« 
tiu asptr. W CyryHicko-Roasyyikim abecadle zgfofki H, bncbfla^e, ttnb tOte bet ^tlec^ifd^e «(»intu9 aaper l^n bettin^'' 

^, iiiai4 swe wfasne poiedyncze znaki. Ze / na pocn^tku ten. ^n betii @9rplltf(^9{nfifd^en 9((pb<bete (a(en Me Cpneii 
aiow pnydatkowe , pokazuii^ naftfpui^ce przyktady : ja^je i^re elgnen ®<^rift$ei(beii. 3)af hai > ioi IKufange Ut 9^br« 

ter !3orfal^n4(tabe {|l, etgtebt 9^ Wi^ folgenben iSe^fpiefen : 

if dam, yadajB ; Ewa, ^ewa (vid. LeopolUa, Wrobel, Lubelcxyky WaUntyn » Brxoxow^, Seklucyan^ Wuitkttc,)^ 
Aodbzey, J^drxey. — Polon, ^blko , Ross. s6aok<>, Boh, gablfo^ Corn, jabelku, Ki/icfriabuku, Jabuka,* Crim, Taiar^ 
apel, VaUisr af^l^ Hibern. acal, Nredersdchs. appel, eppel^ Svec. aepl«, Dan, aUe, abil() y X//A. Obelis, /fo//. appel^ 
if/^A apple, Anglosojc, apl, aepple, epl ; i4/<m. aphul , aphol, apftil', epfele, efieli; (r«rm. ^pfef, 9tepfe(; 9(epfel<b^tt* 

a) J^y-g- Stoi>, ftoy, fto^. — Bii?, boy, bo»f aif , hog, ^ Pol ^aiowica, /{Of j. laAOBH^a, ^oA. g«fomf Ce, C«/"W. 
gelte ittb./ italbe, Pol, Jatowy, ^oA. galowp, Germ, ^It, valg, Oderdcufsch et Tfiederd, ga(t, gbtt, gefb, geef, geW, 
fid, Svtc.gaM^ Dan^ gi5iA{cLG9rm,U^\f \^iX, l*at. ecOtnis y Pol. goly), «^g» jatowysbezzyzuy,; bezptodny, imftUC^tbat. 

$. a3-. 
i) XxCsCxi vide supra^ o) KiG^ vide supra, 

5) MiZ; etc^ Po/. A'wxat, Iwiecie, A?/r. f»<t, fwjti; i?<yw. UB^xni , Craaf. ciVet, cj^if; Vifid, iViief, jrtietje; 
— PqA. ITwili^, BoA. fnHUti/^ Carn, zviliti. — ^ Poion, iwicze^^ ^oA. fwuetf, Car/r. zvichati*, Aitgl, f^ueak, Germ^ 

4«ie(en^ (inteffen. 

4) KikTTsgvL, — Pol, kmotZy Lat, yuxJta , ^ot'u«. — Pol, kilka, Gall, gixetgnt, -- Poton, Ai, z iim, >Jim, ^a//* 
9m, Lat^gMK — Polon. Ato , abbreviar, pro A —to, i. e, ki to, ktdry to j in GenU, ^ogo (fci tego, k-tego, ki* jegOy 
ki go) cL Boh^ fbO*^ in Genit, fo^O/ Vind, ^u, ^du, Atu; I*at^ ^u^s*} <l^i/ cuiUa^ 



•J. ar4. 

i> K f ; 3n et^eiogffc^er (E^(ffT<bt ffnb biefe brpbeit m^^ 
(ta6en gUicbgiiltig; in ber ^u^fpract^e be^ ^ofen entflebtibre 
fl^erfcbiebenbeit an^ bem sufiStgen ^fammentveffen gt wifTet 



5. 24. 

1) /, /. We wzgl^dzie etyaaologicznym obicdwie te gfo- 
iki «i cdwne ; w wymawianiu tylko si^ rdini^, dla diwif^ 
ku, gdy tego peMrnych glosek przypadkowy sbieg -wymaga, 

n,p. azko/a, a Grccko-Lacinikiego scho/a, Ger/n, 6d^uk ^ ^U^ftaben ; ffllfagtUttb ft^retbtbet^ole {m Nominativo Sake 
w liddmym przypadi^u , in Locali, traci awoie/; mdwiemji /a, ^(btt(e, ittt Locali bagegen w Szko/e. 9}on bettt SB^ft^ 
plszemy: w asko/e. Od slowa Pd/, id^ rdwnie spo/ek, spo- pd/ n^etben ebfO fO^obt spo/ek, apo/eczny, spo/ecze/idwo, 
leczny, spo/cczcfiftwo , iak wapdlny, spd/ny. — / odCae- aU w«pd/ny, «pd/ny abgfkltef. X(i$ ( ^abftt bfe ^bbmen 
ekdw od dwech wiekdw zarzucone^w Cyryllicko-Roasyy- fcbon felt imepbuilbert JabWK abgeffiafft; In bem ^ptpDIfi^s 



ftln abecadle wcale nie by!o; w PoKkimmusi bydi zacho- 
waae , dla rozrcinienia kiliu s?ow do siebie podobnydi, n. 
p. £i<ka., /afka,./ep, /ep; a w konjugacyach dla rdinicy 
rodMin ie^lktego i niialciego w liczBie mnogiey czasu prze* 
azTego od'rodzaiii m^zkiego, n. p« czyta/y, czyta/t. Wlicz- 
bie poiedynczey / flalo sj^ iilotni| cech% czasu przesztego 
prsez wczyftkie rodzaie , n* p«,, czyta/, czy ta/a ^ czyta/b-. 



3J Iak erto Pc^akom o to, feby / od/by!o dobrse roa- 
roiaiane, pisowdia ich dawna pokazuie; gdyi nie tylko / 
cecfaowali kreiks| poprzeczn% , afe ieby / za owe nie byfo 
brane , chod iu2 tym anaczne , ie nie ma owey (reiki , wa- 
rowali go ieaacse prsylatywanil zbyftecznie pleortaftice gt'o- 
1k\ f y n. p^ 



Uaby, Uubi^) liaika iekki;laby, lubi45, laika, kkU«. 



CXuftiff^en ^tpiabite befifnbet ff(b au(b fftr baffelbe fein Scbrift- 
seicben. 2)er ^ote ijl gen6tbfdt e^ )« bebdten, um« babnr^ 
mi'brete / ibtet ®eil«k nii<b dana d^el<be 9Bbrter a» itnter^ 
f(beiben, }. S3, /afka 6tO(f, nnb /aika®n<ibe; /ep §Bogeaeim> 
nnb /ep^opf ; fb tfocb in ben €ottjuggeionen ^ mn ba^ mlU 
ttcbe nnb f4d^li<be (s^efcblecbt be^ Pluralis Fraeteriti pot bem 
didnnli<bfn au^^u^fit^nen j. SB. czyta/y, czyta/S. 3m 6in« 
gttlOYi tfl ba^ / ba^ (bar«creri{Ttr<:b^ ^ei^en be^PraeteriUbntd^ 

4lle Genera,. }. IB*, azyta/, czy ta/a, czyta/o. 

a) sSie {e(r ben 9okn barunr $n tf^un mat; b4$ ba^ i tidi: 
tig gebtiHtcbt »Arbe , }eigt bie altt ecbreibart , ngcb mUfet 
nt(^t nut batf l mit etnem Anerilri^ in beri^6be be|eid^net, 
fonbern «u(b nocb bent i , hai ftd^ gfeicbioobl fd^pn por ienem 
bur^ ben !D{ange( be& £iuerflri(b< ^inHa^Hd) nu^te^nere, 
eln plconafltfd^e^ i im^ieUt murbe; i, S*- 



'-( -M- 



5) LtNiM qu» vid» 

4) Polttdniowi StowianSe, Dalmacii Ragnsanie, i t. d, 
prsemieniaiJi Wtoikiiii trybem i, /, na j, n, p. cz/owiek , na 
cjovtk. (ef. F/orevea , F/orenza)-, nawet na o n. p. or/o, i/i 
'Cenit. or/a , Folon, Orze/, or/a. Kr'ai^czykowie, Windo<» 
"wie na 1/ , n. p. poune , po</dni , poi/den , Pol, po/udnie, 
Crpar. po/dne, po/dan. — Vind.gol, sou, Po/. sol-, K/Aof, 
so/itnoft, Bounciik, Pol. so/ao^^, alono^d. Sorabowie w Lu- 
aacyi na w , n. p, ^wOtO / ^oJ^ z/oto ; f OtcO , Po/. ko/o ; 
f^OtOO^ Pp/. s/owo (cf. Po/. sd'oboda, s/oboda). U Francu- 
sdwodmiana/ua u naypospolitsza ; z taci6fkiego falsua, Oall. 
fiiux; fe/ix, 'Gall, £evL (aieboszczjk) ; ma/um, Gall, mal, 
flur. les m^ux. 



4) j&ie iiWd^en eiwtn, hU Z>^ltMttn, fRa^nfanet etc. 
verdnbern ti(i4 3taCIJnirc6er 9rt ba^ i, l in j. }.iB Pbl.cz/o< 

wiek, Rag. c/ovek (cf. F/oreuza, F/orenza); id fogat in o 
|. 5J. .or/o, im Geait. or/a ,^ Pol. orze/, or/a^ ;Bie Jtratnef 
unh SStnb^n fn u, ^. 9. po</Qe, poudni, poi/don, Pol. po-' 
/iidaie , Croat, po/dne, po/dan. -- Vind. sol, sou, Pol. 
^dl, ®a(3, Vind. so/itnoft, sounoft, Pol. so/no^d, s/ono^d, 

6alsidf tit. 3!)ie SSenben in bet £auft( in w, |. §8*. ^wotO/ Pol. 

zloio ; f'owo, Po/. ko/o -, fs^CVO^, Pol. s/owo (cf. Pol. st^oboda, 

s/oboda). 3m Srana^itfcl^^n ifl tie fSetttHinMung be^ 1 in u fe^c 
l^iufid ; au^ bem Sateittif((en faUus i(l fai^x, ani fe/ix , feu 
(ber Seeltge), aul malum, mai, im piur. les maux, gcworbrn. 



5- ^5, 

^ . 

MiN. Lat, JVicoIaus, Ross. HKKOAaH, Po/. A/ikotay. — Polon. iViespllkn mesplik, Boh. npf)>u(e^ Jtal, nespola, 
hat. mespilua, Graec. f*ssfn\ii , Germ. Mi^pel. — Po/. ATiediwiedz, ffoh. nebtpeb/ o6s. Boh, mrbiveb, Vind. /zedved, 
medyed, Croat. fTiedred, Hung, medve, Etymon, midd, Ross. MeA^« ^oA. m^b^ XtVA. meddus, Hung, mez, Finland, 
mezai cf. Germ. ^Jtctp, Lat^ mel, metlis , Grate. /AtXt. — Polon, niafika cf» /Tiamka.. 



iV Dawnieysi wierszopisowie podftawiaiJi czf do za/, /, n. 
p. wzie/iy y wzif/y. — Polon, ma/ionek . ma/ionka , ma/- 

ieiiftwo, ^oA. manjei, mmieita, manielflwi* nManionek, 

,,m6wi MiACZYNSKi, niektdrzy plsz%, dowodz^c, iz to 
y, stowo ztoione ieftz Niemieckiego Mann, i z Polfkicgoio- 
„na". BvD|iY, ttumacz Biblii, pisze: marafe6ftwo, man- 
ionkowie. *- Ktoby chciat wy wodzid sfowo- ie/ca , (manu- 
brium , r^koie^d , furdyment u szpady , miecza), Boh. ^Hce, 
mdgtby prowadzid od jf cia j podobniey wszakie ten wyras 
mogt poy^di z Wlolkiego elsa ( tcapulus). 

^ a) Jak Jf tak i iV tkwi^ w gloikachi q^ f, n. p. 

iq6 , Imkiy ieniec , [man 

^ 3) iV u nas dai^ wkradfo sif w stowo w/tiy^di, wniy^d, 
wniyicie, zamiaft wey^d, wey^cie, dla dobitniayszey rd- 
inicy od sfowa : wyi^<5 , wyi^cie ; przeciwnie dawni zamiaft 
wyi&6 , pisall wyni Jd , zamiaft wy/dzie , wynidzie. 



5. a6. 

Sa^ N^ fc^ieien bit aiten S>id}tet oft bem h t untet, a* SB. 

wziany flatt wzif/y. Pol. wia/ionek, ma/^onka, ma/zefiftwo» 

Boh. matiiPi, tn^n^clta, manaei(lwi. ,»Manionek f(4reiben 
//eittigr, f«gt MiqczynsAiy mb tooUeu bpbaupten, ba^ 
ffbie^ SBort au^ bfm 2)eutf4en ^ann unb bem ^ofnu 
,J(ten iona, .aiifammengeffjt fep". J>er 58tbeIAberfeeec 

Budny fc^tifibt manienilwo , ma/iionkowie. — 2)a| 

©ortielca. Boh. giUe, ^anbgriff, 2)egen8ef4g, fann fiigs 
{t4 von j^d greifen; abgefeitet n^erben; bo4 vieSfic^t oabr- 
((^einUc^er not^ oon bem Staltenifc^en elsa. 

a) M unb N (lecft in ben bepben $Bu(^(l(iben 4 nnb ^ pe^ 
borgen , j. 95. 

iec , ie6ftwo , i;77anflwo. 

3) 3)a^' N bat ft(( bep nn^ bent }n Sage eingef(6It<(en in 

bie ®6rter wniysdi, w/iiy^de, fl^tt wey^d, weyicie, nm 

flebeflo beffer wn wyi^d, wyi^cie, ju nnterfcbeibcn ; ba^u 
gen ((tttrlben ble ditern ©c^rlftjlellec wyniid (latt wyiid, wy- 
nidzie (latt wyidzie. 



1) P55, qn. V. 



2) PsP" 



a?' 
, qu. V. 



3) P'.W, qu, ▼, 



J. a8. 



$. a8. 



J{ praed e, Polfkim uszom zbyt twarde, rozftworzbno 
nieiako wkladai^c mi^dzy nie x gtofkf. Rossyanie dlatey- 
ie pipzyczyny odmieniaii^ e por na %, Czechy iui to pisz^ 
t% f iui zamiaft tego dai% znak nad i. — Jak profte r na rx 
•if przerabia, fkoro a nallfpuie, pokazuii| te przykfady: 



R vor bem e r Ungt bem ^olen iw ^att ; er tnilbert ti 
bm^ ble :2)aa»if<4enfe9ung be^ z. %vii eben biefer ttrfa^e 
t)envanbein bie (Huifen bai e nacb bem p in %* 2)ie iBbJ^men 
fcbreiben balb au^bri&cflicb ra, ba(b «n<4 nur r. ®ie b^$ ges 
nbbnlicbe r inVir verwanbelt werbe, fpbalb ein e barauffolgt, 
hti^tn fotgenbe SBepfpteie: 

wiatr, na 'wietrze, powietz-zei orad, orze, 

a) W zbiorze stow Pollkich nie zhayduie si$ iadne ro- a) Jn bem ganaen QBittervorrat^e bet VoI«i%n ®pW(^e, 
dowite pod re-j stowo rez, zkj^d riany chleb , ze stowem ftnbet mgn nntet rt fein einaige^ ^lattonalwort; ba^ SBort 

ryi , zafi^ga naydawnieyszey azyatczyzny ; albowiem : rei i(l eben fp Wie ryi bem 4(teflen Orientaii^mu^ IVi^iljU 

rigi benn: 

Pol, rei, J5oA. tej, Ross, poml), Cam. roch , Fi/irf. ersh, hersh , gersh , Svec. rog, EJihon. ruchet, roet; Dalm^ 
raax, Hung, ros, Ka/ij. rliyg , Z.ar. med. rogga , Angl. rye, (jer;n. SHocfen, O^Oggen^ ArM* aruz. - Arabi araz, Po/. 
ryf , Germ. 9leif / Malabar, arlsi , Graecolat^ oryza, Hispan, tttoz ^ An^l. ric^, JFra/. reso, (ra//. ris. 



STowa tedjr ed /•« sacxynai^ee ti^, nfe •% Stowitfiiko* 2)ie tntt re attfattdettben SBittet ffttb ASp trf^t 6to)^{f4* 
Polfcie> ^ 9o(nifd^. 

3^ Axes re, |{«sr^ n. p.' pre, prse> part, party, odeprze^, odpierad, prsa, odeprxa , odpor. — Pol. /{sees, Boh^ 
r|eC ^ itox#. p'^Hfc 9 cf. Lat, re» (significatlonM t€rmonU) , Graec. f»i/*a. VerAum. r^rec, rzeknj^d, ^o/i. t^^citi, £ccL 
peqa, p'&^b, pBsy , cf. Grate gettv, Lat, reor, ratiu, OhfoL Cerm^ ttd^ett, inde fl^r^c^^tl/ Jsland. roda, <&Vec* reda, 

Ze Mi Greckie ^tttv , /{o^#. p^nzH , znhcz\ Ulie pty- j^a nUK aiet bad Oriec^lfc^e reein , fXttfT- rieti , attc^ ffSfs 
Bienie, ciecaenie, nibj Xo Jluvium sermonU; tedy i slowo fell/ ttnitfll, bebeuten, glft^^fHtlt bftt fluuium scrmonis, fo 
n^U , rseczny , moina pod loi irzbdlo podci^gn^d, c£ fann aUC^i bad SBort rzeka ($lu$) rsecsiiy , aui ble\tt QMcit 

Germ. Wfew, tionfii. -r- , abgelettet tDftben , cf. Germ. fKl^ein, rintien. 

Zaftanowiwszy «if , ie sfowo nasse rxe/kt (srseiwy, ra- CrtDdgt nuin, ba^ bad ^otntfd^e neiki s rsefvy, rainy, 
iny), uRoaayan p-feaKiH, p'feaoKL anacay rai^cy, sk;|d (fc^nett, flltrf; raf*) tltl 9itl(ifd>eil. f;(^lieibf nb , Watf, bibeUs 
Rofliyanie mowiai : raefki wiatr, raeikie piwo , rzeiki groe, tet; UUb baf bCX (Kuffe 3. 9' bftn f^neibenbeil iS^Ulbf , bem 

i t. d. , nderza zaraa w my^l , ie pierwiaftek owego rxejii fcbatfett tBUre, eiset fcbneib^ttbrji burc^brmgenben Gtimitte, 
(^azuy) ieft raz. Podabny tei zbieg gtosek upatrzy^ mo- bad ^T^bUat pl^KiM gtebt; fo fommt manlet^t anfbte^nt^ 

ina i w obcych arowach, wydavrai^cych tzybko^d, prfd- becfmtg M SBtlt|e(lOOrtd raz (j>ieb, iZBun^e) fAC ba$ deri^ 
koi^, iwawoid, agola lakow^yi riich przygwahownieyazy, va tarn rzefki : rainy, ^atl) biefMtU ^d^ftahm finbtU VU 

take to : uttd^ in ben 9B6rteTR , womit in anbern &pxad9tn rei^enbe 

i<^ttetbenbe ^^eUHMt, eUtr genxtUfiime fBeioegMg Mi^btti^ mtb, a- ^* 

Ctrm. tafd^ / 5«Te£?. rash , ryflc , Angl, rash , cf, Graec, ^aSios , yas'o^ , ^a/ox , J^^a/, ratto j Arab, raaachan. — 

Poi, itaepa, ^oA. repA/ Ao*J» pBoa , Vind. repa. Grate, ^anus , Lat. rapa , ^un^. repa, Jtalrtpa^ rava, Ga//. 
zaTe, 4/1^/. rape, 5r«c. rofwa , Gar/n. (XAbe* - Pol. Rxemieik ^ Boh. t^tmtVlf Ross. peMeub, Vind. erjemen, jermen, je^ . 
remeo, Croat, remen, Gtrm. tfiieiueu , Grate, fvfta, Finland, ruoma, 4$>ar. rem. Lot. xemus, (apud Strvium signi- 
Jicationt lori). 

Gdy razem rozbieram atowo rxtmiosio, rxtmUstu, rxt» $atte td^ bai iffiort rzemiosTo , rxemif sto Boh, t)etlied(0/ 
mifslo, Boh.lltmMl^f Ross. peiiecJio, i atowo r/Ki77f a. Boh. Ross. pemecAO, {ba^ i^anbioetf), nnb bad SSOtt ramif, Boh. 

ttaV/ x^meno, '£cci. paMo, paMena, ap, JCtron: arame, etc. etc., Germ, ber^lrm, gegeii etnanber, fof4^fint ed mir 

«/». 0//ru/. arim, ariem, ap, Vlphil. arma, Graec. agfAos, nid^t Uttgereimt^ rzemifsto von ramif 4b}Uleiten, «nb lit bep' 
Laf. armna, Gtrm, MXtXii coi mi si^ anuie , azali pierwsze *brit fiX SS^UtjelbtK^ftabftl r~m Alliune^l^ll* 
rxtmifsto nie waacayna si^ a drugiego ramify i nie a% w 
obudwoch iftotne gioiki rsm, 

4; Nie tylko przed e, ale by wa , ie i przed inszemi aa- 4) 9}lc^t blof DOf bem a, fottbetlt ait(!^ tlOt ttttbern Bttbfts 

BogrodLami, (wyj^wszy i, ktore nie przypada po r» ani lautetn \fiai i andgenommen , bad nlematd nac^ bem r obet 

po rx) PoUcy r na ra zmieniaii^ : r» folgen fann), J^fXJ»Mbeln ble ^^I'ett ^ In rz : 

Xtff. i{oma, Gtrman. OUm^ Po/on. itayan; £a/. ilomanus, Gtr. ttimet, fitbmifc^; Polon^ itaymianin, J^zymfki. 
^ Polon. Rx\d^ rz^d, jBcjA. r|ab, Ross, gRAb, pMO&b , Viad. red , Croat, red, Hung, read, S«'«c. rad, Lith, re^ 
du , Lapp, raido , EJihon. ridda , i4/ig/. ridge , Par*, rege , Ga//. raye , Lat. riga , cf, Polon. ryza (w tyzle co trzyma^, 
teOrbmiBg/ im ^aume ba(ten)/ Garm. Qleigen, (Rei^e; Potpn.Tey; - ktore towszyftkienamykaiiV^na^'^ni^^praeci^gumiey- 
icaiiego, Hnii, liftwy, ^aama; aSf 'biefe SBiiter btdtfen eine 9tretfe, eint^init, eine bejiimmte AtCtic^e iXubtong aud* 

^ Folon. Jtzodkiew, Boh. tiettm, Ross. p'Baka* p'BAHRija; 'Kinc^. xedkou, redkva, Croaf. rotkva » Jiung^ retek, 
Cirm. IRettic^/ Gratcolat, radix, Jtah radicchio, i4/t^/« reddlach. < 

Po/. RxncU , w inazych dyalekUch 8towia6ikich nie ana- Ibai ^olntfc^e rauci^ (wetfeit) f^alt \6i U anbettl Slaoifc^eit 

laatem, podobniei i w naydawnieyszych przekUdach biblii 2>iaiecttn ntc^t gefunben i itlbrndlteflen^olnifc^en ^Ibdttbft' 

■ftPolikiei zamiaft niego wfzfdaie miota^, mitU\ bydi fe(Ut1gen fommt ed aU(^ ntd^t OOC; fonbeni jlattifetnct Olio* 

moie, ie rzuciV poszio od S{owia6ikiego ruka ^ Polon,. tad, mie^d. S)tefedrs^cid(ann!)pnbem®lat>if4enriika, l^eln* 

r^ka; a iednegoby tedy iriodia wyniUy i porucxy4, i /jo- r?ka (i^anb)' gefCirmtWOtbetl fepil^ poruczyd fliberttagett; iiuf^ 

rii/ciV. tragen) unb poriucid (binwerfen, vetlafTen), b^rten alfo ei^ 

nerley ^tammiporf. 

5) Ze to ra, ktdre tak bardao Polakdw i Czechdw rd- 5) 2)a9 biefed rx, bad ble ^oten Itnb SibtnenbMtbett Otltt^' 

im od Roaayan etc., co do diwifku atl -wcale niedo- fett, ti.f. 10. /fo fe^t iftttetfd^^ibetjfeiiiem^langenad^bmg^ra 

Mdnie wyraia aif dwiema Laciftikiemi cay Niamieckiemi btttcb bif bf^bftl 2ateinif(^eil Obet j{)eiltfd^rn ?8u<bftaben r ttttb 
gloftams r \ a, ieft aacsegdlnJ| Folaacaysny i Caeaaczyzny a febf Itmi^ttfemmen attdgebrik<tt Wirb , eine i^'^k befonbetf 

wiaiciwoiciJiy P^'c^ona^ aif fatwo ae atownikdw dyale- .^igenCbAmUcbfeU bed^olnifd^en unb iBbbmi^en 3)ta(eftd ijtr 

ktow pobratymcaych naaaemu. Gdyby tedy Polacy a Cae- beioeifet ble fBetgteid^ung bet ®6rterbn(^er bitfet IDtalecte 
chami mteli oaobne awoie dyalektowa abecadfp, mieliby mlt etnanbet. gUgenfcbetnUc^. ^itten atfo ^oLn linb ^obmttt 

i poiedyncay anak na t^ dwdyk^ ra.'— Scrbowit" w Lu- Vifi befonbeted JDlalect:3llpl)abet, fo mif terr jle fft t bkfatt2)ops 



-K- 



5: ag. 



piUttai^nani rs ein ^fdiie^ eitiM^ 9^f4» Qalem -** file 
SSknbeit in bet £aufi( fd^teiben flatt rx, mit SSrdlaiTnitg be< 

^ Mof « J. SB. pai ftfttt przy , etc* 



S. Zmieszanie ley litery, i gtof&l s, wi^Ie zamatwaTo 
ttymologii^ Polik^ MiqCxyiiJki uczy: 



5. Sie aifmec^fftund MeM ^ttc^fta^en^ mtt dem x (at 
in bie ^olnifc^f SS^ortfotfd^ung piel ^Dettoirruttg gebtad^t. Mi%- 
cayAiki le^rt iitodc^: 

„Praepositio Latiaortim cum in no(&a lingua unica litera s exprimltur, et non «, nt quidam scribunt', » 
„ enim eft «x. " 

Tak Bltt^brxefli, Bieijki ett. ett. pisz.'V: ,r^ iefie^ Co ^AhtVt BiaiQbrxe/kiy Rieffii etc. etc. „ ty iefte< te- 
y,8emn%'^ a< nie iak my dzii „zemn%.*' Czechy i po dzi^ t>nin2(, ni^t ntemanje^t idfXMtl zemo^. *' Me SB6(metl ttlU 

iziefi na ten aam kaztalt: ^ otcettt gits-' oycem i^di; ^ tetf^^eibm bU auf ben betttigen Itag * 6 o teem (smitbemfBo^ 
ttoju pabnunt s z woxvl spaidi. Roaayaaie, Windowie, etc. tcx)i z wozu (saii^bem SBagen;. Die iRuiTen, fiDittbeit, n^ 

nigdy nie mieazahi Sy /, ja (cc^^i), a is {ex ^ Pers^ •z, f. m. PetWecbfeln nU f, /, se (»mit) UOb ij (sJUt, ex, Pera. 
Germ, tM 1 Aleman, uz, <9oM. ua, nt, uta, Angf. out,, es, Gernt. (ml; Aleman ua, Gotli. u*^ ut, uta, AngL out. 



i?of/. uytj. Zat^m naleiafoby pisa^ : do iwpy sgania^, ^pf- 
dza^, Boh, fQanlti/ Ross. crOHJiinB, corHamB (compelle- 
re)-, zas a gory x^^A%zC, iegaoia^ (depellcre). Lecz gdy iui 
i pronuncyacya zmicszata sif , i przeciwny pisania natog 
iai aif zr.krzewi{, niech aif iui 1 bf^d zoftanie ; Etymo- 
log atoli' niech si^. og^da na to, iak bywafo. Podtng te- 
go poftrzeienia, zamiaft ie dzis piszemy^: „2j%<, *j?ty» 
aeymowad" dhwni ; „jj^d, /j?ty, jeymowadj** Boh. (z 
wtr^conem n, iak w naszcm wniy^di) fnitt/ fnfmdti/ 
flt'ent^n^ilH / "^^ poazlo jeym, O&s. syem , Bon. fhlfW ' 
sbor albo abdr, zebranie, acbadzka , zjazd; u Krai/iczy~ 
kow za^ : /em, jemeni s kiermasz , iarmark; u.Kroat6w: 
najam, azejem, azeniem (siamark); szejmujem , i)a azej- 
ma tersim nunSnor ; azcjnuYAnye , azenymuyanye : nun- 



HolU uyt). Sufdmnif n miJben , Boh. (bAniti^ Roaa, #goniat, 

f oguat, fodte baber bet ^ole /ganiad, jp^dzad febreiben ; b^ts 
ah', obet beronltreiben ; bagegen: ^p^dzad, zgania^ 2>^(bb« 
gegenio4trig oncb W iKulfprad^e bit fen eingetiffenen 3rrtbnm 
atitborifitr bat , fo mu§ man tbn ie^t fcbon bet gi^ncbnlicben 
@(bretb<rrr btngeben laffen; nur intrerSBortfotfcbung batman 
ben «lten gegriknbeten Untetfd)teb bel s nnb x wobi 8u beacb^^ 
ten. ^u tolge biefet SBemereung fnbet man , ftatt unferet 
iejigen ©cbreibart: ijJi<!, xj^ty, zeymowad, lev ben alten 
Scbrtftflefletn : s]\6, /j^ty, xeymowa^,^ Boh. fmU einge? 
fcbobnem ^a\mUviU, wie in bent $o(ut|^eji$&k)cte w/iiysdi) 
fniti, fnemowatt; baber bai ^oUtifd^e SB^rt aeym, Obsol. 
sycm^ bet OJeid>gtag), Boh. fnem ( = ^ufammenf unft , 93er- 

fanunlang) ; Cam. jem, Yemeni ( = itttcbwelbfcfc ^ttmcf, ^A%tc 



dinatio. — Szpuntuiemy za^ niepotrzebnie naft^puii^ce matCt) Croa. azajani, szejem, azeniem ( s ^^btmatft ) , fizej- 
riowa : xd)\i^ ac/eymowa<5, gdy w nie wtri|camy d; nie mujero, na szejmu tersim ( .- nundinor}^ szcjDuiranye, szeny- 
wUadali go dawni, lecz pisaii : Z}\C ^ zeymowad, n, p. muvanye (nundJnatio). tlnn6tbig Wat babtt bol €tnf<biebfe( 
jrjj^l pier^cien z palca; czyUy Stklucyanay LtopoUtf, Bw- bf^ d Xti ben ^ittttXi xdjs^C, z</eymowa(* (abnebmen); ble 

dnego, Wuy*a, i t. d.. 4itern ecbtiftfteffet fdfuilen obne c/ in *bcf felben 55^ebe«twnff: 

zj^d, zeymowad, g. fQ, z')\l piericiefi z palca (semabmben 
tHng ttOnr Slngtt). n«n Fefe ben Seklucyan , Leopolita , Bndny , Wuiek tt. a. m* 

a^ S przed T u naa glnie , czego przyHad : a) Dal * gebt bep unl »0t bent r oft DetUten , §. i&. 

Po/* Trznadel, Boh^ fttnabU - /*oA traewa, ftrzewA, Boh. fltema; — Po/. trzewik , Boh. fttewic. — Po/. trzeiwj, 
MoH. ftrljWp; — -^^^ traonek, Boh* flten(a*> — ^<>l' tram, Boh, jlrom r dczewo ardor J. — Po/.. trzepiotad , trze- 
pad, ci;. X#«i/s ftrepere, ftrepiUre., ftrepitua. — 

5. Czfftokrod tei przeciwnie j do r przyrafta; tak: 3) Dllgegen»ttban(b»ieber0frt)OTtaf^ ein r^t^^t. Ml 

FoL TnpaiJ, ttipad, (fe^piiJ, ft^powa^, ftopa-, ftopie6,. i t. d. cf, Gernu tappen, flapfen, Gail, tapper, Sptc. tap* 
Da , c£ Pol: deptad , /fair, dabab. 

4. *, /• rdwnie iijk sit, (sch) w i^zykacE Europey/kich 4) *, /, j*, (rfcb) flfhb in ben (fUfOp4lf<^en ©ptacben ofl 
QB^o sibilu^, kayk przybyazowy, n^ p. mit ein Wtgefejtet gifcbUnt, i- «. 

PoASniag, JS«/ufnib/ fttebtt-/ How. cH^Brb, Ki/ic/. anieg, sneg, Croaf. szneg, Jsland. anio , Svec. sn5, -4/1^/. 
tnow, Germ. ®<^nee/ apud vnatores Germ, ba^-9lene/ JtaL neve, nive, ohsol. Gali. noif, nois, FrancogalL neige, 
ior.nix,. nivia, Graec* v/^a*, V4+, v<^o*. 

Po/on; Szniw, BoA^ f nnta> Bo*$. CHypIl, K*/m/.. ahnura , Croae. anora^/Tu/^. ainor. Germ. Ci^nnt, 9llebetf4<^|;» 
MoVt Angl' anare,. Svec, anara,. anbite, Finland, nuora-, cf. Graec. vav; ov, Lai. neruua. 

5 Sfowa w Creckim i^zyku a spiritu aspero (h) za- 5) Die SSbftet »e(d^e im 0tie<bt{((en VOn etttem apiritlu 
ozynaiace ai? , w poinieyazych i^zykach. Europeyikich nad- aaper ( c A ) aufangen, b^^eu (n ben fpitetn @lltopiiif(b^tlCpt<« 

waly gtoflc% /, n. pi <^eR ^ i^em Slnfang^bncbf^aben ein / er^atten; }. SB. 

. GrWQ. «XJ|, »Xoj» Xof. fall a«lia^ Otrm. fi^\l, (imiont sii miift Viemi^ckich Sl^Xit , Si$Xif iiko to, S(^nf4Nf<| 



|rt40fll ^M^wetfe); Tatar, dim. ««ls, i'pec. ee J^land* <alt, i4/i^A leftlt, 9?Meri)eUtfC^ fOlt; //P/A 'out, Ga//. se], 
i^A. ful , foil , Polon. sol y soli . /<o/x. coAb , £am. «ol / Ki/f of. sol , b»u. 

Gi-ci^r. JA^ox fssto6oe, (SORtie^, Graec, i\9i (sblaik .®lai|j() G^r. ^eK (sMladj), Ka//(f . haul (.ssto^Qe Sonne )» 
Ife*/-. •?^n halai (siwieci!^ Unit sif , lenc^teU/ 9l4n§en)» 

Z tych ttdj atow idaie aif^ lakohy ewykle ie dwie jKq^ biefe» aBittettt ergtrtt fidj, b^f bte 18tt4(lrtett A -I 

sU>iki A-/ atuiyty do wjrraienia iasnoici; a poniewai h- gew&^nli^ i^^ <&^Ilfe ^tt te^eic^nen btenten; ba nun aber A - 

ItS'lst^lms^n xaflanowAyi aif nad naft^piu^cym (fff^lss-lnss-n, fo ^oHen wir 9U)1 folgenbe !H)^(« 

■wwgiem:- tenet Je beiwt ten: 

Grate. i\iOft VaiUs, h^nl, Zi//. saule, i>a/t. soel, ^vec. sol, Lot. sol., aolif , R^st. cOJlH^e, Po/. a?ofice^ iS^A« 
fbnce^ VJad. sunse, sonze, Corn, fonze, Croat, szuucze, Crini, Ttttar. aune, son^ Angl. sun, Germ. ®onne« 

6. Bownie i alowa Greckie saczynai^ce sif o spiritu 6) 9n(b bie fltit beot apiritu leni ^nfangenbeu ^lec^ifd^eB 

/fiu, przybraly w inssych ifzykach ^ s A, n. p. . SBbjrtef l^aben ut anberu @jH:a<^n s £ h angmommen; |. $B. 

Grate, dmtiu a/»ioi, a^xif, yr«/. acoiare , Ger/R.j^ndetl^ i^tfe; i!/i^/« hack, ^vec. hacka, /.of.aeco, secare^ securisj 
i^«A, fefnti, fefawatf/ fefnanfi, Carn. a^kata, a^shi, Da/m. aichl, aikao, Croat, ^zuchem, A044. c£fty, c^^emj), c^^n^ 
/«/. s^kf , siecseas, siec. 

^. Dot\d aif iii6wiTo o s, ie czfftokro^ zaft^puie gtofk^ 7) :2)ag ^ {ft nld^t hM , Hfit H#(er teittetft mmhen, tin 

h; teraz przydai^ , ie sif kUdzie i za Jl s c s A. n. p. (SteSj^fltretcr beg A* fpnbem aVi^ oft be^ i, «nb c-, }. 9« 

P«/. Serce, i^oA. frbee, Rots. cepAtfe, Ki/ic/. b^tm^^ Croat, szercse, Gtrm. Sj^Hi Svtc. Aierte, Angl, heart, .Graec^ 

§. 3o, $- 5o^ 

7 Mft gloika i«diia t naytwarda»ych w aB^cadle Pol- T {{( etnet bet (if te(ten $Bn(bflaien bej^ fijofttifcbett 9rfp(uiJ 

frieni, Uk ie po niey e iadn^ miari^ naftfpowad nie mo- tl^, fp b^^ niemaU < auf ibn f^lgen fauu. iS3o babet in aUs 

ie; gdzie tedy w inazych dyal«ktach Stowia^fkich, lub betn @Ia9ifcbeJt 3)talecten, obet in unbna ^pxad^en, ein wets 

tei w ioszych i^aykacb, m^kkie f -przed i sl( zdarza, d^eg r mit i OOrfommt^ iba flebt im fjplnircben ^; aUt ^iU 

tarn w Polszczyznie pisze aif /; zt^d -wazyftkie Pollkie tet alfo , bie im ipoInif*cn mit^anfangf n , b«t man in ben | 
stova od /, w slownikach Stowiahikich pod f sif znay- i^btigen ®Ia«)ifd)en Dtalecten unter Mtt fucben. 2)er 3nftnis | 

dui^; a tryh bezokoliczny, ktdry sif u, Folakow na / tit)/ ber ft(^ tttt ^olnifcbeil in ^em^, ge(lt in ^en UnUtU 
kohcsy , w inazych dyalekUch na / lub ti. fl^tinbarten <mf t obet ti mtg' 

a. Chodai o pokrewie6ftwie gtoiki r 1 gtofk^ /, iui 2) jDbgIe{<b ber ^etoan^tfd^aft beg r mtt teoi «, o(en nn? 
pod/ wzmiankowalo 819, atoK tu ieszcse wytuszczniy tet bent SBttdbflftben ^ <^tm4bving gffd^eben, fo looDen loit 
A^owo: bier bp.4^ docb iol^^abe 9Sbtterr.eibe bnrctigeben : 

Ociec , in C^nit. per contract, oyca ; Boh. oteC f OtCe r i^off . omeij}) , C^rn. oicha , Croat, xuecz , oracz, 4>cA«i» 
VfA</. OjEAa, aeei, Sora6. ey(/a, Lapp, a/dbie, a/ye. Hung, a/ya , 7ur^. afa, Roman. a//a, Grate. «rra, X?0/A. arra^ 
eumpratJijTo t Turc.r^iU, Hitp. eai/a, Angld^dy dadtle, 9Hebetf4(t^r. leite/ Po/. ra/a^ Qrapc^ T§TTa^ L(it. fu^. (cC 
PtAcCzia^, flfzi«</iic, </ziec](, c/slarif a , «f. 27jb s i>.)* 

J. 3i, 

1} IV cs^ftokro^ na pdcz^^u s!ow Polfkich (co ^ Nie* 3) IV ift im 9llf(mge M 9olltir<^n JSSiitttt, JTOAg 4ll4 tflt 
■ieckiB bywa) przybyatowe, niby to iak tpiritus atper^ 2)entf<ben bet Sad )U fepn pflegt, Oft930tfa^bucbft«be, glei(b> 
^dyi w inszych dyalekUch i if zykach nie znayduie aif . faot spiritua asper , nnb in unbetR fO^nnbatteH nnb Sptd^ 

<ben ni(bt oott^anben : 

Po/. IVfgiet, G0rm. fSinfrf, Ki>i^, ,FOgel, Coria. ogel, ogal, Crpat. cu^el, Hi</^. azu((o^jr, Boh. n^el^ itox^, y^oxb^ 
Xtf/. angolas, c£. Pol iy%zki» Corn, i^osek, Croat, vuzek, Boh» AUjfp, Ross. yaaYH, ap. itro/i. enke, enga, ap. Ot" 
frid. tjago, Gtrm. eilge, VaUis. ing*, Brttan, anc» Z«ere. ank, 'Goth, aggon, Lat. anguflus, ango, anxi, anctus, cf. 
Crmtc.aYX**t ^Yi^\ ^7%** — Po^ IVaftrze, Ross, nym^o^ Hympl), cf. Galf. interieur, Lat. interius, intus, cf. Pol. 
aadro, Ecd. H^Apo, — Polon. W^firj, IV^grzya, iBoA. Jl^rp, Gtrm* {Utgatn, $nttg«m/ -««*#. yjHfg^wa^ aej^rpi'ia, 
Kvui. Foiger , Croat. Kngrin. 

5. IV czf fto aaymuie midysee' aamo^oaek , oaofcliwio 3J IV Oetttltt oft Me Ctette ^et «elb(H««tet, befonbetg 
«, y, «, o; bt& IX, y,-i nnb #: 

Lat. Sat 9 tins , Gratfi. tvs f tvofj^vQVj Viriji^ spine , C<irn. scina, Croar. az(/inya , BoA. ftotne; Jto<rj. caflHX, 
£cc/. cfl0BS, PoL Iwinia, Svte. swik^ 4'^^^* ^^'^^Pt.'^^'V'^^^in- — Lat, sex^a, si/a , si/um, Grate, tos, aif , vov» 
Kui^apci, aroin, ita#i. caoiiy BoA. fibug/ ftOA/ fbe, Polon. swoy^ swoia, iiFa, sK'oie, sh^, cf. PoA Aobie, ^at'd 



3) z nimmt e(en Sp tvf ^ ^ ^i^ ®teffe be^ h ein t thdn f ann b«s 
Jer bad 2atelnif:^e veAo , r^xi , fAglic^ mtt bem ^Jolnifc^eii 

wiexie, wioz^, wiei^, etc. 9er§lei0eR. 



fibi, ftui. •*- Lot* Aurtnte, Gall, dzirer; Cirm.^aviitnt SvtCn diA*a, Atf5r. ^n, Graec. Sneor Csdintnrn.n$) cf, .P<>i!. trwa<?, 
Boh. tmoti/ cf. Po/. o3*. drzewiuy, ^oA. bclw, briwegi, cf. Lot, durus, 5oA. twrb^ tWtbp^ Ross, msepAUH , P^/. 
tirardy, ^i/i</. terd, Croat » tcerd, cf. Po/. drzewo {i lignum)' Boh. btilOi* 

J. Sal 
\) ZiSf qu. T. 

a) Z Rownie iak * samieniane bywa s g^o/k^ A , n. p» 
Xa/ veAo , T©j:i , porownane bydi moie z naszem : T^ieirie, 
wiozf, wiei<5, ^oA. wrju, Wfjl, mhti, Host. BC3y, M- 
acrnb f BeaniH^ 

4) Z - » praepositio inseparabitis , ( p. niiey, w dni- 
 siey czf^ciy gdzie bfdzi« o przyimkach) , cz^llo od da- 
^nycH zbytnie uiywane do wyraienia usupelnionego- cza* 
su czynno^ci, Praeteriti perjtctiy n* p. zftsia sif , «u- 
przywileiowal go^ lecz dzisieysse : Hafo sif, uprsywileio- 
waf kt6re uiywanie kladzie za Perfecta , w samey rze- 
czy tci ni© a^ tylko Jmp^rfecta, - Frz«ciwnie snowu 
cif dawni pis^ze z cz^ftokro^ opuszczai^^ gdzie ga teras 
piszemy, n, p. upelny, zamiaft zupelnyj uffaty, zamiad 
auchwaty; pisz^l takie zuflaly. 



f. 35. 

Frzebiegts^y tedy poczet apdfgfosek )ia-^«yc^ r pokaza- 
wszy mifdzy niemi pokrewie^ftwo , na dobitkf przyto^^ 
tu znakomity przykfad wielkiey przemienno^ci spdfglosek 
iedney w drug% w" roinych i^zykach : 

Po/» Tp^alia, tuwalia^ tuwalnia, yra/. tovaglia ^ Gait, 
toalia , toaiha , toagla , toacula , tobalia , tobale ^ tDella ,. tog 

Ifutfc^ ^e^u; jDberfii^f. Qxitf^u 

§♦ 54* 

Po takim przyktadzfe ro2umia!by kto , ie przemian^r 
spdTgtosek ai'e podiegfe sj( iadnym prawidfom, ie M^ifc 
kaide sfbwo wolno i moina wywddzi<5, zki^d chcied. Prze^ 
to ielli kogo- poprzednicze wytuazczenie pokrewieftllwa! 
updYgToaek nie przekonato, ie w t^si zacbodz^ pewne fto- 
sunki , o ktdre pewne prawidta etymologii opierai^ si^,. 
jzalii ieazcze on sif nie przekona , gdy go laflanowiemy 
Bad temr spdfgloikami, ktdre si^ , przynaymniey w naazym: 
sfsyktti -WMienmic w aiebi* nie prxemieniai^* 



Rosdaiatim PodziallL 

ICtdrt spdf^tojkt w ktSre nie prxemitniaiq^ sif 

(negatire }» 

5^. j;'iire pvsemienia wf w gloiki * 

ae^t nic^t ihtt in 

5)V\ .. - ^-^ - - - - 

4J P. — — — — — — 

i^J-ff- : . -r. -. .'- . - - - ' 



4) Z-, bad ^nfammetrfrQung^Domort, (man fede weitet 
unten im sweeten ^t^eile, too ooti ten ^orio6netti ge^anbelt 
toftbenfoll), mtrb oon ben 4(tern ®(^rffrilellern oft ftbefs 
(ii&iid^ M»$ urn bte ooKenbrte ^anblund^aeit , bal Fraeteri- 
tum Ferl<^eum audjubrftitfn , gebraud^t, s* ^- *^^p ^9* 
zuprzywUeiowal go; bo^ in bttZ^ i(l unfer ^etttigcd lUlo 

si?, uprzywileiowaf, bad je(t aid Ferfectum gebraUC^t Witb, 

ntc^td atiberd , aid etn Jmperfectum. - Dagegen iaifen ebeii 
bieff alten 6(^rifr|le(rer bad^ z oft and , wo man ed if (t 

f^reibt, S- 03. upeJny, jlatt zuperny; uffafy, (Utt zuchwa- 

^7 > bo<^ fd^rriben ftc au(^ zuiTafy. 

§. 33. 

9?a(^bem ttir dtin fo nnfre ^Wtfauter Ra<( einanber bnr<^s 
gegangen, unbi(rte ^etwanbtfi^afren fennen ge(f rnt ffaben; fo 
m\i id) nun ^ec no<b |ur ^ngabe ein febt anf^denbed ^ep? 
fpiel bet gropen iBermanbelbacfeit bet Wiriaitrer in elnanbet 
in ^en oerfc^iebene n 6pracben ; bin^nfttgen : 

touaille^ //up. toualla, Angh towel, Lat. mtd. toailliay 

ilia, tuabola, tuaila,' cuuUia, 9{ieberbeutfc( S)wc(Ie, Cber: 

9{a(^ einem fofc^ett SBeofptele Connte man tojbnen, baf bie 
fBetttanbhtngen bet ^Ritioltei gat (einen Oefefen nnterwori 
fen , nnb bie aBortabteituntfen baber duperi^ ioiafubr(i<b n»4s 
ten. 6o[itf nun olfo^ hit ootbetgebenbe ^Betwanbtf^aftdbats 
(teDnng bet ^itlautet iemmibeti nocb ni^t ^wwn dbct^engt 
Iraben^ baMabcp gewiffe iQerbiTltttiire, btegewtffen ®ruttbs 
fa(en bet gBortfotf(bnng §itm ®tunbe liegen, ©tatt ^aben; 
fo biltfle fi(b eitt fol<bet baooti oieiieic^t je(t ttbetsengen, uenii 
loir ibm bar fleSeir^ loelcbe <Kirlauter, loentgjlend in nnfret 
9oinif(^eii gRttnbotr^ n i (^ t ia einanbet AbetgeM- 

«apiteim. «bf*ttlttn. 



Skbl^e aXitbmter ni^t in efnonbet fiberge(en 

(negative). 



J. 35. 



^1 <^ 8^ ^9 if ^» 4 ^r «> *•> #» /| *; 

*> /> A '«» »» P» '•» w- 

*> /> A w> 'ij P» r, w. 

Ci d, .f , A, y, 4, /, 171, n, r, 9, t, z. 

I 1 .* , 



\ 



\ 



'. ^ 



 f 



, \ 



*l. 



i » 






« I, 



/ 






;» ^ 



' ■< 



•\ 



« ' 



i 



)zi 



//lOLU^ 



%//j/u/f^ podlw^ nan^o 



i 



lldfyowe 



laaialAf 






a/iUui ^^a/lara/4H 




2 







3 













Wi 



ojcedue^i^ 



eacn^tc. 



\ 



/ 



Jy ^^Mii/9^^ 




li/ac 



^y 4XUM 






■^ 



■'•i 



\ 



I 

6) /r. — — — — — — — 6\f, /, m, n, />, r, w. 

7) J. — — '- — — — — dy /, /, m, 71, /I, r, w. 

8) i'. — — — — — — — 6, d, /, ^ 77?, 71, /), r, w'. 

g) £. — -^ — — — — _. 3, c, </, / gj A, jf, A, p, r, *, /, w, z. 

10) If </ iV, — — — — — • — d, c, cf, /, gy ft, J, k, p, r, *, f, w, z. 

11) ?. — — — — — — — c, </, ^, A,\/, 4^ /, wt, n, r, *, /, X. 

13) it. regularnie w iadas^ sif nie przemlenia. ' Atoli Kraificzyki ,' Kroacf , a t. d. r uijwaii^ zamiaA gtitdx. R gebt 

regelmd^tg in f clnen Sbndf^ahen ihex , lod) hit ^tcnnct , Aroaten (rau(^en oft r ftatt gsisdx. |, ta. Cam. 

moreti , more, loco: modz, mog^, Croat, morem, moguch jeiseoi, possum, Przefliiany r na / snam iedea 
przykiad, von hCX ^emanblung bt6 r VX lUyc^t Ic^ nnr etn iBepfpUl: rubrjla, lubryka, 

j5) S. — -- — — — . — — by /, /, my riy p, r, w. 

14) r. — — — — . — . *-.--, ^, /, /, 171, n, p, r, w. 

i5) IV. — — — — -r , — *-- r, £/, ^, A, y, A, Ly m, n, r, #, r, *. 
1 6) Z. — — — ~ — ' — ..- *, / A m, n, p, r, v. 

R o z d z i a { III. F Q d 2 i a r ni« X a p 1 1 e I lU* 91 » t M i I- HI. 

Jak do narxfdxi mowy fosuU sif xmiennoU tBer(4lflltf bet ^tmWXMUtUit bet ^XXlmtt 

spoigiosek. }tt ben 6|)fa<(i9erf|euden. 

f. 36. $. 36. 

Widsiemy tedy z pinefoionego pocztu spi»g!oaek, ie 9Uti bervottrtegtett ^KUUtttetreil^e er^edt, b«ff itoif^eti 

ani^dzy wymawianemi iednem i tcmie aarz^dzicni mowy bcn WttUtttern einetUp ©pradj^Wetf^irUge^/ bte n4<^(lf SBcts 

maybliisae tei zachodzi pokrewlenftwo. Dzielac ie wife t9anbrf4^aft Obwaltet. itbetfen ipir fte nun, ttie 9ei9i(tt(i(^^ 

i^ik zwyciayuie na labiaUs wargowe by p^ w, /, m, i^zy- In Eippett S; labiales by p y w, /, 7ii, ^un^etis, linguaies n, 

kowe Ungualtt n, /, r, '</, r, poduit»biciaowe palaiinas I, r, d, t, ^ftuntenff, palatinaa c, ^, cz, x, i, i, x, /^ j^^ 

c,,/, c«, *, i, i, *, /, *z, gardlowe gutturalts ky g, cA, ^e^ienbac^fiobfll^ gatturakz i. ^, cA, A, >, ef«; fo fe^en 

A, j *, widzieray, ie naycz^ ^ciey iUerof unius organi w aie- mx , bof am b^nffdl^^n , hit SBuc^flaben uoius organi {q ein« 

bie wzaiennnie sif przemieniai^ ; atoli czaaem i.^. inaycb Mhtt ibtt^titn, bOC^ aud^ M^WeiUn In mhtU eingreffetl* 

zarywaiil. Tak wargowa spoiglofka m przycfayla sie do ®0 Hit fi^ }• iB. bet ftppenbu^fldbe ^ att bU ^Ungenbn^s 

ifz^kovrych 71, /; z pdduiebieniowych c, <r, cz, zakrawai;^ fahtn n, ^; Me @^aumenbu(^(labcn c, /, ^z, an ble SLetjlbuifs 

na gtrdiowe ^, g. Przyi^czam dla iatwicyszey pamifc^ flaben i, ^. $Vit^Xleidftetun^M&tii^tnif!e^tbnntnitfs 

obok umieszczone tabiiczki. ' (iedenbe Sifclc^^n btmen- 

Obserwac : do /, Tabllcy^ IKnmcrtUifg jttt I. Zabeffe. 

Gtoiki kreikii pof^czone, w sjebie nawzaiem zamie- jZ>U Rttt GtCtC^en VCtbunbneU iBuctflabeU ge^etl ill rthotrs 

Biai4 sif, tec fiber*. 

o^^eru^a^: </o Ji. Tabticy^ tinnurfuns %tx u. SabcITc.^ 

1) Gfoiki wiedney przegrodce pod sobj( poAawione, ^\ 1) tAt tn fiuft ^btbeifung tttttet efnanbet (te^nben $Bn(|$ 
wnaj^iiiszem pokrewieiiiUvie. 2) w roiuych przegrodach, ^^btxi, fiKb ftnanbec aot n4<tfflen verwanbt a) 2)ie inlets 
nie c4 pokrewne. 3) im daiey w iedney przegrodzie gto- fd^tibenen SfbtbHIungen , flnb uitt etnanbet iiicbt Derwanbt. 
Aa od gtoiki , tern i pokrewie/iAwt> left daisze.. 3; ^e »eitec in eutet Slbt^dhing ein SBnc^jlabe 9on h^v^ an^ 

bern (lebt, be^o entfernter i(l ibte iBettponbtfc^aft- 

5. 37^ $• 37;^^ 

Ma?a Toinica tjch dwoch tabiiczek iedney od drngiey 2)er gctinge Unteffc^feb bicfft bet^ben XafelH vov etnan^ 

do»ro£lzi, ile prs^emiana spoigiosek zaleiy od iiarzfdzi bet )etgt, H^le fe^r bte iBfmattbelbacfett bet QSUIanfet 90lt> 

mo\fj, ben ^pca^werfieugen abb^ngt 

Rozdaiar IV. «apitet IV. 

o samogiojkach. 9}on ben: SelbiKontecu^ 

J. 38.. J. 38. 

Co do aamogro^ek, chociaz ich iedney na drug% zamia- Cbg(et(t ble 9^er»attbe(nng bet SeAfKanter Utttet eittillls 
Biuie oieullanuie dzieie sif» prz9cjf.i i mifdzy niemi za- ber UnanfbiHtcb i^ ^ fO gtebt e^ bo^ aU(^ MnteC l^neO bes 

ckods4 iiiiiazosci^ co prgy}%cjo«ii tcaeci^ taMicak^ wyja- fkimmte^etwonbtfc^aft^arabe^ ipie bepUegenbe butu S;abe0r 

saiav. bai^t- 

I 

1 

\ 



•( .)o{w > 



!• 5g. ' * $, 59. 

f i f w iadiijm se wftiyftkich innycli dyalakUw Sto« 9 tiflb f (Inb fn felnem tfc ibxl^en X^Mtcte i^ortaiibeit ; 

wui6ikich nie Knay4iiia^ sif , a odpowiadaiai Caelklej aamo- ffe entfprf((ftl bem ^66mif(ben av, a, It, b«;m (Rlliftfc^en y, 
gtoacA All, 4^ 11/ Ro€s. y, H, Car/i. o, «v h^ p. a, bem SxmetH^eno, e, §• sB- 

Po/. Mfka, JioA. matlf(t, iloi'. aiyKA, Vind^ U Carnfmdk^ Croat, muka, — Po/o/i. Rsi^d, BoA. t^ab/ i{o/#. p«4l>» 
Com. red. — Poi.xf\A\ Boh, Xul^\ Rots, pyti^j Carn. roka, inde : porucay^, porucznik, rucznica, ruilnica; — FoL 
IQfci^, npi//j m/tny, Hex/. aiyniBinBy inde smf tny^ siue sij^utuj, amftek^ am^tek, amfci<5, anuici^, saamfci^, sasnufcid. 



J. 4o. 

Ze naase f 1 f nicjc^m nie as| ieno aamogfolki a, ' 0, % 
ukryt^fli n iub m , to ieft , s akrytJ| noaowi^ apot|[Yoiki|, 
pokaaano pod gtolk^ mi n^ a przyktaddvr*: i^^i imad, 
i/ty, ie/iiec, ifftwo , ie^ftwo , imafiftwo. 

O prsechodaeniu niektorych spdtgfoaek na sampgfoiki, 
tot wiBAlemnM , patra poflrzeiema po4 ^oik^ (, i if. 

R o a 4 s i H t V. 
I'^i^rf ^/o/^' rdinUi Polakdw od innych Stowiaru 

f 4a. 

Frztbiegtairy tedy ab«cadto ; widzienLy , ie g?o(ki , ktore ^ „.. .- - , ^ . ^. 

Polakow od resaty Stowiaix naybardziey oddalHy, sj|: /, dx^ hen ,_b(i$ ftd) bet f^ole 90n ben Abrlgrn ©UtffU bur<b fol^eil^ 

*•*• #1 f; dodadi moiua : g^ h^ j. - -^ . - . 



J^. 4o. 

3)4f nnfrr q unb f nf(^t^ atiber^ {(l, all bee eelbjtlauter 
a, e mlt bent tetfteif ten ^lufenlante m obcc n / wurbe nntet 
bem SBn^ftaben m unb n an ben bittern: i^^, imad, ifty» 

ieniec, ifftwo, le«lftwo, ima^Ilwo* ge|etgt* 

J. 4i. 

ttebet bie aiermanbfung efntget mtXtaxUxMi HtMUutet, 
unb umdefebrt , febe man bie S^emcrbtngirn Aber bie 99u4« 
(la ben / unb w. 

«apitel V. 
Se% Sucbi^aben unterf<(etben ben folen von ben Abttdeii 

5. 42. 

IKul bet etvmologifcbett ©icbtung bel STIpba^eti bat fl<b erge^ 



Roadzia! VI. 

RozmaU§ oJkolicxno/ci , xatrudniaiqct etymo/ogicxne 

dochodxtnie, 

$. 4a. 

Trudno^^ cz^ftokro^ wielka dla etymologa poWftale a 
mieszanego porai^dku gfosek iftotnych, z przHoienia iui 
to aamogiosek , iui «p6tgtoaek , a czaaem i zupHfnego wspak 
ich pr&9rauceDta. Pulchny , iak teraz i mowieiny i piszemy, 
stowo iel^, ktorego etymoj^ogicanie wjTwae^di nie podabna* 
lecz cala trudnoi(! ta niknie, fkoro wedtiig Syreniusta^ 
SietmikQ^ i wedlug inszych dyalekt<^w, spolgtosce / naleiy- 
te mieyace powrdcimy, piaz^ic puchlny, Ross, nyxAUH, 
nyxAeHK'iH; Co/-/!. puchly, Vind,puhe\. Za podobnem prze- 
fiawieniem aamogYoiki o i tp6fgioflci /, ze atowa sol, so fie, 
ttw OTZono slofty f sionoii ^ Ross, LOJJswQvaAy cOAeHHUH, 
Ecc. cAaHOcmi , cAaHUH. - Polon. pelay, Ross. noAHhiu, 
BOAOHK , Carn, poin, Vind, puleui ppun, Croaf. pun, 
Boh, p(np^ za przefiawieniem samogfofki «, pokazuie sif 
bydi iedn^oi cloweni c hkcxhiki^m pitnus , a i z Greckieai 
pieos , pofySf za wyrzutem wauniftey przcz Laclnnikow 
nosowey sp<5Ig!ofki, n, Pboiewai zai p i b tw tf y tcdy 
Creckie pleos , polys , byllos , Niemierkie 900, ffttteu, vlel/ 
Polikie wisle , lednakowe nam w podobiiych a bardzo aiebie 
bliikich anaczeniack , iftotne gloiki pokazui^ : p ^ 1% b ^ I i 
W' /s/-/.' -- Slowa wladxa, wlada/, wladhqs\ wiodarx^ 

Boh, tvlabnanti, ibtebari; in\0lbw%\ti, Ross, ^xu/^%mby 

MXiifi^%vatx'\) f przeftawieniem tylko aamogiolkiy rdini^ alf 



be SSud^jlaben unterfcbeibet » <^> da» rz, 9, f; man faint 
necb bin^ufitden : g, h,J, 

«apitel VI. 

DKan(berIep 6(^»ieri$f eiten , mit benen ber aSortfor- 

fcb^i^ Su (ampfen %aU 

$. 43. 

(?ttte 0^ gtp^e @<b»ier{gfeit f&c benSSertforfc^ec entftebt 
anl bh tfer4nbetten Drbuung bet wefentlicben iBucbMen, 
aul bit ^erfebuttg fowobl bet 6eIb(V(antet all ^^itUntetr 
ia bi^weiUn Wi^ nobl dans vetfcbtten SteQung. Pulchny, 
wie el bie 9olen ie(t fcbreiben unb fpte((en , UH ftcb gac 
nid^t etpmologifcb ertldten \ bie ©cboiettgf e it faOt weg , fos 
batb wit nacb Syrenius, Siennik unb nti^ beu anbern 6iis 
vif^tu :^ia(ecten, bem iOHtiantet / feine tecbte 6teire »ie? 
betgeben, unb puchlny fcbteiben^ Ross. nyzAUH, ay- 

xXeHKUB, Carn, pucMy, Kift</. puhel. — S)Ut(^ eiue J^A* 

Itcbt ^erfe(ung bU ^e(b|l(antetl o unb bel IX^itlantetl A 
ifl aul ben SBbttetn sol, soli^, entilanbtn stony, slonoi^> 

Ross. coAPHOcuil), coAeHHUH', Eccl. cAaHOcmb, cAa- 
Whivi. — !2)al ^Olntfcb^ pefny , Ross, doahur, noAOHl), 
Carn, pola , (Vind. pulen , poun, Croat, pnnj, Boh, pinp^ 

i(l u/dd^ aretfetung Ui €elbii(auletl e , ein unb eben baffirls 
be iSott mit bem !Sateinif0en plenus, ja an<b mitbem^tie^ 
<bif^en pleos, polys, fobajlb man ben oon ben £ateinetn eins 
genbobenen 97afen(attt n betanl»irft- Da pun fetnet p s b s 
wef; Da grten unl bal ®tied^ff<be pleos , s^polya , byllos, 
bal Deutficb^ I) 1 ( , ft&den, viel, bol ^olnlfd^e wide, 
wi* Iki , b(9 4bnliibeii , einanbrt i:%x naben SBe^entnogen, 
einetU p gtabi(a(bn<bfUben , »4mH<b :p-lsb-lfw-ls 



-( -)o{- 



f . 1. ^. 2){e nirtet wbiisa, wMs^,^ wladafd/ wtodari. 

Boh. iDlabnaiiti , »(abar^^ wteNriifi, iSo^^. fixaA^mb, 
BAa^^oieAb , nitUrfi^eibfii ftc^ oitr biir<^ Me fDerfe^uitd be^ 
Grlb(t(atttertf Don bent titt^anlfc^n walH^ti ^ j^ma. walUt- 
sema , @d^«eb. waida , bepm Ottff ieb uuaiun , ^eym 3^*i( 
uiiaiden, :j>entf(^ » a H e tt , bal^rf 9 e>» a 1 1 ^ t)oftt. wtadsa ; 
® evaUfantfeir, 9i»inif(^ gwatt. — 2>k SBrennelTel 9ei#t fote. 

pokrsywa, $Bfr(fnu fppraitva, (Xuffl Eponuaa, Slln^. ko- . 
prira, kropiva, Croar. kopriya} man Vetdteic^e bamit bett 9liUneil bet ^U^ Koprzywaica obei FokraywJ 



odLitew&iego waldyd, FinL wallitsena/^tf^. walda, w 
OtffrydMie^ uualtan, w 3xydor]t€ uualden, Germ, Walten^ 
ifa|d9e»«It, po nassemu wiadza^ ®e»attfamMt po ua- 
Mesia gmait, — Siowo pokrzywa , - Boh. f 0|l^t|f |Da / Ross^ 
aponuaa y Vind. kopriva , kropiva ; Croat, kropiva ; po- 
Townay a imaeniem opactwa JCoprzywnUkitgo , ccyli Pa^ 
irwfwniddtgo. 



J. 44, 

PosBania atdw obcych, dlatego tei cs^fto prsytrudniey- 

siem bywa , ie nie tylko gtoiki , lecz i cala sgioiki , na 

«wojiki krdy przerobioao ; oraz tymie swoyikie zako&- 

caenia i (kiadania nadano ; tak na przyklad , i ukrxyiowa" 

nj, i crucifixus ^ i crucifie , i ^etttU^l^t , pochodz% od 

itowa crux , crucis , Pol. krzyz , Boh. f r|j} , Vind. Klriah, 

Croa/. Kria, Hung, kereszt, Ross, Kpeciab, pordwnay 

Poton, chn«ft, chrzcid i t. d. >- Po/. Rzym, Z.ar. Roma, 

Gtrm.^^VXf Po/, Rzymiariin, Z.ar. Romanns, bt^tdtimet* 

Po/on. lizymflci, Gcz-a;?. (Komifc^. — Po/. Uryanka ^ ury^ 

antfia perfa , zaaiiaft Orytntka , oryentalna. -«- Ga//. co- 

ridore, PoAKuryUrz. — Cr^/-. Xceu^ang , Po/. iCruaganek» 



5. 45. 

Prxyiwaiai^c obce atowa, pozwolono aoble odoiiany, nie 

tylko CO do gioaek 1 zgroaek , ale tez i co do znaczed po^ 

dlug potraeby. Rzeczownik (Subjlafitivum) wola , oczy- 

wticie Ikazuie Laci6ikie Volo , voluntas, Greckie bule^ bu- 

lomai\ i uaaae wola i Lacinikie voluntas s% tei iedaego 

zaaezenia*, a zatem dziwna, iak caasownik tFo/f, vo/iV, 

sie aoAal lif przy znaczeniu Laci^lkicgo czasowDika volo^ 

weOt; lecz racaoy pu«zed{ na Lai^iiifl&ie malo ^ malUy t. i. 

BU^cV ro/d; CO aie przez co innego Aad ai^ moglo, tylko 

ie a nai iui pierwey hicihfkxe volo^ velie, .pr^ez stowo 



§. 44. 

gerner »irb' e^ oft f<fM9ee , frembe Whttn in etftimtKp 
m\i nidft nut S&ii(b(laben , fonbetn 4uc^ gan^ 69iben nmge» 
mobdt , nub mU Snbignngen nnb ^nf<((eo nac^ bef £anbe#s 
art oerfeben morben ; fo (ommt )• f&. fo»o(f( hoi 2>euti^e 
gefrenbfg^, al^ aui^ hai y oln. ukrzyiowany , bail 2at. 

crucifijcua, ba^ %tatii. crucifie, DOn bCttt SBotte crux, cru- 
cis bet/ yoln. kr^yi, Boh. tUli, K/i</.kriah, Croat. kris^ 
Hung, kereszt, Rq^. Kpecmbi JHOli OCTtfleube ba< fpotttifltr 

chrzcft ('bre ^aufe) , ekrzcid tanfen ^ ef. Sbtif^. — Vein. 

R.zyin, £at. Roma, S^eutfcb- Olom ; ^Oto* Rzymianin, iaU 

Romanu*, S>entffi^ bet iftimet ; ^oln. Rzymiki, 3>int\^M: 

mtfcb* — y ofn.uryaoka , uryautfica perfa , f^att ovyentka^ 
oryentalna, eine odetttalif^e yerle. *- funy. coridore^ 
9o(n» kurytarz. — £lUtf(^ ^teu^ong^ fote* ktusgianek* 

-J. 45, 

SifO Slufnabme frembec 98irtet bat man f!<^ nfcbf ntx in 
9{tifebung bet SBucbjlaben wib ®p(b'en; fonbern an(b in 93e? 
treff bee ^irbentung, na(b Umllanbett , ^erinbernngen tu 
laubt. S)a^ i^anptn^rt. woU , ber^a^UTe, bentet ofenbarauf 

ba^ £ateinifcbe volo, voluntas, ®riec^i|t^ bule,. buloma^ 

bin t hQ$ ipo(nir<^e wola »nb £atemif;d^e voiniiiaa baben amb^ 
eine iBcbeutung; fonberbar i(l ei ba^er, >ioie ba^^it»otr 
wolf, \9olJc, bie idedentung be^ Sateittif^d^en peitwoTt^ vol^ 
veile bat vsiluren, unb bagrgen bfe fBebentnng be^ £atefnU 
(cben maio, malle, ntebct woKen), befommenfinnen. 2)ie| 



cheie/y chcfy zaft^piooe byld; my^my tedy potrzebowaii fonntc bnt(b nicbt^ anbet^ oecanUift oetbett, all ba^ ba# 

atczegolnie ikladnicyszego rzeczowDJka, nii byloowo cA^a- £atdniMe volo , velle, bep un^ bereit^ b«r<^ chc( , cheie^ 

nia, i lakim ieft, wola; procz tego, trzeba .byio ieszcze vettrrten flittrbe ; joit brau(bten alfo nut no<b ettt gefd^Mtes 

caaiownika na wyraienie M'vboru iedney rzeczy a dwoch, retf ^OUptttM^rt, ^U ha^ verbale ohcenae^ nnb bannattcbnot^ 
CDunai wcU^' witiinie wyraia. U Krainczykdw i Window eitt ^eitWOrt, Um ba^ Ueber moUen, malle, «uf etltft 

ra£aiznac2y cAcf, wybieram, i»ifl , m4ble',u Rox^yan wo- mal au^iubrtitfen. iB«9 ben jtcalttetn nnblSfttben brbeiilet 

Bu anacty cAcf , iycxf. — Kto zecbce,. niech aif zaftana- volim \(fy »ilE, i(b todbt^i bep ben Slufen WoUu td^ wiflf/ kb 

wia, bo r««rca tego waru, iakie w uiywaniu naaz^m, mai^ wiiufdje- — WoA er»4ge bUt ^ -benn e^ «erMeqt (^noagnng^ 
znacaenia atowB Lacjfiikie : subiehcya, jkonsoiacya, holla- wel^ fonberbater spn bet nrfpti^ttgUcben ^^ oetfibtebenr 
eya, paitflra^ m^cenas; ^k roine od rodowitego ! Sfebeutttng, foigenbe £ateinij<be asbrtef l^ettT }n Itirge le^ 

bem 9^(cn baben« subie^cya IUige(egenbeit/ loo^olacya 
Afiibef, Heine gamUie^ Kollacya bie IKb^nbma^Iseit ; paleilrabte9le(^t^prari«« Meceuas, eingrofetdU^t^proctku^n.f.ns 



J. 46. 

S4 tei czaaoliTniki takie, ktdre nie z iednego iraddla kon* 
iugacyyne czyli czasowe swoie odmiany czerpai^. Tak alowo 
byd£ a troiakich pierwiaftkdw czasy awoie bierze : i) bydi 
hfdf^ bqd£y Virfd. bit! , bodem , bom, bodi,* c£ Ger. IxUf 
Kft w Ktrz* bim , Anglosax. been , AngJ. bee. a) w frze- 
ciey osobie licaby mnogiey caasu terainieyszego sq ,. Vind* 
10, Ross, aiit cf. -^or. sunt, sint, GBrm. ffalb, l^a//w. sy. 
3J w trseciey oaobie licaby poiedynczey cztsu teraf nieysze* 



$. 46. 

.. ^^ giebt and^^eitwbrter / Me i^te SXbwanbefnngen fn Un 
»erf<biebenen petten , aul mel^reren £tne0en f^bpfen. 60 
ttinjmt |. i&. bad SeitwfKt bydi , (fepn) , feine ssbmanbelnn- 
gcn'and einet bvepfacben aneUe: i>)bydi, b^d^, b^di, 

KmcT. biCi, bodem, bom, bodi, cf. Germ, bin, bifV, bepm 

Jtetobim, ^ngelfid^r beon, 6ngl. bee. 3) 3n bee btirten 
Verfori Def meQrfocben ^abl bet gegenwirttgen^eit ai^, Vi/i</. 

90. Ross, auty cC Z.a/.> auat^ sint, <?er/7t« (!nb; fepn^ VaUis. 



-( .>( ). 



go i«^, Vind^i%i JRo«#. eft, Cra4e. effi, w Ulfilasit it, 
0€rm. t(t, A s tego i^/t iui i reseU osob czatu t«nf niey- 
•sego u naa pochbdzi : <>/?«/, UJitimy ^ ieJUicie. U Win- 
dow 9«i pierwsza osoba Ikzby poiedyuczey czasii terainiey* 
•Begox«m, w Ikzbie nnogiey tmoy ids( za Lacififkiein 
nun^ tumus^ — Sloimo i/d£, lY/, ic/f, wychodsi na La* 
ci^ikie fV , i> , eo , £cc. iti , Ross, ittl , idu , Vind. jiti ; 
lacs, czaa dokonany , sxedi, szta, sxto , szli, sxiy ^ inszego 
iaft irzodia, tpdinego ze atowami : szlad, szlak cf. 92iebets 

f(l<^f. tlefe , $o*beutfd? 6*11* , f*lel4en. — Stowo nay- 

c^Kif f- w czasie przysztym n-aydf, naydzU , okazuie nam 
irzddio: i/c£^, idfy idzie , na wzor Laci^ikiego invenio 



•7- 3; 311 bff Wttten Vftfoii bet elnfa^en $aM ^er gennia 

eiti, brpm UIpMld^ 19,* derm, i\t', 9on tkfeiii ieft fommen 
ntin an* bte noo) nbrigirn ^trtfonrn ber geAenwarttgen ^eit 

ber*t ieltem, ieitci, ieiteimy, icfte^cie. iSep ben !2t)tnbeil 

beif t bie erfle Verfon ber' etnfti*en pabl bee gegenwarttgen 
^eltsem, ill ber ptelfa*en, amo, na* bent £ateinif*en 

aum, iumiit. •.- 2)a^ ^ettOOtt isdz , li6 , idf , f*Ucft ft* 
an ba^2ateitttf*eit, is, co, Ecci. iti, <fto«. itti, idu, yind. 

jiti; aUeht ble tergangcne ^eit szedf, sxfa, szto, szU, sziy^ 
gebitt |u einem anbcrn Stamme , ndmli* ^n bem ber Wiu 
ter azlad , sziak , cf. 9{ieberf. tlef e, i^o*bentf* 6*U*, f*let: 



nachodzf , nay^d; wszakie czaa przeszly nalazt, od atowa *en. — 2)a^ ^eitmoTt nayduif , (t* ftltbr) in ber SUldnftt^ 
ieU^ tazUy objf to mieyace zadawnion»go nadsztdt , invt^ gen ^ett naydf , getgt Un^ beutlt* auf hH ^tammwOCt isdi, 
nit. Roasyanin duti^d pisze i mdwi : naiti, naidu, naszel, id( , idziebtn, na* 9(rt bc^ £ateintf*rn inuenire, aacho- 

nachodity nachoiu« dzid, nay^d, anf etwa^ fottimen , auf etma^ (to^en, tt ftn- 

ben. Z)te je(ige Sorm bervergangnen^ett uaiazl, (etfanb^ 
oon bem 6tamm»erte lei<5, tazld, bat an* wlrHt* bte CteDe be4 oeralreten naszedt, inuenit eingenommem 2)ec iXuffe 

f*teibt nnb fprt*t Iti anf ben bentigen Sag: naiti , naidu, naazel, nacbodit, nachoiu. 

5, 47. J. 47. 

Widzielilmy dot^d , iak iftotne gtoflci si'f zamieuiai:!, iak ^i^bet baben wit gercben, tDte ble »efentn*en 9u*fVabcii 
aif tei praeftawiaii^; teraz naywri^kszi^ uwag^ nam obracad verdnbert, fetner »ie (?e verfe^t merben; jeQt mtHifen mx 



n^ieber unfre ^uf.nerframfett auf etne neue 6*wlert^reit in 
ber SBorrfDrf*und ri*ten; bte Vcjt\{i> in bem SSegUiTcn mxh 
U* mefirnt[t*er, tbeil^ in bem ^ufaQ f*einbar n>efent(t*et 
$Bu*fiaben , tbeill Mi^ii in be^bem , i^ren ®rnnb b^t* 

$. 48. 

9^on bem SDcglaifcn wirffi* K>cfent(i*et !Bii*Mf n glebt 
nnl fein €(aoif*er 2>\^Ua fo augenf*einn*e nnb b^nftde 
a5ebf|>tc(e, al^ bcr9Benbif*efn ber£auf!b; benn bort f*reibt 
tinb fpri*r man r i b Po/. grzyb; nop, Pol gndy; p|e| 
Vol. przez; pjf i»o/. przy. STuf etne dbnK*e 3lrt tfl ^piul 
@piia(/ qM bem £ate{nif*en hospitale; p^n hospca, rnt» 

fVanben; fo att* Jeronym, Jarosz and Hieronymua; Jacek, 

au^Hiacynth. JSfr b^ben an* SSirter, benen nan an^ 
fittgli*Morber bequemem ^ulfbra*e balben, bnr*9nfam« 
menatebung ioefcntIi*e iBu*ftaben entiog; biel n^ar nnn ei? 
genttt* febierbaft; wurbe aber aHmibltg 9iege(; fo Mman 
iebt gar ni*t anberl fpri*t ; all bat si? , flatt bel veralte^ 
ten regelmifiigen boiat sie, ftat, jlart lloiat; pas ftatt bei 
eU))tf*en poiaa. 3ebo* ble au^aHenbflen 9^r4nbernngett 
In biefer 9{ft(fft*r trafen fowobi Itt ben ®Caoif*en JXalecten, 
M fremben 6pra*en bal S^ort cora, cdrka, Gr.xo^n, EccK 

dszrzer, Boh, bcera, bcb/ Ross, dotsch, in bf f }IDebtett ^al^s 
enbungdotscery : Croat, kcher, heher, kchi, Vind. hzhi, hzher: 
dochter, Germ* 2!^*ter, Gratc^ tliygater. Zatem odmiany Suec, doter, Dan. dottrr, Anglosax, debtor , bepni f^tU 
w iAotnyck gtofltach' tego abwa zaszle, tak* sobie wyobra- frieb dohter, bepm (StOfetam tochtar, Angl. daughter, 
aid potrzeba; 9lifbcrfd*f. !Do*tet, Per^. dochter, Germ. Ko*ter, Graec. 

thygatcr. $0^an b<it ft* alfo ble mit ben wefent(i*en S3n*$ 
'< ' i ' ftaben blefel aSortl oofgegangenen Sertobernngen fo borinfleffen : 

cdrka. 



potrzeba na now^ etymologii trudno^d, pochod22|ci| , iui 
to z ubywania prawdziwych gtosek iftotnych, iui to z 
przybywania pozorno iftotnych, iui z tego oboyga razem. 

.J. 48; 

Ubywania illotnych iaden dyalekt SJowidfiflti tak bczywi- 
ftych nie dale dowoddw, iak Sorabiki w Luzacyi ; tarn bo* 
wiem pi8Z% i mdwl*^ : rib s grzyb , nop s gnoy ; pje| s przcz ; 
Plis przy. — ^a ten k8:itaft i n nas ^pitaf, z Lacinflciego 
Hospitale f od aiowa hospes\ Jeronym^ Jarosz^ zamiaft 
Hieronymus i Jaeek z^miad Niacynfh, Mamy i sJowa swoy. 
ikie, ktdrym naprzdd dla wygodnieyszego wymawiania 
odeymowano gto&i iftotoe przez akrocenie ; co w ten tzaa 
byio blf dem , lecz powoti wprowadzito aif za prawid!o, tak 
f e iui teraz wci%i mdwiemy : 6ai aif , zamiail dawnego 
i6oid/aif ;^a/, zamiaft ftoiat\ pas, zamiaft Sfowiafilkie- 
go pojas. Ale nayznakomitazym w tym wzgl^dzie odmia- 
nom podpadto w Stowiafilkich dyalektach i obcych i^zykach 
stowo cora, cdrka ^ Gr.%6gti, £cc. dszczer, Boh.^CtXa, bC^^ 
Ross.diocz, w drirgim przypadku docztry , Cront. kcher, 
hcker, kchi, Ki/m/. hzhi , faeher, Svec- do»er, Dan. dots 
ter, iln^/«x a j:. debtor , w Olrffrydzie dohter, -w WiHsra- 
mie toJiter, Angt. daughter, gilebftfi*f. ®0*ter", J*€rs, 



< -r <• 


PoL cora , c 


• . * "9 


Gr. %09n* 


d ~ tz'cx — r 


Ecc. dazczer. 


i — t — t 


Boh. dcera.' 


b - « ---,, 


Boh, dcy. 


d- ,z .— • 


Ross. docz. 


d — ex — r 


Ross', docz'ery. 


h — Kh 


Vind. hihi, 



-( -H- )- 



A -^ 


sA 


— r 


Vind. 


hiher. 


h — 


cA 


— r 


Croat, 


Kcher. 


k — 


cA 


— r 


Croat. 


kchcr. 


>k — 


cA 




Croat, 


kcbi. 


£/ — 


t 


— r 


Svec. 


doter. 


</ — 


te 


— r 


Dan. 


2)ottet. 


cf — 


ht 


— r 


AngUx 


. dohtor. 


r — 


ht 


— r 


Wilier. 


tohter. 


rf — 


ght 


— r 


Angl. 


daughter. 


rf — 


cht 


— r 


Pert. 


doc|iter. 


r — 


ch 


— r 


Germ. 


Sotfttet. 


/A — 


gt 


— r 


Crate, 


thygater. 



5- 49. 

Prjybywinie posorno iftotnych rdwnie nmci etymologii^, 
iak ubywtnie prawdziwych. O prxybywaiJicem s pocz^tku 
tAowgyj^ d* y wyiey iui pod temii g^ufkami ndwiono, 
i na p.xy.J. dy prxytocsono stowa Jadam, Jewa, Jfdrzey^ 
iabiko^ gniazdo , dzwon, Prsydum tii iessczee zwiercia- 
dio\ ktore to atowo w Polfkiem ^wcale ai^ nie inoie ety-' 
mologicinie wytlumaczyd ; facno za^ w insiych dyalektach; 
albowiem Boh. |rcab(0/ Ross, zerkalo, zercaio, Vind. ser- 
Bala, Crp. zerczalo, nalei^ do iednego frzddfa z naszemi 
a!owami zrzeniea^ wzrokj weyirzed , wyirze^^ zayirze^^ 
ujirzti^ Morzay to left, do zadawnionego |rtti irzeC t 
vidzie^. 

|ei; , wyirzc^ , (att^fe(eil>,:sayirze^, Wnfr^eti;, uyirzed, 

ittrtriixnU (fc^en). 

5.^ 60. 

W niektdrych atowach wazyftko razem , tak ubywanie 
pravdziwie iftotnych , iak przybywanie po'zorno iftotnych 
gfoiek , iak tei ieazcze do tego i przcmiana ich, czyni ety- 
mologic wielce tradn%. Przy czem zaftauowmy ai^ » iak z 
Alektandra mdgt sif ftad Ole/j z EHzabetha^ po' nassemu 
EHbitta, zdrobniate Mlibistka, HaUka. — Joannes po 
nasaemu Ja/i , zdrobniale J^ane^, Janui ^ Janusiek^ Ja/, 
Jatitk^ Jasieczek^ Jachneczek ^ Jasinekt Jamneczek* 
To^ adziwiio JCochowJkiego , tak ie w fraazkacb awoich pi- 
ne: „PatTXay, iak wiele imion maas z iednego Jana: Ja- 
muxa i Hanuea , Jwana , JsztWana « Jonka, Jaika , Ja* 
tinka^ Jacha i Jatiqtko\ Jeden rod wolek, cioTek, kro-. 
wka i cie}i|tko. •* Takie od Betru* , Piotr , . w pintym 
przypadku Pietrzt , zdrobniale Piotrek , Pietrek , Piotrui^ 
Piechnik^ Piechniczek , Pie/, Piesinek, Piesineczek- W 
iiBionach wtaanych » byle ai^ trzymad ich osnaczenia , ana- 
duo tr«64 , iak po nitce do ktf bka » do ich pierwiailkowe- 
go kaztalta; lecz to dalekotrudniey w poapolitych atowacb. 
Polftie wqtpi/f wqfpUwy ^ wqfpliwo/e\ w iadnym dyalek- 
cie tif aie' znaydui^ , i iak ai^ u nas piaa^ , tiie mogi| byd£ 
wcale wywiedxioae etymoLogiczni^, Trafitem przeti^i na 
ieden azlad , podobnd i nie letki , a to pordwnywa>4(c PoU 
§Lie wqtpUwo/d z Krai6(ki^m dwomliwofi^ U Krainczykow 
albowieOy uk iak u Kroatdw, Dalmatdw i t. d. dwojiti 
zoaczy wi|tpi^ , % czem pordwnay Polikie na dwoie , oa 
pTiyklad: ,,na dwoie babka wrdiy';** ieazcze to na dwoic. 
Pordwnay s tem Laci6ikie, dulius, duo, Niemieckie JWep; 

frill , ^tV' 



$. 49. 

Ser ^QfAl fc^ettt^at t9efent(i((ef fiud^faUn , litad^t \vl let 
fffiortforfcbttng ni^t tveniger @(^i9tef Igleiteti , <tf bA< 9Bfg< 
laifen loirflt^ wrfentli^irt. QSott ^em 9uf«{e br^ g , it ciz, 
am iXnfdnge ber Sffiirtet, ^aben toir Mon ^ben bey bUfeti 
SBttd^ftftben gefprod^en , nnb Me Sepfpiele Jadam , Jewa , Jf- 

drzey, iablko , gniazdo, dzwon, AngefA^tt ^iet f&ge i(( 

ti0(b zwierciadto r (bet Spiegel) j^in^ti \ M^ bem Volnif<t^eti 
ifl bie^ asert etpntologif^ unerf I4rbat ; to4 nac^ unbent 
2)ialectett ni(tt f:bt9er |u etfMren ; im Si^mifc^eii nimli* 
6eift e^t srcA^^O/ im dinfftfc^erzerkalo, zercalo, im 
SBinbtf^en aerzalu , Im 6roatif((^en zerczalo , unb biefe gee 
^6reii su einem $tamme mit ben ^olnifc^en SSftrtern irze- 

nica, OKttgapffI), wzrok, (b4« ®e(tJ^), weyfrzed, (eittfer 

(etMitfen), zorza, bie SRocgenrit^e), ndmlic^ iu bem.vrr? 

i8ei^ einigen SBirtern mac^taSe^ blef infammen, bd^ Sule 
laffen wir((i4 n)efentli(bet, ber ^ufa( fcbeinbar wefentn^et 
SBiu^^laben , nnb noc^ oben brrin hit mtt il^nen i^rgeganges 
nen ^erdnberungen , bte Sortforfc^ung au^erfl fc^irrfg* 
^an er»4ge nut, »ie au^ IKleranber 0/e/, iin^ £/tja- 
beth, Eizbieta , Elibietka, HaUka (at entfle^ien f6nnen. 
S^^Altn, 9o(nif(^, Jan, »irb in ben ^etfleinerung^vbrs 

ternjuJanek, Janu^, Januaiek, Ja$, Jasicfk, Jasieczek, 
JacKneczek, JasiDek, Jasineczek. ®(b0n bcm jDl^tet Ko- 

chowiki fte( bie^ auf. 6k(i , f4^tetbt er in feinen fletnett 
®ebi4ten, »ie mel 9}amrn an^ bemein^tgen So^anti ent: 
ftanbenl S^m€» ^infel, i^in^^en, ^anc^ett/ ^ennp, S;iCiVi'. 
Uf i^anfen, ^dufc^en, 3an, ti^^m, tt. f. w. ,®o ift antf 
^etrud Piotr, in ber ftitiften ^aSenbnng Pietrze, entfVans 
ben; b«nn bie §BerfMner«ngi^n)6rter Piotrek, Pietrek, Pio- 

trui , Piechnik, Piechniczek, Pie^ , Piesinek, Pieaineczck. 

iBe9 (Sigennamen ijl e^^ wenn man einmat^ bie iScbeutitng 

weif , }iemtt4 teic^t , ben Jaben ju oerfolgen, nnb auf i^re 

UrgefUU surA(t )n fommeni weit fc^etertilt bie$ aberbep 

ben gewif^nlidben SS6rtem. %>at ^olnifc^e w^tpid , (jroeps 

-feln), wj^tpliwy, (awepfetljaft; , watpliwo^d, tber 5»rpfe(V 

flnbet4t<f^in (elnem 2)lalecte, nnb (4^t fid^ nacb ber foinisr 

ften ekj^eitort gAt ni(^ etpmoiogiftb erfiren. 34^ (^abe glc{(fes 

ID06I ehte Spur entbetft, bie viettei^t nl^t an veta(6ten ift, 

burcb i8erg(et<t^ttg be^ f olnifc^en w^^tpiiwo^d mit ^zm ^raf: 

netifi^en dwomiiwoft. ^ep ben jtratnern, ^roaten , 2)a(mad 

ten n. f ». (eif t }weifeln dwojiti ; ^iermit vergUic^e man 

ba^ 9plnif((e na dwoie (avf iwep Ceitm)^ %. S)* na dwoio 



-( -)o(- > 



fleude kal £«WttlWe dubiu», duo. Hi ©eut^e |»elfeU| a»e^ 



R o « d s i a I '^- 

F^mocy etymolo^icznt, 

$. 5i. 

Gdy Blowa , Had ]Lt6rych dochodzeniem pracuie etymolog, 
Hie s& dzisieysze, powinien pilnie uwazad, czjr za czasem iakie 
w nich nie zaszly odmiany, bs^di co do piso wni ich, b^di co do 
snaczenia , bj^df co do tego oboyga razem. Do przykta- 
ddw wyiey przelofonych, w paragrafach o ubywaniu pra- 
wdziwie iftotnychy a przybywaniii pozorno lUotnych glo- 
■ek > pr»yl4C»ani tu naft^piii^icy : Slowo rzetelny , Uk pi- 
aane ^ nie wiedzie^ zk^d si^ wzi^to } lecz iak go Jan A'O' 
chanowJH, JClonowicz i t. d. pisz^, irzet^iny , Boh. arae- 
tedlny, Ro*s. zrytelniy , widoczna, ie pocbodzi od wyiey 
wapomnionego iriti, irze<f, zk^d uirzed ^ wzroA , zts^d u 
dawnycK. anaczy i i) oczywifty, w oczy wpadai^cy, ia- 
wny a) przenoinie: nieobtudiiy , otwarty, szcz^ry, rzc- 
czy wifty. — Odces , obcessowy , vi dawnych obses , obses- 
sowy; a ie to Lacifiikie obsessus , dowodzi ftarozytne 
zaacaenie ' iego , bo opftany^ tak piaze Kochowjki'. „ili 
% obseaadw wyparci szatani. *' Mqczy4Jki za^ obsessus a 
datmont , daemoniacus , ttumaczy : op^tany , obsea 
Zyto w dyalekuch ogolnie zuacay Mrszyftkie gatunki zbo- 
za > iak go ieszcte Syreniusz uiywa , pisze albowiem : 
,, pazenica ieft iyto } orkiaz ieft iyto ; if czmie^ kft iyto." 
To CO teraz iyto , wyraiato u dawnych rei j zk;|d. riany 
chleb; Mboie sa^ pewnie poiaieysze Stowiafifkie stowo, 
od stowa B6g, w pi^tym przypadku Boie pochodz^re, ii 
Czechdw znaczy towary ^ u Sorabow szczf/cie, — Obmo- 
4/a dzii u naa potwars, sty ifzyk, u naszych dawii3'^ch 
piaaizow zaitfpuie Greckoiaci6&ie periphrnsU ^atowne 
y, ogradzanie , opiaywanie, obmawiani*^, gdy iedna rzecs 
y,wieli( alowy bywa ogradaana albo azerz^y wymawiana" : 
JdqczyufiL W poilednieyazym czasic znaczyto namowf, 
ebradf , rozmowf i ' n. p. ^Panowic przyiechali do J. K. 
^ Msci ua obmowf , a ikoro byfo po obmowie (po aeasyi') 
fy odjecbali. *• Pot^m : wymowk^ , wymawianie aicbie, ex- 
kuzf > aaalii nie wcale przecjwn^ rzeca , iak dzisiay! — 
Pol&ie : hMtman , Rosi. getman , Coaa^. attamao , Boh, 
j^eptttUQ/ wychodzi da Niemleckie S^WA1^tmMn\ wszakia 
tu pamiftad na to, i© J^anptmantt w dawney Niemczy- 
snie^ nie iak w dsiaieyazey, azczeg61nie kapitana, lecz na- 
czelnika, na czele b^di^cego, przetoionego , co u Win- 
dow i innjch Stowian poglavar, znaczy!o. — I Polfkie 
gofe'j Bofi. (o{l; sa iedno b Laci6fkidm hojih, ten pe- 
-wnie przyimie, ktdremu b Cyctrena di offic. 1,1 3, Varr* 
4, wiadomo, fe w dawney Lacinie hojlts , nie znaczyto 
nieprsyiaciela y leca obcego, pgregrinum y hospittm. 

Tar ^elft, UltvXttt. — Dtf< tpofnlf^e gof^ (bfr««ft) Boh. 

Ull^ bfttt Cicero de offic. i, la. imb avA Varro 4. bffonilt i(( 

f tern be n^ pcregrinumy koapitem beif^oete* 

$. 52. 

Z tego wypa^t ^^ pitrwasii 4p etjmologii poaioe% 8J| 



^apiui vn. 

60ba)b bte 8Q6rter; mit beren (Stforfd^mid hn (Iftpmolod 
|tt rbun ^at , tfic^t 9on beute ber ffnb , fo bat er . forgfjltigfl 
5u unterfucben/ ob nlcbt mit Ibnett in bcrjolge ber ^elt SS^tu 
dttberunaen, fowobC in bet ^cbi^etbart, al^ aticb in ber IBe^ 
beutrnig/ obet au4 luoM in bcpben su^ielcb vorgegangen ffnb* 
gu ben oben in ben ^aragrapben von aCu^lafTnng wirfUcb loe^ 
fentUcber unb ^ufaQ fcbetnbar wefentlic^er ^ucbitaben gegebes 
nen ^epfpieler, fikge icb nod) folgenbc^ bin^u. 2)a0 SSBort 
rzetelny, i(l na(b bet jebtdtn ^(bi^eibart unerfldtbat* boc^ 
oie e^ bep 3obann Kochauowiki, Kionowitz n. f to. nr- 

f<beint/ iizclelny, J9oA. Itjetcblnp , ^Ofi.zrytel ... fomillt 

U angenrcbein(t(b oon bem b^teit^ erwdbnten zriti zszit , ges 
me{nr<bitftn(b mtt uzrze<5. wzrok, bet; babct bebeutet e^bey 
ben alten ©d^n'frflettern : 1) ft(btbfltli<b , augen^einUcb , in 
bie 9(u$en fulfrnbi V metapbortf<^ : ungebcu(belt, offcn, aufs 
ti(btlg, reel, wirflicb. — Obcts, obctsssowy, fc^^relben ble 
9l(ren obsns, o5j«wo»>'; unb ta^ iu^ ba^gateinifcbe «>*>se»- 
aua i^, beweifl hit a\U Sebeiitmtg: beftrfTeni fo brau<bt ben 
^u^bnitf Kochowiji : „ hit Sfufel wurben oertriebe n « ob- 

aeasdw, (m^ bett ©efeffencn). " M^czynflii erfWrt obaea- 
aua a daemone, daemoniacus, polntfi^ op^tany , obaea. — 

Zyto (ber (Xocfen; bebeutet tn benubrigen 2)ia(ecten ^trei? 
be liberbaupt; unb fo »irb e^ a\x6^ nod) vom Syrenius ge^ 
braucbt: benn bep \^m finb SBai^jen, 'Spel?, (Setfte, iyto, 
^etreibe, ®etreibearten. 9Ba^ bte beutig^n ^olen unter 
iyto tjerfieben , bie(J bep ben ^{Un rei ((Rotfen) , babet b«^ 
je^t no<b gebtilucbncbe Cfgenfcbaft^wbrt riany i Zboic ('©es 
treibf) t(l offenbar ein Tpitere^ 6iaoif(be^ ^^xt, von Bog 
(®ott), in ber fiinften ^aQfenbidung Boie; bep ben ^:86bmtn 
bebeutet e^ ^aufmann^gtUer, bep ben SBenben ®[Act^duter, 
^d(t. — Obmowa hthiutet je^t i8 e r ( 4u utb u n g.* bep 
ben ^Itcn briicft H hH ®rie<bif(be pcri'phraaia au^, ,/bte 
„Umrebung, Umfsbreibung , wenn eine 6acbe mit mebrrren 
„ iBorten umrebet ober nmfldnblicbet an^einanber gefe^t nirb. ** 
MqezytiJkL ©p'tftet^n befaitt e^ bie SiJebeutung von ® e r a t b» 
fcbUgung, ^erebung; Untettebung; }. IB. /,bie 
„$erren be^ 9tatb^ fomen ^um ^onige na obmow^ (gur^on^ 
„ ferena; unb nacb geenbigter obmowa (^onferenj) entferns 
„ten fie ftcb.'' 2)anii bebeutet e^: IKn^rebe, ent((bnl' 
bignng; etne ber beutigen grabean entgegen gefe(te iSebens 
^ungl — 3)a^ ipolm'fcbe heiman, rber Je(bb^rr); Rosi. get- 
man, bep ben i^ofiifen attaman, Boh. beptnian/ fi^brtauf 
bA^ 2>eittf(be ^guptmanni bierbep ijl nun an erodgen, 
birfj^auptmannim alten a)eutf<ben, nicbt n^te bente bIo< 
bf n € g p i t A i K , fonbern ben oberf^en eommonbircnben, h^i 
Dbf rbatipt, ba^ bep ben aStnben unb anbern <S(<toen pogla- 
be ft, »irb ieber f&c iai Sateinijkbe hoaia erfennen, bem ti 
, b<f Wtiaim alten£gtei», ttt<btben Jelnb^ fonberit ben 

r 

I 

f. 52. 

SiUtm etgifbt |t<^, baf elne^ bet etften ^ilf«mitte( ber 



i -M- 



dsiefft, ktdre ntm (Uwi4 hiIlory% odmiaa Mwy tak w 
Ifstatci*, iak w snacxeniach » a sattfm, potrzeba •gio^sa- 
r^6w, mianowicie za^ ^riedniey i oUatniey Grecsyzny i 
Laciny. Gdy tylqkrotnie pod ppiedyncaemi tpdtgtoikattii 
Grecxyiuf i Lacing srzedniego wieku przytocsyiem i iui 
nie wj|tpi^, ie sif tam s slebie czytelnik zaftanowl nad 
dzisieyszem a nas znaczeniem a?dw: ptitron^ pr^btnda^ 
froAosiCMy inkvifl* huUa^ papUi ^ arkiUM i t. p. 



Sot tfi^rfd^mtfl bU aSerfe fftib , »c{<(e turf He deftt^lie htt, 
mit ben ®irterti^ fi»»e^I in C^tdHtt, aMiBebentnnS/ »ors 
degongenrn iOerinbernnaen^ anfflelen, b- ^ bte (dloffo* 
r i e n ; nnb | vat 9orn4m(i(^ bet 9titd^ifdftn unb ^teinifK^en 
Sprac^e mttiexct ttnb Ie(ter ^eit, 2^ id^ pben brp ben etns 
aetoen ^itlautexn Ineiti fo )>te( ®rie<^if(^e ttnb ^ateinifd^e 
aB6rter ber fpitern ^ettafte r «ngefi&(rt (abe ; fo miU id^ ^ter 
nnr noc^ bent 92ac(benren bt$ Seferl bie ^entige ^ebentnng 



folgenbet <8}6rter liberlaffen: patron (bet ®a(^»a(tct;, pre- 

banda (bit ^ftAttbe) , p?obo«sci (Ibet ^WlftJ , inkauft (bfe State) , bulla (bfe aulle) ^ papiei (bet ^bfO , arkoaz (bet 90s 

|en 9«|»iet) n. f #. 

$. 53. V §, $3. 

Foniewai nie zawaze a wta^ciwego inodfa czerpano f^a bfe IS it tet nlc^Hmmet an^ bet teinen ^Ineffegeftit^fifi 
atowa, lecz przyswaiano, iakie si^ tylko w potrzebie foiibetn im ^aQe beti9?ot^, Me etften ble beften aufgenonis 



aawiofly; ttymolog wife obraca^ na uwag^ , pie tylko 
na ifcyk glowny, ale i na idyotyzmy, nie na tam^ tyl- 
ko IK p. Niemczyznf ogola^, lecz i na dziai oneyie na 
aiisz^ i wyiszii, nawet i na oaobne prowincyonalizmy. 
Bierziny Poljkie cArxtui, Hot*, chtitn^ Vind. hran , Aren, 
wszakie wychodzi na Auftryackie Sittti, Sixiai\ z Safkiem 
sai 9Xeettettig nie ma i naymnieyszego podobieAilwa. 



men nmtb^n , fo bat bet aSortjfotfcbet nicbt b(o^ einr Spw^U 
fptaAe , fonbetn ancb ble 3bfotifmen botin |u enodgen \ Hit 
2)eutf(^en a(fo ntcbt b(o^ bfe $0(bbeutf(be ®(^ttftfpta(be , fona 
betn aticb ba^ Dbets nnb 9{lebctbeutf(be nnb ein^elne ^rooin:: 
cia(Umen; ^o a* ^-^ (Hmmt ba^ ^olnifd^e chrzan, Hoss» 

chrien , Vind. hrao , hren , gatt^ mtt bent CefUtreicbtften 

^ten^ 5(t4n, auf^^mmen; bat abet mit bent ^o(bbe«tf(bett 



Bierzmy icazcze Polfltie yarriicA, 5oA. fetttttb, Aufr,%^Xi* 5i3?ee tt e ttig gat Wne 93er»atibtf<^aft. 2)a< ®Ott far- 



tm^, i to roine od Saflciego @<bAt)e. Toi podobnie Pol- 
flue Jkodota schodzi ai{ z Auftryackiem @tabel/ ale nie 
a Saiki^m Cc^enne* Aujlr* ^a\n, ifnka, iSax. bet Stegel. 
Wielka cz(^d slow naazych ieglarlkich, kupicckich, na- 
leiy do uiisz^y Niemca^'zny, nawet do Holenderszczyzny, 
m. p. szknta, reia, zegiejgarn, bezmian i t. d. 



tuch, Boh. fettncb/ ifl ba^ ob^tbetttfcbe %ikttxi&f\ Imi^o^s 
benrf(^en bingegen bei6t ei, b\e ©cbAt^e. (Sben fo ifl ba^ 
Votnifc^e (todola gans bd^ Deflettetcbifcb^ ^ t a b e I ; abet gan| 
oetfc^ieben oon bent i^o(bbentft^en 6 (b e n n e. Oefi^r. bet 

(Rain, /'o/zi. rynka, etn Wegel cf, Poln. tygiel. ^- Cin 

grofet SbtU bet po(nif(^en SBbttet, bie bte ^iffattb attge= 
f^en, gebbttbem 9ltebetfdd^fifd^en; ia bent ^oKdnbifd^en ^u, 
a< ®* t^kuta, bfe @($Ate, reia, bte 9lee, (Ka^e, zegieigam, ba^ Sege{gatn n. f. ».. 

j. 54. . 5. 54* 

2>o<b bte gtif te i^^Ife bat bet 9o(nir<be 2Borrfot((^ ton 
ben oetf<btot|Tetten DlKuitbatten ^nerwatten; [a obne ffe, batf 
et e^ gat ntcbt toagen, ^otfcbtntgen atianfleSen. 9fuf ben ets 
flen 58(i(f m6cbte xaaxi oeratutben , bat ba^ SBott szkto . mit 
bent beutf(ben (^ ( a ^ ju efnem @tamnie gemote, nttb ba^ 
szinid sif , nicbt Hnid sif ((timmetn) oon azkto betfomme. 
9(0ettt ba^ (Kuf tf(^e fteklo , Bed. atklo , leigt nn^ eine welt 
ffcbetete Qnette , in bent ffljotte ftekat (Jlie^en , flAf ig feon) ; 
(fteklanis bebentet bt^ ben 9iuifen ben ^meUet) nnb fikbtt 
ntii anfbieiBorftellung be^ %iHwvi, inSfu^ gej^ta<bten, nnb 
na^ $<bttte(anng oetbdtteten. 3)a^ szkini^, azinid, ^ini^, 
foate a(fo isnii! gefcbtiebrn oetben , nnb W |n fein^n S^n^ 
Sefbucbftaben /-'> ipooon toeitet nntettbie diebe feon n»itb» 
— Jlbnnte man fetnet ba^ ®ott Korowody »obl beffet m 
iXit'en, aW aue bem giujifcben korowod, chorowod, %tibt 
tnng bei (Ib^xi , bed iSeigend , Oietgetitan} ? — @o and) bad 
iSott mfokos (bet cffiilcbbatt t (Selbfd^nabe{) , bep ben Hiufs 
fen in eben bet SBebentnng Moipkosos, 00m SKnfif^^en moh- 
ho , ^olnifdjf Mleko , ^((4 unb rsa<{ fangen. — ^ou w^z^i 
(enge) babe t<b fd)on toeitet oben bemetft, ba$ ei mit (Huif- 
(!<^t anf bad iBbbnufcbe a tt ft i I anf ba^ 9n9if<be nzki, ^m 
bem £ateinif(ben anctua, an^ius, anguftus, bem beutfcben 
e n g , bem ®tie<bifd|^en jancbo , )n tecbnen ijl. 

J. 65. 

Cft fit an(b bep nnd bad 6tammioott oetMten gegangen ; 
man^at ed aldbann in ben anbetn gtnnbatten anfinfncffen. 



Nijwifkazey zad pompcy etymolog PolJki apodziewa^ 
sff powinien , s pobratymczych dyalektow ; ani t^i nie- 
cbay si( bez nich nie pory^'a wykladad atdw pocz^tek. 
Ktoiby nie s^dzit z pierwszego weyirzania, ie sfowo 
txUo naleiy do spdlnego irzodta z Niemiecki^m 9itlif 
a zat^m txkinU sif , nie Uni^ si^ , z tego sxkio \ lecz Ros- 
sjyfltie Ji€\Jo , EccL Jiklo , odkrywa nam iego daleko pe- 
waiejaze irzodlo , w ilowie Jleiat ^cieka^, iciec, ciec, 
(Ros9, Jt€klarU9 szmelcarz), podai^c nam wyobraienie cie- 
klisny, pfynii, czyli'czegoi po roztopieniu ftwardzonego. 
Za czdm sxkinUy sxinU, ilnld^ powinnoby aif pisad //mV, 
i ma. frzodtowe gto(ki /-#, o ktorych powie %\% niiey. 
— A i to drugie Polikie korowody ^ moinali doktadniey 
wyprowadzad , iak z Rossyyikiego JCorowod^ chorowod^ 
wiedzenie choru, t. i. ta6ca, prowadzenle reiu, rey. %- 
Rdwnie i to trzccie miokos^ ktdre ieft toi samo, co u 
Rosayan mohkosot^ od alowa Rosayyfkiego moloko^ po 
naazemu mUko a fsa^. O af owie zaiS wqxki , wyiey m6- 
wilem, ie go» og^daii^c aif na Czeikib aVi^i, Rosa, uxkiy^ 
do Laci6ftiego anciui ^ anxiut^ angujiut ^ Germ, enge, 
Gra€C» anchoy odniesd naleiy* 



j. 55, 
Przypada takie nie raz potrzeba , gdy pierwiaftek t\0' 
wa u aaa sagin%l, a«uka<S go po innych dyalektach; n. p. 



< ->r- ;. 



tfowo nareab , Boh, mf^ah , ma irzodlo -w Czeflci^m, 
Bo^niefifki^m V^f^tU, Wtcp, Vind. vrez/U ^ vrshem rzucid. 
— Polflsie &rz)twa. Boh. f)titXOa, Boss, Aritvra, Viitd. 
kritvay W Rossyyikicm brit ^ Vind. briti golid. 

j. 56. 



Warcab (^er ©amettfleitt) / fioA. wrjcafe, lit feln^n Urs 
fprung 9on bem ^o^tnifd^en, SBo^t^ifc^en to rep, mc(u, 

Ki/zi/. vrezhi , ver^hem (toerfetl). •-- Brzytwa (Oa^ ^Balbiet^ 
ttieffer) , IfloA. b r 1 1 tD a , iioj*. britwa , Ki>z</. britvft, V0lt 

bcmiKuptfc^enbrit, Fmc/ briti, (b^lHren, Wcmn)» 

5- 66. 



Fowinna takie etymologa 2aftana"wia^ ToinoiC znaczefi -. ^^ cD>-«*r^-rA— —.c r^-^^- ^ .^ r • . «» r ^«r » 'x k 

■«C.echow befrba cHodnik, kuczka letni. 5 u Ro.syau i" i^.^nt rt^n S^^^ 

6e,Uda rozmow.rozpr.wa, posiedzenie kompania, altana , ^^^ ^^^^ « ^ ^,^^i^^,^Z.U. bW lomSwb^'" ktj 

u Krainczykow i Window A«jec/<i, desieda . mowa, aiowo ; K-^oOfA--.* u  i k:.<i^4.«.<. #* « i. 1 X /« r r«i-J r-. 



stii^d u uich besedishe Sfownik, besednik mowca, btstd- 
nishe ambona. — Chytry u Rojsyan i Czech6w to sa- 
mo CO u nas ', zas u Krainczykow, Window, Kroatow 
prfdki, ssybki. — Polacy nibwii^: w pieca palic; Rossy- 
anie z Czechaai] topic , Kminczyki z Windainl Aurzytf» 
I'olacy : ksi^gi drukowac; CiGchy wycijkac\ Rossyanie pie- 
czftowac. Polacy mowij^: kochad z calego serca\ Ros- 
ayanie: a caley watroby. U Polakow: Boc Pa/i; u Ros- 
.yaft goapod (cf eo.podarz); u Soxab6w kmez. - Uprzey- ^ ^^^^^ .J wyci&a^ (au«ibr6tf<«), bep ben«aff.n pi 

uparty. — Narx§dzie u nas iDltriiment; u Rossyaa iVa- -•---.- *^. '-. - ''- r _ ' » * "^ 

rtad ozdoba, przyosdobienie, uarzr^dzenie ; u Window 

nared, naredba , przygotowanie , przyprawa , uczynek, 

dziclu. U Czf'chow inlirumuut lub naczyuie ttdbobtfi u 

Rossyan nadobe pptrzcba, konieczno&c ; u nas nadoba 

uroda, pifkno^d. — Zakon u Czechow 1 Rossyan szcze- 



golnie prawo ; u nas szcza^dlnie mnisza rtguta , zt^^d u 
uas zahonnih mnich, zako nn ica mnistki^ u Krainczykow i 
Windc^w sakon Han inalif'uiki , inajicuftwo; zt^d u nich 
snkonnik malionck , sakonnica iiiaiionka. — Broic u natf 
znaczy : ile czynic , ztego co popehiiad ; u Kroatow broiti 
liczyd, rachowa(5, broi liczba, rachuoek. — Cz^do slowo 
azlachetne i«fl w iednym dyalekcie; za uikczemuc zas 
uchodzi w drugim ; w iedaym znaczy pochwat^ , w dru- 
gim nagan^ lub wzgard^; w iednym wyraza zaietf , w dru- 
gim przywarf, i t. d. Gramota u Rossyan dyploma, au- 
tentyk, z Greek, gramma pismo ; u nas ramoty bazgrani* 
na , szpargaly, U Rossyan dumnoy tytul pandw rad *, u 
nas dumnyj py«zny, bardy, nad^ty. 



Saube; bfp ben ^raincrn tmb 98inben beseda, besieda bie 

(Keb^, Hi ^Bortj baber bcsedishe h«ii S6rter6ucbr beseduik 

ber (Hebner, besednishe biev^an^el. — t^bytry bebeutet bep 
ben ^olcn, 9iuffen unb IBobmeii argnfltg) brpben Sixain 
nenir ^inbin, 6roatrn fd)nea, grfd^tvinb* (SinbeU 
(en umfc^retbt Ut ipole: im Cfrti brenoen-, ber DtuiTe 
unblB6(me, f(bmeUeu, bet drainer unb 9dinbe; dtauc^ 
itt a ^ e n. S3i<^er bruif en beipt, bep bcm <polcn drukowa^i 

pi*- 

5>eri bet^t bep ben ^oUn scree; brpm diutfen w^troba-, le(s 
tere^ bebeutet U^ \^tm <poIen ble 2eber. 0ott ber ijerr, 
bepm ^Plen Pan Bog,; bepm Oluffen goapod (^olnifd) gospo- 
darz ber SBirtb) ; Oep ben asenbcn kniez (ber g6riV — 
Uprzcymy beo ben ^olen nub SS&bmen: berjUcb, inntg; 
bep ben fKuffen Mrtndtftg. — Narz^dzie bep ben folen 
ba^ Sfiereaeng; b.'p ben mwffen ble iSefiiernng, bie 
^ubereitung; bep ben i>Oinben bie ^ubereitung, bie 
^utbat; i^anblun?, hie Zljat, Ui Serf. SBepben 
SBcfimen bet?t 29errjeifg, @er*4tb, ©efcbirr nadoba-, bep ben 
aiuffen nadobfcba^ SBebnrfni§, bie 9Jot^>wenbigfelt; bep beo 
^olen nadoba h\t ^xMiC^^Uxt, ©cbonbeit. Zakou bebeutet 
bep ben muiTen tmb SBb^men an^f<t)(tejilt(b Hi ®eU%t ^^P 
ben ^olen au^fd>(ietii(b bie C r b e n ^ r e g e ( ; baber bep ben 
q)olen zakonnik ber jDrben^bruber, ber OKbncb, aa- 
konnicabie ^leflerftau, bie9Jonne; bep ben Arainem 
unb SBinben bingegen sakon bie (^b^; baber bep tbnen sa- 

koiinik ha (^IjtVXatin , sakonnica hk (ifi^iXCiVi. — BroJd 

^ijit bep ben ^olen frepein; bep htn €roftten id blew. 



tecbnen, nnbbroi biegaH/ bie Die* nnng. — £>ft ifletn SBort in ber einen ^DJunbart dbel, in ber anbern nicbrig, 
briitftitt ber einen 2ob, in ber anbern ^abel au^, beaeicbner in ber elnen ^mm, in ber anbern SRangei nnb gebier. 
a)a« (Xtt^ifcbe gramoth (au^ bem ©riecbifcbfu gramma) bebcntet ® iplom, ttrf<brift; bep hm ^oten ramoty ©c^miererepen. 
Dumnoy tft bep ben 9tttffen ber £itel ber ge^eimeti Oiat^e; unb kt^ ben ^oien ^eipt dumny (IqIj^ anfgeblafen, tro^ig. 

5* 57* $• 57. 

Takowa pa dyalektaeh. rdinos^ znaczeA tegof slowa, 2)iefe ^erfcbiebenbeit ber ^ebeutnngen ein nnb eben befs 

ktdre przecif i chod w dalekim ftosunku si^ 8cliodzj|, sJu- felbeu 9Bort£( in ben verfcbiebenen Wunbarten , bie bann enbs 

ty cz^fto otymolQgowi iui do odkrycia ffzddla sldw^ iui {vif bocb wUber, obgfeiib ill entfemten 3fn|i(bten sufammett: 

do zupctncgo. praekonanfa si$ o znaierionim. — Kaidy z ttift, bilft bent. SBortforf<ber tH^iJ txt Stammw^rter entbes 

palcow u Polakow i Rossyan p^ilec \ u wsayftkich zas in- (tea, tbeit^ hu, %evM\it\t ber nufgefunbeneu bewetfen. 93ep 

nych pobratymcdw prjt, perji (a t tego perjl mamy na- Un ^oUn unb Olnffen ^eijJt ber gittger, palec; bep aaeu 

parjlehy pier/cieii, ziele pif^fperftnik); slowo za^ palec Jl librigen 6(at)en pr(l, perft (baber ba^ ^Oinifibe aaparftek 

Hich to szcacgdlnic znaczy, co Lacifiikic poUex , melki ber Stngerf^Ut; pier^cien ber 0{ing, pifdperftnik ^^nfftngers 

palec. — Ci^iko od raza nasze slowo pobiaiad YTf^vo- (raut); bep biefin aber tft palec gatti hai ?ateinif<^e pollexl 

wadzid zc stuwa btaz€n\ bo to u naa glupca , lub gtupca, ber l^aumeo. — Poblaia^ (elnem nacbgeben, nad^feben' 

udaiJicego figlaria znaczy; lecz gdy w innych dyalektoch, f(^mei(^e(n ; Id^t |!d> ber tBebeutung na(b ul^t fdglicb opn 

i4ko to w RaguzaAikim , Bo^niefdkim i t. d. biazeri po-^ bent fotnifc^en btazen (Warr; ^ofnatr^ $an^wur|t) abWten • 



< X- )- 



ddebca; lacno satem i na32e pobtaia^ tu naliero^aif. -- bo(^ tit anb^tlt ^SMbatUXi, iltt OtadUrdUlfiC^eil , $8o0nif<^ert 
Pospolicie mniemamy , ie s2o>vo szlachcic , szlachta, po- (at bta^en bie iBel>entltng be^ 6(^met(((et^ ; nilb tllin tfc hit 
s2!o od Nieimeckiego @(htad)t bitwa : atoii iednak u Krain- ^Mettung elulcUC^tcnb. — ®en>6(n(i(^ lift man sslachcio* 



csykow i Window shlahta , poshlahtnojl pokrewiejiftwo, 
shlahinik krewny. Tak i w Otfrydzie i Notierze s/ah- 
tSf tla/UOf gislaht rod, rodzay, familia, w niiszey SaiE. 
i wyiszych Nieincz. ©c^Iadjt; ©C^Iecfet; Svec. slag^ slagt 

(cf. ^oc^bentf:^, ^&i\a%, oon dutem ^c^lage, an^ 
brc iirt fc^Ugen, nac^ einem fd^U((^ten). Sziachta 

tedy nie a ^iemieckiego @(^la(^t bitwa ^ lecz z Niemie- 
ckicgo ®efd^Ie<^t, wypada na Niemieckie bcr ®ef(^fC(^ 
trr patrycyuss. Podobniei w inazych dyalektach , w fio- 
^oienikim, Kroatfkim, Dalmatikim, Szlachcic plemiennik, 
-« Gody w Foiikim Boze narodzenie, biefiada, uczta, bo- 
nowanie, wesele maiienikie; st;^d oczywiscie godowaS^ 
Boh. (obOWati, biefiadowad , takze u nas chodo\vac\ fy- 
•wi^, karaai^, podeymowad aWoim kosztem ; ale godny, 
godzie si^, godzic na co, ugodxid w co, ugoda, zgO'^ 
da^ pogoda, prs^ygoda^ vygoda^ godzina i t. d. chociai 
iawao i pocUug atuchu i gloaek , od gody id^ , cif iko od 
lazu z niego wykUdad, nawet udawsxy ai^. do innych 
dyalektow. U Czechdw ^|ob, I^Obp, procz uczty., biesia- 
dy, wszyjlkie wielkie Swifta znacz^; u Window gody^ 
iwi^to , uroczyftosd , imieniny *, u Krainczykdw azczegdl- 
nie imieniny *, u Roisyan god rok , godina czaa , los, 
ttcz^lcie, godowat rok prZebywac. Dopiero zadanowi- 
irsiy si^, ie tu wsz^dzie znaczy sip mniey lub wi^c^y ia- 
ki:» czasu przeci^g, iakas pora , doba, mai;|ca pewne 



(bee ^be(mann)/ azUchta, (ber ^beO von bem S)eutfc(ett, 
bie ®41a((c, (Selbr<((a<(t) <tb(lammen; alkin bep ben 
.^rainern unb ®inben bebeutet shlahta, poshlahtnoft,.bte 
^eripanbtfc^aft , shiahtnik , ben 9(noerwanbten. (Sben fo fins 
bet man be^m Ctfrieb nnb 9{otfer siahta, slahto, gis- 
laht fiit @tamm , €tammbau^, %ami\\tf 9{ieberrid^f. unb 
Cbetbeutfd) ®*Ia*t, @(bled)t, Svec. Blag, alagt (man »et» 
gleid^e ha^ ^ocbbeutfd^e @ c^ I a 9 / von gutem ® d^ ( a g e^ 
au^ ber ^rt fcbUgen (nac^ einem f<((a(^ten); sziachta 
(ber 2lbelj ifl fof^ItdSr ni*t 00m 2)e«tf(ben @ d^ I a c^ t , Jelbs 
fd^Iacbt I fonbern von ® e f d^ ( e c^ t abjufeiten, unb entrptic^t 
ganj bcm in 9}iirnberg noc( gebrdncblid^en , bet ®ef(^(ed^s 
ter (Patricius). 3n anbem ^unbarten, im SBo^nifc^en, 
€roattf<4en, 2)armatiMen b^i^t ber (Sbelmann plemiennik, 
»on plemi? bet @tamm. — Gody bebentet beo ben tpolen 
SBepbnacbten , ®aflmab(/ SSobUeben, i^ocbseiti bo^et aus 
genfd)etn(td^ godowad. Boh, bobo»ati, fcb/nanfen; fernet 
chodowad, futtetn , ^it^xtti, tractiten, anfnebmen^ Untet^ 
bait geben; adetn Godny tauglid^, wiitbfg; godsid ai^ tan^ 
gett/ erianbt fepn, godzid na co tvornad^ sielen, ugodzid 
elnen SSetttag treffcn , ugodzid w co bineintreffen , ngoda 
ber 93ertrag; zgoda bfe (?tntgf eit, pogoda gfinflige geitnnb 
9Bltterung, f*6ne* Setter, przygoda bet ^Vi{M, H^ <SX9 
eugniS, wygoda bte ^equeraltd^fcir; godzina bie ®tunbe, 
n. f. R). , IniTen fl* , fo offenbat ffe an* ben ©ucbflaben nadb 



ograniczenie , pewne przeznaczenie, pewni^ wlasnos'd; po- vvti gody betfoinmen, bennO(b in ibten fO Oetfcbtebenen !8ea 



kazoie tif , ii ki^dys gody znarzyfo porf , uprzywileio- 
wan;^ do iakicys urofzyHoici, porf do czegos osobliwie 
tdan:^, po myill czyiey, zgola chwil^ szczf^liw;^ i wU- 
iciw^ do szcz^sliwego przedsi^brania ; a iui wynnrza sif , 
ie pitrrwial\kowe zuaczenie sfowa gody zatracito si^ , nie 
tyiko u uas, lecz i u naszych pobratynicow ; ie za^ tkwi 
w pochodzi^cych z niego , wyraiaiijrych b^^dz czasu iakis 
kres, u, p. godzina^ bi^dz tegoi iak% zdatno^d, n. p. pO' 
goda, b%di tei w ogolno^ci wzaiemne z sobs^ Aosowanie 



bentungen nid)t fi^gltcb barau^ erf Idrcn ; felbfl wenn man bie 
ubrigen ^?unbarten an ^^[fe inmmt^ f^ci^ ben %6bmen bes 
bentet bob, bobO/ anfcr(S)aflmabl nnb Sepbna^ten, au<^ 
nod) Cflern unb 9fing(len; beo ben SS^lnben: Je^ertag; 
Sent'r[i(^fett/ i)(amendtag > bep ben ^rainern an^fc^Ueflic^ 
tRrtmen^tagj beo ben fRuflfen god ^ait, godina ^elt, @*irfs 
f<(, ®Wcf , godowat ein 3flbt oerleben. (?r(i menn ttianers 
»dgt, bai bier uberafl mebr ober n^eniger ein geoiffer ^etts 
t(tum , ein ^eittbeif oon einer ge»i(Ten leaner, gewiffen iBe: 



sif, zsob^&if iednanie, n. p. zgoda, ugoda , wygoda i t.*d. flunmnng; gewiifcn ^tgenfcbaft bejeicbnet mirbi fo mirb e$ 

eiuleud)teub , ba§ gody eine aUgemctnere Q3ebentung gebabt 
Menm&ffe, ndmltcb: bet in met ^eftHcbPeit befiimmfen, ber 31: etwa^ befonber^ fcbitflld^en, gi^nfligen, ouc^ einer gliicfs 
li^f iVL gmcfltd^cu Unternebmnngen gnrj geeigneten gett, fo wie ba? ^olnifdjf pora (cf. Gr, euporia, Lat, opportimi- 
Bitai). 2>trfe fldgemcinere UrbebeutuAg hii 90ort^ nun, ift nicbt h\e^ tm 9o(nif<ben, fonbetn aucb in beniibrtgen oerfcbwU 
limrn ^unbarten oerlorrn gtgangrn ; liegt abet ben booon abftammenben Sbrtern jnm (Srunbe; benn btefe begeicbnen, 
tbeiU ein gewijfi'^ B^ttmaa^ , h. $&. ba^ ^olnifd^e godzina bie Stunbe, ba^ Oinf tfd^e god ha^ ^abr, tbeii^ eine gewiffe 
ftattgUd^teit, €(bictii(bf<:tt bet gett ivt €tm^, g. ^. pogoda gAnfti«;e geit, aSitterung, fcbbne^ Setter; tbettd au<b im aOf^ 
gemctndi, oecbf^ifeitige^ ':OerbdItnt| ^ n)e<bfe(feitige^ OTntfprec^eu unb Uebeteinflimmung; }. $B. sgoda bie eintra<bti ugoddt 
bet ffleittag, wygoda bU 23i:quemlic^teit. 



J. 58. 

 

Nad to pokazuie si( czasem z dyalcktdw, ze co z ra- 
ta zuaie ai{ bydi slowem o dwoch znaczeniach , nie ieft 
iedflO, ale dwoiakie i z dwoch frzddel. Tak NaczelniA 
tt nat 1) przeloiony, na czele niby bfd;|cy, a) taima 
aaczclna. W Rossyyiki^m zas pjerwsze brzmi i pisze si; 
naczainiA, a znaczy nie tylko przeloionego komende-' 



5. 58. 

^vii ^ergfetc^nng bet sRunbatten ergiebt ftcb au(b au»ek 
fen , bai toa^ e i n Sort oon ^meperlep IBebeutungen ^u fi 911 
fcbeint, nid)t ein Sort ifl, fonbern sn)(p Sirter, oon 
jweperiep @tdmmen. 3>ai ^oinifc^e naczeinik bebentet: 
1) bai Cberbaupt, ben an ber 6pi(e,. an ber @tirne (ozolo 
bei^t im ^olnifcben bie ^tirn) flebenben ; 3) ba^ Stttnbatib* 



rQi4cego, Icca autora lakiey rzccjty, ktdry iey dal po- ^fleiu im 9lufif(ben b'tf^t etftere^ naczalnik, unb bejeic^net 

cz^tek; i pochodzi wres ze sfowami Naczaio pocz^tek, nic^t nut ba^ commaubirenbe Cbetbaupt, fonbern Aberbaupt 

naczalnyi pocz^tkowy, od sadawnionego cz^/, czyntxd^ ben Urbeber; i(l alfo mit beu Sbttem naczaio bet Wufaug^ 
t. i. pocz^d, poczynady rospocs%d, ro»poczynad» Drugie naczalnyi anfdnglic^^ gemeinf(^aftU(^eit Urfprung^ POn betl| 

4 



\ 



-)o(- )- 



iU tmimm n^fhta^ po ftoasyy&u Naexelnik^ nacx€^ 
hi J nacKtlocEek^ aaleiy do Stowia&ikiego ct9lo^ po na- 
stemu cMoio* . 



vetattrten csi(^, ezyna^, ^Olnif;^ pocsi^^, poctyna^, roE- 

poczii^, rospoczynad, aiifaitgeii* Z)a^ Gtlni^aiib (iagegm, 

ffinfifd^ nacaelnik, nacselok, nacieloczek, ge^^Ct }ll ^Vn 

6(a9if^eti caelo y $plntf(^ csoto , Me Stim. 

««pltel Vllf. 
Serfc^iebene ®rabe ber e^ymologifc^eti Ofiol^^dt. 

J. 69, 

2)te ®fn)i§ieit etnec etpmelogifcfeen ^IMeitttng er^rffet an^ 
bet toed^felfeittgen Ueberein|>itnmiing , fotoobl ber SBur^el^ 
bttcbflaben, a(^ bet SBebeutung. SBep SBbrtern, bte mit^ta^ 
ppfttionen jtifammengefe^c, obngeaAtet ber tnand)er(e9 ver^ 
ftiebenen (Hicbtnngeti unb Uebertragungen, bennod) bie iBe^ 
beutung tbte^ ^tammiDorM bepbebalteu; f Ht eg, nacb ®egs 
((bneibMng ber Vrdpofttton unb ber ^nbung, ^ax ni(bt fcbn^et, 
ba^ ©tammwort unb in ibm bie SBuracibucbi^aben au erfen- 
nen : a^* 

nawrdcic, nawraca^, nawrot\ obrdcUy ohracai ^ ohrot , obrotny^ obrotnoic\ odwrdcid^ odwrdt ^ odwrotny, odwrot- 
noif^: powrdcU^ powracad ^ powrot , powrotny ^ powrotno^c\ prxewrdcid, przewracac\ przewrot , przewrotny, prxe- 
wrot/iQ/iff przewrotnik , przewrotnica\ przywr6cic\ przywracac\ przywrot , przywrotny^ przywrotnoic\ uwrot ^ uwro^; 
wywrScUy wywraca4^ wywrot , wywrotny, zawrdcic^ zawraca^ ^ zawrot ^ zawrotny,. 

Nic. {acnieyszego , iak w kaidc^in z tych pochodzi^cych (^g ifl nlcbt^ UX^ttt , (tfg fit iebettt VOIt btefen abgelflteteil 

iipatrzyd friddtowe stowa wf-dcic, wrot , wrota, aw nich SB6rtern bag ^tammwort wrocid , wrot , wrota auf^UJinben^ 

gtoiki iftotne te aane, co i w Lacitilkiem Verto ^ t. i.: utib stigleicb tit tbncn biefetben SButjelbud^flitbeti, bte ftcb in 
w-r-/, fw-r-cs^-r-r, i^-r-c. • beiw Satelnifcben verto bepnben, ndmlicb = w-r-r, sw-r-c 



R o t d a i a t VIIL 
O roxmaitych flopniach pewno/ci €tymologicxniy, 

$♦ 59. 

Fewnoid wywodu iakiego etymologicsnego , pokazuie 
Bif, przes wzaiemn^ agod^ tak glosek illotnych, iak zna- 
czenia. W stowach 2 przyimkami zi^czonych, zachO' 
wui^cych pomimo roinych kierunkow lub przenasni , zna- 
czenie swego pierwiadku, po odci^ciu przyimka i zakofi- 
czenia, nie trudao poanad pierwiadkow^e stowo, a w 
niem illotne gtoiki, n. p. 



5. 60. 

TrudnieysZe do rozpoznania s^ niektdre, od stowa iqd 
pochoda^ce; oraz ieieli nie w^tpliwe, przynayxniuey nie 
pewne. Ze ^, f ukryte w sobie zawierais^ m lub n, wy- 
iey pokazano ; z9X6m stowo to tak sobie wydawid po- 
trzeba : 

i<l^, i<|- , if- , im- , i/i- , iem" , len^ , 
Ji^d, 12^!, ifliy ifcie, i^ty, ienty, ieniec, ie6ftwo, imad, imowad, im^, Slav, imati^ imat. Boh. giti , gal, gg^ 

gmu, gintatt. 

Fordwnay Lacinikie emtus ^ emi ^ emo ^ w dawn^m 
znaczeniu brania, a z tern Niemieckie z przybrant^ zwy- 

czayn^ nosowi^ sp6{gioikii «, nabtti, genpmmen, iiebmen. 



$. 60. 

W<bt fo tei*t ift e^, mancbe ittbfMmmlinge beg ®ertg '^\^ 
(faffcn, nebmcn) i\x extennen , unb eben babcr bletbt ibtc 
QlbUituitg , IPO ni^t ^ipetfilbaft , bp(( uttgetoi^ S)a| a tttib 
f ein t^erbprgeneg m pber n entbalten, tpurbe Pbeti ge^eigt: 
man bat ficb alfp biefeg SDPtt fp ppranfteffen : 

1/1- 



1) Niew^tplhrie a tego irz^dta, bo Ui to sama zgo- 
da i gtosek lAotnych i znaczefi pokaauie , pochodz^ : 



9Xan t>ergleicbe bag 2atelntfcbe emtus , emi , emo , in bet 
alten ^ebeutung beg^ebtneng, nnb bag ntU bent pptge* 
fe^ten 9?afenlaute vermebrte Sentfcbe nabtn, genpm? 
men, nebtnen. 

1) Unanbeaweifelnbe 9(bfbmm(inge ppn biefem 6tammer 
benn fPWPbl bie Uebereinflimmnng ber 3Bur|elbn(b(lgben^ M 
ancb ber ^ebentnngen beioeifen eg, finb fplgenbe: 



Doiq/j doymf y doymowad; naiqtff naymfy naymofi^ac , naitmny ^ naierrtniA , naymacx\ prxenaiq^y prxenaymo^ 
wa/, ponaymowa^j namiftno/c\ namiftny^ objqc\ obey mow a^ ^ objqteky vAjftny , objftno^d; Oboiftriy ^ oboiftnoU^ 



seymiAf teymikowad , (r, sub litera S §. 29.); uiq^, uymowa^, uyma , uiqtek, uymacx\ wyiq^^ wyimowad^ wyiqteh ^ wy~ 
iftnyy wyiemnyi wxiqtf, ^xifty ^ wxifto/(f; przedsifwziq^^ prxedsifwzifcie , (Germ, ^ag Spmei^mett) 'c&Vi xdeymowa^; 
xaiq^y'zaymowa^'y wzaiem^ wxaiemny , wzaiemno/tf \ xawziq^ , xawxifty , xawziftoi^; uwxiqd^ uwxifty ^ uwxifto^^i 
rfAoUmca , rfkoymia , r%koiemflwo , rfkoieU, 

Ci^g ten dot^d prnfty^ w idotnych gtofkacb dosyd ie* ®(g bletbet ifl biefr 6tammte(be gtabe, bett aSntgelbncbs 
dnodayny^ w anacxeniach a pierwiaAkiem, cay fizyczme* jlaben tta(( giemlicb gtetc^Mnbig ^ ben SBebentnngen tt«(b tn 



-( -)o(- h 



csy monlnie, nie truduy clo porownania, iak ieft fatwy, 
tak wVpl'W^^c^ nic podpada. 

a) Voydimji tcra/i do trudnieyszych*, a przeto mniey 

bcsywiftych. Jfnif ^ Cam. jime, Croat, ime, Slav, ime- 

ne , Rosi. imia , Boh. gme^ gtHf UO; fporownay miano, mia- 

nova^y mianowityy Boh. gntenOIVatt) tak lak Lacifiikie 

Nomen, Greckie onoma, Nicmi^ckie 9?attte/ te same iflo- 

tne gto&i stowa t^/, imac, t/TZff, zawiera ; nad to, gdy i 

imif ieft w sam^y rzeczy co^ przypadai^cego 'do tego co 

mianuie, i niby to ima i przygarnywa do siebie, wife 

wyrafa t^ caynno^d, ktdrJ^ i s}owo iqc\ imad', a tak do 

niego odnxcaioiie bydi moze. — MiSc\ mia/ y mam. Boh, 

tniti, tnrl/ tnam, dia flraconego na pocz;itku J trudno^d 

nieiak^ z pierwazego'^ weyrzenia pokaznic j lecz ta , gdy 

alf \rtimie na u^vag^ Ross, imiet, imie/y Kraiii/kie iimei- 

tiy "wcalc niknie } a wywdd ten'wi^ksz^y ieszcze pewno- 

icl nabywn od dawnego naszego rzeczownika imienie. Boh, 

gmeni, Ross, imienie^ Cam, jimfnjnje, s pojsessya, dabro, 

CO kto ma, micnie, mai^tek; porownay posledni^ potow^ 

alow Lacififkich p^tumonium ^ mairimonium, daley Pol- 

Ikie maiftno/dy maiftnojika ^ maig{niczka, — Wymif^ 

wjmiona u krowy, Boh, SBcpitlie, tOeptne, toemcM, Cam, 

wimt y vimshis, Ross, wymia, wymeni , bezpoiSrzednie do 

slowa W)iq^y wyimowad ^ nie naleii^ ; lecs do slowa wy- 

miiic\ wymina^, wymifty. Boss, wymiat ^ wymnu ^ Boh, 

•epiniiaittt 7 atoH aamo miqd^ mnie, mnf. Boh, mnautl, 

nittti Ross, miat, mnUy moinaby i ni6 od rzeczy od- 

nieid do irzodta iqd, imatf^ — Siowianikie um, Germ. 

f&tTUnnft, u RossjRn, Krai6czyk6w, Window i t. d. do- 

U^ ieszcze uiywane» n naa zai zaginiohe, left bezpo- 

STzedniczem frzddtem aidw: UmUtf ^ umieiftny ^ umieiff- 

noUy Toxum t rozumny\ roxumUd^ doroxumUd^ poroxu^ 

mitd, wyrozumiedy roxumowad ^ sumienie , sumienny , sti- 

miennoic ; roswaiai^c za^ pokrewieiiAwo mifdzy q a u 

lachodzJ^ce, (o cz^m wyiey byfo, $. 39 -4o.), alowo to 

wn ze swemi pochodz^cemi^ do pierwiaftku iqd^ imadj od- 

prowadzamy; ile gdy i snaczenie iego iatwo si^ ze irzo- 

Aem iqd w apoaobie przenoinego mdwienia godzi. - Mnie^ 

macy Boh. tlliniti/ Ross, mnit , pomnity mniu, pomniu, 

Corn, mieniti, porownay Obs. Lat, menere, iks^d. memini, 

96s, menUciy &%d, comminisci , Svec. mena, Cr. menyo, 

mnaOy fki^d mntmay Lat. memoria, mentioy mens, Angl. 

mind^ Svec moriy Jsl. mune , Gtrm. Q^epnung; Ote^nen ; 

daley ikUdane nasze: pomnUd, pominad, wspomniic, 

wspominady wxmianka , wzmiankowady dopomniec, dopo- 

minad, napomlnad y prxepomnUd, prxepominad, prxypo- 

ninU4y prxypominady upomniedy upominady upominek, 

upominkowad y zapomniid y zapominady xapamigtad y za- 

pamiftafyy zapamiftatoddy pamifdy pcunittny , pamiftniA, 

pamiqtkai wazyftkie te, w znaczeniach nadzmyafowych, 

przenoinycb ze zmysto-vrego znaczeni'a pierwiaftku iqdy 

imady mniey wi^ey wjrrainie, iftotne gfofki ^rztidtosfowa 

»wego cachowafy;, latdm wywdd ich z niego, tho6 mniey 

oczywifty, na wiar^ zasfuguie. — Ze prxyiaciel do frzd- 

dIa Iqd, naleiy, dowodzi ko^cielny dyalekt^ albowiem 

aodlog niego prUatel y priiemnik fprtyimiciely przyin\uii(- 

CT. - RozTnaity^rotmattoddy dla utracotoego wta^ciwie na- 

aelnego /» zamiaH ratsim^Uty, f^o^ntauodd^ ftdie aif , co 



|)l}pftf(^er Oder iitor«(tf(^ft ^ivfl^t, 4tt^ hem ^tammwott 
pint Soieridfeir tttlMat, uitb eUn fo leUft fte aw^anfft^s 
ten oar, eben fo leid^t ifl fie gegen ^»eifel |« f<^ik(ea- 

3) 3elgt WDtten wit bU fc^meter^n unb arabe aud^ minbet 
audcnfdSieinn^en vornedmen. Jmif (bet mame) Cam. jime» 

Croat. imCf Slav, imency Boss, imi^y Boh. gVHCf gnte* 

no, verglcict^e man rntt bent 9^Itiifc^enmiano(92attien), mia- 
nowad (nennen), mianowity (nam^aft), Boh, gmenon^it ti; 
ferner mtt bem Bateintfc^en nomen y bent ®ried^. onoma, 
bent l^eutfcben yiamc] aUe biefe ent^alten bie ^itt|'elbn(^^ 
flaben bei ^ttU iqd, imad, imi('y ba nttn fetner bet ^^a- 
me mtrflic^ etnxt^ bm ^enannten IKn^dngenbe^, bai fBes 
nannte in ^(^ Jaffenbe^ i(l, folgtic^ auc^*^ bet IBebeittung 
mit iqdy tma/^nfammen trift; fo fann alfo b\\ ^bteitnnji 
Dott biefem ®tamme sngegeben merben. — Mied) miaf, mam 
(l^aben), Boh,m\t\^ met, mam, mad^t n^egen bti ^tu 
lornen i am ^nfange etne S^wietigf elt ; bie fitUt abet tbeg^ 
fobaib man ba^.S^npifc^eimiet, imiel, ba^ ^ralnetifd^e j>- 
meiti )tt i^tUfe nimmt> bi?fe STbleitung erbcEit noc^ me^t®e? 
wt^beit^ burcb ba^ bep bem ^o(en vetaltete imic^nie, Bofi. 

gmeni, iioj j. imienie, Cam. jimcnjnje ($l^eft(nhg, ®Ut, 

S>^bt , ^ermogen) ,* man oergIei<^e bie Ie$te i^dlfte be^ £a^ 
teinifd)en patrimonium, matrimonium, nub ba^ ^o{nif<be ma- 

iftno^d, mai^tnoftka, mai^tniczka* -r Wymif (bet SiX(%^ 

epter), ^oA.wepme, we me no, Carn. vime, Tiinzhi«» 
Ross,yfym\9iy wyraeni, gebbtt jwat vAdtit unmitteKat pi 
wyi;^^, wyjmowad, (betan^ nebmen), fonbern vielme^t )tt 

wymiJid, wyniinad, wymi^ty, Ross, wymiat, wymnu, Boh. 

toeptnnautt (ati^briltfen) 9 bocb au(( btefe^ mi^d, mnie, 

mn?, -floA. mnauti, mnU, ifoj^. miat, mnu, bdtftettO^I 

filgUd) oon is^d , imad abgrlettft werben. -- !^a^ Slaptfcf^e 
urn, (bte ^ernunfr), ifl bep ben Ottiffen, ^rainern, SSitk^ 
ben no(b gebriu^li^ , bep beii f olen oetloren gegangen ; bie 9 

fe^ urn ijl ^tiniid^tl bc^^ ®tammWOrt ^tn umied, umiei^tny, 
umieiftnosd, rozum , rozumny^ rozumied, dorozumied, po^ 
rozumied, wyrozumied, rozumowad , sumienie, anmienny, 

sumiennosd; ero4gt man nutt ober bit QSern^anbtfcbaft bti% 
unb u (tpooon oben $. 59 - 4o. gebanbelt tbucbe) ; fo geb^rt 
and) biefe^ um mir feinen ^bf6mmlingen in b^m ^tamme 
i^d, imad, gumal ba ft(^ aucb bie ^ebentung metapdorifdj 
baraud erfMren U^t. ->- Mniemad, (mepnen) Boh, mjni- 

ti , i^o.r^. mi;it, pomnit, mniu, pomniu, Carn, mieniti, pet« 

gUt^e man mlt bem alten Sateinifcben menere', n^ol^et me- 
mini; mtt bem alten meniaci, mober comminisei; mit betti 
@(btOeb. mena , Graec.menyo , mnao ; ballet mnema , Lat. 
memoria , mentio , mens, i4;7^/. mind, Svec, roon , J.sl, 

mime. Germ. 9}?epnung, mepnert; ferner bie ^plntf(ben $u» 
faramcngefe?ten SS6rrer: pomnicd u. f n*. alie biefe Sirtet 
iintbalten, bep jbren aui$ bem (Stammworte i^d, imad, tne? 
tapborifc^ erftdrbaren aSebeutungen , bie lIQuraeibucbflaben 
beffclbf^n mebr obei; wenii)er beutftcb, nnb laffen jtcb ba^t 
ancb mel^r ober n^enfget^ aitgenf<^einlid^ unb ^uperM^ig bapon 
aHeiten. — 3>af airct przyiaciel, (bet Jrennb) ju bemStaras 
me i^d gelfbrt, brn>fi$t ber^it(benbialecti benn ba jfl pnia- 

tel unb priemnik bai ^ofnifcbe f rzyimiciel , przyimui^cy 

(ber einett aufnithmt, ber 2iuf»e8mer;. -- Rozmaity (mans 
liigfaftig)', rozmaitosd, (iOTannigfaltigfeit), macbt wegen be^ 
ttac^ bem roz perforen g'egangenen /, bentt t€ folfte rozjmai- 
ty, rozjmaito^d, (atttfu, (N in gUicfftc^r bet aBurselbuc^? 



I 



-< -;•(- )- 



do sfottk, trudnte do wywodu s tego ^rt6d}a; podfng 
■nacseaia sa^ bardao dobrie wypada. — Zima^ ^ximno^ 
Boh. IJ^mar feyttia^ Rost, ximay Carn. sima, ieieli ie sa 
ftas6wki( iftotnych gtosek odnieslemy do frsddtowego t^/, 
imad\ trafiemy na wyobraf enie ^ci^gania , zeymowania^ 
Iciikania , -^cinania « co X6i wUsnie przyroiotem zimy i zi- 
Tnna*, uwafai^c zai , ie iak wyiey pokazano z s A $. 22. 
i 3a. , moina ieszcze do tych przy^czyd Lat. hyemsy 
hyemU, Gr. cheimon, cheima, Podobuie i stowo xiemia, 
xiemny. Boh. ^emie, Ross, zemlia. Corn, semia, za szU- 
kiem radykalnych , ktdre satem da nam wyobraienie com- 
pagisy ciata zj^tego , zlepionego, spoionego; a znowu z 
pokrewie6ftwa x i h, Lacinlkie humus, humi , takie 
przyrownywad si? moie. — Nie smiatbym przy tychwspo- 
mnied atowa szczqt , sxcxfty sxczqd^ s pochodz^cemi 
osxczqrieA, osxcxqteky oszcxfdny, oszczfdziif; gdyby xnnio 
dawna piaowniai ktdra oszczymny y oszcxymiaif ma. Die 
o^xnielata. 

dny (fi)rtrfam) oazczgdzad (fpatet!) Jeriufeiff ti , mm id> m\^ 
^erufen bikrfte. 

Not. Gdyby^my z tylu tu przytoczonych, od tego irz6dta 
iq^y imac\ pochodzj^cych , nawet tyiko same oczywifte i 
pewne przyi? li ; czyz i tak ieszcze nie powinuiby^my go 
sa iedno z nayobfitszych , a razem gdy tyle sfd w Greek ich i 
Niemiecktch do t^ego si? odnosi , za iedno z nayda- 
wnieyszych, a pewnie prsedstowiafi/kich poczyta^? 

5. 61. 

Szcz^ry etymolog nie przedaie podobie^ftwa sa pewno^d ; 
lecz trsyma si? P^'^y tern , co mu ukazui^ nieodmienne 
prawidta , z natury illotaych gfosek i (losuiiku ich do 
anaczenia wyczerpane: a mniey iawne wywody szczegoU 
nie podaie do zai^nowienia si? , p6ki azcz?^Iiwe iakie 
odkrycie w dawney pisovrni , w hifioryi znacze^ , w po- 
bratymczych dyalektach , albo iego domniemania nie po- 
tiyierdzi , albo lepszego nie nallr?czy. 

Rozdziar IX. 
O uitadxie Siownika radykalnego* 

$. 62. 

Poty proina nadzieia wielkich w i?zyku n'aszym przez 
€tyinologi;^odkryci6w, poki wprzdd nie b?dziemy mieli iak 
nayzupernieyszego zbiorti sfdwnego, wyci;|gnionego z iak nay- 
rozmaitszych i naylicziiic'3'S2ych , pism oyczyftych dawnych i 
^wieiszych. Z takowego to zbioru dopiero przyidzie slo- 
wo po sfowie, z nieuflann:^ baczno^ci^ na pokrewne dya- 
lekty, rozwaiad etymologicznie ; toi naprzod pierwiaft- 
kowe z nich a pochodz^ice pod niemi -wypisywa^ Z cze- 
go zrobifby si? slowhik etymologiczny, czyli irzodtosto- 
wowyj-lecz ieszcze i na nim nie byfoby dosy^ Albo- 
wiem trzebaby nadto rozbierad kaide picrwiaftkowe slo- 
wo, i w niem idotne czyli radykalne gfoflii oznacsa^i za- 
lem wszyflkie sTowa 'pierwiaftkowe wedtug znalezionych 
yr nich gCosek radykalnych (b^df tych samych , b%di po- 



(taken finlge Sd^ttlerigf dt ; (n 9nfe(iiiig het fdtUntnvi^ altt 
pait ei fe(r gnt iUttftt. — idtittgctt wit aima {fiet ^intn) 

simno {hie Snilte), Boh, ^l^ma, iepttta, Ross, zima, Cam, 

sima , nad) ^nleitintd ber ^Bur^elbuc^jlaben, tintcr hai ©tamnts 
wort i^^ , im-i^ ; fo f ommcn wir auf ben i8c§rtff bci ^wiams 
men^ieben^, be^ 5ufammcn iiebenbcn (Srflarren^, unb blef 
ijl [a He (?i9enfd>aft ber Mite unb bef( 'Binter^. <!ra'«idt 
man nun ferner bie obcn $. 2a. uub 32. fr6rterte iOerwanbts 
f(^aft M X mtt /i> fo Ibnnen xoit bent ^folnifd^en sima, zi- 

muo hti^ Htemf(be hyems, hyemis m\b hai ®nC(fci(<^e chei- 
mon, cheima jut @ette' fleUcn. — i2iuf eine dbnlid)e ^rt 

fiibten nn^ hev bemtffiotte ziemia (bie @rbe)zicmuy (ithiW, 
Boh ^eme, /?oxj. Zemia, Cam semia, bte ®urse(bud)tlas 
ben auf ben Segriff elner sufammen gefdgten , iufammen ges 
f Ubten ^affe ; unb negen ber ii^enoaubtfdjaft be^ x mtt bent 
A faitn au(^ bier wieber ba^ ^ateintfd^; humus, humi vergtu 

dben werben. -- 3cb m^rbe ei nid)t wagen bier aud? no<b bie 

QBorter szczat, 8zrz?t, szcz^d (ber iReft) , mtt ibren ^^' 

fimmlingen oszczf^dek, oszczjjtrk (bet Ueberre|l), oszcz?- 

ttl<tt babep auf bie alte S^reibart oszczymny , oszczymiad 



Knm. 9{ebttten »tr j)on ber grofen 9)?enge ber ^ier angefiibrten 
SlbfldrnmUnge M ^uthdmm ia^ , iina<5 , aucb uur bie an^ 
genf(^einltd){len unb )uvertdjitg<lett an ; fo ftnb toir bocb tin^ 
mer no<b berecbtidt, biefe^ 6tammsoort fur einet^ ber ergt^^ 
bigften, unbguglel(bi t>a fo oiele ®rte*ifd)e, £ateinif*«, 
2)eutf4e ^brter bamit ^ufammtmbang babeu , f&r eine^ brt 
Altejlen unb au^gemacbt ootjlawifcben jn ifaiten. 

m 

5. 61. 

©er aufrid)tlge ®ortforf*er giebt ni(6t lffiabtf*etnIi(bWt 
flit @e»t^beiti er b<ilt ficb an bie 9{efultate ber auf bie ^1a: 
tur ber 2Burse(bu(bf^Aben unb beren ^erbaltnif sut fdebems 
tung gebauten unoerdnber(i<ben ®runbfdl}e ; weuigec einleni^'- 
tenbe SlMeitungen empfteblt er ber ^rikfitug, bt^ ema tine 
glMUd^e ^ntbecfung in ber alten^^cbreibart, in ber ^eWd^: 
te ber $Bebeutungen , in ben verfcbwiflerten OJlunbarten , ent^ 
meber fritie ilSermutbung befl4tigt , ober eine befiere W>{eU 
tung geioA^rt. 

^a|>itel IX. 
einri(btung einel ®ur}elwbrterbu((|. 

$. 6a. 

^ergeben^ wlrb man in unferer Spracbe oon bet 9Bortfbrs 
f:bung gro^e (Sntbetf ungen erwarten , fo lange n^tr ni(bt eine 
mbg(td)(l ooOfldnbtge €ammlnng aUer SB&rter berfeiben f^at 
ben, unb sn^ar aud ben raaimtgfalrigtl:en unb aablreicbfieii 9^a; 
tionalfd)riften altet unb neuer^eitiufammen getragen. $iet> 
auf miifte nun'iebe^ iZBort biefer ^ammlung, mit befVdnbis 
get dtiictfid^t auf bie oetf(bwt(terten ^unbarten, etpmologifib 
geprftft, bie ®tammn)brter b^rau^gcboben unb unter fie bie 
Sttbfldmmlinge gereibet merben. ®o xoMe ein (Stpmologlcon 
ober 6tammwirterbu(b entfteben; bod) bietmit wire nocbnicbt 
aUei getban. tKan bat nimM nun nocb icbe^ ®tamm»ort 
5n jergiiebern , um barin bie !SurseIbud>ilabett abanfonbern, 
unb nacb bfefen nun fo aufgefunbtten ^ursribucbfiaben , (fie 
migen nun unoerdnbert geblleben , obet in oerwanbte Abet* 



-( -)«(- )- 



Irevnycli) utcykowad, naloniee w tak nssyiowanycli, 
Aosunku siiacienia da radykaioych giosek dochodzid, a 
iui ni« zatrudniai^c sif uwaianiem prsypadkowych dokta- 
dek, lees uwaiaii^c samf tyiko trei6 czyli i^dro stow, 
iftotue ^toiki Slowiaiifltie , s iitotnemi gtoikami stow ob- 
cych anosiif, wikazui^c iak ladzka mowa natur^ nailaduie. 
— Niesatrzymuie zaille botanika pozorna poiUd roslin, 
kh farba, wzroll, iivielko^^ } lecz daley idzie, i podtug 
ich illutoycb , chotby tez naydrobnieyasych cz^^ci , stup- 
kow, pr^cikow, i t. d. , pod ieden rodzay ie azykuie; 
kiady prieciwnie mniey biegfy po<l{ug tego tylko ss^dzi, 
CO go od razu w oczy uderza* — Ani tei chymik od- 
viennym poft^puie torem. 

^(ge blo$ nad^ beta ^uaenfc^etne mffdlt. — 
§.. 63. 

Abym myill moie wzgl^dem radykalnego siownika , tcro 
lepiey wyiasnil^ potoi^ tu Diektore przyktady: 



negangeii fe^n) (at man Me 6ttt«m»irtft*tti orbnen. 9lntts 
me^t ntirerfnd}e man ba^ ^exUltnii ber iBeteutungen bfrfn 
fo georbni'ten Stammtobttet }u ben S^nijelbuc^iraben ; man 
benifti^e M nicbt toeita mit ben ^ufiOtgen OBorttbeKen^ 
fonbern aUW'uUi^ nur mit bet SBortmnrjel , ttnb vergleis 
d^e fo b(o^ bte 2Bucseln ber (SIaotf(ben9S^6rter, mit ben®ur« 
3e(n b^r '^btUt in frcmben 6pracben , urn enblic^ fo V 1^^' 
gen . tote fid) bte ^^enrcbenfprad^e an bie 9^anit f^ilu T>et 
^rauterftinbtge blelbt ntcbt bep ber du^ern &eiialt ber ^flans 
aen , ibrer garbe , ibtem iBau , ibtet (&tbie fteben \ tx bringt 
weitet, nnb bringc fie natb- ibten oefentlid^en , obgleicb febt 
unfcbetnbaren ^beUen, nad; ben @taubf4ben , 6tempe(n , u* 
f w. unter ©attiingen unb (S^cfcbMtet, wdbrenb bet ttnfnn^ 
3^on abnlicbet 9lrt i(l aucb ba^ ^etfabten beg e<ifeVbetiin^le^> 

§. 63. 

Itm meinen ®ebanfen eineg ^utsetoittetbncb^ anfcbatilU 
(bet barattflellen , toiU icb ^tet ehitge SBepfpiele anfilbten : 



I. m — r 



Te radykalne znaydui^ sif w naft^pui^cych pierwiaflko- 
wych atowach, z ich pochodzs^cemi : 

1. Mara (tttanmWlb) 
marzyd (trdumen) 

marny (eitel) 

marnowa^ (oetgeobett^ etc» 



3>ie{e fZButselbucbltaben beffnben f!(b in folgenben ^ntitU 
wbrrern nnb beren ^bflimmUttgen : 



4, Morxe (gwret) 
moriki (SQ^eetegO 
pomorze (j(d(len(attb) 



a. MroA (©jifletbelt) 
zmierzch Tl^ammerung) 

chmara, chmura (iXegenmotfe^ 

©ewttctwolfe; ' 
-mrocayd (bn(let mac^eu) etc, 
5. Mrug bag ^lin^eln) 

mruiyd (Wiwaeln) 



5^ Murzyn (bet 5Wobt) 
murzyd (f(b»dt)eil) 
umUrzy^ etc 



7. Mor (bag ©tetben , ble ^eftj 
mrze(J ((letben; 

umrsed 

Imierd fbet Sob) 

martwy (tobt* 

martwid (tbbten, mattemj 

mord (bet SWorb) etc. . 

g. Smrdd (bet ®e(lanf) 

^mierdzie(5 (jlin(en) 

amrodzid ffldnfetn; 



6. MUra (bag !Raaf) 
mierzyd (meffen) 

mierny (mdftg) 

miarkowa^ (mdffgett, metfett) etc. 

8. Marxnqd ffrtetew) 

mroz (bet Jro(l) * 
mrozid (ftieten mac^en) etc. 



10. Mruk (bag fatten) 

mruczed , mrukns^d 

(mntren) etc. 



^miardn^^ (jlindg Wetben) etc. 

I. Mara^ a. mroky 3. murxyn, prowadzj^ na Grecki© 1) Mara, a) mrok. 3) murzyn, fi&bren awf bag ©tUi 

mauro^ ciemny, w niiazey Niemczyznie mbrfi Gall, mor- ^ifd^e Mauroa ffnflet^ 9^iebetfd(^f> m6r(; Sranjbf. 

na, porownay Polfkie mar^g, i laL. myrkur i ciemnota; morue; man vetgleicb^ bag 9<^Ini(c^e Mor^g, (OOtt bunf(et 

Seme. m6rsg«(ly, ciemny bor. — 4. Morze, GBRM.$0;cet, fcbtUtt^lget garbe)i bai 3g(dnb, myrkur bie Sin|letnif , bag 

LkT. mare, Ger. ^obt; trz^sawica, zk^d SD{otafl, bagno, ^d^Webifcbe mor eitt bid)Cet finfttet ®alb *) Morze^ bag 



kaloia, Avar, ^ebtung ftek, kloaka; Lat. kbo. morusy 
mora katuia. — 6. Mruiyd^ oczy zamniiad, powiekan^i 
oczy saalaniad, zacimia^. — 6. Miaray mierzyd^ Ga.moi- 
Tacz%i6^ adziat, loa, imierd, Gk. meirein dzielid, pord- 

wnay Nibm. mdt}en, met^en, angmet^en, wybrakowad ; po- 

rdwnay Lacinftie morior , mori y fivors ^ a naaae 7. mor 



SSkeet, Lat. mare, vetglet^e mit beta 2)eutfcben ^obt, 
aWobrlanb, OToraft, Oejlet. Webrung bag ^loac, bet^tba 

ttitt) , Lae. med. morus , mora bet ®umpf. 5) Mruiyc 

bUttjeln, mit ben «ugenberfeln bie iKngen oetf*liefen; vets 

flnfletn. 6, Miara, mierzyd, Gr. mdira, bet ^b^il, Stns 

tbtil, bag@*i(f(al, betXob), Gr. meirein (tbeilen) oets 



marty mrzee\ umrzU ^ zemrxedy ^mierd; daley martwy^ gteid^e mit bem 2)etttfcben m d t } e n , met}en, augmer^en; 

martwitf, pordvnay Niemieckie martetn m^czyd, Greckie fetnet Oerglei(be man bi^t bag \iateinlfcbe morio^ ™<>", mor», 

marter m^czennik, Polfltie mord, Ger. ^9tb , Goth, unb bag ^Olnifcbe 7) mor, marl, mrzed, u»rzcd, zemrzed, 

maurtliry Amglozax. mordur, morther. Gall, meurtrc, ^mierd; ferner martwy, martwid ; . bier.bet geb^ten nun »ie« 

Amol. murder, Lat. mbd. murdrum-, Pollkie morxy4 , La- bet bag i>eutfcbe martern, bag ®rie(bif(b^ marter bet ^Wdts 

didkie moreuus , mors, mortis. ^ 8. ^larznqc, mrdx, tl^Xet, bag folnlfc^e mord, 2)eutftb, bct Mord, GorA. 



Ckus. mrts 
nikllw^m simndm 



I, 'wyrtiiiis^TVLszejiie snchjch iyTprzykr<5m prze- maurthr» Anglo f. morAiir , mortlicr , CatL mturtre , Angl. 

111K.I1WCIU oimndm, i flLutkowanie iego naciafa, ai do ikrze- murder, Lat, med. murdruin; htii ^fiolnlfd^C morsy^, t^ai 

nnienia ich. — 9. STowo 4mr6dy dla podol>ie6ftwa glosek Lat, mortims, mors, mortis. 8; Marzn^^, mi*6z, Carn^ 

porownay ze Stowia6fkiem smert. Boh. fmrt, Lett, smer- mres : ht^eid^net tie IKffeCttOtl ttt 9?ervett 0011 etnet mtXU 

tu, imierC, i z Niemieckim ^^mexi, h6l, w Otf&yozie gftt, tut^btingenben Stiite uuh i(^ret. SS^itf uttg auf ben Sibu 

smeraa, w Niz. Sax. fntiirt, Anclosax. smeorte, Anol. pet M h^ beffett (^tjlarreR. 9) Smrod oergUu^e titan til 

smart 

amarus 

mury Niemieckim mutren i t. d. Slngrlf. smcorte, ^tigl. smart, @(^iyeb* smaerta , Lat.med, 

mara, marantia : femet mlt brftl Lat. amarus , gransbfif. 
amere» $ebt. marar (Bitter ff^n). 10) enbUc^. mruk , mruczy^^ mru, •mru, 0ergIetd;e man mlt bent Lat. murmur unb 

I)eutWen sDewren etc. 

Porownanie talie tych radykalnych m-ryf tylu pierwia- ISu^ bet 9SergIei<^ttng blefer ®nrselblt(^flabett m^r in fo 

ftkowych slowach , pokazuie nam, ie one z natury swoiey otefen @tammtv6t'tcra ergtcbt fid) nun , baf fie Ibret 9?atuc 
Bie stui^ do wyriiienia iaktego uczticia przyiemnego, tago- nadl^ (eine^mege^ ^um l^u^brucfe ctner angcnebnten fanftrn 
dnego, rniUgo', ale raczey, przykroici , okropno^ci , cle- UeHic^en ^mp^nbung btcncn, fonbetu oieltnt'Or jum fXu^brtu 

mnoty, niszczenia^ iednem siowdm, niewdzi^czncgo poru- &)t bet ^ibetlicbf ^tt < 9^re^tet(td)(ett; be^ ;Dnufel^, bet 

azenia zmysidw lub tei wyobraini. fl)emt(^tnng i (nr^ etner unangeni^ffmcn 0(u^ruitg ber @innf 

ober au(^ bet ^inbiibung^fraft. 



II. Kadykalne 



5. 64. 



m — g i m 



H, 2)ie aSur|e(bu(^((aben 



— k 



Mgnq^ (ble ISngenttebet bewegen) porownay Isl. mykia, 
San, myg, Gsa. f((^mtegen, obsol. Gcr. mteg lagodny, 

(geUnbe;, mgnienie bte ^ewegung bet ^ngenlteber; oka- 

mgnianie bet SlUgenblitif. 

mied, miat,. miy, (fi^fitmmern unb a. fanft tegn^n). 

mienie, miytek, m^yk. 

Migad , migni^d (mlt bett >^ugen Mtn jefn; migi (^itgenfpta' 
<l^e) , migad 81$ , migotad (flinf ett , fltmntcru / bltn^en) mie- 

gocid, miekcid; migod, miegod (it^anwettet) migotliwy, 

migotny (flimmetnb, fltnfernb). 

Mech (ba^ 3J?00S), mchowy («]WoofO< mszyfly (ttlDOftei*)- 
SmiecK (ba^ Sac^fn) ^mieif sif (1d^ ladj^e) uimiech (bal £({s 
<^cln^ u^miechn^d , usmiechliwy , i t. d, 

Smiga (bie @C^ml(e an bet ^eftrd^e) ^migad* imign^d, 

(fttiiten; s'miguft (g?ut6enfd)Wge; smigownica (MeJelbWan? 
%t, eine i5tanone) smagad {^mtt (Hutben flrei<(^en) smaganiec 

('eltt ®e(la«pter) smaf;lawy, smagly (fcjlant) ^migty, smu- 
kfy , i/^ysmukty (f(^mad)tig) smuga , smuk (eUi (anget Mmas 
let ©tefenjlri^)!; smugowaty ((ang gefhrerft) smusik, amuiyjb 
f@<6niaf(^f ) smuszkowe futro. 

Mgly, md!y (olfntnad^tig) mgled, mglid, mgta (bet9?ebel) 
mgliily fnibeHg). 

Te przyklady mcz\ , it m^ g wfa^nie sfuiy do wyraie- 
nia ruchu !agodnego , lekkiego , nsuwania si^ , uftf powa- 
nia; m^k do pr^dszego , mocnieyssego , g^attownieysze- 
go ; wazakie te gtofki m - g i m - k tak sif snadno i cz^- 
fio w siebie Bamieiuai4| ie tego ich Idzowftnia si^ z fiob4 
trudno daftrzedz. 



Mknsid , mykac (n'trf en ; f«^itben) , myk , namykad , na- 
mkn.'^d, pdroykad, odemkn;idj poinykad, pomkn:|d, pomek, 
pomyk, pomkfy, napomykad, uapomknJ|di podmykad, po- 
demkni^d ; przemykad, przemkn^d^ przerayk , promyk, 
promiefi ; przymkn^d, praymykad; rozemka^d, zmykad, 
smykad, zemkn^d, smyk , smycz, posmyk , posmyczny } 
smuk; umkn^^d, umykad; wemkn^jd, wmykad; wymkn^d, 
wymykad; zamkn^d, zamykadj zamek , zamczyRy, zam- 
karz. — 

. Mk?y rr^ttpfetfg; 

Mi(kki (mei(^) mifkisz, mi^kn%d» 
mokn^d. 
Smoki 



2)tefe SJe^frlete jetgen , bap m - g wefentntj int 58ejf t(^- 
nnng einet fanften, gcUnben, leCcbten SBemegung nnbe*ie^ 
bnng bient; m-k^ingtgen jnt ^Jejeie^nung ber fd^nettetn, 
ftirfern, gemaltfgetn. 2)od^ bie JDecbfeifeltfgen ttebergdnge 
be^ m - g unb m - k in etnanbet ftnb fo nabe. unb Hnfi%, 
baf f{<^ni(^t al[enr^albeiibie®t4n|anieiba5»if<^en jie^en M^r» 



m. Radykaino 



J, 65, 



1) I > 



c t 



m. ;Bif SBtttaelbud^ftaben 

»;'-*« 3; / - z. 

Lice, oblicze, S|nt{i(^ Goth, wlits, Isl. Li kni^d , lin^d , 2?oA. ({Fnoittf, Lizaf, lizn^d, Lat. linxi, lingo, 
aadlite, Svzc. andlete, ^. Gj^. (euc^ten, (eftnanti (gltoien> (K(en) linidy, G&abc. lekho^ GzR. (((fen: ^lizn^d, 



Si^tfLxTjux, lucis, IsL.lloa, Sufic. Ijus, lylkad, tyikawica (aSettertfltd^ten/ <ltcgad (ftlitfc^eitr dMtl») ilizii, Ais« 
Da». lys, ^. Pot. lucxy wo, f ucayna. SBH^eil) Wyftad, h{yazczej6 (Mfjf tt) i^oi6 (fl^Wpfrig; glatt) 

Slicxny, iiieznoi^ (fd^tn, ©^in^elU «/ Blalk (6(^elll> tyie, lyiwy. 

Omm. gutlnfTen, Wkn rafffti c/. alei|fn. *-y»y rW, cf^ ®ta|e). 

koic; pracci^fnie za^ naft^pui^ce: he^ ^lan^e^, bet 0Wtte au M<n<n; <Ie (ittb dtafce ^al ©e« 

neitt^ril 9«n ben ftiBenben : 

5. 66. 
IV. Radykalne ^ IV. fS nt % tliu^ ft<ii tU 

chr, s cAr - ch, s Ar ^/i, s chr * *, s cAr - 5, s cAr ^ p^i kr ^ b, z kr ^ p^ 

Charcha^ , charkad, charczed , * (rdtt^pettl) cl^archala, charkaU, ckarkawy, charkotanie, cf, Lat. acroare.; -» 
kriyk, krayczed. c/. Germ, freifen, freif%n; Gr. kri'zein ; krakad {cf. frd^en «/. Me^rf^e) kruk (berMaBe).- Itrzak s 
kierz (bef 6traU(^} i chrap, chrapad, fc^nard^eil/ chrapek, chrapka , chrypka , chrypota , chrapliwy, chrypliwy, chrapo- 
tliwy , *chrobot , chrobotad; kraypad, Ikrzypied, (f n«rrett) } chropawy, chropowaty (taw^/ nk^t gJatt) cliropoud ai?; 
chroft, cbruft) chroicid, i t. d. 

5. 67. 
V. Radykalne V. ®lfgBuraelttt<^fraM«* 

1) Przed, parr, prze, Rosa, pru, Eccl. pera, presz^spchad, popychad, (topetl/ bVilnden {cf* Germ, fpetten) a) 
przed, przaf, przeli , przy, prz^ s przeczyd , zapierad aif , (4uglten> 3) przod, przat, pre, uprzal, saprzat; obsoL prad, 
pra , pram s z gor^ca siabn^d aejluare , Ger. (td^ etbrdmfen. 

W tych trzech sJowach pierwiaftkowych , lako i we 3" bt^frn ttt^ damvmhtUtn ttllt) htttXi Wttmwttngeil/ 
wtzyflkich pochodzj^cych , ^atwo sif daie czud wyraienie ift bet QlU^brud? bed jDtUtfed, !Z)ranged/ ^Dtingen^i iH(^ 
prasy, przycifku, sciiku, naci&u, c/. Lat. premere, pres- lOO^rjUtiebmCtt , man »ergUi<6e bad £«teilttf(^e premere, prea- 

siu, Gerx. preffen. Pochodzjice za^ a£(: sua, bad Detttfd^e^ preiTen. 2)ie ^bflimmUnge (Inb folgenbet 

Doprzed, dopierad, naprzed, napieradaif, oprzed, oplerad; odeprzed, odpierad, odpor, odpomy, odeprza, prza ; 
pratpos, ins€par, prze ^ sap ar aHiU przcz; przecz, przek, przeko , przekobiafy, przekoczarny , przekognifty, poprzefc^ 
pneciw, praeciwny, przeciwnik, przeciwid si^, przeciwieiillwo , naprzeclwko, podpierad , podeprzed , podporra*, prze- 
przef, praepierad; przyprzed, przypierad; rozeprzed, rozpierad, rozpor ; pr6d, porze, rozprod, rozpxerad; apicrad, zo- 
przed, »p6r, aprzeczka, aprzeczad si^; apory, praysporzyd, przyaparzad, uprzed ai^ , upieradaif, upor, uparty, upor.- 
.ny; prad (1, bid, uderzad^ f(^Iagei| / a, toafd^ett), piorun j uprad , oprad, praczka, pralnia; weprzed, wpierad, wyprzcd, 
wypierad; zaprzed, zapierad » zapora, zapieradio ; wesprzed , wapierad, wsparcie. Addas procz , proca, proca, pi'^^* 
prfdki; para, parny, parzyd, zaprzatoid, zapartek, zaparcied. 

$. 68. 
VL Radykalne VI. J)leSBttrjettll<&(la'*eTl 

r - * 

Tkni^d, tykad (htxiitei) Lat. tactua, teligi , tan^o , obsol. Lat. tago , tagere, Gbr. ttrfetl, ttltf/ (lerfetU — Tyk, 
tyUlny, tycz , tyczki, tykwa. Tkad s 1) wpychad, elnjlopfetl, a) tkad ptotrtci, Lat. texere, Wthm, tkacz , tkanica^ 
tkaoina, tkankowaty. Tkliwy, ckliwy, dkliwoid, tkliwo^d, ckn^d, cnj^^. potkn^, dotykajd, dotkad, dotkliwy, do- 
tkliwoid, dotykaluy, dotyhalno^d, natkad, natykad; obetkad, obtykad, odet|*f , odtykad, odetkn^d; potkn^d^ potkad, 
apotkad, potkliwy, potyczka, patykjsprzetkni^d , przetykad, przetkad, przytkn;|d, przytkad, przytykad, przytyk ; ro- 
zetkad, roztykadj ftykad, Stycze^ft, zetkad, zetkni^d; utykad, utkn^d; wetkad, wetkni^d , wtykadj wytkn^d, wytykaC, 
wytykacz, wytyczny, wytycz j zatykad, zatkad, zatyczka; niebotyczny. — Tkwid, utkwid. 

W tych radykalnych, nawet przez aamo ich brzmienic, Jfilefe ®ttraelbtt*(laben bejetC^uen fttet mtUtnaii , ^: 

wyraia- aj^ zbliienie si^ do rzecZy, bea ley poruaaenia taflun^ elliec €ac^e, O^tie jie DOtl l^Wm Ctte Jtt bewegejl. 
I mieyaca. 

J* 69, ^ 5. 69. 

Vn. Radyx VII. » t e SSottWtttSel 

WynU 1) w£j^ganie i wypuasczaitie iywotniego po- Se|eid^net 1) bad Sta- ttllb Kttdat^mett bet UUMtnft, p 

Wictrwi , n. p. chuch, $ail(^ (^. Lat. aahelare) dcch, tdhm, ». chuch S^udf (cf. ^at* anhelare) dech (?»tbettO t<*i^* 



y 



{ -)o(- )- 



tchni^^, dychac, oddycha^, odetchn}^^, odcTecKu f.'l9« Duch 

(®ei(l) dusza (@eele) du8i<; (ivirden) udusii*, emdrgen. a> 
SBegeftren, ^etlaxx^en, 9?eig«ng, ZtM, 6eftnfu*t: chcietf, 
cfcc? (wollen) chfC, (gietgung, gufl) chud (iBegierbe) ocho- 

czy (do1{ £u(t SU etmad) zdychad na co , zdecht na co (WOts 
nad^ ((^mac^ten) cf. Z^ar. Mare , inhlare. 

$• 70. 

il^t^^er tourbeit Me an< ^mep^itUntem (e|te^enben SS^uts 

6)/->fr etddrt; bairn ber5Jaud)lrtttt M; biefet fwbtt uni nun 
au ben SBurselwittcrn , beten gan^eel SBefen auf eincm ciu: 
iigen ^itlauter beru^t. 

gu btcfi-n qeffbtt hex gtofte KJeH unferet fflorwittet 
unb ^artift'ln: ' 

Ja ty, on, my, wy, nas , wa$> ci^, go, ie, ich, ba, by, bo, co, ku , k» , da, na, po, od, w, z, etc. 

Takie i Wielka liczba czaaowuikow, po odrzuceniu przy- 3ng(etd)ett elwe bettdc^Hidje 2(njabl ^eitwirtec na(^ SSegs 

datkdw konjugacyynych : tWrflWg bet aib»«nb(»ng^5Ufd?e : 

Lad (giefeil) l«if r lat, c/. Lat. luo', Gr. lyoj — aiad, aial, siei?, Ger. faen, Boh. fptl, Lat. «ero , sevi, satnm, 
HbbR» sa^ai — *^**^' ^^^' '^?» (geben)LAT. it, ire, eo, Boh. girt; — Ryd, ryi?, (graben) c/. Lat. ruo; — Wiad, 
-wia^wiei?, Boh. w'egt; Ger. We^en, wiatr. Boh. witr^ Ger. 2Binb, ©ettet, Lat. ventus, Pol. wiauie, wion^c, 

^Bez wifctpliwoicitaklassaaWwieftnaydawnieysza: wszak- - Cbne gweifel tft biefe Slalfe Ui 9S&rtec bie dlteflc; affein 
ie wytknifcie ziiacze6, do ktprych wyraienia ktdra szcze- bte ^ebeutungeii ju be|Ummen, %yx beten ^i'addjnung eiit 
' colnie apdlgloika stuiy, pdty niepodobne^ pdki pierwey finji'Iitet 59?itlaiiter bient, i(t erjt na<^ ^erfertigung bi^ 



tcHn^d, dychad, oddychad, odetchn^d, oddech i t. d. 
Duch, duaza, dusid, uduaid.- a) f^dz?, poz^dliwosd, pra- 
gnienie: n. p. chcied, chc§, ch^d, chud , ochoczy, zdy- 
chad na co, idechi na co, (c/". Lat. hiart ^ inhiare). 



J. 70. 

Wyttumaczywszy dotJ^d radykalne 1) »i-r. a) ttz-'^-^ 3) 
/-c» 4) <^^"'' ^) /"■• ^) ^^» * dwocb -spdl^losek pierwialtko- 
•^ycK zioione, i przydawszy do nich 6) c/2, spirirum. as- 
peruml teraz ten.sam ^lad iui iri^ prowadzi do owych 
pierwiaftkowych stow, ktorych cata iftota na icdney tylfco 
aasadza si^ wspotglosce. 

Bo tych za^ naleiy naywifksza cz^^d naszych zaimkow 
i partykul: 



gol 

nie b^dzie radykalnego slownika. 

'J. 7'^ 
Prdcz tcgo ieszcze i aamogloiki , iedno e wy/^wszy^ bez 
vszelklch dodatkdw, w rozmaitych znaczeniach uzywane 
byw^aiil', tak a spoynik, i albo y spoyuik; o 1 u przyimek* 



S&ui'giitpbtterbud^^ mbglic^. . 

5' 7»- 

^uperbem toerben t^on ben ^olen auc^ noc^ bit ^M^latu 
tcx (Uo$ € au^genommen) obne aUen ^iifaQ in ntanc^ertcp 
S^ebeutungrn gebrancbt; a al^ (^Dniuncrion , unb, aber: i 
ober y al6 Conjunction unb, and;; o aU ^rdf^ofifrton; urn, 
l^erum; u ai6 ^rdpofirton; be p. 

5- 72' . ' 

!ta6 md^ ben Sffiortionr^eln georbnete SBirterbuc^ ttiirbe 
im^ ferner lebren, wie mel roir in unferer ©pradje SBurstls 
wbxtet baben, roie grof hie 9}?anm^faUigfeit ber SScrfeftung 
ber 2Burjf(bu(bflaben, unb welcbet^ ibv SQcxHitni^ ju fretu* 
ben 6pracbcn ift. 2)ann lief e ftd) fogdt bie ^abl ber mit 
benen in freniben Spxad^en utkreinfomnienben unb nidjt 
nbereinfommenben bere^nen, tuoraud ff* bami bie ®rabr 
ber uttbetn ober entferntern 53et»aubrf*aft ber @prad)eii 
mit elndnber, flarer bortbun Iiepen, 



J. 72. 

Radykalnie uloiony alownik uciyfby nas daley^ wiel© 
tei w if zyku naazym mamy stow pierwiaflkowych , iaka 
Tozmaito^d gtosek naszych radykalnych , i iaki ich do ob- 
cych radykalnych ftofuiiek. — W ten czasby nawet moina 
pod kredk? brad liczb^ naszych pierwiaftkow z obcemi zgo- 
dnych, lub im przeciwnych ; z czega dopiero iawnieby aif 
pokazafy bliisze lub odlegleysze llopnie pokrewienftwa i^- 
sykdw nii{dzy aob^ 

J, 75^ ^ J. 75. 

'Os6bHw88<y 8»^ bacznofci wycij^gai^ oKOMAToroBi- SBefonbere Sfn fttierffamf eit oerbienen bie Onomatopoeica, 
c A , aJowa nasladownicze usJyszanego diwifku. — Gloa ® bttet, bie >emgeb6rten 5tlrtnge nacbgeHibet worben. Sibnn: 

przenikliwy nie moie bydi dobitaidy wyrazonym, iak. te WObt bad- 3)utcbbringettbe bet (Srtmnte treffenber aU^ges 

aiowami : ^^^^t ©erbett, M burd) bie OBbrter: 

Krzyczed (f(^repen) BoH, frjtce'tt, Graec. krfcein, keryttein ^ Ger. frelf<ben^ Lat. med. crusciare, obs. Gall. 
croiaair, Suec. ikria, ikrikai I^^' ikraeka, Angl. schrike , aCreak, Hibern. acKreachen, Ital. scricciolare , Wallts. 
cricded, Ger. f<Jrepett r/.| fc^retf en J cf. Pol. fkrzeczed, krzektad,. fkrzek. — Item krakad, kraczc, Ger. fxid^^etl, cf. 
StXiflt\\r^ (ber 9labe), krucz^, krerad, krzi^kad. — /r^m ^ierazczed, ^wierkad, dwierkad, Ross, czirkat, Boh. cer« 
latl, dWirainfati^ Ger. ^Wirren, Suec. fnrtrro!, ItAL.aquirrar«, — //«OTkwik, kwiczed, Ger. qnletfd^en; kwokad, 
Ger. glttCfeHJ g?gad^ Ger. g«(reil, gatffea? ryk, rycze^, ctc^ 



-( -K- )- 

I » 

Filnie zaifte powlnifeii u^aU6 ctymolog, iakie stowa 6fl^r forgfdftfd tttttf b^t SSottfOffd^et burtfttf IK^tftt, |MU$ 

do wyrazejiia iakiego zwierz^cego glosu si^ uiywai^, po~ flit etu Sort )uc IBesei^nutig einet getvtffen zi'ict^immfi 

■iewai te, sasadzai^c sl^ zwyczaynie na na^iadowaniu ge^tdUC^t tottb ', betitt tiefe SDortet gtl^ttbett 0(^ g^melniglU^ 

prsyrodzonego brzmicnia , wply w poruszefi zmyfirowych w auf Hc ^CldfCifftnun^ br^ ge(|5rtf tt 9?attlttOn^ / Sdgetl ba(^^f 

twoneniu mowy pokazui;|, i we wszy.ftkich ifzykach s^ belt Qinflrxi bet ®innenafectionen auf Me 93i(buttg bet Oies 

Baydawnieysze , i w obcych naybar^ziey po wielki^y be, unb ftnb Itl alien @pra(^pn bte, iltefUli, Unb felbfl in 

cz^sci s^ do siebie podobne. — '^ ^^i-r^-^i-^fl.-.* /»— .^-- — A*«^i.&^:o ^i^^..w^- tt^^tt^ 



Nasv zaf poIfT»I dyalekt w tey mierze ze swolem q i 
f celuie rcszt^ stowiaiiikich \ob» $. 39 -4u.); osobliwie 
w zgfoftach ~qk , -fit , tak zdatnych do wyrazeuia tonu , i 



ben entfetttteften'Sprgc^en gr6ftett%iM eingnber a^tolti^^— . 

J. 74. 

3n biefer OlJicrlictt nun, b«t ""fre poWfcJe TOunbart tot 
ben ubrigen (Slaolfcben Ibr « unb f oorau^ (@. $. 39 - 4o.}^ 
w •5.w»..w»-^,-r'., ^-.v .^..wjv*. x.» vvj.n<.«.... .w.,», . b\z befohber^ in ber ^ufammenre^ting bee ©pfben qk^ fk^ 
dobitnie odpowiadai^^cych Greckiemu kiange , Lat. clan- ^nm ^n^btutf elnetf itone^ vollfoinmen geefgne^ 0nb, nnb 
gor, Germ, jllang, fUngen, n. p. ganj bem grie<l^ifc^en Kiange, Lat. clangor, unb bem 

Seutfc^en ^Ung, (Ungen, enffptec^en: §. SB. . 

B^k» bfk, bfkn^d', b^cze^, b^katf, brz^k, brz%kad, brz^kad^ brzdfk, brzdfkn^d, diwi^k, i^k) i^cze^, ^ka^, 
ft^k, ftfka^, szcz^k. 

Do wyraienfa zai niiszego, grubazego, mniey rozci^gte- iBe9 fBe^eicbnung^ etne^ niebngetu , grbbetn, weniger fo$ 
go tonu, u wyr^cza q lui^f n. p. nocifcbcn ^oneg uertrltt bi^ u bie ©teffe be^ q unb f. ^ SB* 

Huk, hukad, hucze^, puk, pukad, ftuk, Iluka^,^ buch, buoha(5, buchn^^. 
AtoH lak g!os7 zwierz^t .1 brzmienia ciaf przyrodzonych^ ^ ^OC^ fl^ lOfe bfe Sb(erftfmmen ttub 9?atttrt6ne , uld^t ims 

Bia zawsze iednym sposobem,. ipdnym flopniem mocy lub^mer ouf etne »2Irt, unb ttttt bemfelbtgen ®r<ibe bet Gtitfe 

sfabosd w uszy wpadai^, taktei rdznie na^ladowaniera wy- ober Bditoi^e it| ba^ C^t fallen ; fo (&nnen fte aU(^ Verfl^ies 
raiane bydf mog^ ; satem is^tUe niepotrzeba , ieby k^Miie- bent(td) nadjgeablUt n^etbeU* 



eznie wszydkie onowatopoeica wo w»zyftkich if zy- 
kach na iediio wychodzify, Rienie ko6fkIe Laciunikwyra- 
fa przez /unnire ; Grek przez chremeticein } Niemiec przez 
Vtebetlly w nii^ze'y za^ aiemczyznie Qoi bardziey na nasz 

kiztak, ramfPen, rdnjFen, wrieniFen, Suea, wrenfka, wre- 

na, — Pewnemu glosowi psa, u Polakdw slniy szczekadt 
oRotsvan, lojat ^ Lat. latrare, G£R.6ellen, bci^eU; Lat. 
baubari^ Gb.. baiicein.. 

Rozdzial X. 
OJtat€cxne zamiary Etymotogii, 

5. 76. 

Uie trzeba wif cey wymaga(5 po etymologii, nii moie 1 
■iz powlnna zi^ci^. Niesfusanieby zaifte po ni^y i^dano, 
aieby pierwiaAki dziaieyszych iezykow , od pit*rwsz<5y osa- 
dy cziowieka w raiu, albo odkortbia Noego wyprowadzala ; 
na toby iiq navet i nieroza^dnie ailiJa. Kogo ^wiadectwa 
hiftoryczne o rozrodzenin s\^ ludzkicgo plemienia z iedney 
pary nie przekonyWai^ ; tego tei pewnit* o lem nie przeswiad- 
«zy etymolog, ktdrego pracy nie iiiny left ofVateczny za- 
niar, I'ak okasadiedyne ^rzddlo wszelkich na swiccie i^ay- 
kow wrozs^dnem natury nailadowaoiu, wyraieAiem uczu- 
tych poriissen, i at4d wyiiiktycb wyobraieii; okazad w ka- 
idym z osobna if zyku mowf litdzk^ z drobnych pierwiaflkdw, 
podtag pewnych » umyatowi ludzkiemti przyzwoitych- prawi^ 
del, do niezmiernego bogactwa^zapomoion^. 

gemefenen^ ^efeje n 



Qi U^i ffd^ baliet nic^t etwarten , ba^ bfe Onomatopoeia 
ca, bitr(^aiid ade in ben ®prad?en ubereinflimmen. -- 3ya^ 
SBtebrrn bei^t bep ben ^olen rienie , tf^pm Sateiner hinni- 

re, Gr, chremeticein : dm metftfU nd^ert fu^ n0(^ betU ^Ols 

nir^en ba^ 9?ieberfd(^fffcbe rdmfPen, rdnfTen, tttienfPen; Svec. 
wrenfka, wrena. — iOou beui Snellen bi*^\9unbe^ btaucbt 

ber 9oie bai^ SBort szczekad, bet (HufTe kiat,. Z,a/. latraro^^ 
(cf. biiffcn, Lat. baubari,, Gr.- baucein};. 
« ij p i t e I y. ' 

i^i#e ^wecTe bet SBortforfi^nngr^ 

Q)?an mn9 von bet tBortforftbnng ni^t meQr virrrangen, 
aU (te ivurftcb leiflen fann nnb fott. Ungereimr ip4re ei in 
9cr(an$cn , fte foQe ben Utfptung ber bentigen. ©ptod^en antf 
bet ex^ew ^obnung beg SKenfdileir tm ^arabiefe , obet au^ 
bet ^(rc^e 9{oa'g ableiten ; ein folcbed Untetfangen wilrbe un^ 
fiu9 fet^n. 2&en gcfcfcid^tUcbe SBetoeife van bem> ttrfprungf 
beg ^enfcbengef(f)le(btg oon einem-^f nfc^enpaate ni<bt ixbex* 
)f ngen , ben wtrb eg bie aS^OTtforfe^ung gen^ff no(b menfger; 
3btr b^cbfler ^wecf iflg, verndnftige ^^acbabmung bet 9?atut 
in benr »21ugbruc(e gebabter dxnbxMe unb baraug entftanbe^ 
net tSOTflcKunBen', M demeiuMaftn<be fitueOe aDet ^pra^ 
c^en in ber SBeft bargulletten, unb an einselnen ^pracbensH 
jeigen ; n)ie ftc^ bie menfcbltc^e ^ebe, von fieinen Urbes 
ftaitbtbetlen V na<6 gemiffen, bem menfdfclicben fSerflanbe ari« 
, iw evAexa gren^n(ofen fKeicbtbuni empot gefct^Aungen b<^. 



5. 77- 5- 77- 

Ze tzi iak porua«eBi», tat i cfiicia v wyobraienia lu- «©a nwn a1iet bfv «fffn ^ilfetn Me (ginnfl^felt , bte (Jms 

ddie po wasyllkich uarodaoh. przypadki4 do siebie, przeio. pfinbu»ggf4^i9feit unb bag SSorileOfUlSggVermbgen bet 9)?ens 

5 



/( .H- ). 



«9^ologt^y i«idnoftayiio^ci jirsypisse i podobie6ftwo w 
w6injch i^sykaoh wyrazow , a. naiyet nie tjlko w poiedyn- 
Gfljch pierwiaf&ach , ale i w dtugich pasmach stdw od nich 
pochodsfcych. Tak s Greckiego , ^an , ^c/iai (LKr.Jla- 
r€y Jlanty JiOt SuBc.fto, ilanda, Isl. fknda, Avgl. (land, 
Ross, ftojat, ftoiu, Boh. {lati, (tOgittt); iednoftaynie snuie 
ai^ W Folftim lak w Niamieckim naiif puii^ce pasxno : 



f<^fti , tttetif<^l{<6 ffti^ i fo tDlrb bet IZBortferfd^ft mU iHA<f(t<4t 
auf biefe ©(cld^f&rmigfetr, tiic^t nut Me Uiberrinfltmrntind 
einsrlner SSur^elwbrter in oerfc^ieOftien ^prac^en, fonbttn 
an4 ben glet^en ^^ang in langen Qiei^en bet baoon AbgeUU 
teten bead^ten. -- €o ijl au^ bem ®tie<bif4en stan , atenai, 

(/.af. stare, slant, sto, Suec, sto, standa, IsL standi, 
Ang!, stand / /{oj'f. stojat, stoju, Boh.^aXXf ftogtm) , gleic^s 

fbrmtg im ^olniiV^en unb 3)eutf<:^en folgenbe dtet^e abgdeU 
tetet S86rtet ent|)anben : 

Su^, ftaJ, foBsoi.. facial), ftoif , |te^ett, (lattb, (teje; ftan bet ^tanb; ftaynla, ftaienka betStatt; doftai* etfle^en; 
po(la6.bU9e|laU/ Steftnng; odfta^ obfleben j przyikd (do stuiby) in ben 3)icn{lein(lej^en; przyftojny anjljnbig/ pr^yttoy- 
noU >^n(t4nbtg(eiti obftad untfleb^n; wyilac (lata) (bie-3a(te) an^fteben; naUac %\^ ffd^ fart (leben, (t<^ mube (leben; i^a- 
sii^d {lidfteben , fle^fen bletben. •-- ilc/iV. flawie fleben mA<^en, fleden; doftawid berbepflellen , jn^letteni obitawid umfle(: 
ten; pr^yftawid bin^uflelleii } ftotek ber @tttb(} itanowiiko bet ^^nitanb bep ben^agern, bet ©tanborti zaftanawiae ^n? 

^dttb nebnte.n^ Unfteben. — itemn) Lat. sedere, aedi, aessum, Or. hecein, 6u£c. sitta, Amgl. sitt, Eccr. sjefdu, 
JRoss. siiu , sidjet, Boh, febett, febAti; Pol. siedzied, 5iada<5, .siadywac jjljen , fa&, gefepen; dosiedzied etftf^en i siedli- 

flcobet^it; «ie^<^, si^^<5 (f;^ fejen , nieberftgen; wsiadad (Hiffl?en ; obsess befeifen , acth. sadzid fr^cn, dosadzid jufes 
Jen, odsadzi<5 Abfe^en , n^egfel^en; przysadzid ^in§uff ge n , bcpfe^en; przesadzid flbetfe^en, (ubertreiben); rozsadzid jetfe* 
(en; posadzid bmfe^en > wsadzid einfe^enj wysadzid au^fel^en* zasadzid feflfe^en i zsadzid betabfel^en. 



J. 78. 

Gruntowna znaiomo^d etymologil uchrania od fkwapli- 
WOSci tych, k.t6rzy pchwyciw&zy byle podobieiiftwo iakie- 
gos z naszych slow do Xacinikiego , Niemieckiego i t. d., 
natycbmiail cbrzcz^ go Niemieckiem, Laciiifkiem i t. d.; al- 
bowit'tu cz^Hokrod, to lub owo sto wo, si^ga zapadleysze- 
go ieszcze irzodta, i ai na wschodzie szuk^.d go trzeba. — 
Tego rodzaiu ieft n. p. stowo sak^ Boh. faf / Ross, sak, 
GjBiLai. @a€f/ Ga. sakkos , Lat. saccus, HuNo.zsak, Lapp. 
tsakes, Hisp. sacco , Gall, sac, Ital. sacco , saccoccia, 
Sc£c, aaeck, Amgl. aack; idzie prze> tyle n^rodow, az sif 
opiera o Hebrayikie sak. — Tak i tarcza, Ross, tarcz, 
Cbeliu Xdttfc^, Ital. targa, Lat. mbd. targia, ukazuie sif 
u Arabow w sfowie rar/^a, darAa, Cualo teris. — Wi- 
no, Lat. yinum, Gbrm. SB^titl, Akclosax. viu , Suzc. 
vin, Akol. wine, .Srbtag. guin, Wallach. ginu, Gr. 
oinos, Chal^. jena, JIebr. jajn. •- Stowo rei, ryi ^ patrz 
wyiey pod gioik^ r J, a8. 

I- 79t- 
Zag^icilii^y yf x^zyku naszym obcych tfow plemif, 
pr2ei%wa!zy Jch wiele , iui to w a^siedzkiem obcowaniu, iui 
w przypadkdwych zdarzeniacb , iui nakonjec z towarani, 
naukaq^ij zwyczaiepi. Zk^d sif rzeczy brafy, ztamti^d ra- 
sem B nieoj i imiona tych rzeczy. J tak przysvoili^my TU" 
rtcAie: kilim, kobicrzec, dywau, kaftan, dyma, tutun, cy- 
buoh, lulj^a , kapciuc(i, ihibryk, fiiiianka, bazar, targ; 
Tatarjkie : koipzau , saydak , taitay , diiiryd ; We^ierjkit : 
]iuzar, dobosz, s^ereg, orszak, dotomany ciinia, ^zemie- 
llnicze i kuna^towe k^wa przyszYy do naa po wifksziSy 
czf^ci z NUmieCy lako i >sanie rzexniosia i kunszta : ^iosarz, 
llosarAwo, ryoarz, garba^z, farbiai^, hebel, warsztat, 
s«ruba, szrubsztaJlL , More, mayfter, cecby kunszt, sztuka, 
aoalarz, pendzel, snycerz, rysunek, i t. d. Ko^cielne Pol- 
ikie slowa wobrz^dku Rzym&im, wyczerpane a%^z Laciny, 
iak o!tarz, cmentarz, lueiich, insza, ofiara, kancyouaf, 
konfessyonai , ambonas yv Greckim ztti obrx^dku^ a tei i 



§. 78. 

®rAnbIi<^e^ StubUtm bet !SBortforfcf;ung Umf^tt mi vot 
bet iiJovciligfeit, rait &cr manct}?, fo&alb fie nur t>ic gering? 
jle 3leb«rid>fi'it eine^ unfcrer fBoxtet mit elnem 2atdnifd)fiv 
2)eutf4eri u. f. w. bifmerft:n, ed (ogW* fut eiu 52i3ort 2atcu 
nif(*en , 2)eiitfc^en u. f. w. Urfptung^ erffiiteii , obgleid> fein 
(Stamm writ ditet i\t, nnb (id? im Criente petliert. ©lefe 
iBewanbtuif f^at e$ h- ^- mit beut 3dotte (Sacf , PoJL sak. 

Boh. fflf, Rosf, sak, Cr, aakkos, Lat, sacous, JHung^ zsak, 
Lapp, taakes, Hisp^ sacco, ^a^. sac, Ital. sacco, saccoc- 
cia, 5«ec. aaeck, i4«^/. sack; Wit (tubeu e« bC9 fO Viclett 

gj^tioncn; Hi mx aulcet auf Ui ^ebrdifc^e sak (Vofen. 

©0 au<b bie %^Xt^iiit , Pol, tarcza, Ross, tarcz, Ital. tar- 
ga, Lat. med. targia, jule^t bep ben^tabetn tarka, darka, 
4m Sb^Ibdifc^en ten's, ^a SQein Pol. wino , Lat, vinum, 
Anglosax. vin, Sutc. vin, Angl. wine, Bretagn. guin, 
Wallach. ginu , Gr, oinos , Chald, jena , Htbr. jajn. §Bon 

be« 2B6tt^ttt re^ bet Oioggen , ryi bet 9lei*, »utb« oben 
tintet bent SBuc^flaben r $. 28. gebAbeU. 

J. 79. 

3n unfetet e>>tacbe b«ben fi{b riel ftembe fflJbttetftdrame 
au^gebteitet, tbeiU but(« i23et(ebt mit ben 9}a(^batn, tbeiU 
^ttt* aufetotbentUcbe Steignlffe, tbeil^ «ud^ mit ftonbeWs 
attif eln , wiffenfd^afr(i(4en jtenntniifen , ®rbtatt(ben unb ^u 
n^obnbeiten, bie xoit vom 9iu^(anbe etbieiten. iD^it neneii 
@a(^n nabm m^n sugleid? bie neuen 9{«men biefet ^<(fii 
auf. * &p baben mt 94>n ben £iit(en , kilim, kobierzec , dy> 

wan, kaftan, dyma, tutufi, cybuch, lulka, kapciuch, im- 
bryk. filiianka, bazar, Urgi o^n 6ett iCatateo, kolczan,. 
saydak, taf^ay, dzirydj 9||»n bfti Uttgetn, huzar, doboaz, 
szereg , orszak , do!oman , ciima. ^attblPete^r unb $iWfiz 

wittet ftnb an nn^ mit ben igiaubwetfennubMnlien gtbftens 
tbeii« ^1^ Dentf<blanb gef ommen , %. iB, ^losarz , iioaarft- 

wo, rymarz, garbarz, farbiarz, hebel, warsztat, azruba, 
azrubszuk, azorc, mayfter, cech» kunszt, sztiika, malarz, 

anyccM , rysiiuek , n. f. w. Sie Aitibtnobttet |tnb bey ben 
9Men pw bet tbmir<9ett «lt<^e Mi ^m ««rrtnij<bett; a. »♦ 



-M h 



n iBBjch Stowian trBynai^eycIi sif tegoi , wyssly s <?re- 
cJtitgo if zjka n. p. monafter , cerkiew , trebaik , i t. d. — 
lii«kiedy atoll przyswalai^c obce tiowa' ikiadane, chciano 
le nieiako na swoyfllie prselatJ , czyli przepolszczyd , prze- 
Uto'wanieiii zglosek, iak ai^ pokaziue z stow incarnatio 
wcielenie , trantsubflantiatio przeiftoczeaie, tubftantia 
podftata, podftawa, ^mnipotens wszechmocny; prophtta 
prorok; Src^wii^nCfUin^ szesciouledjtiatka (poiniey po- 
loinica}. 



ottarz, cmentarz , kielich, iii8Si^» oGara, kancyonafy kon- 
fessyona?, ambona; (ep bell ^^^U^ VOn bet %XU^Vi^tn SXtt 

4e ^ fo i9ie btrp ben ^bfrigeii ©laven ^m bie fer Air^e , «n^ 

texa ®riec^if(^en , J. 93. monafter , cerkiew , trebnik , «. f. 

m. ^t?r)reYe attfaramettgereQte frembe SSirter , M man an(i^ 
babutd) ^u fetnem ^Uenti^um d^ma^t^ bap man fte ^vlHeib 
oeiff genau in ffttte@)>ra<^e ilbertrug; fa ifl an^ incarnatio\ 

wcielenie, nu^ trarhfsudjiantiaiio , przeii^oczanie , au^suA-* 
ftantia , podiUta , podAawa , and amnipottns , wi zecJhmd* 

cuy, avi6 propheta , prorok, and 6e^do6<b.nerinn , sze* 
^ciouiedzialka , (bf^ ben if^tgett ^okn poloinica) entftanben. 

2)0(( man 1(1 ntcbt babep (le^en geUieben , bnr<^ firembe 
aSorter ben ^Jl^fangel btt efnbetmifd^en nnb eia&ifc^en fftc 



$. 80. 

Nietylko zai zaft^powano w^drownemi sfowami brak na 

rseczy przybywaij^ce rudowitych i Sfowiaiiikich } .ale owych .^^^^^^ ^,„ *,,„-,j,,, ^». ^.-.-r**^..,^*--* ••-'' w»i.v»T»v»n ih* 

wide i bes potrzeby wcissflo aif , a nieieduo ftaroiytne neue ©a(^en aOjubelfen; man bat aud^ vMe obne 9?6tb anfs 

Slowia^ikie z Polszczyzuy wyparlo, lub w niey przytlumi- genonimen, unb tbtitwegen mautbe^dd^t ©(aoifcbe t^erbringt, 

fo; aatem Slowianfkie 11 Czechow dot^d uiywane, JkorznU IOentg(lend ^urUCfgefel^t ®P mupte h^i ©laotfd^e/ bep belt 

-lusMly uii^pic Francuzkim^o/o/n; ktobuki, Wloik 1 m A^r/zc- i8b^men no0 gebrdudpUcbt / ikurznie , bemSran^bftfc^enbot- 



iusxom; /wiecxniAi^ NUimleckim licAtarzom, Mi'dii^my iiie- 

$dji w nataym i^zyku siowo gfdiba , uiywane od ziiiiko- 

mitych pisarzow , LeopoUty , Heia , Budnego, MqczynjAie^ 

gp , Trzsciejiiego , JCochowJkiego , PVac/af^a Porockiego, 

nianai^ce muzykfy Boh. bnbba, st^d, g^dziebny y gf^r/zie^ 

c/li, gfdzcowy J Boh. bubebnP; muzyrzny, n. p. naczynie 

g;dlzie*ite, inilrumeiit lauzyczny; ztqd tez. czasowuik, ^'f- 

«i*i«, gqJi^ gfdzie, g^da^ ^ Boh. ^aujli, b^bl/ bnbtt, grad 

nuayczaie, na gfdziebuym czyli muzycznym naceyniu, u 

'Window godeziy graC oa ikrzypcach ) ieszcze zta^digfdzifCt 

Bob. (fttbeC/ muayk, a Window ^oc/ez , iki:a^pek» U Cze> 

diow tedy i Winddw ieszcze te stowa trwai^; u Rossyan 

inienilo aif tylko hudit na nagan^ , .bo znarzy rz^ poii^. U 

naa zai, ieden tylko ^lad iego zoflat, przy szczegolneni 

nazwiikuff//, gf^le^ Boa. banfie; ViMn. gosle^ z ktorcni 

pordirnay Ger. ®eige, Soec. giga, Angl. gig, Ital. ^iga, 

Lat. hbd. giga; i daley na^ze gfgaif, g^s. — Takie da- 

wne oasze pacAa/ (c/1 pchac, popychad) zuaydul^ce sif na- 

'WetvStatucieLitewikim, u Ros8yan/>acAaf , pierzchlaprzed 

mieswoyftim orac, orywa^y Boa. WOtdti, Vind. orati, or- 

jem, Goth, orian, Isl^ eria, Fries, era, An-cl. ear, Hul. 

aeren: Suae, aeria, obsoI'* Gall, errer, Hvno. aratni, Lat. 

iiire, Gr. arein , Germ. tvl<>. jren* — Ani i to wi^tpli- 

tiB, ie ai pdino do nas weszlo slowo ptug, Ross, plug, 

BoR.^Itl^, SuBc. plog, Akgl. plough, ploWy Gbr. ^flVg, 

i abrataio ai( s nasz^m odwiacznem socha^ 



tcs, iveicben, kiotiuk Um ^taluniS^tn kapeiusz-, ^wie- 
cziiik bein :3)eurf(ben lichtarz, £fucbter. — hit yolen bat^ 
ten ebema(6 ft^r Music in tbrer @pra<be bad 98ott g^diba^ 
beffen fiu? hit angeubenjien @d?rift(ieffet, eln LtopoUra;. 

Key, Budnyy Mqczy^Jki, Wfbbtl, Paprockiy Trz9citjki^ 

Kochowpii, Vencesiaus PotocAi, bebteneu; $Bpbmi((b bnb» 

ha\ bauon g^dzlebny, g^dziecki, gfdzcowy, $B^tliifd|^ ffUs 

bebup mufifaUrcb, }. i8. naczynie g^dzieckie ein milftfa(i» 
fci)c^ 3ni1rnmei!ti ba^et ba^ ^eitwott g?dzi<5 , gj^idl, gfdziv, 
g^dac. Boh, ijaufti, t>nbl, bubu, mnjiciren, anf einem- 
mufifalifd?cn pnictiimtnte fpielen ; brp ben ilBinben godeti, 
Mc ^xclin frithn ballet tnHid^ s^dziec , Boh, Jubec, bet 
^(tufrfud; l*cp l>en ^inben fiodez ber S^ioUnifl. SBep btn 
^c^uun unb 2i}iuben nun linbbtefe SBbrtrt ne<b im ®ebran^ 
d)e ; t'i'p bin DluiTcn bat hudU eine oer4(btlt(be Sdebeutun^ 
bcf oiumen , unb entrpri^t bcm !2!)eutfd;en ficbdn. SBe^ ben. 
^>o(itt bat ftcb nut noib erne ©pnr oca biefenr6tam.me, fit 

bent 2iJortegVsl, g^tle, Boh. ban fie, Vind, gosle, fts 

baUiU i vomit man bnd Dentfcbe ® etge, bad @cb»ebff(be 

giga, Ang/.^\g, /re//, giga , Laf. med. gigs. ^ fetnet ba6 

^olniWe g?ga^ , g?^- , aw tergleicben Bat. — Qhcn fo ift anc^ 

ba^ dte ^Olnifcbe pacha<5, pflAgcn, rwergl. pchaif, popychatf, 

binftoM) ^('^^ n<>* hn £ittbauifd?en Statute tjpttommt,. Ross. 
pachat, aud'ber $|>ra(be t)erfd)»nnben, nnb bejfen (StelTe 

ViXttitt oracS orywad. Boh. WOrati, Vind, orati , orjenl, 
Cofh, orian, Ul, eria , Pries, era, i4/2^/. ear, Holi, aeren^ 



Svec. aeria , obsol. Gall, errer. Hung, aratni, Lat, arave. 
Or. arein. Germ. 9ulg, 4re«. €o ijl: OVd^ mcbf git 6fP?j?lfcIn, bag bad Sffiortplug, Boh, pinb, 'S'fet. plog, i4w^/. plough, 

plow, bet ^((ng, fp4t erft |n tind gefomm^n ij^, nnb ficb nnferm alitn socha bepgefeSt ^at. 

J. 81. 

9)?(^rrmArbtg {ft ancb bad (^cbrdngc stt^tfeben bem %xxt^U 
fibeu unb £ateiuifcben ; burd^ badlel^tereirurben nimlicbviele 
fonfl bep ben f|>oIcn gebtancbUcb^ urfpri^ngHcb griecbifi^f 



S. 8]« 

kh6 ciekawy. rdwnie I spdr iaciny z greczyani^, . gdy> i^y 
roine wyrazy , ktdre si^ byly dawnidy w poczet slow na- 
siyeh wtToczyly, s niego wybila , kiedy to atrament ohi\\ 
■iepee inAau/lu » (pordwnay Greckie tnAauflcn} , widxiec 
hkf.nd€r€-y h'xe^\z]L\^ uirzBi Gr. horaan.. — Znowu 



SdiMTtet t>erbtangt^ fo mnpte inkauft, Cr. enkauAon, bent 
atrameut I UDcld^en; widzird, Lat, videre, nabm bfe @t^ff^ 



Laciaftie spotkat tenie lot od Fracuzkich« Co dawni^y s -bed ^-rz^d (wober u^rzed) (?/'.< horaan ein^ 2)em Sateintf<bett 
laeihtkiego JirypturaliA y to dzii b Francuzkiego cisoik^ mthfrfubc bad ttattt(id)6 von b«iii^ran2Aitf(j)«n. (^nnA- riohl«M« 
/cyufrjk; datwm^i mowiono p€regryn€tcya ^ dstii vcjai* 



Ueihfkiego JirypturaiiA, to dzii s Francuzkiego cisoxr mtberfubt bad tiimlitbe von bem^ran3b|if(ben« 6onfl bebietti 
• • ^-- ^-' • — '"* te (Kb bet ^olf bed gat^inifcben ®ortdlkrypiuralik, Jejt ber 



granjbfif*en cisoir, scyzoryk; e^ematd |!ff ble 9U\^ p^- 

pegrynacya ,> jye^l wojai- 



-( -)o(- > 



ft o i a s I a t n. 

O prMybysxowych cxf/ciach Mw» 

$. 83. 

Wiiyftko CO doti|d m^wiono, pokisywato, iak poftf puie 
ctymolog, gdy rozwafai2|c iftotne cz^^ci atowa, (loauie ie 
b^di -do obcjch if sykow , b%df do brzmieDia wf aiciwego ; 
wazakdi przy t^m nie puszcza mimo siebie nawet i mniey 
iftotnycb i prsypadkowych sfowa czi^ftek, a dla poznawania 
doikonal3sege pozoftatdy tre^ci , ma oko i na rozebrane 
cztonki^ i na aposdb , iakim ie rozbieraL 

Podziat I» 
O xako4cxeniach^ 

$. 83. 

' ZakoAczenia, co do swoich odmian deklinacyynycb i 
koniugacyynych , nalei^ do grammatyki ; lecz i etymolog 
powinien ai^ niemi zatrudniad, uwaiai^c lui to kaidego 
wUsnoid, iui tei, iak s^ w rdfnych i^zykach do siebiepo- 
dobne. Samogtofka a w LaciAfkim « iak i w naszym, zaa- 
csy pted ienfk^', iakoi mafa liczba ieft sf<5w ko6cz^cych 
61^ na a , ktbreby nie byfy tcgo rodzaiu. Przymiotniki na- 
8se wszyftkie co do iednego nia^ sif przerabiai^ z mf zklego 
na tenie; znaduie si^ takie w czasownikach 'wci2|i przez 
MTszyflkie trzy osoby liczby poiedyficzdy czatu prze8ztego» 
n* p. czytaU, czytata^, czytaUm. — Gtofki -i i -/ pra- 
"wie powszechnie koiiczj^ slowa rodzaiu ie/iikiego; -/^'rza- 
dko kiady koAczy mf zkSe. (ct Lat. -i^) — Samogtofki o, 
e, (y odpowiadais^ce LaciAfkiemu -um, Greckiemu -on, s\ 
wtasni^ cecb^ rodzaiu ntiakiego ; aw liczbie mnogi^y, unas, 
rdwnie iak u Grekdw i Lacinnikdw, przez trzy przypadki, 
pierwszy, czwarty i pi^ty, przemieniai^ sif na a. 

$.N 84. 

' Przy koniugacyach pokazuie sif na oko osobliwsze if zy- 
ka naszego do Laciiiikiego i Greckiego podobie^flwo w za- 
konczeniach osdb : 

x) Gr. pino, pio, Lat. bibo, Pol. piif ; a) Gr, piei^s 
pile* \) Gr. piomen, Lat. bibimus , Pol. piiemy; ■^) Gr. 
bunt I Pol. pii;|, 

$. 85. 

W Formowaniu zdrobniafych imion, przyftfpulemy do 
Wtofliiego. Kaptlusz , tabakitra ; zdrobniaie kaptlusiky 
tabakierka^ ta^akierecxka\ zdrobnione z poiafowaniemAa- 
ptiusinay ta 6 akierc zyna : hied ny kapelnsz, biedna taba- 
kJiera; zako6czone na obydf kaptlusijko ^ tabakierczysko, 
Tak tei i u- WJochdw: cappelo, cappeletto, cappelino, 
cappellacio , cappelone ; scatola , acatellina , acatelletta, 
apatellone, scatellaccio. — Szczegdlni^yszeicszczeieftpodo- 
bie^CVwp mifdzy n&szdm i Wfofki^m drobnieniem przymio- 
tnycK imion , n, p. maTy, mal^nki, maluchny, malu^ki, ma* 
lut^nki ; Ital. piccoFo, piccolinOy piccoletto , piccioletto. 
3miem tu nagania^ niewlaiciwe takim przymiotnikom na- 
swiiko zdrobniatych , dyminutywowj w Amey rzeczy one 
nie zniiais^, ani drobnis^ przymiotu wielkoici, iako racz^y 



« « p 1 1 e f XI. 

^ufdOldf ®orttiei(e. 

5.^ 8a. 

iBliiet mxU gpseldt , me be r ®ortftrfc^ef M ©etgleU 
{ftung ttt roefentll^fn 28MtrtciU mit fremben epTa*en cbet 
nilt bet 9latnt, verf(ibrt; tPd> rten et Idft an^ Me winbet 
»efent!i4en itnb jufdUigen SBorttbcile ni*t unbc«<^trt. I>en 
libtlg geblUbnen @tamni genaufrfrnnefisu lerneit, unterftKbt 
er bw bavon getrennten %c\ie, unb bit ^xt, me jie baMU 
setcennt toorben. 

I. g[bt(el(tttt8- 
®on ben Snbfgungen. 

J. 83. 

©Ie enblgutigeti ge*»feji^ »le fern jfe fid beclWreM mib 
cpniuglren.Iaffen, in ble €j)ra*lef^re; bo* w^ bet ®ort* 
fotfdjfr benictli*tigt ffe , unb nnterfud^t i(|t SBetbdltnlf jiie 
9latur nnb jn anbern 6|>rad)en. 2)et 6elb|Wa«tet « Ift im 
q)olntWen, wie im 2atemif*fn, fftr Feminina <iatacterf* 
fiifd ; nur wenide 2B*rter anf a giebt e * In bepben €vra= 
cben, bie ntet weibllcb waten. ttnfre (?igenf*aft«ttbrtet 
ftingegeu enbigen aUe obne 2Cu^na^^me ba« Feminiuum in a; 
biefer ©e IbfWauter djaractmftrt au* In atten geltwJrtern ble 
brep ^etfonen ber elnfacften 9«Jl in bet »etg«Hdnen 3«lt , i. 

SB. czyufa, czylafa^, czytalam. — 2)ie ^nbigungCll i Uttb ^ 

(tnb fa(l immct ipitbli*; /c fdten mdnnU* (vetgl- b^i Lat. 
-ij). 2)ie @eIb|Uantet o, «, j? entfpte*en bem Lat. -um 
mb ®tie*, -on, fte *atacteti(iren au(b bep uH bai ii^lu 
(be ®efdj(ed>t, nnb baben au<b in bet mebtfacben $abl btep 
SaOenbungen^ ndrallc^^; ble etjle, ble piette nnb ' bie fAnfte 
anf a. 

5. 84. 

, 3n ben eoningatiouen etfc^cint nng efne anffafenbe srebn* 
lic^feit nnftet epta(^e tnit bet eateinifc^ea nnb ®tie(^if(ben, 
in ben ^etfonalenbungen : 

y Lat. bibis, Pol. piiesz; 3) Gr. piei , Lat. bibit, Pol. 
piete, Lat. bibitis, Pol. piiecie ; 3) Gr. piusi, Lat. bi*- 

5. 85. 

3n bet fBilbung bet ^etUeinetung^wittet nibetn »it nn^ 

betn^talienifc^en. Kapelusz, tabakiera, Perfieinett, kape- 
lusik , tabakierka , tabakiereczka } mit bCt ^(ageenbnng ka- 

peiusina, tabakierrzyna » etn eCenbet $ut, elne elenbe Ta- 

baticre, mit bet Sttfdi^euenbnng kapelusiiko, tabakierczy- 
fko. @o bai 3ta{ieitif(^e cappelo, cappeletto, cappelinoy 
cappellacio, cappelone; scatola, acateHina, acatelletta^'Zca- 

tellone , scatellaccio. -. SBefottbet^ anffaHenb i(l bie 5(f b«^ 
licbf eit mit bem Stalienif^en in nnfetn petrieinernben Sig^ns 
Waft^wbttet n , J. f8. maty flcin , malenki ffein »tn}id/ m*- 

luchny , malu^ki , malusiefiki gdnj Hein Win^lg ; 3r(llienir<ft 
piccolo, piccolino, piccoletto, piccioletto. 2>itfe (SnbigVMs 

gen fodten wo^i nid^r deminutly bei^en; benn fie baben nicbt 
eigenr(i(b ouf^bie ®t6fe SBeaug, fonbetn (iiieen f!(bPie{me^t 



-( -)o(- )- 



hkOTS{ aif do prsymiotn mafoM , kttfry zwi^k8sa]4 , roz- 
sscrsai^, dopeiniai^. Mate w malutkUm pokasuie aif 
t»^i^k«zem mat^m, w maluchnim wifkaEcm malutkiem, czy* 
H wcale matem. Tedy me iS^ dyxninutywa, ale intensiva, 
a to tu paruitafU malenllwa. Oczywiftsza to in non ne- 
ga/ivi* i cserwony, czerwoniut^nki , czerwoniuteneczki j 
blizkif bliziuchny, bliziutenki, bliziuteneczki ; ubdgi, ubo- 
iuchuy. cf, Cnap. thes. />. 1019. 

$. 86. 

Ecjmolo^.tedy poivinien aobie sporz^dzid dokUdny apia 
s«ko6c2e6 , z wyazczegolnienieita tych znacze^, iakich przez 
te sakoAczenia nabieraij^ atowa. Na przykfad zakoficzenie 
-«lo, s -azrza , wyraia i)mieyaca, aiedlifko, ftanowiiko cze- 
go, tak: po^orzelifko , mieysce gdzie gorzaio ; boiowifko, 
boiiko, obozowiflco, bagnilko, bagniazcze; uroczyfko, uroczy- 
szcse. 3) ^*ko, s dzieriak, trzonek iakiego narz^dzia n. p. 
bioryfto, toporzyfko, alekierzyiko, wfdziiko. 3) -«Ao wyraia 
ohjd(, pogardc; zamczyiko, sukniiko , wUczyflco. 



p o d z i a r n. 

X 

prxyimkacA czyii prepoxycyach przydatkowych. 

9 
5. 87. 



<ttt ben fBegtlf het StUMcit > Mefet loirb bnti fte emtitettf 
DerflrJgm, au^dffuUt. 2)a^ maje erf^iemt in ttm malutkie 
aU m QtbUte^ l^idnU , unb no^ tvinsigir in bim malu* 
chne, fQlgUc^ nid^t deminutiv ftnb fte ^u bet^ad^ten, foubirrR 
intensiv, tinb jtvar ^!?T tn^f^ug anfi(ein(ieit. ^ugenfc^efn:: 
Ii(^ »trb bic§ in pofttiven @i9cnfd;afr^n)6rcern, i- IB- czerwo- 

ny tOt(, czerwoniuteuki , tec^t tPtff ^ czerwoniuteneczki 

huxd^aui xotf) u. f. w. 

5. 86. 

2)er Sortfotf(*et muf (i* alfo eln Dofffldnblge* ©erieid^?'^ 
ttif ber QBortenbidnngen mit genauec 93c(limmund htx !Bes 
benrnngen, bie fie ben SBortern autbeiien, vetfcrtigen. 3)ie 
enbigung - ^>(o §. SB- bri^cet au^: i] ben Crt.einej ^a^e, 
^anblnng , 55egebfnbe.it , pogoraeliiko SBtanbfleffe , boiowi- 
iko @*Ia4tft'(b, boiiko S)ref*tcnne, obozowilko gagerfldtte, 
bagniflco @ttinpf6oben, uroczylko iWtt^lbaufen , ®r4nj(t4tte* 
2) ben @tiel, biczylko ^)eitfd^enfiiei, toporzyiko, sickie- 
rzyfto, etiel eine^ fdiM, €iner mtj w^dziiko, 9lngelm= 
tffi' 3) ^a^Od^feit:. samczyfleo ein b<(fU<^^ ©c^of, su- 
kaiiko ^(i^Ud^eii Xit^, ^iiczylko ^tn ^a$U(i^et tS^plf. 

^on ben ^ufa^tj^mbctern* 



5. -87. 

Nakonlec etymolog odci^wazy w atowach iktadanych (?nbri(^ b^ftfti^tet ail^ ttO(^ l)er 9Bortforf(6et bie pnfd^VOt 

pnybyszowe pocz^tki , nad niemi aif takie z osobna zaila- wbxtct , bU ex Don ben jufammengefeQten ^ettwbttetn ab 



mawia. Zowiemy praeposuipnes inseparabiUs ^ przyimki 
ttieodjftne, przydatkowe, owe drobne cz^ilki , ktore pray 
atowach albo kierunek rzeczy wlkazoii^, albo teitylkouzu- 



ntuimt Unter biefen 53orwbrtetn wrfle^en wit iene SBorts 
tbeUdjen^ bie bep ben mit ibnen^ufammengefefitcn ©trtetn 
ber SBebeutiing eine beflimmte 8liid)tnn9 geben \ bi^weilrti 



pelnienie czynu wyraiai^. One po wifkszey cz^^ci takfe i . aber aucb hio^ bU il^oSenbung bcr ^anblunganjeigen. ©rbf 
^'*^'"  ■' ' tentbei^ werben (!e an* «bgefottbert, aU ^orwitter mit bet 

i^nen aufldnbigen gattenbnng bet 9Z^n»itteTiebrauc^t j (iu^= 
genommen finb nnt »y-, rox-^ wz-, ws^. ®a ibre 3<^W 
nic^t^ri^^ i^f fo ttnnen n>it (te no(^ ein^eln butc^ge^en. 



oddzieluie, -iako praepositiones eeparaUles uiywane by- 
wai4y f przyzwoitym aobie przypadkiem imioit, oprocz: 
wj-ji-oz-, •r*-, WX-. Prieyrzemy ie poiedynczo, ile ie 
ick nie wielka liczba. 

• f 88. 

/)a-, w Nizaz. Sax. to, Niisz. Niemcz. ttt, wWyisz. 

Niemcz. |u, (oppotit, od-) wyraia; a) kierunek czynno- 

id stowem wyraioney ku idy celowi n. p. dochodzi^ cze- 

go, dobadywai5i b) w czasie nredokonaoym , domierzanie, 



5. -ss. 

^o-, 9?{eberfa<bf to, giiebet^. tn^ $p*t. s« 
Centgegengefe$t ift ibm od-j beseid)net: a; bie Wicbtmig ber 
ira ^eitworte au^gebnicften 5?itnb(ung nacb t^rem 3leie l)ln, 
|. ^. dochodzid czego , (von rhodzi(5 geften) ftwaf^ ju etges 

fbliiaHie ai; ku ikQtkowi n. p. doieidial, dobywal} wcza- ' ^|eii, b. 5- 5U ertficben, l\\ etforfd^ett flKbrtl; fO aucb doba- 



aie dokonanym wyraia uiazczenieikutku n. p. dojechaf, do- 
prowadzit, doicigi, dotluki, dobil, doby!« — Z zaimko- 
weml afowami wyraia, w czasie niedokooanym, ilaranie sif 
o nabywanie czego, czynnosci^ przez slowo wyraion^ n. p. 
dorabia^ ai^, dobadywa^ si(, dosYugiwa^ sif ; w czasie za^ 
dokonaoyn, nabycie czego n. p. dorobit si^, dobadat ai^, 



dywa6 b) fn bet nnwoOt nbetcH gettfcm, bte 5lnn4bmmg 
ber Jpfltibtung au i^rem (?rfo!ge , j. 95. doieidiat , et enbfgte 
bereitd bie meife , biegabrtobcr ben Dlitt;»fn ber uoaen? 
betengeitform, ben wtrflicben Srfolg , §. 18. doiechaf, er 
frtm tpirf lid? bH <>in auf ber Oieife , sw ®<«gen , ju q>ferbe. 
~ 95e«j ben ^ecjprocis brucft e^ in iber pollenbeten ^tXt^ttm 



Aosluiji si^, - c) Nakoniec wyraia tei przyczynianie, l)a^ SBetnuben <t«^, etwa6 but* bie im Jejtworte Jbefctmmtf 

przjbywanie, przyroft n, p. dogotuy do te^o, coi iui ^a- ^anbluttg JU etlawgen, %• 35- dorabia^ si^ czego, fl(b ttxtf^ 

gotowali doday do tego co^ da}, bo nie dosy^ }n eratbelfen fudjeni dosTugiwa^ sif , ftc$ etivtf^ jtt erbienen 

fucben \ in iber pollenbeten $eltform bai witftti^e <?rlangen, 
dorobilaif te^o ^ et (itt ft((f bai eratbeltet. — c) enblitb ^ejeicbtt^t e^ anti nod^ etne fernere ^erme^ruttg, ein me^r^re^ 
i^ii|iit(iiii: dogotuy tt, f. ». doday n. f. NK fod^e noc(^ ntefft l^inau; gieb no(^ me^r baan. 

5. 89. 5. 89- 

JVif-, wyraia: 1) kierunek do pewnego mieysca, n. p. iVa-, ^ejeiAnet: 1) bie Drttfri<btttng ber ^^nblttng; 
naklada^ na wds , namalowa^ na piotnie. 2) przygroma- Naktadad na wox, aiif ben SBOgen ^USftUf (egen, auf bie 



-r -)»<- > 




fatt gffi^^t Ccf, uie mogt tif odies<5, odcaiowad UQtCT bcilt 

fSorfatmorte od - ). 5> Me iSodenbund bet irianblung : na- 
pisarem lift, %^ (a(e bm SBrief (fertig) gefd^mben. 6} f0 9ic(a(d 5a^ folgenbc /lac^- . 



J. 90. 

ffad-r (oFVOS. />oc/.] 1^ przesad^ exces&um^ nadmie- 
ysy<5, naddawaif, nadniar, naddatek. 2) adjbanie- inter-' 
i^ntum, oadiechat, nadszedl , nadchodzJ. 5) daUse prsy*> 
c^ynieoje: nadbudowat, nadmarowaf. 4^ pocs^tek- daleki 
iesacse od zupefnoscS : nadchudlj, nadgnifj, nadpsuty, — - 
NB. prsed spofgfofkaini zamiaft nac/-, cz^fto pisz^ na^: 
aachudi , naw^tlony s nadchudf » nadw^tlouy. 

0-, Oi-; i) kicrunek kr^zenia; obiec , otrze^, obie- 
cha<:, ob(lawi<^, obwi^zad, ^zki^d obowi^zad), okr^ci^ 3^ 
przed przymiotnikami ob ^^ przy - s oA^aty , 2 troch^ , nie- 
co, cokolwick: obgrub«zy, cbrzcdni , obAary, obwyi, 
«b»zeruy, obdal, apodaU 

J. 92. 

Oi/-f foppoa. do~) 1) kieruiiek przeciwny zbJiianiu, r#- 
mduendi: odj\6f odjechad, oddalid, oderznj|^. — Podo- 
bniei s zaimkowemi : odiegna^ si^ , odji{6 ai^ , odftrzela^ 
ai(, odftrasiyd si?, odgryfd ai?, odgroztd ai? s uwolni^ ai? 
od czego , od napafci , od ftrzelania. 2) zakoAczenie i od- 
bycie czego : odpokutowal, odbolat, odchorowaf, odphkal, 
odipiewat, odmowii'. 5) z zaiink: odcatowad sif , odchwa- 
Hd aj^, odjeid ai(, s dosyd nacafowawazy aif, nachwali- 
wazy , naiadtazy ai? przeftad. (cf. Na -) *J powrdccnie na- 
zad» na odwrot, w^aiemnosd, refiiturionem j vicissitudi- 
ntm: oddiiwad, odczfftowa6 6) ponowienie, iterationtm^ 
reftauraiiontm : odbudowa^ flare zamczyika , odnowid. 

Po-, (cf. Gbil. Be - ] 1) cijig czynno^ci: pobteh^, po- 
naloivad, pobiiad dacb gontami. 2) ci^g drobny czasowy: 
poczekay,' pofloy, potrzymay r troch? , chwilk?. 3) w kon- 
jugacyi dokonantfy, czynnoi^ po\vtarzaxii( ai do apetaienia 
ikutku: pobilkury, cieifta, wi^inidw-, zabit wszyflkicb, 
posabiiai }. popalU ilatki , popufipazyt waie. Tu po - cz^fto 
aiiewa po aobie inaz% ieazc2e prepozycyj^: ponaprawiaf, po- 
rozdawai, porosprzedawaY , porozjeidiali ai?. 4] z zaimk : 
y/rmemnoiC^ odwrotnofd czynu : poaiekliaif, pobratuli aif . 
5) uzupetnienie czjnn i czaau dokonanie n. p. dzi^kowaf, po- 
4iJ{kowaI} azed{, poazedt; idi, pdydi } bf^dzif, poblj^- 
&iL 6ipo~^^cztmitnion9'wpa^, W naftfpui^cycb : pagd- 
rek, paddi, pardw, pacz^i*, paklepie, patyk, parobek; 
atuidaie. sif wyraiad oifazj iiopie^ rseczy, wielkoici, 
irarto^Gi.. 



J. 90. 

Nad-, (entgegettg.bempo^^— .;: 1) au viel, tio* bate 

dbft, tbct b^ ^laai, &. ^. nadmierzy4< ^^ duI mef(€U, 

uberntrfTen , naddawad no(( tnebr ba^n gebem, fine ^ttgabe 
gebrn. 3) !&a|toifd)fnfunft; nadazedt er Urn grabe baatt. 
5) n&(^ Abet etv»a^ b'nx: naJbudowal er bat iiocb bar^ber fort 
ge^aut. 4) etiDac^^ ein ioem<^, an it nadchudty ettoa^ mag^r 
geworbrn, nadgnify angcfaiilt, nadpsuty etwai flttgrfonimeit. 
NB.';Gor ben ®elb\\lautetn i^^eibt mm ftatt nad-- oft na^. 

J, 91. 

0-, 06-, 1) tlmfreifung> tints, b^tum^, obicc ttm ft* 
t»a^ berum (aufen, okr?.i(5, umiwinbcn. a) uor bcH (Jlgews 
f*flfr^w6rteni , ettbatf , ^ lt(b ; obgmbizy, ctit^a^ grob, biit^ 
grM'lic^, bi(fn<^, obitary ftwa^ a(t, iimi(0- 

J. 9a. 

Of/-, Cetitgeg. />o-) OSntf^rnung, :«>eg s, ab«, odje- 
cbac tvegfabren^ abf^bren, abreifcn. (So ancb bcp ben lie- 
ciprocis: odiegnaC si?, frd) btir<b Jtteiiaema<ben brftepen, 
ftcb lo^frenaen j. iB. von etnet ^^bcrung. 2) IGoflbringuttg : 
o4pokMtowaJerb«t rtbgebuft, odboial er bat (bie^Ajm^tien) 

abgeiUten. 3) mit bsn keciprods odca)owa<5 si? , odrhiv. i 

t. d. ndcbbem man ficb reAt \att gefu^t, ^eiMf gegc tTen bat, 
aufbbreii. (ci,Na-) 4) (grftamrug, (*r»lf berung ; oddawad 
tptebergebon , abgeben, odcz?Uowat wtebtr txactxttxi, bai 
ZxactamcvLt enoiebern. 6) iBieber^crftcKung ; (^rneuerung : 
odbud. n. z. n^ieber anfbanen/ 






5. 93. 

1^0 - , (oergl bai Sent be O i ) nacbefnanbcr foxt^cU%tt 
i5>anblung: pobfia^? btfc^lagen, j. !8. tnit eintt Sdjuibdnat^ 
ber anbern. 2; eine gerfnge pdtbawtr: pocztkny narfc em 
wcnig. d) in bet voUenbeten ^eirform, S6iebetbo(flung bev 
i>anblnng bi^ gur obUigen (?rf(t)6pfiing : pobiY kury , er ^at 
bie ^Abnet na<b einanber f<imnit(t<b abgefcblad^tet; popufto- 
8»yt waie, et b^t b\e J)6rfer nadj cinanbrr fiJmnitficb tjerwils 
flet. 3n bieff r SBebentnng wirb po - , fclbil anbetn ^rdpos 
fitionen bep bem ^^tworte not oorgefi^t: /7o«aprawiaf et 
bat na<b einanbet affe^ an^grbeffert. 4) brp ben Kedprocis 
wccbfelfeitige 9egenbanb(ung ; poaiekli sif^ jte babfn ft<$ 
einanber wnnb ge^auen; pobratari ai?, ffe ^aben(I<b mIreUis 
anber verbrt^bert 6) SSoOfenbung bet ^nblting nub bei^^tt 
pertauf^: dzi?ko wat er banf te , podzi^kowat er ^at ftcb bes 
banft 6; />€>-, loirb tn folgenben !B6rtern In />a- perwan^ 

belt: pagdrek, padtit, parovr, pacze^, paklepie, patyk, pa* 

sobek , unb fc^eint ^ier ebie SQ^rrUigerung aniWW^* 

J. 94. 
nt ddl: podamro- t^d^r {j^ntg^nad^}-, t) tiiMb;. mK( »nten> imCfr ^^ 



-( -M- >* 



yidi btf<ifMd^eu, Ahttlxften, podg^da<3 uitbemerft UoUd^ 
ten, podalucha^ ^eimUc^bel^orcten, ^elaufd^eti; podsunj^e fb 
iDk.itn 3)eutr<^enniiterf<tu^eii/ l^eimUc^ anftatt eti9«^ «iu 
brrn (infc^iel^en. 3) eitirn ^^ttogen ®rab ^ed %txttticteni; 
podrosn^d etioa^ ^ctattwacfefen , podpid «obie fi^ ein QHwii^s 
<6en trinfen, podpomddz ein toenig anf^flfeti, vetgl. nad-l 

^Ut entiptiiit ^a^ pod ' , bem niedo-, an^niewy--, pod- 

9<it2 ^uH^w^i^fentt ; podkrzewina (Unterfltauc^) (f4(t ^wifc^^n (StrAit<^ un^ ^rant Oie ^ittr^ 



wt^, podpiM^. 3) czynienid ukradkiem, milezkiem, poet- 
ciiiK podejidi, podatfp, podli^pny, podkrasdi, podgl^- 
da^, pod^^ega^, podsiuchad ^ podraiicid, podtun^d. 3) po- 
%pek lakii nieznacsdy : podrosB^d , podpid sobie , pod- 
ratowad, podpomods, podkarmid. (cf. nad^ n. p. nadw^- 
tli^); a tapods nie do-, nie wy«, o« p. podroftek s nie 
doroiFy, nie wyroftek ; podkraewina, co^ ^rzedniego mif* 
day kracAvin^ , a sielem. 



Prx#-, {c£, praepos. separab. pries) zaAfpuie u naa 
dwie prepozycye Siowian , Grekdw, Lacinnikow, Niem- 
cow, od siebie wcaie rofne , t. i. i) Boh. TptZ-, Ross, pe- 
re--, £ccL. pre-, jL.vT.prae-, praeter-, Gr. pen, Gbr. 
VOtbfp;, Vor6teC-/ n. p. przelecialy ptaki po nad dom^ 

Boa. ptf U'trtl , Uoss. pereieiiet, rorbfpfffegeni vorA^erflUs 

%VBi, brn^<rr Vfg. a) Boh. pro-, Ross: pro-, L\t. per-, 
Ga. pros, Gbr. tltrd), n. p. przeleciaYy ptaki przez dom, 
BoH«pro(eteri, Ross, pruletiet bltrd^ftt^gen. Nasze tedy 
Polikie />rz«-, iryraia : i) csyn przez mieysce lub czas 
prsebyty: przeczytal ksiazk^, przeczyUf caf^ godzin^. a) 
znpetoe czegos na iakis eel W3'toienie : przebudowat maii^- 
tek, przemarnowat go , przepil, przchulaf, przefotrowat. 



5. 95. 
Prze-, fuetgf. bte praepos. separab. przez) Vetttttt bt^ 

gani verfcftiebene ajowttter, n4mli(j: 1) Boh, pte-, Ross. 

pere - , £ccL pre , Z.a/. prae - , praeter - , Gr. peri , Ger. 

oorbep-/ portll^er-, a* 93* przelecied, BoA. preletetf, -Roj^- 
pereletiet, porfcepfliegeii , potttberfllegeii , hx&tet weg. a) 

50/2. pro, Jioss, pro-, Z.ar. per-, Cr/-. pros-, Car. 
tnrc^, przelecied, 5oA. ptoUMX , Ross, prolotiet bUtC^flif' 

gen. — ®i'p ben ^olen bfaeic^net nun alfo ba^ prze-^ i) 
3)urcbf&^rung bet ^anblung burc^ CHattm obcr pelt : prze- 
czytar, er batba^ IBucft but(^rlefeii, elne gonse etnnbe 
bitr4 geUfen. 3) gina(i(be ^enoenbung norauf, ^ ver-^ 
przebudowad perbaneti; pettl^nn, vetgenben, i>erf((toettbctt 



5) viycie czego wpoirierney ilosci : przeie^c co-, przegryzd,. ffin gatl^f^ >}3etm6gen. 3) nttbebetltenbe^ jtofleti; przeie^dco, 
pnck4sid. 4^ nag)e przerywanie obecnego flanu : przeiiio- ein IVenig eifrtl/ Obrd, dtlbetfett. 4) ^IbQ(i(^en 2)nr(^ni4 



nie: Lat. trana-: przeizedt koto ogrodn, przepfyn^^ 
przeiechai, przemycit. 7^ wifkszo^d iedn^y rzeczy nad dru« 
g%, code miary , wagi, (iopnia i t. d. , przewyzszad, prze* 
chodtidkogo w czem , przewaiad. 7 b) niezmierno^d lub 
praesadf iak^ , zbytek : przepelnid , przekarmic , przelad. 8) 
prze s*przed- : przektadad komu Co s przedktadaJ , przewi- 
dzied ( przedMridzied. — Przy imionach nie uiywa sif to 
ftrocenie prze - » n. p. przedmie^cie , prsedpokdy , przed- 
wieczny, 9) Z^przymiotnikami prze s bardso, mocno, 
wielce , arcy - , n. p. przebogaty , przewielebny \ cum su^ 



sac }xmfd)UiUn, atfcfcreibfn, przedrukowad nmbni(fen, przeo- 

brazad nmjlalten. 6)V0rbe^>s^ przey^d POrMgC^Ptt, prze- 
plyiij^d VOrbepflie^en ; przejechad POrbfpfa^retl, przemycid 

beti 30a perfa^^rcn. 7) ttebertreffen an s^tiaf , &txo\^t, 
®r(ibe, przewyiszadibenvuegfn, przechodzidtibet einctib^^^- 
porragen. 7h)ixmel, Aters, Uebcrmaf: przepeinid ilbet* 
Wen, przckarmid lUctfittem ; przelad, Abergiefeii. 8) 

prze-, (iatt przed-, POt s , VOr^ets, przekfadac porlfgeil, 

porfleSm, przewuizied porberfeben. — SBep beti Nominibus 

Heibt b«^ przed - , J. ©. przedmie^cje ^orjlftbt, przedpo- 



per/ar. hyb^r police przena -, przenay - , przenaywiele- koy, il?or^finDICt' 9) Sep betl (Sfgfttfc^afWtpbtteril bebe« 
kaieyszy, przcnay^wi^Uiy. tetprze-, fejr, Iltets, J. ®. przebogaty ,4berrei<^, prae- 

wielebny ftbt tbrwurblg; bepill Superlativ ifl przena^-', bfM 
)^efbo(tf(^, przenaywielabnieyszy, ^b(((tattere^ripiitbig|t, przenay^wifUzy bi(^fla0er^ttig|)'. 



J. 9:?» 

Trzy-t i) zbliianie: przybiedz, przypTyn^d, przypuicid, 
przys^dzid. 2) towarzyszenie : przyspiewywad, przygrywad, 
5) miernosd ftopiiia : przygasid, przydusid, przyttumid, 
przypaL'd. — Podubniei z przymiotnikiem, in comparafivo, 
tryraia Laci6lkie sub- , n. p. przyciemnleyszy »subvbscu- 
rut , przyczernieyszy i t. d. — Takie in posit if^ przyciar* 
aj, przyciemny. — Rowniei s niektbremi rAeczov^ikami 
eum subAantieiSf przykwasek , pfzysmrodek , przymrozek. 



^•^ 97* 
iEax-, (Boh. tt>^-, Ross, raz-, Caan. res-, cf. Ger. 

|ft-) wyraia Laci^^ie Jis-, n. p.'rosproyzyd. •* Z ^aim- 



s' 96; 
Przy-, 1) ^erbcp, b^tiu: przybiedz, ftcrtep^ailfrtt, priys 

pu^cidsuUfTeit, przysi^dzid a(« Slitter ^iifptedMrti a) IBegfeU 
tnng, iKccompttgnemeiit , im ©efange pirzy^piewywanie, im 

©plde przygrywanie. 3) etWa*, ein Vetlig, §. ». przyga- 

aidlofd^en, bimpfen «• f. 19. ®^ an4 mit ben Ofigenfc^afttfs 
tpirtern .im ^mpntdttp , n^ie ba$ Lat* 'i^^ - > przyclemniey- 

szy, etlPa^ bunfel, aU(b Im pbsitivo przyczamy, przycic^ 

may. 3nglet(^en tnit einigen i^anptwbttetn / przykwasek ^ 
ne gelinbe ®4ute , przysmredek , jein tMnet Oejl/inf ; pny^ 
mrozek etn Urinet Sroft. 

, $• 97.- 
RoX'y fdbf^m*t^i, Olttff. raz-, ro«-, jtt«(9*rea-, 

rntfpri(^t bem Z)eutfc^fnser?, jtnb bem Ut. </iV-, ). a^^ 



-( -)o(- > 



Icowemi , ti. p. rozbiega^ sif, rosigra^ •!$» rozbuad si^ s 
tak aif pu^cid na bieganie, igranie, piieAAwo, ie tcmu ani 
■uarYy aui hamulca nie ma. 

i. g8. 

O rdinicy , ktxSraby powinna byd^ zacbowanii mi^dzy ^ 
a £{oik% z , patrs wyiey pod ^ • 

5. 99* 
I/-, 1) oddalenie si^wzgl^dem mieysca lub czasn : uysc, 
nchodzid, ulecie^, ulatad. 3} mnleyszcnie , i mtiieyszeiue 
sif czf^ciowe: ufamad, uk^sid, ubrad, ublizyd , ubydz, 
ubywad. 3] wydorywanieikutkowr, ffproflanie czemii : uci^- 
gnie ieden kofi ; unieeie ieden ;. uwiezie furman ; nie upro- 
iisz go. 4} uzupetnienie czynno^ci i csasu ley : czynif, urzy^ 
nil, ton;^!^ uton^I, rodzi^si^, urodzitsif. Podfug Cegoprzy-- 
pada na Greckie augmtntum e, n. p. tjrpto , in imptrf^ 
etypton, i na Niemieckie ge- ).^. mac^etl, gettia^^N 



$• 



100.. 



TV-, (oFPoa., v/y-y cf. * cum Gkhit. ) kierunek we- 
wn^iraczego: wchodzid» wniysd, wlofyd, wkfadad» 

Wy-'y (oppos. W-) 1) kierunek zewniitra, na dwdr, od- 
powiada Lacinfluemu ex ^ «,a naszey prepozycyi « z dru- 
gim przypadkiem. Kaguzanie, Boinieficzyki i cz^dokrodRos* 
syanie zamiail wy-, uiywaij^ u-, n. p. Ross, iz doinu 
ijrszol s JE domu wyszedl j w czdm t^i prepozycyi^ iz raz oso- 
bno, drugi raz ze stowem ktad^c, powtarzai^ *» tak imy tei 
poilfpuieniy z inssemi prepozycyami n. p. cto domu <foszcdf, 
na dom, /zaaaedl , o zabdyftwo oikariony, po pana jpo- 
szed}, przy nim j[»rz>8iad!, z drabiny zleciaL U Kraiijczy- 
kow i Window U-, i von-, za iediio chodz^, n. p. isho- 
diti, vonboditi s wychodzid, — Wreszcie wy - pordwnay z 
Polfkim wan , won , z Niem; uott", w Ki'^sU Sax. van , cf. 
Nicra. tavon. — Daley »7- wyraza 2) ikutek otrzymany: 
wyprosid, wymodlid, wymodz, wymusid, wygrad. 3) ofta- 
teczne dokonanxe: wygubid, wygasid, wygtadzid", -wytra* 
cid. 4) z zaimkowemi : dogodzenle sobie cafkiem : wyspat 
sif , wytaAcowal sif , wybiegai sif (c/l nabiegaii si^ , pod 



rozproizyd ^erfheven* 9R(t htn ^HipXtAi J. S« roabie- 

gad sif tt. f. IP. 1*0 in^ £aufeii (€pielen, @4itfeii) ^ineiR gr= 
ratten , Nf f em Sluf^aUf n me^r 6rart ^at- 

$• 98- 
tteter bm ttnterfi^Ub tivift^en ^ nnt > > 6* otrn mttt bem 

U-y i) fttfernttiig {n^nfrt^ung Ui CrW obcf bet 3eit, 
rnt--, J. 95. entgef^en, entpiejen. a) ^rentiung, 93erriuge= 
rung; ^bnabme, 9^--, l-^- abbrecben, abbeifen, abmb" 
men, enfateben- 5) j^inUngUcbe ^raft, Slu^reicben, et = , 
|. ». ein f)ferteralebt e<, uciiignie, elner tragt e« mg, 
ertrdgt r^ uniaaie. 4) iOotfenbung ber j^anblunguab ber^^it, 
»te ba^ ^ne(bif<b^ Augment «, H€ :^eutf(be ge^, h- 93* 
Wat, getb^Qf czynii, uczynil, matbte, gema(bt, roba 

urobif. 

$. lOO. 

H'"-, Ontgeg^ttgefejt bem wy- , t)ergl. « cum Genit.) b(e 
8lt<btung Ra(^ bem 3nnern hzi Cbiect^ , s b^^n - , ^ • SB« 
wchodsi^ j^inebigeben I wloiyd bUiein (egen, einlegen. 

$. lor* 

W^r-r Centgengef. bem»i'-) i) ble Wd^tnng na* anfen, 
' an^ - , s beran^ - , Lat. ex, €, man vergl. hie ^oln. ^nU 
i^of. z mit bim Genit^ S)ie 9iagufaner, SBo^hier, bfinftgan* 
bie (Huffen, braucjen Jtatt »'y-, iz-, i. SB. Oinffifd? 12 do- 
mu iaszoi, yoln. * domu ifyszedf ; int 9iuftf(ben fommt blrt 
tz etnmat ^efonDer^, ba^ anbremal be^ut ^eitworte vor, fo 
nie hai im ^olnifc^en bei^ anbern ^rdpoftttonen ber |aa i|l^ 

|. $B^ </o domu £/uazcdf , na dom naszed{ u> f. U). ^cp ben 

^tainern unb SDtnben lutrb fotrobl t^ al^ vou in biefet iBe^ 
beutung gebtaud^r, ishoditi, uub vonhoditi if( ta^ ^olni^e 
wychodzid, Uebrlgen* oergleicbe man ba^ ^olnifc^e wy- mit 
wart , won , unb beift ©eutfcbf n von , (^^ieberfdcbf- tan) bac 
von. — %exnzt wirb burcb ba^ wy - , ber (^rfolg au^gebr^tft : 
wyprosid etbitten, wyroodlid erbetcn, wymodz erj»ingcn« 
3} enbU^be ^o06rtngnng wytracid gani unb gar vertilgen, 
radicaiiter. 4) mit ben (Reciprocid t)6llige @njige: wyspat 
sif, u. f. 10. er bat ft* an^gefd^lafeU; an^getan^t^ ati^gefaa- - 
fen^ re(bt mikbe gelauf^n (oergi nablegat si; unter iVa-). 



* ^^ 102.- $. 103. 

W*-, Wf-> kierunek w gorf : Wz-^ PV>-, bie Oiicbtnng aufwdrw: 
Wznosid, wsnie^d, in ble $ib^ b^ben,^ wzrosn^d", wzrailac in bie ^6be wocbfen, aufmacbfen, wzroll bai Slnftva*^ 

f^tt, betSCttfWtt**^ berSQu*^; wzruszyd aufrilb^nj wzrzucid^; wzwddj. wzwyi, wzniysdi, wschodzid, wschod; wspu- 
chn^d, ♦wzftawad, * wilawad. 

W Windyiikim dyal«kcie Fotfkiemu wx^ , odpowiada 3m ilB(nbif(ben entfpricbr bem ^PMfcben wa gor-, gors-, 

gor-j gors-, n. p. Wixn. gorsruaziti & wzruszy^, Wind., iffiinblf* gorsrusziti , ^o(n. wzriiszyd auftllibten, SStnbif* 

gorfltopati a wzkopad. gorikopati, ^oinif* wzkopad anfgtaben^ an(lo(tem. 

J. io3. 5. io3, 

Z-, iS", patra wyiey pod gtolk% 5. J. ag.. Uebet z-, unb J-, @. obett §- 29. bm S5u*(l. S^ 

§. xo4.. §, io4. 

Za-: 1) wftrzymywaiiie przea prseciwny kierunek kiie- Za-y 1) 9lufentb<llt bur* entgegengefe(te Dli*tung; |-JB- 

xuukowi: zabiegad, zamurowad; aatkad, sawrzed, zau- zabiegad porbengeil/ zamurowac n, f* ». oermauem, oetbanen, 



-( -)o(- )- 



kJi^f' a) roapoczynartie : sa^pieway, Mdzwo6, zaczerwie-' 
ni! si^. 3) snacznj sap^d czynno^ci : zabras^t , aabl^dzii, 
sab^kaNif , zadluiytsi^, «aczyta!«i?, zapisat ai^-y 4) iku- 
tek I wykonania csynnoioi : zarobid, zarobek ; 5) daiafanie 
na ianego: zamawiad, zaklinad, zapisywa^ ak^d* 6) nako- 
nicc spotrzebowanie czego^ ; zapiaai lub Zabazgrat tyle pa- 
pieru; zaieidzif konic. 



oer(tQ|>fen, ^etWieftn* a) ^i^inntn , ^ IB. sa^pieway «. ^ to. 
fang an iu ftngen, fttrge lo^, lintc loi, zaczerniewlt si^ or 
fieng an p err6tM. 3) f&ebeutenbe^ iSorbtingett bet ^anbs 
iung; zabrn^i et waMc ^inein, sabr^dzii er gerietb in 2tu 
f bum , zaczytar si? et i^ettiefte ffcb ini £f fjn. 4) be it (?ts ' 
folg bet ooQfbrac^ten ^anblung: zarobid verbienen, evtterbett, 
zarobek 9Jerbiettft, Qtmth. 6) Uebergang bet aSirenng atif 

ba^ Object: zamawla^ befleffen, zakllnad befcbwbretl, zapi- 

ayir^^ »e5et «erf»relben. 6) 9ruf^tau<^en , »etbrrtii<ftett : zapiset, zabazgrat et ^ar fo wel^apietpetf<^tleben, petf^miett; 
zaiczdzii konio et (fat bie ^fetbe in ^cbonben gefabten- 



Te to S4 prawidia , ktore ixii^ w badaniacb etymologicz- 
nych prowadzity. Odnioaf trudu mego pochlebii^ korzysd^ 
i«kli ci, ktdrzy dot^d etymologi;^ za czcz^marf i iak^^pton- 
B4 dowcipu igraszk^ poczytywali , uznai^ teraz , ie to ieil 
nauka i waparta na pewnych zasadach , i potrzebna do od- 
krycia pravi-dziwego znaczeuia slow, do okazania Hosunku 
ichdorzeczy, do uftanowienia porz^dney piaowni ; nauka. 
ktdr4 z innemi w iedno towarzyflwo kofarzy dw w^zef , I4- 
czi|cy podfug Cycerona wszylikie nauki ; ktdra nakoRiec zbra- 
tZDA z Djemi, i sama si^ ich pomoci^, i one wzaieiiin% zasila. 
Albowiem, li tyiko dzieiopiflwo na uwag^ wezm^ , to zai- 
• fte pocz^Iek narodu lakiego wyijodzqc, j podpiera etymo- 
lo^icjae wnioiki , i rdwnie z mih ma podpor$. 



fBefc^mf. 

2!)tefe ©titnbfiile ffnb ei, bie ttilt be|^ bet Sottfotfd^nng 
sum Subret bienten. (S$ mtbe ftit mic^ bet angettebmfie 
?obn metnet Sttbeit fepti , wenti von benen, bie bl^et bte 
SBortforfcbung fiJt efn ^itngefpfnfl, fiit ein 6pietoetf be^ 
2Bi6c^ bielten , biefet nnb lenet iberseugt wetben mb^tt, 
aucb fre fep eine 8Bl(fenf<baft , and) fie- f)abe ibre ^tincipf en, 
aucb ffe fep nubt obne mt^en, hep entbe(fiing bet WdbtenSBes 
bentung bet SITbttet, bey :3>(itfleirung tbte^ ^etb<Utnifft^ an 
ben bcnannten eegenfldnben, bep S8egtilnbnng etnet woblges 
orbneten (Kecbtfcbteibung ; aucb fte metbe mtt anbetn SS^lffen^ 
f<baften; nacb @iceto^ Sfu^btucfe; butcbiene^SBanb petfndpfr^ 
wobur<b fie i>on einanbet balb ^dlfe etbalten , ba(b einanbet 
wlebet ^ulfe ettbeilen. 60 fann «. ©. bet ®ef(bt*tfcbt^bet 
ben Utfprung etnet "Nation nid^t etforfcbeU;. obne bie fRe^nU 
tate bet 2fiortfotf(bttng t^etl^ aubefMrigen, tjielWau^enuften, 



R O Z K I- A D. 

Rozdziatl. 

• Wsffp ^g6lny\, 

£tyrao]ogii prsedmiot :. rozwaga ftosviuku iftotnych sfo- 
^a gfosek do znaczenia ; zaczem od poArzeien zaczyna , do 
Hflioftdw prowadzi j. i - 4* 

R o z d z i a f II. 

O gfofiach etymolcgieznie iflotnyck, 

Tylko pewne gfofki -w kaid<$m sTowie etymolo^icznie 
iftotne. Jak te rozeznawa^? $« 5- i3. - 

R o z d s i a f.' ni. 
« 
O prztmiantich spdtgiostk ijiotnych. 

Prxyczyna tych przemian- j, ]3-i4..-Zk4d prawidia. ich; 

F o d z i a { I- 

Kt6rt *p6igioJki w ktdrt *if przemUniaitf, 

(af&rmative)^ 



3 n 5 1? I t ^ s 9r n a e i g e. 
*tt|>itel I. 

ISffgemeine (?{n(eihittg. 

@egcnitanb bet SBortfotfcbungt Unretfucbnng bei ^et^Utt 
niffe^ bet mefentluben iBucbflaben be$ SBort^ au belfrn fde: 
beutung. @fe f4ngr von aSa^tue^miittgen an^ nnb f^tt ait 
6<^Wffert J. 1 - 4.. 

«<tpfter ir. 

3^n belt etpmotogifcb toefentlitbev Snc^jfaben* 

9{urgewiifeiB.U(bftaben ftnb in iebem S^otte etpmologifd^ 
ivefftttUc^. ^ie etfennt man bie? $. 5 - 13. 

A a loiter m. 

^oit ben a^etmanblnugenf ber mefent(uben tBucbitaben. 

tttfa(b^bie(et iBetivanbltnigen^ §. i3-i4. loo^et etfennt 
man bie ® efe^e betfelben ? 

I. ^bt^eilnng. 

ISeU^e Witkntet fn einanbet iibetgel^en. 

(afiirmative)^ 



5 j. i6.'; c§. 17^; d§. 18.5 /J. 19.; g§* ao.j h, j. 21. j y J. aa.f * J. a3. j /$,a4.; wJ^aS.; /iJ.aS.} p J. a;.; 

r J. a8.; # $. ay. 5 r J. &•. j v J, 3i. j « J. 5«. 

6 



.( .)o(. ). 



Potrseba wiedie&ia f kt6re •19 w ktdre &ie prsemieniai^ 
f. 35-34U 

Po^Kiat II. 

Xt6rs ip6tgtofti w ktdre nU prxgmitniaiq sif^ 

( aegative )• 

Rodsial IIL 

j€tk do narxfdxi mowy JiosuU sif zamiennoU tp6U 

gtostk. 5. 36-37, 

R o z d z 1 a I IV. 

O tamogtoskach, 

O ich lamiennoloi $. 38. O Polfkim q, f^ $. 39-4o« 
O zamienianiu aif apolgtosek w sunogToiki i nWzaiem 
§. 4i. 

Rosdziat V. 

KtSrt gfoski rdzniq Polak6w od innych 

Siowian $. 42. 

a o z d z i a t VI. 

RoMmaite okoiicxno/ci, xatrudniaiqce etymologicznt 

dochodzenie. 

Przektad szyku gtoaek $. 43. Przekftztafcenie cafych zgTo- 
aek j. 44. Odmiana w przeifciu stdwobcych, ich znaczen 
$• 45. Wielorakoid zrzodet roinych rz^^ci tegoz stowa §, 
'46. Opuszczanie gfoaek prawdziwie I'llotnych $. 47-48. 
Frzydatek giosek pbzornie idotnych §. 49. Opuszczanie, 
przydatek, przeksztatcenie rizem w temio samcfin stowie 

Rozdsiat VU. 

Pomocy etymologic zne, 

Uwaianie odmian zaszfych i w pisowni i w znaczeniu 
rfow 5. 5i. Glosaarya J. 5a. Jdyotyka j. 53. Dyaleku po- 
bratymc^e J. §4 - 58. 

R o z d z i a t Vm. 

O rozmaitych Jlopniach pewno/ci ttymologicznty, 
Naywyiazy J. 59. Mnieyaze, 5. ft)-6i. 

R lO a d z i a { IX. 

O ukladxie s/ownika radykalnego. 

. Potrzeba i spoaob ukfadu iego $. 6a. Wzory te^o ukladu 
z niektdrych radykow: 



9{ot^wenb{^Mt stt toif(en, i9e(^e tAdt^t in etrntttbrt Met- 

II. ^ b t M H n n d- 
il8e((^e in einanber nl^t Merde^en, 

( negatire ). 

III. ^btMilung. 

fBer^iUnif bet ^erwanbefbarfdt bee ^M<mUt lu ben 
©practwcrfieugen. 5. 36-37. 

^apitel IV. 

^an ben ©elbilUutern. 

3Jte ©eribttnbelbttrfelt {• 38. ©a* ^ornifte i|, f , $. 
59-^0. Uebergang bet ^itlautet tn @elbjVUuter, uiiO voh 
gef c^tt J. 4x. , 

Siap'itil V. 

Sa3e{(^e SBu<^jlabett unterfcbeiben ben ^olen Dpn ben fibrl- 

gen 6U»en ? J. 43. 

««plte( VI. 

SRanc^erlep S^wleridf etten , mit benen bet ®otefrr(<^rt ^tt 

(dmpfen b<tt- 

iSerfebte Orbnnng bet IBucbflaben $. 43. Umfotmung gans 
let Splben $. -i^. ^etanbette ^ebentnng aufgenommenet 
ftembet SS^ttet $. 45. SDtttiteu QueHen bet t>etf(^icbenen 
ZieiU etn unb eben beiTelben ^Bort^ $. 46. ^u^faffung mirf^ 
Ud> wefentlid^et t8tt*fwben 5. 47^*8. gufa^ fdjeinbat tpes 
fentlid^et ^nd^jlaben §. 4g. ^^u^lajfung, gnfaQ, Umfptmnng 
|ug(ei<^ in einem SBotte $. 5o. 

Jtapltet VII. 

€tpmoIodtf4e ^ulf^mirtei. 

Stubium bet in €(bretbatt nnb iBebeutnng bet SBittec 
borgegangnen ^et4nbetungen $• 5i. ©loiTariett §. 5a. 3^ior 
tica $. 53. i8etf(^»tftette SKunbatten $. 54-58. 

«ttpitet VIII. 

S)etf<biebene ®tAbe bet etpmologtfc^en ®ei9t^(e{r. 
$miet ®tttb 5* 59. ©etingete, §. 60-61, 

Jtapitel IX. 

fBetfetrignng etnei ^melwittetiix^- 

fBebiltfntp unb (Sinticbtung beifelbeo §- 6a. ^toben bet 
(Stnti(^tung beffelben an einigen 2Bntie{n: 



M-r J. 63.; m^g 9 m k J, 64. ; l-csi-ssi-z j. 65. ; cA-r J. 66. ;/> -/• J. 67.; e-jl 5. 68.; cA'J. 69. 

Pierwiailkowe stowa a iedney fpdfgfoiki §. 7.0. Samo- Ctam,ttUb.6itet au^ einem Wltlantet bejlebenb $• 70. Km 
gtoiki poiedyncze ze znaczeniem $.71. S^dzenie o bli- gelne fffiottbebentung Qabenbe 6elbfllantet $• 71- SBeuts 
iko^ci Jub odlegto^ci ]>zyk6w z radyk6w §. 73. Onoma- , ((feilttttg bet niffetu obet entfetntetn i8et»anbtf((afir bet 
topeika, czyii siowa na^iadui^ce odgioay w natural. $. 73. Cptacbeii au^ ben 8Dut|e(n $. 72- X>nonmtp|)ii<a/ iPbct ben 

ge^otten ®<^gn niK^a^m^nbe flSi^kt $. 73. 



-< -)o(- 



Rosdsial X. 



I 

Oftatecxne xamiary ttymologii. $6(^fte giwtfe bet aottfotfdjtmg; 

Wsdr w i^zjku rozsi^dnego na^ladownictwa naturyf. 7$. Crirtemtid veruAnftiget 9)a(^abttiiin9 bev 9l(lttl( {it bet 

Zaftaaawianie bi% nad pierwiaftkami r6inych if zykow, przes (Sf^tad^e $. 76. SBedd^tltng bet ^Ke^nHcbf tit xMft nitt bet 

aif , a nawet i w pochodz^cych ttowach do aieble podobne-- CtatltmtDittet, fonbettt aii(^ ditn|et (Eeibttl VOtI 9(b(eUnng^< 

mi $. 77« Slad wpfyvru sa naf z if zyk poftronnycii $. 78 - ai. loittetn in gdni «etr<bitbneii Sptad^tn fi^ 77»- VnfftK^nng be^ 

Sinfiuffe^ ftembet eifx^^tn anf bie ttnftige $• 78 -ai. 



R o z d z i a I XI. 

O przyhytxQwyeh cMflciacA si^, • 
Fotrzeba roxwaiania icb etymologicanego $. 83» 

Fodzial L 

O xaAoiicxeniach 



jtapitel XL 

Siifiaige fSPtrt^eiU. 
Stot^menbigfeit fte etpmoiogifcti sn etio4geii $• B?. 

I. afbtbtilnng; 



Son ben enbfgnngeii. 

Beklinacyy czyli 6padkowff6 $. 8&. Koniugacyy czyli SecHffation^:; $. 85. ^oningattonis, $. 8F4. J>emitmc 

csaaowa^ f* 84. Deminutyw6w czyli zdrobnialych atow tivg s (?nbignngen ^ $.85. 92otblBtnblgfeit etneg 90(Kft4nbl» 

$. 83. Fotrzeba dokfadnego reieftru zako6cze6 z wytksif- gen S^etSeid^niffeg bet Cfnbfgungen, ttllC !Be(lioittlung bet Hfs 

cieasnacseniakaidego, we wzglfdzie etymologiczoym j. 8G. bentnngen eittf^ jebett in erpmolOgifi^et 9fll|i(btS. 86. 

Podziaf II. II. SHbtbtiUttg. 

O Frmymkachy cxyti /yrepaxycyach prxydmtAowycM* gjOtt ben JttfaJOOtwSrtetn- 

Z)o- j. 88.; iVa- 5. 89..; Nadr- J. 90.-, O- J, 91.-; Orf- J. ga.j ?o- J. 93.; Porf- j. 94.; J^rxe-^ Frzed^ $: 
f5-; i'/'xy- $,.94. » Aoz- 97.; ^~5. 98. } l/r S- 99*'r IV- j. ioq,; Wy- §.ioi.; Wx-. IVi-J. loa.j Z- J. io9.; 
Za- ^ io4. 

iftefc^lnf 



Zamknienie. 

Stymologia uwaiana iako uinieiftnoi^, i w swi^zkv a 
inaenis nmSeiftsoiciaiDi. 



2)fe SBortforf^ung , ali asifTtnfc^afCi im Safammen^gnle 
mlt iinbern Sdiffenfc^aftenr 



MM 



OBJASNIENIE. PRZYWIEDZIONYCH DYALEKTOW 1 J^ZYJCOW. 



Bh»j Boh, J liib tei s poczi^tku dzietaCz. , znticz j Bohemice \ 
t. i. po Czeiku \ Zebralem wyrazy tego dyalektu z dziela 
pod tytuiem : 

%x$xii 3o^atin itomfa^ voflffldnbfge^ S9^&rtet(tt(^ bet 
SBbbmffd^s, :3)entr«$ unb eateinifcben eprad^e, wit cinec 
©ortcbe Don SofepJ 3)obrowff^ $rag 1791, 8, Mia- 

feni tego dzieta e-templarz, pomno:!ony w raanufkrypcie 
przypiflcami J. Pana Ztobickiego Sekretarza Nadwoniego 
■w Wiediiiu, z ktdrych nietyiko zitaczna liczba aWw Czo- 
iklch i znaczen, iakich dot^d w drukowanyck ${ownikach 
Czelkich brakqwato , memu dziehi przybyfa ; lecz nad to 
wide stow Morawjkich^ Slowackich^ Szlqxkich^ ktore 
JP. ZtobicHt iako uczony i rozA^dny badacz ifzykow, od 
Czeszczyznyrozroznidpotrafi}. Przedmowa za^ J. X. Do- 
browjkiego do sfownika Tomsy^ sfuiy nieiako za wilep do 
Etymologii Stowiafiikiey , ktdr^y, ie ia wiele w toy 
Biierze ^wiatfa winienem , nie tyiko ch^tnie, lecz i a nay- 
wi^ksz^ wdzi^czno^cij^ wyznaif. Nad to mialem sobio 
od JP. Ztobickiego pozwoloay manufkrypt niedrukowa- 
ncgo doti^d stownika Czefkiego , nad ktorym slawney pa- 
mi^ci Rosoy zmarty w Pradze 1618 trzydziesci lat pra- 
• cowal. 

Bs. , Bosn. , t. 1. Bosnice \ dyalekt , ktdrym piowi^ w Bo- 
^nii. Czerpatem go z nailf puij^cego dzieU : 

„BIago iezika Slovinikoga , illi SIoTQik il.kpmu izgo- 
j.varaju »erjeci Slovinflci, Latinfki i Diacki - labore P. 
^ Jaoobi Micalia S. J. , sumptibus S. Congr. de Propagand. 
fid.' Laiireti 1649. 8. - Ze afownik ten, chociai na 
tytulc nosi imi^ ogolne Sfowia6fkiego , czyli Jlliryckiego , 
szczegolnie ieft Bo^nienikim » ^wiadcz^ tYowa samego au- 
tora : „ CosI anco aono moiti i Tarii li modi di parlare in 
„1ingya illirica, ma ogn' un dice, che la lingua Bosnese 
„aiu la piu bella ; perci6 tutti H scrittori Jlllrici dove- 
„rebbero afTettarla nel scriuere ; il che ho procurato di 
„far io in quefto dittionario/* Tak kaidy awdy towar 
chwali i chociai 1 prawda, ie dyalekt Boinie^ifkiieft ieden z 
naypifknidyszych. Stowtiik Aficali pracowicie bardzo 
zrobiony ; ale iak nayfatalnie'y drukowany« Ortografia zu- 
pefnie Wioika. 



Drngi* irzddto dia mnie by{o : 
L^epKObMhiii CxoBapB, - cOYKHeHHMH lUmpouh 
AAeRc'&BMMl). - ah CaHKinneniep6ypr'£ i79^- ^ Voll. 
8. - Nieoszacowane to dzieto zawiera wiele pifknych ob- 
jasnien dawney matki Sfowiafiikich dyalc^tdw; atoli nie 
obeymnie caTych obr^bdw i^zyka, gdyi •!§ aamemi tylko 
koscielncnii wyrazarai zatrudnia , i w tym galunku win- 
cey ieil dykcyonarzem rzeczowyiQ, nii atownikiem if^y- 
kowyin. 

Cm. J Cam,, Carniolice, po Kraifiiku, dyalekt ktdryni 
Diowi^ w Karnioli , mato aif rdinii^cy od s^siedskiego 
Windyyfkiepo , .0 ktdrym niiey. Pierwszym ftwdrc^ 
grajnniatelogii Kx^iaikiey byt Ad^wT Bo/iQ^itth ^ ku kon> 
cowi 1630 wiekii.* On albowiem pidrwszy wytykaJ fto- 
sunki giosck Krain/kich do Lacinikicfa, on za przykln- 
dom wiclkit- go 8\yego naiiczyciela Fili-plta . IVIelanchtooa , 
na wzdr tegoz Greek iey gramma tyki, ikladat • gtamipatykf 
Kraiiifk;^ pod tyt- lem : 

„Adanii Bohorizii horulae arcticae aubcisivae, de La- 
' „tino - Csrniolana literatura ad Latinae linguae analo^am 
,,accommodata i undo Moscoviticae, Ruthenicae , Pol. 
,,Boh. et Lusat. linguae, cum Da)m. et Croat, cognatio 
^facile depreheuditur j cum tabb. ad Cyn'll. et Glagol. 
„Ruth. et Moscoy. orthogr. Vitebergae i584. 8. 

Z now4zyAli ^f^i dziel ten dyalekt czerpatem sn4{lfpu- 
i^cych : 

,,Tu malu besedi^he treh jesikov/^ b. f. ^ai fifttte S&hU 
tttivi&i in bre9 Sprac^en *, conscr. P. Marcus a S. Anto- 
nio Paduano, AuguDin. diacalc. Laibach 178a. 4. Jefl 
to tedy Krain/ko- Niemiecko- Lacifiiki alownik; do 
ktdrego iako dopefnienie naleiy ieszcze; 

,,Glossarium Slavicum , in supplementum ad primam 
^partem Dictionafii CarniolicL Vienn. 1793. 4. 

Nakoniec korzyftaiem tei z tegoi O. Marka Gramma- 
tyki , ktor^y tytu? : 

„Krainika Grammatyka, b. I. ble Avapitfrff^e tAtMBU 
„mati(/ 9. Marcus a S. Antonio Paduano, (Sttgnftittet 

„9arfft$et, bet arbdtfameit (SefcKfc^aft in iv^^^^WX^ 
,>gncb. iai^laij 1783. 8. 



Cerk. , lub EccL , Ec, , Cerklewny dyalekt , czyli Ecclesia- 
Jiica^ w ktorym ksi^gi Slowianikie obrz^dku Greckiego 
s^ pi sane. Zbieratem go z dykcyanarza pod tytuiem : 

AefiROHl) mpefldhl^HUii, Xff/xov r;//Awrroy , Dictio- 
narium trilingue, Slaron, , Graec. et Lat. , - drukow. w 
IVIoikwie raie^cie, na rozkas Piotra Alexewicza 1704. 4. 
Pod przedmow^ pqdpisany Theodor PvlyAarp, dyrektor 
drukami Moikiewikiey, 



Cro. , Croat. , Xroat, , dyalekt Kroatiki , uiywany w Kroa- 
cyi , czerpafem z afownika , ktdrego tytut : 

,,Dictionar ili Rechi Szlovenazke 1 yezega ukup zebra- 
„ne , u red posztaulyene , i Diacbkemi zlahkotene ; tru- 
„dom Jurja HabdtUcha , Masnika toyaruftTa Jesnsoy ; na 
,,pomoch napredka u Diachkom nayuku flcolneh mladen- 
„czea Horyatszkoga i Szloyenszkoga naroda. Stampar w 
„Nen(iikom Gradccu. 1670. 8* 



. MKoTcS]a7onik«iNimB«ik4.Grtm]iuti]ca, - ton Sttds 
„t^t(i^ Unt. Reikevich, ^. Si. OUtlxtuttu (ep b. ®{a9on« 



,i3nfanrccucegimenre. SSim 1789. 8. 



DoHadaitfy^zy od niego left : 
, , Lexicon Latinum intcrprctatiohe Jllynca , Germanica 
,,et Hun^artca, - ab Andr. Jartibr^Mch S. J. Zagorieiisi. 
„Zagrab 174a. 4. ^ 

K" '}^^i^.?l^'t:2/^^ ^^0'> ^/o^'^ Srowacki dyalekt. uiywiiny w W^graecb, w 

okolicach Przeaburga i t. d. Vczjnx6 tu saftanowienie 



wybratem lei i slowa Wfgier/kit^ swi^aek a Stowian- 
aacayxn^ malice. - Grammatyki aai Kroatiki^y uiywa- 
lem , ktorey tytut : 

, JhreaHf(^f ^i^rir^lel^re , t^on Stan} JToFnig , Mm }n 
»,tl8titiit. 9(gr<im 1796. g. 

JDalm, , D/. , Dalmacki dyalekt w Dalmacyi ; znayduie si( 
zamknifty w dzielach nafl^pu^cych : 

,,Oictionarinm qiiiuque nobilisaimarntn Europae lin- 
„giiaruin , LaL Jul. Germ. Dalmaticae et Hung. Venet* 
1S95. 4. 

,,T)iction2rInni septem diiieraarum linguarum , videlicet 
„Lat. , Jtal., Dal mat. , Bob., Pol., Ger. et Hung. - fti^ 
„dto Pctr. Loderther, Prag. i6o5. 4. 

Nayszacownieysze , bo uayobfitsae a razem naygrunto- 
wnieysze moi^m zdaniedx ieft : 

,,Joanii. Bellosztenecz D. Pauli Pr. Eremitae, Gazo- 
y,phylaciuin, s. Latino - Jllyricoriim onomatum Aerarium. 
y.Zagrabiae 1740. 4." Prawdziwy ikarbiec ten oprocz 
stow Kroatfkich, zawiera Dalmackie, Slawonikie, Tu- 
recko-SIawoiifkie i pomorikie, to ieil, na brzegu morza 
Adryatyckiego uiywane, scisle wszf dzie coinice ich.-wy' 
tykai%c. 



musz^nad t^ okolicznof ci^ , \i STowacy Proteftanci , ile 
z Czecb pochodzi^cy, bardzo ai^ do Ceeazcsyzny przy- 
bliiai^ , tak daleko , ie za cech$ dobrego pisania awoim 
if zykiem, mai^i trzymanie $if przepisdw i prawidet ifzyka 
Czefkiego ; Katolicy zai przeciwnie. Osobliwie od czasu 
Ceaarza Jozefa powdafa bardzo gdrliwa o odosobnienie 
swego dyalektii od Czeikiego partya Katolicko -Siowackaj 
s ktorey pismanii swerai naywifc^y slynie BtrnolaA. Ko« 
rzytlalem z nad^ puij^cych iego dziet : 

,,Dissertatio philolo^lco - critica de Uteris SlaTomm, 
„ - cum linguae Slavonicae per Hungarian! usitatae Or« 
,,thographia. Poaonij 1787. 8. 

„£tyniologia vocum Slavicarum , - ab Ant. Btrnolak. 
jjTyrnav. 1791. 8. 

„Grammatica Slavica^ auctore Ant. Bernolak^ Posoh^ 
,,1790. 8. ^ 

Z dawnicyszych za^, a to Proteftantlkich dziet, uiy- 
lem: 

„Cbrift. Cellarii liber memorialis , interpretatjoneHun- 
,,garica et Bobemica completatus a Mathia BeJio. Leut* 
„5choviae 1733. 8. Chociaz na tytule ieft Bo/iemicOy 
atoli nawet mieysce wydania Ikazuie, ie tu rzyftey Cze- 
szczyzny szukad nie potrzeba; i za zda^iiem Czechdw, dp- 
ikonale znai^cycb awdy if zyk , liczf to dzielo do if zyka 
Slowackiego. 



Rag. y Rg. , Raguzafifki dyalekt , ciehiowanie Dalmackiego. i 
Bosnien/kiego ; irzddlem iego dzieto nallf pui j^ce : • 

f^Dizionario Jtaliano -Latino- JUirico, - opera del P« 
.,Ardelio della Bella S. J. in Venezia 1728. Fol. min. - r t - 

Z pnedmowy praytaczam wlasne autora sfowa: „J1 dia- ^<>'''* '^^- «. ^r a. Sorabica- Superior et Inferior; w Luzacyj, 
„letto, di cui mi servo si 4 i\ Bosnese e P Raguseo; gli «naczna rdznica zachodzi mi^dzy mow^ Sorahjkq wyi- 



antori cbe cito» sono Ragusei e Dalmati.** Zbliia sif 
satem bardzo do Micali i Btltosxtenica. 

Rt. , Ross, y Rossyyfki if zyk , lub lak la go tu uwaiam , 
dyalekt Rossyylki , zebraiem a naftfpui4cych stownikdw: 

pOCClHcKOli AeKCHKOHL U34aHHUH>lKOBOJ>1 pOA4«9 

Z)entf4 ' Oittf jtfc^e^ ^itttiHdii 9on 3acoi (R o b b e. (Riga 

1784. 8. 
Daleko zai dokladnicyszy ieft : 

Cxoaapb HeMejsKO-poccYiscRiii H pocciHCKO-H^- 
mei^KiB, cmapameiiib lOraHua Pen m a, bI) pnr'B 
1795-1800. 8. 4 VoU. 

ieszcze doktadnieyszy ieft tegoi J. P. Heyma dzielo pod 
tytutem: 

NoBUH pocc'iMCKO - ^paHuySKO - H^Me){Rij| Cao- 
Bap&. MocRBa 1800 - 1803. 4. 3 Voll. 
Nayvrif kaa^ zas ma powagf : 
CAOBapk AaaACMlis pocc'iHCKOH , Stownik Akademil 
Roasyyikiey* w Petersb, 1789. 4. 6 Voll. 

Sia.y Slav.y SUwo^flti dyalekt w Slawonii; wiele wyra- 
sow zawiera wyiey opisane dzie{« Sellosztenecza; nad 
to uiytem do tego dyalekjtu Grammatyki pod tytulem : 



n 



»» 



szego Xif ftwa , a t^ , ktorey w uiiszym uiywaii|, Pier- 
wsz^ cserpalem a ksi^g naftf pui^cycH : 

^Dicascalia seu Orthographla Vandalica, b- t> SBfttbis 

„f4e e^tett'^ unb 2efele(te, auf Hi ^ubifftntf^e 3bioma 

^tttd^tet, burd^ Zacbariam BUrRng, IBnbiffTn 1689. 8* 

yMenU^e (SvammatUa , nac^ bent SBublfftmfc^n jZ)ta; 
kcte; von^eorgio Mathaei. SBnbifitn 1721. 8. 

„Principia linguae Wendicae, quam aliqni Vandali- 
„cam vocant. Pragae 1679. 8« (autor Jacobua Ticinus. 
,,S. J. ). 

„Vocabularium Latino- Serbi cum , tO VO SBac^etlfFup 

fiDOiDon) na ®erb|ru itti plmoitm , wot M. ^^nripa 
M^aujtena ©wotltfa, Xafitula w fdrxhiidim ®c^ 
„niora. w 35ube(d> 1721. 8. 

„M. Abrah. Frencel de originibua linguae Sorabicae. 

,,Budissin. 1693, 4. tudziei Frencel in Scriptoribns re- 
rum Sorabicarum. 
Na dyalekt aiiszey Luzacyi doftarczalo mi materyatow 

dzielo naftf pui^ce : 

,>9lieberlan(i(tf<(e ^enblf^e ®tammaHcft r von M. 30- 
„^attn (Gottlieb ^anptmiintt. 84bben 1761. 8* Dzier© 

to, zawiera oprocz poftrzeien grammatycznych , dosyd 
doftateczny zbior stow w tey krainie uzywanych. 



»* 



)» 



•( •)o<- >- 



iem , ktore swi^sek iaki z Stowiafissceysn^ wydaij( , a to 
s dziet wyiey wspomoionycfa Jambressleha , J3e/a i t. d. 
2 ressU^ oftrzegam, ie i^syk ten bynaymni^y do Sto- 
-wia6fluch nie naleiy. 

Vind.^ Vd^r Wittdyyflii dyalekt w Styryl i t. d.> a^iad 
blizki Krainlkiego, przeto cz^flokxo^ od niego nieroz- 
ilcielny ; znayduie si$ w tycli dzielach : 

,,Dictionarium 4 linguaruBi Germ. Lat» ^^J^m 9^^^ 



„Tulgo Sclatonica appellatnr , tt Jta^ , aiictore^ Hieron. 
yjMegiterOj impressum 1693. Graecii ^ nunc opera AA« 
„RR. PP, S. J. Clagenfiirt 1744. a. ^ 

,»Grammatica tt>et SBinbtfc^e^ &ptaifhn^, mit einem 

^Vocabulario. ^ltl%€nfuxt 1768. 8. 

„Slovenika Grammatyka , obet ®eprg GfHtfnfo'^ 

^yf&tnhi^t epxadfiif)tt, in S>€Ut^ ^ nub 8BenMf<^fm 
„?8ortrage. 5Wt. 1791-8, 

„aS^enMfd)e 6pra(^Irtce; von Oimlb ®nt#mann. 
MJtUgenfnrt 1799* 8. 



Tyle CO do dyalektow Stowiafiikicli } wzglfdem innych i^zykdw, do ktdrych cz^ftokro^ w badaniach moich 
wyboczytem , mni^y potrzebn^m zdaie mi «]f wyliczanie ich alownikow ; Ikrdcenia takie tych i^zykdw imion zdais^ ci^ 
dosyd do domy^Ienia latwe , n. p. ie Angf, snaczy po Angtelflcu , He6r. albo H6r. po Hebrayiku , Lit, po Lite-vf iku, 
HUp. po HiszpaAiku, Jtal.^ lub jft,, Jtalice, po Wloiku, tak ii dlui^y nad temi szczegdtami rozwodsi^ . aif sle po^ 
trzeba> a racz^j iui fTZjSi\pi6 do pocztu piam narodowyck^ w dziele tto przytaczanych.. 



\ 



' V 



«■ 



mmm 



uktm 



POCZET PISM POl-SKICH, W SLOWNIKU PRZYT ACZ AWYCH. 



A. KCH. Andrzcy csyli Jf rlrz^y Kochanowjki^ tfumaczHnei- 
dy Wir^iliuttJca , ktdra s»^ rytnie b edycyi I'olikiego Wk- 
giliiiftsa przoz Zaliifkicfio wydaney, 1764. "Waraz. 4. , 

A1GS. CE6. Aigftera ^ef^ielnia. 

▲• czTR o^. Czartoiyiki. 

ALB. - Wyprawa plebafifica AUertuta^ Krak, 1696. 4. 
wieraz Goiflc. druk. 

ALBSB.TUS z woyny. 1696. 4. id. 

AI.BE.B.TB. X. Uiik. Albmrtrand. dzieie Rzyia(kre» 

- ruzprawy; z Zabaw przyj. 1 pofyt. 

- mowy *, z rocznika Towhtz. Prz. N, 
A to. i4 /^ie6ra Narodowa ( X. Gawrohlkiego ). 
AS.VKR.. Aaakrton Poiiki. w tVarsz. 1774. pw Narusze- 

wicza. ' ^ 

As.ca. Archelia^ t. i« nauka o (Irzelbie* w Lesznie i645. 

fol. z Niemieck. przeioi. p. Jana Dekana. 
A&TT* Arytmetyka Narodowa ( X* Gawrofilkiego ). 
Auszr. Uiitorya o jtsdenaftu tysi^cach dziewic. 1674* 4. 

p. X. Kaz. Auszpurgera , yt'ietaz , Gotlk. dr. 
A. ZAH. Zbidr praw v^dowych, p; A&drzeki Zanvoyjkiego^ 

w Warzz, 1778. fol. 
BACH. M^i do&onaty Epikteta, wieraz. i65a. Krak. przcft 

Bachowjkiego^ 
BALD. Balde sen iyw<»ta ludikiego , ^«rs2. Druibickiego , 

cf. JUbicki. 
BA1.8. X. Balsama kazania niedzielne, ^wi^alne, pi'^y- 

godne. 
BAViAL. Banialuka , wiersz wydany w zbidrz^ pod tytn- 

lem: Antypafty matienftie. Krak. 1736. * 

BAB.D2. Odrodzona w oycz. i^z. Farsalia; Tiumaczeme Lu** 

kana ^r%e% Bardxid/kiego. w Oliwie 1691. fol. wienzem. 

• Seneki tragedye 1696. 8. wierszem. w Tornniu. 

- Boecyuaz. wierazem i prozi^. 8. wToruniu 1694. 8. 

- Lacyan o podagrze. 4. 

BAZ. Hiftorya o srogiem prze^ladowaniu koiciotdw. 1667. 
fol. Gotik. druk. p. Cy pry ana Bazylika^ 
_ tegoi iywot Skanderbeka. fol. Gotik. drukl 
. 06. Modnewik. Rzplta. 
BBB. DKK. Dekret abo wyrok Afirologflci praes B»nm<t z 

Kxak. i6o5. 4. 
BiBL. CD. Biblia Luterika, wydana w Gda6lku i653. 8. 
BIA4. X« Maic. Biaiobrzejkiego f bilk. Kamien. , PoAylla. 
1681. fol. Gotik. dnik« 

- tegoi katechizm. 1667. 4. 

aiAt-oB. Biaiobockiego odmiafaa afery Kozacki^y.' i665. 4« 
wieraz. 

• Klar mffhra Wiinowleckiego. 1649. 

- Hymny. i64S. 
-. Zegar. 1661. 4. 

. Pogoda laaita oyczyzny. i65o. 

• Brat Tatar. i65i. 4. 

BiBX. Marcim Biet/kitg^ Kronika Swiata. i5<64. fol. 
« mnieysza. in 4to. 



BiEL. Kronika Polfka; z Zbioru dzieiopiadiv Polikicli ^ 'W 
4 tomacb. w Waraz. 1767, foj. 

- aeyin niewieici. 1696. 4. Kr»k, wieraz. 

- sen majouy 1690. 4. Wieraz. 

BiBLAW. My.sliwiec. ib^b. 4. wiersz Gotik. druk. p. To- 

maaza Bielawjkiego* 
BIBS. Biesiady rozkoazne Baltyzcra. 4* wieraz Gotfk* 

druk. sine anno. 
BXiiK. X. Domlnik. Birkowfiitge -kazania Nieduelno. x6fi^ f* 

- iywot S. Domimka. 4. w (CrakBwiQ. 1626* 4* r t 

^ exorbitaacye Ruiki«. 4. i639.' . , . 

- KawiAer Maita/iiki Seaedaifiiki. .4. Mr Kxakowie i69.5«. 
~ Kazania obozowe. 4. i6a3. 

— . JCsi^fe KtzyaztofZberaik't. 4. w Krakowie. 1627. 

- o exorbitaucyach. 4. w VVarsz. i632. 

- gTos krwi Jozafata KoBce^wicza. 4. w« Krak. 1629, 
'- Krzy^ Kawaloriki. 4. w Waraz. i62&« 

- Stefan Chmielecki. 4. x632. w Waraz. 

- Kwiaty koron nrebielkicii. 4. w Krak. i633. 
-. J«n Kardl .Chodkiewicz. 4. 1^27. i, 

" na pogrzebie Skargi. 4. w Krak. 161 5. 
« JFoBue'Za kolfd^ dany. 4. 161 3. 

- Syn koronny. 4. w Krak. i6l3. 

«- podzi^kowanie za uapokoieni« z Ceaarz. Turcck. 4«^62i. 
w Krak« 

- Kantymir Baaza. 4. w Waraz, 1.624. (wsxyXlko to s^ 

pojedybcze kasania' przygodne , dla ilylu, a czasem ua- 
wet i dla rzeczy obj^tych waine ). 
BiAi. -* Maroina Btai^wJkUgo '^i»mm^ rokoazowy. iGo;^ 
4. wietsB. 
*- Bueaaz. 1606. wier>z. 4. ' 

B0084. Henryk VI, komed. Woyc. BogustawJkiegOj, 

" z Teatru u Dufoura wydan. 
BOH. Djabei^w awoiey poftaci Jana Bobonudca» 

- ppognoftyk. 

- Komedye Franciazka Bohomulca, 

- iycie Jana Zamoyikiego. w Warsz. 1775* ; 

- - Jerz. Osaolifiik. w Waraz. 1777. -2 Voll. Sto.. 

BOT. HAS. BataniJta dia. azko! norodowych ( Czempiafkic'; 

go), w Wajrsz. 17S6. 6. . - • , 

B&ATK. Daniel Bratkowfki fwiat po cz^ici przeyrzany.. 

1697. 4. wieraz. 
BRUD. X. Zygm. BrudeckiegQ eatery rzeczy czlowieka ofta- 

teczne^ z Radora. i648. wieraz. 
BB.ZOST. Du Htfmel ^ch go^podarilwi przez Bf^fjflowjkler 

go^ &v a Voll. 

fi&zoz. X. Walent. z Brzoxowa KaacyoHaf, rCzeik.' prze- 
toiony, i554. w Xrdlewcu, fol. 

BVDM. Bieniaasa Budnego Cycero o flaro^, przyja^ai i t. d. 

- Krotkie a w^zlowate powie,^ci, apophtegmata. 

- Szymona Budnego bibliia , w druk. Kawieczy^iki^go , 

i'Sya. 4. ' ' : I 



-( .)o(- )- 

BUD. 'WiBY* Budownictwo wiiyJkU (X. Switkowikiego). duds. Dudx'4fii zbidr rseczjr potrsebnie'yszjrch do wjdo- 

wWarsE. 1782* 8. ikoBalonia i^zyka. 'w Wilu. 1776. 8. 

BTJRL. BurleszAi albo iarty dia poczciwycH kompaudw. dvncz. X. Sunisl. Duiiez€^JkUgo herbaria a Voll. foJ. 

1649. 4. wieraz. Got. dr. - o fiarodwach. 

Bzow. X. Abrama Bzowfiiego (Bzowiusza) roianlec. 4. dwoh. Co nowe^o, ^o dwor ^ p. Trztyprztyckiego. 4. 

Gotik. dr. dr. Gotlk. 

CALL. Callitectonica y o architekturze » polac, , e Folik. dyar. Dyaryusx Grodzie6. teymu 1784. fol. w.WarsB. 

dyke. fpl. Posn. S.J. 1678. 1785. 

CEH. Cena pieni^dzy, iaka bydi ma. i63i. 4. dykc. med. Dykeyonarz ^oyfszecliny MedyAi, Chirurgii i 

CEREM. Ceremonie kosciola Rzymikiego. 3 tomiki. 8* t. d^ 1788* 8. 9 Voll. 

cHE^cn. Henryk Chtichow/ki^ bog ocztowicczony. i644. dykc. g» Dykcyonarx Geogrqfiszny, 1782, 3 Voll. 8. 

4. wieraz. dzwon. Jana Dzwonkowjkiego ftatut, artykuly, i«k «^- 

- poprzyai^iony pokoy. i635. wieraz. 4. . dzi^ {otry i kuglarze. 4, wiersz. Gotik. dr. 

CHE4.». Prawo jChelmififtie. 4. • braz. Erazma Roterodama dworflwo obyczaidw.^ 1674. 8. 

cHMiEL. X. Chmielowjkiego Ateny. 4 Voll. 4. Gotik. dr. 

CROD. «BS' X. Chodaniego ttumaczenie slelanek Geane-^ - ksi^gi , ktdre zowi:^ i?zylc. Gotik. dr. 8. w Krak. 

ra. w Krak. 8. wiersz. RRN. Ernejii srownik Niemiecko - Poliki. 8. 

CHODK, KosT. StaniaUw KoAka | wiersr X. C^in/i^wicjra. 4. «Ysa. ^>^xy;7io/zr wierazyki moraine. . . 

CHODK. Maniiikrypt Chodkiewicza a ' woynie . MoikieW'- - z zabaw pfzyjemn. i po'iyt« 

(kifiy. - tlumacz. wiersadw fac. KoDarfki>go. 

CBRoic. Woyc. Chro^tii^/kiego Job cierpij^cy.. w Warax* ex. Examen weryfikacyi. 4to» dr. Gotik. of. Weryfikac 

1704. 4. wiersz. falib. Falibogowjki dyskura o martiotractwia i zbytku^ 

- Zbidr krdtki duohownych EabaWb 1626. 4- 

- Fharsalia Lukana. 1690. w Oliwie. fol. b) kontynu»» faliss. Falistowjk, tlumacz. Floruaa daieipw R^ym.ikichj^ 

cya. 1693. lol. przedrukowajiy w Wihi. 1790. 8. , 

- Owidyuazowe roamowy Jiflowne. 17S3. 4» farn. Farnavias o faUsywey wierze. 4. dr. Gotfk. 
CBRZYZZT. Mikotala QArzysztoper/kiego Niuiwe* wieraz. farr. Farrago Juria Joan. Cervi TuchoIieDsia« 8- na kon^ 

1672. 4. cu z srowniczkiem terminologii prawney. . 

CN. Cnapius , Knapfkiy theaaunia. w Krak*.. i64x. fol* Toaa^ /<?/•*>•//* choroby drzew, w Waisz. 1791. 8. 

- Synonyma ed, Kollao2/ Vara. 1780. 4. - fr. , frbd. Fredra przysFowia. w Warsz. 1769. &• 

- Adagla. Cradov. i632. 4. - Konayderacya kQ{o porz^dku wcxl^nnego. 
GOMP. MED. Compendium Medicum y t. i. Krotkie zebra- fund. Fundamenta wiary. 4to. dnik. Gotik. 

nte chordb. 1767. Czfftoch. 8. fur. Steiana i^u^^ana aftrosopjiicznc uwaianie powietrsa. 

cREscENCTVsz .ksjfgi o goBpodarftwie' i549. foJ, tluniacB.. Gdanik. i664. 4. 

Trzeeieikiego. oalat. GalaiQwJki$go alpbabet herctykdw. 4. 

CYA^X. X. A. C>ani«>iiriV;ra Logika, 1 7S4. 8. w Krak^ . gall. cyw. UlUwy C>if'ii>i«dla (?a///c;'izachodniey. 1797. 8. 

azACK. Tadeuaz Czacki\ notatki w r^kopismie udzielone. oahT. Gavi4A^^go aielanki, t wydania. Sieiauek Polik. p. 

~ o Litew/kicb 2 Polikich prawach. w Waraz. 180-1. A, GroUa. 8.- 

2 Voll. . . - treny na imitrt XifHuego. 4. 

- o dziesifcinach. gaz. GazLa/a Narodowa i obca. w War&z. 4 maj, 17914 
czAHR, Ad. Cxahrowjkiego ireny, i588. wiersz. - Gazeta rz^dowa. 1794. 

czART. J. O. Xcia Adama Czartor'^Jkiego notatki w manu- - Ga%cta Kr;»ko\\ ika. 
ikrypcic mi udzielone. > - Gazeta Warszaw.ika.. 

• panna na wydaniu, Komedya. o^b, X. Jakdba Gfhickiego hyostiy. w Gdaniku. 1619.. 8. 

.- Kawa / IComedya. - cemm. Gemmae Latinae, przyalowia Jguatii a S.Stanislyo 

ezECHT. Marbina Cze^Aou'/ca nowy iJ^Aamenty 1577.. 4« (Zawadzki)« 1720. Vara^ 8. ^ 

«ZERW. Czerwiakowjkiego narzfdiia cyrulickio. . w Krak.. 8. geom. Geometrya narodowa 1' Huiliera p. X. Gawro6ik, 

- o astachetnoici chjnirgii. 4. 2 Voll. 8. w Krak. 17S&. 

czxACH. Cziarhowjki o przypadkach bialychgldw brzeiiiien<>- ou. . X. Giiowjkiego wyklad katecliizmu. 4to. dr. Gotik. 

nych, W Krak. 4. Gotik. dr. - Poilylla czyli kazania , ikladai^ce cawart^ cz^iC PoAylli 

9AMBR. X. Dambrowjkiegm Kazania. w Lipikti. 4. Grzegorza z Zarnowca. fol. 

DAR. X. Jana Kaa. i>a/-oip/%ia^o lot gol^bicy. Kalisz.. i665. glesz. G/a/rom)i pierwiailki , we Lwowie. wiaraze. 8. 

8. wieraz. glicz, Eraam. Gliczner oracya Jaerratis. fol. 

oMocn. Franc. Dmochowjkiego ai^d. oftateczny.. w Warsz. - kai^iki o wychowaniu dsieci. 8. druk. Gofik. 

1785. 8. gol. X. GoIa4/ki o wymowie i poezyi. 8. w Wiln. 1788. 

- aztuka rymbtwdrcza. w Warsz. 1788* 8« oorn. Lukasza Gdrnickiego dworzanin. 4tp, Gotik. druk. » 

- Jliada Homera. toi in 8vo , 2 tomiki , w Waraz,. 

jDOW. Dow6d iaan^y szkody i cudaoBiemikieJi pieni^dzy. -- Seneka o dobrodzidyftwach, 4to druk. Gotik. 

i645« 4« . . o elekcyi , wolno^ci i t. d. roamowa, cayli Wiock. 4. 

DUB. DubifiJkiego prawa minfta Wilna. 1788. fol. w Wiln. 2 daieie. 4. w Warsa. 1754. 



-< -H- )- 

••ajk 'DefltOB Socratfs. 4« i$a4. jauvm}. Orxechoi^ildego CksMa na Tnrlii* 

- BarklaiQSsa paraenaetii. ^ Aroii7 Charakttr PoUki 06. Novy Charak.t« 
•i^a, aw. GfsiewftUgo swierciadlo, Bikomu nie pochle- - Statut. fol. ( cf/Podworaecki )« 

biai^e. iS^S* 4. jbk. zb. JeroxoUmy Zburzenie (Leonarta s Ursfdowa). 

•oa*.. Sianislawa GosiawJki$go calhis Joseph, praedruk. kosat. Karakiewicaa. 

- Ad. Goatawiki odpowiedi na obron^ kaaania Skar|i jez. wyr. X. Jtziertkiego wyraay. 8. 

frscB Oftrowik. isi, WtadyaY. Stan. Jtiowskiego Ekonomia. wiarasem. 4, 

«oaTK. Goftkowjkiego %6tj atote. 126a, 4. w Krak. i648. 

•O8T0V. BK. Cofiomfiiego . ekonoiiiia« i644. foL druk. y. xcbab. Jana jroMonov#|ie^o daiela« w Knk» s6do. 4« 

Gotlk. - PsaUera. w Krak. 1629. 4. 
«mocB. Staniatawa Groehowjkiego wieraae. 4. w Krakow. - Frflazki. w Krak. j 639. 4. 

1608. - Fragmenta. ib. eod. . x 

- Niebieikia sabairy , tlumaca : Tomaasa a Kemp^s. Krak. jnstb. c. l. Jn/iruktew x Ctlnj iMjtm^* 

1611. 4. juboz. X. JundxUla opisanie ro^lin w W. X, ^|t. I79i«i. 

^rnoDW. Grodwagnera dyfknrs o cenie pieni^dzy. i63i. 4. . pooaj^tki botaniki. w ^rta« 1806. 8. a YoJl,. 
•B.OICX. Groickhgo obrona sierot^ 4to. druk. Gotfk. cf. jubx. Jana J^i^rion'j^ie^o chor^giewWandalinowa. 1607. 4. 

Saxon. - Lutnia na weaele Zjgm III. • 

•ms^piK. 6rxf/i!^i geometrya i566. druk. Gotik. w Krak. jvaow. Jurcwiusx pogrteb BfikolaMi Paea; 1696. wi«xai# 
cwAGN. Gwagnina kronika , ttumacaenia Pasakowikiego \ w ^ak. 4. 

s Bbiora daielopiaiSw Warsz. fol. jircx. X. Jiycki UuMaci. Horacyuaaa tatyri s Zabaw 

mavm. Raura tktad abo ikarbiec ekonomii \ edyc. traecia ; pr>yj* > poiyt. 

wKnk. .1693. fol. K^cK. Xifckiego nauka o paaiekack. i63i. 4. LubUa,. ^ 

• ekonodiia generaloa. ib. fol. xabc. Jk'ancyonai Toru^flii. 
BsmB. Har5 wra ftatut^Polfki. foL druk. Gotik. . ^ Gda6(ki. 

- ^dff n« o ifierse artyknly. 4to. ' , • ftraeiki. 

■iPT. HipplAa, nauka o koniach. fol. p. Moniw^da. na xant. kb. l^on/ycxili Krakowfkie. 

Doroftaiacb/w CrakoWie. kabnk. Arcybifli- JCarniowgkitg^ eudlafyfiyt, ^^«a»*i ^ • 
Bom. Horacyufxa pieiai, tlumacaenia r^iaycb, w Wartz. J^. Sakran. *, fol. 

1779. 8. A Voll. p. Karuaaewicza. cf. Libick., Petryc. , . kazania o dwoiakim Koiciela. , 

KorytyAik. « - Katechiam. 4to. 

- Horaoyuaaa aatyry, Viln. 1784. 8. - Messyasa. 

■axBT. Htrbefla odpowiedi. xabp. Franciszka XeurpUUkiego zabawki wierazem i fri^zt^ 

. BBuka. w Warsz. 1790. 12010. 

• lekarftwo (piama teologiczne.)* ., ^ xaw. bab. Regulaaien exerceranko Xawaltryi Nurodo^ 
■VB. Hub€ y9^%v ^o VixyVu w Krak, 1788. 8* wiy. 1786. 8. 

- Piayka. . , . . i^CBorvf. Wezpaayfu* M4>chowjki€gQ Ckry^ua cierpaj|cyi> 
Bvi.. ow. Hulewicza Owidyu«owe elegie. 8 min. wiersz, Krak. 1681. ,4. 

Ma4. Xcia Jana JabionowJkUgo Telemak. 1 726. f. wieraz.* • proinowania niepDi(inaiJ|ocl , Liryka » Fraaaki. Krak. 

w Sejidom. 1674. 4. 

- Eaop. 1731. 8. w Lipiku. ^ dzi<do Bpakia^ WUdfi w^in^tkj. 4. Krak; i684. 4v 

- pami^ae u^owadaenie z J^ufcowjny. 1745. 4. wieraa. ^ anoayme. ^ 

- E.^nr, Judyt , ^uzaniia; 4, 17'*7. wieraz. * - Psalniodya (anonyme). 4. 1695. W Cafftochowit' - 

2ut. Ahz, Htc JahioHOwJKi ^ Oftafi. fol. -r ogrod Panieifl^i. Krak. i6ai« -4. . 

- Hecalc^yka. 4. we Lwowie i7'*2. 4. - roianiec. Czfilocfa, iSgli. 12, 

- ^laieiupla ftaroiyUty z RoHma, 4. xibch. Faciea anatomica , - krotkie opiaania CBfioi ciafa 
JAO. J- J. JagodyiUkiego wybawicnie Rugiera. Krakow. ^, Xircheimcu Waraa. 1722. 8- 

162B. i: XLBCz. KUextwtk, zdanie o pocsj|tku ifzyka Pol0c» 1767- 

-. Gro»z. Krak. 1 705. 4. , 4. we Lwowie. 

« pirtim KatoHckie. w Krak. i^Q^* ^- k4.ok. tub. Aiokocki^go Bionarebia Turecka Bykota. 1678. 

JAK. Woydctha Jakub^wftiego bayki Ezopowe. 1774. B. ^ foL ' 

w Waraz. xlob. Sebaft. Jthnowicz worek Jodaasa* Krak- 1600. 4* 

- M Zabaw przyj. 1 poiyft^zn.^ ^ ^ . 3 . wieraa., 

Joaef Jakubowjki krdtki abidr ' hiftoryj Grecki^y. - flia albo apua^tcaaBie. wiaras. 4. 

^ -> BBuka Matematyki. S. * - pamiiptnik krolow Polik* 4. wiaras, 

- aattka Artylleryi. 8. * - ReguU ^. Benedykta. 4. 

TAMVix^ yantdsxowjiiego nfivikti uokieTtnU* xluk. X. Krzyaat. iVi/ia rsecay Kopalne. w Ifkrss. 178 1^ 

* witfr Raplt^y nu|dntfy» 8. 2 Voll. 

* Beaaaryan , ^ pochodzeniu dacha S. , \ . , -roilin potrzebaycb utrsym* w Wares. 1777. 5 Voll« 8« 

- poaelftwo W^gier&icb fpafdw. ^ . ^ ^ swierzj^t domowycK idaikicb biA. nat. w Waraa, 1779 

- Halaapiny oricya o JUdxt, - 80. 8. 4 Voll« - . 



SLTTcr Dylecyontiii'roniBiiy. trWam! 1786. 8. 3 Volt. 
KMiT. J. Achae. Kmity tetmj, i588. 4. wier». druk. Got. 

• iywoty kr616w Pollkich. 
*. poar%tki kr6Mw Rt]fiiiikicli. 

• Spitamegeranomachia , bitwa pigmedw 't i6r«wsaiiii» w 

Krakowie iSgS, 4. . 
«. Krnk w fltotay klajtce, 

- lift od ijdow. 
>.Talmttd» abo triara. «649. 4. 

- proceia sprawy Beche6(ki^jr. 

- Penelope. 

- Siliceraium. 
KHiAf. Francisika \2>tla^hiii€i poesye. 1787. B. 3 Voll. 

<^ ft sabaw przyj. i poiyt. . 
KOI AX. JC9takow3ld9$o wiek ludski. wierif. dr. Gotik, 
-^ Catkeriierhion. 

- Zegar Achaaow. 
co«^e. Xo/fckUgo kvdtii* a wf sfowate powieict , apoph- 

tegmata. 4. w Krak« 
COM. X. Hug. Koitntaia lifty. 4 Voll. 8. 

- mowy. 

- kasanie. 

- o sukcessyi tronu. 

- oftatoia prreftroga (anonyme). 
KOio. Koio ptaftwa powietranego , na obivraaie krdlfl. 4. 

druk. Gotik. 
« kdo ta^oa wasofego. 4. ^iersv. dtuk. Gotflc. 
KO«.CD. Augiift. JTo/wdidtiego tron oycayfty. Poan. 1707. 4. 
kok'. lbk. A'diskie lekarftwo. 8. sine loco et anno« 
KOKAR. Staniit. Jioncurski o ikutecznym rad aposobie. 8. 
. 4 Voll. 

- -^o religti. 

- wiersae , a fac. tfum.* 
^ e labaw pr«y;. t poiyt. 



y 

XRA8. Jgnac. IfrasicAitgo Biftorya na a ez^fcl j>odt. tv 
Waraa. 1779. 8. • 

- Woyna Chocimika. w Waraa. 1780. 8. 
.- opiaania podroiy do Bilgoraia $ i priydatak. 

- mysaeis. w Waraa. 1778". 8. 
<- nonachomachia ; 1778. antymonaclioffiachia. 

- wiertie. w Waraa* 1784. 

- Kalendars obywatelfki. 
" llfly 1 piima'toine. 1786. 8. 

- bayki i praypowie^cj, w Wars*. 1779. $• 

- aatyry. w Warsa. 1779. 8. 

- Pan Podftoli. w Warsa. 1778. 8. a Voll. 

- Doiwiadcayhfki. w Waraa. 1776. .8. 

- Zbior potraebnych wiadomoici. 1781. fol. 3 Voll. 

- z Zabaw prayj. i po<yt. 
KROjr. Marcina jrVomara Kronika, ttuid. BUiewikiego $ s 

abioru da^ieiopisow, wydania Warsa. fol. 
• Katechixm. 
nii»w. X, Karpowicza kaaania. 
KB.vMt« Krumt9wskiego tlumacaeme Ckymii Spielaana. 

1791. w- Krak. 81 
KEcr. J^drzeia Krupidskitgo Ofteologia, Splanchtiologia i 

t. d. we Lwowie^i774- 5. 8. 6 Voll. 
KuczB. ' KuczbortkUgo Katechizm. 8. 3 Voll. ^ 
Ktjczw. Marcina ATucxwarewiVa relacya' expedycyi Zb««a«- 

kfey. Xubl. i6l)o. 4. 

- aiedni psabnow apowiednych. S^lck. 1674. 
RUL. Jiuleszy wlara prawoslawna. 4to w Wiln*. 
KULio. Math. Jgn. JCuVgovsk, Heraklik chrseicialiiki. Waraa. 

1694. 4. wicrsz. 

- Demokryt lub imiecb, w Wiln. 1699. 4. wiwaa. 

- Krdlewic Jndyyiki. wieraa. fol. 
KUR. p. Kuryer Petersburfki. 1791, 8, w Waraa. 



KOKP. A.. Konfessya Autzpurska, 1730. 8. 

X.OEBT. Jana Al«t. Kortywy Jo tr yumftlne , na Koroliaey% lacb. X. Lachowskiego kazania. w Waraz. 8* 



KURop. Kuropatnickiego wiadomof^ a'Htfyaocie azfeche^ 
ckim. 4. M' Warsz; 1^89.' ' 



4ACK. Alex. Teod. Lackiego poboine pragnienic^ ft lie. 

Hermana Hugona. wi^raz. ' 

fti\czii. Jakdba LqcznowoUkiego nowe awierciadfo , nodfia 

dziaidyazey przyftdtowane. i68i« 4. 
ftAD. X. LadowskUgo dykcyonara hift. nat, S. a yoU.. 

- Hiftorya Naturalna. 8. * « ' 

LAT. Jana Z-a/Oftf '^ometa. iSgS. 4, tr Krak. 
narapixov, iywoty SS. OO, PieetaHkitfli Kotso^ ,.gj. Lekarflwo na uzdrowienie Rzpltey, a uniweraafena 
Liiowie i695. 4. poborowym. 4. dr. Gotik. w Krak. 1649. 

LBOP. Bibliia ttumaczenla Jana L€opoUty\ dedyk. Zygm. 
Auguil. i56i. fol. " * 



AVlad. IV. i633. 4. 
^ trenodya na ^oater^ Zygm. IV. w Kirak. i63a. 4. 
KORK. Korneliusz Nepos po Polfliu. w Waraz. 1788. 8. 
jKouYT. Qiinfpy Koryty4$ki o astuce pymoturoi-CBdy } t Ho* 

rac. 1770^ 8. w Waraz. 

- a Zabaw prayf. 1 poiyt. 
xosa. Antoni i Jakdb Kotsak&w^cyy s 2Uibair. pf'tyj- i poiyt. 

KOSSOW. 

wa. wKiiowie 
xosz. JCoszutskiego Cycero o powinnolciach. 4 

- dowdd memoryafu akademick. 4. 

- o awywoli ftudentdw Krak. 4. ^ . dedykow. Henrykewi 1^75. fol. 

- Lorychitiaaa kaifgi o wycllowanin przefoionego. fol.  .^ dedyk. Stefanowi 1677. iol. * 
KPca. X. Oniifr. Kopc^y4skiego grammatyka narodowa. 3 ^^sK. *Miernictwo Wbienne Prof, Zp^lf^^o. w Warai,.8. 

Voll. z praypiik. 8. 1760. 
-> nklad grammatyki. w Wapaz. 1785. 8. 
XRAJ. Jana Xrajewskiego Chimera. i6o4. wiera;. ' 

- wizernnk cnut, aeiytencye B rdinych *autordw i6o8( 
' ^ X. Michala JCrajewtkiego Leasek hintj. 8. % VolL 

- Caarniecki. 

< 

.. Podolanka. we Lwowie 1784. 8. 
KRAinaic. JCfaiiitkiego Poilylla. 1611. fol/ 

- Katechizm. 8. 
KRAS« Jgnac. JiCrasickifgo Oaayana pielid. 



LBazca. Staniaf. LtszczytUkiego hiilorya ftarego i nowego 
Teftamentu, wieraa. fol. Nancy* 1761. 

- gto* wolnoi^ aabezpiecaai^cy. 4. ' 

- Rafafa Leszczytisk, awycif ztwb narodu Pollk. na pojaali 
Chocimikich. 1673.. wierjiz. 

*- Samuela LeszcMyfftk. ClaaaScuni nief mierte^B^y iUwj wo* 

dsdw Koronnych. ^1674. .wieraa. 
X.IB. Jana Libickiego Horacjtaiza ^xniti^J yr &ak. i647^ 4. 
^ aen iywota a lac. Jakdbk Balde. ir Krak, 

- wonnoid wdzifcana N» P* 



Lis» J«na LihiHiego aownyinm prodigiotUf Mn dslwny. oczk. Woyciecba OcMka ^frifmii^t ^o a|if!Bi»,)« t^Xrah»* 

4. (snonyme). ,-wie i58i. 4. 
IpVb. Suoislawa LudomirsAiego rcMunowy Artazerxesa i - Cieplice. 4. 

Ewandra. Czfiloch. 1745. 8. odym. Walentyna Oifymaltkiego 4wiat Hapmwioa(y. Krak,~ 

- adrerbia jnoralue. 1G70. 4. wiersi. 

- ^T6inei6 i prawda rady. olsz. Hieron. Olsxowskitgo sakola 6alernita6ikat i64o. 4, 
» kai^gi moraine. opa.^. Lukasia Opali4siiego satyry, 4* druk. Gotik> 

- lasos Naiarefiiki. - poefa« 8« 

.- Tobiass wyzwolony. oy. jsr. ^/>i> miafta Jeroiolimy. 4. 

- Ecclesiafiea. orsech. Stan. OrxtchowskUgo Qiuncunx. 4. 

x,VBmi.. Andr. Luhclcxyka psalterz. Krak. i55S. iol. - iywot Jana Tamowikiego. wydan. p.; Bob4>fflaIca«. w 

SACS- Mqctynshi Lexiron Latinopolonicmn. i664. foL w Waraz. 1773. $. 

Krdlewcu. - roznowf kolo exekucyi Foliki^y. 

XAT. < POD. ZwrcScenie Matyasza x Po</o/a. 4^ dr. Gotft. - 1>^* 

xEi.. Mflujtyna, es. X. OsUSskiego ielasa fabryki. ^ 

ms. MenitStAi thesaurus lioguar.. orientaL foi. 4 VoU. - Ruda ielazna. w Warsx.. 178a. fol. 

KiAaiL. JSm^za MiasAowski^o zbidr rytmow^ 4. a VolU "^ fizyka. w Wartt« 1777. 8. 

XTK. TUX. Mikosxy obaerwacye paiilWa Tureckiego. 8. - gatunki ,^wietrza. 

mis. Jdzeia Minasowicxa^ zbioy rytmpw* 4 VoU. w Warsz^ osin. Lucfwika OsitisAiego tlragiedya : Horacyusx^ 

1755. - wier«ze. 8. 

- Aatoniusza epTgr. ^. 1 oss. Jozefa OssolitisAUgo Tacyt o pocieazaniu. v Wara2. 

- Petroniuaza farsal. 1782. 4, 

- Marcyalia. - mowy JemgoOssolI/ilkiego. x lac. prxel. w Waraz. 1 784, 8. 
VQsi- ModJitwy Gdaiiikie, przy^i|cxoiie do psalmdw Rjr ' w rf kopiamie : wyrazy niektdre objaxnione. 

bi6(kiego. . w r^kop. bayki; Arachy. 

xoDXz. BAZ. Modrx9wski o popra^w^ie Rxpltey p. Cypry- '• oss. Jerfego OntoUA^Aiego dyaryusx iycia, manuftr. 

an* Bftxylika. przedr. w Wilnia. 1770, 8. - s^ycie wydane p. Bohomulca. 

xox. Monitor Warasawiki od roku 1764 - 84. 8. ostr. X. <l/lrowsAiego biAorya ko^cielna.- 3 Voll. 8. 

■oxsxT. Morsxtjn6w Payche, Cyd^ Hippolit, Androma- - p»awo cywilne. 8.- a Voll. w Waraxawie 1787. 

che. 4. w X.i|>lku 1762^ - prawo krymrnalne. 8. w Warax. 17&6. a Voll. 

3UIOXO, Mrongowiusxa Manuftrypt,. atownicxek Foliki, ostror. OJfroroga Judyt, rytnj. w Baranowie i6ao. 4. 

{R&awie mi udzielony. 8. - My^liilwo z ogary,' p. Jana Ofiroroga i6i8. 4. 

«AG. X. NagurexewjiiegO' Filippiki Demoftencaa* 8^ w otw, Eraama Otmnewsknga prxemiany Owidyuazowo* 4. 

Warsxawie 1774. - WirgiKuaza Georgfca, x wydania Zafuikiego. 

- w^wj Cycorona. 8, ^ . pam. Pa/niffniA polityczny 1 hifioryczny, R. 178a. «tc^ 
* JBokoiika. Wlrfiliuaza ; ir edyc. ZalusUego^ (przez Switkow/kiego^. 

vAca.. AntOQi NaghwsAi, z Zabaw przyj, i poiyfc. papr. Bartoaza Paprockitgo herbj rycerftwa Pollk. Fq}.. 

■Am. NafU4X€wi$xa dxiefa ; Liryka i.t. d. .1778. 4. 4 Voll^ w Krakowie- i584. 

- Hiftorya narodu Polik. 4. w Waraz. 1786«, 6 Voll. - Gniazdo cnoty. fol«. 
«. Hiftorya Cbodkiewicxa. w Waraxawie 1781* a Voll. 4. - Ogrdd krdlew&i. 

- Tacyt. - probe cnot.. 

«. Taaryka.- - trynmf satyrdw le^nycB. i58). 

- dxi^niki podrdiy. - dziesifcioro przykaxanie. 4. 
Juliana NUmctwicx^ po-irrdt posta,- *komed, 8. - kolo. 

17^- w Warax. papr. w. Fr. Paprockiego Wegecynax, o apriwle fj-^ 

- Hiftorya Krdlowy Nawarry; cerfkiey. 8> a Voll. w Lowiczn. 1776, 

- Bibliia Targowicka. w Frankf.. 8. fast. p. Pajior Pido ; w Toruniu. I7a7. 8. 

- Kasimierx Wielki. TAazx. Marcina PasxkowsAiego tlumacxenie Kroniki Gwa- 
■1X0. Ni€si*cAi€go berbarx, Korona Pol/ka. fol. 4 Voll. gnina ; x zbioru Dxieiopisdw, edyc. Warax. £[>1. 
nxw. Stonialawa NiewitsAiego gotowo^d rytmow. - Clior^glew Sauromacka w Wofoazech. i6ail 4. wiejraz. 

- Kalendaxxc^ - Posif ek ^«//ony Sauromacki^y. w Knik. 1608. 4^ wieraZv 

- s 2S^lciiego przyafow. - dxieie Turackic. Krak. 161 5^ 4. wiersx. 
■ow. CHAR. Nowy CharaAttr Poliki, x drakarni Laza- ixrz, X. Ptrzyny nauka Cyrulicka. 8. 3 VolL 

xxowdy» i ortografia Jana Kocbanowlk., Luk. G<5rnick.» - lekarz widylki. 8. 

Jatta Janaxowfr. 1694. 4. pbtr. Petrycy Aryftotelesa Folftyka; £bl. Kr^k. i-6of «• 

9. VA«. Newf PamiftniA wyd. p. Franc^ Dai'ocbowik* W - Etyka. fol. Krak. 1618. 

Warxx. od R, i6oi» i' t. d. 8. ' - Ekonomia. fol. Krak. 1618. 

0x1. OBjad poftnyf 4, w Krak^ x684. druk^ Gotlkt - Horaoyuaz. w Krak« 1609^ 4,. 

oxm. Ohrona weryfikacyi^ 4. druk. Gotfk. •* moro-we powiatrze.- 



-( -)o(- )- 



w0etL> Ntry&9 W^y w Druibadko. 
vibIv. FMni katolickie Jagody6flciego» 
VIX.CH. X. Dawida PilchowsAUgo Salloftyun. ' 

«• Senakt iaflcawoici. 

^ S^nekr lifty. 8. 4 VoU. 

- Seneka o krotko^ci iycia. 
rix. Fimina Xtftof abo kami^ s procy prawdy. 4. druk. 

Gotik. 
»iR. X. Piramowicxa vymoira i poeeya. w Krak. i70*- 8* 

•V powiiino^ci tiauczyciela. 

^^ dykcyoaars (hroiytnoici. 



B.OO. X, RegMUki^o ratuka bii3«iniieu , ib. 1765,« 8. 
&YBt... Rybait ftary. 4. druk. Gotik. 

B.rB. Macieia RybUhkUgo psalmy. in Gdafiik. 1619. 8* ' - 
-> Jana Rybi4*kiego g^sle roinorymne. w T^run. 1695. 4. 
ILY8. Salomon /{vj/ft^ii. prsyppwieici Fol/kie. 1639.4. 

- Andrctae RysitisAi satyr Poliki. 
satyr na twari Rapltey. .4. 

mzi^cz. Rzqczy4skUgo hiiloria naturalis. 4. 

- atictuarium hiftoriae naturalis. 

RZEca. Rzeca^4skiego ziotnik od sfota. 4» druk. Gotik. w 
Krak. 1629. 



Fiotra KochanowskUgo ttumaczenle Tassa Je-* mew. Rx€w uskiego ^^htwki dzieiopiikfe. 



r» KCHAH. 

rofolimy, Goffired. w Krak. i&iB. 4. druk. Gotik. 

- Orlando, wydan. p. Przybyinc. w Krak. 8, 
»0c. Hypacyusza Pocitia bomilic. 4. 
Foow. FodworsecAiego Syon pocbylony. 4. 

- Wrdiki. ' 

POT. Wactawa Potockiego Argitnida, w Lipiku. 8. 

- Syloret, 4. 

- Poczet herbdw. fol. w Krak. 1696. 
w Jowialitates, 4. 1747. 

- nowy Maciqg pod chorj^giew. w Warszawie 1698. 4. 
JT. FOT\ Stanistawa Potockiego' moviy \ % ipocanikdw To- 
ware. Prz. N. 

- mowa n. p. Mokronowik. 

- '^fosy roine. 

- o astuce u dawnycb. 

1. P0T» Jgnac Potockiego g?osy, mowy 1 t. d. 

p&oT. lana Ptota^owicza paranymphus. 4. i595. w Wilnr 

" KoDt«rfot czfowieka ilarego. wimz. 4. iSgy. 

-iatmuihik, wiersz. w Wiln. iSgy. 4. 
FB.zi^oz. Przfdziwa, len, konopi przyprawa. 8. 
F&zE9Tft. Przeftrogi dla Polfki , p. pisarza Uwag nad ij- 

ciem J. Zam. 1790.* (X. Stasica). 8. 
pRZYS. Przybylskiego treny Jeremiasza, 

- Hezyod, 
-->'Jliady ksx^ga I. 

- batracbomyomach. 

- Miltona ray. 

- Luzyada Kfunoensa. 

- Gesuera imitrt Abla. 1797. 8. 

- kunszt pisania, 
-> wieki uczone. 

pSALMoo. Psalmodya ^ 4to. wiersz p^ Kochowikiego. 
puip. Pufpit iyi^ty, 178!. 8. wiersj. w Gdaiiiku.' 
mAoz. Bibliia Brzefka czylj RadziwUiowika, fbl. w Brse- 
iciu Litewik. i563. 

- ijrwot N. P. 1 a mo. 

RAK. Rakowtkitgo pobadka do sTufby woienndy. 1630. 

wiersz. 
RSOL. kegulamtn dla pieszycb. 8. 
B.BY. Miko{aia Reia wizerunk iywota cztowieka poczciwe- 

go. wKrsk. j56o. 4. 

- zwierciadlo abo ksztalt. 

- zwierzyniec. 

- Jdzef. 

- Apocalipsys. 

' Poilylia, Swiftych Myr Pafiikicb. fol. 
B.OG. X. Rogalidskiego do^wiadczenia ikutkdw i t. d. w 
Fozaan. 1766. 8. 5 Voll. 



-> zabawki wierzopiikfe. 

- WadawB Rzewutktego wiersz na 7 psalmdw pokDtnycfa. 

- ial po smierci AuguAa II. 

- Seweryn Rzewufki o rukcessyi tronu. 

SAK. Kassyan Sakowicz sobor Kiiowfki. 4. druk. Gotik. 

- perspektywa M^ddw dysunit. 

- kalendarz Katofjcki. w Wilnie. 1645. 

- okulary kalendarzowi ila^remu. w Krak. i644. 4.' 

- traktat o duszy. 

- Kalixt Sakowicz problemata o przyrodzeniu Iudzkin«^ 
SAL. Salinarius censura albo rozsi^dek owierise. 4. 4 Yoll. 
SAP. Xcia Sapiehy iiiAorya rewolucyi Rzplt^y Rtym- 

ikiey. 4. 
SARN. Sdmickiego iiatiit. fol« 
SAX. ( Saxon , ) Porzj^(i#;k s;|ddw i spraw mieylkicli pwwa 

MagdeburfkiVgo (p. Groickiego ). 4. przedruk. w Pr«e- 

myslu 1760. 4. . 

scHEioT. Scheldt o ejektrycznoici. w Krak. 8. 1^6. 
SBKL. Sek/ucyana teAamentu nowego cz^i6 pierwaic W 

Krdlewcu. i55i. 4. z ortografii^ Polikv 
SEYM GR. Seym Gi^dzieiifki, fol. 179^. 
fliSM. CYC. Siemiaszki mowa Cycerona. 
sisH. Marcina Siennika herbarz czyfi zielnik. fol. i568.^ 
SIM. Simonidis czyli Szymonowicza sielanki ; 1 edyc. zio- 

la nek Warsz. 8. 

- elegia n. p. Sieniawiki<$y. 4. 

- Joel prorok. * 

SIR Qu. Qui nktyliana mowy, tlumacz« p. X. Sirucia, lr 

Wila. 1769. 8. 
SK. X. Piotra Skargi kazania na ntedzlele i iwif ta. fol. w 

Krakowie iSgS. " ' 

- iy woty ^ wi^tych. fol. a Voll. w Wiln. prte«r, i j9f>. 

- roczne dzieie Baroniuasa. fol» 

- siedm filardw. 

- na treny Teofila Ortologa. 

- wzywanie do iedoiSy wlary. 

- wsiadane na woynf. 

- Synod Brzeiki. 

• na artykiit o Jeruitach zjazdu Sandoimirik. 1606. 

- pi;6ba zakoQu 8. J. 
-. kazania prsygodne. 

- kazania o 7 sakrament.  

- Messy^ss. 

- tfumacz. Fatiego o umartwieniu. 

- iywot S. Jana. Kantego. 

- o iednoici ko^ciota. 

- cnota mifosierdzia. 

- zawilydzeiiie Aryandw. ' 



9%^ X. Piotn SMargi ivt^h-e uwftydJenie. sTSTiit. Macteit Stryikowikhgo KiQ^jka Litewlkt ; •• Aip- 

- sawftydsenie nowych Aryanbw. * ru dsieiopisow edyc. Warai* foL 
•KB^xBT. OC* Wine. Skrx€tusAiego prawo politycilie« a VoU* • wjasd Henryka , wiersi. 4. 

B. w Warai. 1784. - o wolno^ci Polflciey. wieras. 4* iSyS% 

- KajtfUna SMrx^tu^Hego hiftorya politycana. 8« * goniec ciioty. wierss. 4. 
<«ki;k. SkuminowUs prsycsyuy poriucenia dyauoii* W Wil- - © niewoli Tureck. 4. 

nie i643. auxic. SummarytUM umiarkowaiua mooety. 4t6 W Kralc 

9<>. OB. Stuiba obosowtf. 8. i64i. 

9I.BS2K. Seb- Hhszkowsk. .tatedinioe P^emotttana ku I^c««- - Summary usz w8syftkxa|(o Now«go leftamentu. 4. wieraa. 

aiu chorob. w Rrak. 1630. 4, suss. Suszy Cuda Chetmflcte. fol. -^ 

. o morowtfm powjetrsu, suszyck. Kemig. Suszy ckUgo pieiiii nabdiae. Krak. 1697* 

- «>dkrycie adrad iydovrfkicli. 4. 3 cc^^'ci. 4 

- iaane dowody o doktorach iydowlkick. ' aw ad. Swada Polika i LaciAfka. foL a Voll. w Lablicie 
BI.IZ. Steph« Siizna barapa^ Turecki. wiersi. 4 w Wiln. 1745.' 

i'i74. awif^T. Swiftorz€cki, a Zabaw prsy}« i poiyt. 

a<>oKK. SionkowUxa tluinaca^nie Persyuaaa. 0. w Waraa. s-^itk. Swifkowski o3. budewnictwo wiey&ia; i Pamif- 

1771. 8. tnik. 

SMai.c. 5ma/cob6»twieCHryftu80wym. wRakowie i6o3* 4» g^^, 5>ren u/fx<t zielnik. w Erak. fbl. . . 

sMiGL. Smigltcki o bdztwie syna boiego. 4. 8yxt« O cieplicadi we Sskle, Erazma Syxta, .w Wartaaw. 

SMOTB. ^/no/rayf At apologia. 1780. 4» 

- ezpoftulacya. szczbrb. Sxcztrbtca Saxon czyli prawo Saiko Magdebur- 

- proteilacya. . fkie. fol. 

- Bapomnienie.* szyh. J6zefa ^a^monowailtc^p Jwia|tyiiia Wenery. w Warsz* 

- elencbus pism uazcaypliwycht ' 1778. 8. 

- ^ft^os lament Teofiia Ortolo^a. ' - s zabaw przyj. i poiyt, 

BHtAO. Jana Sniadtckugo algiebra. 4« szy&w. X. Szyrwida dictionariDm Pol. Lat. Liihuanic. 8* 

- leografia« 8/ - punkta kazafi, po Polik. i po Lit. 4. 

- Jfdafera Sniadtckiego Chymia. 8. '^ Vbll. ' tabm. Jana Tarnwxrskieg6 uftawy pHiwa aiein&iego. 1579.4. 



aox.aK. SotsAhgo Geometra Poiiki. w Krak. i683 - 86. tbat. TMtr Poliki. 66 Voll. 8. w Warax. n Oafoura. 

fol. TEOF. Zwierciadto X. Szymona Tstofiia. w Wiln, i594. 4* 

- Arckitekt. w Krak. 1690. fol. toi. 8AtT« X. 7V»/oczii tftimacaenie elegit Sautala. .8. 
aow. w. Sowita wina. 4. druk« Gotik* tom. Tomasztwskitgo poema rolaictwo. 4« we Lwowie. 
apica. SpUzpiskiego zielnik. fol. tobz. Rozmowa o astukach robienia azkla. » p. Joa.. 7*9- 
sroa. Spoiod iako sabieied , aby pienii^dze wywoioae ttie rftewikiego, w Berdycr, 1785. 8. 1 Tom. 

bjly. 4. TB, Troca dykcyowarz. 

jTAB. Ssymon Starowolski iw&t ceaaraa Tureck. « tlumacz. Telemaka. 8. ' 

.. dyskurz o moi^ecie. s, a. tbi^b. Trfbeekiego bjti marnotrawny. 8. Komed* 1780. 

- dyflcurs o woynie Turecki^y. - a labaw przyj* i poiyt. 

n prawy rycerz. i648. 4. tWabo. Samuela Tyardowskiego legacya Zbarafta. 4« 

• iakab Zadzik. w Krak. i643. 4. - Dafnia w drzewko bobkowe przemieniona. 
«• Benedykt S. i64i. w Krak. 4. - Miscellanea. Kaliaz. 1681. 4. 

«- sguba oyczyzny, ftacye. . pami^d Karola KitSlewica. > 

- pobudka na Tatar<Sw. i6id.' 4. . Wladystaw tV krdl^ fol. w Lesanie i65o. 

- TOtuBi o naprawie Rapltey. iSaS. • Woyna ^omowa; fol. w Kaliszn. 1681 • 
.- Teformacya obyczaiow Polfk. -«Xif Wiiniowiedkl. 

rraa. X. Seatica Numa PompiUuaz^ iamb a TolU i?^^* - nadobna Pasquilina. 8. w Krak. 1701. 

w VTaras. • Kaspr. Twardowsk. kol^da. 
> pochwala Marka Aurelioaxa. - bicz boiy. Krak. 1635. 4. 

• Buffona epoki natury. 1788. w Warazawie, 8. ^ « (edi. 

• aiwagi nad iyciem Jana Zamoyfkiego. • pochodnia. Krak. .i638* 4. t 
BTATOB. Statorius (Stoidskij odpgwiedi Smigleckiemu, . m Konilancyi^ - . • * 

o bdztwie Chryft. 4. twobb* Tworxydia okulary. 4. 
STAT. I.. Statut Litewiki. w Wiln. 1744. fol. * wiecserza. 4. 

.«.. X. Su6*UAUgo iywot S3. Eufro.yny i P-..P. w. «•«*'*• ^^!'\!^'"i';f.^«^Itli!'''t^'' P***^**"'' *' 

¥ '^BfiVii ^'*"' Joannia Urstni grammatyka. Zamosc. 8. 

I^wowie i7«i. a. a von. ^ ^^^^^^ Marcina a Urzfdowa herbara czyli iielnfk. i695| 

BTBOT. Staniata'wa Stroynowskitgm ppiainie porsJ^dku Ha- fol. 

wowego. i636. 4. druk. Godk. , ' • vbt. k. O nflanowienlu i upadku Konftytacyi . 3go Maia. 

- X. Hieronyma Stroynowski€go prawo prsyrodaone. - a VolL 8. 



Andr. VfirsyM ]Ht)i^ina s Klaudyaua. i>«*War- wys. X. Szymona WysocAiego ^wlcieoie duchowixf • 

- iywot Katara. WapowflUey* 



tST&S* 

ssawie. 17^2. 
w pbrazoborce. .4. 

- kracyatj, prsedruk. Posnan. 1769. ft. 4 Yoll. 
-vtroifta hillorya. 4. 

- X. Andn. VJlrzyekiego algebra* 8. 
^. Jak. Wuyka biblna. fol. w Krak. 1 Sgg. 

- poftylla wifksaa. fol. w Krakowie i584. 

- - nni^yasa. fol. Krak. 1690. 

- iywot Jea. Chr. 
" Csyiciec. 8. 

WAD. J6sefa Wadowskiego Daniel prorok. War^z. 1699. 

4. wieras. 
^Ao. X. Wagi hiRory a Vollk, lamo. 
i7A&a. Warg6ckie}fO Kujrcyuaz •, i Plutarch o Alex. W. f. 

w Krak« 1618. 

- Cazara I. Ksifga. 

~ Watery Maximua. w Krak, i6o9« 4* 
'^ Apologia. 
" Rzym. 

- peregrynacya Radsawita. 

- o krzy^.u. \ 

- Jtiftynvs. 

- przcllroga na chytrpid miniftrow. 

- peregrynarya Arabika. 
WAR8Z. War^MMwickitgO' do krdla Stefana orficya. 

« o ^mierci Anny RakMaanki. 
iTFiO. lVf^*«r#Aia|f • organy. 4. wieras. 1784. 

- tliimacisenie Marmonlala powieici. 3 YoU. 8* 
WEicH. W^ickardt anatomia* 1793. 
^VEUBss. Vrere/xrz>'/uii regula kr(61a cbrsei6 

~ Pobudka. 

- osada. Kuow/ka. 4« 
WER. Wcryifikacya obiony wiary. 4. druk. Qotikr 
ivi»L. n. Witlqdka heraldyka. 4. w Waria. 179a* 
viiN. Wi/niowsAiego okasanie afalsaowania nauki . F, 

Chryft. 4» 
"Wi-oD. Wiodek o naukach wyrAirolonych. w Rzymie Z78o» 

4. a stowoiki^in Folik. 
WOL. Jana IVoiana ikrypta. 2 04]. 4. 
VOL. LEG. ( Volumina Legum ) I^egea, ftatuta, Conflitut. 

R. Pol. M. D. Lith. - typogr. S. P* Varsor. 173a, fol. 8 

VoU. 
YeLCE« T^o/cJlmor dl^tionarium, i6o5. 4. 
W0L8K« Konft. Wohkiego ttuin. tragedyi Woltera Zaira. 

w.Waraz. 8. i8oi. 

- przypiiki w mamiftrypcie. 

- Jfigienia Racyna 5 w maniiikrypcie. 
WOL8S. Wolsxtein o aarazach rogatego bydJa. 179a. 8. 
WROBL. Wrdbia ioltarz 1667. 8. 

aSttK ^t»H t>tut^-* nnb ^oltt. ^hxUlHii - - jt6s 
, x&%iim 1769* 8* 

WYB.. Joaefa WyhickUgo Kulik Koroedya*. 

- Zy9munt.Xug[uft;. tragedya^ ctei^tru Dufoura. 
WY&w. X. YVy/'fricx0 geografia. w Wiln. 1794. 8. 

- biftor^ra. 4. 1. Vol. 
WT8. X« Szymona Wysockiego dobra< duchowne Fiata,. 

- wielkie swiesciadto- pr>y^iaddMr«. 
<7 • rditnym wianku N^ P. 



«- exeyt^i^ duasny. 

- iywot S. Katarz. Sene6<k. 

- palma panie^ika. 
-.ozakonn^y doikonalo^cj. 

- o flauie wdowim. 

- iywot S. Aloizego, 
•* iywot & .iFgnacago LpjoII. 

- Nowioy C^ineuflcie. 

- sdroy wody iywcy, 

- roamyilanie o m^ce Pa6flci^y. 
X. KAH. X. KamUfUkiego praypiiki, w raanufkr. 
xii\Da. Xiqdz Plebaa, w Warsz. 1787. 8. Kossakowikie- 

go Biilc. Smole6.). 
ZAB. . Zabawy prayjexiine i poiyteczue, iG Yoll. 8. w \Var- 

azawie 1769-77. 
zAbcz» Jana ZaScsyc^ posel Molkiewfti. i6o5. 4. M-iersz. 

- Mars Moikiewiki. 

- praktyka dworfka. 

- polity ka dworlka. 

- rozrz^d domu. 

- ieghanie oyczyzny. 

- treit na ^mienf Schedla. . 

- Iiitnia oyczyzny PolfkieJ". 

- rzwartak. w Krak. 1629. 4. 
zi\BK. Zqbkowskiego mtot Da'czarownice. 4. 
ZABi. Franc. Ztidfoc^^ego rozmowy Sokratesa. ) 

«- Balikgoapodariku w Warsz. 17S0. 8« * 

- Amfitryo. w Warsz. 1783. 8. 

- zaHobonnik. w Warsz. 1781. 8. 

- i 61 Ira sz I aim ica ; w Warsz. 1783. 8. 

- dzi'pwczyna s^dzi^. 1781.' 

- fircyk,, 1781. - z jteatru Dufoiira. 

- z Zabaw przyj. 1 poiyt. ^ 
zABoa. X. ZabarowMtgo gpomttrya praktyczna. w war. 

azawie. 8.^ 
ZACBAR. X. Zacharyasxewicxa kazania. 8. a Vol!. 
ZAt.. Andrz. Zalusk, hiftorya Aarego i nowegotcftaBientu. 

8. w Waraa. 1789. 

- apteka czyli szkoia Salemrtaiiika. 4. 

- zbior wierszopisow.- 4. 
ZAf. wax. Za/>a/ WezuwiuaZi^. i'65i. 4. 
ZARK. Grzegorza z Zarncwca PoUylla. fol. 4 Voll. 
SAW. Teodora ZawackUgo pamif^ robot gospodarikich. 

1637. 4. w Kxak. 
ZBIL. Piotra Zdi/itowtkiego witanie' krdla. 

- scbadzka ziemianika. 

- przy^ana ilroioni. 

- jia chrzciny Wfadyslawa. 

- JLameaty. 

- droga do Szwecyi Zygm. III. 

- iywot szlackcica we wai« 4. 
zxBR. Ze6rowsk, prdba minucyy Latoaowyeb* 

- zwierciadto. w Krak. i6o3. 4. 

- 'rec^pta. 4 

- Jakdba Zt&rowskUgo prxeobraiania Owidyusiowe. 4* 
ZBOL. Zeglickiego fidsL^iA. 8. w Warsz. 1751. 



SOAK. ZoiAi€Wskiego r^ko|)i5mo o woyaie Moikiewfl(l^. • "- pAfoppmpe. 4. 
soox,. Zoologia dla atidi narodowych. 8« w Warasawie - Epichirema. 

1 78f. f,T w. snM^ Zywot Jaausa Chryfiuia. i« Gotik, druk> 



itaMV 



Sir6ce4 G r amm at y e M^ny e h w y iut g o m $ Hi$. 

Poniewai W sfownikach po'wUnaj4 aif przy kaid^m atowie grammatyczne annotacye , Jci^gai^ce aif do rcT- 
ioirania, prsypadkowania , csaaowania i t, d., Aoadwnie do wfaanoici grammatycin^j tegoi atowa; prseto ko- 
niecznie wypada, snakami iakiamisif ikrdconemi one wyraia^, ieby i csaau i miijBcti ochrosid; uiytych w t^y 
oilerse tu ikrocefi, naAfpuii^ce prsyf^csa si^ wyYussczenie : 

Frsy rsecaownikach dodatem Ikrdcone sako^caenie dragiego pisypadkn j to anacsy owo : -tff -U; -i, ^ y, 

CO si^ cwycsaynie pray nick anayduie. 
LicMb. mn.y lub plur. oinacsa iicg^f mnogq^ 
G, oanacsa Genitiuum cayli drugi prsypadek. 

Przy prsymiotnikach kfad^ : - a , - e , lub - ia , « ie , na Huak Eako/iczefi kaidego rodealcu 
m., osuacsa rodaay mfaki, ntasculinum^ 
i, lob /. rodaay ie^flii, famnininum, 
n.y rodaay niiakf , n€Utr^ 
Z prayatiotaikami awycaaynie po^ctytem pockoda4ce od bich przysf0W]ki czjll ^dver&ia , co otnaeaam^ 

dodati^c do "aakoftcaenia : - ia lub «- o adv. » lab tei prMyM^ 

Pray csaaownikach cayli werbach anaydui4 aif baft^pne ^nakir 

ca. , cayn. » t. i. stowo caynnc » actlvum% ^ 

bitrn* , t. i. afowo bieme , pastivum* 

niiak»f t» i. niiakio, ntutf* 

cm/IL t t. i« caf ftotliwe, frMqu§ntattuum% 

idnfL^ t. i. jednotliwOi infiantantum* 

eont, cayli lon^. , t. i. eontinuativum, 

dk» a cfoi. , t. ii afowo dokonane , actionii p9rf$ctat. 

ndi^f ndok.y t. i. alowo taiedokonane , actionii ihiperfecta0x 

taimA'f t. i. slowo aaivkowe, rMciprocum^ 

Vrtjti.y anaciy Prayalowiai Adagium^ Prov^rbium^ 

Pr9€no/. , aoacay Praenolnie , eayli Translate, 

P6chodM»f Maacay Pochoda%o0| J)9riuata* 

Cb* , lub tei vicf. y (»• , anaczy obaca ^ vi</e« 

^. y lob por. I anacay tonftPy pordwnay* 

^, oanacaa rd^rnol^ cayli podobia^fttro anacienia iadiiego atoWA t drugi Aa^ 



* iedn« gwiudectkt u g6TfpMw9nif liUry ctoway owacsay ie tlowo to» lab wcd« mie^ Ivh prsyaajanii^y: w 
prsytocsonym ksxtalcie tlbo cnacseahi, dril ni4 ieft uiywane, 

** dwie gwitsdeoski csyli aAeryiki u g<SiT pocs^ikow^y gtoflii slowt, snamioiiQi^ f ie uiywaaie to poetosi ctjlt 
wierasopiaom uchodsi. 

Reszta fkrdceh tu niytych, iako to alleg9r*f m Hmgk^ ^j i .t. d. tak ieft 19 tlownikach Bwyczayaa, it moidm 
Vdaniem nie potriebuie tu oaobnego objainienia. 



» • 



J • 



. ^ 



, V. , 



. > 



> I 

I , 






. r 1 



•-> 



« • « t 



•• \ 



I t 



\ . 



/< 






J 



. ^ i 



. 1 .% t 






I t « 



^* 



A 



A, a. 



, Gfoflca naypMrwaza wszyftklpK abecadet , oproca 
Etyopflucgo, w ktdfym trzynafta. ICraf, Zb. i. i. tct er|tc 

8Bn#a>e foft aller 3(fp§abete.- P/^vi/? Przedtcm a b le- 

dvro mdwH if cz^c , Teraz r lacno mdwi , nie mf cz%c aif . 

Ja^. £z. i4 4. ( poflfpck od tatwieyszego dp trudnieysze- 

go). Bog poiycia osnoMrf twego wywiodf, i dat tf , ie^ 

riekl 0, a, mowf pierwsz^ z ptaczem. J^ulig. Her, 33. 

(Corn, ar, aer pocz;^tek, origo). Jam left alpha i omega. 

I. Leop,Apoc. 1.8. (z Greek. = a i Zy pocz^tek i koniec). 

Samogtoik^ a wymawiamy troiako : i. otwarto, n. p. rada. 

Nad takim a. wdawnych ksi<(ikach znaydziesszuamif pra- 

"we: a; 2. mniey otWarto, n. p. wola. Tego a u da- 

wnych nie znaczono ', teraz zas niebtwarte a, lecz ^cJ^nio- 

ne Ireftowa^sif zwykfo. S.^f, z kreseczk^ lu]b pdTmiesi^- 

czLiem u do?u, wymawia sif , wypuszczai^c . troch^ tchu 

pnez DOS, i dlntego nnzwane nosowe, n.p. s^. JKopcz, Gr, 

i.a3. Przcd b i p trzmi q iak ow, n.p. djb, rz^p j przed 

iiuseini spolgfofkami iak on, n.p. zai^c. JCaJf, Gr. W wy- 

raiie zabdczq znaydiii;| si^ wszyftkie* trzy gatiinki glofki 

a. Juz i Jrtn JCochanowJki zamyslaJ o przcniesienin kr^- 

Iki z otwarte^o a na ^cisnione, nawet o wprowadzeniu 

nowfjy iaklcysis gTofki zamiaft d, Nowy Char, ©reps 

fa4e« 9olnif*c^ ^i, i. off^ne^; fonfl tnit Um STcut, jcW 
rtnelwent; 3. bumpfcretf, mirb ie^t accentitirt; 3. Se^ 
Mlffns a, wirb am (5nbe be^ SBcrt^ fflfl rote ong, vor 
* imb p wle om , \)or ben tibrigen eonfonuntcn »ie on 
m^efpro^en* 

^i, a, we wszyftki(*h prawie dyalektacli SfowiaAfkich uiy- 
wtnc, iako wykrzyknik interJeBio ^ spdynik cohjunfiio, 
♦., InterJ, z-, ah f ach ! o! oy! och! a<^! ep ! ac^! Md- 
wi^: a ono rzecz cudowna. Sir A, Doht. 21. A to cud! 
cotaodmiana! Teat, 55. rf. 35. J. a, ellipticet a oto, 
alit, nnb fiefte ia\ Przyszed! do nich, a oni ^pi^. Leop, 
Luc. 22. 46. Muslalhy serce mie<5 ze ftali , By nie drzat 
patrz;jc, a tu iwiat sif wall. Chrome, Luk, 43. Bardz, 
Luk, 24. Przyiechali do niego posfowie, a on s!^ armu- 
le-. Bieljk, 423. J. z gdiy, empAafice^tfl i)^l A toi to- 
bie. Jabf. Buk, L, Napominaiqc :^ A iui mnie nie od- 
%tiy' Tea/. 43. c. 56. Wyb, A inVii? (^wrfc ami, nu!Ji 
A ciszcy z pani;i matk^ ! Bardz. 7>. a86. - Potwierdza- 
«V- tmit, nnn \a\ A co tak,' to porwol?. Teatr, 56. 107. 
Konccrty '. t«! w moim domu ! ^f. A tak , moie serce. 
Teat. i4. i3o. (cf.mhA),-- Przeczqc: A nie tak ieft! 
Cn, Th, 1, — Z zadziwieniem i zapytart'em : czy, czyz? 

Im ©fttlft^en fann fttcr «, fc luie ba^ Eateincfc^e n^w b(of 
bnr* bie Snverfion, wnb ble binefngef*obene ^M\U\ 
benii, au^gebrfttft werben. A dTugoi to Katj^ino cierpii- 

wosci aasz^y na zle uiywaC bf dziesz T Nag, Cyc. 1. wie 

laogf Wirfl bU bcnn nec^ - - A pdkif tego , do diabfa ! 

Teat, 36. 6. 52.- Jndireffe: Odmiany nieuczynity w oby- 

czaiach iego honory , ktdre a kogoi nie odmienii^ ! Birk. 

Sk,E. 

a., ConJuncFio ,jungens dr disjungens unb^fOtVO^f/ Ml Boh. 

Slovac. a; Raguf.k'y Sorab. inf. a. Sorab, Sup, ^f^, 

(cf, Lat. at, atque, ct Hutig. 69 , is^ RoJj\ £^\ cf, 

Totn /• 



AA - ABD. 

Polon, da). Oftrdinosc a sekret ieft to dnaza woyny. 
Fr. Przy. ij. Prawdy a iartdw iako «ol» • zaiywa^ , bo 
przesolisz. Fr.Przy. 48. MJfkkob(5 a kolefa/tflk sif .-wapwi- 
wach ludzkich mai^ , iako sol a cukier w pdtx^\7€oh ; ib^ 

61. §. ex oppofito nnb iOilttf bdge^cir, ) B?dj| mi ludjpi, 

a ia im bfd? bogiem. W, Jer, 33. 39. unb ic^ (l(^ bW- . 
g^n), $warzcie sif wy , a nieprzyiaciel bierze, pali. ,Ot. . 
Ad, iii5. Niech oni gadai^ , a my iedzmy. ib. §. as 
a przecif , unb g(ei((W9(I. Ani widssi«l, ani styswl, a pra- 
wi. i/o/-. 5^^. 70. $. przydai^c addendo , btf^tt; IfU^ Ultb* 
Dwa a dwa czyni cztery, 4 a 3 czyni 'j, Blem. 118. {cf. 
Gatl. 4 ) - Asa dotego , a nadto , itnb ntd^ bttJU* ^ ^Hg^ 
a shigf wiemego z niego ma. Cn. Th, -Asa konieczni« 
unb blltc^dtt^, unb J»ar. Wiatm iui nie a nie nie znad. 
P,Koch,Orl, 1.307. Podobafo sif im do niego zaraz aza- 
raz poslac. Krom, 'bk'b. Nie bylo WSzyftkiego a wszyftkiego 
woyika -wincey dwudzieftu tysi^cy. Biel. 333. J. Mifdzy 
timze stowem powtdrzon^m , A trwarue iednakowo^lci wy~ 

raia , nnb Immet nnb m\% s nic^t* M - immer baffclbe, ei= 

nertep. Wszyftko chleb a chWb. Alb. na W, 5, ( za- 
wsze iedno, to samo). Twor. Ok* IX 4. Partye za Ludwi* 
ka nowe a nowe cOra'a w krd^u rewolucye utworzyly. 
JVar. Hiji, 7. 206. - Mifdzy tymie czasowniAi^m powt6- 
rzonym ciqg nieprzerwany czynno/ci , in etnent fott. Ce- 
sar z «Tat 'a sTat, ieby Wfadyiftit^^i pi^zywrdci^ do tronu. 
Bief. 43. $. ef/ipt: a -tor a kiedy- to, t»ttt matt- fo; fott 
ttiati" fo. A pisfiid, to pisai;; a iesi5, to ies6 Cn. Th. wiQ 

ober fott man fdjreibett/ fb f<&re(be man. $. a opfoiet.P na. 

Wiodzimierz wyz wat «am d sain na r?k^ betinana^ $(ryik. 
\%b. (sam nn sam, na pbJedynek, et fotberte- Iftn CaBeitt) 
3ttm gwc^fampf b^*^"^)- $• />/«<>«. a mi= «i2 OlA. po- 
grom niegodzi aif wi?c<?y domy^la** , ' a nii im glecono. 
Biel. 00%. Ji as zatym, tedy, fo. Wft«n , k^^^^ry spiaz ; 
a o^wieci CI? Chryftos. IV. ^/J^e/^ 5. i4., Z><viV<»: abo, 
albo, ali, ali^, ali^i, aza, azali, awo, anu, leA^y 9iie\>^* 

AARON, a. m. 1. brat MoyiesBOW , wielki Itaptan. W* 

Ex. 4., i4. bet lJM)e ^tiejlet ^faron-. aaronx)WY, Aa- 

ronow , a , e , do Aarona naleijjcy, lub aif i»go tycz^cy, 
^farott^s. Botan. Aaronowa broda', abo obrazki , ziele, 
Arts, Arum majus, {ob. Wiele zlego), dla rpztoienia iego 
^licznego, naksztaltbrody rozfoiyftey diugiiy. Syr. 634. 

6-631. JCiuk, Roil. 2. 206. araton, yfaffenpinbt, bentfc^^er 

SnflWet. J5ofrt. aron, zminatj; obrazko, natr^guglja. 

AB. 

♦ABDACtt vide Obdarh. 

ABDANK, HABDANK, n. m. herb ftary PoUki , mai^ry 
w aobie liter? W. Nief. 1 . Z Niemieckich aldw |>abe 
3)anf /ktdre Skarbek Henrykowi powiedziat. Krom. i36. . 

z>/c/^. Biel, eln aUe^ 9o(nlf(^f^ as^apf^en. 

•ABD ANKOWAC , owat , ui» 1 . » Aa, imp. z Nicmieck. ao« 
banff n, odprawia^ , abszytowad. Vind. proftupuftiti , prezh- 

pulliti , poaioTiti , veraf^^U b^ , cntlaffeit Woy&o ten* 



Z ABDY - ABLU. 

alxlavAuiJi i roiprawi;|. Vol. Leg, 3. 662. Woyfko roJ- 
pusclc i abdaakowad. Menin, Turc, 1. 67. Zwyci^zkich 
"Vvoyik nie chclat z aiebie abdanlcowad. Bardz. Luk, 9. 2. 
Neutr. *abdankowad komiis porzuca(^ go, V^rUffeil* Chci- 
•woid hamowad i rzeczom cudzym abdankowa6 Bach* 
Ep. 46. 
ABDYASZ, a. m. prorok ftarozakonny. ZaL Tell. 330. btt 

ABDYKACYA , yi. f. Boh, tlbanf, o6ban!o»enj ; Sorab. inf. 

w^tidmmi, Get. hk ^hb<intun%,%mUent\aqnn%; akt pra- 

ifvny, przez ktory kto urz^^d ikfada przed czasem na to 
naenaczon}^™ *, przyklad tego daf Jan Kazimierz. *Kraf, Zb, 
1. 7. ABDYKOVVAC, owat, uie , Intrans, imp. Boh. 

o^banfowdtl, v^bclowati fe- ^ aurabu, podzi^kowad za 

' urz^d; zloiyd urz2(d , zrzec siq urz^du , wyzut sif z urz^du. 

*ABECEDARYUSZ , ABECADLARZ, ABIECADLARZ, a. 
m. GafL abeocdaire ; Slovak,^ et Boh^ Cibtubix > Cam, abe- 
cedlkar; Sorab.fup, aUth^blpnit, Croar. abeczedar ; {Rojfl 
aseyHHHKl), a36yK0BHHKlD, 6yKBapl), £ccief, ax$a6M- 
Tnapl) ) s Gregoryanek , ucz%cy si^ dopiero abecadia , fit! 
S( ?8 € = .@(ft6let, >)( fB 2^ ®*U|e. Abecedaryusz , a iui 
uczony. CAm/e/. 1. 67. ABECADLARKA, i. f. Rojl 
iaRyiHiiga i bie 91 35 € - &^(lUtim. ABECEDLARSKI , 
a , le , Boh. abecebatm ; Carn. abecedikarjove ; od abeca- 
dlarza, « 25 (£ = @4ulet5. 

ABECADLO, ABIECADLO , . OBIECADLO , a. n. Ecclef, 
a6eiia4AO » Carn, abecedika, Boh, abeceba, Sorab. fup, 
% ^ ^h^f Croat. Abeczedar, {Dalm, et Raguf, bukricza, 
churulicza, J^/Zyr. asbuk, asbogb, i?Oj^ et j?cc/. a36yKa, aa- 
6yHKa , 6yKBapl) , 6yKBHUft , FpaMoniiiiiKl) , aA^a- 
6Hm'b), bad ^ 95 S/ nazwiflco gYosek razem wziftych, 
dane im od pierwszych gfosek a, b, c. Xopcz, Gr. 1. 1. 

 Uczyd sif obiecadla. Petr. Et, j3. Porz%dUem abJeca- 
df^. Budru.Pf, 119. J. tr. poes^tki,, elements, Slnfah^^s 

' 'gtinbf. Tak glupia, ie azbuki i obiecadta i^ie umie. Birk, 
Ex, D. Kto poymie, chodby samo obiecadfo przyrodzenia. 

' "Wetd, Dan. 25. Umiemy wazyscy dobrze obiecadto. Zdb, 
i5. 273. (znamy si^ na t^m) Pot, Jow. 119. ABE-^ 
CADLOWY, ABECADLNY, a, e, Boh. iUbecebni, Croat. 

' fibeca^datiki , Carn. Abeoedikarfl^e, Rojf. aaSyHHMH, 6yK- 
BeHHURL , od abecadta , alfabetyczny. bai$ ^ iB 6 dngPs 
J)enb, alp^iabetifife. Herburt wydal ftatut Polfki porz^dkienj 
obiecadto'wyiu. Zab 5.419. Dwoiaki gatunek piama, r^e- 
czowy ( lileroglififczny )5 glosowy czyli abecadtowy. Xopcz. 
Gr, ni. a6. 

ABELEK, HABELEK, CHABEIvEK, Ika. m. ( RoJ. 
OnoeKb, onoiiKa) z eielf cia podrostego wyprawna flcora. 

Haur.Sk,5g. eln degorbetied Jett »on cinem andgewrtcftfcwen 

«ir(be. Adjea. ABELKOWY, a,e, r/i<# onoHROBhiH), 

ABI3 vid. Abys. 

ABJURACYA, yi. f. odprzysifienie, bie Slbfc^tt^irung. Ob~ 
rzs^dek prawny urz^downego u(l;^pienia rzeczy iakiey 
% wyprzysi^ieniem si?. Xraf. Zb^ i. 12. ABJURQt 

WAC vid, Odprzysii^dz. " • i . 

ABLAKTOWAC , af, uie. A&, imperf, w pgrodnictwie , gar 
tunek rozmnaiania driew urod^aynych, |»odobny do od- 

kfadania. Kiuk Rosi. i. 111. ablacHewtt, eUie 3lrt "bed 

9ftopfend. Ablaktowanie , JCUik ib. ( cf. /izczepi^ , odkta* 
dad, oczkowad, ko^uchowad ).. 
ABLUCYA,yi. fl ( Rajfi ^^fma^KSi) obmycley ivnycie| bU 



ABO » ABRA. 

9[(tOtff(^ttn(|* Umywnie daTa u pogan obrz^dek ducAo- 

wny, nim do ofiar przyilf powali. W obrz^dkach kosciel- 

nych umycie r^k przez kapfana po konsekracyl i komunij. 

JCraJ, Zb. 1. 12. Mik. Tur. 23i. 

ABO, •AUB0,.ALB0 Conjun.- Sorab. inf. abC, Sorab. 

fup. ^fabo^ abp; Hebr. in, Aeth. in; Graec, fj; 

B.ADIC, Lat. aut'i Carn. ali-, Vind. al, all, bol , bolpak , 

a alipak , . alpak , anipak ; EccK obo \ Slavon. ill , 

- 1 u Balm, alii •, Hung, avvagy; Boin* il, illi, alii'; Rag* 

'b- alii, illi, 11; RoJf. hah, hab, aAH; Slovak. lebo^ 

4 - It - (« aneb^ neb ; Boh, anebo^ aneb, nebo, neb, nebod. - 

• n-b* !•) rozf^czais^c ; czyli, lub, obet* Tea, abo dw. 

a - ▼. Jedz abo ply. Zle , abo dobrze. On, Th. Ofiara 
zbozna abo chlebowa. 1. Leop. Levit, 2. 1. Zbo« 
ie przez arff abo mlynek wywiac. Haur. Sk. 171. }. abo- 
abo , enttOebeiP - Obet- Dzib abo umrzed, abo wygrad trzeba. 
P. Kch. Jer, S^y. Albo wszyftko, albo nic. Teat. 52. d. 
84. Abo day, abod wydr?. Zegf. Ad. 2.- Abo -abo -abo 
4tc. 5 bi^di - b^d^ ; to - to ; iui to, iuz tez ; enttvebet - Obet - 
Ober ] Troiako grze$z2( ludzie, albo mys^ , albo mow^, albo 
uczynkiem. Sk. Zyw. 2. 4 08. Trzy rzeczy mara przed so- 
hs^, abo mnichem bydi , abo pudelDikicm, abo w domu 
JBoflad, ib. 1, 234. Radz. Z, P. M. 49. J* czf^ci^- cz^- 
ici2i , ^beild - ^eiW - ; fOWObi - M aucb. Obl^ienle to 
tysi^c pi^knych czynow, abo w obrouie, abo w dobywa- 
uiu, tarn dokazanych, pami^tnym uczynilo. UJlrz. Krtxc. 3- 
2i58. II., pytai^c: czyli? czy? azali ? Srageweife, Wie 

\^i> Sateinifd^e num, tpirb im 2)eutfcb^n ^utcb bie 3nv^^i^^n# 
tinb etwa bad binrfn^cfcbobene benn aud^ebrikft: Abo nie 

wiesz? Wei^t bU bemi ni(bt? Abo to nie boli? Cn. Th. 3. 
Tak icil, zabraleni z nim znaiomosd! albo' co? Teat. 22. 
b, 17. AlbO'ia dbam o twoif laik?? ib. 28. 80. Cum en- 
cUtico: sXhoi , alboz s czyliz. Jakowa byla dzikich naro- 
dow srogosd , abos same bialeglowy nie pokazaty I Falliff-. 
Fl. 23i. Alboz my bydlfta ieftesmy! Mon, 67. 376. Al- 

' boz Jj^dzie w domu? Teat. Zo.b. 99.- J. abo, aboss mo- 
ze , podobno, 9ie0ei(bt/ etWa» Pocoscie tu przyiechali ? abo 
dla przepatrowania woyika. Warg. Cez. 32. Takim ksztaf- 
tem proino si^ spodziewam , ie albos swoie nieszcz^/cie 
przerobi. Zab. i4. 256. Szym. Alboi ich moy iartobli- 
wy kateqhizm nauczy, iak mai^ mowid. Mon. 74. i':5. 
5, ex abrupto^ Abo si^d^mys wiera si^dzmy ; si^dimy 
raczey. Cn. Th. 3. fo fe^ett mt UUd bOCft* 

ABOWIEIVI, ALBa\yiEM, Conj. bo, bowicm, poniewai, 
Slovac. nebO/ Bofn.^ kadbo , pokle , Croat, kajti, ar ; EccL 

ce6o, Boh. aagtjlie; Ger. benn, »eU, (iintemat) Day mi 

toy warzy, abowiemem sif bardzo zrobll. 1. Leop. Gen, 
25. 3o. (bom bardzo spracowan 3. Leop.) Strzei miary; 
abowicm rzecz ied pi^kna , przy rozumie cnota. Key 
Wiz. 42. b. 
ABRAHAJVI , a. m. patryarcha flarozakonny. ^lx$!fiCiVX. Jmi^ 
zydo'wikie. i)e/72m/AiJRAHAI\LEK, mka. Afarahamek nasz 
fakLor, flara si? o pieni^dzc. Teat. 22. i3. $. ^r. Abraham $ 
loTio AbraJiamoTve « taniteu swiat: iycie po sraierci ; 
£cc/. nlbApo A6paaNOBo , 4{apcniBie 6o2K'ie, He6ecHoe, 
SJbwbmnd ©cb^Pf/ iencd fieben. Poszedt do Abrahama, 
occubuit. Mqcz. Takbym go tem ielazkiem przywitat^ 
aiby si? s Abrahamem zobaczyL Teat. 53. b, 26. ABRA« 
HAMOWY, ABRAHAMOW, a, e^, odAbrahama, Slbt^ 
JfamI:* Pokolenie Abr^Amowe. Biatf^b* Pojl. i4^ 



ABR - ABSZ. 



ABU - ACIT. 



jlBREWIACYA , yl. f. Bosn, kratcina, Rojf coitpanjeFr- ucieH im ©i^et^e: l^at JTc^) fdbfl »rraK<$ieliet / Xi/i wt% 

nocmB, cAOBomaniAa, £ccL CKopoHHcb, flcr6cenie, pi- geldtlfen. ABSZYTOWY, a, e, od abszytu, 2(6f(|^U^^. 

tmo prfdkie z tytlami, ikoropis, Me fitbfur jUn^ ^ ^ets -^o^ omnycKH&lH. 

f]ir|ltl!0, ^((reviatur. Znaydui:| si$ w pismach polfkich ABUCHT, a.m. Koattiz, salsesan , mortadella. Wiod. ges 

ikrocenia c«yli abrcwiacye, taJt przez opiiszczfnie gtosek , flotnpfte^ Jlpifc^* Jednako Xi;^2f abuchty surowe, ieden 

i«ko przez ZuinJan^ ich iia figury. Kopcz. Gr. i. 29. chleb iadat z drugiemi. Tward, H7. 192. 

ABROGACYA, yi. f. prawiiy obrzjjdek, przez ktory piawo ABY Conj. Boh, abp, Sorab, inf. abii/ Slovac, M, Rojp, 

dawnieysze inoc swoi§ Iraci. Kras. Zb, 1. i5. zniesienie 4a6u, Croat, dabi, da 5 Vind. de ( cf. Da) I. r aieby, ie- 



prawa, uchylenle, odwnrame> cofnienie, bu? ^^(btOgattonV 

^ufbebun^ eine^ ©iffefee^. r/. Derogacya. 

ABKYSS, u. xn. Vind, sarifs, narJfs, dolobraCs, poduba, po- 
snamlk , sazierklanje ; Carn, posnetje ; Boh, Wat^xi^l, ItaWtj, 
naiDTJeni ; RoJf, Hepme^kb, ymoHa'/epmaHie, nepeneHb ; 
C^r, ber 9(brl|, ber Oiip. Abrys, planu w mysli utozone- 
go Tia papierze odznaczeuie. A'luk Ro/L 1, 38. Krotki 
czego abrya. N, Pam, i5. 384. Abrya mitosci.. Pot,Jow, 
i58. To wldzf m^drych przeznacilenie , w gtowie mie<5 
szczfscia abryas , a pufte kieszenie. Teat. 43, 3o3. Dnozd» 
( cfl Wzdr, wyobraienie, wyraienie, obraz, rysunek, od- 
TTsowa^ )• 

ABSOLUCYA, yl. f. i*ofgrzeszenie, ktore wyznalacemu.grze- 
chy, kapTan daie. JCras, Zb. 1, i5. Mc %\\^[\Xt\^n, ^flHi 
bniVftgcbung. $. latiui^ wszelkie odpuazczenie , uwolnie- 

nie, Jrepfprfd^ung, a3efrfpund. 

ABSOL.UT, a. in. saniodzierca nieokre^Iony , despota, rftl 
nnbefcbrdnft^r J5>frrfcfcer. K?dy tron abaolutom moc ftra- 
fzlhv:^ daie, Te kraie s^ naysTabsze, Ibo w rich Krol bie- 
r»e, ruynuie ^ra wMyflLo, gdy sam lederi pafiftwo obey- 
muie. Jabi. Te/. 175.- rr. Abaolut wiliowie, dyfkura dru- 



by, by, iiby, brtj, baitttt. Napomnialem go, aby reazty ma- 
1^1 tku oszcz^dzaf. /.. - Cum negat. aby nie', Lat, ne , tui§ 
tti^t, bflmitnic^t. , Pisafem mu, aby nie przyiechaJ. Jn 
5 aby nie, bodayby nie. Aby tego panu nie oznaymit {scif: 
obawiam sif , ftrzei sif ) baf et €6 HlC^t tttca att^cige. -1.- 
aby, by tez tylko, cho<5 tyljco, byle, przynaymniey, n>enilg= 
' ften^f Wenit atlCb nut. Mieycie ieszcze cierpliwosc aby do 
roku. BieL 349. Przeftaii mi^ aby trochf mfczyd. SA.Zyw. 
2, 109. Zabaw sif , aby przez godzitif. Zab. i4, 121. 
Aby raz apoyrzyi na mnie, aby raz rzuc sfodkie weyrzeirie 
na wiernego kochanka. Teat, 5o c. iSy. Dzi^ki opalrzno- 
^ci , ie aby przecif teraz potrafimy zachowac powagf na- 
szf. XofL /i. 1, 22. Aby ogonek potoiy<5, liszka proai. Cn, 
Ad, 4. [Didonis byrsaj. Chciey iu^ aby raz ikoiirzy<: in.^ 
terea. Teat, i5, 69. (przeci? kiedy, bOC^ enblicb elnmal)* 
ABYSS, ABIS', II. m. (z Greek. a/3y<r<rar) mieysce bez- 
denne, bezdno, bezgruhcie, otcMan , przclchliny , prze- 
pasc, bet ^bgtnnb. Niech cma ta nie zaraza powietrza, 
niech biezy do swych abilTdw, do swoich otchfani. P. 
Jioch, J, 7. 239. I do abyflii pr^dko polecieli nieprzyiaciole 
wieczni ludzkiey diiazy. ib. 24 1. 



gich gasl, Albo z dysguftera ckliwj-m , min? kwasi. Min, ABZAS, ABCAS, OBCAS, u. m. zNiem: podkfadka, napif- 



Ryt. 3, 33o. ein 9ic*r6rtber, ^abere(^t. ABSOLUTNOSC, 

ici, f. nlcokreslonosi^ wiadzy, samodzierf? wo, tltlbefd^tiittft' 

leit, SBifffn5rItc^>feit. ABSOLUTNY, a, e. adj, ABSO- 

L#UTNIE. adif, nieokreslenie , nieograniczsnie wJadn^cy. 
Musz4 aif kitdy /konczyd te abaolutne rz^dy. Teat, 6 b, 
53. Nasz rozum zf?^czony z wiar^ , nie tak abaolutnie pro- 
wadzi(: nas powinien. Zab, 8, 273. XOXUttititiid^^ 
AB5ZACH, u. m. termln gry w szachy, im ©(feac^fpfelf, b<l^ 
Gd^ac^bieteH/ Sc^ac^. Pop ci moze dadf abszach , to tez 
nie pot rzeczy, Trzeba ai? w tenczas dobrze mied na pie- 
czy. J. Koch. Sz, 94. $. fg, tr. ftawic komu abazach , ACH \ interj. Eccl arb ! axb ! RoJf, aH ! yxb! Oxb ! Grate 



tek, knaflak u trzewikdw, botdw, bef Slbffl^ an ®<^uben, 
©tiefeln, Sorab, inf, obfej f ^Obfej ; Cam. ohshz ; Vind. 
naflavik; Boh. SfpflHceX ^tartlffllf; RoJf. KaexyKb, ko- 
6AyKb, Ka6Ay^eKb [cf. kabf^k]. ABZASNIK, a. m, i. 
ten CO "abcasy robi, bet ittbfaljmacbet ; RoJf. KaeAyrnHHRb. 
ABZASOWY , OBCASO WY a , c , od abcasu , %l\ti% = - 
Riijf, Ka6xy'iHiiiii, 

AC. 



ilawic mu «i§ , odkazad mu si? , elneill ble ©pilje bietCtt. 
Stefan Kozakow w ryzf i lepszy rz^d wprawif , Zeby tak- 
i«» z t^y ftrony Tnrczynowi ftawit Abazach w oczy. Tward. 
W. D. 4. 
ABSZYT, 12. m. Sorab. inf, j^obfc^eib, RoJf, a6miim'b , 
ysox&iieH'ie , omcmaBKa, omnycKb ; Eccl. omnycmb , 
Vind. Slowa, slovodanje, poaloulenje, doldatje, spushcnje, 
odfpuilieDie - Pol, odprawa 'ze stuiby, a zwfaszcza woy- 

flcowcy, betSIbrd^teb; bte ^erabfc^iebnng. Kazat wygotowac 

abszyt zolnierzom , doti'zyniui^cym czasti sluiby swoi^y. 
Teat. 49.^. 1, Po te'y obeldze domaga? si? polkownik ab- 
szytu, ktdry mu t^i byt dany. Zab. i3, 82. Abszyt 
wzi^d. C/iro/c. Farf 485. { Vind. alovojemati, alovovse- 
X\). Abszyt dawatTs ABSZYTOWAC kog<> , owat, iiie. 
A&. imperf. {Vind. aloyodatj, posIoTiti, proftupnstili , 
prezbpuiliti ; RoJf. omcmaBAHmB, omp^maiixB ), ze shi- 

fby odprawia^, reraK^tebf!!, hcxi 2lbfc|ieb geben. Abszy- 

towany, Ro/f oracraaBHWH, CAy:KHB&iH. Ab$zytowa<: 
Mi^ y recipr. nie czekai^c^ sani si% abtzytoTfal, iartem t. it 



a/! 



! 6^i ! Lat. ah ! aha ! Hebr. hn , Jin« , Per^. ah , 
Germ, acft! a^! 1., wyraz zadziwicnia , 9(n^btll(f hit SSet- 
Wltnbei'Ung. Zawotat z podzlwieniem: ach Mosci Panowic , 
iuitez to nadto! Za3. 3, i45. 2. ,Prz''l?knienia, de^@(^ff= 
(tcni. Zl^knie si? ktfira Jeymoic, ai exklamacya iey : ach ! 
gwaitu! Mon, 74,362. 3., radosci, betjfteilbe. Mego ko- 
chane^o Dobrodzieia -witam , ach iak rai si^'masz? Zab. 
i3, 198. 4., Z^danla, be^ ^etlangen^. Ach gdybyai? 
owe czasy wrdclfy 1 L. 5., weftchnienie iatosne, 
bet SBettUbnig. ^/at'o/i.ah, }ao ! Kmrf. ah! jomenc, au- 
be! Croat, ah, jaj ! Slovac. fl(^, aUWeJ ! Sorab. fup. paro I 
OWpa ! Eccl. oxe ! Ger. ad) ! roejje ! biada ! nieftety I Pta- 
kal nad iego grobem: ach! ach! mdy bracie. 1. Leop. 3, 
Reg. i3, 3o. Ach! iak cafe iycie zgoJa ieft obraaem n?- 
dzy czJeka. Zab. i5, i36. Ach! co czynisz zJe diieci?, 
oyca opu^^fes! Groch. W. i6. Ach! ach! obaci si? Po- 
laku po szkodzie ! Groch. Tr. A. 3. - Cum dativo - biada ' 
»e^e ! Ach dniowi temu, nieftetyz ziemi tdy ! Smot. Lam, 
19. Ach nam! zgrzesz^li^my. Sk Zyw. ij i53. Ach «nilf. 



1 »*. 



ACHA - AD* 



AD - ADEP. 




Ach ! ktory kasisz ko^cicil , i trzcciego dnia go za^ budu- ADAM , JADAM , a. m. ( Arab, adem ? cztowiek ) pierwszy 



iesz, ratuy siebie. i. Ltop* Math, 27, 4o 
ACHACY, ego, imif m^zkie, Achatius m 2)?antt^«am^ 

Achacy Kmita wierszopis. 
ACHAT, riVe Agat. 
ACHATES , vide Gagatek. 
ACHINGER, giu. m herb, wiewlorka' czer'wona w ziotem 

polu. Nies. 1. Xurop, 3, 4 eitt 2S3appcn. 

ACHTEL , *JACHTEL , tla. m. ACHTELEK, Ika. m. dem. 
z Niemieck. d«ma cz^^<5 beczki ( vide osmlna, oamak ), eill 
5td^tel, Achtel piwa. Vol, Leg, 3, 56. Jachtel. Haur, Sk, 
510. Phras, Zaden iachtelem nie piie. Mat, z Pod. B, 4. 
(na nic, co zbytek, dUiWUl ijl ttttgefunb]. J^ig. K"fy 
z siebie i piwne robicie achlele, cafy dzieh z noc^j lei^io 
w bezdenne gardziele, IV. Pot. Zac, i5o. 

ACHY ! odglos tr.'iby, ^on be^ Sudt^om^. Forszpan z fory- 
siem trs^bia^: achy! achy! Tear. 43, 35. Wyd, Xul. 

ACZ , * ACZKOLI , ACZKOLWIEK , Conj, Boh, ac , acf oH, 

«cfoaw, Actoilmf; siovac. acMx, actolmt, atbi, bitbi; 

Vind.'aknUch', Sorcfd.fup, ac^tune,- Pol, cho6 , choc'iaz^ 
lubo, Obgteic^, Obmo^L Aczkolwiek didiewnicy woda ieft 
dobra, rychio ai^ przydawa zat^chnienie. Cresc, 10. Acz 
ich byJo w liczbie do 4o tysifcy, iednak nie smieli iiarie- 
rac. Biel. 78. Warg. Cez. 107. Wina takie, aczknli dobry 
owoc dai:^, wszakoi czasem t^^lko dobrze obradzaij^. 
.Cresc, 396. 4r 435. aczkolwiek 16. 368. J aczkolwiek 



czlowiek, STbam; Sorab. inf. jjiabaiW; j^obam; Rojf. npa- 

oxne^b, npapoAHnxeA^.o Zakon S. Adazoa. Tcrar. 7 c. 7. 
; {Ian matzehlki , bpt S^cftdnb y ( oppos. beziefiHwo. - 
Theol. Qsiry Adam s grzech pierworodny, grzechy ftare, b€t 

flUe 3tbani, -(^rbfunbe, alte ©unben, Zioicie tego Adama 

ilarego. W. Pojl. w, 9. • Trzeba zwfoczyi; flarego Jadania 
odzienie. Biat. PJl, i4. Odatni Adam, nowy Adam s Chry- 

lius Jezus. Kuczb. Kat, 85. bet nette Slbam, S^fr^* 5 tr^ 

od Adama, od (hvorzenia iwiaU, lOOtl ^batll ^et, 90n 
(Stfc^dffung bet SBcIt. Wchodzi z rzecz^ 8W4 W dziwne la«- 
birynty, oracy^ wszyftko od Adama 14 pocz%wszy, rozwle- 
cze. G6r. Dw. 386. 2. , Adam, u nas imi^ zwyczayne , 
^aufnamf SCbaitl, ^ J« O. X. General Adam Czartoryjkh 
X. Bilkup Adam Naruszewicz.- AUuzya: Znam to do sie- 
bie , moy zacny Korwlnie ( KoiTakowiki ), iem od Adama 
Yrzis^t imi§ i cialo. Zab, 7, 325. Nor. - Lu\us verborutn : 
Bys nk mnie rzekt o Tomasz, abo na ai^ Jadam. Jag. Gr, 
B. 8. (olo masz, na^ci!- ia dam). Prov. Na swifty 
Adam. Rys, Ad. 42. (:na S. Nigdy, na S. BcJg wie, na 
zielone Swi^la) auf ben ^mxa^Xtta%, S- Anat, Jabtko 
Adam, pagorek przy gardle, grdycze, pomum AdamL 
JCirch, Anat, 44. Boh. ^batttOtVO gaWfo; Kx/irf. Adaiiiova 
jabuku, Adamlka jabuka ; Rojf. KaAMKl) , bet ^batU^apfet 

an bet ^eble ^ber $,tiHi bet ®t6bfc^el)» Z>e/tV. Adamek, 

Adas, Adamlta, Adamowy. 



choc cokolwiek , iako tako , przynaymniey cos , Wentg' *ADAftLANTYN , u. m. ( z Grec , diafAOts niepohamowany ) 
flen^ ttX^^i , fO tnel migllcft. Umiey ieszcze korzyftad gatunck kamienia krzemiennego, dyamcnt, ^n 3)emant ( obs. 
aczkolwiek z tey ftraty. Zab, 12, 256. J. acz nic: cho^S $yibentant« Wyryty 2aoftrzc5nym adamantynem. Radz, 7'er* 
tak dobrze iak nic, chod bardzo mato, obglelc^ fO ))ie( q1^ 171 i* (o^^rym dyamentem. Bibl. Cd.) 
nic^t^/ 4ttSet(l Wenig* Niecnotliwi s^dziowie kazali, aby J^DAMASZEK, szku. m. materya od miaftaAzyatyckiegoDa- 
twarz Zuzanny odkryta byla, aby acz nic, ale wzdy tak niaazku nazwana. Wyrw. G. 261. Sorab. inf. T^ammafc^f ; 



nasyciii aif pi^kno^ci iey. i. Leop. Dan, .i3, 32. J acz- 
nicr przynaymniey, Wettigften*, SUttl Wenlgjlen. Malogra- 
naty trzeba wymoczyd yr czyftey wodzie , acz nic przez 
dzieii. Cresc, 426. Pszenica potrzebuie ziemi tluft^y, acz 
nic aby miernie. Cresc, i54. Micyaca z przyrodzenia 
obronne, wzdy trzeba acz nic stuaznym zaniykaniem ob- 
warowa^. Cresc. 20, 6* 63. J* interrog, aczs czy? ob? 
Pytam na prawie, acz nic azkody nagradzad nie ma? 
Szczerb, Sax. i44. acz nie mam byd^ wolen? ib, i43. 
Zdali na iego zdanie, aczby to raieli uczyni(^. Eraz, J(z. H* 



Boh, ISDaniafTeCy Croat, et Hung, damalk ; Vind. tomoahk j 
Jtal, Damasco *, Gall. Damaa 5 Angl. et Dan. damafk \ 
Cer,^ bet!2>amafl:; {RoJf. KaRUca; Carn. hal>a, abad). Ada- 
maszku di'ozey niemai^ przedawa<j f okied nad ztl. pol trzc- " 
cla. Vol, Leg, 3, 370. W pokoiu adamaszek^ a w polach 
piiftki. Teat. 26,^.4. ADAMASZKOWY, a, e. Boh. 
bantaf(!on)nf (i^o^KaMYaniHhiu ), od damaazku, z adama- 
szku, 2)amaften. Obma adamaszkowy. Vol, Leg. 4, 358.^ 
Adamaszkowe serwety. Go/?. G6r. 111. 

Not. cf. Damaszczyny, demeszka, demeszkowa^. 



5.- 5*aa!- acz: czyli- czyM, ob- obet. Ktdrego chcesz, ADAMEK vide, Adam, Ada^. 



wazyftko za ieduo, acz ten, acz 6w. Mqcz. 
ACZY, Adv.i maze , kto wie, czyli tei nie, podobno, bo- 
day, azali; DleQeU^t. Owce chodz^ po {^ce, nadzieia mi§ 
eieszy, Aczy sif Dafaia rano z bydelkiem pospieazy. Jfab, 
^i, 583. ^a^. 

AD. 

tAD, u. m. (z Greek. d^Pis) u Rnsindwc piekto, bU $6ffe* 
Mieyace to , ktdre my z grecka nazy wamy Ad , Rzymianie 



ADAMITA, y. m. 2. Boh, ^bamnU^ kacerz pewney sekly, 

.eitt 2lbamite, eine 2(rt ^e^er* Z Gnoftykow poszii Adami- 

towie. Sk. Dz. 77. 
ADAMOWY, a, e. od Adama, gbattl^ : RoJf. AAaMoal?* 

Adamow upadck. Budn. Gen. 3. Syn Adamow. Groch. W<^ 

1 4, A^amowi wnukowle. Brud. OJl. B. 8. 
ADAS, sla. m. Adamek, mka. dem, od Adam, 9(bam(^ett. 

Z^kles si^ Adasiu. Teat, 1 6, 42. Ada^ pdydzie za oycem. 



Ewiilka za malk^. Zab, 9, 21. 
zowiifc infernus. Smot. Ex. 4i. ^ 21. Ad piektem bydi ADDYCYA, yi. f. gatunek rSchimku w arytmetyce, dociawa* 
neguiifc. Smot, Nap. 44. Jesliby ray nie byl nadgrod^; ,iie liczby do liczby, bie Jlbbition, bA^ ^ufammentec^nen, 
^.Ad karaniem, oboic to azloby zaiednO; bydi kojnu y^ra- przydawanic Soljk, G. 3, 77. dodawanie Rog. 2, 190. 
itt, albo m^ «d«ie. Smot.Bx, :ii, ADJ?PT, a. m. (zLac.) alcliimik, ziptodziey, zlototw6rc«i. 



JkDI - ADOPT. 



JkVOV - ADWE^^ 



*• 



^11 ^htpt, 9((^lnjfl/ @0(bttUld^er. Ci kt6r«y »if cRlubiJi, po82inii)€in ; — za c6rkf ,Ca/-/i. pohzhyreti, Croat, pokche* 

ie doszli taiemnicy roblexiia zlota z innycli ki'uazcow, rujera. - Adoptui^cy, Rojff, ychiHOBHineAl) : adoptowanr 

zowi^ si^ adcptami. Kluk. Xop, i58. i{<7^yciJHOBAeHHbiis , «S/o(/ac. c^OtVanfC; «^/af on. poain ;--»- 

ADIEU, z Franc. P. Bogu oddai^, b^dz zdrow, @Ott l^^s adoptowana, Slovac* ^^XO^XiXtCL , S iav o n, pokchL 

Wtn, Meu. (Wcale si^ nieodmienia). (Rojf, ugocmvi ^ ADOPCYINY, a, ©, od adopcyi, 9(t)0ption4- £ccL CURO^ 

npoigaH, npoo^aMOie). Adieu, poiegnanie to tyle znaczy, noxo7KHia^,QhiHOTnBog»ia^iadi^,adoptive cUHonOAOHCH'B. 

CO bj^df zdrow lub zdrowa. Teat. 27, c. 46. ADORACYA, yi. f, RoJ/l o6o3KaH'ie = modlenie ai^ do kogo, 

, Jta/. AdJgo. Wyrvir G, tie Stwfcetung. Czest- naypokornieysza , ktdr^ ludzie bogu 



ADIGA , 1. f. rzcka we Wloszech 
21. bUCtfc^. 

ADJUTANT, a. m. ADJUTANaK, a. m. 1. dem. Officer 
przy boku wyiszego , dla roznoszenia icgo rozkazow , bft 
^bintaitt. Adjutant ieft,praw^ r^k^ majora. JCaw, Nar. 
tfo. Adj\ Adjutancki , a , ie , ^biutantett s I'orucznik 
powinno^d adjutanck^ czyni^cy. Perz. Cyr, 3, 175. 

AWIINISTRACYA , yi. f. zawiadywanie czym cudzym, 

zarz^dzanie czego , ble 3fbminiflTatiOM , 93etwaltttn0. J^ras, 

Z6. i,3o. ADMINISTRATOR, a. zawiadowca, zarz^dziciel, 

wieikoT«idca, bet 5lbmlntntabr, ^exwefex, ^Betwaltet. 

/em, adminiftratorka. AdJ, ADMINISTRATORSKI, a, ie, 
•bmimflnirorifi*. ADMINISTROWAC, aJ, uie, Act. imptrf. 
Zaadminiftrowac Act, puf* zawiadywac , zarz^dza^ , Abtttl' 

nijltitett, werwalten. 

AUMIR-\.CYA, yi. f. dziwienie sif czemu, podziwienie, 
zdumiewanie , zduxnienie , podziw , bie ^etonnbetung. 



wyrz.^dzai^ powierzchownym utoieniem. Kras, Zb, 1, 32. 
Czynit gl^bokie adoracye , to ieft, pokfondw czotem do 
ziemi tysi^c wybiial, za kaid% adoracye, porwtarsaiit,^ 
modlitw?. .. Sk, Zyw, 2, 210. ftr, czczenie, ^t>waiafiie 
czyiey oaoby w naywyzszym ftopniu, ubdflwianie -, btC 

Sftnktung, SSereJirung. — Adoracyi godny, Roff, iroKAO- 

HflmeAbHiaH, noKAOHHeMUH , anbetUttg^wArbig poHon^ 
ny. ADORATOR, a. m. £cc/, et Roffi nOKAOUHHRls* 
o6oHCanieAB ; Vind, obmolnik , namoloik , bet ^nMeX* 
Czcicicl i adorator iey wdzi^kdw. Teat, 3o, d, 5. Fern. 

ADORATORKA , i. bie «nbetertnm ADOROW^VC, at, 

ui«, Act, imp, — Roj/f, o6o7KanfB ; Vind, obmolitJ , na- 
moliti s modlid sif , ze czci^ si^ klania<: , w nay wyzczyia 
ftopniu kogo czcic , pr, et tr, eitteu atlbet^en. Ni'gdy nio 
prz^flan^ te adorowac wdzi^U. Zc&. i4, i43. Byla o4 
wszystkicb ledwie nieadorowana. Zad, 9, 182. 



ADMIRAL, AMIRAL, a. m. z Aradfi, Amir, Emir, pa- ADRES, u. m, napis, podpls liilowy, Roff! ^HtJXnm'bi 



nni^cy. DuFresnt Gl,-Hisp, admirante, Cer, bet ^bttttrat^ 
£cc^. aAMHpaAl), kopa6AeAep%eij,l), KopaSAeHaHaAHUKli; 
Croat ladijh (Iddz, korab ) s Itetmau woyfKa muiikiego. 
Pflp^. Wn 1, 465. Dudz, 33. rz^dca woylka mcnikiego. 
Pttr, Poiy 119. ELazimierz Jagieitoiiczyk miallu Gdan(kowi 
da) tytul admirafa Polikiego. Czac, Pr, 327. AdmiraTem 
bydi, EecL Kopa6AeHaHaAcn}BOBaiixH , KOpa6AeAep%a- 
BcniBOsamH » Graec* vciv%gartiv, 2 fiifl, Nat, Admiraf, 



aApeccl) i bie^bbteffe, 3lMff(f>flft etne^ SBtiefr^. ADRES- 

SOWAC, af, uie Act, Imperf, zaadreasowad perf, lift 
podpiaaC, napisad adres , abbtefflteit, ble Slttf^tift fd^te^ 
ben. ^oS' aApeccOBaniB, Ha4nHcaniB. 2) adressowad 
kogo do dnigiego - odka^sui^c polecat* , wflcazac , an jemaR: 
beu abbteffttett , empfeblen. Rec adressowad aif , udawad 
aif ,* ft(^ 9:i^ einetl loenben. Smlai si^ adrefliowad do moiejr 
corki. Teat, 8, b, 82. ^^ 



conzAT OTnTraiVa/tf, muszla w morzu Amerykafiika. Zool,^6, ADRYAN, u^ m. Kaftanik kobiery, s Fi^anc. tint 
etne amerifamfc^e fJKeetfc^necf e. §,Adm'iTSL{, AtalantaLinn, SXbrienne. Garbatym atuij^ przeatronne adryany , fortclny 



gatnnek motyla. JCluh Zw, etn ©d^mettetllng , bet^lbmital. Franci\zkiey przemy^Jno^ci wynalazek. Zab, 7, i35. Zony 

ADJIIRALNGSC , i. A' sJ^dy adjnirallkie ; bie 3lbmitaIUat. krotofilne, na swe adryany, aiufty, rdbrany, wyci^gn^lj 

ADMIRALOWA , ey. f. iona admirala , ble tabmitalini!. z stodot anopy. Mon, 70. 79. 

ADMIRALKA , i. f, Rojf, a4MHpaAI.ma , kobieta urz^d ADRYANOPOL , u. m. niiafto turisckie Dyk, G. Cam. Drino- 

admiralfki sprawuij^a , eltl melblid^et SKbttlltal; elite %^' pojlje. cf. Derefi cf. Tracya. 

mitatiim. ADMIRAL^KI, a, ie. ilo^ AAMMpaAimeHcKm, ADRYATYCKI, a, ie aTbtltfttfc^. Morze Adryatyckie. Dyk^ 

odadinira{alubadmiral(lwa,lSbmltd( = — ADMIRALSTWO, G, Slavon, Adriansko , Sinje mores Rog, mletaci^o more. 

AMIRALSTWO , a. n. 3. urz^d admiraliki , EccL ADU^U3IlO^VAC , al , \nf Act imperj. przycieniad, cieft 

KOpa6AeHaHaAcniBO, /{o^aAMHpaAbcmBO,aAMSipaALineH' nadawac. Eccl, naAC&HKio. rr. namieniad , stabo wyraiitd, 

cnxBO, bie ^Ibmitalfc^^aft, ^bmitrtl^WUrbe. Dai? ci ami- . fc^flttiten , fc?)»a(6 angeben. Co kraaomowikie atowa 

rali^wo , urz^d godny ciebie. Przyb. Luz, i34. dyktui^, to tel maUrikie p^dzle fi^rbami adumbmi^. Sh^ 

ADMIROWAC, al, uie Trajisit, imperf. poadmirowad Ptrf, Zyw, 2, i5o. 

dziwiC «i$ csemn, cudowad ai?, zdumiewad, betOUnbettl AD WENT, u. m. Boh. Slouac, Ungar. idem. Rojfl poIKe^ 

Vind, obzhuditi, pozhuditi. cinBeHCK'iti Qocmjb , ^^x ^boent. Wia^^ciwie znaczy przyi'* 

A^DOPCYA , yi. f- przyaposobienxe prawne dziecif cia cudze- 

go za swoie. JCras, Zb, 1, 3i. S)ie tKboptlon^ ^nna^tue an 

Atabe^(latt. Adopcya czyli przyspoapbienie syna. EccL 
cbiHOaoAO^eH'ie , cunomBOpeHie, BCAiuoBACHie, npH- 
Bflmie BbcuHa; /{o^ ycuHOBAeHie ; Croar. poszinenye j 
Vind' posinatTu \ — adopcya cdrki , Croat, pokcherenye. 
ADOPTOWAC, al, uie Act. Imperf, zaadoptowad perf 
wzi^^d , przyisic , przybrac , przyaposobic za awoie dziecif, 



^cie Pafifkic. \y. PJi, W. 2. Poft miiieyszy przed Bcti^'m 
narodzeniem adwentem zowi^. Sk. Dz. io53. Adwent 
nazywat si? t6i. Czterdziefiuic^^ , ie kiedy^ 4o dni do 
wielkich $wi%t poazczono. Wlasciwie stowo to oenarzy- 
toby aam dziefi narodzenia czyli przyisScia Panikiego ; lec2 
u naa adwent raczdy znaczy przedadwencie, 'przedprz3ri^cie« 
Cer. 1, i84. ADWENTOWY, a, e Boh, abwentllj, Ger. 
l»b\)ettW = 
aboptitettr an iCtnbedjlatt annebmen. za ayna, Eccl cmho- ADWERB vide Przyafdwek. 
noAaranxB, ckiHOnxBopHmii , RoJf. ycbiMOBKniB , bcm^ ADWERJSARZ, a. m. przeciwnik, bet SBibetfac^ef/ ®egnei( 
MOBaml i Vind. posiauyati j Co/-/!. posynetJi Cro^* BipU 167. Vf*^^.* Mn* 3o4. tSaliih 5Sa. 



i 



6 ADWI - AFEKTA. 

•ADWIGA V. Jadwiga. 

ADWOKAT, a. m. patron, riecEnik, prawnik bronu'^cy 
ilrony w s4d2ie. Rojf, aABOKamB, cmpflnHen, xoA&niaH» 
fi^hxex^ i £ccf. corxaroxbHHKl) ; Croat, prokiirator, 
pravdash ; Bosn, brauitegl , para9 , odvitnik -, Slavon, 
odvitnik, govorcsin ; KiVirf. Prauduvauz, praudosrf»<Iin'k ; 
Ccirn, besednek-, Ger. bet 9lb»0fat, ©ac^WaltCt, Olecferl^ 
fceunb (cf» Mecenns). Adwokaci , patroiiovvie ftawaiqcy 



AFEKTO •. AGAT. 

poHawa , sadzenie sif na co. MqCz, Chc^c b3'dz bardzo 
grzecznym, wpada w afektacy^ albo przesad^. Za6. 4, 162. 
.Bienfu $. zmyslanie, udawaule, ^etfteC(ung» Obludue pr^iod 
ludzmi okazywanic sl^ tym , czym nle iefle^my, nazy wamy 
afektacya. Mori, 67, 48(j. a) i^danie, pragnieaie, usifo- 
wanie, liefttQC^ ilVvIangen. Wide rzticzy, wedhig afektacyi 
i innrukcyi scymikow, na seyiuie do (kutku iiie przyszio. 
VoL Leg, 3, 5a8. 



n s^du JKras, Zb, 2) Adwokatr czTowiek o wszyrtkiem AFEKTO WAC, at, uie Neutr. imp, — Rojf. :>iceMaHSimBCH ; 



z tatwo^cis^ pro i contra mowi^cy, etttCf b^ttl f£l llU^t 

fc^toet 'fidt etwa^ su vert^eibtgen ober au tviberfe^en* 

Z adwokatem nieclic^ si? w dyspul? wdaw?.<; B, Adwoka- 
tembydz, Bosn, odv^ttovati, parciti ; Rojf^ xo^aniaHCinBO- 
BaniB. ADWOKATKA , i. f. bte Slbvofatinn. Bosn. 
odvitni^a, parci^a ; Rojf, X04amaHija; AD\VOK.\CKI, 

' a, ies prokuratorlki. RoJf, cmpflnHecK'fii , ab)>OCatifd)* 
ADWOKACTWO , a. n. patronoftwo, rzeczniczoflwo , bU 
fKbvocdtie, ^boocatur. RoJf* cmpHn^iecmBO, xoAamajJcmBO ; 

. Corn, bescdnishtcu. • 



pi'zesadza^, affcctircit. 2) z uslfowaniem z^dat, pragn:^c\ 

^efti^ bedpftteii/ verfangen* Wszysoy, ktorzy umyslni^ 

ci? 'arKktowali wzl^c w matzcnflwo , saml st? z sob^ za- 
biiali. Tward, Pas, 20. Alexander afektowat tytulow 
bozkich. Birk, F.x. H, 3, b. 3) Act. afektowat co ; uda- 

vac^ CO, ctwa^? affectiten, vor.^eDcm — afektowany, 

AFEKTO WNY, />. P;zv. 76. przesadny, przysadny, wy- 
muszony, wykwintny, wyftawny, afftCtirt, erf^njletf. 
/2o^ Hon6pHMj3f, (of. czupui'ny) ; Ecclef. npHcmpacraHhiM. 
(cf. fanfaron). 



ADZIAMSKI, a, ie: Perfki, bo Adzem Persya. A. Czrtr, AFER oAacz A frykanin. 

Mscr. yet(?f<f^. Kobierzec Adziamlki i Perfki. Jnjlr, CeU AFIRMATYWE adv. potwierdzai^c , EccU HapHijanieAH'B, 

lit, (pleon,) Kobierce Adziamikie, Dywai'ifltie , Tureckie. napHijanTeAiHO ; bfiil(|enb« 

Vol, Leg, 3, 571. Muiisztuk .Adziamfkt , Hroy Adziamfki. AFISZ, a. rn. z Franc, donicaienie, o^loszenie rozniesione 

Hipp, 89. Siodfa i Arzemiona Adziainikie. Warg, Radx. i rozwleszonc po ulicach, SKfflc^^ i2infc^f(tdf3fttd« Vind. 

58« /"rr. Akwilo pokiirczyt subtelniczki one , Adziamfkie osnanilu, oklizni liA. 

owe ciafa powarzy!. Birk, Kaz, Ob, F, 2. (Turkdw nie- AFRONT , u. m. zaWflydzenie , haiiba , obelga , bte 93f = 

wie^ciuchow). fc^iinpfun^, Bierze on to za ucayniony sobie afront. Zab, 

AEOL V, Eol. 16, 291. 

AERYA, yi. f. 5 Aura, y. f. Krup, 1,92.5 wolne, ^wieze AFRYKA, 1. f. iedna z gtownych czfsci i^wiata. Boter 210. 

powietrze, blefteve, frifc^f 2uft. Zeby zazyl aeryi ^(xlti. AFR YKANIN, AFRYKANCZ^TC, AFER. AFRY K, 



zdro'V^ey, wybrat si? na lowy. Pot. Pocz, 233. Hour. Sk. 
67. Xrup, 5, 365. Bosn, ajer, zrak, vlagga ; Slavon* 
;Er4k; Cam, blad, b?d, dushk ; Bed, aepL , BOaAyxl) » 
J(o^ 6AaroBa3Ayin*ie. 

AF. 



AFRYKANT, a.m. rodem z Afryki bft 2(frUaner; S/avon, 
Afrikan; Car/i. Afrikanar , Afrizhan : RoJf, a^pHKaHe^l), 
Afrowie dzicy wielu chrzescian pobrali. Sk, Dz. i3o 
Chytrjr w^z kryie przed Afrem Jeb swdy iadowity. Zab, 
10, ib-j, Zabi, ^. przezwilko Scypionowe, dia zburzenia 
Kartainy, nazwano go Afrykanera. Warg, Wal, 49, Scy- 
pionowie, Afryk i Azyatyk. ib, ^iQ Afrykant 6w, Karta- 
gi zburzyclel. Zab, 16, 98. J. wiatr poludniowy od Afryki 
wieii^cy , ber ©libwitlb. Po morzii si? pusciJ lekkim afry- 
kiem zegluif^c. Warg, Cez, 9*8. in /em. AFRYKA NKA, i. 

hie IMfrifaiterinn. Roffl a(|>pnKaHKa. AFRYKANSKI, obs. 

AFRYCKI, a, ie. Afryki si? tycz^cy. Ro/f, a^pHKaHCKiii ; 
9(ftlf(ttlif((. Kumentarze Cczara o woynie Afryckiey. Biel. 
6a5, Afrycki pafterz. Otw, Ow. 434. Afryckie paliftwa. 
Haur, Sk, 60. Afrykanfkie narody. Dyke, Ce, 



'AFEKCYA, yi. f. poruszenie, wzmszenie, ble ISfffCtiOtt/ 
' (Kd^tltng* Krwi puszczanie stu^^y na wszelkie afekcye 

podniebienia. Comp, Med, 5o. Lekarihro na afekcye 

"w aercu ib, 3i. 
'AFEKT, u.ra. i)'waase]kie poruazenie lub wzmszenie umysfa, 

demtit^^beiOegnng, ^Rd^tung. Krasomowca afekty (afekta) 
. wsrusza w stuphaczacb. Cn, Th, Hozum in?irzyzn?, bia- 

iog}ow4 affekt rz^dzi , oraz kocha, oraz nienawidzi *, nie 

gdaie roBam, ale gdzie affekt , tarn wszy tka. Fr, Przy, 1 1 . 

j. wyraiona paffya , ble (ttB^gebrilcrte) ©emit^^bewegung AFTARZ , v. Haftarz. 

Jak to ^liczny afekt i odmiana tondw w t^y aryice. Boh, AFTENTYK , v. Autentyk. 

jr.om. 1, 276. 2) nami?tno5'd, bif £(lbenf((^aft. Feci, AFTY, dw. PI. gatunek choroby. v. Zaba okocona. 

'npHcmpacm'ie ; Vind, nmnonagnoA. — Czyni^c ten wy- 

rok, bardzidy si? afektem, nii rfuszno^ci^ uniosl. Sk, AG. 

Zyw* a, 390. Afekty chociai bfd;^ ^wi?te, Zawsze mai^ AGA, i. m. Tare, gcneralny janczaffkley piechoty komcto- 

hyd£ rozumem iii?te. Pot, Arg. i65. Pus^cie na ftron? • dant. Mik, Obs, io5. ^ommfUbant ber 3anttfd}aren. 

awoie afekty abo nami?tno^ci , ktdre sprawiedliwie AGARYK, a. m, modrzewoWa g^bka, 2er(^enf4»amm.' 

Yozsi^dzii; nie dopuszczai^. Bax,Hifl, i84. 3) miJo^<!, (kfon- Graeco Lat, agaricum. 

BO^, praywj^zanie , ch?<5 kii czemu, przychylnosd . ^unei- AGAT, ACHAT, a. m. AGATEK, tka, m. dem, (z Greek. 

fiOng, 2ifbe» Chciafem idy si?*o^wiadczyi: s afektem, zkto- oxariff) Eccl, axamL ; Carn, ahat; RoJf, araml). Kamien 
Tym ku nieyieilem. Teat, 9, b, 66. Oycowfki afekt. Sk. twardy, rdine kolory inai^jcy , gatunek kizhi. Kl, Kop, 

J.^lZ'J^'^^r. ^» ^9- ^et %m^ erne Stelnart. 

AF*KTACYA ^ yi, f. przesada, przysada, ble STffectlon, btf^ AGATA, y. f. AGATKA i. f. dem. imi? biarogfowikie; 
.Wecrirem /lo^ iBeiiaMCinBO. — AfekUcya, wyftawiioltf> Ofka, Osanna. Jabt.Htr, ${% W^X^eXMtnt f «iilt^e. 



AGXZ - AGIT. 



.AGAZANTy a. >n. e Franc, fongageante s manlietka diuga 

bialogfowika z forbotami, fine latige Seibetmaupi^ette mtt 

Cpl^fn. Garaitury , agaianty. Haur. Sh» 619. Niewiaily 
cUiwiiemi angazautami zdobiTy giowy swoie. Comp. Med.yo3. 
AGIENBA, AU£NDA, y. f. z iac. : zbidr modlitw i obrz^dkov^ 
koscieliiych , tie Airc^cnagenbe. Cam. trfbnik; Rojf. 
yhhobhmkI) ; £cc/.^nipe6HiiKl). Treboik abo agiepda 
Kufka. Pirn, Kam. 18. Moikwa wswych trebnikach albo 
agiendach. S<ik, ^^rj, a. Xi^dz bierze krowf ;, ie wiersz 
prze^iewat z agiexidy. Zah, 16, 125. liar. AGIENT^ 
AIENT, a. m. ogolnie : kaidy pilnui^cy drugiego interesow 
czyli »prdw, bet Slgent, ®cfc5aftffli6f<?t. szczegolniey r 
sprawui^cy iateresa iakiego dworu , w godnosci nizszy od 
Charge craflfaircs, bet ^TgCtlt etne^ .^Ofe^. RzeczypospoUtey 
trzeba agienla na dworze kniazia wielkiego chowad. Star* 
Woy. A, 6. Turcy nie znal;^ roznicy mi^dzy posTem, rezy- 
dentem, agientem i nkyniiszym poslanuikiem. Klok. Turk. 
112. 5- agientr apUkant, jurj'fta, adwokat, ettt Diefetens 
bartU^/ ISbOOCdt. Agieuci znaydui^cy sif yf paleftrze iiie 
iiiog4 icszcze u s^du flawac^. Vol. L. 6, 433. za nich od- 
powiedzialno^d na Mecenasovv "wtozona. Cztr. Mscr, — 
Agienci w Wiedniu tym. wyzsi 54 od patrcnow, io gdy ci 
w ♦^dowych tylko trybunalach , oni w radacK nadwornych 

n&ywyi5zych ftawai^.SBieuet Jpofagetttea. AGIENTOSTWO, 

a. m. uxz^d agienta , bu^ STttlt cinc^ 2(gentcn, 
AGIER, agru, ni« ile zamiafl tatarak albo tatarikle ziele. 

Vodz. 3i z lac. acorus Lin. ^dlmwi , STcfetWurj. 
AGGIEUSZ , a, m. prorok ilerozakouny, b^t f topb^t S^^^^U 

Zat. Tejl. 321. . 
AGGRACYOWAC, al, uic. acf. imp.-' Vind. pomiloftiti, 
pomiloftnwati , pognadati, ognadlivati s daroTivad iycieni) 
lalk^ uczyuid, przebaczyc winowaycy •, begnabl^en , ba^ 2es 
Wtt Obet bte ©ttafe fcbenfen. Krol moid aggracyowac na 
szoierd Ikazanych. Gaz. Nar. 176. Prawo aggracyowaniai 

jiu aggratiandi. ba^ S3egriabigttngite<^t 

AGIO czytay : azyo. indecl. z Wtoik. ('i^/go laie^ faza, y, f. 
naddatek, przydanie, bai StgU)/ bet SSufwed^fel , ba^ 9(ufs 
gelb. Tcrmin haudlu: 1] wi^kszo^c waloru ceduty bankier- 
ikiey nad iftotny szacunek aummy w nicy wyraioncy , wy* 
chodzt na iedno, co procent albo prowlzya od aummy 
wexlem przekazaney. i'rqf. Zb. 2) Naddatek, ktory sif 
daie , zmienjai^c ieden gatunek pieni^dzy na drugi \ u Her^ 
burta przydawanie, n. p. Do szerokich gi'oszy Prazkich 
niech b^dzie przydawanie wedle biegu poapolitego. H^rb. 
Stat. 81. 

AGITACYA , yi. f. AGITACYYKA , 1. f. dem. Ecch 
ABisxeBle, ABiiaaHie, Rojf. m^AOAeaTKeHie, ruch cinla, 
ponuzenie, bte {dbedbetoegung, QKotion. Zaiy^vaC cz^ftey 
agiUcyl, tak chodz^c, iako i przeiezdzai^c aif na koniu. 
Hawr. Si. 4i5. Agit^cya czyli ruchomo^c na koniu, w po- 
ieidzie lub piechot^. Krup, 5, 689. et 21 3. 2) poruszenie 
wzruszenie, S3e»ejung, ffiaflUllg. Umyal iego wuflawiczucy 
itil agitacyi. L. AGITO WAC, aJ, uie. Act, imp. obracaij 

roinic, mi^szac, betteibcn ) ^etnoitt^iben , b^tumfebten, 

tM^ttU Maalo agituy w mozdzierzu , ai zczernieie. Camp* 
Med, :i6i. (= Hod, tlucz, mieszay, ttltf(b^n, flampfetl). - 
Recip. Agitowad sif i agitacyi zaiywac, ftcb Wotioil tt|<l(b^lt« 
Fedagra przypada, gdy cztowiek nie agituie aif przechadzkami, 
^azdami. Haur Sk, 4i5. j. Jurid. Agitowad sprawls po- 



SpraVa^i^ agituie « toczy ai^, htt ^tocef »Sb gefiibtt/ ifl 

anbangtg. Sjjdy sig. agitui^s odprawui^, e<J tiurb OetitSt 
gebalten, ge)>flogen. 

AGNJES, i. f: AGNESZKA, AGNIESZKA, i. f. imi? biafo-- 
glowikie, ein SSeibemame. RoJf. araeiH ; rmdCet Carti. 
Nesha s Pol. Jagna , Jacbna , Jaga , Jagusia. 

AGNES V. Ahnec. 

AGNUS, a. m. Dem. AGNUSEK, ika, m. AGNUSZEK, 
•zka. m. j9pA. agnauflfOf CtnaUftfOs i) baranek agnu^ Del 
wyrobiony a woiku ^wif conego , eltt Vgntt^ !S)ei, eln StAtf 

geioetbtett tSacbfe^ tnit bet^tgut be^dorr^Samme^. Agnusa 

woikowego, z jarzj|cego woiku wymy^lit papiei Urban V. 
Teof. Zw. Di, Wolk iarzi^ry z balsamem i z wod^ Krzy- 
imow%, aprawity ten to agnus, cn% ^wi^to^d woikow^. 
Zygr. Pap. 68. Wofku od papieza ^wi^conego, ktory 
agnus Dei aowiem , iako wielkiey mocy doznawai^ ladzie 
w oguiach, w wodach, i. t. d. Sh^ Kaz. N. 523. 2) Wy- 
obraienie baranka z ezegokolwiek bj|di , eih 9(llb((ngfe( OOR 

itgenb einer W^terie, bai ®otteilamm vorfleffenb. Juz 

i krzyzyk gdzie^* z azyi dyszy, i agnuszek azczerozfoty zjadlt 
ai^ iui dawno. Opal. Sat, 3i. AGNUSKOWY, a, e od 
agnufta, ®Otte^ s 84mm(em s . O mocy agnulkowdy. Zygr. 
Pap. 68, 
AGREST, u, m. a] iakiekolwiek iagody kwasne niedoyirsate, 

fattte unteife %xmUn unb ^ecten, Cai-zi. agpcs ; Graec. 

aX^ar, pyrus silvejlris , Lat. agi eila , vinum acre ; Gall. 
aigraa; Bosn. egresc, ogreila, gresc^ Jtal. agrefVae nva 
acris, acerba, fi»*oj/i. zagresciti, zakiaselitis acreiacere) ; 
Croat, jegrift j Dalm- egrift , gres , ogrefta , vinika ; Hung* 
egres f i{^^ aapOAOKl) )* Czekat, aby zicmia zrodzita 
iagody winne, aU<S zrodzlla agrefl. 1 Leop. JeJ. 5, 2. 
(3 L^op, pionki). Agreft, to iefl wino dzikie albo 4eine. 
. IJrs. Gr. i32. b) sok z takich iagdd wytYoczony, bet AU^ 

folcbett unr^ifen fBreren ge|>re$te betbe aSeitt. Z niedoyrzafych 

. winnych iagod wytUcza si^ aok agreil (Verjus) cjierpki 
i kwa^ny, do przypraw w kuchni, JKL Dyk. 3, 168. Zaw. 

• Gos»SIeszk.Ped. ^o'j, Sien. iQy. Cre.rc. 298. Spicz.g6. — 
2) Agreil, krzak i owoc tego krzaku, ribes groasularla Linn* 

. Carn. agres, berberion agreaove-, Vind, agreaa, oiftniza, 
kosmatizhi, koamazhizhki , kiiseji ; ^oA. angtefli^ ^tftfa; 

RoJf. KpMfeoBHHRl); bte ©ta^elbeere, bet @ta<belbeet» 
fbrait* , ( e (I e r. Jtfgta^. ) KM. Dyk. Jundz. AGRE- 

STOWY, ^, e, z agreftu, od ngreftu, 1) Otgtejls (fauet). 
Wino agredowe cierpkie. Spicz. 96. 2] iagody agreftowa 
w potrawach bywai^ uiywane, ribes. JlI. Ros, 1, i5u. 

®U(belbeeten* , 

AH! cf. Ach! A! interj, Oznacza podziwienie, W^\ bttWXVL^ 

- betnb. Ah ! CO mi powiadasz !. Teat. 33, c. 45. AHA I 

interj, ukonteutowania , dbd! Croaf. aba! — Wina, aha^ 

CO niemiara w piwnicy. Falib. D, R. Poczekayno, ai aobie 

prz3'^pomnf. Aha ! iui wiem. Tea, 7,</. 36. Cztr. IC. AHI{ 

odgtos ziewai^cego, bet Sott/ belt eiti ^^^bneitbet %ixtn 

li^U Piiany obudza s\^ , i ziewft gio^no : ahi , ouf , ouf) 
Tea. 7, d. 10, Czrtr, K. 
AHNEG , hnca. m. Reel, arHejS& , s tac. agnua *, Gr. iif*yosm. 
(of. iagnif , agnus) ; baranek bpiy , hoAya ^ wi^cona Ruika. 

Pim. Kam. 73. bte geweibte ^oflie in bet ®tie(lbif<^ 
j(ir(^« Pop 'vryimHie.liiDily^ albo ahaec is proikary, Jia 



^ AJ - AKAF. 

ktorym iiapis : Jezus Chryftua zwycif 2a. Cf /I. 'I^yk, Pirn. 
fCam, 5g, et 74-75. Sak. Persp, i6* 

A J. 

-AJ! interj\s wey! bawdy! Oy! ep! oj! Ojo! Ai ! iui WPau- 

ca ze muie pTaszczyk zdzierasz ! 'J'ea. 2, ^. 119. 
AJENDA f. Agienda. 
v^JENT V. -Agieut. 

AK. 

^KACYA, yl. f. groch Sybirlki , robinia caragana Lin. bet 
^CdcUnbam. Jund, 379. iJo/f: aitaH'iH, ropoxOBOe Ae- 
peBO, znepHOBHaKl) , ropoxosHUK'b , aoxomapHiiKl) ; 
Vind. farsh, farshje. 

AKADEMIA, ii. f. i. wtp^ciwle gaik niedaleko Aten, gdzie 
Platon uczyi, z^d uczniowie iego Akademicy ; filozofia ic- 
go Akademicka. Modrz, Bax, 5 1 6. ^(«tO« 2el^rd<lttcn , 
Se^rfc^ule, l^eljirfpflfm. a. to co «niVerji/af, to left:* 
zbidr^ azkdi wszyflkich nauk w jednym mieyscu , z moci^ 
kreowania doktordw, JCras. Zb, 2, 660. szkoU gT6wi:a, 
( iart«m : Wszechnica ). Rojf, AKaAfeMiH ; C«rn. glagole, 
vifiokasholz, modrina , modrishe*, K/wrf. modrinna, glago- 
le, visoka shula , modroiknpzhina -, Rag. mudmikupsctina *, 

Croat, mudroszkupchina \ ^ifcabemte^ ^o(^e @c^u(e, Unbetf!- 

fit. Akademia Krakowfka, szkota Koronna. Groch, W. 
^69. Dwie 8zko}y glowne w Polszcze , Krakowlka i Wi- 
lefiika. Dyar, Gr, i53. ( cf. Wydzialowe, podwydziafowe 
azkoTy). O zafo^eniu AkadcMnii Krakowfkidy. Biel, 197. 
^JKrom. 562. et 43o, 432. Akademi^ w Kiiowie, a drugJV 
na Ukrainie za{oiy(5 pozwolono, R. 1659. Vol, Leg, 4, 
639. Pr6cz tych, atawne 97^ : Akademia Zanioylka, Lwow- 
ika, Foznaofka, Chelmi/iika. 5. Akademia, zgromadze- 
nie, towarzyflwo uczonych ludzi, aby powssechas^ prac% 
ursmagali poft^pek nauk, kunsztdw. Xras.Zb, fine gete^tte 
OrreOf<^aft/ SKcabemie. Gdy mdwi^ o akademiach, niero- 
xupaiem przez nie iakie azkoty, ale takowe zgi'omadzenie, 
"w ktdrymsif ludzie nayuczefisi, czasow pewnych umdwio- 
nych naydowali. Mon, 65, 5i5. Akademia abo towarzy- 
ftwo ludzi uczonych dla wydoikonalenia i^zyka Pol- 
ikiego.- Mon, 65, 24 1 . Zbieranie 4if uczonych na obia- 
dach czwartkowych Stanistawa Augufla nazywa aka- 
demia : Nar, Chod, ded, Krdl cudem przedtym nieatycha- 
nym, robi akademie, z obiadow. Zab, 12, 85. Piaf. 4. Aka- 
demia , koncert , wielka muzyka powainicyszego gatunku, 
fine mnftCitUft^f iScabemif . Fig, Czasem umie^ z kopl^l , 
iloi za Akademi^. Groch, Wi 488. ( t. i. za nay wifksz^ nau- 
k^ i pobi<^, to romm ! ) § Akademia Smoi'goiilka, t. Smor- 
goniki. AlCADEMICKI, a, ie, Akademiczny, a, e, tycz^- 
cy aif akademii , acabfmif<^« Rojf, AKaA<^MHHecK'ixi, BccL 
AKaA^MH^KiH, 40 6oxbmaro y^HXHiga npHHaAAeHca- 
QiK ; Cam. glagolitike, glagolike). Xi^gi Cycerona akade- 
micsne, od mieysca gdzitd ie piaal nazwane. Kras, Zb* 1, 
%2. AKADEMIK, a^ m. nauczyciel lub tei ucaefi akadc- 
jDicki, fin SVcabemicU^. Croat, et Kag, mudrozbornik. ) 
Akademik WileAikj. Zab, 16, 166. AKADEMIKOWAC , 
ftl, uie. intrant, imp, akademi^ lub akademickiemi Bauka- 

mi ai? bawid , awf finet Untt)er<It4t (Inbiren. 2>. 5. m:^- 

drowa<5, rocumowa^, iakowad, vernilnftf (n* AKADEMI- 
6TA, y. m. ucze6 rycerflddy tzkoty, fitt 6(^4let rtttet 
Wittetfd^ttle. Tr. 
AJCAFIST, u: m. maaEa Roika) flue 9e8f ifd^e .SReffe* Rukj 



AKAN - AKCY. 

 Czerfiry w cellach akapbifl o' imieniu nayslod^zym Jeziuo-' 
"Wym, Pana Boga blagai^c, odprawui^. Pim, Xam, 88. 

AKANT V. Nied^wicdzie lapki. 

AKCENT, u. m. AKCENCIK, a. m. dem, przygloa czyli 
domiar w wymawianiu i znami? pisarflcie na wyraie- 

nie tego sluz^ce, ber 2fcccnt, ba^ Qfccentjcic^ftt, bet accent 

tuivte Jton. Corn, et Vind, glasnik; Cam, kluka, Vind. 

' klukkai i^ag. nadslovak } Croaf. zarez ; Slov, S^iX^Xil^^t t 
SWUfdjnof/ ptijWUf, jnamenfo; U Kopozyfiflc. znaczy prty- 
gfos Toznoid -wymawiauia , prgyghjka zai znami? pisar- 
fltie. n. p. Polacy przyglosy swoie przygfofkami czyli zna- 
mionami do glosek dodanemi , malowad przedsi^wzi^Ii- 
Jiopcz, Gr. 3, 56. Wielu Polakdw znayduie 8i§ , ktdrzy 
w mowie przy^losdw polikich ani "wydadz , ani cziii: mog^. 
ib, 3j, Przy^fofki czyli znainioua , tak nad samogloikami , 
iak nad spdtglolkamf. ib, 36. . W Perftim i Arabflcim ak- 
cent przyiemny okrywa grubo^d Tureckiey mowy. KtoK 
Turk,. 4o. Slowa ich fryzowane , akcent tchuie proporcy^ 
ihuzyczn^. Mon. 65. 52i. 

AKCENTYSTA , y. m. iartownis* , ^micszek , etn 6j5«fV05 

gel. Tr, 
AKCEPTACYA, yi. f. i. Jur. przyjf cie , zezvroleitie na 
wzi^cie rzeczy, obrz^dek do wazno^ci donacyi iltotny 

jTra* . Zb. bie einnjinignng jnr SBefi^ne^iraunfi , Wt ^ns 

n(ll)nte* 3. przcftanie na czym , kontentowanie , nie od- 
wolanie sz? przeciw wyroko-wi. JConJl. 1 768. bie ^Tnerfftts 

nung elneg Sf^ic^terfljra^e^. 3. wzJ^to^, szacunek, powa- 
ianie, bie $8c!iebrt)eit/ ba^ SJcflebrftpn , Ui fBeifaff, Sre= 

bit. Horacyiisz u dam w -wielkiey by{ akceptacyi. Ktaf, 
Hijl, i3o. 4. zdanie, mnicmaiiie, opiuia , bie ^finung/ 
bd^ ®ttt(IC^ten. 'Bogactwa roll 8% prawdziwe, od akcepta- 
cyi ludzkiey szacunku nie bior(|c. V/yrW. G. 3i3. AK- 
CEPTOWAC, at, uie, a^t. imp, przyymowad, anttC^mem 
Przyiacielowi owemu dzi^kowat , lecz iego rady wzdy nie 
akceptowal. Jabf, Ez, 1 08. Trzeba poprzeftac t^y mitoici, 
bo nas tu nie bard:!o akceptui^ (nie radzi nam). Tea, 22. 
c. 64. AKCEPTOAVaNY , a, e. mogi^ry bydf akcepto- 

wauym, przyiftny, acceptabifis, anne^ftttbat, anne^mli<^. 

AKCES, u. m. przyftijpienie do czego bet 55evttitt, Juttttt 

}U etWd^. Akces Krola Stanistawa do konfederacyi. 

2., przyft^p, ktdry kto ma do kogo, bet 3ilttltt, 9"8<^"8* 

Ma wielki akces do dworu. Of/bl. Wyrw, 
AKCESSORYA, yi. f. Jur, 1. przydatek rzeczy mnJey wa- 

incy do gtowney. JCrctf. Zb, 1,18. rzecz przynalei^ca do 

gtownieyszey. Far. A 11,^ U^ 9^eb^nf<i(6e, tie ttlit bet ^aMpu 

liteitf«4e gltfammenft(iniir. Od akcelToryi , to ^eft , od f ze- 
czy, ktdre nie przynoszi^ ftraty gtowney rzeczy , ieno tyl- 
ko firacenie roku albo wolnosci od pozwu, s^dzla nie ma 
bydz ruszan. Herb, St, ^1*], 2. akcessorye , ftopnie, po- 
dtug ktdrych sprawca przed s^dem poftf puie , bif ®trtb<|5 
tion hex ^tOCef einleitnnd. O akceasoryach albo wRfpie do 
sprawr Zachowiiit'^c dawny sprawo"vrania si^ sposob, utrzy- 
mywamy ten porz;^dek akceasorydw: 1. experiri czyli 
rozpierac sif. 2. prosequi czyli popIeraV'. 3. proce^ere 
czyli poftfpowad. 4. respondere czyli powodowi'odpo- 
wiadad. 5. directe respondere czyli w sprawie odpowia- 
dad. A, Zam, 2, 39. 
AKCYA, yi. f. 2. w prawie Rzymfkim terrain powszechny, 
xnacz^cy wszyftkie procedery' prawn c. Jf^raf. Zb, i. 26. 
9it^tiliW3Awsii i (Xf^t^(lteit/ ^^t^, Akcya abo sprawa 

by\ra^ 



AJ^C - AKOM. 



AKOR - AKT. 



bywa z aktora , i pozwancgo i rzeczy o ktdr^ idzie. Vol, 
L. 3, 67. Mieszczanin iedftn mial akcy:^ wielk^ z rayry 
KrakowikleniK G6r,Dw. 187. Akcya^ to ieft, sprawa s\- 
dowa* Groic, 05r, 11 4. Krol os^dziwszy nieco akcyl, ru- 
szyl daley. G6r. Dz. 28. 1. A//7. akrya, utarrzka, poty- 
crka, bitwa, rzynnosc woieniia , eltte JHCtlOH ittl ^tege, 
€(ft(tt(^t, tCtcfTftU W akcyach woiennych pokazywat otl- 
wagf Jbi, TeL 2o3. 5. akcya w handlu , gdy si^ ten. 
przez kompani;^ zebrans^ sprawuie, a ta wyZnacza kapitaf 
do prowadzenia handlu, i dzieli go na akcye. A'ras. Zb, 1 , 

65. eine ^ctit, Jj«ttbeWactie , in (Jnglanb Stocf. Akcye 

poazly w gorf albo apadty, t« i» przynosz^ wi^kszy, albo 
mnieyszy pozytek. Kras, id. 4. w poezyi : akcya , czyn 
ftaodwi^cy przedmiot poematu, bie ^antlung, fottlaufctts 

be ^tfi^ic^te elne<J ®ebic^tf^; £ccL aniiia, A"feMcniB*ie. 

Akcys^ Jliady pomfla Acbillesa, nad i^danie -wi^ksza. Go/- 
W>. 466. Akcya idzie zawsze i iia tym zaleiy, ze blizc^y 
konca twego z wi^szym p^dem biezy. Dmoch, Szt. R* 
43. 5. akcya czyli gieAykulacya teatralna, hib tei mow- 

ry, bU Vcrlott, ba^ ^ienenfpiel be^ Otebnere^, @4aufpier 

Ift^. Car/1, obnashanje*, Jicci. AHijenOAxOiKAeHie. Ak- 
cya czyli udawanie, upifknia, wzmaciiia i oiywia raowf. 
JCopcz. Gr, 3, 53. Radzi{, ieby sif mowca w zwierciedle 
prxypatrywaf akcyl swoicy. Go/, Wy. 23a. 
AKCYDENSA , ow. />/. AXCYDENCYE pi, wzi^tki , %ccU 

brncien, €^portefn. i^o/C aKUHAeHum, bsshjiku, 

AKCYPE indeci. iartc-m : chapka, obry wka, ^pOXtet, ©pOTs 
U\iu4it* Komiasarz lub ekonom chciwy na akcype. Mon, 
73, 588. 

AK.CYZA , y. f. nazwiiko podatku od rzeczy do potrzeb iy- 
cia ahii^cyrh ( i wsz^lkicli towarow ). J^raf, Zb. 1, 53.' 
Sor, 2, iHcctfa; Rojf, aK^ual), maMfa, nomxRHa ; Vind, 
dazia , . auabiak ', Corn, dazija , daz , blC ^(clfe. AKCY- 
ZNIK, a. m. flraznik, wybieracz akcyzy, bet SlCCiftpinilC^s 
ner. Vind, daziar, ausblakar, RoJ/', sOopIfiiiKl). Poborcy, 
akcyzniry, czopowiiicy. Vol, L, 4, 524, 

--- AKI Slav, etc. s flruk, n. p. sze^cioraki , Slav, M,-^ 
fteroflmk ; aiedmioraki, Slav, ^edmerodruk. 

ALLAMACYA, yi. f. okrzyk, haslo uwielbienia, pochwafy; 
11 Rzymian na czei«5 bogow albo wielkich ludzi. Kras, Zb. 

J, 18. ba^ ^uiaud^Seit; ©epfaffiurufen, J. b«s?o zezwole- 

nia, zgody, ba^ 95f 9(limmen, ;g»itcittjlimmen. Obrany Krdl 
przes aklamacy;(. Ojf, Wyr, 
AKOLIT, a. m. z Gr. d%o\ov^osy w?a^ciwie nasladownik, na- 
fl^pca; lecz w hierarchii koscielney, zaftfpca poddiakcna 
i diakonow, czwarty flopie^ ^wl^cenia mai.'^ry ; ma ftara- 
nic o ivietle ko:icieIneiii/ch1ebie i winie do ofiary. Mqcz, 
JCarnk. Ktch, 265, A'ras. Zb* I, 24. Sax, Art, 6. Kuczk, 

.^/cA. a. 618. ber^cotut^; bet Qbt^iiXU be^ @ubbtacon^ 
Uvvn OTffppfer. 5* akolit: stuz^^cy, towarzysz, bet Dienet, 

Seglriter. jCzfftokrot pochlcbAwo i podto^(5 akolitdw, 
przydanych do pilnowania panicza, wszyllko psuie. Zab, 
11, 407. 
AKOMODO'WAC si^ komu, rec, imp, dogadzad komu, ilo- 
sowad aif do kogo, gwoli bydz komu, przypodobywac sif , 
przymila^, nadlkakiwat, zasfugiwac si^, uymowad, pozy- 
&owac aobie kogo, zabiega<5 o czyi^ fa(k?, (t<^ m^ eineitt 

U^VLtmtn, tvatm ju gefaaeit fuc^rit. Byf to cztowiek do- 

bry, umial si^ ako'modowad kaidemu. Biel, 82. Musiafa 
tif ^wieckim obyczaiom akomodowac. Sh» Zyw, SjS* 
Tom L 



AKORD, u. in. med,lat, accordium, JtaL tccordo); pogo- 
dzenie, zgodzenie si?, ugoda , betiKIOtb^ ^etglei<t. Miafto 
pr?ez akord wzi^te. 7>. J. wyraz w grze, kiedy dla w^r- 
pliwosci wygraney lub przegraney, gracze godz^ si? o pta- 

tkf. OJj: Wyr, gjetgleid) Abet ben 0e»in(l bep einem 

@piele. 2. Music, akord, zgoda trzech tonoW) fundainen- 
talnego z tizecim i pii^tym. X.J ^n ^CCOtb Itt bet Wttfif. 
AKORDOWAC z kim ocof'ugadzad ai?, ukladac si?, 

acoorbiten, einen ^tx^Uvi^ fcbde^. 

AKROSTYCHON, indeci, z Greek, wieraze, ktorych pocz^- 
tkowe gfofki zlozoiie , imi? lub my^l iakow% wyraiaij| , 
b«^ ®ebi<^t 9rcto(li<^on. Eccl, xpaerpaHecie , Kpae- 
cinpo^'ie. 

AKSATVIIT V. Axamit. 

AKSZAK u. m. herb^ serce ludzkie wfkrds .ftrzaf^ przeszyle. 

- Ni^s, I, 12. Xur, 3, 4 Kras, 76. akszak, z litewikiego ; 
obrona. Stryift, v. Oksza) fUt 9Bappen» 

AKT, u. in. 1., czyn, uczynek, ble ^W t ^^e $anb(ung« 
Akt wspaniafego serca. L, Aktu: uczynkiem, in bet %\l^t* 
( V. Aktu ) 2. Akt s obchdd uroczyfto^ci , h^^ fBe94n9nif • 
Przy akciech ( aktach ) weselnych. Otw, Ow, 38. Na tym 
wielkim akcie ( dysputacyi Padniewlkiego ) bylo 1 5 Kar- 
dynatow, 3 Patryarchow. Warg, Wal, 3o6. Temu zna- 

^ czeniu odpowiada zakoiiczenie rzeczownikcSw na : iny, n. p. 
chrzciny z akt obrztu •, ogI?dziny s akt oglqdania j .po^lubi- 
ny = akt po^lubienia. 3. Poilfpck , bieg , dalszy ciatg , bet 
Jortgang, Ut gauf, Ut 0ttng. Akt tey sprawy. L, 4., 
akt, gfowna cz?sc sztuki teatraln^y, bet %U, Stttfing eUie^ 
6*«wfpleW ; RoJf, A^HcmBie , A'^McniBO. Rzymianie 
dzieli li dramata na 5 cz?^ci aktami zwane, teraz bywai^ 
dobre drama ta , we trzech i w dwdcb aktach. GoL Wym. 
422. W pi?ciu, nie wifcey nie mnicy aktact bydi za- 
warta rzecz ma. Xor, Hor. 11. (v. Scena). 5., Publiczne 
oswiadczenie rzeczy iakowey i pismo podobnei, eine fcffettts 

U*e tBet^anblnng, StfWtung, nnbeine folc^e ®*tift, eine 

QJcte. Akt KonMeracyi oboyga narodow. Vol, L, 6. , 
Tfieol, wyznanie pe-wnych aasad koscielnych, uroczy^cie 

lub tef tylko w my&li , etfie Slnetfennung bet fitd)li(ten 
©fltanngen , e« tti6ge gef^e^en In ^tbanfen obet mit SBot-- 

ten, Kaidy Chrze^cianin powiiiien umied akty wiary, na-* 
dziei , jniio^ci i flcruchy. JKatch Mijf. Akt przed S. Rom- 
munii^. I*. 7. , Akt wiary ( Auto da fc ), obrz^dek inkwi- 
zycyi Hiszpaififki^y przed exekucya^ winowaycdw na 
smiert os^dzonych. J^ras, Zb. 1, 54. ein 3(tttObafe bep bet 
3n(|mfttion, - in plur, AKTA , 6w. a. Xi?gi dzieidw, 
monnmenta, ®ef(^id^t^bA(6et, 3)enfbli<tet, Napisano w ak- 
. ciech (aktach) apoflolfkich. Sekh %\. ItTpoflelgef^i^te* 
b. Xi?gi publiczne, zapisy urz?dowe, spisy kontraktow 

i t. d. 'j'ez. Wyr, geti^tlu^e «cten. Sor. %. $acti; RoS 

noBUmBe. .J. Sktady i zbiory papierdw a^dowych. Jez, 
Wyr, 9rctenfaam|ungen, STtC^lve. Xi?gi zicmikie, grodzkie, 
mieyikie. OJlr,Jnw, Przeniesienie *akt (aktdw) ieneralu 
Kiiowflciego do Lwowa. Vol, L. 7. Akta wtasne, akta Uy 
ziemi lub tego powiatu, gdzie dobra lei^, o ktore si? czy- 
ni. Oftr, Pr. C. 236. Akta wieczyfte, s^ to akU ziemiki© 
i ^odzkie , a nawet metryki oboyga narodow. ib, 235. Do 
aktdw podawad v. Aktykowad, intabulowaiC , oblatowa«5. 
cf. Tabula. - AKTOR , a. m. ogdlnic: dzialacz, czyniciel, 
czynnik, sprawca, bet ^(tnbelnbe. I.) J^''- oflcariyciel, 
pozywacz, powodca, powdd, iaiobniky ^et $(4get/ Hfns 



i« AKTO - AKUR. AKU - ALAK. 

ftlget* Ten CO ofkaria albo aktor. Herb. Stat. 3 08. SinM Iivoft, dofkerbnoft, tinkuft, pounoft.- Nie wsze^sie akn- 

a&ore , alleu hez powodu. Voi. L. 1,13. Aktor albo po- ratno^d potrzebna. jD. AKUR ATNY , a , e. sciile taki , 

w6d ieft osoba sprawf przed s^d wnosz^ca. Oflr. Pr. C. icisty, szczelny, punktualny, geUfttS^ pun(tli<^« (ICCIirdt* 

9, ai. a. Tdatr. Aktor teatraluy, konicdyant, udawacs, ^9j[' moHMhiK, moHeHl, aRypaniHUa. * 

ipracz roji teatralney, bet SKctenr, (Sc^iaufpleler, Aomobiattt, *AKUT, u. m. znamif pisarlkie, akcent oftry % pj9,wcy na 

Uo^ auraepl), XHUCAta, £cc/. AHi4eno4x04HH»l) i lew;i, bet ^CUt, M Wrtrfe KonaetC^ett; J?o^ okcik, 

J9oA. (tdC^t Kincf. gledaliaKni, ozhitni jigrauz; Croat. ocmpaS; Eccl, hco. 

glumach, peldokajsnik *, Dalm. glumacz, hlumacz, prika- AKUZACYA, v. O/karienie, 

lalacz ). Aktorowle pr«edneiniai% udawaniem widok iAo- AKWAWITA , y. f. AKWA WITKA , 1 , f. dem. wddka 

tnie niegdyj przy trafiony, albo prsytrafii; sif mog^cy. Jez.  przepf dzona , korzenna gorzalka , Jtaly acqua vita ; ifqilAs 

tVyr.- Nayplcrwszymi u nas aktorami , byli iacy w «zI^o- tjit, tihct^^t^a^tlf £iqnettt. Jak goicia przywita, saraz na 

tach, pi-awi^c awole dyalogi. Dmoch. Sxt. R, 47. Fig. ftole plwo, akwawita. Bratk. T, 3. b. 

Kaidy czlowiek na tym iwiecie ie(^ aktorein, graiacym AKWEDUKT, u. m. Idin, Fars. 33. wodotok, bte SSilffcts 

awci^ rol?; naywifkszym za^ ieft obludnik. Jez, Wyr. lettung. 

Swlat ieft wielkie teatrum, a ludzie aktory. Kras, Lifl. 1, AKWISGRAN, u. nu miaflo niemieckie wolne. Dyh G, bif 

1 oa. WylmienJ ty z niego aktor , bo glow^ , oczyma , i?zy- frepe (Keic^^ltabt %^^ti ( Aix de la Chapelle ) ; Bok, Gdd^y. 

kiem, nogami i rfk^ kaide wytiumaczyt slnwo. Mon. 67, AKWISTA , y. m. iartem : piiak wody, wodopdy^ wddka, 

733. (cf. gieftykulacya ). - Fern, AKTORKA,i. We ein2Baffertrinfer. Por. Joip. 73. 

wszyftkich powyiszych znacceniach , oaobliwie zay kome- AK.WITANIA, u, f. prowincya panAwa Francuzkiego , Dyk, 

dyantka, Mf ^{)dtr¥uitt; AMgetltttt^ %ctme f ®(tianfpteles g, bie ^rovina Onienne. 

tlnil. Vind, ozhitna jigrauka, goderika jigrauzhinja ; AKSYOMA, v. Axyoma. 

RoJf> aKinpuca, KOMeAiaHaa, nosopRua ; Rag> prika- AKSYUTKA, i. iml^ dziewki tlui^cey. 7>a. 53, a. bft 

zaosctina). Nalciy czyaktorowi, czyaktorce, przemie- 9^<lttie etnetfRagb, 

tilt a\% w osobf , kt6r% udaie. Tea. 34, 80. Czrtr. AK- 

TORSKl, a, ie, od aktora^ do aktora nalei^cy, ^ZXLS^M- . A L. . 

belnben, ben^WSet betreffenb, Wcteur = , ©cftaufplflers, ko- - - AL; zako/iczenie rzeczownikdw, wyraiaiJicych nadzwy- 

medyanckij /{o^ AHijeA'^i^HLiH. AKTORSTWO , a. n. czayn^ wielkosc, duio^t, n. p. nosal, nogal, brzuchal, 

^. prawo Ikarienia, h^i SAa%tU^U Aktorftwo czyli po- wielkonosy , wielkonogi, J, L d. bleff CnbUltg bet 

wodftwo kilku osobom sluiy , gdy interes kilku. OJlr, Pr, ip<tuptw6rtf t brUtf t ha^ ®rof = au^ , %. 58. ®rof nafe, ®tof 5 

C. a, 31. a. Stan, iyci© komcdyanckie , bet ^^aufplfs batt(^, @ro^fuP. 

ferjlattb; ba^ 6d^aufpielerlrfen. Wsz^dzie (traciwazy, thwy- ALABANDAj herb^ w mieai^cu na nowiu, szyia koAika 

cil «i? nakoniec aktorftwa. B, AKTOWY, a, e, do ak- z glowv Nles. I. Kurop. 3, 4» z Wloch pochodzi. (Sin 

tow naleia^cy, bte 9f cteii Betrejfenb, 3lf tf n » . Pi«arz akto- fffiappen. 

wy. S.Grodz. a, a 18. AKTU, adff, wtasnie teraz , w sa- ALABART v. Halabart. 

mdy rzeczy, gegenwdrtig^ »ir((i<(|, in ber tb«t. Przyczy- ALABASTR, u. in. (z Greek. dXa/SasTgov , ajgo rov d •t^ 

ny uhordb wewn^trzne , nie czynl^, aieby clato aktu cho- Xa/Setv , trudny do utrzymania dla ^lizkoici) kamieh gi- 

rowafo, ale aposobij^ do chorowitosci. JCrup, 5, a. ^aktiis psowy, mai^cy plaazczyzny Isni^ce, dali^cy slq polerowau 

czynem, ucjynkiem, mit htt %f)^U Chod nie zawsze ak- JCL Kop, 3, 79. bfT 9((ab<tfter. Vind. alabaahter j Boh. 

tUfto ieft flcatkiem aamym dziefa odprawui^, iednak wladz^ illabaftc; Sor. i» ^albajlet; Rojf. axaBacmp'b. a. tllipt. 

zawsze raog^. Sak.DuJg^f. AKTUALNY, a, e, obecny, przez wyrzutni^^s alabaftrowy sfoik na chowanie drogicK 

rzeccywifty, odrazu bfd^^y^ terainy, Oirflie^/ gegeiimirtid* masci. Mqcz. etn 9Uaba(terbtid^^(ein. Miala alabaftr oleyku 

(^oppos. ewentualny, przypadkowy, wypadkowy, przygo- i wylata na gtowf iego. W. Mat. 36,7. (szklenic|^ wddki. 

dny, przyszly). Czym sif rdzni iirz^dnik aktualny od ty- Budny, i6, ) Stluktszy alabadr, wylata oleiek. IV, Marc. 

tularnego ? j9. AKTUALNIE, adv. Tak ied akttialnie i4, 3. przebiwszy alabaftr. Budn. ib. (sloiek alabaflrowy 

a nieinaczey. ^. AKTUALNOSC, y. rzeczywifto^d, ifto- Bibl. Gd. ib.). 3. Fig. biatoi<5 alabaftrowa , iniezno^c, 

ta. AKTYKOWAC, ai, uie, ad. ipf. Zaaktykowad Menbenbe 9Sei$f. Gdziez ow alabaftr czota? gdzie iagod 

per/. wXifgi, w akta ura^dowe wcl^gn^d, wpisac, bftt rdie? Mon. 70, 383. ALABASTROWY, a, e.i z alaba- 

^ctett be9f4ge«, In bU 5lcten aufnebmen. Wolno w pra* ftm, lub alabaftru si$ tycancy, aiabaflets, ypn 3llab«|ler; 

wie naszifm wszelkie piamo aktykowad , co ozaacza wcj%- Boh. aUba(ltOI99/ Rojf. aAaBacmpoBhXis. Sloiek alabaftro- 

gnicnie w akta podanogo piama. OJlr, Pr. C, i,334. Przy- wy. i.Leop.Mar. i4,3. Alabaflrowa banieczka. i.Leop. 

wil^y ten w grodziech nie ieft aktykowany. Vo/. L. 3, 1 7a. Mar. 36, 7. 3. Fig. biaty, yniezny, Hfnbetlb IPei^. Glad* 

Lifty praypowiedne w grodaie aktykowane. ib. 3C6. Wo- ka szyia alabaftrowa. Prxyb. Lux. 45. [F.cct. axa6acxnpo- 

iewodowie mai% cenf rseczom naznaczyd, i do akt akty- bHAHUh, alabaftroksztattny, na ksztalt alabaftru , Gr. aAa- 

kowad. Co/}. G^r. 76. (cf. Oblatowa^, intabulowa^ ). fiasTgotiins^- ajia6acmpoBAaraAKige , Gr. dXatfiasrgo' 

AKURAT, AKURATNIE, adv.iciiXp^ prawie tak , pimktu- d^ifnf) schowanie na alabaftry lub . alabaftrowe sfoiki *, - 

alnie, saczelnie, 4(CttCat, gCtiait, pAnftlii^; Roffl mo- axa6acinpoH0ceul) , Gv. dXa^asr^o^ogor ^ noszs^cy ala- 

iiHO*, mOHMexOHBRO » Feci. HcnuQiHO , HcnuoiH'B ; baftr). 

C<irn.na*anku ; Vind, tinku, dofkerbnu, marlivu. AKU- ALAKANT, ALRANT, u. m. wino Hi«zpa6ikie AlkoAfkir, 

RATNOSC, i. f. ^cistoid, szcseltiobi^ y punktualnos^ , btf czerwone, mai^ce amak dwoiaki , alodki i cierpki. Xrup. 

t2(CC«rateire, ®eiumt9frit; RoJf. np^Hocm^i Vind. inac- 6, 106. (a w^apy krety; ktdr^ Kandy)| zowlv Co- Th. 



ALAMB - ALE. 

6.?) SticaHtf ttlOefn ; Wina «amorlkIe, Frarrcuzlie, Hi- 
sspaiilkie, alakanty. Vol. Leg, ^, i253. iCufa alakantu , 

lb. 3, 57. 

ALAMBIK, y. Alembik. 

*ALAM0DA , y. f. z Fran. modno^<5, nowo^<5 w ubiorze, 
fIfUf 9^0^f / ^Obetta(^t. Nasi owl w niemieckich alamo- 
da ch dragoni dworowi. Twrd. W. D. 8. Naftafy dzisiay 
dziwue w firoiach maniery z cudzoziemfkich alaxnod. 
ib. a, i5l. -ALAMODZKI, a, le, modn^, nowomodny, 
tycz^cy si^ ftroiu nowego , tllObifc^, ItCUmoMfdJ. Alamo- 
dala, nowo^wiecka suknia. Em. 5 J. 
ALATERN, u. m. drzewko, iak ie drugie i^zyki z Yacififkie- 

gozowi;|. Cn. 5. alaternusPlin. bet Sflatftnbanm. 
ALBA, y. f. Koszula druga biak , ktdr^ Xi^za Katoliccy 
podwdziewai^ pod ornat ( cf. Komia ) , btf ^((f/ fin (an: 

gee ^embe mit^ bem ^riefletotnat. KatoUccy Xi^ia alby 

110SZ4 na mieysce efodu. Pot. Pocz. i48. ICapfani w al- 
bach. Pot. Arg. 280. Alby papiezkicy na siebie wtoiyd 
nic dah SA. Dz, 1076. 
ALBERT, OLBRACHT, a. m. imi? m^zkie, Woyciech, %U 
Ixe&^t. ALBERTUN, ma m; dem. 2fI6te*tdJet!. Styszysz 
Albertaniu ! Tea. 48, &. 52. - ALBERTUS uiywane z"wy» 
c zaynie przez szyderftwo z ur«|ganiejn s Dr^gal , Gr;^dal , 
liiezgrabiasz , tclidrz, iotnierz boiazliwy. ( cf. Woytasz , 

Woy ty?o ) ein iifpcf, nnsef^irfter, bifserner <peter, ©impel, 
fin f^troii; fin fnrd^tfamer .^afe. Dwie fraszki wJerszem 

drukowane wprowadzity w takow:^ wzi^tofc imi^ to Al- 
bertut. Jedna pod tytufeni: Wyprawa plebafifka Alberta- 
aa na woyn? ; druga: Albertiis z woyny (w Krak. i5q6.) 
S4 szyderftwem z plebana fk^pego , wyprawui:^cego paro« 
bka na woynf ; tudziei iunakieryi tego po powrocie. Zti^d 
Opaliiiiki w wfl^pie do satyr: Myjjlalem, coby pica c pod te 
czasy w Polszcze , czy sielanki , czy fraszki , czyli. sowi- 
xzatow, Albertusow, czy bayki, czy tei oracye. Opa/.Sat, 
J. Kiedy o Tatarach slyszy, czy to nie bie^y, iak Alber- 
tus z "woyiiy ? £irA. Ex. 28. (cf. Matyasz z Podola j iol- 
nierz boiogrob/ki , papiezki ; junak). 

ALBO, ALBOWIEM, ALBOZ v. ABO. etc. 

ALCBANT V. Alszbant. 

ALCIIIMIA, ii. f. (2 Arabfk. artykutu a/, i wyrazu chimia 
czyli cAemia, ktorego zrzddiostow trudno z pewno^ci^ 
ivyprowadzi^) sztitka mnlemana robienia zfota, zfototwor- 
f:wo, Wf Wfc^fmtf, ® Olbma^f rey , Rag. zlatotvorftvo ; 



. ALEA - ALE!«B. 



XI 



▼ech; Roj: HO \ EccL 06a ve; {Grae. uXXcn Syr. t-<hH 
ela ; Aethiop. i^^^n ola 5 Chald. Talm. r^hn alia •, Germ. 
affein, cf. Lat. alias). 1., in corttrariuniy przecz^c, mo- 
w? odwracai;icr lecz, wszakie, ^et, affftlt, Pifkny byt 
wyiazd, ale... Kras. Lift. 192. Choroby regularue latwo 
rozpoznad moina; ale nieregulame, ale ukryte, ale z kil- 
kii ikladane, rozpoznad ci^zko. Perz. LeA. Of)- Boday]>y. 
to twoie ale i iezeli djabli porwaii ! Tta* 7- '• 58' Cum 
enclit. nlei, fwibfnt (v. all), a. desiderando, z ulkarza • 
nicm si? , za^c si? , abft ! bwfe »a^ 1(1 ba^ ! Ale zc Jey- 
ino^ci doti^d nie wida<: ! Tea. 3o. c. 24.- 3.^ conjirmarive, 
potwierdzai^c : iiiz ci takieft, abct ftfpUc^/ ja bO*. Ala 
CO robit ! t. i. masz przyczynf ganit on?- L. - ». intension 
nis, ale; ale tei, ttbct auc^^. Alemci mudal! Ale^si? dogada^! 
Cn. Ale bo siortrzyczko nie lubi? , icby mnie tak spie- 
gowac. Tea. 49,^.49. Ale bo ich zwiedli. Tea. 45, </• 
72. Wyb.^ 5. cww irrisione szydzJ^c, t uszczypliwoiciii , 
wey ! przeci^i ! ja bodj, abft hti. Ale^ Ikromny, gdy dru- 
gich biii^! Alei pilny, gdy ie^6 Cn. II. ale Subjlant,-. 
"wada, niedoikonalosd , przcszkoda, przywara, fin Qfbft, 

ftnf «fbenfa*ffit, fin ^inbftmf , ain(lj>f , SWanget, %t" 
brechen, fine tln»offfomnifn|cit. ( Kinrf. madesh , vmashik, 

lifs, lisa, prigovor, fkasnoft, kriunja). Nikt beif aK nik^' 
bez wady. Jak. Ez. loi. Rys. Ad. 44. Gom. Dw. 9. 
Searw.P.ef.lj. Wad. Dan. 5. Tea. 7, c. 58. ( NulH sunt 
visi , ^ui caruere nisi. Vind. Vsaki ima swoje Jise, rtu- 
he , samere ; Shtac. fdjbi nid fWl »(a(ln« ttebf Ofl, 9Jf«i 
M bcbrebO , rtetibi nf*ibil ; nullus sine naevo ). Nic masz 
na ^wiecie iadnego takiego , By nie bylo ale , w -wielmo- 
ino¥ci iego. Rey. Zw. aiy. 6. Niemasz, ktoryby si? 
w czym nie potkni^l , albo iak Polacy mowi:^ , nikogo bez 
ale. JBudn. Ap. 67.- By nie ale, bytoby 'wszyftko wcalc. 
Zegl. Ad. 7S. Cn. Ad. 62. Slovac. Ub'bl ffb* ne bpro, 

wffrfo bl bobrf bolo; Ger. mm bag Wfnn tti*t »itf. Ale! 

inrerj. Ale ! ale ale ! Franc, a p/opos, Slavon. eh zbilja ; 
«*! a propel! »ei( mifg flnfaiTt! Alel ale, przypomnia- 
lem sobie! Tea. 3o, 6=. Ale ale, a prQpos , pani mi m6- 
"wiTti. Zabt. Fire- SUm 
ALEA , ALLEA, ei. f. z Franc, przechodnrk , przechodnia , 
ulica drzewna, ulica, droga drzewami wysadzona, szpa- 

ler, finf srttff, fin (S^attengand* BoA. aifgf; Vind. 

sprehodishe. . - Poszed{ z nim w jednJ^ cienift^ ale?. Lub. 
Roz. 191. 



C/na^ zlatotvomoszt •, Vind. slatodelauzhnia. - Mniemana ALEGACYA, ALLEGACYA , yi". f. prtyt6czenic , przywo- 



uniieif tiioid odmieniania kruszcdw iednego w drugi , o'so- 
bllwie zas w zfoto. Kf. Kop: 1, 58. Kras. Zb. ( cf. Chi- 
mia, kamiefi filozoficzny ]. ALCHIMIK , a. .m. ALCHI- 
MISTA, y. m. z?ototw6rca , czlowiek trudni:icy sT? przei- 
Aaczaniem kruszcdw, bft IKfcflf mifl^ ® Olbmac^f r. Croat, zla- 
totvorerz; Rag. zlatotroraz j Ecr.l. 3AanioinBOpei|'b {Gr. 
Xfvffonoior). •- Franciszek, przedtym pieniacz, teraz alchi- 
mifl^ , Dmucha coraz na w?gle , przy piecyku .siedzi , Za- 



dzenie, cytgwanic dowoddw , btf Citation, OlnfubCUnd 
finft ^f Wf i^flf fff. Chc%c alegacyi^ wyroiumiec , tizebn si? 
tego pisma, z ktdrego wzi?ta ieft, doloiyc. Sekh 8- 
ALEGOWAC, ALLEGOWAC, al, uie. aff. imp. przy- 
tacza<5, przywodziif ^ dowodzii5 , c3ftowac, anfUbtCtt, (^tU 
ttn, bfWeiffn, bflfgen. Czascm Apoftolowie kilkiem sJdw 
tylko allegui^. SeAL 8. Potrzeba wyrozumienia slow , kto* 
remi allegowad chcieli. ib. On dawnoscii^ allegui^c albo 
doWodz^c , tak pisze. Wi^n. 393w 



geszcza 1 rorwflza , przerzadza i cedzi ; Pcfne proszk6"vy 

chemicznych szafy i ftoliki , Wsz?dzie torty, rctorty, ba- ALEMANNJ , herb, tarcza na dwie' cz?sci wzdiui podzielo- 

nie, alembiki. Krat. Sat. 26. na j ife iedn^y ftronie triy kiile armatne, na drugiey dwie. 

ALE. I. ConJ. lecz, bo, poniewai, abft, alffin, bftttt. Boh. Na hetmie panna , laui^ow% koron.'i uwieficzona. Me** I. 

iilf ; siovac. ate, aU; Sorab^ I. aU, baCf ; Sor. 2. alf ; Xurop. 3, 4. z Hetruryi pochodzi. €in ®ap|>ftt. 

Corn, al, pafc, pa, ali, samuzh j Vind. al, ali, ampak, ta- ALEMBIK, ALAMBIK, a. m. ALEMBICZEK czka. m. 

nuzh, temuzh; 5/apow. ali , pak ; Bosn. al, alii, a, da, dim. (z Arabfk. artyknfu al-, a z Greek- UfA/it^ tyU 

aeggo, nn, ma; Hung, de j Croat, ali, pak, alipat, iw?go, tnaca^cegf^, co, caly wyraa alembik ) , naczynie chemiczne 

2.m 



t» 



ALEMBI - *ALHER, 



baniai^e, na ktor^m wapory i sublimat ciat unoBZ^cj sif 
oaiada, slui^y do przep^dzania wodek, roz{j|czania meta- 
16 w; kukurbita, kolba, htt S>elm , bCt ^0f)ttnfopU ^^ 

Jtolbf n, 2)e|tiUit 5 , tgd^ibef often. £ccf, aAemeHKl), Bvm, 

lambik, kappilo ; Rojf'. Ky6b , Ky6MKl), KOA6a, ma- 
jaH"b , KaaaHeiib. Naczynie kruazcowe waikowate, w gone 
■wypukJe. KrumL Ch. 53. GorzaJk? na alembiki przepu- 
s<czaii|. Jf/. Rc^L 3, 374. Alembik ^lepy, kukurbita. Syr, 
a84. Alembik podwoyny cf. Bknia krf tna. 2. jFi^. puici<! 
CO na alembik s brad pod roztrzi|8anie , przez mfynek prze- 
puszciad, przez sito ptze«iewat% przecedzad. O^ Wyr. J)le 

€e«fwr paflireti faffen , burdjfte^eto. 
At-EMBlicowY, a, e. odaiembika, hen S^clm, ben gotten 

bCtteffenb; ^Olbens Rojf'. Ky6oBMH.- Piece chimicane alem* 
bikowe. JCrumt, Ch; 24. Alembikowa wddka. Vol. L, 8. 
i44. przepfdzana, przepalana wddka, przepalanka, abge^Os 

grner ©rantwein. -Rq^ aucMAKa. 

*>\L£SZ Con/, ai, alic, dopdki, bl^. Rogami ielaznemi b^- 
dziesz przemiatai ziemif Syryiik%, alesz i^ ikaziaz. i.Leop. 
3. Reg, :iiy ii* Dusza gor^ca lako ogieh paUi^cy, nie bf- 
dzie zagaszona , aleaz co polknle; a cz{owiek s^oiliwy 
w u^ciech nie przeflanie, alesi roziarzy ogie6. i. Leop, 
Syr. 23, 22. . 

ALKXANDER, ALEKSANDER, dra. m. ALEXY, ego. imi^ 
m?zkle. Boh. SdeS- Krdl Polflci Alexander IV. brat 
Olbrachta. JCraf. Zb. Rojf. Olech, d€m. Oles qu. v. -- in 
ftm. ALEXANDRA Rus. Olechna, Dem. Olcha. Sim. 
Siel. ALEXANDROWICZ , a.m. i. herb, dwie kosy 
odrzem do siebie obrdcone; przez ^rzodek dwie szpady 
niemieckie; % Litwy. Nies. l. Kurop. 3, 4. eltt ®flpi>en, 

2. Imif familii, fin gamiHenitame, 

ALEXANDRYA, yi. f. miafto Egipikie od Alexandra W. za- 

]ozone. Gwag, 682. Xras. Zb. 9l(eranbrien in ^egypten. 

ALEXANDRYISKI, a ie, przm, z miafta Alezandryi, au^ 
^letanbtten* (R^JT* axemcaHApiHCKaH eywaras ragalowy 
papier i aACKCaHApiBCKiM xKcnxb s sennes). 

ALFABET , u. in. abecadlo , z dwdch pierwszych giosek 
abecadia Greckiego : alpha, beta, batf ^\^\iaU% Ui^ ^ & 
Vrzeno^nie. Jak nam zo wai parafianin ma przyganiad ! on 
ieszcze alfabetu naazego nie zna. Tea. 19,0.79. (tonu, 
sposobu naazego; et (ennt batf Comment, tinfettt XdU nO(^ 
ni*t. ALFABETOWY ob. Abecadrowy. 

ALGIEBRA. y. i. (z Arab, algiaburats rzecz na czfbci roz- 
toiona ) , nauka rachunkdw za pomoc^ zrdwnaii , ble 9((s 

gcbta, bU ©ucfejlabentec^ttttna, bie ttnaloft^. Naysubtei- 

jiieysza rachunkdw nauka , przez litery zamiaft liczb. JCras- 
Zb. Literalny rachunek. L§s. 2, 112. Celem algiebry left, 
podadi spoaoby wynsjezienia regut powszechnych , do 
r6zwi%8auia wazelkich ^agadniefi o ilosciach. Jak. 
J4at. 2, I. ALGIEBRAICZNY, a, e. przm. tycz^cy 
81^ algiebry. algebftifl^s n.p, Dzia{anie algiebraiczne. Jak. 
Mat. 3, 82. 

ALGIER, u. m. Kjrdleflwo barbaryyfkie w Afryce^ Dyk. G. 
IKIgier tn aftifa. ALGIERCZYK,* ALGIERTANCZYR, 
a. m. a Algieru rodem, ein Wgleter. Boter. . 2. przen. 
rozboynik morlki, ein ©eetdttbet. ALGIERSKI, ALGIER- 
TANSKl, a, ie. przm. ^rigietif** 

♦ALHERUNT, u. m. wtokno, tkanina robiona z azychu, 

n^dza, ein peug von undc^ten ®o(b : ober eilberf Jben, edi'idf. 

Od aztuki alfaeriintu , alias n^ dzy bogat^v aaerokicyy slotj 



ALI - ALKL 

ieden) od nfdzy w^zki^y, groazy i5; od aztziki o^dzy 
ubogiey groazy 6. Vol. L. 4, 358. 

ALI , ALIC , ALIZ , ALJZCI , ALISCI , Wykrz. s oto , ot, 
a oto, iuici, patrz ! fte^e I flebe ba! f(^aul ba! Sorab. 1 4 
^le9; ^(ei^C)o! ('Kf/ui.ali, al ne?? czyi? wzdy!) n.p. Leda 
o ma!^ krzy wdf , ali aif wnet bii:| , Fatrzie zaai^ po chwili, 
ali z sob% piiv Biei.Sn Niewn 21. Alid oto idzie. i.Leop^ 
Gen. 29. (a oto 3. Leop J. Zaledwlem tam wesffa ; ali 6 
przybiegi domnie, Niemc. Kr. 2, 16. Pytaai^, czy iui dziefr 
nadchodzi , alii! mu odpowiedz^ , ie iui iutrzenka wftaie* 
Radz. Z. P. i5. Gdy aif iednego dotkn^Y, wnetie oczy- 
azczony byl", takie i drugiego, alid i drug! czyfly zollaL 
Sk. Zyw. 1, i53. Zaledwie tam weszly, ali^ci nieprzyiaciele 
widzied si^ dali. Ufl. Konji. 2,^1 1 1. 2) ali<f s ai, aie, *alesz, 
izali^ nie, dopoki nie, a moie *, Mxi, nlc^t ebet aM. Nie bf df 
iadt, alii sprawif poaelftwo moie. Leop. Gen. 2^, 34. (ai 
pierwey odprawi^ rzecz awoi^. Bibl. Gd.J Niecbay nie zaraa 
ayua dai% w atuib^ , aliiby aif godzif. Gliczn. Wych. J. 4. b. ' 
Day temu, day owemn, ali<5 niemasz. Cn. Ad. 149. ZegL 
Ad. 26. (dzis day, iutro day, ai aam niemaaz nie. Cn.Ad.) 

ALIANS, u, m. 'ALIANCYA, yi, 'Alianaa,' y. i. sprzymierze- 
nie, soiusE, zwi^ek, umowa mi^dzy narodami , bte ^Uiin|^ 
bd^ '^iHlbni^. n. p. zawiera sif aliaas mi^dzy dwoma prze- 
loienftwaml osobnych kraidw. Jez. Wyr. Alians odporny, 
zaczepny, co obacz, — ALIANSO\VY, a, e. przm. aprzy- 
mierzeiiczy, aoiuszowy, zwi;izkowy, SB)tnbe^:. ALIANT,a, 
m. bfd^cy w przymierzu , aprzymierzeniec , soiusznik, bet 

Slliant, SBunbe^genof • — w rodz. ieti. ALIANTKA, i. bit 
>ttliantinn, iBunbe^genofftnn. 

ALIGEROWAC, al, uie. cz. niedk. T. kruazcu iakowego 

przymi^szad, mit elnem anbern ^ttcSi oerfegen, legiren. 

n. p. Srebro domowcy roboty aligerui^ na 7 tdtdw fayn- 
zylbrut osmy lot miedzi. Rzecz. Zi, B. 

ALKALI, n. nieodmienia si^. z Arab, sol tugowa Torz. Szi. 
73. sol, ktorey ikutki przeciwne a^ kwaaom. Xras, Zb. 
Sdfali; IKiealifc^e^ ©alj. Alkali atafe lub lotne. ALKA- 
LICZNY, a, e. przm. alfalifd!^. n. p. pTyn alk. aprf iny nie- 
widzialny. Os. Fix. 1, 3oo. elne &aiaxt 

ALKANT ob. Alakant. 

ALKIERMES, u. m. z Arablk, 1. gatunek robaczkdw, do ktd- 
rych naleiy takie poliki Czerwiec, iak ziarka u korzeni 
pewnych roslin znaydui^cy ai^ \ a nich yrytlaczai^ priEedni 
czerwony czyli karmazynowy aok, bec ^ettlie^ , ble €o<(e: 
niSe. (por. Czerwiec). jkarn. karmesh, (furmizh, furmazhize, 
zheshdla). 2) Syrop lub proazek wzmacniais^cy, z pomienio- 

nych robaczkdw, ba^ SLztPxtii^viXux, ^artb4ttferptt(9et, bet 

^erme^fptnp. Syn i344. Dyk.Med. W za^b bol4cy wloiy^ 
alkermesu LubeUkiego. Czachr. 97. Jak alkermeay, tak 
i bezoary, Nie poratui%, kiedyczlowickftary.Ze^/. i4c/. 328. 
Ktdremii alkiermesy tdy zbydi moiesz mdto^ci?.A'cAii'. &5. 
AL^ERMESOWY, a, e. przm. z alkiermesu, jtenue^sn.p. 
alkicrmesowy syrop, alkiermeaowa wodka. JCras. Zb. 
ALKIERZ, a.m. ALKIERZYK, a.m. 1 ) ;>rze/l ; wypuftek, 

naroinik (por. wykuaz) ein ISetf et, eine 9(er(er(lube, Zbu- 

dowal na :scienie kobcielntiy alkierzyki albo ganki W kolo. 
1. Leop. 5. Reg. 6, 5. Wydatny alkiera z sciany, proiectum 
Cn. Th. 2) Jzdebka, pokoik maty uftronny, etn ^eitensiflls 

ttiet; ein fleine^ 9^ebeniimmer, ein 8tftb*cn. Goapodarfkie 

budynki poapolicie w sobiezamykai^ izb^, alkierz i komorf. 
O^. Wyr. Fokoie goicinne s garderobami , po dawneoui 



ALXaW. - ALMAR. 

atkierse« Kreu. Podft, 3, iSg. Jesli uprzcdzi rywala, to go 
z«imkniemj w Jeymobcinjm alkierzyku. Tea, 24,i 26. Cztr. — 
WLacSrz, arcona*, Boh, flrfpt,Wif9r; ^^o. atfpr, Wpfatfa, 
y«Wla(fa; Sor. i, rontWarf, ^ObtWarf ; JCarn. ajhker, afker, 
Mhker, ahkerzhek, nahishje*, Croa. nahisje ; ^oj. (strasgjak, 
rjardak ; Rojf. HepAaftl), HapAanL ; M^pAaHeKl). 
ALK.OWA , ALKOHA , y. i. ALKOWKA xd)-. i. s Franc, 
alcove ; HUzp. alcoba ; Arab, elkauf, elcobat r prsegroda, 
odgroda, oddziat w izbie na toika, bU lK(f09f* Wielkie 
loiko w alkowie sypialnego pokoiu. Tea. 20, &. 49. 



•ALMQ - ALZB. 



iS 



ennar-, U^^. 'almariom, armarium ; J^r^iic. .i Bo/n. ermiir^ 
onnaricz i Slaw, ormar, omarf Karn, olm4ra| omlira ^ 
V\nd. ormar, omara, yomar, vomarizh } Lac, srxed. arma* 
rium, armaria, almaria ; Franc, I'armoire ; liiszp, almario \ 
Hoi, armaris, ammaris, almarit. n. p. Kleynoty w cudo- 
trnych almaryach rozloione, Star, Dw, 27. Pism swi^tych 
almarya. i, Leop, lift S. Hier, 4. (acbowanie 5. Leop,)^ 
Kramniki mai4ce w okoto oJmarye w aobie. Star, Dw: i a. 
Siedz4 sobie w ka^ci© iako olmarye. Fetr. £t, 77. (por, iafc 
mitosierdzie w miirku). 
ALK.OHOL . u. m. spirytus czyli wyikok winsy nayt^iazy, *ALMOMOR , u iydow , fk6i przed ottarzem , gdiie paalmy^ 



ciecza biala przeiroczyfta, bardzo lekka, ulatuii^ca i zapaliia. 

N. Fam, 6, 3o6. 3JIcol>oI, tct tcitifte unb jtirljle fflcingeift. 

ALLARM ob, Larmo, Trwoga. 

ALLARMOWAC ob, trwoiyd, niepokoitf. 

ALLEGORYA, yl. i. z Greek, od wyrazu aXXo i ayogim 
AOwi^ inaczey czyli co innego , to ieft nie to co wla^ciwie 
"wyrazy oznaczai^ : przeno^ue wyfta-wienie lub wyarowienlc 
calego rzeczy cii^gu. Przyb. nazywa allegoryjj : przyobraie- 
nie albo przenosnia w my^lach. Szt, Pis^ 1 2. btf 9(IIf ^OtlC/ 

0lf td^ni^rebe. Stow, prebmenon^atelCa, 3notvfa, 3ti^tagite(fa ; 

Ao^c. ajiAHrop'ia, HHOp'&M'ie, ^HOCKaaame ; Rojf. uho- 
B'bnsaHTe, npiiniHa. n. p. Sea na iawie Orzechowjkiego, 
icft aIlegory4 opfakanego ftanuRzpItey. — Mowic pod alle- 
gory^ ; allegorycznie, figurycznie, przez podobiefiftwa, d^C^ 
^tii<^, in iBUbern fpr^C^en. Pod allegory:^ o tym mowil, 
So/u Kom, 4, io5. Mowij^cy pod allegory;^ : Bojf, np«- 

moHHHKb, eiit ©leicfemfrebner. ALLEGORYCZNOSC, 

i. z. wyflawianie w podobiefiftwach , .figurycznoiiJ , ' blc ^1= 

girlWelt, ba^ «ttegorifd)e SBcfcui Kojf* HHocKaaa- 

meABHOcml). ALLEGORYCZNY, a, e. przm, ALLEGO- 



i himny spiewaiJi. Sk, Zyw, 1, 196. htt ^WmttitX^&f, 
•ALMUZYA, yi. i, kozuszek czyli futro popielicowe 1 kaptu-« 

rem. JCrom, 63 1. C?in SBiffic^peli wlt cliiet Aapti(e. 

ALOE niodm. n. ALOES, u. m. ALONA, y. i. ro^llna od 

kilku gatunkdw, naypospolitszy aloet przeasyty, alow per-* 

Joliata, Kluk Dyke. 91 (of. /^c^r. ta-^hnn * Cx. dlu\ A A 1. 

alO^e ; RoJJl a^OH, caeypt ; Kurn. lezijan ; Xro. netr«ask 

morazki. n. p. Aloe, drseMrko Jndyiikie, agallochH^m^ 

rayflcie drzewo. Boter, 174. Urxfd. 317. Sttoe^Oll/ ^Atte 

bte^^pll* Myrri|, aloe i kaasya^ wszyftkie szaty twoie pachnii. 

Bibl. Gd, Ps, 45, 9. Aloes teraz pospolicie czarni^ helen% 

zowi%. Budn, Prov. 7, 7. 2) AlOe, Alona, sok g^fty iak 

iywica, 9((oefaft. Urxfd. 317. KluM.Dykc. 1,24. Kto ct^fto 

poiywa aloe, to iefl alony, Aoku iednego siela zamorikiegOy 

ktore zowi^ temie imieniem, zachowuiezdrowie, SUn, 191. 

Mito^f^ mif dzy braci^ podobna ieft do aloesu , ktdry raa 

tylko w fto lat kwitnie. Zab, 5, J23. ALOESOWY, a, e. 

przm. z aloeau , lub iego si$ tycz^cy , %Ut t n. p. Kropla 

aloesowe. Urzfd. Sieii.^ JCo/c, aAOMHbi|i< Bojffl ca6yp- 

HhlHL, CaGypOBblH. 



RYCZNIE przst, przeno^ijy. podobieftftwem ozaaczony, >VL1*HA, ALFA ob, Alfabet, oe. A, 

figuryczny, afffgottfc^; Koi^. i Rojf. HHOCKaaamexiMUii, ALPY, y. Gen. Alp Inb Alpdw, tyjfco w L mn. wfaiciwio 

A/ _ W- A *i _ l.>_J- f J,l_*_l_»^ Wr> 't l *T« • » "T. • T% 1 .^* 



aHaMenaznexiHU^, npiiinOHHLiii, Allegoryczny wykfad 

baiek Ezopowych. Zab. 6, 366. Niektdrzy fwierdzili, it 

Ho^era dzieta allegoryczne s^. 
ALLELUIA ob, Halleloia. 
ALLODYALNY , a, e. przm, dziedziczny^ Dobra allodyalne, 

dla rdinjcy od lennych. Czac. Rfhp. ^Ooblals; ecUld^. 

Allodyalne dobro, JCarn. podank. 
ALLUZYA , yi. i. oznaczeni^" czego^ nieznaczne. Xras, Zb, 

przyrznienie Mqcz. zmierzanie, przymowka, zakrawanie na 

CO, tyk, przytyk, przygrawka, bie SlUuflon, Sltlfpielung, hai 



gory oddzielai4ce Wfochy od Niemiec i Francyi. DyAc. G. 
Wyrw, G. hie aipen, ba^ SHpengebArge, a) prxenoMa 
wszelkie gory wysokie, Kroa, i JCarn. planina. — A!p€9 
Sanocenses Poloniam ab Hungarla dijlermlnant» 
D/ugosz, Kray nasz od Kr^paku i Wfgierikich Alpdw 
wszerz ai w mroine sif rozci^gnc|f tryony. Fsatmod, aS. 
(por. Tatry). Szli przez wiele Alp ogniftych, przei fkaty* 
•wiazary. Przyb, Milf. 56. ALPEYC7.YK, a. m. mieazkanieo 
Alp, etit ^IpcwUtO^inct; Kam, planinz. ALPEYSKI, a, 
ie. przm. ^(pifcf), ^Ipctts Karn, planinfke. 



S^iniielen. n. p. wyszydzac kogo nie w brew, lecz alluzyjj. ALSACYA, ALZACYA, yi. i. prowincya Francuzka nadrefi- 



ALLUDOWAC, at, uie. cz. niedh, biernie nieuiywan^, na 
CO hib na kogo = przymawiai^, namyka(!, dotyka^, zakrawad na 

CO, zmierzai:,3f4<:z; anf fttpa^ atifpieUn, etwa^ verblumt bc: 

tv^ieil. Boh na neCO naxaiat; Rojf, MaMenamb, HaaieKMyml). 
*ALMANACH, a.m. Kalendarz, a osobliwie taki, w ktorym 



ika,Stolica ieyStrasbiirg, Wyrw.G. 3o4. iS(f<lt. ALSACKLI, 
ALZACKI, ALSACYISKI, •OLSACKI , a, ic. przm. tX- 
fafifd^. Ziemia Alsacyifka. Owa^* 444. Olsackie Xi^i^U.^ 
Fapr. Prx. A. 3. ALSACZYK, a. m. z Alsacyi rodowity, 

fin (flfa^er.— wrodz.i. ALSACZANKA,i. bie €(fa$mnn» 



nie tylko za^mienia, bi«g ciat niebieikich, ale tei aspekU vALSIKlECZA, y. i. gatunek sukna, etne iZttt 2U(^. Clo oJ 
planet czyli uwagi aftrologiczne s^ umieszczone, f^ bcbctls welensow Gdanfkich, Alaikieczy - - Ko/. L. 4, 358. 

ttu dnen ^lenber , worin befonbet* ble Hfpeftcn bet alszbant, alcbant,aldzbant,haL€Bant,halz. 



SSVmmg{ilC\&)Cn (l<(^ be^nben. n. p. nie chcieli aftrologii in- 
•zey albo almanachowych aspektdw. Oczk. prx* a4. W go- 
r^cace zbytni^y, w kolice^ niepatrz^c w almanacb, do 
krwie idziem. r. t. 26. t. i. nie awaiai^c, czyli "w alma- 
nachu dobry lub zty ieft aspekt na puszczanie krwie. 
•ALM ARYA , *01marya , yi. i. ' ALMLARKA , i. i. xdrhn. 
mieysce na achowanie , azafa, icrsyoia, bet ®d^t(inf* Cx, 

iXtMUf «maf«, ifmA^ urmgtf^i Stow, almarto; Daim. 



BANT, u. m. - zdrb. ALSZBANCIK, HALSBANCIK, a. 
HALSBANICZEK, czka. m. z Niem. bit^ ^A(^bat|b s cz^C 
ubioni do prayosdobienia szyi sluii^ca. Siaw. ||Al^e ^ Sor, i« 

f^tpne reqajf, ftbi^ne wobwcfi^f; IVi/M/.halspand, og^rlin, 

ogerlenizb, ovratnjak, nSgerliza -, ^JCroa. ogerlifia, gol^r, na* 
gerline; A^ar/i. nagerlina ; Reig, ogargljaj; Dal^ ovraticsaf 
RoJf. oiKepeAie, oxepeA£H4se, omeanHKl), caJumeHb, 
oGMUsb \ EccL o^esie » yOpycib » mohkciso. iu p. 



«4 



ALS2T - ALTBIL 



ICosztowne owe alzbanty. Rey Zw, 5S, Przez szyi? . wlsial 
iej halzbant kamlenmi sadzony. 0/tc. Of^. 304. Kalsbanty 
na azyiach wiclbt^dow. Rudz, Jud. 8, 21. (Klcynol)'. Bibl, 
Gd,) W aldzbanty i laftcuchy ubierac si^. ZbyLZyw.AAyb, 
Na 3zyi taiicuszek z alszbancikiem. /?«> W2. 53. 

ALSZTUCH, ALSZTUK, HALSZTUK, a.m. HALSZTU- 
CZEK zdrb, a. m. z Niem. ba^ $a(^tU(^! chuHka na szy^ 
if, szyinica. £r/i. 1102. krawat, opafka szyi , pod^i^^zka 
^rdia. Vind, holfteh ; Rojf, raxcmyKl) , raAcm) Meicb , 
mochXHKa , KOChJHOHKa ; Croa. golerecz, rubecz *, /?^^«r- 
ovratak, mahramiza *, Slap, marama na vratii, p6shn. n. p. 
Mocno szyif halsztuklem 6ci;|gali , aby si§ stusznieyszcuii 
>vydawali*. Zab. 7, i33. Zdcym podwis^zki,. alsztuczki. 
Zab. 9. 75. jSycA. ALSZTUKOWY , a, e. przrris $vl(0r 
tud}' Ro/f, rnxrmyiuHhivi, kocuhomhwh. •ALSZTYN, 
V. m. z Niem. jnalfilfteine; Lamlenie drogie, ktore kobiety 
na szyi nosz^ j to co Akzbaut. n. p. Anki-y, szarpy, alszty- 
ny. Hour, SA. Sic^. 

'ALT, n. m. z Wioflc. w muzyce: gtos gorny, wysoki, go- 
rogtos, bet 9(It, bk iKIrflimme. Glosy dzicl^ si^ na basy, 
tenory, alty i dyszkanty. OJlror. Myist, 44. {por. Altnifta). 

ALTANA, y. i. ALTANKA, i. i. zdrb. 1., dach poziomy 
na badynku, lab tifi izdebka wydana na dachu, bet 3((s 
tail; bet <S6Sft. a., w ogrodach «ft?p, mieysce ogrodzo- 
ne do posiedzenia, cWodnik, ba^£u|lNu^, ®«rtefl6«tt^/ 
eitif £<lltbe. Altany w ogrodach murowane , ftolarikie, 
sapalerowe. KIuk.Ro^L 1,76. Skryta si^ do altany wogro- 
^zie. Tea. 52, b, 44. Altana s It^cia przed domem. Tea. 

3o, 3.- Boh, aXtm, altanef, pamlac, pawlacfa; iJwg. 

prozorlscte ', Da/, a^tnicza, szumcbenicza ; Cro, chardak; 
Tu/. cjardaak } Bo^n. ftrasgjak , migna , xnignal ; Rojf* 
mepeMl), mepeMOxl). 

Al/TAHYA, yi. i. fundusz na oharz, prebenda koscielna, 
sapis na utr8ymanie oharza , Me ^Cttartelc^^nuitg , tKttats 
^ifhtng. Xi^dz ten o altary^ swJfc ktotnian uftawny. Wfg, 
Org. i8. ALTARZYSTA , OLTARZYSTA , y. m. kapUn 
lub atuga ko^cielny przy pewnym ottarzu , bet Sflttftifl. 
Poayfa pleban po altarzyft^. Wfg. Org. 5. Boh. oCtarjf. 

ALTECA , y. i. z Wlofk. ton wspaniaty , przepych , wy- 
nio«Jo^<5, paii/kosiJ, tie j^O^ett, S^tXlXWdt- Przypatry- 
wa! -sif wszyllkic'-. dworney altecy i armatom. Tward. 
Wt. 55. 

ALTEMBASf u.m. materya iedwabna grubo tkana re zJotem. 
Wfod, (wTureckim a/fyn znaczy zto to , a bas materyi^ ) 
odpowtada Francuzkiemu brocard. Cztr. R^kp. Paszk. Dz. 
139. {par. Mnauibas) eitt felbitet <latC Ittit ®olb 
Iwt^mhUt ©toff. ZIotogtowy, altembasy. Stryik' ib:t. 
Vol, L, 4, 81. W altembasie osnowa iedwabna, w^tck 
afoty;^a w zfotogfowie, wi^tek iedwabny, osnowa ztota. 
ALTEMBASOWY, a, e. przm. |)Ott®o(b(lDff. W nledofta- 
tku i pMciennc ryzy za altembasowe ftoi^. Fim. Kam. \ 10. 

ALTERACYA, yi. i. zmartwienie, rgryzota, smutek, bet 
%t9X^f bft^ i^jttltett. n. p. Jedynie altcracya smierc mil 
przyipieszyfa. 

ALTERKACYA. yi. i. «p6r, spraeczka, Cttelt, ©ttettid= 
feit. Za Ludwika o poradlnym dfuga altcrkacya byfa. 
BieL 307* 

ALTERNATA, y. i. kol^y pn;emienieifta si^ , przemiana, 
odmiana , napr2remian , bit SBec^feC , bit OTWecbfelttng , 
^enbetung* WklaMtoracb ma bydif alteraata, ieby raz 



ALTER - AMAN. 

t*olacy, a drug^ razs^ Nicmcy opaty b^'li obrani. Herts St* 

i53. Czas zwykfe zdziatal alternaty, W bwi;\tyni nauk 

dzis ftoi^ warszlaty. A'ras. JLis. 1, 3i. Smiele si^ Popiel 

w duchu z kota ftrnty; Wymysla roine igrzyfk alternaty. 

Kras. Mysz. 5o. 

ALTEROWAC Sl^, zatm. nie</-*. ZALTKROWACSI^^o/*. 

frasow.'cc sif , marUvic sl^ , gryiC si^, tuvbowat sl^, trapic 

si?, fl(^ ^drmen, gt^meil. n. p. O tych potwarzach wlc- 

dz^c , naymniey si? nie alterowaf. Sk. Zyw. 2, 453. Z ser- 

cem trwoiliwcm i zalterowanem szta do ko^ojoia. PaJ}, 

I'. i-G. 

ALTNISTA, ALTYSTA, y. m. ^pJewak do aitu, alicm 

splewal^icy, gornotony, wysokotouy, bet 9(Itifl< 
ALUN, HALUN, u. ra. gatun^k soli ziemney. Kluk. Kop, 
1, 93. btX S([(tlin- i«^. alumen ; Gr. oX/uif, Boh, alatllf^ 
fiUncncC; (ebi*f. ALUNISTy, a, e. przm. obfity w aJun , -^ 
pclen alunu , (llaun^flfttg , flfaUUtdcft. ALUNOWAC, aJ, 
uie. cz. niedk. alunezn zapravviac, rttlt i{(((tun DetfC^fll , 
(lltnia<$en. n. p. alunowanle wodki iefl szkodliwe, ALU- 
NOWY, a, e. przm. t. i. z a?iinii, czyli afunu si? lyczqcy, 
n. p. ahinowe gory, kamicnie. Lad. H. N. 2. Boh. ^c^z 

tnencoipi^. 

ALWAR, a.m. Gramatyka tacJfiflca Jezuity Eraanuela Ai- 
wa ra , z ktorey uczono w szkolach. MoHy 73, 127. ble Ids 

feittlfd^e ©tammatif betf STlwat; fo Die! »ie bit 2)enttt. 

Z przycinkiem : Sama lylko z Alwara nabyta Lacina , Nie 
uczyni dobrego dia oyczyzny syna. Zab. 10, 237. Zadnym 
mi sposobem alwar do glowy nie chcial wleit. A'ras. Pods. 
2, i43. On si? zAlwafa uczylj to znaczy co : tfgi z niego 
Lacinnik. 
ALZBIETA, ob. Eli^bieta. 

AM. 

AMADEY, herb. Orzet bialy bez ogona w zfotcfy koronie, 
w dziobie piersciefi j pochodzi z W?gier. Kurop. 3, •*. 

aSttppen. 

AMALGAMA nieodm. n. z Arabfk. nii?szanina, ijednoczcnie, 
poT^czenie ciat w iedne mass?, bd^ ^tliafSitnUI, ble ^etlttf: 

fc^wng, eine tnnigft vetmtfd?re ^Waffe. n. p. amaigama , kto- 

rcm si? nacicra podiiszka przy machinie elcktryczney. 
AMALOAMACYA, yi. i. czynnosc, dziatanie mi?szanla, 

ba^ ^(malgamiten, bag tntiigfte ^IJeteinigcn. Amalgamacya t.i. 

kruszcn iakiego a iywdm srebrem takic pomi?szanie, z* 
si? w pfynnym ftauie utrzymuie. KJukKop, 2, 3o8. i,3it. 
3. /i/-zc/i. wszelkie pof^czenie, zjednoczf»nie , pomi?szanIe , 

iebe ^Jetmengung, ^etefnigttng. amalgamowac, nr. 

uie. cz.niedk. mi?sza(', iednoczyc*, antalgamiteit; tjetmifcCflt. 
AMALIOWAC, at, uie, ex. niedk. n Franc, t. c. szraclco- 

watS emaiDiten. 7>. 

AMANT, a.m. AMANCIK, a. m. zdrb. kocbai^cy, rubic-^ry 
osob? iakow^, kochanek, luby, bct tleb^flbet , bcf ®fli 
Irtlt. Vind, Tublcnik , lubesnik, liibi ; Croa, drir^i •, RoJJ. . 
Alo60BHRK'h. Sama amantow dzis odmiana I>n%^'i, WValo 
ftaleczna wyszta mitoic z mody. Zab, i 4, 385. Pozn.ifcm 
to[zaraz; czegoi araant nie obaczy? Huf. Ow. 11 5. Once- 
czny amancik. Tea. 28, 37. AMANTKA, i. z. kochai^- 
ca osob? iakow^, kochanka, luba, bit ®eliebtC. Vind. 
lubiza , luba , lubleniza , lublenka ; i?<>^.' AK)60BHHiia. n. p. 
Officerom nigdy nie zbywa na amantkdch. Tea, x5, 107. 
{por. Amator, Aoiatorka). 



AMAR * AMB. 
AMARANT, u. m. (sGrec. a/tAorfavroi- nie wi^dn^cy) kwia- 

tek, szariat. jciuh Dyk. bet %vxcccmt, ^ai ^aufenbfc^itt. 

Roj: 6apxamHHKl> ; Kroa. sznelyek. AMARANTOWY, 
I, e. prem, n. p. kolor, ktory iell podobny do purpuro* 

wego. ^marantens. 

*A.MARY£OWAC na co, owu!, uie. niedk. (s Tac. amarus) 
^orsko narzekai!, utj(kowa^> uikariad sif , iali^ sif , bia* 
dac, ne^Uadfll, Mttere ^UgCIl fu^jrcn. OHmpias amary- 
kowata na Alexandra , ie si^ szczycH synem Jowisza. 
Budn, Ap. i38. Na zcpsucle ko^cielne sami da who papie- 
inicy amarykui^. Teof. Zw. E, 4 

AMATOR, a. m. lubi:|cy rzecz lub przedmiot iakowy, fin 

tlieb^abec »on ttx^i. Rojf, paHwneAB , A!o6HmeAB , 0^0- 

nmiULb. n. p. amator polowania, muzyki. AMATOR- 

KA , i. i. lubi^ca co , etne l^Ub^abettnn i»on irgcnb etn^a#, 

Ho^ xio6iiineAbiiiitta , oxonxHHi^a , paHUinexBHiiua. 
AMAZONKA, i. i. eitie Qdtta^One. Amazonkl za dawnych 
czaa6w w Azyi niewiafly walecznc, same swoietn paii- 
Rwem rs^dz^ce, m^iczyzn w svvoim kraiu nie cierpi^ce. 
Petr. PoL ibj, Z lukiem w r^kach,  berdyszami i i tar- 
ca^ Amazonki. Bardz. Tr, a5o. Miatyby bydz z\N>ie 
Hammasonki , a nie Amazonki j od piersi wytraconey, bo 
mamma pier^ po Grecku. BUI, //. 297. §. ublor kobie- 
cy, iktadais^cy sif z kurtki mf zkiey i spodnicy zapiiiam-y, 

el»e ^ma jcne , ein IKmajonenf leib. Lokay ziat iey cat^ 

amasonkf. Tea. 43, c. 79. Wyf>- -^'"^' 

AMBALE, idw. /. 771/1, z lac. ambages ^t mary, iiroienia , 
pnywidzenia, balamiictwo. ^rlden^ ^(^IVarmerepen , €(f)i' 
initfll* Smieazne aobie w g!oAyie uprz^dtes ambaie. Zabi, 
Z6b. 100. » 

AltlBARAS , n. m. z Franc, f awiktanie , trudno^c , pomi?- 
szanie', tarapaty, obertasy, zamota, ^etUd«?nl;eit, Uttges 
If^tB^cit* Kincf* Sapletenofl, samotauka. n. p. Ambaras 
koma aprawid -, bydz w ambarasie. Uwolnita go z amba- 
ra*u. Niemc, Kr. 1, i4i. AMBARASOWAC, at, uie. 
ex. nUdk. zaambaraaowat , dok. ambarasu nabawid , zamo- 
ta^, pomifszat^, zatrudnid, ieOtaRben VetlfgCtl VHCi&^t^, 
in ^etfegf nbcit fefjen. Ambarasowany, zaambarasowany, 
zatnidniony, interesami zai^ty, tj^Cttcgen, bffc^dftigt. 

AMBASSADOR , a. m'. poset wielki , fin ^mbaiTabeUt, ^fs 
finbtet wm erjlett Otange* Xarn. baxador, bashador. 
AMBASSADOROWA, y. i. iona ambassadora, be^ ©es 

frnbrm «emablwn. ambassada , ambassador- 

STWO , urz^d , goduos(5 ambassadora , bU 2Durbe Ui ©es 
fanbten. ( o*. Po»elftwo wielkie. ) AMBASSADORSKI , a. 
ie przm. nalei^cy do ambassadora , bettt @efa»bteR ge^i- 

tij obet i^ be tteffenb. ( ob, Poseliki ). 

AMBICYA, yi. i. -t. i. uczucie swoich zaszczytow, bqdi 
rseczywiftych , b^di przywidzianych , i^dza czci, czcilu- 
bos^, sfawoluboii; , slawolubftwo, gdrnochcivyoid , %xa' 

liHw, Cbrgefii^f, «(irget^; €l>rfa*t, C^rbegierbe, (/>o/-. 

BuU, duma, pycha, hardosd) Vind, thaftishertnoft , aha- 
ftiahelnoft', Rojf. Hecinow6i« , AK)6oMecin*ie , caabo- 
AK>6'ie, cAa«OJUo6cinBO ; Ao/c. Aio6oMawie , BAacaiO- 
AloOie, caHOAio6ie. - Czci pragnienie. Sh. Dx. 901. Z4- 
dza , pragnienie coraz wigksaego wy wyzszenia. Xros. Zb* 
1,76. Skarbow doftalkiem wambicy^, abo w poi^dliwo^<5 
zbytnie chciws| na opanowanic Litwy si? podnidst. Stryik. 
619, Gdy si^ hard^m ikrzydtem ai pod niebo wzbiYa, ie 
•icii^ Die chce, pa^d< muai, glupia ambicya. Pot, Arg. 



AMBO - AMEL. 



15 



o\> W mlodziencu ambicya wifcey sprawiss, nii suro* 
"vso^ci^. -> Szlachetna ambicya kaidemu pptrzebaa.- AM- 
BICYANT, a. m. czlowiek ambitnj, wywyisaenia ppa- 

gn^cy, lapiczesd. Pen. ein (Sbtbegletiget: , (Sbtf4(^tiger. 

Tronu sif przez woyny ambicyanci dobiiai^. UJlrs^ Troj. 
63. RoJJ'. caHOAiodejj'b , ^ecmoAioQeiib j JCosc. nepB* 
cmBOAio6eiil) , nepBeHcniBOAio6eisb. AMBIT, u. m. 
1., to wlasnie co ambicya, ^blbegterbe. n. p. Mdy am- 
bit byl, bydi godnym tronu. Mm. R. i, 17. Daleki ic- 
ih'.m od ambitu tego. Zab. 5.' 384. (}. przeflarxaie , 
"w zuaczcniu "wlfibriwdm z Laci^ikiego ambire ^ obwdd» 
zabudowanic zc &Iiip6w, obchdd, kruzganek na okoio do- 

mu, bet ^aulcngang urn ein^ebanbe f^emm. Ambit, krui- 

ganek do kola, peridromos. C/imiel. i, 78. Zbudowat 
cztery arabity , ku przechadzce mi? dzy s!upy. Jbeop.. 3. 
Reg. 7.^. ( JCo^c. KpyrociuOAnie, perijlylium). §. 
przejia. obi^cie , rozcii^glosC , rozlegfosc , obwdd, obi^t« 

ber Umfaiig, bie ©tretf^\ bie Qlnebebmmg. SUep wyaoki 

do8y<5 byt w cmbiri^ przpflj oTiny. Pot, Arg. 382. taly 
miada ambit okolit parkany. Tward, W. D. a, 354. AM-t 
BITNOSC ob. Ambicya. AMBIT]\Y, a, e. przm. pX) 
"wi^kszey czcbri «a ZI4 flrone : za 3jaw:| si^ ubiegai;|(.\y, 
czci chciwie pra^n^cy, slawoiubny, ebrget^tg^ ebrfl!i(^tig ^ 
eb^^begietig. Vind, zhafti«lieJen , zhaAisherten ; Slaw, po- 
nosit', RoJJ. A!o6oHec[niiBhiH , HecoiOAioOilBbiii , He- 
cmoxioSHiixa , cAaBOAi66HhiHi A'o/c. Aio6oHacinuua , 
CAaBOHeHcxnOBHUH. n. p. O narodzie ambitny, o^egof 
ty chcesz przcc\§? Tego? ieby wiesd wsz^dy gadata po 
^wiecic . . . Prxyb. Lux. I'io, Ambltnym bydz, ambicya 
sie unosii5''2 EccU Aio60HecniB0Bainiicfl , Aio6oHe€9i- 
Byio. 
AMBONA, y. i. AMBONKA, i. i. xdrb. »AMBPN, u, 
m. (z Greek. a/it/3«v pagorek, mieysce wywyiszone, p6- 
fniey katedra) mieysce w kosciele wywyiszone, z ktd- 
rego mowy czyli kaf ania miew^i^ , kazalnica , bic Jtitt^lr 
bet ^IDtcbigtjlubf; £ccL SLMGoah^ RoJT, nponoB"BAaAH- 
nje ; Kroa. prodekalniza ', Sor. 2. pratfatlM ; Slaw, pridi- 
kaonica -, A'or/z. prishneza, besednishe, lish^r; K(/ic/. pre^ 
dikalniza , lisher , predishniza , kanzel , kanzl , kanzlias 

Slow, ^a^dtelnica , fa^atebelttUa. n. p. Kaie^nasi Xi^ds 

z ambony iadnic , Ale cdi ? kiedy uie ^yie przykladnie ! 
Pot. Pocx, 373. ZegL Ad. 282. Obracat si§ trzykroC koto 
ambonu. SaA, Persp, 3. 2. iartem , gatunek poiazdu, 
im ^^CXh f ^in i!Bagen ( por. korab ), A to nie nasza am- 
bonkaj to iakis osobliwy rydwan. Tea. 19, 7. 
AMBRA , y. i. z Arab, lekka przyiemuie pachn^ca ziemna 

iywica. J^l. Kop. i,2i6. Sien. 562. bai5(mbta, bet %m» 

bet* $ ambra druga, aok zsiadty, kleiowi , albo zywicy 

podobny. Cn. fiquidambar Linn, eitt bictet b^tjiget ®tfft# 

. AMBROZY, ego. m. im. wiaic. sTawny iloktdr koscielny , 

9(ntbtofiu^. z chlopika : Jamroz. - Piesii Ambroiego : To 

Deum, bet ^mfttoflatiifcb^ 2obgefang. 

j^MBROZYA, yi i.. a Greek. afx/SgaviOi nie^miertelno^(5, t. i. 
pokarm niesmiertelnych , pokarm bogdw. J^ras. Zb. 9(nt» 
bt0tl((/ (Bbttetfl^eife : nieimierteluik , ie nadawa nie^mier- 
telno^ci. Otw, Ow. 587. {por. Bezimiertelnik )• AM* 
BROZYOWY, a, e. przm. z ambrozyi, cayli zapachu na- 
der przyicmnego, ambtpftfcb* n. p, Ambrozyow^ b ^iebio 
noc wyziaty chmury. Prxyb. Mil. i64, 

AJKIELKA, AM£LIKA| i. p* puszka/ torb#| ka}eta, eiVf 



1$ 



AME - AMNE. 



AMO - ANAL. 



SAc^fe, ein SBentfl, elne itaf(^e. Po lifty sij^ga do amel- 

ki. Pot. Arg. 72?-, 
AMEN. nieprz^p.,z Hebr, 3»hr. We wszyftkich wta^nie 1^- 
z);,karh uiywane. - Stowo iyjowlkie osobliwe, albowiem 
z<«niyka . w sobie i wiarf i nadzieif. Herb. N. F. 5. ^. 
M^ koirtjiele pows^pchnym zamyka modlitwy. Oycowie SS. 
rozmaicie go wykladai^ , jedni : niech sif ilanie , drudzy: 
prawdziwie ; iiiektorzy: wiemie. JCarnk. Ktch. 449* 
Croch, ]V, ao. 2., przeno. chci^c wyrazl(5 pewnos*^, n. p. 
mogf ci^ upewni(:, ze iak amen w pacicTzu (lub w ko- 
^ciele, I tak to prawda. Tea. 3i,5g. To tak pewna, lak 
amen w pacierzu. 16. 25,73. 3., koniec zakoficzeniejrze- 
czy iakowcy, ba^ (Jnbe , bie 93fenbi3ttlt9« Nie mi amen. 
Cn, Ad. 8. ( ieszcze nle po wszyflkiera , ieszczc klamka 
nie zapadta , leszczesmy nie zagcir^). Teraz in^ amen: 
lui koniec, iui si^ ilato. § powiedz amen: zezwol iu:^, 
niech tak b^dzie , zrob koniec. OJf. Wyr. gieb betne Sins 

toidtgung. ^ 

AMEIINIA Ob. Hamernia. 

AMERYKA , 1. i. czwarta czf sc swiata , od Ameryka We- 
spucyusza nazwana \ nowy bwiat •, Jndya zachodnia , ^tttC' 
XiU. AMERYKANSK.I, a, ie, •AMERYCKI, a, ie. 
jtrzm.Kmit. Spit. C. 3. b. z Ameryki , Ameryki si? ty"Z%- 
cy, ani ^metiU, Slmerifanifd) \. p. woyna Amcrykanfka ; 
Czerwiec Amerykaniki. AMERYKANCZYK:, AMEKY- 
KANIN, a.m. rodcm z Ameryki, ellt ^mcrifaner. Siaw. 
Amerikaa; JCarn. Araerikanar; RoJJ. AwepHKaHeijl). 

w rodz. z. AMERYKANKA , i. elnf Stttterif anctintt. 

AMETY&T, u. z Greek, kleynot wieloboczny, czaaem ko- 
ftkowy, przeiroczyfty , ro^nego fioletowego koloru. A7. 
Jiop. 2, 38. bft Ittmctftpfr AMETYSTOWY, a, c. przm, 
t. i. z Ametydu, n. p. ametyflowa tabakierka. 

AMFIBIUM, Gwag: 698. Ziemnowod, wodnoziemne zwie- 

rzf , fill IKmptiibton ; ein ^eibleMge^ ^^ier , ein l^anbtvafs 
fertftier* 

AMFITEATR, n. m. mieysce '\yJdowifk, u. p. amfiteatr 

azczwalny , ba^ 3(tnp6it^eatet , ein ©ebrfnbe mit rei^enweU 
fen ®ijen fiir ba^ publicum. A'ar/i. fkasaiishe. 

AMI ANT , u. m. { z Greek, dfjuavror s czyfty ) kamiefi z ni- 
tek niby zloiony, ktore na pYotna wyrobid-jnoina, nie- 
Ikazitelne otd ognia i owszem si? przeczyszczai^ce ; ten 
g6my albo ziemny. JCL Kop. 2, 66. bet SCmUnt / bft 
fBetgflac^d, 6tetnfia(t)d« Dla swey wrasnosci amiant na- 
4Ewano asbeftem (Greek, aopssrorz niepodlegty spale- 
niu ), lecz nowi Fizycy rozroiniai^ sfusznie asbeft od 
amiantu, o^. asbefl. RoJJl aMHaHmL , xyAcAfl rop* 
nail. 

AMIDON, a. m. z Franc, T. cz?^<5 kleiowata w roslinach, 
bet AlfbetflofT. Kaida ro^lina, a w szczegolno^ci mowi^c 
kaide ziarno zboia , kaidy owoc, ma w sobie cukier , gu- 
Bi? , 1 amidon czyli cz^^i, kleiowat^. Ox« Fiz. 1 , 265. 
Amidon wci^ga w siebie wodoczyn , z nim ^czs^c s'? po- 
iiei^ksza aie, kiefek wypuszcza. tamze. 

AMINEK, nka. m. Lac. ammium ^ kminek. Wtod. kmin 
biafy. Dudz. 33. metfft ^Amttiel. Pol(ki kminek, poda- 
minek. Syr. 445. $2fmmep« 

AMIRAL Ob. Admiraf. 

AMNESTYA, yi i. (zGrec. af^vifrrdoi niepamif tanie ) za- 
pomnienie , puszczenie w niepami?^: iakowe'y urazy, prze- 
liaczenie. J^ras. Zb. Vof. Z.. 2, 1659, b|f ^nmeftit , bie 



^er^effenbeir M rrltrtenen unb anget^anen Utye^t^. 

JKo^c. aMHKcm'ia ; Rojf. HenamHni03\o6'ie. 

AMOMEK, mku. m. rodzay roslinny, nalezqcy do korzcni 
kuchennych ; gatunki iego 6% : imbier , kordanioma , ray- 
fkie ziarno. ^A Dyke. 1,29. bie lUntOnU, l.ac. aniomum. 
AMONEK, nku* m. Slson amonum Linn, bd^ ^Imoinleln* 

AMONIAK, u. m. Lac. ammoniacum, chroscina Afrykdn- 
ika, zapaliczce podobua, w gor^^ca pTyn^ca iywic;^ zda- 
tn^ do lekarftw. Syr. il6. Hi StttlDniaf. AMONIAKO- 
WY , AMONIACKI , a, ie przm. z amoniaku , lub si? go 
tyczf^cy, n* p. AmonIrik:owe drzewko. Syr. 216. amonia- 

cka sol-, Simoniaf:, tHmontafals ^aU* 

AMOR, a. m. AMOREK, rka. zdrb. z Lac. boiek raifosci , 

Kupido, miroiteki bet Slmor, ber £iebe^gotr. Cz. sj)?ileff 

Xarn. Lubizhk, Sferzhek j n. p. O ii.khym ci rad Aniorku 
dz(?kowal^ Gdybys kochank? domnle 'nakierowa?. Zab. 9, 
97. Urb. Amory w li. mn. znaczy to co kochanie, milo- 
ftki J n. p. Latwo kaidy twoie amory poznaie, bie £ieb: 
f*rtftett, t9ii^ 53erltebtfC9n. AMORACKI, a, ie. przm. ty- 

^z^cy si? milos'ci , mHosny, ben ^fttior, bte £iebe betreffvnb, 

£iebe^ =• Panny liAdw amorackich niechay si? kai:^. Ba/s. 
Kaz. 1, 6 '4. 
AMPLIFIKATOR , a. m. powi?kszyciel , przesadziciel , bet 

Uebertreiber. w rodz: z. amplifikatorka , i. n. p. 

Oratorki obfite , wyborne ,ampIirikatorki , W obrocie i?zy- 
ka nieprzegadane. Mon. 72, 422. 

AMPLOIOWAC, ob. Urz^d. 

AMPULKA , i. 2, Lac simpulum 1., znaczenie dzbnna , 
czyli bani oleiowey A^qcz. teraz nie uiywane, etn JttUg 
DeblfrUg. 2. przy mszy nalewaczka , czyli naczynle nie 
wielkie z wod% i z wincm , nalewaczka do kielicha. Cn. - 
S. Remigiuszowi goJ?bica do chrzcielnicy ampulk? z krzy- 
:^mem przyniosia. 5^. Zyw. 2, 226. hiX^ b* ^eb(fi<lfd)iein 
in [Rb^int^* Order S. ampulki. Wyrw. G. 333. Boh. ham- 
bttCe, bambulfa; I^ung. ompolna; Rag. goftariza, DaL 
vichya. 

AMRA, ob. iydowfka smota. 

AMULET, u. ra. lekarftwo, czyli ^rzodek sympatetyczny, 
przeciwko chorobom , czarom , 1 noszituie onegoi na szyi , 
lub piersiarh. A7. /2oi7. 2, 276. {por. Talisman) fill 

STmntet, sanbdngfeL ' J^cc/. xaAOHita , xpaHnxajge, xpa- 
I^HXBHafl, Hayau , snaaAa. 
AMUNICYA , yi. i. wszelkie potrzeby woienne , naleiqce do 
usluienia artyleryi. JoA. Art. 3, 290. Papr. Weg. 1,259. 

AN. 

*ANA , ( z Greek, ava ) pismo aptekarikio znaczi^rc : 

tyiei. Cn. $n , j. SB. hu bxei Unhett. Boh. afi, ana, ano^ 

guij quae y quod. 
ANABAPTYSTA ob. Nowochrzceeniec. 
ANACHORETA, ob. Puftelnik. 
ANAFORA, y. z. z Grec. figura krasomowfka, powtarza- 

nie slowa iakowego dla tem wi?kszey dobitnosci •, bie 

iHnapber. siov. prebopaaffa. 

ANALIZOWAC , al, uie. cz, niedk. ( irzodlosMw ieft Grecki 
oivaXv9is z rozwi?zywanie , rozkladanie, rozbior ) rozbie" 
rad, rozkladai; na cz?sci, wyszczegdlniad , )er(egen, til 
$Be(lanbtbet(e auf[6ren. n. p. wod? latwicy analizowat*, ni- 
zeli i^ robit^ czyli Iktadac'- Ot. Fiz. 1, 3o3. ANALITY^ 

CZNY. . 



AKAL . ANOR« 

CZNY, a^ e. prxm, t, i. rosbiorowy , n. p. tpo«db analU 
tyczttj poftfpuie od szcsegolnych do poirszechnych rzcczy, 
miMlptiid^ , |f rgKebftnb. Do pons^dnego poznawania rze- 
czy, dwa a^ apoaoby, sbiorowy i rozbiocowy, {metAodus 
synihetica 4r tinaiytica), Xopcx* Gr. a, a. 

ANALOGIA, ii. i. c Greek. avaXoy/as rdwno^d, ilosunek, 
podobno^(5 , podobieuftwo ^ (losowno^d , bif 9(nit(Dgi^ f 
9f^tl(i4ff it* ^ccA BOCAos'fe , €x64cniBO. n. p. Analogia 
czyli owa praydatno^<5 , iaka mifdzy pokarmani matki 
] konftytucy^ ciala dziecinnego zachodzi. Mo'n. 69, 101 5. 
Prtes podobnos(5, czyli analogic prsekonad aif. Kopcx. 
Gr. 3, aa. ANALOGIC2NY , a, e. przm. ANALOGI- 
CZNLE , prxst, podobny^ odpowiadai2|cy, zgoduy, flosd' 
wny, onafedtfi^/ ^^\^* ^-^^l* bosaobhum, boscaobh'B. 

ANANAS , u. m. bromelia Unn» owoc wyborny, u nas tyl- 
ko w oranieryach ; sok iego obfity, "winny, przednie pa- 

«hrs^cy. KUDyk. 1,8 a. bie ^Mn^, hit !t6nlg<apfeL Rojf. 

AHaHacl). ANANASOWY, a, e. 1 ananasu, lub do ulcgo 
podobny, Mtl IHtiatKI^, ^ntHMtit. n. p. Lody. ananasowe. 
Tea. 39, 8. Zapach ananasowy t. i. podobny do rieczy-- 
"wlftego zapachu z ananasdw. 
ANARCHIA, iL i. JTrai. Zb. % Greek, bezrz^d, bezrzi|dz« 

two, oiers^d, nietad, nieawdr, bfe ^nard^te, Q^egiernng^s 

ioUgfftt AKARCHIQZNY, a, e, bezra^dny, Iteztadu, 
niesworny, AXiaX^i^, tegtenmg^lD^. 

ANATEMA z Greek, ob. Kl^twa Ko^rielna. ANATBMA- 
TVZOWAC, a?, uie. cz» niedk, kl^twf rzuca(?, wyklinad, 
in ben jlirdl^enbann t^un. Kacerze s^dzH i anatematyzowat 
p ^piez.- Sk» JCaz. 64. 

AN.1TOMIA, ii. i, z Groc. (avarofir^s rozsiekanie , roz- 
biur) kuDSZtowne rozbieranie dat zwierzfcych, osobliwie 
ludzkicb. Xirch, Anat^i. rozczYonkowanie, bl^ ^natotttic^ 
2cTgUebfning^fnn(l. RoJf, mpynopaaiAxnie. Anatoraia, 
rozsiek ciaTa ludzkiego. Kopcz. IJkt. i32. ANATOMI- 
CZXY, a, e, do anotomii naleij^cy , rozsieczny. R^Jf* 
mpynopaabflmeXBHiiiH. ANATOMICZNIE, przst n. p. 
nivaiai^c gios anatomiczriie. Kopcz, Gr. 3, 11. ANA> 
TOMIK , a. m. rozaiekacz , rozbieracz sztnczny ciat zwie« 

«?cych, bet 9[nittontlfet, ^tx^lit^nzx. Rojf* mpyno- 

paa^JimeAA. n. p. Narzfd^ia gfoou anatomicy przegl^a^ 
i;|c... JCopcz, Gr, 3, 10. ANATOMIZOWAC , at. uie. 
cz. niedk. ciaio czyli trupa zwierzfcego na cz^^ci rozbie-> 

Tac, rozczTonkowai^, anatottitreti, jetgltebern. 

ANATY, ANNAT\ , 6w. /, mn. z !ac. oplaty od beneficydw 
duchownych do Rzymu. Skrz. Pr. P. 2, 20. Vof, L. I, 

585- ' 3» 1601. Ttof. Zw.D.i. bie ?f niirtten ; bte3«Mtt»d 
tt«4 ^om vcn bet erl^aUenen ^fMnbe. 

AliCiA 06. Anna. 

ANCUTA, y. i. herb. Wyryehtowana do gdry ftrzata; po 
-pTvniy ih-onie gwiazda, po lew^yXifiyc nie peJny ; « In- 
fl'i.-it AVfr. T. A'urop, 3, 4. eiu happen- 3., imlf familn, 

rin JamKtrnname. 
AND£GAWSKI, a, ie; d'Anjou, Don ^itiiHt in franrretc^. 

B. p. Lndwik Aodegawiki. Ojf, Wyr, Wina Andegawikie* 
Myrir. C. 519. 
ANDRONY, 6w. A mn. ba^nie , bayki , plotki , powie^ci bez 
tzykn, bes iada, baianie, ©ef^WJ^^ ^tilX^tti, blltnmel 
^fng. n. p. Miaf wazyftko za fafsz , %v'szyflko za aqdrony. > 
Min. Ryt. 2, i34. Co mi prawiaz za androny? Zabf.Amf, 
65. Do czegoi to ty pleciess te aadrony? Zab. i3,ia8« 
Tom I. 



ANDR. - AN.GIEL, 



t1 



Wn-ydfitabym ai^ nie tyiko wierzyd'/ ftfe afuclitd nawet 
takich andronow* 7>a. a 6, 43. 
^ANDROT, u.m. gatunek ciafta opiatkowego, ktdre w formach 
ielaznych, umy^^lnie do tego zrobiooych, piek^. WieL Kuch, 

596. eiii itud^en, biinii vie eine Oblate, ein SBaffelfucbett. 

Stow. ^Ogitcif \ IVtfg. pogataa } Bosrn krufluliech, ikanati^ 1 
Croa* nudlin. ANDHOTNIK, a, m. piekarz androtdwi 
Cn» Th. 3S9. i forma do pieczenia ich. bec SS)(tffeU 

ba(f er , unb ba^ flBaffeleifeti. 

•ANDRYKULY, dw. /. mn, t.c, baiaie, androny, ©ffd^H^i}, 
^iflXdftXL. By apoiloli znowu zmartwychwflali , rzekliby, 
lie andrykuTy bai^. Wad. Dan, a 63. 

ANDRZEY, eia. imif mfzkie, zwyczayniey J^drzey. Dudz. i 7. 
Andrzeja Zamoyfluegb uktad prawa. 

ANDZAR, ANDZIAR, HANDZIAR , CHANDZIAR , n, m. 

ndi Turecki, bufat, puinai, ein %iixli{i^t OTeffrt, eine 8(rt 

!Coi(b* ^'''^* l^hansjar; Maurit. chenagher; Croa, bangyar, 
kratkimecb; lVj(!;^. handaar, banzar; i)a//;z. hanshar, han- 
achar, bangyaric^ ; Rag. i Bo in, bangjdr, h'angjarich \ Karn. 
hanshar. - n. p. SutUnna noai zawsze za paaem bandziar 
albo pugina}. Ktok. Tur, 91. Dobywa Cbandzaru. // 90. 
Husarz z andzarem za paaem. JCchw, 5i. Junak, Tiirfki 
andzar za pasem. Pot. Jow. 3o. W brzuchu SJonieiLelne 
poczuwszy andsary, Oczy miniiy* Pot^ Arg4 397, (por, 
Gandziar). 

ANETKA. ob* Anna. 

ANEYZ. ob. Anglez. 

ANGARYA. yi- i. utig&Tj^ atowo Perfliie tervitus (paft- 
azczyzna) znac&lce, potym ivzifto za obowi^zek przewo- 
ienia bront, aukien i aprzftdw panui4cego. CzaCiPr. 1,65^ 
Fostugi czyli aluiby, angariae , perangariae. Nar. hijl. 
a, 258. Powinno^ci wozenia liAdw pries boiardw. Czac. 

Pr. 1, 64. 3)ienfifubten , JCienftteifen / i^offubren. Ludwik* 

i^{ cj^ikie pobory na poddanych iiflanowid, .i angarye nie- 
mafe na nich wnoaid Bid. 554. Dobra - ducbowne od 
wszelkich ci^iardw, podatkdw i angaryi wolne. iSrar. Ref. 
119. • $. Wszelkiego rodzaiu ucifk od panui^cego. Czac. 

Rfk, iebe 93cbri(lung bntcb ben Cberberrn. Kaidy uciflc 

chtopa, aazywa aif w ifzyku prawniczym angary zacy a. 
Czac. Pr. 1, 64, 

ANGIELA, i. t. zdrb^ ANIELKA, ANGIELECZKA, ANIE- 
LUSIA, i. imi^ kobiece, ein SBeibetttame Sittgelifa. Angiela, 
shii;^ca iego. Tea. 22. A. a. Angieleczka wiele ma nauki* 
Tea. 28, ai.. Paraiffaaz go Anieluaiii. r, 28. 19. 

ANGIELCZYK, ANGLIK, a. m. ANGLICZEK , ANGLI- 
CZYCZEK, czka. zdrb. rodera z Anglii. eitt<?ngett4nber. Boh. 
6ng[lcan; JCam* Englendar; Xroa* Anglianecz, Euglez» 
Engel, Inglez, Iiiglia; Sfaw.\Ti%\6z\ RoJf* 2T\iaHiHi\\\b. 
n. p. Anglik wielkomy^iny. Zab. 5, 319. Widziatem An- 

glirzyczka ktdry Sien. 545. {. slui^cy zwfaszcza do 

koni, z Angielika iibrany. 2) KoA Angielfki, t. i. z Anglii, 
albo z ogonem przycietym czyli anglizowanym. ein Cfngti- 
f*e^ ?ferb, ein Cngelfdnber. Angielczyki mole, to cudne 
koniki. Tea. 7, c. 28. ANGIELKA , i. z. kobieta rodem 

z Anglii, ^\e ^ngeOfiinbetinn. RoJf. arAHHauKs. PodobaU 

Biiu ai^ grzecznosd francuzek, bia!os^ angielek. Mon, 73, a 1 8. 
ANGIELSKI, a, ie. •ANGLIYSKI, z Anglii, do Anglii na- 

lei^cy, engetfanbif^ engHfd^. Boh. engtitf^, rtttglfcf 6 ; Stav. 

angjcoiki ; RoJJ\ arAHjjK'iH , arAHHCu'iii. n. p. Cyna An- 
gtelfka j wfgle kamienne Angielikie, adl Angielilva, %\x\xiQ 

3 



1$ 



ANGI ^ ANIEL. 



ANIEL 



A NX 01. 



Angielikic. Wyrw, G, 4i6. Piwo Angiellkie. Syr. 947. 
Fraczek Angieliki. 7>^z.-24, 94. • Wfset Angielflci. JaJt. 
Art. a, 44. Krol Angliyflci, Stryik. Tur. F. 3. ANGIEL- 
- SZCZYZNA , y, i. imif zbiorowe t -wrezyftko cokolwiek ieft 
Angieifki^O'4 iako to ifzyk, moJy^j mater ye,, roboty, bil0 

GngUft^e, dM ©pra^e, 0)?eben, ^rbeiten; ^enge. 

ANGINA o^. Zapalenie gardla. Krup. 5, 427. 

ANGIOL oh. Aniol. 

•ANGISTERKA, i. i. Flaszeczka, mate naczynie, eitt jW^s 
C^Clt- Wzl^ta angifVerkf wody i wybrafa s\^ w drogf , 
'Pward. Pas. 48. 

ANGLEZ, *ANEYZ, a.m. taniec Anglelfki , elne Qlnfiloife, 
ein Sltstifc^er itanj. Takwartki, ii na koficu spiiki aneyza 
■vvywiiaj^ potrafi. Tea. a 8, b. 9. Lepi^y An'gieza tanczy 
jiiz menweta. 

ANGLIA, ii. i. ziemia Angielfka , (?tt00(I<tnb* Slaw. Anglia, 
Ingleika , Rojf. aHrxiH } Wfg. Anglia i Kroa. Anglianszka 
zemlya , Engelszka zemlya ; Wind, anglianfka, angclika 
4eshMa 5 Boi^n. Inghilterca. n. p. Anglla od Anglow ; ze 
SzkocyJV zowie sif Wielk^ Brytannis^. Wyrw. G. SgS. 
Pochod. Anglik, Angielczyk, Angielka, Angieliki, Angli- 
zowad, Anglomania, Angielszczyzna. 

*ANGLICZK1, 6w. /. mn. zdrb. Kotwiczki, kotewki ielazne. 
Cn. Th. 3 10. (zNiemxec. %X(%t\XL,) ^paitgeln. 

ANGLICZYK, ANGLIK ob. Angielczyk. ANGLIZOWAC, 
cz. niedk. na tryb Angieliki przerabiac, M%\\^\Xtn, englatts 
bcrw« Naypowszechniey zas u/lywane, mowi^c o ucinaniu 
ogoiia koniom, Anglizowanie koni, konie anglizowane. KL 
Z\v. i| 176. Tea^ 1,6.69. zartem W^aik angUzowauy 
Tea. i3. C. (przyci^ty). ANGLOMANIA, ii. i. zbyteczne, 
przesadne , szalone na^ladownictwo angielszczyzny ,• bU 

» 2ttt0lomame / CngWnbetftttftt 

ANGOLA , i. i. Kroleftwo Afryki, Dykcy. G. ha^ ^^id) Sfn^ 
gOta. ANGOLANIE mieszkaiice tego kraiu. ANGOLAN- 
SKI, ANGOLSKl, a, ie, z Angoli pochodz.'^cy, QOn Slngora. 
n. p. Krpl Angola/iiki mieazka na gorze fkaliiley. Dyk. G. 
Koaiot Angoliki podobny do poapolitego*, ma wlos bardzo 

pi^kny. Zooi. 364. bie QOidoraaiege. 

♦ANGUL, u. m. z tac. w Matematyce ks^t, wfigieL SoU. G, 1. 

'^ bet 9Blnfe(. Tryangut ob. Troyk^t. 

ANI, Spdyn. \) nawet nie, wcale nie, 4tt(^ nid^t elntltal; felbft 

nx&ft elrnnal, fo^ar iil<^t rinmaC Cz.ani; Stow, ani; Sokj. 

ant/ anii; Wind, ni, ne^ XroarTii, niti *, Boin. ni, ne, nit, 
nitjc ', Rojf, HKXce ; £ac. ne, nee, neque. n. p. NiemaiJic 
ani chleba, udali sl§ na modlitwf. Sk. Zyw. 2, 352.6. On 
ani my^li o tym. Groch, 1^.251. Litwy czternascie tysiecy 
poleglo, z naszych zaden ani by! ranion. Papr. Rye. O tym 
ani wi^tpid. JCopcz. Ukt. 18. Prawd.id, ie zlota prssodkowie 
nie mieli ^ A malobym nie rzekt, ie go ani clicieli. Star. 
Vot.B.'h.b. " Cum Gen.Precz zis^d ! ani przyft^pu ! precz gminie 
swiatowy. Zab. 1 1 , 4 1 3. 2) ani - ani ; ni - ni = nie - nie, 

toebet - no<^. Siaw. i Wind, ni - ni ; Sor. 2. banii - bant j. 

n. p. Ani poganin, ani chrze^cidntn. Bie/. ;54. Pokarmy 
mierne , ani bardzo podte, ani bardzo drogie', ^rzodkiem 
szedf, ani na'tf, ani na ow^ flron^ iktaniai^^c si^. Sk. Zyw. 
2, i5o. Ani tu, ani tarns nigdzie. - .Ani zt^d, ani aow^d: 
z nik^d: z iadney ftrony. j. Ani -ani nie = ni-ni, W^bet- 
ttOC^ dUC^* Zyt ic9zczc, ^e ani si^ ru3?yd, ani m6wi<^ nie 
mogt. Perz. Cyr. 1, 83, 
ANIELKA ob. Angiela. 



ANIELSKI. *ANGIELSKI, a, ie, *Anielny, a, c. CAodk. 
JCoJl. 66. r od aniotow, anioidw si^ tycz^cy, lub od nich 
pochodz^cy. eng(tf(^; DOn Angela. Rojf. aHreAOsb , au- 
vexhCKi}Ai^JCo^, arrACKiHj Wind, angeliki; JCarn, an- 
geHke; JITroa, angelszki } ^Vip^. angyali 5 /247g. anghjeliki, 
anghjeofki; DaL angyeoszki -, Cjt, angUtfr), engU(t9, aXis 
gelftQ/ anbelffp ; Slow, anbcIfFi. n.p. Ani^ Ifkie pozdrowienie e 
zdrowas Marya; Bibl. Gd. Lu. 1, 28. anielikie nawiedaenie. 
§.p/-zc/2. r.x. swifty, uiebieiki, a uioiora podobny, doikonaly, 
«!(^z^s Ii wy, przesHczny; englijij, JeiUS; ^fUtUltUfi*, »ottft>m» 

tncn, glucefeeltg, paiablefifd^^ ^n %^Xt gan^ befonbetd du^ge: 

jeic^net. Ko:ic. paBHOaHreABHUR. n. p. niewinnob-d aniel- 
ika. Mon. 63, 99. Zywot anieliki wiesdi lub odprawova^?. 
Sk. Dz. 2i4, i 542, Po anielfku- w ludzkync^ cicle zyta. 
G.och. W. 5j5. Doktdr anieliki Tomaaz z Akwinu, Sk. 
Zyw. 1,1 48. Pirn. J^am. i.jS. Boh. JJiab. 2,1. Poznal 
warkocz zioty C|ioc zdaleka i one Angielikie przymioty. 
P. Xchn, Or/. 1, 5. Angielikie pifkaosci. t. 1,19. Nieaniel- 
Ikiez to zycie! Tea. 29, lo. $. Botan. Anieliki trauk, 
roslina, arnica^ Qn^^UlMl, ^maMUMt , §hJalbMttme- 
5">7-,-826. K/. Dyk. 1, 49. 
ANIMALIZACYA, yi. i. zamiana cz^ilek ro^linnych vr zwie- 
rsfce. N. Pam. 6, 3x8. przezwierz^cenie , ..jbie ^nLtttallflX' 

Hon, Xixt lOerwanblung ber »egetttbUif((^ii ^irpeic. obet 
^^eile in tbierifcfte , bie QSertbierung. 

ANIMELA , i. z. mlerzko 'ciel^ce. WieL J^uch. §96. bft^ 

SBro^^en, ba^ ^alNbc&dcbeni 3) Kiapka w pompi^. Tr. 
bie ^(appe in ber ^umpe. 

ANIMOWAC, al, uie. cz. niedk. zacb$Qa<5, pobudzac, podu- 

szcza<5, zagrzewac , aufmnntem, SWutb einf[6f en , SKut^ etns 

fpced^en> Brata gaiewy podpala, na IxSy animuie Domowy, 
do kt6reg9 iiiz chfc w sobie czuie. Bard. Luk. 2 5. Gwag, 
169. ; ANIMOZYA, yi. i, sierdziflo^c, gniewliwa, zapaU 

czyvva goriiwosic% bai 3(ufgebrac^tfepn, ber aufgcbradjte 

tlnn^iUe* Przeciwko duchownym dzis tak ailna powftaie 
aniraoaya. Ji^olt. /iji, 1,1 35. ANIMUSZ, u. m. r) umysT, 

sposdb my^'ienia, bad ®emiirt , bie ®e|innung , bet Oeifr. 

n. p. Lech byl serca wielkiego , animuszu wapanialego. 
Gwag. 16. Wspanialosc albo animusz przyftoyny. Fr. prz. 
12. Animuaze mifzkie i flatek roikoszami ginie. Warg,Cez. 
44. Corka Katonowa nie byfa animuszu niewiesciego. Warg» 
Wa/. 78. Biedy ozyni% animiiaz anizony Bard. Tr* 
217* Wielki i W8peniaty animusz w uciikach nie uilaie. 
Petr. Ek. 17. 2) odwaga, m^ztwo, ^miaiosc, Wutl^;^il^ns 
%t\t» Maly wzroi^em animuszu nailawia. Pot. jfow. 188. 
Bolestaw od wysokiego animuszu ^miaiym nazwany. Gwag, 
36. Bogday to panegiryk nadf ty w arkuszach, Co o wiecz- 
no-pami^tnych pisze animuszach. Krcu. Li. 2, 28. (t. i. 
'czynach m^ztwa). Wielki animnsz, a intrata mata. Min. 
Ryt. 4, 209. (t. c. buczno a w pi?ty zimno). 5) Gniew, 
chrapka, chrap na kogo, zawzi^tost, bcr ®ro[I,bie QthltU' 
rung. Mice animusz na kogo. Tr. •ANIMUSZNY,a, e. bmialy, 
wyniosfy, ntUt^ig, Vern^egen- Despota swe posluszhe a ubo- 
gie poddane, niili animuszne wldzie|i5 wolat. Tward. W. 
D. 2, 244. Ztozyli z seroa dumy animuszne. Auszp. 43. 
'^ANIMUSZOWATY, a, e. nad?ty, dumny, etngebllbet, aufs 
^eblilfen ; i^^lh' Animuszowrita ftaroiytno^c: Szczycsi^ ty 
flarozjtn^ przodkow twych przysliig%. Kchw. Fr. a.. 
ANIOL , 'ANGIOL , a. m. ANIOLI^K., !ka. zdrb. 
AWIOLECZEK. , czka zdyb. z Greek. vyyiXos 



AKIOL - *ANIWER. 



AKIWB. . •ANG. 



^9 





Raspc : 


- 


rr 


- A 


- 


n« 


- 1 


- 


ni 


- 1 


- 


»} 


- u 


- 


'ig 


- eo 


- 


ng 


- - 


- 


lib 


- I 


3- 


•nb| 


- I 


3- 


nj 


- 1 



poslaaiec. Na«wi(ko to duchdw hiebl^ikicli «AN!WERSANT,a.in.przeciwnik,ber ®e^et,98iberf(K^Ct^ Tr. 
'wpi^mie, zuaczy poalaiica. JCra'ft Zb, AN1\V£RSARZ, a. m* rocznica, uroczjetosd lub obcliodzeuie 



KoiSc. arrcAb, anreAb i ^ojf* aurexb : JCroa, 
. an^ei ; *A'afff^ angel, angelz, angelahek ; Vind, 
angel, angela^ anjaua, aiij»yuz v  W^g* an^jcnl ; 
\^o//i. aaghjd, angbjeo; iiajf. anghjeoj Da!, 
angeo ; /^ran; aoge \ Cts, i&n^l, ^tlbd/ ^Hs 

Jel; ^or.I. 3anb|e(.- n.p. Oto ja posl^^in- 
gtofa, to ieft, posU awego, i . Leop. Mah 3, i . 
I. Leop, Num.. 2-2. Aniofow pismo S. zowie mocarzami 
] zafl^em Panikim. Karnh, Ktch, 20. Kroa, angeUztwo ; 
Dabn^ angyeoaztwo. (por. Bog zast^pow). Dwanascie ciem 
aogiotow. 1. Leop, Mat, 26, 55. (ob, 6na). Ztotemi 
pioTxni #d2iani duchowie » Gdsie^cie pdeszli pr^dcy 
Miotowte. Groch, W. 356. Anioldw klasay, wladzy, 
pa^fHra, ntocarftwa ,' i. t. d. - £ccL BAacniH , rocno- 
4cniiiie. ob, Artihaoioi ,' Chenibita , Serafiii. - J. .ZJy 
ajii<H, ciamy anidis czart, wrdg, asatan, djaboT, bies, bft 
b6ff (Jngel , t>et %;mfe^ KoscidI LateraAfkl zty anior na 
liemi^ obalit. Sk,>Dz, 864. J. Anid! ftroi, diich ftrzeg^cy, 
towarzysz^cy ; lub tei czTowiek ktdry przy wszelkiey oko- 
iiczno^ci obronrj| i za^fon^ sif wtasnie l\aie; b^t @d?t](s 

cR^vl, bft S3efd>6^er, ber Suiter, ©egleiter. Ao^ aHrcAl) 

■OKpopHmcAl) , xpaMHmeAL ; IVmrf. angel, varili, ajnaua 
irarih, obvarni angelz, n. p. Bezwftydnie ai? obnaiaif^c, 
sapominaaz na uazanow^nie dla ,anio^a dron^a, ktdry led' 
-vrazfdzie przy tobie. - Anid! ftrdi odprowadza po brnicrci 
dnaz^ na mieysce \6y • przeznaczoTie* - Melinda aniolera 
ftrozem dla nich byja. Chad. Kojt^ i84. J«z go insasym 
niechce nazywa<! Imieniem, Tylko aiuotem ftroiem i av/oiem 



roczne duia pewnego , ^di Jrt JwicgaUSntf , 3af>re^fe(t. 

' n. p. Dzieii aniwewarza Koronacyi J. K. Mci. Gaz, f^ar, 

1,383. Osobliwie zas obchdd pogizebowy roczny za umar- 

lych , uabozei'iftwo zaUuazne , exekwie roczne^ Krcks, Zb* 

1, 95- bje id^rlic^c ^obtenfcper. 

AKIZ, ANIZELI ob, Kii, Niieli. 

ANKRA, y. i. (Gr, dymrti^, dy%isrgoy, dy%»QQi, /70/-. Niem« 
• S(nf6V? kotwica) 1) Klamra cicslelfka do spiuauia drzewa, 

Me ^tanittter, bet S>aUv(, b) gatunek w^zfovf , cin 3fnfer= 
fnoten, eine IMrt ©(ftfingen. Ankry robi^ af? z dfugich 

i grubych wici, ciefiszym koncem z^asilai:| si^ wkofowi^zku, 
a w gmbszyra daie si^ kluczka. Jak.Art, i,584. c) ankry, 
klamry, haczki, spinki, apifcia u paadw, a czasem uzywane 

i za pasy same, ©iirtelfpangen , Ofirtel^af et! , bi^weUen 
metonpmifd; fur ben ©urtel, £eibgutt felbfl. Przykre tera* 

te ciaane kabaty , dobre<^ z 'vcyaokim ankry opaaaniem byty, 
Brziichowi, by naywifkszy, nic si^ nie przykrzyfy, Kchw, 
Ft, 64. Kobiece opssania , SBeibetgiirtef, ©dl^arpcft. Do 
ih'ohi biafoglow'ikiego dzis nale^^ ankry, szarpy. Haur,Sk» 
619. Naftafy teraz dziwne w fh'oiach maniery z cudzoziem- 
ikich alamod , Krymki , Szwedki , Nocenty, Ankry, Jnger- 
niny. Tward. W. ZJ. 2, 161. ANKROWAC, wal, uie. car. 
. rdedk, zaaukrowad doh.i klamrowad, spinac, zeymowa^, 

sprzfgaij, ffammern, jufammenbinben, werfldmnietn. An- 

krowad gmachy*^elaznemi sztaby. Hor»:Zyi5i. Kniai, Gdy 
przedpiersl.c/i okfada si§ ptotem , ankrui^ sif koly co trzy 
ftopy. Jaki, Art. 1, 376. Ankrowanie , suffrenatio 
Chmiel. 1, 78, AiSTKROWY, a, e. od ankry, klamrowy, 
hakowy, bie ^lammet bctrejfenb. C?tnar ielaza ankro- 
wego. Os, Zel, 49. Kluczka ankrowa. Jak. Art, 1, 385. 



ibawieniem. Morszt, 162. B^dzieaz moim przewodnikiem, ANNA, y. i. ANETKA, ANUSIA , ANCIA, ANECZKA, 



HANUSLV, HANUSKA, HANK A, ANUSIENKA, 1. f. 
Wri. imi^biarogJowikie,2lmia. Cz. 3f nttrt, 5f ttf a J Sor, %ma, 
S^attm, ^nfit, S^awh^ ^tliijfa; Croa, Anna, Anoka, Jana ; 
I)at. Auue, Anulcza •, Bosri. anni9a; Vind. Anzhka ', i?o^ 
aHKciJi. n. p. N, Pom, 11, 23o. ' Biesiad, D, 1. 
Tea, 27, 3i. 



wybawicielem, aniofem ftroiem. Tea, 20, 24. CRoJf', AChl 

MOero anreAa = imicniny , por, patron). - Zartem^ anio! 

ftroi t. c. wartownik, przybocznik nieodll^pny, w zlem 

Toztimieniu^ chodz.^ry iak ciefj za osob%, temaubcd iH)ad)tft, 

^^tHdfteT , ^Ufpaffer. Po miaftach gdzie niegdzic w pfa- 

Ikiey mowie zartobliwie, flrdzdw mieyfkich , pacholkow 

nrzfdowych (^OltSepbebtetlte) , aniolkami zwano. 0//] Wyr, ANNALISTA, y. m. pisarz rocznych dzleiow, rocznodzieiopla, 

§. Prcyaawiai^c na dofkonafobc, pi?knos«5 i. t. d. anielflv^, krouikarz , bet SCunflltjl: , Slnnalenfcfereibet. *ANNALY, 

Snfpldllltgen auf bie ^oOfommrnMten ber ffngel. Aniol, dw. mn, roczne dzleje roczniki, 3al)rbl1cber. Roczne dzieie 

Die cztowiek. BirA. SA. B. 4. b, Pawfa Galaty przyl^li fnko czyli wyplsy z aniiatdw Baroniusza , przez Piotra SAargf, 

aniota boiego. SA. Dz. 39. Pafterka uadobna iak aiiioT. ANNASZ, a. m. imi? Kaplana Zydowfkiegb, ber ^rieftet 5)an= 

Tea. 54, c. D» 2. Jak anioleczek spiewa. Kotak, Wiek, tKi^, Odestal Jezusa Annasz zwiijzanego do Kaifasza. 

^. 1. $. Anidf, Aniofek^ uktadny, mily , aYodki *, i zt:\d 1. Leop. Jan, 18. Przys/, Od Annasza do Kaifasza* 

piesxcs^c: anioiku ! anioteczku ! = moie aerce! rybko! moia .(chodzic . odsyta<5, wodzic). Rys'. Ad, 52. ab Herode ad 

du«o! liebrei*/ %t\^, fi'ig ipie elit ^ngel, meln @ngell Piiatuw, »on ^piratu^ Ju ^erobc^; nlepotrzebne, 1 nudz^ce 

wodzenie lub odsyfanie kogo od lednego do drugiego, Jak 
n. p. vr sprawach a^^downiczych^ f/'o/-. Ceregiele, Koro- 
wody, Zawody. 



IRf in €<i^( ! ttieitt $er j. Powied^S mi , moy anioteczku. 

Xea. 28.^. io4. Niecfaodi^e ieazcze, moie dzieci^ kochane^ 

tn6y aniofeczku. /. a6, 73. J. Przenoinie usaczypliwie: 

aniorek-: Jezuask , trnaia, licomierca, obludnik , "Taryzeusz, ANNATY o3; Anaty* 

WR S4^Qenge(/ etn ^(^einjelliget; Mtl ^eil4)(er. Jak ANNOTACYA, yi. i, z Lac. przyplsek, dodatkowe obia^nie- 



aniolki polykaf. Ryi Ad, 19, ( : poczciwiec , dzis z Panem 
Jextiffem gadaf). Vvfaga, Wypraw§ woiewodztwa Sander- 
mierikiego -w czasie Konfederacyi Barfkie'y anio^kami zwano 
od bialych czapek i mundurdw. Ojf. Wyr. 3)ie (Senbomltf t 

Q^amiMiift Sttt ?ett ber iBarer ^onfobetdtton tpurbe roegen 
ibret I9ftfeit !IKii(eii tinb ^onturen (?ngel<^en genannr* 

pQcho, AnielflLi » anwlny, archaxuol, archanieliki* 



nie, znaczek, notitka, eine HTnntevfung, ?Bemerfung. vind, 

aasnamin , sarifs , navanzlianje , opomeneuje , naanaminu- 
▼anje. n. p.Annotacye do pisarzow zwfaszcza ftaroiytnych.- 
Annotacye albo poznaczenie rzeczy co gtdwnieyszych, pf»y 
boku pisma polozone. Smot. Lam. w przedm, ANNO- 
TO WAC , wat , uie. ck, niedk . nanotowa^ , znaczy<5 , na-? 
aaaczyd , annterfen* Vind,, navanabatj, nasnaminuvati. 

5:: 



30 



ANON - ANTON. 



*ANO Spoyn. ramiaft: a ono, a oto,,oto patrzl ttnb (fe^^ 

ba, pffte. C^Bo/t. X Siow, ane: ^ac imo. por, Cz, an, ana^ 

4110? quit quae, quod) n. p. UjrzrzaT tarn zaraz, ano vr\i 
na ziemif &pad{. IVar^. WaL 1 5. Dobrotllwy gdy Wxdzi, 
ano ty si§ flarasz, ano biegasz dla niego , wnet rzecze : nie 
frasiiy sif. Gorn, Sen. 53 1. Mniema by dobrze, ano ilo 
bfdzie. Biel,Sw. 62. Vsiyszaly ano grai^ i spiewail^. Ltopf 
Luk. 1 5, a6. W PJf. 77Z. 525. 

ANONIM, a. m. z Greck^vo»vvfxof bezimienny, bezimiennik^ 
nienazwany, niemianowany. Xras, Zb, 1,93. Sk, Zy.w. 1 , 1 84. 

«ANOWAC, waf, uie. cz. niedA. czjl. potakiwad. 7>. leJA^eit, 
(p6r. anu). 

ANOZ, ANUZ ob. Nuz. 

ANSA, y. z. z Lac. i).trzonek, r^koymia, tet (Stiff. ( Karn. 
kluka, dershaj ; Rojf. ^jiiigiK?i \ por.Karn. anza= conditio). 

2) Okolicznosd, powod, sposobnosc , ©clegeit^eit, SSetaHs 
laffung. Niedawali temu poganinowi anay. Leszcz.Cla. 73. 

3) gniew, ch^c zemfty, clirapka, ber ©toU, ble (Stiittetuns^ 
n. p. Mle^ ans9 na kogo. 

*ANSZKOT, u. m. pcwien gatunek materyj, et« g^Wiffer jleug. 
Anszkotu sz tuka. Iriftr. C. L. Muchairy, anszkoty do pUc^. 
Vol. Leg. 4, 81. 

ANTABA, y. i, z Niem. bie $anb^abe, r^Jioie^d, r^koymia. 
Vind. haba, dcrsliai, vului, rozbnjk, kampa, rozhniza ; Croa. 
preruch-, /^O;^ saxeaniB , yxearnl) , yxearnHKb , yxoa- 
016^15 ; Koic. paasopiii , xpio^iKU, neoiAii , pyxoHniKH, 
noBOAHit. n. p. Przy pierwszey opaace annatowey, przy- 
prawuii^.si^ antaby, za kt6re sif na toie podaosi i z niego 
ikfada. Archet. 5, 60. (te za^ zowis^ delfinami). Miaflo 
antaby moie bydi, . . Sot. Arch. 1 00. §. ucho , kolce , iak 
u ftatku, u garnka. Cn. Th. ba^ Cfjt, bet $enf cl. $• u ftrzelby, 

flinty, piftoletu, obt^k, bet- fBftgel an-eluet glinte, ^t(lele. 

ANTAL, u. in. ANTALEK, tka. m. zdrb.z W^g. altalogs 
CwierJbeczek, 18 garcow. L^lk. 2, 26. ma!a beczulka n .p. 
wina, slcdzi, tiXi W^XXitt %^^ , eln g-.i^djen. i?o^. anmaxb. 
ANTALOWICZ ein ©aufaud. Tea. 24, 86. ob. wyrazy 
toi znaczi^ce : Kufel, Filak, Moczyinorda, Duslkufel. , 

ANTEK ob. Antoni. 

ANTEKOMCYALNY ob. Przedseymowy. 

ANTENAT, a. m. z Lac. przodek, poprzednik plemienny 
a zwtaszcza ftanu "w^sokiego , ^et ^Sotfa^te, bet IK^ne* 
Chc;|c go wysrawiai; , namlenili zacnych iego antenatow. 
Zab. 11, 261. 

ANTEPENDIUM n. nieodm, -ANTEPENDYA, yi. z. Lacl 
pokrycie dolne u oUarza , zastona ktora zz^it doln% 

ottarza okrywa, b9i.i tjotgefttecfte geug untett um ben STltat 

(etUtn. Razem z antependy^ pi^kny ornat postata do ko^ciota. 

Chodk. Koji, 90. 
ANTKOWY, ob. Antoni, Antek. 
ANTOLOGIA, ii. z Greek. Elorilegium , kwiato - zbior, 

kwiatosfdw, wybor uaypifknieyszych mleysc z pisarzow, 

eine SJlnraenlefe. Ko^c. \ Rojf. jje'feraocAOBl), ijo'fcmocAOBie, 

«H*inoco6paHie. ANTOLOGISTA, y: ANTOLOG, a. m. 
czynl^cy zbior kwiatdw albo mlcysc naypi?knieyszych 
z dzjel rdinych, eln IBtuntenfamnttet. Kosc. ue'fimocAOBettb, 
]jB'^moco6Hpaineji£ , kwlatozbicracz. 
ANTONI, niego, imi^ m^zkie. ANTEK, tka, ANTOS, ia, 

ANTOSiEFt, s^ka. zdrb. 3Intott, ^Tttton^cn. Cjt. Sfntonin, 

Untau^, SCnUuffef; Bo/a2. Antun; C/-oa. Anton, Antol ? Dai. 
Autmi. n. p, Sfyszysz, Antku! Tea, 64, b. 4. SYrifty An- 



ANTR - ANTY. 

toni Padewiki, co ai^ ztym czTekiam dzieie! Te^. 45, <?. 9." . 
Wyb. KuL 5. PrzysiQwie. Ucickay Marku Antoni, nim elf 
wlekiera dogoni. Rys. Ad. 69. ( s w nogi ! ot ! iui ci^ do- 
gania. 2apewne z powodu haniebney ucieczki Marka An- 
toniego a pod Akcyum, Utlf t -eje man bi^ ftwiffit). 
j Lekar. Swiftego Antoniego niexnoc , piekielny ogien. 

Mqcz. bai Ittntonin^f^ner, hai l^elUgf Setter ; bet iKot^ 

|anf. Rpjf. aHmoHOsl) ofohL ; JiaL aant tonio *, Carn. 
perezhx)gn. $. Ro^L Ziele S. Antoniego, ofownica, mo-T 
fybdaenq, Jti^ftant, ^feffetftattt Syr. 1345. ANTKO- 
WY, a, e. od Antka, do Antka nalei^cy, n. p. Bfdziess 
Antkow^ , byle tylko matka na to przydata. Tea. 56, b. 49. 
9(nton^:. Rzeczownik: ANTKOWAs iona Antka, uiy- 
wane tylko jni^dzy wiesniakami. Bfieyace dopiero co przy-' 
toczone moie tu takze nalozed. 
ANTREPRENER, a.m. z Franc. podeymtuJic^iiiaif czego, 
biorqcy, trzymai%cy co na 8iebi<x, hit Ulftetn^l^ttiet. n. p. 
Kontrakt z antreprenerami. iV. Pom. 3, 316- 1^ rodz. z. 

ANTREPRENERKA , hU Untetnebmetintt. ANTRE- 

• PRYZA, y. i. impreza, podeymowanie sl^ czego, branie, 

^ trzymanie na siebie, bif Untetnebmimg. 

♦ANTULARZ, »ANTUALAZ, u. m. pewien gatunek kordnek 

azerokich , eine 9(ft bteitet ®pi$en obet ^anten. B, 

ANTWAS, HANDFAS, u. m. z Niem. nalewka , miednica. 

umywadlnik, lawaterz^ Mqcz. Budz. 53. bft^ $<tllbfaf^ 

t^CX i2Bar(tbe(fen. Na stuibie Aat antA'aa z wod^ i rfcznlk. 

Biel. Hijl. 155. 
ANTYCHRYST, a. m. z Greek, przeciwnik Chryftusow'y, 

fatszywy Chrylhia, btt 9(ntMbti|l- Corn, ankersht; RoJf. 

x'SKexpncnib. §. W mowie pospolitey nazywai<% kobietf . 

zYo^liw;^ Antychryftem.- Nazywac kogo antychryftem. s 

ANTYCHRYSTOWAO, owal, uie. cz. niedA. czffl. \t^ 

manben einen 9Jnti<^tl|l fcbelten. Kacerze papieza zniewa- 

^aij( , fai^, sromoc^, antychryilui^. Smotr, Ap. 11 3. 

ANTYDOT , u. >ni. z Greek. ( dyrtiorov t. i. (pa^fAa%ov s ' 
wszelkie lekarftwb , n. p. przeciwko truci^nie-), lekarfhvo 
przeciw branny trucizuie. Pot. Zac. i65. (2itt ®eg.eunilt£ 
te( / ^egeUdifi:. RoJf. npomKeyM A'le ; Vind. prutni fcrup ; 
Carn auperftrup. 

ANTYFONA , y. i. z Greek, spiewanie ko^cielne na prze- 
miany, modlitwa ktor:^ z przeciwney ftrony spiewai% czy- 

li odpowiadai^, bet ^ec^fetdefang , bte 2(ntipbon^ i>i bet 

W6ni. ^lt*e. Pim. Kam. 3o6. Kar. kol^da. ANTYFO- 

NARZ , a. m. Kaif ga antyfon , bal SOecbfelgefangbuc^. 

S. Grzegorz napiaaf antyfonarz do ^piewania. Sk. Dz. 616. 

ANTYK , u. m. wszelki zabytek ftarozytnosci ', ftarozytnosd 

iaka *, ilaro^wieczyzna ; a zwtaszcza zabytki flaroiytaosct 

sztuk. wyzwolonych, iak n. p. kamienic rzni^t^, finf %Xii 

txU f tin Ueberbleibfel be^ sritettbnra^. $ przn. Cziowick 

flaroswiecki , ilaropolfki , dawn^y daty ; rzecz iakowa (la- 

romodna, n. p. powdz, ettt altmobtfd^ct 9Renf<^, ftwa^ 

Sfltmobifd^^. {por. Antykwarz ). 

*ANTYKA1\IERA , y. i. przedpokoy, ba^ ©Ot^immet. ZIo- 
to teraz nie tylko w pokoiach ^wieci , iui nawet i do an- 
tykamer przechodzi. Mon, 67, 597. 

ANTYWARYUSZ, ANTYKWARZ, a. n. Biegry w fta- 
roiytno^ciach , . et« iWtett^mn^fOtfcber. Antykwaryusz, 
(larozytnik , odkrywa taiexnnice wiekdw, thimaczy ie 
i ^wiatfem erudycyl ,o^v&ieca ciemne ich pami^^tki. Sr, 
Pot. Szt. i3. $. U Niemcdw haadlarz ftarzyzny, Aany- 



ANT - ANY. 
imk , dti 9nH<iitattii# , hex altt Qad^cn , fbid^ , u. f. w. 

vrrfmift- <>^« tandeciars, 
AKTYMIS, a. m. naczynie w ko^ciele Ruflcim, misa oita- 

nowa po&-wifcana, in bet grie(t^if4en ^itcfte/fine $2(((ar: 

fifAfkU Antymis tak wielki bydi ma, ieby na nim pa- 

tyna i kielich smieici^ si^ mogfy. Pirn, Kam* 128, 
ANTYMONIUM ob. Spisglaa, i{o^ cypma. 
ANTYOCHI A , ii. i. Miailo w Syryi , Sfntiod^ien. i)^^. ^. 

EccL 6o3KiH rpsAb, eeonoA. 
*ANTYPAST , u. m. praytmacack praed objadem , prae d- 

smaczek, praedk ^ek , /prsedgryzek , (a^ ©Oteffen VOr bft 

rtdentUc^en 9)?a(UeU, bet ^ortrunf, ba^ iBorfoflen. An^ 

typaft suchy do iedzenia, antypall do picia w tninku. C/i. 
7A, 7- (po/"* Paft, pasat, paastet). Vind. predduh. J Anty^ 
pafty malie^ikie , trzema uciesznenii hiftoryami, iako 
wdzi^CKne^o amaku cukrem prawdziwey mitosci matieiir- 
.Ikley xaprawiane. Dzieiko polCkle wKrak. 1736. przedru^ 
kowane ; zawiera w aobie hiftory^ Banialuki , w przysto-^ 
wie we38l4, wienzem, i dwie inne prozj|. SLXtti \iXt^tt 

' fobiifi^ i!ie^e^ef(^u^tfn, unter benen f[(^ bie Banialuka 
( CO ob. ) be fonbft^ au#|f Icbnet. 

ANTYPATYA , yi i . z Greek, avr/yra^s <a , niechfV5 , czyli 
odraza wrodzona ku rzeczy, lub osobie iakiey, Wz 

9iitipatbte , ' bie Qibneigung; EccU npomHsocnipacni'ie. 

Bywa i to , ie praez sam$ aiitypat}'^ , albo niechf^ ku la* 
kicy oaobie, chocby nayzabawnieyaza rzerz by{a powie- 
diiana, iadney drugiemu nie przyiiosi <ueiechy. Zab» 12, 
2*75. Dudz» cf. sympatya. 
AKrYPECIK , a. m. pasztecxk , ktory w formach piek^ , 
w srzodek zas ciafta nakUdai^ rozne siekanle z mifsa , lub 
marmeladf z owocow. Wiel. Kudu 34G. eine %ti fUinet 

Vajteten. 

AliTYPOD, a. na. z Lac. Przecmdopny, przeciwnogJ , prze- 
ciwnoinik , mieazkaniec przeciwney tlrony kult ziemikidy, 

bet ®egenfttfler. Boh. protinojfa; Mnd. prutinognik, 

prutinogazh i Car/?, prutihojnek, prutiii6fthnek ; RoJJ'.Xi^OK 
mBBOHOiKHia ; Croa, podnosczi. xi. p. Ludzl nogami do 
naa obrdconych antypodami zowi%. Sk. Kaz. Nied. 3o5. 
ANTYPODYYSKI, a, ie. przeci wnoiny , z przeciwney 
ibrooy ziemi , atltipoblfd^. Go to we poata^ i po (brdy anty- 
podyyfki. Jei, Ek. F. 4. 

ANTYTBZA (przeciwporoienie) Shv. |rrOti(tOdr«. 

ANU! Spoyn. •!., Uk icft. Wlod. ySL, tltttt ja ! 2., anus 
anuie, nuie, dal^y, z naleganiem mowi^c, tttV^iXt^ , 
OeiteC- Anuie zaraz gaday, bo cif rozsiekamy. Tea, 36. b, 
io5. 3. Anu, anui, Anois nui, dayrayi, przypu^ciwszy, 
•bet, gefe(t hzn ^OU. Audi si^ Iddka przewrdci , to pani 
utonie. Tea, 63, c. 56. 

ANUSIA, ANUSKA, AKUSIENKA , ob. Anna. 

ANYZ, HANYZ, u. m. zieie, bec STniei Boh. 9(nris; Rojr. 

aHHcib; Bosn. anishg, aneshg; Sor, a» 9(ntd) Sor, 1. 
Cot? 1 Vng^, an is ; Croa, anis , koper, szlatki jamet , mo-- 
racz ; Vind, janesh , on^sb -, Corn, j4nesh , padijan.. n. p. 
To zidlko pierw^y w Folszcze nie by^o wiadome , przeto 
pospolicie kmin polny mieniono banyiem , ale temi czasy 
aiei^ go z wielkim poiytkiem. Urxfd. 24. Anyi ogrodo- 
wy, PimpineUa, Anisum Lin. do wodki zaiywany bywa. 
Jiluk Roil, p., 207. Anyi polny, karuy, kmin polriy, Ca- 
rum SMefenfiimfnei t, t Any* Indyyiki gwiaidzifty, 
Cternanief • ANYZEK, £ku. m. wfaieiwie imif zdrobnia- 



ANZ - APBL, 



s» 



Ye od anyi I zami^ds anyikowa wddka, %Vi\tf%tMMtitu 
«S]>'r. 4 09-411. Na anyiek, na pieiki, na podle zalctki 
ilrac4 wfizyftko. rea. 43 , 6. 14. Wyb. JCuL Anyikiem 
tr%ci£ anyiek 8!ycha<5 od niego, t. i. piiak gorzalczany, 

et (Itnft n<i(b 9litief , er i(l ein 93ratitmeittfaiifet. ANY- 

ZOWY, ANYZKOWY, HANYZKOWY, a, e. z anyiu', 
l^on iKltiefy 9intef s . Rojf, tHUCH&iH, aMHcoeUH. Anyio- 
wy cukier , anyikowy midd , anyikowa wddka. Syr. 
ANZEATYCKI , a, ie. ANZE ATYCZN Y , a, e. W trzyna- 
ftym wiekn uczyniJy nayznacznieytze* miafta w IGemosech 
dla ubezpiecznnia handlu awego, itaifdzy aobi^ zwi^zek, 
w Nicmczyznie owego czasu Hansa^ po tacinie Ansa na- 
ewany. Wyrw. G. 406. DyAc. G. Miaila anzeatyckie , t. u 
do tego zwij^zku nalei^ce, ^anf^tftihtC* Rz^d anzeaty- 
^zny. DyA. G. 

AF. 

^APARAMENT, a.m. aprz^ty, azaty, fboie ko^cielno, ba^ 
S^iXiiemetitie f bie ^ird^enotnate. Aparamenta do mazy ' 
i wazyftkie ornaty. Tr, 

•APARAT, u.^ m. i., przygotowanie , prz3'rz;idzen]e , bi^ 
^Ubetettutld. Przy wszelkim aparacie woyfko ruszyfo. 7>. 
Ipor. parat, w paracie ila^) 3, Sprz^ty, narzfdzia, na- 
czynia wszelkiego gatunku, n. p. woienne, lub matema- 

tyczne, bU (^ttitlffd^aften, bte ^nflrnntente a. ». ^e^ 

ntat^marifcb^n ^ppatat^. Oziala, kule, prochy, wozy 
i inne aparaty woienne. Biel, 33o. Aparat fizyczny, ^. i* 
narzedzia do roinych duswiadcza/i ^zycznycb. - Aparaty 
• koi^cielnc , ob. Aparament. Aparat pogrzebny. Cn. Th, 
Aparat komedyalny. ib. Aparatem nie nazywiun muzykt , 
obicia i in.szc ozdoby, ale roine odniiany i pozdr seen tea- 
tralnych. Jag. Wyb.-A. 3. b. (kuliasy, dekoracye). 3., 
Strdy, ubior wytworny, bet ^U(; ®(^mU(f; ®ti»at, ^taat^s 
flcibung. Bifkupi w bogatych infiilack i w drogim apa- 
racie. Auszp, 1 7. Wielki przybyt poset , nadiswyezay 
z wielkim aparatem. t, 56. 

•APARENC YA , yi. i. pozdr , blalk , okazalosd , hU ^Md^t^ 
bet %{aXil f @d^ein* Oczy na blyszcz^ce aparencye i znaki 
panowania patrzy<5 przyuczone. Zab, 12,49* 

APARTAMENT, ob. Pokdy. 

APELLACYA, yi. i. e., Sa^d wyiszy, a^^d apellacyxny, 
w Gallicyi trybunal drugiey indancyi ^ bdi ^ppeUattOn^^ 

gericbt:. o/f. Wyr. Boh. appeilaco ; -R^/- omawDb ; Eccr. 

HapH]jaH'(e. 2., Wywolahie sprawy od niiazego do wyi- 
Bzego ai^du. Oft. Pr, Kr, a, 86. Odzywanie, odezwanie* 
odzew, ruszenie. Mncz, taianie prawu. Szczerb. Sax. 12. 
odwolanie aif do wyiazego a!\du , nieprzeftai4c na wyro- 
ku niiazego trybunaYu, Hi iSippcUtten, bie ^JippeQattOK , 
9ibbetufung. Apellacye aie do Magdeburga cliadzaly, d^^ 
piero Kazimierz W. micysie appellacyom wazyftkim na 
zamku Krakowlkim naznaczyt i356. Biel. 195. w idrcie 
z przycinkiem, Kaieazli im aif nadj>rody z nieba apodzie— 
wad, mdwi^: daleka apellacya. Falib. E, 3. {por. Bog 
wyaoko ). APELL ACYYNY , a, e. tycz^cy ai^ apellacyi , 
iKppeOf<ttiOR^ s n. p. Apellacyine winy t. i, kary za nie^ 
aluaznie zaloioni^ apellacy^. Stat, Lit. Czack. Rfi, Kon- 
ayliarz appellacyiny, bet ^^ppetfation^ratb* 
♦APELL ATYWUM , wyraz gramatyrzny, ktdry podiug Kop- 
. czyti. oznaczamy przez imie poapolite. Roffl UapHyameAb- 

nQe vmiti Siov. ebrcnei tv^Iagiote min9* 



.3 a 



APEL - APLIK. 



APO - APOS. 



APBLLOWAC, owaf, uie. cz. nitdk. iedn, do wyzszego a\^ 
du sif udawa(^ , nie pi-zeflai^c na -wyroku niiszego , rii-* 
8zad dowyii>2cgo s^du, odezwa(^ si^ , odwoTac s'lf , wytorzyc 
■praw^ Avyiey, avpcUiten, ffc^ dbbetufen. i?o^ Hapn- 

UainM. Strona przeciuko wyrokowi mowita, albo ruszala 
i apcllowala. Herb. Stat, 'j^i, Przeno^^n. na on ^wiat apel- 
loivei. Stryik, 5o5. s (umart, et 1(1 ab^fal^tftt). Zarfem 
.apellowal; poszedi w nogi , uciekt, drapn^t, dat dra- 
paka , Ikoczyt do ndg po rozum , iimart \t botach , it 
%^t fKei^ mi genotntnen. J Tvomilowai: , wymioty nied , 

. rzyga(?, rewokowad, tia<^ ©pepet appellirett, ftc^ l^bfts 
geben. 

APEIITURA, y. i. s Lac. otwdr, otwartosd, odchdd, od- 
cick , mieysce otwarte w ciele , rana otwarta ; tVRt Ocff= 
tlUng. Vind. operta rana , tvurflyu. n. p. Apertura czyli 
otvrdr samorodny, lub sztuczny; ten wlasciwiey kaute- 
ryum, fiftufa, foutanela. Hcur. Sk. io3. eine S^f^^^/ ^^^ 
SontCneE* Narz^dzie do apertur, nawet i apertur^ sa- 
in^ zowi4 iegadiem ( co obacz ). $ Zartem : apertura s 
dziura w sukni , tin itd) iltt OiOCf e. 

APETYCZNY, a, e. iiiywafisze: apetytny, ^petytowi do- 
godny, apetyt wzbudzaiacy , smaczny *, (iT^pttitUd^ , bCH 
9ippetit trtegenb. Na snrowe iaWka , miod apetyczny. 
Chmiel, i, io5. APETYT, li. m. APETYCIK, n. m. 
zdrb' z Lac. chqC do iedzenia , poi^dliwosd iadta , smaka, 
hex ^1»petir, tie Q^lnfi. (por. ikoma, ofltominy). Son I. 

Sac^nofcj, (oimano na pcb) f^aH na pitjo ; Vind. dUhanje, 

pohlepnoft , poshelnoil ; Car/i. ahelusbej i Rojf. u03hiBb.- 
Dobry przysmak apetyt. Pot. Jow, ao8. Apctylu do ie- 
dzenia iii« miewaia, Haur, Sk. 5o8. Apetyt mied na co , 
do czego. Dudz. 1 2. Apetyt na co oftrzyd. Jak. Bay. 1 08. 
Frzysmaki apetyt czynii^ce. Cn, Th. Brzcraiennych z?e 
apetyty, iako to na kretf , w^gle i t. d. Urzfd. 3o3. 
(i^dze, poi^dania, poi^dliwosci , ba^ tix^CXXif ©Cs 
Itjflen be r ®<^IOandercn. S Przen. Z^danie , i^dza , pra- 

gnienic, ch^t, poz.id]iwo^c% ^di ^t%i\)Xt\\, ^erUngen, 

bft SS^Unfcb* Kaidy do apetytu awego ci^'^gnie rzeczy *, co 
■dito to i dobre. Zejjl. Ad. 109. Pofaamuy apetyty tTvoie 
(chuci, i^idze JBegteibfH), udr^czay czJonki ^twoie. Sk. 
Zyw. 1, 16. Na Mar3'si^ z wielkim apetytem ' zagl^da?. 
7V/r. 25, b. 27. J gnicw , chrapka na kogo zwYaszcza 

chc^c bidj ber ©rott, ber ®unf4 «nen ju ptiigefrt. Ma 

apetyt na niego. Tr. t. i. ^chce go obic, oftrzy zfby na 
niego , radby go zgry^d i z ko^ciami. 

APLAUZ, 11. m. ob. oklaik, okrzyk. 

APLIKACYA, yi. i. pilno^d, pilne , llarowne przykYadanie 
aif naco, ber Jlflf. Gdyby aplikacya do talentow byTa 
dodana, ledwoby al^ mogi ktbry narnd z naszym TOierzyd 
yr naukach. Leszcz. Gi. 55. Aplikacya do nauki. Zab. 
16, 169. APLIKANT, a.m. sposobi.icy, przysposabia- 
i^cy 01^ do czego, wprawui^jcy, wkladai^^ry si^, zwfaszcza 
u mcccnasd-VT czlowiek mlody praktycznie sif w prawarh 
dwicz^cy, to wfa^nie co wkraiachPrufkicb aofkiillatorowie 
lub referendaryiisze przy lo^nych dykafteryach •, eill Sfpplls 

wnt, dn ^wcticant; bei \zxi ipoln. ®eri<bWb6fcn bebeutcre 
el obngefdbr einen Sdi^cultator, ober Oleferenbariu^. Reieftr 

aplikantdw alias agientow ma bydz s^^dowi podany. Vol. 
I^eg, 7, 5 10. APLIKOWAC, owaf, uie. cz. niedk. iedn. 
ilosowad do cze/jo, formowad, ukfadad, tOOtnacft Obct WOs 

iu appUcttcn^ md^ tm^ci ric^tett^ bilben* Ociec ten c6rk$ 



do swiata aplikowaf. Sk. Zyw. 1, 385. (dla ^tv^iata wy- 
cbowywaJ, w swiatowych rzeczach d^^iceyp, et ftJDg fiff 
fttt bie SSelt). APLIKOWAC SIE zaim^t. przykhdad aif 
na CO, udaivad si^ do czego z piJno^ci:^ , piluie oknto 
czego chodzid, pilnowad czego, ftcb auf CtlUill itgftt^ 

flcijig etnw«J betreiben, flet^ig fepii. Apiikowaf si^ w azko- 

lach , na dobre mu wysalo. Kra*. Podfl. 2. i43. 

APOCYMUM nieod. n, roiSlina Ameryka/ifl^a , przfdzf po«- 
^rzedui^ mi^dzy iedwabi«m i bawetn^ dai^ea. JCI. Ro/L 3» 
35 1. Asclepias Syriaca, Linn, hit ^tihew^fim^e. 

( APOKOPE Carn. oda^knoft ; Siau. txitelfa, Hf Wgtifa, llfW:: 

tilfa, obbobfonec; ntnifonec, s^bobralfa). 

APOLLON, ina, (niVviyw. ineaa, ) APOLLO, a.m. Boiek 
opiekun Muz i wierszopisdw ^ wfadofuki, rymotworzy, 
zlotowlosy, lutniobrz^ki , cytrowtady, «yn pif kncy Dyany, 
Febiis , Slpotto , ber g^ttfen s gOtt. BoA. ^b^fon ; (^^rn. Ja- 
son, Belin, BeHuesb. n. p. Lutnii^ow miftrsu Apolio 
( Apollinie ) Petr. Hor. 2. L, b, Mnrayas si? Apollinesowi 
w muzyce przeciwia. Mqcz. §. Nazwiflco iednego z nay- 
wi^kszych i naypi^knieyszych motyluw dzieoDycb. Zoof. 

139. ^7. Zw. 4, 380. fin ^d)ttierrerniig. 

APOLOGIA, ii i. z Greek. (oVc-Xo/ia usprawiedliwienic) 
odpi6 , odpowiedz na nieshiszne zadanie przeciwnika. 
Farr. 44o. Obrona, usprawiedliwienie na pi^mie* liras. 

Zb. Dambr. 760. bie @<bu$tebe, ©(bu^fcl/rift, QSertbris 

bigung. Vind. obvami govor, perAopnu bescduvanje , bese- 
denje, sagovomu pismu, aaobranitnn pismu. APOLO- 
GIETYK, a. m. lift obronny, mowa usprawiedliwiai^ca , 
n. p. S. Hieronyma za niaJisei'iftwcm , Tertiiliana za Chrze- 
scianami. 5^. Vz. 326. Kras. Zb. ein @<^U(brief , eiQ 

i8ett^eibigu!iglbrief. 

APOLLON I A, ii. i. APOLONKA, POLONK\, POLU- 
SIA, Pofuaia, i. zdrb. imi? biaiogo\ivfkie, ^potfonfa. BoK 
$fpO(ifna , iffpoKenfO. 8. Apollouia , od bolenia zfbdw bro- 
ni. HrbJ\. Na. Q. 4. 

APOPLEXYA , yi i. gt»a!towne uftauie w?adzy czyli obu^ 
marcic nerwow, paralii, azlak, ber 3d^(<lg, ©cbMgfluSi 
bie Sfpoplcrie. 'RoJ/. i Fee/. anonAeKcfa, yAap^» no- 
cmp'^Al) ; Vind. i Cam. bosbji ablak, boshji udarez; 
Sor. I. bojepe tufl 5<ipet)e; l>a/. bosij udaracz, kaplya; 
JCroa, guta; Hung, gutta (Da/, guta s podagra)*, Bostu 
kapglja, guccjulaj Jta/. goccja. n. p. Apoplexya, sen tak 
mocny, iz ^pi:^cego ^adnym sposobem obudzid nie moiua. 
JCrup. 5, 628. nagta ^mierd. Sien. i55. we wszyftkim 
ciele powietrzem naruozenie , azlak. Syn. 1073. i 43. na~ 
g!a ^oiierd z gtowy, gdy cziowiek nagle upadnie bez mo- 
"Wy. Urzftf. ig3. i 166. Sy.rf. SzAf. 23 1. Spycz. i<)ri. 
APOPLEKTYCZNY , a. e, paralizowy, «pDpIfCtifi*, pata= 
litifc^. Smierd apoplektyczna. N. Pam, 10, 75. APO- 
PLEKTYK ob. Paralityk. 6>oa. gtttan, gutavacz. 

APOSTATA, y. m. z'Grec. dnosrarifs ^ ten ktory opusrcza, 
porznca rcligi^ awoi?, odft^pnik , odfl^pca , zbieg , od- 
fizczeplcniec (por. Laz^La ), fill SlbtTUnniqCf, fiU^poftflt. 
Julian apoOata, Sk. Zyw. 291. (Julian odltepca.^ llYof/. 
28). Cbrzescianin , ktdry «i^ poturczy, albo Xis^dz kato- 
licki, ktdry zlutrzeie, albo zakonnik ,' ktdry uciekl z kla- 
aztoru, klasztorny zbieg. Farr, 446. Apoftata, zbicglec. 
1, Leop. Prov. 6, 12. ( odazczepienicc 3 Leop.) APO- 
STAZYA , yi. i. odftanir, odft^plenie od religii , cd- 
«zc«epic6flwo , bte SIbtrtmugfcir/ STpojlafic. Wyrzeczeuie 



APOST - APREE. 



APROB - APTEC. 



a5 



Mi^ religii Clirze^daiilki($y. Oftr. Pr, Kr, i, 67. Zlutrzeuie 
%\%y ztUTCseoie, sbisanoanienie. 
APOSTOL, a. m. APOSTOLEK, \\a, m. zdrb. 8 Greek. 
inoTro\oSy posianiec, wyslauiec , w pisinte i, ucze6 Chry- 
fhisa i nauczyciel iego nauki, te¥ ^pOJle(' Stow, STpofloI; 
Kroa. i YVf^. apoftol ; Boh, 9(|>o(ft0( ; ^ojf, anocmoAl), 
QOCAaHHUKL ; Bosn. apoAol, a'poflo; DaL apoflo, apuHulj 
Sor, i.pn^titOWy Sor. 2. po^ot; Kmcf. apoftel, dwanaifluik, 
dwanaiiler, d^vanaiitla. n. p. Apoflol, nazwi/ko to odChry- 
ftusa dwunaRym (dwimafhi) onym dane, kturych poslat 
ucsy<5 wasyUkie narody. Rey Poji. C. 2. Rey Apok» 2. 
X]%ie Apolloiow, S. Pjotr \ EccL nepaonponOB'^AHiiKlb. 
Rowtiy apodolom, Rojf. paBHoaixocmoA.b. - Dzien SS. 
Apoltotow, dzien Rozesia6c6w. Bie/. 260. Siryik. 493. 
hex SKf^OJIeltag. KupUem to na Rozesta^cdw. OJ/l Wyr. t. i. 
na iarmarku w d2.iefi SS. Apo(lo{6w. - Mnie i wszyscy 
apodolowie nie nawroc^ , abym za m^i poy^d^ nie miata. 
Tea, 24, b. 19. $. Niew/a/ciwie : iaki b^dz postaniec, 
rin ©efanbtet; ^gefanbter« Zydzi mieli zwyczay do awego 
patryarchy apodoty, t. i. tak nazwaue boiiJc swoich flarsze, 
CO rok a plenifdzmi posyfac. SA, Dz. 546.. W nawroceniu 
Poliki, pierwszyzn niewiafla D^browka, apoflolem. Psalmd, 
i4. ( przepowiadaczem, nauczycielem ) j). Zt^d w dobrcm 
i w zi^m zaaczeniu : Apaftol to iego, t. i. postaniec , pod> 
a!uchy wacz, ^pieg. Muyie ty pi^kny ApoAolku I T^a. 1 9, 
54. Niepotxzebami apoflota, obeyd^ sl^ bez apolloras mam 
aam roziun, mau gfow^ z sob^, wiem co czynif , rady nie 

proszf. ojf, Wyr. id^ bratK^e frttien Oiartgcber. APO- 

STOLKA, i. i. bte 9CpofleIinm Nauczona od Chryftusa 
Samarytanka, fVaia sl^ opowiedzicielk^ i apoflo)k^ Messya- 
asa. Bals, Niedz. 2, 9- APOSTOLSKI , a, ie. od Apo- 
lloiow , apo jlolifc^ ; Vind. i Bosii. apoftoliki -, Boh, 
•pofftOljIPp ; Rojf' anocmOABcKiu ; Croa. apofloUzki. n. p. 
Symbolum apoilolfkie, fktad apoflolfki, apotek -apollollki. 
Rey Pojl. H. 8. Dzieie apoflol/kie. Bibl, Gd, Swi^ Rzym- 
ika apoflolika ftolica. Sk, Dz. 853. Krol Apodolfki t. i. 
Wfgieriki. PrzysL. po apoftoliku n. p. uczy<5. APOSTOL- 
ST\VO , a. D. urz^d , godno^<2 apoflolika , bdd ^pojlelatttt. 
RoJf. anocmoABcmBO ; Croa, apoftolsztwo *, Boh, dpoiftol' 
fh»i; Sor. 1. papOitOWftWO; Sor. 2. ppJoIilWO. n. p. Przez 
^ezuaa wzi^lismy apoilolftwo, Budn. Rom, 1, 5. (urz;^d 
apoftolfki. Bibl. Gd.), Bog uczynit znamiona apoIVolHwa 
Pawlowego w dziwnych znakach. Biai. Pojl, 58. APO- 
STOLOWAC , at , uie. cz. niedk. iedn. apoftolftwo spra- 

wowac, bydi apoftolem» eiii 2(pofteI fepii; ta6 f&mt ctnc^ 

9lpOJleU t^etrl^ten. Jak D^browka PoUzcze ^ tak Jadw iga 
Lilwie apoilotowaia. Psalmd. 1 6. (nawracata, u.iuki Chrze- 
iclafifliiey nauczata). Apoflofowad nad kirns pracowad nad 
kim, uallowac ieby go nawracad*, xiakfaniad ua awoie zda- 

nie, «n 3emanbe^ SBefeOrung, ^eoinnutid arbetten. Aaron 

dopuszczat dni dziesi^c jVIoy^eszowi nad aob^ apoAotowad. 

Lach. Kaz. 1, 569. 
APOSTROF, u. m. znak pisarflci, odciuek, odrzutnik, wyrzutnikf 

b<t 9lpO|lrop^. Earn, poshirk. APOSTROFA , y. i. 

6gura krasomowflca , bie ^pofttopbe. Stow. ^brtltite(((l* 
•APREENDO WAC , APREHENDO WAC, owat , uie. z !ac. 

cz. niedk. iedn. zwaiad, dbac o co, uwagf zyvracad na 

CO, anf tVcMi^ ac^ten, e^ )u ^erjen ne^mcn, ftci au ©etnatbe 

^ jf((lOI. Nieapreendowa? on tcgo , t i. niewazyl aobie tego, 
" pu^cit'ieUo aU>o mimo aiebie. Qn. Th^w^h. APREHEN* 



SYA, yi. z. baczno^d; uwaga, rozwaianie, dbanie o co, bit^ 

SIttfmerfen auf etwa^, ba^ (?ttodgen; sn ^tiett 9{ebmen, 

)U ©etniitb^ ^Ubcn^ $• pospoUt. aprenayas rozpacz, niby 
pochodz^ca z zbytecznego dbania, zwaiania na co, hdt 
^erjagett/ ^erSWeifeln. n. p. z aprensyi samey umarf. 
*APREHENSYWA , y. i. wladza umyatu uwaiai2)ca , roz-- 
waiai^ca, rozwaialnia , ^^^ JafEnnd^petttlOden. Z dfii- 
gtego zvryczaiu rozmyblania , tak sobie poatuszn^ nczynif 
imaginatywf i apreheusyw^ 8Woi$ , ii nigdy zadna mybl 
insza mu nie wtr^cifa si^ Wys. Al. 229. ' 

APROBACYA, yi. z. AfROB ATA, y. i. potwierdzenie, umo- 
cowanie, uznanie za dobre, pozwolenie , pochwaleine, 

W @ene(imigun9 ; ^eflatignng/ Approbation. RoJf. 6A.a- 

roBOXCHie i Vind. poterdenje. APROBOWAC, owaf, 
uie. cz. niedk. iedn. za dobre uznad, potwierdzid, umo-^ 

cowad, gene^migen, beftiitigeti/ approHren. RoJJ'. i Ecc(. 

anpo6oBain£, oAo6pHin£, noxaaAunii , OKaaamB 6Aa^ 
roBOAeHie, 6AaroBOAHmii , 6xaroH3BOAflmxi, 6Aaro- 
pa3cy4am& ; Vind. poterdurati. n. p. Panowie teA^meiit 
Bolesiawa na seymie aprobowali. Bie I. 89. 

Prima APRILIS ob. Kwiecien. 

AJROSZA , y. i. z Fran. Wyraz woylkoTvy ; przykop , bet 
SOUfgtabeit. n. p. Zaczym aby ^mlatosci awoiey przyplacili. 
Na pogany, kt6rzy sif w przykopy .spu^cili.... P.Kchn.OrL 
1, 43 1. Jak. Art. 3, 3 12. Papr. W, i. 46G. podchdd, 
podrt^p, podblii, podmyk. 

APRYKOZA, y. i. wifkszy gatunefc morel. I^l. Ro^'/. i, i55. 
bie Aptifofe. Wto. arbicocco . percocula j £ac, i^rz. prae- 
cocium J Vind, aprikosa ; RoJf. anpHKOcl) , Kypera, 
»ceAinocARBHHKl) i Bo/, natipirka^ auciprasqua *, Staw, 
sheptelia, sheptelie ddrvo. APRYKOZOWY, a, e. 
zaprykoz, IKptif Ofett - . i?o^ anpiiKOCOBMH. 

APTECZNY, a, e. z apteki , do. apteki nalei^cy, lekariki; 
ApOtb^fen^ n. p. Szalbierzowie z aptecznemi lekarfhvy po 
iarmarkach ieidz^. Sak. Probi. 80. Apteczne kompozycye, 
Krup. 5, 86. Ro^lifty apteczne t. i. do lekarftw uiywaue, 

ofpcinette ^ffanien. - APTEKA, i. t. apteczkia, i. zdrb. 

(w Greek. Qi•no^^%1^ znaczy wszelkie mieysce na schowanio 
iakich h7^^± rzeczy, fkfad) 1. mieysce, w ktdrem lekarib^a 
prze(^ai:|, lub te^ tylko aa przechowanie lekarftw, lekariria, 

bie Slpotbef e. Vind. apoteka' 5 Sor. 1 . optefa ; Sor. 2. ^aptejfa^ 
j^flptifa; Boh. ^^^tpU, (ifatna, (jfofrrogna; Croat, ^a-^ 

teka. pateka, likarnicza, vratharnicza ; Wfg. patika, kamara ;■ 
Dal. likarnicza ; Rag. ^jekarnicza, ftragn, shranna ; Cerk<^ 
i RoJ]'. ano^HKa , anmeKa , oOmeKa , A'^KapHH. n. p. 
ap teka, mieysce w ktdrem si^ robi^ lekarflwa. Mon. 73, 5^19. 
Doktorowie apteki kaidego roku przegi;|dad maij^. Herbm, 
Stat^ 359. Z .apteki niewyydzie, aptece nie da pokoiu s 
zawszeai^leczy. OJJ'. Wyr. Przysfonie: Oftatnid to z apteki 
aif zalecad. Hour, Sk. 170. Aptcka gnoykowi ^mierdzi, 
t. i. nie zna co dobrego. Cn. Ad. 7, J. zartem : prewet , sracz^ 
OjJ'. Wyr. ber ^Ibttitt. 2. Apteczka, \v domach szlaclieckich, 
osobna izdebka na schowanie korzeni krcliennych, wodek, 

likwordw, i lekarftw doniowych , In beti 5(belb6fen ein bes 
fonbere^ dimmer fur i>au^arjenepen unb tjor^ualid; fur ®es 

tOtkje unb Si<tueut. Apteczka dla kuchairza zawsze otworem 
ilad musi. Switk. Bud. 100. Przcd obiadem pcszlismy do 
apteczki; tarn w niezliczonyrh rodzaiach wodek, konfitur, 
• przysraaczkdw , wybraJ niektdre , i napit si§ wddki. A'ras, 
Pod. I J 18. JCrc^s/Do/, 49. Domowa apteczka iony moiey 



- 1 



34 



APUL - ARAK. 



ARA - ARC. 



llie iylko od wodek i przysmaczkoWf ale 1 od lekarAw. 
Kras.Pod.^y 182. APTEKARCZYK, a. m. czeladnik 
aptckarfki, dtt 9(|>0t<^e(etCeWittd r ©effffe* W t^y aptece 
sawsze robi 3oo aptckarczykow , a 18 samych miilrzow. 
Star, Dw. 29. Birk, Domin, O, b. APTKKARKA, i, i. 
iona aptekarza; trudinj(ca si^ aptekarllwem , lekarka, bU 
IKpOt^eferinn. Rojf, anmeKapma ; Boh. di^atpfatfa. n. p. 
Cdrki wasze brad bf dzie w aptckarki i w kucharki. Budn, 
1. Sam, 8, i5. (aby gotowafy neczy wonne. BibL Gd.J, 
APTEKARSKIy a, ie, od aptekarea, do aptekarftwa nalez^cy, 
9[pttieUt : * Boh. flpatpfarfft; Rojf. unmeKBpcKm. n,p. 
Funt aptekariki. Aru/>.5, 255. Wspomina ilatut aptekarfki^ 
phrasin , albo termin , ie zwykli aptekarze ^uid pro quo 
przedawa<5. 4^0^/2.299. Reieftr aptckarfki s przeaadny, gdzie 

-wtzyftko sa drogo, elne Skrttlebcne QfJec^nung. APTEK aR- 

STWO, a, n. sztuka aptekarflca, Me iKpot^ef etfnnll. Boh, apflt^s 
farflwi. Zwi^zek aptekardwa z ehymi^. iV. Pam, i,5,Mon.yd. 
625. Ilrd/l. Odp.Pp,AVTEKA.RZ, a.m. ten co lekarftwa przy- 
gotowywa i one przedaie, (lekofkladacz, lekowar, lekodziey,) 

bet arpotjefer. Sor. i. OpUUt, imhnxf; Sor. 2. J^nutlfar, 
^aptejfat; stow, apatefar; W^g, patlkaa, patikaros-, 

RoJJ, amneKap'b ; Ecci, anammiapl) ; Bo/i. apatpCar, 
Ijf Oflttlgte 9 Vind, apathekar-, ^'ar/i. sdravinar^sdravnishar; 
Croa, apatek^r, patekar, likodelavccz ; Daf. likoprodalacz ; 
Rag, Ijekoprodalaa. n. p. Aptekarz czyni 1 fkfada lekarftwa. 
W. Syr, 38, 7. M.^dry aptekarz ma w cenie zlota. Pafl, 
F. 193. APTEKAKZJJTA /. mn, szydz^c: dzieci apte- 
karfltie, STpotlKfft^ ^inbef. APTEKARZOWNA , y. i. 
corka aptekarza, bif Sfpotbef .:rg «:0(6tf r. APTEKARZOWA, 
y. i, iona aptckarza , Me Jrait bed 3(pOtl)ef et^ , bW SJpOs 

tbeferinn. 

APULIA, ii. i, prowincya w?olka, ^puften. APULCZYK, a. 
m.Todowity zApulii, aU^^fpuUeil gebartig. Birk.Dom,0.b, 

AR. 

ARAB, ARABCZYK, *ARAMANIN, ARABIN, a.m. sArabJi 
rodem , fin ^tdbft. Croa. arap , har^p , harapin ; S\av, 
arepini ; Xam, arapin , harap ; Rojf. apaBHnUlHHH'b, 
apUBXXHHHb (por. apant s murzyn) ; n. p. Arabiii. Stryik, 
Tur. G, 3, Arabianin. Budn, Jes, i3, 20. J. nagannie : 
Barbarzyniec, okrutnik, ein Sd^XhClX, ffa ©tattfattier. Zaniel 
ten lift do lego iyda, do lego Ara^a. Tea, \^, b, 4i. 
J. Kon Arabflii , fin STrabifd^ed Vferb. Pod nim smukjy 
arabczyk, dla bodica oftrogi, Zwin^wszy «if , obalit kilku 
w rynaztok z drogi. Zab, 12, 168. ZaA/. - ARABESFC,u.m. 
pewny gatunek malowanja dziwacznych figur , zwikJanych 
i pomi^s2anych latoro:»'li, lisci, ^rabe^fen* ARABESKOWY, 
a, e. t. i, do tego ksztahu malowania nale^^cy, n p. pokoy 
arabefkow^ robot^ czyli arabeikami ozdobiony, ^rabe^fen? 
^Wablerep. ARABIA, iJ. i. Kray w Azyi , ?(rablett. 
Stav. Arapika ; Rq/f, apasiH. n. p. Arabia troiaka , opo- 
czyfta, pufta i azcz^sliwa. Gwagn, 693. ARABKA , i. i. 
Kobieta r Arabii rodem. Me STtflbetfttn, ( RoJf, zoSiUKSn 
murzynka ). ARABSKI , a, ie. t. i. z Arabii' pochodz^cy, 
Sltabifc^, «Ud Mrabten. i?q^ apaeiHCKiii, apaecKYa: 
^roa. harapinaaki. n. p. Konie Arabfkie, mi^dzy wszyftkiemi 
naypj^knieysze. A7, Zw, i, 160. Sfaw, arabiki bobskawa. 
j. Gada po Arabfkuri^zykiom niezroziimianym. Oj/l Wjr. 

cc fpticf^t eine ttn^erfldnbUc^e frembe eprac^e. 



ARAK, u. m. wodka i rjivL, Kl, Roil, 9, i44. ber VtAf. 
(Slav* rakja« Turec. araki « gorzalka. Paszk, Dz, i36. / 
ARAKOWY, a, e. t, i. z Araku, 90n 9ltaf, ^tafs. 

ARALD ob, Herold. 

ARAP ob, Harap. 

♦AllAS ob, Ra»a. 

ARAUZYA, yL Xi^ftwo, b«« JJewjtl^ttm CWttlem ARAU- 
ZYANSKl, ARAUZYK ANSKI , a, ie. t. i. Arauzyi •i^ 
tyczricy, OxanW, t)On jDranlen. n. p. Xis^ie Arausyafiiki. 
7>. Xi^ftwo Arauzyka/iikie. DyA* G. 

ARBEXTER , tra. m. iywrem z Niemieckiego bet ^tMtCt, 
robotnik ; osobltwie gomiczy robotnik, gdrnik , bet fBctgs 

fnappe. 7>. 

ARBITi:.R, tra. m. 1 Lac. 1. Rosjemca, rosesnawca,- roz— 
pfawca. Farr^ 445. aedzia polubowy, iednacz ftron, po— 
^rzednlk, bet ®(btebdti(^ter. Spu^city aif |lrony na rozs^dek 
obranych od siebie arbitrdiv*, ktdrzy apraw^ tf zakoAczy«5 
mieli. Nar, Hifl. 5. 4 60. *a. Swiadek przy rozprawach 
pnblicznych , zt:id remotis arbitris, bez swiadk6w. Farr. 

445.. pod czns uft^pu; bie $emen, 3«b6ret be^ bffentlis 

(ben ^erbAnblttngen. Arbitrowie ws.'tdzie, a^ albo osoby 
ciekawosci^ iii^te, albo paryencj czyJi czekai^cy apraw 
iwych przywolania. Oftr, Pr, C, 2,24 Tak «i? zwali 
i przytomni sessyom au^'mowym , nie ^lalciJ|cy do fkladu 
aeymowego, ^id)ita^iinffbT€r. Ze iviele posidw, dla na- 
cifku arbitrdw, nie mogli na a\te doiUd ai^ mieysca ; mar- 
azatck upmazat tychze arbitrdw o uft.'jpJenie z jzby. Dya.r, 
Gr» 22. ARBITRIUM liberum, dobrowolna wola, wol- 
Tia wola. Sak. Diisz. 79. 
ARBUZ, HARBUZ, KAKBUZ, GARBUZ, a. m.Qucurbira 

citrunu9 Linn, ble Qf^f^mcfone, ^affctmefone. Jund, 467. 

Croa. gerchka -, Slav, lubcnica. {por, Lac. arbutus.) n. p. 
Harbuzy 94 b late i zielbne, okr^gfe i podlugowate, po- 
dobniei melonom -wycbowuij^ si^ *) obfite na Podolu 
i Ukrainie. A'/. Ro^K 1, 224. i 170. ARBUZOAVY, a, c. 
t. i. z arbuza , \^on ^BafTctttielOnen. Roffl apGyaubiK. 

ARCABY ob, Wnrcaby. 

ARCEMBERSKI herb, \c\of\ na asacbownicy. Kurop, 3, 5. 
8 Pomeranii ; etn SBappen. 

•ARCERZ, ob., Harcerz. 

ARCH - , ARCHI - , ARCY- , z Greek. ( aVx»f poczijtek , 
si7icrzchnoS(5 ) wazyftkim prawie poinieyszym ifzykom 
wspolne, pomimo tego, i.t w tym i w owym, rozniaicie 
%7^ gfoiki poprzemienlane , jakoto Ger, Qt^if Jtal, arci-; 
mfp. arco - ; Gal, ai*cbi - ; Angiei. arch - 5 Svedf erta - ; 
Dun. aert':-*, oznacza naywyiszy ftopien, a'niekiedy na- 
wet co^ ieazcze nad najwyiszy, ob. Arcybifkup, Arcy- 
xi%ie, arcyszalbierz , arryztodziiiy. - Do doftoiciiftw hie- 
rarchii Greckley, przykfadaai^ nie arcy-, ale archi-, n. p. 
Archiepifkop, Archimandryta. ob, Arcy. 

•ARCIIAIZM, 11. t. i. przeftarzaty apoaob mdwienia, eitl 

^(rcbdi^^mu^. s/ov. (laroitrno(bwaI. 

ARCHANDRYA, yl. i. *ARCHANDZA, y. i. {mo;^e wy- 
raz ten ieft ztozony z dwdch gi'ecktch t. I. a^x*f i dviftia 
zwierzchnoj^d i m^ztwo znacz^cych), niby mnoftwo iiay- 
cclnicyszych mfiow, orszak, rzesza, tfilm, gawiedf, eui 

groM ^aufen Eenre, ein^efofge, ela ®(bwarm. (Vind. 

druahba , drushtvu , sprewod). Omdlafego Krola 

wzi2|wazy arctfhndea dwor/ka, nioa4 ^^ pafac. Pot, SyL 
345. Przyyd^ ciotki, wujowie, ftrylowic i cala archau- 

^ drya 



Arch - arcy. 

irya pokrewiefiftwa. Tea. 33, d, 6. Pijr; pafter«e i^ wa- 
1Z4 archandry4 cat^, Szczekacie na mnie, gdzie tylko 
moiecie. Zab. i5, 374. Tr(b, 
ARCHANIEXjSKI , a, ie. t. i. archaniotow aif tycz^cjr, bit 
^rimsfl betteffenb. Zwiaftowimie archanielfkie. i?xa/. 
Fofl. 96. ARCHANIELSTWO , a. n. godno^c archa- 

niei&a. bn^ etioigeltl^itm, Mf (FtiengetWaft. archa- 

NIOL, a. in, "wyi^szego ftopnia anidt, jet i^rSfRgfl* 



arcyb arcyk. 



»( 



na^csf jci^jr iednak w pot^cseniu s inuflfmi w^MiMmt ( por, 
Arclii - ), i znacay : Wdao, wide , nadzWyczayuie , w wy- 
sokim ftopniu, nay-; fe^t; g<m| htS^t^tH, glt#gr|cM^liet, 

er^-; siovac. orci; ^oA. arc|», fx^-f n. p. i^rafdma; 

i^tfx/i. pri - , prem - ; Ecci. Bce - , MHoro - , Roffl m^ -^ » 
{por. Franc, tria-), o'HeHb, Bce-V S^rdb* i. pute* Te« 
raz aif uridz^, niepnyiaciele ar<^ zpotfiiiilt* J^a^A ^i<^« 
//. a. Z niego arcy dobry czlowiek-. 
EccL apxanrejib, VHHOHaY^A&HHitl) ; Croa, arkangel; ARCYBISKUP, a. m. naypierwasy bi&up, bet (?f|tif(^pf« 



i)<i/. arkangeo ; Vm«r. arhangel , vishiangel ; Corn, hiran- 
gcl; Boh. ar(^«ttge(; 5/of. orAanSel/ Hung, arkangyel. 
a. p. Michaf archauio!. Budn. Jud. 9. Bog posyfa do Fan- 
ny nie lada aniofa, Lecz mocarza awego, cnego archanio- 
ia. Pie/ti Kat. 3. ( Gabryela ) przen, Archaniot mifdzy 
swemi, lakoby nad wszjftkich wzJ^tazy, naywi^c<*y zn'a- 
r»a|ry, pan nad pany. 

ARCHIDYAKON , ♦ARCYDYAKON, *ARCYDZIAKON, 
*ARD23AK.ONy a«in. ( w Greek. diOtzovof, wazelki posfu- 
garz, posfaniec ) . v ko^ciele pewna doftoynoi(5, bet 9iU 
l^ibtafOnitf. ^oA. dtC^ga^en ^ /{o^ apxHAi^KOHl) ; Croa. 
jeaprift ; £ccL nepBOCAyXCMmcAi. n. p. Archidyakonowie 
]nai4 bydi dozorrami naiiki i wazyflkich obrz^dpw ko- 
icielnych. Modrx, Baz, 5a5. Arcydziakon. IV". PoJI. w. 
3, 48 1. Ardziakon. Herb. Seat. i4tg. Sam* Stat. 212. 

ARCftlDYECEZYA ob. arcybiikupftwo. 

ARCHIBREY ob. Arcybii(kup w Greckim kofciele. AR- 
CHIEREYSKI ob. Arcybiflcapi, etjMW6fll<^. n. p. Pal- 
Jiusz albo pfaszcz archiereyflci. fund, 9. 

ARCHIKONFRATERNIX , Ji. i. bractwo duchownc wyi- 
azego rz^du , fine gelftUdjf (!tabr6betf*aft Jeft w Rzymie 



Boh. atC9bt|ftlp; Stavon. arcibiikup; Vind, viahiahkofi 

Cam. birosbkof; Croat, veliki biikiip, eMhegT Hung, 

ersek ; Bairn, eraik *, Eccl. i Rojf. apxieoHCKOnl) , 

apxlepeif , ceJiniiinieAk , caaqieHHOHa^JaA&Hiiftb , nep« 

BOnpecmoABHHxl) » limine tropolita , archiepifkop , ar- 

chierey). 'Arcybiikupi, ktorych tei metropolitaini zo- 

vri^, mai^ pod aob4 vrielu bi(kup<iw. Xucxb* £at, 2, 

629, Atcybiikap Gnieiuieftflii , prymaa krdleilwa. VoL 

Leg. 1, 171* ARCYBISKUPI, ia, ie, do artsybiftu- 

pa nalai^cy , etaMfd^flid^. ^ Boh. atCl^blf up(Eo ; Ao//: 

apxienHCKoncKiH, apxiepeacx'iH, cBJimiunexeBl) , ^bji- 

mnmeA&CKiH. n. p. ubior arcybiikdpi. ARCYBISKUPi- 

STWO , a, n.. urz;|d csyK godnoid arcybi flbipia i wioici 

pod rz%dem arcybifkupa zoflaii|ee, bo^ dtfjAitbUVH ^hit 

€tjibif<^of^wiltbe, siova. Atcibi^tipfhvo ; £ok.miJMf^V' 

fno\ ; Dal. eraekJa ; . Hung, eraeka^L \ Eccl. i RoJf. apx'i- 
enHCRoncoDBo , apxiepevcmBO , apXienucKon'ix , cbji-* 
iseHHOHaHaAi> , CBSntaaieA&cniBo. Mieczy4iaw dwa ar- 
oybiikupfhiKa , GniescuicMfkie i KrakoWikie aaloiyr. Jfrom. 
69. W arcybilkupftwie Gniein. ale wolno byio iydom 
mi&szka^. .4 



u S.Marcella archikonfraternia S.Krzyza. Warg, Wal. 5o8. ♦ARCYBOZNIK, a. m. praetoiony bdinicy iydowikiey, au- 



ARCHIMANDRYTA , J.m. przcroiony klaaztoru Greek iego. 

Sttbei. 2, 433. htt aiti^imanbtlt in bet ®tied>tf(^en Si\u 

^t ^^t 9(bt. RoJf. ApxiiMtLHAQVimh , apxHmaH^pH- 
OTcaiH ARCHtMANDRYCKI ; apxawaHApiH ARCHI- 
M4NDRYCTWO, Opactwo. 



eyazkulnik, efn ^pnagOgendfteflet. Jeden z arcyWinikow. 
W. Mar. 5, 22. 1. Leop. £uA. x3, i4. f. A&. Apoft. i8» 
8. (ieden z przelo^onych bdinicy. Bill. Gd^ Areyazkol* 
nik. Budn.^ ARCYBOZNICZY, a, e. tyc«|cy aif oinrego 

przeioionego , ben £pnad«deit4(tefi:en Betref enb* 



ARCI^UPELAG, u. m. przedtem samo tylko roorze EgSey- ARCYCELNIK, a. m. przetoiony nad eelnikami , nay^arszy 



Ikici teraz kaide morze wiele wysep ma-J^jce. Wyrw. G, 

2 4. wiclowysp, %n tRt<^i|>eUgn^, ^ ^t&^i^^^.%ui, eln 
^tn »o 9ie(e 3nfefn ftnb. 

ARCHITEKT, a. m. z Greek, dgxi^f^^^^ i ^- >• ^9X*^ Tt" 
sroMiv, przewodaik, naczelnik budowy; budowniczy, bu- 



z cdnikbw ,. bet Cbetfte bn ^blnet* 9avhaaaz arcyceJ^ik. 

Sk. Kax. 452I . ' ; 

ARCYCZESNIK , a. m. naypierwaoy podcaaagy, n. p. Pa A* 

ftwa Rzymikiago czyli raeazy Nieanieckiey ,- ICrol Czeikiv 

Wyrw. G. 218. btt ^tatOlinbffbnif • 
downik» bet 9t(^teft; bet fBanmelflet. JIo/. apxKme. ^ARCYDYAKON, «ARCYPZ1AK.0N , o&. ArcMy^kon. 
Ktnopl) , cmpOBmeAl. • n. p. C6rn. J>w. 110. Jabi. Tel. ARCYDZI^GIEL , gla. m. archangelica^ zicle kior^nia 
312/ ARCHTTEKTONSKI, a, le. t.i. budowniczy, att^U- wi^kazego, mificafpyaflpgo nad iana dai^gle. «$yr. 98;- fOtlts 

ffltent(<^. D. p. kolamny architektofiCkie. Zab. 9, 11 3. metifc(e SIngeUett. ' : . 

Zaht.^ ArchitektoftJka naukas ARCHITEKTURA , y. i. •ARCYDZIELO*, a. 1. daieTo wyborne, celui^ce inne, t,por. 
budownictwo., kunazt budowniczy. JCras. Zb, 1, 106. bie naczelne dzieJo ) chef d'oeuvre , eUl ^J^etftet^ilct. Telemak/ 
iBtfUfanfl. Eccl. 304HecznB0, AOMOSAameAJbcmBO ; Vind. xis^ika Fenelona, icft to arcydzieto Minerwy. Stas.Num, 
aidarfta viednoft, zimprafka umetalnoil. 1,48. 

♦ARCHITRYKLIN, a.m. z Lac. 1. g?dwny pokdy, aala; ARCYGRZESZNIK , a« m. w graacbach e^liiii|cy innych, 

b<< pomebmftejtttratet, bet ®««I. Wkrolewikieprzybytki ein ^t^Anbet. ^^A. 4tc9^iffiiif« 

wszedtazy, obaczyaz przodki twoie wazyftkfc. W archi- ARCYHERETYK ', ' ARCYK ACBIVS , a. m. ,rr kacerflwie 
tryklinfe, z dawno^ci bez ikazy, kr6ldw obrazy. Xochn\ celuii^cy innych ; ein Cftjfetet. Sorab. \. atC^fbC(3i!fli'V ^i<^- 



366. 3. Przetoiony doniowego goapodarftwa, htt j^tfU^s 
^fmeiilrr. Skoaztowaf architryklin wody, 1 zowie oblu- 
biefica architryklin, pytaxi(c... Budn. Jan. 2. 9. (prze* 
foionj weaela. Bibl. Gd.) 

ARCHIMTUM nieodm. n. ob. Metryka. * 

ARCY, w poapolitdy mowie Tiiywa.aif iako pnffgMm$h\ 
Tom L 



ktdray .arcykacerae przektadai^ si^ nad oyer '4l^>f ^-i ^• 
Toji.w. 2, 336. AROYKACBRMISTRZ « a<.ii|. ;;Bacf^)ni\ 
kacarzy, hatretiaraha , princeps hatrtticorum^^Earr, 582* 

ein Sectenbanpt, jtetetbattpt. £ocl. epecaHaviAAHaid^. 

ARCYKANCLERZ, a. m. hit (lnUti^tt> Gdy podkanclo- 
' rae brali nlokledy tytu{ Cmn€9UariUi afttr^ dawano^.kan- 

4 



a6 



ARC - ARCY. 



derzom wSelkim tytuf arcykanclersow. Pias. gS. Czaek* 
R(kp. ARCYKANCLERSKI, a/ie, crifattjlerif*- AR- 
CYKANCLERSTWO , a. n. godnos«J czyli doftoiehftwo 
arcykanclerikie , Ui dtilMhUxti^yxm. 

AUCYKAPLAN, a. m. Kapian wy^szey dofloyno^ci, eill 
HXh^tU^tX. 5oA. rttcppriffti C/oa. jaaprwhj Ki/w/. ▼iahi 
fiir, viaoki meahoik *, -^fcc/. i iRo^ CBHigeHHOnponOB'B- 
AUBkI), nepBOCBJUgeHHHKl). n. p. Byt on arcykaptanem 
pogaiilkitn, t. i. aaywyiszym dozorc^ ko^ciotdw i nabo- 
^eftftwa pogaiiikiego. Otw. Ow, 653. Wielebney braciey, 
arcybilkupoiii , opatom , przeorom , arcykapianom i innym 
ko^iofa praiatom. Birk. Dom. 119. bydi arcykaplanem , 
Eccl. cBHinHmeMcmBOBamH. ARCYKAPLANSKI , a, 
ie, ttyi^tU^tt\SAl* Eccl, i Rf^tZ CBSigeHHOHaHaABHUHe- 
ck'ih , nepBOCBXigeHHHHecK'fii, nepBOCBAQeHHKKOBl:) ; 
arcykapTaftlkie doftoicfiftwos ARCYKAPLANSTWO , a. 
n. ba^ ^T^priefiett^uni. RoJT* nepBocBXJgeHcniBo. 

ARCYKROI/, a.m. krol kroldw, ber SiM% bet AtlU^f. 
Arcykrolu wssechmocny, racs weyinie(5 na naa. 1. Loop, 

• ' 3. Mach. a; 

ARCYKSI\Z^ oh. .Arcy^iMf- 

ARCYLGAR2I, a. m. ktamca w naywyiazym ftopnia, eiit 
Gral^gnet. Boh. fte(^* ARCYLGARKA, i. i. einr 
<Srstiidnefinti. 

ARCYUCriWlARZ, a. m. fin Qx\X^vA^tXn. W.Pof, w, a, 
' 1568. ARCYLICHWIARKA , i. i. em €ri»tt*ftinil, 
ARCYLOTR , a. m. {otr naywi^kaayi etn (tx^MUxHU. Byl 

ich lotroftwa wodzem , a iednyui atowem mdvri^c , arcy-> 

tatrem. Groch^ W. aaa. 
ARCYMALARZ , a. m. celny, prsedni malars, nitflra ma* 

larzow, fill P0raAgIl4inc ^affitt. Malara mif gfowi^ trail ; 

lecz rozumu w gf.owic arcymalars nie trafi. Groch, W* 3 78* 
AKCYMARSZALEK , ika. m. naywyiazy marazaiek *, Mar- 

azaiek Wielki. Czack, Rfkp. bft (^XhtHiX^HJl. Arcymarszafr 
^ Itieta'pafiftwa Rzymikiego, elektor Saiki. Wyrw. G. 218, 

ARCY M AR8Z ALKO WSKI , a, ic. i^xVlMX^^ ^ . ARQ Y- 
X MARSZALKOWSTWO, a. n. dofloie^ftwo ^rcymairszal- 

kowikie, bte (Scamarfd^Aaft^aft; M <?raituit((^aaQ^uut« 

ARCYNAUKA, i. i. nauka g!6wna, ettie $aitptwifeilf<^f^. 

Folityka, ktdra rzi^dzi Raeczplt^, left nayprzednieyaai^ 
" i arcynaok^ midday wszyftkiemi Pttr. Et^ 5. To nauki 

kt6re 9\ arcynaukami , godnieysze t6± si^ od tyrh , ktoro 

im'tylko aiui^, n, p. aatula iotnierfka ^odnieysza nadiez- 

dcdzni^. t, r. 3.. 
*ARCYOClEC, Bofi, Otcpotee ob. Patryarcha, 
ARCYODSZCZEPI^NIEC, piefica. m. arcy^acers , gtowa 

cdft^pciSw ko^ciota , e{l| ^Otipt btf MttAtHllgem Spro- 
' snym sif arcyodascflepieAcem i fatsseriem brsydzim. Sk, 

Dz. 861. * 

AKCYOFIAROWNIK , a. m, Budn, Mat. a5, 47. arcyka- 

* pran, be«(!f^iopf0t|>rie<tei,Cbetopfetvrieftet. ARcyoFlA- 

ROWNIKOWY, ARCYOFIAROWNICZY, a, e, t, i. ar- 
cykapfafiiki » tXlfcU^fXHif. Budn. JLuk. a a, 60. t. Mat. 
'"36,^61. 
•A^CYPAfiTERZ J a. nt, pierwazy s pafteraow, bet «f(Ve tltt* 

* '' ttt^lH S^xitn , bcT ®f jfeelenbttte , ' bet jDbetp«jlot. Roj: 

^nacrtrupeHaMaji&unKl), Papieiu, arcypaderzu kosciota, 
Stt§ip^rtk6i\^8k. Ba. 7S9- • - . ' 

ARCYPODKbMORZY/cgo. m. nrchicametarius ^ podko- 
' mortj 'wttlki \ SuUkow. CQwunknt^ dedic* CgacA* Rfkp* 



t' 



ARCY - AREND. 

bet CtiMmmrtet. Arcypodkomorzym pafiftwa Rzymikte- 
go, Elektor Brandeburiki. Wyrw. G, 218. ARCYI'OD- 
KOMOBSTWO, a. n. dolloiehflwo arcypodkomorzeao , 

bU @t|{iimnietetwiitbe , b(e (?taf(^mmetfc^aft* 

ARCYPODSKARBI , iego. m. podfkarbl wielki^ ^tt et}s 
f4a(niel(let , ®rO$f(^(metftet, Arcypodfkarbim^ pafiftwa 
Rzymflciego Elektor Palatyiilki. yVyrw. G. a 18. ARCY- 

PODSKjtRBSTWO , a. n. Hi (Jtifc^aemeiileft^tttm 

ARCYROZBOYNIK^ ,a. m. fotr naym^ksay, tin S^M!pU 
t4ubet, 9i4u(etbauptmann. Arcyrosboynlk moriki., Cn. Tfu 
Archipirata. 

ARCYSTOLNIK , a. m, Podftoli wielki , bet Stitttt^fef , 
Ct^tafelbecfet, C6etUfelbe(tet. Arcyllolnikiem paiiftwa 
Rzymflciego Elektor Bawarfki. Wyrw. G. a 18. 

ARCYSZELMA, y. m. oasufl, zdrayca g^owny, eiti St|s 

fc^elm, (iXKonxMtt. Slav, atdfebtut, nHjttoana, ptefu(«M 
6e{ma ; Boh. ptafTebna. 

ARCYSZKOLNIK ob. Arcyboinik. 

ARCYWROG , a. m. berszt czartow , hn iDBecfte bet XVSH 
fe(. Czart arcywrogy ktory byt nazwaoym w niebie od 
przywodzenia rokoszan azatanem. Prxyb. Milt. 9. ib. 1 5. 

ARCYXiA^zi^, fcia, m. bet C^tab^tiog. Boh. arcpfnUe; 

Stov. atcifnlsa; Vl'xd, yiahivaivodar. ARCYXIA^Z^CY, 
a, e. ARCYXI^SKI , a, ic. etaj^etiidlicb*. Arcyxi^fko - 
Auftryacki kanclerz. N. Pam. ai, 368. ARCYXI^ZNA, 
y. i. zona arcyxi^i^cia , bie Stab^taogtnn. Boh, i Slav. 
atcpfnejna. ARCYXI^ZNICZKA , i. i. corU arcyx^- 

ifcia, bie etibetaogllt^ V^ftej^ffwn* ARCYXi^STWO, 

a. n. 1. iako imi^ zbiorowe, familia arcyxi^lka, bft 
Ctab^taOg taxi feinet ^emoblttm* Arcyxi^ftwo przyiechati 
do Pragi. a. Prowlncya nalei^ca do Arcyxi^i^cia, bt^ 
^tab^a^dtbum. n» p. Rakuikie albo Auftryackie, iedno 
na calym ^wiecie. Wyrw. G. lai. JSoA« atcpftli}et(h»r; 
Vind. yiahivaivodilvu. 
ARCYZDRAYCA , y. m. \oi samo co arcyaaelma , gTowa 

lotrdw, eln ^auptpettdtbet / (2tabett4get, W. Pojl, w. 

a, 368. 
ARCYZLODZIEY , eia. m. glowny, do&onaTy zfodzjey, 

eill (StableK Boh. ptaaloteg; Sor. 1. AtcppabMc^. Lat. 

trifur. 
ARENDA, AR^A, *HARENDA, y. i. 1. Ugoda wzftl^- 
dem przeifcia dochoddw cudzych na awoie uiycie za pe- 
wn^ opfat^, dzieriawa*, bft ^it<bt* Lac, irzednity area- 
da;- Ger. (Eentett; {por. Franc, les rentes: docbody); 
Croa. Carn. Hung, arendaj Vind. arenda, aaarendanje, 
najerasbina , najemuoft , najei^Ienje , navaetje ; Roff. apeH- 
Aa , KOpmOMa , RapniOMa , onxKynL. Cio arend^ trzy- 
mac. Warg. Cex. 1 a. Wiosci od Ceaarza arend^ trzymaJ. 
A^fok, Tur, 2o5. Arend^ dzierie^ Baz. Hiji. 45. O dzier- 
iawie czyli ar^dzie dobr. Pam. 83, 693. Arend^ <I^ ba- 
wi(5 , dzieriaw^ chodzid. Dwor. E. a. Nie kupuic wrale 
gruntu} ale idzie na ar^df. N. Pam. aa, 91. W arend^ 
puazczai!. Krat. Podft, a, 199. Arend^ co dadi. Min.Ryt. 
Iky 1 36. j. umdwiony czynsz, optata, iscizna, kwota ugo- 
dzona , btt^ f atbtgelb , bet 9a4tain^* Arendf placic^ ; opd- 
inia<^ aif. z arend^ t. i, a zaptat^ za arend^ ^ Uwag€U 
Wyraz ten aienda appdlouy ieft teraz nieiako , i spadt ie-> 
dynie na arendui^cych karczmy* a awiaazcza joa trzyniai^- 
cycb propinacy^ dobr; przctos Szynkor^Dia , karczma, 
bie &i^uU,$ bet. Jltttg* Fan puykazat cbiopom, by nia 



ARBND - ARES. 

pill tylko na harendsie. Comp, Med. SqS- Nie wycTiodEi 
iw krok 2 areody, t. i. iidawicsnie w karczmie siedzi , 
piic. Oj: Wyr. ARENDARKA , i. i. Kobleta na siebie 
•rcvA^ trzyinai;ica , lub tei iotiB arendarza , Me ^i6^Ui 
rinm Rojf, omKynigHua. Danay, ekonomi^ wie^niaczkom 
tyiko, arendarkom, przyzwoil.^ bydi mieniJi. Zab. 16, 
16. ARENDARSKI, a, le. do arendarza naleii|cy, ^({(^s 
ter^. Rojf. omKyniQViKOBh. ARENDARZ, a. m. 1. 
dsieriawca, naiemnik ddbrj Ut %{\UVpa&fteX , brt ftJd^s 
tft. Corn, arendarz ; Croa. arendar ; Hung, drendas ; 
Vind. arendar, arendavez, samitnik , samituvauz , naje- 
maux , najemlovez , najemlar , navsetnik ; Rojf. apeH4a- 
mopb, omKynigHKl) , KapmowniHKt , noB'fepeHHUM. 
Dobr w arend^ nie puszczam j bo w^tpif , izby arendars 
tf miat ludzko^<; wzgl^dem poddafidwa, ktdr^ pan ich 
■Bied powiniep. JCreu. Pod, a, 199, K^dyi arendarz ko- 
Mtu dla dziedzica waiy ? Pot. Pocz. 3. j. arcndui^cy 



ARF - ARK. 



a? 



fdn^enf • llnwrira t«n , po rdi^nyth kozach aresstant. Mon, 
65, 56o. Corn, areftant; Croa* azuszeoy} RoJf. ape- 
cmaHmb. ARESZTANTKA, i. i. biafogtowa do wif- 
zienia wsadsona , bie Wrreflantlnn. ARESZTOWAC , al , 
nie. cz, niedJi. iedn, zaaresztownt:, doA, rzeczy sapowie* 
dzl:^ przytr»ymywa(* , zapowiadad , mlt 3Ittefl lefrgen , 
SIrrefV tooravf legetl. RoJ^. apecmoBam^ ; Corn, aref^ujem; 
Croa. areOurati, zallaviti, zadavlyam^ i)a/>ir. usataTiti , 
nsztavlyam ; Vind. sajeahuvati , taperpreti ). Pieni^dze 
gdyby od inasjch kredytordw byly areastowane. Chetm, 
Pr. i33. J. przytrzymywad kogo, wi^id{ orrftitfll; gt* 
iiXiifX&i einsie^ett« Aresztowai! koiiecia w mie^cie sa dtu- 
gi, nie godzi atf. VoK L, 1, 36i. Zaden nie ma bydi 
aresztowanym, ktdry ma czym pUci<!. Chetm„ \kj. ARE-^ 
SZTOWNY, AKESZTOWY, a, e, ateaztu si? tycz^cy, 
Sfttefls. pozew arosztowny, ' ciVar/o r^al'is ^Ytmym. wi- 
nowayca do t^du fVawiony bywa , lub rzeczy iego areaatu- 
14 si?. OJir» Pr. C. a, 39. {por» Licowy poaew). 



larczmf , lub tei saro? tylko propinary^ , \tt ®(Jenf eUs 

fac^rrr fluf brm Eanbe, ber ben ©erfauf bet ©etrdnfe ARFA,' o*". Harfa. 

in %^t bat Zydzi zwyczayni arendarze .propinacyi. ♦ARGJENTERYA Tr. 06. srebra , ba^ ^Ubetgetdtl^. 

ARENDATOR, a. m. arendui^cy publiczne dochody, bet ARGUMENT, li. m. a Lac. ARGUMENCIiC, u. m. zdr&n. 

ffiiditet hffentlU^ex (Sinf&nfte, Arendalorowie, ktorzy nay- dowdd. Farr. 45o. htt 9demei$f f&ttt^^Xnnb. $. zada- 



mui4 da. , myta i t. d. lak u Rzymian publicdni. IV. Pojl. 
w. 3,^ 393. ARENDATORKA, 1. iona arendatora. 
ARENDATORSKI, a, Je. tycz^cy si? arendatora, bet! 

Vaster bet Jffetitncten ^infiinfte betrefenb. ARENDO- 

^^'AC , al , uie. cz. niedk. iedn. zaareudowa<5 dok. , pu- 
sric w arend? , \y dzieriaw? , zadzieriawit , naij^i! komu 5 

ftsem in bie^acftt geben, wrpd^ten. Croa. arenduvati; 

Carn. ar^ndavati ; Vind. arendati , saarendati , arendurati, 
samiuti, najemati ; /?oy7^KopnTCMHniB, KopraoMAHmi. 



nie wywiWzione'^lb6 do wywodu podane. Kras. Zb* btftf 
58e»etfett. ARGUMENTACYA , yi. i. dowodzenic,. wy- 
wodzeme, przytaczanie dowoddtr, wyw6d, bie tOetOet^s 
fttll^nng. Z jego argumeotacyi posnai<<m, ie ieft mate- 
matykiem. ARGUMENTOWAC ob. Dow€>dzi<. ♦ARGU- 
MENTULAK, a. m. aubtelnie dowoda^ry, w dowodach 
szperaca, sabte4nfi, eU f)»t^flllbiget %t^itt, 9i«i(ans 
neUt» O mili dyalektykowie , haprzeciw iatnemu piamu S, 
argumentalacy. Herb. Art. C. a. 



Zydom browary arendui^. Haur. Sk. 29. Znaiomerao , nie *ARKA , i. i. z Lac. fkrzynia, lada, bft jtaflen, bif &lbe* 
hofocie, trzeba arehdowai:. Gofl. Ek. i4a. J. arendowac W flaryin aakonie arka , fkrzynia, w ktdrey bytoprayka^ 
od kogo, bra(; od kogo w arend?, mie<5 w dzieri^awie, zanie boie. Rey, Apo. 98. $« Arka Noego. ab. Korab. 
MH jemanbeit patten. Vind. navseti ; Rojj: omKynHmB » ♦ARKABUZ, ♦HARK ABUZ, a. m. ARKABUZIK, a. zdr^n. 
OxnayaarriB. Frzez rok arendui;)c wif ccy zyflta!, nii innl z Wfofk. ruszuica , maszkiet , brofi n?czna ognifta. 



copo kJIka lat arcndowali. ARENDOWNY, a, e. do 
arendy Da]ei4cy, bie ^ac^t bettefenb* RoJf. omKynACH- 
HUH , omaynHUH. . 
AREOPAG, u. m. z Gr. {^Aqetof nayos^ Marsowy pagd- 
rek) «|d Jnaywyiszy Rzeczypltc'y Ate/i(ki«*y, i mieysce, 
Ba ktdr^m ai? cii 8?dziowie zgromadzali. Skrzt. Hijf. S?* 

bet ^teopa^. 

ARESZT, u. m. zatrzymanie urz?dowe rzeczy lub osoby, 

bet arttefc h'u Orrtetifung, bet 33ef*Iag, «Ber^aft. Rqffl 
apecmbi BoA. arejl, jatfpne, fcawunt; Sor. i, (Heft; 

Craa. areft, reft, za«ziavek , zasztavlenye ; Slavon. resht, 
reshtana, zatTor ^ Corn, areft, narka ; K//ic^. jezba , jet- 
nina , vjetje, vjemanje]. Areszt albo szperunek, zapo- 
wiedi oaoby albo icfy ddbr przez shig? urz?dowcgo z Sf dziego 
rozkazu. Scuc, Porz, 217. Areazt kta^di na rzeczy dra- 
giego. Chetm. 149. Areszt kondemnaty, "wftrzymywailie 
wzdania, i a^downe o ni? rozprawianie. Czack. R^hp. 
J. przytrzymywanie , wifzienie, bie IffttetttUttg, bet ^Tts 
te#> hit gefingltd^e StlbaltUNg. Areszt mi dano, warty 
przy mnie osadzono. Tea. 44, 87. W areszcie siedziedj 
do aresztu wai^^. $. mieysce aresztu , wifzienie , koza , 



V/fod. Dudz.5:i. efneSBA*fe, JewetbAcbfif / ^attenbiic^fe^ 

Strzelba ogniRa naydawiiivysza dtago^ci - flinty lub mu- 
azkietu , osadzona na lawecie. Papr. W. >, 466. Zakazu- 
iemy pray dworze hospodarfldtn a broniami cbodaii^, 
zwTaszcza z TU8ZB1C4 , z harkabuzem.-^/^^ IM. 1 iv Z ar* 
kabizza wyftrzelif. 8hx. Pofi, 45.- arkabnay .doao^oe. 
Zimor. Siei. 346. Dla synhcaka kazat .narobk: , arkabiifi* 
kdw, dziaiek. Wys. Af. ^4.' (porjV6\hny). {.rto^.a^^m^ 
CO arkabuz<*r. ARKABUZER, ARKABUZYR, *ARKA. 
BUZ, a. m. iof^ierz «rkabHz^'Bzbroiony, bet fQti6f(€lA4iUie* 
Stoi^ w kirysach cni kawalerowie, Uaarze dzielui i arka- 
bnzowie. Auszp. I9. Db iazdy.ci?ikiey nalei^ arkabuzy- 
ro-wie , ktdrzy arkabuz(iw czyli muszkietdw do boiu u4y- 
'wai^. Papr. W. 2, 471. Wszyscy z ruinicami- albo arjta- 

' buzyrowie. Star. Dw. 54. Jazdf pod tytulem arkaboae- 
rdw, lako-milicy^ mniey potPzebli%% awiiamy, Voh f^* 

• 5, 74. 

ARKADA, y. i. a Frano. frambuga. Dudz. 44. podiklepie- 
nie a osobliwie moftow« , )u1> na ktorem gmach iaki spo-^ 
czywa •, fine $ite4be , iBogeilwMbWlg. Moil murowany po- 
winien bydi vrysoki i w arkadzie azeroki. SwitJLRud.S^'j* 



klatka. q/r. Wyr. bag ©efangnlf, bet Ott be^ «tte(tg. I. *ARKAN'z Lac. Ob. Taiemnica, Sckret. 
ARESZTANT, a.m. ARESZTANCIK, a. m. zdrobn. a. ARKAN, u. m. W^dzidfo czyli raczey poftronck, ktjd- 
wifsie^f calowiek przytrzymany , bet inftteftgnt, bft 6es rym hpi% konie nieuiezdiohe , due 64Ullge Vfetbe ||« 



%%^ 



ARK. - ARM* 



fHlldCII* Rojffl apuEHl). Ka larmarku LowicLux?!' lonle dsi- 
kie z Ukrainy, arkanamj ,{api{| w ogrodzeniu, i do kupca 
bliiey przyprowadzai^. $. W^dzldto , uzdeczka , p^to , 
}>tt ^nm , hU %e^el Rumaki chciwe biegu , arkanj mo- 
cne targaisi. Bard*. Luk.. 8. Trz^ch nieprzjpiaciot arka- 
nem ftrzyooiy wsiy , Krolawi przyprowadzU. Pot, Focx, 
5o4. §, Wszelkie wfdzidto, wifzy, hamyiec , niewola, 
$Mm, feffetn, tBanben* Kmie^ > szlachcic w arkan idzie 
•potem , Matki p c6rkaini doftaii^ zif w tyka. Ja3/. 3f/A. Q. 
Oyciec mtodo^d mpif w ^ci«lyin uieid^ arkanie. Hor. 
Sat. 98, Twe serce cudza iouka trzyma na arkanie, - 
t. 249. _ , 

AhSJkS , a. m. galareta ml^cana , ( ktora si^ xpbi ] gdy mle- 
ko ztodkie zagotowawszy, cytryni^ napuscisz. WU/, Kuch, 

396. QRUc^aUtte. r 

•ARKTYCZNY, a, e. z Lac.-Gredk. araicus, (oijmrofs 
niodiwiedi, znak niebieik]]: ku poinocy lei^cy, poino- 
cny ; tltoblU^, nOI^ 9{orben Uegenb* Krai^ arktyczne. 2>>^. G. 
ku biegunowi pcStnocnemu lei^ce. 

♦ARK.US , a. m. w ogrodach hik , I^k , obti^k , in bctt ©its 

ten , tin SBogen , S^ogengeipftlbe , tine Vfortr . Arkusy po 

ogrodach, tryumfalne bramy, Aiog^ bydi na koAcu ulic 
dawane. Kluh Roll, i, 77. ARKUSZ, a. m. ARKU- 
{SZEK. , szka. xa. zdrbn., Wszelk^ massa na dtugo^d i aze- 
rokosi^ rolpoftarta, qsobltwie za:$ papieru ka^ta tey vnel- 
koici , laks^ iey w papierni nadano , ein SBogen V<tpitr. 
^oA. i Slov. nt(^; Croa. arkuah'j Hung, arkos; Vind. liil, 
cNljemtk , plahtiza , Slavorh, folj \ Roff. AHcml) GyaiarH. 
-liibra papieru ma arkuszy a 5. 5a/>. G. »53. Arkusz pa- 
piern ft^plowanego. Vol. L. 8. i45. Arkuszami, po arku- 

zzu , SBogenveife ; Pol arkuaza , ein b«lbet $Bogen. Na ar- 

' itv^znby .tego nkl spisal, t. i. maio na to i arkusz, t. i. 

' Tssi&cz diugi , obazerna. - Arkuaz dzieli zif na pot arkuaze , 
^wiar^ , pot-dwiartki. %,. arkuaz waty, t. i. pUt wielko- 
lei znacznego arkuaza , z bawetny - apoion^y guin% czyll 
wbds^ kleiow%,.ein®t6(f SSattr. WaU kupuie aif arkuaza- 
mi-, (na arkuaze)*, aa arkuaz pfaci ai^ od 3 do 3 ztotych 
j; arkasz blachy, kawat c^wofograniafty, (gine ®te(^taf0(.. 
ARKUSZOWY, a, e, wielko^cl arkiiaza, lub .arkuaza aif 

tyca]|cy, ben ^apietbogen* bettefTenb; iBogenr^^ 9oU^-* 

Reieftra w arkuazow^y formie oprawne. S. Grodz, 3, 157. 
• ARKUSZYSKO, a. n. zgr6. wielki a niaforemny arkuaz , 

ein gro^et ^ifiivi^et fBogen papier* 

ARLEKlN, a. m. ARLBKINBK, nka. mw zflr&n. z Wtoa. 

' ^mieazek, btasen teatralny w, aukni- azachowandyf bet 

« $ani[19ttf(t. Aoffl apxHiuiHl) », raepl). ^Xo tei miewa 

powagf w ih'oiu arlekina? Zab, i4, 3o. - Trztn. wietrz- 

nik, wiercipifta, eitt SBinbbentei, @ptngln^fe(b. Ftochy 

obrot go wydat z arlekindw bractwa. Zab. i4, 62. Boh. 

' iCom.'^y 17. ARLEKINADA, y. i. icUto imif zbiorowe: 

li^le arlekinlkie, i wazelkie iarty zwtaa^cza ieflami nad- 

Tobione, ^^oifen, ^nimux^a^n. ARLKKINSKI, a, 

ie, arlekina aif tycz^cy n. p. auknia arl. . i^at(e(in^S/ 

iJan^Wntft s ; po arleklfiiku , j^atlefin^milig. Po arlekid- 
' Iku ubirany. Mon. 69, 35. ^ Odjf li iey poftad powain^ , 

.a po arleki^lku wyftrychnfli, nalepiwaz/ muazck ^mie- 

.aznych. Mon: 70, i34. 
ARMATA , HARMAT^ , y. i. ARMATKA , i. xdrbn, 

z Lac. *i. Brofi-, orf i , zbroia rdwnie do napa^ci iak 

4 -do Qbronf, M ^tv^tlft, Me 8i#n)ig nub adetlHinb 



ARM - ARMO. 

QBdfFen* KrdI do Litwy wedfog potrzeby, iywnoici i ar- 
maty poa2af, Krom. 419. Kupidzie luk wydziera , po- 
chodni;^ i (bzaty, caY^ iego armatf. Gamn. SUl. 384. Ar* 
matf ikruazy^ Tward. Pas. I. Armatf na aif wzifti. 
Warg. KuT. a 6. Lacedemoficzyki albo iywo z t^f afmat^ 
z woyny aif wracali , albo zabitych na t^y armacie ich 
przyniesiono. Warg. Wal. 67. (tarcza). $. a* Amuni- 
cya , artyllerya , bgg %t{^ii%* Przeloiony nad ftrzelb^ 
lub armat^. Archel. a, 3. Starazy nad armat^ koronnv 
Vol. L. 3, 934. (cf. arsenal). J. 5*. AVoylko morfkie» 
armia, flota, Me ^tleg^flotte/ bie ©Cefolbaten. Jtal. ar- 
mada*, Vind. morfka voifka, morlka armada*, Boh. Slov. 
nnngba lobj ; ( Cam. Vind, Stavon, armada, s armia , woy- 
iko ). W Amboinie zaftat armatf Hiszpaiiik^ , na ktorey 
lud byt chory. Sk. Zyw. a, a5i. Armatf w morze spf- 
dzil wiatr pod zaglami. Bardz. Luk. 35. Woyfko z porta 
w armacie ^rzeprawiL P. Kchn. Orl. 1 , ^o4. Armabi 
flrudzona weszla na brzegi. Zebr* Ow. i33. Henryk przy- 
rzeki Polakom na morzu armatf chowad. Papr,W. i,a46« 
JJwaga. Ze wyvaz ten armata , wszelkie woyfko czyli ar- 
mi% oznacaal, dowodem s;^ nadfpui^ce przyklady, w kto- 
rych ieft dodane : wodna ; n. p. Dwa tysi^ce okxf tdw ar- 
maty wodney im odi^l. Stryik. 47. i 49. Wyprawil arma- 
tf wodD% galer pdltoralla. BieL 3, 74. Gwagn. 6o5. 
Hetmana z armat% wodn^ wyprawif. Sk.Zyw.ti^^bi. Nag, 
Fil. 174. Wodn^ armaty Eiuropeyfkicb pafidw, zapfdzo- 
ne do Judyi. Zab. 7. lag. Nagi.^ J. 4. Dziaiay oznacza 
dziato figury okrs^gtcy, ktore prochem i kul% lub karta- 
czami nabiiai^, Papr. W. 1, a 4 6. ble Xanone. Vind. ka- 
nona, flrelni kofsj Corn, i Slav, top; Croa. patantia; 
Rojf. nyuiKa, nyx^e^Ka, opyA'ie^' naigaxi. Armatf 
dziel^ na denn^ aztukf , na czopow:^ i na wylotow^. Jak. 
Art. 1, i38. Lfs. Mier. 3, a4o. Armaty cifikie albo mu- 
rolomy, i' polowe. Jak. Art. 3, a85. ARMACINA , y. *• 
nxe wiele co warta armata , mdwis^c z pogard^ \ nsit &(' 

tingfd^itanng , eine elenbe mifetaMe ^anone. ARMACI- 

SKO, a. n. wielka niezgrabna armata, etne Ungeft^lad^te 
jtanone. ARMATNY, a, e, 1*. Zbroyny, uzbroiony, ge= 
Waffnet/ get^ftet, Mieszczanie wysypani armatn^ groma- 
d^, z miafla w pole wycbodz%. Tward. W. D. a, 179. 
ARMATNO przyst. Mieszczanie na ten huk armatno wy- 
padli* Zimor. Siel. a 43. §. 2*. do floty zbroyne'y nale- 
i^cy, flotowy, woienny; {(Ottett--, Stlt^ii, Troiafifta 
w brzagach iui cif czeka flota, ktordy armatna pilnnie 
piechota. Chro. Ow. nAj. Szwedpm cztery okrfty armatnc 
wziJ^l. Tward. W. D. a, 380. J. 3. Do dziala , do armaty 

nalei^cy, dziatowy } bie ^rtttone betteffenb, Xanottett s • Slav. 

topovflci ; RoJf. nymeHHUH, nRq^axBH&iK. Narzfdzia 
armatne , szufle , szczotki , ^f pie i t. d. Jak. Art. 3, 3o4. 
J. 4. Armatny rzcczw. teraz nie uiy wany s przeloiony nad 
flrzelb^ czyli zbroiowiii^, Jeneral artylleryi, bet Cbet* 
)eugntci(let. Kozacy pod wladzj| aamego flarsze^o arma- 
tnego zoilawaiE mai:|. Vol. L. 4, 9, ARMATURA, y. t. 

zbroia okoTo herbu , bie jRijlnng nm ein SS^appen. AR- 
MIA, li. t. zbior woyika, elne 9tmee. ^ARMATOR, 

a. m. junak, aamochwalca , ettt $Knff(^neibet , ^X^UX 9 
jSifenfreiTet/ $8ramarb<t^. Pewny armator chlubit aif awe- 
mi dzialami. Zab. a, 196. ARMI^TYCYUM nitodm. n. 
o^. Rozeym , siawieszenie bronl, SSAfTenftKlflanb, *AR- 
yOWAC, HARMOWAC , owal, ule. ex. ni^dk. i xaimk. 



AROBA* - ARTYK-^ 



ARTYL. - ARYA. 



asi 



tif armowa^ 'prseciw ^Bolesiawowi. BULj^Q^ Wyday go 

Bam, bo»iny «if na to i^araowali. I^a«r^ i>a/i.,3i65. Ar-* 

mowanie sif, inaciy sacii^ganie ludzi i prsygotowanie 

sprzft6w woiennych. Papr. W* 1,466. JV. Fam* 83,-57a. 
AROBA i y. i. funt HUspai&flLi , ciM @|»itl(f<^e^ f ^tt(. n. p* 

Catery aroby cvokolady. Ga%, Nor. i. 12. 
AROMA 9 atn. m. Zah, 6, 319. 06. Korsenie. 
ARONOWA broda , siele, oh, Aaronowa* 
ARSENAL , u. m ARSENALIK , u. z. Franc, gmach prse- ARXYLERYA , 71 , ^'2 Franc. ( bea 1. mn. ) (Inelba wielka 

anacxony na Ikf&d broni , zbruiowula , cekauz *, b<t^ tUtfC' i w.szydko co do tego naleiy, iako to : armaty, moidaierze. 



^mVM^, On to ma aa artykuf wiarj. BoA. JTom. 1, a4i. 
j. w Handlus gatunki towardw, i^dnbe/^OTtlfeL Dbbty 
kupiec. we mrsayflkie artykiily opatraony. - Ki/z«/. artikel/ 
odilavik, poftava; Sor, 2. (Tttffel; iJo^ cmamiJi. - Arty- 
kuiami ^o^ nOdnazneHHO *, adj, cxnameifHUK. $. Cz^^d 
mowy w Gramatyce, ktad^Oi aif praed tzeczownikami, 
praedimek , bn %X^t\ in ber 9rMltllMttf* W Greckim 
n. p. artykttiy «J|: o, if, ro, w Franc, le, la. w Niem. 

bet, bie^ ba^* 



ail, ^eugt^tt^. i(^arn. orroshnishey sbjcojiiiahe *, Cz.ftrUYlU 
€( ; Croa^ puikaruicza *, Vind. vornabjama \ Rojf. 
opfXexpaHBAHise « cHaplTAOxpaHiSAJUHe ; EccL opy- 
acHiCKa > opyxexpaHUinaxiiHiqia , 36pyonOA.63KH»^y 
Jo*. Art. 5, 3a4. Papr.W. 1, 466. Lefzcst. GL 116. 
$. Mieyaca budowni okrf tdw , bie Sc^iffi^metft^. Araena! 
akmny , Udowy , wodny Ojol, Wyr. ARSENALOWY, 
a, e, do araenafu nalei%cy, cekauzawy , ba^ ^^Ug^aU^ 

bftrrfenb. (cf. Cegwart.). 

ARSZ£NIK, u. m. a Grecko Lac. {por* Fers. zemich) 
Kruasec od dawnych potkraazcera nazwany j od niektorycb 
pocaytany aa aol metalicznV- A'/. Kop. a, 243. atototuik. 
Sjr^ 399. 9{feilif« Dla awoicb wlasao^jci arazenik znaczy^ 

trucizn^ bo^ Xtfenit^ift/ Slattenpidoer* Ki/u/: mish^^, 

araenika ; Xarn. aernek i Rag. «icja|i *, ,Bo^n„ aicjan, 
ticjanat, rniacja atuppa*. f^ojf. ni^mhiiish i - Boh, utC^p^. 
Araaenik nie cukler, cbod blaiy. Fre/i, Ad. 69. (pozor 
oaaukuie)^ Jjoi ,^^Tsz^^\k^ w cukier praynu^aai:|. Wad* 



bomby , kul©, granaiy j. t. d. bil^ grobe ©ffd^Aj jmb Mti 
tva^ ba}U d^l^t; bie ^rtiSerle. J^ra/. arUglena (por, Lac. 
ara ) ; Vind. artileria, Y^^I^u ftrielashtvii ; Slavon. artileria,i 
topovi, lombarde,) Jak, Art. 3, a8i. Lfs. a, aSg. Arty* 
lerya cij^^Uca , ob. Ctf zki ; polowa db. Polowy. (por. Park 
artyleryi). i^za^ce potein^ artylery^ oaadzone. ^eun. g.5, 
2, 210. General artyleryi ma w dozorae zbrplownie^ 
ludwiaarnie, prochownie 1 w^zyAkie woienne aprz^ty. 
Shrx. Pr.,P^iX%.:^oi. (por, Amiat«y)« |. Nauka, umie- 
iftno^c o tycfa waayAkich rzecaacb, Me 9iXtiU€tU , &U 
f^U^funfl. JoA. Art. Lfs. 2, 239. $. W znaczeniu zbio* 
rowems artylerzysci , ludaie<prz6saacaeni do aiuiby arty- 
ieryczu^. Papr. W. 1,467. ?«*• ^^. 5, a85, Lfs. 2/ 
339. ARTYL BRYCZNY, a, e, do artyleryi nalei^ay 
lub iey ai^ tyci4cy , Me Wttiffertf betref fftb. Umiei>tnol<S 
ak!tylerycana, i.§s. a, 339. f/yor. Puszkarlki ). ARTYLB- 
RZYSTAi y, n». iotniorz pray artyleryi bfd^cy, bet ?ts 
tlBerl^t; Ca» Z)e(a(lrelec. (^o^. Kanonier, Puaekarz). 



Dan. 106. $. wmowie potoczncy oznacza wazelk^ trucizvf, ARTYSTA, y, m. a Lac. Franc, cafo^rek, kunszt idcowy 



a. p, pod miodem tym arazenik. Morji. 43. ^adradl^wa to 
iiciecha ) , iebeif 0ift ^X^W^X. Duazylka amacano pirozki 
gotuia, A arazenikiem po wierzQbu cukrui^. Bratk. K. 36. 
ARSZENIKALNY, ^RSZ^NIKQlArY, ja,. e^ araai-* 
niku ai^ tyczj^cy, lub zawierai^cy go v aobia, %,X\t<cM' 
laltitf/ tltfenU'* iCiiet arazeuiko^y daie 6 Ha} ogpia 
a araaenikalnym amrodem. Kl. Kop, 2, 243. 
ARSZYN, a, a. nu'ara dlugo^ci uiywana w Mofl^wie 
i Lwowie, wi^k^a od tokqia naaaego, bte ((rfl^tte,^ etll« 

Kadtfs^etf ^^%t eiRe £embe^gec (SHe. Koff. i Ecoi, apmiiH^ \ 

Xarn. arain ; Tur. arain , araiin ; PfirJ. eria ). , A"«yn, 
nlara Tatarika, ktdr^y Rusini u^ywai^, dat exyfteacy^ 
Lwowfkiemu lokciowi. Czac.Pr. 1, 290. Arazyn livowfl^i 
Oka w s<|ble iokcia Krakowfkicgo <:wiprci pift^, Sols. G. ^, 
i36. SzeanaAa c%^i6 arazyaa pp R<iff', ^^eguiotCb. ARSZY- 
NOWY, a, e, odarazyna, wielkp^ci a^szy^, %t\diintnf* 
Rojf. apiiutHHhiH. Arszynowe goaty. JCqcA. Pas. 18 



czyii aa^kf poaiadaii^cy ,. ninieiaicy , a, p. inalarz, anycerz, 
. . aktor teatralny s kiinaatownik , kunaatmiflrz f /yor, Satnk- 

a^iftra.), eitt XAn jUer , c*.nmHtc,uminu; J9o^n. meactar. 

m^jftor, > 4oao|ar.> M^igi^ aanataik^ rukotworaz ; Vind*. 
mojiler , umetalnik (^jcor. Milh-a , miftemy , mifternik ) % 
£vc7. i Rojffl juao^^'BAiHiKftl),- xyAOVHHRb ^/>or. chf dogi»' 
oehf doftwo ) , . xyAorb , xmnpoab , xRnxpetfb , (p^r, 
cbytry). Artyila biegly. JDudz. 33. Artyfta (toi aamo Co 
valarz). . Lfs.. 193. Uwoga. Cbociad wyraa tan do tych 
ozaa nie doay^ utarty » s ni^mamy Sedaak iitiiego, kt6ryby 
dobitaiecal^aaljacbetnosd tegoaai^leraf. Wcale aai iaduego 
tiiemaimy pa ^vyraienie kobiety (irieiooyraib) w I'ze'dzy 
aaniey tradni^cey -aif kimaateaa iake^yai, iak n. p. malarki^ 
aktorki, po Niem. ebie MlllUeriini , chy^a Artyftka. 
»ARUMSZMALC , u, m. a Kiem. (S^et im Sc^matl. iaia 
.aadzone, .ktgre w kilimkach ielaanyoh irobSt| Z' maatem tre^ 
towandm. Wiel. Xuch. 396. Vind. zrertje, averzka. 



ARTKRYA, yi. i. iyla prowadz^ca krew z a^rca po caUm ARUS, H^R^S, n, m* . fnaterya pewna ^ eUt demiffer Sflig, 

dele, iyla pulaowa, t^tna, bU ^uU ? fbet Si^gatef. . Arua w^zkij aruf azerokji Inftr Ceh Lit. W^zki barua, 

JCrup. 3, a. JCl. Zw. 1,, Sa. , * . ^. ,. nazwany cynkatura., Voi.. Ji^ 6^ i34. 

ARTFUL, u, m.' naczynie pewne na.ilatkach. Haur.. Sk. ARWAN, ARWANZEp^. Porwan. 

171. eitt ®er4r^e auf ben $lu Wiffeti. ' . , ARYA, yi, ARYY^A, aryetka. i, ±, xdrbn. pie^ft 

ARTYKUL, tt, m. a Lac. Czfs<5 gldwna rz^cfy, mowy, krotkai pioanecrita, gatunek piesni, ettt £ieb<|en^ eltte 



pUma, podziat, eln ^(fU ewer (Kebe; Sc^rifh ^\fi W^^f 

Kttifef. Artykiidy hetmanfkie.' Ko/« /•• 2, i326. (prawa, 
n^wy, punku ). Artykuiy marazalko^0^ie. r. W traktatacb 
anaydui^ aif niekiedy i artykuly potaiemne, ftronom tylko 
do rzeczy nalei^cym, wiadome. - Artykuly wiary. Xtoh. 
Cd. 16. ®l«ribe«^<»ttlfel. . Przen. Ar^kul wiary? rzecz 
iuewVP^>^^> oiesaw^dnay pew«a^ ftW^ ^V^f^Mf^Vf^ 



^{tle^ (A'ox/i* arija, viaba )• Pioanki a wedfug wzi^ego 
nazwilka, arye. T$a. 54, d. 8. * Ka^pieway nam iak^ 
aryyM* ^^' ^^> ^* ^^^' Noc^ aoble aryedtf.' Zab. 3. 46. 
J. .Tpqy cayli m^ayka f cayli tei apoa6b uto^enia gfoadw 
^o pjaini iak^Qwey, bte 9)?elobie^ • Mofe kto uaiki^<! wlAe 
pioanak na pam^fd ^ a iadn^ ^piewai^ nie potrafi , aryi do 
pi^b: m'f^V^'r M tio.^licany aftM i^pdauana tand^ 



5o 



ARYA. - AHYyTO. 



w t^y Mxyjct^ Boh, Kpm.ii\ 276. -liekkdiiylhie 'ti«le 
aryetek, Ztib, \^ i56. 
ARYANII*r, a, m. proc^i. .w^jciwego znacsenis:' k>«cerz 
sckty Aryari(kidy, uzywano w mowie potocisney zamUH 
Nowochrxcacniec, Kukowianin, Socynianiii. eltl '^dAneiT/ tltl 

gemeinfti£ebeii «ber betegte man mit t)iefem92atnni «U(^ ble 
eocinianet un^ S^ietettanfer.. Sh. Dz. 236. aryanibc, 

niat, nieie. nit. niedok, iizywafiase. ieft jA </oA. saryaniad* 
t. i. aryafiiki sposob myslenia przyi<\d, aryatiinem zd^tad, 

arUnifd^, 0ber ein ^rtanet xoahttu EccL apiaHcmBOBamu, 

nocA^AOsamB ap'ieBOit epecn. Niema^ wszyftek ^wiat 

saryanial i rzadka* cerkiew prawdziwn. Smotrx, Ap. 10 3. 

ARYANvSKI, a, ie, aocynia6iki , nowochrzczefiiki , dtW^ 

nifd)' Sekta aryafiflca , albo iak i^. niektorzy aowi^ no- 

•wochrzcaefilka. VoL L. 4, 3i5. ARYANIZM, u, m. 

^ ARYANST WO , a , n. Kacerftwo Aryaftlkie , bet 9lrlflilfe= 

nin^.^oi^' 9(rUn(llOO; A'ar/t.arianftru-, fee/. api^HcnaBo. 

Namawiali go do arya6{hra. Sh, Dz, 336. 

ARYERGARDA, ARYERGWARDYA * ftrai tylna, Odwod, 

Fapr, ly.. 1, 467, caal, htt 92«(6)Ud, "^lodfitih. Przeciwnie 

za^ awaogarda ccyli awangwardya s ftrai przednia , czoto 

woyfka. 

ARYET|CA, ARYYKA, «A. Arya. , .  

ARYNGA, i/i. a . ^ac. .^rzednicSy , Ivb z Wrofk; aringa: 

przepiaane albo ^zwyczaicm wpr&waclsone wyrazy xia. uiy- 

wanie przy pewttych okolicJEnosciach , formuta .pisaniflf 

Bsowieniai bie %Otmtl, bfi6 gOtmular. Aryngt na wazelkie 

transakcye, iednoltayne byiy przepisane. Xiqdz. i$o. 

Wszyftkie . expedycye Rady Nieuftaiijrty wychbdisltf bffl;^ 

. a U^ aryngj^ : My Krol za adaniem R. N. . . . Vofy L. >d, 

,97. - JPrzen. Wazyacy mieli iodn^ aCTftettcytfnowaiiia 

aryngf: idf in aenaum prynrypata megOi Afo/i. 66, 65. 

(ieden spostib tttunaczenia ai?). To dU -vf laanego * w?(j4yl 

upe\7nienia .-yr aryildae awvd^y a Oimaneri^umov/y. '£a6. 

ARYSTOKRACYA,, yi. L z Gwck. d^isron^Mitt, R^d 
obywatel6-v7 nayznficziiieyaaych , ' wfadz^ naywy^^szs^ «pra- 

wui^cych. Modrz, Baz* 11. bie ^Ylftof rattf , <!nflofcatlfd>e 

girdi^^ttdl^^eYfaifttllg. Rz^d w kt6rym aami tylko magnaci 
. do naywyia^ych uxa^dw doysdz mog^ •, moinowiadztwo, 
. moinorz^dy, moinbra^dstwo, panowladztwo. $• a-Prze- 

moc mo^iiieyaaych obyWateli w lakimkolwiek Irzj^dsle, 

[ bad Uebergeioi^ft bf r gtof en J>rrrf n , ble ^rtftcf ratie. Po 

Boleata^i^ KraywouHym poczffa aif u naa wzmagai: ary- 
fh>kracya. Nar, Hijl- 3, 370. Panowfe zaczfli dzielniify 
aiieli praediym 'W rzj|dy wpfywad. /. 7, 65. $.3-. Pzen, 
Poftfpowanie wywyzaaai;)ce nad rdwno^d , co nie pod 
firycb, CO a pa^Oca, paftflcosd, praepyeh> oriftefratifc^e^f 

Jenlfcbei.ffieflfti, arljloftatie. n. p. CaJdy femiiii N. 

aryAokracya left w^a^nie wrodaona, t. i. ie we wazyftki^m 
-wyiazo^d awoif , pafiftwo, innym czud daie. - ARYSTO- 
KRACKI, a, ie; ARYSTOKRATYGZfNY, a, e, ijct^<iy 

. aif aryfiokracyi) moinors^dny, panowhdny, panorz^dny, 
pa6(ki, praepyaany. Aryftokracki uiywa aif naycz^cTey 
-w znacaeniu wyraibn^m pod Nro. 3. n. p. czfoivi^, poi)^- 
powanie, apoadb myiteaia aryAokracki. AryOokeatyczny 
aa^ w snacaeniaNro. 1 i a. n. p. ra^dy , pa^flwa aryfVo- 
kratyoane; . MrifMf 4ttf(^ Rojf, BeA&M<>'MceAep7iraBHiii^. 

^ARYSTOKRAT, a. m. poplecanik moinori^drima i Pan, 
4umiiy, pyMoy» iP^pftoaa^oy m^ nad itinycfa; rin Wrlft^fMt* 



A-ftYTM. .- AS^EK^*i 
*w ro&.'l. ARY8T0KRATKA, 1. Kobieta duflmdi pywna, 

eiiL (b(ae^ ffieib , fine 9(rlfbfratmn. 

ARYTMBTYC2LNY , a, e, do arytmetyki nalei^cy, ra- 

ch«nkowy, liczbowy, atltbwetifis Cz. pocetnj;. Rojf. 

^HcARmeXbHua; Kme/. rtzhunlki. ) Stosunek arytme- 

. tydzny^ £ff. *2, 69. Poft^p arytmetyczny. Snixzd,^A!g. \^ 

125. ARYTMETYK, a.m. • po6iadaiVy naukf raphuu- 

kow, ber «titbmetWer, 9le<^ner, KiVi^/. . razhuniki moi- 

fter, razhunaanaaez , razhunar ; Kroa. brojaznanec^?; , 
rackunar •, RoJf. hucaocxobI) ; Ecct, VHcAHnreAb. 
ARYTMETYKA , i. i. z Greek. dqi^f4.^i%¥i , umieif tnosc 
•adanych liczb -wynaydywania innycb, i zbior przepwcSw 
czyli nauka prowadz^ca do tdy umieif tno&ci ; rachunki, 
rachowanic, (rarhmicrfka nauka. Rog. Dos\ 1, a85.)) 

bie STrltftmetlf , 9vf<bf "f un(i: , (Redjnun^iiiiuirenfdS^dft, Sor. 2. 

racbnuWarffa lOebontOfci ; V'md, razhun^isnanoft, razbunftv'ii, 
zbislasnanftvu-, Boh. p©fit«rftwi; JCroa. brojaznansztro, 
rachunsztvo', brojoznanye; RoJf. HHCAOCAOa'ie. - Nauka 
dobrego racbowania. Sol. G. 3, 81. nauka liczebna. Jak 
Mat, 1, 3. £{fi» a, 3. 

AS. 

AS, a , m. U Rzymian monela siedm pieni^ikdw wartai j^ca, 
Cn. Th. fin ?5§ ber 9l6mer. 5- naymnroysza waga ztotnirza, 
64 razy w lednym czerwonym ztotym zawnrta , ell! ©olbs 

gemi(^t. 5. Fimt aptekarflci, etn Sfpctftffrrpfunb. 5. w kar- 

tach Francuzkich , tuz 5 na koftkach oko ; fn bet fran* 

8*l!f*en *«Am btfl 9r9V ber fc«n«; fm tB6rfeffl)ieI, ein 

^nge. As przegraie, dama wygraie. Tea. aa. 3. Przen, 
Intrata twoia zasddza si^ na asie.. Tea. i5, 24. ^(na 
kartach, na szulerflwie ). \ 

ASBEST, ' m. z Greek, {ivfitfrosi w ogniu niefkaai- 
telny ) kamieft poddbny co do swoicb -wYasno^ci amiantowi, 
be^ Sf^beft, Latwo go rozeznad od ainiantu y asbefl bowiem 
w wddzie na dno itpada. Kh Kop. 2, 67. ASBESTOWY, 
a , e , a a<beflu sporzs^dzony , n. p. ptdtno asbeflowe ; 

won 9r<be]t , QTrtefl r . 

ASMODEUSZ, a. m. z Hebr. wrdg ftanu mafiefiflciego, 
Wmobl, ber Sb^leufef. O wy przedni ciemno^ci Xi^i(ta« 
Aamodeusau! Boruto! Tea. w.h. 107. 

ASPEKT, u. m. Lac. Konflellar'ya , na niebie gwiazd rozTo- 
ienie 'Czaau narodaenia czyiego. Vud'z. 53. potoienie na 
nicbie, pofta<5, pozor gwiazd, bie Gonflefftttfon , bff 

tf^t^ecten unter benen jemanb gebcbren »orbf n , ber $f ane? 

• tenfVrtnb,' (por. pod dobr^', pod zf;^ gwiazd^ ai^ rodzid). 
Nie zaraz wszyscy Krdlowie, co sif z krdlem rodzi^ 

• w iednym aspekcie. Pot. Arg. 246. Niebo cz^ftokrod glod^ 
'cz^ftokrbiJ nior ftwetai aspekty przynosi. Petr. Pjof. 64. 

5. Aspckty Xifiycowe s odratany niiesi:(ca czyli raczey 

xi?iyca, bte ^^nlJiJwflnbefungen , <J}?ouMvfrii!tbpru!t8cn. 

Aspekty zif iyca s^ *} now, j^ierwssja kwadra i. L ,a. Wyrw, 
'G. 60. Gdy 8\^' xi^iyc przez, sz'o.fls^ cz^v^ nieba oddala, 
zow^emy to a*pekt saeftny", wzgl^d^szeftny'i . gdy. praea 
czwarti^ cz^^^, aa]iekt czwarty, czwartiiy, kwadr^ ; przea 
trreci4 cz^^d, aspfekt trzeciak. Spicz. 191. Sien- 423. 
' J. Dobry hib zfy" znak,' ktory aftrologowie a cia? nie- 

• birikicb, zwfaazc^a co do prs^edsi^wzi^cia spraw iako- 
wyfeh , tfuraackylf ; przepowiedzepie , ble aftrolodtfc^e SPe* 

\^inmnn9 iQ^gen be^ gittrii tfber fc^Iec^ten ffrfolge^ irgenb 



•A8PBR. - ASSAIL 



A6SEKU. - XSSYSr. 



*3i 



fbtft URtrrnrtnmng , tint VitltMtAtm^t, AArplogia ktora uvb fit (efnc^etl. Sihmi^, trac%, as^mbluiii. ''TV^r.sS^c. 10. 
nam na nlebie dobre albo zle aapekt^ okaauie, to iait., do Ai>S£KUBi/ViCYA., y\{ L z Lac ub6Spf«ca«Aie', i^Abespier^e- 



•praw zaczynania caasow wybon Ocxhoprz. %h. $• W^aelka 
osnaka na prsyszto^d, wro^ki » a^OtietC^etl/ ^tl^td^lt, 
fffprften. Kieopatra Ceaarowi : Tys aspekt iaikawy 
kraiom naazym. Bardz, Luk* 179. Fodtomy^lne dusze, 
gonayni aspektem narodowi groii^, ])}ii di(d4^(le . b^aby, 
parne Syryaase. Zab, 11, 3o. TVar. Zie tu dla mni^ 
aspekta t. i. nie praewidui^ ia tu nic dobcago dla mnicv - 
♦ASPER» *ASPERGIL, *ASPIIE0L| a, m. w taomicbar- 
barEyfrlkiey dsperiolus s sciurut , wi«wiorka „ jin <St<t4prn: 



nie, aar^caenie, r^koyinia? Me Sic(^€rfteklltlS, 93^tft<^e: 

nmg.ble iBftr^fd^ft, assekuracyyny, a, e. Rof. 

y9hg>simtJibHhiVL, cxn(>aVotBikiH ; S^erffl^erung^ : . ASSS- 
KUR.ATOA( a, m. zabeipieczyciel , zar^czyciel, bet 
@l<^t(Uffet* JHoffl. cmpaxoBigHKl). ip rodz. i. A5SEKU- 

RATORKA, i. bie eicberftettenim^ assekurowac, - 

Olrait ~ uie c«. med^ 8aas«ekurowa<5 , €/o/(. ubezpierza<!, 
iipownUc*; zarfaaad, warowad , {fd^et ftefffn, t>etff(^rrR^ 
/{^ dacnrpaxoaamBv n. p. dtug wt^daeh. 



4en. Nar, Hijl, 5, 388. $« ftorka wiewidrcza. albo -popie* AiTelfor, a, m. w8pof$aedzj|.cy - ^rUfUMiwj s^dom , wspdf-- 



licza , ktore to fkorki azfy na fkarb xi^f oy. iYor^ i/(/* 

3, 3S9. etc^^inK^en obet SStlu^feffe, bie an ben gilirftens 

|of geitefett Wetben muffren. Podatek ftarodawny, ikorkami 
popiellciemi pfacony do fkarbu Xi^i^t. r. t. btefe Jeldbs 
fObe fclb(fc. Tpo^* Biela , bielka^ blelczany podatek*) 
$. Pieni^dze (kdrzane, Sebergelb. Ai do caa^w Wactavra 
Monarchy Cze(kiego , Po waayilkiey Sarmacyi .pffiftwa 
Koronne^o , Z zwierzfcegO raemienia piom^ds? robiono, 
I one iak dzis srebrne tak drogo waiono, Kt«re •asp^r^il^ 
lami w one czasy zwano. Gwag, 69. Przedtym i^ii oionetf 
wyualeziono ,. asprow i inoycb ikdrzauych pienifdsy 
ir Mofltwio uiywano. r. 60. (Roffls^KyHhiz AfiHWii, 



a^daja, wapdirawnik, bet ©e^^fijer, ^etlt^^bepftjer, rmof. 

.peraeduik, peraiedavez / jiraV«U6ednik ; Karn. pert^dneki 
Croc^, priaz^dnik ; EccL fipHc'^AKtneAk ; B,oJf, coc'BAa- 
mexB, tfSiC'b4ain«AB. Bydi afreflTonSin . /{o^.' noHc^ni- 
cni.»0Bafa&* - wr. i. ASSBSSORKA; 1. ble fBe^ltQetinn. 

EccU Qpuc'^AHintABHHQa. AS^BSSORSKI , a /^ ie, 

^eiibnals, SSeyftlM^; Ao^ aac'BAantexeB'b , aactTAa- 

meJiBCKi^i Croo. priaiMni. « S^dy aifeflfoflki^V ASSES-- 
SORYA , , yi , ' i. a^dy kanclerfkie , sedworne , Ictbltiwikie, 
sl(d naywyiasy dla mie«Bcsan krdlewfkich , i. t. d. ^$ 

9(fre<rtrift( V igniters, ober CberfFOfgeric^t (KiW. ^^r- 

•edba, peraedeajej. Skrztt, P. P. 3, 344. VoL L, 7, ^31 



MopAK^ kyH&a).- Lecz aa baiecsne te pieniiidze (koraane ASSUMPT, u, m. pochop do czego, pobadka/ Wf 9Seftn? 



w Polazcze poczjtuie NarUszewicx , taki wykUd .bayki 
dai%c: Drobne pieniiidze cbodzify pod.aaawiikiea a«pr6w 
cayli aaprcolow, dlakoloru biafego w cayftym ii^e^s^* 
Te zapewne aapry utworzyly ikdrki wiewidtcze aapr^oiami 
w tacinflcim nazwane. Nar, Hijl, 5, 289. 



UfTung, bet Halaf. W trowacb dobranych zwifzlyolt 
i iiczQuy^^ht 04«8dr'Libafiik}cli wsica^C aasumpt. mdwic-* 
a^a. iTcof. Antim. 67. Aasampt nie zdaie sa^ kwadrowa£ 
a koifkluny^. /• lAs, 3, 60. (zamiaft: wnioaek nie ieft 
Aftaowny do saioieoia , do powodu , nie odpowiada mu). 



ASPIRANT* a. in^ z Lac. ilarai^cy ei^ o CO,, n. pk o.UTB4(d, ^an- .ASSYQNACYA, yi, i« kwit na co, aa^wiadczenie , prae«- 



dydat , htt St^pirttttt / ber SBetterbet. Aapirant do ftanu 
matiefifkrego. OJf. Wyr, (/»«/-. konkiu«nt).' $. w klasatof ach, 
tea ktdry po zaj^oficzonym nowicyacie, z^da bydi^ przjif^tym 

do zakonu , h'ti M^ dberflanbettem 9{0«Hciat , in ben Ovben 
iuftienommen su iverben verlnngt. w i. rodz. aSPIRANTKA, 
i. bie akmerberinn* ASPliioWAC od. ubiega^ i«if , ij|4«^, 

pragn^c.  ; ' 

AS5AWUI-. JESSA^^TL, a, la. u koz&kdw to, co ^ ch6- 



ks^anie kogo do trseciego, zalecente wydania czego, bie 

Unweifmid iinf ietmmben, eine ^flf^nattott* AasYGNATY, 

dw. /•• mn, papievy ikarbowe kura gotowych pieni^dzj 
xaai^ce, pieni^dve piipierowe, 9i^^n(lttn, Vapletgelb, 
&MUpap\tte. ASfi^GNATARYUSZ, a, m, przekazuii^cy 
Ic^mu Of) do odebirakik, zlecaij^cy, ber ^ttVetfer, ^ffffgnant. 
ASSYGNOWAC 06. PraekASa^, ilecid do odebrania, kaaad 
mrydMli. 



r^gwiach huzar/kich l^b pancernych, namieftn^k ', Doftscy «ASSYMILOWAC , ncsynid podobnym. N. Pam, 6, Sip. 

wymawiai^. jeOawui, i podobn^ Wizazemi .a^ prawjdziw^y ("jOar. /irjf^<va* przypodobywa^ ). 

pronancyacyi. Cztr, Rfkp. ein itOfafenUeutettant Wd,dz ASSYSTENCYA, yi, i. ppmet, oraaak towarzyza^Cy, dw6r» 



kozacki otoczony byl graaein aetnikow i asaawntdw. Nar, 
Chod. 3, 343. W woyikw zaporoikiem, asaawal hetmafifki, 
po ZT. 3o j aaaawutowie puikowB4 po TJUx^o\ aaaawutowie 
w setniach^ po Zt, 10. Vol, L, 3», 176. Komisarzowi na- 
szemu poaluazni b^d^ aasawuioWiOf pdlkownicy, tetnicy, 
iako 1 cate woyiko koz«ckie. Vol, L^ 3, 928. (lubeCpo- 
rz^dku poloione, wla^ciwie bydi powinno \ pulkdw. aetn.. 
asaaw*. por, Attaman). a. Aaaawufa anacay na Podolu 
i Wolynia: polowegp itrainikiRy doaoraf, bet 8elb: 

vicbtet. 

ASSAMBLA , i, i. (naycz^cif y icdnak m li. mn.) AS9AM* 
BLE,- bli.lub- blow/ z Franc, bieaiadauroczyfta, bal bie- 

aiadowy, eine 9(ifemb(ee, etae Jeftli^feit.. Actambie na-. 

wat^ albo zgromadzenve dam i kawalei^dw, 1>ywaiJ| scko{% 
dla mtodego. Mon* 65, 433. Pokdy do aaaambldw* 7>a* 
9, 3 1 . Bydi na aaaamblach. t, 9, 3. ASSAMBLO WAC, owaT, 
uje. ca>'A. i nil' lutdk, bieaiady i hale*, dawad , t na niph 
ucaf»»c*ac;^.)l)auiafto;^a<, bicaM»^^W^;i jlffiWlMectl g#en 



batf ®efblge, bie SJegUitnng. (por, Dntiyna, towarzyftwo)- 
(Vitvd, periVaaii/iran{e , Tkapprebivaiije,- araTenpfebivanje ) 
Z ttfTyftency^ lub w- ^asyiimicyi chodsif. Znrtem: ' fflm 
afiTyfbncyi^ w p^aedpokoiu. Tea. 33, li. ( wi^y ciele go 
nte odft^pui^, -wazcdMkf mu lowarzyazi^ ). ASSYSTENT^ 
a f m. pompcnik przytomny ,' etuga , dworaamn , bet $Bes 
gleltet , SBepWObner. ( Hag, naflojnik ). - Aflyftent pro- 
wincyata zakonnego. AfTyflent kobiet t. i. z kobietami 
uiUwieanie pbcui^cy; a ti|d iartem, zamiaft: wiercipi^ta, 
kr^ciwiia. - w r. i. ASSYSTENTKA , i , towarzyaaka , bie 

tBegieiCednn/ ©eWbrtran. Pachoi? tego ^atrzy co' maifcm 

eayni,'CO podobne i^y aflyftentki. Za6. 13, 5'd. ASSY- 
STOWAO, -« a?, -^ uie. ez, niedk, bydi przy boku, tluiyd 
Inb dopomagac' konu pray lakim urzfdzie, towarzyakyc, 

begleiten, ipiiife leiften, be^ol^nen, afff{Hren« Kmcf. per- 

ftaaufkti , arkyenprebiTUti , Tkapprebiratt ; Rag, nafto)attiy 
nadftati , namjeriti ae ). Minerwa pod figur^ Mentora Tele^i 
imkbirti Affyi^owaia, Jabl T9I, 5.' Oraeasnikoiifs csartoW 



5x 



ASTBKA. -■ ATAK. 



nie wjid6)« si^ W nidsem^ Aflyftuy- j pochlebdwein stoi 

mu niewolnic^enp^ t^of.* i9a/k.2a4v 
ASTRE A , bogini spra^iedlHro^ci. B9ht ^^'^IrefTtetia 
ASTROLAB, u. m. ASTROLABIUM, n. nieodm, narxfdsie 

matematycsne , bie aBiiifelfc^i^e , ba^ 9I|he[aHitm. 

''ASTROLGARZ , 9, m, kUmliwy gwjaidziatz. ZeAr. Zir. 

i5i. rin Iilgen^af^er ®tftnbeittev, Gtemlft^ner. ASTRO- 

LOG, a, nUi s^s^cy s gviasd o nrecsaoh • ziemllcich, 
o^obliwie o przy^sfych , (roini si$ wifc'od Aflronoma) 
gwiazdomiftri, gwiasdowietzciek , thimacz ^wiazd,'bft 
^fcttlt^, ©tembeilter. fee/. ss'lbsAo^emeul) , ae'BaAOy 
CAOab. Aftrolo^owie biegi. miemi^cdw rackuii|, fMreyszte 
przygody wiedzled ohc^. Sk. Kaz. 5 18. Aufzp, S:t. Jak 
terai a^ doktorowie. nadwomi , fak prEedt«^m ailrologow 
nadwornych utrsymywano. - ' ASTROLOGTA, ii, i. 
wroiba s gwind , gwiasdowieszciba , gwiaidavlHrO , bie 
6tertlbetltete9« i*«a/. Po/?. 106. 'Ztbr, Zwp^. i45. JPcc/. 
SBtsAOcaiOBie. ASTROLOGICZNY , », e. •AvSTRO- 
LOGSKII, a, ie. gwiaidowieaacxby aif tycz^cy, ftfltlpfOs 
gtfd^« Wyrok aftrologfki prses Bemata z Krakowall. 160 5. 
ASTROLOGOWAC,- al,- ui«. cz. m>rf, aftrologi^ si? 
bawid, prognoftykowad, wroiyd, roie, GtCtlie beiftetl, IfW^V- 
tepbttl/ Safenbet tnoi^eil. Ca^ noc aih-ologowafem. Tea. 
53, c. 10. Nieuftannie wadychaii^c , tylko a(lroloj;<iie. 
f. 29, c. 5. ASTRONOM, a, m. trudnij^ry si? aftronomi^, 
gwiazdziarz, f tQ Stemf tUlbi^r, 6teTnfe^t . ' A'arn. sT^sdo- 
gledxj Cr<:[a. zvezdoananacs i /{a^. zv^esdoinanDaz ;• Rojf' 
aa'BaaosajiOHHHKh ; J^rr/. 9B%3AodAiocmttitieji%. Aflro- 
nomow Rui zowie Bwiasdoczctcdw. Sak, KaL BS 5. 
ASTRONOMA, ii, 'i* nauka nietylko gwiftsd, ato 
V wszelkich ciaf niebieikich, gvviazdopiaarft\ro , na^ika 
gvviardarflia , gwiaadarftwo, bif ©tettlf ttltbe , €Jtiprtttoifen= 

, fci^aft , j^imtneUfunbr. JCam. arfadoglednofl*; • C/'oa. 
svczdosyianztTo, zvezdoznanye $ Rag. »vJ«ido$nani«v fee/. 

. 3Bl&3A03aKpHie ; Rcjf. sto^aAocxoBie. 0#. iFti% "610. 
, Z€br, Zw^.x^Si. Sk. Dz. 56ft. ASTRONOraCZNY j », e. 
gwiasdopisarikil aibroiiomifcbi^ • '. 

ASTRYCH, •JASTRYCH, u, m. w Lac. frze^n. aftractim,) t 

bruk, Jialepa s wapna, giptu i potfuczonych kamiehi, 

Townie podtoga iak i aufit, bet 91eihi4; Kinif. «ftarah, 

jefirah, dlbah, cshterleh, tla, tU; JSoxn. jaftrik , tara^a 

(/'O''- J/«/. laftricare, laftriguto): JCarn. t\k\}\ Stow. |)0s 

ttara. * Ailrych albo i^rownane i.ulepiooe dno, niektdrzy 

t!o .zowi]|* Mqcx. W piekacoi podloga moie bydf s gUny ; 

ly pralni sa^ z jaftrychu dobrse wypalonago. Switk. Bud, 

' 494.- ASTRYCHOWY, a, e, Mlt leflrMt. M&terya aftry- 

chowa, to ieft rozbjte, i roctiaczoae kamienie a cegfs^ 

' a wapnem- i t. d^ Mqcx, 

AT. 

1 • 

■ATAl^ ATTAK, q, n. a Franc, natarcie, napazdtay iiders«- 
nic, aaturm, napad, tet Hn^ff, blf -Sltta^tie. Rof. 
RacmynA^H le. /^a/l|•. *V* 1,467. ATAKOWAC,- at,* uie. 
ca. niacM. nacicra^, uderaa^, naptcrai! na nieprzyiaciof. 
ittdtrlfen, atfa^nfreK* Tnema ipoaobami atakuig : nocii, 
adrad4 i gtodam^ Papr, W^ »* 467- (^j^or. Dobywa^, 
aatunaowaf). 

ATAMAN » AtTAHlAN, a, m h^ynaa, vaMdkiik^.do-x 



-k^tlS. - ATMOS. 
WodW korack? ^/>or. Hetmaii 1 iWi/n. j^auptltialm. Czrfr, 

Rff^p')\ bfr 5tHafe!tfe(bbetr. )?e^ i i^cc/. amaaiaHK 

liaMaAKHKitL .KOaaj^Ki^. W kdftczeniu sTowa ataman , Ya> 
tatnaii, niektdrzy nczeni znayduiS; sTowo Teuto/iikle SKiinil 
cztowiek;/lecz to «16wo, .tak w" Pcrsyl lak'w Sxweryi 
iedno miatb znaczenie. Czac. Pr, 1, ^49. Kozacy przed 
iadnym prawem , tylko prted atatnany , przez ciff uflatio* 
wion«mi, (hiwad nie chcieli. Vof. L, 5, i5o. [por. Asa- 
wiil). - $. Na Ukrtinie v6yt, po wsiach i miafteczkacb, 

fnbetWr«infbet j8arfri<btet, Cfl^ulae, bet fHWtt mH 

®t(lbt(^ftt^. ( 3' i^o^' amanaHl) , cmapocma pa36oH' 

HB^ecRoaf, hcrsrt rozboynikdw, bet QHJubetbaui^tniann. 
ATAMANSKI, a, ie. ben ^toftfen^Mptmatttt betteffenb. 

' i?rc/. i t(oJf, atnaMancKVM, amaMaHOBl). Atama^flca 
w!adza t ATAMANSTWO , a, n. ble ^txU U^ Aofaf en* 
feftbetttf. RoJC. amaMaHCTnao. 

ATEISTA ob. Atensz. 

'ATENY, Aten /. mn. afatme mUi^o 1 Rzeczpo/ipolita Grecka, 
Vt^tt. Ateny dowcipnfe 1 nankam! wafawione. Zab. 7, 
11. »ATENC*ZYK, ♦ATENIAN, a, m. z Aten rodem, 

fill ta[tbe«fenfet. 0tw.0w,?i6.^ wr.i, ATENKA, 1. ble 
• srttenienfetlnm ATENSKI, a, le. od Atcn , srtbenif nflff*. 

ATEUSE , a, ATEISTA , y, m. z Greek. { a^ios bezboiy ), 
aapraeczai^cy bytno^d Boga , bezboinik, bet 9tb^t(t, Qot? 

te^Mugnet. Cjk. japrjabob; ^/ow. ufjnabe^; ^om. bo- 

gatajiTZ ; S/avon. bogatajalac *, Croa. bogoneverecz \ Roffl 
GoTofik^peub ,• 6e36o*:HirK'b. Ateuszowie , to icft ci co 
• "mdwi^: Boga ' iti etna sz. SM. JCaz. 74, 5. V/ rodz. f. 
ATEISTKA , i, btzboznica ,* bie ©Ottf <M«gtJctiltt!. RoJT^ 
6e36o3KHHua. l^micchy i fadne zabawy pi^knycb nteiftek. 
Przyb. Milt. 368. - Al^IZM , ti , m. AT^USZQSTWO, 
a , n. aapraeczanie ielielhra Boga, bczl)'oino^d , bte ®Otte^s 

wtMugnitng, Qftbeiffete^. 'Rojj: 66ro66pVe, 6e36ox«fcinBo, 

6ea6o7K'ie, fleaOontHUMecnrBO , eeaQoxcHOcniB. Byl 
. w podeyrzeiiiu b ateuazoftwro. IVynr. <?. i4g. Obwinionj. 

o ateuazoftwo. Czoi Pr. i, 3 11; Ateiim zapiera iefteflwo 

naywyiaz^y ifloty. Mon. 69, 107. ATEUSZOWSKI, a,ie. 

tycz^cy ti? ateiis7,oftwa , bezboinjczy, beaboiny; n. p. 

nauka ateuazow/ka. Wyrw.G.ik^. gotteWillgtietif*, <ltW» 

fHW. llo^6oro«opBMH, 6ea6oXHUH, 6e36oiKHR<iecK'iu. 
ATLAS, 11, m. gora w Afryce. Wyrw. G. ao. bet 93etg 

9lt(a^. Atlaaniebotio^ny. Bar</jr. Luk. 2, 39. - J. a. W MitoL 

Olbrayaa barcayfty podpierai^cy ^iat. 
ATLAS , «HATLAS ; n , m. ihat(Srya iedwaboa ( raeca i ini^ 

a Perayi pocbodai), (et STtlaf , efll Cetbenjewg.- Arab. 

Tur. aetlaea ; Lac. Attalicus panmis *, Croa. atlacz ; Vind. 

atlash, abidanu ogladkuvanii tekaufhra, ayilna tekana). 

AtUs Chx6(ki Roji ftaH^a. Lokied atlaau po 1\\. pot 

trzecia.* Vol. Li 3, 37a. Pokdy hattaaami obity. Ban. B. 

a, b.^ %.w /. mn. oanacaa auknie attaaowe , {m ^(ttt. 9tfa8s 

fleilet. Axatnity , attaay , sfawy nie cayni^. PaHb. DU. 

R. Chodz^ w hattaaiech, w azaaaiciecb. R^y Wit. 42. 

Praodkowie mdWiali, roabterai^c si? a awoich attasdw: 
, Panie attka, aaanui^ was, a przy was i naa. Mbn. 71, 

750. (cf/ Jak ci^ wida4, talt cif piszj^). ATLASOWY, 

*ATLASNY, >i, e. a atfaau, m STMaf , STtldfr, STtfaffen. 

Arab, Tur. atlaalii , atlaften ; Croa. atlacani Cp^^» ^^JT* 

xaH^OBiiH). ' ' ^ ^ . ^ 

ATMOSFERA, y, i< a Itreck. ( crr^or dym, para ; \ 9^91 fa kiila ) 
' powiatrzokTjU > tiftt^ei^, ^tm^fttii, bi? Vtm^frMte* 

Caia 



A TO. - AUDYEN. 

Cala ta mftfla powietnna, Ittora siemi^ otacza, pomre- 
Mtna s wysi«wuni z aiemi wynicaionemi. Wyrw. G. 33. 
ATO SpSyn. aamiaft: a oto; oto, ot! {te^e bal fc^au ! Daien 
od dnia sw^ocayli przyAawid zhoie : ato iui wioz^ ! a to 
jui nie dal^ko ss^* Warg, Cez, 1 1.* §. iako tako. Cn, Th, 
9. ft fe! fO^tn; >?a^. akkoli,t61i.- ATOLI sp6yn. iednak, 
pnecif i ; bO(^ , benUD^^ , ]e(>Od^ , dlri4n)0^1. ( Croa. niftar- 
m^nye, podpnnoma.) Chory lubo nie "wyclioday lopi^y 
• si^ atoll inie<5 sacayna. Ga*. Nan a, 1 70. 
ATOM , u , m. a Greek, nierozdzielna iui wif C($y C8i|fteczka, 
proazek iak mo^e bydi naydrobni^ya^y , ein iKtOtlt^ Cltl 
ant^Ibore^ 2)illd. ji?cc/. cpoKa, Hec'&adMoe ^mo, 
^acoiHua caMaii M^aii, nyHUnxb; Moff nUAKHKa. n. p. 
JIf on. 76, 525. ^a>(. Dusx, a8. 
ATRAMENT , u , m. z Lac, inkauft 2 Grecka, farba p?ynna 
caama do piaania, czernidto, blc ^Xtlte, Cx, itt04tt(t; Slow, 
Ccmibto ; IVji^. tenta ; Sor, 3. tiiltd ^ tiotwa ; Slavon. 
tl6ta , diTit ; Croa. tinta , cbernilo, ahemilu ; Vind. tinta, 
xhernilu, shemina; JCarn, galup, kalup, kalufina; (cf. 
i;a]as ). ito^ HepHHAO. - Naypierwszy atrament , ktdrego 
do piaania uiywano, byt wycl^gniony a ryby nazwandy 
aepia. Man, 70, ^63. Czarny iak atrament Ot. Zel, 39. 
(iakwj^gl). ATRAMENCJNA, y, i. itoizerny atrament, 
dftlbe ^inte. ATRAMENCISKO , a, n. zgrb, bezccny, 
pafkudny atr., U^l\6^ , ilbf<fte«nd^f Wlltr. ATRAMEN- 
TOWY, a, e, z atramentu, %it(U^t . Wywabianie 
plan atramentowych. Jundi, »64. RoJJ'. vepHnA&HKiM. 
ATTENCYA, yi.> i. z Lac franc, Uwaga, uwaianie, 
bacznos^, baczenie, Me Sfttfmctf fflttlf dt , SUftt. To nie- 
warto ieft attencyi cztowieka roznmnegd. Za5. 5, 47. 
Z attencyi afuchac, t. i. pilnie tiwaiaiT. $. Zuak, oawiad- 
czenie azacnnku dla kogo ; wagl]|d , uazanowauie, baczenie 

Ba kogo , %^tw^% , 9(nfmerf firmfeit , . :Z)leitfVgefltff nbeit; 

{ Vind. poftrieafaba ). Dowod atteucyi m^ ia dla iony. 

JTro/I Pod. 3, 339. O^wiadczyd komu powinn^ attency^^. 

Man. 67. 93. 
^ATTENBENT, a, m. z Lac. ftrainik celny, Itt ^Ottaufs 

)Nlff(rt. Na komorach celnych pisarze i atteDdenci% Vol. L. 

5, 4a3. 
ATTESTAT oh. Zaiwiadczenie , Swiadectwo ; Vind, prizha* 
ATTRAKCYA, yi. w Fiz. zbliianic ai^ do aiebie cial bez 

widoczn^y przyczyny; moc czyli sita przyci^gai^ca •, apa- 

iai^ca ; apoynia , f^cznia , blf 91 ttracHon , Qftlltf bttHg^fraft 

Chimicy apoyni roine gatunki nazuaczais^. Os. Fiz. 1 , .28. 
ATYNA albo SETYNA , y , i. nazwifko teraznieysze miaAa 

i Pafiftwa Grecyi Ateny zwauego. Dyk. G. . bct If (Igf 

9t«me Ui alren 9(t^en. 

AU. 

AU! wykrz. i, niesmaku, nieukontentowania, niecbfci, 

tm Snteriecrlon : M Utt«r^iaeii^ , 9lu! Sor. 2. 4m, im, 

i^! - An! iakiem gfupszy ieft od oa!a. Zab. i3, 277^ 
TrfS, 2. Stang[recki pokrzyk na konie, pobndaai^cy do 
ruszenia, etit ^ntnf bftl ^ferbfti: ia, ]0! On na ztoconym 
wozie a bicaem ai^ poaadai , Au I zakrzyknie naypierwdy, 
wnet byi ! aawofawazy, zatnie biczem. Ryd, ^Cf^i, C. d. 

AU6ERZA o3. Oberia. 

AUCUK, AUCUZEK, o&. Ausztuk. 

AUDYENCYA , yi. a Lac. atuchanie, przyif cie, przypuascae- 
Tom /• 



AUDIT. - AUSTER. 



33 



^ %ie do oaoby wyiaaego ftanu,*^ 8teUett|. Sfovtr. iu^enc^^ 
ftpiTent; Viad. oahliahanje, priedpritje ). Frzypu^ci^ na 
audyency^. Atuzp, 3^ Audyency^ da^. Warg. Cez. 83. 
Otaiemnjiaudycncy^proaili. r.19. AUDYENCYONALNY, 
a , e. do and: nalei%cy , n.. p». pokdy y dzieh. ^McUi s • 
AUDYTOR, a, m. aiucbai^cy czyli przytomny mowie iakitfy, 
afuchaca, Ut S^btet, $n^Ut. Cn. Th. $. Biikupi audy- 
. tors namiefbik, zallfpca, s^dzia, bet Vu^iteur titled ^U 
f4)0fd. J. audytor woyfkawy , ftoi pod sAYoiin koxnend^n- 
tem^ atKtjrmuie iego kdrreapondencyi^ urz^dow^ , ^prolokul 
zbiera. JCaw. Nor. 77. bft IXegtmetltlAltbtreitrl. j. audytor 
szkolny » t. i. ucae6 pilny wyanaczony od profefTora, aby 
innych przed zacz^ciem azkoly przealuchal lekcyi zadanych, 
i a tego racbunek zdal (ob. Errata), bet t^Ott bcttt 2e^ret 

beflimmte ^6Mtx, anbere ble aufgegebeqen ^erifa an 
dber^6ren, unb bav^n htm £el^rer (Kf(^enf<^afc af^auUs 

gftt. AUDYTOR YUM, n. nieodm. mieysce, gclzie »i^ 
zgromadzai^ na alucbanie , ctuchalnia , sakola , bet ^ht' 

faai, ba^ SKubitoritun. $. 2. ^luchacze, bie ^u(i6rer. §- 3. izba 

a^dowa, grod, xiemXlwo. Farr. 4 60. bte ^tXld^t^ftwhe. 

AUGUSTA, oA. Auazpwrg. AUGUSTYAN, AUGUSTYA, 
NIN, a, ro. zakonnik reguly S. Au^uflyna , ettt ^UguftU 
netmbndf, = "AUGUS'IWK Raz. mji. 22. w l mn. Augu- 
flyni lub Anguftyanie. AUGUSTYANSKI , a , ie. Augu- 
ftyanina sif tycz^cy, n. p. Ko^ciot, ^Ugnjiinet? J. IB* 
^ir*e. AUGUSTYN, a. m. imi? wJa&ciwe; 9fl|gU<ltll. 
Rojf. aerycrnHH]). AUGUSTYNOWY, a, e. Auguftyua 
ai^ lycBiicy^ n. p. regula. Teof. Zw. C. 5. 9(ugufHn^; . 

AUKCYA, yi , i, z Lac. pomnoienie , powi^kszenie , pizy* 

czynienie, bie ^ettticl^rung , 93ergriiferting. Sama po- 

trzeba aukcyi woyika, prowadzi nas do aukcyi podatkow. 
J^oU. Lis. Go. (por. Autorament). $. LicytacyA, publiczna 

przedai -wifcey d^ii^ccmu, bie Siucti^n, gicltation, 3Sets 
freigetung, ber STu^vtif. KraJ.Zb. i, i3o. 

AURA, Ob. AERYA» 

AUR£LL\N, u, m. miaflo Francuzkie, Ctleatl^. AURE- 
LIANSKI, -URLIENSICI, a, ie. tOOO Crfeait^. Xi^ftwa 
AURELIANSKIEGO ftolic4 Aurelian. Wyrw. G. 3o3. 
Xi^flwo Urlie^iliie. G6rn. Dw. 181. 

AURYPIGMENT, ob. Zlotokoft. 

AUSTERNIK, a, m. oberiyiU, gospodal'z gokinny, bet 
©aflmtrtb* - VVU. hoiliere \ Vind. oahter ; A'arn. oshtir ; 
Jiroa. oflaviash; Dal. osztir*, Bom. ostir, goflinik; 
/iof . goAionik *, AVoa. AarAarx. konakcja *> <S/of. ^oftinfPt; 
EccL rocmHHHHKb , xapieBHUKl) , Bcenp'iKmeAiHiiKL, 
ABOpHHab. Prawa kara!y auflernikow, ktorzyby odma* 
'wiali ustuienia podroznemu. OJlr, Pr. Kr. 1, 216. AU- 
STERNICA, y- AUviTERNICZKA, i, i. zdrb. goapo- 
dyni go^cinna , bte ®il|tlOtttbinn. Croa. oAariafaicza *, Rag. 
gofteniza, goflitegliza; Stow. DoflinjFa. AUSTERNICZY, 
a, «• (S^aflmittb^ s . Croa. oftariaiki, oaflariaaaev *, Rag. 
goftionicki. AUSTERNICTWO , a , n. gospodarftwo 
go^cinne , \\t @aflmirtbf$<tft* ^^- goftionictwo ; Croa. 
oftariaftvoi Vind. goftariahtvn. AUSTERYA, yi. AU- 
STERYYKA, i, i. zdrb. oberia, dom zaiezdny, go^cinny, 

saiazd , go^ciniec, Hi ®a(l^att^; ber ®ajlM^ Hi Wx%W 

%mi, ba^ Sinfebr^mi^. WVo. hoftena ; Vi/i</. o?htarja, 
gpahtarja , oftarja , ^kerzhmaria , kerzhma , taberna , pod- 
Rrehovaetje, goibiiza, herperje^ Croa. oftarja, oflariicza^ 
fosatilnicaai Rag. hoileria, goRionizaj Bos ft. oactaria, 

5 



54 



AUST - AUTEN. 



goftinl^, kAirasaria; RoJJl cixtpaHHOnpY^MHHisa , BO* 
cmoflAUB ^Bopb ; EeeL BcenpH^HHiiisa , rocnxHHHaua, 
BKmauLBHH^a, Bcenp'i AmeAa^i^, BHniiAHise» BKniauAHJi. - 
Serce i^y iak auilerya, ktb chce» to saieidia, popaaie^ 
i pr^dzey iofiscze W3rieidia. Ttatr, 55, b, Sy. AuAery^ 
trzymads *Auftenitcsy<! {,por. karcimaysy^), w aufteryi 
g09podarowa<5 , cittftt 0«Wof ^attftl f 0a(ll9ftt^ fe^ll* 
Croa. oftariaasiti; i{<^. goftioniti; Ki/u2. podftrehovaetij 
herpergati. ^ 

AUSTRYA , yi, i. Rakuzy» Cyrkul w Kiemoaech a tytatem 
arcyxi'^ftwa. IVyro'. G. 202. Defteneid^* Slavon. Auibya ; 
Rojf, aBcmp'iB ; Cam. Elbria \ CrO€u Aufbrianazka aem- 
lya> Vinc^, oftrouflcu, danauftwu, oftrouika, thunoufka, 
dun?nika deshela, Dunava*, Hung, B^U onsig , (por. 
Wiedefii ). AUSTRYACKI , a, ie. do Auftryi nalciijcy , 
tyca^cy sif i^y, Rakuski , Ce(tetrel(^if<^. Vind, oftrouiko- 
desheien *, Croa. aufbriansski *, Cam, eftrijaniki , eftrijan ; 
Rojfl aBcraplMCRlH ; Hung. P^Uorazagi , Aiiftriai ). Wi- 
na Rakulkie lub Auftryickie. JTri/p. 6, 107. AUStRYA- 
CZICA, i. i. z Auftryi rodowita, Rakuaanka, eineOeflets 
telc^etintl ; Slov. (Hafnfotlf a ; Cam. eftrijanka. AU- 
STRYAK, a. m. a Auftryi rodem, Rakuzanin, einCe(lers 
teliftU Carn. Eftraihar-, Croa. Auftrianecz ; Rojffl ABcmg^ 
leub ; Slavon. auftriaiiin *> Vind. oftrouikodethelnik ; 
Hung. Auftriabeli en^bcr-, SI09. 9Ufttfatl. 

AUSTttYGA Papr. Rye. 53. ob. Oftrzyga. 

*AUSUSZ»u,m. z Niem. bet ^Utffd^ttf , ^XiimtXf , brak, 
-vryrzut). Od papieru podtego do uwiiania, alias ^uauau. 
Vol. L. 4, 3 60. PJotna aususzu sztuka. Jtxfir. Ctl. Lit. 

AUSZPURG., a. m. miafto wplne w cyrkula Szwabikim, 
•Augufta } Me Ctabt 9(ltd^(lltg. VTyrw. G. ao4. AU- 
SZPURCZYK, a.m. z Auszpurga rodem, eitl %Vi%€bViU 

get. w r.i. AU3ZPURCZANKA,, i. eine $ttii90nrgerUitt. 

AUSZPURSKI, a, ie, z Auszp. ^U%i^Vit%\\&l- 
^USZTUK, AUCUK, AUSCUG, u. m. AUCUZEK, ika. 

V. zdrb. z Niem. bet 9Iu^)ug , bie IKec^ntitid , bA^ ^ets 

^eti^nif f spis . wypifi , reicftr ). Komisarze przeyrz% poda- 
ixy sobie od fabrykantow auaatuk. S. Grodz. 3, 118. Au- 
flztuk towarow. A"/. Ho//. 3, a55. Auacugi kupieckie to* 
warow z reieftrow ich wyi?te, Gojl. Gor. 107. 
AUTENTYCZNIE , przyst. dowodnie, rzeczywi^cie , nie- 
w^tpliwie, na powadze, na dowodaeh, dut^etttf f<^ , beUt* 
f Unbet. AUTENTYCZNOSC , i. z Greek. au^evriB , moc, 
powaga , dow6d pisma iakowego , dowodno^(! » niew^tpli- 

' vfoi6, bie 9(ut^enrtcit4t, bieAraft, ba^ ^nfeben bet UX' 

funben. Rojl noAAKHHOcmi^. AUTENTYCZNY , a, e. 
doWodaini na piimie publicanem ftwierdzony , dowodny, 
niezawodny, prawny, zt^d: naywifkszey wiary godzien, 

autbentift^, tetfrfitjibet; te<bt^be^4nbid, gtaubipArbig. Rojf. 

DOAAHHHMKj Vind. saprfzhoun ; Sor. 1. WObftabtne^ 
IPOftntjene. AUTENTYK, a.xn. zaSwiadczenie na pismic, 
dowodami potwierdzone ; piamo urz^dowe a dowodami, 

iako to : ploczf ci^ , podpisami ; 4mtli<^e SemeUfd^rlfteu , 
ttrfuttben, JJotumente. Rqffl doaxhhhhkI), Vind. aa- 

prizha , saprizhnu pifimu ]. Autentyki Rzjrmflcie na reli- 
kwie. Ojf. Wyr. §. niewfa^ciwic : pismo wfaan^y r^i, 
autograft ellt 9(tttOdtapb* $• PeUomocnictwo na pi^nue , 
patent, hie fd^UftUdfe ^tUma^t Oftroiniezemn^, m^wi 
woiay , bo autehtyk mam a tobj^. Tta, 43, c. 43. Wyb. 
Moy aif autentyk tak daleko dm rosci^ga. Or»€cA. Qu. 91,- 



AXJTO • AWA. 

AUTENTYKOWAC . at, uie, cm. ni^dk. dowodzi^ witen- 

tykami, mtt Atttbetttifdfteit Vewetfen belegen, bearfttttben. 

Vind. saprizhati. §. pismo iakowe urz^downem ftwieir- 
dzeniem wzmacniad , w xi9gi pabliczne wci^gad , oblato* 

wad, aktykowad, in bie bffeiit(i(^n SB4(^et eintrageii; ben 
$(f ten beplegen , eini^toMeliten. 

AUTOR , a. AUTOREK , rka. m. zdrbn. z Lac. Sprawca 
iakieykolwiek raeczy, czyni^cy, wynalazca, tworzyciel, 

pobudka do caego» bet Vtttot, bet tttbebet, bet @tifter» 

Sen 1. ^I^OtiiCiei ; Corn, tokup; i{<i^. sloxitegl} Vind, 
aaahetnik, glaTar, prezhetmk, poahetnik, pervi aazhe^- 
njavea, naredaik, areahnik, arozhnik, yrazhunar} RoJf. 
asntopb , covAHXtntKb , cAaramexK , saYSHigHKl) , na- 
HaxiHKKl), mBOpHmeAA, niBOpajjib, coA'^meM , buho- 
BHUiib. Wykrft, chytroid, caama zdrada, Na autora za* 
Wflze apada. Jak. Bay, i35. By{ azca^^cia mego autorem. 
Zab, 6. 3o4« S. Dominik aakonu kaznodzieyfkiego autor. 
BirtuDom. I. (fundator) $. Piaarz, tw<5rca xifgi, xi^opia, 

bet %vXtif bet 6<btift(teiret, htt a^rtfafet, Vind. pisa. 

vez , popiaavea , piamoslotlmik , biikTOpisavez ; RoJf* QK' 
cameAly coHHHiiineA& , aamopl) > J?cc/. ^KHHromao- 
peisb, KHBroxiHcameAA, KHiironHcejsb. Autorowie do- 
brzy. Zab. 4, 171. Prdino sif pytad autora, lecz dzieto 
przeczytad. r. 11, i83. Godni na^ladowania dawni auto- 
rowie , Oni B2^ nasze wsory^ oni aztuk tworcowie. Dmoch. 
Szt. R. 83. $• oikariyciel, powod, bet SLii^eX, Mntlic 
get. §. W prawie: ten>od ktdrego coa pierwiaftkowo po> 
• chodzi, i^ciec, '^aiciciel pierwazy, bet ^<aXptVLXf^cf>€X / 
bet etjte Seftftet. Chwalit autora awego, to left tego 
cztowieka , od ktdrego iupil konia. Chetm. Pr. 138. 
Smiei;^ autora w tencaaa roaumiemy, kiedy umrze czyy 
ociec,#matka, brat i t. d. po ktdrym aif apadek bierze 
w aukceaayi ; tedy prawa i aprawy od autora przechodz% 
na sukcesaora* f. i3i. Uwaga. Nie mamy awoyikiego 
wyrazu na wyraienie znaczenia autora, t. i. piaarza. xifgi 
lub dzieta iakowego , zazwyczay sif praeto mdwi : autor 
dobry lub nic wart, autorek napuazony i t. d. AUTOR* 
KA , i. i. we wazyftkich znaczeniach dopiero co wyliczo* 

nych; aprawczyni, pisarka, Me Urbebetinn, @<btlftftelle= 

tinn. One 8% aiitorkami t^y modj. Tea. 48, b. 8. Vind. 
prezhetniza , pozbetniza , perva tflazhetniza , naredniza , 
arezhniza; Roffi HaYUHigHKa, znaopumeABHHua , co^ 
A'femeA&HBisa , Ha^aA&HHga* co^iiHUxneAiHiiKa, bh- 
HOBfiHga, ^iIca^IeABHU^a. AUTOROW, a, e, AU- 
TORSKI , a, ie, ' do autora nalez^cy lub tycz^cy ai^ go , 

■bem Wtftot gebitig obet ibn bettefenb. AUTORSTWO, 

a. n. zalrudiiienie piaaniein dziet, kaifgopiftwo, piaar- 
ftwo , bie 9rurotf(baft , 9<btiftfleKete9* Prdina chwaTa 
z autorftwa. Mon. 73, 34. 
AUTORAMENT , AUKTORAMENT , u. m. aaci^g woyfka, 
bie SDetbttSd^ Regimenta cudzoziemfkiego autoramentu. 
VoL L. 7, 675. Do Pollkiego autoramentu nalei^ uaaa* 
rze , pancemi , petyhoracy, i lekkie chor%gwie ; do cudao- 
ziemikiego piechota z artyllerayftarai , dragonia, W^giet'* 
ikie i Janczarikie cbor^gwie. Fapr. W, 2, aa5« 

AW. 

*AWA spoyn. aia , azali. J^udx. 33. alboi moie , kto wie i 
^U^t, Venn Ctm, gefeftt^ pi. Aw« nie prayidaie, t. u 



AWAK -.AVriZ. 

■sail nie pnytdsie. Vft<id* Pneklinay proroka nieprtyia^ 
nela , bo mocnieyssj left ntd mif , awabym go mdgf Bbi6 

aw</. 7V«*w. 23, 6,* J. c«yi? fine Uibirefte Jrage, Lot. 
Bum, an, im Dftitfteii bvTd^ Me 3nver|toit an^^ttbrMen. 

Jakos polegi mf iny woiownika , awa i krdlont ^mierd nie 
pnepu^ci ! Sk, Kaz. 444. ^^vX bmn bff SlOb ilU<^ bet 

AWANGARDA, y. i. s Franc pnednia ftrai, bU %%^VX* 
|«be, bet fBortrilb. /*a/>r. W. i, 467. prztciw. Aryer- 
garda. 

AWANS, Q. m. a Franc, wywyfaaeaie do znacznieyaz^y 
doftoyno^ci, nadewasyftko w woyiku, promocyi do wyi- 
ax^yrangi, ba^ VtMncement, bie iBefftrbftttng. Praeaako- 
dj| officerowi do awanan. Tea, Aj, i6. $. awana pienif- 
iny, dawanie pienifday a g<iry, poiycsenie na co, bet 
fBetftnf I detlWOrflt^ltf. Vind. napreidanje, poprieddanje. 
AWANSOWAC, at, iiie. gz. niedkC do ziitcsnieyas^y 

«»«> wywyiazad , eineii wmtXtvBi , tiik%n befirbem. 

J, niiaJt, nitdk, bydi wywyiatonym, promowoWanym, tfifl^tt 
IffitbetttVetbetl, AVatlCftetl. J. ex. z gory ptacid, poiy- 
czad na nale*y to^d , 90tf((ieten , WXauilAl^ltti. Vind. de- 
narje napreidati, poprieddati. AWANTAZ, u.in. z Franc. 
poiytek, korzy^d, zyik , zaleta ^ bet ^^UQeit, (8e»tnn, 
iBottl^eif , ^Orjng. Pi^no^d ma pewnych zwyci^ztw 
awaniaie. Mon, 75, 690. Bydi ft awantaiu , mied awan* 
tai nad kim: mied zalety za sobi^, w lepaziSm bydi pofo* 

icniii ^beti IBotins ^abeit , ben 9)Ptt^eU b<*tn. AWAN- 

TAZOWNY, a, e. ko?zyftny, zyil^owny, poiyteczny, 
W(\%€Wf^f^f nXi%Hx, n(i((ic^. RoJT- aBaumaxcHVH , npH- 

6hIALHIkIH. 

AWANTURA , y. i, A WANTURKA , i. i. zdrbn, z Franc. 
otobliwy przypadek, nadzwyczayuy trafnuek, zdarzenie, 

przygoda , eln Vtentettet. Boh. ppbiwa, potwotnpjl ; Vind. 

apaka; Roff* nox07K4eHi>. Miodym ludziom trafia sif 
czffto awantnra. 7Va. 4,^. 11 4. Jaki koniec tdy awan- 
tnry. f. 23, rf. 46. AWANTURNIK , a. A WANTURZY- 
STA , y. AWANTURNICZEK , czka. m. zdrb. naraia- 
i^cy n^y lub aznkai^cy oaobliwych przypadkow, bet 9(04tls 

hitift/ 9beitteiitet. Ecci, npaiuxcSub , HpBui^ei&l), 

apHmexBHHKb. Zyie, lak dzi^ zwykli iyd awanturzy^}. 
Tea. 43, c. 101. Wyb. Smialek z natury, fbdy awan- 
tnrzyfty na nim. £a6. i4, 53. AWANTURNICA, y. 
A WANTURNICZKA , i. ± ( />or. aamopafta ), eitie Stteils 
teutfdnv. C6i moia Pani znaczyd b^dzieaz w Warsza- 
Wie, awantumiczkf ? Tea. 16,0.98.. AWANTURNI- 
CZY, a^ e. na przygody narainy, ilbeittenetlu^. V'md. 
nekaaen ; Boh. pOtWOttt^* 

AWENION, u. m. miafto Francuzkie, We 6t«bt M^ttOlt. 
Drug! papiei w Awenionie. SJk, Z^w. 1,319. . AW£- 
NIONSCI, a» ie. z Awenionn, voti 9lvlgn01t. 

'AWIZA, y. i. z Franc, donieaienioy wiadomo^d, Qowina, 
^a^^t , fdtxUbt , 9Jeillgf elt. Awizy krdlowi podano , 
ie posef z Gallii przybywa. Auszp. 35. PrzypYyn^^azy 
awizy smutne powiedzial, ie -wazyOiko pogin^o. /. 3i. 
Gdy go doazfy o azotach Tamowflcich ' awizy. Pot, Jow, 
109. $. Tu wonne kwiat6w pachni^cych awizy, aiatkowe 
w oknach dia cModu markizy. Zab, 10. 18. *AWIZARZ, 
a. m. gazeciarz.* Tr, bet ^ettnng^fc^teibet. AWIZACYA , 
yi. i z Wfoik. knpiecki i prawny wyrazs nwiadomlenie , 
donieaicnie, oinaynueniey opowiedi| bie f9ettiK^ti4fClgtlll0, 



AWO - AXY. 



35 



bet tBetU^t, ble 9(nje{de. Awizacya w kontraktacb z^fta- 
wnych, oftrzeienie dzj«dzica urzfdowne, \t na dniu 
w kotttrakci^ opiaanym, pieni^dze odda. Gdy ta awiza- 
cya awego czaau nie nafl^pifa , zaftawnrk awoif posaesayJl 
kontynuie. Czack. Rfkp. AWIZOWAC, a!, uie/ cz. 
niedk, oaobliwie w a^downictwie : uwiadomiad , oznaymo- 
irad, opowiadad, uprzedzad, przd(brsegad , dawad znad, 

einen aoiffteti , gett(^tn<^ bena4r(<^tidets. 

AWO, AWOZ, spdyn, alboi, przecifi, moie, zobaczemy; 

dne tabftefte %x^e: oh, lAeUexOft, bD<b elnnw^I, »fe 

tDOSen fejietl. RoJ/l asocB , aB6c&xii6o. - Awo doftanic- 
my takich przyiaci6i» za ktdrych rad^. .. Orz* Qu. i35. 
Awo da Pan Bdg nam pok6y. War^. Cez. pfzedm. C. a. 
Wyprawif* go przed aob^ , awoby co prf dkoici% mdgl 
aprawid. Warg. Cez. i43. j. wykrz.s owo, ot, oto, 
patrzl fieb b«, f(^ul Stawiam-ai^ przed tob%, odpowia- 
' dai^c: awom ia ieft. PseUmod, 100.' Zbylni^ aif obiad{-> 
•  azy, odazedt od pami^ci , Awoi tobie braciazku nie wftrzy- 
. mywad chfci. Pot. Arg, 720, Awo ten left. r. 754. 
$. Owo zgoYa, krdtko mowi%c, a!ow^m, btt^, ttllt etaeill 
SDOtte, Metl^alipt Awo krotko, woiowal DemoAen z na- 
ture i otrzymai zwyci^ztwo. Warg, Wal, 273. Kurzyly 
aif miafta i waie, chlopy, azlaclitf w niewol^ zabrane; 
awo zgota optakany wizerunek oyczyzny wynikal. Krom, 
744. Awo zgola wazyftkie poft^pki JCasimierza ^ chatty 
godne. /. 368. Met^Allfl:. 



AX. 

AXAMIT, AKSAMIT, u. m. z Garec. (ffoi/*<ro*s aze^ci6- 
drotowy, azescioniciany) materya iedwabna w rdinych 
gatunkach, bet Caimtiet. £ac. /r«ccr. exametmn , exami- 
turn, Samnitum» aamis*, Boh, affmtit; Sor, I. f^lflOt; 
Sot, 2. f^tttmpt; Cam, ah&m^t; Vind, ahaniat» ahammet, 
baraan, barahun^ Croa, aamit, barahvn, baraaon, kadif» 
Hung, baraony, Eccl, \ Rojf, aiKcaiuiinL , 6apxainh, 
ABoeNOpxl). Axamit gtadki , ryaovaay, drukowany, ftrzy- 
ionj. Vol, L, 4, 555. W axamiUch chodzid. W, Pojl.w, 
2, 60. Tea, I, 6. AXAMICIC, it, ci. cz. niedk. uaxa- 
micid, cz, dok, w axamity ubierad, axamitem powlekad, 
m\t9mmt beWeiben, bebetfen, uaxanacony, w axamit 
nbrany, Holotericatus, Mqcz, Rojl dapxamoHoceul). 
AXAMITKA, i. i. 1. wlh^ika, wft^icczka z axaniitu, 

opaika axamitna » eiti e«mmetbanb, (Summetflteifen , R<i/r 

6apxameisb. Axamitka dziecinoa z gafcunck czapeczki 

dziecinney 7>. ein gaflmA^cbeii , 8«ttb4Wen. Roj: o6py- 

HELKb, Rzpzane axamitki. Rey Zw, 187. b. $. Ro//, Axa- 
mi^i, azara&cza^ Jlos Africanus, 6«1limettOfeit , ttttU 

fb« 9l4geaelti, «e»e Imii^bfameii. Roj: iuan»K, acan- 

KH, dapxameub. Kwiaty caerwonemi axamitnemi pU" 
mami upftrzone. Jt/, Ro/i..i, a85. AXAMITNY, a, e. 
AXAMITOWY, I axamitu lub' do 6iego podobny, na- 
kszuftax..., iako wyiey: plamy axamitne, aukpio axft- 

mitne-, 9oit®ammet/ 6ammet4b«U<^, Roj: eapxainHWH. 

4BoeMOpxiH; Boh. af fattlitOW^ ; Son A* fommOtPme ; Ki/Kf- 
ahamaten , baraan/ki , baraun&i. 
AXYOMA, atu. n. zaroienie przei aif , bez dowodow, 

iaane , ein «pwm, «r»ttbWK ^«-^ » ^^*^'' c«*o*- 

cmHHa* 

/ b • • 



36 



AY - AZ. 
AY. 



AY, wykrz. i . ach ! wyra« bola ; a(( I »r^. Strasf ny mam 
h6l glowy, ay I ay I Tea, ag, 71. J. podziwienia; ep! 
|^0(! Ay! coi widsf sekretnie rada]|. Tea. 5a, dl i4. 

AYCHINGER, u. m. Aer6. wiewidrka cserwdna w polu 

Eiotto. i^ur« 3, 4. s Niem..ba^efa(^im^). diiaBafpetu 

•AYW ob. Hayw. 

AZ» 

AZ, prxys/n i ^p6yn, wyraia miar^ lub graniof mieyicai 
csasu , ftopnia wielkosci i wszelkich okoHcsnos^ci , (M 

^\ei fitted Om , finer pelt , einer ®tbft ), M. $. Miar? 

mieysca n. p. Ai do Mazowsz bieiaf. Bie/» 69. Fodbro-r 
dek ai do uft ikancerowany. SA, Zyw. a, 4x8. $. czaaus> 
dot^d, do tego czasn, ai dot^d, M, h\i |n bCT ^fit 
Ais p6ki nie, ai poki, ai kiedy, hU , etfl bdnil, lOantl* 
M^^dry nie mowi, az gtnpi prspftanie. Cn, Ad. 466. Sta- 
tua tu ArC przez aif , ai ielasem prsybita , nie moie. Sk. 
Zyw. a, 4 18. Odft^pid nie mieli, pdkiby ai grobu nie 
wyzwoUIi* Uflrz. Kr. 1, 18 1 Pdty po amartey ionie trwa 
w m^iu tffknota, ai pdki nie wyniosji i^y z domu za 
WTOta. Min.^ Hyt, 3, 3 10. Zfemu ai ieft, nie wierzymy. 



 AZX -- BB. 
AZA, AZAZ, AZAU, Sp^n. pytai^c: ixali, csyi; ciyU, 

. alboi} eine %u%€ toie batf 2«t. num, nonne, bur^ bir 
3n9er(ion tiiib bte ^ttfflki: benn^ ober, int 3)etitfd)(R 
an^briltfbat. Boh. |ba, )bai; Siov- )b«U; cUi, ibAjbp, 

^biili^; Hung, az-e; i?oj^ aaocB , aBOC^adOi (por, 
Awa, Owa ). Aaa bog wywraca aj^d? a wtsechmocny 
aza nicuie sprawiedliwoid 7 Budn. Job. 8, 3. ( izai. BibL 
Gd.). Czemu to w iwifto robiaz? ^. azai'i w iw;^o 
ie^^ nie potrceba. Gwag. 439. Cdi mi byfa za krzywda? 
azai mi ile bylo, nie mais^c pracy. SA, Zyw. 1, lao* Aza€ 
niewola ? {por. Niewola^. - Azaby sjf piemogU znale^ 
insza krotochwila, uii te uflawiczoe karty? C6r. Dm. 4. 
Zapytat sif , azali ma bydi deparUment aakwitowany lab 
nie? Dyar. Gr. 4a8. Germ, ob- Uyrzawazy figowe drse* 
wo , przyszedt , azaby nalazt eo na nim. Budn. Mar. 11, 
1 3. 5. apodziewai^c si^ : moie , zapewne , podobnq , 
VteQfUb^ S?^ poicit, aza.iak4 pociech^ odnioaf SA.Zyw. 
1, lao. Oc^y {sami'iwmocsf ,'aza naptakawazy aif po- 
ciechf odnioa^. <?rocA. W. 54 1. Pot^czone iui rieki, 
a w czaaie azali nieodlegtym, poHczono b^di^ i morza. 
Dyar. Gr. agS. Stan. Aug. j. azaliiby, iesliby, w przy- 
padku gdyby, WOferit etwa, Spodziewad si^ trzeba odpisu, 
ktory azaliiby by! pomyslny, dogodziloby 91% woli (Undw. 
Gaz. Nar. a, 44. Stan. Aug. 



JoA. Bay. ao. (wft ^(tfUben^ nUbt, bU ei fi^n ha l|l). AZARD, AZARDOWNY, ob. Haiard. AZBEST ob. Am- 

§. W ogoliio^ci do mieysca , . czasa i ftopnia? ai dopiero , bed, Amient. 

M er(l, (tft bW. Tego roku do wyprawy przyy^c nie AZKLOS, lu m. wyraz huciany'^^ VfcbdtiK; kawal aakfa, 

mogto, a tak ai drugiego roku wyprawit aif. Bief. 80. ktory wypadiszy z tygla a popiotem si^ zmieasa. Torx, 

Jego woylka ledwo nam ai na morzu trochf dokuczyty. SzAl. 3a. 

Jabf. Tel. ag. Ai za wt6n| wypraw% nieprzyiacidt zhoJ- AZUKA, AZUSTA, AZUCKA, ob. Haiuka. 

^oyr^X. Stryik. 5 37. Pokazat ai dok^d rozpufta zapfd2i<5 AZYA, yi. i. ct^iC ^wiata, idftCIL Roffi aa'ill. Vfyrw. G. 

81^ moie. qjff: Sen. i4 Kto ai tak dalece za^lepiony. /. t. *aZYACKI, *AZYICKI, ♦AZYISKI, ♦AZYANSKI, AZYA- 



$. tak daleko , ie -, tak bardzo , ie ; tak dalece ze i fo febt/ 
b4f. Czechowie poraieni, ai uciekli do Pragt Biel. 74. 
Zginionego Swidrygal^ Jagiello ai ptakat , ie go tak iato- 
waf. t. agb. Wymierzyi mu taki raz, ie. $'i^ ai tarcza 
rozpadta. U/frx. Kr. i» 190. Pi^kny, patrzed na miego 
ai milo. JCras. Ant. 45* O szczfiliwy byl to wi^k, ai 
mito wspomni^d. Kniai. Poez. 3, 186. $. nawet, fpgar^ 
ja fOgat, Nay wif kaze bohatyry byfy od t^y pani , Ai i sa- 
mi bogoxvie kiedyi zhotdowani. Tward. Pasq. 3. Mor 
byt wielki , przod ktory in ai Krol uil^pit. Biel. 4 10. 
5. Waninkowoc aiby, chyba, chybaby ; e^ ftp betllt/ 
'f biintl etfl^ toanit. Aibyproszoa to uczynis chyba 



TYCKI, a, ie. s Azyi pochodaJ|cy, lub icy tyca^cy si?, 
aVii grfiett , ^rffatlfdb / 3Jfif4 / ^'^®«* asianszki » Rag. azian- 
iki , aziaflci 5 Dalm. azianszki j Hung, aaiai ; Rojf. aaia- 
mHYecRiH, aa'iamcKiH.- Azyiika Troia. Bardz, Tr. a77. 
Azyackie ieziora. Otw. Wirg. 390. Asyafiiki. Otw. Ow, 
495. Morze Azy^fiikie , mare Casplcum. Wlod. {ob. 
CbwaleAlkie). Azyatyckie pa6ftwa. H<iur. SA, 5o. Towa- 
ry Azyatyckie. AZYATCZYK, AZYYCZYK, AZYA- 
TYK, AZYANIN a. m. z Azyi rodem, ein aftate, *(!«• 
Slav, aaian ; RoJf. aa'ianieuh. Stabe w mf atwie* Aayicay- 
ki. Stryik. Tur. G. 3. Przykro bylo Asyanom. Warg, 
Wal. a 19, Nowy dk Azyandw. AT. Pa/n. ao, .i43. Scy- 

proazony. Wlod, j. Oto iui, natychmiaftj ffebl f<b«»'. pio Azyatyk. Warg. Waf. xio. 

fOd(ei(b; fliebe b«. Niema pana, ai u slug gody. Min. Ryt.r/^tYL z Greek, achronienie w 1 

3, 368. Jak tyiko rteki, ai czeladi awych pandw mor- chronka. 

duie. Bardz. LuA. ai, Zaczyna, az w ^miech, co go atu- AZYO-, ob. Agio. 

chali; wife milczy! A^ras. Wier, i5. Ledwiem aif ucie- 

azyl » wdzifczn^y awoi^y cdry,ai iey ptaczf. Tward. 

MU. 1 64. Nie wyydzie ftrumyk dzi<<ai4tego kroku Od ^ 

swego zrzddia, ai go drugi wapiera, Ai dalcy trzeci 

przybywa mu z boku , Ai ftrumyk azumi i brzegi roabie- 

ra. Pot.Syl. 5i. $. Ai, ikoro ieno, fobalb,<tU. Ai im to 

odmdwil, i^dali powtore... Warg. Cez. 78.- Ai, po 

Boh. SI09. i Sor. a. a?; Sor. 1. aci, \iac\ , boilii; Hebr. 

ixjs adh-, Lac. ad, uaque; RoJf. Aa»c ; ^cc/. AOHAe»e, 

AOHdAeXe , ; Bo^n. dokle , docem , deri d6 , tja •, Croa. 

tia, do-, Z)a/m. dani; 5/ac. ddnle, d^vle, chak; Vind* 

dozhasa. Corn. notr.>- 



uciecsce y praytidek, po* 



B 



B, b. 



Druga gtoika, a pi^rwaza apotgtoika obiecadfa; w He- 
brayikim Beth , w Greckim Beta abo Bita. Kras. Zb. i, 
i4o.', w Roaayiik. 6 buki.* bet ^lOepte SBttC^Ube Qllb itftt 
SKitUutet. Przedtym a , A , ledwo mdwil i^cz^c , Tcraa 
r UcDO mowi , wcale aif nie m^cz^c JabL Ez. A. 4. 
B u Polakow dwoiakie: iedno, iak laci^ikie, n. p. :^lub; 
przyraeczeme \ drugie asezegolue, i to ma miec kjonic- 



BA. * BAB|A. 

rzaie kreik^ nad sob^ -, Hub z prsyrzecz. 7. Kcfian, Nowy 
Char, oftatoie zawlera w aobie ykry te i , co si^ w spad* 
kowsnlu pokazuie : n. p. go^l> , gstf bia , \qA tOelc^ aCs 

centnlrre ^olnifd^ b niti^4(t eut vet^orgen^ < in (t<^. Kopcz. 

Cr, If p» 25« 

BA, a</f^. et conj. - J3oA. et Slovac, (4;. iSo^ 6a ; Sorab* 

sup. obtt, Oba^ei;. (cf. Ltu, papae!) 1) Ba s zai^cle; 

ttMUf OO^riic^, fuma^t. Ba bez mata nie prawda, ie 

to ziote czasy, Okrom ztota nie pragn^ inakszey okra$y< 

Pot. Jow. 137. a) Ba 3 iuici, fteplU^, Ba {atwo to 

mdwii^ , ale trudno czynic. 3. Nawet , tei , owszem ; 

f09ftt, ia f^t. Co to ieft wydatek, nie wie; ba i wie- 

dzie6 niechce. Oped, Sat. 39. W catey Buropie, /ba i w ca* 

Ijm swlecie. Leszcz. Gt. 65. Bdg ze ztych, ba nawet 

i z naygorszych rzeczy dobre wyprowadza. Zachar. Kaz. 

1 1 1. Skalawmorzu, nie blizka ziemi, ba i nie doyirzy 

s niej ziemi. Sk. Zyw. i, J 24, 4. conlradic : przecz<(c, 

przeciwnie, owszem; im &€^entf^eil, wlmef^X , ja vUU 

ntl^t* Co on tarn mdwi : ze nam nie dp tego ; ba i bardzo 

do tego. J. JCchan. Dz. 73. Zki^d ten nowy smutek ! ba, 

nie nowy. Boh. JCom. 1, 374. Nie ieden, ba mo^Ibym 

ich calj( liczy<5 kop^, Co zrobi w dziefi,. rozrobi w nocy 

s Penelop^. Pot. Pocz. ig6^ Ba ba interelTa, chyba elf 

g^ie iaka dziewczyna zatrzymala. Teat. 32, 38. 6) £ia, 

nui ! ba nuie ! £ia haud sic d^cet , ba toe ai^ nie godzi ! 

£ia ut ehgans e/}, ba! obacz , iak ieft pi^kny. Mqcz. 

( cf. Wey )\ €p\ 9>p(taUKnb ! Rojf, 6a 6a '. 6) Ba i bardzo , s 

bay bardzo s ba i prawie s bay prawie, ( cF. Gr, fia ) szydz^^c: 

Uk! tak! Da si^ widziedl Wey I e^ U bl>(& ftevH^! 

ifpPtUuby (Corn, zhea ramo ! obluben;). Ziadt, 

obiizat si^, i rzekt: bay prawie, Jeazczem nie wiedziat 

o tey ia potrawie, Jadf, £z, 122. Hola hola, bay prawie, 

bay dozo. Mon. 75, 64, 

BuiBA» y. f. 2. kojf, 6a6a, we wszyftkich dyalektach 

Slowia^fkich we wszyftkicb prawie i tychie znacseniach, 

CO n nas ; nawet i Hangar, baba ; Slavon. baka ; (Angl. 

baby s lalka \ Wyspiarze Antylliyscy oyca baba zowis^ ; 

Tore, baba = eta s ociec 4 w Afryce nad Nigrem baba s 

ftarzec powainy, senator.) 1. baba: ftara baba, flara 

kobteta czyli biafogfowa*, Vind. preflara baba, aivora ; 

Dalm.; Rag.; Groat, baba; Sorab- sup. (taCA hdbdf 

^ftfvo/L. babica, flaricas Bosn. babba, I^ari^a*, Shvac. 

Ubicfa; ^oA. (tarena; Morav. ij^cx^a , ^aiMa\ Gt. 

einc attC Jratl* RozsmiaU ai^ Sara , mowi^c : a wi^c ia 
baba rodzi^ bfdf ? Leop^ Genes. 18. i3. (gdym ai^ iui^ 
zftarzala. BibL Gd. ) Fierwey bf dziecie babami , niili 
poydziecie za m^i 1 Leop. Rut. 1, i3. (cf. Aarka, fla- 
mcba , AaruszlLa , matka , matusia , matuchna, matrona ). - 
In peiorem partem baba s babiko , ellt altti SS^eiK Owa 
baba Ilara, Co iey ftarosd i czolo i twarz poo^aia, Mad 
o aiedmiu krzyiykach. Gawin. Siel. ^68^ Swini krzs^kad, 
a babie przyltoi trz^sd g!ow4. Simon. Siel. 110. Kaazle, 
iak baba , usiadfazy w k^cie. Comp. Med. 4oo. ( baba cf. 
prochno, ^mierc). $. baba spitalna, ein ®|>italtOe{K Do 
^italu babie, do pacierzy. Zegl. Ad. 6S. Wied»( to 
i baby w spitalu. Cn. Ad. 1234. ~ Baba ko^cidna, fin 

^tnwcxh , jgtte^ SEDcit 9or im Sicc^etieinsande. J baby 



BAfiA« 



57 



przed ko^ciotem tei t^m dobrze wicdz^. GUczn. ' Wyck» 
JV. 3. 6. (cf. Babiniec, Krucl^ta). - Baba, iebraczka, . 
uboga, ein 93ette(n)eiit< Baba przyasta po iaimuinf. Ojf. 
Wyr. ( cf. Babko , da!em ci szclj|g ). - §. Baba krupna, 
baba na rynku, na trecie, przekupka, ein it^beUntibp 

em ^icCinn, (Cejlett. tine Starfc^lerinn). Baby na 

rynku iui o tym mowi^, Bieljk, 65. By baba na trecie 
baiesz. Pimin. Kam. 96. $. baba, rayfurka, ftr^c^ca 
lubieinikom paftwf , kuplerka, bU tSuppUritttt / ^Obttnges 
rinn. Petr. Etyk. 188. $. rubaaznia: baba^ mfiatka, etne 

^i^Jci^cpMt^etf , elne Jtan , ein ffiirib. T^ ppranek widziat 

kwituj|c4, rumian^, wieczor bab^ obaczy, «a kr6tk% 
odmian^. Min. Ryt. 3, 74 Skox'o dzieweczce czepiec 
wloi^ na glow^, z dziewki Aaie sif bab^. Ojf. Wyr* 
$, baba , u poapolftwa 3 zona ; moia baba s moia iona» 
mein SBelb, meine 3(lte. W wyiszey mowie, cJiyba 
Partem, $, W ogolnosci , kobieta , niewialla ( cf, babi« na« 
rod ) ; lecz zawaze z uieiakim przytykiem, SBeib libe(^(UI)^(f 
(bOd^ immet itX^a^ bitter). SnWniey fto m^iow, nii dwi« 
2:godzid baby. Pot. Arg. 463. Laciiiey^ ilo zegarkow, 
nii dziesi^d bab zgpdzic. ib. 5jo. (Ragiif. Setose babi 
btillo, tose babi ftnillo). Diugo ten pokuka, co bab^ 
oszuka, Zegl. Ad. 10. ( baby truduo oszukai: ). {Siot^ac, 

ne propl fa itxt Mt , ani %a taU^ iahe ; non es ^uem r^ 

gare velimj-, Gdzie diabet nie moie, tarn bab^ po^le. 
Zegi. Ad. 10. Pot. Ayg. 5bQ* Gdzie zte nie moie, tam. 
^ babf uap^dzi. Pot. Arg. 38 1. Qdzie bies nie mo^e, tana 
bab^ wrazi. Comp. Aled, 255. Slovac, f(e fdtn XCXt nc 
ftibne, tam flam babU pofl^ Mnich a baba, narz^dzio 
diabta, Rey Apoc. 82. Trzeba babie na bety. Ryf> Ad. 66. 
( cf, Bdt i awf dzi bab^ zadek , lub flara pani ). -< Baba 
sekutna, zrzfdna, ^u. vid. - Baba z wozu, kotom liey. 
Cn. Ad. 11 58. curru levato , vertitur citius rota; 
pozbywazy sif baby, pozbytes si^ kfopotu). Potkatem si^ 

z babv Bur. A, 2. (zty wrog , ein bbfe^ jpnten, elne bbfe 

©DCbebentnug )• Tai baba, tei kofa. Zab. i5, 269; Rys. 
Ad. 66. Tai bab^ na tychie kotach. Cn.Ad. 11 58. Podw, 
Syon. N. 4. b. ( ieduako zawaze , po ftaremu ; ia$ eloige 
'<?inetU9; bie «(te i^r per ). 5. przeno^nie, o mficzywe: 
baba s tchorz , letkowierny , ( cf. bobo, zabobon : ) babiarz^ 

plotkarz; i>on eittft ?Wann<petfon : ein a|te0 ®elb« eiw 
^afe, feigee ^enfi*, efne S^emme; m «ei4t9f4wbifler/ ;. 
ein ^difDi^ct, cine ^ianbertaf#e, Poco^cie si? bez hetman* • 

wrpcili ? O baby ! o nikczemnicy ! BirA* Chod. 35 -• • 
$.2. Baba, w rodziuie, matka matki lub oyca , Aarka^ ftara 
matka ; i^adiiiey atoli uiywa si? zdrobniate babka ( cf. Pra* 
babka ) ; Bosn. b^bba , nana, gospa ; Vind. babiza, babeza, *■ 
ilara m^ti ; Carn^ baba , babza ; Slawon. baba , flara mama 
(cf. Lab. auia, abauia), Sorab. sup. WOtOa ; WOlOfa ; 

» Slovac, baba, ftar4 matfa, frara mat Ger. bit ©rofmutter, 
pberj. ble ailtmutter; Ceflert* bie 3tbn* ^<^^' ^orz. 

124. Baba Nilfena Makryna. Sk. Dz. 124. $3) Baba po- 
toinic pilnui^ca , dzieci' odbieraij^ca , akuszerka , ble i^cbs 

amme, ble ^inbetmutter, (ble »eife Sran, ble ^Ite, 
9llebeffif(bf. ^bie ^abemime) ; Rojj'. noBHBaxbHan 

6a6Ka, noaaitxyxa; Sorab. inf. ®tOffa; Vind. teshkulla, 
baba ; Corn, baba, nsh^garza, teshkula ; Valm. sztiszkalya, 
primalya ; Rag, Alskuglja ; Bosn. babba , primltegli^ay 
primagl ja , mamana ; Hung, baba aszszony ; Turc. eh4 
( cf. Lat, avia ) j Croat, puporezka , pnppr^zna baba ) 



V 



58 



BABCZ. - B^BEK. 



Baby pofoiae w gMrattownych prsjpadkach chn ci^ zwyUy. 
Xarnk, JCat^ lay. RoBkasat Faraon babom; gdy b^dsiecie 
babid niewiaftom Hobrayfkim , to tedy synaczki sabiycie \ 
ale baby one boga sif baty. BibI, Gd. Ex. i, 16. (.4. Baba 
% aaachach , s Pani , Krolowa , blf ^inlgtlin im ®(fta<^fpie(. 
W aaachach babie prdino si^ nawiiai^, i w oczy i w zad 
tideriy, w ftronf takie skoczy 1 1. d. J. Kchan, Dz, 1 o.- $.4,3. 
- ^lepa baba, gra dziecinna, vidt Babka. $. 5. Baba s kloc na 
kaatait gtowy ludzkiey wyciosany , ktdry na komorach 
nadraecznych firycom dai^ do catowania. Cn, Th. ein IjiU 

lemer 9Kenf((en{opf ^ ben bie iniigeit fBoot^fnetftte anf ben 
fSaffer^ftSen , «U ^tenlinge fiiffen mikfTen* Jak to tam 

bf dzie na komorze , iak ci aaf baba nadftawi ! Ojf. Wyr, - 
|. G. Baba u ciesli , kloc d^bowy do wbiiania palow w wo- 
dzie. SoIJk. Arch, 1 7. Rojf* cBae6oHH^ni, c6aiiHUH: Konpl), 

Ronepb; bie Otamme, bet QlammHpl^, bet §8at, bet 

6t«mpffl0(, bie i^OJe, bie Snngfet. Baba przy kafarze. 
Xluk. RosL 2f 157. Stupy babami w rzi^kf wbiiaY. Warg, 
Ctfjt. 81. Boter, g3. (of. Baraa. ) $.7. Na okrftach babas 
hak, bosak, etn ^(^iif^^afen; fQo^aUn. Ci oa^kami, 
ci hakarmi w fkoki , ci ielaznemi chwytaii^ aif baby. 
Chroi6. Feurs. 4ig. $.8. Baba, chl^ fohy, obartucfa. Ctu 
Til, Corn, aharkel , shtravbe ; Croat, agajnczi ; Roff'» 

• Hftpasaa , xopoBaa : Koposati^KK'b i. ein ®^et(enfn(6en; 
tt^bpffnd^en , (ObetbentfcJ: Angeljupf , i>on «cgel^ 

einem «Iten SSeibetfopfpn^e). Gatunek cjafta na ksztalt 
sawoiu ^fureckiego •, babi kolaca. Ojl Wyr. Mam ezlukf 
baby i butelk^ wina. Teat. a8, 96. §, 9. gatunek gruszek 
baniaftych, bie ^luQetbitne; pyra mammosa. Baby, 
l^ruszki, wielce mi^siffe i przyiemne. DyA. Med. a, 443, 
J. 10. Baba do zatykania czelu^ci, bet Ofenl9cbji6)>feI. Tr. 
J. 11. Baba, ^tak. peiicanus onocraty/us, Linn, bit JltOpf? 
%M^. Zool. aSg. 'Chmlet. 1, 607. ptaka tego racsrey b^kiem 
znvad potj-zeba. XlukZw. a, 3i 7. iio^;6a6a, mHpOKOHOcl) ; 
jaxymoHdcb, cokc/hI) , xoxnHkb, xoAnHga; Eccl, 
mecAOHOcb, HeHCMmi; jRa^. bAcjaz, najazit, nenasit; 
Cam. welakin, welakAshnek, dish^vnek ; Boh. ^ufac; 
Sorab. ^up. ^eKfan ; Cam. p^lkln. §. 1 a. Botan. baba, 
aiele, W</e Babka. J. 1 3. il/iron. baby, Pleiades. J. Kchan. 
Dz. 10. Herb. Art, 4a. Orw. Ow. lag. et 17. ba^ @iebetts 

. gejiittt (ob«. bie ©Intfetinn, l^umlng). RoJT. 6a6a, 
ceAMHaB'BBAia ; Sorab. inf. bobi ; Sorab. ^up, c)ecietan| ; 

C<irn. goftosfjshezhi \Rag. Tlaacichi. - Pospdldwo zowie 
aaaiadkf se awemi kurcsftami. Mqcz. kwoczkf a karczf- 
tami. ChmieL 1, 176. Budn.Job.i^,^. 5. x^.Geogr. Baba, 
g<ira. Tward. Wi. 5. vide Babia gdra. |^ 

BABCZANy, pUw, ziele, Doronicum Plant agineum, Linn. 
gatunek koaiego koraenia, eine Sltt ®emfen»Ut^ iT/w* 
JDy^.. 1, 193. 

BABCZY CZOSNEK, siele, Attium ursinum, ^ixlmllM^. 
Syr, ]a3i. / 

BABCZYNY, a, e, od babki, ®t0fmttttets,*«tOpm4ttet» 
|i(^, Babczyne wychowanie, t. i. pieszczone. 

Contin. Deriv. babka , babunia , babusia , babi , babian, 
babid, babied, pobabid, babikroi/rka , Babin, Ba- 
biftiki, Babiniec, babina, babinka, babfko , babizna, 
babowaica, baboieA, babiki, babftel, babuchna, (cf. 
Bobo, aabobon ). 
B\B£K , herbf tarcaa na dwie czf Kci podzielona, na iedney 
ftronie lew, na drugiey pijgd T6i,\£urop, 3, 7. ein 9Sappen« 



BA,BBL. . BABL 

BARBEL, B^BEL, *P^P£L, Gen. b^Ua, A. 1. B\BE- 
LEK, Ika, m. 1. dem, B\BELIK« a, m. 1. dem, Graec. 
fiof*l3vXtS9 nof^^oXv'y (Lot, bubo); J^oh. i^ttMisfa; 
Hung, buborek*, Dalm. mihur; Carfj.- mehur, puh6r ; 
Croat, kiobuchecz; Bosn. boagjur^i ; Rojf' nyablpA, 
nyn&ipbiineKl) ; Eccl. ropeoAS, nya&ipk: 1. bafika na 

wodzie, ein SBid^en auf bem ®iiffet; eine SBaffetbUife. 

B^bele czynis^ce si) na wodzie przy padaii(cym deazcEU. 
Xltik Rofl. 3, 90. Czfowiek na iwiecie , ieft tak trwafy 
iak dw bf bel na wodzie po didiu , ktdry w ocemgnientu 
niewiedzied gdzie sif podziewa. Lorych.' Kosz. 3a. KolaK 
Wiik.A,^. Zab. i5, 193. $. Bafika z mydfa., przedmiich- 
nionego przea siomk^ ; ledna z naypowszednieyszych zabaw 

dzieciimych , eine €eifenbl«fe. OJJ'. "Wyr 5. B^bcl na 
akdrze si^ robi^cy , etne ^fttttbldfe , ©Ufe anf btt ij««t 

( cf. pry^zczel ). Kantarydy do naci^gania b^bldw. Jundz, 
agg. Jak go komor ugryzt, tak iakoby si^ oparzyt , bi(bel 
wyfkoczyt. Off, Wyr. Bi^bele mrozne.^ Perz. Cyr. a, 70. 
gtojlbenlen. - BA^^BELISTOSC, ic\, f. a. bf blenie, mndztwo 
b^beldw, bullatio : hci^ ^(afenwetfen. Cn, Th. 10.- 
BA^BELISTY, a, e, Hung, buhordkal, = b^bl^cy, bi^- 

beldw pelen, bullansy SBCofen Wetff nb , bl«f?g^ Cn, Th, 
ba6czyfty. 

Deriv. b^blid , beblid, bebtek, cf. B^ben, cf. pfp, ptpek^ 
p^pie, p^powiny, p^pelowaty.' 
BABI , ia , ie , Rojl 6i6*iH , 6a6eH , eAQyurnvmb ; Boh. 

babi ; siov&c. b«bin ; Cam. babje \ Sorab. tup. bobdej^. s 

baby si^ tycz^cy, we wazyftkich znaczeniach rzecaownika ; 
babom wfasciwy, do nicK nale^^cy , 9((tneibet£/ tfttweib- 
li<^> ©eibets^ Weibli(^, »eibtf$. Babi^ poftad wzi^wazy, 
aiwemi wtoaami ikro6 przykryfa i ikdrf zbroidzifa zmar- 
szczkami. Otw. Ow. 11 4. Babi taniec i deszcz ranny, nie 
trwate. Pot. Arg, i34. Nikczemnych a babich baiek ibrzei 
aif pilnie. 1 Leop. 1 Tim. Iky 7. Babie zabobony. Sk. Dz, 
a43. Lepiey radzid aif lekarza, nii a!ucbad nieuka babiego. 
Sien, ^I'j. (babiarza, plotkarza, ciarlatana). Babie lato, 
vide Lato. Babi kofacz, vide Baba ko?acz. - Babi; 
Kobi^ry, Bia{og?owiki , SBeibets, Babi nardd chytry. Tr. 
$. a. Geogr. Babia gdra. Haur, Sk. io4. Babie gdry. Boh. 
babi bot9/ Catt9; cz^ ^d Karpatu ; nawet Baba, Tward. 
TV/. 5. iedna gdra na Spiiu, niedaleko Luczyoa, {antfcbs 
Bntg 9 JConftanty Porjirogienit nazwifto Babich gdr, 
fi<z/3eto^gta y przekr^cif na Bagibarala, vid, StrittCF de 

popui, ad Danub. Ungat if<6e< TOagajin a.fg. i;(gt. 
21. t>. Qn%tH ®ef<^. ^. ^aiitf*. i, 16. bet ^rrtwei^ 
betbetd^ Ui iXftweibetgebitge, eitr flbfil bed €atpat^ir 

f(^n ; ie tam podiug gmi^ndy wie^ci^ czarownice na flype 
s bieaami latais^ n^ oiogach. ( cf. Lysa gdra ). $. 3. Botan. 
Babi niur , tiele -, S. Jana pas , Licopodium Linn. Rojf. 

nAayHL, ©dtfappe, 3obattnidg4ttei. Kluk Rosi. 'i, rio-j. 

JCluk Dyk. a, io3. - Babie zfby, ziele, dent aria pen^ 
taphyllos, Heltte 5«^nmnt|ef . Jf /w^. i>jvf. i, 186. -Babi gndy, 
ziele, crithmum quartum, eitte tftt t9?i?etfencbef. •^)'''- 
ii3g. - Babia dupa, dla smrodltwobci to ziele tak 
azpetne nazwiflco toa, SU^elftant Sien. wykl. - Babia 
adl vide Sol babia.- BABIARZ, a, m. 1. baba, czfowiek 
mai%cy wady babom tyiko wla^ciwe, tchdrz , niewief ciuch, 
plotkarz, iwiegotliwy, baiara, letkowierny, efn iDfett((ft 

»ie ein aired $S)eib, feige, melbifd^^ fd^»a(l>aft, (eic^t^ 

gliinbig. Ciazy babiarsul Teat, 48, 10. a. Cztowiek. 



BABIK. - BA:BIK. 
vtopiony w babacb , kobiecavs , gamrat , gnu^nikf 

nikcsemmk , gnoiek , eiii ^xUvxaxx , !Beibetfet( ; Rojff: 

$a6H&l}, Wielki a niego babiarz. 7«ar. 48, 17. *- BA- 
BIASTY, a, e, 7>. na bab{ zakrawai^cy, babiki, ftfts 
meiHfd^, I9f iUfc^. * BABIC, Act. NUdoJk. - Vind. babiti •, 
jBorn. babbit! 3 Co/n* babuTati , babem, nsbegariti ; Hung* 
babalkododj EccL 6&6iuxui, 6a6\io, 6a6cnzayio; Roffl 
fii^uynzpih \ - potogow pilnowad , dzieci odbierad ; 

dtte S^Aommt Afegcben , J^etammen s S>ienO:e vettic^ten* 

Matka «if iego babieniem i braniem daiatek bawiia, Warg* 
WaL 94. Sztuka babienia. S» Grodx. 2, 80, potogowa ; 
Me j^batnincnihtllfl > Rojf, nOBHaaxBHOe BCKyccxnao* 
noBoa; frcA 6a6cinBO ; i^oA. (abeut; Carn. bablbru; 
I/p^. babalkodis *, Croat, pnpkoresanye ). Nauka babienia. ' 

Caz, Nar. 1, 34a. Utttetric^t ill bet SitUmm^xifm^ , 

J>cWnil»nUin|erti4^t - BABIEC,- ia!,- ieie/iVe«//. 
IVietf. Zbabiec, I>oA. - ^oA. fbH^Cti; bab% aif fta^ , }um 

4iltni ffielKc vnben^ iittweiblfi^ weibett. Gnbiet agar- 

baciaiy twara ,zbabiata. Bald. ten. 8d* Czylcie aa- 
. pomnialy , ii nam wiek stuiy , ie^cie nie ababiaty. P<i/?* 
/^ 70. ( cf. Daiadzle<5 , zilarae<5 , zgrzybied , podaiwied, 
oaiwiei^, ]iiewie^cie<5 , gauime6, dzicciiiie(? , nikcaemnied )• 
BABIKROWKA, i. f. a. zlele, SigiUum Saiomonis^ Poly- 

gonatum, iSfifont), 6(itomon4ft(gel. •$>t. ia6o. 

BABILON, a, OB. 1. iedno a nayda^vnieyszycb mocarftw, 
9aa, SBoMlonlen, w Azyi. Wyrw G. BABLLONCZYK, 
», m. 1. a Babilonu rodowity, ROjffl eaBKAOHegl), ein 

9aKloitier;- in femin._ BABILONKA, i. bte iBabUonie- 

tins. BABILONSKJ , fl , ie , i{o^ aaBHAOHCKiH , fM>U 

bwifc^- . Ze kray ten i ftolica iego stawn^ przez budo- 

wanie wiezy , RoJf. cmoAnoniBOpeH'io , przy ktorym 

saaalo pomietzanie i^aykdw , (Bidl. Gd. Genes. 11, 9.) 

st^ pneno^nie ; BABILON, BABILONIA, BABILON- 

SKA wieia s nielad, aamieazanie, zam^t, odm^t, 9kTs 

Vttmtl^, ttnorbnnnd* Bydf w Babilonie, w kieracier 

albo na galeracb. Gilow. JCattch, Hieronym Kzym Babi- 

lonem xowie, dla zfycb obycaaiow Rzymian. « ^^t. Dz, 3 is, 

ie tain wielkie byty i proine bogow i szatanow zamieazki. 

Sk. Dz, 3i. Fatraay, co zt%d za rz^d, co za Babilon, 

CO sa pomieszanie b^dzie. W. PJi. W. 1, 229. Miesza- 

Bina kllku ifzyk6w w ieden , ^mieszns^ bardzo i Ba- 

bilonik^ czyni mow(. Kpcz. Ukt% 25. Jfta ai^ ciebie 

Babilo6ika konfiiaya. Pimin. Kam. 263. 

BABIN , a, m. 1. wiei w Lubelikim, ktorey dziedzic 

Pszonka R. i56o. na poprawf wyszydzeniem obyczaiow, 

lilUnowif a przyiaciotmi towarayf^wo pod imie^iem 

M.z€cxjpotpolitiy Babiiijkiiy ; urzfdy w niey rozdawano 

przez irz^d na wiadome wady osob : Igarz , aoftawat 

postern , ionak rotmiffarzem , polkownikiem , gaduta 

kanclerzem. Sarn. Ann. L 7. fdMtt, (^(twdbetbotf) 

ris 2)orf im enHinific^fii/ befTeti fdt^et Fazonka, ^nt 
SerMTenins ' bet SUteti , eine futprif^e mepuhltt ( Wu 
^^befte^ttblif, @ieini«nbetbrtiberfcb<tft) ttx\AUte. Prop. 

Mnaiai to w Babinie atyszed. Rys. Ad» 4i. (bayki, 

plotki.) 

BABINIEC, 6ca. m. 1. RoJf. npeAxpaM*ie, npninBopb* 

EecL nprnipanxL, nanepnib, npaA'^Jib; Sorab. sup. 

S^\ Sorah. inf. 2tlfu(S&; Slovac. jebtacnka s knicbta, 

pnedkoiciele , praedaieft pray koiciele, gdzte ndywifc^y 

bd»y aiadjw«i4, bie fBot^Se, J^aSf eine? tiXf^f bU 



BABIN. • BABKA« 



3f 



ffl^tloube p (bet 9ilti<boi»f ). W fnytmwne , to ie* 
w babihcu, prsede drzwiami cerkiewnemi. Pimin. Mam. 
2. Vejlibulum tempii, ko^cielna *krukta, albo babiniec. 
iak niektbrzy mdwi^. M^cz. Zty kai^dz tu leiy pod. 
ottaraem; caemn nie w babi6cu ? Pot. Jow. 62. 
BABINKA, i. f. 2. dobta biedna babunia, eilt %VitH timM 
dttetf 9Wltter<brn. Cna babinka Baucya, pia anus. 
Zebr. Ow. 208. Wlamai ai^ stodziey do chaii^y babinki 
ubogi^y. Klon, Wor, 43. Traeba ni komecgnio poofabfbia6 
babince. Teat. 10, 7. ' 
BABISKO vide BABSKO. 

BABIZNA, y. f. a. 1. Spadek po babee, t4^ 9ttfmkttiU 

lu^e. Sax, Tyt. 39. Wnuki a ciotkami babxanf a]bo 

dziadowiznf , ^rowno bior^. Szczerb. Sehc. 428. Z babiany 

aoftata ogotocona. Papr. Rye. 397. a. vide Babiko.' 

BABKA , i. f. a. Vem. Nom. Baba ; kojl 6a6fia, 

6a6ymKa; Bo A, et Slovac. ^ilblaf babufa; Corn. 

babeaa; Cra/. babka, pil^pa, pupacha ; (cf. J^at. papa). 

KobieU podeaaiego wieku, ftaniazka, eill <XU9 28eib4^etl. 

Trzeba aif po^pieazyd, nim aif flaniesz babk^, ^cie^ayd 

iwif tym maliedftwem. Jnbi. Ez. 8. %, In peiu* , 'baba 

fiara , ettl atte^ SBeib. Czego zYy duch nie aprawi , babka 

tego dokaie. Hour. SA.io^S. Babki w podeazfym wieku 

zwykfy czaacm valodi paowad. ib. 106. $. iebracaka, 

ein- SBfttetoeib* Z bogiem babko^ monety nie maai. 

Teat, a 4, 10 1. Babko, datem ci aael%g. Zegi, Ad. 9. 

(na wymawiacz^w dobrodziey Ilwa )• a, W rodainie: 

babka, matka oyca lub matki, bte Ote^lttter. Poapo- 

llcie babki wnuczki przy aobie phoiraii^, Faiib. Dijk. H., 

Cieaay ai^ wnuczkami \ aiodkie iey to imif babki. Teat, 

30, b. ia5. Szlacbcic po babce. Cn. Ad. 114a. (nie 

prawdziwy ; bo azlachectwo idzie za mieczem , nie za 

k^dzielJi). 3, Zmruiek» iniyk, miytek» ilepa babka» 

ciuciu babka, gra dziecinna, gdzie ieden a aawii^anemi 

oczyma goni i aauka grai^cych; ito^aKMypKB, Tjfym.KBL\ 

blinbeXnbf (Oeitetr. bfmbetf mim, SBitti^eltnittf^O, 

ein jtinbfrfpie(. Slepa baba , mrzyk, myiada. Volck. 589. 
Spdlnie z aobj| babk^ grali. Pafi.F. laS. Rdine tara gry 
grali, babki, piiki, cygi. Pot. Arg. 356. Fortuna ^lep^ 
babk^^ "gvai^ s ludimi lubi , . dzleaif cia minie , iednego 
uYapi. Mon. 70, 6a3. 4. Babka, moneta, halera ; 
Slovac. I Boh. hMa; l^i/xc^. boahjak ; Rojf'.nyxo, p'BaaHii; 
ettl ^fOet. Chwalii Fan babkf (no, i.}, iako iwifto 
UCZ4 kaifgi, Ze dwie babce (Dual,i babki) albo dwie 
wroiyta w ikarb dzi^ gi. Pot. Pocz. aao. ZUmana babka z 

zgofa nie, eix setbrocbuet feller, eitt@<berf/s 9^i<btl; 

ancb ttl<bt t^i ®etfing(le. ^Zjecie, wypiiecie, co aif wa«i 
apodoba*, nie bfdziewa od waa wymagai;, ani ztaman^y 
babki , nawet B6g zaptad. Off. Str. Nie aie , nie dam 
i halerza, ani babki ztamaney. Zab^. Zbb. 34. - (Adag. Slo- 
vac. fbo fa natobU ( babce , ni bo<babaa f gtcfM. iKni 
babfi ne (logi. 9riIoi babfn f babce, bube fai^ce. $a babfit 

biifO)U |>tef itatrlbnal). 6. Babka u koaiarzdw, ko- 
wadto, na ktdrym koay klepii^; hH 2)<blde|eifen bet 
Gcbttittet; Cam. babeza. 6) Botan, babka, ziele,^^/an- 
tago Linn. RoJf. nonyniHHxl), KOAOc^HH^a; Boh. 
cMnt^/ flittpcel;' Croa/. teq>utecz ; KiW* voiki terpotek, 
terputes , Cam. terpota , pr.ep6ts , tarpotz ; Bosn. babka, 
babi^, bokyi^a, bukvifa ; Sorab^ sup. I^tttnif ; Ger. iSegebrett, 
(QegetiA* ^^ Roslf 2y 908. Babka urodoa, alisnui 



4o 



BABL - BAG. 



plantago aquatiea, gatunek ^abiefica, S93<l{frtt9fd^t{^/ 
. grofc^tPedrnc^. J^iuk. Dyk, i, 20. Kluk, RosL a, 2o8, Syr, 
11 33. Urzgd, 48. 7, Gatunek ftrzelby, etll ^(^ie^geioe^r. 
/ Od ulaiiia babki, bior^cey prochu pol funta, plac<^ po 
zTotemu. Of^Zel, 5o. Babki i armatki do llrzelania. ib, 
BABLAC Ob, Babra^ 
BAfiOU Ob, B^bel. 
BABOWALCZ, a. m. i.Co sif sftarym babikiem opartolif, 

eiti 9(Uwet(tn<(tt9f er , bet mit einrm altcn ®eibe }it (dms 

)^ffn (ftft. Nieboie|babowaIczu, z ktor^^^ walczyt babj^, 
Jui zdycha. Ga»fi/i. Siel, 3g5. Mon. 75, 588. BABO- 
Z£N', ia; m. 1. co sif z flar^ bab;^ o^ehit , bft ^atltt 
eUied alten SeiM. ilfon. 75, 588. Cz^do baboieniowie, 
CO smierci czekali ion swoich , pierwey sami na marach 
bywali. Sim^ Siel, 33. Mily baboieniu ! poyrzjri na tw;^ 
Hof^bicf 8^^> CO w ni^y widzisz, coby ci{ ucieazyio? 
Petr. Ek. 73. - 

BABRAC A&. Nied. gmerad, toif^Utlf (Cam, berbrams 
blattrare; berbams perquirere)* Jui byle^ iotnierzem, 
kiedy ia ieszcze babrafem ivmoim Giellercie. TeafAy, ly. 

BABSKI , a, ie. £ccL 6a6cR7H 5 Stovac, et Boh. bobffp ; 
Carrik babail ; Vind. babbaft s ; nalei^cy do baby , babie 

przyftoyny, podobny, SUtiDfiber s , wltmeiMf*, altvettc* 

lif(^. Piacze Tyndardwna, ikoro obaczyfa Babfkich zmar- 
azczkdw na twarzy we zwierciedle sita. Otw, Ow, 61 5. 
Nie samemi ^lii^ami. i babikiemi modtami, pomocy bogow 
doftaiemy. Pilch, Sail, 101. Babfkie ba^nie odrzucay. 
Budn, 1 Tim, 4, 7. Babflca rzecz ieft azaled z gniewu. Pilch, 
Sen. 21, Babikie adverb.: pobab/ku. Wlod, Baiesz pobab- 
Ikn, Pimin. Kam, 1 99. - BABSKO, a. n. 3. Bahifko, brzydka 

baba, fill darftigf^ nlte^ SBelb, due «fte ffietter. £cdr/. 

e^eHiga; hojf, 6i6iiqae, 6a6eH{{o ; Slovac. babfPO, bUs 
blfO', Ctfr/i, bab^na); Babiko swarliwe, gfupie, mrukliwe, 
od Itaro^ci dri^ce , wymruczy-przez z^by sprocbnlate stow 
kilka. Boh, Diab, a, 389. Babfko , nie \Wed2ie<5 zk^d, 
iak to mdwi^ , K caiego ^wiata. Oj}\ Sir, Jui %\% babflco 
Tozespafa {Jemin,) Chrome, Ow, 298. 
BABSTEL, BABSZTYL, BABSZTYCH, BABSZTRYCH, 
^.BABUS , /. 1 . ze z}osci;| przekl^te babiko , ftn Vefbaitims 
M (tlte^ SSeiK Bodayies onlemiafa, babaztelu! Tea. 
14,171. :i. mafc, Niewiesciucb, tchorz, babiarz , baba, 

fin alte^ SBeib dph einew gWenfe^cn. Wytrzymac nie mo- 

ff gdyra6 tego, babaztyla. Tea, 35, 5.4. BABUCHNA, 

y. /. a. niby z poiitowaniem , e(n giite^ (AM «D?fltterc^en. 

Stara babucbna. Pot, Arg. 669. 

BABUS, BABUSIA, BABUNIA, BABULA, BABULEN- 
*KA, i. /. 2. Ro^, 6a6eHKa, Boh, babljna; Ki/zrf. bab- 
biua; (Corn, babaabkas fton6g)r; pmlflarzafa , przyie- 
inney ftarosci kobieta, ftaruazka, eitl If cbe^ dltt^ ^tlitet' 
4Kn« $. in peius ,' ^rzekt^siis^c f babiko, eilt alte^ SS^eib. 
Ka CO aif nie o^mieli bias i nie pokusi , Na to si^ chy- 
tro^d aztucznrfy odwaiy babuai. Min, Ryt, 4, 189. Jak 
owa ^mieazna, gdy ai^ babiis ' wymuszcze. Opal, Sat, i5. 
Stroi aif babusia , poilawf t6i formuie. ib, Bezzf bna ba- 
buaia liykiem ai^ podpiera. Toi, Saut, 99. J. Pleszcze- 
Bie: babunia, o matce oyca lub matki, (cf. Tatu^, Ta- 
timia , Matunia ) \UU^ ^toNAtterc^en. Zawofaio dzieci? : 
Pani babuaiu ! Falib, Dif, B, Babuleiika mowHa , ie. . . 
Teat. 7, ^. 3i. Wnuczfta i^ babul:| zwafy. ib. 3o, 3.^28. 
BAG SI^, bat aif , obfol. *bofat si^, Praef, boi ai{, Rec. 



BAGH - BACHM. 

Niedok. *zba<5 «i^, ^ubadai^, Dok.- Soral), inf. ff Hh^6)\ 

Sorabfup. bojaci, fbojaci, bogu f o •, B6h. bijtiff, bogini fe, 

bfim^m fe ; Km^. bati fe , bau , bojm fe , bogati , abati fe \ 
Bofn, bojatife, ftrafcitfe, prennuti fe ; Rag. bojattife ; Croat, 
bojatifze, boimfze, zbojatifze, zbojavamfze *, Rojf, 6oiini- 
c£, yeoiiaiBCfl, 6oiocb ; Eccl. Godmviat, 6oiocJt, Craec, 
^9^4 fMf, 1. abjolute: ba\f sif :, mie^ boiaift, l^kac si( 
ftracha^ sif , obawia^ «i$; fiir<^t;etl; bffilri^ten. Niech nie- 
liawidz^, byleby si^ bali. Pilch, Sin, 44. Boiif «i?, iiby 
kto nie rozumiaf , ie aw^ rzecz prowadzf . Corn. Dz, 
io3. Boi^ 81^, ie ku ztosci, iadna biafycbgfdw imia 
rcecz tak nie -wiedzie , iedno cudnosd. Gor, Dw, 407. 
Prov. Jda^t do woyta, oba aif b<5yta. Ryf, Ad, 19. Cn. • 
Ad. 3o5. ( Dual. = boycie si? ). Prov, Slovac. (ey(t flt^ 
Sffiatngfa , tie J ^irbOgfut. 2. bad si? czrgo s l?kad si? cze- 
go, fli^ t)Or etwad flSr4?ten, Nielylko okrutnych zwierz^t, 
ale i malnczkich rbbaczkdw bofj^ sif ludzie dla iadu, kto- 
ry ieft przy nich. Gor. Sen, 4i. Boy si? boga. Jabl. Ez. 
i4o. Tyran boi si? swycb poddanych ;• ftrach nad nim 
panuie. Bardz. Tr, la. Wielu si? ma bad, kogo wielu 
ai? boi^» Min. Ryt. 4, i48. Naydzlesz czasem i taklegb, 
00 si? boi cienia swego. R\f, Ad, 5 1. (Prov. Slavac, itz 
llO^* fa brtl tie tlbaW* fa , fata fua ^emcunque trahunf. 
Wzburzenia ludu si? boiaf. Sk, Dz, 233. Hcrkules dzieci? 
nie boiaf si? W?i6w. Bardz, Tr. 1 2, Przeszkody iaki«»y 
ai? boia!a, P, Kchan, Jer. 159. Hektorowic gardfo dali*, 
'wi?c si? Paryi nie zboi ? Bal. Sen. 76.- ^Omijfo prono^ 
mine perfonali: Haliczanie ksi^i?cia Romana, tyraii- 
ftwa boiell i nienawidzieli. Stryik, 2o5. ( s bali si? go ). - 
3. bad si? o co 5 troszczyd si? o co, Mill fttoa^ beforgt fCI^H, 
be^b<t(b in ®0rgen fteben. GnolJivri Krolowie nie si? o si? 
samych nieboi^i, ale o tych , ktorzy s:^ pod ich moc2(; 
a tyranowie tychie si? samych boi^, ktdrym roakaziii:\. 
Gor. Dw, 36 1. Ja o pana mego nie pierwdy bad si? prze- 
ftan? , ai go b6g do Krakowa zdrowego przyniesie. 
Orzech. Qu, 82. *§. bad si^ kogo o co = bad si? go wzgl?- 

dem czcgo, lemanben in ^fttfcbnnd Hner (Sa<^e fftrd)tcn. 

Giebie - Kupidynie si? boi^ matki o swe syny , Tys ft;^- 
pych ftarcdw frasunek iedyny. Ilor. ij 222. A'oryt. 
(sciebie si? boi^ dla swych syndw matki. ib, 224. Kobl. 
W tobie si? matki synow boi;^ ftraty. ib. 224. N^ar.) 
Derip. boiailiwo^d, obawa, obawiad si?, pobad si? cf. 
Bdg, bobo. 

BACH vide Backus. 

BACHANT, a.m. 1. BACHANTKA, 1, /e)77.>. HuLicz, 
Hulaczka, ^ddf^nt, fflac^antinn. Spdyrzyi naniekarnych 
bachantdw. Smotrz, Lam. 25. W T?ku trzymai^c pocho- . 
dnip, zgrzytai^, ryct^ w^ciekle, iak Bachanty. Jabt, 
Tel. 98. 

BACHMAT, a.m. 1. BAGIIMAGIK, a.m. 1. dem. BACH- 
MACISKO , a. n. 3. niezgrabn. - Eccl. et Rojf. 6axMflinl). 
Koii Tatariki grubopfafki na nizkich nogacb , poziomy. 
Czrt, Mscr. ew 0rof e^ ttatatiftbf^ ^ferb. \Varas7.©ne 
•wielkie 1 zrosfe konie Tatarikie, kirfre g!owy ku giirze 
Mv biegii podnosz^. Gwagn, bc^5. (cf. Loszak). Tatarowie 
bachmatow swoich ai w pi^tym roku dosiadywaii(« Hipp. 
3o. Tatar si? bachmatem szczyci. Pot. Pocz. 4o8. Jabf, 
Buk. G. 4. Na matym ikoczyt bachmaciku, ubiegl rnmaki 
rosfe i ozdobne. Aufzp. 63. Bieljk. S. M. 32. j. transl. 
o cziowieku : bachmat , otylec , opasny , brzuchacz , etn 



BACHM • BACZ.* 



BACZM ^ BACZN. 



4i 



»iifmiimfl. Off: TVjr. B ACHMATOWATY , crfowieL 
nixkl, krfpy, okr^gtj. Czrt. Mscr» 
BACILMISTRZ , a. m. 1 . Urzfdnik iapny, bet ^arfmeifVer, 
tm @alj = (f rgbeamter. Zupnicy, bachmiftrtowie , podiup- 
kowie. Vof. Leg, 5, 176. Herb, Stat; 108. adje6f, 
B ACHMlSTRZjO WSKI, a, ie. ^atfmeijtf t -- , n. p. Bachmi- 
ftrzowlki urzi^d. Ko/. /.<rj. 5, 844. r BACHMISTZOW- 

srvvo , a. n. 3. hai (£alipotfme{fltr«tttt 

BACHNA, y. f. 2. imi? bia!ogIo wfkie , «Bartar(l, I8art(^f«. 

BACHOWY vide Barhusowy^ 

BACHUR, a. m. 1. BACHUREK, rka. m. l. demtn. zHebn 
-nna s mYodzik , pacholf , ein junger ^erf. Bachurowie ich 
wywodz^, by iiiediwiedzl za no3 z iafkin owych. Pafz* 
Dz, 1 28. ( Boh, et Slov, hCi&ftX '- brzuch, brzuchacz , kiszka 
gruba p^kata } ; $. maty iydek , iydowif , iydzif y eilt 
Subeniunge. Offi Wyr, 5. mtody Hemoz , ftadnik, ogie- 

rek, ein ittttger d^tt, 93ef(^4(ct, ^engfl, Stttte. Kier- 

noz, gdy \ii± podflarzeie^ trzeba ai^ o mtodego goapoda-* 
rzowi poftarad bachiira. Haur, Sk. (n, BACHUROWA- 
TY, a, e. brznchaty, p^katy, banlafty, bdllC^ig. Ogdrkow 
iydzi naywifrey Tvypotrzebuijj, a srogie bachurowatc ku- 
pui;|. Haur, Rk, 47. 
BACHUS, BACH, a. m. 1. BACHUSEK, fka. in. 1. dem. 
Cam. Puft ; = boiek -vina, Sac^M^ , bet ®Ott be^ SBeine^. 
Ciidowna Bacba ma to w sobie czasza, Ze w^zyftkie ze Iba 
klopoty wyftrasza. Zad. 9, 36. Zabt, Wolny oyciec , Ba- 
chiis. 1. Leop. 7..Mach. i4, 34. Od Bachusa pierwszy za- 
raz ftopieii do Wenery. Warg, WaU 36. j. ^. Metonym,? 
wino, winko , SBein. Jemu Bachusek smakuie. Dar, Lot, 
19. BACHUSOWAC, owat, iiJe, Jnfrans. nledok, 
bulaif, lusztykowad, fcj^wdtttien, IwfHd (ebflt. Wspomniy 
na Dubno , iakoi tam bachusowal. Pimin. Kam, 35. 
BACHUSOWY, BACHOWY, a, e. od Bachusa, 9as 
d^U^ s , kochai^ si^ w Bacbo^rych trunkacb. P«/r. ToL 3, 
1 70- Dni Bacbowe szalone. Tward. Wt, 19.' 
BACIK, a. m. 1. dem.tj mafy bat; i?o^ eo'inHKl) , jEccA 

eonTHHKb, AomoHxa, moahI) ; ein fleiite^ SBoOt. BA- 

CISKO, a. n. 3. Rojf, domuBge, bat niezgrabny, nie- 

ksztahny, efniingefc^irftefSoot. 

BACZAC ftWc Baczy(f. 

BA^CZEK , czka. m. 1. dentin^ Sub fl ant. Bi^k 9". f'. 2. ni- 
rcczka u osady ftrzelbiey, w ktor^ ftf pel sff "vrsiiwa , b(t^ 

9flcbt<ten am JlintenWafte , wo bet XabejVotf eingeftecft 

I0trb* Na rfowo komenderui^cego ' brofi w pfafk ! bro6 na 

p?az dloni oflatnim b^czkiem ai^ rzuca. Kawah Nar, 276. 

HACZENIE, ia. n. 3. Subfl, Verb, B^czj6,- obracanie ba- 

csnosci czyli attencyi na co , £cc/. BHHmie , BHHMan'ie ; 

ba^ Sfafmetf en , bit SfufnietffamfeU wotauf. Prosz^ was, 

sfucbaczc, o fafkawe baczenie. Bah. Swift. 2, 139. (ota- 
ikawe ucho). Dadz na kogo baczenie: mie<5 kogo na dkn, 

piinowac go, flttf eineii ST^t geben, ibn Utla^Xtn. Day 

baczenie na nlego, ieby nie uciekt. Off Wyr. J. zaftana- 
wianie, uwazanie, uwaga, roftropno^d , bte ^tWi^tind/ 
ttebertepng, SebiK^tfontfeit. W miodym lecie, baczenia 
II cziowieka ieszcze male. P. ICochan, Jer. 168. Z bacze-' 
niem co rozmy^eif. W. Pjl. W. 2, 35 9. (bacznie, roz- 
vainie). Baczenie dobire do wszyftkiego ci ma byd^ wo- 
^ztm. Gorn. Dw. 37. §. rozs^dek, rozeznanie, ^etflunb^ 
!8eitrtbn(ling, ttrt^eilMtaft, Od sledmlu lat dzieci iui za- 
Tcm /. 



czynax^ miei! bacsrenie, rozeananie dobrego i z!ego« Petr* 
hk. 94. Rozumem a baczeniem rdinimy ai^ od zwiers^t. 
W. PJi. W. 3, a54. Peryklea cztowlek wielki i bacze- 
nia przedniego. Warg. Wat. 73.- Jeszcze ieft przy ba- 
czeniu s przy rozumie, przy aobie. Cn. Th. et ift ttO^^ ^^9 

a^etftanbe, bep fBemuftfepn , bep ®innen« $. baczenie na 
kogo 8 wzgi^d na kogo , (Rilcf ft<bl: auf letttanben^ @<b'(us9, 

SSfd^ttltlg* Ludwik cudzoziemcdw miat na wi^kszym ba- 
czeniu, nii obywatele wfasne. Biel. 2o5. Y aam Pan Bog 
nati dobrego baczenia byf. Gllcz. Wych, F. 7. 

BACZMAG, a.m. 1. /{o^ OauzMaRl) , 6auiMavoKl> ; Croa, 
pachmaga ; Boh. bocfots Turc, baczma^. Pafzk. Dz, i35. 
gatunek obuwia , bot , trzewik , elite 2lrt ©eW^bC, ®fes 
fel, (S(b«b» W Turczech obiiwxe pospolite iony z m^iami 
tnaii^, ktore tam ich ifzykiem bacrmag nazywaij^. Pafzk. 
Dz. 122. Na-vvet tei kiedy nie ma iechad w drogg, Ba- 
czmagi wdziewa fudanne na nogf. Kchow. bi.Jigur. 
Wdzial z pychy szyte diabelfkie baczmagi. Pot. Pocz. 
193.T Prov. Nie wielki fortel , i matey przev.agi, Na 
krdtkie nogi wyaoMe baczmagi. Ryf. Ad. 42t Maly posag, 
ledwo to na baczmagi. Falib. M. 3. *BACZMAGO- 
PRZEDAWCA, EccL OatOMaKonpoA^Beill) s, szewc. 
Turc. baczmagietar. Pafzk. Dz. idS. 

BACZNOSC,. ^ci, f. 2. Slavon. pazba ; Croat, p^mnya, 
Vind. mar, yanzhanje , marnoA , vanzhik , pashenje, 
v'glavojemanje , vanzhlivoft; Boh. ffettnoft; Sorabfup. 

^eb^bnmano, febjbemctjo; .Ro^ npHw^mAHBocniB, 3a- 

M'BHaHie, Ecct, BHAcnie ; Carn. posir, ahtenga, abtanje; 
Bag. pomgnar; Pol. uwaga, attencya , baczenie na co, 

ble ^ufmetffamfett, %a^X, iK<btramfeir; €tm4gung. Ody 

sif zaflanowiemy nad wyobraieniami , ktove sif w nas 
smii^ , i uktadamy ie w pamif ci , ieft to bacznosd, Cyank. 
Log. 37. oppof. niebaczno^d, niedbal(lwo, Uttad^tftLtnUit* 
Jm wifksza wtadza, tym azkodliwsz^ w niey ftanie si^ 
niebaczno^d. Dyar. Gr. i3i, Eccl. He6pdiKHOcmB « He« 
60A"B2HOBaH7e ; - Milit. baczno^d! prezentuycie bron. 
JCawaU Nar, 263. ^TcbtUttg! %alt STcbt! Poff, cAy man ! - 
Kazat mied na niego baczno^d. Off, Wyr. ( pilne oko , etn 
aufmertfame^ %M0* Zbacznosci^ tu poft?powac trzeba. 
Dudz. 22. (s bacznie, roztropnie, rozwainie , bebad^tfilltl^ 
bebwtftm).- BACZNY, *BACZLIWY, a,e. BACZNIE 

adv.- {Sorbfup. febjbtie, mixH^tii, poipa^upne'; Cam. 

umliv ; Vind, m^rkishen, yglavovaeten , spomliu, marn» 
marliu, vanzbliu; Boff. CfAiocniHmeABHUH, npiiM'6- 
mAHDhiK , npn.M'BHameAiHLiii, aan'BvanieABH&iH , 3a- 
M"femAHBWH; Eccf, BMHMameAB; Boh. ^ftxn^; Slavon* 
bdechi; Bag. pom^niv, poman ; J. i.s uwaiai;^ry, uwai- 
ny, (iwfmerffam , beba^tfant; acbtfrW* Nie ieftem nieba- 
cznym przyiacielera nowosci , nie id§ slepo za cudzyni 
sdaniem. Gaz, Nar. i, i55. Baczny a boga boil^cy si^ 
cztowiek iawnie to widzi. Smotrz. Napo. 39. Mi^dry 
niechay ghipiego nauczy » baczny W^dliwego. Sk. Kaz. 
279. ^Baczliwa ftaro;?ytnosd. Bardz. Tr. praef,,^ z Roz- 
tropny, madry, rozs^dny, f tug , t>er(l4rtbtg , Wetfe, Ba- 
czny przednie ieft , co umie drugiemu radzi45 dobrze } ba- 
czny wtory ieft, kt6ry, gdy sam nie umie radzid sobie ^ 
radzi sif drugiego. P^tr, Et. 11. Gani? zdro^no^ci i zda- 
nia mniey baczne. Xras. Sat, 3. O iak cz!owiek nieba- 
czny, ie sif tak trapi dla nabycia rdinycb wiadomo^ri;. 
Zad, 5j 55. Niebaczne aflekty, irrationabiles motus* Zygr* 



4a 



SACZH - B^C. 



Gon.55i* CzYowiek niebacznys Niebacznll: Ttf.r.- §, ba- 
<^ij» wzglfdny (dyfkretny), *wzgl%dai^cy, wsgl^d maiij;- 
ey» (Kilctffc^t ne^menb. Nie byi tak bacany, ieby sam sie- 
dz%c, drugiemu tei siedzied kazaf, Gorn, J)w, 196. Nie- 
baczny na oyczyznf i woienne cnaki Zoinxersu! bronisa 
talki ' senatowi takiey! Bardz,JLuA, SS» *$. niebacziiies 
 nieobackiTy x nienacka , nieapodzianie , nieprzewidzia- 

nie , ntivetfelff n^ , trnvorl^tdefeffeit. Zawsae cifisia to 

bywa , gdy kogo niebacnue nieprzyiaciel napadnie , i fh*a« 
ci nieznacznie. JCmit, Spit. A, 3. ' BACSjYC , A£f* 
Niedok, Baczad Contin,^ Croat, paziti$* Car/i. pafti, 
pasl, pisem*, (cf, patrzyd, Germ. ipQ,^n, ^Vifp^^tVL^ Hebn 
esN cl. £*at. <pectare,- apicere). 1*. fizycznie: yridzied, 
fef^en* Ktory ftworzyt ucho, zai nie ustyazy? ktdry apra- 
wit oko, nie bfdzie baczyl? Leop. Pf. ^5, 9. (izali nie 
widzi? BibL Gd.). Weszta dokoicipta, a baczi^c wielki 
lud, pytola eif , coby to bylo. Wyf. Xatarx. 454. Jeden 
dzie& , iedna cbwila , iloi:|ce i polegte baczyta. Bard. Tr^ 

456, J. 2. poftrzegad, fe$«, tt\z%zxLf wa^ttte^meit , ges 

watt Werben* Frzez pake patrzyd, widzied, iakoby nie 
biiczj^c. Mqcz. Wielki emu panu nie wazyAkiego trzeba 
ba«zyd* Ryf* Ad, 45. Jeden nie wazyflkiego baczy. Cn» 
Ad. 3o8. O tym nie trzeba atdw wiele, co kaidy baczy. 
Gorn. Sen. 4 1 o» Acz mi^ nioafa mowa twoia gdzie chcia- 
fa ; a wszakoz baczyfem , ie icy czego^ ieazcze nie dofla- 
wato. Orxpch. Qu. i44. §. baczyd co do aiebies poczu- 
, ivad aif do czego, czud do aiebie, widzied do aiebie, Alt 

flc^ hmttUn, »al^rnf l^men , getoa^c »etben, l^tp (i(^ etiu 

pfinben, fi4 t^etonfft fe^lU Zaden awey wady do aiebie nie 
baczy. Ryf*Ad.^j, Grzeaznym aii^ bydi ai^dzf, baczf Xo 
do aiebie. Opal. Sat. Piiany nie baczy tego do aiebie, 
ieby w czym wykraczad miat ; owazem widzi mu ai$ t ^® 
przyftoynie czyni. Gorn. Wi. M^ 6. j. 3. uwaia<5 , ro^bie- 
rad, rozwaiad , roztrz:|aad ; ( Vind. merkati , akerbeti , 
T^zhati \ Cam. rajnzam , yanzam , poairam «e , mirkam , 
zbitam; Sorabfup. UbibU}fU\ Rojf, npuM'BniHnzB , npii« 
ii'lsH^niB » EqcI. po6jmocmH , co6jiioAaniB , 3aii^'Bnxiini&, 

3aHl5Hani&, noAM'BortimB; Boh. ^o^ptowati , fetrtti; 

Croat, napazivati ) ; Zawzdy-iakie. rozumy naywifcey aty- 
»0y» Co baczyly czaa przyazfy, i te, co mindly. Rey, 
IVix* 63. b. SYuchay mnte i pilnie bacz na a!owa moie, 
1. Leop. ^. Efdr. 9, 3o. §.4. wzgl^^d mied, wzgl^dad, 
tMtfft(6t ttelmetl, ^erdctftc^ttdem Bacs^c na iego zaatugi. 
Tr. Voyirzai na pokorf inoif i jbaczyi na iraaunek moy. 
1. Leop. 4. £zdr. 9, 4$. 

Deriv, pbaczyif, zobaczyd, obaczny, nieobaczny, nie- 

bacznik, ppbaczyif, prze^aczyd, wybaczyd, zabaczyi?. 

9A^CZYC» Neutr. nied^ Zab^czyi^ doA. ^Bj^czac, B^ad 

Cont. qu. ci.'- Bosn, bucciti, ciniti biikku.; Rag. bucjatis 

elamare (cf. Lf^t. buccina) wydawad gtoa podobny bj^ko- 

wemu z pod wody, wh fUi? 9JoJirbpmmeI l>rttfen, . trpme 

lUebl* B%k bi^czat. Ban. J. 3* b. Gdy b^k b^czy, bfclzie 
deazcz. Haur. Sk. iig^ $• bfczyd, brz^czyi^, iak b%k 
owad,' fttOtmen^ fumfen'. Tr^dy, komary, pszczofy b%cz4. 
Dudx. 31. 'F6ty komar koto gtowy b%czy, poki nie- 
diwiedi tapy nie podnieaie. Fr. Ad. 1 20. ( poty ataby 
ikwierczy, pdki mu duiazy nie^pogrozif ikomll kundel, 
poki brytan na niego nie zaszczeka). a. tr. mruczed, 
murmeln. 3^z% sol^ie pod noaem : pi^c a pif C to dzieai^d. 
T*at. 1 1, a3, 



« HAD .. BAG. , 

BAD AC 9 AB. Contiru rozblerad, rostrs^sa^, praewaia^, 
docbodzid, tia<^farfd^ril , erfOrf^t^ett; 3fai. badare, ci py- 
tad ', cf. Bosdi ). Bog wzrokiem swoim mysli niepoif te 
bada. P. Kchan. J. 3. (przenika, bltr<^bringt}* BADA- 
NIB, ia» n. 3. inkwxzycya. Szcxerb. Sar. yb. Untftflls 
4^rm^f 9{(M6fPtf(^Uitg* Na s^dzie burgrabikim bywa bada- 
liie, CO zowx% rugiem, o zacbowaiiiu obyczaiow kaidego 
mieazcsanina. Sojf^ Porz. 39. §. Recipr. Bada<5 aif s « 
dopytywad ai^» dowiadywad aif , dochodzid, tia<^ etiOill 
forfC^en, nac^forfc^etl* Roz'um ludzki badai^^c ai^, coraa 
4al^y przycbodzi. Archel. 4. Pocz%t aif wywiadowad 
o aprawach waazych , i iesacze my^ii ivaszych bada<5 aif 
b^dzie. Dambr. a46. Nie wadzi aif bada<5, czego czto- 
wiek nie ^wiadom. Faiib. Dif. ,D» 3. Wazczyna gadki 
trudne , badai%c ai^ o £krytych rzeczacb .iwiata tego. Radx. 
I. Cor. 1, 20. Szukaf m^drcdw, a od nich ai^ bad^ 
i 8 niemi aif dwiczyt. Jabi. Ez. 5. BAD ACZ* a. nu 
1. azperacz , dowiadywacz , docbodziciel , ^tX%^t\^tXf 
9{a^forf4er, (Stforfc^rr. Bog badacz mysli ludzkich, kt6- 
remu nie nie zakryte. Sk, Zyw. 268. Gdziei m^dry-, 
gdziei badacz iwiata tego ! Radz. 1. Cor. 1, 20. Badacz, 
albo dozorca wiary. Baz. Hift. 280. ( inkwizy tor ). To- 
warzyftiya badaczdw przyrodzenia. £luk Zw. i, 3. - in 
femin. BADACZKA, i, 2. tie Jorrc^ertlW* BADA^TLI- 
WY, BADLIWY, vide Bedliwy. 

Deriv. dobadywa<5 aif , dobadad , wybadywad , wybadad, 
'sbadywad , zbadad , uiezbadany, cf. Bo^di , Dalm. badati s 
incirare-y Rag obaditis accufare. cf. Dbad , Dbaty. 

♦BADAWHA , ii , f. 2 K06 biegun , eln f[ll(tftlge« Olof , tVX 
Stennct* Na parepki , kuraory abo bada wiie wf dzidta ma- 
14 by^i wedle wielkoici gfby ich. Hipp. 60. 

BAD EL, BADYL, a. m. 1. iodyga, pieniek roslinny, htt 

yf[ati}en{tenge(, bee ®renge(, @tamnu Kiedykonopie nie 

' doayd zoflaij^ w wodzte , to ikdra a trudno^ciJi odti|cza 
^\^ od badyla \ a ikdrka ta powinna si^ od\i^C wzdtuz ca*« 
tego badyla. Jak. Art. 3; 218. Makowe badyle apalone 
pifkny dai^ popiot. Torz. Szkt. 21 4. Jelenie nogi cienkie 
iak badyle. Zab. i3. 271. Trfb. $. badels chwasciiko, 
Ittlftdttt* Na takiey roll wifcey bywa chwaAdw i badela, 
a niili dobrego zboia. Haur. Sk. 46. Z gtodu ^yiVi 
chwafty i badele. Chrome. Fcurt. 454. Niepoiyteczne bade- 
le, prdine krzewienia. Haur. Sk. 8. ( j^<7^ badegls oset). 
BADURZYC , BANDURZYC , BZDURZYC , Aa. Nied. 
Prawid ni to ni owo, gadat: nie do rzeczy, ples<5 trzy 

po trzy; bnmtn fc^wa^en, falbobern, fabe^ ^eug reben. 

Czego tam nie badurzyta ! Petr. Hor^ 2, o. ( cf. Dure6 , 
durzyd, o<Jurzyd). 
.BADYL Ob. Baddl. 

BA^DZ vide Bydi. 

BAG vide Bocian czarny, 

BAGATEL.A, i. f. 2. BAGATELKA, i. f. 2. dem. i Franc, 
fraszka ( *pdfrzeczy), drobna rzecz, maleftftwo, fine 
£lelnig(eit. To co aif wlelkiem zda czlowicku , a^ bagate- 
le Hczb% powxfkazone. Zaby 9, 3 11. Zabf. Ludzi bagatela 
ydini , btaga bagatela. Zabt. Zbb. 1 1 . Wif cey wydaii^ na 
bagatelki, niili na rzeczy potrzebne. Zab. 16, 49. Su- 
mnienie ieft u ludzi bagatel^ ^ honor illi^ bagatel% , reli- 
gia naywifkaz^ ze wazyflkich ^agatel^. Teat, 8, d. 49. 
Dwa tyai^ce talerdw , bagatela ! Tear. 49,^.1 2. Tylkoi 
lofpl To wielka bagatela ! ib. 1 7, c. 45, BAGAlTil.- 



BAG ^ BACK. 

VYy a, e. Hie wlele xnaci^cy , tUl^ebettt^nb* O bajateln* 
fraszki naprzykrzai^ sif dworowi. Bohom. JCom. 2, 3 12. 
Bagatelna ceremonia. Teat. 19,0, 7 a, 
BAGAZy u. m. 1. hurt sprzft6w wcxylka i artyleryi. Papr» 
JV. 1, 467. bagaie, ..Mogi. Jak. Art. 3, 3o5. td* ^rtr^^s 

dr|»d(fe, ba^ ®e|)d(rej ^0^ xoml), o6o3l>, oeoaeyb, 
yronrosaHie. BAGAZOWY, a, e. oblogowy, {Roffl 

BAGAZYA , yi , f. 2. Croat, bagazia ; i?o^ cHcmeHl) , ma- 
tfrya bawefniana, tfff SiAttUti' Bagazyi sztuka cata ro- 
iney farby. Vol.U^. 4,357- BAGAZY0WY, a, e, Rojf. 
rRinyoBbin, ^atttinens, kaftanik bagazyowy, Birk. Kax. 
Ok, F. a. b. IVL'af na sobie bagaayowj^ marynatkf. Warg4 
Radz, 339. 

BAGIENKA, i, f. 2. trawa przy bagnach , Glimpf$Ta^< 
Pray nim na nowey trawie i bagieuce Pasi^ sif pufte ko- 
flfta z baranki. Morfzt. 65 BAGIENKO , a. n. 3. ro- 
ilina, Andromeda polyfoUa^ gatunek roamarynku, ro- 
inie na bfotacb. KlukDyk. 1, 35. fine 5Crt Wilbert JRotoa* 
tUt^/ (cf. Bagno zlcle). 2. </e/^. iVom. Bagno. BA- 
GIENNY, a, e, od bagna, ^orofl^/ Blotne i bagienne 
trz^aawice. Syr.^^'j. ( cf* Bagnifty ). 

BAGNET, u. m. 1. BAGNECIK, a.m. 1. demin. Croat. 
bodomech 5 RoJf. mnxBiKl) , lumhiM^Kl) ; niby puinat ie- 
lazny> osadza^cy si^ na r^czn% brofi. Jak. Art. 3, s85. 
imif od miaila Bayonne we Francyi *, ba^ ^avonett- Ju^ 
przyszfo do bagnetdw; pfynii krwi potoki, Ukryl »j^ pod 
tropami, pol przeftwor szeroki. Zab. i3, SSg.-^ BA- 
GNECINA, y. f. 2. mizerny bagnct, eitt eleitbe* 93apOs 
aftt« BAGNECISKO, a, n. 3. niezgrabny, paikudny ba- 

gnet, eUiiingefe^fac^te^ SBflppnett. BAGNETOWY, a, c, 

odbagnetu, SB<tponett = . 
BAGNL\T1C0, a. n. 3. psiczek kosmaty niektorych ro^lin, 

baranek , Sii^^tVL , Umxntx^tn eintget ^tt4u(^e nnb 
.INmiie, brfonber^ ber ^almen. WKwietnii^ Niedzielf, 

kto bagni^tka nie polkn^f , to lui zba-wienia nie otrzymaf, 
Rtj, Poji. P. p. 5. (p^czka palmowego). BAGNIK, 
a. m. 1. Boh, (ii(n]f, ryba morika vide Tnnc^yk, bet 

tt^nnfifd^. BAGNlSKp , a. n. 3. Boh, bo^ntfTte , Uixna , 

pa&udne , brzydkie bagno , ^In biffUt^et aSf(^etllicbet 
Cvini^f. Wielka rdwnina dia w6d zim^ spadai^cych , ba- 
gntikiem s\^ fta!a. Pilch. Sail. i83. Bagniika ^mierdz^- 
cym zielikiem zaroste. Staf. Buff. 45. BAGNISTY, a, e, 

Shvac. ba^nirt, ba^niwi, Boh. ba^nitp, babfttwp; vind. 

seklaft, inusgaR, mlakafV, mlazhnu , mlakafhi; Bofn. yo-* 
dotopny ; Roff. monKiH , monOKl) , mHHHcm&ni s , 
Motnifty , katuiyfty , motOfHs , fllttipfig. Nie ufay gf ftym 
Uotom i laaom bagnJftym. Pajzk, Dz. ^8. Bagniile foiy- 
fto plngawey gadziny. Przyb. Abl. 310. Ruda t^czna 
czyli bagnifta , S^iefetlCfJ 1 bywa w mieyscacb mokrych 
Wotniftych. Of. Zel. 43. BAGNO, a. n. 3. BAGIEN- 
KO, a. n. 3. dtmin. Boh. l^ffM, b(t^ina, H^tiX^ttf gWWpa; 
Sorabinf, flttltp; Slavon. zdrilo; Kfn<#mlaka, blatje, 
zekla , muaga , bereg ; Cam. berezbina \ RoJf. pxcaeeyl) , 
py^eBHHa , ( c(. Ger. iBil(b / Oraec, Tmy*! , naya , Hebr. 
^93 J 1193 ) zlew wody iloi^cey na gruncie przepadziftym , 
gs{szcx 8 wody i ziemi; (cf. Baioro, Btoto), bet ^Wnpf, 
§j(tt{ift» Lgn^ce bagno. Warg. Cez. i65. Wpadli w ba- 
gna wielkie, konie pocz^fy sif zwiiai^ Teat. 19, b, 72. 
J. 2. Botan. bagno, dr^ewo * loia, lozyna, bfe {Kaitltyf lbr<^ 



•BAH - 2, BAJA. 



45 



Wfod. j. bagno, aiele, ledum, Roff- KXOnoBKHfcl) , 
CaryAlHHal), rozmaryn dziki, szmer. Syr. 171. JCluk 
Ro^l. 2, 208. wUbet fXo^martn. J. fide Modrzewnica, 
(cf. Bagienko) BAGNIO WKA, i. f. a. empetrum ni^ 
grtxm, fd|^loar|et ^teiltbt ec^^ gatnnek malpiey iagody } roihie 
na btotach. Xluk Dyk. 1, 199. RoJf. BOAflHUua, xuHKUia. 
*BAGNOCH, a.m. I. thhsL XtfAvoxa^tfy Przyb* Batrachom. 

211. etn Jrofd^ <iu^ bet fBatratbom: hn ®uRipffet. 

*BAHABER, bra. m. 1. Taki hy\ mlfdzy Bahabrami iJer- 
kiilea, od kto'rego chorobf kaduk ftarat nazwali. Petr. 
Et. 4o6. 

1. BAJA, i. f. 2. RoJf. 6aHRa) Half and. baey; Dan. baj ; 
Ga//. bay, bay* i J^aA baieUa ; JfJieb etb. tBde, ©beta 
beutfc^ / bie §809 , materya wefniana , em ISoSeil^eng. 
W grubdy bai , cz^flo sif radoid-^i pociceha tzh Poti SyU 
471. (cf. Szara]. 

2. BAJA, i. f. 2. y/a/. baje {snugae^ Carh. bajas Tor-p ; 
•ft^ 6yii : Jlulttu ) ba^6 , pot^^na bayka , ebe Sobef/ 

eine ^d(ite , ein ti^t\%ti ^d^rc^en ^ i2q^ apauLe , 

Bpaaa, apaa^Hiie; Nie bayka to tylko, ale cal^ geb% 
baia. Off, Wyr. Ciazey! dosy<^ tych baiow. Teat. 29, 10. 
Nie rozumiem sYoirka baldw iego. 1^. 7, c. 76. ^.%. per'- 
fonif. BAJA, i. m. 2. BAY, aia, m. i. baiacz^ baykarz, 
plotkarz , etu %aM\iMt , ®(t^lD4(et. Lekarz , ktdry 
81$ chetpi z sekretnych lekdw, albo iefl aamocb^val 
i baia, albo oazuft. Perz. Z.ek. 35o. Biegay, a nie mysl 
baiu o perorze. Teat. 43, c. 26. Wyb^ Ten bay, cq tyl- 
ko mogt wymy^led, prawif«~ //iar. Sat* 120. BAJAC, 
baial, baie, Aa. Nied. Boh. U$eti, bagjtlf, bfltl/ U^ii 
Sorabjup. laXU^f Sordbir^f. fe bujafd^s tied; Carn. bajams 
fortes iacere; Croat, bajati*, //un^.' bajolom s incantare 
czarowad *> Rq/f. 6aJiin& , 6aiO : gadad ; £ccl. 6aAHie s 
^a/£7/i^^), bayki, ba^nie powiadad, Ro/f. 6acHOCAOBHniB , 
zmy^Iad po poetycku, fabttUtetl; fabelll, bi^bten. Baymy 
tui -teraz o zawodzie stawnym , kt(5ry sif trafil o czasia 
niedawnym. Jabt. Ez. bo. Daremne byly te namowy, 
ivfasnie iakoby gtuchym baiano. JCrom. 6o4. ( tttUbeil 
C^ten pteblgetl). Ja nie wiem, czy to prawda^ czy to 
tylko bai^ , Co o tym Proteusie ludzie powiadai^. 
P.Kch. Orl. 1, 21 4. Takowym cudom nie bardzo ia wie- 
rzf , Bo wiem, ie bai^ od wiekrSw poeci. Zab. i5,'34o. 
egdlnie : Ygad , klamad , z prawd^ bi^ miiad ; Vind. smisli- 
ti , smiahluvati ; Ceurn, mamati ; Croat, barb, scjurkati \ 
Roff. apaaaio , apy , fabellt, bu^ten, (llgen. Ja w to nie 
-wcbodz^ , CO mi ona baiala ; ty mi prawdf powiedz. 
Teat. 23, 26. $. ple^d, prawid, gadad nie wiedzied co, 
fafeln, (<bma(en^ fc^nnttettt. Baie&z, bybaba na trccic. 
Pimin. Kam. 96. Sam niewiesz, co bai^az. Teat* 46, 
c. i3. ttr 8, 99. Nie bay plotek. Pot, Jow, 2, 59. Jako 
flif nauczyli, niecbay co chc;^ bai^. B. Papr, Try, A. 4. 
ProAak o rzeczacb baie, mJ|dry roowi. Fr. Ad. 6. Kto 
aif upiie, aam nie wie^ co baie. Jabl. Ez. 5g. A kiedy 
im biftoryi nakoniec nie flaio , Jako bywa podpiwszy, to 
sif t4i bdiato. Pot, Arg, 286. Baykf baiad vide Bayka 
BAUlNIE, la. ta. 3. Subjl. Verbiy ba^ foAtUi* 2. basnie, 
baie, ^abeltoetf* Jegobaianie, Cbcetz napisz kreti^ na 
icianie. Lib. Sen. 12. BAIACZ) BAIARZ, a.m. 1. 
Boh.^a%Ui (ipoeta) |Do6on^ar; Sorabfup. iw^l Sorabinf^ 
btfiof; Vind. amialovez, amiahluvauz ; R^i/T' 6acHOCAO~ 
%^\^9 GacBomaope]^ 9 cKaaoHHakb, j^^^a^)!)^ spaABt 

5 , . 



44 



BAIOK - B\K. 



baia, bayU prawi^cy, eln JabuBft, plotka, iwiegot, amy- 
ilac^, ein^wi^Ct, <?rbl<^tet. Surzec ucieszny baiacsB , 
bardzo ieft przyiemny. ^a6. 7, 261. Kofsak. WAydzio 
sif baiarzu, aie chwalid boga zdr6ino^ci% nazywasz. Pimin. 
Kam* 238. ^ 70 Ai sluchac niemUo tego baiarza. Teat, 
10, 110. Kaidy kray miat baiarz6wi czaay heroiczne, 
Coi iunego w iftocie nad bayki rozliczne ? JCrcu. PV. 34. . 
$, iartem: baiarzs baykopis, %aM^\^Ut* ( Croar. baja* 
vecB ', Hung bubajol6 s incantator, ) BAIACZKA, 

BAIARKA, i. f. 2. Kobieta piotka , eftte gaiuHfUnn; 

Sorabinf, l9\mU'j Rojl CRdaoHHHua. •BAIASLOW- 
CA , y. m. 2. plotkarz , eltt %aUlf^an^, Nie na^laduy 
no"vro zniktych baiaatowcow niewftydliwych. Smotrz, 
Lorn- 48. B AIECZKA , i. f. 2. dem, Sudft, Bayka , Ba- 

ia, dn %aUld^n, ^if^xkin, m&^td^en. vind. smislik, 

tmislinka; Kojf. 6aceHKa, basnka. BA£ECZNICZKA| 
• i. f. 2. Kobieta trzpiot, piotka, ^wiegotka, Jgarka, etn^ 
JabuUjlinn, Liczny gatunek iartowniczek, nowiiiiafek, 
baieczniczek i innych tegoi rodzaiu oratorek. Mon', 68, 
284. BAIECZNOSC, ^ci, f. 2. baleczna, czyli baiowa, 
lub bagnio wa . nauka , baioplsmo, basniopismo , mytologia, 
Croat, -pripovesztnoszt , jabede^ire. Od losu i bogow, 
nawet nie uwoluita baiecznos(;. Ojf. Sen, 67. BAIE- 
CZNY, a, e, Slovac, bafni»0, fa^ttltt^, Sorabfup. Hw 
CJnc, Vind, smisloun , «mislen , Croat, pripovesztni , Rojf, 
6dC€HHiiiH, CKaaoHHhiH s bayczany, ba^iwy, zmyllony, 
nieprawdziwy, fa(e((f((ft^ CfMc^tet. Baieczne dziwy. Jabt. 
Buk, Awantury baieczne. Boh, Kom, 4, 1,10. *BAI^- 
DA, y. f. a. baieczna legenda , faW^afte 2egenbe* Niech 
nam Katolicy dowody okai^, nie z hiftorykow niepe- 
pewnych , nie z bai^d pletliwych, ale z piama S. Zrn. PJi, 
3, 53. b, *BAIOI}ASN, i. m. 2. baiarz, ein Jabull^ 
^abfl^dn^- Ambroiego S, wroni% i baioba^ni^ nazywali. 
Stryik, praef, 

Contin, Deriuator, baiopia , baykopis , baiowy, bayko- 
vy, bay, bayda, nabaiad, wybaia<5, bayczany. 
BAIOKl, 11. m. 1. moneta W^oika , siedm pieni^ikow na- 

szych. Cn, Th. evM Stalienlfc^f SWtlttie, eltt 7 q)fettnfgs 

BAIOPIS, a. m. 1. baykopia, ba^niopis, Mon, yS, 588, 

bet SabelbU^tet; RoJf' 6acHocAOB^^i) , BacHocAosb, 

GaCHomBOpexj,!). §, baiacz , plotkarz, cin JabuUfl^ ^aleU 
l^an^. Jedna gazeta baiopiaa zagranicznego. Moti, 65, 5bg, 

BAlOR , u. m. 1 . BAIORO , a. n. 3. bagno mniey prze- 
pascifte , woda btotnifta z Igni^czk^ , eltt ttl^t tlefet 
®uni|^f* ( Vind, vejar , bierl , bajar , cf. Germ, if^eif}eX = 
ftaw, rybnik, fed Eccl, Rqjf, Oaropl), bak rybacki; 
purpura). Baba niosta szczeni^ta do baioru. Pot, Pocz, 
43 1. Lud zebrat si^ u koziego baioru. Falifs, Fl, 3* 
( cf. Jezioi-o ). 

BAIOREK, rka. m 1. nitki rfote krfcone, ^abengplb. Ody 
ma kleynoty, to przecif muai zna<f , co dyament , co ba- 
iorek. Teat, 34> b, 36* Kapelusz upftrzony w baiorki, 
w paletki. ib. 24, b, 35. 

X. BAIOWY, a, e, od bai inateryi, 90tt ©op, R^* 6aH- 
ftOB&XH , daHHcmiiiH. 

2, BAIOWY, a, e, odbaidw, baykowy, bagnio wy, ^aM'f 

BA^K , a. m. 1. ptak naszyniec, ardea Jlellaris, Linn, 
Slovac. bi!/ Sugiif, Hung, tIzi blka -, Bofn, buka9 \ Croat, 



B\K . BA^KA. 

bik, RoJf, 6yraH» Bunl), xsaKsa; Sorabinf, ,f\elt, 
ieib; iJllyr, hikkai Jirepitus)-, Sorabfup, (upaf; Ger, 
bie QUobrbontntel / przebywa w'trzcinach, sitowiach ; dziob 
waadziwazy w wod§ , gto^ wydaie podobny do ryku by— 
dlfcego. Zool, 25 1. Nieprzyzwoicie zowi% go niektorzy 
babi^. J^/uA Zw, 2, 317. B^k Motny. Banial. J, 26. B%k 
w ieziorze wznosi brzm>enia. JCras, Lijl. 1 1 . B^ki b^^ka- 
]:(, b^cz;^. Dudz. 20. Pro?, B^ki ilrzelac. Cn, Ad, 8. 
Min.Jlyt, 3, 353. (niewiedzied na czym czas trwooic s 
gwiazdy na niebie, szyby w oknie rachowad, ft<^ Qlit 

ttttnii^en ^lelnigfeitctt bef^aftigen. G/iczn, Wych, K, %y b, 

Zab^kami chodziJ. lb, N, 1. iRo^Ky6ap£tniB. Opit sif iak\ 
b2(k. Pirn, JCam, 338- (iak beta). §. 2. ptak eudzoziemiki, 
onocratalus Linn: baba. Ckmiel, 1, 607. Boh, !Buf(tC» 
Rag, bucjaz *, EccL 6yceji& , RoJf, BaKxaHb , Sorabfup, 

ipumpaf, Bofn, sakatascja, nesit, bev ^eUcatt, bie 26ffe(s 

gan^. Bt^dnie tei i lego niektorzy zowi^ bab^. Kluk Zw. 
1, 317, B^k z tyszkowatym pyikiem. Chmiel, 1, 126. 
$. 3. b«|k, QVfBi^dL ^ tabanus Linn, RoJf. OBOAb, Rmiapb , 
CA'BaeHB, MeABeHUKb » Ki'/zof. obad, Croar. obad, Cam, 
owad; Sorabinf bat^att^a^ Sorabfup. tieCjf; Boh, ftmef* 
Gcr. bie iBrdmfe^ 93jiel)br(Jmfe, wi§kszy od mu^h, prdcz oflre- 
go ryika , ktdrym kole , ma po bokach dwa z^by, ktoremi 
azczypie; latem dokucza koniom i bydlu. Zool, 11 5. (cf. * 
slep, gzik). Nazbyt przesadza przysfowle: dziewi^<5 b^- 
kow konia udusi. Kluk Zw, 4, 365. Prov, Mucha uwi5|- 
inie, a b^k sif przebiie. Jak. Bay, 72. Zegl, Ad, 1^7, 

(time ^iebe f^in%t man, grope lalft man lavifen, ztodzieie 

ztodzieyka wieazai^. Falib, L. 3.). Prawa s% rdwnie lake 
pai^czyna, C^k ai$ przebiie, a na muszkf wina. ZegUAd, 
xo, Rey, Wiz, 102, b, J, Kchan, Kniaz, Poez, 3, 70.- 
transl, moral,-, trs^d, trutefi , ^Uttimeltt, ®ef(6metf. Nay- 
azkodliwsi b^kowie zakonu flarego , Bo pazczotora wybie- 
raij( miod z ula nowego. Jez, Ek, E, 2. ( iydzi zdziercy, 
komary, piiawki) $« 4. B^k , cyga , kr^glica , Warkolka , 
kula wydro^ona, gra dzlecinna, Rojft BOAMeKL ; Sorad. 

fup.xoexcimta, frap^el; Boh.lxcMt, ©fflint^a; Cam. 

ferta'vka; Bofn. zvark, zvrrik, bet i^tCUfel/ S3tummfreH* 
fel. Dttrfz. 33, UrJinGr, 1^0, J. 5. dudy, koziel, bet 2)tts 
betfftCf • Hucznym diwi^kiem ozwat si^ i b%k ' z rogieiu 
krzywym. Otw, Ow, iSj, Nie cySar^ ai; oni, ni gloaem 
spiewanym Cieazyli w on czaa , ani b^kiem rozdymanym 
Wielodziurych bukazpandw. ib, 476. Frzyidzie potcfm 
s b^^kiem duda Opiiego mifdzy ludsk, Kochow, 191. W h\- 
ki przygrywaJ, Zebr, Ow, 23. ( iun&is arundinibus )• 
5, 6. Bilk vide Tynf.- BA^KAC Act, Contin, B^knV* J«- 
Jlant, (cf. B^czyd) gtoa taki wydawad, iak bs^k, i ptak 

i owad, brAffen n^ie eine (Ro^rbontmel; fmnfen tote elne 

iBremfe. {Jllyr, baukatis baubari. Boh, hwUtU cucu-* 
bare), B^^ki ptaki b^kai^. Dudz, 20. Komary, pszczo^ 
ly, b^ki b^ikai^. Dudz, ib, llojff', sbiHeniB, \ 2. tr, hrzf- 
kad na lakim inftrumencie , bubeltt; ((^lec^t fpie(en« Leda 
kto na dudziech moie b^kat. Petr,Pol, 2,376. j. 3. b^- 
kad ^ nie domawiad czego , nie dopowiadad , cedzid alpwa, 

gadat przez z^by, pdig^bkiem , murmeftt, ^alb Uttt reben. 

Narybitwa a^ai^dzi b^kali , ii im wod; m^^cil. Ezcp. 86. 
Fodrzeinia po rozumie, zdania przez noa b^ka. Zab, i4, 
5o,^Nag/, Kaiu wyfkoczyt za prog, i b^kaf pod noaem. 
Przyb, Ab, i3i. Teat, 43, c. 25. Wyb, Prov. ani b^- 
iLn^i, ani i^kn^t. Ryf, Ad, 1. (ani Uun^l, aui pian^I, 



B-\KN. . BALAC. 



45 



czego mina , , i czapka na bakier ; droi<zy saras towtr 
tani. Zabl, Amf. 3. Wloi caapk^ na, bakier , ot Uk ? .k«' 
zacka. Teat, 36, b» 38. Guzik na kapelusz z 0aitf% drog% 
kkdzie, Tak go wci^nie na bakier. Zab. 1J^ 64, lanaL 
nad iunaki ; czapka na bakier « zakaaane polj. Xniaz. 
Poez, 3; ii6. B^di Dawem komedyinym, ftoy na bakier 
z,gtow%.Za^. 13. 101. Na bakier do JU^du poiasdami natrf, 
dextris remis. Zebr, Ow, 73. cf. Bakort. $. trarul. Wazjiftk* 
idzie na bakier s na opak , krzywo , ile , t$ ge^t bf It 



BAKA. - BAXIEB, 

rfowa nic powiedziat, et ^at (Jncft tttc^t etntttrtl 0fttltt(f<t^ 
f risen 2a«t ©on (IC^ gegeben). Y slo wa nie L^kn^la. Teat. 2, b, 
]24i Przeciw niemu i b^kn^c wolno nie byfo. Smalc, i66. 
BAKA, i , f. ^•^ in Plura/L BAKI, e. gr. baki komu ^wieclc s 
przyiwiecad komu, nadikakiwa^, nadstugiwa^f^ pochlel^iad, 
uymowa^ sobie kogo , pozylkiwad, einem f(^mcU(?eItt , i^tl 

hntd^ &dfm€id^€Up€n su geiointteit fud^ert, (cf. einem ha6 

tid^t fatten }• Ktdry^ to znowu zt^cbwalec ^wieci iey baki, 

JiXo to ieft taki , co pomaga babie szalei; ! Zab^. BaL 88. 

Swie^ mu bakf otwarcie, szkodi mu po kryiomu. Tr(b, 

S. Af. 76. Kiedy ia mu bfd^ bak^ ^wiecit i iego firone BA^iCNA^C vide B^kac. 

utrzymywal , oilatniego dobfdzie grosza. Teat, i5, c. 18. BAECORT, u, m. 1. lewy bok okr^tdw , bet 9)4(flb0tb, ble 
BAKAC, at, a. Act, Niedok, 1. wykrzykiwad, iak pospol- \\\\U @ette eine^ Sd^iff^. Ga^. baa ~ bord ) burU po lew^jr 

ihro z wcsoloici. Wtod, jaUC^ieh^ jU(^jen^ ein S'^eubetts r^ce, ftoi^c przy rudlu. Mag, Mscr, Styruy ku bakortu, 

%!t^ttp ec^eben* $. a. wota<5, rufen. Bakaiem^ a nie ^ dextrorsum, Chmiel. 1, 80. (oppof, szymbort. ) a. nie-* 

bylo, ktoby styszaf. Leap, Jef, 5o, 2. (wotam, a nikt si^ bezpieczne mieysce. lA. ettt gefiSbtUc^et JDrt. 

nie odzywa.Bid/. G</, )cf. Zabaka6 $.3. Stiofowac, taiad, B\KOWY, a, e, od bj^ka ptaka, owadu, 9lO$A#tnttte( ^ ^ 

fd^elten, (<bm4ben, mit fflorten flrafen. Sfowy kogo bakam, giogbremfen = / Od b^kowey gory nazwani B^kowi^, a pd- 

karz^, cajligo, Mqcz, Zbakat Pan morze czerwone, to tem. B^kowscy. ^ief, i, 27. B\KOWSKl abo Rys, 

ieft , bakai^c przykazat mu ufl^pic , increpuU mare ru- herb , ry^ w praw% biei^cy , a oazad si^ ogl^d^%cy^ 

brum. Wrobh Pf. 279. Zbaka^es pogaiiftwo. Wrob. 17. Knrop, 3, 4. ejn 30<!ppen, 

incrtpafli, Skarat Bog czlovt ieka iv bakaniu dla BAK.ULA vide Bafaka, 

zk>^ci. ib, 92. Oddal odemnie wzgardzenie i takie 1, BAL, u, m, i. graniaflo ocioaa'ne drzewo , Stiebet:: 

. bakanie, opprobrium et contempt um, ib. zjg, O grzecby 



przymawiac , upominad^ bakac. £rax. J(z, Ll, 4, 
B\KAC ob, pod B^k. 
BAKALARSKI, a, ie, bakalarza sif tycz^cy, b?n ^acca^ 

Imren^ betrefeub, ®«ccalantett€ = ; Czemu si§ wllydamy 

kaptura miilrzowikiego , abo bakalarfkiey rewereudy ? 
Falib, Dif, O. 3, Po bakalariku. Teat, ao, praef. po pe- 
dandku. BAICALARSTWO.a, n.3. BAKALAUR YA, yl, f. 2. 

ftopteA akademicki, Hi Saccabtuteat, t\viz avabemifcbe 

fSitbe. Tf czyiiiki bf di^c pan z panow , gradum bakalau^ 
rji doshigiwat si^ pilnie. Papr, <jn. 1201. Kollegia, 
a prxy nicb bakalarftwa, miilrzoflwa. Hrbji* Odp, X, x, 
J. 2. Bakalarftwo s nau.czycielftwo dzieci , profefibrya po 

miafteczkach, parafiach, fine niebrige Sebrcrjlefle, <i<bul5 
meifterilette , BnformatorflelTe, §. 3. Pedanterya, szkol- 
nictwo, ^ebantetev, @4tt(fii<^fete9. BAKaLARZ, a, 



ficbf-^ale; $Dd^b. bie iBoIe, fBoble; (qF. balka, belka, 

cf, pal-, cf. GalL obf, bail, bailie). Moft z baldi/'rfo- 
zony. UJirz, Kruc^ i, i84, Ocembrowanie zdroiu z df- 
bowych baldw, )iluk, Kop, i, 162, Do rozmaitych robot 
wycierai% si^ bukowe, lipowe, d^bowe bale, eatery lub 
pi^c caldw grube. Kluk Rosl, 2, 167. Bale, artykut handla 
Polikiego i Litewfkiego z njiaftami nadmorflcien^i. Grubo^tS 
icfa powinna mie^ caldw 4, dlugoi^d na a^ini 6, azero- 
kos<! , iak d^b pozwala. Kluk Rpst, 2, 178. Tak d\r« 
baldw budownik l^czy w gdrze czota , Ze domu nay- 
mocnieyazy ruazyd sztunn nie zdota. J}moch, Jl, a, 3io« 
(balki, tramy, ©alfen), 
2 *BAL, u, m, 1. bela toward^, paka tbwardw pewnega 
ogromu; eltt ©affen 8B«are; (Angl, bail, bale; JtaU 
balla \ Lat. med. bala , balla ), Ni& rozsiodlat osla z pod 
ci^iaru, Bo ci^iko bylo w tym balu cif iaru. Jabt, E%i 68. 



m. 1. Jllyr^ Yencbeni diak ; (a bacca lauri , qua orna" 3. BAL, u, m. 1. Boh, ^iX , taiice, uciecha, bieaiada 



batur) bakalaiiry% zaszczycony , ein SaCCafrtUteu^. . Miko- 
tay Tfczyniki byl bakatarzem R. i463 j potdm 
byJ J woiewodi^ Rufkim Papr. Gn, 1200. j. 2. Nau- 

czyciei dzieci , ein Jttnberlebret , @d>ufmei(ler , 3ns 

f^nnatOt* Bakalarz uczy i <^wiczy dzieci i mlode ludzie. 
Petr, SoL 389. Dzieciom chowa<5 doma pedagoga albo 
bak^Tza, Glicxn, Wych, 43, b, Dobrzy bakalarze nie 
tylko czyta<5 dzieci matych ucz% , ale i innych pbyczaykuw 
uczciwych w iedzeniu, w ftaniu, w chodzeniu, wmowie. 



z taficami , z muzyk% (JtaL ballo ; Gall, h»X \ cL Lat» 
med, balarej Grace. ^aWi^ttVi ta^icowa^), ettt £an}s 
H^ , ein $aff, Ci , ktdrzy lubi% ta/ieowad , przyim^ bal 
odemnie, ktory dadi rozkazalem. Zab, 3, iiy. Damy 
oswiadczyly ochot^ do tahca ; przyszli muzykanci , i trwal 
bal pozno w noc. JCraf. Pod, 2, 69. Na»z«. dziewcz^ta 
w nucy sif po.balacb wldczj^. Tea. 3o,^. 49. Bal zagaid, 
otworzydbal, pierwszy taniec aacB4d, ben f&M etif^en* 
Niemc: JCr. 1, 86. Balik, Baliczek demin, qu. 9. 



Corn. Dw. 343. J. 3. Pedant, azkolarz, iak, ein ^thcmt, BALABAN, a, m, i. slawny dJm Balabandw we Lwowflcim. -* 



6<bnlfncb^. To to mi bakalarz \ nawet kicba nauk^^. Ofs, Wyr, 
3AKAUA, ii, f. 2. Z Oryentu Ormianie iydzi 2 Grecy 

wioz4 bakalie , frukta. Mik» Obf. 35o. 
BAKAR, .u, m. 1. miara, noai cztery beczki. Biel, Hifl. 

454. ein ^M^ 9on 4 itonnen. . 

BAKI vide Baka. 

na BAKIER czapka , kapelusz t na ukoa , aposdb nossenia 
czapki etc. na polowie glowy , iedn^i ilron^ wyiey, od 
wierzcholka czupryny po ucho*, bte ^ii^t , ben S)Vit auf 



J wan Balaban , ms^i. serca wielkicgo , ghociai nie slyszy, 

hie mdwi. Papr, Gn. 1037. (Sefcbiecbt^name finer ht- 
r&bmten abeltcben SamiUe tm Sentbergifcb^n. tr, iunak , ein 

Sifenfreffet , iBramarba^. Starszy by t niz Bafaban Achil- 
les on m^iny , Lada dziad brod^ nosi , przecif i niedo- 
l^^ny. Kchow, 62. BALABANSKI, a, ie, iunacki, 

eifenfrefferif<6/ iSramatba^s^ Junak w^isem muchy ^cina, 

W^s owj^ now4 foz% Baiabaiiflt^. Xchw. 5o. (cf.Balwan; 
cf. Katan ^ KataAiki ). (RoJJ. 6aAa6aub kobiu )• 



m£)^r, (auf elnenSBatfen). Rojf.m eeKjjCHl), A od *BALAC, Frequ. VzrbiBol^C. 



\ 



46 



•SAtAf A ^ tiALM. 



'BALAKA, 1^ m. 3. ^BAEULA, y, m. 2. gadufa, ^wiegot, 
bftlaxnut , rill t^^wif^tt , gafelet. Coi tedy mity bafako, 
sa iiieprzyftoytto^<5 dzieie aif, kiedy taki hymn ^piewamy? 
Pimin. Jtam, 1 99. Co mi to sa Mi^d, mity baktito* 
Pimiru Xam. 43. e/ 73. BALAKAC, u4c/. NiedoA. ^ 
Hejf, OaAtKanzB, paplad, pleid, ^wlegota^, gada^ nie 
>nedme^co, f(6wa(etl, fA(^a5erm Ty bezroza^idmc baia- 
\a»z, Pimin. Kam, 338. * 

BA,LAW[UCIC,- H, - i, i4cr. iViei/o^. iJo^ €faAaMymHmB, 
gYupim gadaniem , poft^powaniem, sawod czynld, zam;(cii^, 
lawiklad, atowy i poft^pkiem balamutem sif okazai! (Etym. 
m^t, mft, m^vcid; jerf cf. Jtaf.J bntCf^ ?rtfelr9 ttW^ 

e^wtnbefep Unorbnnng vrturfac^en , fofcln, fdt^roinbrCti, 

GdE^inbfl ntAC^fn* Balamucic kogo , zbaiamucid kogo s 
swodzid, uirodzid go, w takie poroienie wprowadzad, 
ieby nie wiedziaf , czego si^ trzymad, dttftt betllcfetl/ b^s 
fl^fftl, f<^IPtllb(i(b m^^tfl, Niegodziwa! balamucic mego 
* sieflrzehca. Tear. 54, 21. Czfftokrod zwykta mitosd 
hidzi bataroucid. Pot. Syl, 1 72. Pisma te d^zyfy do oma- 
nienia i batamucenia ludu, Gaz, Nar. 1,261. Bafamuclc 

m^ Rtc. uwodzid si?, ji(^ berucfcH; httt^hxtn laifem 

Pragnieniem rzeczy wielu zarazem, umysl 5i§ paiiie, aerce 
baUmnci. Zab. 12, 79. Batamucid iuterefTa, bafamucid 
intereiTami , s zewodami zamotad, za>vikYad, ®ef(f^(lftr 

tarcb 3<tfe(c9 unb ^(t^winbclcp venpirrrn. BaUmucid czas c 
trwonid czaa , bU ^i\x petf«tfe(n, wttinbeln, terfc^wlni 

leClf, oer fl^wa^etl • /eo^ eaAOeaniB ; Carn. bl6fti, bledem, 

blebetam; Slovac. Uat^atll, tfpfdtt* Nie iedna ai? to 

HOC w karczmie zbatamucita. Teat. 1 3, 43. absolute^ bata- 

■mcid, ple^d trzy po trzy, ni to ni owo, co ^lina na 

i^zyk przynieaie, fflfein, fc^wdrmm, %V6\XiMxL, i^VM^tn, 

(Roff. Bpaitaio, spy, 6yecA(^BRxnb ; Boin. faftatij 

Croat. tlapiU, bledeszti, ferfuriti). BALAMUCKI, a, 

it, BALAMUTNY, a, e, Rojf. CfaJiatiyinHiaii, 6yecAOB' 

HUH, bafarouc^cy, prfen batamuctw, fafflub, (♦©inbefttb; 

9fn90tTrtl« Nie tak ai( rzeca ma, iak ty *batamucko 

prawiss. Pimin. Kttm. 92. BALAMUCTWO , a , 

B. 3. s BALAMD'raiA , i, f. 2, s •BALAMUCYA, 

yi , f. 2. Rojf. 6aAU, ap^RH, BptK^H&e, Bpjmid ; 

-BoA. ffUbirilllp ; ni to ni owo , nie wiedzied co, 

baytaUsski, fraszki, bzdury, pr6ina czaau ftrata, mowa 

bez aensu bez kadenau, JafeJfp, ®<^Wlnbflep, tdllbelep, 

leered <9ffd^19jQ* Batamucye ailrologiczue. Zebr. Zw, ij^^ 

W azyhkowni na ba^arauctwie czas tracl(. Gax. Nar. 1. 

19. 6. Waaza bafamutnia tego turaultu narobita. Obr. 49. 

Kacerfkie^batmutnie. JiirA. A^aw. Malt. C. 2. Balmutnia 

Mahonetowa. Weresz. Pob.D. 1. Wtaana to bafamutnia, 

■ie robota. JCqch. Paf. 26. Jiii mi tei dayciei pokdy, 

4o^d t^y bafamutni. Pot. Zac. tio6. Pot.Arg.'jZS. Wifcey 

n naa teraz baiamuctwa wai^, niieli naypoiytecznieyaze 

4ziefa. -Afort. 65, 635. - BALAMUT, a, m. 1. fJCle- 

€X€W0 rozumie, it si? powinno mdwid kaiamut , t. i. kal 

■>^ci|cy. Kletz. Zd. 73. ). Rojf. 6aAtMynib , CyedAOBeyl), 

BpaAS ; Croat, tepnya ; Boin. faftauaq *, Sorab. sup. 

tUfmti; Slovae.\mi(, fleWCtac; Croar. ferfura j Carn. 

klftma , • qvasoYZ , qrasoTn^k ; r cztowiek zawodny , nie- 

rzetelny , ktdrego afowa wiatr , gadufa , plec^cy nie wio- 

dziedco, rfwiegot, ell! J^fflft, ^xAxiMtx , ^aferi^ami^, 

!Rai]Illt4<^r; ^^loit^tt. Balamut, przynaymniey dziesifciu 
kobietom alowo daf, a % iadn^^i? nie oienii. Teat. 3, b} 



BALAN. - BALCH. 

23. Teraz w ^wiecie same batamnty, wiercipifty, ossufty, 
goTysze, matacze. Teat. 43, c. Zo.Wjb. Bafamatom ni« 
"wierz. ib. 26, c. 1 00. - in femin. B ALAMUTKA., i » 2. 

btejailetfitn, 6(^»lnblettnii, 3Sau(mA(^eriiiii , ®c^m4(f- 

titin, Co si? wjrrazifo o dworakacb , toi i o dworkacb, 
bafamiltkach rozumied si? ma. MOn. .ji, 65 1. Odmiennym 
nie wierz sTowom baramutki. ib. 76, 706. 

Deriv. dobatamucid si? , nabatamucid , oba?amucid , od- 
batamiicid, pobaTamucid, przebatamucid « podbatamucid, 
rozbatamucid , wba^amucid , wybafamucid, zabafamucid. 
zbafamucid. (cf. Bafuch, batuszyd). 
BALANDA, y, m. 2. basalek, maruda, fill (andfamet ttlU 
bf bOlfnet SRenfcb, (R^> BaxdHAftniBca « marudzld, wai?. 

sad si? ) 

1. BALAS, BALLAS, n, m. 1. RoJf. 6aAAacb, gatunek 
rubiiiow bladyrh abo cieliftych. Kluk Koft. 2, 3o. bef 
St9i^^% I Otubinbaffaf; Gall, balais. Lat. med. balasus, 
balascus ; od miafla w wschodaich Jndyacb Balasam. Du- 
Fresne Gioff. 

2, BALAS, u, m. 1. in plur. BALASY, - 6w ; Rojj. 6aAHciJ, 
sTiipki , por?cze iakie^ okolo balkonu , okna , lub wscho- 

dow, ®f Ittitberborf en , ©eWnberfiiifen, Budow? zdobi^ 

gzemsy i balasy. JCniax. Poez. 2, i55. Balasy ko^cielae, 
balkon na ktdrym tr^bi^, hn ttroitipeterftang. Z Lacinfko- 
>Vk)(k. balaftrata. Canit. 9. cf. BALUSTRATA. Chmiel. 
1,18.- transl. Sadzi komplement iak balas. Teat. 24, b» i4. 
Deriv. obalasowad. 
BALAST, u, m. 1. Roff. ^ixx^cmb ^ Itt^Ua^, €<blff#s 

UU^, 6*ilf«fanb; ble ttnterrafl; Suec. et Angi. baUaft; 

Dan, tBAdfoft ; Gait. left. - Cj?iary , naypospoliciey pia- 
sek , ktdry si? kfadzie na spodzie "okr?tdw , dla przyda- 
wania im potrzebnego ci?iaru. 

BALBIBRZ vide Barwierz. 

*BALBOD, a, m. 1. Lat. balbus, ktdry nie moie dobne 
mdwid , ktdry si? zaij^ka , albo balbod , iako niektdrzy 
mdwi:(. Mqcz. belkot, blekot, glegot, klekot, i:|kacs, 

i^kayTo, fin ©tttmiwler. 

BALCEREK, rka, m. 1. imi? sUwnego ^|)iewaka; zt^d 
^piewaka do(kona!ego oznacza : bet 9{ame dtte^ ItttllimttU 

Sanger^; baber: eln duter, voOfommettec ^dnget. Jedney 

nie potrafisz noty, iako Balcerek , gdy ^piewad nie nmiesz. 
. Opal. Sat. 7. (s nie potrafi nikt, czego nie umie). of. 

Bekwarek. 
BALCHAN, n, m. 1. BALCHANY, - dw, plur. gory 

AV!ofkie i Tureckie, ble ^taHenifitett iinb a;iltrif<bfn Ctf^ta^ 

Clf<bfn) ®eblrge. 2ab. 11, 3 00. Nar.^ Nie chodzi bitny 
Mars po Helikonie , Sm?tilemi iodfy ponure Batchany, 
J wiecznym ^niegiem zgi?ty grzbiet Rodopy, Tod ieft przy- 
bytek iego ukochany. ib. Frzez oftre Bafcbany poziera} jia 
Tracy^. Leszcz. Clajf. 36.~Niebu gro^^ce bafchany si? za- 
trz^a^. ib. 1. Orlica, cbod na wysok^ ikaf?, chociai 
uleci na dzikie batchany , nie mo^e pozbydf raz zadaney 
rany. Zimor. i58. $. 2. moie bf?dnie, za batwan mor/ki, 
wai, 9)feete^0gen« Odm?t, dziwotwome CO mier;|c 
baYchany, Odsadza pfynnym ci2|giem od ziemi Brytanny. 
Hor, 2, 290 JCniaz. Tytony pienii( morikie bafchany 
srebrnemi ogony. Przyb. Luz. 4o. transl. - Piekta wszyftkie 
' gardia Wymiotfy na nas ognidw siarczafte bafchany. Przyb. 
Milt. ^i. (ftrumienieognifle, $eilftflr6blltP X Czaniy si? 
alup dym% gdy ini poiar ga^nie, ieszcze bafchanem wznosi* 



BALCZ • BALX. 

^rxjr^ A6f. i46. (ft t^Atmet H itt bie ic^&(e^ »(€ em 
9as# »ie rini aXcefe^moge). bai^oianisty, a, e, 
iMlwaniily, hmi^nli^, wo^tuif^nlldi , wpflenb* Balcha- 

mifte siarki gor^cey roztopy. Frxyd, Milt* 9* ( o piekle ). 

BJLLCZANY, a, e, od balki, a)a(feils, Balczany bant, 
t. i. drsewo, ktdre wespofek apaia dwie balki. Mqcx. 

BALDACH, BALDAKIN, BALDACHIN, BAI^DBKIN, 
v, m. I. Roff. 6axAaxHHl} : y/aA baldachinoj Croat, et 
Bo$n, podnebje ; Rtig* nadsjenna s Po/. napif ta na B^upach sa- 
slona nad krsestami , lub do noazenia : snak doftolefiflwa, 

troa, ein iBalbad^in, ein ^^ron^lmmeL Pod baidekinem 

swietnym poftawiony flat fl6{, koaztowoie wkoto ozdobiony. 
Cheich. Foprx, 4* ^j ^* W ^rzodku na itopniach baldach 
slotoglowy Na amaragdowych stupach ai^ opiera. Zab. i4, 
167. Nad oltarzem baldakin ztotogtowowy wisiaL Warg* 
Wal, 3o6. Baldachin prymasom wiaany. Vol, Leg. 7, 5% 
Prxy Oycu S, cztery kaif iy ftaly , Nios^c baldachin drogo 
haftowany. Auszp, 11 5. Nad sakrament nosza^ baldakin, 
pod czas proceffyi, lub do chorego. Ofjf. Wyr. §, Bal- 
dakin , ciennik , zastona od slofica. Cn, Th, i parasol, etti 
Connrnfi^inil. BALDASZEK, szka, m. 1. dtmin, (in 
ft rtnrr ^Alba^im - $. Botan. Kwiat uf oiony ieft w bal< 
daszek, umdella, kiedy wielu kwiatow pod iedn^i wy- 
•okosca^ kwitn^cych szczypuiki z iednegoi okr^gu lodygi 
wyrailai^ Botan. 1 ao. ^U Dolbe, BALD ASZKOWATY, 
a, e, na kazUlt baldaszku , baldaazek mai^cy, IBalba^ills 

citig , vaxt eiitem ((einen fdalhad^in verfe^fen. Botan, BaU 

daazkowate rosliny , umbelUferae, Botan. ijS. S)0(bens 
yftonifD. BALDASZKOWY, a, e, odbaldaszku, ^U 
h^lXLi, Dolben s L^^czeii baldaszkowy vidit Ls^czeh. 

BALDHYAN, u. m. 1. z £ac. Valeriana , ziele, po Polfku 
Kozlek. 5>T. 48. Rojfft ^M^Ahighnnb ^ scmhok AaAOkb • 
Corn, mertviza ; Salbttan , Siaf^etitxauU 

BALECZK A , i, f. 2. dem. Subft, Balka, Belka, Sorab, sup. 

HUa; Rojf. tge^fH^!o ^ epeBeuxKo; elit 93dlf(^en , fUiner 

aMfen. Cn. Syn. 883. 
•BALENA, y, f. a. Gwagn. 435. Chroie. Luk. 179. 

Wielo^yb, bet ^^fSA. 
BALET, n, m. 1. taniecana gra, Raguf. pofkocniza, b4^ 

Saflet. BALETNIK, a, m. 1. tanijecznik teatralny, b^ 

9^lim4n)rr. JV. Pom. 19, 48. m y^mZ/i. BALET* 

NICZKA, i, 3. 
BALIA, ii» f. 2. lub, kamieA apodni mlynariki obeymui^cy^ 

Ut Sanf, bU ^arge^ ^infaffund b!e^ untem ^Ablflein^. 

Schntid. Mtyn. 365. 
BALK, a. m, 1. BALICZEK, czka, m. 1. dem. Subji. Bal 

ta^cui^cy, ein tlmzx 3:«iiaball, ein SBalTc^en. Na pi^kny- 

Imy baliczek trafili. Tear. 24, 6. 79. 
9ALK, u. m. 1. BALKA, i, f. 2, BBLKA/i, f. 2. 5ora3. 
#K/7. fol«, boUa; Angl. balk} J^/z/t. QiJIfe; G^rm. bet 
Silf en ; ( cf. pal , Lat. palus , 06^0/. Gall, bail , bailie ) ; 
Sorab. eup. tjabit ; Sorab. inf. grcba > Slavon. greda ; 
Bosn. greda , gredi^a , cjabrun ; Ki/i</. fleber, brune, hlod, 
krokniza, tram; Corn, brun, tram; Croat, rosenicza, 
azleme; R^JJ* O^Pbho , 6peBHO . BpycL , 6peBeHHaKl>; 

Boh. VttmMf mbA, nabfa, Habba, fletbti; Merzmo, 

bierzwohoy tram, azlemif, tragsgrz. Balki, drzewa, ktdre 
sif ktad4 na wzr^bie budynku / na ktorych opiera si; po- 
wala. - Z laau wielkie balki mie^ moina. Mon.' 74, 733. 
]^e]c do budoirli potrzebui^ ib. 74, 723. Belki na 



BALt. :; BALSAM. 



4.7* 



rdinych budowaniaoh bprai^ aoti^owe. Xluk. RofL d, i58. - 
Mur obwarowali, balki zaoftrzone pofoiywszy. Warg^ 
Cez. 52. Z gory po drodze oftrey balk ogromny ci^gn^. 
Dmoch. Jl. 2, 1 60. W mlynie : belka na azpuntpalacky 
ble SSAgetbeSe. Schneid, Miyn. 365. Archit. balka, nad- 
•tupie , CM^iC balkowania, epiftylium » trabe magiftram 

CaUit, 7. bet ttntetbaff en , bet Vrc^itraK $. Aiiegor, 

morain. Zdziebto w oku bliiniego, w awym nie widzi 
belki. Zabf, Z. S» 26. Mon. 69, 290. (balku, bierzmiu, 
tramu. SeAl. Math. 7. z bliiniego wzorki wybiera, awoick 
wyilfpkdw nie widzi). Woda nie ma pod aob^ b«lQk«i 
Teat. 3o, 87. (bez gruntu, uton^d moina). QALKO-*. 
WANIE , la, n. 3. wierzchnia czf sd kolumnady. Cattit. 6.' 
trabeatio , h^^ 9ihiile , fklada si^ z koronowania czyli 
gzemau, tablicy i balki« Chmiel. 1, 77. Rogal. Bud, 24. 
BALKOWY, a, e, od balki, balczany, ^Mtm, Rojl 
6peBeHHainuB , 6pycOBUu, HaKaniH^H *, Sqrab. sup. 
XiaUtoi. B ALKO WAC , - owat , - uie , Act. Niedok, 
balkami podbiiad , tttlt fBalfen nntetSteben* Latwiey 
takowe balkowad podsifLitk^. Chmiel, i,25i. 

BALKON vide Altanka , Alkierz , Cam. nahishJQ: 

BALLASY vide Balaay. BALON vide Bania powietrzaa^ 
lotna ; Vind, balon , oblu. 

BALOWAC, - owal, ^ nie, Act. Nied. balami, ta^cami si^ 
bawid, ^n^biille befu^^en. W dzien gra<5 w karty, w nocy 
balowad b^dziemy^ Teat. 1^, 4, 

BALSAM, u, m. 1. Sorab. inf. 93<lffam5 Boh. bafs^im; 
Carn. polaom, ahinje, aashimba; Vind. palaham; Roffl 
GaAiicaMl) » Arab, balsan ; (Hebr. |»v hv:x baal schemei^ s 
princeps oUum, j?cc/. Macmft )• Sok wonny^lekariki z bal- 
aamowego drzewa wyciekai^cy. JCiuk. Dyk. 1, 33. bfr 
iBalfam , Saft htt IBa(fambaiim^. Rpzmaite pachn^ce baU 
aamiczne iywice, oleyki, wddki, wonie, ^atfome/ i^U* 

^ famifc^e i^arie, CebU/ fSafTer. Baham iyda Hofinana. 

JCrup, 5, 73. Trov, Szkoda balaamu na kapiifl^ i drogiego 

. oleyku na bdty. Sk. Xax. 319. (cf dobra psu mucha^ 

azkoda mu bialegg chleba, $. Jig. ulga, pocibcha, p^aftr 

na aerce, $Ba(fam, Xto|l, 2a(fal/ (Srqttufung^ £i|ibetung^ 

$er}fl4tfnng. IVD^i iell balsam ikuteczny, ktdry md):» 
panienki umacnia aily. Teat. 3, d. 8.$. 2.- Balaam vid^ Bal— 
aamowe drzej^ko. ^« 3. BaUaiu Poliki, ziele, vide Bazylia. 
j. 4. Balsam ziemny, Bitumen^ iywica. JCluk, Kop.i^^o^m 
erbbalfam. BALS AMICZNY , a, e, pelen balaamu^ 
wonny, balfamifd^. . BALSA]VHNA,y,f. 2. ziele, Boh.ij^l^^* 
mina; bal^aminfa; impatiens baUamina Linn, gatunek 
niecierpka. Kluk. Rosl. J, 283. JCluk. Dyk. 2, 56. bit 

iBalfaraine / ba^ fflflffamfrant. B alsamka , i , f, 2^ 

puszka , naczynko , iabluszko na balsamy i rdzmaite wpnie. 
qjf. Wyr. bd^ 95a(ftmb4c^^i^ett. J. 2. Botan. iydowfltie 
iagody, momordica Linn, bet SalfaUIOpfeL ^>t. i521« 
$. 3. Balsamki, gatunek iablek, vide Jablko, eine %Xt ^epfef^ 
BALSAMOPRZEDAWCA, y, m. %. EccL 6ajiBcaMonpo- 

AaBeul), bet »alfamW«Wer, BALSAM6R0DNY,'a, ©. 

> S3<tlfi«nter^ett0enb. Balsamorodna Arabia. Kchqw. 139. 

BALSAMOWAC , - owal, - uie, Act. Nied. pobalsa- 
- mowad, Dok. Vind. palshamurati , paUamirati , vpalshar 

muvati ; Rag. dragomifliti ; . Rojf. 6aA£caMBp09aii;B ; 

balsamem napuszczad, ba(f(tmiten^ einbalfamiten ^ wedlo 

flarego ^byczaiu umarlych ludzi ciala oleyki pomazad. 

Mqcx. Humor wyci^gni^wszy, trupy balaamui^, Bct/jcfj^ 



\ 



48 



BALTA. - BALW, 



LuM,j65.' Fi^. rr. Intrzenka rosami ^wie^emi balsam o\va{a 
ziciiii?. Przy6. MUt. 35o. BALSAMOWY, a, z Boh. 
la^ianiOWO) o^ bfil8arau,g3a(fara =, Balsamowe drzewo. Kluk. 
Dyk. 1, i55. SL Dz, 67. Balsataowe iabtko, rodzay 
To^linny, do kiorego nale^y ro^lina Serca 'flcrycie. JCluk, 
Dyk* 2, 126. Topola balsamr>wa vide Topola. 
BALTA, BELTA, y, f. 2. 7ttrc,balta,s slekiera. Pas'zL 
Dz. i34. Xiok. Tur, 22. (Holt, ft^{, Llth, bila, Swec. 
. bil, Germ, 93d(). Siekiera na obuchu osadzona , flnC 

©treiUrt, Sffrt auf elnem (angcn ©tiele. Co za naszych 

• oycow zwaiio siekxer^ , dzi^ belta. Dwor. G. 4. Czeka- 
now, batt, buzdygandw, kiycow co niemiara. Starow. 
Ref, 78. Zgin^fa mu batta oprawna, szabla, suknia. 
Starow. Jiyc. 27. 

BALTYDA, y, f. 2. B ALTYKA , i . f. ^. BALTYCKIE 
morze, hai Sa(tif<^e 5)?cer; Slavon. ledeno more. 
., BALUCH, u, m. i. wrzawa. zgielk, hafas , ©etif?, @C= 

• tunint^L Od pr2extiuai;|cego to tarn to sam ludu, baluch 
iaki^ dochodzit ich. Pot. Arg. 17. Pot. SyL 362 Przy 
pasiekach aby nie byfo bajuchu, haTasu, ttuczenia, kota- 
tania« Haur. Sk, 120. vide Baluszyc. 

na BALUKU, na BALYKU, Boh, poctwemo. = raczkiem. 

budz. 53. aaf i?4tiben unb gugcn, auf alien ^leren. Piii 

«zkaradnie; drug! ledwo ie pi-zylazi z zamku na bafuku. 
Pet, Arg, 64 1. Czofga si? na baTuku. Bardz, Tr, 1 1, 
Na batyku cbodzi^c , r^kami okoto tego mieysca macaf. 
P. Kchan. Orl, 1, 3oo. Nad kamieniem na baluk pray- 
padszy. Wad, Dan, i42. 
BALUSTRATA , y , f. 3. z Laclfifko- Wfofk. = szereg 

slupkow (cf. Balasy.) fine 33fllufl:rabe, efn S^ocfendeWn^ 

ber, @(iu(<!n9e(<!nber. Kamlenna by Fa baluflrata okoro 
ogrodu. Lub. Roz. 1. 

BALUSZYC, czyn, nied. batuch, wrzaw? robic, ^iXVXtn, 
@f t6fc ntdC^en, Gdzie s^ synogarlice , ieby hukii z balu- 
9zeniem uie bywa?o. Haur, Sk. 1 29. §. transitiv, Przed 

^ 6Sidem cicho mai^ ai? sprawowac , aby ieden dnigiego nie 
batuszyf. 1*, 263. (baiuchera nie ogliiszyl, betrfubftt). 

BALWAN, a, m. 1. BALWANEK, nka, m. 1. dem. 
BALWANIK, a, m. i.'dem.- Boh, Hlxodn. - 1, B»7U 
xnaczn^y wielkosci; ogrom, duiy kawaT, cine grof e SO?rtffe, 

• fin groM ©tucf , eln grof er asaar n. ( Croar. baivan, 

greda : tram *, Bosn, baivan, greda, koja so flavglja pod 
daynr, podaiks podded, podwalina ; Rojf. eoABaHh kloc . 
Aatua , pos^g 5 oCoABaHUniB z grula -wypracowai:). 
Bafwansoli, aTupsoli, bryJa soli kamienney podlugowato 
okr^^fo ocio6ana , pewncy uftanowiondy wagi i miary, 

fin @<iWwf, nn edaKumpen , ein etiitf ©tetnffllj pon 

be jltnttntem ®eiiui(^te. Z soli Icopalney znaczne sztuki obra- 
cai^ na balwany. J^luk. Kop. 1, 168. S61 kamienn;^ 
w ziemi bafwanami i kruchami kopi^. Haur, Lk. 178. Pod 
Bocbni^ ko/imi haniebne balwany solne z pod zicmi na 
wieraK;h windui^. Krom, 261. Soli balwan czworogra- 
nii^y. Boter. 228. Zupnik placi bancum sa/is , to ieft, - 

•bafwana wycif tego po trzy groszy. Herb, Stat. 102, (vide 
banka soli ) - Podobniei : bafwan kriiszcu, bolwan miedzi, 

-^fowiu , cyny , marmoru etc, , eitt S5fO(f. - BaJwan lodu, 
fin ^t^ffnntpen* L<5d tam balwanami ftoi." Chrome, Luk. 

101. (fn grofen g^affen , ©t6M/ awftetbirmt). 

(O ko^ciach olbrzymich) zdziwisz sif , gdy tak wielkie 
nyzxTTM ^bafwany. Pot, Arg. 283. j, Balwan morikis 



BAfcWAN. 

Wa? moriki bgromttieyszy, ble tWeere^mOflte', ( cf. Batrban ). 
Galera sif iirwata, ktori^ mi^dzy siebie balwany porwafy. 
Zbil, Dr. D. 4. Srogie balwany -vrywracairv okffty i o fltaty 
twarde roibiiaii|* ib, £. 2. Patrz , iak balwany niezmierne 
Biel^ si? pienidym szumem. A'ras. Ojf. B. 4. AUegor. 
. Jednymie zanurzani balwanem , razem toniemy obadwa. 

• Teat, 2, 9 3. Barfs, ( ieduym ciosem , nieszcz^Jsciem giniemy). 
J. Balwan dymu r sliip dymowy ogromny, eiRe btcte 0?CHC^s 

* WOlfe. Wzbiiafy si? w niebo wonieincych, dymow z kadzi- 
del balwany. Zab. 6, 219. 5.2. Balwan, pos%g nad miar^ 

ladzk^i, einecoloffaUf<^e@tatue» ( Rojf, ^ox^z.^ . 6ox- 

BaH'fHKijs HcrnvKaHl), kazdy posJig ) , w Polfllim balwan 
szczeg61ni<?y, obraz rzni?ty pogafiflci , pos^^g boika iakieg'o, 
' za tym i bozek poganiki , eitt ^\^^ZX(W\\i t ein ®6{e, STb' 
0Ott, ^eibnif^et ®Ott. Croat, bolvan, molvan, kip, idol, 
• //ww^. balvany, Ka//ac/i. bolovany ; i)a/. et -Ra^. Kip ^ 
Carn. et Vind. malik (cf. Malowa<$)} Boh. et Slovac. 
niObla (cf. Modla, Modlid si?)-, Slavon, idol, krivi bog; 
Sorab. sup,^i;\U\i\ Sorab, xnf.^\i^\U\i%\ Ecct. et Rojf. 
eoxaaHlD , HAOA"b , pyKomBOpcHie , Kyiwupl) , 6o«OKb 
(cf. EccL 6aAfH, Rojf. 6aaxi.HHK'b = czarrtwnik, wrdzek, 
oszuft; cf. /fe^r. baalims balwany. Chmiel. I, 35. Budn. 
Num. 21, 28. Odftfpiii^ slowa boiego, a do "baalchwa- 
lona si? uciekai^i. BieL Hijl. 89.) Balwan ryty, lany, 
malo'wany, ftrugany. Wisniow, 329. Balwan, obraz 
marny, zt^d obrazy bogow falszywych nazywano balwa- 
nami, albowiem s7{ podobienftwem boiyszcz , kx6rycn nie- 
masz. Birk, G!. JCun. ^^. Maly balwanik ApoUinowy. 
Warg. Wal. 11. Bog tych obrazow zakazal, ktore si? 
wlainie balwanami zowi;i, to ieft , na ktdrych czlowick 
przefta^fr, tak ieby bogami iego byly, Sk. Zyw, 21 3. 
Mieczyslaw balwany bogow pogaftlkich rozrzucil. Arom. 
60. Krdl ten niezmiernie szukal , by kto k?dy iaklego 
balwanka abo obrazka taiemnle nie zachowal. Bief. Hiji. 
90. Balwanek czartowflii. Biel. Sw. 7, b. Mal^ bal- 
wankom , ktore wsz?dzie stawiano , kadzidia ofiarowano. 
Sk. Dz. I bo. Balwanp nie pytay w plemicniu Jakobowym, 
niemasz wyobraienia balwanow u Jzraelczykdw. Birk. Ex* 
B. b. (pos;\g6w, obrazow boikdw czyli boiyszcz ). Fig. 
Lud gardzi bdzlw^i , ktore si? w balwan mu nie flroi. 
Teat. 45, d. 19. Wyb, ( pozorem nie imponuie). - transh 
balwan, bozek, bdztwo, cokolwiek adorui%, za bdztwo 

mai:^,' ©oje, 2ltgott, ©ottbrit, angebetftc^ SCefen. 

Zrzuciwszy iarzmo Hprzedz.enia , o^mielili sJ^ na te bal- 
wany sarmatyzmu , ktore nardd nasz czynily posmie- 
wiskiem uczriiszyrb, Mon. 65, 235. Zadney W liibym 
balwanku pvzj'^wary nie znaii^ , wszyftko im si? wydaie 
pi?kue, bo kochajJi. Zab. 9, 32. Zabt. - J de homing 
balwan c czleczyiko, chTopiiko s duie, niez'grabne, nie- 
ruchawe, drJ|gal, wielbL-^d, kloc, pi eft , grjjdal, RoJf. 

6oABaHb, fin unbebiMflic^^er, itngefc^lactter W^nf*, eln 

^erl; SBauerfetl, ^(OlJ. Cziek, gdy pliany, powinien 
si? z daleka mici5 od swoiey iony, gdyz ztjjd rodz^ si^ 
dzieci niezgrabne, balwany. Zabt. Amf, 65. Kto ieft bal- 
wan nieczuly, tego i naywi?kszy bIi^.niego uciflt nie 
obeydzie. Perz. Lek. 261. Od kilku dui bardzo s\% i\9 
mial; iui le;?al iak balwan;, nie ruszai^c si?. Perz. Cyr, 
3, 11. Sta(5 iak balwan , nie ru&zyC si?, nie pokaza(; by- 
naymniey po sobie, zc iJywy, HJie tin iRIO$ btt ftcben. 
Klania si? j wszyilkie Hois^ iak wryte ; iak nie ma mysle^, 



ie 



BALW. - BALWOCHW. 

ie Tr«ed? naif day bafwany? Dwor, F. A. BALWANIA- 
STY, a, e, na ksztaU bafwana, bryfy, brylafty, fdaUetH, 
Kwt', Mlumpen^, SoJ bafwaniafta. Vo/, Leg. 5, 455. 

itloefafi, iBIorffali, ©tnnfafs in 33l6(ffn. BALWANICA, 

y, f. 2. bozyszcze, ^wi^tynia balwan/ka , balwochwalnia, 
Croat, bolvanazka bisa ; //e/ti^. balvanyoknak haza; etH 
#0$fntftn(^ff» n. p. W batwanicach wieszano iipominki* 
Budn. Mich, i, 7. BALWANIK, a , /w. s Bafwanek 
£/rw. 5tt^. Bafwan qu. v. j. 2. = bafwochwaica , Croat. 
bolvan, bolvanir, bolvanik, borvanoszluga ; bet @6(rn^ 
MfSCt. Biada czarownikom r bafwanikon) i fgarzom. 
Budn. Apoc. 21, 8. (bafwocbwalcom BibL Gd.). BAL- 
"WANISKO, a, n. 3. z przyoftrzeniem : brzydki, .nieforemny 

baiwan, boiyflco, fin ttngef*[a*ter ®6{e, ein Cejfg66e, 

dn l^if n(^^ @i(enHIb. Stoii^ um amutne bogdw batwa- 
niika* Chrpid. Luk. 82. Batwaniiko azkaradne. Birk. Ex, 
D.ri.b, •BALWANODZIEY, leJa, m. 1. £tc/. KyMHpOA^- 
AameAk , aaHmeAA , BUplbahtBatnexi KyNHpoel), 
inicerz Jub malarz batwanow , be( @i$en(Ubetmac6(t* 
•BALWANOSZALENSTWO, a. n. 3. azalone'czczenia 
baiwandw, Mf (96(fnmanie. ^cc/. KAOxdHettcmODcmBO ; 
Graec, ftSt^XofAavia. •BALWANOTWORSTWO., a, 
a. 3. tworzenie bafwandw , bie ®6|^fttf:^afrung. Eccl» 
H40JioniBOpeH'je ; Graec. ftiuXonoi'ia. BALWANO- 
WATOSC , ici , f. 2. cieikosd rurhu cia?a , SBIfperU^f {t/ 
Vnbe^lfen^eit; ^^nntp^eit Cbor.ba ta sprawule w.czfo- 
wieku niedogodnosi^ , zachciewanie sif i bafwanowato^^f. 
ferz. Lek. 12. BALWANOWATY, a, e, leybowaty, 
rozlssly, rozki'aly, basafykowaty , ^^mx , phtmp, nnU- 



BALSAJL •• BANCX. 



49 



klagnati , Cdr. raalikuvntJ. BALWOCHWALNIA, 1, f. 2. 
B ALWOCHWALNICA , y, f. 2. batwam<;a, swi^tynia 
balwafilka , Sorab. sup. pfibo^ff tfttlpel ; . Rojf. et Ecd. 
HAOAbHHQa, 6o3i£HH|ia, SKepmBH^e, nipe6iiiJge, ay- 
MHpMHjia, KyMHpHiije; bet @6jentempel. .Klaniac ki? 
ba!wanom za zwycif ztwo, do baJwochwalni szedl. Sk. Zyw. , 
a, 198* BafwochWalnice abo pogafifkie koscioty. Sk. Dz. 
124. BALWOCHWALNY, a, e, BALWOCHWALSKI, 
6, ie , Croat, bolvanszki ; Boh. et Slovac. VBL^tliifttyi 
Caz-zz. malisbkej Ki/z</. malil^oiur, malikens RoJ/l et Ecci. 
KAOAonoKAOHHMH'iH , HAOAOAio6e3HUH > batwanom atu- 
^^cy, abgOtttfc^. Zabobony baiwochwal/kie. Si. Dz. 169. 
BaJworhwaUcy ksi>ia. Auszp. 5i. BALWOCHWAL- 
6TWO, a, n. 3. BALWANSTWO, Croat. hoU^uztxo -, 
tJung, balvany imadatf \ Bog- balvansztyo ; Slavon. 
krivovirilvo ; Bo^n. kipocjailje ; Sorab. sup. p)tbOJttOp ; 
Sorab. inf. pfcbibobgOJIlWO ; Boh. et Slovak, mobl^rjfhiir 
tttObloflU^ba, moblofluje^nojl ; Vind. malikuvasje, bogovanje, 
tnalikora shlushba ; Eccl et Rojfl HAOA06'feVie , 11,40- 
AOHeBcmoBcniBO , RAOAonoKAOHeu'ie , syMHpoiAyiKc- 
ti'ie, KyMHponoKAOHeuie, aAOV^cmie, aAo6^coBcnxB'ie« 
eAAHHcxnao , MHoro6oHcie , xauHecnxso. t sfuienie 

batwanom, boikom, bet @9(enbien|t, bie 9rbd6ttere9. 

BatwQcbwalAwo , kiedy kto oprdcz samego boga prawdzi- 
^ego, w czym lunym, co aobie zmy^lit, nadzieif pokfada* 
Xatch. Gd, 4o. Coby bafwanotn cz3riiiono byfo , batwo- 
cbwalfVwo 8if nazyvra. Smotr. Lam* 1 7 2. Batwodiwal- 
flwo, chwalenie bogow obcycb. J9^z. Hift. praef. iV.- IV/^. 
288. Baiwan Awo. Key Pfl, O. 1« Bitl Hijl. 209. 



lolfen. BALWANSfCI, a, ie, od bafwana, boika; BALZAM, wV/« Balsam, 

ito^ 60ABaH HUM (-pos^owy), UAOA&CKiH, McrnyKaH- 1. *BAN, a, m. i. Jllyr. hun : ^princeps ; titulus guberna- 

hub; Vtnd, malikni ;* Croat, bolvanszki', ^i^tM- f torumSclavoniaefCroatiaefDaimatiae etc. {c£* Van \ vide 

^i(eil:, Pottukli obrazy baYwa^fkie. Bie/. 5 A. Baiwan- Banfki , Ban«t« 

ikie ko^cioty. ^orer. 179." S?udzy balwa6scy. Budn. Pf» a. BAN, a, m. I. pieni4dz^ halerz, fin ^enuig, einS^tUct* 

«^7, 7. BALWANSTWO ric/e^Barwochwalftwo. . Winienem ztt. 10,00a-, groszy 3, bandw 2 i balers ieden, 

(BaLWIERZ vide Barwierz]. Teat. 1, 72^ Pienifdzy uah trzeba byto s a nie mieli ani 

BALWOCH>VALCA , •BALWOFALCA , y, m. i. BAL- bana. JaA. B. i56. 

WOCHWALNIK, a, m. 1. Croat, bolvan, bolvanin, BANAGDYK, ziele, fiV/« Malownik. 

boWanik^kipoklonalacz, bolranoszluga; /f^/i^ balvanyt BANALUKA , BANIALUKA, BANIELUKA , i, f. 2. ro- 

imado ; Bag. kipoklagnaz , kipocjaAitegl \ Bojf. et Eccf* mans v.ierszem pod tytufem : biftorya urleszua o lacney 



■yMHpOCXyiKBI]ieA&, HAOAOnOKAOHHHRl), HAOAOCAy^M- 

meAA, MAOAOCAyx<f6HHKl) y 6oroniBope]|'b, 6oro- 

mBOpmneAl ,. HAOXOHcpeyl) ; Slavon. krivovirnik ; Vind* 

et Car/i.malikuyarz, malikovez; Sorab. ^up. *p$ibQSlDC|i 

Boh. 1l»b(0tIU}ebnjf/ moblar ; ktory sif kfania przed iakiemi 

obtazy, albo ie chwali. Mqcz. 2)et ®6(e^btenet, W* 

glbttCT. Balwdchwalca ftworzeniu sif ktania, opusciwazy 

ihronyciela. Sk. Zyw. 2, 34. b. Key Ap» 9. Bafwocbwalcy 

balwanom sif kianiai^. Star. Rye. 5. Ktdry calowiek to^ 

eo bogn samemu naleiy, odda^a fhvorzeniu , ten cudzfl 

hop ma , 1 iefl bafwochwalc;}. Gil, Kat. 82. Baiwochwalca 

rsci i deiWuie sif , a cafuie bafwana. Rey Poji, T. 4« 

Bafwoftlca. Sekl. 5i. Kraina bafwocbwalnikdw* Ltszcz, 

Ji. S, 529. ^ BALWOCHWALCZYNA , y, f. 2, RoJ. 

BAOAonOKAOiMiniga ; Boh. tnobforfft ; ktdra baiwany 

cbwali , csci , im sif kfania , ^\e 06(enbienerinn , W>^httei 

tVUL SaJomona awrodfy fadne bafwochwaicsyny , if 
cicH bahran podJy. Przyb. Mi/t. 21. *BALWOCHWA- 



krdlewnie Banialuce; po rdinycb wydaniacb, w zbiorze, 
swanym: Antypafty malze/iflcie w Krak. 1736. - HiAorya 
ta, pozbawlona sensu, ledwie iui pods^dkdw leA zabaw^l. 

Wfg, Org. 26. tin Abgefc^itcrtfr (Homan: uiStUnli^e 
®rfd^t((te ha yrinseffinn SBantalufa." Fodobne mu ksiM^i • 

Woyfko afiektow nowo sarekrutowanych , Seym Diabidw, 
Czysciec Patrycyusza< Zabt, Zbb, ded. $• banaluka; lada 
brednie, gtupAwa drukowane, bafamuctwa, ksi^ika czyli 

pismo bezsensu, eln bumme^ abgefc^macfte^ $Bii(^. Day 

go katu swdy morat ! Z ktdrego rozdzlatu wzi%fei go, 
s banieluki , .' csy z kancyonafu? Zabtm Zbb, 86. Juici 
czasem i w k^cie pociecba sif zdarsa, Lepsza od banaluki 
I od kalendarza* Kras. lift, a, 66. §. 2. Ogolnie : brednie 
wsselkie , bayki , batamuctwa , fraszki , %VitXVifft\UXif 
VofTen, $l(f«naere|>ett/ hvmmti $nid« To nie ieA bana- 
luki , w csym m^ korzy^<5 scree. Kras* HJl. 2, 66. Prze- 
firzegf goapodars , .ie u niego ibraszy ; baoaluki to , rzckt 
iofnierz. Ojf, Str, 



Lie Act. Nied. baJwanom sluiyd, abgittetep ttfiheti, bfll BANCZASTY vide BaniaAy. 

Mtmbimen; RoJ/l iij\o\ouon\OHHiAH9mh } Rag.^fo- BANCZBK, csku, m. i. demin, iS</&/?. Baak, rin^ tU'mt 
Tom /. 7 



So 



BANDA. - BANDOL. 



( ®f (b ' ) IBanf , norein grfe^t wirb ( hem ^araofpiele le. ). 

PatrsJi gracze, iakby kogo do swego przywrabic banczku. 
Teat, a8, 9a. Banczki cis^gna^C Teat. i4. i4. 
BANCZYSTV, a, e, na k«zta!t bahki na wod^ie, peten 
baniek , b;^bel6w , b^belifty , t»\e ^a^etUa^dHcn, 90t 

SDalTerUit^en , fdii^en mxfenh , Maftg. runa na ury- 

nio przedtugowata , a nie baAczyfta, ani na podobiefiilwo 
siarnek. Spycx, 2oy. Sienn, ^od, 
BANDA, y, f. a. bando, Angl. band; Jtal. banda ; GalL 
bande \ HolL bende ; Dan. bande \ Cerm, eiHC SBOIlbe, (Ine 
^d^dllt^ (cf. i4ra6. bend,5>T. bando] j Kt'ncf. banda, shop, zheta, 
yerfta, zveternik; -Ro/T* ux^^Ka s zgraia , kupa ludzi, 
8p6!ka.'- Band^ gachow przy sobie wfoczyfa. T'eaf. 3o,6. 
5i. Zdanio to ieft Epikura, czyli Metrodora, albo tei 
innego teyie bandy. Filch, Sen, lijl, 1, 110. (cf. Bandos, 
Bandofka). 

BANDELA, i, f. 2. z fran\:, przcpaska biafogfowika, wflf ga, 
zwil^zka, binda,bandcla, etne SSftbetHnbe. Tr. 
BANDERA, y, f. 2. BANDERKA, i, f. 2, cf«/7f. - Vind. 
bandera, banderu, bandiru, ladjoufka veterniza*) Cam,' 
yrenddru, wendiru; Sorab, inf, ^annat; {obf. Germ, 
93iinleC / 9^^^^^ 1 ^?^^* bauniere \ Lat, med, banderla ; 
^/a/. bandiera ; i4n^/, banner j Swec, fBtftlft; ci. Germ, 
$Biinb, iBanbe); i^^^. Tjettamiza -, Croat, zaaztara ; 

Sorab, sup, tjoivniacjo^p weti^a Seben^wo; Rojf, ^xt^Tb, 

bie JUgge, ©djlffl^flagge; chori^giew z herbem , szczegol- 
mij nad maaztem okr^towym, z ktdrey kroiu, barw^', 
malowania w herby , pozna<5, iakiego narodn okr^t, Papr, 
W. ii 543. Dudz, 33, Pod neutraln^ bander^ Dufi(k2( 
przyplywaJy do portdw Francuzkich ftatki. N, Pam. 5, 363. 
Zefir plotna nadyma, i kaida banderka na maszcie flaie 
s\% igrzyflciem wiatru. JCarp, 3, 92. On krol krolow, 
-vsrddz wodzdw, Agamemnon smiafy , Pod ktdrego bander^ 
tysii^c naw pfywaty. Bardz, Tr, 242. (pod iego dowodztwem 

morikini, tthter felnen^ ®eecommanbo). J. Metonym, 

banderyj.okrfty, JUggfll /©d^lffe , ^a\ten. Nie w Eu- 
Topeylkich tylko , ale i w AfrykanfliicK i Azyatyckich 
portach, znaczi^e s^ bandery Sewedzkie. IVyrw, G, 609. 
^. 2. Bandera na dachu domowym, wjetrzi^ik, bft 99)ettets 
brtbn, bie ®f ttetfa^ne ; Rojf, copoMxa. Bandery na 
wierzcholkach dachow do pokazywania , iaki wiatr wieie. 
Jiluk RqsI, 3, 80. $. 3. Ufce pospoUtego ruszenia zowi% 
81^ banderami, ze kaide hrabftwo raszyto pod wlasn% chor%- 

gwiil czyli bander^, ojf: Wyr, fine (Sompagiiie DOm aligns 
meineti Sliifgebote. 

«BA.NDO, a, n. 3. obwofante, pbwieszczenie , ifftttKcfie 

fBefanntmad^uiig, 9u^irnfiing, STuMnbigung. W iarmark, 

gdy naywi^cey zewsz^d^ ludzi bywa , krdlewlkie bandja 
"woiny w rynku obwolywa. Pot, Arg, i24. Wszyftkie 
dwory powinny uczynid takowe banda i surowe zakazanie, 
aby chfopi z palkami nie chodzili. Hour, Sk, 22^. Bog 
wydai bando przeklfctwa awego na pierwszego czt.Q>'rieka 
i potomftwo iego. JCuHg, Her, 26. (cf. Bandyt, B^nit), 
j. 3. Bando s banda, poczet, orszak, zgraia ludzi, etue 

!Banbe, eine ^^mx sfRenfc^eti* Bando zapuftnikdw, go* 

downikdw, bieaiadnikdw. Ojf, Wyr. Bezbo^n^ matron^ 
B kraidw naazycb, z calym i^y bandem wywotad. Mon, 
69, 375." 
BANDOLET, u, m. 1. paa rsemienny, prsewicszony z ra- 
imeoia, utrzymui^cy paUu, bil^ Sdnbotrt, bet (XiemOl 



BANDOS, ^ BANDYT. 

ubec bet 9<^fd , woran ber ^M^^ getragen t»ttb. $. Ban^ 

dolety , gatunek broni ognifley. Xiok, Turk, 219. z'iXie 

srrt ed)teggfw<br. 

Bandos, a, m. i. iniwlarz naiemny, pocpolicie obey, 

ein frember gemietb^ ter <Sd^»itter. Bali ai$ bandoaj, ieby 

im aierpdw nie zatrzymano. Ofs, Str, 5. In fern, BAN— 

DOSKA, i, a. fine frembe gmiet^ete Sc^ttltteritttt (cf. 

Banda ). 
BANDURA, y, f. 2. BANDURKA, 1, f. 2. dem, RoJf. 

6aHAypa, Ko63a, 6a.\aAaiiKa ; J3aA. banbafffa, !ob&a; 

praec, navSu^a, navSoifa \ Jtal, pandora ; Angl, bandure ; 
Bisp, bandurria \ Franc, mandore ; Germ. ^Anbor^, SOJrtH- 
bore i Bo:fn, gusli^a , eghedde ■, z gatunek lutni z kr6tk% 

izyi^, lutnia Kozacka, fine 9ttt £aute, ble JtofafenlauU* 

Na bandurze brz^ka<5, Ofs, Wyr. BANDURZYSTA , y, 
m, 2, RoJJ, 6aH4ypiicnil) , gracz na bandurze, lutniAa, 

ber ^anborifl , 9)^anborenf}»ie(f r. Bandurzyfla gra , spie- 

wacy pod oknem spiewai^ , po calych taftcui^ nocach. 
Zab, 1 3, 2o4. Ze naywi^cey bandury uzywai^ Kozacy |ia 
Ukrainie, zt^d bandurzyfla j Kozak, fftt ^pfaf. 
BANDYCYA , BANICYA , B ANNICYA , yi , f. 2. Vind, 
pana, panftvu; f Car/2, wand j Boh, ptOp(lbe«i; RoJf, 
onaAa)j (wW. bando, 7ra/. bando; Cer/Ti. 93<inn ) s wy- 
wolanie obywatela z kraiu. OJlr. P, C, 1, 386. ikazanie 
flrony nieposluszney s^dowi na wygnanie. ICraf,Zb, 1, i44. 

bie ^friDftfung^ £arbe^verivetriing, SKd^t^erf (drung , U&ft. 

Banicya gtowna, wyguanie ze wszyflkich paiiflw koronnych, 
\iXZ OlDtxd&it\ banicya mnieysza, wygnanie z pewney cz^sci 
krdleftwj, ble Untetac^t; banicya s miafla , wyiwieceuie, 

ble @trtbtver»»eifung. 

BANDYT, BANIT, BANNIT, a, m. 1. Croat, bandisan, . 
bandiaanecz ; Dal, prognan , izagnan , prognanik ; Boh, 

toppomebeneC/ propabeitQ: Sorab, sup, v^Vii^9Uhaxii\ Roff, 

03eMCiiiB0BaHHua ; wywolaniec, wygnaniec, wyswiecouy, 

fin ^crbaruiter, ffierrplefener, ®e4<^teter/.ln ble a<^t (Jr* 

(tdtter* Banit yt cudzych kraiach znaczy oflatniego 
zloczyficf i z kraiu wywolanego ; w Folszce i do iadncgo 
a;(du nie nalezy , i nigdzie ^ go zapozwac nie moina. 
Mon, 74, 5o. Banita nie godzi sl^ przechowy wac , ani 
im rady i pomocy dodawad, ani z niemi obcowad VoL 
Leg. 7.^ 1218. BandytyiwywoTance, Warg, Cez, 124. Warg, 
Wal. 71. Nieszczfsliwy ia czfo-wiek, banit wytri^biony, 
JCul, Her, 58. $. 2. Lotr, rozboynik, naiezdnik, lu- 

piezca, ein ©ttflgenrduber, JBanblt. Banlty bywai^ 

cifikie Wiochom ^ ale przeci^i rzadko ktdry banit tm\ 
^mierci^ zginie. Gorn, Wt, H, a, Nie wazyacy iolnierze 
z zdobyrzy iyi^, iedno Tatarowie, Kozacy, bandyto^^ie. 
• Petr, Pol, 2,389. ''•* Iwnnici , przysi^inicy , lawnicy. 
Farr. 467. ^amUXXtXif Scbippen.- BANDYZOWAC, 
BANIZOWAC, BANNIZOWAC, BANITOWAC, BA^ 
NIOWAC, - owaf, - uie, Act, Niedok, - Boin, obantiti ; 
Vind, aapannti ; aadreuiti , pretirati , pregnati •, Cam. 
optujeti : Croat, bandiaati , odtirpavati, pregnati ; Dal. 
prognyti ; RoJf, 03eMcniB0BaniH i na wygnanie ikazywa<5, 
■wywolywad ». kraiu , wyganiad , wyswi^cad , idften, In ble 

%d^t erndren, be^ Sanbe^ vemetfen, vemetfen. Ludzie 

suchwali aiuaznie maii^ bydi oddaleni i bandyzowaui od 
Rzplt^y. Petr. Pol, 3i5. Przez ofb-acyzm u Grekcw iudzi 
niebezpiecznych wyganiali 1 baudyzowali na dziesifd. lat, 
ib. Jeiliby nie ftan^l gozwray, banitowad go zaras. Vol. 



*BANER. - BANIA. 

L€g. 5, 61. Tych, co ucielK , bandyzowaf. Warg. Cez. 

162. Uniwersaiami ich bannizo-vyaf, t. i. od c'ici odsqdziL 

SteteL 1, 200. Warg. Waf. 12. et 201. 

•BANER, u, m. 1. ganek, alunka , cinc Sfftdne, em ^aU 

fen. ^tawif diabot *Jeziisa na wierzchu kosciofa, na 

ganku, abo bancrzp. SekL Math. 4. 

BANIA, i , f. 2. w ogolnosci, rzerz wypukta , p^'kata, 

nad^ia, fin H\\&)\^tt , W)\tx , dufgeHrtfeiiet 

Radic: ^6rpcr; {zi. Auprlac, 9l^{\\t^^ , ^Ut^fX, uncfe 

b - if - ^lu^erHet, ^lugcrMrnc, ^lu^ct ^ Mvin^ ; 

b - In - baniafty, Aufr. plu^ig); Boh. battV, bh'; 
w - na - (Croat, banya s kubcl, kiifel ^ K/nr/. bana^ 
£ - nn - umywadlnik ; Rqffl 6anM r faznia ; cf. Laf. bal- 
neum ; iicc/, 6a H» = dzban , ?aznia , inde 
6iHiuniics z k^ipac si? •, cf. wanufi , Ger. ®nntte ; Swec, 
"wanaa^ Lat, vannus ; A ng h f ax /f^^nne; cf. Ger. ^CHItej 
Call, banneau, bennean ^ behnej cf. Laf. med. banna ; - 
Siovac (ana, tane, et Hung, banya = pudfo , dot, kopal- 
nja, gory kopalnc ). - Pol, 1. naczynie wypiikTe, brzn- 
chate, iakiekolwiek , do rozmaitego uiycia , eju bdllC^ige^ 
Qffif. Bania gliniana , ^klana , dzban wielki , tVCit bails 

djige 5anne , eine !8Iafe , £afe , fin 5ltw^ , 5. 83. ^^afTers 

ftaj, /?o//l6aiiBKa, KyBUiMH'b, KyGwiiiKa; Sorab. inf. 

^ana; Sorab. sup. bana, bciK; fftaran; Croar. stucza, 

knigla). Banla od przt'palania , alembik , etlt .T^eftiHitfoIi 
ten. Od palenia gorzaiki , bame, kotia p?ac^ po gr. 24. 
Vol. Leg. 5, 5n-. Kr^tna banla , abo alembik do palenia 
wodck, anguinea cucnrbita. Sleszk. Fed, k\^. Banie 
zakrzywiones retorty. Krumt. Chi. 5i. Banie od?^czalne, 
cucurbitae separatpriae. ib. 52. Eania ^klana do ekklxy- 
lacyJ. ^cAtf/rfr. 11.^ Bania elektry.zna. Cj. Fiz. ?)b?>. ble 
CI?Ctrifirmaf(6me. Banla u vriatrociHe«- i?o^. Do/. 3, 102. 

Mr ®lotfe an bet guftpuinpe, bie (lampane. Bania' 

powietrzna. Kniai. Poez. 2, 67. bania lotna. J'ras. l.iJK 
2.4c;, ballon, Kt/ir/. balon, oblu, bet Ellftballon. - Bania 
oHwy, naczynie, w ktorym si? oliwa sprowadza, pewney 
uftanowione'y miary. Of». VJy. fin ^tUvJ OcI)l, von bfr 
l^fnmter (9f 6|re ; Rojf. en^i^OBh.. - Banie roznego koloru, 
ktdrych uiywaij^ w kosciolach Ala ozdoby. Comp, Med. 
677. Bania do kwialow. Tr. garnek, Ikorupa, donica, fin 93(ns 
Wentcpf. Bania dlugbazylna , Dlugoszyika, Rojf. ^OAro- 
meKKa. - Improprie poet : Dannidy w piekle bezdenn^ 
bani? nalewai^. Simon. SieL 26. ( £ask? czyli poding 
mjtologii aito, rzeszoto , tobcnloff^ ?a^, ©tfb). Nie 
•wadz^ pszczolom osy , byle w swoiey banu Pot. Arg. i65. 
(w ule, wpudle, SienenfOtb). J ^ziki mfdrelc ( Dyo- 
gien) w ciemney siedz^c bani , Przeclez ku slonru rftd ' 
otwiera "wrota. Zab. i4, 97. Nar. (w beczre , 3*'iogenc^ 
In frfner lonne, J. Bania, Roff. 6aH« s Ja:Jnia, bad 53ab, 
btr9abf^6f. Banieres imi? ma przywlaszczonc od cieplic 
ibo od ban , z W?oika , to irft cieplych wod , ktore tarn 
t\. Boter 1, 3o. J. 2, Architect, bania, kopuJa vrj- 

pnkfa, galka na kopule, bie^tt^pel, ein 2)fld) in Jotm 

finet ^afbfugel' Nad samym grobem Panfklm bania leil 
Loscielna. Warg. Radz. 147. Bania na kszUh laterni, 
frxod kosciofa Kiiow/kiego. Weresz. Kij, 4. Budynek 
4awi wielki , podniesie altany i banie , azczyty , ganki. 
Tward, IV. D. a, ii6. j. 3. Botan. bania, rodzay 
roslinny, cueurbita Linn, brzuchaty, okr^glawy. Jiluk. 
I>jk. ly i6S^ Dyaie, korbaay, tykwy, arbuzy, meloiiy. 



BANIAL. - BANK. 



5i 



• ogrfrki do tego rodzaiu nalei^ , ba^ ®ef(fc(e(!6t bft Alltblgr 

ppanjcn; Sorab. inf. fcan'a; ^o/z. ^lucat ; M/f//'-. ^(u^er) ; 

Vm(/. et Cam. biizha, titkva, plotniza^ liqva : Croat. 
biicha , tipva, tikvanya , valyanka ; I'l/ng. toek ; Rag. 
craulla);- Banie, szczegolnicy same dynie, ^UtbiiTt'. 
W kwietnin banie sadz«^. Zaw. (-or. - Bania zjimorika, 
^a-norlkieiablko, kolokwintyda. A'rup. 5, i85. SoloCfUinten. 
J. 4. bania, ryba morfka, orbis, orchis, bCf 18<tU(fefif(^, ^U- 
fdjcnflfcb. Cn. Th. - J. 5. a/fusionef ad ampfifud. Leh 
lak bania Teat. 43, c. i5. lVv6. { iak pndlo ^ iak antal, 

ein ^opf, fo bicf, wte fine ^onne, wie ein Jrtj, roie eine 

8cftad)tef, wit' fin ^lIfH§). Glowa iak bania, a mozgu 
nic. Off. Wyr. Babfko, iak bania, opaste. ib. - Personif. 
bania = brzuchal, pfkaty, pods^dek, !X^ttfban(6, JJltftVamfi:. 
Bania nalana, nabrzmiah', nieprawdzlwie t?ufty. Off. W)r. 

ein anfgebunfener 3)i(fbatic(»; Metohym qpoy, ein ^tmu 

fen^Ofb. $. 6. Zfota bania , miafteczko w W^grze'h. 

z .stawn^ lekarni^, fin ^tttbt*en in UttQatn , wit finet U' 

rii^mtcn SfpOt^efe, zkqd AV^przy oleykarze, wlocz^cy «."? 
po Polszcze , wynoszj^ leki ). Przediodaili przez Vi'wi 
nasz? "V\>pry od zlote'y bani. Teat. 18, b. 65. Oleykarze 
imieci Wc|;ierfkie od z/otcy bani H nas za pieniijdze prze- 
dal^i. Perz. Lek, 338. Szydz;ic, o lekach nie^lvJizecznych, 
podeyzrzanyrh, Ctnacf fa[8etf|>cn. - Beriv. banczafty, baft- 
czyfty, baiWafty, bauicczka, baniiiazka, banka, dzban, 
dzbanek , dzbanerzek , dzbaniiszek , baniecznik , bankarz. 

BANIALUKA r/r/e Banalnka. 

BANIASTY, BANGZASTY, a, e, na ksztaft bani lub banki 
brzucbaiy, pekaty, wVpukfy, tattd)!^. ( Aufir. jXw^X^y^ 
Boh.bCiXC^1b^\ Crtr/-/2. tiqvaft •, /JojQC Ky6oBamMM , Kvfio- 
DiicmwH. BAKLECZKA. m/e Bafika. BANIECZNIK 
c/Ve Bankarz. BANIECZNY, a, e, dobaniek naleis^cy. 

Cn, Th. Jlafcgen?, ^olben--. 

BANICYA vide Bandyrya. 

BANILIA vide Wanilia. 

BANIT vide Bandyt. BANITOWAC vide sub Bandy2owa<5. 

BANIUCZKA , BANIUSZKA , vide Bai'ika. 

BANK, u, m. 1. BANCZEK, czku, m. 1. dem.(tb. Ban- 
czek), 7/"fl/. banco; Ga//. banque ; Ger. tie (^e(bfe(0 
5Banf. Stof wexlarflcj, fkfad pieni?dzy, kantor yrexlariki, 

bet ®e*ffltif*; bie SBec^fefbonf, bte 95flnf. Zt;^d banks 

■wekzlarftwo, kupczenie plenifdzmi, Dudz, 33, uftanowie- 
nie prywatne Jub piibliczne , gdzie biori^ i poiyczai% 
pienifdzy, zaprorent, czynsz, prowizysj, optat? roczni^, 

ber ©flbwed^ffl, ©flbfiaitbfl, t^a^ SBf^ffi^aud, bie ©anf* 

Czorauies nie dat pieni^dzy moich na bank, a ia przy- 
szedlszy, wzi^lbym ie byl z licbwJ|? Radx. Luk. 19, 23. 
(czemuics ich nie dal do licbwiarzow ? Bibl. Gd.) 
W Anglii W0I4 siimmj ikTada^ na bankach, nii za nie 
grunta kupowad Wyr^'. G. 44o. Bank trzyma^ : kupczy<5 
pienif dzmi ) bank pu^ci^s bankrutowad. Cn.Th. U niego 
iak w bankn : ma zawsze gotowe pieni^dze. Off. Wyr. - 
5. 2. We grze faraona: bank, doftawianre pieni^dzy go- 
towych do grania , wygrywania, bie SBanf ittl ^^ataofpif le. 
Jeieli gra w karty, patrzy na banki, pienifdzy nie rach^iie. 
Man. 65, 124. Na coi mam ftawia^? Na to, co w banku. 
Teat» g, 48. Ci^gn^c bank mowi : siodemka przegraie, 
oamka wygraie. ib^ 22, .4^ Mam snaczn;| sub^anryi^, 
afTamble i banki 11 siebie otwors^. ib. 25, d. 26. { gry 
azardowne) fg'lr, bank komu trz^ma^; mie<? go ^.a'.yis'ym 



«» 



5^ 



B A N iC A. 



od «woi<5y woli , eineit vtn fidf alf^in^l^ Mten. Off. Wyr* 
II, MUit. bank waiowy, tawy , elttc f leliie (5t^6Jung iinteti 

«n bet fbtn^m^Xt, bie 18«nf. Tr. - (Croat, banki, klupi 
odgalie, Tranflra).^ /)cnV. bankier^ bankierz, banki erowa, 
bankierka, bankierciyk, bankieriki, bankieroiVwo, bankrilt, 
bankrutowa^, pobankrutowad , debankowa^, xdebankowa^. 
BANKA,i.f.a. BANIECZKA, BANIUSZKA,BANIUCZKA.i, 
f. a. dem. Subft. Bania , Boh. hoxCU, batl'cicfa ; SJqyac, jbaitf « ^ 
Sorab. sup. bon'ftf/ ttfOt^ntif, bonc^f ; Rojf. 6aHOHKay 
■yCiiineHKa, ( 6ftH&Ka s lasiefika ] ; Croat, buklia, buklicsa ; 
Bosn. orkulicch, ugljenl^aj ( Vind. bankas fkrzynia). na- 
csynko brauchate, pfkate, wypukYe, eltt fUtne^ hiXi&ii^U 

0ef4| / 8loik , puszka , mt SBiScbfe, efti JtdfcWen. Waisil 

bafikf oliwy i w jlal 119 glow; icgo. Budn. Sam. 1 o, 1 , 
banieczk^ z oleiem. Leop. 1, Reg. lo^i^ Krew S. Janua- 
ryuaza w banieczc^ kryaztafowey. Wez, Zap. C, 4. (cf. 
amputka). Bahki pefne wonnoici. Rey Apoc, 34. 
Banieczka abo iabtiiszko, w ktdrym wonne rzeczy na szyi 
naasaiJi. Mqcz. Ba6k» malar ika, w ktdrey farba, afoik . eUl 

' gotbenbiic^^cben, 5«rbettt6pf<^e«, JarbenpiWc^en. Ziedney 

ba6ki dwie ^cienie malowad , duas parietes de eadem 
deal&art fidelia. Xosx.Lor.ii. (cf. iednym obiadem dwt 
weseU opf dzad, iedaym pociikiem dwa wroble ubi<!, iedn% 
ogank^ dwie xniichy zabi^). - CA«m. Ba6ka, alembiczek, 
eitt (teiner DeiliQitfotben. BaVika poiemna, w ktor^^ wodka 
ciecze, gdy w drugidy pali^. SletzA. Fed. 4od. vas recU 
piens , btt ^cbeibefotbett* $. Baiika barwierska, 

tfklaneczka etc. barwierika, naczynko do naci^j^ania krwi, 

«(^t6pffopf, 6<^r6pf9M. fioh. bttn'fa; Roff 6aHBKH, 

pOUCRH; Sorab. tup. fonfl; Vind. kuffa , kufe , kufize, 
kupize ; Corn, kupiza , kup^ze s Rag. kuppiza , ventuza )^ 
Banieczki do krwi ^ci^gania, Perx. Cyr. 2, 128. Bafiki, 
kt6re do ciata przyilawiai^ , krew z niego ci^gn^. Hub, 
Wft.:io5. Baiikami iad z rauy wycii^gn^d. Haur.Sk.koi. 
Lepazy ieft sposob ^ ftawiania piiawek , nii aiekai^ce ba-^ 
nieczki. Perz. Lek. 346. Ba^ki flawi<: rzezane. Cziach, 
Przyr. G, 4. Ktdrym obyczaiem inaij| bydi baiiki ftawiane. 
SUn. 4a 1. Ba6ki tei puazczaniem krwi sowi^. <6. 4ao« 
Baiiki ftawid, Boh. bdU^fp fajet; ban'fotoati; Sorab. sup, 
fonii {labmati; vind. kufati, kufe pollaulatl , f(^ripfm. 
AtUgor. Profno aif trzesz mydtem s aol^ ,' Je^li cif nie* 
cnoty bolj^, Nie wyciJ^gnieaz baiiki^ tego, Co masz w aercu 
azkodliwego. Rey Zw. aSy. b.^ Afluz. trzebaby xnu na 
glowie po(lawi<5 baiikis cokolwiek mu gtowy oftudzi^, krwi 
B gtowy ^ci^gn;^^, kura czarnego przyto^yd , szalon^ gTowf 

uleczy^ , man muf ibm bai ®ebini (dutern ; er tft verrdcf t, 

toll. P'ig' bafiki ieden dn]giem(i sadzid ^ zYorzeczy^ , cer- 

tare maUdictis. Mqcz. wec^felfelttg etnanber »a* anb4m 

gen, fc^mdb^n, fc^impfen.' $. Botan. bafika, maTa dynia^ 
korbaa maTy , citt Helnet JtlUbiJ* Tr. J. Bauka soli, 

balwanek soli ,' eitt @alab|[6tf<^en , dn ©tricf jSteinfdJa. 

Jedna aol doilawana • bywa w sztukacb czyli w bankach, 
dfuga w okruazynacb. Nar. HJl. 4, 288. ( banci4m sails. 
Herb. Stat. loa. vid. Balwan). - ' 5 ?• Ba^ka na wodzie, 

bjibei, eine ® afferMafe , ein ®afferHiij*en. Wnet si^ 

wznosid ima , na ksztalt banki , co wialrem na wodzie 
ai^ wzdyma. Otw. ^Ow, 4a6. Bafika deszcz na wodzie 
Enaczy. Pot. Pocx. 4oi. Bafika na wodzie, cos mdfe, 

kriiche, nie trwafe, fWe ffiaffetblafe, ©etfenbJafe, ttxo^i 

febr {Berg4n0{i<^e#/ ' P»J urodxe&iu czlowiek ieft iako 



BANKI£R« ^ BANKIBT. 

piana^ po urodzemu, iako ba6ka na wodzie, kt^ra si^ 
lada wiatrem zacbwianli, wnet ftiucze. Rey Zw. 476. 
(cztowiek nie diugowieccny, sawsze w niebezpjeczefinwie 
Kginienia ). Baiiki mydlane > kt6re dzieci z myd!a rozbet-* 
^btauego puazczai^ przez alomkf , Setfettblafen. Bogactwa, 
szczere to dymy i ba6kl dzieciane , ktdre z wierzcKu 
pabrzmiale , a wewn^trz ^czcze, i nie ' ti:zymai4 w aobie 
nic innego, iedno wiatru trochf. Birk. GL Kun. a8« 
Mydlane bafrki, Torz. Szh. i3o. - BANKARZ, BA* 
NIECZNIK^ a, m. 1. co bafiki robi Ciu Th. \k. bet 

0taf<^emn«(bet, 9(iirenma<t)et, jtolbenmacber. (cf. Lagiewnik). 

^. a. Baniecznik do przeciaania (kdry, cubus scarifica-^ 
tir.nU. Czerw. Nar, 8. Vind. kufnu ahelesu, bd^ ^Cbt6pfeifeil* 
Piiawki, przez wynalezieuie baniecznikdw do krwawych ba- 
niek flawiania, w saniedbanie iidi poczynaly. Perz. Lek. a 46. 
]3 ANGLER, BANEOBRZ, a, m. 1. Sorab, sup. p/neintf; 
/{a^. pjenesnik } Slovac. pen*ej0men'ec » Hung, ^inx^ 
yaltd ; i?cc/» et Roff, n'B'HHUCHHK'b , M'^HOBigKid), 
xnopTKHSiKL , CO pienifdzmi zyfleu azuka, bandlarz pie- 
nifdzy, kupczJ^cy pieni^dzmi, przetoiony nad bankiem, 

pan banku , fin SBanquiet, SBei^felben: , ®e(bi9ed^)let 

(cf. Kambierz). Naznaczamy ftudentom w Krakowx* 
bankierza, ktdry bfdzie miai doftatek pieni^dzy, ku po~ 
iyczaniu im na zaftawy. Herb, Stat, 689. $. We grzo 
faraona, bankier, bank trzymai^cy, doftawiai;(cy fla- 

wi;icym, bet i8«tt^«ler - im ^b«taofpie(e, Wszjdzie ftoiai 

ftoly obsypane zlotem , aiedzj^ bankierowie , tedni wy^ 
bledzeni ftrachem, drudzy eapaleni chciwo^ci^. Zab, i3, 
31a. §. a. tr. Bankier ; zapasny w grosz gotowy, pie- 

nif inik , Job , eitt gelbrei^ef ^enfi^ , ein ^r6ru^» 

W o^miu duiacb wydadi za ms^i^ dwie cdrki ; na to chyba 
bankier ktdry wyftarczy. Teat. 7, b. 4i. BANKIER- 
CZYK, a, m. 1. dem. mafy bankier; czeladnik ban- 
kieriki , ein fteiner fdawivAex ; ein SSe^^tlergtbi^Cfe , 
gBe<biTecbud>b«lter. BANKIERKA, i, f. a. Kobieu 
bank trzymai^ca , bie iBan(|nierinn , bie eine SBanf 

biit. BANKIEROWA , y , f. a. iona bankiera, 

bie ^tavi e\ne$ Sanqniet^, bie iBanquierinn* ban- 

KIBROWNA^ y, f. a. cdrka bankierfka, bie fdaHi 
qniergtO(^tet. . BANKIEROWSTWO, a, n. 3. Stan 

i obcbdd bankieriki , ba^ SBecbjlemefen , SSe4(Ierges 
loerbe. (. Bankier z ion^ , bet iBanqniet mit feinec 

%tau. - BANKIERSKI , ♦BANKIERZKI, a, ie, Ra^. 
pieneznicki, ffiecbjlets, IBanqnieT-, iSe(^fe{:, wekzUr- 
iki ]. Czemiiie^ nie da! pienif dzy moicb na ftdt ban- 
kierzki ? i. Leop. Luk. 19, a3. (na bank). Fo ban- 

kieriku , anf SBrc^ieiet STrt , wecbflerifcb* 

BANKIET, u. m. 1. BANKIECIK, a. m. 1'. dem. a franc 
uczta , nroczyfta bieaiada , Boh. pmUt, XdhdWatltp, tV^at l 
Sorabfup. bofl^na, Vind. goftaria , goftitje, golhivanje, 
jedkiivaria, goftnu jedje*, Carn, goftarya; Slavon. goftba, 
csaft; RoJf. nHpl) , nupymKA, HHpuiecmBO , ba^ fBtttls 
lett/ hn ®(bmau^» Kilka razy w rok bankiet aprawowaf, 
na ktdry zapraazaf przyiacidf Zab. 1 1, a 5 4/ Kaidy a ay- 
ndw Joba co tydzie/i bankiet ftroif, J w domu awoim 
traktowaf i poil. Chrome. Job. 7. Sprawia^ 1 zjada€ ban- 
kiety, Wszyftko nie zylk ieft kalety. Dwor. H. Wazyjcy 
gtdd cierpi^ , a on bankiety ftroi. Cn. Ad. laag. Jednym 
bankietem dwoie wecele odprawi^. Cn. Ad. 3i3. (dwie 
mrony za iedn^ nqg^ utaptd, na ieden raz dwie wieczerxe 



BANK - BANKR. 



BANKI * BARA. 



5^ 



o^ravi<5). f,' iraruL sprawi! mu nie lada bankiet , i. e. 
^or^c^ lainiJi , nakarmii go ziego , He sif a nim ohfzedfy 

Qcz^aowa! go , h ffat i(n f<^6n tractttt, f^at xf^rn r ec^t ben 

SiOpf %tt»(i^en* Lwa pogUazcz, albo mu kiiem pogroi, 
obacsysz na iakim bankiecie bf dzieaz. Fafib. Dif, G. 3. 
f V obertasach , w niebezpieczeMwie , ^txU%tVL\lt\t f ®t^ 
ffttr}. 3. ArtilL baukiets Uwka ^u. v. jak. Art. 3, 286. 
BANKlETNIfC, a. m. i. B ANKIETNICZEK , czka. m, 
1. dem, bankietui%c J , rad bankietowad, bankiet sprawu- 
i%cy, aa bankiecie b^d^cy biesiadnik, godownik, Boh, 
f»af9te(, flMfOWnif, Sorabfup, ^ejl^umar, Rojf, nKpuie* 

cmeoBanieAii, ber SBanfetieter, ©<ftmaii^grt«, iCtactirer; 

^d^maufft* Abraham tak niegdy onemu, \V piekle ban-- 
kietnikom mdwit b^d^cemu. . . . Kulig. Her, 211. Mity 
ten baukietniczek , dla ktdrego osobne wiao i chleb goto- 
wala. Birk. Ex. i5. 6ANKIETNY, BANKIKTOWY, 
a, e. Sorabfup, ^pfljUKft, Rojf, nap huh, biesiadny , go- 
downy, ucztowy, ^^maViiif ^aiUjUets, Jui zemdlona 
uoiecha bankietney godzlny min^{a. Bardz. Luk. 180. 
A gdy w bankietnym haUsie, Foczn^ rzucad kufle na aif . . t 
Anakr. 61. Siedm m^idw bankietnych u Rzyjnian, epu-' 
iones. Bardz. Luk. i5,. BANKIE TOWAC , owat, uie, 
A&. Nied,^ Cam, go dim, Sorabfup, (ofliuptl/ Boh, IxOd' 
fl^ti^ Bojf. napOBaniB, nHpinecmBOBanib, bi«siadowad, 

godo^ad, fc^maufeii, banqnetiren, CaTy lud gtod cierpiat, 

a on kosztownhe bankletowat. iS**. Zyw. 3a3, Traci po- 
pularyfla , bankietuie, daie^ rozprasza fortunf. Mon. 65. 
48. J. tranjirive bankietowa^ kogo? czeftowad, tttfCtitCtI/ 
fctiren. Wide aziachty naprpsiwazy, bankietowa! mi^ na 
palacn swoim. Warg. Radz. 3oo. S^siadow swoich ban« 
kietui§. Pafzk. Dz. 86* Ubankietowal one panie swoie. 
Star, Dw. 32. Bankietowad si( wzaieranie s cze(lowai5 
aif wzaiemnie , fj(^ We<bfelfrtti9 ttactlren. Job za syndw 
swoich bankietui^cych «i^ wzaiemnie , ofiary czyni^ 
Chrome, Job, 4. aliter. Recipr, bankietowad aif 5 bono wad, 
lusztykbwad, uiywad, fl<^ tX^btien, fc^ bene tbwtt, giltlW 
tffrxn, tOObf fepn taffen. Si^ d^ do (loiu w inszey sail i ban< 
kietui^ 8i( z radoici^. Star, Dw, 54. W wannach caly 
dzien 'trawili , tarn iedli , tarn ai^ bankietowali. Petr, 
Wod. II. . ^ 

Deriv.^ dobankietowad , nabankietowad , odbankietowad, 
pobankietowad , przebankietowad , rozbankietowad , wy* 
bankietowad. 

BANKOWY, a, e,' od banku, S3anf :, SBet^jlertan! s , As- 

sygnacya bankowa.- 1. 6ANKRUT, u. m. 1. {Cam, 
kant, RoJf. npomopiKiia ) z Wto/k. bancorotto. s BAN* 
K.RXJCTWO, a. n. 3. upadek kupca, niezdolno^d do za- 
placenia diugdw urzfdowi doniesiona, z przekazaniem 
mai2|tka lego na wierzycielow , titX SbWiVC^X , ^iinfetOtt* 
JCras. Zb, 1,* i44.^ 2. BANKKUT, a. m. i. Rag. popu- 
xndt, popuznivaz. ) ten, ktdry bankrut zrobit, zbankru~ 
towany, na mai^tku upadty, bet $Ban()KetOtrtet , eitt Joils 
f tOttet ^(tnn* Dtuinicy , bankrutowie , nie mai^cy apo«- 
•obu do zaspokoienia wierzycielow, Nar, Hlfi, 4, 24 1. 
BANKRUTKA, i. f. 2. zbankrutownna , bte SBanfetOttte? 
retfotn. - BANKRUTOWAC Jnrranf. NUd, zbankrntowatf 
Dok, Boh. ptOfttpcltf, bofupctti, Rojr. nponioproBaxnBcfl, 
opomoproBuaaoiBcfl , Rag. popuznuti , poklekputis 
bankrut robid , tracid sif , mai^tek utracad , mai^tek z dy- 
mem pu^ci^f p6ysdi s torbx^^ na dsiady, upadad^ ubo^ed. 



(Attf etotfleten , SBanf rtott mac^em §- figur, Kobieta*. 

ktdra zbankrutowata na bonorze, wielbi wilyd, cnotf. .». 
Zab. 5, 60. ( ktdra uszczerbek ponioata na honorze ). 

BANNICYA vide Banicya. 

*B ANSKI , a, e, od Bana cayli Bandw ( cf. Ban ) = W^gi«r- 
^i V Un^etlfd^* Chociai Banikich miail nie mamy, nic 
o to , Samo do r^ ku przycbodzi nam ztoto , Za ^hlebem 
]d4, Lecbom nie nowina, Fdikufki wina. JClon, Fl, B. 
1. b, (Polacy sa aboie frymarczi^ aioto i irino Wfgier«« 
ikie). 

BANT, a. m. 1. Rqjf, SaHmL, SiiHniiiKl), a Niem.- wft^- 
ga , obr^cz , ba0 93anb; bet 9lelf^ ( cf. Cybant ). SJupy 
pioitowe dwom& bautami ^5i//i j uymowaf. Warg. Cez, 8i- 
Staple dobrze bantami zwi^zane, Torz, Szk» i4« KrokieW^ 
dwa razy zwi%zana bantami. ibf 

BAR^. u. m. !• miaflo Polfkie na PodolUi od Krdlowj Bo- 
ny zbudowane , ktdre od Baru miafta W!o0(iego , oyczy-> 

zny awoicy zwata. Gwag. 327. eine ®tabt III ^oten, tin^ 
In 3talkm cf, Bajrflti, 

B ARAKA  i. f» 2. Jtal. Gal/, Hifp. Arab, podfa cbata , bu- 
da iotnier/Ka, bte iBdl^afe* W porcie admirat poftawii 
baraki czyli bndy dla maytkdw. Pam, 83, 2, Ii5.  • ^ 

BARAKAN, a. m. 1, RoJf ^apaaHb, Jtal, barracanos, 
gatunek wetnian^y tkaniny, bet betfail, eitt ^ett^. BA* 
RAKANOWY, a, e. RoJf. !6apiLaH0B&za, ^ barakanu» 
t>On ©etfan. (tff/?i«^. Barch4n), 

BARAN, a, m. 1, Shvatz, batatt, ^etatt; Mofovf batan; 
i9oA. bftan; Sorabinf, haxan, Sorabfup. ^6tan^ 

RoJf, 6;ipaHl), Eccir ^opsLub 9 6apaHl)^ 
QBenby (Hung, barany agnus^ Hung, oarom 
pecusi Perf, barah, cf. Ger, ^4t/^ar, fera, 
Heb'r, 1» pars iuuencus.) ; Bofn. braT» 
cyan, Croat, oven, jaracz, brau j Slapon* 
ovan-; Vind, ouzhji kosel, oven; (7,ar/i..OTn^ 
( cf. Owca y cf. lajrcsak ; Boh b^TtflO e grex. 
Corn, b^av, cadaver animalis occiji, v, g. 
arietis; brayirs pwcarz); /'^A baraii aamiec 
cafy do apuszczania apoaobny ; aamica rodzj^ca, 
owca. ICfiik Zw, 1,255. am oriesy bet ^(^afbotf; bet 
SSibbet. Baran trzodny. Sien, 270. Ofiarowaf 0w# ba- 
rany. 1. Leop, Levit, 23. {Dualisi d^dch bairanQw). - 
Phraseol. et . Prov. Baran boiailiwj , chod pia wielkie' 
rogi, Zool, 36 1. Driy na baranie wetna , kie^^ owc^ 
ibrzyg^. Mon, 74, 338^ (gdy piefjca bii^^ le^ek aif boi). 
Baran wrzeazczy, a wefua na nim trzeazczy. Rey. Zw, 72. 
Baran beczy , a wilk drzer ^i pt/icz przeciw moinieyaae- 
n^u nie pomoi^e ], Jak barany ich pQwi^zaf. Weul, Dan* 
262. (iak pwce, rote .©C^afe/ ®<ft<if(&en). Baranie, ^Jo 
m^d wody. Cn, Ad. 9. ( podfug owey Ezopa bayki , )^a- 
ranie i wilku u zdroju). Winien mu, iak baran wjtkq^i. 
Cn, Ad, 70,- iPrpv. Shvac. IXOXU Xii bubc bayfttl, ^XiX je 

pfa jlmUna. ^({uge fa, gafo toil a batati, ja)^ kot ze 
psem. ^ Boh, beU fe betauettt, a trfa co f ojf (, SBetan fe 

ria fto^ t0b9 fpatlffi). Mdwiwszy po baraui©, tr?eb^tei co 
i po wilku rzec Ryf. Ad. 4o. Pot. Arg, 5i8f ( w ai^dzie 
i atabazy i duiszy powinien bydi ati^cbanym ; i winny 
nie ma bydi bez obrony ) O weln^ im tylko idzie , o ba- 
rana malo. Rey, Wiz, 106. b, (nie 6 twoi^ oaob^, leek 
o twdy mais^tekj nie dba o chfopa, tylko o pa6azczy- 
zn(]» Kto barana pragnie, niecb pro^ o ia^ni^* Min* 



Radical, 
b - r - n 
b - r - m 
b - r - - 
b - r - h 
J) - r - ▼ 

b - t - - 
f - r - - 

p - r - - 



^4 



BARAN ^ BARAN 



J?>r. 3, 355. (by ogonek poloiyd liszka ^osi)*' J. Baran 
( oczyszc2ony, pokfadany)s flcop, ber ®(^6)|>^i cf. Barant- 
na. - {. 2. baran murofoniDy, taran *, Dalm, boran , Croat, 
OTcn, Eccl. 6apaHb , cni"fcHo5HrnHoe opyA'iei oeeHb, 
K//ii/. sidni podiravpz , reftrupilu ; r<7r/7. reftropilu^ Boh, 

M; ^^''' ^^t Oturm^ocf^ 9)?auerbi'f(f)er , <Uugie i gmbe 

drxewo, na cscle niai«'y:e gfowf baraiii^ zelazn:^ , ktore 
iotnierze na r^ku ku murowi z wielkim p^dem nie^H 
i mur rozbiiali. ChmieL i, 463. aries. Uderz^ w mur 
baranem. Krom. 128.- J. 2. A, baran, baba do wbiia lia 

palow , bcr IHrtmmWocf, bet Otrtntmler, Boh. et Shvac, 

be ran ( Boh, brraniti fjlncare ) ; Sorabinf. bflMn. Bara- 

ny czyli kafary do wbiiania palow na uiofty. Rog, Dos. 

2, 70. 5. 3. Baran, herb,^ dn aSappctt, vid, Junosza. 

5. 4. AJlron. baran na niebie, Ec^L OBCH'b , Slo0ac, ffo= 

pec, znak niebieiki , piei-wszy z dwunaftu, bet ©Ibber XWX 

ttHcrfretf?. Zebr.^ 5. 5. baran, fiilro baranie , koiuch, 

• ber <@d^afpe(j» Lepi<«y bydi o baranie, albo lisim grzbie- 

cie , Niz po ^mierci gronoftay tylko na porlrecie. Zab, 

12, ,170. Zabt. Na rodzlen cbodzUisiny yr baranacb , 

Mawial o awey mlodo^ci Zygmunt I , w swi?ta ftroilismy 

si^ w Ifsy. OfsoL hijl, Zyg, Ubo;^i baran musi za piccera 

rzekaL^ ^i sif i tcbdrze pierwey odpra'wiJ\. Rew Zw, 70. A, 

(iak ci? ividzij, tak cl^ pisz.^ , ^iUlbet TWad^ett 2eMte). 

Po baranie go fkropit, po ko^.iirhu, do ^.yvvego , dori^t, 

er btft irjm Hi jell burcftgegorben, er l)at Ibm tie ^ucte 

tjptf^efc^^fa^en. O/j. Fl/>7-. Na barana kogo wzi^^t, prze- 

. wicsic go od szyi na grzbiet, iemanbeit ^ocfcn, lb" ««( bett 

, 9li)(fen nebnten. J. 5. b, baran , opuszka, oblozka, obfog, 
braraka, okfad okolo czapki. Ojs. IV^yr. fcfld ^ebrinie »P!t 

(S*fl!f<'iren i- 93. an ber 9}?u6e.- BarAXEK, nka, m. i. 

flre.77. BARANECZEK, czka , m. 1 . c/erm. i?o//. 6apa- 
Meijl) , eapaiiieKl) , Slovac. et Boh, bctflnef , Huny^, ba- 
ranyka , Rag, Avnich ; Carn. wizhek ; Bojn, jarcicch ; s 

dorosieysze iagnl? samicc, bad S5o«Jlanim, bad £rtmm. 

Chodzi za niin , lak baranck za owrq. C-orrr. Z>«^'. 3^9. 

(iak ciel^ za krowf| ; ciefi iego). Klo kiedy widzlal kom- 

pani^j barankdw z wilkami? Birk, Ex. A. 3. b, - Quoad 

manfuetudinem, gamm, 2an!md)en. Baranek cicby. P/e/rt 

JCat. ^o, Lagodna, pozvvala mi 8ob;| powodowa(5, iako 

baranecz^k. Teat. 11, 127. MiToi<^ Iwa w baranka prze- 

mienifa. CrocA. W, 278. (zlagodnial, zlaikawiat). Wszedt 

iako baranck, a zaraz iak lew ryrze<5 zacz^T. Sk, Dz, 58 1. 

Liazka chytra , barankiem pokryla. KuHg, Her, 116. Na 

poftawie baranek, ale lis na mybll. Rey, Wiz. 77. Dxabel 

raz barankieni , drngi wilkiem. Biat, Poji, 245. Jaki mi 

baranek .' trusia , niewinis^tko , obludnik , licomiernik , fa- 

ryzenaz, f(n S^tn&^Ux, On ieft tak nievrinny, iak Eglpt- 

iki bai'anek, ktory i mnie samego nie raz ugryzie. Teat, 

22, A. 128. GoUfz,^ J. Theol, Moral. .Yioz\y za zTych , 

baranki za dobrycb ludzi lior^ si?. Brud. Oflaf. B. 10. 

S36(re unb Mmmrt (obet S*afe): bie Wen unb bie ®u= 

ten. Baranek , bydlf to, "wedhig Aarego zakonu cb^dogie 
i czyfte ; dia rozmaifych lego wlasnosci dobrycb. Bog we- 
dlug czfowiecze/iftwa mifdzy innemi zwierz^ty raczyl si^ 
barankowi przyrowna/f. Sitn, 270. Ht ®OttedIamm, 
£«nmi Sotted, €bH(l«d Sefud. Wsz^dy piamo S. zowie 
pana a odkiipiciela naazego barankiem. Rey. Apoc, 52. 
Baranek s nleba iedyny, Jdzle darmo gTadzic winy. Groch, 
W, 63. Baranktf boiy, ktory gladziaz grzecby s^ata. 



BARAN - BARAN. 

nnihiy sif nad namts formufa litur^ii. - tr. Baranek boxy, 
chlcb boiy, hoftya , oplatek poswi^rony, ^[^ gewel^ete 
$0(lif. fl/tVer baranek boiy, ^wi^toic woflvowa z wyra - 
^enieifi baranka wielkonocnego , aj^Tiitszck , etn ^\^nild 

S)pt, ein ©tiicf 2Ba(bd mft bem SStfb? bed ©ottlamnitd. 

5. Baranek wielkonocny, u iydow, Pasqha, ^^ DflTt: 
lanint. Spytat sif iyddw: co si? roziimiei^ tc ceremonie 
ofiarne, co znaczy baranck wielkonocny? Biat. PoJ}, 
i83. - U katolikdw baranek wielkonocny, baranek pie- 
czony, nadziewany na zimno, iftotna zaftawa w ^wi?co- 
nym na Wielkanoc. Takie baranek z chor^^giewk^ , znak 
niewinnego baranka tryumfuii^cego ; taki w iwi^conyin 
ftawia si? na ftof, wyrobiony z mas{a. Ofs, Wyr. bad 

Citerlamm, ein gebratened geffittted gamm, bad ^auptfliuf 
unrer ben gewelbten Jfelfcbarten , ble am Ct^crtage fart 
genoffVn werben; ferner: bad i^on ©utter fleformtc S3ilb 
teS trtutttpbirenben Cflerlamind mit bet Jabne, hdi unter 
bem gewelbten Sfe!f*e mit auf bie Itafel ^efteilt n»!rb. 

J. 2. baranki, ikorki baranie, Ro/f 6apaHKH, (cf. mep- 
Ay xa., MCpAyiUKa ) fidmmerfelle* Do podszycia zimo- 
' wcgo od;!ienia zazywai;^ si? baranki Tatarflcle, pifkuio 
k?dzierzawione. ^iuA Zw, 1. 273. {cf. Barany, pod a!o- 
wem baran 5 ). Baranek u czapki , opiiszka , obfozka ba- 

rankowa, bad ^eltim »on EammtrfeDfcben an ber g)in?f. 

Cznpka z si wyra barankiem. Cfs. Wyr. - ^transl. iX^/. 
z rogami cbodzi , a ^ona w baranku. Pot. Jow. 2.20. 
(o francy , i aposobach Icczcnia iefy , cf. delie dfboi^e, 
metle). - j. 5. baranki na niektoryrh roslinach , p;\rzki 
kosraate, bagni^tka, kotki , 6cl>ifcbfn^ gdmmetcben, ^0^= 

d)en, qjalmen auf einigen ^jfanien, (Rojlf, 6apaHHHK:b - 

plerwiosnkn ziele). j. 4. baiam^k plak, bekas , kozit-U.k, 
od gtosu, ktory na powictrzu buiaiqc* wydaie. Zxol. a48. 

ble i?immeli^iiege , ^U Sefbfd)nepfe. C RoJ', GapaineKL, 

cf. Baraszki, baraszkowad ). j. 5. Bofan. Czyl>y bara- 
nek , agnus cajitis , drzewko male , nicktdrzy Wloflt^ 
wierzb^ zowi^ ; uzywane chciwobV clelpsii;^ ulki ; mia 
1 czJowteka czyni pokornego , iakoby baranek. Crefc, 474. 

^enWaram, ^eufibaum.- B\RAM, ia,'e. Boh.Uxm, 
Siomc. Uxani, betanci, Sorabfup. boranacjc, Roffl 6a- 

paH'iK, 6apaHeM, Ecct, obhjii, Crortr. bravinszki j Rag, 
ovgnl , prazij j Bofn, ovgni , prazji ^ : od barana, @(baf: 

beet, ' SBlbbcr, = ©(b«fd, - ^ammel, = (^d;6pfen ; -- D^pro- 

Sic sif nic mog? o osp? i baranie ndzkt dia psdw. Teat, 
19,3. 28. Profta glowa pi?knieys2a ieft 11 wierzcbowe- 
go konia *, a barania u cugowego. JCIuk Zw. i, i6i. §, fg, 
barania clowa, gfnpia, patka bez mdzgu , (Sd^afdfovf, 
©dnfefopf, I^ummfopf.- BARANINA, y. f. 2. BARA- 
NINKA, i. f. 2. dem. Shvac, baranina, Rojf, 6apaiiH- 
Ha, Croat, et Carn. bravina ; Kf/z</. ouzbina , ouzblina, 
ouzbji) mean, ouzbja prata;: nii?so baranie, fkopowina, 

®(bafdfleif(b , fidmmerffeif* , 2dwmerbraten, ^ammeJs 

fleifd), @Cb&pfenffefW. SucharkI w swI?to z baranink^ 
sorba. Stryik. Turk, B, 3. Podpfomyrzrk a kawalec ba- 
raninki, to byfy pdfmifki ich. Rey, Zw. 6;). b, B^- 

RANKOWY, a, e, od baranka, gammds, £dmmleindc| 

Obrjci na nicb Kryftus twarz, iu^ nie cicb^ on? baran- 
kowa , Ale Iwi^ sro^i^. Odym. Sw, 2, T. 3. •BARA- 
NOIEDZCA , y. m. 2, F.cd, 6apaHOHAeijl5 , pod lug 
Greek, n^ofiaro^ayos , co barany iada , bet €<bafeeffer, 

t4mmerffler. •baranokszItaLTY, a, e, £cc/, 6a- 



B^RAN .- BARB. 

paHOBHAHUK ^ Boh. (eMnot9tt9, na baraxia pocliods^cj, 
do barana podobDy, imxa%tpXltt, ^ctfafj^cflalt^t. 
BARAXOW, a. m. i. niiafteczko w woiewodztvrie Sando- 
mirfkixu , dzi^ w Gallicyi wachodaiey nad Wist%. Dyk> G» 

fin ©tAbtc^en im ©anbomirifc^en; in Ojl'Saffiiten, an 

brt i9ei<tfci» i^z-of^. U Baranowa wielka woda, kaidy 
cif tarn wozi<5 muai, Ryf. Ad. 69. (i ty nieboie tey tru- 
dnosci byle iak nie przefkocsysz ). - BARANOWSKI, 
iinif szlacheckie, cbo(^ dawne, atoli iedaako nie z rs^du 

znacsnieyszych famiiiy, bet ^axat einet ^oac altcn, abft 
nid^t fe^r angefe^enen obelic^en 3amt(ie» inde Prov.. Jn^ 

9ZJ Krdl, a inszy Pan Baranowfki. Opa/, Sat, 3i. Jn- 
szy Kiol , a in&za Fani Baranowfka. Ryf, Ad. 17. Star* 
sxy Paa Kozlowiki , niieli Pan Baranowfki. ( cf. Stcirszy 
Pan Bog, nii Swiv^^y Marcin. Jnsza Pan, insza chtop). 
Wielka roinica , Pan Baranowfki , a woipica. Ryf. Ad, 
71. ^o baiamutach pusz^cych si^, zkobuziafych )* 
BARASNIK, a. m. 1. ftr^czyciel, hct ^ttWeifft/. 3uf*fl«3er, 
Untrr^iinMety ^atUt. Facyendarze, bara^nicy, faktoro* 
 Avic, t inni wazyscy iydzi. Gaz, Nar, a, 67, b. (cf. Po- 
bcrcinik). BARASNICTWO, B ARASZENSTWO , a, 
u. 3. rzemiosfo barasnikdw , Ar^ czenie , ba^ ^Ufc^Anj^n/ 

gurorifen, bad "^MUmrnxU. barasny, a, e, BA- 
KASNICZY, ftr^cz^cy, untcrMnbktif*, nulfJerif*, Subjl. 

Barasne, datek za naftr^czeni^, )XXLttX\^iMiX%^{^ , 9K4s 

BAilASZ, BARAZ, a.m. i. rodzay wigiow, ctrajles^ ma 
reiki na gtowie. Syr, loi5, et 447. Shfzh. Ptd, 4 08. 
zt^d Uk rzeczony, vh roiki ma podobne bai'anim. Sienn, 

wyki. bie S^etaidflmse, ge^ornte 6(^(ange. 

BARASZKl, 6w, {RoJJ, et Eccl. 6apauieKl>? baranek, 
baranek bekaa, kozietek, Rojf, 6apaiiiRK baranki na ro- 
ilinach, bagni^tka , kotki 5 Boh. bara<^^a nugae ^ fabula^ 
fgmentum; - difling. Bofn, baraacka s burza ). PoL Fraazki^ 
bajuTaszki, bzdurzcnie, zabawy, iarty, ni to m owo; 

WerrtaM ©croafc^, ®ef*w48, ®*nafcn, Hnter^altung, 
3fitverttei& mit <piaubern , Boh, fraff p, f ubrttnfp* 3A- 

RASZKOWAC, owa}, uie. J<f?. Nied,-- Croat, bcrbjrati ; 
5o/n. ma(karitiae , acjalitise ( cf. Kmc^. barati -, pytacai?), 
baruzki ftroi^, baytaiaszkami si^ bawi(5, rzas ni na tym, 

ni ua owym trawid, i(i}to^^en, plaubextt, (id^ wit ©djna^ 

ffn anterbaltCU, Zaczynam z ni^ mdw'iC, i tak baraszku- 

jjjc, rzucani okiem po wazyftkich ks^tach. Teat. 20, ^. 34. 

Barftftzkui^cych przydybaf. Teat, krx d^d. Ty z ni^ so- 

bie baraszkuiesz , ia pracowac muszf. Min»^ Ryt. j, 278. 

Gip:^no rozprawiai , smiato baraszkowat. Mon, 69, 677. 

BARBARA, y. f. a. imf? kobiece; in dem. BARBARKA , 

i. f. a, Baaia, Baska, IBgrtara, fBdtbd^ett; Sorabinf. ^Ba- 

bofii^ f Boh. Sarboia ; Rojf, ^apeapa , BapaapymKa. 

Patronka ieglarzow , S. Barbara. Farnov. praef, Pu^ci sif 

maryoarz z S. Barbark% na srogo^ci morikie. Rey. Zw. 

65. b. 2. Botan. S. Barbary ziele, abo Barbora^ %^X' 

brlfrntt Syr. 1210. 

BARBAR, BARBARYICZYK, a, m. i. z BarbaryJ rodo- 
wity , einet WA bet ^arbarep- Barbaryiczykovrie «po- 
gl4dai4 na Stambui. , iak na punkt iednosci islamizmu. 
JV. Pam. 12. 289. Boter. 248. $. Barbarami narwali 
Grecy wszyAkie inne narody. V/.A^, 28, 1. (gruby lud. 
Bibl. Gd.) barbar,: BARBARZYNIEC, 6ca. m. 1. czto- 

wiek dxiki , nieokrxeaaiij, ein wUbet, ungefittetet SRnif(^« 



BARB - BARCH. 



55 



JHoJf.' eapsapl). Batbarzy, ale ludzcy, sprawiedliwi, wier. 
ni. Jfabf. Te!. i38* Wszyscy cudzoziemcy zdawali si^ 
w oczach Greckich barbarzyiicami. Zab. 1 6,^434. $. Bat- 
barzyniec, okrutjnik, tyran, tin'^daxHt, eitt ^Mjm^. 
infeminino BARBARKA , BARBARZYNKA, 1. f. 2. 
RoJf. eapeapKa, Me SBarbarlnn. BARBARYA, yi. f. 2. 

wielki kray w Afryce , dziel^cy sif ua cztery mocarftwa. 
N. Pam. 12, 288», Sowit. 4i. j. 2. barbarya,; BAR« 
BARZYNSTWO, a. n. 3. Rojl BapBapcmao, daifco^i;, 

grubo^d, acogo^c, okruciefiftwo , S^atbarep , ©raufamleit* 

Umieif tno^ci dzikosd i barbarzyndwo rugowafy. Zab. 7, 3. 
Stan narodu, ktory wpadt w barbarzynflwo , gorszym ieft 
od ilanu dziki^o uarodu. N, Pam. i4, i64, Nahayfka 
barbarya. Pot. Jow. 32. j. 3. coUeQ. barbarzynitwo, 
Jud barbarzyiiflci, fBarbateiWOlf , Unmenf((en» Nieokrd- 
cone barbarzyiiftwo , wpadiszy do Mazowsia, niezraierne 
tam azkody poczynilo, Nar. Hiji. i. x-jk, BARBARYY- 
SKI, BARBARZYNSKI, a, ie. 6d Barbacyi, % Barbaryi, 

nud bzx SBarbarep, bir 93atbarep betreffenb** Stan Aigieru, 

Maroku, i innych barbaryifkich naroddw« N. Pam, 12, 
290* $. dziki 9 nieokrzesany, arogi j okrutny, RoJf* sap- 
BapcK'iH, Car/i. resgojsdan , Slovac^ ttM^fp , Sorabfup, 

pohnxoi; Ger.barbarifc^; ro^, unmenfc^Iic^. Mowa barba- 

rzyfifka. Zab. 6, )69. Min.^ Adverb, barbarzyiiflcies po. 

baibarzyhiku, auf eine barbattfcb^ 9l[rt, barbartf<^. pobarba- 

rzyfifku po^powad, RoJJ'. BapaapcinBOBaini, BAR- 
BARYZM, u. m. ^. aposdb mdwleqia regutom )ktadni 
przeciwny. JCras, Zab. 1, i46. ein ^atbatUmud. Aag. 
zarjeecje, cjakanie, jS/oc^ac. cub|0mtf4ll0fl/ (ib^Ottli(^an>p|l^ 
(cf. mieszana mowa, makaronizm), '^^^ BapsaporAa- 
CHUil barbariloquus. Bapsape^xeHie barbarica di&io.. 

BARBINKK vidt Barwinek. 

•BARBITON, u. m. i. ^BARBITONA, y. f. 2. Greckie 
muzyczne narzf dzie, na ksztaft cymbatu, bep bfn ®(ied^en, 
eine %Xt (Spntbat. Ocieram ^ prochu i naei2(gam ih>ony, 
Do porzucon^y dawno barbitony. JCchw. 268. ( of. B^r* 
don). 

BARBORA vide S, Barbary zieje, 

BARC, i. f. 2. Boh, btt, (cf. Boh. tttitfs Wrttti wiercid cf. 
Ger. bobten, cf. Iiarta , bartnik ) RoJf. 6opnil)', przytutek dla 
pszczot nierucliomy w iywych drzewach w lesie. JClukZw» 

4, 274. ( cf. lU ) , bie 93eute, bie $5bl«tt9 tn finem SPanme, 
bie ben ®ienen im ^^V^t |nr SBobnung bienet Barcie 

wycinai^ sif w sosniach. JCluk Ro/L 2, i58. Bard w cu- 
dzym borze maii^cy kmiecie, danin? panu lasa tego da- 
wad powinni. Vo/, Leg. 1, 80. Na roy pasiecsnik po- 
gl^da weaofy^ Pdki nie wyid^le z barci do oftatka. Jabf. 
Buk. J. 2. b, §. 2, bard, T)twor w ulu, ba^ %lVi%l^f 

bie OefFnnng im Sifttcnftprfe, Boh. brt, Ule mai^ mie<5 

w sobie bard diug^ , albo dzleni^ od wierzchu do spodku. 
Kqck. Paf. 6. ' 

BARCH AN, u. m. 1. Boh, ht Sorabinf, batcbatt/ liccL 
Oapxaul) ; Vind, parhant \ RoJf. 6yMa3e]Z , Slavon, ante- 
Tia ; 5 tkanka Inianobawetniana , bet ^l^t&fttit. Barcbanu 
sztuka. Gojl. Gor, 111.' BARCHANNIEC, a. m* 1. tkacis 
barchanowy, bex $8at(bentWebet. Krawcy, barchannicy 
etc. Vol. Leg. 6, 629. BARCHANOWY, a, e. z barcha- 
nu, pon ^atcbent, Boh. batcbanOW^, Vind. parhantni. - 
Worek barchanowy do ziarnowania prochu. Jajk, Art. 1, 
73. RoJf, eymaaeiiuiaiif. 



56 



BARC - BARK. 



3ARCI0WY, a, c, od barci, fBtUttn-^, blf f6ltntViUute Ui 

tteffenb. Ko/f' 6ogm6Bhiv(, eopmSHUls. 
BARCZANY , a, e , od bariti , (latkowy , ^Batten s , 9oti i , 

Powroay barcsane. Budn* Afi^ 37, 32. 
B ARCZYC , A&. Nied. obarczy^ Dok. barki oci^f ai5 , ob^ 

c^ia^* Me tK^feln befffjten, (beac^feln), (eUften, (es 

fd^ftfll* Ci GO cbowais^ labf dzie* na ilawach , barcz2( ie ^ 
ieby nie ulatyi^aly. ZooL 266. ' Z Himeckich cios6w bar-* 
c«J| alawne Muriaty atupy podftawne (premunt). Mor. i, 
Soo. Nor. BARCZYSTY, a, e, mocnych barkdw* pie- 
cayfty, ftarffc^ttlttrig. Herkule« barcayfty. Hor, 2, 522. 
Barczyfty ko^nik. Wad* Dan, 47. Barczyflym aama- 
chem i naymocnieyszego obalit. t^iej* 1, 56. 

BARD, a. m. 1. poeta, wicrszopis, ^plewak, bet tBfttbe* 
Wy, ktdrzy wielkich mfiow na woynie pobitych, W pd- 
f ne lata czynicie wxerszem znakomitycli, Bardy. . , . Bardz* 
Luk, 12. 

BARDELA , i. ^ 2. u kalwakatordw, siodto z samdy upIe-« 
cione atomy , ptotnem grnbem obszyte , na obieidianie 

irzebcow./^i>/y.33. eiti@tro(fatte(/ bie S^ttftt lu^bereuten. 

BARDO, a. n. 3. Sorabinf.^axt^, Boh, btbO, tUt; Roff. 
6dpA0 $ ptocha , trzcina polupana 4^^^''^ > Aawiana 
w prsybiiaczk^ , ktdr^ zbiiai^ pYotfio. Otw» Ow, 217. 
Pilch, Sen, iifl, 3,62. Sxczerb, 5ax. i4t. Boh. Protf. M 
to HbOs na iedno kopyto, iedn^y faryny, iedney men- 
nicy). Ro^, eepAOiUHHal) , rzemieilnik od bard. 

BAROON, u. m, 1. lutnia, lira, hit 2attte, ble «fpet. 
Rzucili gtosne o zieml^ bardony. Zimor, 195. Na bardo- 
nie srebrnym gtadka Pierya zgodne mi^ci aznury. Zab. 6| 
372. Nan Bardon ztotorttchy. Ho/* 3, 200. JCniai, cf. 
Barbitcm. 

BARDYSZ, •BERDYSZ, a.m. 1. Rojf, 6epAMtnl>, EccL 

6<^pAUuxl), 6ap4uinl3, (cf. barta), kiy z tiekierk^ na-> 

kazutt halabardy, lunata fecuris y Uf Gtteitart. Ber- 

dyaz ile piazi(, aamlall bardysz. Dudz.a^, Poapolita 

broA Moikwy, aiekicra , abo bardysz , szabla etc. Gwagn^ 

5 18.. Nasi krdtki^ broni^i od moflciewlkich berdyszdw za- 

ttaniac aif nie mogli. J, Zamoy^ Zyc, 119. Siekier^, 

' ktdr^ bardyszem zowi^ , glowf iego rozci%Y. BirM, GL X* 

>20. Uzywai^ azablic i pewnych bardyszdw a dwiei% 

l)rodami. Boiar, 1 37. Bardysz na razy gotowy. Otw, Ow. 

336. Piechota si^ .berdyszem siekU. Jab/, Buk. R, 3, b, 

BARDYZANA, y. f. 2. bie ?)artifajie, JjaHebart^^e , apia 

B bart%y na dlugim drzewcu osadzony. - Patrz, Szway- 

cary bardysany razem dzwigo^ do gory. Pot, Arg, i33. 

f. iransl, Neptiin wzi:^ bardyzan swdy trdysfby. Pot, 

Arg. 465. (fiV/. troyzi^b, Wi^fy).* 
BARDZO, BARDZIEY vid, Barao* 
BARECZKA )fid, Barka. 
BARELA vxd. Baryta. 
BARGAMUTA vid, Bergamota. 
BARGI£L» a. in. 1.' pUk, ga^nnek flikory, tie Sergmeire^ 

fif(<bttlfiff/ parus monticola, Cn, Syn, 648. RoJf. Bopo- 

6eiif KajuMineuHOH. 

BARK, u* in. i* Latino^Graec, bracbinm, {Boh, brf/ lot- 

4a J lotne pidro, pieniek pidra, ikrzydto; Croat, 

Radic. bark s y^rh t wierzcli , Lat, rertex ) r r^ ka od ra- 

b - rk. miennego ftawu do tokciowego przeguba , bft 

br - eh. -Cbetartll , blf 8l<tff I, ( Croat, miaaicaa , gnscber, 

ruka od plcc do lakta; Swabfup, tamto/ pobs 



BARK - BARL. 

toi^C^C^; Sfavon. ramenak, Ro/f,^ naaopoxl) , KOpmu- 
UKU ). Musi mied dobra barki ,' kto z ton%cym wypty- 
Xk\6 cbce. Sk. Zyw. 1, 24 6, Diwignfli aitnemi barkami 
budow^ rz^dn. UJl, Konji, 1, 162. Ramiony swemi za- ' 
szczyci ciebie. 1. Leop, Pf. 90, 4. (barkami swemi. 3 
Leop,), Barkami rodzica za szyif ^cifliat.* Ze^r Ow. 16. 
lacertis, - Fig. Ten tak trudny urzj^d na me barki wto- 
iyli. Pilch. Sail. 257, Na barki bra<5, Vind. na rartio 
djati , naramati. Pro^,^lovac. ipjc It Wjal tta ^tbft, tlfi 
tinefl 'tlld|e^; podi^t si$ rzeczy zbyt cifikiey. $. 2, bark 
u zwierza^t , wy;^sza i gfiibsza czf s^ przedni^y nogi , beo 

ben Vdxnn, bte «5d?wlter, ^tt jlege!, bft oberfte itbeil 

be^ ©orbetfuje^. Koft na bark biie. Cn, Th. 44 1. wierz- 

ga Dudt. 46. hai 9ferb Wi%t ttiit ben Sorbetfttfien jmi^. 

ftg. moral, Na bark biie. Ryf, Ad, 3. zJy, narowifty, 
kmi^brny, ft Ijl n)ibetrpaR{lid. Obaczywszy pan, \± mu 
kto na bark biie, s talki go wyrzuca. Falib. Difc, N. 2. 
5. 3. barki cyiklowes, nogi , bte ©(ftenffi bU gfrfeW. 
Narzf dzie\ ktorego barki nitem spoit , Tak iednak drugie 
kofice rdwno w nim rozdwoit, Ze lubo iedney cz^bci 
yz mleyscn ftad przychodzi , Druga i^ pi^knym kra6cem 
tia kolo obwodzi. Otw, Ow, 3 11. J. 4, bark wozowy 
orczyk , hai ffiagebolj , £)ttf*eit. Barki 11 sztelwagdw 
przy poiazdach, iesionowe, brzozowe. IfluA. Ro/l. 2, 16S. 
Prov. Konia dadi la bark , nie rdwny frymark , Diomedis 
ijr Clauci permutatio, Mqcz, (siekierk^ za kiiek, ftR 
ttnglel^et Jtaufft). J. barkiem do gdrys obliikiem , wft 

bent 9ogen in bie S^hlit, bte Sosfnfeite; bie fR^nbung auf: 

I94tt^« W herbie lym pdf pier^cienia , do gory barkiem 
(loi%cego. iCurop. 3, 1 3. ( cf. na ftorc ). 

Deriv, Barczyfty, barkowaty, barkowy, barczyd, obar- 
czyd, obarczac^ 
BARKA^^i, f. 2. BARECZKA, i, f. 2. 'dem. RoJf.Gagxn, 
eapOYKa, 6ipxa; Boh.hdXfa; Ger. bte SBarfe; Graec, 
fia^tr; tod£ , mnieyszy okrfcik, na ktdry w przypadku 
potrzeby cz^^d tadunku z wifkszego przekfada sif. (Corn* 
et Vind, barka i okrft, szczegolnie woienny -, dem. barkiza, 
ladjiza ). Nie mogj^c okr^ty przybydz do braegu , w barce 
iechatem. Warg. 'Radz, iS, Barkami do "wielkiego okr^tu 
doieidiai^. Baz. Hfl, 370. W bareczkarh ieidz;| po 
morzu. Boter, 59. Rozmaite gatunki bark u RofTyan : 
BOAOBUK'b, cOHMa, mipa , 6yAapa, nOA^a^OK^* na- 
ySOKl), cmpyrl). BARKARZ, a, m. i. przcwoinik 

barkj|. Cn,Th. 862. iio^ eapoHHMKl) , bet fBitrlettfAbrer. 

BARKI ob. Bark. 

B ARKOWATY, a, e, barkdw duiycb. Cn, Th. 1 5. barczy- 
fty, fiatfatmig, fwtrfdjMltertg. - 1. BARKOWY, a, e, do 

barkdw nalei^cy, «nn = , 9l(^fe(,5 ©d^Ultet^, Pidra 
w fkrzydtach krdtsze , okrywai^ce barki ptaka , zowis^ si^ 
barkowemi. Kluk Zw, 2, 10. Nerwy barkowe, ramienio- 
we, k^dre sif po ramieniu i przedramieniu rozchodz^. 
Xrup, 3, 20S. « 

a. BARKOWY, a, e, od barki, barczavy, /?oj^ 6^poHHMM, 

©«rfen, = . 

BARLOG, u, m..i. (BoA.brIob/ Croat, ct Vmc/. berlog-, 
Cor/r. birlog , Da/m. birlog,..//ww^." barlang; RoJf. 6ep- 
xora s legowiflco, osobliwip niedlwicdai^ cf. 95^r, 93ft J - 
jDfl/. barlog, Jo/ barlog, brrilog, Rag, barloghg/ttiVe, 
porcile , coHuviarium , /«ee* ; MccL depAorl) = lu/lrumf 
cntrum^ J^ramtntum^JubJiramtn) PoU^ poatanie a miei»- 

wy. 



3ATN - BARS, 
wy. Swiek. bud.. 6a. dii £«ger oon ^xx^t%, ein f*re*re< 

ttSferftfgrr fir ba< Ste^. ita^. baloga , Bafn. bale^a , 
bale«gina; I'ljii/. honje, mrina. - Doma 8»f w bariagu 
m\fdmf ^winiami chowat. GHcx. Wych. M. 6. Ani tro- 
cJkf bariogu dano. Brud. Oftat. C. 7. Prac^ ftriidKony 
Ba sgaiFym apocsywa bartogii. Przeflr. 211,- /i^, bartog, 
imieci, wjrautk!, Ulirilt^, ite^Cid^t Zoflawif na ziemi te 
ko^eif ktdrych bariog wrota mi xawalat wiecsno^ci* JCarp* 
1, i5o. Grz«ch6w barfogu sif dzieriycie. J^rz/c/. OJl. C. 
( cf. Uoto ). j. transh barfcig , leijiko gnusn jch , prd- 

iMmanie, %avAUtU, faille aMttn^mtt, ^ttOteiiierep. iiey 

«fo&€e w pfogu , Leniwcse powflafi z barfogu. Dar, Lot, 
a 6. Lei^ w bartogsch awoicli y a ku iadntfy dobr^y tpra- 
wie ai^ nie pnyg6dzi|, R^y. Apcc* 80. Nie w domowey 
iflaieci i barfogu, ale na twoiey caiadly Gradywie, Wa- 
l«€Bny betman dokatywai niwie. Jahi, Buk* A. . $^ atiter, 
iMYtog, ftan nikcMinny, ubdstwo, 9frm«t|/^lcnb, iDjitfs 
tigffit* Bo kata .wolnosci ! w bariogu d^ tara^« Duor. 
JC, a. Niewdzifcany dobrodsiaiom , ktdrzy s bariogu, 
Podoidalsiy, na bonordw poftawili progu. Nor* BAR- 
LOZYC A&, Nied, zbarloiyd Dok. barfogiem wysciela<5, 

m\t tEBitrilrod imibttten, UneetUget wm^fti. Swinie 

w sucbych i dobrz^ zbarioionych cblewacb leiaty. Wolfxt. 
i4i, ( r. aabaHci^yd , obartoiyd). 

BARMA ¥Ui. Barwena. 

BARNARDYN vid. Bernardyn. ^ 

BAROMETR , u. ai. i« a Greek, narz^ie fiayczne , rurka 
iUaaa wikaani^ca ]etkos<5 albo ci^ zkosd powietrza , wil- 
gociomiai^ JoA* Art. 3, 3 a a. Cam. vrtof nek , s powie- 
tnoauar, wiatromtar, bdtf StfXttMtttt , cifikomiar. 

BARON, a. m. 1. a iae. liber baro, Vind, baron, avojo* 
bodnik , frai goapud , fraijer , stabodm gospiid ; Corn. 
troibodnek , proftnik , nlaftnik ; Siavon. baron , slobodni 
gofpodia; Sorabfup, )>aii;)s poaiadaca tytiilu baronolVwa, 
wyiizy aalachcic, ber SBatOtl/ bet frep^tt. WPoUzcze 
baroa snaczyi ceiDieyssego urz^nika. Cxack. P. a, a 4 a. 
tcnatora, in Volcil, elll ®en«tOt; sU^d wszyAkie ftatuta 
od tycfa aif afdw zaczynai^: Nos rex cum btt/onidus. 
). Zutem : liber baro s aamopas, aobie pan, od nikogo nie 
aalegly, caynii|cy co mu si? podoba , nie uglJidai^cy sif 

aa nikogo , etit gau^ ttiMbMiigig Sebeiibet. oft. Wyr, 

BARONOWA , y. f. a. iona barona , Slavon. baronesa ; 

Vind. baroninja, s?ojobodniza , Me %ttpftan, hit fd^XOs 

Itfttll. BARONOWaia, a, ie. Vind. baroniki, SBiltOs 

iij<», fcev^mlk^^ SBtronenr. baronowna, y. f. a. 

c6rka barona , bfar fd^ttueffe, M %ttpf^tttn Ztd)tet. B A- 
RONOWSTWO, a, n. 3. Vind. baronaahtru, proRogo- 
tpodaabtvu, Sorabfup. panflM, godao^^ baronowika, bU 
' ftff/^ntmMt. $. a. dobra baronowlkte , ble grep^eHr 
fiMf^/ Me 9«tOllie. $. 3. Baron a Baronow^ , bet SteV^ 
|m MAt let %tt^f^tt;fyxa coiUa. Pa6Awo baronowRwo 



BART. - BARTEKc . 



^7 



*BAROROG,a.ni. 1. baran rogaty, b«^ J^^tllfd^af* JCmit.Spyt. 

A. 4. 
BARSKI, a, ie. a miaReozka Bar, mi^ bet 6t«br f6at. 

Hydro Barlkia, Cre/c, 544. Comp. Mmd. 68. W Uini 

gona!ecsk4 a Barikieai mydelkiem grzbiet aacierad. Bty. 

Zm. i6i« b. £onfederacya Barika. Dyk. G. 
BARSZCZ, n. m> 1. Ecct. et Rojf. 6opiBl>, 6opincBaM 

npaaa, {Sprabinf. U^tf^i aouafto I^iuMckiCi a liiem- 
Tom /• 



edw Jl^cfte )«; Carrt. d«hdu ; Vind. kaishra , medv«4i* ^^a, 
Croat* tacza ttiedreioya\i ziele, b^r^zcz JBoliki, Uera^^ 
cleum fphondylium , IBdrWtir*, fBitenf UU, PrulJl S^Xt^, 
(cf. Cberbeutfcf^ bdtfc^.gorzki , Holland, et Su€c, 
barik). JCtuk KoiL 2« ao8. Syr. 673. ' $• b»rszcs, KoJj\ 
Gopigb. sapa czyli polevka kwaikownta, prawdziwie Pol- 
ika z ukiaionycii b6rab>w, 'eilie f4lietn(^ Vl>(«i<(e fBtft^e 
bon rotben (Ktlbetl. etc. Syr/^i^ 'Z ziela bars^z zwa- 
nego, gotui^ u na« sup^ taki»harszGZ rwan:(.-£p«f. /N^^/.y, 
Hagotowal iurotrego barizczu. Haur. Sk. 383v Zaorosil 
go do siebie na barstcz. Jabt* Ex. 1 53. Barszcze i' kwasy 
adrowew PiA Pow. j2, cl Ba^sacayk. Z\yyczaynie bywa 
W barszcsu rura czyli kosd woiowa ze ^plkiem , zt^d 
Jigjur. rura do barazctu, £a czYo^acka bes rozuaiu, ktd- 
rego md^g nie wifcey wart, iak spik, eltl Qi&^Cfnod^eil 
gnm ©attfdj, eln itill^eL 5- a. Barazci? Wloiki , roslina, 
acanthus , • SSdifcb S^fcenltlllll / ^yr. 67a- roadzieniec. 
{. Barszcz plonny i wodny, ro^lina« vid, Niediwiedzia 
lap9, IB4tenril(e. Syr. 17a. BARSZCZOWY, a, e, -od 
barszczu, do bars^czu nalei^cy, $B4renKaU^, fB4rtfci)«. 
Barasczowym kaztahem ^ albo lisciu barazczowemu podo- 
bn^m azyciem, ryciem, crattr a/per acatitho, Cn, Th, 
lb. BARSZCZYK, d«.m« 1.. dem. lekki barazcz, polew- 
ka , relate bllline »artf*br6be. J. a. carduus ncanthoi-^ 
des Linn. IBdtmiU, ^IMrbiMf gatunek oftu, ro^nie na 
rozwalinacb. Kluk Dyii 1, io3. $« 3. translate o cz!o- 
wieku, barazctf, bdrazozyk, ni imierdzi, ni pacbnie , nie 
wart. Cn. Ad. 10 et 739. Dudz. aa< etltft, bet Webet 

U\t , tiod^ warm ift , bet ntc^t feinet efgoeii Uebet^etigiiiig 
folgt, mit bem bie Seute macben, wtfl fte w^aeti* Cicbym 

a apdkoynym ludziom uwUczai^c « iadwi2| : ieil lako 
barazra , ani pomof e , ani ziazkodcL Oflatecsn^ rzeca 
dobrze barasczowi przypiaui% , bd pewnie nie azkodzi \ ale 
w pierwazey rzeczy czyiii4 baraiczowi trielk4 krzywd^, 
aby nie by} pomocen cdrowiu ladzkieuu , albowiem bar* 
dzo pomaga* Vrxfd* 7* Ludzie hex gniewu a^ atabi do 
exekucyi, i owi flegmatycy, iako barazczykowie , reeczy 
dobrych pop4era45 i gorged ich odprawovra^ nie mog%. 
Sk. Kax. 3i3. BARSZCZYNA, y. i. mizemy, chudy 

barazc* , eitte elctibe »rtttf*fu|>|>e, BARSZCZYSKO , 

a« n. 3. azkaradny, podly barazca, eilie abf(b4uli<(e 93attfd^a 
ftt|)pe. Dvrie miay wielkie nalali barazczyikiem. Txat, 

«BART, u, m, k aaafona albo nieia^r r^bek , ktdry Rzym* 
iki fraucymer noaii , Jlitminium. Mqcx. cf. bort. 

BARTA, y, f. a- Croat, et Bojn. bradra; Hung, baard, 
balu; Vind. parta ; Suec. bard, objol Gtrm. f^attbes 
Gtrm. bie Suttbe ; ^at. mtd. barducium , cf. bardaa t 
h\C apud Wachter. cf. bardyaz, bafabarU, bardyzana) 
cfc Vind. odbartitir odbi(f). Toper, okaza, gatunek aia- 

kiery azerokirfy, eltie 93«rtbe/ ell! »reitbeif. Boh. fefet« 
brabatfl, (fwancata, ifWmtU, btabarice, offtcpacfa, ©|fto* 

etna, patltOf;. Cam, pantoka, ahantlaha ; Vind. abirozbka, 
dehpola. - Ledwie aif toso« « wody pokaie, w pdl go 
oftr^ bart4 przetnie. Pof.Pocx.Zi'j. sr 456. 
BART£K , ika, m, 1. i/em. Nom. Barttomiey , Rojl 

BapeoAOM^yuiaa ; 89iirt^e(cben , fleinet Sattbofoitkiii^. 

Dobry dsien Dartka. T€at» 5a, 9. $. Bartek za piecem 
wycbowany. Zad. i3, 65. Nieokrreaany , grundal; efll 
W^tfd^liSeneX iCMpel. Jak iyl? , wif kszego nie widzialam 



18 



»AKTL. - BARWA. 



grtilkianjBa -, czy podobna wytrzyma^l s takim barjJEiem ! 
Uat. IS, ^3. cf. Bartoss. BART&OWA, ioua Bartka, 
o/>.  BajctoszoT/ra. 

BARTLlNSKi , herb , aowa pyikiem w praw% obrdcona , na 
pniu o^wu s^kach. Kurop,^^ 6. eitt SSOf^peit. 

BAflTLOMIBY, - ieia, m. i. Rojf. BapeoAOM^H; Sorab. 
inrj, laattamitf^ , imi^ mf skie , S6art|olomitt^. Gospodarz 
rok poczyna od S. Bai^omieia. Goji, £k. 44. Zan'. Gof/>. 

9 ARTNICKI , a , io , B ARTNICZ Y , a , e , od bartnika , 
SbtvXmt'-f SSatbHenennNiftefs, Bartnickie potrzeby. Stat. 
jLit, 309. Plaftr^r we ptiiach wyrzynac bartniczym noiem. 

' ICluk: Zw, 4, a5a.' BARTNIK, a, m. 1. BARTNICZfiK, 
czka, m. 1. dem. ilo^ 6opinHHKb ; BoA. bu^tawtljf/ 
1DceIltif-^ Wnrf. biwhelar } Croat, mcdar^ Sorab.. sup, 
mt^bOWniC / (tufatOC^ ; s paslekarz , paaiecznik , pazczelarz, 
VfUiciyfie ko{o barci lesny<;h ckodz^^cy, bet ibtUtntX, ^€t 

9(ttffe^ bet ®«lbbieneii^6(fe obet SBeuten, bet ^eibUt. 

Sprowadi do pszczot dolkonaiycb bartnikdw z Podola 
i XJktainy. Pant, &3, 64o. Piaft, 6w bartuik wKruazwicy. 
JK'raj. Sat, 5. - $. CMop nieokrzeaany , gnmdal, etll 
^XtUt, vndefd^Uffenet Siexl Tr, $. a. Bartnik, bartniczek, 
rady maty niediwiedi, ktbry na drzewo Taai do barci 
dla miodu. Zool Say. JCM. Zw. 1, 355. bet gelbelWf; 
if)0niS^4t« $• 3. Motyl , zanocnica pszczotom bardzo 

azkodliwa. JCiuA. Zw, 4, 368. eln ©(^mettetUiig , bet 
ffllcnenfaltet , etn 9la<^l:vo§el. B artny , a, e , od barci, 

S&iVXtXi'i Drzewo bartne, t. i. z wyci^t;^ barcii^. Stat, 
Lit, 309. $. 2. Subftant, Bartny s dozorca barci, bartnik, 

tet ^eutenauTfef^ef. 

SA^TOSZ, a, m. 1. Dem, Subjl. Bartfomiey, Bartek; 
' Corn, et Vind, paternuah , Nuahei , Jerne) , Jemejah^ } 

' fSBatt^et , ^ttl^elc^eii , Heinet fBatt(fo(om ju«. Hrbji, 

Nauk, M, 5. b, Prov, Po ftaremu Bartosz , t. i. po fta- 
remu {otr, nikczemnik, piianica. Rys, Ad. b^, Cn, Ad, 

905. et ijt unb Wetbi: bet alte Zm^tnidiH. bartoszek, 

- azka, m. 1. dem, Barttomieia, td^Xtf)eld^en, 2, Oaoba 
ze zgromadzenia kaptanow ^wieckich , zatozonego przez 
Bartlomieia Holchausen *, komunifta , 'spoiecznik , eill 

»«tt§lcftenitt / gommunlfr* bartoszowa, ey, f. a. 

,iona Bartosza, Bartka , Barttomieia , ble %XM M ^ClX' 
tf^tU ebet f^aXtffOlmiVii. Kto go ocaarowar, czy Bar- 
toszowa, czyli tei Grzeaiowa ftara? Teat, 28, b,i5i, 
BARTSCH , herb , wiewiorka na negach zadnich z ogonkiem 
• zadartym wapi^ta. Xurop, 3, 6. eill 9SAppen» 
BARUCH, a, ni. i. imif proroka IVarozakonnego. ChmieL 

1, 582. biX ?tpp6et ©flttt* (difl. Boruch ), 
P ARWA , y , f. 2. Boh, et Slovac. HxtOCl ; DaL farba ; 
Sorab, inf, 'bdXt^ai Sorab, tup, bittba; Vind. 
Radio. farba, karbina; Car;i. barba, boja; Germ, bie 

, b - rw ^axU ; J-at, farba j vetus Germ, ^axwe, 93atiwa ; 

b - rb Dan. ^dX^t I Suec, faerg (cf. Lat. Tariiia ). 

f - rb 1* Kolor, Croat, et Slai^on. hoja) Bosn, ho]a, 
' V - rv kolur , mift j £ccL et Rq/f. iiiapl) , tja'^'nil), 

' ^pacKa, bie %CiXU, ble SouleUt. Jakie kwiatki', 

takie tei sJ^ i barwy. ' Budn, 4. JFzrfr. 9, ay. Radz. ib, 
Teraz odnawiaii^ lasy sw:^ barwf . Pajl, F, 8. Straconey 
ni^dy nfe odzyflca spelna Barwy, gdy ferby si^ napiie 
wel^na. Zab. 7, 5o3. Po ^mierci Bolestawa , wszyacy tak 
iaiosni byli , ie nikt w iasudy barwie nie chodzif. Ptipr. 
Herb, ^"vjrazyscy jiatobf noaili). *J, Barwa na t3(af zy, 



BARWE. . BARWI. 

oera , to tBefkbt^fatfte. ~ Ona twarz i barwa zmienioDa 
okazowata wn^trzn% boUbc serca iego. 1 Leop, a Mach. 
23^, 16. On wspot z glosem i barw? ftracil a tey przc- 
ftrogi. Otw, Ow. io5. Barwa koscielna, vid, Cera koscleloa. 
Fig, Znad byto po ich twarzach barw^ cnoty , gdy zaplo- 
ftionych uwa^atem. Mon, 65, 63. ( ipuniieniec , wftyd.). - 
5. Pod barw4 s iedney barwy , nie pftry , eUtfitblg , IllC^t 
bunt* Szata pod barw%, t. i. iednego koloru, iedney 
maici. Cn, Th, ySo. Star. Dw, 29. J. 2. Barwa, liberya, 
RoJf. XHsp^Jl ; Vind, slushaunu oblazhilu , anamfki obliek, 

ble £»tee, {9bs..^tM fatbe d ^offatbe, (StaaWf«rte)- 

Panicz nasz iedzie ; i barw? i czteka rozeznaiisray , cJio^ 
ieszcze z daleka. Niemc, P* P. 33. Piechota w barwie 
TZf dem sobiA ftoi. Auszp.iq, Rozdai^ Janczarom barwf 
w mieais^cu Ramazan. J^^ok, Turk, 227. (muudury). - 
Fig, transl, Moie obyeaaie s waazemi aif ni«j zgadzai^i 
wife wedlug.aw^y barwy przeloionego sobie szukajtie. 
Sk, Zyw, 1, 179. (podobnego do was, teyze faryDy> na 
wasze kopy to , tia(^ euetm ©d^Ui^e ). $. 3. Af*ro/i. pozdr, 
pTaszczyk, powierzchowno^d •, %^XhZ , %WlCCV^f fBottlKinb/ 
©emdntelUltg^ SWanteL Wazyakot to grzech , by^cie tei 
temu nie wiem iaki^ barw§ i ftroie wynaydowali Sekl, ai. 
Zadney cz^^ci krdleilwa zapiaad nie dozwolimy, pod ktor^- 
kolwiek wymyilon^ przyczyn;^ i barw%; wazyllkie barwy, 
szttiki , chytrosci , nikomu sruzyc nie inai:^. Herb, Stat, 
37 et 99. Cz${lo pod owcz^ barw^, taiij »i§ wilcy dra- 
pieiiii. Ezop. 121. J. 4. Barwa, koaraacizna na auknie 
etc. RoJf, BOpca, wetaa, villositas ^ ble fiBoDe ttttf betlt 
XVi&it W. bet @ttk^. Na wytarty kapeluaz lity guzik 
wsadza , Wraz oftr^ azczotk^ barw^ daie i wygUdza. 
Zab, 12, 67. V 

Deriv, sub Norn, farba. 

BARWENA, BARWANA, BARMA , BERZANA, BER- 
SANA, y, f. 2. BARWENKA, i, f. i, dem. Rojf, 
6apBeRa, napMa, Mnpoul), ^e6aii"b , noAycrafc, Rusn. 
6ap6aHKa$ Boh. ^tma^ pti^OlOec; Slovac. ^tma, Mta/ 
t^XMlf mretia ; Hung, mama ; Croat, ntreua, trlUa ; Corn, 

' mr^na; Bosn. et Rag. barbun, trlghglja ; ( J/a/. treglja ); 
Cyprinus barbus Linn, inaczey Brzanka , Blin ; ryba 
z ksztattu podobna do karpia. Kluk. Zw, 3, 172. toporek 

ryba. Cn, TA. 1 1 46. ble S3atbe , (ObetbetttfcJ SBatme^ 

Lat. barbandos , Gedl, barbeau j Jtai, barbo ; Angl. barb, 
barbel-, Dan, batbe). 
BARWI ANY, a, e, od barwy : i, Kolorowy, farbowany, 
Feci. mapoBHUH, gefdtbt^ bunt, f«tMg. Letnik bar- 
wiany. Boh, Ojfoi, t, 12. J. Barwiany, w barw^ czyli 
liberya ubrany, ttttt gwff'e befWbet, ttmes, Barwiana 
czeladz w przedpokoiu jftoi : Zab. 7, i58i« (lokaie). Szy-> 
kuie si^ barwiana ciiba. Za^, 1, i33. adverb, barwiano s 
czeladno, w lokaie bogato, tlllt VleleU SeblentCIt* Brani^ 
wieidiai% bavwianb. Dwor. A, 4. $. Trofisl. Barwiany, 
pozorny, fc^efttbat, 8WTO ©cbeln. Rozmy^lat ^oaer, iak 
imiat fbin^d przed krdle^, iado^y nie mai%c noty, ani 
narwet liftu barwianego. Boh, Oft, 1, 3o2. BARWIC 
Act, Nied, fubarwitJ, zbarwi<J Dok, ^ Boh. et Slovac. 

batmltl, batmiwatl, llcitl; Sorab. inf . UtwiV^ ; Dai. 

farbati *, Sorab. sup, batbu ; Rag. iarbati -, Vind. larbati, 
pofarbati ; Carn, barbam, lepuvati, lepotiehiti ; Fee/, 
luapotziuxiy, paaue'lbHaio , mapw ; RoJf, xpacHin^, 
BVKpa^Hznby 9&iu^aiiiJftBain^, HapyMjlHKin&, HapyM«HH- 



BARWIERKA. 

BamB, i{B%mHin&',s farbowad, f4rbetl* pr. et /a Wiona 
i^ki ufcarwifa. Dudx. 65. Rzymianki wtosy swoie popio- 
iem iaano barwi^y. Warg. WaL 56. Opona z karmazynu 
po dwa kro<5 barwionego* i L^op, Exod, 26, 66. ( farbo* 
wanego , 5 JLeop, ). Znamy sif na barwionciy aierci. 
Zabi, Zbb, 33. ( na farbowanych lisach ) - trans I, moral. 
pifkrsyd, pIbYy<5, kraaid, zdobi<5, bff^OtltdCn, Md^^nen. 
Swoy wiaany wyA^p cudz^ krzywd^ barwid chceray. 
J^. Kchan. Dz* 73. Cdz ty to chceaz barwid rzecz pra- 
wie sl^i s awego przyrodzeoia ? Corn* IV/. /^. Zadna 
Txecz ubarwiona nia moie bydi trwaia. JBaz, Modrz, 638. 
Nie wierz tym ubarwioaym obietnicom. Jan. Pot, C* 2.6. 
J, a. Wbarw^ czyli libery^ ubierac, ill 2it>ree tle'i^eti, 

mit £ivrre ieffetbeii, monbireit. Dworacy, kturych iego 

kolory barwiiy. Trf6. S, N» 32. $. 3. Barwid aukno, 
kutnerowad, koamactd, Xuc^ frtftreH, «tlffra(fm Zbar- 
'wid, barwf podniesd, kntnerowad, peetere vejles^ Suknia 
dobrze zbarwioua , zkutnerowana. Jilqcz. ^ 

BARWICA, y, f. a. BARWICZKA, i, f. a. dem. Boh. 
Unmlita; i. poflrzyiyny z aukna, ^((eemcUe.. Poti*z%> 
aay to poilrzygack^ barwici|. Sien. 600. Wezmiy bar- 
wtry azartatney od poftrzygacza. Sitjk. Fed, 3i5 Naur, 
567. J. W ogdlno^ci , to wazyftko czym wypychai^ 
kTxeata, taborety, n. p. aiano, aier^d, weina. Vudz, 33. 

ati, vomit depolffett wirb, ^ti^exf^Mtt, ^otflecwoffe 



BARW. - BARYLA. 



69 



1. BARWI6RZ, BARBIBRZ, BALWl^lZ, a, 0. i. 
Lat. med. barbartua, barberina; Jtal. barbicrej Ca//. 
barbicr ; Suec, barberare j Persi. berber j Germ* bet ©Ota 

hiet, fdiilbiet; Dan. fdalbeet; Slovak SBario/r, htahiK; 

Boh:htAbr^t, hta^it; Croat, barber, podbrijacby bri^cz > 
Bung, barbely ; Jlag, brialaz ; Da/, brialacz , briacz , ber- 
bci:in , aztrisaiaz ; Bosn. barbir , berberin ; Carn. britbar, 
bi^vz , bradobryvz j Vind. bryvz , brivez < bradobriiiz, 
britvar , padar , polbirar ; Sorab. sup, tjihat ; Bojf' 
6pHniOBigHKl) , QpiAxhi^unh ^ ^upioA&HHKb, pyAO- 
Menu } s CO brodf goli , golibroda , golarz , btt ^ArbieT. 
Ja tobie xia zto:jd, dam af^ ogolid, i wnet barwieraa za- 
wolauo , ktory inu p]e« i brod^ golU. Baz, Nft, 27a. - 
J. a, U dawnych ogoluie cyrulik czyli chinirg , bet SBunb^ 
«rit, (bet fdabet), Gdy lelai ktdry rauny abo chory, 
Slajie barwierze i m^dre doktory. P, Kclian, J* 299. 
Cyrulicy, barwierze przyktadai^ plailf, iak doktor kaie. 
Petr. Pol, 4i4, 
a. *BARWIERZ , a , m. 1 . od barwy , farbiarz lub tei co 

aukno barwi, btx ^Mtx; bit Zvii)iti{\xex , aii<ftf*eewr. 
Boh. barmir, Uxmnit. 

BARWIEHZOWA, y, f. 3. iona barwierza, btt SBwMer^ 

grau. BARWIERZOWY, a, e, od barwierza, JBar* 

VxtXt ' ; Cyrulikwwa , barwierzo%Va ieft powinnobd , goUd, 

ftrzydz, wrzody ]eczyd. Petr, Pol, ^i^, 

$. fiarwica zt«le vid. Kocanki. $. a. Barwica, rumie- BARWINEK , nka, m. 1. Rojf, OapseHOKl) ; Boh. b$XVo{' 



iiidio, czerwienidto » ruf , farba , kt6r% kobiety lice pif- 
\x2\ I TUinienca aobie przydai^ '-, Boh, ItctbtO ; Croat, fay ta -, 
KiW. lepotina, bielilu, rnmenilu, H^amaa*, Car/i. lepo- 
tiza-y ^o^n» gersa, bilillo ; Croat, lepoticza , rudienilo; 
iorab. sup. j^mOClia fc^ttinfa; BoJJ'. aanpacnai Ecol. 
tnm%'ity rot^e @d;niinfe^ OlOUge. Barwiczk^ robi% zbar- 
wicy izarlatndy, ktdra rozm^cona daie farbf .rozyczkow^ 



nef, HxvdxnHf htUntt, spnrofhrai; Bosn, vazdazolcni 

gljubcja9 i Croat, azlak ; Carn, shingirz j Lot. viiica per- 
vinca Linn, zielc. Jiluk, Rosl. a, ao8. CbeibfUtfcft 

SBarmiifel; ^od>b. @itingr«m barwinkowy, a, e, 

od barwinka, ©ilUlgrttn'f; My toWe barwinkowy wieuiec 
ukr^cimy , J ua wielkitn iaworae w polu zawieaimy* 
Sim, Siel, 119. 



koaalowaniu. 67exzi. Ptfflf. 3i5. robi^ 14 tez z brczylii. , BARWJSTY, a, e, farbowany, zamalowany, kolorowy, 

' ^ ^ '" '" ^ '^ " '-' \ixb\%, fleWrK; J»o/4. barewno; -fio^. ttB^raHiai*. Dwdy- 

barwifty, trdybarwifty. Syr, 1462. 2. Barwifte aul^, 
weiiiilte, meotarte, WOtft^^ XVi^V B^Jj* fio'pcHcinikiH, 
BARWKA , i , f. a, dem. SubJI. Barwa , %M^tn , bCii 
93erf(eilteruild^mort 90n Jarbe. Barwka, przyplrawio^a farba, 
pigmentum. Mqcz. Kramatzyk ^tki, obrazki, barwki, 
dzieciane a nicwje^cie rzeczy prtedaie. ib. 



ib. Ooulowaias barwiczk^ oczy awe. W, £zech* 23, 4o. 
(brbowalai twarz twoif . Bibl.- Gd,) Pociey. Horn, 279. B AR- 
WICZKOWAC, - owa!, - uie. Act. Nied. zbarwiczko- 
mij obarwiczkowad , pobarwtczkowad , Doh- barwic^ 
ayli mmienidiem czerwieaid , riiiowa^ , rotb f<f)tninten* 
BARWIERKA , BALWIERKA , 1 , f. a. Bosn. barberBi9a. 
berbonifa ; Croat, barbericza -, Da/^n.brialicsa, sztrianicza ; 
Jt^. brializa ; . Vind. briuka, briazhiza, bryv'ka ; ^Boh. BARYCZ, y, f. 2. By xniat z diiedmi pozdychad, tedy. go 



>e. 



Irtb^rfa ; Sorab. sup. tji><irf« ^ Kojf, pyAOwemKa ; s 
kobieta barwierv, golarka , bie Satbiertntl* BARWIER- 
NIA, i, f. 2. Slovac. banoirn'a; Croat, l>erbernica5a i 
J)alm. briaomcza , brirhionicza *, i{a^. briaoniza , bri do- 



aizaj Sorab. sup, tixliatitia , tjl^fttm'a; ViVic^brialniza, z W^gier. 



wylupi;^, A iako na Barycay nigdy nic ni« kupIJl. B*y 
Wiz. 69. b. 

B ARYCZKA , herb , dwa lazjit na srzodku tarczy, iedeu 
do'^gdry, drugijna do!. JCurop. 3, 6- fin ®aj>|?ett. 



britnajiapa-, i?o^6paiLbH«,nocinpHraABHJi,«i^^ BARYLA, BAREl,A, y, f. a. BARYLKA, BARELKA, 

ilnia. C«. Th, ib. izba barwierika, bte SBatbiets i, f« a- fl^«^» - Bosn. baril , 



.ibzygalni 

fmbt. Em. 91. BARWIERSKI, a, ie, Boh. btabpti!?; 
Iktim, barberazki; RoJ^, 6pHA]»H&iii; s golarfki, od bar^ 
wicrsa, $Barbiet = ; Nauka barwierika. Sun, 385. (cyru- 
licka ). Wi takicb przypadkach nieumiei^tnosd barwierfka 
mabydi -winiona, nie lekarHwo. Urxfd. 399. Barwierlki 
pokrowiec, astuci^c, barwierika azkatufa do brzytew. Cn, 
Th. iB, Bof.epiAmomnMb, elll 58arbUrbefl:etf. Wfoey 
twoie barwierikiemi przyprawami na czele ilroil 1 fryao- 
wat SJL Zjw. 1,-71. (fryzerikiemi). B^RWIERSTWO, 
a, p. 3. Croat, barberia^ Boh. bxtibxip^Vt * kimsat bar*- 

, N< tB«rlterftiti(t«. (<£ Cyrulictwo). 



bario, burre, barila^i, 
Cz-oar. bariJ, bariiicza, barilecz, barilckecz ; /{ag, bario, 
in Genit, barjclla ; Slavon, biurre, ak6vcae ; Vind, barigla } ^ 
Carn, barigla, warigia , barigl^a; J/d/. baxlle, barellaj- 
fin Jaf , tint 3)rittfItOIIJie» Garncdw w baryle dwadzia- 
^cia i czUry. Herb, Stat^^iyg, OJir.'P* C, 2, 394. Ba- 
reiki do apirytuadw naylep«ae z klepek morwowych. j&'/uA. 
Rosl. a, 66. BaryJka oh>y.^ Birf, S^\ B. (cf. Bie9?kfi, 
beczulka ). — Artyll, Baryiy piorunuij|ce , beczki napcl- 
Kione prochem , ktdre obl^zeni apuszczai^ % wa?6w na 
attakiiiqcych. Jak, Art. 3, a86. f>ul»ertOimen. J. Allud 
Iak z barela 2 braucbeift chodai. Brud. Oftat, C, a, ingen^i 

8.. 



%0 



BARZO. . 6 AS. 



ventre, » inde transi. Baryta s cstowiiek opasTy, okr%^ 
gf opfkaty , brsuchacs , etlt Mifft aB«mm(l , fUl !^M6illl(^ 
BARZO, BARDZO, adv, Barsiey, Bardxiey, compar, (wo 
TTBsyiti^ch innych dyalelLtach anaczy : pr^dko, ikoro, 
•sybko \ cf. naf^^ui^ce bariy. Aag. barao ; Slavon, b^rao \ 
Ji//^. 6op30 » Km</. bersnu; Sorab*sup.lniSV\ Bosn, 
barsoy brriso} ^oA. et Slovac, bt|0, br^fO, bf|Ce, H^V ; 
fee/. Oopa'B ; i{<>j//*. 60930) u Folak6w snacvy: arcy, 
mocBO , wielce, do ^vysokiego stopnia i fe(ft« ( Boh. UtXvoXf 

tttse r i^tttfte , priififi^ ; siovac. melmi , welUe , pr jliffiiV/ 
t^tubc'batbsor ttaramnc; .Sora^. in/, lerlgi ; SoraS.sup. 

WVAc^^f 9Ate; Kmc/. alu, przeslu, aamii, aylnu, zhes yae, 
shea mero , m6zhnu9 pre - i Carni zM, yerlu, prA ; Crpat, 
jako, kruto, rarlo; Siaroru vArlo; Rojf, AOs'^Aa, secft- 
wa, roxtMO, SAaro - » KpanHe * EccL ztxhH^ , 8i5AiHO, 
a'fcxo, AOS'BAa, secSMa, ohiohb, ohchb, BeAft^iH). 
Barzo wykr9tny i iwawy. Sk, Dx, a 3 9. Warg, C«*. 151. 
Barzo dobry cztowiek. Cn, Th, 1 6. Barzo okrutnle biczmi 
aiecyeni, P€UxA. Dx, 63. - Bardzidy, barzi^y, wi^cey^ 
mocniey, me^r, ^ixtet , ^efttget. Kazimierza W. watar- 
wity bardziey dzieta w pokoiu anakomite ; niieli woienne 
aprawy. JVa/-. Hft, 6. 345. Jm czf ^ciey aif z aob% wid^i(» 
barzi^y aif ini{ui% Xcwnk, Katch, 38o. (tym mocniey* 

«m fo wt%tf nm fo (Idtfer, Cam. at^mb^i). 

*BARZY, a, e, ( we wazyAkich dyalekUch SfowiaAikich : 
pr^dki , nagfy , ikory ; ^ag, barz , barzecchi \ Dal. barz ; 
Croat, berz ; Corn, b^rab, berabf ah ; S/avon. btfrzi ; Vind, 
bersen , berahen y bersh , bersdeu ; , Bosn. brriz , brrisgi ; 
Boh. Ifjf^ ; Siovac. %xfri ; Hoff* CopauH, CopaocniHmH \ 
Hung. barz. - Pol. Barzy , popfdliwy , gwattowny , ve^ 
Aement: MqcM. ^ffUd, fd^ueOi. - Barzy, elUpt.fi barzy 
kofi , byftry. Figur. na barzego kogo /waadzi^. Ryt. Ad.'jSy 
( s na bardego , na hard^ wsadzid ; poduszcza^! go , poddy- 

tna^ , jiadyraa^i , dntu ft0(| tttib tfufgeMafen mac^en. No- 

wina o iosierci krolewikiey, nieprzyiacicla tak na barzego 
Waadzila, ie na pierwaze kondycye pozwalad nie chcialp 
BieL 718. BirA. Dom, lu CierpUwo^ci^ swoi% darmo- 
pycba na barzego wsadzify, Rozomia!, ie z boiaini nikt 
aif s nim nie wadzif. Pot. Pocm. 55o. Nie chce, ieby 
mif iona miafa pedszczawa€» wsadza^ na barzego. Opal. 
Sat, 4o. - Oppos. Zioiyt mocarz6w • barzego, a podniosC 
pokbrnych. BirA. Xftnt. A. a. (poniilyl, upokorzyt, et 
%aX fie etnieMgt , gebemdt^i^ )* Hardy i wyuiosfy baazo, 
s barzejgo zaadzony bfdzieaz. BirA. Kont. B. 3, b. Przyy- 
daied tam z barzego zaiada^, Paix^t. Dx. 11 5. NB. Pr^d- 
ko^<^, azybko^, Rag> barzoa, barzenje, barzocchia; 
Cambr. brya 5 Vind. bersnoft ; Croat, berzocba* - Kwapi^ 
aif , ipieazyd , Rag. baraitti j Croat, berz^ti. 

BAS BAS , BASni BASIU ! w/^anie wie^niakdw i paflerzdw 
na owce, 20(f »ort fit Me C<(«afe. Ba^ bal£ owieczek wofai^ 
Xchow. Pr. aS. Basbas^ iagnieU. Pot. Jaw. 236. ( <///?. basia^. 

BAS, BASS, u, m. 1. JSoh. M; Corn, his*, Km</. pofa; 
Jtal. baffo. 1. Naygnibazy z owycb tondw, na ktdre aif 
^!o8y dziel%; iaaze tray 54 tenor, alt, dyazkant. Oftror. 
Myrl. 44. bet fd^h hit JB^^fKoime. Woiny grubym 
bafsem krsykn^!. Wad pan. 'jo. Dobywszy k^dyl 
a koztem od iolj(dka bafsu,' mdw{ : Pot. Zac. ia3. §. a, 
Bafa, baaetla, narzfdzie muzyczne, ikrzypice.baffowe, 
wiolon, na ktdrym bafs grai^ j Boh. lafa } Kinrf. pbfa, 
fofa; ble Silfdefge, ^et Sllf. $. 3. Tran^l. sradiwaia, 



BASAL. - BASAR. 

fuklifvt, dnnma, npoma mowa, eUl itofet, f^tUfVibtt, 
(toilet ton* Kto rad baaeoa gada, wiele u pana awego 
yrya\vdy6 nie mjiH. Fred. Ad. 65. Na to, Pilat, iui 
ayty owego balaau, Gdy mu ai^ iydai przykrz^, odpo- 
wiada a baau. • • Pet. Zac. ao6. Swole a wycieftcaenieiD^ 
B ogrddkii , a cudze a baaem i azeroko roztrzi^aad, Fred. 
Ad. 105* ( s aobie pobUiac , drugich aarowo a^dai^! cf. 
^daiebfo i trfm w oku). Spn^ci on znoiiru kwint^ a baau. 
Pot. Arg. 1 56. (atanieie, afolguie, et lOltd gelMete 611U 
ten Mfjite^tt )• Spuscifem z baau na kwtntf . Zab. 7, ao3. 
Zaczyna od baau , a Ikofrczy a if moie na kwincie. Tmaim 
dg, b. 45. Trzebaby zsadzid tego ancba a baau. Pot, Pocx, 
55o, (cf. a barzego zaadzit!). $. 4. Baa, piaga, ci^ga 
tfga , cif ga nie lada , gdyi n%ygrubaaa a ftrun mu^ycanych 
baflbwa, ettl betbet ®ttei4/ ^etbet S^Xtl, Za te bucski, 
kazat mu wyliczyd dwieicie baadw. Zabt. Amf. 84. Sauka 
aypa , ieby go afukaf , a czaaem i fkropii balem« JCnUuu 
Poex. a, ao8. (cf. bat, batog). 
BASALYK, a, m. 1. a Turecky bicz na kaatalt aacsug^ 
a draewa nieoftrugatiego. Cxrtr. Mscr. biea a uwi^aanyia 
na ko6cu otowiem; kola naw^zai^, plumbata. Cn. Th. 

16. Wiod. Dudx. 33. ettie M bet ®pi(e mit 1B(e9 obrc 
Cifeit vetfe^ene ^eitfc^e , eine Qei^el. Zof^dziami ofdwia- 

nemi wielkiemi , na rzemieniu diugim uwi^zanemi , iakoby 
baiMtykami , nieprayiacidt gromili. Warg, Cez ao5. Kaaa- 
no go nieluto^ciwie otdwianemi baaatykami bid. SA. Zyw. 
1, 374. okowanemi basafykami. 1*6. 4o8. Ociec moy chto«> 
Itat waa biczmi , a ia waa bf df cbioftal baaatykami. W. 1 • 
Reg, la, 11. et 2. Paralip. 10, i4. (^ndt: „ biczmi ie- 
lazem oftr^m na ko6cach* oprawionemi **. korbaczanal. 
BibL Gd. gtogiem. Budn. mit ®COtpi0neil. I^ttr^t)* 
Mofkale miewaii^ kie^cien, ktdry Polacy baaalykiem na« 
zywaij^. Gwagn. 5 18. Herberft. legat. $, 3. Traml. cztak 
> nieoftrugany , przeroaty , dtugi , przytym nad pomiar do 
t<$y awotey wysoko^ci cie6ki iak kiazka, do tego nieagrabny, 
roskiaTy, rozlaz!y, leybowaty, bafwanowaty, prdiniak^ 
nieczynny, nie maiacy na abycie ani dowcipu, ani rozumu ; 
Vind, trepan , terban , bebez , tumpea, amok, trelei, terei, 

urotei , trantou ; elii fd^wetfMtget ^(nmpet 9)tf itfb , efai 

titpet. BASALYKOWATOSC , ici , f. 3, niezgrabnof d, 
Vindm trepanoft, terbania, trantaria. tilpefe^, ^lUVXp^ 
t^t, ttngeWlfenMt BAS ALYKOWATY , a, e, nie- 
okraeaany, niesgrabny, Vind. trepaft, torbaft, bebail, 

budalaft, tumpaft, tilfelMt, p(nmp, ttn0ef(^(ifen. 

BASARUNEK, BASSARUNEK , BASS^RYNEK, akit, 
m. 1. (moie a Niem. flSefTfttttlg). nagroda aa bicie, 

nawi2(zka, bn^ @d^met|fndelb; ®ttaf§elb fit m^et^te 

Sd^Uge* Gdyby chfop aziacbcica w karcamie ubil, od 
basarunku ma bydi wolny. LeA. D.i.b. Prawo, bankiety, 
fryze , leki z budynki , BaiTarynki puftoaz^ a gmntu naaaa 
ikrzynki. Xchow. Fr. ^6. Xchow. 178. Gdy tego frray* 
wdzony i^da , ptaci mu przyzwojty baaaninek. Gts/A Cyw» 
3, 3o5. Nocne hucaki kaf^ mu ptacid baflarnnkiem. Afoia. 
76, 736. §, a. ogdlnie , nagroda aa ate iakie ponieaione, 
Clttf(l^4bigllltg; etfa(. Nie to, chodran, chod kilk« 
pofbzaTdw odnieaie , Bo godny baflarunek' bierze w into* 
refie. Pot. Pocz. 167. Onoi w obozie macie baflarunki, 
Gdaie pefno bogactw gWOli iotnfierzowi. Chro/c. LuA. a35^ 
Dajeie -%{% to fiarcowi w foldze , oraa w baflaninkn. 
Chro/c* Fan. 176. Zalowi aerca nego w baaarunku. Ppt. 



BASET. - BASS. 

Syi, 55. Ppt. Arg. 834, Prsyidi sam iaiawi metm 
w baflvnnku, Chrome. Ow* jca. (w uldbse). 
BAftSTLA, i, f. a. BoA, ha(^; Vind. pofa, foft;: bas, 
nan^ie muaycsae, na Jctdrym baa grai^, bft S^Affctef^ 
Mr thilgeigf* Biegay po ikrsjpce, basefle, wiole, bf- 
daiem aaras ranfli t^ aryik^. Boh. Xem, 1, 396. Tobio 
ieascie baaotlf noaid. Toot, ao, 3. i84. (ra^pola a qiebie, 
gra^ nie unueaa ). BASETLINA , y » i» mizerna basotla, 
ciBf efnibe S«f gridt * BASETLI8KO , a , /z. niaagrabna 

baaetu, riite ttttfinii(i4e SMgeigr' basetusta, y, 

JR. gni^cy na basetli , htt 9tof gf igef. 

BASIAt i, £ a. cfem. iVoifi. Barbara; ^oA. StfttlffPa; Kincf. 
barka; SMtbc^tt; Ccftftr. IMttU Jak «if maai, moia 
Baattt? Teat, aa, c. 3x. .Baak siadlsay w cieniu, wrte- 
cionkiem widkno kr^cHa. Zab^ 10, aoo. Zabi* 

BASISTA, y^ m. a. baaem iprewai^cy, Vind.. touftipenz, 
debelipeuz'i btt $l^fift Zamowilem oprdcz tego dwoch 
baaiftow. Teat, 7, 6. ii. 

'JIASKAK, a, m. t. sfowo Tatarikie, przefoiony, Aartzy, 

ffaorofia, wieikorz^daca, htt tleltefte, Sorgefe((e, ®tas 
rojl, Oomemenr, (ey ten lAtarn. Podoie opanowawszy 

Tatany, flawiii tarn awoie baikaki czyli flarofty. Nor. 
Hft. 6, 91. 
BASN , i > f. a« B ASNKA , i , f. a. dem. - Corn, baaxi, 
bajan, . qravta } Vind, basem , smislik ; Boh^ et SlovoK. 

U(e»'; Sorab. \QL^9i , Mtticiftf f^afntafa; Hoj^. 6acH&» 

GacHJ » csaaKa , 6aceHKa \ (Hung, beszed cf. biesiada). s 
bayka, Uf JaM. Ba^ni dUrtego 34 zmy^lone, iiby 
proftakom takim sposobem podawaly 919 rzeczy potrzebne; 
iako owo dzieciom gorzki a adrowy trunek miodem rodzice 
alodz^. Gorn* ly/. T* 4* b» $. Ba^6, wieid, gadanie^ 
pogtoika , o caem gadai^ , plot^ , %aUi, ®erA(^t, ©ftebe, 
Nie afyazyaa , iei azczegdln^ bajiiii( w catym Rzymie, 
Oglaasai^c bezwatydnie wszyftkim twe niecaoty* Hut, Ow, 

186. j. Ogolniaj faisz ,. plotki , 2Agf, %ahel, VHitftiitn. 

Pwcs ba^ni 1 owe nadiudzkie. ehwaty Achlllowe. Tward. 
Wi» i« Nie piliiny iy^owikich basie^ 'I zapowiedzi od- 
, imcau|cych ai{ od prawdy. Budn. Tit. 1, i4. W ba^niach 
Owidyuasa przechodziif.  Sk. J)x.. Si. (tgad na uinor% 
BASLIWY, a, e, baieczny, baint peten, Boh. etShvac. 
Hftimif fnhilii^; Bojf. eacemtua, cK^aovHbiu, faheU 
|«ft» Jni bailiwa niech wifoey siawy nie nabyvra Troja. 
Bard. Lui. 9a. On coi miafto prawdy ba^liwego'plecie. 
Bardju IaA. i65* BASNIARZ, a, m. 1. baykarz, baiarz, 
fix 94lWi(i|t Baiarzen mi^ nazwal, i do sennik6w od»- 
abL Man. 7a, 6a6. BASNIOPIS, a, m. 1. BASNIO- 
MOWCA^ y, nu a. Boh. Inflljt;: Rojf. 6acHoniBopeul), 
6acHoeiiOM]|b , GacHOCAOsb , cKaao^HHsl) , baykopis, 
bff ftMMl^ttT* Ktdry same bayki piaze, nazwa^ przyftoi 
ba^aloafowem , ba^niomdyrcji , ba^mopiaem, Klecz. Zdan. 
i3. et 75. - Eccl. et iRoj(/I 6acHOcxoBl) mytolog. 
6aci]OCAOBie , SacHOcAOBCjnao mytologia ; 6acHO- 
cxOBHUB mytologiczny. Boh, bgfititfhvj poezya ; baflljit 
poeta. ♦BASNIC Act. Nied. - RoJf. et-£cc/. GacHO- 
cakOBMiu, baia^, flbelR. 

BASOWY, ft, e, od baau , baaetli , 8«f s , IBilf gfigm s ^ 
StioBftbaaowB. CoiR/y. JlftfcT. 3|»5. 

BASSYNy n, m. I. a franc Kotlxna, wanna, miaa wielka 
kamiennfty >ll4 fBaf{i« Z cioaowego kanixenia robi^ po 
^grodftch bafyAjT > ■ft^tifki. Smith. Bud. 36^3. 



BASTA. - BASZTA. U 

BASTA! Jtal, Gall doty^T iui tego! (aflg! gflltig! Bafta! 
realty ci nie powiem. Teat, 53, 46. ^ 

PASTARD, BASZTART, *B ASTER, a, m, •BASZTRZ^ 

cia, n. zdrbr, z Frqnc. §. 1. Dziecif nieprawego toi^a, 

•dziecif bt^dne , bf kart , przypfodek , pokrzy «^iiik , etH 

iinf (elid^^ ^inb, e|n ®afl«rb. ( Dyaieku ob. pod B^ kart ). 

Baftard od afowa baasum uizko^d , ie on nizazym od 
prawnie urodzonego. Cxac, Fr. 1, a66^ jTuno aif tali na 
metressy i baaztardy Jowiszowe. Bardz. ?>. a. P$tr. Pof. 
371* Xi$ia ze swenit baftertami. GUez^. jVych, B, S. 
Kazimiers wiele basztrz^tom awoim odkazaL irom. 365. 
Baftrowie zazwyczay aaczf^liwi. JClon. Wor. ^1. Nio 
^aidy bailard iednakie szcz^icid piiewa. Ryt. Ad. 46. 
$. a. Rzecz iakakolwiek oddalai^ca aif .od swego rodzaiu, 

Tiryrodek, (xVie^ »a^ ft<^ j^oii feinet 9rt entfertit; ani bee 
9(rt geff^Iogen ift, nld^t Usit \% ^. p. BaiUrd wino, be^ 

fBaf^arbWeUl. (ob. B^kart). PigWy pbwarzai^ yt ipsymio 
albo w baihurdzie, C/'€/c.4i3. IfLiiia malmazyi, nxuszka-- 
tell , bailertu* VoL L, 3, 67. basztertu. r. 326. basztardu. 
t. 564. Baftertpwe wino, Syr» ^290. - Baflardy, armaty 
roinii^ce aif i>d ordynaryinych gatunkdw. Archeh i3. 
BASTARDA, BASZTA^DA, y, i, BASTARDKA, i, 

i. gatunek poiazddw, einf %x% agageii, eiiie JBaflarbe, 

BASTARDZIEC ob. Bfkarci^. 
BASTOWAC, Jntranf. Niedok. zabaftowa^ Dok, b^fta po- 
wiedzied, przeftad, iko^czyd , zwinJ^d cbor^giewkf , zlohfC 

azabi^ pod faw^, baftit fugeR, attf^ireti, fe)^it jgfett, bie 
®egel tinaieben. 

BASTRAM, u^'m^ 1. W nxewoli TataHkiey tylko ziettu'^ 
\ ciorbf i baftramy i suchary miat tobxe pozwolo];ie^ 
Tward. IV. D.' 97. - . — 

BASY oif. Baa! 

BASZA, PASZA ^ y, m. a. Botn. paacja; fiung. baflfp 
z Perflc.^ TTxelkorzi^dzca , e(n ^|Hlf<(a. Basza dwntulny, 
trzytulny qu. y. Kiok. Turk. 61. Kapitan Paaza, sify 
morikiey gieneralny komendant. Mlk. Obs. x45. Jig* 
l?ieklelny basza. Brud^ Oft. E, 7. (diabdi, szatau )• 

. BAJ5ZOSTWO, PASZEN9TWO, a, n. 5. Bo^n. pa«cjalilk , 9 

witlkorz^dztwo , J^«g ^gft^gt^ 9ebiet obet fBAtbe einei 

fMA^* .P^?'^ > \x6fj otrjEymoie wyilsze paszeftftwo. Mik* 
bbs. 8i. Kray na 4 baszoftwa rozdzielohy. Borer 307. 
BASZKIER, BASKIER, a, ni. 1. barbarzynflu ludMolkwy 

Azyatyckiey ; ein b<ttb/rtf(^eg fBotf {m 9({tittif<^fti 9ttif (anbe. 

JCluk. Zw. 4, 384. 
BASZTA , y, f. 3. Car/f.boabtya ; Jtal. est med. Lat. baftia 
(cf. baftire, Ga//. batir ) ; JViuj^. ba(Wa , bascbya } Vind. 
pofiaina, oaldni krai^ braniki pgnd^ saretje, pbaidje, 
aidna obranVa; Sorab. sup. npUtpieni fHV»atl; Croats 
braniscbe; Roff. pacaaqiB ; etne iSaj^f^, SBaftton, SBoffs 
Vetf 9 wielka ktipa ziemi obmu^wana figury pif dgraniaftey, 
zf^czona z wafem fortecy. Papr, W. i» 467/ Baszty opa* 
sni^ce miafto lub fortec^. Jt^, Art. 3, 93. Boter 157.- 
^. 3. Wieia woienna ruchbma, mac)iina do mnr6w, szopa 

woiienna, eiii bemegtu^er J^Uerner %%wm, bep Plages 

.fitlfgett. i5to baszty ftan^^y przeciw miaftu temu, ku 
wzi^ciu iego. Radz. jer, 3a, 34. (tarany. Biidn, ftrzelbf 
zatoczono. Bibl. Gd.) Baazta widokowa ruchoma, eiti 
bei9egU<^ iBa^b^ntm. Cn. Th. 17. $. $. jFi^. przed- 
mnrze, iDotllMliet. Polika dawniey baazt^ byta cbrzt;-* 
iciaftftwu wfezyftkiemu. Fapr. Wj, a, 6. 



i^ 



BAST. - **BAWJL 



BASZTARDT od/Baftard. BASZlllZ^ vide Bafter. 

BASZTYON vide batzta. 

^BASZTYK, a. m. i. Jedni nuu% kosztury, a drucUy basstyki. 
P. Xcfian, , Or/, i, 1 6o« 

1. BAT, u, m. 1. ♦BATA, y, f. a. BACIK, a, m. i. 
dem* BATSLA , i , f. 2. dem, - Bosn, batio , ackif, 
broda^ y JtaL batello ; med. Lat, bateUua , batut ; GaU. 
bateau.) Pen. betif*, AngL Boat; Sutc* baot; Dan. baad; 
HolL boot; Gtrm, ba^ $5ot^; Todi, i6dka;' Ki/icf. ladjisa; 
, Rojf. Hornby nxoBl>» igep6oni'k, sepeiifKa; ( EccL 
Baml) s ka^ ). Lodzi abo batow wielkich i mafych dwa 
tysiiice. Star, Dw, 22. Bata iedna uton^a. BieL 688. 
Bata w ktorey pfyngla. Auszp, 87. Waiadi w maf% batkf. 
1^. 83. 

a. *BAT, u, m*, 1. z Hebrayjk, miara plynnycH rzeczy, eflt 

^ |^cbt4if(^f d ^M^ ffii^idCr 2)tnge. Dwadzie^cia tysi^cy 

' batdw Tvina , a tylei batdw oliwy. Radz. 2 Chron, a, 10. 

Efli 1 bath rdwney miary b^d^. 3 Leop, Ezech, 46. 11. 

(korzec i mos. 1 L^op^ id.). 

3. BAT, u, m. 1, Bfisn. bat, batich ; Fi/irf. bat; CrotU, 
baticza; Hung, bot;s kiygruby, palica , batog, rzcmiefi 
pleciony , fin ^xti^tX , ^tlAttel. Za moie ustugi , do- 
ftalem batem po plecach. Teat, ^4, c. 4o. Udawanie 
opftanego d«i^ rdzgami lub batem nagradzane bywa. 
Ferx. Lek, 306. $. a. Plaga , blcie batem , cif ga , eUl 
S^U%i e^wX^, &tt\iil, @tO(ffh:et(^. Za Ukie figle, fto 
batdw mato. Teat, /^5, c.6a. Wyltick, {Bosn, battonoacja, 
clauarius paliconoaz , maczugonosz ). 

BATALIA , ii , f. a. bitWA , akcya ,' potyczka , b|e SBdtatffe. 
Ja awJV 4xnierci^ nlech fkohct^ flraszn^ *batagli^. Bardz, 
Luk, a 5. 

BAT ALIGN, n, m. 1, Korpus piechoty od 600 ludzi. 
Papr, W. 1, 4^. fin IBataiSlen. Batallion czworogra- 
aiafty, czworogran woienny, azyk woyika, w ktdrym 
azeregi wszyAkie wazerz i wadlui rdwne. JPapr. W. i,468. 

SBataiCfon qnarte. 

BATALNIA vide patelnia. 

BATERYA, yi, f. a. z franc. - Vind, alitukoimi bakop, 

abtukni nasip; Slavon, tabla ; bif iBattfrif, mieysce 

podwyiszone , obwiedzione roWem, gdzie ftawi;^ armaty. 

Papr, W, 1, 468. L$Jk, a, a4a. et 1, 96. dzial^obitnia. 

3ak. Art, 3, 286. Baterye p?ywai;ice, Pom. 83, 38d. 

(((^n^imtRfn^f $8attetiffn. 

*B ATKO , BA YTKO , a, n. 3. Roff. 6araBKa , u poapdlftwa 
.pop, { ociec duchowny ) , ^^ip, Vf«fe. (cf. Bayda, Baydko). 
U Rusi CO pop , to batko ; dlatego? czatem i ^amego popa 
wykudfai^ cblopi. , Sak^ Persp. 7 et 8. Czytaf piamo ten 
baytko Ruiki, ktdry tarn iefl we Lwowie, i ^e^walai nam 
na wazyAko. Hrbft, Odp* Aaa b^ 

BATOG, n, m. 1. BATOZEK, 4ka^ m. 1. rfem. - Dal, 
bath : Hung, both, bototika ; Croat, baticza ; Roff, 6axnorb, 
60m orl), 6ainoXB<^, s bat, kiy, palica, patog, fin 
friidel; fin J(nnttel, fin $tO<f» Ekonom kazai przynie^ 
batogi ; alid on wnet aif przyznaf. Teat, 64, c. B. a. 
J. Batogi, batoiki, baty, baay, plagi, ci^gi , fPf^fl, 
6<i^l(i0f, @t0tff4(({gf; Mccl niAH^ecniBO, 6ieHie naA- 
xaMH. BATOGOWAC, BATOZKOWAC, Act. Nied, 
batogami okUda<f, mit bfOt StOCTC V^U^tU, 6Mfc^Udf 
^bfn; i^^/z^.botozom.;. Car/z. btttam,wutaB|. 

**BAWA, y, fa. bairieiue ai^, aabawa, aatrudnieiiie, 



BAIVAR. - BAWlfL. 

if aSfWiftlgimg. IT* lego bawa byla, by bogarodzicy 
chwaf^ wznidsi podwyi niebios: Chodk, Kofi. la. 
BAWARYA , yi , f. a. Boh, ®«m09 ; Slovac, 9«iDor(heo, 
*f6ab0ri(o; 5/af on. Bayaiia ; K«/i</. l>arika desheU *, Rojf. 
6aBapiii; cyrkut r* eazy Nitmieckiey , tz%it dawnego No- 
ryku i Vindelicyi. VJyrw, G, 2o3. SBa^ftn. U. Bawarye, 
turnieio, iimakierye, fil«llf^<nbe^ 8ll<lttffrfVf«- Wlaaney 
mafcki krew prselat , i do tych cza» iyie, po swiecie 
chodzi, dzlkie ftroi bawarye. Bardx, Tr, 643. (ob, Bre- 
' werye). - BAWARCZYK , a , m. 1. Boh. ^M»^X, 
©arooran; i/^i'on. tt Q-oar. Bavar; Vind. ftiXy parez ; 
Ao]//. eaelpeijl) ; z Bawaryi rodowity, ftnjSaprft. Ba- 
vari,i.e. Bojari f «/ Vojari, ctuces belli. BohorieXi BAWARK A, 
it f. 2. z Bawarri rodowfta, bte Sdapfrtmt; Boh. ^mootfa. 
B AWARSKI , a\ ie , od Bawaryi , Boh, mmxft) ; Roff. 
eanapCKiii; Vind. parlki ; S^afHttf:^. Cyrkut Bawarfki. 
W)rw. G. ao3. < 

BAWELNA, y, f. 2. Boh. et 5/o0ar. Ibairlrta; Sorab. sup, 
bawniann. W^Wtta ; Vind. p^vouna , pav6la , dreuna yoiina ; 
Carn. pavola, bonibiisha ; (Lat. homhaxi Croat; Rag, 
Bosn. humhiik , pamuk, marez, gyoput : yra/. bambace, 
bambagia ; Hung, pamut , gyapolt ; ( Eccl. 6yMara XAO- 
nMainaXf i.bawetna, a. papier.), hie fdantnWUenpfi^tii€f 

ber IBAnmweafnbaum , bte SanmmoGff' Krzewinka, 

goffypium herbaceum Linn. , drzewo , gojypiwn arbA^ 
reum Linn, owoc noai iak lafltowy orzech, k«d»y dolJrzafy 
otworzywszy ai^ wydaie snaiom^ bawelnf. JCluk* R04L 
3, 33a. - Prov. W kaflNin baweJnf , it w chomlito alom^. 
Rys, Ad, JO, Fredr. Ad, 21. Cn. Ad, 16a. Petr. Ek,.i9j. 
Zegf. Ad* 6u. ( kazda rsecz ma awoi« mieysce ; ffbf^ j{>iug 
^4t fflttf Sefrinmiims ). §. Pig- obwiia^ prawd^.w ba- 
wefn^ 5 nie mow id icy wir^cz , kolo ptotu chodzld ( cf. 
ledwab, iedwabnc*s}dwka, cf. ogvddka ) , bif <8)«^t#fit: 
Oft^ilflfen^ l»ftfd^IfPfm. Rzotelay obw:iHrt< prawdy w ba- 
weln^ nie .Irjbi. Motn yb.^ji, Goraay niili padalec, 
w^i, iaszczur i^miia, CzJowiek, co fliarg^, chwaly ba- 
we!n^ uwiia. Pot,\Arg;'jk, Powieda wszyftko, a hie 
.obwiiay afdw swoich bawefn^. ib. 4oi. Mial^o hanby 
grzechdw, szukamy bawe^ny, che^c ie kaztaltnie nwiniv^. 
ib, 4 01. Prawda czffto bardziey koie, nkryta w bawelnie. 
ib. a24. Odkryy mi zupefnie .Tf taiemnkf , prawdy nie 
kryi^c w bawelnie. Trfb, S. At, 53. J. aiuer: ple^ci£ 
CO, jartfid^ bfixuibflit, Jaki mi pieazczoazek, ieby go 
w baweln^ uwinH<; I Ofs, Wyr, .II. Bawelna poaicmna, 
vide Ukwap. BAWELNIANY, a, c, *BAWELNY, 
BAWELNJCZY; Boh, IflWfn'fttp, hllfhiail?; Cflr/i, pa- 
TolnaH , pavolnat ^ RoJl. QymdcKWbnn i C/^ofrr. bnmbacbni, 
pamuchni , , pamukui ; /f//j«g. pamntoa, gyapoltaa ) ;- s od 
bawelny, a bawefuy, $8ilttfflWO0f n s , b^nnUPbdAI f Wll 
^aumWoUe* Drzewka b&wetne. ^>t. 73 a. BaWelniany 
chrdft , kraak ^/ £cch CymiTliHoe Apesp ; Croat, gyoput ) - 
Matcrya ba>¥^iniana. Cre^c. 642. foawelnicza. A /ok, Tur. 
181.- BAWELNICA, y, f. a. BAWELNiK, *, m. 1. 
B AWELNIANKA , B AWELNICZKA , i , • f; a. rfem. 
( Boh. bawdlfa , barwa na «uknie ) , tkanka a bawelny, fin 

S3aumwtfSf ngewfbe : SBunmi^oKf ti^eug , (Sattun , IBoiims 

WOUentnd), IBanraWOffenflfil. Bawdniczek Niemieckich 
kopa iedna, 8 Zlt. Cojl, Gor, 111. Tarn pfdtna, iedwabnice 
alboli tei bawefnice prsedai:). Stew. Dw, ^a, Tropy 
w bawelnianki obiriaioiie. , Boier a 18. Towury Tureokie» 



BAWET - BAWia 



JBAWl. - BAWOt. 



«S 



/ 



chuAki, zawoiOybaw^ilioe. Vol, £i^. ^, 83« MifMaemi 
ocierai^ pot baweinicunit Ban.F.^, £awe!aica haftovrana. 
Ziok, Turk* 90* Cw^iC pierai iey pokrjrwa aubtelna bawel- 
aica. Tw€urd* F<u, 6. Bawelnicf Isami omocayla. P, Kchan^ 
J. 6o. Baweinic^ raay oycu sawii^ia}. Tward* Wt 99. 
Baireliiik iony iegOw Chr»^e, Lnk* 1', gai 

BAWEl*, u, n. 1 , w ilroiu kobaec3riB, sastona priedpiersnia, 
bA^ ^ntfltlU^ Itt .8r«ttetl|tmmet<* Umlsgay buzi^, gmers 
kolo bawetu » Lub unataiczonego poprawiay mankietu. 
Zab. 10, 392.^06/. <Zaesfta hiGkory^ o ba^wetacb, iuzdian- 
Ucb, kabaucb. Kr<u, Px>d. 1, i48. Wkrotce tak bardzo 
•pucbniess panna | ied si^ nie przyda ten baw9t« Pot, 
Jaw. 67- 

BAWEYl Jnt^ri* Craec. fiaffa^, nanaf. Lot, pfipae, fWflfe 

Ba!) Ko/ci. 395. .y0r<id. ^lii/'. etit, ^te9 ^afl l^olals 

W0y! pa^a^ patrzcie! day go. Bogu; ep ft^t bO(^l epf 
Hem! ey, bawey go, baweyze go! Mqcz.^ Brud.Oft*F.S, 
Cn. Syn. 319. Zydowie, widz^c Pana pfaca^cego nad 
Lazarsem, Mo wilt: Bawey ! iakod gomliowat! Odym, 
Sw» a, J. a. Niektory biikup rzekl : bawej ! a wife 
ty wincey chceaz rozuinie<! , - iiiieli wszyllek zbor f 
£az. I/fl, 9. 
BAWIC. $. 1. N€utr, N'fcL bawit gdzle , zoftawad czas 
nieiaki na iednem xnieysca, EccL np.iMemaniKGfl ; ft((^ 190 

asft«U<rn, perwrileti, ipeiUtt. W Sakfonji bawil kiika 

lat.- trantit, bawic czas, przepfdzac czas, Roff, HaooaaaiB ; 

bu 3t?it jmbringeii^ iubringen. Nie juam «zczf^liwszey 

chwili x:ad tf , ktor^ z nayukochaiisz% 6ioiii'% bawif. ITetr/, 
7, «. 1 6. j. a. Activ, bawi<^ kogo s a. aatrzyiny wad gp, 

iiueftska<5 kojnu, eineti avf^altcti, i^m^uf«nt^«(t ttia^cn. 

Tak dlugo mif bawiaz , a wieaz-, ze c^zasu nie m«m. 
b. Bawi<5 przy aobie, zatrzymywac, trzymac przy sobie, 

bf» (t(t anter^Uen, M fi(^ ^^alten. Ucaonych pray (jobie 

bawi^c, i od nich sif ucz«^c, niewiadomojci zwdy poipa* 
gal. Sk. !>*' 3o4, - similU. Siarka , kley , i inne ma- 
tcrye, ogieA aob^ bawii^ce. Otw, Ow. 6a 1. utrzyniui^ce, 
karmisice , geuet Utltet^alUnb , ni^tenb. Nie bavri^c, 
niebawi^c czaau adverd, niebawnie , niebawem , nieza- 
Bawem, nieodwtocznie, of|ne ^ettOeUett^ Hl^ r ^M<b; 
Rfijl HeiieAA'&HHO , HicKopo. Nie wiexn, gdzie ieftj 
ale przyidzie nie bawiqc. Teat. 31, b. 6. Niewielka I'aaa 
nie bawi^c mu sif zagoi. id. Nie bawi^c , komedye za- 
caniemy wypi'awiai:^ Teat. 1, 46. Niebawem przynieaiono 
ies<5 dU mnie. N. Pom. la, a68. Ni^ bawi^c czasu. 
Pimin. Jl am. ^06, -^ c.) Praeclwaie'nudzeniu , bawic kogo, 
aabawiad mile, zaprz^tad kogo mile , rozrywad , eittev 

imUffUUf nntetffatttn , angetiebm vetweUirts. Nie dosd 

naucsyd; trzeba iebys bawil. JCras^ Alysx. 103. I^dy 
placs^, tarn cieszydj k^dy amutao, tam bawid. Vxwonk. 
Staf. A. 4. (cf. Baia<l , Croat, aabavlyam blatero). 
II. Rteipr. ba^id si^ , satrzymywad aif przydluiey, nie 
ipieszy^, mieaskac tif, Roff. 6aBfinili , 6aBi«a&ca« }aus 

betn, veU^i, 'fic^ vemeUen, ftd^' binge «ufba(teti. Nie 

baw slf y zle odw!6czyc, zwtaazcza kto gotowy. Bardz. 
Luk* 8* Kto ma intereflfa , nie moie stf bawid. Teat. 

9, 5o. JBoA. bliti; patat fe; 5ofa6. «ii/y. fo bUeci* 

{. bawi^ aif ccym , aaprz%tad ai^ czym, cbodzic koto 
czego, pilnowad csego-, Eccl. Gdaxiocfl eb h^mI), ynpa* 

xAHSiDciK, apo6aBiunics ; (i<^ wotnit befc^dfttgeit, Abges 

.bni/ CIMHI^ (triben. Kuj^ectwei^ !«jf gcieg lego- bawii. 



Pieiru Mat. i44. Rsemioafem n^ bawi. 7>a/. 7, c.^46. 
Areopag miat prawo sapytania kaidego obywat6la , czem 
e\% bawi, iak czaa awdy rozrz^dza. Oftr, Pr. K. 2, 317. 
Ach iak bawid aif pracj| , ieft to ftan przyiem&y ! Zab. 1 5, 
33a. Nagt. Kto 31^ rzecz^ podleysz^ albo fraszk^ bawi, 
Pod roboty pozorem czas darerairie trawi. Gaw. Siel. 364. 
Co kto omie, t^m sif rad bawi. Cn. Ad. 93. Nie bawif 
ia sif t^m s dziecihfkie to , podte rzecsy. Cn, Ad. 5'53. 
Fdlgodziny aif bawi modlitwami swoiemi. Star. Dw. "44. 
W powszechne dni niedtugo «i$ ko^ciof^m bawf^. PaixJt. 
D». 74. Bawid si^ pUczem x fraaunkiem. Otw. Ow. 35. 
Coi cipot^m bawid 8if ' temx - tzami i takiqi Hopotem! 
Groch.W.l2^. Plotkami sif bawid. 5if,/)z. 811. Bawid 
aif iart^mi. Wfg. Alarm. 1, 80. Grariiem, piia^flwem. 
BoA. Kom, 1, 385. Warg. Cez, -i4o. Rozboiem x lo^ 
troilwem. Star. Rye. ^ J. Bawid si? Maze/iflwy. Si. Dz, 
81a. (cf. czas trwonic, trad).- Aiiae conjlructi Zawsze 
okoto poatug ko^cielnych ai^ bawit, Sk. Zyw. 1, an. 
My^l iega uftawicznie sif na ' rozmy^Ianiu ^mierci bawita, 
ib. My ieszcze w wi^kszey proino^ci bawimy ai? , niieU 
miodztez. JCuczk. JCatch. 3, 334. ( *obieramy sif). 

§. Bawid ai^ z kirn, fj(^ twit jettianbei! unterl^alterr, mlt 

ibtn abge|en, umde^. Staty ze ftarym, mJody rad sif 
bawi z mtodym. Pot. Jow. 95. Bawi ai? ca^flpkrod z Ui- 
dimi wyA^pnemi ; ale w rzeczy sam^y gardzi at? niemi.. 

Zabi, Roz, 11 4. (man giebf H^ mit iinen ab). $.a3<ro/i7/« 

'bawld'aif, zabawiad, czaa ikracad, mile przep?dza<5, ffc^ 

ein^n ^eit^ertreib madden , fid^ nnterbalren > amAlTir?n» 

Bawmy aif . 

BAWIDLO, a^ n. 3. BAWIDELKO, a, n. 5. <W>7r, 
Fraazka do zabawki, zabaweczka, eUte KdnbffcP; fin $t\U 
VertreibcbCti* Z oaobliwazi^ tpieczotowitosci^ karmi]| pta^i» 
pieiki, ] inne nikczemne bawidla. (Iffl Sen. 5y. BawiaU 
dziecinne JCarp, 1,' 174. Bawidelka. Zab* ^5^' ao5« 
JV. Pam. a4, 373. 

BAWNY, a, e. BAWNIB acffer*. 1. i4criV« aabawpy, 
bawii^cy, zabawiai^cy, tinterbaltenb , Mitifiteni, (oppos. 
Nudny). Nazo aztttkf kochania tak bawn^ zoftawif. 
Djnoch, Szt. R. 37. Panna, nie tak fadna, al^ iywa 
i bawna. Pam. 85, i35. Niechay ai? atitor poci, nie ^io 
zyflca przeci? , Dobrze piaze , lecz nudzi ; a dw bawtiie 
plecie. Dmoch. Szt. R. slj. §. Passive aaba'^ony, kai« 
trudniony, bef^iiftigt B?dj|c dtugo bawny wydat ksi^ik^ 
,0... Chodk, Kofi, ep. Bawny w krotofiladi mitoanycfa* 
Zab. i5, 78. Nieb^wnie, nieodwldczme, vid. nie j)awi4c» 
sub verbo Bawid. • 

Contin. derivat, Nabawic, pobawid, przebawid, wy- 
bawic, wybawiciel, zabawid, zabawa, zabawny, zbawid 
zbawienie, zbawiciel; pozbawid (cf. Croat, dobavitisze ^ 
przyisdi do czego ; Bosn. uebaviti, truditi ; tf udzid ; B<fsn 
probavitis ih«wi<5, przetrawidj. • ' 
BAWOL , BUYWOL , u . m. * 1 .  Boh. himl , ^miWl ; 
S tovac. iinti*^ //i/n^. biyal i bial ; Croaf. biv.ol *, Dat. et 
Rag. bivoo, in Genit. bfvola; Bosn. bivol, biro^ Stavon, 
bivol*, Corn, bi^»l, bia; Vind. bivol, piVol, pifiFl*, R^pjfi 
etEocl. GyBBOxb, (cf. Bniad); Jra/.' buffalo*, Lat. ^u- 
balua; Graec. fisfiotXos (cf. Gr. /?•*•); Angf. buffle; G'afl. 
bufle; Dan. SBpfel ; liisp. bufano-, Ger. bet f6Affcl; 
(Sorab. eup. bilWi m^f^tO, bjlWOWOblaC je }. bos bubqlut 
Linn, >?ifk4«y.od 'byka^ ma rogi caarne, ikx>r? pzar&4 $ 



M 



BAjyVOL. - BAYKA. 



Wrdso left porywczy. Zooi, 359* Bnywot 0gromiy. 
Jfor, 1, aio. (Corn, bivolinas nieokrzesany, niezgrabny)* 
BAWOLEC, lea, m. i. anfiiopt Ifuhalis, 'wielkosci fosia; 
s toluba podobny do wofii i xelenia ; snayduie aif w Bar^ 
baryi. ZooL 367- tct SBiffeWrf** BAWOU, a, e, 
BAWOLOWY, a, e, od bawoiu^ IB^ffh; Croat ttBosn. 
biTolsski, bWoliki; Hung. hi9\i\ ^oA. bAwotOWQ; Rojf. 
6yUBOXOBUH> Corn, biaov. - ArtilL bawoli oaor, blacha 
ielazna, wyrobiona w poilad osora, oaadzona na r^ko- 
itici ; atuiy do wydobycia uwif inioney kull w kaqale ar- 

matnym. Jak, Art. 3, :k86. bte SBtlffetantide , bet jtan^tten^ 

fri(er« BAWOLICA, y, f.3. Croa/. bivolicza^s samica 

bawola, bie tBAffirlftt^. iSrr^Ll, 149. 
BAWOLET, u, m. 1. ubidr kobiecy na gf ow^ , fin iftopfs 

|^U( bet %tMittil\mmn. Kwefy i bawoletami nlewiady^ 

gtowyzdobily. CoOT/i. jiftfrf. 703. 
♦BAWORCZYK «V« Bawarcayk. BAWOROWSKI, BA- 

WORSKI, herb, ftrzata ztota, od ko6ca roicdarta ; przez 

^rzodek i^y krzyi 9 a w rozdarciu' ftrcafy o^mka. JCurop* 

3, 5. z Czech, dit SSappen. 

1. BAY, Bay bardzo, Bay prawie vide Ba. 

3. BAY viV/< Baia 3. 

*BAY1oRAK , a , m. 1 . tkaska ledwabna , eitie Vxt Sribetts 
}etl9« Woiewoda Wotoiki Jagiettowi hofd poftanowit na 
kaidy rok oddawa^ czterylU sztuk bayboraku albo koflyru. 
Owagn. 79. et 64a. (cf. Kamcha). 

BAYBUZA, herd 9 ftrzafa przez ^rzodek tarczy, o ziemif 
ielezcem, przeszywtzy wfiowi gfowf, oparta. Wa^i 
okrf cony o fbrzalf , ogonem aif ai pior tyka. Z Litwy 
*albo Morawii. JCwop, 3, 5. eiti SSappett 

BAYCZANY, a, e, yieUiwy. Cn. Th. 18. baieczny, fale(s 
laft. BAYDA, y, m. a. BAYDKO, dka, m, 3. dem. 
baiarz, baia, kfamca, tgarz, elR fabcfM^f ^Mnet; 
("VintL baidou- s prdiniak, cf. Batko , Baytko). Ten 
Hary bzdyk, bayda, narobil nam tych ktdtni. Teat. 43, c. 
i49« Wy&» Weyirzyi na nxewAydliwych baydow. Smofr. 
JLam» 36. O aproany baydku ! Twor. Wie, 28. O aprosni 
baydkowie, ie wy aif nie wftydztcie kronik fatszowac^ 
Twor» Ok, £. 4. Mai^ go ,za naymizernieyszego baydf , ie 
e wiehi rze'czacb falszywe dal wiadomoici. Peun. 85, 1,1 a4. 
Mily baydku, co aif doktorem czyniaz, a maYych rzeciy 
poi^d nie moiesz. Twor, Wie. 11. 

*B AYDAK, a , m. J . ( JCamt^chad, 6aR4apa, gatunek ^odzi, 
bat , fine 9(rt iB6tbe ). Hetman , wsadzlwazy w baydaki 
vejeilrowe, wTprawil Dnieprem wprzdd Kozaki« Twtvd. 

BAYDURZYC, oh. badurzy^ 

BAYKA, iy f. 3. Boh. %i%U, |)0(OII*ef ; Corn, bajsn, fabila, 
smiahla ; Slovac. bafftt f fabnie ; Sorab, *up. bac^O; 
btf^cnOy Vind, marnji, apaka, iabula^ Bojn. prici^a, 
precifa , pripoT^eft , izmiacglj^na \ Rag, pripOT^eft 
Imiacgljena ; DaA prichicza^ JU, bewb, acjurka; Ri^Jf, 
c&aanas s zmy^lona w celu moralnjrm pov«iaAka (cf. 
baia, baieczka), bie %^U\^ (cf. Ba^6.) W roinych rze- 
czy poi^aci i rdinego zwierza, Bayka profto do celu mo- 
Kilnego smiftrsa *, Co zwierz^ta gadai^ » w czem aif myl* 
nie 3rz%dz4, Niecb aif at%d ucz% ludzie, niecb rdwnie nie 
bli|dz4. Dmoch. Szt. R^ 57. ( Bodatek do bayki. Rojf. 
iLptfCsiaxji). $. Ba^, plotka, bredoia, faiak, k?am- 

two, igwihro, JluMy a)t4l^t<(cit, Oebfa^, iitu FMtki 



AAYPR. - BAZANT. 

16, i bayki k^dzieli godrte, "Birk. Dom. 31 « Bayki bablc: 
Sk. Dx, 61 6. A coi babom po baykach , aame baby 
bayk^ , Prdino zmarazcaki tvv^ovi^ zaalaniac kitayk^. 
Zegl. Ad. 34 1. Stateki wiara, bayki to amy^Ione. Pa/7. 
F, 35. Za bayki piamo, za fraszki kazanie Mai%f a za 
^miech bozkie przykazanie. W^d, Dan, 129. Bayka', ie 
gtuohe laay , tvrarde (katy , Za waazych miitrzdvr aonetem 
Ikakaty. Sus%, Fie/, 3, C. 3. '5. Bayk^ alf poeta bawi. 
Dor. Lot. 18. Bayka iycie liaaze. Teat, 46, c. 65. 
Bayki aiad, faUze roznosid, plotkt ple^d, ^abeltl 4110= 
(tfetten* off. Wyr, Bayk^ baiad, : csynid co Damego 

a b?y(ko\nego, bUtteii Dnn^t v^xmad^n , Stnb maiden. 

Guftaw przez dwie lecie baykf baiat, Potetn go z botow 
Tozzuto , A ziemi^ w grobie przysuto. Lib.^ Sen. 1 4. • 
To nie bayka *, nie do wzgardzenia rzecz , godna ieby ai« 

nad ni«'( zaftanowid 1 ba^ i{l feme S<t^^^*' Mu ®d>etj! 

Ale to nie bayka,co leraz powicm, ^on.65,33(). 11. ♦BAYKA, 
i, m. 3. baiarz , baia, bayda, baykarz,, ^tfbel^R^ , gtlto- 
• Iifl» Szukais^ mi^drobci , ktora z zlemi tefl, kupcy Tbeman 
i baykowie. W, Bar. 3, 33. (wyktadacze gadek. Bibf. Cd. 
Budn.) BAYK.ARZ, a, m. 1. baiek opowiadacz, baia, 
bet SabeUt, ^abuUit. Jeden z nay wif ksi;, -h baykarzdw 
powiadal tiam o t^m rzeczy cudowne. Boh. Diab, 3, 339. 
Teat. 3i, c. 39. BAYKOPIS , a , m. 1. pisarz baiek, 
bet JltbetMc^tCt. Nikt ieazcze nie zrdwnaY , i podobno nio 
•rdwna, baykopiaowi Francuzkiemu. iV« Fam. 4, 77. 
Kraaicki baykopis. N, Fam. 20, 31 61 et i3, 99. 

BAYPRAWTE vide Ba. 

BAYRAM, BAYRAN, u, m. 1. wiclkie iviA^to Tureekie, 
bO^ S«9tamfejt bep ben Kt&tfen. Woyi|ca Tureekie po 
odpra'wionym bayramie, ruasyd sif mialy. Nar, Chodk, 3, 
576. ByTyibybale, uciechy, bayrany, F^ftyny, ^miechy, 
wesote biesiady, Gdyby *mo kurtyzany? Teat. 63, 33. 
BA YRAMOWAC , Act. Nied, swif to bayraniu obcbodzit, 
^wi^tkowa<f , ba^ aSaptamfeil feyetn. Ccaarr Turecki 
bayramowat nie daleko Cecory. Nar, Chod, 3, 376. 

BAYTALASZKI, - 6w, piur. hadury, fraszki, m to ni 

oyrOyZinheUvt^f JCIef nfgf eUen ; ®eft»<l(, leebet ges 

fatten , nod) geftOC^en. Piaa! ody na pocbwaff nioif ; lecz 

ia ni« znai^c sif na tych baytalaszkacb zamkn^tem aif 

przed nim. Teat, 11, 37. 
BAYTKO vide Batko. 
BAZA, y, f. 3. z Greckofac. Fed, cmaBRAO , R04cmaBa 

nOAb cmOAob , podftawa , pod^upie , noga n. p. u ko- 

lumny , zasada , bte d^tunblUtie , fd^6 , &xnnbftfie, 

Colli t, 6. ChmieL 1,77* 
BAZALT, u, m 1. {Ethyop. baaals ielazo) kamicA twardy 

azescioboczny. JCluk, K^p. 3, 85« bet fBdftflt. 
BAZANKA, ziele, vide Szczyr le^ny. BAZANOWIEC, 

wca, m. 1. aide, toieid wielka , J?o/)'I noAymeHUai 

ui-paaa , Lysimachid^ vufgarie Linn, ^tlhtt ffieibfti((« 

Syr, 1358.. 
BAZANT, a>»i. 1. BAZANOK, a, m. 1. dfm, *FAZYAN 

Cn. Syn, 678. Sorab. sup. Ui\M\ Boh, et 
Radic: Siopac, bajoitt; Corn, baaanf, lasant } Hurtg^ 
b. - z - n fatzdin ; Vind. faaan, feaon, derja kvra } 
f • a - n Croat, faaian , faczan , fasian, fazao, paczian, 
f - cz - n bazian ; Dal et Rag. pazian , faaan * Slavon. 
p » z ^ n pacian, paavan ; ^ojn. bazian , fagjau^ Roff, 
ph - a f- n 6a3KaHmb, ^aaaul}; Lot. phaaianua, t>d 



BAZAR. - BAZYLL 



BAZYL, -BE. 



65 



rxAi Kokhickiey Phasis, Otw, Ow. 267. ttt ^J^afaH/ 
fafan; ptak wielko^ci koguta. J^luA, Zw, 3, i8g. Ba:Sant 
piaL^a/2. 7* 5> ^* Bafanci smaczni. ib, J, a, b,~Jig, ba- 
iantami kogo karmid - przysmakami. Off, Wyr, etnfh ttlit 

MxcaUn aiffen ffittern. BAZANCic.i, y, f. 2. Croar. 

fazianka ; : aamica baianta , tie Jafatll^fnne. BAZAN* 
TAENIA, ii, f. a. JBoA. l5a$aRtlttCe/ mieysce cbowa- 
nla i hodowania baiantdw, bte Jafanetff. W baiantar- 
Biach potrzeba wielkiego fiarania, osobnych zagrdd wmiey- 
scach cieniflych etc. Zoo/. 234. Mamy baf antamis^ *, a flo- 
doly si^ wal^. A'ras, PocL 2, 3o. (cf. huczno buczno, 
a w pifty zimno). BAZANTOWY, a, e, jBoA'. balatttj ; 
Croat, fazianzki ; Hung, fatzanhozvalo ; Rojf, ^aaau'iH, 
odbaianU, Jafatts, ^afanetlr, Baiantowy ogrdd. iT/Wi*. 
Zb*. a, 191. 
BAZAR, 11, m. 1. Jndic. Persm 7wrc. targ, targowica, tar- 
gowilko, rynck, osobliwie obozowy. Cztr, Mtcr. bet 

?0?tfrft, «W«ft|>Ifl5, befottber^ fitr gaget. (Miafteczko 

Turc. B&zar^ PaszA. Dz. 1 34). f J//. *arA. pazdr, pazdrlscte, 
terger i.targ, rynek, 2. iarmark; i/2</€ paz^riti, nundinariy 
ntgotiarij ; Slayon, pttzar , va^bar; Hung. ysOisar ', Rojfl 
6a3apl) ) ; Pol. Bazar, Tureckie nazwifko mieysca, na 
ktorym si^ targj odprawui^. Otw. Ow. 161. ( cf. Maydan ). 
W Turczech na bazaracb , pospolitych rynkach , zacnycb 
lodzi dzieie spiewaij|. Stryih. praef, ChroU. Luk. 5 9. 
Na bazarze rdinemi rzeczami przekiipowafa. Star.Ref. 101. 
Wifiniow kiymi na 'bazar, iak bydlb pfdzono. Stryik. 
Turk. D. 3. BAZAR NIK, a, m. 1. markietan, prze- 
kopnik, bet ^arfetenben Gtdd w obozie, cbocia^ na 
aanych bazamikacb iakomych nie zbywa. Bardz, Luk. 55. 
f I'. Obazarnik ). BAZARNICA, y, f. 2. markietanka. 

Me Sftatfetenbetrnm /Voi. Turk. 210. bazarowy, 

a, c, od bazaru, Roj: 6a3apHMH, ^atfti , a«ttt 3»<rtf te 

BAZ£NSKI, her6, murzyn trzymaisjry na r^kn wiewiork^ 
•za«i, orzecb gryz^ci^. JTurop, 3, 5. eUl fBappen. 

BAZGRAC Act. Nied, gryzmolid, ile, lada iako pisa<5, piaa<5 
lada ro , byle pisad , banaluki , albertusy pisad; Rag* 
barrkati; Roff Mapami , HepKHymi. ^epRamB , ((^ttties 

tfn, pinfein, fri^eln, id)U(t}t id^xeihen , fletfen; bummed 

^evg ft^tBteten* Czy^cie iak ia, bazgraycie, driiknycie, 
CO chcecie. Ale "wszyftkich bez braku nie chwalcie tak 
przedf. IVfg. HJi. 2:1. RAZOR ACZ, a, m. 1. Rojl 

jiapaAi^HKl) , eln (Sd^leret, ^tnfler, elenbet ©(^refber. 

BAZGRANINA , BAZGROTA , y , f. a. Vind. masik, 
maailu, krazanje, burnu piaanje ; Rqff. Mzginie . Mdpxa, 
byle iakie piaanie, Hukaay, mazanina; rzecz byle iak 
napitana, banaluki, albertusy, ramoty , (S(^tttirt€te9^ 

Sepinfel, ©ef<^tiitete, ©d^mieralicn. - Cont. deriv. dobaz- 

grat', nabazgrad ^ obazgrad, pobazgrad, przebazgrad, 

zabazgnC 
BAZYLEA , ei > f. a. miafto sTawne Szwaycarfkie. Dyk* G. 
. SBtfel, tnberSd^eft* BAZYLEYSKI, a, ie, odBazy- 

lei, iSafler, IBtffeL Bi/knpftwo Bazyleyikie. Wyrw. G. 

2og. BAZYLEYCZYK, a, m. 1. z Bazylei rodo^ty, 

bet Sa^ret. BAZYLEYKA, BAZYLEANKA, i, f. a, 

t Bazylei rodowita , bif SBa^Ietlrw. 
BAZYLI,- ego, m. i{o^ BacHxtii , imif m^xkie, fBuftHu^/ 

Iras. Z5. 1, i5i. $B«ftI{it^ , eiii SWoim^nattte, 

BAZYLIA, ii, f. a. BAZYLIK, u, m. i. BAZYUKA, 
Torn* /. 



BAZYLIYKA, i, f. 2. Waiulek, balsam Poliki , Boh. 

brtialicifa,- basalifa, bai«lfa; Rojf. eaaaxHRbj Corn. 

bashileka ; Bosn. boailak *, Croat, basiilyek ; Dal. boailyak ; 
• Gr.^ot9iXt%oy, ocymum Linn. ^diS^fxlXZVL, SBafiUenftftnt* 
Bazylia ogrodowa, wodna. Kluk Rosl. 2, 209. Bazyliyka 
drobna. A'fuk, Rosh 1,219. Bazylika wodna, fic^« iirletka 
-wodna. Syr. i3oi. plonna vide firleika kix)wia. 
BAZYLI AN,* a, m. 1. zakonnik zgromadzenia S. Bazylego. 

A'ras. Zb. \, \b\. bet !8a jtltanet : 9);iii(^ , fBaffUonen 

BAZYLIANKA ,- i , f. 2. zakonnica tegoi zgromadzeni«, 

bie SBaffUaner = 9?onne. Stebei. 1, i38. BAZYLIANSKI, 

a , ie, od Bazylian , SJaftlittttet. 

BAZYLIKA, 1. Wrf. Bazylia , 2. Bazylika, zGregkiego 
/Saff/Xcf / ktol , iakoby dom krolewfki, gmach. publiczny, 
wspaniale ozdobiony, do kosciofa dla powagi i ozdob po- 
dobny, w ktorym sif rady, negocyacye, s^dy odprawui^. - 
Wszyftkie mieysca wspaniale, urz^downe inog% sif na- 
zywad bazylikami. Nar. Tac. 2, 4 12. ettl'&ffentUc^e^ 
ptJ^Hgei^ ^ebiiube. Szczegolni«y kosciol -^spanialy kate- 

drainy, infottbetbeit eine prddjtige ©omfltcbe* Sk. Dz. 109. 

Roine 64 bazyliki , ale iednai chwafa bogu oddaie sif 
w nay wif kszey katedrze , i - w naylichszey plebanii. 
LeszQZ.' Gt. 20. 

♦BAZYLISK, a, m. 1. BAZYLISZEJC , - azka, m. 1. 
( z Greek. fiaatXtvs krdl , od grzebyka na glowie , niby 
korony] Ro/f. BacKAMCK'b : Sorab^ sup, buftUf^; Boh* 
baSpUffef; Cam. basbilislek, flrupovid; Vmd. (hruppoTid ; 
ha^ ^afUt^f. Pewny gatunek iaszczurki , ktdry iednak nie 
ma t^y wlaano^ci zabiiania wzrokiem, iak po^policie mnie- 
maii^. Zool. 209. Bazyliik. Sak. Probl. 3i. Fan iak 
bazyliszek , co aif wlaanym zabiiasz wzrokiem. Teat* 6, b. 
23. 5., TransL zlego wzroku czlowiek, alosliwy, coby 
kaidego rad sam^m spoyrzeniem zabid. Ojs. IVyr* eiB 
bO^b^fttt flJRetlfcb. ( cf. Jaszczurka , ropucha , iaba ). - $. 
Rodzay dawnycb armat , naleii|cy do wfidw. 3fak» Art. 3, 
a86. dzialo, dlugie na i5 Aop, wyrzucai^ce 48 funtow 

ieiaza. Arch. i3, etne hopptltt ^tlhfd^Un^e f tin SaftCUf* 

6AZYLISZKOWY, a, e, od bazyliazka , ^BaftU^fen^/ 
Nie pogl2(day na bliiniego okiem bazyliazkowem* Psalmod, 
38. ( nienawiftn($m,, zlo^HwekB )* 
BAZYNA ziele, vide Lopian. 

BD. 

BDELIUM, indecL n. Gr. fiSeWsov, dr«ewo i iywica, 

!8bf lion , eln iBanm tinb 93attmbat|. Bibi Gd. Genes. 3,1^. 
Bndh. ib. gjebellion, gtitbet i*. Piin. HJi, JV. 12, 9. 

BDLA'f Syr* 911, Spicx, 7. vide Bedika^ 

BE. 

BE, BEE,- glos owczy, beczenie, bet SlOtt bed 8?li(fen< 
bet i^C^anfe. - Dzieci od kozy karmione becz^cey, bekanift 
tego bee bee naticzyli sif. Chmiel. 1,^85. Prov. Ani be, 

aui me. Rys. Ad. i. Cn. Ad. 5. Siovac. ani be, ani nte/S 

~ milcz^cy , ani trzech nie zliczy ; nie dopytasz sif na nim 
ani sloWa ; gamula ; nie umie ani gfby rozdzicwid ; ni 

pachnie, ni ^mierdzi; ein jhttttmet ^enfc^, hex Uwen 
fiant »on (i* giebt; ein ttnentf*loffenetj elnet, betnic^t 
. Zxep 5a$(fQ f(tnn« 



65 



B^BEL - B^BEl^. 



BKAN*, BEIAN, a, m. i. meiik, nieokrzeAany , fin. Oil' 

»iffenbv»r, Hfigcfd&Iiffeiier ?0?f nf((^ , ein ®impeL Sprosnycn 

i niewdzi?canych beaa<iw fafki nie proazf. Stryik, 782. 
L^da wyrwa , bean , prsjwiaszcsa aobie szlaehectwo. 
Stryih. Con. D, 5* Beanowie co im rogi porosfy. £rax, 
 Dwor, B. M^i 1 iakiego beiana, Wyci%gaie ua co chce hru- 
bego koiana. Jei, EM, F. 5, 

Deriv, becze^, bekn^d, bekad, bekowiiko, bek, bekad 
91^ ; odbeczeiS , pobeczed , zabecze<5. 
Bt;BEL vide BARBEL, _ 

Bi^BEN,- bna, m. 1. Boh, Ibuben; Sorab. sup, (ubott ; 

Sorab, inf. bu^Otl, I^UgOlt; DcUm, buban, 
Radic : tamberlln ; Cr(?flt'. bubeiiy , bob^n *, Rag, h\k- 

b - bn bagn ; Bosn. bubagn, tambrriiid^ Carn. b6bn \ 
bn - bn Vind, boben, buban, drumla, boben'j, bobniza j 
bm •<• b Bojf. 6y6eHL , 6apa6aHl) , ( cf. Lat. bom- 
bus) , EccL niHMnaHlD ; Hung, dob (cf. 
Dobo8z)s taraban, torombas, i)ie SrOtttmrf* W bfbny 
bii^. Dwor. E h. Bez tryumfu wiezdiat; b^bndw nie 
a!y<*hac by!o zadiiyb. BirA.Zyg.52. Zona zta iefl b^bnem, 
ktdry uftawirznie btie pobudkf* Teat, 49, d. 26. Zysika 
ikor^ dawat na b^ben. I^ot, Jow. 89* Z b^bnem i z mu- 
zyk4 prowadzit go do grobu. Corn, Sen, 3j3. (bli^c 
wbfbny, ttlit ittommcf f^Iag ). Prop. Gtoiny b^ben za 
gors^ y a kiedy do nas przyydzie, alid iak pudeiko. Rys, Ad. 
i5. Bfben w lesie coi wielkiego, Cbo<5 iak cebrzyk wiel- 
kosd iego. Cn. Ad. |o55. ( opodal wi^ksae si^ rzeczy wy- 
dai%. W k%cie byle iwiatetko ^wieci. Wincey huku, nii 
puku, W;\tku rnafo. Z wielkiey chmury mafy deazcz, 
Nietak ftraszny diabdl. ^rof ®pfCtafeC, IWfc tltd^t^ H- 

(tntet. ^itl ®efifire9/ ttnb venig SBoae). Jak zais^c 

bfbna , tak rad tego atucha. Cn. Ad. 2^5. ( ucieka przed 
hafasem ). S{ucbai% tego , iak zaij|c bf bna. Tworx. Ok, D, 
1. (ftron^ od tego). Frov. Slovac. na lagdce a ^W^wl 
d^oMt/ agere palam, na zaiJice z bfbnem chodzi<^; ptaki 
ptoszy^<5). §f a* A/«7iV.'woIny b^ben, wolny werbunek, 
ftfpe 99 ft (ling* Gdy regiinQntom nie wyznaczono kanto- 
now dla zaci^gania rek|*ut6w; zaczdm wolny b^ben po- 
zwalamy w miaftach. Vol, Leg. 8, i54. Trudno^d zawer- 
bowania, kiedy wolny b^ben zakazany. Gaz, Nar. 1, 38 1. 
$, 3. Anatom. bfben, bfbeuek w uchu, '^ai XrommetfeS 
im C^re. Poprzck kanatu sluchowego , iefl cienka , au- 
cbawa, naci^gniona btonka, b^ben zwana, tymparium 
Zooi. 60. A'irch. Anat. 85. J.' 4. Bfben w mfynie , Jet 
©reeling tn hex 9X6^f , Schneid. Miyn, 365. $. 5. Artill. 
Bfben, aito, nakryte drugim niby si tern , ale mais^cym 
dno Ikorzane , do przeaiewania na ro^czkf roinych zapa- 
tow ogniowych* Jak, Art, 3, 286. ba^ ^ulvetfteb- $• 6. 
Tambur kobiecy do wyszywania, ber iambOUt JUttt @ti: 
(ten. Mfinyn^ zowiesz, ktdrego aif tknfly dzlewczego 
r^ceb^bna? Bardz, Tr. a5. j. 7. B^ben, brzuch p^katy, 
ein btcfet $BaU(^", ein SBantjl. Pelny brzuch, b^ben, 
falUcus venfiBr, Mqcz, §, Brzuchacz , ein 2)l(rbatt(^. 
B^ben , brzuch , piianica , utratny iaHok , ih*awca , Ugu^ 
ritor. Mqcz, $. Stara pan! , ftaruszka , zadek , bet S^XVi' 
tere. Weimre«« w bf ben , vapulabis, Mqcz. J. Bf ben, 
dziecko mafe grube pfkate nlezgrabne a gYupie, bachur, ettt 

f (einet , ^itfet , nngefn^tcPtet unb bntmnet 3nnge , ein SBaCg. 

Boffl Apo^enb. Glupi b^bnie, matka nekla, «bo ty nie 
widzisz , ie . . , Offl Bay, a. fldsg% , rd»gi| te b^bny. 



*BEfiIS - BQBLia 

Teat. 18,3. 7* Dzieci niech xa|tet>wadBi| do oficyny; bo 
dziwnie ' nie lubif , ie ai^ te bf buy w{dcz% koto mnie. 
T^at, 2'4, b, a4. Z temi b^bny rodzice 8% nieszcz^sliwi.. 
Jak. Bay. 37. Jak, Bay* 5'/.^ §. 8. Bania, dzban, flacha, 

etn ban^iged ®ef4$, eine Jlaft^e. Nosz^ w rzemlennych 

bfbiiach do domu awoiego t^ wodf. Paszk.Dz, 76. B^ben 
u kosarzow, co we6 petno wody nalewaii^. Rey Zw, 167, b, 
B^BENEK,- nka, m. 1. B^BENECZEK,- czka, m. 1, 
dem. ^ Boh, bub^nef; BoJT' 6y6eHHiiKl), maty b^ben, 

eine f(eine trommel, ein ^tommetc^en. Zabiegali mu 

z muzyk%, bf benki maij^c i g^^le. Birk. Cfimiel, B. 4.- Eig, 
Chwaki przy cnocie mieszka, i nie potrzcbuie tego pospo-* 
litego bfbenka, co sif staw^ nazywa. JLub. Roz.'2^2, (cf. 
.Tr^ba). $. 2. B^beiiek w uchu vide b^ben w uchu, bA^ 
itTOntntelf^n. J. 5. B^benek w pompie. Hub. WJi, 207., 
-bet ^untpenf Oiben* Stfpol w pompie nasi rzemieslnicy 
b^benkiemzowjj^. Oj. /*/:&. 323. - $. 4. ^iaczy^ko banialle, 

brzuchate, flaazka, etn ffelne^ bau(btge^ ®ef4f/ etne bans 

(bige fieine Jldfcb^* Lepijia niciuka flasza, albo b^beneczek« 

Mqcz, - i, 5. Gatunek got^bi, bie Xrottimeftaul'e ; Boh, 

bnbndWAf* Got^bie kmczki , noflci , gartacze, b^benki etc. 
Haur, Sk, 127. - §, 6. Eig, tyansl. podbiiad komu b$- 
benka , na zte. rzeczy mu serca dodawad. Em. 1 94. po- 
duazcza^, podburzac!, nadymad, aufl^eQen, anrfgen, ailf= 
fcbtt^eOen/ aufbUfen. Rys.Ad.Bj. Szcz^ic.-e b^benka pod- 
biia. Bardz. Tr. 262. Pienia lubieine namiftuosciom na- 
szym bf benka podbilai^. Pilch Jlfl, 4, 100.- alitcr podbit iey b^— 
benka , optodzit 14 , brzuch iey zrobit. Tr. eX ^(tt (te ge- 

f(bn^4ngett. 

B^BENNICA, B^BENISTA, y, m. Boh. bttbenjf; Vlnd. 
bob nar , paukar, bobnjar, bobnizhar , drumlshloger ^ 
Sorab, sup, bnbnif; Croat, bobnar, bubnyar; S/avon, 
bubnjar , tambor } Rag, et Bosn, bubgnar j RoJ/l 6 y6eH- 
ujHK'h, 6apa6aHq3iiKb ; EccL rnHMnauajja ; Hung. doLoa ; ) s 
Pol, Doboaz, bii^cy w b^ben, Ux iromnteIf*Wgtt/ ^anis 
bout* J mnie sif tei dodato tu iedz b^beni^cie , Com 
rozumiat na b^bnach i kottach bid czy^cie, Kiedy pioruny 
biii^, lub kiedy grzmii^ nieba , Mniemam, ze o mdy b^ben 
dochc/.zi potrzeba. Gawin,epigr.5^5. Ubogiemu iatowat, 
a b^bennicom , fkrzypkom , nierz^dnicom hoynie dawat. 
W, Pojl, W. lb']. Ku tr^bom b^bennicy Polacy przy- 
biiali. Rey Zw, 120. Jaki b^bennica, taka i biesiada. 
Rey Wiz, 99. (iaka muzyka, taka ochota). Niech nie 
kpi aurmacz z b^beniily. Dzwon, Stat, A, 3. Pauie Polaku, 
nmicy dobr::e gadk^ on^, B^bennicas, flaray sif u piszczka 
o ioTt^, Papr, -A'oA D. 2. b. ( trzymay ai^ kaidy awego ). 
BJ^BENNICA , y , f. 2. BI^BENNICZKA , i . f. 2. Boh. 
bttbeni^e; Sorab, Sup, bubnicj^a; Croat, bubixyaricza ; 
i}a//n. bubancliizai i2a^. bubagnciza ; Ecc/, QyGeHHiA^tLi 

kobieta w b^ben bii^ca, bie a:tottimeIfc6Mgerinn. W po- 

^rzodku szty panny b^bennice* Budn, Ps. 68, 26. Mtode 

bfbenniczki. Leop. Ps. 67, 26. (panienki biis^ce w b^bny. 

Bibf, Gd,)' BJ^BENNY, a, e, Ki/irf. bobniahni j Roj: 

6y6^HHhiUL , 6apa6aHHJUit , od b^bna , Stommel s ; ikdra 

bfbennap 

Deriv* B^bnid, bfbnad, dobfbnid, nabfbnid, pb^bni^ 

pob^bnid, podbfbnid, przeb^bnid, przyb^bnid, rosb^bui^ 

wbfbnid, wybfbni(5, zab^bnid, b^bniafty. 
♦BEBIS vide Baftart. 
B^BIilC, BEOLIC, Aa. Niedok. b^ble na wodzie robid^ 



B^BNIC - BECZEC. 

pletf cze^ , Cr. >ro^XoY«<v , ®Iflfen atlf bftlt "^^^tt tCL^^t% 
|NUltr<^f1l. Rjba beble , plufka ogonem. Dudz, 31. 
Tocxyd CO x b^blaniem. Chodk, Kojlk. 34. j. B^blid iaki 

plyn, miessai^c kWci<5, umnl^rett, aufrA^ren, mtf(^ett, 

f0 ta^ Slafen Cntile^rn. Biaikow kllka >vley w doniczkf, 
a mieasay i bebliy, ai pifknie biafo b^dzie. Sien, 620. 
(^vide B%bel). J. a. Traml. niezroziimiale gadad , bet- 

kotad, nwerfl(lnbU(^ rcben, in ben 33artreben, ftammeln. 

7>. ( -BoA. bnHatl , buMawati, murmurare), BEBLEK, - 
betka, m. 1. bebl^cy w Wv.dzie, eiH t|)«lltfd^er, Umtiibter. 
5- 2. Botan. rodzay roilinny, pep/is. JCluk Dyk, a, 173. 

(iaf grviife fflan^eitgattund , $cpli^« 

Dcriv, sub nom. b^bel. 
B^BMC Aff. Niedok, ♦B^bnad, Confin, - Boh. iutnotratt, 
bubnOIDaWiSlII ; V/ak/. bobnat! , paukati , drumlati \ t^arn, 
LoLnam , iobnim ; Croat, bobnati , bubtiyati , f Croat, bu- 
bali= BZtikad, koJatad ) ; Dalm, hiihsiti ; Mag, bi^bati } 
(Bag. bubnauti 6 tU , aVidere)\ Bosn. bubati, biibnuti; 
Sorab. sup, bubliupu ; -Ro^ 6y6iiHniL , 3a6y6HHmB, 
6apa6anMinB); s w b^ben bit', bie jCrOttlttiel fdjfrtgett, 
hromntefn- Uftawiczne tain b^bnanie 1 tr^bienie. W, Pof. 
\V. i3i. Dziefi ^wi^ty obchodz^ b^bnaniem a taarnem 
proinowanlpm. Rey Apoc, 11. mU irommeftt, ©etroilts 
WcI- ChI^ hoc fkakad, b^bnac, piikad. Rey Zw, ii4* 

(w kotfy bic, paufen, bte ^aufen ftjfagen). - 5. Brz;|kad, 

®et6fe maAftl. Piszczkowie i g^dzcowit zawsze im b^bnali. 
Bey Wiz, 162. b, ( Bag, huuhgniV, z brz^kani'e, baluch, 
©etCff. 5. Trans L go\ih b^bni. i^'/e/^.ai. bfe ttfommel^ 
Tanbe tTOmntclL Szczury b^bni^, biegai;|. Mon. 70, 176. 

(pUzcz^, bte Olajen jjfeiffeti). BEBNIASTY, a, q, ua 

kszUh bfhna odfty, iiad?ty , banJafty, ttommelrtrtt0 ; tt)fe 

fine Xrottime^ aUftebUfen^ a«fgef(^«)oKen. Puchnna 

wietrzna i b^bniafla. Syr, 465. 

•BECHEREK , - rka , m. 1 Niem. maJy kubek , Ui ^tifttt 
dkn, Pocillum kiibeczek , kruiyczek , becherek. Mqcz, 

•BECHTAC, *BEKTAC, bekce, Act, Nied. (vide nabechtac) 
dra^nic, i^trzyd, poduszczad, l^X^tVL , netff n , tdften, 
tfnfbe^en. Sercec lakie zwa^nienie przeci^ko mrxie bekce. 
Morszt, 523. 

BECHTER, BECHTYR, a, m. i, klryb', bef ^iSrap. Piers' 
bechlerem aegide , szyszakiem gfov^ opalruie. Zebr. Ow^ 
j3g. Bechler nleprzywykty przybierze mi^kklm piersiona, 
Tward. HV. 48. Stroi sif kii bitwie, iiii 11a sobie ma 
ftifki xniedzinnemi spifty bechter, thorax, A,Xch, \Vi\(*. 
520. Ku onemu dawnemu bechtyrowi przyobleczesz na 
aif I? nxfomylus^ zbroif Pafiflt^. Bey Zw, 268, b, Ozdo- 
bny becLter. A. Kchan, Wirg, 5o3. Rycerz wszyftek 
w becbter potfiny dq nog obleczony. ICmit. Spit, 5. 4.. 
Zdobyca pancerzow i becbterdw. Stryik, 760. et 714. 
BECOWAC ob, Bea^wad. 
BECZEC, - af. ^ y. Act. Nied, Bekn^d iedntr, Beknd 

Contin. - Boh.heceti, becjiM, becjwam, mecVti, mccim; 

Sorab. sup, beci^'tt , mec^n ; Sorab, inf. bajafcft ; Vind. 
bekat, %'ekat, bleketam, bellim, resbira ; Corri. bleketiini, 
meketam i Gr'aec. /SXifXao/uoy ; Hung, be'getek , boegoek ; 
S/opac. blecitn; Croat, beketati, bekecbem, bekccktati, 
becbat], bechim , bleszti, biicbiiti ; ^ojw. blejati , bl-jfif, 
blekati ; Da Im, hie jati y blekati ; Rag. hWjSiti , blclcafi, 
bdcjatl ; Boffl 6Aexnil3 , aa6xeJinil) ; JtaK belare ; Lat, 
balare , Cerm. b(ifett« Gioa oYf^zj he, bee, bek wydaw&t* 



B15CZ. - BECZKA* 



67 



Balo b'^kam , iako owca wrzeszcz^. Mqcz. Owca, koziei, 
cielf beka, teczy. Di/dz, 21. (ba^ ®<fc(»f wnb ba^ ^ott 

blcftj ber gtegenbocf metfert). Bekai^ice ko^^tko. Hrbji. 

Nauk, M, a, b, Beczenie, bek, Croat, bechanye, bekanye, 
beketanye ; Hung, bepretes j Slovac, blcifeni ; Vind. bekan je \ 
Daim, blek ,* bad ^(ofen , ®fMbfe. Beczenie kozie , bad 

OTetfetn, ®emetfere, Ecci. et Bojf. KoaAorx^coeaHie ). 

Ziibr bcczat. Ban. J, 2, (rycza!, tt hxtUtt , b(6ftf; rycze- 
' nie wotowe , Ee^d, boxobuh puKb, MRMeH'ie, pee^Hre ). 
Jeleii beczy. ib, bet 5)ltfd) ((fttfpet. (cf. Bekad aif , beko-*- 
-wifko). Wrzeszczi\ , i miafto ^piewania , bekaii^. SeA/. 
109. §, 2. Beceed, p!aka£ z rykiem , rycsed pUczi^c; 
Cam. v^kam ctnjno : Syr. Ka» pbeka , clamando Jleuit ). 

Vind, dreti se , dercm •, p(drren , i&fxi^txi tiub weinen. 

Jak "wszyscy beczcli , i la musiafem plakad. Przyb,Ab, 108, 
Lcd>vie przygoda zakolace mtotem WsercC) ai zara» upada, 
ai beczy. Pot, Syl. 2. *§. Beczenie w g^owie, szum w glo- 
■wie , w uszach , bad Satlfftt tm ^Cpfe. Gorczyca piizcze- 
jiie 1 beczenie gt wne , usmierza. Crcjc. 243. J. Becfeed;, 
narzekad bole^nie , ubolewad , ((f^mcr j(Ed) f (agen , flagenb 
jciben , blljen. Kto za kogo r?czy , ten i beczy. Ojp. Str. 
7. (zaptaci z ialein, et »M ble*en tttiiffen). J. Beczec 
na CO , wrzeszczed , narzekad , Abet etn^ad fcbtepen / f (as 
gen* Nie dosyd ci by)o na ceremonie ^wifte cati^ gfb^ 
beczed? Pimih, Kam.i.-xb. 
BECZEC,- al,- y, Act, Niedok, b^knj^i: Jnjlant, (cf. 

. Bqkac') Boh, bsttcjetl, bSttcjjtti; baptl, bi^m, wnceti, 

toncjnt ; Shvac, ynuiXta ; Vind. buzhati , buzbim ; Mccl. 
dyHvaniB i Rojf. 6yxamB , eypnamB, tey^mKatnB ; 
Bag. bucciti', bucjati*, Sorab. inf. bat^afc^ (cf. Hung. 
bongas, Lat, bombus, Cr. fSofAjBuv, (Bosn. gadiiii). 
wyda^ad gToa h\)La, owadu ^ pszczofy , osy , koraara, i tvd. 
fummen, fumfen. Mucha J psHc^oU b^czy. Spicz. i63. 
B^k bfczy. Tot, Saut, 89. Gdy iui roie mai^ z ul6w 
wylatad, tedy b^czj^ bardeo, iako gdy aif woyflco rnasa, 
tr^jbienie 1 szmer by^. Cresc. 602. Osy bfczs^ mif iazey, 
nizli pszczo?y. Sien. 3o2. Muszka po powietrau b^czy. 
lot. Saut, 110. Cbrepliwe bfczenie. ib. 109. (bfk, 

©ummen , ©wmfen , ©efuntfe \ J. Jmpropr, Piszczaik* 

rozno bfrzy. Rey Zw. 16. Fletniczki piszczs^, a puzany 
b^cz^l. Rey Wiz. 25, b, Roino b^cz4 organy. ib, 119, 3 
Siedzi tumiany Bachns , i co stowo b^knie, Ledwo rau 
ikorzny ka}dun od ^miecbu nie p^knie, Nar. Dz. 3, 3a. 
Deriv. sub Nom. B?k. 
BECZKA, i, f. 2. BoA. tccfa, ptofWcej Croat, bazhva, 
bazva , bachva , presz^ka , tAnk , ardor ; 
Radio: Bosn, ba^ya , ardor, hardov j Dalm. bacava*, 

b - czk BoJf. et Beef, 6oHRa, AeABa; (cf. Or. /SUot, 

b - k . nt^of\ Jtaf. hottc, Germ.^JotH*, ®af, fBate); 

b - cbv Vind, kad, abirok shkaf, aodj Sorab. sup. 

b - ZT tnna; Sorab. inf. twiwei; ^ Germ, hit itonne. 

b - tch Beczka trzyma w aobie garcy AVarszawikicb 7 2. 

Jak. J^at, 1, 5. £fjk, 2, 26, Beczka piwa, 

gamcy 72. Herb. Stat. 179. Vol. Leg. 7, 33i. Beczka 

zboia, 4 kgrce Krakow(kie w ftrych. Czack. Pr. 389* 

• Beczka Wileiilka do "wymierzania zboia firychowaua , 7 J 
garncdw. Vo/, Leg. 5, 632. Pdlbeczek, 36 garcdw. 
Lfjk, 2,26. Cwjer<fbeciek , antat, garcdw 18. ib, Beczka 
zlola Holienderlkiego, 100,000 talardw. Wyrw. G, 542. 

'^elne iConne ©Plbed. Pom. S3, 37. 5. Phras. Procerb. 



/ 



68 



B^Di^ - .BEDLA, 



Cah bectlca plew, Cn, Ad, 55. ( torba wiatru , munus nte^ 
magni a dantt aeflimatum), Prdias^ bocck^ obr^ca^, 
cztts raarnowad , Me geit nnn^^ VerUeten* Jeieli te pri^ 
-wicila l^to zachowa, daremniem czasu niQ ilrawit, pUzs^c 
ie i ie^li nie, prdin^m beczkf obracaT. JCras,LiJl*o.y 126. 
W beczk^ la^ bei dna. Petr. Et, 11. ( w sito, w rzeszoto, 
w przetak lad ). Gosd bez rozmowy, tjlko brzuchopas, 
sa beczkf ftoi. Cn. Ad. 365. Fi^no Djogienesow, nie 
Vf beczce, lecz z beczk^. JCras, W* 5a. (peino iarfokow, 
opoiow). Z inszey beczki poczniymj. Cn. Ad. i55i. 
( z inszego tonu ^ z inazego rozdzialu ; o inazey materyi ; 

Don einec anbern ^aterU ; 9on etwa^ anbern). WszyAko 

darmo , insza $i^ musi pocz^d beczka , Do sztuk tu i for- 
teidw oilatnia ucieczka. Pot. Arg. 333. (etne anbte ^tf- 
tlUt). Owoi z dawney poczyna beczki. Teat.^iy d. d.- 
Brzmi gto^no prozna beczka, a wiatr i;^ obali, Petiia iloi, 
• cbod milciy, chociai b\^ nie chwali. Pot, Arg, 617. 
Nigdy si^ prawy ioTnierz aam nie chwali , Gl^boka rzeka 
milczkiem zawsze ptynie, Grzmi proina becska, gdy i% 
kto obali y Cicho si^ antat sprawuie przy winie. Jabt. Buk. 
M. 3, b. II. Beczka , ryba morika , orca Linn, bet ^Bu^s 

' fopf; 92orbfapet, bad ^eerl^mein, ber ©pringtoaK. Cn. 

Th, 19. BECZKOWY, a, e, Rojf. 6oHeuiHMM, od 
beczki, itORWensf klepki beczkowe , Jagbfluben. Filozof 
beczkowy, Dyogien. Zab.xby 5y. BECZULKA, i, f. a- 
BECZULECZKA , i, f. 3. dem. - Croat, bachvicza, 
ardovlch; Bosn. ba9vi9a, ardovi^; RoJ/l Go^enoiCb^ 60- 

leHowRb , Mccl. ACABHjia , bai Sinnc^en. BECZUL- 
KOWY, a, e, od beczulki , ainnc^en s , eine fWne Zome 
inlandenbf RoJf. GoHeHo^Hhiu, beczczysko, a, n. 3. 

niekszUttna brzydka beczka , eine ^affUc^e Ungef^Iai^te 

ttoime* Roj: eoHHige, 

Bl^DA,. B^DAtCY, BJ^D^ vide Bydi. 

BEDELLUS vide Pedell, Sapient. 

«BEDEW, - la, m. i. i^a^. bedev, equus generosus y ru- 
mak, eUl eb(ed Otof. Niechay ni||»7ola na bedewiach albo 
i na dzianetach hardxie iedzie , zawsze niewol% b^dzie. 
Qrzech. Qu. laS. 

9EDLA , BDLA , y , f. 3. Sorab. inf. biblO ; Lat. boletus, 

bec®(^tDamm, @rbr<t^toatnm, in bet aUgemeinflen fBebeus 

1:11119, Bedty , fungi , 84 rosliny mi^kkie , prf dko rosni^ce 
i gin^ce , nie mais^ce innych czf ^ci wzrofhi , tylko trzon, 
kapeluaz , niektore i obrs^czk^ ; si^ ikrytoplciowe. Bo tan. 
167. (of. Grzyb, gubka, hubka , g^bka). Bdfy 8% iado- 
wite i ^imne. Spicx. 7, BEDLEK , - dtka , m. 1 . 
BEDLKAy i, f. 3. gatunek grzybow, poiedynczy gatunek 

bed{, eine e^njefne 9irt (Srbfd)wimme. Bedlka li^ciowa, 

agaricus Linn, bet ?8liltterf(*»amm. Xluk. Dyk. 1, i3. 
Jelenia bedlka, gt^ka, layka, iefl bdla na l^kach rosn^ca, 
boletus cerviy $itf<^fc^t9<imm. Syr.^w. ^Bedlka chrz^szcz, 
agaricus lactijluus Linn, p.ospolicie iwiniarka: Jundz, 
655. 0RU(6f((^tOantm. Wchodzj^ w ten rodzay: pieprznik, 
czartopfoch , muchomor, rydz , procbpwka, Wfidwka, 
chrz^szcs , pi«czarka , gots^bek, bolubek, ielonek, opienka, 
cbrz^ftka, zielonka, mleczay, syroieszka, gj^lka, wef- 
nianka, gnoynik. Boh, frsemeneCJ, WdCSJlawfp; Vind. 
gliya, goba, blagr^, gobiza, gliviza, kugmak, kutquinka^ 
mlezhnizai Carn. Kupmak, blagva, seri&nze JU. barb, 
ghgliya ; Slavon. gljiva s Rag. pecjurak, pecjurka^klobucjaz ; 
fiom. ghrrigljak, pecjurka, ghglivai RoJf. box/h^ »9Jiyvt, 



JBADLIW. - BEK.; 

B ax y '10 Kb, EO\Hy KSLy BOABCHxa, BOAVaHKB, nori' 

Huuib , AyiuflHKa, o6a6Ka , CKpnaiiisa, oneHRH. 
$. Phras. Prov. .Trzeba 2nad rodzay bedtek , kto chce 
grzyby zbierac. Pot^ Jow. 11. Dzi^kui^d za bedlek*, mam 
donia dos<5 rydzdw. Cn, Ad^ 325. falib. M^ (daieaz mi, 
czego mam nadto , i w lepszym gatunku ). Fig, Fisze tam 
gdzies Ozeasz , o ca^m ksi^ia wiedz^ , Niechay , pry, spo: 
wiednicy grzechy ludzkie iedz^ , Gdy te bedlki niellrawne 
ta trawi druiyna, Dla iot^dka trudno im bronii^ mamy 
Wina. JCchow, Fr. 33. - $. II. Bedtki, ple^fi lubzgaga w g^- 
ble, aphthae, Perx. Cyr, 3, re/V bie ^Viimxat \m 

^unbe, bie 9Runbf(6ko4mme. 

BEDLIWY, BADATLIWY, a, e, BEDLIWIE «rftr. cie- 
kawie szperai^cy , ciekawy , dworny , nac^fotfc^enb / »if 3 
bi?j)iei:tg , nenglertg. Kto ma dar wiary S, nie ieft bedli- 
wy. Karnk, Ktch. 11. O taiemnice wiary nie pytay si^ 

bedliwie nazbyL ib. i85. 

BEDNARKA, i, £. 3. Siovac^ bebnarfa; Boh, bebnrttfq, 

becnxitfd. iona bednarza lub bednarftwem sif bawi^ca ko- 

bieta, bte ^6tt(^eTtttn/ ^apbinberinn ; Oefierr* IBinbe- 
rinn. BEDNARSKi, a, ie, Boh, becwarf!^; RoJf. 

6oHapHiiill, do bednarza nalei^cy, 936ttic^et'. Bednarlka 
robota. SoL, Arch, 171. Statki bednarikie , faiki , wiadra, 
szafliki, beczufki, ktody. Ktuk, Rosl, 3, 169, Szlaga 
bednarika. Zabt. Zbb. 99. Bednarfki ndi Carn, makl^a, 
Vind, obrozhnjak). Bedaarfki warsztat, RoJf, 6o^apHll. - 
BEDNARSTWO, a, n. 3. Boh, becWarftwl, rzemlo- 

sto bednarikie , bad 9&tt(^er^attbmerf , bie ^(ttc^erep. 

BEDNARZ, B^DNARZ, .a, m. i. 

Radic: stovac, bebnaf; Boh. bebnat; becioar, 

b - n - d - r poflebar , po(li Jar ; Sorab, sup, betnat/ 
b nd - r wobipicjer; Sorab. inf, botfarj RoJf. 

b tn - r GoHAapL , 6oHapl> , odpyHHual), 

b - - - tk - r AjeABOAt)AiC; Hung, boduar, pint^r, 
b - - ' tch - r kadar; Croat, pintar, bachvar, nabijach, 
b . - * tt - r lagvar, laguodel^ lagvovezacz, azudar; 

Rag, bacvar \ Dal, bachvar ; Bosn, ba^var ; 
Jtal, bottaro ( cf. beczka ) ; Vind, pintar , vesar , vesavez, 
sodar, sodovesar, shkafur) Carn, sodar; Slavon, sudar 

(cf. 8fd.); £)berb. bet Stnbet; $otbbentf(^: bet 

Jafbinbet, bet f86tti<^et (cf. qjint) rzemie^Inik-od naczyA 
obr^cznych). Bednarzem bydi, bednarAwem sif trudnic, 
RoJf. 6oHapHUHainB. 

B^DZIE, B^DZIEMY vide Bydi. 

BEGIEL , - gla, m. 1 . pracel, obarzanek. Mqcx, bet SSigel; 

«ttngel, SBrdJel. 

*BEGINA, y, f. 2. Jtaf, beghino ; Gall, begiun j Angl, 
biggin i 9{ i e b e t f« tRgine / gatunek czepcdw kobiecych, 
eine %tt ^eibetl^auben. Z koron beglnami nxewiady 

. zdobij^ gfowy. swoie. Comp, Med, 703. 

BEIA vide Baia materya. 

BEI AN «'i</«*Bean. 

BEIC, u, m. 1. beczenie, bekanie, wydawanie gtosu be, 
-bee , glos bydl§cy , osobliwie owczy ; Bosn, blek ; Dal^ 
blek; Croar^ bechanye; -Ecc/, 6e'ieHie, 6afiH*ie, BxeRHic, 
Gr, /SX>fX»f , (v. Beczed), bo^ ©ttfett, Ht ©eblWe, Ozwal 
si^ be£ barana. Otw, Ow, 2,00. Bek kozi. iV^P^/n. 33, 19. 
C6s na ksztaft zwierzf cego beku, wycia, ryku. JCcdig, Her^ 

06. $. 3. Ptacz z. rykiem, %v^\ixxt, SBetnen mlt Se^ 

fi^tep ^ lante^ 9Be{nen* Kupidya w beki , krzyki , wrze* 



B^K - BlgKARCI. 

tfcsy, pbcse. Jabt, Ex, 17. Oy tych to bekdw, flcwir- 
koir i wzdychan w a^a^obie, A wtzy&o na mnie, przenie^d 
nie mogf na sobie. Przyb, A&, iSa. 
B^K, u, m. 1. gtoa bi^jka, ptaka i owadu, toi lemu po- 
dobnyoh pnewi^8dw> b^czenie; bol SttOtnteit, GtimfeU^ 

9efittnfe. 

BEKAC pide B«cze^. BEKLAC si^, Recipn o lelemacb, po« 
biegad «i^ , parzyd sj^ , in btX fflrUttft fcpil (jOtt bftt ^Its 
Men)» .^oA, riJ9i; Vind^ turjatl $e, pojati sej Cor/i. 
b^etati, liftiti. 

B^KARCI, ia, ie. do b^karta nalei^^cy, b$n jB^jlarb (fs 

ttfffcnb* Bfkarcie dobra, b^kartom nalei^de. Cn. JA. 19* 

B^KAKCU^, cia, a. 3. *B^S, ia, m. zdrobn. zpogard^: 

bfkart, syn lub cdrka nieprawego loia, 9et({(^tUc$: eilt 

WM^zVv^tt $XXi\>' (o&. Bfkart). Domy Kapiafiikie bf- 

karcij|t pefne. Sk» Dz. 325. UrodziU mii b^karci^ta, 

Jf/on. Wor 59. Zygr» Pap, 33a. Tu si^ kaidy dowie, 

kto iako urodzoDy, Trz^scio sif .bfsiowie. Pot, Pocz. 79. 

^ Prze/i' Choaai i cudzey pracy ua pomoc zasi^gnie, P^zecif i 

nic, krom podmiotiiych bf^Idw nie wyl^gnie. Zimor. Siei, 

213. (pfody niedorzeczne., podrzutki). B^KARCIEC , - 

cial , - cieie , niiA. nifidAn, zb^ karciec dokn. B AST AR« 

DZIEC, zbaftardzi^d , od roda awego odilfpowa^, wy- 

rodzid sif , odmienid aif, au^attctt, VOlt bet %tl a^tOeU 

^tUf aVit bet ^tt fc^Iagen* Owce Uiszpaiifkie u nas zba- 

•ztardzonemi i przeksztaicouemi wcale zoflai^. • IVolszf, 

loa. Zbfkarciaie dyalckta zarazity zrzddfowy i^zyk. 

Czac.Pr. 5 1. B^KARCTWO, Bl^KARSTWO, a, n. 

ftan bfkarta, dz^'ecka nieprawego toza, bie SBttftatbfc^aft:. 

Cztery gatunki bfkarctwa. Czac. Pr. 1, a 66. Zadat mu 

bfkarftvto. Hor. Sat, 110. BFKART, a, m. 1. 

B^KARCIK, a, m. i. zdr5, dzieci^ nieprawego toia, 

dzifcko milosci, pokrzywnik, em unebeU^e^ Ainb, ein 

^5A(t(ltb* Zrzodtofltdw tego wyrazu trudno iefl z pewno- 
sci^ naznaczyd. cf. Ade/ung pod wyrazem , fdtinffXt* 

Sorab. brtttfatt; SUw, i Cz. ^)aafb«tt, pmfaxt; vind. 

pankart: Croa^. Tpankert , fachiik, fotivf Bosn. kopile, 
apuriaa, mazga; /Sag. kopile, kopilnisin^ Rojf, yQxjo- 
AOKb, nxaMNHiHigb ; EccL aueAflAOKl), 6ak)Aopoah&ih, 
XloCoA^HHUigb. Starodawiia przypowiest^, zwlaszcza 
grai^c V karty, Ze szcz^^cie pospolicie chodzi za b^karty. 
Pol. Pocz, 568. Bfkarci mai% wi^ksze szcz^scie. Mon, 
70, ago. - Prxtn. J dzis oyczyzna ma wincey fynow niz 
bfkartdw. Pot, Arg, 279. (wifcey gorliwych nii obo- 
iftnycb obywateli). 06. Bfkarcif. $. 2. Zwierzfta bf- 
karty, t. i. zrodzicdw'roinego gatunku, ^aflatb .- ^bif te* 
Ku^nierze nazywai% pewien gatunekfutra aobolego podley- 
azego bf kartami, b^karcikami , t, i. z aoboldw mif szaficow, 

bet $^ht{ifeU von ^ajlarbaobeln* §, 3. Rzecz oddalai^ca 

aif od swego rodzaiii , odrodek , wyrodek , aQe^ Wd^ dU^ 
bet Sftt fcbUgt, au^attet. Bfkart u drzewa, wilk, nie- 

potrzebny wyroftek, ein SRdubet an ben 95dumen, ein uns 

llil(et ^neig. Cresc, 377. - B?kart iedwab, giotetfelbe, 
^lOCf feib^* Picrwszy iedwab' , ktory robaczki okoto dom- 
kow swoich wii^, zowie sif bfkart, drugi przedni czerwiec. 
Urzfd, 3g3. Bfkart w iedwabnych materyach , pdliedwa- 

bie. Cn. Th, 19. ^albfelberiieug. B^KARTKA, i, i. 

cdrka nieprawego toia, cdrka naturalna, eine nat^tU(bf/ 

mebelb^ %^Xtt , ^m 93Aitatbinn. CHcx. Wych. 
B, 5^ c. 



BEKAS - BEUGIC. 



69 



BEKAS, ft, m. 1. BBKASIK, a, m. 1. dem. z* Franc 

Sorab. inf, bafut; Siovac, fnep, flttfa, ^ii'xiUf cmtcaU;. 

F/m/. podlieika, podliik, p6dlieik, kombrat, dougoklu* 
nazh , podlieikezb , podlielkiza ; Cam. klunazh \ Croat, 
koaiza, azluka; 5/avon. ahljuka; Rag, rolicb , garmuscja ^ 
Oer, Me ®<blie|>fe/ *co/ojuajr gatlinago Klein, ptakj 
wifkaze 'nazywai% funtowemi j mnicysze krzykami. Zool. 
'a48. Tu naleii^ stoinka , baraaek , albo kozieiek, kazyk ). 
Bekai Kamczadaliki Rojf, KyAnra. Bekaa morfki , eine 
®eef(bnepfe/ RoJ[, mypyxmaHl), 5. 2. Bekas, miano 

psdw legawych, wyiidw , fin 9{<rme Ux ^dbttttbunbe. 

$. 3. O cziowieku , tiu^cioch , pulch^y , eitt btcfe^ , fette^ 
9[)?4nn<be«. J^EKASIl^, - if cia, n. 3. piflclf bekaaowe, 

bad 3nnge. bet ©(^nepfen. BEKASIA^TKO, a, n. 3. d^m. - 

BEKASQWY, a, c, od bekaadw, €<bnepfen=; Rodzay 
bekasowy naleiy do rzf du bocianego. Zool, 248. 

BEKAWISKO, a, n. 3. Bosn, tjge; Vind, turnjanja, 
pojanje, jeleniki serbesh, jeleuoya poja ; Carn, besg^'tanje, 

. lifteuje ; RoJf, mcHa , meHKa ; s PoL bekanie 3if ielenie, 

. rykowifko, bie ^icfd>brttnft. 

BEKIESZ, u, m. 1. herb^ orle udp do kolana czarne; od 
kolana do pazurdw zrote. Z iedney ftrony ksif iyc , na 
dole gwiazda. Z AN f gier. Kurop. 3, 5. fin iSUipven* 
BEKIESZA, BEKIESA, y, f. 2. BEKIESZKA , i, f. 2. 
dtm, Futro dlu^-^ie W^i.-rJkim kroiem , tak nazwane o* 
pd)kownika Bekieszy^ siui^cego w woyflcach Stefana Bato- 
rego. A, Czrtr, Mscr, Czack, Pr, 218. etn Ungiltt(<bet 
^eUobettO(f# Siedzi ou tam w bardzo przetartdy niegdys 
karniazynowcy bekieazce. Zab, i3, 198. ib, i4, 262. 
$ Bekiesz przyiaciel krdia Siefana , pochowauy nad WiU 
nem R. i58o, na gdrze, nazwaney zt^d gdr^ Bekieszows|, 

Boh. J, Zam. laa. 2)et SBetg bti ©efiefcb. 

BEKNA^C wV/e Beczec^ B^ENA^C vide Bfcze<?. BEKSZA» 
y, m. a. placiucb, co czpilo beczy ipfacze, ew SSeiliet 

^Umt, bet eft Wtept nib wetnt. oj: Wyr. 

BEKWARKK,- rka, m. i, przezwiiko afawnego ^mueyka 

Polfkiego, bet 9?awe eined beribmten ^tlniid^en Ztmnft^ 

UX6' Prov* Nie kaidy weimie pp Bekwarku liitn^a * Bys, 
Ad,^^, (cf. Balcerek). ' . '^'■'■ 

BELA, i, f. 2. "BELICA, y, f. ?. BELKA, 1,7. 3, 
dem, - Boh, UUff P«W; Carn, bftla, balla ; Jtal, et 
Lat, med. bala-, ^ng/, bale, bail; Dan, SBail; GarTTi.bet 
$Ba((ett , paka kupiecka towardw. Dudii, 33. bal , ein t8«U 

ten, etn ^a^ Saatm. RoJf, Kiina, KsinKa, msoKb, 

Bl)]Oiib (cf. Juki). Bela nankinu, loaztuk zawierai^ca, 
RoJf, xmoHb. Bela aukna, ma w aobie poftawdw ao. 
Chmiehi, 161, ein15atten Zudf. Balica pidtna Kolifiikiego 
ma w sobie sztuk 60. Gafi, Qor, 111. Bela papieru, ma 
W sobie dziesifd ryz. Soljk, G, 3, i33. ryza liber ao*. 
ChmieLiyiGi. ein fatten ^npiet. - 5. Aiiud, (cf.ba;wan), 
Na fdiko wwalil fif iak bela. Mon, 70, 177. (iak kloc, 
pie6). SzeiTC piisny iak bela. Teat, :k3, c, 34. et 39, 4. 
Jak bela umoczony. Wad, Dan, 116, Ppkazal sif bel^^ 
we dnie ^pis^cym , ktdry dwa sto^ca w iedno oko zwiie. 
Wad, Dan, i4. 

BELCHUWY vide Bejkotliwy. 

BELCIK, a, m. 1. dem, Norn, Belt, eltt f telnet »OiSe» 
)nt ^tOlbtUfh Kupidwidy serce beicik zaigniony ktad^c, 
ro2niecil atodkie ptomienie.Zad. 10, aoa. Zab/, 

B£LG]ICKIE prowincye , Belgium , vidf Niderlandy. 



70 



BELfe. . 1. BELT. 



BELGOTAC vide Belkotac. BELORAD 9ide Biatogrod. 

BELIC A vide Belsi, 

BELINA, y, f. 2. herby trzy podlowy w ti^yk%t«uToione ; 

-we ^rzodJru ich szpada r^koielci^' do gory. Z Csech. 

Jiurop. 3, 5. ein SDappen* Zowie si? Belina , ii przy 

'wielkim belu^(?), po kti>rym ai^ Rus kryta, sblto ic)i« 

Papr. Gn. 6o4. 
BELIi^A vide Bela et Balka* 

BELKAC, - at, - k«e. Act, Nied. Rojf. 6oxmatnB, 
' nagiem niszeniem pfyn iaki mJ^ck', mft^\jXiXi, tttltrtl^ten. 

"Wialry belrzj^ce morze. i/w/. Ow, 63. 

**BELKOCYON, a, m, 1. iaba ':to\v^n\os. Batirachom, 

Prz\b. g?uUcrfrof*. 

BELKOTAC, BELGOTAC, BULKOTAC, - at, - oce, 
intransir. Niedok. blekota<5, glukac. Boh, htdctdti, bUUCt) ; 
Vind. bleketati ( cf. Gr. /SAifxao^uof Germ. MWen), fc^luts 

Utn, fctlirferii, buttetn, bullern, boUern, follcnt. FUszka 

niedolana beTgoce, bclkoce, ghika. Dudz. 20. Depce 
zbroczon;| ziemif , gdzie pod nogami krew liidzka befkoctf. 
^/a^. Num, 1, 210. Gdy iui wrzod zebral, i ze doty- 
kai^c «i? go, bulkoce , tedy go przeci^t. Pert, Lek, 279. 
Ftomieii w piecu patai^^cy betkoce. Cresc, 699. $. 2. 
J;(ka<5, momotad, glegoted, klekotacj flamitldtt / jtottetn, 

. laSen ; BoA. breptatl ; Croat, bekati , berbotati -, Dal, 
barboteti; jRo^ axaAP.Katnb, xenemamB ; ^oj/t. blaboaiti ; 

/ Ki'/t^. keklati, jesati *, i?cc/. 6AeKomainb; Carn. bavkati). 
Zai^kliwy momoce, betkoce. Dudz, 21. Zdrftwiaty i^y 
ifzyk betkoce, nic wym6wi(5 me mog^^c. Stas, Num.^^ 27. 
Dziady po bezz^bnycb dzi^stach i^zykiem betkoc^. Hor, 
Sat, 206. Co mu kolwiek fa la afolguie , Halcyonf 
3 w wodzie belkoc^c miauuie, ipsis immurmurat undts, 
Zebr, Ow, 285. - .§. Transit, betkotad co, ettt>Ci$ §fn?cr: 
4ttftnme(R. Zarzuca awdy oyczyfty i^zyk , a betkoce cos 
ifzykxem obey in . Mon» 65, ^54. Bez przeftanku iedno 
beikoce. GiL Poft* 99, A. §. J. Zrz^dzid z -gniewem', nie 
wyimi^ac dobrze od gtiiewu. O/f, Vfyr* fctfrn, fcelfctlt/ 
♦^elteU. * BELKOTANIE, ia. n. 3. r 1. BELKOT , u, 
». 1* W# fiSodern , ^OQetn. 2 Etny styszec wrzc-^ce bet- 
koty \ ftraszliwe gromy po oUokach. Tward. Wt» 126. 

2. BELKOT, BELKOTACZ, a, m. 1. cztowiek bel- 
kocs^cy, blekot, /?o^ SoAiny wb , xeneinyHl> ; Vind, 

• keklazh, keklauz -, Croat, tlapa, klafui'a, bekavecz ; Dai. 

azperdalo, govorko ; Bos n. tcphimq, tepallo , ettl ^uKe^ 

^et, €tmcxet, Sdelfem (rf. klekot) /^m. BELKOTKA, 

3, 2. BoJJl xenemyHhR, Ogar belkot kniei§ napetnia 
lofkotem. Pot. Pow, \ob, BELKOTLIWY, a, e, 
BELCHLIWY Rojf. 6oAmxHBi»m , Boh. et 5/of\ 
l»t€ptam, belkoci^cy, gjukaiiicy, Hfff mb , bllllentb, fol= 
letttb. Bruie przez Flegeton warem bejkotliwy. Mon, 71, 
228.- Pig, Dziecif , ii mtode ieft J betchliwe, porz;idni'e 
a ftatecznie si? uczy(; iiie moi6. Gficz, W\ch. J. 6. 
(azumne, fin fiii wgfowJe). BELKOTLIWOSC, ^ci, i, 
Bojf, 6oxin\HBormfc , buflembe^ S^efeti. 

BELKOWANIE vide Balkowanie. 

BELLONA, y, i. bogini woynyj Cam, TArka { cf. Mars 

Cam. ' Tor , cf. Wlorek ). BELLOWARDA vide 

Beluwarda. 
1. BELT, u, m. 1. Betcik dem. qii. v. SdT, Jnf, Solte, 

i/o//. boTit, ('Car/i.'bavta, wavta = patica) Ki/i^polzhez, 

Areliza^ ahpiBoftrelaj Lat, med^ hvMsL^ bolta : Gr. fii\os\ 



2. BELT - BENGIEL. 

i4ng/. SBoIt; 7ra/. bolzone; (?er. bet SBctjeii , bet Iffet!. 
Bett'abo ftizata, .Bie/. A'r. 187. ftrzata, trzy ?okrie dluga. 
Dudz, 33. {cf. Wfocznia) Mars cilka belt ^miercionobuv. 
Zab, i3, 165. Pias, Belt leci pr^dko , e cienkiey 
•wypcbniony ci?ciwy. P. Xch. Crl. 1, 252, Herald. 
Betty , berb , ftrzaty trzy z piorami bez ielezcow, 
w gwiazd? utoione. JCurop, ill, 6. eiH fSdppflt. 

2. BELT, u, m. I. przesmyk luoriki , ciesuina morfka, bff 
9?clt,' bie ^DJeCtenge. Matybett mi^dzy Fioni^i i Jullaii- 
dyj^-, wielki mifdzy Fioni^ i Ze^audy**!. Wyrw, 5i4, 

BELTA vide Batta. 

♦BELUARDA , *BELLUWARDA , *BELLOWARDA, 
•y, i. naroinik obvotiny, baszttf, etlTc'SBiifteO. Ji»^ bU 
iedney doftal bellnardy , Jui z wJelki'cy cz^^'ci wut}- wy- 
parowat [Sardy. Pof. Arg. 2y4. Minow tych bolIi?;rr<ly 
cztery pilaui^. Tward. W. D. 52. Na dzni('k Ir.'jbj, 
pyisznego Jerycha bellowardy upadty. Psalmotf. i ()3. 

BELWEDER, it, m. 1. z Wto(k. pi^kny -widok j t. i. 
xnieyste, sk^d pi^kny widok. Wiele mieysc szczegolnie 
z takiego powodu nosi nazwilko Belwederii; Cllt SBtllPf: 
bete, Crt mlt einet fcfeoncn 2(«^fl(tt. Belweder, wdzi.^czne 
pi^kne spoyrzenie znaczy. Pot, Jow. 28. Botan. Belwe- 
der ziele,' v. Len raatki boiey, tlnfret JtaMen %\a^i. 
Syr, 595. Belwcder, zieledrugie, Perilium PHn, H, N, 

21,8. elne 3(tt wllbct (Rofen. ^ 

BELZEBUB , BEELZEBUB vide Bies , Czart , Diabot, 
Wrog, Szatan. 

BEN, u, m. 1. ziele, Lat, been rubnim, Valeriana rubra, 
p. baldryan czerwony, koziek czerwouy, tOt^et §Ba{brtan. 
Urz(d, 5o. 

BENf^DYKCYA, yi, i. ztac. uroczyfte bJogoslaTf^ienie komn, 
poswifcenle, bie 6egn«tt9, ^inffgnung, Benedyk<ya 
nayswi^tszego sakramentu, konsekracya, w ofierze mszy 
swl^tey stowa sakramentalne. JCras. Zb. 1, 21 4. 
BENEDYKT, a, m. 1. {ob. Bieniasz). BENBDYS , ia, 
m. 1. zdrobn. Imif m^zkie , znaczi^ce bto^osfawionf^o. 
Sk. Zyw, 1, 179. Ociec Benedysia kocha. Boh, Kom. 1, 
378. J. Botan, Benedykt , ziele. Cam. sh^gnan kor^n, 

Lat, Geiim Linn, Syr. 266, g3enebictenrraut, S5fnebictcn= 

XOViXl. Ob. Kukllk. BKNEDYKTYN, a, m. 1. zakonnik 
zakonu S. Berfedykta. A'ras. Zb. I, i54. SA. Dz. 609. 
Teof. Zw. B. 4. BENEDYKTYNKA , i , i. zakomnVa 

tego zakonu, bie SBcneblctmctimt / SBeiubictinrniojine. 

BENEDYtTYNSKI, a, ie, tyczjjcy sic Ben^^dyktyndw, 
93fnfbictittCt = , «. p« klasztor, zakon benedyktynfki. 
BENEFICYANT, a, m. 1. dobrodzieyftwa odbierai^cy , bct 
t)Ott einem SDobttbrtten empf«ngt. Beneficyam czyy. Cn, 
Th. eUent BENEFICYARZ, a, m. 1. Kaptlan, bet 
Sapellan. Tr, BENEFICYARYIISZ , a, m. 1. bene- 

ficyum posiadal^cy, ettt ffVitnbnet/ bet efne ^fri'mbe, obet 
ein 9ftjiad)e^ 93eneficium f^aU Tr, BENEFICVUm 

nieoc/m* godn6b<^ kosrielna z dochodem , abo dorhdd 
z dobr koiclelnych. Cn. Th, bie ^ftfinbe. ( Vind osbpen- 
daftvii). Ben»"firya abo ziem/kie dobra kosdelne, ktdre 
• dozywotnie ksif^om si^ dai^. Sk. Dz, 463. Beneficya 
koscielne, kanonio, proboftwa. Birk. SA. B, 4. (cf. Chleb 
dnchowny, prebeuda, proboftwo, plebania, kanonia). 
•BENGIEL, gh, m. 1. kiy, palica, Ger. Ut ^in^d, bft 
^Iliitti'I. (cS, Suec. banka: h\^) Sparus chlopika bron, 
ki zy wa broil , macsuga ^ bengcl niektdrzy sowi^i. Mqcx. 



BENZ. - BKRLO: 

BEWZOIN, n, m. 1. (Rojf. pocHoa xa4aHl>), OaU. 
benjoiiin ', Jtal, belzoino ; Angi. benjamin ; - drzewo 
§atunku wawrzyncowego Amerykafilkie , tudzie^ zywica 
z niego ; laurus Benzoin, Linn, SBfRjO^* 

£Eil, bru , m. i. Boh, ^tt\ Corn. Bojn. Rag. bar; Croats 
bar, perchiii; Rojf, 6opl) * ( cf. /^cf^r. la , Lat. far) j 
iiorab. I, bJpbufc^; panicum Linn, fefV JCHC^, gudj^s 
fc^Wanj/ bie Jend^^I^itfr^ ponlfkild gatuntk prosa podlego. 
Z^ bru robi sif kasza , iak z prosa. Jifuk, RosL 3, i42* 
Crcjc. i84. f^oA. Prov, fepffi profp, ttt) tcr). J. Myszy 

bcr, ziei^, Fhaiaris, €anarirngra^» A;/-. 8i3. (od, 

Browy ). 
BiERA, y, f. z franc, beurre (maslo), bie 53«ttcrHnie, 

gruszlLa 5t%d nazwana, ie sif w ulUch iak maslo rozpiywa. 

Aluk. RosL I, i38. 
♦BERAREK, rka , m. i. moie z Niem. bct 95olJrer, u gdr- 

Dikow iSi^Tft, swider. - Przewierciec drzewo berarkiem 

az do rdzenia. Cresc, i3o. (cf, Berotrac). 
BKKBERYS, u, m. i. krzewina , o^. Wloika kx>llna. I^'Iuk, 

RosL 1, i5i. iBer^ert^, ©otiracfe; Rojj: eapeapHcL, 

I^HCAHUa; Boh, hX&lf brifftitl; Ca/vz. zheshmin ; Slav, 
olkorusha. BERBERYSOWY, a, e, tycz^cy «i^ berbe- 
ry^u , Roff, 6ap6apHC0BUif , 6ap6apHCH&iiri ; Boh, 
feracOWl^f brijlalOWiJ; Car/z. zheshminov, ^tlUxUi , DOtl 
5?erbeTi^. Berberysowe drzewo. Jkluk. RosL 2, 54. 

HoJJ', 6ap6apRCHHKl). Berberysowe krzewiny, Carn, 
xhtshmin je , berberetum, 
•BERDEBUSKA, i, i, arkabuz, pukawka , sclopu^, Urs, 

Gr. 320. ftue S^fiaUh^^ie, ein ^^UH^m^x. 

BERDYSZ vide Bardysz. 

BEREK, a, in. i. imi^ iydowfkie Baruch, 'etlt 3>Ubett' 
name. Bogaty ieftes iak Berek. Boh, Teal, 28, ^. 127. 
(cf. Job, cf. bankier). 

BEREZYNA, y, rz(«ka w Litwie. Wyrw, 20, ein JIuJ fll 
gittfiatirn. ( of. Brzezina , Brzoza ). 

BERGAMOTA, BARGAMUTA, PERGAMOTA, y, i. 
BERGAMOTKA , i, i, zdrobn, gatimek gruszek, z Wfofk. 
lub Franc. bU fdex^atnottc , fine ®irn. Gruazka amaku 
przewybornego , zapachu wdzi^cznego , gatunek ich ieden 
bug! zowiq. Lad. H, N, 8, Wonne bargamuty. Zabf 
16, 326. 

BERGRYN/n, m. 1. ferba, z Nicm, bfl^ SetggriXn ; Carn, 
pegrin -, Rqffl 3exeHh ropHaX , zielefi gdrna, ochra Ke- 
neris : sam przez si^ dosyd cudny , a przydaiyszy gumi, 
bfdzle iasno ziclony. Hour. Si, 566, 

BERLACZ, a, m. 1. trzewik zimowy fiitrem podszyty, 
z Ni«jm. hie fSixlatidfe, Berlacze zgubilem. Teat, 19, 9. 

BERLIN, u, m. 1. ftolica Brandeburgii , ^etftlt. Sorab, 2, 
SBarfm. BERLINCZYK, a, m. 1. z Berlina rodowity, 
brr SBrrfmer. BERLINKA, j, z. z Berlina rodowita, 
hit 55^ rh'nerinit. J. Poj«zd w Berliuie zrbbiony , eut SBefs 

linn ilSagen , rine 35crline, Berilnk^ moi^ pottuczqno, 

poszarpano. Teat, 43, c, 108. Wyb* BERLINSKI, a, 
ic, z Berlina, tycz^cy si$ Berlina, 3oA.'93etlinj!o, Oer, 
©erUnifc^, SBerliner. Gazeta BerUiifka, 
BERLO, a, n. 3. ^oA. bcr(a, %Zl\\i%^\ 7i/jrf; berla,bergla , s 
laflca, dr^g, eUl ®tOCf, fine ©trtnge. a. Narzfdzie my- 
»li wcze, dr^g roy^liwczy, bU 9S0ge(ft<inge. fterfo pod 
pUka, lafka dtuga z krzyiem albo poprzeczk^. Chmiet, 
1, So. Na berlo przez gwiidanie iaflrz^b' oawoiony sif 



BERMA - B'ERS, 



7> 



wabi. Kluk Zw, 1, 208. Zdziczaiego iaArz^bia ktdi im 
berlo zwabi? Za^/. l4, 26. Nagf,^ J.b. Znak wfadzy nay- 
wyiszey , hd^ ©ceptet ; Sorab, i. Ql^^UX ; Roff, 
CKHnemplD, SKea^l) i Fm</. szeptor , kralofa paliza« 
^shibika; Bosn, scibika kragljeva ; Croat, kraJyevzki bat^ 
kralyevzka sibika*, Hung, kiralyi paltza ; Rag acibika ; 
BoA.. jc jlo, jejIO. Sceptrum albo berto. Groch, W. igS. 
Baz, HJi, 1 63. JCrat, Zb, 2, 478. Neptun berfem troy- 
z^bnem w ziemi^ uderzyl. Otv,\ Or. 218. ^tr, beHo pa-» 
nowani^, wUdza, paMwo, ©ceptet, ^errf^flft, ^^\)nX^ 
Wyspa ta ieft pod berlero krola Hj&zpaiiikiego. Birk. Gt, 
K, 54, Sami siebje niegodnemi berJa a^dzili. Psdlmod„ 
^j, 5. 2. Botan, berto, ziele, gatunek gnidoszu, Pedi^ 
cularis sceptrum , Kluk. fiyh. ^, 172. gdufemir^, fRbheU 
ftaut. •♦BERLO\VLADNY, a, e, beriem wladaii^cy. 
panui^cy, samowladuY, @cep(erflijrenb. Mon. y5, SgS. 
**BERLOWLADZCA, y, m. 2. ktdry berlem wladnie, 
aamowiadzca, RoJf. CKHnerapoAcp3Kej|l) , CKSXcenipo- 
HOceub , bet ®0ej>tcrful)rer, Jeieli w berlowtadzcy nie- 
dol^zna dusza , Lud caly pospolicie iefl bez gieniueza. * 
Zab. i5, 76. ib. 5, 125. BERtOVV^ADZTWO, a, 

n. 3. wladanie berlen^ , panowanie , samowladztwo, RoJ/l. 

cKjuiempoA^-p^aH ie , bie ©cepterfiifitun^, ^etrfc^aft; 

BERMA, y, z. scieszka pod walem po uad fplT^, z franc, 

berme, (cf. Niem. ©ramc), bie 3)etnie, ein idt,xnalex 
®ang m Sttf? bci5 W^alM nnttrx am @xfiUtt, ob, gauek. 

■JoA. Art, 3, 386. W azanoacli ppiowych berma, miey- 
ace mi^dzy briegiem rowu i iego przedpiersniem. 
^fjk, 3, a20, 
BERN, u, m. 1, BoA. g^erna; ©emv, miajlp i kanton 
Szwaycariki , SBettt tn ^CX 6*»eit. *BERNA , y , i. ile 
zamiaA Briln , Brya , miailo iloleczne Morawikie , 9}tii^)|. 

in 5))Jdftren. 

BERNARD, a, m. 1. imif mf zkie , Biernat, fj^eXXtl^^Xbp 
JCucz. Kat. 2, 570. Dudz, 17. BERNARPYN, ♦BAR- 
NARD YN , a , m. 1 . zakonnik regufy S, Franci«zka , b^t 

fBcrn^arbinet:, elne 3Ctt gtanifdfaner , bet OTinorj^, Fran- 

ciszkauic reformowani od S. Bernarda z Sppny, od niego 
Hernardynaml nazwani. Sk, Zyw, ^, 284. et 1, 319. Teo/l 
Zw, B. 4. (cf. Obserwant). Wifcey potrzpba Judzi 
rycerfkJch , anizli barnadyndw, R^y Zw, 35, b, NJe 
trzeba barnadyna pa apowiedi, snadni.e piiaur wszyftko 
■wypowie. ib, 62. (cf. plecie ialc na mfkach). j. 2. Botan, 
Berqardyn , Bernardynek , ziele pnordpwnik , toiad , czar ^ 
nobyl, Turecki cjfubpk, oaet Wioflu. ChmieL 1, 646.. 
Jundz, ^6, carduus benedictus, Kluk, RbsL 2, 309. 

gefegnete 2)iM/ Rof- mopaobhhkL, nperpaA^, npo- 
cmptxbHafl mpaaa. BERNARDYNKA, i, i. zakon^ 
nica reguly reformowaney S. Fr^nciszka, b\e 93etnb<ltbinef • 
nonnc. Bernardynk;^ zoila(5 z rozpaczy. Niemc, P, P' 
BERNARD YN§KI , pi, ie, tycz%cy si^ Bernardyndw,. 
SBembarbinet $ . Bernardyfilkiey on natury , pieni^dzy 
cierpied nie mo^e. Teat, 22, 94. *Baraardyfi(ka poffawa; 
ale wilcze serce. R^y Wiz, 77, (zwierzchu bialy, wewn;itrz 
czarny ', podad iak u proroka , "hayduckie sumnienie ), ' 

*BEROWAC, - ai, - uie, czyn. niedok, ^widrzyd, z Niem, 
bO^ten f ( f . berarek ). Gdy beczka wina ma bydi otworzo- 
na , albo berowana \ trzeba wiedzie^, ii wino w po^rzodku 
naylepsze ieft. Cresc, 345, 

BERSANA ob. Barwena* 



7a BERST. - BESTL. 

BEHSZTEN, kerb ^ kolka pttline; z Niemiec. Kurop. B, 6. 

BERTRAM, u, m. i. siele, a Grecko-Nieiii. bet tBettrailt/ 
efn ^fdHt, AnthtmU Pyrethrum. Linn, gatunek rumianu. 
^7«A Dyk. 1, 4i.' . * 

BERYL, u, m. 1. z Greek, klcynot, ak-wamaryh, do ko- 
loni morikiey wody podobny. Xluk Kop, 2, 43. ^tX %t^ 
rpll , eltl ebelfldn. Odym. Sw, B. b, 2, b, BERYLO W Y, 
a, e, tycz^cy sif berylu, SJetptts, DOtt S8erpff. 

BERZANA, BERZANKA ob. Barwena. 

BERZERKA , i , i. z franciizkiego bergere , gatun^k krzesel, 
eine STtt Ee^nfld^le. Cabinet wolkowon% po^adzk^ ma- 
.i^cy, berzerki, szeslongi, i. t. d. Xiqdz. 21. Hrabiua 
aiada na berzerk^. Teat. 20, b. 49. 

•BES , *BES - Ob, Bez, Bez - , 

B^S ob. Bf kart. 

BESCIAD, BIESCIAD, BESKTD, BESZKID, BIESZCZAD, 
u, m. I. czf^d gor Karpackich , dawnfoy rozboyftwem 

alawiia, przytuJtk lotrow, ein it^fcK be^ (5flrpatf>ifcfeen (Se^ 
birge^ / b«rd> SRdubetep Ut^mt. Krom. 1. Lad. H. N. 43. 

Dudz, 33. Abo to tu MQspani« pod Bie^zczadem , Tak - 
li 8i§ to rozbiiad godzi bez eromoty ! For. Jow. 110. 
Tedy luf w mieicie gorzcy b^dziem iyli , Nii na Krf paku 
albo. na Bieszczedzie ! Zab, i5, 245. Leda gaoiek ^rzod 
miafta paftwi \\% nad iydem , J tak im mieylki rynek ftanie 
ai^ befltidem. Pot. Zac. 96. Nie wic, czy w rain, czy 
icft na beskidzie. Pot, Syf. 478. ( hultay mif dzy swemi ]. 
Proi^. Bywaly j by! txzykrod aa belkicie , a czwarty raz 
na Krfpaku zbiiat. Ryi. Ad. 4. (zawaze w zfem townrzy- 
Awie.zawsze zbrodzie6). BE5CIADZKI,BIESZCZADZKI, 
a, ie, tycz^cy ai^ Be^ciadu , SBefcbclablfc^. Gory Bie- 
szGzadzkie s^ te : Modra , Turza i Wapienna ; ftykai^ sL^ 
z Karpackiemi i ci^gn^ ku Ruai Czerwon<$y. Lad^ H. N. 
44. Syr. 65y. 

BESOWAC, - a!,- uie. Act. Nied. ecowad, » Niem. 
- bet^en ; SorabJ 2. beiSOWaf^ ; Vind: peaatl ; ( smehkuvati, 
obmehkuyati ). Osobliwie ^ ^(lolaTfkich robotach , befOHs 
htXi VOm SMtjftn bet ^ifcfeter* Beaowanie albo napnazcza- 
nie drzewa , ktdrego ftolarze zwykli uiyWa^. Sleszk. Ped. 
3 06. Na'^iuazczanie ko^ci, drzewa i kamieni rozmaitemi far- 
bami, rzeraie^lnicy beaowaniem zowi^. ib. 3o6. ef 586. 
Stolarze oUzynf farbuii^ albo beaiii^ czarno, i udai2( za 
heban. Kluk, Rosf. 2, 3o. 

^BESPIECZNY ob. Bczpieczny. ♦BESPRAWIE od.BeZpra- 
vie. BESSERMIANSKI ob. Biaurmafifki. BESSERUNK 
ob. baffanink. 

BESTLIWY, a, e, beftyollki, na kszta?t dzikicb beftyi, 
zwierzfcy, dziki , niepowsci^gliwy , beftlalifd?, VteMfcb, 
UjiJb. Ludzie beftliwyck nami^tno^ci niewolnicy. Modrz. 
Baz. 390. Oczy od wey^rzenia beflliwego mied powsn^- 
^liwe. Corn. Dw. 269. - BESTLIWOSC , ^cj , i. bc- 
l^yalnosd, beftyalftwo, dziko^d, niepow^cij^gliwosd , blf 

SSiebMt, Wob^eit, SffiUb^t, Rojf. cBnp*fcnocniB, 

' cBMip'fcncniBa, ao'BpOHpaBie. Zwierz^ta trzeba zwyczaic, 
aby ploche nie byTy, ale aif da?y imowad bez beftliwo^ci. 
Crosse. 617. Modrz. Baz. 452.- BESTWIC czyn.niedok. 
zbeftwid, rozbefVwid doA. do arogo^ci i dziko^ci beftyal- 
ikiey pobudzad , roziuazad. rozhukad, £ccL oSB'^pHniii, 
SB'BpK) ; Rojf. 6'fecHmB , BaG'^cHniB ; Boh. et Siov. 

iblmociti; Ger. 9ieMf<^, ibUb, to^, ftec^ m^en, dnfetfl 



BESTL. - BESTYA. 

iiufbtltldett ; teljen , p^ys. et moral. Lat. tfftrare. Konia 
plochego nie drainid , by zbeftwiony gniewein , ku ura- 
zowi nie przyazedf. Cresc. 5 18. Jeazcze przyszczuwaniem 
pay bedwi takome. Otw. Ow. 112. Zbytecznc'm napoie- 
niem zbcftwleni. 1. Leop. 3. Mach. 5. Krol tak dalece 
Litw? rozbeftwit , ie iui na iego wfadzf upornie biie. 
Krom.^^k. (audaces etc.). Cierpliwo^ci^ iego zbcfhvio- 
ny nieprzyiaciel , wi^kszey nabrat ^miafo^ci. Krom. 128. 
Rtci^r. Pajf. Bcftwid aif r BESTWIEC, dzlczed, aroiec, 
w^ciekad aif , RoJf. 3D"6pcmBOBaniB , cBHp'BncniBOBaniB, 
CBHp'fen'ftinB , BoacBupDn'fcniBs Sorab. 1.. )W0b0C)n fo; 
Boh, jbltOOCett ; yind. poahiTinzbati ae, vdiujati se, 
«diuUti se •, Rag. uzbjeftiti ae, uzvjdriti ae \ Croat, ferczati, 

lyutitiaze, tj^ebtf*, m\t, rob, aitftebracbt werbcn.-- Szkoda 

aif beftwic i oguia poddymad. Pot. Syl. 4o2. J rozumna 
duaza , gdy ai? zbeftwi , nie pytay o cnoty. Bach. Epikt. 
i4. 1.- Co'maaz, od Boga^ wzi^f, czemui ai{ beftAvisz? 
cur insoUscis? Zygr. Gon.jS. *J. Kaim, ii nierzi^dnym 
czrowiekiem byt, z cnoty aif zbeftwlwszy, nie mu dobrego 
z oczQ nie palrzato. Gflcz. Wych. E. %. (z drogi cnoty ku 
beftliwo^ci wyboczywszy), J. 2. Oaobliwie beftwid co 
do cielOahosci , iiu-nosd podiegad , podniecad," t)tcblf<^ S^W 

madden; tooUujlig tnad^en, sn vu^tfcbet SSonuft rei(eti* 

Nie icdz wide , aibys ciaJa awego nie zbeftwi?. Sk. Zyw. 
1, 3ii. Nag^ iego zbeftwiona gladko^oiiv > Srog^ ai§ za- 
paKfa ku nlemu milosci^. Otw. Ow. i55. Przyrodzona 
poz^dliwosd do wazetcczefiftwa , cialo beftm ku rozkoszy 
aproauey, corpus titWat. Zygr. Gon. 96. - Recipr. 
beftwic ai^, mied aif do apraw beftyalfltich, aproanych, 

lascUire. Cn. Th. 20. jjeil wetben , gcU ffpu, in bet 

SBrunfl fepn, brunfllg fepn. O krowach i psacK, bJegad 
ai? . pobiegad ai? , Boh. bcftat fe; Ger. flierett , Wttflg 
fepn ; Croat, tirati se , goniti ae ) ; o ^winiach ; kiernozi^, 
krzekad ; Boh. bdltfati fe ; Carn. pojati a6 ; Ger^ ran^etl ; 
o kotach, Carn. ahtramlati ) ; o kozlacb , Carn. merkati ) ; 
o koniach Croat, biiiczatiszo eguire). O leleniach obacz. 
bekowifko, riyfko. 

BESTYA, yi, i. z Lac. nJeme swierz?, Dal. beftia; 
Nung. beftia •, Boh. JW'gr Ijtrt , bOWflbO ; Sorab. 3. Jitvista ; 
5/aco^. xivina; Crofl^. aivinche; ^oj/i. agivina 5 Carn, 
averina, ahivil ; Vind. beshtia , ayerjazhipa , ' divja svir, 
ahivina , abivalu, abival, abiveninaj- Bojf. 5KHBOniHHa, 
XCdBomiiHKa ; (cf. iywocina), animal , ein nttl^etnt^nftis 
ge^ ^bfet. Bcftyle ziemne. 1. Leop. Gen- 1. ( zwierz§t* 
ziemne. 3. Leop.) Kfaiiiali ai^ obrazowi beftyi. 3. Leop.. 
Apoc. i3, i5. Male beftye, owe komory, woyfko 
Tozp?dzi?y. Sk. Dz. 21 3. Obchodzi aif z ludimi, iak 
z nieroziimnemi beftyami. Zab. 16, 10. 5- Oaobliwie 
beHya , zwierz dziki , arogi , elne SSefiie , etn XOWUt gtaUs 
fame^ %\lUx. Cielec morfki , beftya ogromna i ftraszna. 
Otw. Ow. 632. Zyi^ iak nieunoazone beftye, Petr^ Et. 
73. - J. Przyftoaowanie do ludzi . Kaligula, iako beftya 
iy! i zgln^T. Sk. Dz, 67. Mdwi^c, ie z beftyami miat 
woyn^, rozumie .ludzi przez beftye. Sk. Dz. Sg- j. 2»t\d. 
wyraz azkaJowania) aW iBcbcItWDtt J SBefKe! Nie pdydzieaa 
mi atad, beftyo niegodziwa. Teat. 35, b. 17. Coi to za 
g)upia beftya z niego ! ib. 36, 86. - IV rodzaiu mfzkim: 
Pokai? ia temu beftyi. Teat. 3o, 56. - ♦BESTYALNIK, 
a , 77Z. 1 . z beftyami aif potykai^cy na widokach , beftia^ 
rius. Cn. Th. zapa^nik , wyaiekacz y Ut KbterMmpfet* 

BESTY- 



BEST. - BET. 

BESTYALNY. a, e, BBSTYALSKI. ->, ie, beftyi sif 
ty«4cy, ^o beftyi nalei^cy , apoa'obcm beftyi, dziki, sro- 
^i , aprosny; Cro^t. beftiiwzki 5 Vind, shivinflci, shival- 
'flti , aycriiifki , sverfki , diiiji , sveriashli ; Carn, shivin- 
ftej Sorad. 1. tjiruo^aw'rtacje ; :5oj/r. agivinfki ; /?<j^ 
SB^pcKia, CBuptinuH, ^ckjAgtab, cBuptnoBamMH, 
SB^pOHpaBHWH , 3B^poo6p«»3iiWH, (06. zwierzf ry ) 
iMftr, Wcrif*, t5ie5if*/^e|lirtnfd). WWoli szermierfkie 
i beftyalikic. SA, t)z. 45. (ttjlergefecfjrf ). Beftyalika 
rzeca , i to podleyszych tyllo bcftyi , gry^«5 1 szarpad , co 
ma pod no^aml. Pifch. Sen, q.\. Minotaur byf leftyal- 
ikiego przyrodzenia, przetoi mi?sem czfowieczem iyl. Ofir. 
€)w. 307. Czarci beftyalikietai ryki dom napernili. Sh Dz. 
635. -Ludzie ci beftyalni w nJerz^dzIe .iyi^. Petr. Ek.bS. 
Bel^llkie spiposne wszeteczno^ci. Paszk, Dz. 60. Plu- 
gawe i beftyalikic obyczaie, pefne nleludaiosci i okrucien- 
ftwa- 5*. Dz. 861. Okrucie/iftwo beftyalflkie. ib. 706. - 
Przystowek B«ftyaliko, po beftyal/ku, beftyalnie, po bc- 

^yalnemxi Roj: 3B^pcKH, auf efne JefH«Hfd>e, «!ejif*e 

tut. Z poddanemi nie po ludzku, ale prawle po beftyal- 
ika obchodz^ si>. Hour, 5^. 5i4. BESTYALSTWO, a, 
• n- 3. beftliwoiV, poft^powanie beftjralfkie, dzlkosc, zwie- 
rs^co^d. Bosn. zvierftvo , sgi vmftvo '; Boh. JowabM , JOs 
MbltO^; Carn. sverljazhenoft -, EccL et /2o^ aB-R'prniBO, 
CBcp"taocni5 , cnap^nocmB , cBaptncniBO , ' 3B*po-- 

•e|ll«llf(*e^ aCefen. Mieazkaiicy tey wyspy pelni nik- 
caemnolSci I beftyalftwa. Botr. 244. /Vbl. Turk. 173. 
c^^^^^/ BESTYYKA, I, i. ;,d>o^„. ,. BE- 
5TYIBCZKA, 1, i. zrfro5/i. 2. fflafa beftya, zwierzj^tko, 

Vmd. 9\ny\nzhfi , shivaizo , efne fft'fne i8e(Ke, cln a:^ier5 

^eiL Zawsze wprzdd biegfa suczlta ; trzeba tyfo "bydf 
ursz^ie beftyice. Zab. 9, 276. - Zartem: Gfow? susa?, 
lak sif dorwad holendriSw (dukatdw), fych beftyikow. 
(bcftyiek). Tear, 43, 19. c. H^^. DziewczfU si^ hiinnem 
do nicgo ablegaly j bo te beftylW diabelnie zloto luEiJi. ib^ 
55, ^. 1 4. Bardao mi ai^ cbcialo ucii{otra(f te befttieczke. 
Teat. 28, 87. - BESTYINY, a, e, do beftyi nalef^cy, 
ZVxrt i , Dala ducfta obrazowi UeftyJ, ieby tc2 i on obra* 
beftyiny mdiwril, aby kaidy dal chwaff obrazowi 'beftyi- 
acmu. 1. Leap. Apoc. i3, i5. BESTYISTWO, a, n. 
3. bcftye , kupa beftyi , efff ^aufen SPefttftl. NaftrielaJ 
tego I naaieki beftyiftwa. Ja^/. Buk. S, 3, *.. ( o Ta- 
ta rach ^^ 
fBESZEh^uNK 06, Basiartmei). 

BESZTAC czyn. nied. zbcsttaif, wybeazf a<5 db/f. be(!y^ na- 
jywaiE, laiatf obeliy>rie , etne ©eflle f*eftCI!, f*lttfpfen, 
lAltettt. Liyr, laial, besztaf. Chrome, Fan.^f, Lud okru- 
tBie go bc«ztaf w swe'y mowie. lA. 56. Sluii^cycb nic 
jnamy uftiawicaniie prze^ladowad , besztac , ftrofowa<f. Zab^ 
16,35. BESZTANIE, ia, n,c BESZTA, y, i. laianie obel- 
iy we , Sd^ma^rebe* Nie mdw krdlowi •bes^te (beszty), bo 
ci^ letirfe Jeszca?. Rys.Adi47. (ob.^ Nabe&zta(5, pobeaxta^. 
BET, IT, m, pierzyna, pierznik mifkko pierzeni wysfany, 
t Niem. ba4 Srtt, gfeaetSett. (Cro^r. blasina). Bet z ihi^- 
yego usypauy puchti. Por. ^r^. 35. Krdl sam idzfu na 
woynf ; szlachcic gniot^c bety, Coraa ^le do. Krakowa 
f domu po gaztety. Pot. Povz. 590. Leniuch oapaly, nie 
iatwo ai( da od betdw odwie^<5. Min.Byf. ^;2i6. Legaif 
■u tylko ^ be tack Nar. D». 3, 11:7. (leiucfa^ hmiucfe^ 



•BETKA . 2. BEfc. 



7^ 



gnusiry, na nie sif nie zdaj. j. fig. Riizalo' slcffice z swo- 
fch morflcich betdw. Ja^A iSw*. H. 5,* *. (ae awego ioiyika). 

«BETKA o^. Bedlka, . 

BETMAN herb, cafa* r^ka , paciorkx ^rajrinai^^ft; * Niem. 

Kurop. 3, 6. fin ^apf>€ti. 

1. BEZ , bzu, irr. 1'. \Cixrn.%^9*^ a\^AAXEL 9xcavt ^' ^uia • 

matrix cun^o protruditur.) , Vfnd.- bei(oua , beaouje ; 

Croat, besg } Hung, bodza ; Dal. bai)z, baflg, bszag, baz ; 

'Bag. hiZf b&zagh , z^vina } Bosn»hiz ,- ihzov ^ Slii'on. 

bazovijra; Sarab. 2. bii^; Sorab, 1. (O^, bol; Boh, ht^f 

t3PtT(r; Siov. ht§f d^'biH; Roff. dosb, nvasA^hMUKh -, 

drzewko, sambucus. Syr. i5o4.- J^h/k Rosl. 2, 49.- tft 
^O^Iwnber^ fo*. Bzowy kwiat, Bzowa potvidla). Bez 
le^ny gronifty czerwonyj tOtl^Vt SBetgf^Q^foDber ^ ib, Bez 
Turecki, Siringa Lirm. bet ^ITOflt^e i^O^n^rV, MaC 
'A'/z/yi i2oj/. 1, 270. " 

!^. BEZ y przyimek rzqdz, drug, przypadk. ozliaeza brak, nie-: 
bytno^d, wy)^cza];ne -, Ger. oj^tte; (przeciwne zj cza«eiA 
cum ertctttico e, n. j^. besemnie; Boh, €ft Siopac. h€if 
Jpje; 5ora^. 1. beS/ bci^; P^- tSetib: Hebr. &*k eptts. 
(Zamiajl bez pospblflwo czfjio mbwi pries z dmgim 
prtypadkientt co *if i w dawrtyck pifdrzcech, ziiayduie, 
n, p, Cdy krdl prsez ptoda i potomflwa zeydzi^i, krbla 
ebierad nie maiq , przen wiadomo/ci ndsx^. Herb. Stat. 8. 
Pomorzanie przez mata 9W€g^ me dokaxali. Biel. Ksj 78. 
(bez mafa), - Zachowyvfrano tfi zmidfif nawet i w stowach 
Jkladanyck, n» p, przezpiecztty, Stryik. ta4»' Biel.. Kr. 
k^b. (bezpiectny). Uprzezpieczofty, Biel. Rr. 77. (za- 
miaji I ubezpieczony). ~ Tini sif wyktaddi4 i nhktdre do- 
tqd ieszcze niezartucone ipo^dby fndwienia , n. p. przez 
dzifki CO czyni^y t, i. z mitstt y bez dzi^i, nie za B6g 
zapiaif czy/i podzi^kowartie. Przeciwrde qa be» rok , ma 
bez za przez, za cz4m poprawni^y pr^zipok, ztqd tez 
przezroczny. Przemianf beif n4 przes rozwdia^ tei na- 
teiy w riajlfpuiqcych dyafehtach: Dal. 5*z, 6r«z, prez; 
Rag. bkz, rulg. ^rkz; €roaf. prhs {za^ Pel/kie przez^ 
Croat, chez^ Rolf, ^peal) , ^^pealj); Slavon. j>rezi 
Bosn. bez, bret; Vind. et Cam. brety.ptird^n. prdcz, 
precii. ) - J. Okr^ bez ft^rnika , bogactw* bez m^dro^ci. 
Warg. Wal. a34. Co dzieft bez'^rfofica, woy/ko bez 
hetmana , To ieft bez krdla pa/iftWo , dom baz' pana. Pot. 
Syf. 37a. Pan bex alud, kais^^' bee ziami, oci^c bez 
dzieci, ziemianin bez kpaieciv Rys. Ad. 57- (sa nie). 
Szynk bez iiraz}4cr , w6z het smerowidia , tanicc bea 
dziewki, za niC nie ftdh ffaur, Sk, 156-. Dobre rzadko 
•bez zlcgo. Cn. Ad, i65. (nib bez ale). Be* czego nurrcsz 
bydf, zaniechay. Cn', Ad. 16. { cifego nie potrzeba, to 
drogie i za sslelqg)^ Czas, by^ 01^ uezyt aam bezemnie 
chodzi<r. Jabf, Tet 570-. (bez moiey porapcy cf. umie 
paciera bez pani matki ). §. -Bez drithm. minus, mniey, 
-vi^yraia si^ przez liniyk^nri^dzy ilosciami^zdluz poioion^. 
Sniad^Afg. 1, 8. O^Hf, menlgei. §' B««^ prcicz, oprdcz, 
nie rachtiiiic, o^e, o^rtf J« red>nctt. Byfo tarn dziesl^d 
osdb , be» dzieci. Cn'. T'A. Jeft tarn dosyi^ ludzi boz was. 
Teat, 54, c. 62. (nie potrzeba tarn wa«zey przybomnosci ). 
j[. Bezr mirao, pominio , miiaisic , Dl^f ^UU^UIT, AM^er, 
ttlbPt^fl^nb. Krdlowi nie -wolno na nas bez naa co fta-. 
XkXiYfiC. Podw. Syon. B. b, Namietnosci w naa bez naa 
powftaiq. Piich. Sen, 176. ( mimowolnie ). Bez tepb<5, 
to fiie d&leko. Teat. :i4^ c. 99. C<Ul#erbetli^ O^Dcilt, 

10 



BEZBAR. * BBZBOZ. 

AbftUff / iuidto)»ji $• Nie hez tegos sapewne^ wielkie 
podobieftftwo , l^etmU^Udi , gen>lf. Nie be< tegOf ahji 
kiedj liicikow iego nie czytafa. ' Teat. 5a, 88. 
BEZfiARWNY, «; «, Ji>ez farb i kolordw, £cc/. 6e3- 

map«Hl) ; Ao^ eeauB'^mnuu, fat^enU^, (o^nr Jarbe). 

Sen besbarwnemi maluie iarbami. Zab. i4, 166. A'ra^. 
BEZBAWNY» a, e, BBZBA^VKIE adv. nieodwtocsnie 
Hoj: 6e3BOxoKHnxHO , ttltgeftttmt 

♦fiEZBEDNY, B^ZBJ^DNY, a, o, niezbcdny, ktorego 
nie sbfdaiess, naprzykrsonj , prsykry, Rojf' Geaom- 
fioiiHhi^, IvibxlnHU^, tii<^t (9^ an VfZtheU, Nar^ekat na 
oszukanie brat^rikfe be^bedne. Leszcx. H. S. 64^ 
BEZBIEDNY, a, e, biedzie niepodiegiy , UihtnM, UU 
beilft^V* Bog mi^y przyydait c^aa, prz^imie Jtswey bez- 
biedn^y chwalc Ry6, Gf^l. C, 3, 

BEZBL^DNY, a, •, bezmylny, M^dom niepodlegty, 
Jtojf. eejnorp'BiiiHjaH , feWetlp*, fiiUtftep. Niekt6re 
yr tedi pianiie pomyt|ci pozacbodzity, prz^to damy tu prie- 
pis iego bevblfdny. N. Pam. i.4, 267, BEZBL^DNOSC, 
^ci, i. h\€ %t%[tXh^^\%U\t^ Rojf. ^etuOT^^uiHOcmh. 
BBZBOlAZLIWY,BEZBOUZNY,a,c, boia^ni lub boiaili- 
wo^ci nie podlegly, fur(^tio#, Rojf. 6e36oH3XKB&iix , 6ea- 
6oxaHeHHJii4i ^ficl, eeaGojJfaHVBiiiH. BEZBOIAZLIWOSC, 
id, i. mepodlegTo^^ boiaim/bU gtlt*rto(lgfelt, AoJ^. 633- 
Q091IAHB0CIIX&, 69^6oxaHeiuiocpi£; ^cc/. 6e36ox3HC0iBO. 
^BEZBOKI, a, ie, bokdw nie mai^cy, Rqff. 6e360KiM, 
p^lie Geiten , *OWfrtti«. (niewypukJy). BEZPOLESNY, 
BE^BOLNV, a, e, bolowi Idb bol^ci niepodlegty, nie 
boleii|cy, Ho^^ 6e36oAlbaifeHiiUu, {ij/mtXhtXLU^ , f^metf 
Senfref. Koniec iyciu nacyei^ut beabolesny day nam Panie. 
Fimin. JCam. 107. BEZBOLNOSC, BEZBOLESNOSC, 
ici, i* niebolenie. ^/i. TTt. niecierpif tliwol^ , Wiod. 
Rojfl 6e36oA'BpHeH|iO€iiii , ( 6e36oxie s zdrowie ) , Eccl. 
eeaeox'&'aHocixib , bic (Sc^toetif nloftgfclt. 
BEZBOZENSTWO , a , n, 5, nievierzetiie w boga, iycie 
bez boga, atpuapoflwo , Mccf. 6e36olkecniBie ; Rag. 
nebogoactovje *, Vind. bresbognia , boganererftvu ; ^t^^etft^' 
rev, UUdfaube, iSUHcfi^UiU Ksi^gi Lukrecyusza bez- 
boie^ftwem Spinpzy tcbii^. Zad, a, 362. Aid. N^ no we 
besboieiiftwo praewierzgnieni. Jan, Oksz. C. a, b. BEZ- 
BOZNICA,.y, i. w boga ni^wierz^ca , niezboina, etue 

Besboinico! impia, Bardz. Luk. 16 3. Fotwarzy na 
brata bezboinaca zwala. JabL Teh jog. BEZBOZNIK, 
u, m. \. w boga nie vfiexzT^mj ^ bes boga iyi^cy, ateusa, 

siovac. ^e^boinif , t^e^abo^ ; Boh. aai»xa4ibo^ ; siagon. 

bogotajalac ; Carn. bogatajivz , naaduabnek ; Vind, 
bresbognik, boganevere? ; Rog* bogbnevjeraz , nebo- 
goactoTDik ; Rojp. 6e36o3irHHRl) ; Eccl. 6oroo4niny (fHHKl), 

bet ®otteA<lngitet, 9(t^fift, (j^erUtigitter, Ol^ngotter). 

Bezboinik wmawla . w ^iidzi , ie kary po ^mierci 
niemasz. Xarp, a, 70. Bezboinik nie niy^li bydi w nie- 
b»«. Star. Rye, 47. BEZBOZNOSC, sci, i. niewierze- 
nie w boga , iycie ]^ez boga , niezbpino^d , ztocxyfifhro, 
\0oA. beaNnofl, bO^ai^rai^noft ; KiW. bresboahnoa, boga- 
nerodnoft, pregresnoil , hudoba , hudobitnoft , RoJJ\ 
3A0i^niie, THycinBO , bU ©ottloflgWt il^ZBOZNY, 
a , e , BEZBOZNIE adv. wta^ciwie nie znaczy niena- 
boi^nego, niezbo^nego , ale tego, ktdry ieft bez boga 
C*yli pip wierzjr w boga. JT/iw. Gr. 5, 99. got^e^ljugoe: 



BEZBR. - BEZCH. 

tif(^/ ftt6e({ilfcb; ^A* bet(o|ni^, bppa9r4ibtt9; Su»ac, 
bobapra^ni , be^Oin/ > Sorab. i^ brabaine ; i?a^. ne- 

bogoscU>vn! ; EccL 6drOM^p3KiH ; Vind. bresboshea, 
boganisroden, boganebojezh, breaduahen ; Ccwn, bresboahne, 
breaduahne, naadusbn^, boganarpdne) - Podobaii^ mu 
aif zarzuty przeciwko religii ; dla ^tego cbf tnie c^yta 
ksi^iki bezboine. Zab. 3, 3o6. Bienk* Bezboinym' ^ydi 
RoJf. 6e36o3KHjaYaini, 6ea6oxcmByiD, 6oro6opcjiiBO« 
Baxnft. $. Bezboiny, niezboiny, stoczyAflu, sbrodniariki, 
gOttlo^ , 1>etrU(^t RoJf. baoh^ixih&I]^ , HeHecmjiB&ia i 
Vind, hudobiten \ Bosn. ne bogo. milli). . Bezboine aprafvy 
{^y bifkupi ganili. SA. Dx. 84a. Zycie twoie w niebez- 
pieczenllwie , to iefl cz!ek bezboinj. Boh. JCom. 1, 37. 
Sezboiny iwiadek krzywoprzysifztwem dodaie wagi fat- 
szowi. Tear.*- 4^, 37. Bogusi. Bezboinie iy^, EccL 
MenecniBOBainH, aAOHecmBOBamH, (ob. zbeaboinid ). 
B£ZBaAMNY,a,eybramy nie mai^cy. HVocr.t(orIp^^^neX^Or* 
BEZBRODY, BEZBRODNY, a, e, A?A. et Slovae. 

beabrabQ ; Sorab. 1. be^brobne ; Roffi. 6e36opoAiaa, 

6e36pa4Uii, cayAoSopaAUU; (^Cckr/z. mdlaft, mulz), 
brody nie maij|cy, bart{o^, unHtti^, gotow4». Mqcx. 
Pebus bezbrody. Ryh. Gf/l. B. 3. M^drce bezbrodni, Albo cu- 
jdom natury, albo wiary niegodni. J^r<u.W.5i. {ob. Mlokoa). 
BEZBRONNY, a, e, BEZBRONNIE adv. niezbroyny, 
bez or^ia , Carn. bresroabjen ; Rojl 6e36paHHiixii, deao- 

pymnidvi, Sorab. 1. belbronitr; Oer. m^i^xMi nnbftvafs 

net, WafTi^tUo^, Mafa atawa, bezbronny ie poI«gn^ W boiu. 
J¥i4/. On'. 1 1 • 2f nienacka rozproszonych napada ; 1 wiela 
ich beabronnych legto. Pilch. Sail. aia. 
BEZBRZEZNY , a , e , brzegu niemai^cy , nSezawarty 
w brzegach, nieqgraniczony, uixxM, gtttnicnlo^. Tu. awe 
bezbtzeina wiecznosd zacznie panowani^ , W tym Trazelki 
pzyn znikomy ^aiknie oceanic. Nar. Dz. a, i4. 
BJ^ZBRZUCHY, a, e,^ brzucha nie maiJ^cy,^ R<Jf. 
0e36piox'i'H , CKy^oSpioxuH ; Eccl. 6e3yaipo6HbiK » 

^att(b|o^/ Pbttf Santb/ )inb4ti(big. 

♦BEZBURZe, a, /i. Eccl. 6e36ypTe, ciaza; apokoynoic, 

b^e SBin^jliffr, (Kubo Sturmlofigleit. BEZBURZNY, a, 

e, Ecch 6e36ypHUii, cichy, apokoyny, od burzy wolnyi 
BEZCARSKI, a, ie, cara .nie raaij(cy, bezkrplewflci ; 

Ecch 6e3]japcjiiBeHHua, Dbor ^aat.t ^aaclo^* BEZ- 

CARSTWQ, a, n. f^an, rr^d bes cara, beskrolewie, bif 

gaittlofigf tit ; ba< $ioif<btii'rei<^. 

BEZCELNY, f , e, bezmytny, eta nie mai^cy^ loKIOtf, tOfl[fr<9. 
Ao/TlCleanQmAHHHftia. $• Bez.celu, zamiaru, |»rtf(p^* 
BEZCEN nieforem.r- za bezcen, za bescendk, fod. Cena) 
na poidarmo , ai nadto tanio ; ( RoJf. 6e3u'BHHOBb nie- 
oszacowana koaztownosd ) , WOttX aSem fl^eiff, fpott X»^U 
f ci( t ( Vi"^* sa predober kup ). ' Bacbmaty Tureckie za 
bezcenek przedawano. Nar, Chod. a, 349. Dobra za 
bezcen przedane. Teat. 45, b. 69. 2«a beaoenek topazy 
oddawali. Torx. Szk. 94. Kupil go iyd za bezcenek. 
Teat. 26, b. 37. BEZCEN^ Y, a,'e, oeny nie mai^cy, 
nie pUc^cy, tani, fpott HU^^ffeil. Dai^ onot^, wiarf, 
mitohd , cbc4 mie^ la bezcenne. Jag. Wyb. D. b. $. ftojfl 
6e3|s'BHHUH , nieoceniony , nieoazacowany , nieoptacony, 
nubt h^ be^ablen, 4lt$er(l foftbuC. Bezceatne dyamenty, 
kosztowne kamyki, Smotrz. Lam. 1 4. 
BEZCHCIWy, a. b, chciwoi^ci nicppdUgTy , . beziute* 



BfiZCH. - B£teC2< 

reffowiij » MnH$tnnm^ , nn(il6(tt(^t(d* Ta wspaniafa i 
becchciwa gorliwo^^. Teat, 47, c. 111. 
. BEZCHLEBNY, i, e, chleha Jiie mai^cy, trotW, Vind. 
brefluiuhea ; /{o^ 6eaxA'feOHUB. Bezchlebna kraina. 
Ze&r. Zw. i4. (Rojf. 6ecxA'B6aua, bcachlebno^d , l?rak 
cUeba, gfdd). 

BEZCHMURNY , a , e , 5oraA. i. Uimx^tUlviif nenirotiB^, 

nie sacliiQursoiiy, WOfffttlO^, tttt^fWilft IVtiesi^c ^irieci 
na bexchmurn^ni niebie. Bardx» Tr. 447. Bardz. Luk, 84. 
• SEZCHRZESNY, a, e, niechracaony , tttigetanft. Nie- 
wiemym i'beachrsesnym pot^jtienie Mri^czne. Stryik, ia8. 
BEZCHWALNY, a, e, EccL OesxeaAHWH, Sorab I^ 
le|(orbofCill£, niepocbwalny , unttbli^. 
•BEZCHYTRY, a, e, azcz^ry, i{o^ BeaxHmpocniHUH, 
6e3AyKaBHUB; ^cc/. 6eax hoi pUM , anarglllKd, tftgW, 
«ttftt4fttd. *BEZCH YTROSC , ^ci, i. szcziroiC, EccL 
eevxMflxpcinao ;' Roffl OesAyaaBcniBO, Me UnargKIHgfctt, 
trgrWitffrft, tttftl^tfdfflt ^ -BEZCftYTROSLOVVKOSC, 
^»» ^- -fcci^ 6e3xmnpocAOBjc , Gr. orrfXvoXoy/ci , szcad- 

romdwnoid, Me SlrglolfgWt im Dleben. •BEZCHYTRO- 

SLOWNY, a, e, /?cc/. 6^axBnipocA09HUii , szcs^ro- 
•Mwny , trglol w beiib. 

BEZCIELESNY, BEZCIELNY, a, e, BEZCTKLESN!E, 
BEZCrRLNIE , acA^. ciaFa iiie ma^cy , (itperfo^, nncftr^ 

prra^, nnffeiftjlic^; \fioA. N^tftno; 5ora3. i. uecjewne; 

Jto^ 6e3ni1kA^CHUii, 6e3DAoniH&iK, deaaeflgecmBeHHUK, 
iieaeQ«^(.niBeHHUM ; Bezcielny, tVicof/yora/rr. Cn. Syn, 467. 
AAieli nie cieleanemi ocsyma ; ale beicielesnym widaeniem 
Wftzyftkie rzecay widzs^, Smotrz. Lam. 2o4. ' Bog ieft 
4ach bescielesny. Galat, AlpK 43. Bezcielesny i nieo- 
gamiony. SA. Xaz. Nied. a 4 2, 6. Duchy bezcielne. Petr, 
£/- 7^* Bdg narorliil aif w ludakim ciele, ale bezcie«> 
Itme. Zachar. JTaz. 1, 4o. - BEZCIELESNOSC, 
BEZCIELNOSC,, ^ci, i. ^ Sorab. 1. ttWiemno^j; i?o^ 
6e8xn%AecHOcnil , 6e3nAoniTe, 6eaaAomH0cniB , 6es- 
Bei^ecniBeHHocniB , HeBeq{<$cniBeHHOcmJb , Me. UnchtptX^ 

Writ, ©tpfrtoffgfrit. 

BEZCIENNY, a, e, cienla nie maiVj > f^ttenM. Cn. 
Th. BEZCIENNOSC, id, i. brakcienia, Me Cd^eU* 

*B£ZCI£PLT, a, e, fee/. 6e3nx^aAMa ,. CeamenAOc- 
meHl) , ciepfa nie mai^cy , mittntM* 
•BEZCIIJZARNY , a, e, £cci. eesmifrocmeHl)  nie- 
cifiki, nieobci^iony , ntd^t.ftftwet, tttl^efftwett 
BEZCZELNIK, a, m. 1 catowiek bet cao!a, bea wl^ydn, 
kldiy psu ocay praeda($ Boh. nejl^Da ; Sorab. I.ne^am 
M9€^ Ki/ii/. nesramnik; RoJJl ttOxiCnnKb , osoomiikI), 

oaopb, xaab; rttt VUVHtf^mttt , 6((iimtofet, ((Stirm 

l9ftt);w rodjt. ienfi. BEZCZELI^ICA , y, RoJf. no- 
xa6HH||a , oaopHBisa , kobieta bea caoTa , wftydu, aromu, 

rise ttff9etr<Mmte, 64aiii{ofe. bezczelnosc, ^ci, i. 

■iewflydliwo^^ , niewfiyd, niesrom, przedanie pau oczii, 

^oh. ntftnh ; Sorab. u tie(4<«^itofc} , ne^MlxtoiciimM ; 

Croat, neasrannoat , bezQchnoaat , bezochansztvo *, Bosn. 
keaocjanRro; Rag. bezocj4nftyo, be2bcn<$s, bezsramnos, 
keiobrasBoa i RoJf. 6eaoYcmBO t HanpocAaaoctni, " 
MopHHHecmao , HaaojUHBOcmL , noxadcnxBO ; J?cc/. 
■pett^cRoe , mmt ncoaa 6e3cniUAje , ( cf. Vle^ ). Me 

9mff«tetMt, e««taifo1iireft, ((etimfoftdfelt)* Drogo 

itt prayptaciaa bescaalvo^^ awoif. 7ea/l 54, 5i. B£Z- 



*6£CZBL. • '♦BE2W. 



75 



CZELNY, a, e, BEZOZBLTTIE, acfr. beawftydny, nie-* 
aromny, niesromi^iliwy, bez canla, pau ocay praedaii|cy, 
 Sorab. I. ne(km^ft^/ ltcWMtVfc|ime; /?<i^. bezocni, bez- 
araman , beaobraaan j Bosn. beaocjan ; Croat, beaocban » 
Vind. bresobrasen , % odsranioterf ; RoJf. noxiOHUU, 

HffXHARBUM , HaCOHAIIBUH , HaaOHABBUR , OaopHOB ', 

Ecd. 6e3cnT&iAHUH , acecnzoiTOABVHSiu > ttii«ftfd^4nit, 
fd)amM/ fHrnl*^. Biidf ^mialyiii i bezczelvyoA , iak ia; 
nie powiniene^ sif iui nicaego wftydai^. Nitmc. JP« /*. i5« 
Bczcaelny zdrayco ! Teat. 53, c. 36. Bezczelnym bydi, 
Rag. bea^citi ; RoJf. HaJiMBaiBc£ , noxaOcDiaoaaiiiBr 
noxa6HBHamB, 6e30YcrnBOBanift ; EccL o6eacpaMBtnBcx. 
BEZCZESC; ^ci, i. brakcaci, itiecae^d, iS%tU%%Uit, 
tttfe^te'^; RoJf. 6eaY^cni'ie. Bezcae^^ a niecnoty wynika. 
Bardz. Tr. 127. BEZCZESCIC, czyh. nied. abeacae^ci^ 
dok. RoJf. 6eaH«cinBnib , caci poabawia^, nieeacf na- 
bawiad, bezetacid, bezecnid, proftnowa^, VCttttie^Yeil , bef 
€bte httmJtbtn , entejteit. Baby gdy tak a aWoim gfoaem 
8if piesaczii, Wiek swdy swowolnie ftary beaczeaacai^. £a^» 
9, 348. Zabi. Trsewiei<5 ha sobi« nie ittogf, aby tak 
sproanem kadzidto siroie abezcze^cit Miywaniera. - ZaA. 6, 
295. Naysalachetnieysee ftworaenie upodliK i sbeacae^cili. 
' Pilch. Sen. HJi.^y io4. l^Iudikiemi poftfpk#iiii tudeko^^ 
bezczeedd bfd%. Mon. 76, 535. Kn^wnprayaifatwem 
' imif swi^e boga abeacae^cif. Teat* a^c. 16. - 1. *BSZ- 
' CZESNY, RoJf 6e3^ecmBbtB , ^3. beaecny, fdtM^ 
3. BEZCZESNY, a, e, BEZCZESN114 adr, bea czasu, 
nie zalegfy od czaau , J{o^ 6e3Bp^MeHHUH, tit nojKxe^ 

nca^'iB BpeMeHB, lettM, htm $Htwe6f^?l tA^t nvtet- 

t^Otfen. S« Nie mall^cy s wolnego caaan , na giowf za«- 
trudniony, mnfelO^/ O^tte $eit. $. Beaczeany , nlewcaeany , 

nie w czas. tiid|^ |itr re^teti $eit gefc^el^eiib, nn^eftlfl. 

EccL 6e3ro4H&iii, BEZGZESNOSC , ici , i. niepodle- 

gtoU czasowi', /{o^ 6eaBp^Meimocx]t& , Me ^eMoffgfett 

$, hrak czaan wolnego , bet ^titaiiU^tU §* NiewcMsno^<5 , 

Me unxed^te $eiU ^ 

* ^'BCZCZLONECZNY , a , e, EecL Gea^eBOBHblH, 
czfonk6w nie maiJ^cy, glieberfO^* 

BEZCZULOSC, ici, x. l:^ak eaucia, J?o^ Cetf^yBcmaeH- 
nocnxi, 6e3YyBcnxBO, 6e3YyBcin8\'e , bU S^bttefitftett, 
ttnemp{tnb(i4^felt BEZCZULY, a, e, BEZCZULE adp. 
caacia pozbawiony , RoJf, CeaMyBcniBeHMUB , ftHjifM 9 
ttttempftnblf(6, Jnaza a wielko^ci nmyafn raecay praeciwoa 
pogardzi^ *, insaa bydi nikczemnie beacaufym \ inaaa nie- 
poruazony umyat , insza beacau?y. Tr. 
BEZCZYNflOSC, ^cl, i. pr6inowauie; niecaynno^c, 
RoJf OecA'^HcmBte, Me UntbdHdfeit Umied caaa Uawid, 
ieft iycia iftotj^ , Beaczynno^i: przykr^ nabawia tf flcnot^. 
Zab. II, 149. Szoji. Cafowiek a prayrodzenia aader 
fkTontiy left do beaczynnolci. Zab. 7, 274. Alb. {JRoJf^ 
6€3HBH?e nie?ad , niepoTZi^dek ]. BEZCZYNNY , a , e, 
BEZCZYNNIE adv. nieczynny , pr^inui^cy , RoJf. 
GeaAt^AlHUB (cf. Dzfad, {^ziata<<), untb4Hg* Wafawione 
m^zki'm Amazony boiem Bezczynnym aaw'aae gar- 
dzHy ,pokoiem. Zab. 9, ia4. Zywo^<! iego dowcipu ^ 
nie mogta bydi na moment beaczynn^. N. Font. 
i3, 109. 

•BEZDANNICZY , a, e, JlojQC 6ea4aiiHUa, dani nie 
podlegiy , ftiXI 90tt Vbgilbetl. 

*BBZDAiU^, a, e, MceL 6ei4ftpma% ^s ^»^f >ur 

10 . 4 



7« 



♦8KZDA- - BEZDR. 



BJS^DIL ^ 



DZ. 



^BEZDASZY, a, «, ^iadiu nie mai^cy, nie Eaki-jrt}r> 

Rojf. 6e3iLpoB£Ai>iUiiH, nn^ete^t/ baibM, nn&rbecft. 

*Bii) ZDECHY, a, '•, be'z oddechu, tchu nie mak^cy, 
jRaJC 6e3AUxaHHiaH , 0t%tVOl9i* (cf. Bezduchy). . 
BE2^0ENKO« a, n. 5. nacifym* bee wdna ; kieliszek na 
dole tuUftjr, a st^d przewrotny, eiR S;untltic((^eit , eiH 

^rinf^ef(6irr, untenmntgeipMbt. 7>. BEZDENNOSC, 

£ci , i- brak. daa , gff bokos(: niedocieczona , iiieogranicco- 
no^d, bie ^ibtXlU\\^^% Nie zatrzyraanj bezdenuosci% 
czasu* N. Pam, 19, 84. - $. Be%dennos<5, bez dna prze- 
pas4, abyfff4s. Mqcz, - i/r*. Gr. 127. s Bezdnie, bezdno, 
bezgruncie, b^t ^tbdntltb* p^ys* et moraf. Bezdennosci 
vaorflue^ AT. Paiir. ii,2a2. Zapadt sif w niezgruntowan^ 
n^sy i wzgardy bezd/ennosc-. Teat. 3, 5o. BEZDENNY, 
BBZEDNY, JkrdcenU BEZDNY, a, e, BEZDENISTIE 
a</c. niezgruntowaaiv gifboki ; Boh, be^ebtl{^^. Roff' 6^3- 
•40HHUH ; R^* odadgnen \ Vind^ nepodnaft , bres dna, 
bres Ueh, kobettfO^r grUttMo^; URergrikubiic^* phy* et mo- 
ra/. Garnicc *pr»e»denny ( bezdenny ob. a) bez^. Cresc, 
^07. Koaepv bezedna .uic w sobie zatrzyipad nie moze. 
KosK* LoF' 71- Bezedna. prz^asd abo bezdenno^^ M^ci, 
Ka bezdenn^ prawie gif boko^ morsa apuazozali ai^. Pilch, 
5«n. 906. Otchtaii cie^nna Flutoaa- i bezdne przepa^xi. 
Zsb» i5» 3i^ Besdenni takomcy. Nan Tac. 3^ 63. (nie- 
nasyceni)- Przytzedt zio/lziey do ft^pca bezedaego. 
JC/oji. IVor. 43, Ztopai^c brzuch twdy bezdenny tyle. Za6» 
i5, 4t3, Nasze bezdenne zbytki. Tward, PV. 2). 2. (bez 
granic, niep«hamowane). Bezdenne Ezopa koncepta.. . Jabt* 
£z. 3. (niewyczerpane). 
•BEZDPSZCZE , a / /I. Roff, 6e3402^Aje , brak deszczu, 

ans^a, ^mel m CRegeti / 3)ilrre. *BEZD£SZCZY, 

•BEZDZDZO WNY , a, e, Rojf. 6e3A07KAUMH, deszczu 
nse mais^cy , tegeolp^/ HUt. Egipt ^bezdiowny. Chod. 
Kofi* 3. ( bezdid£owny ). 
BEZDLUZNY, a, e, dlugdw nie mai^cy, Vind, douga- 

proft, f(6tt(benfre9/ f^nlbhU^. 

BEZDIJIE, ia, n- BEZDNO, a, n. co dna nie ma, bez- 
grunci^, bezdennoz^, otchlah, przepasdj Sorab, 1. be^bno; 
Rqff^ OeaAHa, uyMUHa; /ta^, bezdno *, Vind, pre«eii, 
presdna, globokuftvu; bo^ fBobeitlofe, bct ftfbgtURb. Na 
bezdno piel^ielne ilr^cony. Mon. 70, 698. et 75, 538« 
WiZyacy CO Um w okrf cie ptynf li , nf morikiem bezdaiu 
zodali. 5/i. Kaz, N. 1, G5. O bezdnie gtf boko^ci , ktdra 
Bie wasz niiary. ib. 1, 379. Namif tao^ci , fleoro duszf 
prsewfti^ » na bezdnie 14 poci^gn^ ci^zarem awoim. Pilch, 
S.i^. I ?S. BEZDNY p3. Bezdenny. 

B£ZDQMy,^a, ,e, domn nie mai^cy, Rojjf. etZAOM-^ 
livn, 6eaAOHOs2), SeaooM'BcmHua ; j^cc/. 6e3AOMoa- 
ifu^, ee^AOMHi^KL, 6e3AQMOKl> » iioaiopoHHe nw'Binb 
xcHAHJtta, SeaxpaMH^a, ^o^ou, o^ne i^au^/ QnaiM 

BEZDBAPIEZNY^ a* e, drapieiy nie uiyvai^cy, nie 
^arpai^cy, UOXi^hetX^d^, nU^tXauUnh. Przodkow wdzjele 
bphatyriki^m, a b^zdrapiein^m iyciu i zacii^^n na^ladowaid. 
Birjk. Kaw, M. A, 5. 

^EZDROZEy a/n, mieyace bez drogi^ gdzie drbgi nie^ 
masz, £ccA eeanymie, eeanyniHk^a, ritl ttnmjrgfatlier, 
ntiH^fn.Ott, m f^ 9^9 9r^t. Potoi^ na puasczy 



drogf , n na bezdroiu rz^ki* 3« Leop. Jet. 43, ^9^. (na 
niedroiniku. 1. Leop.) Chceaz i^^ drogi( , ' ia z- tob:^ $ 
chcesz HC na bezdroie , nie bawif. Bardz* Tr, 4o3. 
§, Moral. Cz!owiek n^dznym flad ii^ moie , Gdy z pto« 
{ley szczfscia dragi sam zboczy w bezdroie. Przyb.Ab. s6« 
Kobiety zabrn^wszy na lakie bezdroia, na wazyflko si^ 
odwaiai^. Teat, 5, 86. ( zdr/)inolcJ , Utoeg^). BCZ^ 
DROZNOSC, ^ci^ i. nieprzechodnol<5f ble ttnWItgftni^^it- 
i{o//l HcnpoxOAKMOcnib , brak drogi. W^od, B£Z- 
DROZMY, a, e, BEZDROZNIE adv. drogi nie mai^cy, 
nie przechodny i. BoA. tt«e(l»$, bfJCe<Ut^, ttefc^ObtlP; 
£of /z. et i{a^. bezputni i Rojjf. Qesnymnhum iinmrdflini* 
Fiiszcza bezdroina. 1. Leop. 4. £zdr, 9, 29. Ziemia pu- 
fta i bezdroina. 1. Leop, Jer. 2, 6. Bezdroinenii azta* 
kami przerznfli i\^. Pilch, Sal/. 212. Przez, IkaTy wy^okie 
bezdroine ci^gnie woyfko t przerwy gtfbokie. Bardz, Luk, 
70. J*, zdroiny, przewrotny, «om te((tetl 2Bw abjCs 
$enbf Oerfe^tt. Niemaaz nie w iego naace i obyczai^ch. 
bezdroiaego. Mon. 71, 4a4. 

BEZDRZE\VNY,.a, e, drzewa nie mai^cy, Bed. ^ea- 
ApeedcHhiH, OoWo^; obnc S^tt\\, BEZDKZEWNOSC, 
^ci, i, brak drzewa « Bed. 6eaApeB^ciiocinB , bet i^Oli' 

mangef. ^ 

B^ZDUCHYy a , e, ducha w sobie nie ntai^cy , nie iy.fry* 
Ublo^. Cztonkow rozszarpanego bezduchych szukata. 
Otw. Ow 71. Wyzutych z sily, Mdlych, bezduchych, 
zgufbionych , podrych zoftawlli. Przyb. Milt. 2o5. f 06. 
*Bezdechy). ^ BEZDUSZNOSC, sci, i. brak duszy, 
Roff, 6e3Aytnie, bte ©eelenloflgfeit J. *Przezduazno5^ 
( bezdu8znos<5 ob. 2. bez } ludzka s niepoboinosd Mqcz» 

bie ©emtffVnroftgfelt, ©Pttlofigfett- bezduszny, a, c, 

BEZDUSZNIE ac/f. Slovac. Boh. beSbnffho; 5ora6. i. 
be^bufd^nC) ^o^n. bezduscjan *, Km^/. bresdushen', Carn* 
bresdushne, presdusknik : Rajf. 6e3AyuiHhiu/duazy nie ma- 
i^cy, bezduchy, nieiywy, feeUnM, (eblo^. Padta i leiy 
bezduszna. Morszt. 94. Rosiiny s^ ciafa organiczne bez- 
duszne. Bot, Nar. 3. Maif tnosc bezdusznych rzeczy, iako 
pienifdzy, zboia; takie i mai^tnos^ dusz§ n^aij^cych, iAko 
bydta, koni. Petr. Pol, 44. Petr. Bt. 5i. §. ^ezduazny, 
^przezduszay , niezboiny, z!y. Mqcz. "Rojf. 6e3AyuiUMBCy 
bezsumienny, bezbozny, gemlffeitlo^, gOttlotf. ^tjr a bez- 
diuzny Judasz wydat swego miflrrza. IV. Pofl. IV, 1, aCo. 
Bezboii^i i bezduszni ludzie. ib. 206. - R^Jf*' 6e3Aym- 
HKHaniK be^boznym bydi. 6e3AymHBK& bezboinik. 
BE^DZI^CZNY, a, e, BEZDZI^CZNIE adv. nie dfobro- 
wolny, wymuszony, bez dzi^ki, tltc^t gltttoiSlg/ flTSttUlls 
gen* Boh. be^becUQ. Grauate bezdzif cznie , nie a dobri| 
woli(. Mqcz, Bezdzi^cznie a za niechucx^ petnit rozkasa- 
nie kr61ewfl(ie. 1. Leop, x. Paraf, ai,.6* Cdi ma krol 
czynid w takow^m przyniewoleniu , i bezdzi^znym po- 
zwoleniu; Wereszcz. Reg. 26. 5* *P«ezdzi^c«ny (bet- 
dzifczny (bezdzl^czny o^. 2. bez) fajiidiosus , dziwak, 
ktdremu nikt nie dogodzi, Mficz. gtiUetll^afi^ , tOUnUtlUf, 

gtiaenf<Sttgft{f(*. 

«B£ZDZI£DZIQr:H.Y, a, e, BEZDZIEDZICZNJE ac^r. bes- 

dzietny , bezpotomka , dziedzica , 0^ne Crbett , erbenlp^, 

ef6IM« . Roff* GeaHacx'^AHiiH. §, Nie dziedzicz^cy, 

wydziedzic^ony , erbfog, eoterb^ } Y^^^: brea dlala, 

oddienahan. 

BEZ DZI^, »PRZ£Z DZI^KI dds^erbia liter , |mbe^ 



BEZDZIEL. .- ^^£Z£CK. 

lie, s mnauy nierad, pa niewoU, prseeiir ^roli^ 
hcM bog sapfad albo podzifkowai^ia , Wi^X SSIU^II 9 $€» 

loimgeii, «iragent. B6A. Uhhijt^, iehhiini,^ be^beC ; SoraS. 

I* hei^iat, Hrrab; Rojjf. HeaoVejo, saHeBOAio, noMeBOA'B. 
Fatigare 90tu ^ modlitwami boga apracowai!, wyproaid 
bea dsifJbi. Afqcz, { koniecznie ). Pross^, abyscie praes 
waaelalj| okaaj^, b^di wdai^kj hi^di b«s d^^kl, do- 
ataielilhiro iego na pavaif <5 pnywodaUi. Wereszcx, Reg, 
pratfn 

BBZDZIELNOSC , ici , i, 1. nie&utecanoid , Rojf. 
BCA'&acniBiiineAiHOciixB , fe(e Uomitffamfeit* a. Nio' 

podsieino&'<5 , Me ttntfeinAtfeit BEZDZIELNY, a, «, 

BEZOZIELiNIE adv. 1. od dziafania, nie dziataiiicyy nie 
ikutkui^cj, dzieta nie wyprowadzai;|cy , R^ff' ^^^^ 
A%ticniBeHHUix , 6e3A'&A£Hbiix, HeA'BucniBiXjneABHftiH, 

«m»irffAiii , tti<^t^ ^etvorbrlndenb , tx^ii er^eugenb. 

Granle samo muzycane 'iell bezdzielBC , ie iadnego dzid^a 
po sobie trwaii(cego nie ptodzi; kompozycya zas -left 
daieloa, bo a niey noty. mueyczne. Off, Wyr, artts , yaac 
ip^o actu perficiuntur ^ nihUque pojl actum operis re- 
Hnquunt» Quint il. Dziwnie uty/kui^;, dla tego my ich 
w tern bezdzielndm daiele nie na^Iaduymy. MV^ryJ* praef> 
( nieczynnym , na nie aif oie zdai^cym), Bdg dat dziel- 
aoid tfo&cu , ziemi , drzewom , aby nam pokazal moc 
awoi^, ktdraf wifcey w dzielnycb, to ieil daiataid^cych, 
mi. bezdzlelnycb wydaie ai^ dzieUcli iego. Boh, Diab. 30« • 
3. Bezdzieloy , od dzielid , niepodzielny , niepodzielony, 
tint^dUar, Unget(eUt» Bracia bezdzielnii £cc/. 6e3- 
HacxnHUB. 

BEZDZIENNY, a, e, dnia nie mai;|cy, o^ne Xag^ tages 
lo^. Z mieysc roskoszy apu^cili si^ w te ciesui bez- 
dziennc. iV. faml 11, i4i. 

BEZDZIETNOSC , ^ci , i. osierociarosc^ bez dsieci , i3oA. 
le|fftfhoi: i^ojiT* Sea^iaA'ie, 6e3Ma4cnTB0, eedA'^mcni^o ; 
Me JlinberlbflgWt BEZDZIETNY, a, e, BEZDZIE- 
TNIE adv. Boh.Ul^xUl, Uhtttt^xCil 5ora*. 1 . &eabkc$nc ; 
Jlo/T*. 6e3A'BinHMii , 6e3tiaAuii *> Km</. bresotroken \ ) 
bes dziatek, bez dsieci, dzleci nie mai%cy, ItubetlO^* 
Ktory bezdzietny^ tego h\(M. patronem. Zab 12, 97. 
Zygmunt Angnll umart bezdzietnie. Pam,, 85, 1, 335. (bes 
potomftwa). Bezdzietnym byd£, i?q^ 6e3MaAcinBOBain&; 
osierocid kogo Roff, 06e3HaAHniH. 

•BfiZDZWI^CZY, a, e, Roff, 6ea3By^HMH, bes 
di wif ku , nie W3'dai4cy d^'wif ku , fc^aOtO^, Hanglo^^ 
*B£ZDZWI£RNY, a, e, beze drswi , drzwi nie maij|cy, 
bezbramny, tb^rlO^, O^ne %^tiXtf Roff, 6e3ABepHUii, 
Beiedrzwj. Oi. Th, 

♦BEZDZWONNY, a, a, Ao^^/; J6e33BOHHMH , dzwonii 
nte mai^cy, nie dzwonl^cy, tonu nie wydais^cy , g(p(feR' 

W, t9nM, f longlo^r 

«BEZ£BRWI, ia, le, Roff. eesefpoBUH, brwi nie m&- 

i^cy, o^ne UTogenbrattnen. 

BBZECNIC, BEZECZCIC czyn. nied, zbesecniJ, zbeze- 
czci£, doA, bezcze^ci(! , czci pozbawia(5 , banbid , ^(^ 
^XtUf fd^dnben; Eccl, eesH^cniBYK) , Ges^ecmBOBaniB, 
6e3HecinBxn& , o6e3^teigan]& ; Sorad. 1. Sa;i*et).eflic > 
Vind, nezhaftiti, odshailuvati ; Bbfn. opadovatl). IVti- 
losd ta rgubiia cif i zbezcczcita. Wfg. Mar, 3, l35* 
Oni lis^ i besecni^ ai^ t% potwarz^. Vj^rif praef, 4i. 
^ Tego ^wiftego m^ia ^picgiem Tureckim bezecni^. 



BE2EKR. ^ >pE2G* 



77 



Ker^/l pr<3r«/. (szkalui^, f!e f^unpfeil t^ ebtAT ® ]»{•»}. 
§ Szpeoi45, azkaxadzic entftelleR/ MUttttjlait^ll. Ospa 1% 
zbezecnila. 7>. BEZECNIK, a, nt, cztoniek bez czot,. 
niecny , askaradny , Sorab. tteQe(HitOC^ } Rojf. Hene— 

cmHBeub , Rag. zioceacgnak} etn ebtlofer, ((^ittbUd^et 

9)?etlfc^. Bezecnik 4C€fiu, fceleftus, Mqcz. Temu be- 
secnikowi pierwaze mieyace dano. Monit, 65, 586. ( obm 
Jnfamia). BEZECNOSC , ^ci,. i. BES^CENSTWO > 
a, n. i{o^ MB^dcniie Sorab, 1. tieljiillU90(4 r ttel»e(ls 
nofdr net}e(tj^ Km<il nepolhtenoft (i^^/i. prikor, ob, 
praekora ) , l^ezcze^d , nieczeiti! , brak csci , ucaciwo- 
ici , haniebno^d , szkarada , .azkaradno^d , ble S^tloftg' 
Mt, eMntfiliiiMt, aibf<^u{i«feU (<»6. Jniatnia). BE- 
ZECNY, a, e, BEZECNIE adv. Boh, be^eetllQ, Rof^^ 
HeYecnxHiiXH , HeHecmasbUX \ Eccl. oSedHeigejfb , o3e. - 
HBcq&eHMv , Vind^ preazhdili* breazhaHen ; Slavon, 
nepoahten) s bez czcl, aromotny, hani«bny, tijItM} IIK^ 

• etM^iid^/ f:^bU<^. polUycznu: ; JnfamU , podtug wy- 
razu dawnieyazych p^aiv naazych beisecny. Ofir, Pr. C. 
1, 387. od czci ods^dzony, ebtlo^ getlUU^, inf^ttt tU 
llixU .Bfzecni , abo ci ,. ktorzy prawo awe utracili. 
Szczerb. Sax, iB. §.Moralnifi niegodsiwy ipfd^eutldf, PCU 
tndftt- Kacerz ten bezecny chtopy podwiddt, al^y aie- 
dli na karki panom awoim. BirA, ^x. ip. Bezecne nie- 
azczf ^cie , muai aif do kaidego azcs^cia przymifazad. 
Gor. Dw. 255. {fatalne ), Bea/ecoie iyd, pp%poWa.<^» 

• iRo^ HeHecmBoaamK. $. FixycXf arcysspetny, a^kaiia'- 
dny, fe^r b^flicb/ abfc^evltd^.  BezecQa podad; ^ BEZ^-r 
CZCI ob, Czesc. - BEZEDNY ob. Bezdei^ny. 
BEZEDhI^WI, i9, ie, drzwi nie mai^cy. Cn. Tfi. bes*'^ 
diwiemy, ob„ bezbramny* 

BEZEKRWI, ia* ie, BE?EKRW£E adv. bezfa-vawy, 
blmtlO^/ exsanguU^ martwy, besekrwi. Urf, Gr, ^64. 
BEZETCHU, bea tchu ob, Dach. 

BEZFARBNY, a, e, Sorajb.i. be^iorftenU^ , nie>.^oi. 
lorowy> farby czyli barwy nie Buijicy, farbettt^^. Wo- 
. da nie ma mied iadney &rby, praeto i^ d%foov bes^- 
bn4 dcco/orf /7t -nazywax4. fSyxx. SjfA. 109. 
BEZFOREMNY, a, e, BEZEOREMNIE adv, Roff. 
6e33payiH» 6e3cpa^iaH, bes regnl, bes^aztattny , atlts 
ihxxixm, ungefbiltet, U^tM, BEZFOR£MNOSC» <ci» 

i. brak foremno^ci , regulamo^ci, Rojf, 6e33paiUiOcnib^ 

bie (Hegedoftgfeit; Unfirti^u^feit. 

BEZFORTELNY , a , e , nieaztucsny , profty, p|ne 

^ttnilgrifFe , fiuijlM/ iingejNinflfIt EpcI, QesKdsHeH^ 

BEZGAL^ZI, ia, ie, nie piai.^^y go^^zi / «(^(o^/ V^^tU 
gelo^- Ziele azel^ijgiik prft ma besga^^i. Jundz,- 319. 
BEZGl^BY, a, e, nie ^aai^icy g^by, fMX^M, mgutc 
hi, Oblie 9)?W(; Ao^ 6e3ry6uH. 
BEZGLOS , u, m. BEZGLQ^NOSC, ^ci,-i, brak gto- 
au , diwi?ku , Roff^ Bea^Aacije , £cc^. CKyAorAac'ie » 

bic @timm(pitgf cit / bet ^^^ngel ber (Stitnioe. ^ B^z^ 

GLOSY, a, e, gipsu nie mai%cy, Rojf. 6e3rA»cii&zif , 
cKyAorxacHUii , Vind, breagla^en » ueglaait^ i (Ifantlt' 

I^ , oboe Stiintiier 

BEZGLOWNY, BpZGtOWY, a, e, J?©A. |be^l>j[awp; J«o^. 
6€3rAiiBHbiH ( 6e3roAQBHbiH kryminalny ) glQ'vry pi^ 
maiHcy» fopftp^, p^ne £0(f. J)e afuphalU albo o bez- 
gtownych ludziacL ChmUL l^ 10a. $. Be^ prz^oionej^o. 



7^ 



BEZGN. - HE^GR. 



#^e Olff^Mft. Po tym metropolicie iui drugiego 
w awey besglowntfy cerkwi nie niieli. Sub, 3, a a 3. 
§. Glapi , sak6wka nie g?owa , gtowa dla ksztaitu 
tylko , bcsiB(S<gi » be» oleiu , sfofoiana - gtowa , flaki 

w glowie iMii|cy , btim^i|»1ig , tf^nt Aopf. ( £ccf. 

na^, beagt^wnya csynid). 

B£ZGNIBWLIW08C, ici, i. ^cc/. etatkloait, wolno^d 

•d gniewu, brak gniewu, Me STfrdertoff^feit, bal Unvcts 

m^eil (14 lit 4rgeni. BeegmewUwo^i; nie cnot^ ieft, ale 
wad^, bo wyHawia ccfowieka na w8syf»o, iakoby bcs 
caucia. Petr. £t. 271. ^ BEZGNIEWLIVVY , BEZ- 
ONIEWKY, a, e, £ccl, Cfearu'b'aHiiiK, ^niewai! aif 
nie jnog4cy, nie gniewai^cy aif, 4rget(0^, txniX^tXlldf, 

imvetm^eiib ft(^ |it ihgern. 

«B£ZGNILY,-a, e, £cc/. GearHRAOcnxHUM , wolny od 

jgnlfoici , tmverfatiCt, tti<^t fatitenb. ' 

*BEZGRANICZN Y , a, e, bez granic , nieogranicaony » 
Aqffl 6eanpM'^ABHiiia. Rojff'. 6eaRpeA'feA'i'e *bezgratii- 
czno^^ , nieograiiic2ono^<5 ]. 
BEZGROSZNY, a, e, grosifa , pleni^dzy nie maiiiey , 

goly , ubogi , o^ne finen OtoWcn ®elb , getbottti. Bcz- 

groaani gani^ miafia , gdy nie tnasz za co chleba ku-> 
pic. Jag, Gn B, 5* Do cnoty mcy «i^ garn^ , -w ni^y 
si( caty zwin^, Pray nitfy, chociem bezgroazny goto* 
ta nie iginf. Hor, a* 19 5. Kniak. 
BEZGROTNY , a , e , grotu nie mai^cy , ^^%XtV(M , 

o^nr fbi%ttt e^ne rifertie S|rt(e. Betgroma ftrzaia oh. 

grot , ielezce ). ' 

BEZGRUNCIE, \%y n^ bezdno, Corn, br^fn, : prze- 
pasd «iczgt^biona, fUl MenJofer Wgtnttb. Vorago prze- 
pa^^ , * przeegruncie ( besgruncie , ob, 3. , bez ) , bez- 
tfpnno^^ » bezmiema gt^oko^d Mqcx, B E Z G R U ^T- 
TNY, a, e, Vind, breagranten ; (obetttO^,. unetgtdnbs 
|(<^/ tiff. Voraginosus przepaiciftv, bezgrimtny, bez- 
denny. Mq€xy4. BEZGRUNTO WNOSC , ^ri, i. brak 

gruBtownotfci , btf Otttttbtoftgf fit , ttngtAiibUcbf eit. BEZ- 

GRUNTOWNY, a, e, BEZGRUNTOWNIE adv. nie 
na pewnyoB gruncie aaaadzony, mialki, pfytki, bez fun- 

damentu , itngriinbl{<(, gntirbM, obtte ®runb. Blafk bes- 

gruntowney cnoty, iak cie/i bez afo^ca iftno^^^ traci Zab. 
i3, 417, Anardiia naaza ' bezgruntownia r22|dein polity- 
cznjm nazwana. Zab. 16, 167. BEZGRZESZNOSC, ^ci, 
i, Ragu, bezgreacnoa, Roffi Oeaifp'BiUHOCtnA, niepodle- 

gfo^d grzechom , Me ^^nbenfoftdfett; Unfl!lttbtiaftfgteit« 

Cbryftuaa , przez wzglJid iego bezgrzeazno^ci , chlebem 
pra^nym, nie fliai2(cyin kwaau graf^chotvego , nazywai^* 
Smotr,Apoi.€)Ci.' Rah. Niedz. i,a47. BEZGRZESZ?JY, 
a, e, BEZGRZESZNIE adv, grzechom niepodlegYy ; 
Ragu, bezgriarni ; Dah bezgriani ; Roff' 6e3rp duihuh , 

Sorab. 1. ire)re{(^ite; Oer, fiinbento^, nwfAnb^rtft Sam 

tylko bdg ieft bezgrzeazny. Sk, Dz, i34. Sak, Dusz, 
io4. W Jelnaie bezgrzeaznym iadna aif przygana ni- 
gdy nale^<5 nie mogfa. Sh, X, N. i63. Niewinne i bez- 
grseazne iycie prowadzi^. Tot Saur, 37. 
BEZGRZYWY, a, e, gray wy nie maiJ^cy, n. p. koii, 

Roffl 6earpRBuu, mifmentoi, tf^nt ^ifftie^ 

BSZGWIAZDY, a» e, gwiazd nie ibai^cy, Rojffl et 

JSccL 0eaaB'BaAH&tB ^ He iiMlftioQia aataAlb, flemeti' 
leer, vngeflfnit. 



BEZH'EL. * BEZCAR. 
*BEZHELMNY, a,' e; befmu nie mai^cy, Sect, 6ea- 

inxtrinRBXH , nnUffdvxt; o^sr Sielm* 

♦BEZHUMNY ob. •BEZUMNY. 

BEZIARZEMNY, a, e, iarzma nie noaz^cy, iod^fttp, 

tffne 2^d), nnUl^t, Red ecaHpeaiHMH. 

BEZI^ZYCZNY, a, e, if zyka nie tnai^cy , {nngeilM , 
Ojne 3ttttge ; Rq/T- «* Reef. CeabjiaMHHMH ; Vind. 
breajeaizhcn. - BEZI^ZYGZNOSC , ^ci , i. brak i^ay- 

ka, ble ^ttngenloftgfrit 

BEZIMIENNIK, a, m. piaa^a bez imienia, niepodpiaa- 

ny, elii iKnonpmn^, efn Ungeiwnttter. Niewiadomo nam, 

zk^d ten beaimiennik wyczerpn^I t^ hiftory^ ^^^' 
HiJIor. 8,167. BEZIMIENNOSC , ici ,' i. Reef. Ges- 
nuiHHOcmh,' zataienie imienia, niewiadoiho^^ iraieuia, 
ble Vnoni^mltit Pomimb bezimienno^ci , wriet poznali- 
imj autora tego plsma. Gaz. Nar, 1, a6o. BEZ^ 
IMIENNY, a, e, BEZIMIEKVIE a<Ar. \, Sorab. be|ttl'etl«, 
nepOtll'eiKlie, Croat. neimenuTan, Rag. bezimena ; Vind. 
breajimena , breajimenfki , nejimenuvan ; Rojf. CcaHmeH- 
HbiH, Reel. 6e3MMHHHidH; sauionego, niewladomego 
imienia, flnOJipmlfc^, Hngenflltllt/ namenlO^, Medic: Ko- 
ici bezimienne. Xrup. 1, 116. **§ Niewypowiedziany , 
mwltt^fprevtrK^ , tltfmenJO^. Co sa b61 bezimienh/, co 
za nowa kattiaza. Przyb. Ab. aa3. ^ 

BEZIN'TEIiESSO WNOSC, ^ci, i. Vind. nelaften pnd , 
Rojfi HeKOpiiicniOAio6je , 6eaK0pucm*ie (o5. bezko- 
rzyftny^ wolnofd od prywaty, nie pragnicnie 'wlaane- 
go poiytka , ble ttnelgeiwijlgfeit. Doanafem twcy 
poczciwo^ci i bezintereflfowno^ci , gdyl mi bez ladney 
zapfaty afuiyt. Teatr. aa, c, 46. BezintereiTownosd »a- 
miardw. Gaz. Nar. a,aa4. Bezintereflbwnos^ , niepray- 
iaciolka podlo^ci. N. Pom. 24, 3a7. BEZINl^RES- 
SOWNY, a, e, - le adv. nieintereflbwny, ttneld<^nnis 
(id* R^,fr' 6e3cp^6peHHK'b , HeROp2kicxnOA)o6HBbiu , 
»ermii)icam6AbHiiiR, 6e3Kop&i6niHhia ( ob^ bezkoray- 
Any ) ; Vind. nelafhiodobizhen. 

BEZISTNY, BEZISTOTNY, a, e, Reel, 6eal5Yno- 
cmacHbiH^ nie mai^ry illoty, bez ieAeftwa , W^^flo^ f , 
»(!lie 9Btrntd)felt Bezjatna czczo^<5. Prz^b, Milt. 5o. 
Brn^Jem przez bezi(lotn% azerz okropuey gmatwy. tA. 
3 10. - Afgehr, bezillotny, tmaginarius, AJgie. Narod. 
Pierwiadki Iwadratowe ilo^ci uiemnych podaii| iiowy 
gatnnek iloj^ci , kt6re nazywais^ bezi^otnemi. Afgiebra 
Nar. 208. 

BEZKALNY, a, e, wolny od kalu, niem^ tny , Hits 
f*fammU, WMXtiM, rein. Perta w beakalnym ana- 
lezlona morzu. Zab. la, 3a5. 
BEZKARMNY/a, e, ksrmi nie mai^cy, Rojf.'&ts^ 

KopMHWM , fnttetM, oftne %ntUu { Roffi eeaxop- 

Maiia , brak karmi , g!6d ). 

BEZKARNOSC, ^ci, i. Sorab. i. ber>ttafiwnit0fci , br*k 

kamosci, ble Stroffofef elt , gflaeffoff^felt Mon. 76^, 588. 

BEZKARNY, a, e, BEZKARNIE adv. Sorab. 1. U%t 
itrafmnlte, niekarany, niekarcony, (traflto^ ^ ungeflTaft 
Bezkarne wyflfpki pfodzi( aroisae. Q^ Wyr. Bezkar- 
nie z waa azydzi. Huf. Ow, ftoi. $ 'beakarny, kary Hf 
nie boi;^cy, nieaprawu]i|cy aif do^rse, tUlftttftflU/ SA$ 

gelFo^. 

BEZKIELNY, a, e, kWw nie maiJ^cy , o^e S^d^ 

ner^ p^ne ^an|4(ne, o(ne Spl^^^ne. Zwiera4t aa^ych 



6EZKOL. * BEZCR. 

etwsrty n^d sawiera bezkielne^ glir^s^ tylLo.podwa 
ifby pnedjiie maii^ce. ZooL ^82. 
BBZKOLANKOWY , a, e, Moffl QeaiUMi'BHHUH , ko- 
lanek nie mai^cy, tnUM, tl^U jtttif/ glfe^erfo^, fno^ 
Icvloi. n* p* aiele- abo trscina Q^e inai^ca czton- 
kdw, albo koUnek. Wtod. 

•BEZKONCZY » a , e , i{^ efeaROHdHHUB , Rag. 
beakoncir , Sorab. 1. (eifOIK^nc , &ejfonc|tttl9e , ^<cf. 
brcwkonahen ) -Kofica nie mal^cy, nie^onczony, Itnenb^ 
li^ , enbM {Roffi 6e3KOHeHHOciia, Sorab. i. bp|' 
fonc^OfCI/ Vi^« breskonzhnofl ; Rag. bezkovcHoa Me 
I^Hofidteit nielkodesouo^d ). 

BEZKORZ YSTNY , a , c , BEZSIORZYSTNIK , adv. 
korzysci nieprsyaoas^cy , niepoiyteczny , tUlOOTt^eH^aft , 
( Rojf. CeaKOpucmHbiu , 6c3KOpeHHUK bezintereflb* 
irny ; 6eaKopucaiie bezintereffpwno^c ). 
BEZKOST, a, m. ciaftoeh, flak^ lelek » zniewieicia- 

ly. Boh, t9smtf|4tteh •J^os. Mqct. ein 9Sri(^(ind. - 

BBZKpSCI , ia , Je , PEZKOSTNY , BEZKOCTY , 
a, e, koj^ci nie mai^y,. abo o bardzo kruchych ko- 
f ciacb , mifkki, (lIpi^nM , ln^tn\^XOCi&l* R^g- bez- 
kbXbil, razkoacjan, ^oz-aA. 1. h$hU{tm; Rojf- 6e3RO. 
cfnHMH ; EccL MXrKOcoiH&iH. ii>o« be^koily. Vrs, 
6r. 169. Beakdsci. iffcz. i^oA. rojAMjatl^t rozmamanjr , 
pieazczocb. 

BEZK.OTWIGZNY9 a, e, i?cc/. 6e3KpioVHUM, ko- 
twiry nie mal^ry, attferlo^ , Ol)lie Stttfet. n. p. okr?t. 
BEZ&RASNOSC, ^ci, i. iZo^ 6e3«pac6incniBO, 6e3- 
AtinOfncmBO , brak pif kno^ci ^ kraamo^ci 1^ bU ©(^ins- 

B£Z(a\AY:&nr, a, e, bez kraiu, tanbftlo^, o^e £attb* 

Dzieiopia niecb b^dzie Bezkraynym , i rzeczy po wia- 
an^m nazwiiku niecb mieui. Kras. ^jP» 2)ii9* (bez 
prsywi^zania do iakiego kraiu ). {Rojf^ 6e3KpaMHwa, 
Kag» beikrajn , s bea granic, nicograniczoiiy). 
BEZKRESI^Y, a, e, nie kre&lony, bez krefki, Unii , 

vaieiei^iift, 0^e Hxit, llnirnfrfi^. Tak duaza z pod 

Bieimiertelnego wychodzi warazUtu , t&k left bezkr^- 
tn3| cech4 twego maieftatu. Zah* 9f 4o.- Zabi, 
BEZKREWNY, a, «, BEZKRE\raiE adv. Rag. bez- 
karvai; RoJ/. 6e3iipdBHUHi krwi nie maii|cy, bezkrwa- 
wy, MlltM,»tlttKuti9* Ofiara duahowna i bezkrwawa. 
Sk, Dz. a 10. Nay4wiftazy sakrament ieft ofiars^ bez- 
krewn^. BaU. N. 1. i4i. £ccf. McepniBa eesjipo- 
DRaJU B^zkrerwaie , baa soalania krwi. 6^. Dz» 65. 
BEZKREWNOSC , 4ci , i. bezkrwawoid , bjak krwi 
albo Toslania ^rwi , Rof. 6e3ftpdB'le , ftie Sdlutiofip 

felt, Vtbdttiafeit 

BEZKKOL, a, /», podczas bezkrolellwa kr6Ia miey- 
ace safifpiiii|cy, in/errex, htt $t9WD€ntitA^ , StcQvfrtVfs 

tit bei SiMgi mH^tenb bet it^ron«acan|. Obawiano 

sif , ieby tif pryoiaa aa czasem nie rbbi! bezkrolem. 
Biel. Kr. €07. BEZKROLEWIB, BEZKKOLESTWO , 
a , rt. ( Roff. MeVAytf ApcmaT^ % mi^dzycarftwo ) czas 
bez kcdla , po -^miiorci , ars^uceniu lub zrzeczeniu «i^ te* 

go , ktdry panowaY , M ^iifci^redniim , ^wifubentric^* 

Pdki dom Piaftdw panowa) , bezkrdlewia i krdtkie i 
spokoyne byty, Skrz^t. P. P. 1,3 10. Po krdlii Stefa* 
nie by!o beakrdleihro bardzo niebezpieczne i krwawe* 
Birk. S. X. C. 2, b. 



BEZiRW. - B]^ZLU. 



7^ 



BEZKRWAWY, a, «, JJEZItRWAWlK adv, bezkre-< 
wny , Vind. oekervajLi ^ 3 b^z krwi roalania , blaHo^ , 
ViWHuti^* To to zwycif ztwp go.d^e oaobliwsz^y atswy , 
W ktdrdm tup iakikolwtek ieft pwEMiiii be»krw«wy. 
HuL Ow. 36. . 

BEZKSIlgZYCZNY, a, e, Rof. 6ea&y«Huii, bezpie^ 
aifcany , bez s'wiatta kri^iycowego , mO|lbt»^ , P(|Iie 
9RonbritIi4t> Bczksi^iyczaa noc. Cn, Th.^<:n. Syn. 4^2. 
Sorab, I. hcim*t^^cinofci , interlunium ^ ^bexksifiycze » 
*bezinie#i(cze, 

BEZKSZTALTNY , « , e , BBZKSZTAfcTNIE adp. 
Vind. neahtauteQ ^ ogerdjen » ayeruahen { E^cL 6e^- 
A'fenoimiuii, nieioronnyy niaukaztaicony , kaztattu nia 
mai^y , niezgrabny , nieociosany , nieokrzeaany , ge« 

(ta(t(9^, ungeila((rt, m^tWititim, tmgebUbet^ /zycz* i 

przenoi, Bezksztahny a ci^iki \Q\6ir. Bardz. Luk. 169. 
To zoi bezksztattnego , aproanego, rannego , zew8Zi|d 
odartego. . Barc£», TV. 180* fiezkszUttne kamienie, Za^. 
i5t 91. Bpzkszfattnie inowf nadziewai^ niepotrzebnemi 
atowami. Mqn. 73, 346. BEZKSZTAt-TNOSO , ici , 
i. ? BBZKSZTALT , u , w. brak kazfattu , ksttattno-- 
ici, bte 9e(tilU(»fl9rci^ Vllgf|laft(^i^ ri/u/. ^eahtaut, 
gerduft , ogerdnoft ; J^cci, 6e33paHi> j i?o^ 0e3p- 
6pa3ie. 

BEZKUNSZTNy, a, e/ BEZKUNSZTNPB adv. niewy^ 

• k^'ntay, azcz^ry. Dudx. ^3. niesz^ucan^, <UI|(t(9^, nils 

^efitlflejt. $, Statec2;uy, nieiartowny, serius, Mqcz. 

vnfd^Mer&aft, ettijllKtft, nitWew^aft. ♦BEZKUNSZTNOSOi 

<ci, i. brak kunsztowno^ci , ^ie tSiiniKofigfrif. 
BEZKWASNY, a, e, BEKWASNI|C arfv. -BoA, fejs 
fiVaftlQ/ <Ao^ 6^3KJiacH]aa y kwaau w aobie i^le mai^^- 
cy , prza^uy , ti|tgef4firr^r Ty ieftei a^ymus panfs , 
bezkwasoy chJeb, nie mai^cy kwasa graechowegp. iS/no- 
trzy. Ap, J 53. (ob. Prza^nik ) BEZKWASNOSC , 
^ci, i» s BEZKWAS, V, TP' brak kwaau, ^i^ Mnge^ 

fiuert^eit, /?o^ dedKsapHocan, ^e^nBap'i^, 

BEZ^WIAT) u^' in, ziolko , ^pim^dium ^ anl kwia- 
tu, ani nRsieniji nie ma« ^jr. )286. ^^ ^tfc^pfij^mAs . 

|e , fine Man^e, 

*B£ZL*EPICA, y, i. niepifknos^, nieVpiko^d> n^o- 

rzecznos^, hit €d^6nl)eir4of?d(rlt; U^iaccein^ti^ , %i%ts 

f<^n)a(ftj^dt. Naytrudnieyaza w iedno absurdom wpa.^^, ' 
za ktdrem lysine bezlepic idzie. Pfmin. JCqm. $44. 
BE^LESNY, a^ p, Rojf, GeaA^cHUH, bez l^su, baa . 
dnsewa , Wa(Mo^ , (ol^fotf , O^n^ SSa(b» i w naazyoa . 
kraiu wiele ieil niieysc bezle^nycb , gdzie wielki nie- 
doOatck drew. A'luk fop. I,a3;i, BjElI^LESNOSC » 
^ci, i. = BEZI^SIE, ia, t},. brak la^u, drzei^, miey- 
see bez lasu, RoJ[. 6e3A'^cie , ^ei? SDi^blt^Ollget. 
BEZLIST, u, m, ziele, equisetum hiemale^ Hippurls 

Linn. ^ai> ®<^fcM/ e^ttf 9rt &^Ulfi^\m, Syr. l338. 
( ob. Prz^^Ika , Str^ pepzka ), • 

♦BEZLIsSZ ob. Przezliaz, 

PEZLOSY, a, e,. Sorab. ?. UlU^Vii , llf ftUtpa^f 
fDbe lofa^ exsors^ bez'lotu, Ol^tl^ £09^* 
«B£ZLOZENIBC ,~ 6ca. m. bezieniec , ein (E^fbfet , 
Un&CWe{btCt, Tr, *BEZLOZENSTWO^ a, «. Z/. 

iarz. 3. bezie6ft^o, btf il^e(o{tgfeit; }lii6ei»r(itftrit. 

BEZLUDNY, a, e, BE^LUDNIE ocf^'. ito^ 6e3AK>. 
AHUH, nieludny, iwe«riu4wiony,.pufty, tto^Mfelty mens 



^8(» 



BE2LU. - SEZM?. 



f^txiltiV Polynia liesslucfaaa. Crock. W, 90. W Ogro* 
rnniy beifltulii^y d^tedfiinie , gdzie ^ffiy (l^rodawne o- 
krOpne puAyak« ih, i5. $• Samotuy, finfiim.' K^t 
tayey b}rr ^a niego pusscsi^, tain nn niebieiki pochwaf 
C2asu uiyl bezludnie. ChodUi. JCoJl, 7. BEZLUDNOSC, 
^ci , i. nieludnoSi^). nie caludnieaie^ braJc ladzi, sa- 

»otno^5 , sBoIfrteete , fWenfd^nleefe , ©^rwrnanjel , 
«tt(>ftj6«ctiing ; (?infamfeit , Rojf. 6«3A!oaic ; Vind. 

bresludnoft. 

BEZLUDZKI, a, e, Roff, 6e3HeAOB^HHiia , nieluds- 
Ir , nnniCtlfc^Iid^. . Nie« pragnf panowama , i ludaiom 
tamtym rozkazowa<! bealudzkim^ Tward, Wf» ij, Bez> 
hidzki iefiem £cc/, 6e3HexoB'feYecmByio. BEZLUDZ^ • 
KOSC, sci, z, brak Indzkosci, ^off. GesHexoshHie , ' 
6e3HeAOB^HH0cm& , Me VinWtn^ii^UiU 
BEZLUSKNY, a, «, bez iuaki, £ccl, SeaneuiyEHUB , 
ftlfppeitto^. Wfgorz bezitiikny. W/od. 
BEZMAI^TNY , a, e, EccL GeahmvtiHeHb , ma^« 
tku nte ittaij|cy , ubogi , llllbeillittelt. 
BEZMALA NLE adv, nie wiele brakfo, niemal, o wYos , 
Iedw]« nie, pravrie, Sorab. i. nkmaffie f fPotoJ; Gtr. f^ 

fel^It nk^t viel, fafl, bepna^e, tint etn f)aat. Bezma- 

}a nie ca}^ armat^ do szczftu zniesli. Fur. Uw, F, 6'» 
Bezmata mi tego nie zapra^? Teat. 56, b 25. 
BEZMALZENSRI , a , ie ," bezieiiiki , beztoi^fijki , 
w Bial:2efiAwie nie iyis^cy, el^ffo^* Stan bezmaliefiiki. 
W. Pf. Mn. 70. s BEZMALZENSTWO , ob. Bez- 
ieiiftwo. 

*BEZMART.WY , a , e , nie umieraiJtcy , nie podlegty^ 
^mierei , niesmiertelny , ftCP tPOm ®terten , IinfVfrtll(^* 
Sm1er<5 Achill^sa zacnego poiarfa, Staroi'd^ Tytona bez- 
Biartwege zdaria. Petr. Hor^ a, C. 5. rtor» „Tyton 
,;prosi{ bog6w o nie^miertelno^d j zat^m przyszedt do- 
„takiey fiarosci , ie mu zywo* ten omicrrf. „ 
fiEZMATCZY, a, e, Vind. bresmatern , brea mate- 
re, ; matki nie mai^cy, fOtttterlo^. 
BEZM^TNY, a, e, niem^tny, bez fcalu, bezkalny, illirrii:^ 
If/ TfiK, ftAf. fccf. 6e3wHm^iiCHiaii. 
BEZMFjSKI, a, c, BEZM^ZNY, a, e, EccT. 6ej4o6A- 

cnTBeHHhiif, niezam^^ny, finl?m<mnt , tnannlo^ , o^ne 

!D{ann. Zywot bezaifzki albo beziefifki. Gil. Pijl. 321; 
Masz r^ki bezin^zne. Bardz, Tr. 249. Dziewkl bezm^z- 
ne. M. 3J^. Matke bezm^^na modi sif za nami. Pimin, 
Kam. 23^2. { nayswiftsza pannA ) Subjl. bezm^na , 

aie m^iatka , fine 50janttfofip , ««t)er{)et?rat^ete , Roff. 

6e3MyxcMafl , 6eaHeli'brmHaJr ; Sorab. 1. nei91t&ata > 
Vm</. neoraoahena, Jedia^na. 

SEZtl^^ZNOSC , ^ci, z. bralt infinosci J?cc/. 6«3- 
A66AcmBO , Me Hnm4tHin<(frtr , ovavd'^/a. 
BEZMIAN, PRZEMIAN, *PRZEZMIAN , u, w. /Joj^: 
6e3M^H9 , €rQ€bi. ^Leflalo ^ C«r/7. 8hti<lera ; 2 gntunck 
"wagi , "T)cz azal ; ^r^t  albo drqg rozdzi^Jony na roz- 
miary, s gwicbtem posuwaii^cym s\^ z dnigipuo kofi- 

«*, etiie €t^!idr«oge C ffieftrr- eii* iBeemer />art. et 

^I'ec. ©l^ttWt /^ SWmaa. JAra ' Ghffar. - Wagn' na- 
siraaa przemiaii, sfuiy da vraienia cial przy pomocy 
^ateezn^y wagi. Jah MaU 4,269. Prremiaa. Of. F, 
121. Przezmiau. D^or, K. Bezmlan^. Sal. Arch, 29. 
Kto na bezmianie zawuiyt gory, a pagorki tia wadze? 
^adu^ J^ 4o, 12. ^ Aft wadse i sa asalcck^ J3i^/» 



BfeZMIEN. - 'bEZMRO. 

Gd. Budn* ) RozumiaY o sobie, iakVy gdry mi&T bes- 
mi^anem odwaiy^. Rddz, 2. Macch. 9, 8. Biic/n. £3. 
BBZMIENKY, bez mian^, ob-. Bezimicnny. - BEZ- 
MIAR, n, m, BEZMEEflZE, a, n. niettnicrzonoid, nie- 
ogtaniczenie , Rajf. et Ecci, €re3M'Bp'ie, 6e3H'bpHocn» , 
6e3M%pcniBO , HSAHmecmBO , 6e3^iicAeHH0ciTii , 5o- 
rab, 1 . pfeSttt'eWOfCJ f i?ay. prikomjerftyo ♦, bfc ^(tfilojtg: 

felt, Uitermefflt*? eft , ©ritiaenioftfifeit. Dusza rozwlc- 

He iSwiata bezmierze W punktiw myfli poi^tney azcvu- 
pie szVanki bierze. Zdb.' 9, 4i. Zabt. Winiusza pray- 
iaf ft Galby rzucKa • 'w bczmlar ,; in abruptum, Nar. 
Tac.;b, 68. BEZMIERNY, a, e*, BEZMIERNIE ad^, 
Sorab. 1. pjeam'et^, |>f<^e^ m'ert; Rag. prikomjeran ; 
Vind. brezmem , zhesitiernu' , pireinvrnu , «hea mero \ 
Roff Cesw'fipHUH , SeaiHCAeHHMH , ^pesia'fc'pHMH , 
niezmierny, miary nie maiJjcy, nie wymierzony, nieo- 
graniczony , ntaKo^ , 1lltermefnt(^. Spoyrzyimy na ten 
ftrop bezmierny niebios, ktory naa otacza. Zab. 6, 100. 
Min. - Otw. Cw. nSy. f, Nie umiavkowany, zbrytny , 
tna^fo^ , ungema^igt. * Zarty nie niai;| bydi bezmierne. 
Bud, Cyc. 49. Bezmierne wydaiwnie dna nie ma. Kofx. 
Lor. \-\h* Bezmierny, zbytny, rozpulhiy, luxuriosus, 
Mqcx. W bezmiernych zfo^ciach , by w wodach ply- 
yfnmj. Grock. W, ^b, •BEZMIERNOMAI^TNY , zby- 
tnie mai^tny , niezmiernie bogaty ; unemte^Hd!^ tet(^ 
Lndzie bezmiernomai^tai wolnyaa rz^dom aiebezpieczni. 
Petr. Pol. 374. ^ 

BEZMIESIl^CZNY , a, e, Boh. Jfitn^efoctlO-, bezkai^ij- 

czny, monbfiiW, obne 5)?onb. 

BEZMILOSIERNY, a, e, BEZMtLOSIERNIE adp, miTo- 
«erdzia nie mat^cy, Rojff^ 6e3MHAOcraiiBWH , EccU 

6e3MHXocmHMH , tiiib«rmbet|fg. 

BEZMOCNY, a, e, raocy pozbawiony, aify 'nie ma- 
>^cy, Vind. bfesmozbi ,. bresmozhen ; Sorab* 1. tf^ 

mocine; Rojf. eesMOMHim, macbtW; fraftto^, f(^w«cb. 

Cdi czynii^ ci ^ydzi bezmocni ? 1. Ltop. a. Ex€lr» 
4, 2. BEZMOC, J, i. BEZMOCNOSC,- Jci, i. brak 

aiocy , siiy, rfabosV , bfe SiXd^^MUM , C^Jinmc^t , 

®d>n>rt<Je f Vind. bresmozhna(L 

BEZMOWNY, a, e, Rojf er £ceA 6e3MOABHBHf , 

6e3rAar6Al]?biii i Vind. bi^es^ovoren , sr nie mdwJ^ry, 

frr«<bW , ni4t rebenb. ^RoJ". 6«3M6xBHHK'b s pnftei- 

nik ; 6e3MdABre ci<za , wmota^iC ^ 6f3iieABcmBOBam& 
milcze<f, saraotnie iy<5. 

BEZMQZGl, a, ,>: Sorab. f. Umnmni , Vind. 
bresmt)shganou ; Roff[ 6e3M03rALiR (desnoarla 5 be* 
«piku )v nie* arni^cy oleiii w gfo-Wie , gfnpi , gebiOI- 
(d^, btlttint. Gtupiego dziefo i bezmozgi^y gfowy, Saa- 
>ac zemfty "ffzykiem i Iij(cemi afbwy. A! on. 78, 66g. 
Gorazysz nas awoiemi bezmdcgiemi piamy. Pimin. Xcun. 
35. Mowlam, iakoby^ byt bearnvdzgi, ib. 35 i. Zab. 9, 
6r. fTor.ix, 46. Xnia£. BEZMOZGNTCA, y, i, glwpia , 
 btvmoaga kobieta, ebl f^itnl^ti SfBtih. Zapewne ta bezmds- 
gnlca nie obi^fa myili twoi«y. Wfgier. Mammon. 5, a4. 
BEZMROCZNY, a, e, nie zamroczenj, iaany, RoJf. 
6e3Mpa%HUJf, llliOafffnfl(Vt4 

BEZMYLNY, a,e, BEZMYLNIB adv. bez omytki , 
bezblfdny, ^^ 6o3ndrpl5mWMH, febCetlO^ , 0|ll€ S^^t^ 
Ibum. BEZIVTYI.NGSC, ici, i. Rojl eeariorp^inHOcini, 

bie ^e^kxlofigUi^ 

J5EZMY. ' 



[BEZMY. - B£ZO. 

BBZMYSLNY, a, •, BEZMYSLNIE adv. Boh. Ibe^ 
»9(Tn$; bcz my^H, nie my^lijcy , gf banf eitio* , BEZ- 

MYSLNOSC, Iri, i. brak my^li , bif ©fbanfenloffgfeir. 

•BEZMYTNY, a, c, myta nie pfac^cy, nie bior%cy, 
bescelny, Rojf. 6e3n(SinABHHiJH , matlt^Io^/ mwXijftt^, 

loSfrep. 

•BEZNACZALNY, a , e,. Eccl 6e3RaHaAHiaa , Cr, 
dvafxost bet pocz^tku, pocs^tku niemai^cy, O^ne ^U: 
fang* Pimin. JCam. i8o. 

♦BEZNADZIEYNY , a , e , •BEZNADZIEYNIE adv. 
Rojf. 6e3HaAe3KHUH , nie mai^cy nadziei , b^ffnuug^lo^* 
•BEZNADZIEYNOSC, ici, i. /J<>^ 6c3Ha4eHCHOcinB , 

Me J^offnnnd^tofidfelt 

•BEZNAGANNYy a,e, 'BEZNAG ANNIE adv. RoJ. 
fSesnopOHHhiH, niepodpadai^cy naganie, tabf (flCP , td- 
bettor. *BEZNAGANNOSC, ic\, i, Rof.Ge^aogo- 
HHOcml, niepodleglo^d naganie, ble Stabetfoftdfett 
♦BEZNAGRODNY, a, e, ♦BEZNAGRODNIE adv. Roffl 
6e3Me34Hua , £cc/. 6e36M3AHUa , nie mog^ry bydi 
nagrodzonym , zapfaconym , powetowanym , nttbclobtts 

•BEZNAMI^TNY, a, e, •BEZNAMI^TNIE adv. Eccl. 
6eacinpacniHbia , SesnpHcnrpacniHiaH, niepodlegfy na- 

mittno^ci, leibfnf^afWlo^ , ttnUlbe«f*afUt*. ♦BEZNA- . 

Ml^TNOSC , sci , i. Wolno^d od nami^tnoici , Ecdf. • 
eeacmpacnilie , 6e3npHcinpacinie , tit !^eibfnf(l^<lft^loftd' 
frit, dna^ttot. 

•BEZNAMOWNY, a, e, Ecci. eesye-feWHsl) , nie mo- 
''g^ry bydi namdwionym , tttltVbertebbrtt , Gr. dnn^avos, 
BEZNASIENNY , a , e , BEZNaSIENNIE adv. Eccl 
BeaC^MeHHUH •, nie mai^cy nasienia , faitienlo^ , Graec, 
Q9wof0f, bezsiemienny. *BEZNaSZLADOWNY, *BEZ- 
NASZLBDNYy^a, e, /{o^ 6e3noApaxcameABHMSi, nie 
do naszladowania , nie nog^cy bydi naszladowanym , nlc^t 

na((aitiibmen , mna^afimV\(i. 

•BEZN^DZNY , a , e , -^BEZN^DZNIE Rojl 6e3Hy tk- 
MMH, wolny od ngdzy, eUtihiftep, tUnbiM, Mtf)M. 
•BEZNIEWOLNICZY, *BEZNIE WOLNY, a, e, Rojl 
6e3iia6aA!»HWH , niepodJegly niewoli , ftep »0n ®clwti 

ftp , unfcl4oif<$. 

BEZNOGI, a, e, BEZNOZNY, a, e, ndg nie maii^- 
cy , Roff". 6e3Horin , CeauoTKHhivi , Boh. bf|no^r) , 
Croat, przeznog; ttftlt Jitf, Ojtie Jftpe, fuflol (Vind. 
bresno^na ttza , potozhna lafHiza , bergula , ob. brze- 
gdwka iaikolka ). Graec, dnur. Ryby beznof ne , pletew 
brzurhowych nie mai^ce. Zool. ijS. * 

BEZNOSY , a , e , Boh. beaitOf^ , RoJl CesHdcMH , 
noaa nie mai^cy, cffttC 9?afe, tmndlig SubJI. Beznos, 

a. m. eiti O^nnafe. 

(BEZOAR, u, m. JtaL bezoar, obf. Gaff, bazar, bezaj 
fiifp. bazar, {Arab, bedzahar, Pers. pahzeher s anty- 
dot wszeiki przeciw truciznie ) ; Cam. beslaj ; bft' 
SejIHIt, Kamyk iaykowaty we wn^trzno^ciacb zwierz^t 
rodzaiu koziego znaydoi^cy si^ ; dawniey za lekarAwo 
przeciw truciznie miany. Zool, 567. Sien. 337. $ Sti^d 
wsselkie lekarflwo przeciw trnciznie. Sien. 337. Spicz. 
166. s antydot , ©egcngift 5* Lekarftwo , ^CtJjfne^. 
W czaa zabiegad chorobie , proine bezoary po czasie. 
for. Arg. 317. lekarftwo po ^miarci, fyikapo obiedzie). 
*BEZOBACZNY9 a, e , «B£ZOB ACZNIE adv. nieoba^ 
Tom L 



BEZOBA. -BEZOD. 



81 



czny , nieuwainy, i{o^ ' 6e3COB'&nTHUH > Eccl, 6e3- 

ap^HHo, unpwji*rt9, ttnfibetlegt. ♦bezobacz.nosc, 

ici, i. Roff, 663008*^0116, nieuwaga, nieoiU'dinosd, bte 

tlnoorfic^tigfeit , UnAberfegt^eit 

•BEZOBCHODNY, a, e, Eccl. 6e3o0xo4HbXR , ni^ do 

obchodzenia, vnumgangbat ; iihuiiigingU(b- 

BEZOBIEDNY, a, e, BEZOBIEDNIE, adv. Eccl. 
66306*^ AH uu, bez obiadu, nie ladtazy, o^ne SRUtag^ 

fffen; ungefrcifl, ungegeflffn. 

♦BEZ0BLAZNY,.*PRZEZ0BLAZNY. a, e, ♦BEZO- 
BLAZNIE adv. (nie pobtaiai^cy ) niewzgl^dny, tlicfs 
ffd^WlOlJ, O^^ne 9iii(tfrc6t. Szalona, bezobfazna sinialos<5, 
prorupta audacia, Afqcz. Rozpuftne, przczobtazne ku- 
rewftwo, Jlagitiosa , perdita libido, ib. Na inszyck 
o^lep i bezobtainie pada<5, coeco impetu incurrere. ib, 
BEZOBLOCZNY, a, e, BEZOBLOCZNIE ad. Roff, 
6e366AaHiiiiiH, bez obiokdw {pb. bezchmurny) tOOUenleet , 

tmbewilft 

BEZOBLUDNY, a, e, BEZOBLUDNIE adv. Rojf. 
6eaA(^anHiiiu , 6ecAH|seM'BpHUM , 6e3K0BapHbiH , od 
oUudy wolny, szczdry, nieudawany, ungfbcu^elr. Malo 
polegasz na tak bezobludnie sprzyjai^cych ci sercacb. 
Mon. 71, 509. BEZOBLUBNOSC , sci, i. azczcrosiJ, 

nieudawanie, bie ttngebettc^eltbeit , ^iifct(^tigf«it , Rojf.- 

6e3A^cinH0cniB, 6e3AHi{eM'Bpie, 6e3KOBapHOcinB, 6e3- 

KOBapcmsYe. 

*BEZOBRAZLIWY , a, c, ♦BEZOBRAZLIWIE adv. 

Roff. 6e33a30pHUH, bez obrazy, nie .urazliwy, tins 

beUibtgenb, iinanfttflg. *BEZOBRAZLIWOSC , ^ci. 
i. ble Unanfl6Jlgfeit, i(o^6€8Ba3opHptinB, (-Ro^ 6e3- 

o6pa3Hhiii, Rag, bezobrazni s bezksztattny ob. obraz). 
BEZOBR^CZY, a, e, obr^czy nie mai;icy, Rojf. 6c3- 

o6pyHHMM, rdfenlo^, ol^nc (Reifeti* 

BEZOBRONNY, a, e, Roff, 6e33acniynHUiiP, ni^ ma- 
i^cy obrony , dbne SBcbt, fcbtljl^^ , Uttbef(^ii6t* Niewiel- 
ka rzecz gromi<5 zbroyn^ rfk% bezobronne kupy. Hul. 
Ow. 64. 
BEZOBROTNY, a, e, nieobrotny, obrotu nie maij|cy, 

Eccl, 6e3o6paniHUB, o^ne Uuimeiiben, tinumioenbbat- 

BEZOCHOCZY, a, e, Eccl, 6e3XoniHineA&uuK , nie- 

mai^^cy ochoty, tin(uflig, o^ne £u(t unb D^eignitg* 

BEZOCHYBNY/a, e, BEZOCHYBNIE, adv. nie chy- 

biai;|ry ,• pewny , O^nfeblbaf. Smutnym dla waa bea- 

ochybnie teraz bydi muai oyczyzoa widokieoL Zab. 

16, i65. , 

BEZOCZY, a, e, BEZOKI, a, ie, oczu nie mai4cy ^ 

Boh, bejofn, Eccl, 6e30^ecHbiu, Roff. 6e3rAa3UH « 

6e36K'iix, Obne SfUgen, a«gcn(0^. Slepy, bezoki, nara- 

ia fli^ na glazy. Ztbr. Qw, 353. 

BEZODDZIELNY , a, e, Roff. OesoraA'^ALftMH , nie- 

rozdzielny, Uttaettrrnnacb. BEZODDZIELNOSC , ici, i. 

nierozdaieIno^(! , b(e ItnieriTennlicb^f it. 

HEZODLA^CZNY, a, e, Roff, 6e30inAy\HMH,.nieroz- 
Hczny, untrcnnbar. BEZODLA^CZNOSC , ^ci, i. RoJ. 
6e30inAy'HHOcin& , nierozl^cano^d , btf Unttcnnbittfdt* 
BEZODLOZNY, a, e, RoJf, OeaomAaranieAiHua , bez- 
odkladny , bezodwloczny , nie mog^cy bydi odloio- 
nym , utianffc^iebbar* BEZODLOZNOSC , ici , i. bez- 
odwtoczno^d, iiienioinoJ<; odkiadania, bif Onatlffc^Ubbars 

frtt. 



81 



•BEZODWI^. - •BKZOSO. 



BHZODMIENNY, a, e, niep6dleg!y odmianie, EccK 
6e3BHHa^ecnxBeHHUH , linvet4nberlic(> BEZODMEEN- 
NOSC, ici, i. nieodmienno^d, W ViXCOttinUxiX^t\X. 
BEZODPOR, u, 77f. BEZODPORNOSC, ^ci, i. nie da- 
nie odporu, Die bronienie, nie odpieranie, ^angfl b^^ 

S^betfUnbe^ , 8BlbetjtanbedIof!(|!eit , Itttt9iber(tebbarf ett 

BEZODPORNY, a, e, BEZODPORNIE adv, ktdrcmu 
trudno odpor dadi albo •prsecivrid aif ; Cn. Th, nils 

I9ibet(tr^bar* 

•BEZODPOWIEDNY, a, e, ♦BEZODPOWIEDNIE adv. 
EccL Seaoms'BinHfiiii, 6e30incA6BHiiUi , nie otrxymu- 
i^cy odpowiedai, nie wjci^gai^cy lab nie wart ley, tttls 

UantwpttH, antmrt6M. ( Rojjf. aeaomB'BinHUH cier- 

pliwY 9 nieodmriikliwy ; 6e3omroBopoHHO niesprze* 
canie). •BEZODPO WIEDNOSC , id, i. brak odpo- 
wiedzi , Eccf. 6e30inB%iii'ie, hie KntWOtMIoftdMt. ( Roffi 
6e30niB'£inHOCin£, 6e3oniB'Binie cierpliwo^^!, nieodmru- 

kliwQ^d )• 

«BEZ0DST1^PNY, a, e, Rcjl 6e30mcxnynHUR, nie 

odH^pui^cy , illiabmei<((t(6. BEZODSTJ^PNOSC , i<A , 
i. Roff, 6e30iixcniynH0cinB , niemoinoid odft^powania » 

ble UnaJmeUfli^ttit 

«B£ZODWI^ZLY, a, e, Roffi 6e3oniBX3HUH , 6e3< 
oniBM3YHBfiJH , niepodobny do odwii|aania, ntuMi^bat* 
BEZODWLOCZNY, a, e, BEZODWLOCZNIE , ad*^. 
Rojf. 6e3BOAOKiiinHUH, 6e3oinxara'niexBRbzis , odwtd- 
ki nie czyni^cy abo nie cierpii^cy , nieodw!dcany« .nie 
do odToienia , nieodkfadaii^cy , * niemiesakai^cy , fttlfs 

fc^ttb^lo^ , tiiiiinffctte^baf , xmtXhH^xi^ i o^ne ^ottbem. 

Cn, Th. ^ BEZODWLOCZNOSC, ici, i. nie 

moinoU odwfoki , Me ttitanffc^iebbarfeCt , UnortaAdlic^' 

BEZODWROTNY, a, e, BEZODWROTNIE adv. 

EccL 9e30inBpi(niH&iH , bez powrotii , odwetu » nie- 

awTotny, nieodwctowany , nic^t IVXMUfjUXih , offUeiSies 

berfel^r , Iinerf4((t(l^« Caas bezodwrotnie znikn^t. Zab. 

i3, a54. 

BEZOGONKOWATY , a, e, nie mai^cy ogonka , bea 

aaypuiki, 0{fne ®(^m4llSd^ett, &tiVL%t{^tVL. Ziele szel^inik 

liscie ma beaogonkowate. Jundx. 319. BEZOGONNY, 

a, e, Rojf, 6e3XB6cmBiB, ogona nie mai^cy, f<(RHin}s 

\ti , O^ne 6(^n)4n}. £06 bezqgonny. Aid. m W. 4, - ob. 

Kusy. 

BEZOGRODNY, a., e, ogrodu nie maii^cy, ^atteiUti, 

tl^M &0tten. ( EccL 6e3orp^AHua, bez ogrodzeniay 

bea grbdzy, niewarowny )• 

BEZOKI ob. Bezocay. 

BEZOKOLICZNY , a, e, Siomc. ll*eboyo»et(itDi / tt'ebO? 

fonatUtoi ; bez wytkni^ cia okolicanoici , nid^t umfldnbs 

lld^, o^ttf UrnftMildfteit , utibejtimmr. Grammar. Tryb 

bezokoliczny , modus infinitiuus. Xopcx, Gr. 3, p. 902^ 
Stovac, nebopO»etH»ec, nebOfonatliweC ; Vind. nenamirr 
jrjena visba; RoJ^. HeonpeA'^ACHHOe HaKAOHen'/e. 
*BEZOPALNY , a , e, EccL 6eaonaAHiJH, niepodobny 

do opalenia, uviUUtnnHi, WKmUtxmh^* 

*BEZOSj\DNY, a, e, nieos^dzony, niepodobny do osi^- 
dzenia , EccL OesacyAHUB » \omtVXtit^Mt , vmcXWd 

tbellbar. 

^BEZOSdENNY, a, e, EccL Geaocm^HiWB , bea oana 
( ob. o^cien ) , ftf|<^e|l9^. 



BBZOSOB. • BEZPIE. 

BBZOSOBISTY , a, e , BEZOSOBISCIE adg, Mag. ^es 
aobni , bea aobftra ; Rojf, 6e3AHYaUH , nie tyca^cy ai$ 
otoby, beawzglfdny na osobf , tttipfrfiltttd^* 
BEZOS;^CZ^DNY , a, e, BEZOSZCZ^DNIE adp. nieo- 
azca^daai^icy, Rojf. GedigaAHLia, eeanoigaAHO, mn^f 
fam. BEZOSZCZ^DNOSC , ^ciy i. brak oaacafdnoici , 

bie ttnfpatrfamfelt. 

BEZOWOCNY, a, e, BEZOWOCNIE adv. ( Kt«rf. braa. 
fada, bres prida , nepriden, aabftoin). plonny, niero<- 
dzayny, |in^tl(^tb<rt. Ci 9% iako drzewa iesienne beao- 
wocne. i.Leop.Juda. i^ i5. - prxeno/nit niepoi^ytecanyp 
nieprzydatny, nieikutecany , ftUd^tM, Unttiti. Waamo- 
cie praepfdaat lata beaowocne. Zab. l5» 7. JCniaK Nie, 
bracie, pobt^dzilei w awoim zdaniu mocno^ Loa mo~ 
inym , cnotf nadto czynisa bezowocn^. Zabi. Eire, 
44. Napisz^ do nibgo, iak sif spodziewam, nie beao— 
wocnie. ^ot. Arg. aa3« nze daremnie, nie bea ikutka, 
Jkuteczni'e. 

(BEZOWY ob. Bzowy, Bea 1.,) 
*BEZOYCZY, a, e, oyca nie maimer, Virift bresoabeten , 

BEZPALCY, a, e^ RoJf. 6e3naAUK, palcdw sie ma^ 

ivy » fingerlo^ ; Boh, beaprW. 

BEZPAM1^;TNY , a , e , BEZPAMU^TNIE adv. - Dalnt. 
prespameten *, Rag. beapametni, s bezuwainy, nie roa« 
-vrainy, nieprzytomny sobie, |l<^ |tl(^t gesentOatHd / ttlls 
bffonnftl* iui bezpami^tna cb^<: mif w lasy Jbierae. 
Chrome. Ow. 4a. Safo aakocbala si^ w Faonie beapamif- 
tnie. ib. 198. BEZPAMI^TNOSC , ici , i. niepraytA- 
mno^^ sobie, nieuwaga, bU UobefonnetlbeCt (iSoi^ 6eS' 
naMKniHOcmfc , 6e3aaNJiiiicinBo mdlo^d \ OeaaaMJinx- 
HMH zemdlaly ). 

PEZ'PARCYALNY, a, e, BEZPARCYALNIE adv. bez- 
ftronny, ViW^Xt^epx^. BEZPARCYALNOSC^ ^ci, t. bea- 

ilronno^d, bie UniHirtbeplubfeit. 

BEZPASZY, a, e, nie mais^cy paszy, i{o^ 6e3naiKiC' 

mhnny tl^ne 9Beibe. 

BEZPIECZNIEC, Afawrr. Niedok. zbezpiccznieiS Dok. micd 
sif za bezpiecznego , spuazczad a obawy , a oftroiuo^ci , 
z usilno^ci , (idjet metbftt. Zbroi nieflcladaymy , ani bea- 
pipcanieymy, wiedz^c, ii nieprzyiaciel kr%fy. Sk. K. iV- 
aoa. 3. W zaraionem powietrzu nie beapiecznieiem ; ale 
wszel,akJ( oftroinosd czynim. ib, 112. Z tym lotrem ni- 
gdy nie beapiecznieymy, nigdy zbroi nie fkladaymy. ib, 
\\h. Na on srogi s^d bezpieeznieiemy bez wszeiakiey 
trwogi. Kane. Gd. 3oo. BEZPIECZNIK, a, m. ktdre- 
niu nawet.nie przeyd^le praez giow(, ieby sif mial ha 
awoich nkladach zawiesd , ktory na to dobrze ipi , iui 
tego albo owejq iak pewny , iak gdyby w r^ku mial , fill 

Unbefetgter, bet feiner Sa^f gatt} 4t^et ifl, eiti &a^^ 

ttX, Teraa wincey left tych bezpiecanikdw , nii owych* 
o zbawieniu rozpaczai^cych, W. M, W. 282. Do ni;^* 
dro^ci naycifiey przyi^^ od roskoszy , a 'ile beapiecani- 
kom owyn^« Tward. Eafq. J 24. Bezpieczniku , ktdry 
pbwiadasa , ie nie wszyilko Bog widzi. Rvy ApQC. 5a. 
R9y Poji. JL b. BEZPIECZNIS , ia , m. w obcowaniu 
9obie poawalai^cy, poufale poflf pui j^cy , bft fl(^ Sfttttflls 

\Wt\Xtn erlanbt/ Im Umgange mtt irmanbrn 9UI ^nn^ 

Himtllt. > Strzei aif bezpiecanisldw i ofertowni«i6^, 7>. 35 
BEZPIECZ^ST WO , a, n. BEZPIECZNOSC , lei, i 



BBZPIECZNY. 



AEZFIE. - BEZPLi*. 



8^ 



-^BEZPIECZA, y, i. BoPu 9t Slop. ht^pfcMfk, Bejpecjeit^^ 
fl^if J^ojf. Cfeand^HOcmB , 6eaneYax7e, 6«30BsicHOcinB ,* 
CeaHftB'binie » Eccf^ 6AaroBaB'fecinHOcni& i Sorab, \. 
tflfhrafd^llOfci , |i*ernofCJ ; Vind. fegurnoft , saneili- 
Toft, «aterdnoft, smimoft , abihemoft, shihroft *, Corn, 
shihrenga ; Croat, saegurnozt ; Rag. bezpoghibilnos ) ', s 
volno^d od pieczj , od trofki , obawy ; spokojrno^^ , 
pewno^d , nieobawa , optiazrzanie si^ , zaufanie , polega«> 

Oean&t^nttf. Jakom ti^ oszuka^ mogi, i iezzcze a t^i 
b^zpiecsnoiciJi dnigich dni czekatti. Sk. Kaz, N,' 33. 
Z iak4 bezpieczno^ci;( sumnienia wierni na ti^d boiy 
p<(jdj| I Wy/i Jgn. a. Zawsze chodzi bezpieczno^d z nie- 
rz^dem. Pot, SyL igS. ^$. Smiafa poufafo^d , pozwole* 
nie aobie, niewilrft, nieobawa, poft^powanie z kim za 
panie bracie, familiarno^i^, hxetifte ^eXttaVilWeXtf IDretfs 

(HdCeit Uii ttmgange , %^mll\atitit , gamiliat^ett Kied j 

pan mfody do snltany wchodai , ta dobywa handzara i 
pyta ai^y ak%d mu si^ to bezpiecteftftwo wzif?o! J^tok* 
Turk, 90. if naa nie wiedz^ , iakie iefl, bezpieczeiifVwo 
Francoxkie z pany awoiemi. Corn, Dw. praef, Zalec^ 
cif krolowi , bo ia naywifkaz% mam u niego bezpie- 
csno^d. Sk, Zyw, i, 64. Nie mieymy z paii«m nieba i- 
Biemi wielkiego bezpiecze^ftwa i ^miato^ci ; ale boiaiSfi , 
wftyd 1 pokor^ do niego nie^my. Sk. K. N. 44 a. Tym 
apoaobein brali ^miafo^d i bezpieczno^ mowienia. Glicx. 
VTych. K. 7. ( woinofd , niel^kliwo^d , tlnerfc^rotfrtt? 
^t). Francnzi dziwowali aif naszych w j^zykach bie- 
g?olci J If Laci^ikif^y wymowie wazyftkioh .bezpiecsno- 
ici. Stryik, Htnr. A. %. ( ^miafdy gotowo^ci , obr6- 

tnosci, )ii9er|t(^tlk(e fertlgfett im Si>re4^en)* U. Stan 

rzecay , nwaJniai^cy od wazelkiey obawy , bie %t' 
fift^oftdf eit , Me ©fcjer^eit. Dal iawny wyrok na po- 
kdy i bezpiecznoii^ chrze^cian. Sk. Dx. i65. Herman 
do pokoiu i bezpiecze^flwa , nii do apraw woiennych 
byt pocfaopnieyazy. JCrom. no. Na wievzchoiku nie- 
bioa- aied«|cy w bezpieczy. Przyb. MUt. 4i. - BEZPIE- 
CZNY. BESPIECZNY, 'PRZESPIECZNY ( BieL Xr. 
435. Stryik. 124. oh. a, bcr), BEZPIEC2NIE adv. Rojf. 
6e9neHaUHUH ; 6e3neHHU]t ; BeaonacHUH , 6e3Ha- 
B^oiMUJi, 6ea6r&AH&iH, 6AarooniHiuHUiii Eccl. 6xa- 
roBJB'^cniH&iH ; Sloyac, et Boh. bf jPCCIt^ ; Sorab. 1. 
%tlfct^%i , jid^rne; Cam. breaflterbnp, Qiihr, Vind. 
iininie , breaa*kerbi , feguren , aaterden ) Croat, (zeguren , 
batriu , mirovan *, S/avon. figurno ) bez pieczy , bez tro- 
fliUwoici, bez boiaini, obawy, unUi^t^t, ttttbef lUmmert , 
'^%M, (l(tft* Kopcx, Gr. 3, i5. Byl on zawsze apo- 
koynego' i bezpiecznego aumnienia. Sk, Zyw, i, 224. 
Bsadki cziowiek bezpieczny , ktory ma pieni;(dze. Zabf. 
Z^ S, 55. f, Bezpieczny czego, pewny czego , finet Sa- 
^ ftwif* left tego bezpieczny, ie otrzyma iywot wie- 
esny. ICanc. Od. 263. Publicznego azacunku ten tylko 
bexpiecsny, Kto cnotliwie pracui^c , ludziom poiyte^ 
esnj. Niemc, P, P, 5o. $. Wzgl^dem druglch, poufa- 
iy , zanfany w nich , w wzif to jci awoi^y u nicb , fami- 
liarny, mtr aubttn Wttrant, famllliU Gdy Piotr nie 
Imtal pana o to proBi^ , namdwit Jana , aby on , iako 
z panem bezpiecznieyszy, i ktdry legal na pieraiacb ie- 
go, o to apytal. Sk, Zyw, ;i, 427. Zona WladyaYawa 
z Dobieasem swykia byta bezpiecsoie poczyaa<5, fami^ 



iiatius. JCrom 166. $. Niel^kliwy, nie lfkaj:|cy aif , 
imialy, offeil^ mibefandett , brenfl. Bezpiecznie w ocay 
poyrzed mu nie imielt, J wftyd przenikat niewidome 
mysLi. P. Kch. J. a68. Swifty ten krola bezpiecznie do- 
ay(5 w rozpu^cie lego napominal. UJlrz, Kruc. 3, 55, 
Niema bespiecznieyazego piaarza nad Orz^chowikiego ; 
na rzeca tylko aam^ okiem mierzj|c, nie ai^ na iadne> 
go ftanu cztowieka nie ogls^da. Orzech. Qu, 33. Bronii 
go od piaarza bezpiecznego , alawy iego dotkliwego. 
Groch, W. 477. - xprzefadq: s zuchwa}y» ftecfr. To- 
warzyftwo piiane do obozu powracai^c, wywrdcili na- 
miot przedni ; komendant tedy kazaf imad » ktokolwiek 
hy\ tak bezpieczny. G. Off. Dx. ( ktokolwiek smial tak 
zuchwale . poftf powa<5. Boh, Off, 1, 64.) a., bezpieczny, 
bez niebezpiecze^dwa , pewny , gefa^tlot^ ; flC^ft p oJhc 
(Sefal^Y- Jui kupcy drogi i handle bfd^ mied bezpie- 
czne. Tward. Wi. 262. O iak bezpiecanieyazego nad 
monarchy ilanu doznaie kaidy ubogi. Bardx4 -Luk. x36. 
Prov, Lepiey bezpiecznie, niit aerdecznlej lepi^y bydi 
bezpiecznym, nii ^miafym. Cn. Ad. 436. - VVyrwal naa 
bdg z rf ki nieprzyiaciot , i mieazkali^my bezpiecznie. 
L€Op. 1 . Reg, 1 a, 11. Mdy grzbiet tu nie bardzo bezpie- 
czny. Tetit 54, 98. ( grqii^ mu plagi, metn ^ttcM i|^ 
'%\tX lll*t Wet, t)Ot ©d^tigctl ). By iui za drzwiami z!e 
do liaa mierzylo, my na bezpieczny aobie podpiiamy* 
Wad, Dan. 127. (iak gdyby nie by to czego aif pba- 
wia^, Anf^ %tU, datl) flcfeerO- Bezpiecznie mi wie- 
rzyd moieaz , powtarzam ci slowo moie. Teat, a3 6* 35* 
•BEZPIECZNOBUCZNY, a, e, zuchwalec^ butny, har- 
dy z tego, ie awego dopnie, ie mu nikt nie nie zro- 
bi, fe(f(t0lj, fl^etftoli. ♦Przezpiecznobuczni (bezpieczno- 
biiczni ob. a., bez) ^mialkowie. Petr. Et, 176. BEZ- 
PIECZYC cxyn. niedok. zbezpieczy^ , ubezpieczyi^ , dok. 
zbezpicczad , zabezpieczad , od niebezpieczefiftwa aaata- 
niad, bronid, Boh, be^f^CcUi ; Slav, ofigurati ; Bofn. fe- 
^elovati j Croats feledujevati ; Vind, ahihrat , poahihrat , 
oahihrat; ffAeYII, jlcftet fleflcil. Obron% ai^ woylk awo- 
ich kray kaidy bezpieczy. JCraf, TV. a 1 . Cnotj^ aif uma- 
cnia wolno^d , m^ bezpieczy trony. Teat^ 45 rf, 10. 
Wyb. Widziarem , iak aif w dumie awi^y bezpieczyl Py- 
azny.; i azcz^^cium iego wnct aJorzeczyL Chro^ci. Job. 
23. (mial aif za bezpiecznego, ft (left ft<^ ftX ftcftCt^* 
Staia odwaina miodi , nadto zbezpieczona o ko6cu woy- 
ny z r^k awych. Bardz^ Luk. 65. ( praeswiadczona , 
przekonana }, 

BEZPIEN1]?ZNY , a, e, BEZPlENI^ZNIE adv. Eccl. 
eean'^HXauBlif , 6e3cpd6pcHHKl> •, Rojf. eeaAeweiKHMW , 
pienifdzy nie mai^^cy, gelblo^, gflbatttl. Bezpicni^inym 
bydi, Ecel. 6e3Cpe6pcmBOBaniH, /Jo^ o6e3AeHexainE. 
BEZPIENI^ZNOSC, id, i. brak piem?dzy, ber ®el^* 

niiiitdef. 

BEZPIERZYSTY, a, e, pierza nie maiJ^cy, Sorab. 1. 
hmtvxi, Ger. ttltgeffftftt. BEZPIORY, a, e, RoJf. fJea- 

n^pua; pidr nie maii^cy, feberlo^/ ol^ite Jebetn. 

BEZPISMIENNY , a, e, piama nie znai-icy, RoJ. 6ea- 
rpaMomHiiiH , Ecch 6eaKHaiKbiH , bez ksif gi , fd^viftlci , 

o|ne Sc^rift, t^nt ®(^reibeftmft. 

BEZPLAMY, a, e, plamy nie mai^icy, niepokalany Boh. 

^eipofpwrti^ , Eccl. GeacKsepeHl), nnbe{Te(ttf |lecfcn((»<» 
BEZPi-ATNY, a, ©, BEZPLATNIE adv. Boh. ith ««» 



11 « « 



84 



BEZPLCIO. - BEZPO. 



pfatftt, EccL 6e3cp^6peHHMH , nie zaptatny, ttnetttdefb- 
iic^* Funkcye tego urz^du s^ bezpfatne. TV* Pam. aa, 49. 

BEZPLATNOSC, ^ci , i. bte UuentgelWWfit, 

BEZPLEMIENNY, a, c, BEZPLEMIENNIE advr Mojl 
6e3nxeMXHHUH , plemienia nie ma^cy , be? krewnych, 
.bea potomftwa , bezdsietny , fatlti^iettlod , ^tt? SItlWt; 
IpatlbU/ fittb^tlo^* Zabicie czYowieka bezplemiennego , ktd- 
rego gf6w8ZC9yzny azukad, nie b^dzie komu. Stat, Lit, 
35-7. Kicdy znaydzie «i§ trup"^?fdwieka bezplemienne- 
go , psyli nieznanego, Czack, Pr, 2, 1 56. 
BEZPlCIOWY, BP:5P1-ETNY, a, e, rodjsaiu wlaane- 
go nie mai^cy , niiaki , bez rdinlcy pJci , gefc^Uc^t^IO^. 
W ka^ddm mruwiiku s^ dwoiakie mrdwki , aamice i bez- 
ptetne; samce «a^ nie mieszkai^ "vv* t^opcach. Lad, H, 

iV. 111. 

BEZPLODNY, a, ©, BEZPLODNIE adv. Rojf, 6e3- 
tiAoAHhiH, Boh, be3p(Ob|t6; Ecel, eycmoiTAOAHMH , pto-^ 
du nie wydaisicy, nieurodzayny , Mttfni<^t{>rtr, fttl<^tW» 
' {ob, plonny) BEZPLODNOSC, ^ci, i. Rojp, 6eaiiA.o- 
A'l'e » eeanAOAHOcmh , eeanAOAcraeo , btf Unfruc^tbats 
fcit, grnc^^rtoftjfelt^ brak plodu, plonnoid, nieurodzay-- 

nos<5. 

•BEZPOCHYBNY, a, e, BEZPOCHYBNIE adp, niechy- 
bny, n^e chybiais^cy, nnfeblbat* Bezpochybnie bywa dlu- 
go nieodmieniona pomfta iego. Rey PJi, L, 1, 1. Bzowsk, 
Roi. praef, BEZPOCHYBNOSC , ici, i. niepodobicn- 

ftwo chybienia , ble UnfeO(b«rf elt, 

*BEZPOCIESZALNY, a, e, *BEZPOCIESZALNIE adv, 
nie podobny do pocieszenia , Rojffl 6e3yint>xnH&iH , 
Vind. bresodshalen , neodmifliu , untti^Hd^, mttb^HX. 
♦BEZPOCIESZALNOSC , ^ci, *i. nie moino^i* pocieazer 
nia, Vind, bresodshalnoft , ble Untr6|Wi(^relt. 
•BEZPOCZA^TKOWY , a, e, Roffl 6e3Ha'iaJiBHMH, po- 
cz^tku nie mai^cy, ^ieczny, od wiekdw, mfangiM* 
•BEZPOCZ\TKOWOSC, ^ci, i. Roffl 6e3HaMaABHOcinB; 
brak pocz;^tku, od\vieczno^<5 , bU 3(llfattd^lp(tgfett. 
BEZPOKOJQ czyn/tt niedoA. ubezpokoi(5, doA, uiyiespo- 
kaia^ , pokoiu pozBawi^^ » RoJf, 6e3i;0KOKJii& , ^ettrts 

tnbi9««- 

•BEZPOKUTNY, a, e, BEZPOKUTiaE adp, pokuty 
nie czyniiicy, ttnbupfertig* Grzefznicy bezpokutni. £alf, 
Niedz, 1, i3o. 

•BEZPOMOCI^Yi a, e, pomocy nio doznawal;|cy , lub 
nie dai2|cy, obi?e S^^ft, i&lflo6, nld^t (elfenb. Roj: 6e3- 
noMOigHMM, 5ora6. 1. be^pooioc^nc. ( beipomo^anofcj , 

brak pomocy, ^lilflojigfeit). 

•BEZPOPI, ia, ie, popow nie mai^cy, pfaffetlN/ ptU^ 
ftetM' *BEZPOPSTWO , a, n. Rq/f, eesnonoB^HHa , 
kacerftwo popow znosz^ce, kacerze bezksi^iy, ^Ijif ptle? 

ftetlofe. ®ecte..« 

•BEZPOHOWNANNY, rf, e, ♦BEZPOROWNANNIE adv. 

, iioj(/l 6e3npHM'BpMMH, fee/. 6e3cpaBHHiiieAH hi H , 6e3- 

cyAHMH, SeacocyAHMH, nie mog^cy bydi pordwna- 

nyin, nwfrgUWKb/ uwoergletc^bar. *bbzporownan- 

KOSC, ^ci, i. niepodobiefiftwo do pordwnania, Roj[f» 

6e3npHM^pHocniB, btc UnvetgletctfbaYfeit 

BEZPORTGWY, a, e, £ccL eeanpaaniiHMqsHMH, por- 

tn nie mai^cy, b^^fettlo^, obne ^afen. 

BEZPORZ-\DNY, a, e, BEZPORZi\DNIE arfi/. Rcjl 
Ceanop AAO^UiUH , uie inai^cy porz^dku , nie b^d^cy 



BEZPOSA. - BEZPRA. 
w porz^dku, otbttlsng^U^ , UMfhetitli^, B£ZPORZ\D* 

NOSC,sci,,z. ii<?^ 6e3nop£AOKl), ble £>rbn«ng<lo|igs 

Uit, Unorbnttttd, nr^porz^dek, brak porz^dku. 
JPEZPOSAZNY, a, e, posagu nie mai^cy, o^ne SBtattts 
fcbd^t Siollrf mam bezposain^, matkf mam ubogi^. Mon* 
'jbf 3o6. Bezposaine ma{ie6ftwo. JCrom. 489. 
BEZPOSREDNI, a, ie, BEZSRZEDNY, BEZPOSRZE- 
DNICZY, a, e, BEZPOSRZEDNIE , BEZPOSRZEDNI. 
CZO adv, mifdzy ktorym i czym innym niemaaz ntc 
^1 zodkui^cego , Boh, beiptofttcbtto \ RoJf. Henocp^Acxn« 
BeHHUH, HcnocpeAcnzBeHRO ; EccL 6e3CpdAcniBeHH&iH , 
|iecpeAcniBeHH&(u , Qe^^^p^anxaiicniBeHHO ; Sorab, i. 
ncfltf btOt^^C / Corn, brea um^jfkaj Vind, brezymiefika* 
nefredliu , VOttHlttelhaU U zioi z a^ka wyraila rdazczka 
bezpo^rzednie , u drzew przez po^rzednictwo oczka. Sot, 
N* 4 Ik Kp^ci iedae w cztowieku f^cz^i sl^ aposobem po> 
^rzedniczym, za pomocy chrzi^Aki ; drugie spoaobem bez~ 
po^rzedniczym , gdy niby azwem iakowym z aob^ a^ z{%- 
czone. Perz, Cyr^ \ , 24. Bezppsrzedniczo immediate,. 
Perz, Cyr, 1, 156, BEZPOSRZEDNOSC , ^ci , i. brak 
po^rzedaictwa , Vind^ neiredJiFofl , nefredninoll, bU tttts 

mittetbarfeit 

BEZPOTOMNY, a, e^ potomftwa nie mai^cy, o^ne Sfla^ 
lOtttntfU* Bog znoai. z bezpotomnego sromotf nieptodno- 
tc\. Pfalmod, 5'j* Lepiey miumrzed bezpotx)mney , niz 
dzieci niezboine widzied. Smotr, Lam, 3. Zygmunt Au- 
guft, monarcha bezpotomny. Za6, }5, 296. 
BEZPOTRZEBNY, a, e, BEZPOTRZEBNIE' a</p. Jpoh, 
be^pOtrebHQ, nie mai^cy potrzeby , niemuazony , 1inn6^ 
j^ig* Pan , *kt<5ry poddane be^potrzebnie iupi. Xo/z. 
Kor, 9. 

BEZPOWIETRZNY, a, e, bez powietrza, prdiny powie- 
trza, lufttefr* Bieg cjaf w mieyscu bezpowletrznym, abo 
od powietrza wolnym. Hub, Mech, 33. 
BEZPOZYTECZNY, a, e, BEZPOZYTECZNIE adv. po- 
iytku nie przynoaz^cy, RoJf. 6e3nOAe3HM*i , nu^lo^. 
BEZPOZ YTECZNOSC , sci , i. brak poiytecanobci , bte 
^}X%{^HU\U R<iJ'' 6e3noAC3nocnib. 

BEZPRACbWlTY, a, e, BEZPRACOWICIE adv, od 
pracy wolny, bezroboczy, arbeiWlo^, arb(rit^fre9« r.liat 
w ntysli szcz^scie roskoazae i bezpracowite iycie. Mon* 
74, 110. 

BEZPRA WIE , ia , 7z. Boh, be^praroj , brak prawa , gdy 
prawa niemasz , albo prawo nie ma mocy , C^^ff ((oflg' 

felt, ®cfeljemangel , gefejlofer guflanb. Dwie przeciwue 

-yiTiadzT, iedna drug^ koleyno poprawui^c, Rzeczpoapoli- 
14 w bezprawiu trzymaly^ UJI, Xonfi, i, il, Bezpra-^ 
wie, bezrz^dztwp, oligarchia. Fr, Ad, praef, §, Ucsy- 
nek, poftjpek przeciwko prawoni, krzywda komu wy- 

rz^dzona, ® efe^totbtigf ett , gefe^ioibtige^ fOerfabten, Uim 

bilbc / Unr^C^t. Jefte^cie bracia , czemii ieden drugiemu 
bezprawie czyni ? A ten , ktdry krzywd^ czynil bratu , 
odpgdzit napominai^cego. 1. Leop. Apofi, 7, 26. Tym 
01^ sposobem prawu ich iadtie *przezprawie ( bezpra- 
wie, ob, 2., bez) i krzywda nie dzieie. Chefm,,^4, Stu- 
dentom Krakowikim ftalo sif bezprawie. Warg^ Cez, 
prs^ef. BEZPRA WNIK, a, m. praw gwatciciel, poft^- 
pui^cy w brew prawom , bc( ®efi?^fl6bt^t. Czlowiek . to 
a urodzenia znaczny; ale bezprawnik, wydzierca, Krom, 
a8a. BEZPRAWNY, a, e, BEZPRAWNIK, BEZPRA- 



BEZFR05. - BEZPRZY. 

ViJE (Cn.Th.) adv.-' Boh.U^tmi; Vind, bre8|>oftaun) 
prawa niemai^cy , nieinai^cy , gefe((o^ , O^flie ®rfcl^* 
^awet besprawne prawami morza oboftraacie, Za6. 8, 367. 
Jiniax. (ktdre dou^d praw nie sna!y). $. Nie podl.ug 
prawa , w brew prawom , przeciw prawom, tlu^t nacb tfttt 
^t\t%t f gffeQvlDrig. Z iurylhl wielkim tym aroga ^mierd 
obessfa ai^ bezprawnie , Bex proceflfu, bez.pozwu, nawet 
i bea a^du. Pot. Jow, 89. Bdy zaczyna Cezar bezprawny, 
on nad Syllf miflrza wynieiiony. Bardx. Luk, 9. - $.bez 
opieki prawa, ol^nr ©efpjf^ ©(fem, gefejto^* Myie^^my * 
ledni tylko w tdm pa^ftwie bezprawni t aby nas kazdy 
krzywdzi<5 i do poaluszefiAwa swego, aa kark uafl;(piwszy, 
przyrauazat? Smotrz, El^tu i5. 

•BEZPROSTOWNY , a, e, nie profty, nie pionowy. nie 
prodopadty, nie perpendykularny , ni(^t fetUw<^t, Xi\&ilt 
gt«br. Tr. 

BEZPRZEimENNY , a, e, BEZPRZEMIENNIE , adv, 
/{o/!/C deanepeu'BHHUH , niepodlegty przemlanie, ntivets 

ittberiid, wnexmnHHx. bezprzemiennosc, ^ci, i. 
wo1dosc5 od przepiian, bte Uiioermanbelbarfeit 

BEZPRZERWANY, a, e, BEZPRZERWANIE ady, Rojf, 
OeauepuoHhiH , 6eaaepe^B, nie podlegty przerwom, utts 

nntcrbrecbbar. bezprzerwanosc , id, i. Rojf.eez- 

nepUBHO^mB, wolnosd od przerywania, bU UilUtttet: 
BEZPRZESTANNY, a, e, BEZPR ZEST ANNIE ac/i', nie 

prze(Ui;icy, ci^gty, uitawiczny, ttnuntcrbrp<6en/ fortbaus 

emb. '/{^'//^ 6eanpecnxaHHLxn. Fatalne iefl w mltoici bez- 
przeflanne z ions^ przesiadywanie. Tear. 5a/c/. 79. Skora 
tak na mnie zczerniaia iak sadze, Koici spr6chni<ify w bez- 
pneflaun^y pladze. Chroic, Job, 119. 
•BEZPRZESZKODNY, a , e, •BEZPRZESZKODNIE ac/t'. 
Roff» 6eanpendnicmBeHHhiH , deanpeuiKHOBeHH&iii, od 
przeszkod wolny, ungfjlctt. 
•BEZPRZYCZYNNY , a , e , ♦BEZPR^YCZYNNIE adv. 

przyczyny nie maij^cy , p^ne mt Urfud^e ^u ^abeti , o^ne 

ttrfiK^f* Bezprzyczynnie karalem ci^, Ttat. 3o, d. 24. 
(nie win nie). 

•BEZPRZYGODNY , a , e , »BEZPRZYGODNIE adv. 
' bez praypadkow , fte^ VOn gufiflctt, ©telgntlfem Okr^- 
iywszy 6w cypel groiny bezprzygodiye, Zarz^li^my azcz^- 
iliwie tJoczyd morza wschoduie. Prz)h. Lu^. 160. 
•BEZPRZ\IEMNY, a, e, ♦BKZPRZYIEMNIE adv. przy- 
iemno^ri , wdzi^cznosci nie maij|cy, niemify, J?cc/, 6e3- 

cAacmHUii , o^ne ^nne||inUd^(ett , annnxtHM. bez- 

PRZ\l£MNOSC, ici, i. brak wdzifrznoM:i, przyicrano^ 

ici, Rondel bet ^nmnt^, tXnmutl^^Ioffgf^t, J^cc/. Oea- 

oiacm'ie. 

BE^PUZYKLADNY , a, e, BEZPRZYKLADNIE adv. 
Boh. briPrinabnn, «obie podobnego niemaiJicy, beofpifl- 
M f O^ne gUi^en. Uwielblaymyi mifosc Chryftusow^ 
bezprzyWadn^l. Frzyb. MUt. 87. BEZPKZYKLADNOSC, 
if i , i. brak podobnego przykladu , bU a3epfpieUl)jiflfeit. 
• BEZPRZY MIOTNY , a, e , niemaij|cy iadnych przymio- 

tbw albo iakoici, z\^zvi\M\%i\^t, ot^ue Stgenftcbafteiu £cf/. 

CeaKa^ecxnBeuHbiH, KOmopuii' ne HM^eniL naHecmBa, 
n^ p. BOAa 6e3BKy€Ha bez smaku woda. 
BEZPRZ YTOMNY , a, e, BBZPRZYTOMNIE adv. nie 
mai^cy przytomnoici , ({(^ VX^t %t%iXC»ixW%\ Cbodzi pO 
izbie bezprzytomny. 7>a/. 18,29. 



BEZRAD. - B.EZROZ. 



85 



BBZRADNY, a, e, BEZRADNXB ad^. pozbawiony rady, 
nie mai^cy rady, rjTt^Io^, t)Pn (XatO WtlafFett, 06«e Wat*. 

Sorabl \. beirabtie^ nero^pombtate, inconsuitut. Wl- 

dzieliimy po kiikudzieai^t latach bezradnych , dwa. aeymy 
wolne. SArxet. P.P. 1, 86. (przez ktdre obrad kraiowych 
nie byio ). 

•BEZRADOSNY, a, e, *BEZRAD03NI£ a</r. proiny 
radoici , ftcuhfinltn^ Rojf. 6eapaA0cziimxu. 
BEZRANNY, a, e, wolny od rany, tttlOetWunber. Czer- 
ftwi , cali , bezranni , z placu powracali. Prxyb. MUt. 1 89. 
BEZR^CZNY, a, e, BEZRfvKI, a, ie , Boh. hehtut^, 

Roff. eeapyKiH, ^anbW, oljne $anb, o^ne SIrm. ObroA 

bezr^cznego. 1. Leop. 4. Ezdr. 2, 21. Bezieiidwo ftan 
ieftiako bezrfczny. GiLPoJl, 323. »BEZR^K:\WY, a,e, ' 
r^kawa nie mai^cy , Roff. CeapyKaBHUH , p^ne Vermel, 

pftne sD?uff. 

BKZROBOCZY, a, e, od roboty wolny , bezpracowit^r, 

arbeit^Io^ , ogne %xMt, arbeit^frep* Zacz^tem prowadzld 

^ycie op(akane , samotae , bezrobocze. Mon, 69, 289. 
BEZROCZ\Y, a, e, bez rokdw / bez terminu , nieodro-* 

czony, Roff. 6cacpo'vHiJH , p^nt %timw, unbefllmmt. 

$.. Przezroczny , na przez rok , przyszioroczny , f iltlftigf ^ 

3a6r geWflig. 

BEZRODNY, a, e, BEZRODNIE adv. Roff. 6e3pOAHBiii. 
rodii niemai<icy, bezplemieany , bez krewnych, o^Uf ^iX^ 

ll»anbtrn, Pl^ne Jamilie; Boh. 93e^tPbii6c nierodzayny, 

nierodz^cy, niepfodny, UUfruc^tbar. BEZRODNOSC, 
^ci, i. Rof). 6eapOAcinB&y 6e3po4be, bezpleraiennoid, 

bezplodno:r(^ , bU ^etwattbtenf pffgf elt , ble Unfruc^tbarf eit. 

BEZROGI, a., ic, Boh. be^rp^n; Roff. 6eap6riH, rogow 
nie mai^cy. W^od. ^hxmxM , Ungcbirn(* 
BEZROK, na BEZROK, raczeyby.. na PRZEZROK {ob, 
2. bez). c na przy»zty rok, za rokiem^ po roku, rok 

przepusciw3zy, M 3«Jbt h^xavif, ba^ fplgcnDe 3al)r, Wet* 

3rtbr. Na przez rok. Sim. 101, Kiedy wybraiicow aerio 
ikarz^, tedy si^ pewnie poprawi na bezrok kaidy. Star. 
Ref. 166. Ammonitowie znowu si^ zmocaili, Na bez- 
rok woyfko liczoieysze ikiiplii. Leszcz, 286. 
BEZROSA^DNY ob. Bezrozs^jdny. 

BEZROZDZIELNY, a, e, BEZRQZDZIELNlfi adv. me 
mog4cy hydi roedzielonym , Roff. eeapaaA^ATjHhiw, ' mis 

int\)c\iHx, untrennbar. BEZiiozDZlELNO.sc, sd, i. 

niepodobno:»'d rozdzielenia , hU Unt^eUbatf eit , UlKrenils 

l^xl/xt' 

BEZROZMYSLNY, a, e, BEZROZIVTYSLNIE, adv. bez'^ ^ 
uwagi, ttnAberttgt, UnenPOgen* Gniew J)ezrozmy:»'lny, 
nie dobry. W^reszcz. Rfg. 132. Jako tarn ten bez- 
rozmy^Inje daie , tak ten bezuwainie bierze. Corn. 
Sen. 45. 

BEZRQZNY, a, e, BEZROZNIE adv. nie czyni^cy 
rozniry, nie przebierai^cy, oboiftny, glelii^tUtlg* Cn. Th. 
BEZROZNOSC, sci, i. oboi?tnos(5, bie ®(eid>9Ultigfat. 
Przelirzegai.'^c doikonaley bezrdino^45i , przypatrzyi sl^ tey 
walce. Tr. Tel. 121. ( bezparcyalno^d , bezllropno^^! ). 
Ini. dluiey t<^y bezrdino;jci , ktdr^ po aobie pokazuie, 
znies<5 nie mog^. ib* 123. 

BEZROZSA^DNY , a, e, BEZROZSA^DNIE adv. Roff. 
6e3paacyAHhiii , SeapaacyAHmexBHiiScii , pozbawiony 

rozs^dku, ttnffng, uniibetlegt ^ P^ne Urt^eiUfraft. Bez- 

^roz8%dny Aiax. JCul. tier. 61. • Od ciebie to, co^ bet- 



96 



BEZRa - «B£ZS. 



»B£ZS. * BEZSK. 



* 

ross^tlnie wymyslH, kacene prayifU. Pimin. Xcan, 89. 
BEZROZS^DNOSC, ici, i. Rojf. 6e3pft3cyAHOcni*, 

eeapascyAcnxBO » tie OnQng^eit, UrtMUtoftgCeit, ttn^ 
Aber{e«t*ftt. 

BEZROZUM, u, m. BEZROZUMNOSC , ^ci, i. Roff. 
6eapa3yM'ie , 6e3inoxKOBOcinK , Eccl. axopasyiiie, 
BoA. nefm9(Ulp(t, Z>0/lmahnito«Bt)', s brakrozumu, bU 

ttn^erniinft, UitofrtiAnftigrdt r bet ttwetftanb. Dobrych 

nienawidzied , «zale£iftwo; zlych sa^ nicna-widaic^ ieft bez- 
rozumao^d Bardz. Bott, i3i. Niechay ci§ Pan ikarze 
bezrozumnosci^. 1. Ltop, Deut, 28. Milcz, abym ci wifk- 
azego ieazcze z kraidw waszych bezroziimu nie zadaf. Zah. 

7» 116. (gfupftw, it^oriclten). BEZROZUMNY , a, e, 

BEZROZUJyiNIE adv. •btzumny, zrozuxnu obrany, Roff. 
CeamoAKOBBUi ; ^oA. tiefltipjlttQ; /)a/. prespameten, ntis 

•ernattfHg, vernanftlo*, unwerjiinblfi. Bezrozumne rzeczy, 

iako to konie, bydto, pazczoty, i t, d. ^"cTn. Cyc. 90. 
( o^. Nieme ftworzema ). Kreatury bezrozumne, bezduszne. 
Birk. Xant. A. a. h. M^i glupi nie zna , a bezrozumny 
nie rozumie tego. Budn, 9a, 6. Co za zto^d, bezrozumni ! 
-Bardz. LuK 112. Me wfasne wyftfpki bezrozumny fukam. 
Huh Ow. 120. BEZROZUMNICA , y , «. obrana z ro- 

xumu» i{oj^ 6e3aioxKOB%HHa , eUte Unveriltobige, Uits 

Kttge. Bezrozumnico ! Z«5r. Ow. i'a8. 

BEZRYMNY, BEZRYAtOWY, a, e, (^l^inrf. bresrimni), 

bez rymu czyii kadencyi , reittilod / ^bue (Reim, ungetelmi 

Opali6(ki wierszem bezrymowym pisal. l)moch. Szt. R.k. 
N. Pam. i3, loi. W tych hymoach trzeci wier«z bez- 
rymny. Groch. W. i55. 

BEZRZA^D, u, m. BEZRZA^DZTWO , a, n. BEZ- 
RZA^DNOSC, 5cx, i. i{a^. bezredie » bezrednos ^ Vind. 
bre«rednoft, s niefad, nie«fonio^<^ , Unorbnungr Ctbrnttlgg^ 
loflgfeit Polit, bezrz4d, bezrzj^dztwo , anarcbia. Mon. 

75, 688, bie %Mt4fitf SRegietttngdloPgffltr gdy w paftftwie 

urz:(d nie ma tyle mocy, aby mogt poddanym fkutecznie 

yozkazywa^. Wyrw, G. 1 1 6. Roff. 6e3BAacniie, 6e3Ha^aAie. 

Kraiowi nayokropnieysze bearz%datwo. , Mon, 73, 679, 

Kayzba^ ie/i sze rady ulubioney nie pobYaiaTy bezrzs^dno^ci. 

ib. 73, 279. W bezrz^dzie iyd-, Roff, 6e3HaHdxfccmuo- 

m-4aih. I^redro adag, praeftiBEj-^fdL oligarcbii^bezrz^dztwem, 

b€zprawiem. BEZRZA^DNY, BEZRZ^DNY, a, e, 

JBEZRZj\DNIE, BEZRZ^DNIE arfv.- Rag.Bosn. Croat. 

besredan } Carn, prekorf dn ; Vlnd. breareden , s bez fadu; 

aiesforny, nie w porzi^dku, ttnOtbentU<^, OrbttUt:qd(Og. 

Mccl. 6e3HiiHdBHikJif. Bezrzfdny) extraor dinar iut. Volck. 

649. Czf fto uciekai^ce woylko poraza bezrz^dnie goni^- 

cych. Papr. M^. 1, 176. J. Polit. anircblczny, tfglf? 

tnng^lo^/ Roff. 6e3BxacniHUH , EccJ. 6e3BAaAUHeHl:). 

J»BEZRZEM1ESLNY^ a, e, Roff eespeMecxcHHMH, bez 

rzemiesfa, nie znai^icy go, battbwetf glog , «itie ijanbwetf. 

Roff GeapeM^cmBO s brak rzemie8la."», 

BEZS-\DNY, a, e, BEZSA^DNIE a//i^. iJojJ/. Ocacy ahmh, 

mimo aJ^du, nies^downy, utlgettC^tUc^* Nie mamy bez- 

a]|dnie drugim odbierad iycia. Mon. 71, 556. 

*BEZSAMOWLADNY, a, e, ^BEZSAMOWLADNIE 

adv. Eccl. 6e3caMOBxicniHikiK, nie bfdi^cy samo-wfadnym, 

«Ubt tuittrnWrdnft ^errf<benb , nic^t fclbWerrttenb. Grate. 

•BEZSCIENNY, a, e, Eccl. 6eacintHHHB, ician nie 

Buii^cy, o^ne JS4nbe/ wiuib(o^» 



«BEZS];KI, a, ie, SoA. fBe|fuf 9 ; Sara6. U UifvUtnfitt, 
Bfkdwnie maij^cy, fttOrretiM, fttOtftlM* 
BEZSENN Y, a , e , BEZSENNIE adp. Roff. 6e3€0iOiUilt 
Sorab. I. nefpACjC ; Vind. nespan, nespiezhen, s nie 
£pi j^cy f b^z snu , nie ^pii(c przepf dzon j , ((bUffO^* Bez- 
aenny , iak diugs^ noc ftrawifem cal^. Hui, Ow. 9. Cyryll^ 
ftarazy nad vinichami bezaennemi w Carogrodzie. Sk. Z)z* 
464. (co nie sypiali). Bezsennie aif przez caf;^ noc biedzi. 
Wad, Dan. 1 4 1 . Bezaenne nocy obraca na modty. Chrome. 
Job. 188. BEZSENNOSC, ^ci, z. BEZSEN,- anu,m. 
brak anu , bte ^^Wfit{\%U\t 1 K//z</. neapanoft, neapiesh- 
Doft, neapajezhnoft , R^off. SescoHHHga, 6e3cOHie. 
BEZSEN S , u , m. Roff. H^cKxaAHHua , brak aenan, 

my^li, ble ©tnnloftgfett / ber Unfirnt. BEZSENSNY, a, 

e , BEZSENSNIE adv. nie mai^cy aenau , myili , znacse- 

nia, (tnntOd, imfinnig, fltinleet. Chdat mdwid, nie do- 

mawiaY, cz^fto i^kaT atowa, Przerwana, niepoiftna i bez- 

aenana mowa. Jabt. Teh 86. 

*BEZSERCY, *BEZSERDECZNY, a, e, *BEZSBR- 

DECZNIE adv. Bezserdeczny , excort. Urt, Gr. 1 80. 

bftjlog, Obne S>eXl. Vind. breaferzen; (Ecch et Roff. 

6eacepAeHHMH 5 g^upi , Roff, 6e3cepAua, nieczuJy)? 

Sorab. 1. besbUttObne, vecors. 

*BEZSIEMI£NN Y , a, e, beznaaienny, na'aienia czyli 

aiemienia niemaii^cy. Ecch deac^MeHHUK, \WitViMi O^ttC 

Harnett. 

BEZSILNY^ a , e , BEZSILNIE, adv. Roff. 6e3cax&HiJii, 
ApHxxMH, aity nlemaii^cy, afaby, ffaftlog* Okr<»pney 
^mierci Ichem bezsilny dyazf. Huh Ow. a54. Patrzafem 
iak wychodzii drzwiami gach wyflany , Ledwie tocz^c bez- 
silny bok i driijce nogi. Huh Ow. 24o. Niech ta w bez- 
ailnym nie ufa rozumie , Pozna co nad plci^ mito^d czf do 
umie. Zab. 16, 33o. Prov, Gniew bezailny nie ieft allny. 
Cn. Ad, 259. ( ob. *8erdit a nie dui ; Vanae sine 
viribus irae ). BEZSILNOSC , ^ci , i. brak ait, 
atabo^d, Roff. 6e3ciUie, ApHxxocmB, Ecch nCHCMO- 
xeH ie , 6eacaxie , bie ^taftfoflgfelt. Hardy ' Bs^d 
^lepym bfdzie na atuazno^d , a baczny na bezailno^ 
twoif. Teaf^ 4g, b. 83. 

♦BEZSKAZITELNY, a, e, BEZSKAZITELNIE adv,^ 
Roff. 6eaxnx'bHH&iH , niepodlegfy ikazitelao^ci , tino^s 
We^Ucb* Ecch o6e3inA'BHKnzif , niefkazitelnym uezynid. 
♦BEZSKAZITELNOSC , ici, £ RoJf. 6e3rnxtHHOcnu, 
niepodlegfo^d fkazitclno^ci , ble VimexmHxdbMt 
BEZSKLADNY, a, e, BEZSKLADNIE adv. nieflcladany, 

nie do iktadania , nn^uramtnetigrfebt, nt(bt }iif(imtmenfe(b4rw 

Wieraz nierymny czyli bezflcladny. Mon, yS. 2^i< (bea- 
rymotvy, bez kadencyi, teitltlo^, ttngeteimt ). 
*BEZSKORUPI , ia, ie, Ecch 6e3CKOpAynHMH, 6ea- 
MpenHMH, niemaiqcy Ikorupy , ^df^UnM, ^f^lkf &t^lt. 
BEZSKRZYDLY, li, e, Roff, 6e3KpMXBHiJH, niemai^cy 
ikrzydJa, fiti^tUi, Ungejlligeit Owad bezikrzydly, aptera. 
Zooh io5. 

BEZSKUTECZNY, a, e, BEZ3KUTECZNIE adv. fliutka 
nie czyni^cy , nie dzielny , Roff. HeA'^RcmBHinexBHUii, 
abnf 9Birfung/ 1intPtrffsm« Szturm to byt ci^iki, leca 
bezlkutecziiy , Bo umyat tobie chowam Hateczny. Zab. 1 a, 
flo8. Zahh , BEZSKUTECZNOSC, ^ci, i. chybienie ikutku, 
niedzielno^, Roff, ueA'BacniBRinexBHOcmB, bff ViXCtM* 
funtfeitf Cz^Aokrod rodzice prvyczyn^ h\ besikatecE^oici 






- BEZSL. - *BEZSP. 

dtthrij edukacyi i sagubienia ley -w dzieciach. Mon. 73, 543. 
Hie besikuteccnie. JCrumL Chym^ lao. 
BEZSJLADNY, a, e*, BEZSLADNIE adv. ^ladu nie ma- 
ij|cy , fi^UtlH, O^ne Gpnr. Wartowaiem waayftkie pisma, 
nie soaydowalem pnyklada ; tak wi^c w besiladney rseczy 
chwialem sif. Off. Sen, a, in re noua* 
BEZSLA\VNY, a, e, BEZSLAWNIE adv. Roff. Ges- 
SHamuuH ( Roff. QeacxaBuuix. potwamy , 6e3cxaBHinB» 
potwarza45, deacAaa'ie , niecaesd , hanba) nlesfawiony, 
bes sUwy , niesfawny , XiXLltXi^VMf tU^mtO^. Bezstawnio 
s tcy woyny przyszto nam sif "wrdci4. Leszcz, Clajf. 71. 
BEZSLONECZNY , a» e, s!o6ca nie mal^cy, od alo^ca 

nio o^wiecony, niibefotmt; o^tte ©oiwe , fonjieiiM* Sty- 

gDwa woda obkr^ia bezstoneczne chaty. Chod. JCofl. 
1 7. Okropna bogini kroledw bezstonecznych. 5iijz. pie/n, 
5 F. 3. 

BEZSLOWNY, a, e, BEZSLOWNIE adv. nie w slowach 
sawarty, nie wyrainy, O^neSSotte, WOTUO^i 1lid)t Klt^s 
l^rdlfli((- Bezsiowna deklaracya \ bezsiowne zezwolenie. 
7r, [£ccl. eeacxoseHl), Roff. h'Bmuu nicmys RoJ[f» 
6e3CJiOBecHU2 niemy, gfnpi, nierozumny, GeacAOBHO 
Biesprzecanie , niezaprzecznie ; Oeacxooeciey OeseAOeec- 
HOCIII& .niemota , niewymowa , gtupo^<5 ). 
BEZSLUfiNY, a, e, BEZSLUBNIB adtf. bcz poprzedze- 

nia ^lubu, tt^ne vor^^tgegandene a;Taiiun9, ^emtif^lttng* 

Beziiubne dzieci od fortuny oycowikiey 'wy^czone. Teat. 

1, 6. 118. (nieprawego {oia, nne^ellc^e ^inSet ). 

BEZSLUZBY, a, e, aUihj nie mai^cy, nie stuis^cy, 16iny, 

MenfllO^ / Vind. bresfiuahen. 

^BEZSMAK, *BEZSJVIACZNOSC , ^ci, i. brak smaku, 

Jioff. 6e3BiiycHocniB ; bU ®ef^ma<f lopgf elt , Unfcbmatfs 

|«ftid(ett *BEZSMACZNY, a, e, smaku nie mai^^cy, 
nieamacsny, Rojf.GeABKycHhivi, unf(6ma<f^aft, gefcfematflo^. 
BEZ5MIE11TELNY, BEZSMIERTNY, a, c, BEZSMIER- 
TELNIE , BEZSMIERTNIE adv. Roff. 6e3CMepinHUH, 
nie podl^ly smierci, j^etUn^M , UnitetWi*. Wszech- 
BOcnos<f mi? i "W poiarach bezsmiertelnie utrzymywa«i b?- 
dzie. Bah. Niedz. i, i63. BEZSMIERTELNOSC, BEZ- 
SMIERTNOSC, icx, i. niepodlegto^(: ^mierci, bie UlU 
flerMi^Ceit, Roff. CeacMepmie, BEZSMIERTELNIK , a, 
m. Wenua bezsmiertelnikiem z stodycz^ pomieszanym do- 
tkn^a Eneaaza i bogiem go uczynita. Otw. Ow. 586. ( am- 

brozya, ^ittnttanl, ttn(terb(tc$fettdttan(. 

BEZSMIESZNY, a, e, BEZSMIESZjNIE adv. nieimiei^cy 
aif , aerio , Wfod. O^ne 2ac6en , ernjl^aft ; niegodny ^mie- 
chn, nicsmieazny, nl*t I4*etli*. ^EZSMIESZNOSC, 
ici, i. brak ^miechu, ^mieazno^ci, btc Unli(^etltd^feit; 

hn Cnft , b(e epaploffgf eit. 

•BEZSNIEDNY, a, e, nie ladalny, nie iniedny, nie dp ie- 
daenia, Wt^Ut. *BEZSNl£DNOSC , sci, i. Eccl. 6e3- 
ctftUHOcmb, nieiadalnoi^ , h\e Ulte^baCffit. 
BEZSOCZNY, a, e, Vind. bressoken, Roff. 6e3c6HHMH, 
Sordb. 1. bf^mafotne, sbku nie mai^cy 17 sobie, nie aoczy- 

fty, lafttol, nnfafttg. 

•BEZSPIESZNY, a, e, *BEZSPIESZNIE adv. Roff 
6«3y^in'feinH&iu, nie ^pieszny, bez pospiechu, nU^t eUlg, 

• 0»iif itt cUen, uneUfertig* *BEZSPlESZNOSC, ^ci, i. 
brak pospiechu , bie ttttfUfertigfeit 

•BEZSPOKOYNY, a, e, *BEZSPOKOYNIE adv. nie ma- 
i^cj pokoiVt fpokoyno^ci , Roff. geanOKOHHftiBy 6e9VBp- 



•BlEZSP. - «BEZSW. 



S7 



HMH, 6e3yroMOHHMH, VintnUi, tu^Ui. •BEZSPO- 
KOYNOSC, i'ci, i. brakpokoiu, apokoyaoici, Roff. 
6e3noROiiHOcnx£ , 6e3aoKOiKcxnBie , 6e3nOKOKcaiBo»' 

bie ttnrtt^f , (Ru(fe(ofigMt 

*BEZSPRZECZNY, a, e, •BEZSPRZECZNIE adv. Roff, 
6e3npeKOCXOBHUii , 6e3a6pHUB, bez aporu, aprzeczki, 

ojne iSibetfptfiK^, »i^erflMm*l^ , (hreittod, tmfheitig* 

♦BEZSPRZECZNOSC, ^ci, i. wolno^<5 od aprzeczki , bie 

S8ii>erfp(u4)^(oftdfeit. 

B^ZSKOMY, a, e, bezwrftydnr, bez aromu, £ccl. 6e3- 

cp^MHUH, unverfc^imt, fd^attilod' bezsrom, u, m. 

B^ZSROMOSC, sci, i. bezwflyd, bezwAydliwosd , EccL 

6e3cpaM'i'e, bie S^amlofigfeir, bie Unverf^imtl^eit BEZ- 

SROMNIK» a, m. i. Mccl, 6e3cpaMUHici) , beswAydnik, 

bezczelnik, htt Uwexfd^imtf. 

BEZSHZEDNY 06. Bezposrzedny. 

BEZSTARANNOSC , sci, i. brakiUrania, ftaranno^ci, 

bie ®Otg(of!greit^ Unforgfamfeit. Przyczyna niedoilatku 

drzevm iefl bezftaranno^<5 wielu dziedcicow, Mon. 74, 683, 

BEZSYaRANNY, a, e^ BEZSTARANNIE adv. fiarania 

niemai^cy, fotglod, ntlbefdrgt 

♦BEZSTRACHLIWY, a, e, BEZSTRACHLIWIE adv. 

Rojf. 6e3cn]p4mH£iH , niel^kliwy, nieflrachai^cy aif, 

nnerWrotfen. *bez^trachliwosc, ^ci, i, EccI. 
6e3cinpamie, bie Unerfc^totfen^eit* 

BEZSTKONNOSC , ^^ci , i. Boh. nt^twxm^ Roff.hes^ 
cmpdcxnie , 6e3npucnipacniie , 6e3npacndpapmHOcritB<; 
Croat, nijednoftranoazt , Corn, nobenoplatndii , odniro- 
ftranoft, iieenollranoft ) t bezparcyalnosd, nieptZywi^zanio 
do iadady ftrony Jub partyi, bie ttnpatflSfe^iic^Wt, ^ar» 
t^epioflgfeit. BEZSTRONNY, a, e, BEZSTRONNIB 
adv.' ^oA.tte(lrann9^i^o//^6e3npiicnzpdcniHun,6e3cnTpicin- 
HBIH , Rag. njeduoftranni ; Croat, nijednosztran ; Cctfnm 
nobenoplatne ; Vind. nobennoplatni, neenoftranen, neeno- 
ftranoflen , odniroilraniki ) s bezparcyalny » bez wi^zania 
sif z iadiiji pafty% lub (bron^, neutralny, oboi^tny, ttn* 
part^epif:^, patt^et^IO^* Troikliwa zwierzchnosd w aro- 
gim zamieazaniu , aaukafa rady w twym bezftronnynd zda- 
niu. Zab. i3, 16 1. *B£ZSTRONNIK , a, m. 1. do 
iadney nienalefj^cy flrony, Rag. niednoftranaz , niedno- 
ilranik, Croat, nijednoaxtranecz. 

, *BE^STRUNNY, a, e, Boh. beifttUWl^, Roff. Sescmpyii. 
BUH , ftrun nie mai^cy , o^ne (SalteH , fultetlio^. 
»*BEZST WORZENNY ^ a, e, proiny ftworzeft, Jeet 
yon (9ef<^6|)fen» Biegi aaaUn pvzea ciemne ^rdleihro ht%^ 
fiworzenn^y nocy. Prxyb. Ab.gS, 

BEZ3UMIENNY, a, e, BBZSUMlEimiE adv.^ Boh.,Uif 
fwiebatl§; Ao//! 6e3C0BtcraHMH, KpnsoAyxuHiiiH, Ay^ 
inespd^HUil ; Vind, breavieften, krivizhen ) * nie podhig 
aumnienia y nie mai%cy aumnienia, gewiffento^* (.Roff* 
He<:oMH'£i'HHO » necQMHamex&HO $ niew^tpliwie ). 
BEZSUJVaENNOSC , ^ci, i. brak sumnienia, bie ©ewiffeils 
loflgfelt, Roff. 6e3coB^ciiiie, KpMBOAyinie, AHmcBpeA- 
cmBQ. BEZSUMIENNI^, a, m, 1. cztowiek be^ aumie- 

nia, i^oj^ KpHBOAyuiHsiKb, etn ®eivifieii(ofer» 

BEZSWIATI/Y, a, e, ^wiatta ni^ mai^cy, Xx^tM, MWctt, 
W ilarego wifzu beziwiatfym cieniu. Zab. 9, ^55,Zab/. 
BEZSWIAt6wY, a,, e, Reel. 6e3MipHiaa, in mundo 

non habit an^y 9%o9f/^or, s^eltM, nldfi Ut bet Iffieltiebenb. 
«BEZS WOBODNY , • , , BEZ8WOBOONIE adv. wb 



S8 



BEZSW. - ♦BEZTMr. 



•wobodny y nie mai^cy swobody , wolno^ci , Utiftt\^ , 0(ttf 
f WP^ett. *BEZSWOBODNOSC , id , i. £cc/. Gescso. 
6oAcmBO , Rojjf, HeBOJL&HHHecniBO, brak swobody, wol- 

no^ci, bte Unfrep^ieit, bet SRangef bet ^tep^eit 

BEZSWORNY, BEZSWORNOSC o3. Niegforny, sworny. 
•PEZSYTNY, a, e, *BEZSYTNIE adv. EccL 6e3- 
cumocmnfii , 6e3cuniH'B , nienasycony , nie do nasyce- 
nia , «netf(ittU(t^* 

BEZvSZATNY-, a, e, BEZSZATNIE adv. Eccf. eea-^ 
pB3Hlkin , bea sukni, nieodztany, ((elbetlo^ , O^ne ^Icibet, 
BEZSZCZ^SNY, a, e, BEZSZCZ^;SJ^^IE adv. Roff. 6e3. 
jgacmiiiOH , EccI, 6e3VacniHiaH , nie m^xs^cy szczf^'cia, 
t%m ®W(f, tlt*t ^\m\&i. BEZSZCZ^SCIE, ia, n. Rofj. 
6e3fl3acin'j e , f cr,/. 6e3Yacm'ie, drvxia^ brak szczfscia, 

bte ©I^cf^Ioftdfeit, ber ^audel be^ mU^. 

*BEZSZCZEZUYNY, a, e, bez lulki EccL 6e3HemyHHk;H, 
f((lippenl0^> (cf. siczeiuia). 

BEZSZCZODRY, a,.e, BEZSZCZODRZE adv. {EccL 
6e3q3^Apo : bez mifosierdzia) nieazczodry, niehoyny, 

unfrengebig. 

BEZSZKODNY, a, e, BEZSZKODNTE adv. Sorab. i. 
bej^fobne ; i^off, eesopeAHMH, 6c*'>6h4k!jh, 6c3- 
yeumOHHUH, szkody nie ponoszijcy, tmbefc^dbidt^ Wab(0^* 
Bezazkodnym kogo uczyni6 Gal. Cyw. a, io3. (Arat^mu 
nagrodzid ). BEZSZKODNOSC , ^ci, i. Sorab. \.}»ei\U^'> 
tiofcj, i?q(/i 6e3BpeA*ic, 6e3Bp($4HOcn7l , nieponiesienie 
azkody. Wtod. bte @(bab (oflgfelt^ Jeieli to wary z po- 
wodn przeflt^pienia cehiycb uftaw zabrane :feoftani| ; to wfa- 
iciciel traci towary, i o be28zkodDos<^ u winnego dopo- 
znina si?. GaL Cyw, 3, a 19. (o nagrodf ftraty , ^ntfd^dbU 

gung, @(^abrnetfaQ / S<^ab(o^^artund). 

BEZSZKOLNY, a, e, szkoT nie maii|cy , ofitte ®*«Jfn. 
*$. Od^cionemi od szkol uciyni^ was. Budn. Joq. 16, ao. 
fiot : ,, hezszkolnemi waa uczyni^'* yon bet ©C^ule au^ges 

fcfcloffen ). 

BEZSZrUCZNY, a, e, BEZSZTUCZNIE adv. niesztuczny 

Ecch 6e3xyA07icHMH, tingefiSnIlelt, funfHo^. 

BEZSZYPULKOWY, a, e, azyputek nie maiiicy, o^ne 
@t4ndet(ben , ftdngeffod. Ziele to ma kwiaty obopfciowe 
bezszypu)kowe. Jundx, 5oa. 

•BEZTANIECZNY, i, e, *BEZTANIECZNIE adv. EccL 
eesAMKOBCHl) , <?r. axopo*,bea reiu, bez ta6ca, taitjlo^, 

♦BEZTARGOWNOSC, b'ci, i. Ro/jf. 6e3moproBHHi5a, 
nieodbyt, niepoknpnoi'd, brak targu, odbjtu, ^atlgfl bi'^ 

BEZTREKNY, a, e, BEZTREFNIE adv. nietrefiony, 
.miek^dzierzoHy, niefryzowany, nn^ettduft, ttltftlfftt. Pan- 
ny rozkwilone na oczy spuszczai^ zaponf beztrefnych war- 
koczy. Zab. 11, 3o4. 

♦BEZTROSKI, a, ie, niedozna\rai;^cy troiki » zgryaoty, 

Vind. brf^sikerben , J^ojf. 6e3KpyHnHHiiin , futttmetlo^. 

*BEZTR0SKL1WY, a, e, *BESTROSKLIAVIE adv. 

i2o^ 6e33a6omAiiBi»iR , 6e33a6on]HiaK, nie troszcz^cy 

ai^ , tmbetttnmett. »beztroskliwosc , ^d, i. vind. 

bresikerbnoft i Rojf. 6e33a6oiiiABBOciiu , bie $XiXXmtU 

lofigfeit 

*BEZTRUDNY, a, e, nietnidny, nieci^iki, tm|<^Wer^ 
nid^e fd^t9er, Idi^t, RoJf. CeampyAHhiu. 
♦BEaTWORNY ob. Pweztworay. 



BEZUCH. - BEZUT. 

BEZUCHRONNY, a, ©, BEZUCHRONNIE adv. Koff, 
6e3&KlK6%3KHbiR , Ecci. 6e30xn6rfe3KHUH , czego aif nie 
uchroni , Hnt)etmeibn<^. BEZUCHRONNOSC , '^ci, i. 

h\t Unoermetb(i4fett, 

BEZUCH Y, BfZUSZY, BEZUSZNY, t, e, Roff.tezy^ 
xiH; jEcc/. 6e3>'XUecHUH; *S'ora5. 1. beS^ttfc^Otone, ucha 
lub uszuniemai^cy, O^teilM, 1ltt6^rig. J naurit us, Yilory 
nie ma iiszdw. Mqcz. Zeby^ ty aam oaob^i sw^ bezuszn^ 
tarn xechaL Pimin. Kam. 106. Bezuchy. ib.1%1. ( MiJy 
♦bezuchologaiicie 1 Pimin. Kam, i3a. bezuchy rozprawco, 

tino^riaer :^t^ptttatot)« 

BEZUCHY BNY , a , e , BEZUCHYBNIE adv. RoJf. 
6e30mH6o«iiia, nie chybiJicy, pewny, unfeb^^^^f* BEZU- 
CHYBNOSC, ^ci, i. niepodobiefiflwo chybienia, bte Um 

feblbarfeit 

BEZUCIESZNY, a, e, BEZUCIESZNIE adv. nie do 
ucicszenia , nie do pocieszenia y beapocieszalny , ^ojf. 
6e3ymt)'inHMH , Ufltrfcllli*. BEZUCIESZNOSC,^ci, i. 
niepodobie/iftwo ucieszenia, ble Utttttflbrttfeit, 
BEZUKI, a, ie, bez nauk, nieurzony, O^ne aBtffeits 

fcfaft, nngelebtt, Roff. eesrpaworaHMH. 

•BEZUMNOSO, ^ci, i. •BEZUMSTWO, a , n. nieroanm, 

szaleftftwo , Ux Unwerjlanb , ble Unwtntttift, fXafetep. 

(oA. urn, roznm] Roff. 6e3yM'ie, 6e3yM mfio, CKyAoy- 
M'ie i EccL 6e3y M'ie , 6c3yMctnBO, 3Ao/Mie, HsyaiA^ie, 
loaxB \ Rag. bezumnos , bczpametnos , nenmftvo , nenniy 
Wrt.y. bresiimn'oft, neumnoft). Kafdy 9%% ^micie bezum- 
ftwu waszemu* Sowit. 36. Faryzenszowie napefnili sif 
beznninn^ci , i mowili mi^dzy $obi( , coby uczynili Jeza- 
sowi. Budn. Luk. 6, ii, (szalefiftwa. Bibt, Gd.). Kie- 
podobnym. iakirosi beziimAwa szaleiiftwem bucznieyszym 
si? ftat. EaL FL aa6. *BEZUMNY, a, e, *BEZUMNIE 
adv. Roff 6e3y MHhiH y EccL 3AoyMHUH, 6e3yMx4Hb ; 
Rag. ber.iiiiinan , bezuman, bezpamelen ; Sosn, bezpamet- 
gnr.k ; Vind, bresumen, neumcn, nepameten ; Carn. naumn] 
z roznmn obrany, nierozumny, azalony, 9etniinfitl0^, titts 
VCtnfirftig, UUVCvjldttblg , rafenb. Zoilusow aawJanych si? 
nie l?kam , ani sprosnych a *bezhiimnych ( bezumnych ) 
lapaczow. Stryik praef. Roff fie^^Ke"^ waryat, azale- 
niec ', 6e3y MHija waryatka , azalona ; 6e3y MumB , o6e3- 
yMHinb azalid ^ogo , oszalid l^ogo ; 6e3yMcniBOBainK, 
'waryowa<;, szalec •, 6e3yB»'Bni& zwaryowad, oazaled). 
*BEZUPADLY, a, e, -Fee/. eesnaAeMCHMn , nie iipa- 

dai;|cy, ttt(bt faUettb, fftifeub, ut*t gefunfen, awfredjt 

BEZUPORlSY, a, e, BEZUPORME, adv. nie zuaj^cy 
uporu , unbole^arrlg, Obn^ ffiibettebe, Kobiecie wszyako 
bezupornie poydzie. Teat. 3a, c. 5i. 
BEZUSTANNY. a, e, BEZUSTANNEE adv. Roff. 6e3- 
OcmaHOBOHHO , nieprzeftai^cy , nieuftai^cy, ci^g?y, uns 
ttUfbcrlicb. Probby moie bezuftanne./'rzy^.A////. 366. Sifa 
czyniqca bezuftannie. Jak. Mat. 4, i3a. BEZUSTAN- 
NOSC , ic\ , i. uiVawiczno^<5 , nieprzeflanie , nieuftay* 

no^d , hit Unaaftctlt*felt 

BEZUSTY , a , e , Roff. 6e3ycniHMM, Rag. be«uft) 

uft nie maii^cy , mnnblo^/ ob«e SWtinb, 

BEZUSZCZERBNY , a , e , BEZUSZCZERBNIE , adv. 
EccL 6e3y]|j^p6HUR , Gr, dvtuktiTiros , niewycserpany, 

nieubywaij^cy, iinabne^tttbiit, ntivetmitibetbar* 

BEZUSZNY 06. Bezucby. 

BEZUTRATNY, a, e, BEZUTRATNIE arfi'. RoJf.6e2' 

ypOHHMU, 



*BEZUTIL - BE2WID. 

ypoitiiUH^ aiftnog^ejrbjrdi Btraoonyin^ mnef^tiAK BEZ- 
VTiUTNOSC, ici, i. nieppdobieuAwo ututy, bit Um 

•BEZUTRUDNY, u^ e, »BEZUTRUDNIE tw/t'. £cc/.j6c3y- 
mpyjiHUM , niesmordowany » tinermAbet / tti(^t }tt efs 

BEZUWAZNY, a, e, BEZUWAZNIE at/c. nieuwaiai^cy, 
bes vwn^i, niebacny, tltt^fl«d^tfaitl , WMtlfmetffmil. Po- 
il^powaiiie bexuwaine. Teat. 37, d. 80. Wazyftko o^lep 
berawainie caynii^ Mom 73, 183. ' Wsayflkidi oftrym 
ifsykiem bemwainie ran. c>. 78, 664. BEZiJWAZNOSC, 
lei, i. brakuwagi, iiieroztro]mo^<< , tU llllMa<^^tllleit/ 
ttnadftrfnnfelt Besuwaino^d tycb pdigid'wkfSw. Teai. 
49 , fl^ 26. 

BEZUZDNY, BEZUZDY, a, e, wyuzdany, ht^^t^i. 

•Poydaiest , dok^d cif besaadne i llepe chuci gwaitem po> 

yywaiy. Nag* Cyc. a3. Beanada swawola. Zah. 9, 46. 

Za^.-£ccA6e3y3AHmxcJI wyusda^ aif ,jRoj(/IcB06oAHm£cH. 

BEZUZYTECZNY, a, e, BEZUZYTECZNIE adv. nie. 

praynoaaj|cy poiytkn , nn(l0^ , Ol^e 92utetl , tinnil'(* 

Daiela te oie si( beauiytecatie. ilfo/i. 73^, &36. (a^ u^yteczne]* 

BEZUZ YTECZNOSC , id, i. brakpoiytku, Me 92il((Or 

fttfrltr ttt»A(a<^ett 

BEZWA^^^ a, e, \fiojOC Geayciaa, nle w^saty, e^ne 

BEZWA^TPLIWY, a, a, BEZWA^TPLIWIE adv. w^tpli- 
woici niepodlegty i?o^ et £ccl, SeacyMHHnr^A&nuii, tttl£ 

t9cifr[^ft, mhemtifelt, ^weifelTo^. BEZWA^tpliwosc, 

icl ^ i. £cci. GeacyMt^'n'ie , niepodlegfo^d w%tpliwo^ci, 

BBZWAZNY, a, e» BEZWAZNIE o^;'. Jto//.' eeaaa- 
IKHVIH , HeaasfCHUH , bes wagl , niedowainy , Unwid^t 
tt§ , O^nc ®e«i4^t BEZ WAZNOSC , ^ci , i. brak wagi, 

Me llBivl^rigfeit. 

BEZWCZESNY, a, a, BEZWCZESNIE adv. - ii^J^ Sea- 
npOKlBt CeaapeiieHHBiK *, nie wcaas adaraony, tttl^dttg* 
Traeba uigi w cif iaracb prac , ieby dui iycia beawcze^nie 
pnea pracf nie skrdcid* il/on« 71^ 597. (zaprfdko,)lt frd^jeU 
fig). BEZWCZESNOSC, lei, i. Ecci, 6eaBp<^MeBcmBO, 
Cr. aiuufiaf niepora, brak trafienia w czaa, bfe Unifitigs 
feit. £ccL 6e3Bp4fMaHcmByio , brak mi pory; 6e3ape- 
jieHHOCAOBie » niewczeana mowa ; 6e3apeHeHHOCAo'B- 
cinayK>, niewcaesnie gadaid. 

1. BEZWDZIi^CZNY ; a , a, BEZWDZI^CZNIB tfe/r. 
mamai^cy nic przyiemnoici , wdzif czno^ri , EccL 6e3- 

cxicnmuB, mnnWiett, nttlfebl^. bezwdzi^czno^c, 

ici , i. £cc/. 6eacAsicniie » brak wdzif czno^ci , przyiem- 

Ao^ci , Me UHlieHWeit; 

3. BEZWOZI^CZNY , BEZWDZI^CZNOSC : niewdzlf- 
cany , mewdzi^cznol^, nie caui^c aif do obbwiJ^zku uzna- 
Bia iwiadcaonych dobredaiayftw , tllt^ailf ^Ot , Unbimf Nfs 
ffff , oS. Wdaifcany hMf^t, 06, dzi^ka, dzifkowad. 
BEZW^ZLY, a , a , w^atdw &ie mai^cy, fllotetiM/ -Boh. 

•BEZWUDOM, a, e, 'BEZMTIAJDOMIE a</«r« - BoA. Be|e 
wUbtm^ ^ Roff. 6e3a^40MUK, Ceaa'BcniHUif , eeal)- 
HSB'&onHMa, wiadomoici niemai^cy, iitl^eiOttfft; O^ne 
Jtaa^. ^BBZWIADOMOSC , Ici , i« brak wiadouDlci, 
Me ttmrtfffnteff ; ilo^ 6e3B%cmie ob. Wia^<5. < 

BEZWmOMY, BBZWIDZIALNY, a, ks^ BEZWIDOMIE, 



•©BZWt - EEZWii. 



Bf 



> BEZWIDZIALNIE adv. niiepodobny do tridaania , nie- 
Mriabualny^ Unftc^t^ar ;. . £cc/. StosapumeA&HUB. BJSZWI- 
. DOMOSC , BEZWIDZIALNOSC, Ici, i. niemoinold aby 
bydi iridaianym , bU Unf!(^tbiirfeil:. 

*BEZWIECZORNY , a , e , wi^czordw nie mai^cy , tUfVLt 
Kftenbe / RoJT* Ceaaey^^pHUH * o p<Stnecnych ibronach, 
gdzie sio^ce s boryzontiL nie schodzi. 
BEZWIEflNA, bea wiana, wiana niemaiJica, Cfu Th. bie 
f ettten ^9X^1^%, lot ob, Wiano. 

BEZWIE&NY, a, e, BEZWIERNIE adv, nicwiemy, wjary 
nie dotrzynmi^cy , wiary niegodny \ tintUII # O^e ®latte 

. ben tItlbitteUf, tUtg{All(todrM§*, Kmrf. bresvieften,neavieft). 
. Krzywoprzysif icy i bezecni abo berwrierni 8% ci , ktdrzy 

" niewlemie- i fafazy wiff opiek^ sprawui^. 5zc2e/-6. 5flJr. 29a. 
5. 4. Do wiary nienawrdcony^ wiary niemai^cy , poga(i(ki, 
nngWtt^fg , |elbllif<^ ^ Kmrf. nevercn , brcsveren ). Mar- 
twili aif katolicy, ii tak wielkiewoyfko ich pobite bylo od 
beawierney Litwy. StryU. n^5^ BEZWIER^IK, a.m. 
wiary ni«mai4cy, poganin, ein tXmliuH^eX , eilt S^tJfbf, 
JlccL eeaa'^'pHaab, eycypManl), ji3ia4HHK"b » /?o^6ea- 
B-fepl) ; Vlnd. BresFernik. BEZWIERNOSC, Ici, i. Rojf. 
6eaB^pie, 6eaBt)pcmBO, Vind. brcsvernbft ) , brak wiary, 
nawrdcenia do wiary, bif ttllgUllblgf elt , ba# ^e^bewtjum. 
j, a. Niewiernold , praeniewierzenie aif » tie tttltt€tte| 
Km</. bresWftnoft) neavieftuoft. 

»B£ZWIESTNY J?o^ 6eaa^cmH&iB, Beswiadom , ob. 
Wield. 

♦BEZWIETRZE \ a , «. U©/^ 6e3B"binpi« , brak wiatru, 
cisza od wiatru » bie SBtUbfiiffe. 
•BEZWIEZNY , * a , e, wiei nie mai^cy, £cc/. 6eaBe- 

xRBiB , Gr, anvfywros; ti^tmM, o|ne £(Afme» 

♦BEZWIEZNY, a, e, *BEZWI^ZNIE adv. wi^zdw nie- 
tnaii|cy , EccL iBesyautdsl , feffeU^i. BEZWIJ^ZNOSC, 
Ici, i. wolnold od wifzdw, Mf ^efleK^Ugfett 
BEZWILGi, a, ie, wolny od wilgoci, Rojf.te^nxi- 

XHMB, nnfeiid^e, tt(*tfptt(^t. BEZWiLGOC,i, i. Ao^. 
6e3BAaxHocdi£ , brak wilgoci , bte Unfeitt^tigfeH:. 

♦BEZWINIEC, Aca, Jw. wina nie pii^cy, (ob. Wddka), 
bet feinen S^eitl ttinft Klitorikicb wdd ktokolwiek zakuai, 
Bezwiniec, wodf wol%c, wina nie pid musi, vina fugit. 
Zebr. Oa'.SSS. ^ 1. BEZWINNY, a, e, wina niemaiJ|cy, 
tDetn(0^ f X^tMttt , O^lie fiDeto , EccL eeaaiHHUB » Or. 
doivos. 

a. BEZWINNY , a , e , BEZWINNIE adv. Vtnd. brea- 
shtrafen, i?o^ 6e3BHHHBXH, niewtnny, od winy wolny, 
fdjnlblO^ , m^nlhlg* Kaidy aiebie bczwiunym oa^dzil. 
Piich, Sen. i4d. Beawinnie cierpi^cy ma t( pociechf, ie 
go bdg kooba. Bah. ATrec^f. 1, io4. Kniai wiele aakdd 
poddanyra beawinnie ucaynif. 5r/^'ii. 16^. (naktdranie 
zaaluiyli). BEZWlNNOSC, Ici, i. nie^innold, wolno^d 
od winy, Kin^f. breashtrafnoft ; J?o^ 6eaBHHHO€mB » Mf 

«*iilbIoffgWt, Me Unf*tt»* (cf. /?o^ 6ea«HiioaHMi« 

originaire , pierwiaftkowy ). 

BEZWLADNY, a, e, BEZWLADNIE adv. niewladaiircy 
czy aob4» cayli dragiemi, nU^t beivegenb, ft^M- a.)nie- 
wtadai^cy aobj|, nierucfaawy, e|tie fBewegnttg, ttlltft^rfam, 
1lttbewed(i4* kaide ciaio ieft oboiftne wsgl^dem biegn 
abo apoczynku, a zati^m bezw^adne. Rog. Do/. I, 389. 
b.) Niedatehiy, nieflcuteczny, besailny, tinRiitffam, frtffts 
' Mf' (MccL ^aAaAUYeiiby' Gr. mifvncrav, bea pana, 



13 



90 



BEZWt. • n-Ezwg. 



\ 



lei byfy beswYadne; Zad. lo^ 2^4. ' Z^iak llezwfadiijin to- 
cmnem cstowiek na ^wiat pirychodzi. ^Zab. 8, 267.^ Po- ' 
Tussenie beswfadne , nad ktdr jm rosbm wzi^t g6y(. Pilch. 
Sen. i83. BEZWLADNOSC., ici , i. brak Si^iadania, 
a.) nieracha^o^d, lie ©ewegtmgrtolfgfeit Odpdr, kt^ry 
C8jni% ciata sile ruszai^cc'y , nazywaoTy bezwiadnoici^, vh 
inertiae. Hub. Mech. 17. Jak, Mat, 4, 9. Mon, 76, 2ii6« 

(bte p^pfffc^e ^tigjeit tet€6rpet, oi.opieszafb^d;^ b.)bc»- 

deielno^d , bezikutecznoid , bez«iluosd , Me ttnwitf fatllfeit/ 

BEZWIuOSY, a, e, iSoA. ^e)W(af^; Ao/^ 6e3BOXOc«iB, 
£ecl. 6eaBAaciiiii \ Vind. brealasen , pleshiu , gologlau ; s 
gofy, ^ysy? Mqcz. wioaow niemai^cy, ^atM^ IjMXUttf 
OJdne $<t(lte» Policsek beswtoay, imputes genae. Zedr. Ow. 
67.- RoJf.Be2B\ic'ie, 6e3BOXOCHisa golisna, ^bezwfosie. 
B6ZWODNY, a, e, BEZWODNIE adv. Roj: 6e8BOA- 
HUH,* wody niemal^cy, tOd^exUef. Bezwodna ApuUa. Lib. 
Hor. 113, Na ziemi spuftoszatey, niedroin^y i bezwodndy. 
1. Leop. Pi. 62, 3. Puftynie bezwodne. Weresxcz. Reg, 
5a. Mieysca bezwodne. W Poft. W. 17a. BEZWODZIB, 
la , n. Rojf. 6eaBOASiga , 6e3B04ie , nieysce bezwodBC, 
ein WafferteeterOrt JzraeHtowie pobudzillbogaku gniewu 
w *przezwo4ziu (w bezwodziu ob. 2. bez) Leop.Ps. 77, 
4o. (na puszczy, Blbl.Gd,). BEZWODNOSC, ^01, i. 
brak wody, Roff. 8eaBOAuocm&, tet !S«ffermatl^e(. 
BEZWOIENNY , a , c , BEZWOIENNIE adv. £ccl. 6e3- 
pamHWH, od woyny ftroni^cy, Uttfrlegetlfd^. 
BEZWOLNY, a, e, BEZWOLNIE arf^. niewolny; nie- 
wolnicay , ^olno^ci nieuiywai^cy, tinfrep, tlt<(^t ftep, fc(<U 
tlf^i liudzie beswolni wtymie sanym- z zwiers^y zo- 
ilai;^ ftanie. Mon. 76, 536. BEZWOLNOSC ob. :Niewola. 
BEZWONNY , a , e, BEZWONNIE adv. woni niemai^cy, 

oftne aBo^ldetuc^, gettt<*dIo^. bezwonnoso, ^ci, i. 
niepachnieuiie. Whd. ^an0e( be^ S^o^tdetuc^^, Me @es 
riKjrtoffdfelt 

BEZ WSPOLECZNY , a, e, BEZW3P0LECZNIE adv, 
do iadnego apolecze^ftwa nie naUij|cy , feltiet gefeUlgett 
fSerblnbung Sngetl^aR. Dzieiopu niech bf dz2» bezkraynyiD, 
bezwspotecznym , gdy pisze. Kr.at. Liji^ 2, 119. 
•BEZWSTRZEftU^ZLIWY , a, e, •BEZWSTRZEMl?- 
;£LIWIE adv.^ £cc/.6c3yAepaiSHMH,*BEZWSTRZYMA^Y, 
pie wftrzymuiiicy sif , twent^altfam. •BEZWSTRZEMI^- 
ZUWOSG, ^BKZWSTRZYMALOSC, lei, i. brak wOrzer 

mi^iliwo^ci ( tie ttnetit^aUfafiifeit 

BEZWSITD , u , m. BEZWSTYDNOSG , ici , i. brak 
\ i?ftyda, i{o^ 6e3cm&iAHOciziB , 6e3cmLiAcinBO , Eccl. 

6e3cmyAiB, We KSd^amCoffgf ef t , URferf(^4mt|eir« Wielki 

left przedzial mi^dzy sUboici^, ktdra ulega ; a bezvftydem,' 
^tdry awdy upadek rozg{a#za. AT. Paifi. ifi, 83. ( oh. fiez- 
czelnol^), B£ZWSTYD]}9ICA , y> i. RoJf. Qeacmu- 
AHSga* kobieta bez wftydu^ bez czDta,reine S^nmlofe, 
Unverfc^Jntte* Bezwftydnico ! ty tyiko mordami oddychasz I 
X)rkoch. Jl. 2, 248, Teat. 54,' *- ag. BEZW3TYDNIK, 
a, m. citowiek bez czota, besczelmk» eitl Un9eKf(^mteY^ 
Cc^onttofef. Rojf.^ OeacmuAHHvl) , KinJ. nearamnik , lo- 
^ ter). Oftatnt bezwAydnik. Jfp^. 71,539. (psa-i^zy prze- 
•' dal). BEZWSTYTOfY, BEZWSTYDUWy, n, e, BEZ- 
WSTYDNIK, BEZWSTYDUWJE o^. b^z wJftydo, arorau, 



BEZWYC. - BEZZAC. 

J{o^6e3CiiiyAHBin,6eacinUAnBiH,6e3cnxu4xnB&ni; Kinff. 
breaaramen ; Slanon. nepoaraman , nepoftudan , f(^in(0^, 
1lin>errd^4mt. Nie znaydzie ai^ czfowiek tak bernrftydny, 
Zeby z iawnym grzechem miar iid na plad widny. Hor* 
Sat. 28. W^rz6d rynjku, zlego beawftydnie 'waiyf aif 
uczynku. Zab, 16, 342. BezwfVydliwe czoto. Zab. 16, i48. 
Nagf. Jnnym atuiyl w rozpuAach bezwilydnieyazych. 
Nag. Cycy 37. (Aejf* 6e36in&xA€niaoBam& bezwftydni* 
•lyd). 

BEZWYCHODNY, a, e, BEZWYCHODNIE adv. wy- 
chodu czyli wyi^cia nie mai^cy, RoJf. CeSBHXOAHua, 

•(ne 9ii^g<titg« 

BEZWZAIEMNY, a, e, BEZWZAIEMNIE adv. nieod- 

powiadaij^cy wzaiemnoici^, tiitwec^feffeftig / tinemlebernb* 

Czylii WPanna ftworzon^ iefle^ na bezwzaiemne kochanie? 
Teat. i4, c. 10. BEZWZAIEMNOSC, ^ci, i. brak wza- 

iemno^ci, S|!^angel bet SSkif^felfeitidf e(t , be^ ^mtebetn^. 

BEZWZGL^DNY, a, e , , BEZWZGL^NIE ac/p. RoJf. 
nea^npix, wzgl^du nie maii^cy, nie^wzgli^dai^cy , tbnc 
8lfktffi(|t. Beawzglfdny a^dzia , rdwny w awoiey, iako 
i w cudzdy aprawie, wyrok wydaie. PUch. Sen. i48. 
(bezparcyalny, bezftronny, tinpartl^epifd^). Nieludzka 
^mierd i bezwzglfdna. Teat. 54, e« 5. (nikogo nie oazczf- . 
dzaii(ca , letlteil vetfl^Onenb ). Gwattem go od pracy ode- 
rwali , i iako chorego , na aif bezwzglf dnego zgronlli. 
Pilch. Sen. Hft. 2, 71. - Phys. Sifa. , przez ktdr% ciato 
opiera ai^ rozerwaniu, zowiemy ail^ apoienia bezwzglfdn^ 
vis cohaerentiae absoluta. Hub. Mech, 210. Gi^^o^ 
bezwzglfdna, gravitas absoluifiy ktdri^by toA^ij ciafa, 
gdyby ai^ tei ziemia 2 nie obracafa okofo oai awoiey. 
Hub. Mifeh. 439. §. Pafsive : wzgl^du na aiebie nie ^ci%- 
gai%cy, unhexiid^dftiQlt* Cbociai on imnog% w pracacb za- 
oi^gni^i aiwizn^ , Bezrf zglfdn^ awoif widziai robocizn^. 
Zab. 9, 236. £xff. Bezwzglfdni^ w myeh oczach (Uieaz 
aif Ludwiaiu. Teat. ]i'4, 95. ( nboi^tn^. g(ei<6g!&Ittg )* 
BEZWZGLl^DNOSC , ici, i. brak wzgl(d6w, bie.9iil(f« 
f[((t^(oftgfeit Kaii^ifta rzeazy muaz^ ai^ ogl^dad , ie 
ceaarz ieft gTow% Niemieckiego panftwa , • ktoryby nie mo^ 
bydi obaiftnym na tf icb ku aobie bezwzglfdno^d. Pom. 
85, 1, 56.' 

BEZZA^B , fba, m. ziele balhta Linn. fd^WlltlfC 9llbOtlV 
Xluk. Dyk. 1, 66. ob. Bezz^by. 
BEZZA^DLY, a, e , Roff. 0e33KaA£HUU, z%dta niemaitiry. 

^acbeOo^ , ol^ne St^^eU 

BEZZAKQNJ^fOSG , zci, i. BEZZ AKONSTWO , a. n. 
iycie i poft$powanie bez zakonu, bezwiara, niewiara, nie- 
prawo^d, bezbo^jiQ^d, RoJJ. 6e33aK0Hie, Rag. bezakonje, 
bez^kon, bezakonitoa ; Bosn. bezakonje, Me Oefe^loftgfeit^ 

tie 9M((t4meYf ennuttg bel gbttlf c^en <9efe(e<( , ble §rreUgio> 
i^Xit, ber ttngUttber bie eotttofigfeit. Gdziei tu a^^ oni, 

ktdrzy bezzakonnosd krdleAiivu Pci&ieiQu zadaii^ ? Orzech. 
Qu. 102. Serce tego yebrato bezzakonftwo aobie. Pimin. 
JCqm. a45p Grzecbdw i btsipzakonihir icb iiie wapomnf 
wifc^y. Budn. Hebr, \o, 17, Day bpie^ aby^my grzechy 
i bexzakonnoicf awpie porzaciwszy, !wpli| twoif \yykoii.ali ! 
Sk. Xaz. iV. 119^ ^ B<EZZAKOI^I]K, a, m. Roff^eea^ 
saKOHHUal), b«aboinik, nieprawy. czlo^iek » etil @1>tt€i* 

•etgeifetiet/ tin ®0ttUfer. Cbryftiuoij^y bok 119 nowo 

przebiiacie o bezzakonnicy! Pinfifh^fUfu^Ah. BEZZA- 



BEZ2AL. ^ :KE'ZZEHt. 
pftwft, lie 9^nei»€t^ine , i&mlo^: -B^zszAKOMinr, 

a, e, BBZZAKONNIB adv. bez zakohu^ .bej |xrtwa boie- 
go ijri4<?y* poA^ui^cy, b«zwiercy, bezprawy,' bezboiny, 
it<>^ SeaaaKOHHUiaf, 5or.a^. i.hmdPnfti, Aag. bezdko- 
nity bezjkko^ni, £ccL deaaicOHenl), jSoj/i. bezakoaiti, 
besakonitQ , ( Vind. bf essakonfki s bezienflci ) , gefe^fot^ 

i^se gfttctti^ed <8i^ieQ, nndUubig, 0efe(»lbrtd, gmio^, tr^ 

Vettgite* Bytem tym» co pod zakouem, iako pod sako- 
sem (iydom ^yd) i bezzakonnym iako beazakonny; (po- 
ganom po^niu ) > aie b^d4c beAakonnym bo^u , ale w za- 
konie CiiryAuaowyniy abym zy(ka} bezzakonne. Budn. i. 
Cor* 9» 21. C^^' Podzakonny). Kltorzy be^ aakonnie zgrze- 
sayli , bezzakonnie i pogin^i ; a ktdrzy w zakonie sgrze- 
txjUf praez zakon os^dzeni bfd%, Budn, Rom, a, 12. 
(beazakonu, Jii6l, Gd,). Ktdrzy bezzakonnie aobie po- 
csynaU, wyklinani byli. SJk. Dzt 180. Ewanielia prze- 

0^0 nitdowiarftwu a iywotowi bezzakonnemo. Hey Poft. 

U. Ml* 4. Bezzakonny Judaaz. Pimin, Aam, 243. . Bezza- 
konni pismienaicy, i^» a4a. ^ ^off, SeaaaKOHHU^mB, 
^33aKOHu>io, bezzakonnie iy<^ ]. 
•BEZZALOSNY, a, p, *B£ZZALOSNI£ adv. niezaiosny, 

Bteamutny, unUttiH, 9f^nt Summer* ( Roff, eeasKa- 
AocnxHftUi s beamiloaierny ). • 

*B£ZZAPACHNY, a, e, I>eaw9miy, aapacbu nie mai^^cy . 
feni4(P^/ nkbt W^f^ltUid^^h t Mcci. eeayxauHUH. 
BEZZARTOVVNY,a,c, BEZZAKTOWNIE adv.-- Sorad. 1. 
%€kifittni, l^itXtni, lOOpradWbofc^lc; Vind* ila«nofien, rie^uo- 
lien , flbuB , aaterden ; Iloff, 6e3Ujy moUHO , £ccL Oe3- 

my 0KB: iiSftxiM, mtf^^rr^^aft). o^ne ®c^r^ Yo<^, aerio ). 

BBZZARTOWNOSC , ^ci, i. . ^i/u^. aaunoba, riesnoba, 
iUonoil, ftannuA), brak^artu, Me iSmfl^aftigfeit. 
BEZZASLUGA, i, i, brak zaalug, hie ^M€n{tUhUit. 
Znaiomo^d aastugi i bezzaslugi. Mon. 76, 663, BEZZA- 
SLUZNY» a, e, BEZZASLUZNIE adf^. nia mai^cy zaalug, 

. tMHtbiiuf^ixif , unoerMetit* 

BEZZAST^PNY, a, c, BEZZAST^PNIE «</«'. niezaft^i- : 

piony praez nikogo, uMfxtttttn, bnvd^ nteotanb t^ettteteii. 

Mojj'. OeasacmyiiHUH bez inflancyl , bez ^przyczyuy. 
BEZZASZCZYTNY, a, e, BEZZASZCZYTNIE adv, me 
sazzcaycony, Jlo^ eeaaa^umuuH, tinbef(^A(t, . o^. szczyt. 
BEZZAWISXNOSC , ^ci , i. brak za^I&ci , Rojf. 6e33a- 
BBcmie , MccL 6e3?aaiicmHOci32& , bU 9{elbto(igFeit* 
BEZZAWISTNY , a , p , BEZZAyr^ISTNIE adv. Rojl 
eeaaaeHcniHUH, neib{l>^» 

BEZZAWODNY, a, e , BEZZAWQDNIE «//♦*,, zawodu 
inecaynifcy , niecierpi^cy , ttnttiigU(^< , Nadzieia bezza- 
w»dna. Dyar. Gr. 299. BEZZAWODNOSC, ^ci, i. bez- 
piecanoid od zawodu , bie UnttAgtu^feir* 
BEZZBROYNY, a, e» BEZZBROYNIE adv. niezbroyny, 
bes zbroi, bez broni, Jbea or^ia^ Oe^rlOg, t9ilffeil(o^« 
BEZZBAOYKOSC , ioi^.i. brak abi'oi , l^an utezbroyny. 

Me gSe^rtoffgreit . , 

BBZZi^BNY, BEZZl^BY, a, e, £oh. tX Slov. Uhh^^i 
Hoff. 6e33y6uB; Botn. bezzubi, krezub} ^Rag. bezikbni, 
preaikb ; Vind. prva aobj , fkerbaA ) i zf bdw liiie mai^cyi 
|g(W(0^f O^ne Stf^n* Beaa^bna babusia. TqL Saut. 99 < 
Staray i beaafbni ludaie ±\e awykli trawi<f. Mon. 70^ 69. 
Dziad po besz^bnych dai^slach ifzykiem heW^oee. Hon Sat: 

! 206. WiLk beazf by. Bietaw. My/I. C. b. 

i BeZ2£NI£C , 6ca . m. BEZZENNIK r a ^ i;i« Bqh, (e|< . 



^BBZZIE. - ftRMM. 



«* 



XOAOcmxab; ktory iony nle ma^ Mqcz. ktory ai^ iil» 

oz.Q)aU, kawaier, e(it df^eUfct , Uwetjeprat|erejfcy A/on. 

76, 688. Bezzeficy i panny wledli iVan niepokalany. Kant. 
Gd, 33 1. Takich dziewic i bezieunikow, ktdrzy i ciateA 
i duchem cayilemi h\ , dzi^ rzadko w papieftw^ie. Zrn. FJl. 
7 3, 63. ftary bezieniec, eOt ^agejloU, (^^^ aamoiyi^c). 
BEZZENNY, a, e, BEZZEWSKI, a» it. Boh. \\t\iXi)x\n\ 
Sorab. I. nejcuenei. Slovq,c, famottlQ ; Fi/«/. bressakou/kiy 
neoshefljen, uesakoniki ; Rojf^ deaiKeHHUU, 6e36paHHiaH» 
xoAjQcoiuh; £cc/. xAaccnHUH, 6e37KeHH&iii , s aony 
nie maiVy, bez iony ^yi^cy, o(^tte Jrau, tinbcwet^t, ttn= 

wrteprattrct/ feMg, rw>n eiticr 9}?rtnDd|>erfon). Zywot 

bczm^iki^ albo bezzefiiki ieil wolny. GiV.. i^. 321. Swia- 
towemi gardz^r roskoszami , Bezzefiiki fywot i czyfty 
obrali. Ofiym. Sw, 2, F. 2, 3. Tak w ftai^ie mafie^ikim, 
iako i w lUnie bezie/iikim, yf pow^ci^gliwo^ci cbowa^ aif 
potrzeba* JCc^tech. Gd, 4^6. ZoftawaiT w bezipnnym flania. 
Zady, 6, 206. Przeno&il flan awdy bezienny i^ad ich mat^ 
f ^eiiflwo. Zo^. i4, 3 18. Beziei'iiki i czyfty iy wot widdf^ 
Sk* Dz. 186. Zanay^iit bezie£Iki iywot prowadzi^. Otw. 
Ow. 4o2. BEZZENSTWO, a, n. ♦bezloieiiftwo , ^ycie 

bez 4ony, bezaennej Boh. be^jettflmj, nejenatoft, nelenlU 
wojl; 5ora^. 1. tteienitofcj; -s/of^ac. famotttcft; |>giilctio|; 

RoJJ. eea^KeHcmeo , 6e36pa^ie, 6ea6pa^HO€iixB , oah- 

Ha^cmao ; Ecci. 6e3iK6HciiiBO , eAHHaHecniBO ; 5aaf« 

, ; et Croat, neudaja , bte ViXihmtxH^tit, ^Jeloflgf elt. Prawa 

. na \.yc^\y4io w bezie^ftwie mieazkali. Sk. Dz, »86. Dla 

. czego niektorzy vr beziefiftwie foilaii^? Pe//. Eh b^s bo 

bezieliftwo spokoyne. C/2. Ad. 22. Je^Ji m^odi wazyftka 

bezieiiftwo ujubi, Sko^zony ieden wiek caty ^wJiat zgubi. 

Morszt, 224. i{o^. 6e33KeHcnTBoaain& w bezie/iftwie iy^. 

BEZZGODI^Y , a , e , BEZZGODNIE adv. uiezgodny, 

Uneinig. Bezzgodni bracia. Zab. i4, 76. > 

BEZZGUBNY, a, ^, £cc/. eeanarydHWKi Cr:ay6\(^gof, 

' niepQ(Uegiyzgubie»tiaverbfrb(i<^« 

*BEZZIEL^Y, a^ e, *BEZZlELNtE adv. EtcU 6e33AiH- 

HMH, zicla nie rodz^cy, feill ® UIr , ^erVOtMngenb , Ittts 

BEZZIEMNY, a, e, bezkrayny, aiemi czyli kraiu uie ma* 
i^cy, O^ne £attb« Jan-bezziemny, krdl Angielikl* Wyrw, 
G. 46o. 

♦BEZZLICZNY , a , e , *BEZZLICZNIE adp. Ecci. 6c3* 
HKi'^Hiuii', niepodobny do policzemia, lltl^^(gt> iXXilUS^^ 
|t<^, •BEZZLICZNOSC , iJci. i. £cc/. , 6e3MHcABcinfio, 
iiiemoinosi5 aby bydi policzonym, bie Unjil^I^arfeit* 
*BEZZLOSNY , •BEZZLOSLI Wy, a , e , BEZZtQSNIE 
€idv. nie mai^cy ztosci, tin6o^$aft/ ^^ni J^Hi^tXt. Rojf. 
6e33Ao6Htau, 6e33AOcnxHiJHw "^BEZZLOSNOSC , ^ci« 
i. wolno^45 od zlo^ci , Eccl* 6e33Ao6ie , ^r. axouiia, 

tie Unfto^^aftigfeit/ J?cc/. eeasAoeciHeoaama , beaato- 

^nym bydi* 

BEZZMIEJJJNY , a , e , BEZZMIENKIE adv, Kojl 6ea- 
^M^HHUU , zmianie nie podpadai^cy , Un^ttinhxtiU^ 
BEZZMIENNOSC , ^ci, i. niepodieglo^iS zmianie , bU 

Unveranberttc^feit 

BEZZMYSLNY , a , e , BEZZMYSLNlfi adv. R^Jl 
6e3MbicAeRHiaH , amysfdw uiywania niemai^cy , amy- 
•fy przechodz;|cy , nadzmysfowy , ihaiinUll^ , Oj« 
nt ®eftrgU(^ UX @iniie« Piaekbdaiii ucaoae sawrety, 

X2 , • 



5* 



<»BSZ2SR. « BIADA. 



beismy^lne tachwytenia » nad umiai^o^ rsecsjrwUbi. 

•BBZZNAMIEKNY , a, e, £ce/. GeaaH^neHHUH, nie 
'oznacsony, snamieniem nie mogs^cy 'bydf wytkni^tym, 

•BEZZNANNY, a, e, bea rozeznania, nWttftinhl%, tf^tit 
Ctff mitnif • Doiwiadcsam, lak ieft cztek bezsnanny, kicdy 
•if od drugich wilydzi oJwieca6 Teat. 52, iSo. 
tBEZZOLCI, ia, ie, i<^tci m« ma^cy , £<;c/. Geavex?-. 

HUH, naffetiW, o8*ie ®«fle ,(?/•. axo^'^'. 

*BEZZOLDNY, f, e, bezpfatny, bes iotdn aluii^cy. 

i^o^ 6e3?KaxoBaHHMM « ttnbefolbet 

BEZZWLOCZNY, a, ©, BEZZWLOCZNIE adv. nie- 
odwtocznyi 1invet|ig|t4. Niech {odi po niego bezzwiocznia 
«achodzi. Prxyb. Luz, 1S3. BEZZWl-OCZNOSC o&, 
Bezodwloczno^^. 

♦BEZZWYKtY, a, c^ Rojl 6eao6u^H&iH', ni«zwy- 
czayny , ungCWt^nli*- *BEZZWYKLOSC , ^ci , *• brak 
swyczaynoici , hit Viti^tT^f^tiliilfeiU 

BEZZYLNY, a, e, iyl niemai^cy, nngeabett/ Ojlie Wftn, 
Eccl, 6e37KaAH&iH, Laur benzoin ma li^cie beziylne. 
JT/iiA. JDyk- »! 7^* f £cc/. 6e37Kii\Hiiiis bezsUny, bea koaci, 
Cr, olytvfot\ B37KBASIO, 0e37KnjiHa niBopio, 6e33KH- 
xoaanxH , 6e3iKa\iD, fib 6e3c]SA'ie opHBOAuni^ itoro, 
o6e3CMXMaaniB wysili<5). 

BEZZYwSKOWNY , a, «, BEZZYSKOWNIE arfi^. bez 
zyflcu^ zyfku nHS prsyaosz^cy, gewllinftlol; ttnOOrtH^t^lf^* 
Przy na« bezzylkovm^y pracy zoftat^ mozofy. ^rzyb. Ab* 
iSy. $• Zyfku nie patrz^cy, bazintereiTowny, UnHlUs 
teffltt, tinflgeimitlg. Widzisz, ^erady moie i% bezzy- 
Ikovfne. Niemc, Kr* a, 194. Pokazat sif bezzylkownym 
we wszyftkich sprawach. ib. ?o6. BEZZYSKOWNOSC, 
' £ci , i. niepoiytecznos^, We UttVOrtJrUJaftlgf fit, ©ewtttllfls 

(ofigfeit $• BezintereflTowno^^ , bU ttKei$ennil|igfeit. 

BEZZYWY, BEZZYWOTNY, a, e, nie ma^cy iycia, 

\t\\H, oJ)ne geben; -SoA. beji/wQ} 5/ofac. beijtiwtnt; 

Kme/. brea shinlenja, neahiyez). Jmaginacya, czuto^d 
i iycie beziywotnym iftno^ciom nadai^ca. iV. i'ajTi. 11, aaa, 
(Rojfo o6e3^aBoinaiiu iycia pozbawia^}. 



Bit 

BIADA! inter j, nieftetyaz! (oppos, blogo!) cum 9ncHt, 
Biadai I BIAJ3 ASZKIJ ! Boh, bcba , pO ^He^tt ; Slov. bebil, 

prebeba^ bebaffii, prebebajfut 5ora3. i. beba, btba, pato, 

Ott^al 5ora*. a. bft«^ Wjleift^o; i?o^6*Aa! yBu! pope! 
Gr. *aaf ; Hebr, "nn . Z»ar. vae I Ger, »eb^ J Angioscuc, ^a, 
wel [///)Ai7, yae » Da/m. vay, o5oy; Hung.ysiyl Croat. 
jaj mem! /la^t raaj, zWd, Wa; Bom. jaoh, Job, uh! 
Taj, jaoh! Slavon, jao! Vind, job, jomcne, aube, bogu 
milUy bogu ae ramill, gorje! Carrie jamert gorje!)s 
Bsada ziemi , gdzie kr<il iako daiecif ! ^^. Dz. 1 177. Ko- 
mni s tego biada? mnie! komu niei^ety? mnie? nieftety 
i warn , kt6rzyicie 111919 miewa^yli i Smotrx. Lam. 1 6. 
Biada t^y kokoazy, na ktdray iaArzfbia zaprawui^! C/i. 
Ad. a3. Biadai mnie na ci^, ty mi glowf pauieaz, 
Jnaczey nie wiem, iedno mif csaruieaz. J, JCc/u Fr. 16, 

webe Met bitb> 

•BIADA » jr» i. o&* bteda^ nfdja » b«< SBe(f, 



BIADAC - BIALA. 

Wenk^ Me 9l0t9* Biada bea dated, biada £ a dzie^mi. 
Boh, Kom. i,a63. 

BIADAC czyn. intrant, naneka^, biada wofa^f ntjrikiwad, 
ilfkad» ^orad. a. ^t fiamtOOafl^; Co/n. jamrati). We^^ 
flagen ^ iamntfttl* Po naymnieyazym przypadku saras 
pfacae, naneka i biada. Pot.Syl.^. PrometeuaB na Kaiu— 
kaaie biada , Za ogie6 a nidl>a do lodai prsekrada. i5» 56 9. 
Bfdzieaz na to twe gtapllwo niepoiytecznie biadaf. Hrbft, 
Lek. E. Nie ras na6 biadali. Warg. WaL 35. O iak 
ia nieazcsf ^liwa ! tak w ialn biadata. Prxyb. Ab. 169. 
Biadowanie, narzekanie, Roffl Bonx%, M 9Be|fkldfttr 
bie ^&efftU%t^ Piaca i biadanje. 9. Leap. i. Hieron^ 7. 
(ob. biedowa^). 

Pocbodz^ce : hieda, biedny^ biedak, 6Ud€u*€k, blednit/^ 
biedowac, biedzi^f tif^ biedziciei. 
BIALA GLOWA ob. Biatoglowa. •BIALASY, HI ALA WIT, 
a, e, BIALAWIE adv. Boh.hiiam; (Boh. fBelOVl Can-- 
didus nomen viri ) ; £ecL 6'BAaBUK , Qfixosmnna^ , 
e'BAecoBamuK , npo6l)Ayio^iHca, mttxo Gl^xb; KoJfJ 
6'feAOB^mbia ; Rag, bjegljaban; Vind. bev'kaft; Cam, 
yrelkftfti Siovac. ttabjlO/ Sorab, 1. ttabcO/ ^^ bii^y kolor 
-pochodzsicy , bialo aif przebiiai^cy , 'nieziipelnie btaty* 
tDCifUd^* Biada barwa wina i bialaaa mifdayi6ftj( ^rsedaia. 
Crese. 367. Wino biate, gdy rok przetrwa, miewa barw^ 
uieprawie biat^ , ale iako poapolicie zowi% biataa%. Cr«j'C. 
ib. Flegma biafawa, Sak. Probl. 11 4.. BIA.LAW£K, 
wka, m. I. motyl mierntfy wielko^ci biafy , Dan/tue 
Bvippe. KUtk. Zw. 4, 379. Lad. H. N. no. ttt QBetfs 

botwogel , tvn weljkr 96}menetl\nq. BULAWIEC, wca» 

m. I. ziele nazwane tak od biato^ci ; inaczey Ziobro biate, 
Szczyrzyc, Srebrnik. 5yr. 3i6. WeX^ &ihextTaut. BIALKK, 
BIALKO, a, n. cieklizna biala w fkorupie iaia, i<Htek 
oblewai:^caj Boh. etSlov. hllttl Sorab. i.et 2. bilfi Vind, 
bielak, belak, welak $ Carn. Wf 14k ; Rag. bi6ze, bjel&nse ; 
Croat, belanyek ; Dal. bilyak , bilyancze ; Bosn. bjela^ ; 
Slavon. bionjak ; Rojf. 61Sa6k1) , M SBetfie itU <?9e, b^i 
CVfTIOeip. Kluk. Zw. 3, 78. $. Biafek oka , tunica albu-- 
ginea. Kluk. Zw. 1, 43. Roff. 6'Ba6r1) , ba< iBkifre till 
Vtlgf • Oko atj^cza aif przez btonk^ biati^ , co ai^ zowie 
bialek w oka , aibum oculi^^ z ko^ciami podlegai^cemi. 
Kirch. An. 8a. $. Biafek, bielmo, htt Wfiff Obet gfaite 
^tttitlTf Bialkiem mu zaazio oko, labor at glaucomctfe. 
Mqc9, S^rab* \, bel MtbttVi. $ Biatak paznokci, kropki 
biafe lub mieaii^czek biafy pod paanokGiem, btf^ iB^fi^f UtU 

tn ben 9^4ge(n, ble SBjAtbe. Sak. probl. 1 14. biaLKA. 
i, i. biafogtdwka , ba4 fS^ib(beti , frauettslmmeti^ni, 

Przyniosia dziecko do -biatki moi^y . aby mu aaa^ dawa?a. 
7>a/. 29, d. i3a. (do liony, do baby moidy). Nie chcial 
s nami przeftawad , nie cfaciat bydta paaa^*, lepiay mu |La 
bialkami po ulicacb hasad. Nar. Dtc. 3, 54. BIALKOWAC, 
^! ; nie , cxyn. nied. bialkiem zaprawia^ , mlt (SptttBeit 
<initl4l(^eil« Winiarze • wina ipsymuii^o, hatanui%c, biat- 
kuii|c, aiarkuij^c paui^. Syr. 1219. BIALO ob. Biafy, 
BIAi^OBRODY, a^ e, Roff. 6%Ao6op6AUa , biaf% brodf 
nai%cy, »rt^b4rtig. BIALOBR\¥I, ia, ie, Roff.f5loxo6p6' 

Buu , brwi biafe mat%cy , 9011 wef f en Vugenbtonnenr meifs 

#ngettbt<ninfg« BIALOCIALY, a, e, Rojffl ^xomhxbxjx, 
pa ciele biafy, WeiffeWg. Bl ALOCZERWONY , a, e, 
Mccl. dl^AOV^pMHiiK , Gr. Xev%49u!^fOf , oetf tOt(« BIA* 
LODRZEWO, Bl fu topola, ktdr^ liicie na iedaey ftronio 



BIALO GLO W A. 

mt spodu biale. Cresc. 455. Goft. Ek. i64. hit S^Hfj^A^s 
1^1. BIALOGARDL ptak oh. Pliszka biaio^ardt , batf 
fikfffe^lc^* BIALOG^BY, a, e, gfbf biat^ maisicy, 

A^A. ^eio^aubef , <?«r. iDeifm4iiIig. 'bialoglinaty, 

a, e, ^oA. WfpMfltat^, sielonawy, apfelgrAtt. BIALO- 
G1.0WA, BIALA GLOWA, 7, i. niewiafta, kobieta, 
od bialego ^owy lawieia, csyli podwtki. Mon. 75, 588. 

MfBett* ^«^ frmmatotmer , He gratteti^perfon ; Bo^/i, 

agenflui gla^a ,' sgana ; Ri^. zenaka gliva ; Slavon* xena } 
VlruL ahenihru ; Sorab* 1 |onfPa ; ( cf. Croat, muika glava 9 
mficzypia). BIALOGLOWKA, i, i, ze/ro^^i. bA^®ei&9 
4ett, fhltteil)fnmift(f^tl« Staraymy aif o lepaaa a sw^y 
ftrooy poK^dki , Cbociai:' m^ie naa 2owij| biaie giowy, 
prs%dki,. Ku wi^kaaemu selieniu kobietami sowi^ t • » Biei^ * 
^. N. 3. Biatogtowy «4 bardao nieflafe , uwierzi^ rycMo, 
bieaiady i ta6ce rady widas^. Budn, Ap, 73. Nowina na 
iwieoe biatoglowa dobra. ib. i36. PrEyftoyui^y na biato^ 
gfdwkl Twarde atrca zmif kcaad aldwki, Jag, Wyb, C, 4/ 
(Ob. biafa pted, bialy gmin). BIALOGLOWSKI, a, ie, 
Sorab. 1. jonfl/ kobiecy, niewie^ci, W^tlUti, mVbH^f 
frMeil^, StaitetlStmmrr s • Eunuchowio zakrawai^ niecQ 
bia!ogtowikiego przyrodzenia. XfoA. TurA^Z5. Way warn 
waa , mlodo^ci biatogiowika , by^cie przypatrzyty si^ t^y 
im^4y. Bais. Sw, 1, 63. Jui byty uft»fy u Sary biato-s 
gtowikie raecay. IV. Genes, iS, si. (przellato bywad i^y 
wedtag zwyczaiu niewiaft. Bibl, Gd, t.i. upfawy miesifczne, 

mieaij^caki , H gieng i(c nb^t me|r nad^ Ux SSeiber ^eife, 

tQ t^.) $• BialogJowlki, herby tray trupie gtowy. JCurop^ 
5, 6. jc Jnflant, ffat ®«ppetr. BlALOGtOWY, a, e, 
gfowf biaf% mai^cy, ^oA.bftobUlVQ, i^o//! 6ibAoro^6B&iii, 
EccL CT^AOrAaBiiili , 19ei|f&pf[s, i9oA. belo^laWff; biato- 
^owiec, aiwy. BIALOGONY, a, e, Roff, g^xoxBocniiim, 
ogon bia?y mai^cy, mi^\^Mni\%. BIALOGOREI^CY, 
a, e, plomiefe biaiy wydai^cy , Weifffiaittmid* Siarki bia* 
!ogorei3(c^. Otw. Ow, 598. BIALOGROD , 11 , m, Rag. 
Dalnt. Slavcn. ttiograd , Belograd, Boh. ^Hf^xah, !8c(0^rab, 
niafto biaie czyli na biaffy ikale, Aleez. Zd. 49, SSeif Cits 
tef g, Akerman , fialica Tatarow Budzifiikich w Beflara-* 
bii. Wyrii'* G. 356. Pot^ine miafto Belgrad albo Grecki 
Bialygrod, kluca do W^gier, Fur. Uw. E. %. b. Twierdza 
Tiirecka w Biatogrodzie czyH Belgradzie nad morzem czar-* 
Ben. //. Pom. 17, 167. Boh, ©eftofb h(fp, bOltpfPI, 
if fAa Graeea , Taurinum , grifCfelfi^ 85f tf eubttr^; SJelgtabt 
Biafogrod wiclki, ^oA. lX9\tXCf^ , alba regalis , &tn^U 

oeif enb«r§ , Boh. f^bmiljrabffp f ^^^^ Jt^iio , SSelf enbntg 
ta 6iebenb6rgeii« bialogrodzki , a, ie, do BUro-* 

groda nalei^cy, f^elm^Wit ^nfenHX^Wf, Orda Bia^ 
togrodska czyli Budziacka, Czar tor, Mscr, BIALO- 
GRZYWY, a, e, Rojf. 6'BAorpKBUH, grzywy biaie ma-p 
i3|cy, onftttJ^ttidt BSafogrzywe konie, Zebr. Ow, 296, 
BIA2.0K0NNY, a, e, konie bia!e mai^cy , VOQ lOeffen 
yfftbfDf lOflftPfJtg* * Hufce «we biatokonne przeprowadziT, 
Groch. W. i3. BIALOKRUSZ, 11, m. kruszec kolorn 
podobnego do ofowiu. J^iuh Kop,^,\^^. ^^{\^\fi,%^U^'. 
gyttf* BIALOKUROWATY, a, e, Roff. 6^A0KypMH, 
blond , liaawy , b(onb. Biatokurowaty , po Francuzku 
blond. Mon. 75, 596. U iednych a^ wtosy caarne, n dru- 
gich ruaawe, u inazycb i6Ite, u drugicb biatokorowate, 
Sak. ProbL aG. Flegmifty czlowiek bywa wlqsrfw biaJych 
albo biatoknrQwatych* .OcMk,*Frxy, i5. Frov; Dzieai^^ 



BIALO GLOWA. 



9» 



lUowatycb do iednego bialokurowatego na porade chodx^^. 
Rys.Ad. i2.(ilepyiIeiiegoprowadzi); BIALO ICLjROWICZ^ 
herb , tnaczey Poci£k zwany ) mieai^c niepetny , a nad 
nim litera, V, JPurop.Sj 6. -fin ^appeti^ BIALOLICY, 
a , e , RoJ/l 6'BAOAimi»lH, lic6w czyli oblicza biatego , t^on 

iDeifen ®eftd^ee, wei^tpatigig* BIALOMLECZNY, a, e, 

iak ml^ko bialy, ttfilc^iPfff * Biafomldczna droga ua niebie. 
J. Kchan. i>z. 289, bif 9fU<^thafe. Zab^\^,\i^. BIA^ 
LOMORWOWKA, i, 4. woda a biatdy mortry lisdem. 

ugotowana, v0 mX^ZM ^(tnlbeerbUttem a^gefocftte^ 'Baf et. 
Tr. ♦BIALONAPADLY, a, e, ©fipgcfatten, fo ebm 

WW gefaffett, V<>m®<tnee/ Dla b*nlegu biatonapadlego nio 
mogli drogi rozezna(f, Bielaw* My it, D. a. b. BIALONOGI. 
a, ie, o bialych nogacb, R^^ff- 6l3AOH6r'i'iT » Wei^f&fig* 
 Bialonogi koii Turecki, J. Kchem. JJx. aSg. *BIALO- 
NOSZY, a> e, Eccl, tSitixquoce^h ^ Gr. Afwuo^ofpf; 

w bieii chodz^cy', wfif gefielbet, Vftf^ Jarte tragenb. 

BIALOOGONNY Ob. Biarogoiiny. BIALOOKI, a, ie, 
biaie oozy maii^cyr Boh. b((00fQ; belotOOfp; Daf. bilokaat; 
Croat, belookaszt , ipeiNngig ; VPn WrtS^tt SlWgeil. BIA- 
LOPIORY, a, e, o piorach, bialych, ipeifgeficbett. Bia- 
lopibry tab^di, A* JCchan. 259. Bialopi<ire gf sie. Tf^vard. 
W, D. 76. Bialopiory or?el. -W/a7». -Ryf. a, BIALQ- 
PLYNIENIE, la, n, uplaw bialy kobiery- bet Wei>« 

%U%, fine gBelberfwnfOclt BIALOPSTRY, a, e, bialo 

nakrapiany, welf SffrrettWt, Wfijfc^erfig. Ry^ ikorf m» 
biRlopfr^l. /Tawr. Sk. 307. BIaLOH^KI, a, ie, r?k^ 
bia^mai^cy, 3oA.M(or«fo; i?o^. erfexopyKfH. ('ilo^ 
Cr&AOpy^Ka , pieszczoszka , pieszczona kobieta ) , EocU 
6l&AOJpaMeHH&ui , bialor^ki , bialoramienny, *BIAL0« 
RZ^SY, a, e, Rofff atA06pHCMa, o bialych rz^Qach. 

mlt weifeii ^fugenroimpetti. BIALOSC, ici, i, barwa 

biala, Slovac. Boh. bflofi:; Vind, beju, belota ; Carn^ 
w^lina , weliift ; Croat, belina , belocha , belilo 5 VaU 
bilina , pribijftztvo ; i^a^; bielocchja, bjelioa; 5oxn. bi- 
lochja; Sorab. 1, WwOftJ; Roff.^\otfJXh\ bU ffiel^P, 
bte Wei^e %VAZ* Zlmno iell matk4 bialo^ci \ iako go- 
n^co^^ matki^ leR czamo^ci | o^orzenia. Sak, Probl. ai. 
BIALOSKORNIK, a, m. ^arbara, cp blale ik6ry wy- 
prawia. Moh, 75, 588, htX S^elfgifrtrr, Bo7t. gUc^gt; 
(obf ircha), Cam, j^har; VinH. sirhar; Rojf, chigQ^ 
liSnifinK'b {cKOpudKb kuipicrz), $, W iifrarcaby grai^c* 
bialy mmch, 8ucli% biorj^cy, bet &^Vtf\hcXf im ^Cametls 
fpiel, Tr. BIALOSKORNIC25YX , a, m czeladnik bia- 

foik<Srniczy, ber 9©elf gctjetgf fWe, pber ije^rf^urfd^e, BIA- 

tOSKORNICTWO , a , ^. rzemioslo bialolkornicze, Boh^ 

gtr*arfUpi ; Roff- cMpoMHniHH, ble S^ei^gir&eteb, BlA-r 

LOSCORNICZY, a, e, Jioh. ^Ixd^xfij , RoJ: chipo^ 
^HxnHHROBl) , CUpOMHlXTHif^'lB , chipoMamaMHecRiUy 
do bialolkdrnika nalei^cy, S^^fff g4tbet s • Biatolkorniczy 
cech. BIALOSKRZYDLY, a, e, o bialych Ikrzydlach, 
Weljgefligett , tpefWigella^, O bialo/krzydla niorika pla* 
waczko, Lodzi bukowa. J, JCchan. Vz. 76, ♦*BIALO-. 
SMUKLY, a, e, wysmukly i bialy, rpetf Wh fd^fanf. 
Szyin^ biaToamnkla. Pot. Arg, 126. ^f 335. BIAtOSTOK, 
BIALYSTOK, Gen. Bialpgoftoku, miafto Podlafkio. DyK 

0.1,77' ©Urpflof (erw«; ffletfenba*). BIALOSTOCKI, 

a,ie, do Biafegoftoku«aleii^cy^ ©lal^jtotf et. s ♦BIALO- 
SWIETNY, a, e, Eccf. ^ixosginnviH , bialo Uni^cy^ 

weifletK^teRb , g!in|enb« BlALOS2^ » a , /n. i. Vmiefi 



9* 



B I A L Y. 






bia!y, fin IDei^et Strbl. Rudniey rudf Ipopii^c, kaiiix6iii6 
tc bjale -wyrsiicai^ , i nasywai^ xe po tuteysissmu bia- 
loszami. Tor%, Sxkt 199. .BIALOSZATY, a, c. EccL 
6'£A.opH3HbiH ^ yr biale auknie ubrany , n^ei^gefUibct* 
BIALOSZYI, a, e, azyif bia!% mai%cy, m\%^\\\%. By- 
dlla biatossyie. O/K'. Ow> 4o3. Bialoszyie iaikoikj. Zab. 
16, 3 18. BIALOWLOSY, a, e, Kag, bjeloyHs, Rojf. 
6'BxOBxacbiH , 6'BjiOBOJi6cuHi DaL belak6azt); 'wYosy 
biale czyli aiwe ma^cy, I8et$()aari9. *»BIALOWONNY, 
a, e, bla!y, a przyt^m przyiemnie pachniicy, iDfip uttb 
IDO^Iriec^enb. Pierwszy kwiat uszczknj^d bialowonmsy ro- 
i^. Qhroii. Ow. 4i. BIALOZ^BY, a, e, RoJf, 6^A03y- 
611IU , z?by Halo mai^^cy , weifidftnlg. BIALOZ\B , 
^ba, m. cztowiek biafoz^by rtll SBeifja^n, eln WetMJ- 
tilger. *BIALOZLQTY, a, e, bladozloty, biatokuro- 
waty , blond , (lonb^ WYosy bialozlote. Ban. O. a. b. 
BIALOZOR, a, m. Boh. h^A^n, falco gryfalco, Linn. 
ptak wielko^ci kiiry , bardzo drapieiny. ZooL 277. bet 
®everfalf , ®Wfalf Po Ruiku krzeczot. CxacA, Pr. a, 
a44. Bialozory buyne. J3a/i. J. a 6. Bialozor kwili. ib. 
3,5 b. - BIALOZORY, a, e, do bidtozora nalei%cy , ®es 
perfalfen ? • BIALUCHA, y, i. pqapollte przezwisko 
krow albo kos biafych ( oA. Czarnucha ) , fill S^Htttf bet 

oeifen AA^^ obet ^iegetu Cn* Ad. 61 4. 

BIALY, a» e, BIALO adv. Bielazy, a, e, Com^. BieUj 
Comp. adv. Bieluczki y Bieluchny , Bielutki , Bieliiaienki 
Jntenf: - kolor ze wszyftkich nayia^nieyazy, {oppof, 
czarny), IDeif; Bah. et Slovac. hUr^, bil^, Ul, We, bf's 

lepfl} Sorab. u hltli^, Ume; Sorab. a. beli, bcwl; 

' Dal. biel, bio, bil} Rag. bio, bjelaj Bosn. bio, bjela , 
bjelo, bil, billa, billo *, Croat, beli, b6l , belo , Slavon. 
bili, bi6, bila, biloj Vind. biel; Car/i. bW, wf 1 5 -Ro^ 
fi^xhlH, ( cf. Ger/ra. faffl, iUidf , Lat. palleo , Gr. 
f>aXos, Herb, hxx bul s pallere, ob. blady, pfowy ). 
Bielsza nad ^nieg. HuU Ow. a 10. nad mleko. ib, Szaty 
. iegg ilafy si^ I4xi2|ce biate , iako inieg , iak^Ii nie mo^^e 
blechaiz na ziemi -vrybielii*. Budn, Marc. 9, 3, BjaTy 
vasi^z. Lib. Hor. i4. Kmazia Moikiewikiego bialym Ca- 

. jem nazy waiJl , to ieft , krdlem biatey Ruai , moie dia 
tego, ie obywatele paiiftw iego aukni i czapek biafych 
uzywai^. Gwag.' bn,^^ RoJf. et Ecct. e^Ae^lj, th\o- 
piiaeub, HeMOHftxby M'ipcji'iH neAOBt^iil) , Laik, Swie- 

cU, {oppj. Czeriiiec) em £aoe, ^tt fein W^xi^ ifl, 

ein Weif gcfleibetet. Krdl z pycerftwem daleko w Prua- 
siocK ma woyo( ; puftki zaaydziesz w Busi } biala cze« 
ladi i czor^ uboga pozoftafa. Birh. Chmiel. B. 3. 6. 
( swieccy ludzie z pospdldwa i mnichy ), Wrfna biafa , 
EccL sigviHSL ob. Jary, Jarz^cy. - Wino biale , toei^et 
SBeim Robi si? wino biafe z bia?ych iagod. N. Pam. 
ai, 3z4. Roinicy midday winem biafym. i czerwonym 
Bie czyni, ale walecznie fyka. Mon. yo, 36 1. - Biala 
m^ka , Bo?i. Uttia amnfil ( cf»- BoA. Slavon. obilii - zbo- 
ie) tOetM ^Utfi 9 @emmelmeb(* Ziarno ieby mlafo 
w sobie nieiak^ mj|cznoi^ ^wiei^ , niezbuczoiaf^ , ale 
I^al4 Crefc. aoi. Biaty chleb, pazeniczny, bulka, iem- 
la , aSeflbtOt iRo/r crHSenb. Smak nanny , iakoby 
iemty z miodem. 1. Leop Exod. 16, 3i. (biafy chleb. 
5 Leop.). Nie biaJy ehUh , ale ieroJa. Cn. i4t/.^o8. (nie 
kliem, ale'palk^; nie kiy, ale drewno ). Szkoda pan 
kialfgo chleba« Ry4. Ad. 62. (dobra ttUtyaazowi piotkaj 



.BIALY* 
dobra pau mucka). ^g. Bialy chleb, pfe^ biafa, ko-^ 

bietki, kialogldwki, ha^ SBeibetDotf, bie asefber. To uie 

ieft ku aiawle, kiedy wi^c wieid prawi, ie ai^ ten al- 
bo dw bialym chlebem bawi: Lqcxn. Zw. a 7. - Biala 
pled, bialy gmin, bialoglowy, kobiety, blK^ f<^lie ®e« 
f*le<btV ble aSetber. Wszyftkiey bialey ptci to atnzy, 
Naybrocey sluchad , indwid iak naydluiey. Pot. SyL 
4o5. P. JCch. Or I. 1, io4. Przyazly wazyflkie matron)-, 
panny i gmin biafy. Pot, Arg. ai3. Z blaiego reie^h'U 
potomftwo^ TV. Rozmowki niifdzy osobami bialemi. Mon. 
74, i4i. ( kobietami). - Choroba biala lub panie6lka. 
Krup. a, a75. bet tOeipe ^Up ib. 6, 1^9. ob. Biaioply- 
nienie. Krofty biale i;|trz^ce , niesztowice* Syr. 119. 
EccL C'Bji'&rL, 6'&\zaif cmpynb ; nposaaa , eitl leeu 
fet 9(n^f(blad- - Biale w oku, bialek oczny, batf SS^Ct^ 
fe till 9Cnge* Daremna r^czna firzelba , ktdra bialcgo 
W oku nieprzyiacielfkiera nie widai. Btrk. Chod, 54. ~ 
Morze biale, ba^ tuet^e ^eet* Hellespontem woda a mo- 
rza czamego do morza bialego, .Propontidis raeczonego , 
pfdem nvielkim idzie. Star. Dw. a. Podobniei^ Mdwi 
Turczyn; gonid ich bfdf od Dnieftru, ai do bial^y ich 
. wody Wialy. Birk, Chm. B, ^. - j. Bialy, czyily, oppo- 
fit: brudny, m\^ j teut/ vX^i ^VX1X%\,<^. Dano mi biale 
aiiknie. Teat. So, 33. Biala izba, {oppof. caarna izba) 
eine reine \^A^ (Stnbe* Tam nie zobaczyaz komindw 
w domach , ledwie u boiarzyna , albo kupca znaydzieaa 
bial% izbf z okienkami t a pieceai. .Boter. >6i« ( ob. 
Swietnik] - Budowanie, w ktdrera aam dziedzic imienia 
Hjk^ieszka, pan(ki albo bialy dom moie bydi awan. Mqcz. 

dvvor , ba# ^ecrenbi»«< t bet $erretibof» Aiiegorya nie^ 

winno/ci , bialy , niewiany , czyfty , nienotowany , ( ob, 
niepokalauyj Weip, teln, tttlftbulbig. Przy cbrzcie oblo- 
k^ ci$ w szat^ biatj^, ktora niewirinQ^<5 znaczy. Groch. 
W. 3oo. (06. chrz^anak). C9 ma bydi bialo, niechay- 
ie bfdzie bialo; a co ma bydi brudno, niechay bfdzie 
brudno, a zlego nigdy nie chwalii^, a dobrego nie ga-' 
ni(5. Rey Zw. 147. Swiat czamem biale nazy wa , a biale 
czarnym. Wad. Dan. praef. W czynieniu aprawiedliwosci 
potrzeba, iiby biale bialym zwano, a czame czarnym. 
Corn. Dz. 99. Biale za caame, a czame za biale prze- 
dawa(:, an6 f(bwar( Welf madden. Umial czame za bia- 
le, a biale aa czame udawad Otw. Ow., 444. ( Rag. 
prodavati aarno za bjdlo). > Caarne w biale obracai^, t. 
i. zle wdobre, Mqcz, - A bialo? bialo/ Caamol czaraol 
Pot. Jow, i45. Cn. Ad. 1. ait guis ^ aio : negat ^i* p 

nego. iveip? fd>neet9et$ ! ei^ nl^t bp<b/ SA^xit lt)%U 
fc^mau! (idU 01betiboftn itn S^mkty Acz w jednym 

mie^cie mieazkamy, bialy albo czarnyli ieile^, niewiem. 
Zygr. Pap. ai4. Czama krowa dale biale ml^ko, Vind. 
zherna krava , ima fai bilu mleku); nie ^ poaoru traeba 
a^ldzi^ o ludziacb; nie wszyAko co niepozbriie, ieft-nie- 

dobre; bie fc^marie Sinh ^tH glet^ioobl loeipe SRilcb; 
iirtbeile xA^t flet^ na<b bem ^eupettt. - Sprzecane przy- 

mioty: Sorab. i« ^atne UtO fcbmOH, bc(e tffo tOII^ tOtDtlf 
«E0 motele, ffc^ive afO Ui^^nt^ czarny iak lab^di, bia- 
ly iak wrona etc. • Karta biala » niezapiaana, ein WU 
f e^ , . nnbefcbrtebene^ a3(att Przynie^ mi wielki kaleu- 
darz} obaczemy na bial^y karcie, czj to tam ieft -wpi- 
sane. Teat. 39,136. Czarne na biafym, t. i. na papie- 
rze piamo, ®^mx^ 4uf SBlip/ f(^tiftli<^ ob. Cway. $. 



B r A L Y. 

Bkfy, o wfoaadky fitry, ©elf, WIT >f!l $«<treil, dftttf* 
Bbg mi^ bfdsie chciat mie<7 w awej obronie Do Iftt 6^^ 
dziwjch i do biat^y ftroni. Groch, W. 44o. Od pier- 
wssey mlodo^ , . ai do sw^y biaft^y flEroni i pdinify 
ftaroi^. 1^. 53a* Leszek' biaiy od wfo$6w prsezwany. 
Jfrom. 300. (cf. Bialokurowaty ). . - Ko6 bia?y, fiwy,- fi- 

won. eiit ^BM^^Wxtm^X, fin ect^fmmel. Biafy ko6, abo 

banUo dobiy, abo pies. Hipp, 8. Kto na biafym konin 

nie fiedftiaf, nie fiedzial na dobrym. Ryf^ Ad^ aS. Bia- 

ley fierci ko^ rsadko dobry ; wszakie ic^Ii p^d biatym 

wtoaem caamiaw^ fkor^ / ma , to iest przednie dobry. 

X.«L JCon, 5. $. Biafy dzie6, widny, iasny dzie6, iu£ 

aam dsie6, bft ^flTe llCiXt Za%. Miai dzien bie?y, cze- 

mn nie ogkidai, nim kupit? JClort, Wor. 66. Na loiku 

dnia bialego w puchu czeka. Brud» Oft, C, 7. *Bia{adnia 

( wbiaty dziefi l^tp ^ffettt %Ci%e) gwiazdy na oiebie» 

tak iak w nocy widsi, Syr, 543. Nie^tylko w nocy to 

ai^ daiele, ale tei i irz6d biafa (biaiego) dnia. Petr, 

EM. i53. To $4 neczy tak iasne, iako ^rzod biata dnia 

alo6ce. Jan. Lig. B, 4. b. Chmurka i irzod bia?a diiia 

•lo^ce lodziom zaafoni. Zarn, Pojk, aoo. Do biatego 

dnia, Vind. do bielegu dnu. - Vind. per fvietlen dnu s 

•m biafy dzieii \ Vind, bielodaniki : iawny ; Btfn. na bio 

dan s w jasny dzied ; Rag, bjelodan euidens , bjelod4noa 

€uid€ntia, - J. Biafe drzewo , iveif jj0l|. Pod *nazwi- 

Ikiem biafego drzewa rozumiei^ ai^ te wszyftkiii, ktore 

maiji rdsefi- nietylko . biafy , ale tti letki i rzadki, iako 

§4 lipa, tcypola, wierzbina, olazyna, i. t, d. Jak, Art. 

3. 1 5a. - 5« B'«^« >y^*» "^o//^ 6'BAaH pw6a. Boh, bclU 

ce , Shvac. WXc^f UXka f J^geHca; 5ora3. a. Meia/ 
Maja; C«^. We ®(ei^e, Croar. beika {Sorab, I. fjeflnis 

C^K^ Slavon. kefcga ; Corn, andf6ga,- Croat, pechenicza). 
feif powazechne wielu gattinkom ryb, osobliwie osci- 
ftyoi. Xluh. Zw. 3, 170. biolizna, |)^r !Sei$ftfd)/ ©petfes 
fff(. O^^. IBiantittg* - $. Biafe futro, od krd]ik((w, tDctf 
9el|»effr von lOdM kmxn^tn ob, Blela, Bielka - $. 
Biafa moneta , arebrua <St7(erge(6. Fienij|dze srebrne 
w poapolitym niywaniu biaf^ monet^ nazywamy. Xluk 
Xop. a, 174. Zfot:^ monetf nazywano czerwon^; mo- 
neta srebma biafey, a zdawkowa, czyli mieszana z mie- 
dsi^ caamcy otrzjrmafy nazwi/ka. Czack, Pr, 1, i65. 
$• BroA bicfa , wszel ka bro^ rf cziia , ktora nie potrze- 
bnie procbu, iako azpada, bagnet, pika, azabla. Tapr. 

W. 1, 469. hat Untergme^r, ^nrjgfrue^r. Wszeiki or^i 

ztui^cy do pchmfcia, albo do cifcia. Jak, Art. 3> a86. 
Dla kawaleryi biafa broA czyli ^zalbla left uiytecznSey- 
asa| od karabindw. Czack. Pr. i, 217. - $. W "war- 
caby graii^c : biafy n^ich , biafoikdrnik , auch^ bio- 

rt|cy, rill 6*tiefbrt, im ©amenfrfel. 7>. J. Biafa 

niedziela, pierwsza po Popieica , bcr tveif e ^Onntag / 
^tlMMvit, i/t a/6ir gfnannt. Niedziela biafa albo m^ki 
'^hSkWj. Groch. W. 65. Gil. Poft. 62 ; Croa. bela 

Bcdelya ; Shmc* btia ti'ebffa / i^rewobttd n'e6(f(a ( o^- 

Przewodnia ). i?tfg« zrjeetna , zVjeetnizza ( ob. Kwie- 

tiiia> siov. ffneirftiit nth itm^ 9?ebela. $• Biafy kmin 

ob. kmin , aninek. i^r. 448. Biafy korzeii ob. Ole^ 
inik. 

Fochoda. bielid^ bielid/o, dobieH^i nabieiic, nabiat^ 
aSieiu, pobielid ^ popieiicaf podbieli^^ podbiai, prxybie" 
H^y wybUUifi zabitli^; bUla, bielka p bUlar*^ bitl^ bie^ 



BIALY. - BIBLL 



!>• 



Hcay'hiHcay Bflica, b:eliczkowad ^ bielixna t biel/Ho , 
bielmok^ bielnik, Bie/Jk, biekiga^* bieluri, 
BIALYNIA, herb , podkowa z krzyiem , nad nim firzafa 
do gory lei^ca. Kurop. 3, 6. fitt SBappett. 
BIAMKA , BIANKA , BOANK A , 1 , i. robi aif s nle- 
^ka, migdafdw, galarety i roaofdw, lub s ryin saazone-- 
go , ktdry gotui^ w formach, Wieli Kuch* 397/ ^ef^ttlts 
ter 9leUfO(^» PrzynoazJ^ do iedzenia konfekty, pafty i 
biianki t^go irobionc z perfumami rozmaiterai. Star, /)#» 
44. Hiiank^ z mardypanem. Rey Zw. 26. Za (hrych Po- 
^ lakdw' nie znano na ftofach bogatych Co ieft pasztet , 
CO ciafto abo galaredy, Obiankach nie pytay, ani mar- 
cepanach, Chybaby na tresele. Opal. Sat. 32. Od bi- 
ianek niech pfac^ zbytkoweg<4 groazy 6. Lek. C. 3. Sko' 
ro bianki nabitey dofoiy azkatuty , Jeft i afawa 1 ho- 
nor. 'Por. Jow. iSj^l 
BIBERSZTEYN, herb, rog ieleni o czterecli afkadi, ze 

Sl:i<ka. Kurop, 3, 6. fin ®a)»))ett. 
BIBLIIA, ii, k. Croat, biblia, Slapon. biblia, Svetc pt- 
smo', Vind. biblie, svetu pismu; Sorab, \. MbUpll, ItOile 
U l^Viva^'i Sorab. 2. HMtja ; Boh, bible, biblj , Ecct. 
6m6aiH , z Greek-. /StfiXta s ksif gi ; u naa Pismo SwI^- 
te , kjif gi pisma boiego , afowo boie , pismo , ksSf gi 
flarego i nowego' zakonu. Kraf, Zb. 1,1 58* Biblii^ na 
Sfowiaiiiki ifzyk miaf przefoiyd S. Hieronym. Bieljk. 
Xr. 10. 5. Jron, Sprawiedliwe prawo, zaprawd^ daiw» 
ie go w biblii nie napisano ! Gorn, Dw. 266, . BIB LI Y- 
NY, a, e, Boh. MMCc!o» ^^'"^- bibeliki) * dfo biblii nk- 
lei^cy, mn^df^^lM t (Boh.miai pilny biblii czyteU 
nik, bibliarz, w rodz. £e6lk. Boh, blMarfa). •BIBLIOPO- 
liA, i , m. kupiec ksl^gami handlui^cy , ksif goprzedawca , 
kai^garz , bet md^WhUt, Cn. Th. BIBLIOTEKA^ i, i. 
BIBLIOTECZKA, i, i. zdrobn, u dawnych, libraria , 
ksi^inica, oba. Qerm. fine £ivera9; tbior ksi^g, ksi^gar- 
nia, ksifgi i gmacfa , ktory ie zawiera, Boh, HbHottfit/ 

fm^oivna; Sorab. \, fni^omna, ixiMimvAm, fniboto IW 

n^ancSd; Vind, Ibibliteka, bukvaliflie, hranva h'buquum; 
Carn. bukvalishe, buqvalikhe; Rag, knigainiza, kgnigo- 
ahranna , kgnifcniza ; DaL knyigobranna , knyigaonieza , 
Croat, knyifnicza, knifarnicza, knigamicza •, EccL khm- 
roBAaraxnnse , KHHroxpaHHmeABHMua , KHwroypaHH-r 
AHige, KHHroxpaHHAiHMiia ; Rojf, RHHronoxowHHisa, 

bic ©IWiot^ff, ble ©ii*etfammhiff8 , bet «u*etfMt. 6far 

-wna biblioteka w Aleksandryi. Gwag, 682. Btbiloteka 
Zafufkich w Warszawie. Go!. Wym, 90. Vol, l^eg, 8, 
976. S, Grodz. 2, 72. Biblioteczka , chod mata , aU 
wyboma. Mon. 64, 63o. M§4a tego zwali kronik^ abo 
bibliotek^ chodK^cj|. Birk, Gi,Ky 21. - $. Noai tytut bi- 
bliotek "wiele^dzief uczonych , osobliwie takich, ktdre 
eawieraii^ wyci^gi z wielu innych, tudziei loine piama, 

SBibliot^ef , a:iteJ pelebrtet emmlm^tn , ^eitf^rlftcn 

!!♦ f. ». ^e Chrc pisaf bibliotek^ pt)W32echn^ hiftory- 
canq. JCraf. Liji. 49. Biblioteka poetdw Polikich Tro- 
ca, WNiemieckJm ifzyku Szteyner wydawal w War- 
azawle dziennik pod tytufem 9o(nif(6f ^Blbliot^ff. BI-^ 
BLIOTECZNY, a, e, do biblioteki naleij|cy, iey fi? ty- 
cz^cy , ©Ibliotlfee « , SJlbliot^fef en ^ , Wnduaz bibliote- 
czny. BIBLIOTEKARZ, a, m, przcfoiony ufid biblio^ 
tek^, lawiadowca ksij^Mcy, kaii^nik, JBoA. bibtiotff AC ; 
Rag. knigamik, Jj^nigopomnik , i>a/. knigarnik^ Croat. 



. / 



96 



B 1 B O 5 Z. . B I C. 



XxugocKuvar, Koff, KHHToxpaHanieAS , bet S{i(lot(e« 

cair, ^luffejet elwt SBAt^etfammlttng. Aiiafta«yu«« bi- 

Miotekars. iSi. Dje^ 174. *$ s Bibliopola, kAi^goprse- 
dawca , ksif gars , bet IBucfttdnblet. BIBLIOTEKABKA , 
. 1, 4. ktora zawiaduie bibUotekii^ bie fBibfiotbccairinit. 
f IBUOTBKABSKI, a, le, tycs^cy fi$ bibliotekarza , ^BU 
WKMitiAx '-, n. p. bibliotekariki urs^d c BIBLIOTE- 

KjVRSTWO, a, 72. hai iBWiotbewdat. 

BIBOSZ, a, JR. s /ac, bibo) piianica, eui Sdufet, Sfin^ 
let f ^e^b^t. Przckl^ty ty biboss zapewne ua butelk; 
gdzle biegaszr Teat. 11, 6. Mon, 76,851* 
BIBULA, y, i. gatunek papieru wpiiai^cy w 6f wllgoci , 

. % Lac, " Vind. sbriflini, pijezhni paplr, Cam- fluspupyr 
iAnJir. %\itil^^Ut)\ Croat, diflovak ; Roff. nponycKHa* 
6yMara, ^9A EifcbpitpUt* Bibufy uiywamy w chemii do 
cedzenia. JCrumL 6o« 

BIC, bit, biie, cs^n, nitdokn. zbi^, ubid dokn. biiac czffttl. 

uderzad , fcblagen. > J9oA. bjtl^ bit, bt(, 1o\q\i biwam, bitoa^ 

104m ; Slov. Wt ', Rojl 6uin£ , 6HmH , 6'ik> , 6bK> ; 
Croa, biti , bitti , bi)em ; Bo/n, bitti , izbltti ; EccL 
6HnzxnB; Rag^ bitti; Dalm. bitti; Sorab. 1. bU) » fbtC) / 
bl9)n > Sorad, 1. bifcb / ^<*^^« 2>it] , bit , bijem ; Carn. by- 
ti » wyti , wyeoi , wyam , butam , watam ; Vind. tepfti , 
tepem, {por. deptad, t^pai: ) vdarlti , klati , kolem, ok-, 
lati, trefhita, butiti, bunkati, Boliflati , touzhi^ poherb^ 
ti , oahagata , telebiti , herbet lupiti ; ( cf. Lac. batuo ; 
. Fran, battre; Niem> b^ffim, IMCU, zk^d 9(mbO$ s ko^ 
wadto, c/l !Bdttr(; cf, Graec. fitrog e ictus, fiiriai s. 
bicz ; Croa. bat s miot Tatar, bji5 's hetman ). j. , ude- 
rzad kogo, cbtofiad; idfU^ttl, pr^gflm, Miiai aam bydi 
przy tym, kto cbce bid; a kto biie, bywa lei ubitym. 
Sitnon: Siei. 94. Kto chce kogo bid, mtiai sam przy 

tym bydi. Ry*. Ad. 2y. ( bet ©totf* f^t ^mp Sitben). 

W Moikwie ( wedJug przypowie^ci Polfkiey^] , kiedy ion 
mfiowie nie biis^ , to w nich w^troby gnii^. Gwagn. 
612. Gdy kogo bij4, czuie na ciele J na duszy swey. 
Ji'arnk. Xat. 61. Jakoby w ^cianf bito; bicia nie czuL 
SK Dz. 577. Na znal pokuty, bii:^ pierai awoie. Groch. 
W' 21 5. Biie a ptacze. Cn,*Ad* 4o8. {por. kurczy (if, 
a koie). Biy, pfacz, uciekay a iwiadcz. Ryf. Ad. 3. Gta- 
ascze a biie. Sk» Dz. 71. Bitemu pan doayd ^iy poka- 
aad. Ry9. Ad. 2. Frtdr. Ad. 44. Bli^ paa , io kiy w rf- 
. kn ni.ai%, nie ie winien. Pot. SyL .64. (cf. znaydzie 
kiy, kjto chce paa uderzyd). Bitemu milczed Icpiey. Cn. 
Ad^2^. Bfdzieaz bit, iak swifly Wit. Ryf. Ad. 2 {ob: 
"Wit). Czffto ociec mi^ biiaf. Teatr. 18 c, J2. Bid ko- 
go w gfbf , Rey Zw. 96. ( ob. policzkowad ). Syna do- 
brego nie bii^, ani go trzeba bid. Glicx, Wych. F. 6* 
Biy iedno, poczuied, Verberatus melior erih Cn. Ad. 
a5. (et Witb fld^ fd^oa befTetlt)* Kiedy komu wymawia- 
my zie poft^ pki , mdwieniy : znad ifsi niewiele wsi%! 
plag w azkolach , znad ie cif nie dobrze bito , znad iei 
nie czfilo pieniek xvycierat. Mon. 7$, i56. Jedeii bity, 
za fta niebitycb ilanie. So A. Kom. 1, 264. ( lepiey au- 
rowoid kaztalci mtodziana , nii pieazezota ; kara xedne«> 
go, prsyUad dziesi^tego^ Dwoch nie bitycb, dadi za 
groaz, CO bito. Jag. Gr. C. {ob. niiey: pieni^dze bid). 
Wieciei, czemn ) pieni^dze tak dobre bywai%, Temu, ie 
ie tei nie ile w menicy biiaij^. Jag. Gr^ C. - Bicie, 
Sorab. 2. H\^t^ Eccl^ ^'Uh ie y cxy nnie ^ bal Gcbtitgeit; 



B IC. 

Mcr/iM oif^, baly, kiie, plagi,, Me 6<bUgff {FceL.fRe-- 
H'ie aaxKauH , n^HHecniBO ). IHtfiniey , ktdczy pfacid 
nie mogli , biciem na ciele wjrpfacali. Sk. Dk, 1 86. - 
Jak gala^, tak bii^. Cn. Ad. 3oo. ( wta^ciwie o grze 
Wpitk^; = nie saczepiay, ob. Galid). - 6iii|, fiek^, Ici- 
nai%. ZegL Ad. i6. ( o krwawey bitwte ). Biy zabiy ! 
tiui, nie iatuy go! hasto przygraewaij|ce , podbudsai^- 

ce , b<tu 5u ! f(b(a0 tobt ! obne B^neix nnb @rbaraien. 
iBiy aabiy t rfbacz, ein &diia§tUht, ein QUufttf S<bU' 

^ft, lijtny to fotr, biy, aabiy. Zabf. Amf. 44. Biy 
zabiy na mnie. Cn. Ad. 2S. (gtowny nieprzyiaciei , rad- 

by mif w ?yice utopid, gefcbmotne ^elnbe, ftobtfelnbe ). 

Szlaclicic biy zabiy na pandw, Zab. i3, 199. Na biy za- 
biy fif wadait s ai do pi^ici, na gtowf , do z$ba, na 
^mierd , ai przyazTo do fadunkdw. O/f. Wyr. ( bU anf 
benitOb, bU M^^f&iut).- {Slavon. boj biti s bitw^ to- 
czyd, walczyd). §. Bid na kogo, na co, praeciw ko- 
mu, przeciw czemu, wfa^c. i prz€n£. godzid, nacierad, 

pewftawad ., ftuf elneti obet mtf etiM^ MfdjlAge s , lo^ 

(lutmett, lofteben. Biy biy na wilka, wolai^. Jahi. Ez, 
106. Rozlcazal iolnierzom, aby dawazy in8Z3ria pokoy,. 
przeciwko samemu tylko bili Achabowi. Z(U»i. Teft. 317. 
Driy zai^c, kiedy na6 z wierzcbu biie orzet, Gor, W* 
455. ( gwatteitt zvzucai2|c 6^ s powietrza i^derza ). So- 
' wa , gdy z goiazda wyleci , irszyscy na ^if ptacy biij^. 
Hk. Zyw4 236. Na cif biie pieUo, €zart, imierd. A'uL 
Her. 4o« Zewaz^d na tego biednego biie nieazcz^^cie. 
Teat. 48 6, lo. Seku Schidw ieft ta, na ktdrJi Turcy 
naywifcey bii% i za naybardzidy odftfpn^ mai^. J^iok. 
Turc. i58. Kanony aynodu na bt^y bii%. Sk. Dz. 248. 
Nie potwierdzai^ tego , ie^ii to prawda , ani tei na to 
bii^, iesii to faf az« Bat. Szk. 452. Drudzy na tak% ra- 
df bii^ , aliis adversantibus. Xrom. 445* Orzechowiki 
iak zaczi^t przeciw beziefiftwu bid , bi/knpi przerwali 
mu mowf. Boh. Tarn. 35. (et %t% baWtbet lo^ )• Za- 
zdrosd nie biie ieno na azczf ^cie , nbdztwa ona nie tknie. 
Birk. Zbar, B. 4 A, - Podobniei : Wolfd prz^ prawdzie 
prze/lad , chociai im nieco w brew biif . Gorn, Dw. 237. 
( w brew aif aprzeciwiam, getabe lU VtbetflteiteR). - J'o- 
dobniei : bid w jaki eel s zmierzad , dj|iyd do celu ia- 

kiego, wotauf btnatbeUett , binf^cnetii, b^taitf lo^leti, 

buranf 4U^ebftt* >Niech w ten eel bii^ wazyftkie my^li 
twoie. Pajl. F. i45. Nie w inazy eel jne prace i faty- 
gi b]i4, Tylko iebym azczfiliw% widzia} Sycylij|. Pot. 
Arg. 25g. $. Na bark bid ob. bark. .- $ Piorun biie , 

hit »U(fhabl fcbUgt ein , bet »K( fibrt berab. Ciche 

oprdcz wazelkich dunur pieruny bity , Bi}y m kapitoli- 
nin. Bardz. Luk. l4. Piornny bii% w ko^cielne gmachy. 
Groch. W* 556. Piorony aame z nieba bily. Jabi. Ez. 
loi. Na gdrze Synai w grzmocie i bicia piorondw po- 
dawat 'hdg Jzraelitom zakon. Ptafmod. 27. (ttlttet 2>0lls 
net ttnb iBHb ). Podobnui Wiatry bii^ , htt SSinb 
fcbUgt/ ftipt Dobre nam wiatry na okrfty do Cypru 
bity. Jabt Tei. 4o. Czyli palid afoiice, czy bid bfd4 
- atoty, Dla idy miloiri pdydf do roboty. Xarp. 7, 76. 
(bet (Regetl fttimt f^ttah)., ^ Siohce, promie^, blaflc bi- 
ie, odbiia fif , raai oczy, fcbUgt in bit Viigett^ (hrabit 

'In bie 9ingen« La&cuch ma na azyi , 1 ktoKgo arebrny 
i ztoty blaik biie. Groch. Wm 352. Mi^a]4c pogodny 
awym proaieiuem stotym Bil s nieba s gory w zbroi^ 

niesa- 



flic. 

Bienlryt]|. P.Kch. J, 163. Jannoi^ witlka bi!a od krtj^ 
ia iego brjrlantowego. Niemc. B, 7\ 16. Jaftne 8% lak 
iutneakt ; cie6 od utch biie na wiele pa 6ft w. ^cVA. JTax, 
06, J?. 4. - ZnddYo, pfomieA x t. d, biie s wybocba, 

dobjwa ai^, ^fTvorfitlageii, (ftvortrre^ett, wihte^en. Na 

aamyin wi«rzcba w Ikale irzddfo biie. P, A'c/i, J» 5yS» 
2«aiiiin tain gfow^, gdzie najwi^kazy adrdy biie, Otw. 
Ow» 454. lak a Etny wierscbu ogniRego biie ptonieft. 
Bardz, Luk* 74. - $. Bi^ co, bl^ w co, uderzyd w co» 

ftvM W^%tn, an ettta^ {f^agrn. Na snak pokuty bi- 

ii( piersi swoie. Groch. IV. 213* Brody afone morza 
na pot fi^ Toscinaiii, wiosfy bite ailnemi. Tward, IV/. 
121. Bii^ wi|tpliwe serce ftrachy i nadaieie. P.JCochan, 
OrL 1, i4. ( mf CS4 ). Uwaiaii^c graecby moie , 'Biif 
cif zko w piersi awoie. Groch. W» 385. Nie iatuy rf k^ 
csoU, biy w piersi. OrocA. IV. 4 18. fii^ w kotly. A/oit. 
Tixra 196. \^t ^Mfflt f[^Iageil. Wb^bny bid. P. Kochan, 

CrL 1, 198. Dwor. B. 4. Me Ktoiiintel fii^fageti, bieSroms 

aiff nlfm. W b^bny bito , a w trj|by miedaiane tr^- 
biono. ZbiL D, h, 2. Gdy sif pokaie ^wit, aaraa biiJ| 
na pobadkf . Jabt, Buk. M. 4 b. Bid we drawi , atu- 
kad, tTuc , «| hit SNte Wa^tn. Bid w dawon* aa- 
dawonid, bte0(oo'en aufd^bgrtl, Mntetl. Na gwalt ognio- 
wy bic w dawon byi awycaay. Tward, Vfi, 20. Dswo- 
nienie abo bicie we dswony. Twor*, Ok, E. 2. Bid"* 
w kiellazki , m bif OMffT ^btgeil , bff eUfCf IBfRtlls 
mettft^f en , anftefen. Oni za cif po imieixi tw^y pii4, 
A miafto dawon 6w, w kieliazki ci biiJi. Jabi, Ex, 4o. - 
Bid Tf k4 w r^k^ n. p. Bixj|c rf ki| w rf kf Doranta , nd- 
wi : Srowo ! Teat, 36 c, 99. et f^UgC ttttt fetncf S^ 
fat Me j^b M tC - Bid CO w becskf ob. iaaowad. - 

Bid o CO , in ttwai imfil^togett , gegen etwa^ fi^Iagen. Ty- 

gle tak twarde , ie o ftal bite ognie dawaly. Torz. Szk, 
85. Ja b^f bid dtoA moif o dtofi moif. Budn. Execfu 

21, 22. Nog% o nogf bid, mit ben iSitfen anfanmien 

fl^Ugen* Rse^icy bili noiami o koici wotowe. Gax, 
fiar, 3, 75. Na c6 gfow^ bid o ^cian^ ! Pitch, Stn, i66* 
( ZBuru g!ow4 ^^^ praebiie ). - ' j. Bid , pobid , gromid , 
rwycifiyd, pokonywad, f((Ugen, (Htegeu. Boie aa twol^ 
pomoc4 krol biie uieprzyiaciela awego. J, JCoch, Pf. 27. 
Pokismy nie byli liidimi tak nii|dremi, aawaze^my biiali 
ywe nieprzyiaciele. Tward, W. D* 2, i55. (m^dry prae- 
dyapntowat , ale gfupi pobit ). Nieprzyiaciofy awoie bi-» 
iat. Star. Dw. 55. - Podobniti w grze, htffn ^pUU fc^Us 
gen , fiec^en* W chapance bita tuze pancerola ; w lorn- 
brze hii^ 14 daiewi^tki. Zab, i4, 564. Moral, Co mi( 
iiiewinQ4 aa przygoda biie ! Bardx. Tr, 4o. (gnfbi^ tlo- 

csy, bftten, nirt)erbhi<fen ). - $-• Bid na kogo, w ko- 

gO| s mocno go poruszad, raiid, fixjcx, 1 moral, (tAtf 

nfioren, ftarf brmegen, ^efrig «nf«ffen, ftberfalfen, ans 

gteffen. W cafc^ Jtak^ cif ikie bii^ trwogi. Bardx. Tr, 
320. Jaka troflcliwo^d i trwoga aacanie bid utt cztowie- 
^^t S^J bfdaie mvaiata dn«za a ciaYa wycbodzid. Mon. 
6S» 289. Liedwie zamykaaz ocay powjekami Bity w ser- 
c« przykremi my^lami. P, JKchn, OrU i, 221. I>fby sif 
rozpadai^, ftracb biie na gate. Bardx, Tr, 5y5, Strach 
na mi^ bile, nie wiem» gdzie iata kiefui^. ib, 355* HrbJI*- 
J^auk, -C. 4. W mtodym wieku , cokolwiek na zmjif 
biie, gf^bokie iak na woiku czyni wyryoie. Zab. 12> 48. 

ietnoi£ W'ociy biie, ub4stwo wsroku nie pod^ga. 

Tom. L 



B 1 C. 



97 



Ttat, 1 e, 66. Wdzi^ki twoie bii^ w ocfy. i3. 7, 701 
W betmaaa nsay bify nieprzyiacielfkie te praygotowania 
do woyny. Tw€trd, Vfi, 261. (doazfy go i wzruszyiy). - 
(.'Poty na mif bii^ % pot mi «i^ mocno dobywa, bet 
Gi^Weif brf<6t l^eftig ang. Ledwiem daii nie nmarf, tak 
na mif poty biiy. Zab, 16, 362. Smiertelny pot na mif 
biie, od ialu umieram. Mul, Her„ 90. Dri( paia, ognie 
na mnxe bii^. Ttat, b6 c, 77. {ob, Ogie6) - PodobnUi 
aify nfr kogo "bxi^, wfa^nie podlug ayftematu Browna , 
s cbyteczn^y aify zaafabn^d , ong ^bergtof et St^ft ( m^ 

tem SBremeifd^en @9f^eni ? ) erfranf en, inbem bag %t* 

Wit lU WaOeab nirb. Nie widz:8zie, fe aiiy na Jeymo^d 
bii^ (^pordwn : iyta ) , ie to z atabo^ci takowe ruxuiefi- 

cei Perx. LeA, 10. (bal ®e6Iilt ifl ut fffiaffttng). Podobn^ 

Stabo^ci bii^ jua mnie, kicdy widzf umariego. Teat. 53, 
42. - $. Ttunek do gtowy biie, eitt ®ett4nf fteigt tit ben 
Kopf. Zdrowe wina aifc, ktdre do gtowy nie biis^, ale 
w io^dku fif aoftai^. Haur, Sk, 5io. <- Podobn, Sol lo- 
tna aalmiakowa mocno w noa biie. JCrumi, 346. Jig. 
Diabelnie ich to w noa biie, gdy mi^ wida^ wcbodz4- 
cego. Teat, 24, x43. Cxart, (eg f%t fatten itt bie 9)as 
fe). - PuU biie,"8erce biie, bet fttl^'^Udt; W i>et| 
flC^Mgt, ffopft* Ot wniey pula ieazcae biie. Pajl, P. 222. 
Gdy w naa aerce pifdatfy lab wolniey nad zwyczay bi- 
ie, wtenczaa ty}ko czniemy, ie biie. Bog, Do^. J, i65. 
Serce mix biie, a warok rozpalony. Zab. i3, 23. Hawdx, 
Strudaondy niebodze biie aerce. Bardz. Luk. 77. Scr« 
ce moie ^ciinione iui prawie bid we mnie przeftaie. 
Toat, 49. 11 4. Boguti, Dla ciebie ieidynie iyi^ » dla 
ciebie me aerce biie. Teat, 55 a, 4ft Podobniei ptuca 
bii4 , ally bii^ » gwaftownie a^ poruazone , bf e £ntlge 

otbeieeit, bag AebUt wafft vZmdio^ci i piuca bii^ i ro- 

bi4 bokami konie. Bardx, Luk, 70. J^zyki a upragnie- 
nia cate wywieaify, Tobn^ cbarkawo, bii^ w nick bes 
praeftanku axty. ib, (porown: iyfa). - §, Zeear, godzi-» 
na biie 9 Vind. Vura biie, kole, bie Uf^Xe , bte StttUbe 
ftbMgt. Ktedy pi^ta w noc bid miafa, min^i tf gor^. 
P,'Kchcui. Or I, 1, 23 1. - Bid gdr^ 5 unaaaad avQ g6mie» 

gorno gadad, l^iM^trabettb fpre<ben, (Voljiren* Nowy ten 

doktorVaayftko gor^ biie. Bach. Epikt, 2 a. *- Prxeci' 
whie. : bid czolem , kolanem , na znak uazanowania , 
klaniad aif do aiemi , do nog upadjid , atad aif pod 

ftopy , {ob, czotebitno^d) , ft<^ tief Wtiengett, feltie *niee 
vot einem Itengen^ vet jemabben attf fein tHtigeftt^t fah 

len , tief vete^cen* Do aamey prawie ziemi scliylii gJo- 
wf , Nizko hil czotem , niili pocz^i mowf . P» JCchan, 
Jer. 44. Ukai 6f a pieni^dzmi , bf d^d bid czolem. Bief, 
C, 1. On tak mniema, ie iako przed a?otym bafwanem, 
Kaidy mu calek ^mierttiny Winien bid kolanem. Nar, 
Dt, 3, 109. Btfa caolem pocblebna zgraia fortunie) nie 
oaobie. Nar, lift. 7, 193. Satyra w aaczegcSIno^ci niko- 
mu nie faie, Qotem biie oaobom, gani obyczaie. JVar» 
Dzi 3, 11 5. OpuszcXa sif tei sto^o bic* n. p. Czofem 
Mifoid Waaaey RoiTyifkie Kniehynie, Czolem panienki 
Lackie, czolem wam bogiiiie (t. i, biif ]. Zimor, Siel, 32. 
Jnacxey: Frzea cale ,iycie Ibem fi§ biieray, ani dla 
tego oflrdinigy fhipamy. Pilch, San, HJi, 4, 44. ( ude* 
raamy if w ^owf ). - J. Bid bokami , gwaltowiiie ru- 
aaad bokami*, robid bokakni, drgac, (0 koniach), DOn bcn 

fpfMen, wit ben flonfen. Wagen, ^ftig .We edren 

i3 



9S 



B I e. 



ttWt^ttt* Zapalenie 'wnftrsne posnase^ kiecly koh y act 
cicho ftola^c, biie bokaxni czfflo. Hipp. iii. (o6» di^a- 
v.\e, ^EiS^9 prsechai^nienie ). - $. Dalsze xnacxgnia 
transitive X olcy bi^ s wybiiad, wjci(ka«J, wjrpraaowy- 
wad, prtaowad, D<(|1 f<^Ugen* Pallas wymysUIa ptotno 
tkad, oley bid. A'e/. ^fi'. 8 3. - Bid pi^ni^dse ®e(b 
^xi^/t^r ®^^^ f^kgetl/ Kincf. denar delati , kuwati, vda- 
T)ati , penesati , denaritl ; Rojf, HeKaHHOU MOHemy. 
Zeby fi^ uwolnid od uflawicinego waienia kr^azc^w , 
wynalesiono bite srebro, t. i. mai^ce na sobie znak ia- 
ki , herb ab'o osob^ , i napisy ukaziii^ce , wiele kt<(ra 
sztuka fraiy, Petr. Pol. 33. (geprdgW SUbft). Zgrzy- 
tvny Kolonfkiey czydego srebra bii^ 8o. ziotych Pol- 
Ikich. £f#A. Miern. a, 87. Gdy srebra nie ftato, ka- 
zat krol groaie bid z miedzi. Petr. Ek. 5y* Dwoch gtu« 
pick nie bitycb , dadjH za grosz , co go bito. Jag. Qr. c. 
(ob. wyiey )• SUoto bid na monetf. Urxfd^ 395» ®o{b 
|n ®elb< pcigetl, Ob« W^^tU, Chcrubiny ze zIoU bi- 
tego. W. Ex. 37, 7. nor. zkowanego, nieodlewane , ani 
d?te, von gefftlagenem ®olbe. - TaUr bity, caly, cal- 
kowity, Die w moncoie, eill t^Mn Kalff. Sorah. a. 
t»«tbl, W4tOfl tolar; ilo>7^ e^HWOKl). Pi^ddzieai^t h\* 
tych talardw. Ja^^ £z. aoa. Wezykatorynm tak wiel- 
kie, iak talar bity. Krup. V. SgS* ( ob. w talarki pokra- 
iad). Opus*€za sif i sfowo talar , n. p. dalem la to dzie- 
•If d bitych ( t. i. talarow ). - $• Kaif gi bid ob. druko- 
wad, wybiiad, wyclikad, SAd^er brtltfeil. Bite ksiegi , 
drukowane. Cn. Th. 33. - $. Pale bid , af upy bid : wbi- 

iad , Rof. fSKin& caaa , ffa^fe tlvtfd^h^en , fUtrants 

tnedi. Pale bid w rzekach na tamy i mofVy. SoL Arch. 
47. Stupy w rz^kf wbitat, nie iako owo prollo pale 
bii%, ale pochyto. Warg. Cex. 81. - §. Bid rowy, do- 
ty t kopad, wykopywad, Atjbfn ttnb ®tubeti gtabfti ^ 

®t4bf n fA^f f n> Gornicy , nim do rudy przyyd% , dot bid 
inuaz%$ zaczym gdy dot bii^, ze ikarbu im oaobno pta- 
cj(. Ofi ZtU 48. Bicie rowdw dla oauszenia f%k» A. Zam. 
176. Czffto gornicy porsucai^ dawny dot, a Vn\ no- 
wy. Of. Rud. 4i. - §• Drogf bid, torowad, fine ^tX^^ 

it f<^(adeti , eine Sb<tu9ee mac^en , einen ffieg babneti. 

Puscit (if bitj( drogs^. Bard*. Tr. 558. Sdeazkami, nie 
go^ciftcem bitym fi^ pulcit. P. Xchap-. Orl, 1, 10 5. 
Latwo poty nie bt^dzid , pdki ^ bitego pilnuie torn.'. 
Mon. 76, 667. •* fig. Chlubny, ie wszyftko umie i prze- 
nika, A aam^na bit^y drodze (if potyka, ZaA. t4, 284. - 
Poet. Droga ta, z dawnych lat diadem niebita cztowie- 
ctym. P. X chart. J. 2Sg. (niedeptaaa nog]( ludzk^ , ntts 
bettrteit). <- $• Bid'«>ydto, bid rzei, ^U^tm ^it^, f(^(a^ 
tttt ) Vind. klati , pobit , aaklat ( o owcach , cielf tach 
Vind, daTiti , dolvaeti ) *, Corn* kUti , kAlem ( ob, klud , 
kolf^; RoJf. KOAbHymB, KOxona, KaAUeamB, -ftoxio; 
EccL saRaxaio, 40icoxaK>. Bid na rzei, zarzezad^ mac^ 
tare. Volckm. 5i3. Beftye w towiech dolUne oa ofiarf 
bii^. Warg. Cez. i58. Oddat [ohtopca do rzefnika, gdzie 
naywifcey b'ydta biiano. Rey Zw, 6. Bid rzei, neini- 

kiem bydi, ^i @((U<^tff * obet fietfcbctlMn^wet! tttU 

bfn / fCbU(btftt ; EccL M«cHi(vain& ( ob. mi^ao )• Bicie 
bydta, rzei, bad ®db(<t<^tetl , Vind. kolina ; Corn, klan- 
je , Ecct. KOxkniBa , RoJf. y(i6a ( ydo'sHUit CKOOib , 
bydto na raef , iatkowe, ®<^(|Ubtoie^)- Podobniei swiers 
%id, saTbrzelad na polowanin, SBUb tibUM, fBUb fiffiCa 



BI€. - BICZ. 

feV* Mieciyalaw chciat^ by nie wolno byto szlachcie , 
tylko iemn aamemu, zwierz bid. Biel. Xr. lOOw - j. Bid, 
ftrzelady Vind, ogajati, ognjvati, Arielati, fc^ie^tt, feUs 
ftll* Za panow awych zdrowie czary petni^c spore , 
s dziat biiii. Tward. V\fi. i48. Grzmiat z ochoty Kar- 
patiia , kamtenie mowUy, z dziat pi^kne wiktorye na 
^wiat wszytek bili. Tward. Mifc. 5o. Bicie, bOd @4tes 
fen/ ^ai Jenmr, HOjflC aaAftaa. Te Deum przy blciu 
z armat. Gax. Nor. 1, i49« U/lawne bicie przez pi^d ^ 
dni mury popaowato. UJirx, Kr. 5, iS3. Bid do mia- 

fta, do muru, w mnry, eine Cubt tt. f. m. iefc^tepen. 

Zaprowadzili na aza^ce dziata, i zaraz do miafta bid 
zaczf li ; trwato to ftrzelanie przez dni kilka. Boh, Zam. 
laQ. Z ogromnycb bateryy bii^ w mury nieporuszone. 
Tward. Wt. 1 60. - $. Jnacxey ibrzelba biie^ s nieaie « 

b«l 6<(ief generic tt4gt ( eine gewiffe ®elte )• Piftolety 

nigdy tak daleko nie bii4, iak roaznice. Rog. Do*. 3, 
a55. - BIC aif , Recipr^ (tt^ WW^r <> dwoch: wzaje- 
mnie ai^ z sob^ bid, walczyd z aob^, ft(^ mit elMnbeC 
f^IOgeil, (enim fl^(ageti; Vind. biti se, boi derahati ; 
Eccl. opyiKe6dpcniBOBainM ( o3. Or^i). Jui fi^ bii^* 
a fatum smierci aieie. Tward. Vft. i38. Oycowie naai 
w polach fif biiali , iako drudzy Spartanie. Star. Vat. 
C. 4 b^ (walczyt). Ma patasz, kopii%, (bzelbf, prochy 
a wazyftko , cz^m fif ieno biis^. ib. D. 5 b. ( WDtuU mAtt 
W f<bMgt| JWeg Mtt, woiui4, woynf prowadz^). Je- 
dni pii^, drudzy fif bii^. Haur. Sk. i56. Bid ii$ z kina 

na azpady , (t<( mit ifmanben anf ben Degen f^lagen ; 

bid fif z kim na piftolety s ftrzelac fi^ z kirn , ftcb ilttf 

^ifbolen f^lagen, fi<b mit jemanben betnmfi^ief en (06. Po- 

iedynkowac). $• Bid fi^ , bid fiebie aamego (ob: pod Bid. 
BICIB, ia, /z. rzeczownik z czaaownika zrobiony, ana- 
i%cy wszyftkie zaaczenia tegoi; zatem zobacz rozmaite 
zuaczenia atowa Bid« 

BICZ, a, m. BICZYK, a, m. xdrbn. narzf dzi6 bicia , pr^t 
t nawi^k^i dla imigania ; Rag. et Bofn. bic } Croat. 
bich, SUtPon. kangyia} Boh. et Slot^. bii, biclf , ptdf^ 
lac, bnbfp; R^ff» 6h9B, Harauaa, i^Hymb, nx^mh ^ 
norOHl<AKa> EccLeaxo-, Sorab. i. pai^t^a, f^ttb; Sorab. 

a. peitfcba, pttf(ba, ffc^nb, ^«r. bie ^ti^e, Hi Veitf<^« 
<ben, 9}iebetr4<(^r. ^ittfd^t , Suec. ^i^ta, Angi. piz- 

lie, Grae. . fftr^a^ fit99at \ Carn. Wyt , udriza,,aaj- 
ihlar aht^rka ; Vind. pletnifa , jishla , gaishla , ieshu ). 
Bicae ftirmanikie , gu^rmann^peitfc^ett , krfcona bywai^ 
z mtod^y dfbiny. Xluk Ro//. a, i58. Musi isd, gdy go 
a tytu biczem poganiai^. Pafxh. Dx. 58. Furye biczami 
sa iwiat ich gdzie zadrasz^. Twar. Wi. ^7. Uplottszy 
bics I poWrozkd w , wygnat ick. SA. Dx. 1 4. - PrxytL Sta* 
ry furmaii rad atyszy, kiedy kto biczem trzafka. Rjf. 
Ad. 64. Wzi^te^ konie , wei i bicz. Qn. Ad.' laag. 
(wzi%te^ pienii^dze, wei i worek). Coty iak bica. Teat^ 
5o, 6. (iak paiec, bizun, iak Turecki ^wifty, iak der* 
visa). Z piaiku bicz kr^cid. Kopcx. Or. 3, p. 90. (a ni* 
caego chcied coi zrobid )• Zabt, Fire. \\. Pot. \Pocz* 
444. ®<b(ifret in ble £ttft baiten, chateaux en Eapagne). 
Nie b^ie a gdwna bicz. Ryf, Ad. 45« - Z bicza s a r(- 
kawa, za amyczy, zkopyta, od razu, na^chmiafl, iak 
I procy wyftrzelit, z trzaikiem, ex nuncp f!^t>xnftttU^ 

flng^/ HxM nnb %aU, «ttf bet ®te8e, and. bem 6tegs 

rrifr, iMt bem Vetmel gefcl^irtdt. Zaraa^ by a bicaa, se 



B I C Z. 

dwn ledno uczyni! sfowo. Corn. Dx, i6i. Ona mti od- 
powiedziaia, iako s bicza. Pot. Syl. 491. Na wszydko, 
iak a bicaa racye dawali. Wad. Dan. a 6. - $. Bice, «4icie, 

bat, cMofta, kue,^eitf4f, !peitf*ettMrtc, $lcbe, ed>r4ge. 

Zaswe nsfugi , miaft pfaty, odbierai^ bicze i maczugi. 
MuL Her, 349. Pod bicaem fif przynnal. O^ H'>t. 
(chfoftany). - J. Trz9noin. bicz, narzfdzie kary, doku- 

czai^icego co , plaga, efnf ®eiM/ ©ttafe, ^(age. Zpo- 

iDifdzj trzech biczdw , czyll ialbrument6w kary , ktd- 
rych bdg zaiywa na cbfoftf narodow , Dawid obraf po- 
tvietrze. Mon, 70, 746. O Sakie ludzi prze^ladui^ bi- 
cze , Gfdd , woyna , poiar , pawalo^^ , choroby. Zab* 
16, 375. Chora y ikoro fif dotkn^a szaty Jezusowey , 
uzdrowiona zoftafa od bicza. Budn. Marc, ^) ^9* ( ^^ 
ehoroby swoiey. SibL Gd. ) Domowe zawieruchy, czy 
nie byiyi karz^cym nieprawotfci biczykiem ! Pfaimod. 
45. Woyna, ieft to bicz boiy. Jabl, Tel, i45. Wo- 
iownik ie(k biczem bo^ym. Teat. 52, 10. Ohodkiewicza 
Sudermani boiym znali biczem. Pot, Pocz, 620. Toty- 
la Grckom biczem by{ srogim. ^Sk. J)x, 537. Attyla bi- 
czem boiym nazywany. Sk, Zyw, 1, 334. Lat, Kom. 
/>. 4. On by{ azczegdinym na pogany biczem. Jabl, 
Buks B. 5 6. Nayflraszliwszy bica pola , grad. W(g» Mar. 
5, HI*. O takoi cifiki bicz zfego aumnienia ! Morxt* 
307. - Dadi bicz na siebie , spoadb przeciw sobie , 

hm anbrrn Me ^f en gedett f{(( fetbft {n tie i>anb ges 

^f tl. ( Vind. je fam febi rokau safhivau ; Naifkaka buk- 
ra k* fvojemu konzii topar da ). Chc% od nas zaflawni- 
kow, sprawa nicwolnicza , Bra<5 od nich gofe sfowa, a 
na fi? dadi bipza. Pot. Arg. 344. Odebrawazy lifty od 
niegOy'krol fif ^mia( lego prcfftocie, ie sam na fi$ ta- 
ki« biczykj nosif. Boh.Ojf.i^ 3o3. - J. Bicz, gra pro- 
ftycb ludzi w karty , rfn ^tmt\nti ^artewfrieL Trzeba 
&Tz^tnyin ftaraniem, gdy pora uiycza , Probowad r6- 
inych losdw i w ruaa i w bicza. JCraf. Sat, io5. BI- 
CZ AK, a, m. gatunek noidw, eftie Sfrt Weffet. Co da- 
wniey n6i , to teraz biczak. Dwor: H, BICZOWAC , 
« owat, - nie, czynn, nieiloh. biczem cbYoftad , Boh. 
et Siovac. McOIDAti, Mcttgt, ^Uotvawaitt , Croat, bichu- 
▼ati^ bichujeyati. Da7, bichevali. Bag, biccevatti ; Vind. 
ieshlati , gaiahlati , tepAi , Slavon. fhibati ; Sorab. !• 

frfaib^ioac)/ fjnbupu; Sorab, 3. pttfc^mafd^i Boff. 6u- 

HeBaml, {Lat, pifare , Crae. 7tieiv\ Hebr, f^*? pctza 
wulnerauit ). Ger, Jjeitf^ett , twtt ha ^fiffd^ ftlOgeil / 
Me %e\t^dit gebet). W bd;Snicach bfd^ waa biczowad. 
Stii, Math. 10, (nor. chJoftac;*) Biczowat go ai do si- 
Boici. Sk. Dx, 'J22, Rany z biczowania. SA. Dx. 634« 
BICZOWMIK, a, m. Croat, bichevnik , bicburavecz 5 
Bag^ biecemik , Ecct. 611M0BHM11I) , Sorab* i* fiubo* 
mif; Vind. jesbelnik, Jiahlar, jishlayez; Corn, gajlhlar, 

Boh. mrffac , Ger, ber ^dtfd^er , ©elfler , ®eifretttit= 

hft,%la^tUM* Sekta biczownikdw, ktdrzy chodzili rozpif- 
iciwazy asaty po paa, bii^c fi^ w plecy okrutnie bicz- 
mi abo miotiami. BielJCr, 193. .$. Kapnicy, co w 01%- 
f n poftu poapolicie w P]4tki > ubrani w kapy , po ko- 
idotach fif biczowali, biczownicy. OJT. Wyr. BICZO- 
WY, a, e, tyczj|cy /if bicza, ^eltfc^eil = Bojf. nxe- 
mBUK, Biczowe rany. SA. Dx. 793. Biczowe pokuty 
po ko^cjofach nakazano. Tward. W/, 95. •BICZYC za 
fsym f cxyn. wdoJt. pf dzi^ , inacba€ sa csym , ^ntet (^f 



BIDYBL - BIB. 



99 



i4gen , "itAd^ff |eR« Widziarem , iak dziju pUL l^zyt za 
gotfbiami. Bratk, Q. 3 b. BICZYK xdrobn: oh. Bicz 
BICZYSKO, a, n. Boh. Mcfffte; Feci. 6i»iHAHO, KHy- 
moBRise; BoJT. KHyniK^e, Sorab 1. ff(6tl|ifc^0 ; Cam. 
gajihl^n^k, : 1., r^koie^d biesa. Dudz. 33. bet^flfs 

fc^enftieL 2. , ladaco bics , fine ((^U<^re iinfinnlu^e 
^eitfc^e. 

Pocbodzi^dych od bU dalszy ei^g: biitik , biianka , 
boy y boiowa/, woiowad, woynd etc, bitwa, bitny, b^ 
tnoiSy dobUt dobliae y nabU, nabdy , obi/, odbid, po» 
bU, podbid, przebic, prxybid, roxbid, rozbcy, roxboynik, 
roxboyjlwo , ubic , wbic, wybid , xblc, xboy, xboyca, zbby- 
Jiwo , zubic , zaboy, xabbyjlwo, xaboyca, wxbid, wxbiiad. 

^BIDYBIDYBOM , odgtos bfbna, taratan taratantara , bet 
ttOtt be# ItWmmelWilg^. W bfbnybidybidybom gioino 
bid zaczfto. Xmit. Spit. B. 4 b. 

BIBCZ, a , nt. miafio , niegdyi ftolica powiatn 'awego , eisie 
^abt In OaQicietU Kromer rodem z Biecza. Petr* Et. 
307 Dyke, G, 1, 68. BIECKI adj. 

BIEBA , y, z. biada, n^dza , (Ian cierpienia, Bag. bjeda, 
bjednos; Bofn. bida, fgialloft; Boh. Slov. Mba, fUifOf^/ 
nereft , (Itajl , Croat, bida : Bojf. O'feAa , oaaHHcmao 
{pordwn. Grae. /S/a), Vind. iiva, nuja, tbeshava, pe- 
tti eba , sila , terdoba , preg6n , nadluga ; Carn. rf ra , na- 
dl^ga, nadloHinoft; Sorab. 1. bnbetlflWO; Ger. bU 9^0t^f 

M &tnh, b«# Engeniad^ ^ Sttn^, fBefben, Jna l%dzie, 

i na morzu , Wsz^ dzie bieda , mdy Grzegorzu. I^raJ. 
HJl. 166. Zewsz^d na uboztwo bieda. Fatib, Dis. u. 
Bieda uczy rozumu. Bardx. Luk. 62. Sztuk*^ w biedzie 
nie ftawa. Bardx^ Tr, 364. Co za bieda z tym czfowie- 
kiem ! Boh. Kom. 1, 3i. (nie wiedzted co s nim robi^). 
Co to za bieda mie^ ionf ! Teat, 53 cf, 98. Co sa bie- 
df mam ksztatcid twoif proftotf. PaJk.'F. io5. Na mo- 
if biedf poznalem Wacpana. Teat> 48, 73. ( na moie 
nieazczf icie , jn tlteinem ttngUife). ^edna bieda nie do- 
kucza , aama nie przychodzi « 'ti bteibt tlitftt be9 eitteitt 
^te«|e, e* fOttimt n^ twebr bap. Nie dokuczy icdna bie- 
da cztekti , ai fif 'wielc ikupi« Teat. 34 b, 70. ( 9iovac. 

jabna )>fota fama n'ett/ , gebna taba bnt^ l^n/ ; gebna 

tieWOla ttino^O lnt(^ <>rinafi ). Dopiera bieda z iedncgo 
boku. Mon, fk, i3." ( ieazcze nie koniec). Biedf ku- 
czyt, pYata<5, wyTzt^dzad przykro^d, eittem 9)0t^ tliac^ett, 
ifcm Sttfe(ett* Biedny azyper, kiedy mu diabli biedy ku- 
czyli. Of. Str, Biedf klepad , biedf cierpied , w «- 
bdztwie , W nfdfcy iy<5, Vind. ftradati , potrebuvati j 
Eccl. axocinpaAaniR , BoJf, KOAomHitt&cH, ^CoKecmBO- 

BamB , gijotl) lelbeji', eiti etenbed 2ebeit fftbww* ^^^ ^ 

iycie ci pano-wie prowadz^; a my biedf klepad muai- 
my. Teat, 8, 59, KlcpanSe biedy, ^cc/. Mcecm'oaonpe- 
CiiiBaHlfe. - 5. Niech cif bieda weimie! Teat. 34 b, 18. 
(nieazczf icie , licho , kaduk , kaci ). - 3. , bieda o dwdch 
kofach, tafadayka, telega;' Carn. taliga, Bofn. tagligbe. 
Crbat. dvojkolnicza , eft! JWeptdbtiget ' .tOTtef!, BIE- 
DAK, BIEDNIK, a, m. BIEDACZEK, czka, m. xdrobn. 
BIEDASZEK, azka, m, zdrbn. nfdznik, biedny c«|o- • 
wiek , biedf klepi^cy , chudzina , Boh, btbaf , Mbtltf f 
BoJf. erfeAHHRl); {BoJf, ^%;^HVLKb 5 kalekaj el^AHwra, 
6l)4HAtiiKa chudy pacbotek ; Croat, bedak s Wazen , 
dureA ); Cam, rev^sh, revnrt j eitl ^Unhtt , %XXatt f 
hiX iti 9fCtb ift* Co z auplikami cbodz/^ do cieUie. wapo- 

i3 * * 



100 



BIEDA. - BIEDO. 



ma gay biedakdw^ IVan. Dad* io5. Lepie]^y m^drym 
bydi » cho^ ubogim , mi gtupim a bogatym w ikarbie 
drogim» c rosumem /wszyftko maszt on ULWSse n^dznik, 
iebrak i biednik. StryUL Gon. F. 5. Co my sa biedacy, 
CO to naa kosstuie idrowia , ktopotu i pracy. PrxyB, 
Ad. i56. $. Zaiuiqn: nieborak, nieboraczek , ter OiXWt 
S^tOf^f* 'n^csey bytby dotl^d biedacsek bea noaa. Teat. 
45 c, io8. BiedakQi Vind, ti ne(reahoa kuft! *$. Za- 
gtai%6 im rycHo o biedaaaku tony Dzisieyss^o baran- 
ka optakane (Irony* Pot, Zac. i33. ndtf iafoan^^ da- 

mf» eitt SommerUrb, jtladelleb, tren. BIEDACTWO, 

BIEDASTWG, a, n. ilo^^ erBAcoxBie, e'bAcnfto , mi- 
ierya , . n^daa , biedny (Un iycia , fin f (cnbe^ teUtU 
Tsat. 35 6, 3i. - $. Ptrfonif. biedak , biedni ludaie , 

bte ^men , QUnhtn , tttigCMlu^f n , hai Slnmt^. Bleda- 

ftwo , iak nam (if mifoaiernie prosito. Ttfat. 53 6, a5. 
BI£D ACZ&A , i , i. BIEDNICA , y, i. kobieta biedna , 
nfdanicaka, nieboga, nieboracska, Boh. 'blbxActf Gen 

fine %v0xtf etenbe, ttndlAtfli^e. BI£DNIEC, - iat, - 

ieie, Neutr. niedok. , Zbiednie^ doL biednym fif fta- 
wa^, miaernie^, Boh, (jbnitl; Rojf. 6'BAHOinB, oO'b- 
AH^a»« elenb Werben. DU biedy ludu mego ftatem fif 
biadnym, Budn. Jer. 8» 4i. no/, sbiedniatenu RoJJl 
oB'^AHflAUH auboiaty i Rtig. obj6dniti , Bjifn* objediti- s 
perderfi ali^utfttj gubi^ kogo. BIBDNOSC, ^ci, i. cier« 

pienie biedy, h^i 9^otb(eibeii , bic Clcttbigleit, Boh. iU 

bllOflf •A<>^ O'^AHOcnxL; Cam. revnoft, revahena. Sorab. 
1. ^Itbcnofc}. - BIEDNY, a, e, BIEDNIE , BIEDNO 
adv. BLEDNIUCHNY , intemiv. Slovae. at Boh. btbllQ, 
(Itll(bl9 / Croat, et Bofn. bidan , Rag. bjeedan ; Hung. 
bajoa» Sorab. 1. bubflic, ^ttbctittifi; K»W. riTen, rean, 
nebore, rlui^, nadluahen; Corn, rem, nadl^flme; Rojf. 
6%AMU]i , 6l5A«H%KiH , ropecmima , ropeMUHHMii ; 
feci: OMfllHbiii, n^dzny, mizerny, elenb , i^mmetn^ > 
niglb^* V Biedna fUroici, Noas%c cif , bol% ko^i. Cn. 
Ad.^^. Jaki ia biedny .< Croat, tuini ja! - Biada cato- 
wiekowi bea iony, ale a ioni^ biedniey bea mammo- 
tkjf J^8* ^^* ^' ^' O iak raecs biedna , nie ornie^ 
ii]iiiera<!l Bardx. Tr. 397. Alid drobniuchna i dziury 
wyleciafa ^myaaka » Niedawno (if biedninchna ukaaata 
Iwiatu* 2iad. 5} 236. - §, Biedny , aamiaft aako6caenia 
na ina, Uko^ wyraiai^cego raecs w nfdanym» nie do- 
brym ftanle , n. p. biedna mucba 9 mussyoa , muaayiko ; 
biedne aukno t sukniiko , 'biedna woda s wodaiiko , 

(<4(e((t, detingr detltigfiAglg, elenb, arm. (pf. marny). 

J biedna mucba fif broni. Teat. a6 c, 97. J biedny piea 
Imielazy na awych ^mieciach. Pot. Pocx. 76. (.psisko ). 
Fo ^nierci iego atudzy , zabrawssy wasyllko, biednego 
ankna na okrycie ciata nie softawili. Uftrx. Xruc. a, 
178. Nif wiera tey piiak(5w kupie , Jak ci nieftanie , 
Aaden ci biedney wody i|ie poda w ftompie. Pot. Pocx. 
65. Biedney wody w dzbanku iakim mied-em nie mogf. 
Brad. Oflat^ C 3. O k%t biedny » cbod po4 dacbem , 
proaita. ib. C. b. Zayra^ ma i biedney ^^ami* ieby na 
niey ])ie umart, Na powietrau dacba oddaie, Groch. W. 
a4}. Ani. odpowie stowa mu biednegq» By iui arogie,- 
go i nayoftrzeyszego. Paft, F, i4i. JSiedny i6ttek ia.- 
ia bytby pozytecznieyszy jod gtodu umierai^cemn » nii 
waayftko aloto. Summ. i4. a. b. BIEDOWAC, - al, - 
•vie, cxyn. nutdok, Jioh, b^tt0(, >fb0||NI^Ht9ir VMU ^ iM<» 



BIEDIL ^ BIEDZ. 
neka^^ mtW$%€fl^ RoJf. Basoaam, Bomuuh, booxiS, 

Biedui^ na. matki awe, kt^re icb porodzily. Gorn, 5«n. 
8. - §. a., biedowady biedf klep^ad, nfdzf cierpied, Roffl 
e^AcniBOBanu, gtotff (eiben# (SUnb (eibetu Biedowali cal* 
iycie ten m^i i ta iona. Off. Wyr, Zbiera bea prasfUnka 
pieni^e i bieduie iknera. Zab. 8, 337. BIEDOWAC 6f 
Recipr. biedzid (if, biedf awoif mied a kim, mocowad fif , 
paflbwa^ fif , mf cayd fif , feUlf ^9t% mom\t ^obOl, biMrtt 

in fdrnpfen bftben, Jtiit ttVMi timi^Un, tiogen, (t<b tMt« 

tern unb ^niletU Biedowanie fif z ckorob^. Perx, Lek, 
345. 9aniem fif s sob^ nakoniec biedowat w niewcataioh* 
Pa^. F. a6o. W mym aiwym wieku caf fto fif biedoif 
Zmyii^, iako fif ubogi snayduif. Paji. F. nSj. 

BIEDRUNKA, i, i. robak a rodaaiu krowek malowauycii , 
Wfod. tcarabaetu auratU4. Linn. b^C SoIbfdffT* 
BIBDRZBNIEC, fica» m. Boh. IthtvM, bfbraicff, J^ccf. 
et RoJf. fffeApeHeiil), vepHoroAOBHKKb ; Bofn. et Rixg. 
digniza, jarcja triya ; \Croa. pimpinMa, Sorab. 1. biiea 
\Xt\tLf siele, ptrnpinelia Linn\ ieft ogrodowy , ie(k a 
daiki. Kluk Ro^/. a, 349. ( ob. RospikamieA ) bie ^(nu 
plntUe. BIEDRZENCOWY , «, e, tycz^cy fi^ biedrze£« 
ca , ^impiutfl s , RoJf. 6%Ap6Htf OBftiH. BIEDBZNY , 
Biodrowy ob. Biodro. 

BIEDZ, biegf, bieiy, biegf , Neutr, niedok. Biegn^d , i^druL 
Biefed, at, y, Continuat. Biegad Frequ. •! Continaat* 
biegiwad Frequ. - Boh. et Slov. bc^im, ft, Ctlf be^iWi m% 
bebiwam ; Vind. bieshati, bieahi, beshiti, beahai, beabisi^ 
teabi , tiekati , dirjati ; Ccwn. besbati , wejahati , wejsbliB, 
derabati , d^rzbim , ddrkam , derknem , tf kam ; Croext. 
begati , besati , der«bati , derchim \ Dal. bisim ; R^tg, 
bjexatti i Siavon. bixati, t^rcaati ; Bosn. bjeagiatti, teodii, 
trricjati; RoJf. 6%ramB, 6£ilcani&, 6%ry, ^tmnyf^e^ 
raio , cmpeKHyxnB , pHcmaiuB , pncmaio ; Sorab. a. 

bfiaf^, begnnfc^; Sorab. i. bie^c{, biein^ Wixvx, bUbftcti 

Hit, bi^im, bibam, bcbant/ (cf. Sorab. 1. pifcbi, pieasy, 
^ cf. Lot. paflTua} Gr. nciritt\ Hebr. uva peua incejpa^ 
Arab' O^B venit ; cf. Lat. pea , Gr. net , jfoiof , 199^0 j^ ; 
Ger. ^uf cf. pies, Ger. 93e(e), pr^dko i^d, pr^dko cho- 
daid, Unftn* Pxerw^y niieli bxegad, naucacie aif cbodaid. 
Xros. Bay. 16* Jakoi leied i bieied zgodsi sif to rasen? 
Pot. Pocx. a33. Chfopcae ! a nie idzieaa ? nie bieiyas na 
mych nogach? nie widziaz korbacsa? OpaL Sat. 8, (ob. 
noga )• Prov. Bieiy, iak aaewc a bdtami na targ. Cn. Ad. 

a4. (SioK. leii gafo 6wec bo rrbiu Smc bo garmtift 

bpb<l> CO tcbu ruaza, macha). Cz^(U> biega!» iak gdyby 
ai^ kto aa nim a kiiera uganiat, cz^fto powainie ft^pif* iak 
.aa procefly^. Zab. i3, 61. Dlategom bieia!, abym ct 
prfdko to powiedaiat. Paft. F. 66. Biei do patacn. Boh. 
JCom. 3| 170. Wras biegf do ntego. ib. 4, 4a* Na 
.wyicigi biegad , na zawodaie , aawod biegad , mu Wt 
SBettf Utt^/ tennetl. JBltdrzy na aawodaie biegai^, 
wsayacy wady biei4, lees xeden bierae saktad-, Uk biei- 
cie, iebyicie go waifli. Budn. 1. Cor. 9, a 4. Ociec mn 
rzektV aby tei na gnich Olimpickicb lawdd a kim bie« 
fat. Bud. Ap. 95. * 3ieied sa kim, gonid, p^dsid st 

kim, nad^lMfen, ttacbtennen, Via&i^^%zv^ PoftnegTem tak 

r^cso biei^cego » iakby sa nim biegli. Jabt. Tei. 58. 
Cbciwiey sa niemi bieieji , satym idi ogam^Ii. Wargm 
Cex. a 19. Bieieli sa nieprsyiacielem , ile ait w koniach. 
Warg. CtXf 9^8« Z# daikiemj po ia^cb iwicrs|tuii bier 



B I B D Z. 

gsl se psj. BardL Tr, ^19. Prses te micytcft it nrienem 
r«eftokro^ a«n biegiwaf. Otw. Ow. 1 1 1^ - 5, IV ogdlno/ci : 
i(iie«sy^, eiltn, tfintttau l^a raUmek d»og4 dalek% dxiw- 
nym ipiechem towarsjssowi bieiat i praybleiaf. IVarg. 
fVo/L a46. Wierni bieieli do m^cse^ikley ^mierd. 5i. Dx. 
1 59. . Na aieprsyiacieU s woyflUem bieiat , tarn kf dy 
o urn w maiey draiynie powiadano. Warg, Cex, i43. 
Bieiyss na tw% «gub^. T^ai. 47, cT. 84. ( bu XeWS^ Itt bdll 
IBerbetben}. Bmewo to bieiy wagdr^. 5i>/l. £Jt. E. 4. 
(wsbila aif , ro^^ie asybko). - $. Eiegad na konia, na 
wosie, pfdai^, machad, asybko iechad, poieidzad, JU 

9fftbc, ill SBiidm rrnnen, tranf ^u* mem , bunf lu fat* 

tfll* Ktoi tak r^czo na w^aku przeciwko nam biej^y? 
Bardx. Tr, ^84. Gdy kon linie^ nid moie, biegay na 
nim, ai ai( dobrze zapocL Lek. Ko4. 63« Letkie polki 
aiech biegn^ , by sif nawet w^dzi^a pienily. Teat, 45, </. 
77. Wy6. - $• Biega^ za apraw^ (w trybunale), (aa 
arzfdem), udadi si? do {prawa), (i^ m einen (9U((te^ 
fht^) Vfilben. JcsH dfuinlcy ludsle cudzy, tedy.aktor 
nicpowinien tam.bieied, gdzie oni do ai^du nalei^, ale 
au wolno aatrzymac w dlugu icb mai^nosci. CAa/m. i48. 
Moaia! aam Orygienes do Ksymu biega^. Sk, Dx, laa. 
Kaie mu oyczyziig pogafiliwu prtedadi; bieiy m6y do 
Garogrodu. Birk. Ek. B. 6. ( ^pieaay a tym, ruaaa a tym, 
prfdko 81^ udate a tym). - j, Biegad , Urn i aam biega^, 
(cntnt lanfi^ll* ( Ceun, beaUm , petulire more vUuIorfim ). 
Jako saaleni, to tarn, to cam biegali. Birk. Dom. i64. - 
$. Biegad koio czego» kr»|ta^ ai^^ ugania^ sif, imiiad aif, 
wssfdaie aif ilarad usilnie, chodzld koto csego a nalega- 

Biem^ ({4 tiimmebi , (td^ trai etmtti beeifero, bartiac^ i^es 
leu, UtOfttn, timn, t€ nac^brAtfli^ fu^^eiu Nie biegaat, 

Bie maas ; nie ssukasa , nie snaydziess. Rys, Ad, Aj, 
Mieczyaiaw bf di^c ariucon a monarchiiy i^t znowu biegad 
okoto tego* BieL Kr, 11a. Tym czaaem chy tra piluie po-^ 
pierala Prsyobiecaney Armida pomocy, Okoto, tego caty 
daieA biegaia ; Co dowcip i co gtadko^d miaty mocy. P. 
JCchan, 7. laa. - $.0 necsacb nieiyij^cych ; biegad> bieied, 
aaybko aif obrrcad, ruaaad, {aufetl^ 0(^ ((^neO (megen. 
Gniewem mu ocsy by afery biegai%. Tward, H7. i5. Kaztatt 
iey nayikUdiiieyazy , biegaiiice oczy, iywa barwa. Zab. 
i3, 167, (toVenbr Wngen}* Koto. kt6re na osi uflawnie 
biegalo» Z uderzenia aif o pniak ztamato. Otw. Ow, 633. 
On dot^d ntrzymuie , ie ziemia ftoi, a atoiice bieiy. Boh, 
Xom, 4, ia3. (kr%iy). Ou bpatruie, lako gdzie todf 
bieiy, ftrzeie, aby na ra'zie kiedy nie flanfta. Prot^JCont, 
C. 3, b, U kogo kopa leiy., druga do niey bieiy. Jag. 
Gr. B. (ipieaay, pr^dko przyb^dzie, fotmnt (er|n gfs 
tilt ). - Cnoty iey muaiaty iaano^cisi awoia| w ocsy iSwiata 
ivasyftkiego bieied. Birk, Zyg, 38, (w oczj^ wpadad, lit 

hU Slogen faffen, In bie Slnden fpringfti). - O piynach, 

ciekliznacb, bieieds ciec, plyn^d, laufen, rflttiett, ffieffll* 
Cdxit Uotny Phasia biega r^czemi wodami. Otw.Ow^^bi, 
Ren a prfdkoicij| bieiy , na wiele ai( dr(Sg rozcbodsi. 
Warg, Cex, 77. « Przes doling rs^ka bieiata. ib, a34* 
Podobniei: O biegance, gdy praez dsieci bieiy. Sien, 
467. (ciecze, leie). Gdzieby prsea konia bieiato i cie- 
k^csk^ miat, dadi mu .... Syr, 969. - Csaa bieiy, asyb- 
ko optywa, bie Steit Unft^ l^etUnft, UtfReft. Csaa bieiy, 
ie go ani na koiifu nie dogoni. Ojffl Wyr, Swita, mierskai 
biei^laUy Ludaie mtodo ach<)da4 ^ <wiaU« Pitfd.^Xat^ 



BIBDZ - vBlEDZia 



lot 



i68. Caaa, ktdiy aiybko bieiy, wnet ttoieese, Man, 76, 
197, Gdsiei wjfc ta godatna bieiy, ktdra miia? Ztib, 
16, 376. (WO^in ri(t bie 4^tnnbe)? Roku lub mieai^ea 
biei4cego, curreniU, {hti (aufrnben 3<lbttf •bet ^mM)* 
Zegar bieiy, t. L aaprfdko idsie. Qffl Wyr, bie Ubf^ 
Mnfin^Or, ge(t)tt ftiff, Pieni^dae bioi^, karauxi|, kura 
mai4, M Oelb i^ im Curfe* Groase Praikie wedtu^ 
bieg^, iako midday kupcy biei^, brad mai^. Herb, Stat* 
80. Biei^ca moneta , kurs mai^ca , w bifgn b^d^ca^ 
VinA uahanzen denar, ®elb ba^ lllt^atfe i(t . BIEGAG 
aif Recipr, o p«ach, jnrilkach i t. d« gonid aif, pogania^ 
aif , za auk4 biegad , Mlif[f(^ fepu , Rojfl 6lSraai&cft, 
6lbraBainBCH , Sorab, 1. bJb^K^ / de pruritu venerea ani-^ 
maliutn , be(f<ino , ndmiJJ'ura in vaccis ; Sorab* z* ft 0<t> 
IMf(6f gani^afc^, Vind, pojati ae, pojanje. 

Pochoda; bieg, biegaex , bicgcu^ biegUf, biegun, bte* 
gunka^ biegUwy^ bi'einy ^ biegty ^ biegtoU , dobiedx, do-' 
biegad t napieg, .nabiegaif^ nadbieg , nadbiedx^ obbiedx, 
obbiegad, obbiegy pobieg , pobiedx, podbiedx, prxebledx^ 
prxebiegad, przebiegh£c\ prxebieg, prxebiegfyl prxed-* 
biedx\ prxybiedz; roxbiedx^ ubiedx, wbiedx* wybiedx^ 
wybiegt xbiedXf 'dtieg^ zabiedx^ xabiegt xapobledx^ 
S, ipiechy ipietxyd, /piesxny , /piesxno/d, do/pigsxyi 
i t, d, X. boey, 
*BI£DZIC , cxyn, nied, *abiedzid dok- biednym ucsynid^ 
elenb nUK^* W Atnleyikiey aiemi abiedaony Oeda} iyt 
w pokoiu, f€Uigatus, Zebr, Ow, 196. .( 'f^^^'ony ', agn^- 
biony, niebetgebengt)* Konie podr6i% sbiedsonc. BI£DZIC 
e\% Rec. nied, Sorab, i . bebjuf , deluctor , paaowad ai|^. 
mocowad aif, aa paay chodaid, walczyd, mfceyd aif a kiat 
(o^.bieda,blada). (Sorab. i.icb^l^Ki a#aanik, btbKtlC)« 
palaejlra ) , BoA, tttt^mati fe , Siop, bgetim , Croat. 
boritiaze } Bosn, jacitiae, niuattiae, nadomecbjatiae ; Slavon* 
hiryad ae } Carru anram , arujem ; Vind, ruyati., ae me- 
tati t tergati , tepili > Rojf!, cpa^pcanacn , no^an^amBcSy 
Eccf, 6opanxacx , 6painHcx , (EccL 6'^XAy , Gr, 
fitd^ofMif gwafcid, muaid; eBiKA^Hie, Or, /S/a, ne^ 

cejfitas, gwatt), tingett; fiiiH^feti, (Iretten, fuft lyontit 

<|tl4{Cil« 'Fix, i mor, Nie bf d^ koronowaui , ktdray aif nie 
biedz^ abo w zawdd nie biei^. Bax, Hfl, 5 1 . jZinia i|ie 
s rasu prsypadnie , ale znienagla biedai aif s latem , ai 
ley lato ufl^pid muai, a zima ono mieyace saftf puiff djota^d* 
ai ie onoi lato z qiieyaca zaaif wjrprze. fodw, Wroi% 37* 
Biedzit ai^ z Jakubem m%i ieden , a gdy go pnemdda nie 
mogt... W, Genes. Sa, a4. Sk. Zyw, 1, a46* Kartago 
dtugo ai^ z Rzymem o panowauie biedsifa^ Sk. ,Dx, ^\^m 
Maryuaa a fortune ai$ Medzit, ktdrey wazjrQkie nalarcja 
m^inemi aitami wytrwal. Warg, Wai. aai. ' I,^ni||cych 
i biedz^cypb ai( a ftockiem pobili. Warg, Cez^ i65r 
Biedzid aif a smierci%. Bards. Luk. 48. Ludaie aif 9 aob% 
bieda%, ale koniec iaki chce bog daie. Sk. J)z, 5ao. Jak 
gdy morze z Zefirem i Eurem ai( biedzi. Bardx, ZmJ^, 48, 
Biedzid aif a my^lami. Bardx, Luk. 8. Dtugo ai^ .a upo<p 
rem awoim i wftydeo biedz^c, nawr6cenie awoie odktada?, 
Sk' Dz, 108. 2 trwog% aif Aiax biedzi. Bardx. 7>. a65« 
Bledzili aif, nie wjedai(c cq caynid, Pilcf^, Sail, 170. 
^(wabali ai(), BlEDZICIEL, a, m, \, Sk. Zyw. a, a8i. 
Xiory ai^ biedai a nf da^ , z drugjemi , a aob^ , bet f{<^ 

^Utt, VBittX, n^irtert, Mmpf^/ pritigtf Wrodx^tkedA: 
BISDZIQIEX^IU, iy f. 3, 



102 



filEG - BIEG'ACt. 



/ 



BI£G, u. Iff. Sio9» etBoh. Uf^; Soriib. i. \\%, tt%%\ 
Roffi 6l&rb, (£ccl. fStuKbcmao , 6^rcinB0 udteAnJi 
Rag. bjegh , tjek , tark ; Croat, h4g^ techay , tek ; Corn* 
^?jg> te«haj , t^k; Bosn, terk, trrik 5 Vind. tek). s 
bieganie» bieienie, prf dkie licie, ^piessenie , ds^ienie , bft 
IBdttf, ba^ Sdnfeil. Nie tylko bieg ludzki, a i lot ptakdw ce- 
lui^. 2q6A, Mi* 433. W przyrodseniu iednp s^ trsy spo-* 
aoby biegdw albo rucbania , wzgorf , na dol , i wokr^g. 
Lat. JC. C 3. StTDmieii pfyn^cy w pr^ dki bieg byftremi 
welny. J^ui, Her, 94. Powolny bieg rzeki. Bot* 245. 
Biegiem , skokiem , ochotnie , pr^ dko, ,z trzafkiem. Mqcx. 

tm£(|ttfe/ f(ftnea, im 6vtting^- Biegkoiiiki, b<i49fers 

betfRtietl* Syndw awoich do Londynu na biegi ko6fkie 
posytai^. Xras» Pod, 1, 23 1. Bieg czaau, bft £atlf bct 
^tXtf htt $htf<tuf. Dzieii to iell w biega rocznym dla 
xnnie nayuiiocByflszy. Zab, i4, 175. Zywot ludzki bieg 
do teierci« Cn, Ad, i582. (droga ^pieszna , krotka ). 
Biegiycia, bet Seben^Iatlf , Vind. pretiek tega ahiulenja 
(cii)g, przeci^g, pesnto iycia]. Bieg gwiazd, obrdt, bft 
Smtf ttt (9e(Urne« Aflronomowie gwiazd sporne biegi 
przegl^ui^. Koiah, V/itk. C, 3. Snadnie wladniesz biegi 
niebieikiemi. Xane. Gd, 374. Bieg rzeczy, bieg powo- 
dsenia, bieg ^wiata, i wszyAkich rzeczy na nim toczenie 
wiectna , fatum , nieporuszone , nieodmienne rz^dzenie. 
f^ag, Cyc, 73. bal iS(^kffa(. Niektdrzy mai:( to z biegu 
nieba, ii cokolwiek poccni(, ludziom na hich patrze<5 milo. 
Gor. Dw, 35. Bieg ^wiata , tryb , ktnrym swiat idzie, 

bet fSe(t(«uf , bet £attf unb ^dng bet 3)tnde tn Ux ®e(r. 

Csworaki ibin biegdw ^wiata : pierwsze ztote , drugie 
irebrne upTyn^y lata , Trzeci przypadt wiek raiedziany na 
ich gora<e ^^ny, Naygorazy naar czas zmicszany z ielaza* 
i z gliny. JCanc, Gd, 367. - Bieg przyrodzenia , pors^- 
dek natury, bet 8attf bft 9?attlt. Nad wszyftek przyrodze- 
nia bieg to ieft, aby ielazo aamo p{ywa<5 miaYo, Sk.Zyw 
3, 329. Bieg aprawy iakiey, porz2(dek , iakim si^ od- 

prawiri^, poft^pek, bft ganf, bft ijetflang eitift ^a&tt, - 

Bieg iakicy nawki, kiirs iey, bft ^tttf«^ fitlft SStffctts 
ftbdft. Przeseedl cafy l)]eg nauk w mtodym zaraz wieku.' 
N,Pam, 3, 333. We Lwowie odby! bieg-nank azkolnych. 
id. i3, 90. Nauczyciel ieden calkowity bieg literatury 
Fraucnzkiey odbywa. 16, 11, 174. ZnakomStsze osoby 
kraio'we dai:| darmo W Cbryftyanii bieg fizyki i innych 
umrei^tnojci. ib, i5, 36. - Bieg pienifdzy, kura, ktory 
■raiil, betSntd bfi&etUi. Trzeba wiedzie<5, wiakiey ce- 
nie wydaie aif iska nioueta "w biegu zwycaaynyin. JaA, 
Mat, 1,86. Za grosze Prazkie, wedfiig biegu, iako midday 
kupcy hitis^, pieni^dze drobne brad maiq. Herb, St, So. 
Bank Alto^lki tyle tylko bilet'^w swoicli w bieg puazcza, 
ila ieft w kaflie wyrdwnywaiqcey im warto^ci. N. Pam. 
12, 386.. J, Bicgi zai?cze s ikoki, bte !e4ltfte, fWf rf* 
tlf^ i^tffftl^ Tr, - BIEGAC ob, Bieds. . BIEGACZ , a, 
m. Rag. tekic, teklic^ r szybkochod, pr^dko biega ii^cy, 
ein %nUt Wufrt, bft fcfcneff Wuft« Azahel by! biegac* 
bar^o prfdki , iakoby aarna, co po lesie chodzi. 1. Leop, 
3. Reg. 3, i8« Biegacz, za zap!at$ biegai^^cy , kursor; 
na wy^cigi bieiqcy, zawodnik; biegaii(cy i tam i aam, 
chodak, wfocz^cy aif , 'wYdczf ga , biegun ; Boh, bcb<ll» 

Ger, ein tB^tbenlitifet ; ein S^e ttUnfet ; ein fienim(4nfet. 

Dudx, 33. Wtod. $.. Biegacz, csyli wyiazy kamie6 wmty* 

, »ic, bet £<mfet/ bet 9bfte .SDMbtflrtn. Schneid, 565. 



BJEGA. - BIEGUN. 

( Croat, bealyirecz : Da/, besalacz fugitor \ Vind, beaheozh ; 
Rag, bjexiv : Cam. bestaj ; Rojf, 6"BrAd4ib Jugax. )* 
BIEGACZKA , i / i. Boh. bf^aifa ; Bed, mciKa, Crfcra- 
0xeAftHHua, Cr^rA«HKa; Croar. beslyl vka ; /)fl/.besalicza, » 
kobieta biegais^ca tam i aam , wtoczqca sif , fittf ( ftUte ) 

Mnfetimi^ elne ^etnmWnfftinn, j^ftumttfibetinn. BiE- 

GA^CZKA Ob, Bief^iinka. BIEGANIE ob, Biedz , Blegad 
3.) bieganie, ob. Biegimka. •BIEGAIiNI A , . i , z. niley- 
ace biegania , Rojf, 6*BraAHi5e , Ecct, 6'fe3fceAe^b , no- 
sopHuje TA'fe C'feraionics , 6opwincH , bie SUfnnba^ttr 
gawfbabn. BIEGAS, BIEGUS, a, m, biegacz, szyhkono;?, 
ein ^d^heOftdttfet. Po cafey wiedzion* zlemi wolnym z\\ y- 
ci^ztw pasem , Z zwycif ztwa na zwyci§ztwo szczf 8>iym byt 
biegasem. Zab, 16, 198. J. 'Biegas, bi^gua , \vl6cz?f;a, 
Wtoka, powsinoga, fin ^'fnimtrfibfr. Chwyta(5 bio^usow. 
Ojf, V/yr, 5. Biegusy, bieganie tam \ sani niesforne, po- 

biegi, wWczfiiie si?, ba^ ^f tttttilauffn , i&frunifttcf*eit, 

i^ftttrnfAwdrmen. Jui to rok tych biegusdw trzeci i dzie- 
aiqt'y ; Pro^nom si? iak iyd wtoczyt przez rozlegTe kraie. 
Trtb. S. M, 78. BIEGIWAC ob, Biedz, Biegad. BIK- 
GLIWY, BIEZNY, a, e, Boh,iihm{j; (Bosn,h]cspiy, 
 Jugax ; Eccl. d'^rameXBHUR, 6 mi Komoparo 6'Bryiiib ; 
JJoA. bfj'ttn vulgaris), szybki, szybkonogi, biegU pr^dkiego, 
fftnefflaufenb, Wnfl Rodzay ftruai ma nogi wysokie bJci- 
no. Zool. 243. Pr^dkie a biegliwe Kartegineiiikjc galcry. 
Fat, Ft. 54. BIEGLY, a, e, BIEGLE adv, - Rojf. 
fetTrxuH , pl^aaK'h , BoA. jbeb($ , biegliwy , bleiny, 
azybki, fdjllf ttlfluff nb, f*tlfl Biegly Aello, chart Akteo- 
na. Otw, Cw, 111. Woda floi^ca w zalegtych ttotefn 1u- 
gach , i -w ftawach niebiegfych. AW. Her. i48. "Sie— 
opatrznie inoy czas uciekJ biegty. ib, iSgi J. Biegfy. by- 
waTy, dwiczony, do^-wiadczony, umiei;^cy dobfze, ziiai^ry 

ii?., bfwanbfrt, gfWujIfi, geiSbt;, etfrbtftt, .^cc/. mho- 

roRCKy CHhiH , Rojf, MCKycHkiM i Vind. obhojen, poTajen, 
arnzben; Croat, yhsch y Sorab, 1. pjfffepanCi'J'pzdy wswym 
izemieile bieg?y. Cri, Ad, 345. Niebiegfy W czym, nie- 
^wiadom czego. Cn. Ad, 556, (niebywalec; nlewie, gdaic 
kozy gnano ; inazego ^wiata cztowiek). Biegfy czego, ill 
etWirt erfabren. Sp^^i6 si^ na ieglarza mylnych dr6g 
morlkich biegtego. Pajl. F, qS. O iako by?em roskasa 
* niebieikich i\t biegfy, Xufig.Her. 266. BIEGLOSC,ici, 
i. szybko^^l dwiczenie, dof wiadczenie , 'Boh, jbfbll^ft* 
Sorab, 1. p;f flf p4nftn!>0 ; Croat, veacbnoszt, Mf ©eldnflgs 
felt, ®e»<mbtbf!t, gfttigffit. Biegfo^<5 w nogach, drapaca 
aetny, ma dobry cbarakter w nogacb. Off, V^'yr, Biegfostf 
V Tfkach, ifodziey. ib. (/?o^6"B'rA0crni byftro^d dcKwci- 
pn; Ec'cl 6t5'rAO(nifc ucieczka). BIEGNIA, BIEZNIA, 
i, i. w kopalniach wytnia pozioma, afui;|ca do apol* 
nictwa w czf^ciarh kopalni. Mierosz, Mscr, bft Etftlf, 

ber 0an(j im aSfrgWftff, bif ®ftg»ftW(lottf . BIEGUN, 

a, m. biegacz, pr^dkonogi , fitt Sdnfet/ €*nfIfWuf<T. 
Biegai^cy za z&plat^ , kursor , laufer , ein 9^0f f ttiduffti cin 

Jaufft; Sorab. 1. bcftawca/ bfbacjfti 5/o«'. et J?o/i. be b«nti# 

bfbannff; C:<7r/i.hitTop?tz, t?karz; Fmrf. poalani tiekavex, 
tiekar, ferkovez ; i?a^. farcjalaz, tarkalaz ; RoJf,^T^Hh<, 
me^enl) , cKopoxoA^ i Ecct, cKOpoxn^^eiib , cKopoxo- 
4e)|;l) , roni}£b , pacmanxeAB. Biegun biegunowi "w dro- 
g? zaydzie; a pqaet potka si^ z posfem. i. Leop, Jer. 5i, 
3i. r J. Kofi bic^tin, woinik, rumak, einSKof. Wei bice, 
kierby bieguny, a ia s woza %n^d%, Dmoch, JL 3, 149. 



BIEG - BlEX^ ; 
f Bi>^m, w$Jifdybyt, wtdez^ga, powyinoga, tidies, fflt 

jpfrumri»fet,$erom(he{*er,2aiib(lrei*«; ( Fm</- bueahp^ s 
iebrak } $ ^ora^„ I. mlmo $0 wi^fc^l, . tiino^o hui^hiackL 

Biegun , kt6Ty tjlto,wtdcz%c sif w eudze gamce nagl^d^f. 
SL JJz. 363. Kain bf(\Eie tulakiem i biegunem na siemi. 
Aadx. Gtnts. 4, la. Dam6i^ i68. Zm. Pft. 97. Biegun, 
eo biega po niebie i po xieini x x'O'u™!'^^ omylnemi swemi. 
Rey Ap, 53. J. Bieguo, macblevi, faktor, {h-^cBygiel, 

iedoac* , elti 5W4Uer , ttnterWnW^t. 4. Czop, ciop^k, 

watek, na ktdrym sif co obraca, lub biega, os, Car/i. 
teshaja: Croar. tecbaj; .Sora^^. i. dtttac^e Uf^p, NP<t> 
6«r. bet 9apfni / bn SJugel. Blcgun u wrot. OS ^Vyr. 
Biegun w rurmiisacb^ embolus. Jak* Mat, 3» bet ^0(bei| 
bc^lB 2)tlUFtQetCe. Biegun mtynaiiki , paprayca , ba^ 
SlO^tt^Uifra. Drugi paciens ssyi naawany oai^ lub biegu- 

nem cpi/{rop/iei/x , ifrifp. i, 107, bet |mepte SBit^eUnos 

d^ett* - 0£ n9bieika abo punku UiiebieJkie , kolo ktorych 
iakoby iwiat n% obraca , Boh. ^ax^ , oftttUf; Q^n. 
obraxbaj ; Itag, vea , ft^xe^ }. Vind, krai neba, tezbai syeta, 
polus, eix . 9S}e(tpO(* ' Biegun. potnocny , po/i/f arcticus, 
uKoxakowielazi^koIo. PaszA.Vx, i4. biegun potudniowy, 
aniarcticus. Hub, Wft. a8, W^rii'. G. Sg. Wynioalo^d 
bieguna, tlevaiio po/i , bie ^Oi^Ode. <3. ig. - Biegun 
u sxrnby, macica, ble ©^tattbfnmnttet. 7>. BIEGUNKA, 
i, i. BIEGA^CZKA, BUaZA^CZICA , bieganie, ciek^caka, 
dyarreav JoA. bc'(NI»(a, Mtplawtce, (bmfla<ta; 5ora&. I. 
IriOea^ flOtpfCi r bitt^e pjepab ; Slat^on. acrdobolja ; 
Bosn, bolosiridje ; . Car/i. drida, d^rsa*, C/'o^^. drUztavicza, 
drisanicza *, i{o/^ A pKCHS , nOHOcb , npOHcbi Eccl, 

6tryH&a, bet 3>ttt(^a, (Oeflett. H^ 9(bmei4en). 

Biegunka profta, czf lie i niezwyczayne exkrement^w raadkich 

praet Aol<»c odchodaenie. Krup, 5, 704. Jelito proAe 

bjwa biegi^cakJi nagabane. Spicz, igi. biei4czka.5/e7i. 4687 

Biegunki bxale« krwawe, zielonawe, czamawe. Haur,Sk» 

4o8'. Bieguaka cserwona, bie (TOt^e tRuf^t, SUvon. ker- 

TOgrxa ; Croats cbrdvnicza , grisa ; jRo^./grixa } Cam. 

griaha , d6jrenje ; Vind. kerrava grisba, kerva, kervaviza. - 

Rojf. uw.mb biagunka konaka; MbimHm&cit, MunycB 

biegunkf mie^ , o koniach , Corn. grlshoT s bi^gunk^ 

cserwon^l mai^cy. - Zartem : biegunkf cierpi , biegunka 

go napadla s mxeysca nie zagrzeie ; tu byt , tu go niema \ 

wazfdzie go ^^no^perpefuum mobile. BLEGUNKOWATY, 

», e, na biegunk^ pocbodza^cy, S)UtC^taufaTttg. Stolce 

lipkia, flegmiilc, niby biegmikowote. Perz. I^eA. it 89. 

BIEGUNOWY, a, e, tycz^cy sif bieguna, Eaufets; 

^illfet:, B^VU^'f 9t»dfl-/^0ls, Biegunowa dziura, 

^^ 3i|^fen(o4^« Kofa biegunowe, cireuH polares. Hub, 

Wfi. 6i» Wy/'ii'. C 5o. Gwiaada biegunowa, Jitlla po-^ 

iarU. ib. 283. bet ^^UxixtUl, bet VoUtfletn/ bet 92otbs 

ftrtn « SXeetftetn* Vind* mala medvednisa , hecvon 
BIEL » u , 171. BIEL , i ) i« rf ecz biafa , nmterya biaUj i^i 
®ei$e , etl94l SBelM- (06, Bielizna).. Biel olown^ 
bleywasem zowiv ^^'^a/z. 58 1. «Syr. 340. Niech bipr^ 
modry ied«|rab i^zariatpwy i karmazynowy i h\»\, -Budn. 
Ex. a8, 6. (iedwab bialy. Bibl, Gd. wetfe @elbe). D»»e- 
sied opon a bieli kr^coney. ^ii</. £x. 36, i. Catowiek 
ifbielis w biaiey azacie. Cn, T/i. 1 2x5, ittl QBeifetl, 

Ui etnem i^eifen . jtleibe , i»ei( gefUlbet.. (il^j^^ 

ChxeiJb* 6%AApmeisl)» HeMOuaxl>» M*ipcK'iic .ne^o- 
b£s]>» (U«k , iwjecki.i . pppoi^ ir ozerni « iGzdniiac]. 



BIBL * BIBLARZ. 



io7 



f. JV" 9tC€Z€^ltt0^fi^ biel na drzewie , v draenia, ^oJT^ 
6'&AB« Sorab. a. beUfd; (^ox/z. pupa; Carn. mf aga ? 
Croat, meaga (^o&« ikiiaaga); Sorab, 1. |t»{C^lt f'o^. iy- 
wica); (iBoA. be( a m^^ka biaia; mufkatowe wino). War^ 
fiy do/konale ieszcze nie praerobione w drzewo, aowi^ 
bielem. Bot, Nor. 24. SwitA. bud, 2. bet &pl\nt, bet 

@pint, bet ©pan ^ bet^pttnb, bet ibe%te unb beffete 
itbeii be^ i^(ae4 jtDirdt^en bet (Rinbe nitb bem jtetne^ 

alburnum, Biel , okr^g draewa niedoikonatego przylega^ 
i^cego do aamey kory. Jak, Art. 3, i36; e^ i44. Cie^la 
biel ocioauie, by ieno drseA zo^ai.Rey Wix.^^.b. Dwbifty 
biel , wada u drzewa , gdy biel pokryty left na przemian 
okrf garni rdzennemi. JoA. Art, 3, i44. Biel druga wdrae*" 
Wach niektorych , iako w susnie , pod ktdri^ drzefi , caro 
arhorU. Cn, Th, Hi Jtetnbo(|. Biel trzecta w draewie 
wnftrsua midday iyUmi amoinomi, iak w ao^nie, pulpa 
arboris. Cn. Th. ba^ Steifibige am S)^lhtf pordwn. Miazga. 
BIELA, i, z. BIELKA, i, i. zdro&n. RoJf. StAgHRa, 
. agaricus Gledirchii , gatunek bialych bedfek , bet 9f^i* 
id^m^mm, tint ^t e^hatet @(^l94mme. Jnaze rydze i biele, 
a insze w^idwki. Pot. Jow. i\. ( tamte ie^d moina *, te 
bardzo sakodiiwe). Syr. i394. $. a. ) biela, bielka, to aamo 
zwierz^tko , co teraz popielic^ nazy wamy , sciurut ¥ulga^ 
ris cinereus J ie ikoi^k^ ma raczey popielatq^, nii bia^; 
RoJf, 6:BAKa; Shvac. )>|(^, p(e(b/ plftca; Croat, pnh •, 
Ger. bie $BiI<bm«U^y bet$Bi(i<b; Od tyai^ca bieli Litewikiey 
po all. . . . Vol. Leg,. 4, 35 7. Bielki Mobitowikiey, Moflciew- 
ikiey grabietowa azuba , • . Jnflr. CeL Lit, ( ob. bielina \ 
Ze btelczane ikdrki na dafi wybierano , at^d warto^d pie- 
nifin4 wzi${y» i biele snacz^ tei monet^ dwa pienis^iki 
wai^c^, Cn. Th, eltl ©eijgtdfc^ett, (ob, aspergil), Vind. 
beliah, vienar, denareji s pienij^da, fenik ; Vind, pou belizh, 
pou belizba s balerz ; Carn. Yr^lhzh. , w^z. (cf. Rojf^ 
MopAKH ayHhZB). Odk^vrarty gorsaiki pox»tery piem%dze» 
a ua Woiyniu i Podlaaiu po dwa bile ( biele ). Vol. Leg, 
3, 25. (o&. fiilonowa moneta). j. Fafaz ten poaaedtby 
u was w potomne wi^ki , za cayft^ , iako mdwii| , bietk^. 
Smotrz, Ek. 44. ( za dobry pieni^da , f|it baote 9)tinje» 
BIBLCZANY, a, e, tyca^cy ai? bi«li, bielki, popie- 
licany, RoJf,Qf>xii, e*AHH ia, ajiK<b « , Kofferowiew nie- 
ktorych ca^^ciach Rnikioh krain miafto dani z kaidego 
domu bielcaane abo wiewidrcze ikdrki wyblerali, Stryik, 
112. (w Syberyi 6%AjfKl) pewny gatunek podatku). 
BIELANY^ piur. roint mieyaca w Polazce, gdzie kla- 

aztory oo. Kameduldw, 9etf<bi^bene Oettet in ipolen, mo 

€Amalbll(enfet Jtl&jiet fttib , i>yk,G.i,jS, od bialego tych 
aakonnikow ubipru. *BIELANIN , a » m. Kamedula , eiti 
Samoibulenfet* Tam cay^ci maii^ awdy klas^tor Bielanie. 
Sufx. Pie^..5f jfk 2. (pod Waraaawj|> pod Krakowem). 
BIELARZ^ a, m, ktdry bieli/ poUela ; ^o^ b((ic, MKc; 
RoJf. ^'%JJiKb^SlUib ; Ecch eluAHQieAS , Ql&AHABHHlCJb ; 

bet 9Bei$et/ ^n ttm^A wetfet, >t9eii atifbrei<^r. $.biecharz, 
ktdry pfdtso bieli » blechule, bef S3lei<^t, SeinwftnbWeis 
(^t. $• Bielara <iyai|, pobieUca, Roff. AyA^Bignicb, 
bet >Bet|inner. BIELARKLA, i, i..ktdra bieli, blecbuie, 

pobiela, bie aSeffetinn, Silefa^tmi; Boh. bettcfa/ bi:: 
' Ucfa; RoJf. d^AHAbHHua , e/toiyuj^iimM bielarm^a* 
y,i. bielnik,blecht ito^eloAiiAAHfl; Boh.}fi{\^ti,\i{\J6Uf 
biOblo; CoTAi* weliahe^ Kfm& pieka, plehaliafaa, obie- 
luiraliahe^ bie Slei^^f BMfoira, fikobi Ehk is6. - $• s* ) 



toi 



BIKLCE. a BlfiLIC. 



imif roinych miaii yv Fol&zcze , htt ^ome t»nf^bttft 
etibte in yoien. BIELCZANY 0b. BieU, bwlka/ BIS- 
JJEC Ntuin niedok* sbielei: , pobieled , ubtf 1^ dok. Boh, 
tiUti , iUU^ , iii^m ; ^oj: 6%xtmh , noe^Atna } 
Sorab. 1. ^eUj fo, bcltt fo, bieli^ M^, biatym sif ftawad, 
biaiym si^ pokazad, bialym bydf , »eif Werbfll, »eif et: 
fd^eineil; »etf fe^ll, W ftarcach wlo«y bieleill. Wtyek. 
An. 61. Kraisy^ iui zMelaty ku iniwu. 1. Leop, Joan. 
4, 35. ' Ukazala «if bielei^ca tr4dem, iako ^nieg. i,Leop. 
Num. 12. Kos^ bieleie. Paszk, BeU. B. Jak kruk, cho^ 
to aobie iutro biaiym bydf obiipeaie, nie ubieleiemy nigdy, 
poki tey ^wiattosci ochyla^ sif bf dziemy. Smotri, Apo, i ao» 
D^ien bieleie, ^wiatto 'wschodzi. Crock. W. 4o. (,^wita, 
hit iCild ^tWX )• Picrrsi iey , alabafirem co niegdy^ bie- 
laty , Krwi% zawrzat^ ^^Jti^J i 014 oczemialy. Min. Ryt* 
•5« 278. Stdl iego srebmym naczyniem bieleie. Petr.Hor* 
Sk^m. " BIELIC9 czyn. nied, ubieii(^, zbielid, pobielid, 

wybieii^, doA. Boh. ibfUti, ^jliti, MUtDati, probetttl, pts 

lefoWCti; Slovac. h\\\m, H\{m\ Sorab.x. Wfu; Sorab.^^ 
hilii^; ,C/-oar. bdleti , b^liti ; DaL et Bosn. bUiti) Rag. 
bjeliti , obj^liti ; Vind. belit, pobeliti, obielurati, obieliti i 
Corn, weliti, wflem, b^lem} Bojffl\&hxvanh, 3a6'bAHni&, 
biaJym uczynid, biato ^rbowa^; melf mac^eil, Weiffll. 
Ktdi bf dzi^ umiat ^nieg bieli^ , albo lili^ zdobid ? BirA. 
SA» D. 3. ^. Gnu^ey ilaro^ct niezbedne szrotiy Jui ubie- 
lify wiek mdy zielony. AnaAr, 78. S«acoviiieys<a to fta- 
ro^^ , ten wiek ubielony , Nii w mifteme pier^cienie war- 
koca utrefiony. Chad. Kofi, 65.- $• Bielid wapnem dom, 
Bur, ^danf , tynkowad, mit ^nlf melM/ au^ioeif eil ; 
ito^ BatTHinJb , Haeanumb , t6nd^eil< Faryzeussowie 8% 
iako groby ubielone. Sk. Dx. a6o. - $. Bieli<: twarz » bie- 
liczkowad, bielidfem farbowad, X^% fd^minfen, ob. bar* 
wjczkowad , rumieni^. - $. Bieli^ cyns^ , powlekad miedi ' 
cyxi%, verftumett; B0A. cynOnMti, cpnugi; Cro^r. czinyam, 
Loszitrimi 5/aron. kalayszam *, Rojf. \y AVioih^ ^vixyj^mmh, 
AyxceHie , xyxeHUa. R^dle bielid. O^J Wyr. bielid 
^rebrem, posrzebrzyd, Aterfttbem, Vefflttettl* Bielidto 
ku bideniu groazy odlanych i inazych (larych raecay ^re- 
l>fliycb , ie aif b^d^ zdafy by<f nowemi. SieszA. Btd. 547* 
Wzi^wazy ^rebra, bieloney podaimfli miedzi. Zah. 8, §5. 
Trtb. Bielid :;rebro, od^wieiad warz%c , 6Hber lOei^ jf e^ 
bf tl. " * $• Bieli<5 na alo^cu, blecbowad, «n ^f t @Onilf HeU 
ll^en ; KincZ. plehati , naaonzhati. - Poteziu do bleckowa- 
nia rzylj bielenia ptociefi iiiywai^. Pam. 84,76^. PMtno 
naylepiey bieli<^ , kiedy iabTofi kwitnie. Zaw. Gosp. Bie- 
lenie, blechowanie , Roj/f. Bhi&hxKti. Bieleuie wofkn. 
SUszA. Pfd, 3ao. N^ ®ad|)^blei<^ett. - $. Pig* czarne bieli^', 
czarne biafyni robid, Mi &l)tOaXh ®eif mat^R. O kimascie 
krasoroowiki "w ikutkacb niepoif ty , Xu&azcie , ^o moieaz 
bielid to CO bylo caarnym. Kr€is. Wer/x. ao, $• Wypo- 

gadzad, wyia^'Diad, etfieilen^ anflb^^/ Anf^Urem Ten 

GO z tticzego wasyMo tirorzyd moie, Zaa^ia mebo i zBomi 
ie bieli. Nar. Dx. a,. i4i. BIELIC ai^, Bee. Nitd. bie- 
led , biafym aif , ftawad ,' me i^ metbett. • Wiatr ucichf, 
sniegiem apadlym bieli ul^ dolina. JTtaf. OJf. H. 4. Jui 
^?os mi t\% bieli ftaroici% a^dziw%« Zab. 11, a3a. Zaht. 
Cos sif tarn bi'eli, widad tam co^ bJalego, b« f^ltmiieft Mi 
SSelte^. /ig* bieli aif a inerzchu, wewn^trz ozamy ? 
Ay caiJ»wiek w grunciei na pozor dobry. Off'. Y/yr* fiBebo 
si? t:eU s V7p«»gadali. iif, fMtC |f<^ (Wf* D«i«6 ai^ bieU 
0^. lieleie, ^wita- 



BIELfCA - B I ELMO. 

BIELI^A, BILICA; BYOCA, y; ArttmUia, SBepfflfr 
ftir Jttaut. Kluk. B^oth a, a 12.; Niektorzy bylic? zoWi4 
niatkf cieini|,'<a to ^la- iey wielkley mocy. Cr^sc. 271. 
Bielica wodna , sydtritU secunda , Diofcorid. %atnWUMbs^ 
ffdtlt Syr, i3i6. Hyltca idfta « chrysanthemum, Ht 
9elbb(ttme» >$>>. 574. $. Zielikc^, cbwa^diko^ ttttPrMt. 
Niech mi z moiego zbd^a miaftd ziarna Chwaft i bylica 
tirodzi ei^ marna. Chro/c. Jttb. 118. BIELICZaNY, 
BYLICZANY, a, e, tycz^cy'ai^ aiela bieli<!y, VOtt S^& 
fnf , Proch byliczauy, Crtsc. ay a. 

BIELICZKOWAC cxyn. niedoA. ubieliczkbwad , doAona: 
bielidtem farbowad , iMelid lice, meff f<|^millfeil. Wfod. 
Bieliczkowany , cerujfatu*, Cn. Syn. 170. Slovac* IjcCs 
tiij, fp^lmiViTi. BIELIDLO, a, n. bia!a-farba, ui^caka 
do bxelenia twarzy, Rojf. 6'&ABAO, 6%AHAa, Bofn. bjaki- 
ka; lEccl. cmHBie ; /ta^. bjelillo , bjeiniza; Slovac. )Mu 

Uo; Sorab. 1. fd^nt«f ^«^» wHpe ^ntinfe. (Btih. 

UiXbU, UWUti, bleeh, bielnik, bielawa). Bielidtem ko- 
biety modne pied sobie poprawiai^. Xraf. Pod. 1 7. Mon, 
64, 873: Wincey wydai^ na w6dki i birfidTa; niieli na 
ial^muiny. Budn. Ap, i4o^ {Bojf" G^AHAlHukb, co bie- 
lidto robi , Ut IVfife ®(inifRre ttl«<bt )• $. Bietidlo ku 
bieleniu ftafych sreber. Slesx. Ped. 347. htt SBfiffltb, 
BIELIKOICZ, herb, tnj wfdy, a Litwy. Kurop. 3, 6. 

fin SBappen. 

BIEUlVAf y, i. futro bielcaane ( ob. biela , bielka > 
$9Uid^f«rIIe , Sifid^l^efa. Bielina, azuba gnbietowa, l^e- 
,lina ftitro brzuaakowe. Jfnfir. cwi. lAt. BIELIZNA , y, 
i. biafe rzeczy., gromada , iloa czego biafego , . ffict^f ^ f 
SBeif KUd ! eiil i)«ufeil Wrif et SiR^e. Bieilana na drze- 
wie p6d wierzchtai^ fkors^ ai do rdzenia > alburnum^ 

Mqcx. btt &plittt, hai SSei^e nnter hex SBanwrliibr* 

( ob. biel , Sorab. a. bfHfa ), $• Bi^izna , biale ryby , 

®elWf*e, SBdPif«0 (Orftcir. tBfattttRge;. Kairp», ka- 

ra^, lia, plocica i inne bielizny, a^ v ftiiftie miaikie. 
Haur. SA* i43. Przez bielizn^ atoll zwyczayuie rozu- 
mie 69 aam drob ryb , male rybki , iak ptotki , i t. d. 
CaYy daie6 Wfd^ zapuaacaai^c , nic nie fowili krom aa- 
n»y bielizny. Off, Wyr. §. Bielizaa, chady, iako to 
koazule, prae^deradfa , chuftki, i t. d. SBeif^Cttg, SB4s 
fdftf Roff. eitiXhe, Boh, ptiblc; (o*:prad); Carn.partni- 
»a , p«rtnina ( ob. pard ); Croat, rubje (ob: r^bek). Bie- 
. lizoa .ftotowa. Teat. 28 b, 108. (ob: obruay, aerwety, 
^ifC^R^fCbf. Bielizna u daied , cbod gruba , niech bfdzi« 
cz^Ro prana. Pit. Pow.^ 79. J, Bieiizna, biafy kolor 
praep^dz^i^cey fi? gorzalki. (Roffl C'^AKSHa 9 bialoid ) , 

hai fIBeiff im tBraHRtwdRe brytn 2)efliinreR. Odi^d traeba 

od gorzalki bielxzn^ Tr. BIELKA o^. Biela. BIELMO, 
a , n. biafa albo azara Honka , ktdva przydar^c ai^ w oku, 
ivzrok dmi} Botn. bjelo , Slovac. et Boh. \^XM , C^nf na 
Ofn; Roff, t%XhMO\ Sorab. a. bc(f; Croat, mrina ili 
fnezdra na oku; Cam. mr^na; Vind. mrena> raalink, ttt 
m\%t Obet grURe <Sr«ar. Stwardzenie hnnom ltpkiego» 
ktdryoko zekrywa; poapolici'e bi^lmem zowi^. Comp.Me<L 
60. Szare bielmo , cataracta , suffusio , niemoc oka, 
ktdra ^rzeni^f z przyrodzenia czarn^, bielnem a razu bia-> 
Y^Wym iub burewym lub idttawym Ivb niebieikawym 
a< noJna po]U3rwa, a potym zuj^efaie aaafaniAi - Pert. Cyr. 
2, 1 69. > Po namaaafrfn* |idc^t» bieInK> z oczu Tobjaaao- 
wyob atbodaid, i^tfby^Mttatka iaSdcina. Lt&p.Tob,ii,\^, 

( zlupHo 



BIELNIi: ^ BiERA. 

(ifupifo sif bidmo. BibL Gd, oft, tulka). $« Ptg, saiCiilie- 
Bte umjsfu , gdy kto nie moie tirnawa^ pnwdjr * <:hod 

iunji , SfrUettbnng / w^nti man hit as«(r9f it »i<^t ebife^ 

9fB mm, SUrflenriS^ 2)e(ff , ^Me. Ppdirunki nayby- 
Arseyssemu ivzrokowi s^djuego niespfdsone bielrao na oczy 
|»nywods;|. PsaUnoii, 53. Wypolorowaf' iego rozum, 
m tdi^t t umyslu lego, tak iako t-ocsn^ bielmo. Gorn. 
l>w, 544. Kto prawd^ powie , kto zfema bielmo sp^za, 
iak gdyby nn w oczy soli naaypat. JPo^ Jow^, 94. Moie 
kafdy t^ kai^ik^ bidmo sobie zetrzed. JT/oi. 7i/r;i. praefi 
Diunbrm 111. $. Bielmo w oku s biafek ocsoy , ba^ SB^lf < 
in Snge, ito^ et Eccl, ^x6Kh \ Slavon. bilina ii oku). 
BywaiJi kroAy na frzenicy albo na bieknie. Syr, xig. 
BIELMOK9 a, m. zieie, paiecinik, bielmo s oczu ap^dza, 
argemcnia^ Linn, htt (^ad^Kge 9R0(tl , bet mettno^ll* 
^yr.SSi. ^Roffi 6'JbABMOKb gatunek iywicy o^. bjetuga). 
BI£LMOOKl,a, ie, f ccA GTBAMooHeHb, y Koro 6'Bxbmo 
na TAaay, bielmo na oczu mai^cy, bell dtdtten obfT tOflfett 
Gttftff ^tf^b. Bielmookiego ayna ociec aowle kapra- 
weokim. Zad. 8, 35o. Jiyck* 
BIKLNIK , a , m. bielawa ^ blech , gdzie aif ptiStno bielj> 

i^oA.Mibl0,bc(if{(^,»ai6(0; ilo/^ 6tARA%Ha; Mr QMdcb^ 

Ffdtno dadi na bielnik. Gof,Ek* TJ* Bielnik dtugL Miajk4 
JtyfAi . BIELONY 06. BieliiT. BIELOWATY, BlLOWATY, 
a, e, do bielu podobny^ f)>lilitlltfl0« Tnsecia pdwlocaka ciata 
leil Mona bilolrata czyii aadfowata, celhihsaf adiposes 
ftrz, Cyr. 1, i6* BIELSK, a, m. miafto tr gornym 

Sal4&u , IBUit in £)berf(^ief[ett \ a.) ita Podlasiu, in ^o^las 

Ibif K. Wyrw. G. 2i38. BIELDCHNY, a, e , BtELUCZKI^ 
BIELUSK], BIELUSIENKI, BIELUTKI, BlEtUTENKI, 
md¥trb,na~ o\ J9oA. ietoM^; (clotltlf^;, i?<j^ e'fexiHB*- 
BlUt fyBxexoH^Kl) , intenJUa od bia^y, gAtl) IOd$, 
ff^neeweit, (f^tire^Agftweif ). Bieluchiia wetna^ Bottr. 
J 66. R%czkibieluchne. //2i/. Oil'* i65, Bielusie^kie, iako 
inieg. Hour, Sk. 3o8* 5/a/:2)«r.5K Birk. Dom, 81. Bie- 
lucbna p!e^, iaililia. TeaMa, gd.- BlELUGAj 1, i« 
attota okrf towa, dtiegle^ , kley , bielu gli w Mofkwio wy- 
tj|czone B\ t bandlu i samemu dyrofovi aachowane. Wyrw, 
O. 290. Rojf. etkhuotib gatunek iywicy^ eitt ^ttsX^ti 
J^|.- BtBLUNi a, m. ziel^^ tzale^ » «lMb lulek, hyo-- 
4eiamus niger* Linn, fd^motl 8ll(enltattt^ loBftatlt, aa* 
i3rte, od rotfumti odwod3ti« Xtuk. Rest, a, aio« Sien. 8o« 
7im<£z. 160. (d5*blekot), JJoA. Mitt, tnlltj ilo/^* &"fexeHa, 
CkAeHa« 6xeaonia$ Cdrn. zhetriT^, tobnik, sobnijakv 
ViruL iebnik, S. Apolonie trava) Bielun dzi^dzierawa^ 



BlE4EtAC . BIERV. 



ft 



m 

* fIfltL Z dworeanineu bierki graii|e| pri^grat krdi Kasi*- 
mierz. H^rS. Stat. 55o. Granie kart^ koftek, szachdw, 
waroab<5w, damy, bierek. Poi. Jow, a, 198. j. Kalkuf, 
^atka uiywana przy obieraniu na urzf dy , kreika , wyrok, 

dekret, Ut SS^a^Iflffai, bie ^BMfVlmmtf bie etivmt, ber 

8ilt<fl>ritd> , ba^ Utrbril. Zawsa© niepewna takiey elekcyi 
biera , Bardao cs^fio csfek b^dai / cbociai i obiera. Pot, 
Arg, 118. Kiady on zemft^ swai w Grecyi wywiera, Padta 
nail s gdry 84d6w boakich Jbiera. PotM Syi. ^6^, '^ "§. Dola, 
los (od. kofika), bal e^iUW, ba^ £00«. "Kto wie, iak 
biera padnie« Rys. Ad. 6. Neplun ieglowaniem wladnie, 
J iak chce, tak bierka padnie, Peer. ffor. A> 3. Moglali 
tak smutna pa^d biera na syna krdlewftiego? bdg losami 
wladnie! Pot*' Poet* 86' Bi^ aif cbceaz koniecznie! anu£ 
opak bjerka padnie? Pot, Arg, aSg. Juf baczyli sobia 
agubn^ bierf < Chro.<4. Luk. 93, Jnaks^a od twey terai 
moia biera. Pot. SyL 7 1 ^ Biera woienna. ib. 89. - $. Bierka 
owea Turecka,